text:
DUL ME 3
Mar Jo ma Lubanga Marogi
“Ngat ma bedo kacel ki jo maryek pwonnye doko ryek bene.”
1-3. (a) Baibul loko lok ada mene ma pe watwero pyem iye? (b) Wan watwero yero lurem ma gimiyo kitwa bedo ber nining?
DANO tye calo pama ma cwiyo gin ma kilute iye. Yot mada me kobo tam, rwom me kwo, ki kit dano ma wamaro bedo kwedgi macok adada kadi bed pe tye i mitiwa.
2 Baibul oloko twon lok ada mo ma pe watwero pyem iye ni: “Ngat ma bedo kacel ki jo maryek pwonnye doko ryek bene, ento ngat ma mako lurem ki luming kite bibale woko.” (Carolok 13:20) Carolok man pe loko i kom bedo wiye wiye ki kodi jo meno. Lok ni “bedo kacel” nyutu kwo pi kare malac. * Buk mo ma tito te lok me Baibul owacci: “Bedo kacel ki ngati moni nyutu mer ki wat macok.” In mono pe iye ni pol kare waporo kit pa jo ma wamarogi? Ada, pi wat macok ma wabedo kwede ki jo ma wamarogi, gitwero loko kwowa pi ber-re nyo pi rac-ce.
3 Wek wabed i mar pa Lubanga, omyero wayeny lurem ma miyo kitwa bedo ber. Waromo timo man nining? Me ketone i yo macek, watwero timone ki maro jo ma Lubanga marogi, loko lureme me doko luremwa. Tam kong pire. Tye dok kit lurem mo ma watwero yerone maber kato jo ma gitye ki kit maber ma gubedo lurem Jehovah? Kong dong wangiyu kodi jo ango ma Lubanga marogi. Ka wabedo ki neno pa Jehovah, ci wabibedo ki kero me yero lurem mabeco.
JO MA LUBANGA MAROGI
4. Pingo Jehovah tye ki twero me yero jo mupore me bedo lureme, dok pingo Jehovah olwongo Abraim ni ‘lareme’?
4 Ka odok i lok kom lurem, Jehovah pe dong coko mo keken. In itamo ni en pe tye ki twero me yerone? Ngo kono ma genge, en obedo Ngat ma Loyo polo ki lobo, dok bedo lareme obedo twon mot madit atika. Anga kono ma en yero me bedo lareme? Jehovah nyiko cok bot jo ma gigene dok giketo niyegi ducu i kome. Ter kong macalo lapor Abraim ma onongo ngene pi niyene matek adada. Pe tye atematema mo matek ma kitwero ketone i kom dano mo ma obedo wego makato penyone me miyo wode macalo gitum. * Ento, manok kono Abraim “otyero Icaka macalo gitum” kun bedo ki niye madit ni “Lubanga tye ki twero me cero dano ki i kin jo muto.” (Jo Ibru 11:17-19) Jehovah olwongo Abraim ni ‘lareme’ pien en onyutu niye ki winy ma kit meno
5. Jehovah neno jo ma gibedo ki winy bote ki cwinygi ducu nining?
5 Jehovah tero bedo ki winy calo gin ma pire tek mada. En maro jo ma ginongo ni bedo lugen bote ber loyo gin mo keken. (Kwan 2 Camuel 22:26.) Kit ma waneno kwede i Dul me 1 me buk man, Jehovah nongo yomcwiny madit ki bot jo ma cwinygi yero me winyo en pi mar. Carolok 3:32 waco ni “en tye ki gen i kom jo ma kitgi atir.” Jehovah jolo jo ma gilubu cikke ki gen: Gin gitwero bedo welo i ‘kemane’
6. Wan watwero nyutune ni wamaro Yecu nining, dok Jehovah winyo nining i kom jo ma gimaro Wode?
6 Jehovah maro jo ma maro Wode acel keken ma en ocweyo en kikome, Yecu. Yecu owacci: “Ka ngat mo mara, en bimako lok mera; Wora bimare, wabibino bote, wabiyubo kabedo piwa kenwa bote.” (Jon 14:23) Wan watwero nyutu marwa pi Yecu nining? Wanyutu ki lubu cikke, ma tye iye cik me pwonyo lok me kwena maber-ri kacel ki loko dano me doko jo ma lubbe. (Matayo 28:19, 20; Jon 14:15, 21) Wan bene watwero nyutu marwa pi Yecu ki ‘lubu kore’ macok i lok ki ticwa i kit ma tekowa twero kwede macalo dano ma gitye ki roc. (1 Petero 2:21) Cwiny Jehovah bedo yom mada i kom yelle pa jo ma margi pi Wode terogi i lubu kor Kricito.
7. Pingo ber me mako lurem ki jo ma gubedo lurem Jehovah?
7 Niye, gen, winy, kacel ki maro Yecu ki yone aye gubedo kit ma Jehovah mito ki bot Lureme. Wan ducu ki acel acel omyero wapenye kekenwa ni: ‘Kodi kit egi-ni mono ginen i kwo pa lurema? An tika aloko lurem Jehovah gudoko lurema?’ Ber me timo meno. Jo ma gitye ki kit magi dok gipwonyo kwena me Ker-ri ki mit kom gigudu kwowa miyo wakwo kun wacobo mitiwa me yomo cwiny Lubanga.
NONGO PWONY KI I LANEN MO ME BAIBUL
8. Ngo ma ogudu cwiny-nyi tutwal i kom lurem i kin (a) Naomi ki Ruth? (b) awobe Ibru adek-ki? (c) Paulo ki Temceo?
8 Ginacoya tye ki lanen mapol adada pa jo ma gunongo adwogi maber ki i yero lurem mabeco. Iromo kwano lok i kom wat maber ma obedo i kin Naomi gin ki ci wode Ruth, i kin awobe adek me Ibru ma gubedo lurem matek i kare ma gitye i Babilon, ki i kin Paulo gin ki Temceo. (Ruth 1:16; Daniel 3:17, 18; 1 Jo Korint 4:17; Jo Pilipi 2:20-22) Ento, kong wanenu lanen mo ma pud dong obedo ber adada: lurem i kin Daudi gin ki Yonacan.
9, 10. Ngo ma obedo te guti me lurem i kin Daudi ki Yonacan?
9 Baibul waco ni i nge Daudi neko Goliac, ‘Yonacan omoko i kom Daudi matek, omarre macalo kome kene.’ (1 Camuel 18:1) Twon lirem mo ma pe tur ocakke i kingi kadi bed onongo apokapoka madit tye i mwakagi dok luremgi-ni omedde nio wa i to pa Yonacan i dog lweny. * (2 Camuel 1:26) Ngo ma obedo te guti me wat matek ma obedo i kin lurem aryo-ni?
10 Daudi ki Yonacan onongo gitye ki wat macok tutwal i kingi pi margi pi Lubanga ki dok pi mitigi matek me bedo lugen bote. Miti me yomo cwiny Lubanga aye onoto co aryo magi. Ngat man obedo ki kit ma lawote maro. Yonacan labongo akalakala mo onongo maro tek cwiny ki mit kom pa latin awobi ma ocung matek pi nying Jehovah labongo lworo-ni. Labongo akalakala mo, Daudi onongo tye ki woro i kom laco man ma cwako kor yub pa Jehovah kun keto miti pa Daudi anyim makato mege labongo nyeko mo. Me lapore, nen kong gin ma otimme i kare ma Daudi onongo cwinye otur adada, ma obedo ka mal ata i dye tim pi gwoko kwone ki i akemo pa Kabaka Caulo, won Yonacan. Yonacan onyutu twon gene madit, okwanyo kare “obino bote, ojingo cwinye i nying [Jehovah].” (1 Camuel 23:16) Tam kong kit ma Daudi owinyo kwede i kare ma lareme ma pire tek tutwal obino bote pi konye ki dok cuko cwinye! *
11. Pwony ango ma inongo ki i kom lanen pa Yonacan ki Daudi ma lubbe ki mako lurem?
11 Ngo ma wapwonyo ki i lanen pa Yonacan ki Daudi? Makato ducu, waneno ni gin ma dong pire tek loyo ma lurem myero gubed kwede aye watgi ki Lubanga. Ka wanyikke cok bot jo ma ginywako niyewa kacel ki mitiwa me bedo lugen bot Lubanga, ci leyo tam kacel ki leyo lok i kom jami ma otimme i kwo pa ngat man bicuko cwiny lawote. (Kwan Jo Roma 1:11, 12.) Wanongo kodi lurem ma gitamo pi jami me cwiny-nyi i kin luworo luwotwa. Man mono tere ni jo ducu ma gibino i cokke i Ot me Ker nongo dong gitye lurem mabeco? Pe tye kit meno.
KIT ME YERO LUREMWA MACOK
12, 13. (a) Pingo omyero wayer luremwa ayera kadi wa i kin Lukricitayo luwotwa? (b) Peko ango ma kacokke me cencwari me acel gubedo kwede, dok Paulo ocikogi matek i kom ngo?
12 Kadiwa i kacokke bene omyero wayer luremwa ayera ka wamito ni lurem-me odongwa i yo me cwiny. Omyero man okeliwa ur? Pe. Lukricitayo mogo ki i kacokke guromo tero kare malac me teggi i yo me cwiny, kit ma nyig yat mogo giromo tero kare malac me cek-ki. Pi meno, i kacokke mo keken, wanongo Lukricitayo ma nongo rwom me dongogi i yo me cwiny tye mapat pat. (Jo Ibru 5:12–6:3) Tye kono ni, omyero wadi cwinywa dok wanyut mar bot jo manyen nyo jo ma gigoro, pien ni nongo wamito ni wakonygi wek gudong i yo me cwiny.
13 Kicel kicel, jami mogo romo timme i kacokke ma mito wagwokke ki iye i lok madok i kom luremwa. Jo mukene giromo donyo i tim mogo ma nongo pe ber. Jo mukene guromo bedo ki kec cwiny nyo cwiny me nguru. Kacokke me cencwari me acel gubedo ki peko ma kit meno. Kadi bed ni pol pa lumembane gubedo jo ma lugen, ento jo mogo pe onongo gubedo ki kit maber. Pi kit ma jo mogo me kacokke me Korint pe gubedo ka lubu pwony mogo pa Lukricitayo, omiyo Lakwena Paulo ocoyo kun ciko kacokke ni: “Pe wuwek gibwolwu: Bedo ki jo maraco balo kit mabeco.” (1 Jo Korint 15:12, 33) Paulo ociko Temceo ni kadi wa i kin Lukricitayo, oromo bedo ni jo mukene nongo tye ma kwogi pe ber. Owaco ki Temceo ni myero obed bor mada ki kodi jo meno, pe owek gubed luwote macok.
14. Wan waromo lubu cik ma Paulo omiyo i lok kom lurem nining?
14 Wan watwero lubu cik ma Paulo omiyo-ni nining? Waromo lubune ki kwero bedo macok ki ngat mo keken ma tye i kacokke nyo tye woko, ma twero balo kitwa. (2 Jo Tecalonika 3:6, 7, 14) Omyero wagwok watwa ki Jehovah. Wi myero opo ni wan bene watwero cwiyo tam ki yo me kwo pa luremwa macok, calo pama. Kit ma wan pe watwero luto pama i vino makec kun watamo ni bicwiyo pii aye dok-ki, i yo acel-lu, wan pe watwero bedo macok tutwal ki jo ma kitgi raco kun watamo ni wabikobo kit mabeco.
In itwero nongo jo mabeco ma iromo bedo kwedgi i kin luworo luwoti
15. Ngo ma itwero timone me nongo lurem ma giparo pi lok me cwiny i kacokke?
15 Ber-re tye ni nongo lurem mabeco i kin luworo luwotwa pe tek. (Jabuli 133:1) In itwero nongo lurem ma giparo pi jami me cwiny i kacokke nining? Ka ibedo ka dongo kit ki yo me kwo ma Lubanga maro, ci ibiywayo jo ma nongo gitye ki kodi tam acel-lu i komi. Ki dok bene, omyero ikwany kare me mako lurem manyen. (Nen bok ma wiye tye ni “ Kit ma Wamako Kwede Lurem Mabeco,” i pot karatac 30.) Yeny jo ma gitye ki kit ma imito ni ibed kwede. Lub cik me Baibul me ‘yabo cwinyi malac,’ pi yenyo lurem i kin luye luwoti labongo paro pi rangi del kom, lobo, nyo tekwarogi. (2 Jo Korint 6:13; kwan 1 Petero 2:17.) Pe imak lurem ki jo me mwakani keken. Wi myero opo ni Yonacan onongo otegi kato Daudi woko. Jo mutegi mapol gitwero weko luremwa bedo maber pi ryeko kacel ki jami ma nongo otimme i kwogi.
KA PEKO OBINO
16, 17. Ka laye lawotwa mo owango cwinywa i yo mo, pingo pe omyero waa woko ki i kacokke?
16 Kit macalo kacokke tye ki dano ma kitgi ki kit ma gudongo kwede pat pat-ti, peko romo bino kare ki kare. Laye lawotwa mo romo waco nyo timo gin mo ma wango cwinywa. (Carolok 12:18) Kare mukene peko twero bino pi wic ma pe rwatte, pi niang manok, nyo nongo tam pe orwatte. Omyero mono wawek peko ma kit man odok ariya ma miyo waweko kacokke woko? Pe, ka ce watye ki mar me ada pi Jehovah ki pi jo ma en maro.
17 Macalo Lacwec ki Lagwok Kwowa, Jehovah pore mada me nongo marwa ki worowa. (Niyabo 4:11) Medo i kom meno, kacokke ma en maro tic kwede bene omyero wacwaki. (Jo Ibru 13:17) Dong ka laye lawotwa mo owango cwinywa i yo mo, pe omyero waa woko ki i kacokke pi nyutu wang cwinywa. Waa nongo pingo? Jehovah aye nongo pe owango cwinywa. Marwa pi Jehovah weko pe watwero loko ngewa bote kacel ki jone!
18. (a) Ngo ma watwero timone me kelo kuc i kacokke? (b) Bedo ki cwiny me timo kica ka tyen lokke tye kelo mot ango?
18 Mar pi luworo luwotwa weko wayelle me kelo kuc i kacokke. Jehovah ngeyo ni jo ma mare gubedo jo ma tye ki roc, wan bene omyero wabed ki ngec meno. Mar miyo pe waketo cwinywa i kom bal matino tino, kun wiwa po ni wan ducu watye ki roc dok wabalo. (Carolok 17:9; 1 Petero 4:8) Mar konyowa me medde ki ‘timo kica ki luwotwa.’ (Kolocai 3:13) Keto lok man i tic pol kare pe yot. Ka waweko ni wang cwiny aye olo kwowa, ci wabibedo jo ma kudo lok i cwinygi, kun wabedo ki tam ni nyo gwok akemowa-ni twero uno latim bal-li. Ki lok ada kono, kudo lok i cwinywa unowa aye doki. Bedo ki cwiny me timo kica ka tyen lok me timo kicane tye kelo mot madit. (Luka 17:3, 4) Miyo wabedo ma cwinywa opye mot, kelo kuc i kacokke, ki dong ma loyo ducu, weko wabedo ki wat maber ki Jehovah.
KARE ME GIKO LIREM WOKO
19. Ngo ma romo timme ma weko wakwero bedo ki ngat moni-ni woko?
19 I kare mogo, kiwacciwa ni omyero wagik bedo ki ngat mo ma onongo kong obedo lamemba me kacokke. Man timme ka kiryemo ngat mo ma oturo cik pa Lubanga labongo ngut, nyo ka ngat mo okwero niye ki pwonyo pwony goba, nyo oa woko pire kene ki i kacokke. Lok pa Lubanga tittiwa ka maleng ni “pe wuribbe” ki ngat ma kit meno. * (Kwan 1 Jo Korint 5:11-13; 2 Jon 9-11) Romo bedo gin matek adada me kwero bedo ki ngat mo ma gwok nyo yam obedo laremwa nyo tye watwa. Tika wabicung matek, kun wanyutu genewa bot Jehovah ki cikke me kit atir makato gin mo ducu? Wi myero opo ni Jehovah tero gene ki bedo lawiny calo gin ma pire tek adada.
20, 21. (a) Pingo yub me ryemo lubal obedo yub me mar? (b) Pingo pire tek me yero luremwa ki ryeko?
20 Yub me ryemo dano-ni obedo yub me mar atika ma oa ki bot Jehovah. Tye kit meno dok nining? Ryemo labalo ma okwero ngut nyutu mar i kom nying Jehovah ki gin ma nying man cung pire. (1 Petero 1:15, 16) Ryemo lubal weko kacokke bedo maleng. Gwoko lumemba ma lugen pien tim pa lutim maraco-ni twero kobo, ki dok miyo gimedde ki worogi kun nongo gingeyo ni kacokke obedo kagwokke ki i kom lobo me bal-li. (1 Jo Korint 5:7; Jo Ibru 12:15, 16) Pwod man matek-ki nyutu mar pi latim bal. Romo yengogi weko wanggi yabbe ci gikwanyo yo ma mitte me dwogo cen bot Jehovah.
21 Pe waromo ngwec ki i alokaloka ma luremwa macok giromo kelone i kwowa. Dong pi meno, pire tek ni omyero wayer luremwa ki ryeko. Ka waloko lurem Jehovah gidoko luremwa, ka wamaro jo ma Lubanga marogi, ci wabibedo ki lurem mabeco ma pe twere. Gin ma wabikobo ki botgi bikonyowa me kwo kwo ma yomo cwiny Jehovah.
^ para. 2 Nyig lok me Ibru ma kigonyo ni “mako lurem” bene kigonyo ni “bedo ka ngete.”
^ para. 4 Pi penyo gitum meno, Jehovah onongo tye ka nyutu mung me gitum ma onongo en bimiyone ki tyero Wode acel keken ma en ocweyo en kikome. (Jon 3:16) Bot Abraim, Jehovah omiyo romo me leyo ka wang Icaka.
^ para. 9 Daudi onongo
^ para. 10 Kit ma kicoyo kwede i 1 Camuel 23:17, Yonacan owaco jami abic me cuko cwiny Daudi: (1) En ocuko cwiny Daudi ni pe obed ki lworo. (2) En oniango Daudi ni yelle pa Caulo-ni pe binyako nyige. (3) En opoyo wi Daudi ni en bidoko kabaka, kit ma Lubanga ociko. (4) En ocikke ni ebibedo lagen bot Daudi. (5) En owaco ki Daudi ni kadi wa Caulo bene ngeyo gen ma etye kwede i kom Daudi.
^ para. 19 Pi ngec mapol madok i kom kit me tero jo ma kiryemogi nyo gua woko pigi kengi, Nen Lamed ngec, pot karatac 207-209.


c: text/html

text:
SOMO MAR 6
Nitie Geno Mane ne Jomotho?
1. Wach maber kuom jomotho en mane?
Kane Yesu ochopo Bethania machiegni gi Jerusalem, osiepne miluongo ni Lazaro noyudo osetho kuom odiechienge ang’wen. Yesu ne odhi kar yik ka en kaachiel gi Maritha koda Mariam, ma ne gin nyimine jal ma ne osethono. Matin nono, ji mang’eny ne ochokore kar kanyo. Donge Maritha gi Mariam ne mor ndi kane ochier Lazaro mobedo mangima?—Som Johana 11:21-24, 38-44.
Maritha ne oyudo oseng’eyo wach maber e wi jogo mosetho. Nong’eyo ni Jehova biro chiero jogo mosetho mondo odag e piny kendo.—Som Ayub 14:14, 15.
2. Chal mar jomotho en mane?
Dhano ochwe gi buru. (Chakruok 2:7; 3:19) Ok wan chwech mag roho modak e del mar ringruok. Wan chwech mar ringruok, omiyo onge gima dhi nyime dak sama ng’ato osetho. Sama watho, obwongowa bende tho, kendo paro ma wan-go bende lal. Omiyo, Lazaro ne ok owacho gimoro amora ma ne otimorene e tho, nikech ng’at motho ok ong’eyo gimoro.—Som Zaburi 146:4; Eklesiastes 9:5, 6, 10.
Be Nyasaye sando ji e mach bang’ tho? Nikech Muma nyiso ni joma otho ok ong’eyo gimoro, puonj mar mach misandoe ji en puonj mar miriambo maketho nying Nyasaye. Paro mar sando ji e mach osine ahinya.—Som Jeremia 7:31.
3. Be jomotho nyalo wuoyo kodwa?
Jomotho ok nyal wuoyo kata winjo. (Zaburi 115:17) Kata kamano, malaike moko richo, kendo ginyalo wuoyo gi ji ka giwuondore ni gin dhano mosetho. (2 Petro 2:4) Jehova odagi tim mar temo wuoyo gi jomotho.—Som Rapar mar Chik 18:10, 11.
4. Jomage mibiro chier?
Ji tara gi tara mosetho kendo manie liete biro dak kendo e piny. Kata jomamoko ma ne ok ong’eyo Nyasaye kendo ne otimo gik maricho ibiro chier.—Som Luka 23:43; Tich Joote 24:15.
Jogo mosechier biro puonjore adiera e wi Nyasaye kendo keto yie kuom Yesu ka giluwo chikene. (Fweny 20:11-13) Jogo mochier kendo otimo makare biro dak e piny nyaka chieng’.—Som Johana 5:28, 29.
5. Chier nyisowa ang’o e wi Jehova?
Nyasaye ne oyawo yo mondo joma otho ochier kuom oro wuode mondo othonwa. Omiyo chier nyisowa hera koda ng’wono mar Nyasaye. E kinde ma ibiro chierie joma otho, en ng’ano ma igombo neno ahinya?—Som Johana 3:16; Jo Rumi 6:23.
Puonjri Weche Momedore
Ang’o ma Muma Puonjo Kuom Adier?
Jo Motho Ni Kanye?
Puonjri mondo ing’e gima Muma wacho kuom jomotho kod gimomiyo dhano tho.
Ang’o ma Muma Puonjo Kuom Adier?
Geno Madier Ne Jogo Mihero Mosetho
Be ng’at moro mihero osegatho? Be wanyalo nenogi kendo? Puonjri gima Muma wacho kuom chier.
Ang’o ma Muma Puonjo Kuom Adier?
Malaike kod Jochiende—Kaka Gikonyo Kata Chando Ngimawa
Muma wuoyo kuom malaike kod jochiende. Be malaike kod jochiende gin chwech ma nitie kuom adier? Be ginyalo mulo ngimani?

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Weche Mitiekogo
Donge inyalo paro kinde moko mabeyo ma ne ijabedogago chon ka in kanyachiel gi oganda Jehova? Nyalo bedo ni kindego ne gin ka un e chokruok moro mar kanyakla, e achiel kuom chokruogewa madongo, e tij yalo, kata e budho moro gi Jakristo wadu? Wiyi pok owil gi Jehova; to Jehova bende wiye pok owil kodi. Oparo maber kaka ne itiyone gi kinda. Kendo en gi siso mar konyi duogo ire.
Jehova wacho niya: “An awuon, anadwar romba, anadwargi nyaka ayudgi. Kaka jakwath odwaro rombe chieng’ono kobet ka ma rombe okee, e kaka anadwar romba; anagolgi e kuonde duto ka ma gisekee.”—Ezekiel 34:11, 12.


text:
SULA MAR 127
Sanhedrin Yale, Kae to Itere Ir Pilato
MATHAYO 27:1-11 MARIKO 15:1 LUKA 22:66–23:3 JOHANA 18:28-35
IYALO YESU GOKINYI E NYIM SANHEDRIN
JUDAS ISKARIOT TEMO DERE
ITERO YESU IR PILATO MONDO ONG’ADNE BUCH THO
Piny koro chiegni ru sama Petro kwerie mar adek ni ok ong’eyo Yesu. Jo Sanhedrin osetieko ng’ado ne Yesu bura marachno kendo gisedhi yorgi. Ka koro piny ru Tich Abich, jo Sanhedrin chokore kendo. Nenore ni gitimo kamano mondo gimi bura ma nyo gibago gotieno onenre ka gima owinjore gi chik. Kae to ikelo Yesu e nyimgi.
Burano kaso Yesu kendo niya: “Ka in e Kristo, wachnwa.” Yesu dwokogi kama: “Kata kapo ni awachonu, ok ubi yie mano kata matin. Bende, ka apenjou, ok ubi dwoka.” Kata kamano, Yesu nyisogi gi chir ni en e ng’at miwuoyo kuome e Daniel 7:13. Owachonegi kama: “Chakre sani ka dhi nyime, Wuod dhano biro bet e bad Nyasaye korachwich ma nigi teko.”—Luka 22:67-69; Mathayo 26:63.
Gipenje ka giramo niya: “Kuom mano, in e Wuod Nyasaye, koso?” Yesu dwokogi kama: “Un uwegi usewacho ni an e en.” Gineno ni dwokono miyogi ratiro mar ng’ado ne Yesu buch tho nikech ochayo Nyasaye. Gipenjre kendgi niya: “Ere tiende medo luongo joneno?” (Luka 22:70, 71; Mariko 14:64) Omiyo, gitueyo Yesu kendo gitere nyaka ir Pontio Pilato ma en Gavana ma Jo-Rumi oketo.
Nyalo bedo ni Judas Iskariot neno sama itero Yesu ir Pilato. Ka Judas fwenyo ni oseng’ad ne Yesu buch tho, chunye chandore kendo oywago ang’e. Kata kamano, kar ywak ne Nyasaye mondo onyis ni oloko chunye gadier, oringo mondo oduok ne jodong-jodolo fedha 30 ma minglika. Judas ywagore ne jogo kama: “Ne atimo richo kuom ndhogo remo ma onge ketho.” Kata kamano, gidwoke ahucha-ahucha ni: “Mano obadhowae ang’o? Mano en wachni iwuon!”—Mathayo 27:4.
Judas wito fedha 30 ma mingligo e hekalu kae to ochako otimo ketho machielo mar temo dere. Nenore ni sama Judas temo dere, bad yath motueyoe tol jakore. Olwar piny e lwendni manie bwo yadhno, kendo obarore ma dende kere koni gi koni.—Tich Joote 1:17, 18.
Piny pod en okinyi sama itero Yesu e od Pontio Pilato. Kata kamano, Jo-Yahudi motere kanyo to tamore donjo. Gineno ni kikruok gi joma oa ogendni mamoko biro miyo gibed ma ok ler ka luwore gi Chik. Ka mano otimore, dipo ka mano omonogi chamo sawo mitimoga Nisan 15, ma en odiechieng’ mar Sawo mar Makate Maonge Thowi, to sawono bende inenoga kaka sap Pasaka e okang’ moro.
Pilato biro kae to openjogi kama: “En wach mane ma udonjonego ng’atni?” Gidwoke niya: “Ka da bed ni ng’atni ok en jaketho, dine ok wakele iri.” Pilato fwenyo ni gitemo chune. Omiyo, owachonegi kama: “Un uwegi kaweuru kendo ung’adne bura ka luwore gi chiku.” Jo-Yahudigo nyiso kaka gin gi siso mar nego Yesu sama gidwoko Pilato ni: “Chik ok oyienwa nego ng’ato.”—Johana 18:29-31.
Kuom adier, ka ginego Yesu ka sap Pasaka dhi nyime, oganda nyalo kelo koko. Ging’eyo ni Jo-Rumi niga gi ratiro mar nego ng’at moketho chik sirkandgi. Omiyo, gitiyo gi chik sirkal e hango ne Yesu mondo mi Jo-Rumi e ma onege ka giparo ni timo kamano biro miyo remb Yesu kik bed e wigi.
Jotend din ok nyis Pilato ni a giseng’ado ne Yesu bura kaka ng’at mochayo Nyasaye. Koro gidonjone gi miriambo niya: “A wayudo ka ng’atni [1] loko ogandawa, [2] kokwero ji mondo kik chul osuru ne Kaisar, kendo [3] owacho ni en owuon en e Kristo ruoth.”—Luka 23:2.
Nikech Pilato en jatelo ma Jo-Rumi e ma oketo, wach modonjnego Yesu ni owacho ni en ruoth nyalo miyo Pilato okawne okang’. Omiyo, Pilato donjo e ode, oluongo Yesu iye kae to openje kama: “In e Ruodh Jo-Yahudi, koso?” Chalo ka gima Pilato penjo Yesu kama: ‘Dibed ni iseketho chik Jo-Rumi kiketori iwuon ruoth e kom Kaisar?’ Yesu penjo Pilato kama: “Be ipenja kamano kuom dwachi iwuon, koso en nikech jomoko osewachoni weche kuoma?” Nyalo bedo ni Yesu penjo Pilato kamano kodwaro ng’eyo ni Pilato oseng’eye ma romo nade.—Johana 18:33, 34.
Pilato wuondore ni ok ong’eyo Yesu matut to e iyeno bende ogombo ng’eye. Mano e momiyo Pilato dwoke kama: “An ok an Ja-Yahudi, donge?” Kae to omedo niya: “Ogandani iwuon kod jodong-jodolo osechiwi e lweta. En ang’o misetimo?”—Johana 18:35.
Yesu dwoko Pilato achiel kachiel e wi wach ma openje kabe en e ruoth. Onge kiawa ni dwoko mochiwo weyo Gavana ma Pilato ka wuoro ahinya.


text:
Ododo me 22: Kitweyo Yucepu i Mabuc
YUCEPU onongo tye ki mwaka 17 keken i kare ma gitere Ejipt. Ki kunnu kicate bot laco mo ma nyinge Potipar. Potipar tiyo bot kabaka me Ejipt, ma kilwongo ni Parao.
Yucepu tiyo matek pi laditte Potipar. Pi meno i kare ma Yucepu odoko madit, Potipar okette me loyo ode ducu. Pingo kono dong Yucepu tye i mabuc kany? Pi dako pa Potipar.
Yucepu odongo odoko laco maleng ma neno mit atika, ci dako pa Potipar mito ni Yucepu obut kwede. Ento Yucepu ngeyo ni man rac, dok en pe ebitimo meno. Dako pa Potipar iye wang adada. Pi meno i kare ma cware odwogo paco, en obwole kun waco ni: ‘Yucepu ma kite rac-ci otemo buto kweda!’ Potipar oye lok pa dakone, ci iye owang adada i kom Yucepu. Pi meno en omiyo kibolo Yucepu i mabuc.
Cutcut ngat ma loyo mabuc oniang woko ni Yucepu obedo dano ma kite ber. Pi meno en okette me loyo lumabuc mukene ca ducu. Lacen kiniga omako Parao i kom lamak kikopone, ki lated mugatine, ci otweyogi i mabuc. I dyewor mo acel gin aryo-ni guleko lek ma dok pat, ento onongo pe gingeyo te lekgi-ni. I nino ma lubo meno Yucepu owaco ni: ‘Wutitta lekwu-ni.’ Ka gutitte, pi teko pa Lubanga, Yucepu ogonyo te lekgi-ni
Yucepu owaco bot lamak kikopo ni: ‘I nge nino adek kibigonyi woko ki i mabuc, dok ibidoko lamak kikopo pa Parao odoco.’ Pi meno Yucepu omedo ni: ‘Ka ikato woko, lok bot Parao pira, ci ikonya wek aa woko ki i kabedo man.’ Ento bot lated mugati, Yucepu owacci: ‘I nge nino adek keken Parao obimiyo kingolo nguti kinguno woko.’
I nge nino adek otimme kit macalo Yucepu owaco kwede. Parao omiyo kingolo ngut lated mugati woko. Lamak kikopo gire kigonye woko ki i mabuc ci ocako tic bot Parao odoco. Ento lamak kikopo wiye owil woko i kom Yucepu! En pe oloko pi Yucepu bot Parao, ci Yucepu obedo gire i mabuc.
Acakki 39:1-23; 40:1-23.
Peny
- Yucepu onongo tye ki mwaka adi i kare ma gitere i Ejipt, dok ngo ma otimme i kare ma en oo kunnu?
- Yucepu ocako o wa i buc nining?
- Tic ango ma Yucepu obedo kwede i buc?
- Ki i buc, ngo ma Yucepu otimo bot lamak kikopo ki lated mugati pa Parao?
- Ngo ma otimme ma dong kigonyo lamak kikopo ki i buc?
Peny mukene
- Kwan Acakki 39:1-23.
Kit ma onongo pe tye cik mo pa Lubanga ma gicoyo ma kwero tim abor i kare pa Yucepu-ni, ngo ma oweko Yucepu oringo ki bot dako pa Potipar woko? (Acak. 2:24; 20:3; 39:9)
- Kwan Acakki 40:1-23.
Kong itit wiye wiye lek pa lamak kikopo ni ki kit ma Jehovah ogonyo kwede te lek meno bot Yucepu. (Acak. 40:9-13)
Lated mugati kono obedo ki lek ango, dok tyen lek meno obedo ningo? (Acak. 40:16-19)
Lagwok ot ma lagen kombeddi poro kit cwiny pa Yucepu nining? (Acak. 40:8; Jab. 36:9; Jon 17:17; Tic 17:2, 3)
Acakki 40:20 miyo ngec ango i kom tam pa Lukricitayo me kwero nywale? (Latit. 7:1; Mar. 6:21-28)


text: 2 Koro e ndalogo, Kaisar Agusto nogolo chik mondo ondik nying ji e piny mangima.2 (Okang’ mar ndiko nying ji mokwongono notimore ka Kwirinio e ma ne en gavana e Siria.)3 Kendo ji duto nodhi mondo ondik nyingegi, ng’ato ka ng’ato e taon ma thurgi.4 Josef bende nowuok Galili e taon mar Nazareth modhi Judea nyaka e taon mar Daudi kama iluongo ni Bethlehem, nikech ne en ja libamba kendo ja dhood Daudi.5 Nodhi mondo ondik nyinggi kaachiel gi Maria ma noyudo osekendo kaka ne gisesingore, to koro ne ochiegni nyuol.6 Ka noyudo gin kuro, kindene mar nyuol nochopo.7 Mi nonyuolo wuode makayo, kendo noboye gi nanga mi nopiele e sanduk mimiyoe dhok chiemo nikech ne onge od bworo ma ne ginyalo betie.8 E alworano, ne nitie bende jokwath ma ne dak oko e lege, kendo ne girito kwethgi gotieno.9 Apoya nono, malaika mar Jehova ne ochung’ e nyimgi, kendo duong’ mar Jehova norienynegi koni gi koni mi ne gibedo maluor ahinya.10 Kata kamano, malaikano nokonegi kama: “Kik uluor, nimar neuru! ahulonu wach maber mar ilo maduong’ ma ji duto biro bedogo.11 Nikech kawuono osenyuolnu jawar ma en Kristo Ruoth e taon mar Daudi.12 Kendo ma e ma nobednu ranyisi: Ubiro yudo nyathi mayom ma obo gi nanga ka onindo e sanduk mimiyoe dhok chiemo.”13 Apoya nono, oganda maduong’ mar malaike mag polo ne ni kod malaikano ka gipako Nyasaye kama:14 “Duong’ obed ne Nyasaye man malo kendo kuwe obed e wi piny e kind joma oyiego.”15 Omiyo, ka malaikego nosedok e polo, jokwath nochako wacho e kindgi giwegi niya: “Wadhiuru Bethlehem mondo wane gima osetimore, ma Jehova osemiyo wang’eyo.”16 Eka ne gidhi mapiyo kendo ne giyudo Maria kanyachiel gi Josef kod nyathi mayomno ka opiele e sanduk mimiyoe dhok chiemo.17 Kane gineno mano, ne giwacho wach ma nosewachnegi e wi nyathi matinno.18 Kendo jogo duto ma nowinjo nowuoro gik ma jokwathgo nowachonegi,19 to Maria nochako kano wechego duto, koparo tiendgi e chunye.20 Eka jokwath nodok, ka gimiyo Nyasaye duong’ kendo pake nikech duto ma ne gisewinjo kendo neno mana kaka nosewachnegi.21 Bang’ odiechienge aboro, ka kinde nochopo mar tere nyangu, ne ochake ni Yesu, ma en nying ma malaika nomiye ka pok nomak ichne.22 Bende, ka kinde nochopo mar pwodhe ka luwore gi Chik Musa, ne gitere nyaka Jerusalem mondo gichiwe ne Jehova23 mana kaka ondik e Chik Jehova niya: “Nyathi ka nyathi ma wuowi kendo makayo nyaka luong ni maler mar Jehova.”24 Kendo ne gichiwo misango ka luwore gi gima iwacho e Chik Jehova niya: “Akuche ariyo kata nyithi akuche ariyo.”25 Kendo ne! ne nitie ng’at moro e Jerusalem ma nyinge Simeon, ma ne en ng’at makare kendo moluoro Nyasaye, to norito kinde hoch mar Israel, kendo roho maler ne ni kuome.26 E wi mano, Nyasaye noseelone kokalo kuom roho maler ni ok nodhi tho ka pok oneno Kristo mar Jehova.27 Koro nobiro ei hekalu e bwo teko mar roho kendo ka jonyuolgo nokelo Yesu ma pod ne tinno ei hekalu mondo gitimne kaka ne itimoga ka luwore gi Chik,28 nokawo nyathino e bade mi nopako Nyasaye kowacho niya:29 “Ruoth Mamalo Chutho, eri koro iseyie mondo misumbani odhi gi kuwe ka luwore gi kaka ne isewacho,30 nimar wang’a oseneno yori mar kelo warruok31 ma iseiko e wang’ ji duto,32 ler mar golo gima geng’o wang’ ogendni, kendo ma kelo duong’ ne jogi Israel.”33 Kendo wuon nyathino gi min mare nomedo wuoro gik ma niwacho kuome.34 Bende, Simeon noguedhogi kendo nowacho ne Maria min nyathino kama: “Ne! Nyathini oseket mondo omi ji mang’eny e Israel olwar kendo ochung’, kendo mondo obed ranyisi ma ibiro wuo kuome marach35 (ee, nitie ligangla moro mabor mibiro chwoyigo), mondo mi paro manie chuny ji mang’eny oelre.”36 Koro ne nitie janabi moro ma nyinge Ana, ma nyar Fanuel ma dhood Asher. Dhakoni hike noseniang’ kendo noyudo osedak gi chwore kuom higni abiriyo bang’ kend margi,37 to ne en chi liel ma koro ne jahigni 84. Ne ok obarega e hekalu kotiyo tij Nyasaye odiechieng’ gi otieno, kotueyo chiemo, kendo lemo kosayo.38 E sa nogono, nobiro machiegni mochako goyo erokamano ne Nyasaye kendo nowuoyo e wi nyathino gi ji duto ma ne kiyo resruok mar Jerusalem.39 Omiyo, kane gisetimo gigo duto ka luwore gi Chik Jehova, ne gidok Galili e taondgi mar Nazareth.40 Kendo nyathi matinno nodhi nyime dongo kendo nobedo motegno ka ipong’e gi rieko, kendo ne odhi nyime bedo ng’at ma Nyasaye oyiego.41 Koro higa ka higa jonyuolne ne nigi tim mar dhi Jerusalem e sawo mar Pasaka.42 To ka noromo jahigni 12, ne gidhi Jerusalem mana kaka tim sawono nobet.43 Ka ndalo mag sawono norumo kendo koro ne giduogo, rawera ma Yesu nodong’ chien Jerusalem to jonyuolne ok nofwenyo.44 Ka giparo ni ne en kanyachiel gi joma ne giwuothogo, ne gitieko wuodh odiechieng’ achiel, eka ne gichako manye e kind wedegi kod joma ne ging’eyo.45 To kane ok giyude, ne gidok Jerusalem kendo ne gimanye gi kinda ahinya.46 Eka bang’ ndalo adek ne giyude ei hekalu kobet e dier jopuonj, kowinjogi kendo kopenjogi penjo.47 To jogo duto ma ne winje ne siko ka wuoro riekone mar ng’eyo tiend weche kod kaka ne odwoko.48 Koro ka jonyuolne nonene, ne gihum, kendo min mare nopenje niya: “Nyathina, isetimonwa kama nang’o? An kod wuoru wasechandore ahinya ka wamanyi.”49 To nodwokogi niya: “Ang’o momiyo ne umanya? Ne ok ung’eyo ni nyaka abed e od Wuora?”50 Kata kamano, ne ok giwinjo tiend gima nowachonegi.51 Eka ne olor kodgi mi gidok Nazareth, kendo nodhi nyime luwo kaka ne gichike. Bende, min-gi nokano wechego duto e chunye.52 Kendo Yesu ne dongo ka riekone medore kendo Nyasaye kod ji ne omedo bedo mamor kode.


text:
LAPENY ME 7
Atwero Lweny ki Dic me Donyo i Tim me Buto Nining?
NGO MA ONONGO IN IBITIMO?
Go kong ni: Esta gin ki Mike pud gubedo ka winye pi dwe aryo keken, ento Esta winyo calo dong engeyo Mike pi kwone kulu. Cawa ducu gibedo ka cwalo mecej ki cim, girii ka lok i cim ma cim aye to nongo peya gutyeko lokgi, dok lokgi rwatte litap! Kombeddi dong, Mike pe mito lok keken.
Pi dwe aryo mukato-ni, Mike ki Esta pe gutimo gin mo mapat ki mako cing ki doto dog keken. Esta pe mito timo gin mo makato meno. Ento bene, en pe mito ni gupokke woko ki Mike. Mike miyo ewinyo calo en pud dong mwonya dok pire tek ya! En tamo ki i cwinye ni, ‘Kit ma an wan ki Mike wamarre adada . . .’
Ka dong idit ma iromo cako winye wun ki ngati mo dok gin ma tye ka timme i kom Esta-ni bene tye ka timme i komi, ngo ma onongo ibitimone?
TAM KONG!
Ka ipye ki i wi yat kun itemo tuk calo winyo, ci ibideno can. Man bene rom aroma ka ituro cik ma kwako kit ma atir calo en ma wacci: “Wuwek tim me kwele obedi.”
Adwogi ango ma bino pi kwero lubo cik man? Baibul waco ni: “Ngat ma timo tim kwele balo kome kene.” (1 Jo Korint 6:18) I yo ma nining?
Lukwed lok gutyeko niang ni bulu mapol ma gudonyo i tim tarwang ginongo peko calo ma kiryeyogi piny kany.
AREMCWINY Pol pa bulu ma gudonyo i tim kwele lacen gukoko ange.
RWENYO GEN. I nge donyo i tim buto ma pe oporre, ngat man cako pennye kekene i kom lawote ni, ‘En mono obuto ki anga mukene?
TUR CWINY. Ki i cwinygi, pol pa anyira gimito ngat ma bigwokogi ento pe ngat ma tuko kwedgi atuka. Dok, awobe mapol mitigi a woko ki i kom nyako ma dong otyeko buto kwedgi.
Ngec ma pire tek: Ka idonyo i tim me buto ma peya inyomme, ci ibikwanyo deyo woko ki i komi pien nongo ijalo gin mo ma pire tek tutwal. (Jo Roma 1:24) Komi pire tek tutwal me jalone ajala kumeno!
Nyut ni in dano ma cung matek pi gin matir ki ‘weko tim me kwele.’ (1 Jo Tecalonika 4:3) Dong, nino mo ka inyomme, ci itwero nongo mit pa buto. Dok ibinongo mitte ducu, labongo lworo, koko ange, ki dong par ma bino macalo adwogi me donyo i tim kwele.
IN ITAMO NINGO?
Ngat mo ma mari ada tika romo timo gin ma cwero cwinyi nyo wano komi?
Tika ngat mo ma paro piri twero biti me balo watti ki Lubanga?
—Jo Ibru 13:4.


text:
PONJI MIR 11
Wacopo Nwang’u Bero Makani ka Waworo Cik Mir Ukungu mi Biblia?
1. Pirang’o wa dhanu watie ku yeny mi telowic?
Jacwic mwa tie ku rieko ma nikadhu mwa. Mungu dieng’ piwa calu wego ma jamer. Bende, ecwiowa ngo ma nia wajengra i wiwa giwa. (Yeremia 10:23) Pieno, romrom calu nyatin ma nyanok tie ku yeny mi telowic pa junyodo pare, wan bende watie ku yeny mi telowic pa Mungu. (Isaya 48:17, 18) Cik mir ukungu mi Biblia mio iwa telowic m’anzilo, telowic maeno tie giramia m’uai i bang’ Mungu.
Cik pa Yehova man cik pare mir ukungu ponjowa kite mandha ma wacopo kwo ko i nindo mwa maeni, man kite ma wacopo nwang’u kudo sukulia mi nja ku nja i nindo m’ubino. Calu Mungu re m’ucwiowa, eber akeca nia wawor telowic pare.
2. Cik mir ukungu mi Biblia tie ang’o?
Cik mir ukungu mi Biblia tie andha ma lokre ngo man ma pigi tek akeca. Ento cik, jucopo tio kudo kendekende pi nindo moko kunoke pi lembe moko ma copo wok. (Poi mi Cik 22:8) Pieno, ukwayu watii ku copo mi lurolembe kara wanyang’ cu ka nyongo wacopo tio ku cik mir ukungu ma kani i lembe ma copo wok. (Lembrieko 2:10-12) Ku lapor, Biblia ponjo nia kwo tie giramia m’uai i bang’ Mungu. Cik mir ukungu maeno copo konyowa i kakare mi tic, i pacu mwa, kinde ma wabewotho ku mutukari, pikipiki kunoke gari. Ka wapoi i kum cik maeno mir ukungu, wacopo nigwokra kara kud wanwang’ ret.
3. Cik mir ukungu makani ario ma pigi tek akeca?
Yesu uweco pi cik mir ukungu ario ma pigi tek m’usagu zoo. Ma kwong’a nyutho iwa thelembe mi kwo pa dhanu, niwacu nig’eyo Mungu, ni mare man nitimo ire cu cu cu. Wacikra nitio ku cik mir ukungu ma kwong’a eno saa ceke ma wabetimo ng’iong’ic. (Lembrieko 3:6) Dhanu ceke m’utio ku cik mir ukungu maeno i kwo migi, ginwang’u bero mi bedo jurimb Mungu, mi bedo ku mutoro i kwo migi man mi nwang’u kwo ma rondo ku rondo.
Cik mir ukungu mir ario copo konyowa nikwo ku dhanu mange kud akwiacwiny. (1 Jukorinto 13:4-7) Tio ku cik mir ukungu maeni mir ario uketho i ie nitio ku dhanu mange kite ma Mungu bende tio kudo ku dhanu.
4. Bero makani ma wacopo nwang’u ka wabetio ku cik mir ukungu mi Biblia?
Cik mir ukungu mi Biblia ponjo juruot kite ma mer copo diko kogi i i acel. (Jukolosai 3:12-14) Lembe pa Mungu gwoko juruot pilembe eponjogi ku cik mange mir ukungu ma copo telo wigi. Cik maeno uwacu nia gamiri ukwayu ubed mi nja.
Lubo ponji mi Biblia copo gwokowa kara wabed ma kumwa leng’ man ma cwinywa kwio. Ku lapor, saa ceke judongo mi tic ma tung’ tung’ maru nitimo tic ku jurutic m’uworo cik mir ukungu mi Biblia m’uweco iwi timo tic i atira man kud amora. (Lembrieko 10:4, 26; Juebrania 13:18) Lembe pa Mungu ponjowa bende nifoyo kende kende ku piny ma pigi tek akeca pi kwo mwa man nineno ribri mwa ku Mungu ni gin ma pire tek akeca ni kadhu jambcing.
Tio ku cik mir ukungu mi Biblia copo gwoko leng’kum mwa. (Lembrieko 14:30; 22:24, 25) Ku lapor, woro cik pa Mungu m’ukwero mero, gwokowa i kum twoyo ma copo ninegowa man i kum ret macopo wok i kumwa. (Lembrieko 23:20) Yehova yio wamadh kong’o, ento nikadhu mukero ngo. (Zaburi 104:15; 1 Jukorinto 6:10) Cik mir ukungu pa Mungu tie ku bero iwa pilembe cikne ponjowa nigwoko timo mwa man paru mwa. (Zaburi 119:97-100) Ento, jukristo mandha woro cik mir ukungu pa Mungu, kende kende ngo kara ginwang’ bero. Giworo bende pi nimio woro ni Yehova.
PONJ LEMBE LEE AKECA
LEMBE I WIWA
Kwai Ponji mi Biblia
Nwang’ ponji mi Biblia m’umbe cul i saa man i kakare m’imaru in.


text:
PONJI MIR 5
Lemb’akeca pa Mungu Tie Ang’o pi Ng’om?
1. Pirang’o Mungu ucwio ng’om?
Yehova umio ng’om ni dhanu. Ng’om utie kabedo mwa. Mungu ucwio Adamu giku Eva, ungo kara gipong’ polo, kum nang’u dong’ Mungu udaru nicwio Malaika dupa pi nikwo i polo. (Yob 38:4, 7) Ento, Mungu ucwio ng’atu ma nico ma kwong’a man ekethe i paradiso maber akeca ma julwong’o podho mir Eden. (Thangambere 2:15-17) Yehova umio ire man ni nyikwaye ma ebinwang’u, genogen mi kwo nja ku nja kud anyong’a iwi ng’om.
Ku kwong’a, podho mir Eden kende re m’ubino Paradiso. Adamu ku min ot pare ma Eva gibino ku tic mi pong’o ng’om zoo ku nyikwaigi man noknok nibimo wie man kendo niyike en zoo edok ni paradiso. (Thangambere 1:28) Ng’om bithum ungo kadok nyanok de. Ebibedo nja ku nja kabedo mi dhanu.
2. Pirang’o ng’om utie ngo paradiso Kawono?
Adamu giku Eva giworo ngo dwand Mungu, e Yehova uriemogi kud i podho mir Eden. Paradiso ugam urwinyo man ng’atu moko acel de mbe m’ubedo kucopo mi dwoke kakare. Biblia yerokumae: “Jumio ng’om i cing’judubo.
Nyo wi Yehova uwil ku lemb’akeca pare ma kwong’a pi dhanu? ungo! Etie jategokpo. Lembe copo voye ngo. (Isaya 45:18) Ebidwoko dhanu i kwo ma con ma egam epangu pigi.
3. Paradiso bidok kakare nenedi?
Paradiso bidwogo kendo iwi ng’om i saa mi bimobim pa Yesu, Rwoth ma Mungu uketho en. I lwiny ma julwong’o Armagedon, Yesu bitelo wi jumalaika pa Mungu pi ninyotho ju ceke m’ubepiemiri ku Mungu kunoke m’utie judhoge. I ng’eye, Yesu bitwio Jok i kol pi oro 1 000. Jum’uworo Mungu biboth kud i nyoth maeno pi lembe Yesu bitelo wigi man bigwokogi. Gibikwo rondo ku rondo kud anyong’a i paradiso iwi ng’om.
4. Can bithum awene?
Mungu bidaru lembe ma reco kud i ng’om awene? Yesu ukoro pi “lanyuth” ma binyutho iwa nia kajik udhingo. Lembe m’ubetimere kawono iwi ng’om, ubesendo kwo mi dhanu man ubenyutho nia wakwo i ‘ajiki mi kit lembe.’
Yesu bidaru can ceke pi oro 1 000 ma ebibimo ng’om niai kud i polo. (Isaya 9:6, 7; 11:9) M’uweko nibedo Rwoth, Yesu bibedo bende Jalam ma dit, pieno ebiwodho cen dubo mi dhanu ceke m’umaru Mungu. E nikadhu kud i bang’ Yesu, Mungu bikabu remokum, tio man tho.
5. Ng’a ma bikwo i Paradiso mi nindo m’ubino?
Dhanu m’uworo Mungu re ma bikwo i paradiso. (1 Yohana 2:17) Yesu oro julubne gicidh nisayu dhanu ma mol man niponjogi ku gin m’ukwayu gitim kara Mungu ujolgi. Tin eni, Yehova ubeyiko milioni mi dhanu pi kwo i Paradiso m’ubino iwi ng’om. (Zefania 2:3) I Ot Ker ma tung’ tung’ mi Jumulembe pa Yehova, jubed juponjo kite mi bedo nico kunoke dhaku maber man wego kunoke mego maber. Junyodo kud Awiya gitimo thier ni Mungu karacelo man giponjo kite ma lembanyong’a copo konyogi i kwo migi.


text:
PWONY ME 2
Lubanga En Anga?
1. Pingo omyero wawor Lubanga?
Lubanga me ada en aye Lacwe jami ducu. En Lubanga ma bedo nakanaka. (Jabuli 90:2) En aye obedo Won kwena maber me Baibul. (1 Temceo 1:11) Kit macalo Lubanga aye ngat ma omiyowa kwo-ni, omyero wawor en keken.
2. Lubanga tye ki kom ki kit ango?
Pe tye dano mo ma oneno Lubanga pien Lubanga en Cwiny. Cwiny obedo kit kwo ma dok rwomme tye lamal makato cwec ducu me lobo ma gitye ki kom. (Jon 1:18; 4:24) Ento kono, watwero niang kit nyo tam pa Lubanga ki i jami ma en ocweyogi. Me labolle, ature ki nyig yadi mapat pat nyuto botwa mar ki ryekone. Dit pa polo ki lobo nyuto tekone.
Watwero bene pwonyo jami mapol i kom Lubanga ki kwano Baibul. Me labolle, Baibul tito botwa gin ma Lubanga mito ki ma pe mito, kit ma en tero kwede dano, ki kit ma en dok kwede i kom jami mapat pat.
3. Lubanga mono nyinge tye?
Yecu Owacci: “Wonwa ma tye i polo giwor nyingi maleng.” (Matayo 6:9) Kadi bed Lubanga tye ki nying me dog tic mapol, ento en tye ki nyinge acel keken. Kilwongo nying meno i yo mapat pat ma lubbe ki leb moni. I leb Acholi kilwongo nyinge ni “Jehovah.” Jo mukene gilwongo ni “Yawe.”
Kikwanyo nying Lubanga woko ki i pol pa Baibul ci kileyo ka kare ki nying me dog tic calo Rwot nyo Lubanga. Ento i kare ma kicoyo Baibul, nying Lubanga onongo tye iye tyen 7,000 kulu. Yecu oweko dano ongeyo nying Lubanga i kare ma en opwonyogi lok i kom Lubanga.
4. Jehovah tika paro piwa?
Kit ma pekki tye mapol ata-ni mono nyuto ni Jehovah pe paro piwa? Jo mukene giwacci en aye lakel peko i kom wan dano, ento man pe lok ada.
Lubanga omiyowa twero me moko tam me yero gin ma cwinywa mito piwa kenwa. Myero wabed ki pwoc ni watye agonya me yero me tic pi Lubanga, pe kumeno? (Yocwa 24:15) Ento jo mapol giyero me timo jami maraco i kom jo mukene, omiyo deno can onya mapol. Tim me ngolo kop alenga man cwero cwiny Jehovah adada.
Jehovah obedo Lubanga ma paro piwa mada. En mito ni wabed ma cwinywa yom. En dong cok giko pekki ducu kacel ki jwero lutim maraco woko. Ento pi tutunu, en tye ki tyen lok matir me ye ni dano kong guden can pi kare mo olo. I Pwony me 8, wabipwonyo tyen lok mumiyo en otimo man.
5. Watwero nyiko cok bot Lubanga nining?
Jehovah kwayowa me nyikke cok bote ki lega bote. En maro wan ducu ki acel acel. (Jabuli 65:2; 145:18) En mito timiwa kica. En neno kit ma watute kwede me yomo cwinye, kadi bed kare mukene wapoto. Pi man, kadi bed watye ki roc, pud watwero nongo yomcwiny me bedo ki wat macok ki Lubanga.
Kit macalo Jehovah aye omiyowa kwo-ni, myero wamare makato ngat mo keken. (Marako 12:30) Ka imedde ki nyutu mar-ri pi Lubanga ki pwonyo lok i kome kun itimo gin ma cwinye mito, ibinyike cok bote.
^ para. 4 I leb Ibru: YHWH (Yawe)
MED NGECCI
KWENA MABER MUA KI BOT LUBANGA!
Lubanga Mono Tye ki Nyinge?
Lubanga tye ki nying dog tic mapol, calo Won Twer Ducu, Lacwec, ki Rwot. Ento nying Lubanga kikome kitiyo kwede tyen ma romo 7,000 kulu i Baibul.


text:
Nyarombo e ma owinjore golo kido modin-go bugno (9-14)
5 Eka e lwedo korachwich mar Jal mobet e kom-lojno, ne anenoe buk* moro ma koni gi koni ondikie weche, to ne olor bugno gi kido moko abiriyo ma dine matek.2 Kendo ne aneno malaika moro ma ratego ka lando gi dwol maduong’ niya: “En ng’a mowinjore elo bugno kendo gonyo kido modinego?”3 To ne onge ng’ato e polo, kata e piny, kata e bwo piny ma ne nyalo elo bugno kata ng’iyo iye.4 Ne aywak malit ahinya nikech ne ok oyud ng’ato ang’ata mowinjore elo bugno kata ng’iyo iye.5 To achiel kuom jodongogo nowachona niya: “We ywak. Ne! Sibuor moa e dhood Juda, ma en koth Daudi, oselocho kendo owinjore elo bugno kod kido abiriyo moket kuomego.”6 Eka ne aneno nyarombo moro ma nenore ka gima ne oseyang’ kaka misango kochung’ e dier kama kom-lojno ne nitie, e dier chuech mangima ang’wen-go, kendo e dier jodongogo. Nyarombono ne nigi tunge abiriyo gi wenge abiriyo, to wengego gin roho abiriyo* mag Nyasaye ma oseor e piny mangima.7 Eka gikanyono nobiro nyime mokawo bugno e lwedo ma korachwich mar Jal mobet e kom-lojno.8 To ka nosekawo bugno, chuech ang’wen-go gi jodongo piero ariyo gang’wen-go nopodho piny e nyim Nyarombono, kendo moro ka moro kuomgi ne nigi gir goyo thum kod bakunde mag dhahabu ma ne opong’ gi ubani e igi. (Ubanino en lamo mag joma ler.)9 Kendo ne giwero wer manyien ka giwacho niya: “In e ma iwinjori kawo bugno kendo gonyo kido modinego, nikech ne onegi kaka misango, kendo kuom rembi ne ing’iewo ne Nyasaye ji koa e dhoudi duto, gi dhok duto, gi dhano mopogore opogore duto, kod ogendni duto,10 mi ne imiyo gibedo pinyruoth gi jodolo ne Nyasachwa, kendo giniloch kaka ruodhi e wi piny.”11 Kendo ne aneno, mi ne awinjo dwol mar malaike mang’eny molworo kom-lojno kod mar chuech mangimago gi mar jodongogo, kendo kwan-gi ne en tara gi tara, kendo gana gi gana,12 kendo ne giwacho gi dwol maduong’ niya: “Nyarombo ma ne onegno e ma owinjore yudo teko, gi mwandu, kod rieko, gi nyalo, gi luor, gi duong’, kod gueth.”13 Kendo ne awinjo chuech duto manie polo, gi manie piny, gi manie bwo piny, gi manie nam kod gik moko duto manie igi ka giwacho niya: “Gueth, gi luor, gi duong’, kod nyalo mondo obed ne Jal mobet e kom-lojno kendo ne Nyarombo, mochwere nyaka chieng’.”14 Chuech mangima ang’wen-go ne wacho kama: “Amin!” kendo jodongogo nopodho piny mi gilamo Nyasaye.
Weche Moler Piny
^ Buge ma kamago ne gin midolo e kede, to ne ilosogi gi pien kata gi gik mamoko.


text:
DUL ME 26
Gin Mumiyo Timo Gin Maber Tek
I KARE ma Caulo obedo ka timo jami maraco, anga ma cwinye obedo yom?— Catan Larac-ci. Ento ludito dini pa Lujudaya bene cwinygi obedo yom. I ngeye ma Caulo odoko lapwonnye pa Lapwony Madit kun kilwonge ni Paulo, ludito dini magi gucako dage. Dong iromo niang pingo timo gin maber tek bot lapwonnye pa Yecu?—
I nino mo acel, lalamdog madit ma nyinge Anania ociko dano ni gudong Paulo. Anania bene otemo keto Paulo i buc. Paulo odeno can mapat pat i kare ma en odoko lakwena pa Yecu. Me laporre, jo ma kitgi raco gugoyo Paulo dok gutemo neke ki godi madongo.
Jo mapol gibitemo diyowa wek watim jami ma pe yomo cwiny Lubanga. Dong lapeny ma tye aye ni, In mono imaro gin maber ma rom mene? Imaro matek adada ma weko ibitimone kadi bed jo mukene gidagi pire? Timo meno mito tekcwiny, pe kumeno?—
Iromo tamone ni, ‘Pingo dano dagwa pi timo gin maber? Cwinygi mono pe myero onongo obed yom aye?’ Iromo tamone kumeno. Pol kare, dano gumaro Yecu pi jami mabeco ma en otimo. I nino mo acel, jo ducu ma i gang mo gucokke i doggola me ot ka ma en onongo tye ka bedo iye. Gin gubino pien Yecu obedo ka cango jo ma komgi lit.
Ento i kine mukene dano onongo pe gimaro gin ma Yecu pwonyo. Kadi bed en onongo pwonyo gin matir kare ducu, jo mukene gunyutu adage i kome pien en onongo loko lok ada. Man otimme nino mo acel i Najaret, kabedo ma Yecu odongo iye. En ocito i kacokke, ka ma Lujudaya gigure iye ka woro Lubanga.
Ki kunnu, Yecu omiyo pwony mucwiny adada mua ki i Ginacoya. I acakkine, dano gumaro pwonye. Guuro lok mabeco mua ki i doge. Gunongo tek tutwal me ye-ni man aye obedo latin awobi ma odongo ki i kabedogi.
Ento Yecu dok oloko gin mukene. En oloko i kom kare ma Lubanga onyutu cwakke bot jo ma pe gubedo Lujudaya. I kare ma Yecu oloko lok meno, kiniga omako jo ma i kacokke matek. Ingeyo pingo?— Gin onongo gitamo ni gin keken aye gitye ki cwak pa Lubanga. Gin onongo gitamo ni rwomgi dit loyo pa jo mukene. Pi meno, gin gudago Yecu pi lok ma en oloko. Tika ingeyo ngo ma gutemo timone i kome?—
Baibul tito ni: ‘Gumako Yecu ci gutere woko ki i gang. Gutere i wi got kun gimito core piny wek gineke woko! Ento Yecu okato woko ki i kingi’
Ka gin meno otimme i komi kono, tika iromo dok cen bot jo meno me lok i kom Lubanga?— Timo meno mito tekcwiny, pe kumeno?— Ento, ma romo kine ka mwaka acel, Yecu odok cen i Najaret. Baibul waco ni: “[En] opwonyogi i kacokkegi.” Yecu pe oweko loko lok ada pi lworo dano ma pe gimaro Lubanga.
I nino mukene ma obedo Ceng Cabat, Yecu onongo tye i kabedo mo ma laco ma bade otal tye iye. Yecu onongo tye ki teko ma oa ki bot Lubanga me cango laco meno. Ento co mogo ma kunnu onongo gimito kelo ayela i kom Yecu. Ngo ma Lapwony Madit otimo?— Mukwongo en openyogi ni: ‘Ka romo-ni opoto i bur madit i Ceng Cabat, pe ibiywayo woko ka maleng?’
Gibiywayo romo meno woko ka maleng, kadi wa i ceng cabat, ma obedo nino ma myero guywe iye. Pi meno Yecu owacci: ‘Kit ma dano pire tek kato romo-ni, konyo dano i nino me Cabat ber ma loyo!’ Onen ka maleng ni Yecu myero okony laco-ni ki cange!
Yecu owaco bot laco-ni ni orye bade. Bade ocang woko cutcut. Laco-ni pud dong obedo ki yomcwiny ya! Ento co mukene ca kono? Tika cwinygi obedo yom?— Pe. Gumedde ameda ki dago Yecu. Gucito woko ci gucako yubo kit ma myero gineke kwede!
Rom aroma bene i kare-ni. Kadi bed watim ngo, pe waromo yomo cwiny dano ducu. Dong myero wamok tamwa i kom nga ma wamito yomo cwinye. Ka wamito yomo cwiny Lubanga Jehovah ki Wode, Yecu Kricito, ci kare ducu myero walub pwonygi. Ento ka walubu, nga ma bidagowa? Nga ma biweko timo gin maber doko tek botwa?—
Catan Larac-ci. Ki dok angagi mukene?— Jo ducu ma Larac-ci obwologi ma oweko pe dong giye jami matir. Yecu owaco bot lutela dini me karene ni: “Wun wua ki bot wonwu, Catan, wumito cobo gin ma wonwu mito.”
Tye dano mapol ma Larac-ci marogi. Yecu olwongogi ni “lobo.” In itamo ni “lobo” ma Yecu oloko iye-ni obedo gin ango?— Wayab Jon cura 15, tyeng 19, wek wanen kong. Wakwano lok pa Yecu kany ni: “Kono wun jo me lobo, kono lobo omaro wun jone; ento wun pe me lobo, ento ayerowu ki i lobo; pi meno lobo kwerowu.”
Dong lobo ma dag lupwonnye pa Yecu-ni tye iye jo ducu ma pe gilubu kor Yecu. Pingo lobo-ni dag lupwonnye pa Yecu?— Tam kong iye. Nga ma tye laloc me lobo?— Baibul waco ni: “Lobo ducu tye i te loc pa Larac.” Larac-ci aye Catan.
Tika dong ineno ngo mumiyo timo gin maber tek tutwal-li?— Catan kacel ki lobone gimiyo bedo tek. Ento tye dok tyen lok mukene. Wi po tyen lok meno?— I Dul me 23 i buk man, wapwonyo ni wan ducu kinywalowa ki bal. Mono itamo ni pe ber ka bal, Larac-ci, kacel ki lobone gijwayogi woko?—
Baibul ciko ni: ‘Lobo bitum woko.’ Man tere ni jo ducu ma pe gilubo kor Lapwony Madit gibityekogi woko. Lubanga pe biweko gikwo pi naka. Nga ma bikwo pi naka?— Baibul medde ni: “Ngat ma tiyo gin ma Lubanga mito ri nakanaka.” (1 Jon 2:17) Jo ma gitimo gin maber keken, ma gitiyo “gin ma Lubanga mito,” aye gibikwo i lobo manyen pa Lubanga. Pi meno, kadi bed timone tek, wamito ni wabed ka timo gin maber, pe kumeno?—
Kong wakwan kacel ginacoya magi ma ginyutu tyen lok mumiyo timo gin maber pe yot: Matayo 7:13, 14; Luka 13:23, 24; ki Tic pa Lukwena 14:21, 22.
MED NGECCI
Bukka me Ododo me Baibul


text:
NGIMAWA KAKA JOKRISTO
Be Itiyo Maber gi Kad mar JW.ORG
Nikech masira maduong’ okayo machiegni, onego wakasre gi tij lendo. (Nge 24:11, 12, 20) Wanyalo tiyo gi kad magwa mag jw.org mondo wakony ji mang’eny opuonjre Muma kendo mondo gidonj e websait marwa. Ng’ato nyalo skan sanduku manie kadgo kae to yawone vidio mar Ang’o Momiyo Onego Ipuonjri Muma? kod kama ng’ato nyalo pong’o kodwaro yudo weche momedore kata kaka onyalo kwayo mondo opuonje Muma. Nitie jomoko ma ok dwarga kawo bugewa, kata kamano, giyiega donjo e websait marwa. Kik iwe ma ok imiyo joma kamago kad mar jw.org. En mana ni kik iwe kadgo ne joma ok dwar winjo wach ma walando.
Sama in e dijeni ma pile, inyalo chako mbaka gi ng’ato kipenje niya: “Daher miyi gimoro kae. Kadni nigi adres mar websait moro minyalo yudoe weche mathoth kod vidio ma wuoyo e wi weche mopogore opogore.” (Joh 4:7) Nikech kadgo tindo, inyalo ting’o moko kamoro amora midhiye mondo imi joma iwuoyogo.


text:
Average Rating: 0
Total Votes: 0
Aj sob kichu bhule gechi Tobu keno pichu daake Sudhu Cheye thaka sei chok Bhese jawa bedona te Tobu keno pichu daake Elo Melo batash er buk e Bhor diye joto bar neme ase Godhuli er alo Mone hoy khun hoye geche karo mon Sopnero buk e jeno mukh rekhe Sudhu Cheya thaka sei chok Bhese jawa bedona te Poth jare giyechilo niye Somoy ero haat dhore Se abar elo ghore phire Sidur er rong theke legeche agun Pureche moner basha sei theke Sudhu Cheya thaka sei chok Bhese jawa bedona teTweet


text:
DUL ME ABICEL
Jo ma Guto Mono Gitye Kwene?
Ngo ma timme i komwa ka wato?
Pingo wan wato?
Pingo ngeyo lok ada i kom to kweyo cwiny?
MAGI aye gubedo lapeny ma dano gubedo ka penye kwede pi mwaki alip mapol. Lapeny magi pigi tego. Kadi wan wabedo anga nyo wabedo kwene, lagam me lapeny magi gudowa ki acel acel.
2 I dul ma okato-ni, wanyamo kit ma tyer me ginkok pa Yecu Kricito-ni oyabo botwa yo me kwo ma pe tum. Wapwonyo bene ni Baibul otito con pi kare ma “to bene dong bibedo pe” iye. (Niyabo 21:4) I kare-ni, wan ducu wato. Kabaka maryek Solomon owaco ni: “Jo makwo gingeyo ni gibito.” (Latitlok 9:5) Watemme me bedo makwo pi kare malac kit ma nongo twere kwede. Ento kadi bed kit meno, pe wangeyo gin ma timme i komwa ka wato.
3 Ka ngat ma wamaro oto, wakoko. Dok watwero penyo ni: ‘Gin ango ma otimme i komgi? Mono gitye ka deno can? Nyo mono gitye ka gwokowa? Wan watwero konyogi? Tika wabinenogi doki?’ Dini me lobo-ni gimiyo lagam mapat pat i kom lapeny magi. Mukene gipwonyo ni ka ikwo kwo maber, ci ibicito i polo, ento ka ikwo kwo marac, ci ibiwang i mac me kapiny. Dini mukene gipwonyo ni i kare me to, dano gicito i kabedo me cwiny me bedo kacel ki kwarigi. Dok dini mukene pud aye, gipwonyo ni jo muto gicito i kabedo ma tye i te lobo ci kingolo kop i wigi ka dok kinywalogi odoco i kom mukene.
4 Kit pwony pa dini magi ducu cung i kom tam acel keken—ni gin mo tye ma bwot ki komwa i kare me to. Dini cokcok ducu me kare macon ki me kare-ni kiwaco ni, wan wamedde ki kwo nakanaka ki kero me neno, winyo lok, ki tam i yo mo olo. Ento mono, man twere nining? Pien kero magi, kacel ki tamwa, ducu gitiyo pi tic pa adamwa. I to, adam juko tic woko. Ngec ma tye i wiwa, ki teko calo me neno gini, pe gimedde ki tic pigi ken-gi i yo mo ma pe kiniang iye. Gin pe gibwot ki i to pa adamwa.
NGO MA TIMME I KOMWA KA WATO?
5 Gin ma timme i to pe obedo gin ma Jehovah ma Ocweyo adamwa pe niang iye. En ngeyo lok ma tye ada, dok i Lokke, ma obedo Baibul-li, en tittiwa kit ma jo ma oto gitye kwede. Pwonnye tye atir kamaleng ni: Ka dano oto, en dong bedo pe. To aye obedo olungtuke me kwo. Jo ma guto pe gineno nyo giwinyo lok nyo gitamo tam mo. Pe tye kit dul me kwowa ma bwot ki i to. Wan pe watye ki gin makwo nyo tipo ma pe to.*
6 I kare ma Solomon oneno maber ni jo ma kwo gingeyo ni gibito, en ocoyo ni: ‘Jo ma dong guto woko pe gingeyo gin mo.’ En dok omedo lok mukene i kom lok ada meno ni jo ma oto pe giromo nyuto mar nyo adage ki dok ni “tic nyo tam nyo ngec nyo ryeko mo dong pe i lyel.” (Latitlok 9:5, 6, 10) I kit yo acel-li, Jabuli 146:4 waco bene ni ka dano oto, ‘tamme ducu ma yam oyubo rwenyo woko liweng.’ Wan wabedo gin ma to dok pe wabwot ki i to pa kom. Kwo ma watye kwede ni obedo calo leb mac laput nyo kandol. Ka leb mac ma lyel-li oto, pe dok cito ka mo. Nongo dong pe.
GIN MA YECU OWACO I KOM TO
7 Yecu Kricito oloko pi kit ma jo ma oto gitye kwede. En oloko man i kom Lajaro, dano ma en ngeyo maber ma onongo oto woko. Dong Yecu owaco bot lupwonnyene ni: “Awota Lajaro dong onino oko.” Lupwonnyene gutamo ni Yecu onongo tye ka wacci Lajaro onino woko pi nongo yweyo wek okonye me cang ki i twone-ni. Gin onongo guniang marac. Yecu otito atir ni: “Lajaro dong oto oko.” (Jon 11:11-14, Baibul me leb Lango) Niang maber kany ni, Yecu oporo to ki yweyo dok ki nino. Lajaro onongo pe i polo nyo i mac me kapiny. En onongo pe tye ka rwatte ki lumalaika nyo kwari macon. Pe onongo dong kicok nywale macalo dano mo mukene. En onongo tye ka yweyo i to, kit macalo timme ka dano mo onino adada labongo kit lek mo. Ginacoya mukene bene poro to ki nino. Me laporre, i kare ma kicelo Citefano wa i to, Baibul waco ni en “te nino gire oko.” (Tic pa Lukwena 7:60, Baibul me leb Lango) I kit yo acel-li, lakwena Paulo ocoyo lok i kom jo mukene i karene ma onongo ‘gunino’ i to.—1 Jo Korint 15:6, Baibul me leb Lango.
8 Onongo mono obedo yub pa Lubanga ma okwongo ni dano omyero oto? Pe wa acel! Jehovah ocweyo dano me bedo matwal i lobo. Kit ma waneno kwede con i buk man, Lubanga oketo dano aryo mukwongo-ni i paradic mo ma mwonya adada. Omiyogi yot kom. Jehovah onongo mito ni gubed ki jami mabeco keken. Tye lanyodo mo ma lamar ma mito ni lutinone guden can me tiyo ki to? Ngene kene ni pe! Jehovah omaro lutinone dok onongo mito ni gubed ki yomcwiny ma pe gik i wi lobo. Baibul loko i kom dano ni: “[Jehovah] oketo kare ma pe gik i cwinygi.” (Latitlok 3:11, NW) Lubanga ocweyowa ki mitti me kwo pi nakanaka. Dok en oyabo yo pi miti meno me cobbe.
GIN MA OMIYO DANO TO
9 Pingo, kono dong dano to? Me nongo lagam-mi, myero wanen jami ma otimme i kare ma onongo tye laco ki dako acel keken i wi lobo. Baibul tito ni: “Dok Rwot Lubanga omiyo yadi gutwi i ngom, kwa yadi ducu mamwonya ma neno ber, ki mabeco me acama.” (Acakki 2:9) Kadi bed kit meno, onongo tye gin acel mo ma kigengo. Jehovah owaco bot Adam ni: “Yadi ducu ma tye i poto, camgi macalo imito; ento yat me ngeyo gin maber ki marac pe icam, pien i nino ma ibicamo iye, en aye ibito iye bene.” (Acakki 2:16, 17) Cik man onongo pe tek me aluba. Yadi mapol mukene onongo tye ma Adam gin ki Kawa gitwero camone. Man omiye kare maber me nyuto pwocgi bot Ngat ma omiyo botgi jami magi ducu, ma kwo ma pe tum bene onongo tye i kine-ni. Bedo ki winy bene onongo binyuto ni giworo twero pa Wongi ma i polo dok ni gimito telane me mar.
10 Ki cwer cwiny madit, dano aryo mukwongo-ni pe guwinyo dog Jehovah. Catan openyo Kawa kun tiyo ki twol ni: “Lubanga mono owacci, ‘Pe wucam yat ducu ma tye i poto-ni’?” Kawa ogamo ni: “Watwero camo nyig yadi ducu ma tye i poto-ni, ento Lubanga ociko ni, ‘Pe wubicamo nyig yat ma tye i dye poto, pe wugud kome bene, wek pe wuto.’”—Acakki 3:1-3.
11 Catan owaco ni: “Pe wubito. Pien Lubanga ngeyo ni, ka wucamo, ci wangwu biyabbe woko, ci wubidoko calo Lubanga, miyo wungeyo gin maber ki marac.” (Acakki 3:4, 5) Catan onongo mito ni Kawa oye ni en ebinongo gin maber ka en ecamo nyig yat ma kigengo-ni. Ki tung bot Catan, Kawa onongo bibedo ki twero me moko gin maber ki gin marac en kikome; en onongo biromo timo gin ma iye mito. Catan bene odoto Jehovah ni oloko lok goba i kom gin ma bitimme ka kicamo nyig yat-ti. Kawa oye lok pa Catan. Pi meno en opwono nyigge mogo ci ocamo. En dok bene omiyo mogo bot cware, ci cware bene ocamo mogo. Gin pe gutimo man lato wang. Gin onongo gingeyo ni gin gitye ka timo gin ma Lubanga owaco ni pe gitim. Pi camo nyig yat-ti, gin gukwero winyo cik ma yot dok ma rwatte maber akaka. Gin gunyuto cac i kom Wongi ma i polo kacel ki twerone. Cac ma kit meno i kom Lacwecgi ma lamar-ri onongo pe kitwero wekone aweka!
12 Me miyo labol-le: In itwero winyo nining ka ipito wodi nyo nyari mo kun igwokke maber ci lacen okwero winyo dogi i yo ma nyuto ni en pe tye ki woro nyo mar i komi? Meno twero keli twon cwer cwiny madit. Kong dong itam, cwer cwiny ma Jehovah myero obed ni owinyo i kare ma Adam gin ki Kawa gujemo i kome.
13 Jehovah onongo dong pe tye ki tyen lok mo me gwoko Adam gin ki Kawa ma pe gubedo luwiny-nyi me bedo matwal. Gin guto, kit macalo en onongo otito ni bitimme i komgi. Kwo pa Adam gin ki Kawa ogik. Gin pe gucito ka mukene macalo tipo. Wangeyo ni tye kit man pi gin ma Jehovah owaco bot Adam i kare ma en okwero bedo ngat ma lawiny. Lubanga owaco ni: “Ibidok i ngom, kit ma con gikwanyi ki iye; in apwa, dok bene ibidok i apwa.” (Acakki 3:19) Lubanga onongo ocweyo Adam ki i kom apwa me ngom. (Acakki 2:7) Ma onongo meno peya otimme, Adam onongo pe. Pi meno, i kare ma Jehovah owaco ni Adam bidok i apwa, En onongo tye ka wacone ni Adam bidok cen calo gin ma pe doki. Adam bibedo pe ki kwo calo apwa ma kicweye ki kome-ni.
14 Onongo kono Adam gin ki Kawa gitye makwo wa i kare-ni, ento guto pien cwinygi oyero me kwero winyo dog Lubanga pi meno gubalo. Gin ma omiyo wato aye ni bal pa Adam-mi kacel ki tone okube omako wa wan lutinone ducu. (Jo Roma 5:12) Bal meno tye calo two mo marac atika ma dong tye i remo ma pe tye ngat mo ma bwot ki iye. Adwogine, aye to, ma obedo gin marac atika. To obedo lakwor, ento pe larem. (1 Jo Korint 15:26) Pud dong omyero wabed ki pwoc madit ni Jehovah omiyo ginkok me larowa ki i kom lakwor man ya!
NGEYO LOK ADA I KOM TO KONYO
15 Gin ma Baibul pwonyo i kom kit ma jo muto tye kwede kweyo cwiny. Kit ma waneno kwede, jo ma guto pe giwinyo arem nyo cwer cwiny mo. Pe tye tyen lok mo me bedo ki lworo i komgi, pien pe gitwero wanowa. Pe gimito kony ki botwa, dok pe gitwero konyowa. Pe watwero lok kwedgi, dok gin pe gitwero lok kwedwa. Lutela dini mapol giloko goba ni gitwero konyo jo ma dong guto woko, dok jo ma giye pwony pa lutela ma kit magi gimiyo botgi cente. Ento ngeyo lok ada i kom to konyowa ki i goba pa jo ma pwonyo lakit goba magi.
16 Pol pa dini mono ye pwony ma Baibul pwonyo i kom jo ma oto? Polgi pe giye. Pingo? Pien Catan aye tye ocung inge pwonygi. En tiyo ki dini goba wek dano gubed ki niye ni i nge to pa kom, gibimedde anyim ki kwo macalo cwiny. Man aye obedo goba acel man Catan ribo ki goba mukene me rwenyo dano woko ki i kom Lubanga Jehovah. En timo man nining?
17 Kit ma kityeko nyuto kwede angec, dini mogo gipwonyo ni ka dano moni okwo kwo marac, en bicito i kabedo me mac ka ma en bibedo iye i can nakanaka inge to. Pwony man pe miyo deyo i kom Lubanga. Jehovah obedo Lubanga ma lamar dok pe weko dano deno can i yo ma kit meno matwal. (1 Jon 4:8) In iwinyo nining ka dano mo opwodo latinne ma pe lawiny ki keto cinge i mac ma lyel? Itwero bedo ki woro i kom dano ma kit meno? I ada, kadi wa ngeyone angeya tika bene ibimito? Pe ibimito matwal! Nen ni ibitamo ni en obedo ngat mo mager marac. Dong, Catan mito ni wan watam ni Jehovah pwodo dano i mac pi nakanaka—pi mwaki bilion mapol ata!
18 Catan bene tiyo ki dini mogo me pwonyo ni inge to, dano gidoko tipo ma jo ma kwo myero guwor dok gimii botgi kwogo. Ma lubbe ki pwony man, tipo pa jo ma guto magi twero doko lurem matek nyo lukwor pa dano. Dano mapol giye goba man. Gin gilworo jo ma oto dok gimiyo kwogo ki deyo botgi. Ki tungcel, Baibul pwonyo ni jo ma oto gitye ka nino dok ni wan omyero wawor Lubanga Jehovah acel me ada, ma Lacwec ki Lami jami ducu.—Niyabo 4:11.
19 Ngeyo lok ada i kom jo ma oto konyi wek pe i ye pwony goba me dini. Konyi bene me niang pwony mukene me Baibul. Me labolle, ka icako niang ni dano pe gimedde ki kwo macalo cwiny, ci pwony i kom kwo ma pe tum i paradic i wi lobo cako doko gin ma tere twero niange.
20 I kare ma okato mabor i ngec, Yubu, laco ma kite atir okelo lapeny ni: “Ka dano dong oto, pud dok bibedo kwo?” (Yubu 14:14) Dano ma pe kwo ma tye ka nino i to twero dok kwo? Gin ma Baibul pwonyo i lok man kweyo cwiny atika kit ma dul ma lubo man binyuto kwede.
GIN MA BAIBUL PWONYO
- Jo ma oto pe gineno piny nyo giwinyo lok nyo gitamo tam.—Latitlok 9:5.
- Jo ma oto gitye ka yweyo; pe gitye ka deno can.—Jon 11:11.
- Wan wato pien walako bal ki bot Adam.—Jo Roma 5:12.
* Pi nyamo lok i kom “gin makwo” ki “tipo,” tim ber inen Lamed ngec.
Peny me Kwan
1-3. Kit lapeny ango ma dano gipenyo i kom to, dok lagam ango ma dini mapat pat gimiyo?
4. Kit tam ango ma dini mapol gitye kwede i kom to?
5, 6. Baibul pwonyo gin ango i kom kit ma jo ma oto gitye kwede?
7. Yecu otito ni to obedo calo ngo?
8. Wangeyo nining ni onongo pe obedo yub pa Lubanga ni dano omyero guto?
9. Jehovah onongo ogengo Adam pe me timo ngo, dok pingo cik man onongo pe tek me aluba?
10, 11. (a) Dano aryo mukwongo-ni gucako kwero winyo dog Lubanga nining? (b) Pingo bedo labongo winy pa Adam gin ki Kawa-ni obedo lok marac atika?
12. Gin ango ma twero konyowa me niang kit ma Jehovah owinyo kwede i kare ma Adam gin ki Kawa gujemo i kome?
13. Gin ango ma Jehovah owaco ni bitimme i kom Adam i to, dok man tyen lokke ngo?
14. Pingo wato?
15. Pingo ngeyo lok ada i kom to kweyo cwiny?
16. Anga ma ocung inge pwony pa dini mapol, dok i yo mene?
17. Pingo pwony me wang pi nakanaka-ni pe miyo deyo bot Jehovah?
18. Woro jo ma oto ocung i kom goba mene?
19. Ngeyo lok ada i kom jo ma oto konyowa me niang pwony mene mukene me Baibul?
20. Lapeny ango ma gibineno i dul ma lubo man?


text:
Be en Adier ni Uwacho ni Un Kendu ema Ubiro Yudo Ngima?
Ooyo. Ji tara gi tara ma ne odak chon to ne ok gin Joneno mag Jehova bende biro yudo ngima. Muma lero ni e piny manyien ma Nyasaye osingo, ‘
nobedie chier mar jo makare kod joma ok kare.’ (Tich Joote 24:15) E wi mano, ji mang’eny mangima sani nyalo chako tiyo ne Nyasaye ma gibende giyud ngima. Bed ni en kamano kata ooyo, ok en tijwa ng’ado ni ng’ano mabiro yudo ngima kata ng’ano maok bi yudo ngima. Mano en migawo mar Yesu kende.—Johana 5:22, 27.


text:
WIC MIR ABIRO
Cer bibedo nuti!
1-3. Wan ceke watie i kol mir ang’o, man Yehova bigonyowa nenedi kud i kolne?
KEPAR nia jung’olo lembe i wii nia ibibedo i otkol pi dong kwo peri zoo, ke pi kosa moko m’itimo ngo. Lembe moko acel de mbe m’unyutho nia jucopo nigonyi nindo moko. Imbe ku genogen pi kwo peri mi nindo m’ubino, man gin moko m’icopo timo de umbe. Ento kinde ma dong’ cwinyi uai magwei, ilund inwang’u nia kara ng’atu moko nuti ma tie ku copo mi gonyi kud i kol, man ng’atune ng’olo nia ebikonyi! Icopo winjiri nenedi?
2 Wan ceke watie i kol mi tho. Kadok watim ang’o de, karingo mbe iwa. Ento Yehova tie ku copo mi gonyowa kud i tho. Pieno eng’olo nia, “Jakwor ma cen ma bikabre en e tho.”
3 Kepar ayi ma cwinyi bikwio ko saa maeno ma dong’ ibibedo mbe ku lworo mi tho! Ento Yehova bikabu tho kende kende ngo. Ebicero bende ju m’udaru nitho. Kepar ayi mutoro ma binegi saa maeno. Eng’olo nia “avu,” niwacu ju m’utho, gibikwo kendo. (Isaya 26:19) Eno tie gin ma Biblia lwong’o cer.
KA NG’ATU MA WAMARU UTHO
4. (a) Ang’o ma copo nimio iwa jukojuk ka wat mwa kunoke jarimbwa moko utho? (b) Kekwan jurimo moko ma ceng’ni pa Yesu.
4 Ka wat mwa moko kunoke jarimbwa moko utho, ecopo bedo tek iwa niciro litho ku can ma wanwang’u i cwinywa. Wanwang’u nia tego mwa uthum. Gin moko acel de mbe ma waromo nitimo pi nidwoke kwo. Ento Biblia mio iwa jukojuk mandha. (Som 2 Jukorinto 1:3, 4.) Wakenen lapor acel m’unyutho nia Yehova giku Yesu gimaru lee nicero dhanu mwa ma githo. Saa ma Yesu ubino iwi ng’om, ebed ecidho wang’ mapol niliewo Lazaru man nyimego pare, Martha giku Maria. Gin adek ceke gibino jurimo ma ceng’ni pa Yesu. Biblia uyero kumae: ‘Yesu maru Marsa [niwacu, Martha] ku nyamin de man Lazaru.’ Nindo moko, Lazaru ugam utho.
5, 6. (a) Yesu utimo ang’o saa m’eneno jupagi lazaru man jurimbe gibeywak? (b) Ning’eyo nia tho unyayu can i cwiny Yesu bende, copo nijuko cwinywa nenedi?
5 Yesu ucidho pi nijuko cwiny Martha giku Maria. Kinde ma Martha uwinjo nia Yesu ubebino, ewok kud i adhura kara ecidh eromb kude. Anyong’a nege nineno Yesu, ento eyero ire kumae: “Tek ande ini keni, kuno di umira tho ngo.” Martha paru nia Yesu ugalu dit. Ing’eye, Yesu uneno Maria ma nyamin Martha ubeywak. Kinde m’eneno can ma dhanu m’ubedo keca ubino niwinjo i cwinygi, can ugam umondo i cwinye bende, man en de eywak. (Yohana 11:21, 33, 35) Ewinjo i cwinye, litho ma lee ma wabed wawinjo ka ng’atu moko ma wamaru utho.
6 Ning’eyo nia Yesu bende bedo ku can i cwinye, calu ma wabed wabedo ko saa ma dhanu mwa utho, juko cwinywa lee. Yesu tie tap calu Won. (Yohana 14:9) Yehova tie ku copo mi kabu tho pi nja, man ebikabe ceng’ni eni.
‘LAZARU, WOK WOKO!’
7, 8. Pirang’o Martha umito ngo nia jung’iel kidi kud i dhu odliel pa Lazaru, ento Yesu utimo ang’o?
7 Kinde ma Yesu utundo i dhu odliel kakare ma juketho i ie avuj Lazaru, nwang’u jujengo kidi ma pethere i dhu odlielne. Yesu wacu kumae: “Wung’iel kidi woko.” Ento Martha umito ngo nia jung’iel kidine. Nwang’u kum Lazaru udaru timo nindo ang’wen i liel. (Yohana 11:39) Martha ung’eyo ngo gin ma Yesu ubecitimo ni Lazaru m’umin.
8 Yesu ukok ni Lazaru kumae: “Wok woko!” Lembe ma Martha Giku Maria gineno ing’eye ubino lembe mir anyong’a ma lee dit. “E ng’atu m’utho wok woko, ma cinge ku tiende bedo ariwa ku bongu mi kuny.” (Yohana 11:43, 44) Lazaru ucer! Edwogo kendo i kwo karacelo ku jupagi man ku jurimbe. I saa maeno, gijole, gigwake, man giweco kude. Lembuno ubino udu ma lee dit! Yesu ucero Lazaru.
NYAKU, “AWACU IRI KUMAE, AI MALU!”
9, 10. (a) Ng’a m’umio ni Yesu copo mi cero dhanu? (b) Pirang’o cer ma jukoro pigi i Biblia tie iwa lembe ma pire tek?
9 Nyo Yesu ucero dhanu ku copo pare gire? Ungo. Iwang’ nicero Lazaru, Yesu ular urwo ibang’ Yehova, man Yehova umio ire copo mi cere. (Som Yohana 11:41, 42.) M’uweko Lazaru, dhanu mange bende tie ma gicer. Biblia ukoro pi nyaku moko mi oro 12, ma kume bino remo lee. Won ma nyinge Yairo ubino nidieng’ akeca, man ekwayu nia Yesu ukei kum nyaku pare. Ebino nyaku pare m’acel kulong’. Kinde ma Yairo ubino nikoro lembene ni Yesu, dhanu moko gitundo keca man giwacu kumae: “Nyeri tho: isendo Japonji nedi kendo?” Ento Yesu uwacu ni Yairo kumae: “Lworo kud unegi, yi kende, e kume bititre [niwacu, ebiboth].” E gicidho yo pa Yairo gikude. Kinde ma gidhingo tundo, Yesu uneno man ewinjo dhanu ubeywak. E ewacu igi kumae: “Kud wuywaki: kum etho ngo, ento enindo.” Ecicopere nia won giku min ginyang’ ungo i lembe ma Yesu umito niyero. Yesu ukwayu nia dhanu ceke giwok woko, man eting’o won nyakune ku min, emondo kugi i ot ma nyakune vuto i ie. Yesu umaku cinge man ewacu ire kumae: Nyaku, “awacu iri kumae, ai malu!” Kepar anyong’a ma junyodo pare gibino ko kinde ma nyaku maeno uai ndhu ndhu malu man ecaku niwotho! Yesu ucero nyaku migi. (Marko 5:22-24, 35-42; Luka 8:49-56) Niai cing’ nica, ka gineno nyaku migi ci, gicopo poi kum bero ma Yehova utimo igi nikadhu kud ibang’ Yesu. *
10 Dhanu ma Yesu ucero, gidok githo kendo. Ento lembe ma Biblia ukoro pi cer migi tie lembe ma pire tek lee, pilembe emio iwa genogen mandha. Yehova ubemito nicero dhanu, man ebicerogi andha.
PONJI MA WACOPO NINWANG’U IKUM CER MA JUKORO PIGI I BIBLIA
11. Giragora pa Eklizia 9:5 ubeponjowa ku lembang’o iwi tho pa Lazaru?
11 Biblia uwacu kamaleng’ nia “ju m’utho ging’eyo gin moko ngo.” Tho pa Lazaru unyutho nia eno tie lemandha. (Eklizia 9:5) Tap calu ma Yesu uwacu, ebino ve Lazaru ubenindo aninda. (Yohana 11:11) Kinde m’ebino i liel, Lazaru ung’eyo “gin moko ngo.”
12. Wang’eyo nenedi nia cer pa Lazaru utimere andha?
12 Dhanu dupa ubino nuti saa ma Yesu ucero Lazaru. Kadok judegi pa Yesu bende ging’eyo nia etimo udu maeno. Lazaru ubino kwo, lembe maeno nyutho nia cer maeca utimere andha. (Yohana 11:47) Bende, dhanu dupa gicidh giliewo Lazaru, e ing’eye, gicaku niyio nia andha, Mungu re m’uoro Yesu. Lembe maeno ufoyo ngo i judegi pa Yesu, pieno, gipangu ninego Yesu giku Lazarune ceke.
13. Pirang’o wacopo niyio nia andha Yehova bicero dhanu m’utho?
13 Yesu uwacu nia “ju m’i liel ceke” gibicer. (Yohana 5:28) Wec maeno nyutho nia dhanu ceke ma Yehova ubepoi pigi gibicer. Re, kara Yehova ucer ng’atini, bikwayu nia eke epoi ikum lembe moko ci iwi ng’atune. Nyo ecopo poi andha ikum lembe moko ci iwi ng’atuman m’ebicero? I kor polo, nyikaluku tie milioni swa. Biblia uyero nia Yehova ung’eyo nying’ nyikaluku ceke acel acel. (Som Isaya 40:26.) Ka Yehova copo nipoi ikum nying’ nyakalukuman, gin ma copo cere mbe acel de nipoi ikum lembe moko ci iwi dhanu ceke m’ebicero. M’umedo maeno, Yehova re m’ucwio piny ceke, pieno, wang’eyo nia etie ku copo mi dwoko dhanu m’utho gidok gikwo kendo.
14, 15. Wec ma Yob uyero ubeponjowa ku lembang’o iwi cer?
14 Won bedopwe ma nyinge Yob uyio nia cer bibedo nuti. Epenjo kumae: “Tek dhanu tho, ebikwo kendo?” Ing’eye ewacu ni Yehova kumae: ‘Ibilwong’o man abiloko iri lembe: Ibibedo kud ava tic mi cingi.’ Eyo, Yob ugam ung’eyo nia Yehova ubekuro kud ava madit, nindo m’ebicero i ie dhanu ma githo.
15 Genogen mi cer ketho iwinjiri nenedi? Saa moko icopo nipenjiri kumae: ‘Nyo wat para ku jurimba ma githo ca de gibicer?’ Ning’eyo nia Yehova tie kud ava ma lee mi cero dhanu ma githo mio iwa jukojuk. Re, Biblia yero nia jukani ma gibicer, man gibikwo kakani? Wakeponj lembe maeno.
‘GIBIWINJO DWANDE MAN GIBIWOK WOKO’
16. Dhanu ma gibicer pi nikwo iwi ng’om, gibikwo kit kwo ma nenedi?
16 I rundi ma con, dhanu ma gicer, gidok gikwo kendo iwi ng’om keni karacelo ku wat migi man jurimo migi. Nindo m’ubino bende lembe bibedo kumeno, re maeca bibedo ber ma sagu. Pirang’o? Pilembe dhanu ma gibicer iwi ng’om, gibibedo ku kaka mi nwang’u kwo ma rondo ku rondo, man gibitho kendo ngo. Bende, gibikwo iwi ng’om ma kwo m’i ie bikoc ku kwo mwa ma tin eni. Lwiny, timo mareco, man twoyo de bibedo mbe kendo.
17. Jukani ma gibicer?
17 Jukani ma gibicer? Yesu yero nia “ju m’i liel ceke biwinjo . . . dwande man gibiwok woko.” (Yohana 5:28, 29) Lembanyutha 20:13 bende ukoro kumae: “Nam uwodho ju m’utho ma ni i ie: man tho kud Hadeya [niwacu, Liel] de giwodho ju m’utho ma ni i igi.” Eyo, dhanu milioni dupa dit gibidok kwo kendo. Jakwenda Paulo bende uyero nia ‘weg bedopwe ku weg bedopwe ngo,’ ceke gibicer. (Som Tic mi Jukwenda 24:15.) Thelembe mi wec maeno tie ang’o?
18. “Weg bedopwe” tie jukani?
18 “Weg bedopwe” uketho i ie jurutic pa Yehova ma gigwoko bedoleng’ migi man ma gigam gikwo iwang’ bino pa Yesu iwi ng’om. Noa, Abraham, Sara, Musa, Ruth, Ester ku dhanu mange bende, gibicer pi nikwo iwi ng’om keni. Icopo nisomo pi ju moko m’ikind dhanu ma co ku ma mon maenogi i buku mi Juebrania thek 11. Kadong’ jurutic pa Yehova ma gigwoko bedoleng’ migi man ma gibetho i rundi mwa e kee? Gin de gibicer pilembe gitie bende “weg bedopwe.”
19. “Weg bedopwe ngo” tie jukani? Yehova bimio igi kaka mi timo ang’o?
19 “Weg bedopwe ngo” tie dhanu milioni dupa dit ma ginwang’u ngo kaka mi ng’eyo Yehova. Kadok githo de, Yehova uwil ungo pigi. Ebicerogi man ebimio igi kaka mi ponjo lembe i wie man mi timo ire.
20. Pirang’o dhanu moko gibicer ungo?
20 Nyo eno nyutho nia dhanu ceke ma gidaru nitho gibicer? Ungo. Yesu yero nia dhanu moko tie ma gibicer ungo. (Luka 12:5) Ng’a m’utie ku twero mi ng’io nia jukani ma gibicer, jukani ma gibicer ungo ke? Yehova re m’utie Japoklembe madit m’usagu zoo, ento emio bende ni Yesu, dito mi bedo “japoklembe mi ju ma kwo ku ju m’utho.” (Tic mi Jukwenda 10:42) Ebicero ngo nyanok de ng’atu m’eneno nia tie jatimrac m’ukwero niloko timo pare marac.
CER PI KWO MI POLO
21, 22. (a) Cer pi kwo mi polo thelembene tie ang’o? (b) Ng’a m’ular ucer pi kwo mi polo?
21 Biblia yero iwa bende nia dhanu moko tie ma gibikwo i polo. Ka ng’atu moko ucer pi kwo mi polo, ecer ungo ku kum maeni mi ring’ kum. Ento, ecer pi kwo mi polone ku kum mi tipo.
22 Ng’atu ma kwong’a m’ular ucer pi kwo mi polo tie Yesu. (Yohana 3:13) Nindo adek ing’ei tho pare, Yehova ucere. (Zaburi 16:10; Tic mi Jukwenda 13:34, 35) Yesu ucer ungo ku kum maeni mi ring’kum. Jakwenda Petro ukoro nia ‘junego [Yesu] i kum, ento judwoke kwo i tipo.’ (1 Petro 3:18) Mungu cero Yesu ku kum mi tipo man ecere ni ng’atu ma won tego lee! (1 Jukorinto 15:3-6) Ento Biblia wacu nia m’uweko Yesu, dhanu mange bende nuti ma gibicer pi kwo maeno mi polo.
23, 24. “Udul ma nyanok” ma Yesu uweco pigi gitie jukani, man gitie dhanu adi?
23 Iwang’ tho pare, Yesu uwacu ni julubne m’ugwoko bedoleng’ migi kumae: “Acidho niyiko kabedo iwu.” (Yohana 14:2) Wec maeno unyutho nia jumoko m’ikind julubne gibicer pi nikwo kude i polo. Gitie dhanu adi? Yesu uwacu nia gibibedo dhanu ma wendgi nok, elwong’ogi “udul ma nyanok.” (Luka 12:32) Jakwenda Yohana udok umio wel migi ma tap kinde m’eneno Yesu “cungo wi got Sayuni [m’i polo] ku dhanu rubanga dak acel ku pier ang’wen wi ang’wen (144 000).”
24 Jukristu 144 000 maeno gibicer awene? Biblia uyero iwa nia cer maeno bitimere ing’ei ma Kristu bicaku nibimo i polo. (1 Jukorinto 15:23) Tin eni dong’ wabekwo i saa maeno, man ju mapol m’ikind dhanu 144 000 gidaru nicer pi nikwo i polo. Ju ma fodi gitie asu iwi ng’om keni, ma gibetho i rundi mwa eni, gicer ndhu ndhu ing’ei tho migi pi kwo mi polo. Ento, dhanu mange mapol gibicer i nindo m’ubino pi nikwo i Paradiso iwi ng’om keni.
25. I wic m’ulubo wabiponjo ang’o?
25 Ceng’ni eni, Yehova bigonyo dhanu ceke kud i tho, man tho bithum magwei! (Som Isaya 25:8.) Ento dhanu m’ubecidho i polo, gibecidho nitimo ang’o kuca? Biblia ukoro nia gibibimo giku Yesugi i bimobim mi Ker pa Mungu. I wic m’ulubo, wabiponjo lembe lee iwi bimobim maeno.
^ par. 9 Biblia ukoro bende pi cer mange, mi dhanu ma thindo ku ma dongo, dhanu ma co ku ma mon, Juisrael ku Juisrael ungo bende. Icopo somo pi cer maenogi i verse mae: 1 Ubimo 17:17-24; 2 Ubimo 4:32-37; 13:20, 21; Matayo 28:5-7; Luka 7:11-17; 8:40-56; Tic mi Jukwenda 9:36-42; 20:7-12.


text:
WIC MIR APAR ADEK
Wor kwo ma en e giramia pa Mungu
1. Ng’a m’umio iwa kwo?
YEHOVA tie “Mungu ma kwo.” (Yeremia 10:10) En re m’etie Jacwic mwa, man emio iwa kwo. Biblia yero kumae: “Icwio gin ceke, man gibedo nuti ni kum yeny m’iyenyo, gicwiri de.” (Lembanyutha 4:11) Andha, Yehova umaru nia wabed kwo. Kwo tie giramia ma pire tek m’uai ibang’e.
2. Wacopo timo ang’o kara kwo mwa ubed maber akeca?
2 Yehova ubemio iwa piny ma watie ku yenyne kara wamedara nikwo, calu ve, cam man pii. (Tic mi Jukwenda 17:28) Ento m’usagu maeno, ebemito nia wanwang’ anyong’a i kwo mwa. (Tic mi Jukwenda 14:15-17) Kara kwo mwa ubed maber akeca, wacikara niworo cik pa Mungu.
MUNGU NENO KWO NENEDI?
3. Yehova utimo ang’o kinde ma Kain unego Abel?
3 Biblia ubeponjowa nia Yehova neno kwo mwa man kwo mi dhanu mange bende ni gin ma pire tek i wang’e. Ku lapor, saa ma Kain ma wod Adamu giku Eva, ubino ku ng’ecwiny lee ikum Abel m’umin m’ulubo ng’eye, Yehova ucimo wang’e nia ebim wi kwinyo pare. Ento, Kain uwinjo ngo, ng’ecwiny pare umedere ameda nitundo ‘epodho wi Abel m’umin mire, man enege.’ (Thangambere 4:3-8) Yehova umio matira ni Kain pi nek m’enego ko Abel. (Thangambere 4:9-11) Pieno, kwinyo kud adegi tie rac magwei pilembe gicopo ketho wadoko junek kunoke dhanu ma cwinygi rac. Ng’atu ma kumeno copo nwang’u ngo kwo ma rondo ku rondo. (Som 1 Yohana 3:15.) Kara wanyai mutoro i Yehova, wacikara niponjo nimaru dhanu ceke.
4. Cik acel ikind cik ma Mungu umio ni nyithindho mir Israel ubeponjowa nenedi iwi giramia mi kwo?
4 Oro dupa ing’ei lembe maeno, Yehova udok unyutho kendo nia eneno kwo ni gin ma pire tek, kinde m’emio Cik Apar ni Musa. Cik acel m’ikindgi uwacu kumae: “Kud ineg nek.” (Poi mi Cik 5:17) Ka ng’atu moko unego nek akakaka, en de jucikiri ninege.
5. Mungu neno wodho ic nenedi?
5 Mungu neno wodho ic nenedi? Kadok kwo pa nyathin ma fodi unyolere ngo de, pire tie tek iwang’ Yehova. I Cik ma Yehova umio ni nyithindho mir Israel, eyero nia ka ng’atu moko unyayu ret ikum dhaku ma ie nuti, man retne uketho nyathin m’i ie utho, jubinego ng’atu m’unyayu retne anega. (Som Ai 21:22, 23; Zaburi 127:3.) Eno ponjowa nia wodho ic tie rac.
6, 7. Wacopo nyutho nenedi ni Yehova nia wabeneno kwo ni gin ma pire tek?
6 Wacopo nyutho nenedi ni Yehova nia wabeneno kwo mwa ku kwo mi dhanu mange bende ni gin ma pire tek? Nwang’u wabetimo ngo timo moko ci ma romo ketho kwo mwa kunoke kwo mi jumange i ariti. Pieno, wabimadhu ngo taba, njai, wabinyamu ngo mairungi [niwacu, miraa], wabitio ngo bende rac ku yath ma merojo, pilembe piny maeno gitimowa rac man gicopo ninegowa.
7 Mungu umio en kwo mwa man kumwa, pieno wacikara nitio kugi i kite m’emito en. Wacikara nigwoko kumwa agwoka. Ka watimo kumeno ngo, wabidoko dhanu m’ucido iwang’ Mungu. (Jurumi 6:19; 12:1; 2 Jukorinto 7:1) Wacopo woro ngo Yehova m’umio iwa kwo, ka wabeneno kwo ni gin ma pire tek ungo. Kadok ecopo bedo tek niweko ng’io marac, Yehova bikonyowa ka wabetimo kero pilembe wabeneno kwo ni gin ma pire tek.
8. Wacopo timo ang’o kara kwo mwa ku kwo mi dhanu mange kud ubed i peko?
8 Waponjo nia kwo tie giramia ma pire tek. Yehova tie ku genogen nia wabitimo kero mwa ceke kara kud waketh kwo mwa man kwo mi dhanu mange i peko. Wabitimo kumeno i ayi ma waberingo ko ku mutukari mwa, moto, gari, kunoke piny mange. Wabituko ngo ayi tuko ma ketho kwo mwa i peko, kunoke tuko mi rop. (Zaburi 11:5) Wabitimo kero bende niketho ot mwa ubed ni ot ma nyayu ngo peko i kumjo. Yehova umio cik mae ni nyithindho mir Israel: “Kinde m’igomo ot [étage] ma nyen, ilund itim gang’ kum wi ot peri, kara kud ikel rimo wi ot peri, tek ng’atu moko podho ku kuca.”
9. Wacikara nitio ku lei nenedi?
9 Kite ma watio ko ku lei, utie bende gin ma pire tek i wang’ Yehova. Emio iwa twero mi nego lei pir acama, man pi kendi, man eyio bende nia waneg lei, ka leine ubeketho kwo mwa i ariti. (Thangambere 3:21; 9:3; Ai 21:28) Ento wacopo ngo nitimo lei rac kunoke ninegogi kende kende pi tuko.
WOR KWO PILEMBE ETIE LENG’
10. Wang’eyo nenedi nia rimo nyutho kwo?
10 Rimo tie gin maleng’ iwang’ Yehova, pilembe enyutho kwo. Ing’ei ma Kain unego Abel, Yehova uwacu ire kumae: “Ba rimb umeru ywak i bang’a kud i ng’om.” (Thangambere 4:10) Rimo pa Abel ugam unyutho kwo pare, pieno, Yehova umio matira ni Kain pi nek m’enego ko Abel. Ing’ei pii madit m’uumo ng’om i rundi pa Noa, Yehova udok unyutho kendo nia rimo nyutho kwo. Yehova umio ni Noa ku juruot pare, twero mi camu ring’ lei. Eyero kumae: “Ku ba gin ceke ma kwo m’ubewotho bibedo ni cemo iwu; calu uboko ma numu m’amio iwu e amio iwu giki ceke kumeca.” Re, gin moko acel ubino nuti ma Yehova ugam ung’olo nia kud gicam: “Ento ring’o ku kwone, ma en e rimone, kud wucam.”
11. Mungu umio ni thek mir Israel cik makani iwi rimo?
11 Oro ma tundo 800 kumeni ing’ei ma Yehova uyero ni Noa nia kud gicam rimo, edok emio kendo ni dhanu pare cik mae: “Man ng’atu ma tek nuti i kind nyithindho mir Israel, kadi mir umondo m’ubedo i kindgi, m’ugamu lim moko kadi winyo i dwar ma jucopo camu: ebicwiro rimone woko, man ebiume kud utur.” Ing’eye, eyero kumae: “Kud wucam rimo.” (Lembe mi Julawi 17:13, 14) Yehova ubino medere asu nimito nia dhanu pare ginen rimo ni gin maleng’. Yehova uyio igi nia gicam ring’o, ento rimo re ngo. Ka ginego lei moko pir acama, gicikiri nicwiro rimbe i ng’om.
12. Jukristu gineno rimo nenedi?
12 Oro moko ing’ei tho pa Yesu, jukwenda man judongo mi cokiri mi Jukristu i Yerusalem, gigam gicokiri karacelo pi ning’io nia ukwayu Jukristu gimediri niworo cik makani, ikind Cik ma Yehova umio ni nyithindho mir Israel. (Som Tic mi Jukwenda 15:28, 29; 21:25.) Yehova ugam ukonyogi kara ginyang’ nia rimo ubino asu gin ma pire tek i wang’e, man nia gicikiri ninene ni gin maleng’. Jukristu mi rundi mi jukwenda gibino mbe ku twero mi camu kunoke mi madhu rimo, kadok mi camu ring’ lei ma juthumo ng’ute cuu ngo, niwacu ma rimbe cwir cuu ungo. Ka nwang’u gicamu kunoke gimadhu rimo, nwang’u gitimo lembe marac ma rom ku niworo ayi gin m’acwia kunoke nitimo tarwang’. Niai eca, Jukristu mandha gibed gikwero nicamu kunoke nimadhu rimo. Ka tin ke? Tin bende, Yehova ubemedere nimito nia wanen rimo ni gin maleng’.
13. Pirang’o Jukristu gicopo niyio ngo nia jucik rimo i kumgi?
13 Nyo eno nyutho nia Jukristu gicikiri nikwero bende ciko rimo i kumgi? Eyo, gicikiri nikwero. Yehova ukwero iwa nicamu kunoke nimadhu rimo. Ku lapor, ka munganga ukweri ku madhu kong’o, nyo icopo cobo kong’one acoba i kumi yor i ler? M’umbe jiji icopo cobo ngo! Kumeno bende, cik ma nia kud wacam kunoke kud wamadh rimo, nyutho nia wacopo ngo niyio jucik rimo i kumwa.
14, 15. Jukristu gineno kwo nenedi? Nyo gicopo yio nituro cik pa Mungu kara gimediri nikwo asu? Kekor.
14 Wacopo timo ang’o ka munganga uwacu iwa nia ka juciko ngo rimo i kumwa ci, wabitho andha? Ng’atuman ucikere ning’io en gire nia nyo ebiworo cik pa Mungu iwi rimo kunoke ungo. Jukristu ginyutho woro ma thuth ikum kwo pilembe etie giramia pa Mungu. Pieno, wabisayu kit yath mange ma bikonyowa kara wamedara nikwo, ento wabiyio ki ngo nia jucik rimo i kumwa.
15 Calu kwo pire tek iwang’ Mungu, watimo kero nigwoko leng’kum mwa, ento wayio ngo nia jucik rimo i kumwa. Etie lembe ma pire tek lee nia wawor cik pa Yehova, kakare nituro cikne ma wamito ko nia kwo mwa ung’adi. Yesu uwacu kumae: “Kum ng’atu ma tek uyenyo egwok kwo pare ebirwinye: ng’atu ma tek birwinyo kwo pare de pira ebinwang’e.” (Matayo 16:25) Wamito niworo Yehova pilembe wamare. En re m’eng’eyo gin maber akeca piwa, pieno, waneno kwo ni gin ma pire tek man maleng’ calu ma en de eneno.
16. Pirang’o jurutic pa Mungu giworo cik pare?
16 Jurutic pa Mungu ma gigwoko bedoleng’ migi, giketho i rieko migi nia gibimediri niworo cik pa Mungu iwi rimo. Gibicamu ngo rimo, kadok amadha de gibimadhe ngo, man gibiyio ngo nia jucik rimo i kumgi kara kumgi kei. * Re, gibiyio kit yath mange ma copo bodho kwo migi. Ging’eyo m’umbe jiji nia Ng’atu m’ucwio kwo man rimo ung’eyo gin maber akeca pigi. Nyo in de iyio nia Yehova ung’eyo gin maber akeca piri?
YO ACEL KENDE MA YEHOVA UGAM UYIO NIA JUTII KO KU RIMO
17. Yo acel kende makani ma Mungu uyio nia thek mir Israel gitii ko ku rimo?
17 I Cik ma Yehova umio ni Musa, eyero ni nyithindho mir Israel kumae: “Kwo mi ring’kum ni i rimo; man amie iwu wi pemblam kara utim adunya [niwacu, pi kwayu weko dubo] pi ng’eyong’ec mu: kum en e rimo e ma timo adunya kum kwo.” (Lembe mi Julawi 17:11) Ka nyithindho mir Israel gitimo dubo, pi nikwayu nia Yehova uwek dubo migine, gibed githiero lei man gibed gikwayu jalam ukonj rimb leine moko iwi pemblam i hekalu. Eno re m’ubino yo acel kende ma Yehova ugam uyio nia nyithindho mir Israel gitii ko ku rimo.
18. Kwo ma Yesu uthiero piwa umio iwa genogen makani?
18 Kinde ma Yesu ubino iwi ng’om, ewilo cik ma jubed juthiero ko lei; ewile ku kwo pare, kunoke rimo pare, m’emio kara dubo mwa uwekere. (Matayo 20:28; Juebrania 10:1) Kwo pa Yesu ubino gin ma pire tek akeca; uketho ing’ei ma Yehova ucere man edok i polo, Yehova utio ku kwo maeno ma pire tek akeca, pi nimio ni dhanu ceke genogen mi kwo ma rondo ku rondo.
19. Wacikara nitimo ang’o kara wabed “leng’ ni rimb dhanu ceke”?
19 Wacopo dwoko foyofoc lee ni Yehova pi giramia pare maber akeca mi kwo! Bende, watie ku mutoro ninyutho ni dhanu nia, ka gitie ku yioyic i Yesu, gicopo nwang’u kwo ma rondo ku rondo. Wamaru dhanu, man wabitimo kero mwa ceke niponjogi ku lembe m’ukwayu gitim kara ginwang’ kwo. (Ezekiel 3:17-21) Ka watimo kumeno, wacopo tundo niyero kumae, calu jakwenda Paulo: “An a leng’ ni rimb dhanu ceke. Kum alworo ngo niyero iwu lembapora pa Mungu.” (Tic mi Jukwenda 20:26, 27) Eyo, wanyutho woro ma thuth ikum kwo man ikum rimo, nwang’u wabeyero lembe iwi Yehova ni dhanu mange man wabenyutho igi nia eneno kwo ni gin ma pire tek akeca.
^ par. 16 Pi ninyang’ iwi ciko rimo i kumjo, som mbaya mi 77-79 mi buku “ Gardez-vous dans l’amour de Dieu, ” ma Jumulembe pa Yehova re m’uwodho.


text:
FUONJI 12
Inyalo Nedi Chore Chiegin gi Were?
1. Were winjo kwayo jye?
Were mito ji ma nonin jye jowokwayi go, ameno jowonyali chore chiegin gi go. (1 Yohana 5:14) To nitye kwayo ma Were kiwinji. Paka giranena, Were kiwinji kwayo pa jachwo ma chando chiege. (1 Petro 3:7) Chango munyo Joyisirayiri jomedere timo gikipiny marecho, Were okwero winjo kwayo pajo. Kwayo obedo silwany madwoŋ swa ma Were omiyo wan. Were jolo kir kwayo pa ji moido jotimo gikipiny marecho, ka jono joŋuto recho pajo.
2. Waripo kwayo nedi?
Kwayo obedo achiel kwoŋ nger ma walam’iye Were. Ri ameno, waripo kwayo Jachwech mowan, Jehova kende. (Mathayo 4:10; 6:9) Aka paka wabedo jomarecho, waripo kwayo i nyingi Yesu rupiri go otho ri recho mowan. (Yohana 14:6) Jehova kimiti ni waluda kwayo ma wamako amaka i wiyi wan kosa mondiki i kitawo. Go mito ni gima wakwayo go wowoki i chuny wan.
Jachwech mowan winjo kir kwayo ma nyaliŋliŋ. (1 Samwir 1:12, 13) Go mito ni wakway go i hongo moro jye; paka odikini, othyeno, ka wakidho chiemo, kosa ka walimo teko.
3. Iraŋo Jokristo joromo kanyachiel?
Kiyot bedo mere pa Were rupiri wabedo i dyer ji ma jokiyey Were kendo ma jokiyey gikipiny ma Were ochiko timo ri wan, paka kelo syem i piny. (2 Timotheyo 3:1, 4; 2 Petro 3:3, 13) Amomiyo waripo romo kanyaciel gi Jokristo wadi wan wamiyere miseni.
Romo kanyachiel gi joma jomaro Were konyo wan chorok chiegin gi Were. K’ikidho kama Wajulizi pa Jehova jorom’iye lamo Were, ilanwaŋo ji ma joni gi yeyo kendo jolamedin men.
4. Inyalo nedi chore chiegin gi Were?
Inyalo chore chiegin gi Jehova k’imedo paro kwoŋ gikipiny mityeko fuonjere i Baibul. Pari kwoŋ gikipiny ma Were timo, ryeko ma go miyo wan, kodi gikipiny ma go ochiko timo ri wan. Kwayo Were kodi paro kwoŋ gikipiny mifuonjere lakonyin medo ŋeyo mar pa Were gi ryeko pere.
K’imito chore chiegin gi Were, ripere igeni go kendo ibedi gi yeyo. To, yeyo chale kodi gimakwo ma mitere pidho. Iripo pidho yeyo perin munyo iparo kwoŋ gikipiny mifuonjere tiridho ni obedo adyeri.
5. Bero aŋo m’ilalimo k’ichore chiegin gi Were?
Jehova dewo kwoŋ ji ma jomaro go. Go nyalo kuro jo kwoŋ gimoro jye manyalo nyapo yeyo pajo kosa chiero jo limo kwo makirum. (Zabul 91:1, 2, 7-10) Go wacho ri wan gikipiny manyalo ketho kwo mowan i teko kendo manyalo chowo kwoŋ wan syem. Gikipiny ma Jehova fuonjo wan konyo wan bedo gi kwo maber.
MEDI FUONJIROK
Kwayi Fuonjirok Baibul Nono
Iraŋo Ber Ni Ifuonjere Baibul?
Baibul otyeko konyo ji gana gi gana i piny gipi limo radwok ma penji ma jomaro penjere. Ibende imito ŋeyo gima Baibul fuonjo?


text:
Joneno mag Jehova Oyie gi Ang’o?
Kaka Joneno mag Jehova, watemo ahinya makore gi puonj ma Yesu nowacho ni Jokristo onego oluw kendo puonjgo e ma jootene bende noluwo. Sulani lero moko kuom puonj ma wayiego.
Nyasaye. Walamo Nyasaye madier, Manyalo Duto, ma en Jachuech, ma nyinge iluongo ni Jehova. (Zaburi 83:18; Fweny 4:
11) En e Nyasach Ibrahim, Musa kod Yesu. —Wuok 3:6; 32:11; Johana 20:17.
Muma. Wayie ni Muma en wach Nyasaye kendo ne ondike ne dhano duto. (Johana 17:17; 2 Timotheo 3:
16) Wayie gi puonj duto ma yudore e buge 66 mag Muma ma oriwo “Muma Machon” kod “Muma Manyien.” Profesa miluongo ni Jason D. BeDuhn nolero wachno e yo ma kare kondiko e wi Joneno mag Jehova kama: “Puonj duto ma Joneno mag Jehova oyiego gigolo e Muma achiel kachiel ma ok gitem chuno kata soyo gimoro amora ma Muma ok wachi.” *
Kata obedo ni wayie kuom Muma kaka en oduto, wang’eyo ni nitie weche moko ma ok onego okaw achiel kachiel. Wang’eyo ni weche moko ei Muma ondik e yor ranyisi kendo ok onego wakawgi kaka gin.
—Fweny 1:1.
Yesu. Waluwo puonj mag Yesu Kristo kod ranyisine. E wi mano, wayie ni en e Jawar kendo wamiye luor kaka Wuod Nyasaye. (Mathayo 20:28; Tich Joote 5:
31) Omiyo, wan Jokristo. (Tich Joote 11:26) Kata kamano, Muma osepuonjowa ni Yesu ok e Nyasaye Manyalo Duto kendo onge gimoro amora e Ndiko ma siro puonj mar Didek. —Johana 14:28.
Pinyruodh Nyasaye. Ma en sirkal ma nitie e polo, to ok en chal moro manie chuny Jokristo. Sirkandni biro kawo kar sirkande mag dhano, kendo chopo dwach Nyasaye ne piny. (Daniel 2:
44; Mathayo 6: 9, 10) Sirkand Nyasaye biro kawo okang’ machiegni, nikech weche mokor e Muma nyiso ni wadak e “ndalo mag giko.” —2 Timotheo 3: 1-5; Mathayo 24: 3- 14.
Yesu e Ruodh Pinyruodh Nyasaye manie Polo. Nochako locho e higa mar 1914.
—Fweny 11:15.
Warruok. Inyalo war dhano kuom richo gi tho mana kokalo kuom misango ma Yesu nochiwo. (Mathayo 20:28; Tich Joote 4:
12) Mondo misango mar Yesu okony ng’ato, nyaka oket yie kuom Yesu, olokre, kendo obatise. (Mathayo 28:19, 20; Johana 3: 16; Tich Joote 3: 19, 20) Tim ng’ato nyiso ni yiene ngima. (Jakobo 2: 24, 26) Kata kamano, ok wanyal wacho ni timbewa mabeyo kende e ma miyo wayudo warruok, kar mano, wayudo warruok nikech “ng’wono mogundho mar Nyasaye.” —Jo-Galatia 2: 16, 21.
Polo. Jehova Nyasaye, Yesu Kristo, kod malaike odak e polo. * (Zaburi 103:19-
21; Tich Joote 7: 55) Nitie joma ibiro chier mondo odhi oloch gi Yesu e Pinyruodhe e polo, ma kwan-gi en 144,000. —Daniel 7: 27; 2 Timotheo 2: 12; Fweny 5: 9, 10; 14: 1, 3.
Piny. Nyasaye nochueyo piny mondo dhano odagie nyaka chieng’. (Zaburi 104:5; 115:16; Eklesiastes 1:4) Nyasaye biro guedho joma omakore kode komiyogi ngima ma kare kendo ma nyaka chieng’ e paradiso e piny.
—Zaburi 37:11, 34.
Richo kod chandruok. Magi nochakore ka malaika moro nong’anyo ne Nyasaye. (Johana 8:
44) Malaikano, ma bang’ ng’anyone ne oluong ni “Satan” kendo “Jachien,” norwako dichwo gi dhako mokwongo e ng’anyo ne Nyasaye kendo mano nokelo ne nyikwagi rach. (Chakruok 3: 1-6; Jo-Rumi 5: 12) Mondo Nyasaye onyis ni Satan en ja miriambo, ne oweyo richo kod chandruok mondo obedie kuom kinde, kata kamano, obiro tiekogi machiegnini.
Tho. Joma otho bedo ma onge. (Zaburi 146:4; Eklesiastes 9:
5, 10) Onge mach ma isandogie.
Nyasaye biro chiero dhano tara gi tara. (Tich Joote 24:15) Kata kamano, joma biro dagi puonjore yore Jehova bang’ chier, ibiro keth chuth ma ok chak chiergi kendo.
—Fweny 20:14, 15.
Ngima mar joot. Wamakore gi chenro mar kend ma Jehova noketo a chakruok ni kend obed riwruok e kind dichwo achiel gi dhako achiel, ka terruok kende e ma nyalo miyo ng’ato ratiro mar ketho kend chuth. (Mathayo 19:
4-9) Wan gadier chuth ni rieko ma yudore e Muma konyo joot mondo odag maber. —Jo-Efeso 5:22– 6:1.
Kit lamowa. Ok wati gi msalaba kata gimoro amora molos e lamowa. (Rapar mar Chik 4:
15- 19; 1 Johana 5: 21) Lamowa oriwo gik ma luwogi:
Somo kendo puonjore Muma.
—Zaburi 1: 1-3.
Paro matut kuom gik ma wapuonjore e Muma.
—Zaburi 77:12.
Wachokore kanyachiel mondo walem, mondo wapuonjore Muma, wawer, waler yiewa, kendo mondo wajiw Joneno wetewa kaachiel gi jomamoko.
—Jo-Kolosai 3: 16; Jo-Hibrania 10:23- 25.
Lando ‘wach maber mar Pinyruoth.’
—Mathayo 24:14.
Gero Kingdom Halls kod ute mamoko ma watiyogo e siro tij puonjo Muma e piny mangima, kendo loso utego ka gikethore.
—Zaburi 127:1.
Konyo ka masira oneno.
—Tich Joote 11:27- 30.
Riwruokwa. Wan gi kanyakla mang’eny e piny mangima ma moro ka moro itayo gi bura mar jodongo. Kata kamano, jodongogo ok gin kaka jotend din, kar mano, gin mana kaka Joneno mamoko kendo ok chulgi. (Mathayo 10:8; 23:8) Ok wagol achiel kuom apar kendo onge sadaka ma isolo e chokruogewa. (2 Jo-Korintho 9:7) Tijewa duto isiro gi chiwo ma ji golo ka ok ochun-gi.
Bura Matayo, ma en grup matin mar Jokristo motegno, ma tiyo e ofis maduong’ mar Joneno mag Jehova e ma tayo Joneno mag Jehova e piny mangima.
—Mathayo 24:45.
Winjruok maber manie kindwa. Waluwo puonj machal e piny mangima. (1 Jo-Korintho 1:
10) Bende, watimo matek ahinya mondo kik wabuon ji ka luwore gi ogandagi, dhok ma giwacho, pien dendgi, kata kaka gidak. (Tich Joote 10:34, 35; Jakobo 2:4) Kata obedo ni waluwo yie achiel, pod ng’ato ka ng’ato nigi thuolo mar timo yierone owuon. Janeno ka Janeno timo yiero mare ka luwore gi kaka Muma otiege pogo ber gi rach. —Jo-Rumi 14: 1-4; Jo-Hibrania 5: 14.
Timbewa. Watemo ahinya mondo wanyis hera e timbewa duto. (Johana 13:34, 35) Watamore timbe ma ok mor Nyasaye, ma oriwo medo remo. (Tich Joote 15:28, 29; Jo-Galatia 5:
19- 21) Wan joma ohero kuwe kendo ok wariw lwedo weche mag lweny. (Mathayo 5:9; Isaiah 2:4) Wamiyo sirkal luor kendo waluwo chike ma giketo, tek mana ni chikego ok keth chike Nyasaye. —Mathayo 22:21; Tich Joote 5: 29.
Winjruokwa gi joma ok Joneno. Yesu nochiko kama: “Nyaka iher wadu kaka iherori iwuon.” Bende, nowacho ni Jokristo “ok gin mag piny.” (Mathayo 22:39; Johana 17:16) Omiyo, watemo timo “gik mabeyo ne ji duto,” kata kamano, ok wariw lwedo weche siasa kendo ok wariwre gi dinde mamoko. (Jo-Galatia 6:
10; 2 Jo-Korintho 6: 14) Kata kamano, wachiwo luor ne yiero ma jomamoko timo e weche ma kamago. —Jo-Rumi 14:12.
Ka po ni in gi penjo momedore e wi yie mar Joneno mag Jehova, inyalo yudo weche momedore e websaitwa, inyalo tudori gi achiel kuom ofisewa, inyalo dhi e chokruogewa e Kingdom Hall man machiegni kodi, kata inyalo wuoyo gi Joneno mag Jehova modak e alworau.
^ par. 4 Ne Truth in Translation, ite mar 165.
^ par. 10 Malaike maricho oseriemb e polo, kata kamano, gidhi nyime dak kama wang’ dhano ok nyalo nenogie.
Puonjri Weche Momedore
PENJO MA JI JOPENJO
Ng’a ma Nochako Din mar Joneno mag Jehova?
Som gima omiyo ok en adier ni Charles Taze Russell ema nochako din mar Joneno mag Jehova.
PENJO MA JI JOPENJO
Be Joneno mag Jehova Oyie Kuom Yesu?
Non gimomiyo yie kuom Yesu en gima dwarore ahinya ne Jokristo madier.
GIN JOMAGE MATIMO DWARO MAR JEHOVA E KINDEGI?
Joneno mag Jehova Gin Jomage?
Gin Joneno mag Jehova adi ming’eyo? Kuom adier, wan jomage?


text:
Sigana mar 34: Chiemo ma Kite Opogore
BE ING’EYO gima jogo kwanyo e lowo kanyo? Ochalo gi pe. Orachar, opadore kendo odonyore e yo mayot. Kata kamano ok en pe; en gima ichamo.
Chiegni dwe achiel ema osekalo nyaka ne Jo-Israel wuog Misri. Gin e thim. Chiemo matin kende ema dongo kanyo, kendo mano miyo ji chako ng’ur kagiwacho ni ‘Madi ne watho e lwet Jehova e piny Misri. Kuno ne wayudo chiemo duto ma ne wadwaro.’
Kuom mano, Jehova wacho ni: ‘Abiro miyo chiemo mondo ochwenu koa e polo.’ Kendo mano ema Jehova timo. Chieng’ ma ne oluwe gokinyi, ka Jo-Israel neno gima rachar to gipenjore ni: ‘En ang’o?’
Musa wachonigi ni: ‘Ma e chiemo ma Jehova omiyou mondo ucham.’ Ji ne oluongo chiemono ni MANNA. Ndhandhune chalo gi makate molos gi mor kich.
Musa wacho ne ji ni: ‘Chokuru moromo ng’ato ka ng’ato chamo.’ Omiyo mano ema gitimo okinyi ka okinyi. Bang’e, ka chieng’ rieny matek, manna ma ne dong’ piny ne leny to rumo.
Musa bende wachonigi ni: ‘Ng’ato kik owe manna moro nyaka e odiechieng’ maluwe.’ Kata kamano, jomoko kuomgi ok winji. Be ing’eyo gima timore? Okinyi maluwe, manna ma ne gikano chako ng’we kendo otimo kudini!
Kata kamano, nitie odiechieng’ moro achiel ma Jehova nyiso ji mondo ochok manna nyadiriyo. Mani en odiechieng’ mar auchiel. Kendo Jehova wacho ni gikan moko nyaka kinyne nikech ok obi miyogi moko e odiechieng’ mar abiriyo. Ka gikane nyaka odiechieng’ mar abiriyo, ok obed mang’we kata kudini ok bedie! Mani en hono moro machielo!
Higini duto ma Jo-Israel ni e thim, Jehova pidhogi kod manna.
Wuok 16:1-36; Kwan 11:7-9; Joshua 5:10-12.
Penjo
- E pichano, ji kwanyo ang’o e lowo, to iluonge ni ang’o?
- Musa miyo ji chik mane mar choko manna?
- Jehova nyiso ji mondo otim ang’o e odiechieng’ mar auchiel, to onyiso ji kamano nang’o?
- En hono mane ma Jehova timo ka ji kano manna nyaka odiechieng’ mar abiriyo?
- Jehova miyo ji manna kuom kinde maromo nade?
Penjo mamoko
- Som Wuok 16:1-36 kod Kwan 11:7-9.
Wuok 16:8 nyiso ni onego wariw lwedo e yo mane jogo moket mondo orit migawo e kanyakla mar Jokristo? (Hibr. 13:17)
Jo-Israel kane ni e thim, ne iparo nigi nade pile pile ni Jehova ema ne orito ngimagi? (Wuok 16:14-16, 35; Rapar 8:2, 3)
Yesu ne onyiso tiend manna e yo mane, to “manna ma oa e polo” konyowa e yo mane? (Joh. 6:31-35, 40)
- Som Joshua 5:10-12.
Jo-Israel ne ochamo manna kuom higini adi, to mano ne en tem e yo mane, kendo wanyalo puonjore ang’o kuom wachni? (Wuok 16:35; Kwan 11:4-6; 1 Kor. 10:10, 11)


text:
FUONJI 9
Pecho Mewin Nyalo Nedi Bed’iye Kisangala?
1. Iraŋo nywomirok i chik kelo kisangala i pecho?
Wach maber wok bongi Jehova Were “majakisangala,” ma mito ni pechin wobed’iye kisangala. (1 Timotheyo 1:11, NW) Go amochako ri ji chan ma nywomirok. Nywomirok mayere i chik kelo kisangala i pecho rupiri konyo jonywol kuro kodi pidho nyidhindho pajo maber. Jokristo joripo winjo chik maradechi ma jobed’iye ma mako kwoŋ ndiko nywomirok pajo i chik.
Were tero nedi nywomirok? Go mito ni nywomirok wobedi i dyer jachwo kodi dhako, aka jokiri joweyere. Jehova kimiti jotimi chot. (Joebrania 13:4) Go kimiti dhano ‘woryemi chiege.’ (Malachi 2:16, NW) Kwanyo woko, Were yeyo dhano eye i nywomirok to nywomere gi ŋatman ka nyawote otimo chot.
2. Jachwo kodi chiege joripo tiyere nedi?
Jehova ochweyo chwo gi mon jowokonyere i nywomirok pajo. (Mathayo 19:4, 5) Jachwo amobedo jatel ma pecho, aka go ripo limo ri jopecho pere gikipiny ma mitere i pecho gi fuonjo jo gima mako kwoŋ Were. Go ripo maro chiege. Jachwo kodi chiege joripo marere kodi miyere wor. Rupiri jachwo gi chiege jobedo ji ma joni gi recho, ka jomito limo kisangala i pecho pajo, kis dhano ripo fuonjere chwako ri nyawote.
3. Wiripere pokirok ka nywomirok mewin ongoy’iye kisangala?
Ka wilimo teko i nywomirok mewin, kis dhano ripo timo gima nyalere jye nyutho nyawote mar. (1 Jokorinthya 13:4, 5) Wach pa Were kinyuthi ni pokirok amobedo nger ma chowo teko ma winigine i nywomirok mewin.
4. Nyithindho, aŋo ma Were mito ri win?
Jehova mito wilimi kisangala i kwo. Jehova miyo win soye, ryeko maber manyalo konyo win. Go mito wiwinji jonywol mewin winyali limo kisangala. (Jokolosai 3:20) Kendo Jehova mito ni wilimi kisangala mawok kwoŋ timo gikipiny ma go kodi Wuode jomito.
5. Jonywol, winyalo konyo nedi nyithindho mewin limo kisangala?
Wiripo tiyo gi men winyali limo ri nythindho mewin chiemo, kanindo, kodi nangin. (1 Timotheyo 5:8) To ka wimito nyithindho mewin jolimi kisangala, wiripo kir fuonjo jo gikipiny ma mako kwoŋ Were. (Chik 6:4-7) Jolamaro Were ka wiketho ri jo giranena maber. Ka wifuonjo nyithindho mewin munyo wioro Wach pa Were, jolabedo gi kula maber.
Nyithindho jowinjo maber ka wifuoyo gikipiny mabeyo ma jotimo. Aka ber tiro jo jowonyali dongo gi kula maber. Ka witimo ameno, nyithindho mewin jokobedi gi kula marecho manyalo chowo kwoŋ jo syem. (Agecha 22:15) To kiber oro nge munyo wifuonjo nyithindho mewin.
Wajulizi pa Jehova jondiko kitawin makweth manyalo konyo jonywol kodi nyithindho. Ryeko jye manitye i kitawin no wok i Baibul.