text:
SULA MAR ADEK
Kaka Nyasaye ne Dwaro ni Ngima Dhano Obed
1. Nyasaye ne dwaro ni dhano obed gi ngima ma chalo nade?
NYASAYE nigi chenro maber ne dhano. Nochueyo Adam gi Hawa moketogi e puodho ma jaber. Nodwaro ni gibed gi nyithindo, gilos piny duto obed Paradiso, kendo girit le duto.—Chakruok 1:28; 2:8, 9, 15; som Weche Momedore namba 6.
2. (a) Wang’eyo nade ni Nyasaye biro timo dwache? (b) Gin jo mage ma Nyasaye dwaro mondo odag e piny, to kuom thuolo ma romo nade?
2 Be iparo ni chieng’ moro wabiro dak e Paradiso? Jehova wachonwa niya: “Aseparo gima abiro timo, bende anatim mano.” (Isaiah 46:9-11; 55:11) Obiro timo gima osewacho kendo onge gima nyalo geng’e. Jehova wacho gimomiyo nochweyo piny. Ne ok ochueye “manono.” (Isaiah 45:18) To nochueye mondo ji odagie. Gin jo mage ma Nyasaye dwaro mondo odag e piny, to odwaro ni gidag kuom thuolo maromo nade? Muma wacho niya: ‘Jo matir ginicham piny, mi ginidagie nyaka chieng’.’—Zaburi 37:29; Fweny 21:3, 4.
3. Nikech dhano tuore kendo tho, mano nyalo miyo ibed gi penjo mane?
3 Sani pod dhano bedo matuo kendo githo. Kuonde mopogore opogore ji gore kendo ginegore. Kuom adier, ma ok e ngima ma Nyasaye ne dwaro ni dhano obedgo. Kare ang’o ma ne otimore, to nikech ang’o? Muma kende e ma nyalo lero wachno.
JASIK NYASAYE
4, 5. (a) Ng’ano ma ne owuoyo gi Hawa kotiyo gi thuol e puodho mar Eden? (b) Ere kaka ng’at maber nyalo lokore ma bed jakuo?
4 Muma nyisowa ni Nyasaye nigi jasike “miluongo ni Jachien kendo Satan.” Satan notiyo gi thuol mondo owuo gi Hawa e puodho mar Eden. (Fweny 12:9; Chakruok 3:1) Ne omiyo onenre ka gima thuol e ma ne wuoyo.—Som Weche Momedore namba 7.
5 Be Nyasaye nochueyo Satan Jachien? Ooyo ngang’! Malaika moro ma ne nitie e polo ka Nyasaye ne loso ne Adam gi Hawa piny e ma nolokore mobedo Jachien. (Ayub 38:4, 7) Ere kaka mano nyalo timre? Kuom ranyisi, ere kaka ng’at maber nyalo lokore ma bed jakuo? Wang’eyo ni ok nyuolga ng’ato ka en jakuo. Kata kamano, ng’ato nyalo bedo gi gombo mar bedo gi gima ok mare. Kaka omedo dhi nyime gombo gino, e kaka gombo ma en-gono medo bedo motegno. To koyudo thuolo, onyalo kwalo gino. Adiera en ni ng’atno olokore kende mobedo jakuo.—Som Jakobo 1:13-15; som Weche Momedore namba 8.
6. Ere kaka malaika moro nolokore mobedo jasik Nyasaye?
6 Mano e gima malaikano notimo. Bang’ ka Jehova nosechueyo Adam gi Hawa, nowachonegi ni ginyuol nyithindo mondo ‘gipong’ piny.’ (Chakruok 1:27, 28) Nyaka bed ni malaikano nowacho e chunye niya: ‘Jogi duto nyalo lama kar lamo Jehova!’ Kaka nomedo paro wachno, e kaka nomedo bedo gi gombo mar gima Jehova kende e ma nigi ratiro mar bedogo. Malaikano ne dwaro ni ji olame. Omiyo, ne owuondo Hawa mondo otim gima ok kare. (Som Chakruok 3:1-5.) Kuom timo kamano, malaikano nobedo Satan Jachien kendo jasik Nyasaye.
7. (a) Ang’o momiyo Adam gi Hawa ne otho? (b) Ang’o momiyo wabedo moti kendo watho?
7 Adam gi Hawa ne ok owinjo Nyasaye kendo ne gichamo olemo ma ne okwergi. (Chakruok 2:17; 3:6) Ne gitimo richo e nyim Jehova, kendo bang’ kinde ne githo mana kaka Jehova nosewacho. (Chakruok 3:17-19) Nyithind Adam inyuolo ka gin gi richo, omiyo gin bende githo. (Som Jo-Rumi 5:12.) Mondo wang’e gimomiyo nyithind Adam bende koro ne obedo joricho, we wane ane ranyisini. Par ane ni iloso matofari gi bao ma bathe obam. Donge matofari duto mibiro loso gi baono biro wuok mobam? Ka ne Adam otamore winjo Nyasaye ne obedo jaricho. To nikech wan nyithind Adam, waduto wan joricho, kendo inyalo wach ni wan gi mbala mar richo ma ne wayudo kuom Adam. Waduto wabedo moti kendo watho nikech wan joricho.—Jo-Rumi 3:23; som Weche Momedore namba 9.
8, 9. (a) Satan ne dwaro ni Adam gi Hawa oyie gi ang’o? (b) Ang’o momiyo Jehova ne ok onego jong’anjogo gikanyo?
8 Satan nochako tim mar ng’anjo ne Jehova sama nowuondo Adam gi Hawa mondo kik giluw chike Jehova. Nodwaro mondo Adam gi Hawa one Jehova kaka ja miriambo kendo jaloch marach ma ok dwar ne dhano ber kata matin. Satan ne temo nyiso ni ji nyalo yiero timo gima gidwaro ma ok ochuno ni Nyasaye e ma nyaka nyisgi gima onego gitim, kendo ni Adam gi Hawa ne nyalo yiero e kind gima ber kod gima rach. Kuom mano, Nyasaye dine otimo ang’o e wi wachno? Ne onyalo nego Jachien kaachiel kod Adam gi Hawa mondo wachno orum gi kanyo. Kata kamano, be timo kamano dine onyiso ka be Satan en ja miriambo adier? Ooyo, ok donyiso.
9 Omiyo, Jehova ok nonego jong’anjogo gikanyono. Kar mano, noweyo thuolo mondo dhano oloch e wigi giwegi. Mani ne dhi miyo onere ayanga ni Satan en ja miriambo kendo ni Jehova ong’eyo gima nyalo kelo ne dhano ber. Wabiro puonjore mathoth e wi wachno e Sula mar 11. Ineno nade yiero ma ne Adam gi Hawa otimo? Be ne en gima kare yie gi gima Satan ne owachonegi ka koni to giweyo winjo Nyasaye? Jehova e ma nomiyogi gik moko duto ma ne gin-go. Nomiyogi ngima makare, kama ber ma ne ginyalo dakie, kaachiel kod tich ma ne dhi kelonegi mor. Onge gimoro amora maber ma Satan nosetimonegi e ngimagi. In to dine iwinjo ng’a, Satan, koso Jehova?
10. En yiero mane maduong’ ma ng’ato ka ng’ato kuomwa nyaka tim?
10 Wan bende wan gi thuolo mar timo yiero machal kamano, kendo ngimawa otenore kuom yiero ma watimo. Wanyalo yiero winjo Jehova kaka Jaloch kendo nyiso ni Satan en ja miriambo. Kata wanyalo yiero mondo Satan oloch e wiwa. (Zaburi 73:28; som Ngeche 27:11.) Kata obedo ni Nyasaye ok e ma loch e wi piny sani, pod en gi joma winje. Ka Nyasaye ok e ma loch e wi piny sani, kare en ng’a ma locho e wi piny sani?
NG’ANO MA LOCHO E WI PINY SANI?
11, 12. (a) Bedo ni Satan ne dwaro miyo Yesu pinjeruodhi duto, puonjowa ang’o? (b) Gin ndiko mage ma nyiso ni Satan en jaloch mar pinyni?
11 Yesu nong’eyo ng’at ma locho e wi pinyni. Chieng’ moro, Satan “ne onyise pinjeruodhi duto mag piny kod ber mar duong’ ma gin-go.” Kae to Satan nosingo ne Yesu niya: “Magi duto abiro miyi kigoyo chongi piny mitimo tim achiel mar lama.” (Mathayo 4:8, 9; Luka 4:5, 6) Penjri kama, ‘Dine bed ni pinjeruodhigo ok gin mag Satan, be dine oikore miyogi Yesu?’ Ooyo. Sirkande duto mag pinyni ichiko gi Satan.
12 Inyalo penjori niya: ‘Ere kaka Satan nyalo bedo jaloch mar pinyni? Donge Jehova en Nyasaye Manyalo Duto kendo en e ma nochueyo piny gi polo?’ (Fweny 4:11) Mano en adier. Kata kamano, Yesu noluongo Satan ni “jaloch mar pinyni.” (Johana 12:31; 14:30; 16:11) Jaote Paulo noluongo Satan Jachien ni “nyasach ndaloni.” (2 Jo-Korintho 4:3, 4) Kendo Jaote Johana nondiko niya: “Piny duto ni e bwo teko mar Ng’at Marach.”—1 Johana 5:19.
IBIRO KETH PINY MA SATAN LOCHOENI E YO MANE?
13. Ang’o momiyo wadwaro piny manyien?
13 Pinyni medo mana bedo marach moloyo. Nitie lwenje, mibadhi, wuondruok, kendo timbe mag mahundu opong’ e alwora ma wadakie. Dhano ok nyal tieko chandruogegi kata gitem matek machalo nade. Machiegnini, Nyasaye biro ketho piny marachni e lweny mare miluongo ni Har–Magedon, kae to okelo piny manyien.—Fweny 16:14-16; som Weche Momedore namba 10.
14. En ng’ano ma Nyasaye oseyiero mondo obed Ruoth e Pinyruodhe? Muma ne okoro ang’o e wi Yesu?
14 Jehova noyiero Yesu Kristo mondo obed Ruoth e Pinyruodhe. Higni mang’eny mokalo, Muma nokoro ni Yesu biro locho kaka “Ruodh Kuwe” kendo sirkande biro siko nyaka chieng’. (Isaiah 9:6, 7) Yesu nopuonjo jolupne ni gilem ne pinyruodhno kowacho niya: “Pinyruodhi mondo obi. Dwaroni mondo otimre bende e piny, kaka e polo.” (Mathayo 6:10) E sula mar 8, wabiro puonjore kaka Nyasaye biro ketho pinjeruodhi mag dhano. (Som Daniel 2:44.) Kae to pinyruodh Nyasaye biro loso piny obed Paradiso.—Som Weche Momedore namba 11.
PINY MANYIEN CHIEGNI CHOPO!
15. “Piny manyien” en ang’o?
15 Muma singo niya: “Nitie polo manyien gi piny manyien ma warito kendo ma tim makare nobedie.” (2 Petro 3:13; Isaiah 65:17) Seche moko sama Muma wuoyo e wi “piny,” owuoyo mana e wi dhano ma odak e piny. (Chakruok 11:1) Omiyo, “piny manyien” ochung’ ne ji duto ma Nyasaye oyiego kendo ma winje.
16. En mich mane ma jaber ma Nyasaye biro miyo ji e piny manyien, to ang’o ma nyaka watim mondo wabi wayud michno?
16 Yesu nosingo ni joma biro dak e piny ma Nyasaye nolos manyien biro yudo “ngima mochwere.” (Mariko 10:30) En ang’o ma nyaka watim mondo wayud michno? Som Johana 3:16 kod 17:3 mondo iyud dwoko. Koro we wane ane gima Muma wacho e wi ngima ma biro betie e Paradiso.
17, 18. Ere kaka wang’eyo ni kuwe nobedie e piny duto kendo ni ji nodag ma onge luoro?
17 Gik maricho kaka lwenje, mahundu, kod timbe mag gero biro rumo. Onge joma richo ma biro dong’ e piny. (Zaburi 37:10, 11) Nyasaye biro ‘miyo lwenje orum nyaka giko piny.’ (Zaburi 46:9; Isaiah 2:4) Piny biro pong’ gi joma ohero Nyasaye kendo ma luwo chikene. Kuwe nobedie nyaka chieng’.—Zaburi 72:7.
18 Jotich Jehova nodag gi kuwe ma onge luoro. Chon ka ne Jo-Israel oluwo chike Nyasaye, ne gibedoga gi kuwe kendo Nyasaye ne ritogiga. (Tim Jo-Lawi 25:18, 19) E Paradiso, ok wabi luoro gimoro amora. Kinde duto wabiro dak gi kuwe ma onge luoro!—Som Isaiah 32:18; Mika 4:4.
19. Ang’o momiyo wanyalo bedo gadier ni chiemo nobed mang’eny e piny manyien?
19 Chiemo nobed mang’eny. Cham “nobedi mang’eny e piny e wi gode madongo.” (Zaburi 72:16) Jehova ‘Nyasachwa noguedhwa,’ kendo ‘piny nochiegi.’—Zaburi 67:6.
20. Ang’o momiyo wanyalo bedo gadier ni piny biro bedo Paradiso?
20 Piny duto nobed Paradiso. Ji biro dak e ute mabeyo kendo gibiro bedo gi puothe mabeyo. (Som Isaiah 65:21-24; Fweny 11:18.) Piny duto biro bedo ma jaber kaka puodho mar Eden. Kinde duto Jehova biro miyowa gigo duto ma wadwaro. Muma wacho e wi Nyasaye kama: “Iyawo lweti, kendo iyieng’o gik mangima duto, kaka gidwaro.”—Zaburi 145:16.
21. Ang’o ma nyiso ni kuwe biro betie e kind dhano gi le?
21 Kuwe biro betie e kind dhano gi le. Le ok bi hinyo dhano kendo. Nyithindo matindo ok bi luoro le ma sani kwiny.—Som Isaiah 11:6-9; 65:25.
22. Yesu biro timo ang’o ne joma tuo?
22 Onge ng’at ma biro bedo matuo. Kinde ma Yesu ne nie piny, nochango ji mang’eny. (Mathayo 9:35; Mariko 1:40-42; Johana 5:5-9) Kata kamano, kaka Ruoth mar Pinyruodh Nyasaye, Yesu biro chango ji duto. Onge ng’at ma nowach ni: ‘Atuo.’—Isaiah 33:24; 35:5, 6.
23. Ang’o ma Nyasaye biro timo ne jogo mosetho?
23 Jomotho nobed mangima kendo. Nyasaye singo ni obiro chiero ji milionde mosetho. “Chier nobedie mar joma kare gi joma ok kare.”—Som Johana 5:28, 29; Tich Joote 24:15.
24. Ineno nade wach dak e Paradiso?
24 Waduto wan gi nyalo mar timo yiero. Wanyalo yiero mar puonjore e wi Jehova kendo tiyone, kata wanyalo yiero mar timo atima gima wadwaro. Ka wayiero tiyo ne Jehova, ngimawa biro bedo maber e kinde mabiro. Yesu nosingo ne jal ma ne ogur e bathe niya: “Inibed koda e Paradiso.” (Luka 23:43) We wapuonjre weche momedore e wi Yesu Kristo kendo wane kaka obiro miyo singo mag Nyasaye ochop kare.


c: text/html

text:
Kite mi nwang’u kony niai kud i nyathibuku maeni
Nyathibuku maeni bikonyi kara inwang’ anyong’a I kum ponjo lembe pa Mungu, Biblia. I thum pa udukuwec (paragraphe) ceke, ibinwang’u giragora ma tung’ tung’, ma bikonyi nisayu i Biblia peri dwokowang’ penji ma jukiewo ku rangi macol akeca.
Som i Biblia giragora ma tung’tung’ ma junyutho, man nen kite ma gidwoko kudo wang’ penji ma jukiewo ku rangi macol akeca eno. Jamulembe pa Yehova mokoci bifoyo nikonyi kara i nyang’cu ikum giragora maeno ceke.
Nen: Jumulembe pa Yehova re m’uwodho jemni (publication) ceke ma junyutho pigi i nyathibuku maeni.
PONJ LEMBE LEE AKECA
Kwai Ponji mi Biblia m’Umbe Cul
Jutimo Ponji mi Biblia Nenedi?
I ng’om zoo, Jumulembe pa Yehova ging’eyiri pi ponji mi Biblia ma gibed gimio ni dhanu. Nen kite ma ponji maeno betimere kudo.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Wuon Yesu e ma miye teko mar timo gik moko (19-24)
Joma otho biro winjo dwond Yesu (25-30)
Neno mopogore opogore e wi Yesu (31-47)
5 Bang’ mano, ne nitie sawo moro mar Jo-Yahudi kendo Yesu noidho nyaka Jerusalem.2 Koro e Jerusalem, e Ranga Rombe, ne nitie yawo moro miluongo ni Bethzatha e dho Hibrania. Yawono ne nigi agolni* abich molwore.3 Jotuo mang’eny, gi muofni, gi pudhe, kod joma tiendegi gi lwetegi ne oner, ne onindo kuondego.4 ——5 To ne nitie ng’ato kanyo ma nosebedo ka tuo kuom higni 38.6 Bang’ neno ng’atno konindo kanyo, kendo kong’eyo ni nosebedo kotuo kuom ndalo mathoth, Yesu nopenje niya: “Be idwaro chango?”7 Ng’at ma ne tuono nodwoke kama: “Ruoth, onge ng’at ma nyalo keta e yawo ka pi otugore, to sama adhi donjoe to ng’at machielo lor kuno motelona.”8 Yesu nowachone niya: “A malo! Kaw piendeni kendo iwuoth.”9 Ng’atno nochango gikanyono kendo nokawo piendene mochako wuotho.Chieng’no ne en chieng’ Sabato.10 Omiyo, Jo-Yahudi nochako wacho ne ng’at ma nochangno niya: “En Sabato, kendo ok en gima owinjore gi chik mondo iting’ piendeni.”11 To nodwokogi kama: “Ng’atno ma oa changa e ma owachona ni, ‘Kaw piendeni kendo iwuoth.’”12 Ne gipenje niya: “En ng’at mane mowachoni ni, ‘Ikawe kendo iwuoth’?”13 To ng’at ma nochangno ok nong’eyo ni jalo en ng’a, nimar Yesu nosekikore gi oganda ma ne ni kanyo.14 Bang’ mano, Yesu noyudo ng’atno ei hekalu mokone niya: “Ne, koro isechango. Kik itim richo kendo, mondo gima rach moloyo kik timreni.”15 Ng’atno nodhi mowacho ne Jo-Yahudi ni Yesu e ma ne ochange.16 Mano e momiyo Jo-Yahudi ne sando Yesu nimar notimo gigo chieng’ Sabato.17 To nodwokogi niya: “Wuora osebet ka tiyo nyaka chop sani, an bende pod atiyo.”18 Ma e momiyo Jo-Yahudi nochako temo matek mondo ginege, nimar ne gineno ni ok noketh mana Sabato kende, to bende noluongo Nyasaye ni Wuon mare, kotimore owuon ma romre gi Nyasaye.19 Kuom mano, Yesu nodwokogi kama: “Adier, adier, awachonu ni, Wuod Nyasaye ok nyal timo kata gimoro achiel kuom dwache owuon, to mana gik moneno ka Wuon mare timo. Nikech gimoro amora ma Jalno timo, gigo bende Wuode timo e yo ma chal kamano.20 Nimar Wuoro ohero Wuode, kendo onyise weche duto ma en owuon otimo, kendo obiro nyise tije madongo ma loyo magi, mondo eka uhum nono.21 Nikech mana kaka Nyasaye Wuoro chiero joma otho kendo omiyo gibedo mangima, e kaka Wuode bende miyo ng’ato ang’ata modwaro obed mangima.22 Nimar Wuora ok ng’ad ne ng’ato ang’ata bura ngang’, to oseketo tije duto mag ng’ado bura e lwet Wuode,23 mondo ji duto omi Wuode duong’ mana kaka gimiyo Wuon mare duong’. Ng’ato ang’ata ma ok mi Wuod Nyasaye duong’, ok omi Wuon mare ma noore duong’.24 Adier, adier, awachonu ni, Ng’at ma winjo wachna kendo ma yie kuom Jal ma ne oora nigi ngima ma nyaka chieng’, kendo ok bi ng’adne bura, to osea e tho modonjo e ngima.25 “Adier, adier, awachonu ni, sa biro, kendo en sani, ma joma otho biro winjo dwond Wuod Nyasaye, kendo joma osewinjo wachne biro bedo mangima.26 Nimar mana kaka Wuoro nigi nyalo mar chiwo ngima, e kaka osemiyo Wuode bende nyalo mar chiwo ngima.27 Kendo osemiye teko mar ng’ado bura nikech en e Wuod dhano.28 Kik uwuor wachni nikech sa biro ma ji duto manie liete* nowinj dwonde29 mi giniwuog oko, joma notimo gik mabeyo e chier mar ngima, to joma notimo gik maricho e chier mar bura.30 Ok anyal timo kata gimoro achiel kuom dwacha awuon. Mana kaka asewinjo e kaka ang’ado bura, kendo bura ma ang’ado en makare, nimar amanyo, ok dwacha awuon, to dwaro mar jal ma ne oora.31 “Ka achiwo neno kuoma awuon kenda, neno mara ok en adier.32 Nitie ng’at machielo ma chiwo neno kuoma, kendo ang’eyo ni neno mochiwo kuoma en adier.33 Useoro ji ir Johana kendo osechiwo neno e wi adiera.34 Kata kamano, ok ayie gi neno moa kuom dhano, to awacho wechegi mondo eka oresu.35 Ng’atno ne en taya ma liel kendo ma rieny, nimar kuom kinde machuok ne udwaro bedo gi mor maduong’ e lerne.36 To an gi neno maduong’ ma loyo mar Johana, nimar tije sie ma Wuora nomiya mondo achop, ma e tije ma atimogi, chiwo neno ni Wuora ne oora.37 Kendo Wuora ma ne oora osechiwo neno kuoma. Pok uwinjo dwonde e kinde moro amora kata neno kaka kite chal,38 kendo wachne ok odak e iu nikech ok uyie kuom jal ma ne ooro.39 “Unono Ndiko, nimar uparo ni kokalo kuomgi ubiro bet gi ngima ma nyaka chieng’; to mago e gigo sie ma chiwo neno kuoma.40 To e ma pod ok udwar biro ira mondo ubed gi ngima.41 Ok arwak duong’ moa kuom dhano,42 to ang’eyo malong’o ni ok uhero Nyasaye e iu.43 Asebiro e nying Wuora, to ok urwaka. Ka dine bed ni ng’at machielo e mobiro e nyinge owuon, dine urwako jalo.44 Ere kaka unyalo bedo gi yie, kurwako duong’ moa kuomu uwegi, to ok umany duong’ moa kuom Nyasaye makende?45 Kik upar ni abiro donjonu ir Wuora; nitie ng’at ma donjonu, ma en Musa, ma useketo geno maru kuome.46 Adier, dine uyie gi Musa dikoro uyie kuoma, nimar jalo nondiko weche kuoma.47 To ka ok uyie gi weche ma nondiko, ere kaka ubiro yie gi weche ma awacho?”
Weche Moler Piny
^ Magi gin kuonde miluwo ma nigi sirni molworogi kod tado e wigi.
^ E dho Grik, wach molok kae ni ‘liete,’ en wach ma nyiso ni rapar mar joma ni e lietego, wich ok owilgo.


text:
Jumapil, Mei 28
Nimar kido ma [Nyasaye nigo] ma dhano ok nyal neno, ma gin tekone mochwere kod duong’ ma en-go kaka Nyasaye, osebedo ka nyisore maler chakre chuech piny ka dhi nyime, nimar ginenore e gik ma nochueyo.—Rumi 1:20.
Jehova osenyiso ni oherowa e yore modhuro. Kuom ranyisi, temie paro kaka kor lwasi ber kendo duong’ miwuoro. Nitiere grube bilionde mag sulwe to moro ka moro kuom grubego oting’o sulwe kod planet bilionde. Pinywa nie e grup mar sulwe miluongo ni Milky Way kendo achiel kuom sulwe manie iye en chieng’. Ka onge chieng’, to ngima ok nyal dhi nyime e piny. Gigi duto nyiso maler ni Jehova en Jachuechwa kendo ginyiso kido ma en-go kaka teko, rieko, kod hera. Jehova nochueyo gik manie piny mondo okony chuechne. Noloso paradiso ma jaber mi oketoe dhano, kendo nochueyogi gi paro kod del makare chuth ka dhano nigi nyalo mar dak nyaka chieng’. (Fwe. 4:11) E wi mano, “omiyo gik mangima duto chiemo: nimar kechne osiko nyaka chieng’.”—Zab. 136:25. w15 11/15 3:7, 8
Wuok Tich, Mei 29
An kodu.—Mat. 28:20.
Ruodhwa osemiyowa gige tich ma konyowa iko chuny ji tara gi tara ne wach Pinyruoth. Gige tich moko nokonyowa kuom higni pieche, kendo moko osebedo ka konyowa nyaka chil kawuono. Thoth gige tichgi osekonyowa mondo wamed bedo joland-injili molony. Achiel kuom gige tich ma ne konyo ji mang’eny ochak lendo ne en kad mar chiwo neno (testimony card) ma joland Pinyruoth nochako tiyogo e higa mar 1933. Kadno noting’o ote machuok mowuok e Muma. Kad mar chiwo neno ne konyo e yore mang’eny. Kata obedo ni jomoko ne nyalo gombo timo tij lendo, moko kuomgi ne wigi kuot kendo ne gikia gima ne ginyalo wacho. Jomoko ne nyalo nyiso wuon ot weche duto ma ne ging’eyo mana kuom dakika manok, mak mana ni ne ok giti gi rieko! Mopogore gi mano, kad noting’o weche machuok, moyier maber, kendo “ne wuoyo” e lo jalendo. w15 11/15 5:3-6
Tich Ariyo, Mei 30
ondo gipak nying Jehova.
Ndiko mang’eny man ei Muma nyiso gimomiyo ng’eyo kendo miyo nying Nyasaye luor en gima duong’. (Wuok 3:15; Zab. 83:18; Isa. 42:8; 43:10; Joh. 17:6, 26; Tich 15:14) Jehova Nyasaye ma e Wuon Muma, notayo jondiko mondo oti gi nyinge ka gin thuolo. (Eze. 38:23) Omiyo, golo nyingno ma yudore nyadi alufe e kitepe machon en nyiso achaya maduong’ ne Wuon Muma. Pod nitie gik mathoth momedore ma nyiso gimomiyo ok onego wagol nying Nyasaye e Muma. Nying Jehova yudore nyadi 7,216 e Muma mar New World Translation gocho mar 2013. Nyingno nomed kuonde moko 6 e gochono kopim gi gocho mar 1984. Kuom kuonde auchiel ma nomedie nyingno, abich kuomgi yudore e 1 Samuel 2:25; 6:3; 10:26; 23:14, 16. Ne oduok nyingno e ndikogo nikech ndiko mag Dead Sea Scrolls ma ne ondik higni 1,000 motelo ne ndiko mag dho-Hibrania ma ne jo Masora ondiko, ne nigi nyingno kuondego. Achiel modong’ ma yudore e bug Jobura 19:18 ne oduok bang’ timo nonro matut e kitepe machon. w15 12/15 2:5, 6


text:
Be Nyasaye ne Dwaro ni Piny Obed Machalo Kama?
SOM gaset moro amora. Ng’i ane e televison, kata winj e redio. Nitie weche mang’eny mag mahundu, lweny, kaachiel gi timbe makelo luoro! Par ane chandruok ma in iwuon in-go. Nyalo bedo ni tuwo, kata tho mar ng’at mihero keloni kuyo mang’eny ahinya. Nyalo bedo ni in bende iwinjo kaka Ayub ng’at makare ne winjo, kane owacho ni ngimane ne “opong’ gi kuyo.”—Ayub 10:15, The Holy Bible in the Language of Today.
Penjri niya:
Be Nyasaye ne dwaro ni ngimana obed machalo kama kaachiel gi ngima dhano duto?
Ere ka manyalo yudoe kony mar nyagruok gi chandruok ma ayudo?
Be nitie geno moro amora ni piny biro bedo gi kuwe chieng’ moro?
Muma chiwo dwoko maber mowinjore e wi penjogi.
MUMA PUONJO NI NYASAYE BIRO KELO LOKRUOKGI E PINY KAE.
“Nyasaye noywe pi wang’ duto e wengegi; tho ok nobedie kendo, kata ywak, kata nduru, kata rem ok nobedie.”—Fweny 21:4
“Ng’ato ma rang’ol nochikre ka ngau.”—Isaiah 35:6
“Wang’ mwofini noyepi.”—Isaiah 35:5
“Ji duto manie liete . . . giniwuog oko.”—Johana 5:28, 29
“Japiny ok nowachi, Atuwo.”—Isaiah 33:24
“Bel nobedi mang’eny e piny.”—Zaburi 72:16
YUD KONY KUOM GIMA MUMA PUONJO
Kik irikni wacho ni weche monyis e kalatase moteloni mae, ni gin paro manono. Nyasaye osingo ni obiro timo gigi, kendo Muma nyiso kaka obiro timogi.
Kata kamano, Muma nyisowa weche mamoko bende. Okonyowa ng’eyo yo ma wanyalo yudogo mor madier e ngima, kata mana gie sani. Par ane matin kuom chandruoge ma in-go. Ginyalo bedo mag pesa, mag ngima mar joot, midekre, kata tho mar ng’at mihero. Muma nyalo konyi nyagruok gi chandruok e ndalogi, kendo onyalo hoyo chunyi ka ochiwo dwoko mag penjo kaka:
Ang’o momiyo wachandore?
Ere kaka wanyalo nyagore gi chandruok mag ngima?
Ere kaka wanyalo miyo ngima mar joot obed mamor?
Ang’o ma timore ka ng’ato otho?
Be wabiro neno jowa mosetho kendo?
Ere kaka wanyalo bedo gi adier ni Nyasaye biro timo gigo ma osingo e kinde mabiro?
Nikech isomo bugni gie sani, mano nyiso ni idwaro ng’eyo gima Muma puonjo. Bugni biro konyi. Ne ni paragraf ka paragraf nikod penjo mayudore piny mar kalatas. Ji tara gi tara osebedo ka puonjore Muma gi Joneno mag Jehova ka gitiyo gi chenro mar penjo gi dwoko. Wan gi geno ni in bende ibiro timo kamano. Nyasaye mondo ogwedhi e seche ma iyudo mor e nono gima Muma puonjo kuom adier!


text:
Ka Ngat ma Imaro Kome Lit Adada
WI DOREEN oballe adada i kare kinongo ni cware Wesley, ma tye ki mwaka 54 tye ki two kanca ma mako adam wic. * Ludaktari guwaco ni cware odong ki dwe manok keken me kwo. Doreen owaco ni: “Onongo pe atwero ye lokgi-ni matwal, koma okwe woko pi cabit mapol. Awinyo calo gin meno tye ka timme i kom ngat mo mukene, pe i kom cwara. Pe onongo ayubbe pire.”
Ki cwer cwiny madit, gin mutimme i kom Doreen-ni bene timme i kom jo mapol. Two malit twero mako ngat mo keken i kare-ni. Ki pwoc madit, jo mapol gidyere me gwoko jogi me amara ma gitye ki two malit. Ento gwoko lutwo pe yot. Gin ango ma lupaco gitwero timone me nongo kwe cwiny ki dok me gwoko jogi me amara ma gitwo? Gin ango ma jo ma gigwoko lutwo gitwero timone me lweny ki par ma gikemme kwede ka gitye ka gwoko ngat ma kome lit? Gin ango ma myero kiket i wic ka ngat ma kome lit dong cok to? Me acel, kong wanen pingo gwoko jo ma komgi lit pe yot i kare-ni.
PEKO MA TYE I KARE-NI
Diro pa lucayan dok olo omedo wel mwaka pa dano. I cencwari mukato angec, kadi wa i lobe ma dong odongo, dano onongo pe girii calo i kare-ni. Dano onongo gito oyotoyot adada ki two nyo can ma poto atura. Onongo tek ada me nongo kony ki i ot yat, ki bene lutwo mapol onongo jo ganggi aye gwokogi dok bene gito ki gang.
I kare-ni, yadi dong tye mabeco dok man okonyo ludaktari me lweny ki two mogo ki dok me medo kare ma kwo pa dano. Two mogo ma onongo twero neko dano oyotoyot adada i kare macon dong i kare-ni ngat moni twero kwo ki two meno pi mwaki mapol. Kadi bed ngat moni twero kwo ki two moni pi kare malac, man pe nyuto ni two meno nongo dong ocang woko. Lutwo meno pol kare gibedo ki goro ma weko pe gitwero gwokke pigi kengi. Gwoko jo magi odoko tek adada dok mito kero ki cawa malac.
Pol kare dano mapol dong gito ki i ot yat ento pe ki gang. Jo mapol pe dong gingeyo kit ma latwo canne kwede ki to, dok bene jo manok keken aye dong guneno kit ma ngat moni to kwede. Bedo ki lworo pi gin ma twero timme romo gengo ngat moni me gwoko ngat ma kome lit. Gin ango ma twero konye?
WUGO PULAN CON
Kit ma otimme kwede i kom Doreen, dano mapol wigi nywene woko ka kinongo ni ngat mo ma gimaro tye ki two mo ma pe cang. Ngo ma twero konyi me yubbe pi gin ma twero timme i anyim kadi bed itye ki par, lworo ki dong cwercwiny? Latic mo pa Lubanga olego ni: “Pwonywa me kwano nino me kwowa, wek wabed ki cwiny me ryeko.” (Jabuli 90:12) Leg matek bot Jehovah wek ‘opwonyi kit me kwano nino me kwoni’ ki ryeko wek iti ki kare ma idong kwede me bedo ki joni me amara i yo maber loyo.
Man mito goyo pulan maber. Ka ngat ma kome lit twero lok dok tye ki miti me lok, ci bedo me ryeko me penye anga ma myero omok tam pire ka en dong pe twero timo meno. Wulok i kom gin ma en mito, ka ce myero gikete i macin ka en dong pe twero yweyo pire kene, ka mitte ni kigwokke i ot yat, nyo yat ma mito ni kiti kwede, man twero jwiko lanywen i kinwu dok weko cwinyi pe ngoli kop kace in aye ma imoko tam pi latwo ma dong pe twero yweyo pire kene. Nyamo lok meno con ki tito tam ka maleng twero konyo jo me ot moni me keto tamgi i gwoko latwo. Baibul waco ni: “Yub mo ma giyubo labongo nongo tam muromo pe twero cobbe maber.”—Carolok 15:22.
KIT ME MIYO KONY
Pol kare gin ma pire tek ma lagwok latwo twero timone aye me kweyo cwiny latwo meno. Mitte ni gicuk cwiny ngat macok to wek onge ni gimarre dok ni en pe tye kene. Itwero timo meno nining? Kwan bukke nyo wer wer, yer bukke nyo wer ma twero jingo cwiny dok ma en maro. Jo mapol cwinygi kwer ka jo me gang gimako cingi dok giloko kwedgi mot ki mwolo.
Bedo ber ka lagwok latwo nyuto wele ma gibino bot latwo wek ongegi. Kwed mo acel waco ni: “It ngat moni aye to me agikki. Latwo moni pud twero winyo lok kadi bed nen calo onino, pi meno gwokke ki waco lok mo ka itye ka ngete ma pe itwero wacone ka wange twolo.”
Ka twere wuleg kacel kwede. Baibul tito ni i kare mo lakwena Paulo kacel ki luwote mogo onongo gitye i lyeto magwar, dok kwogi bene onongo tye ka mading. Kony ango ma gin guyenyo? Paulo owaco bot lureme ni: “Myero wuribbe kwedwa i lega.” (2 Jo Korint 1:8-11) Twero bedo me kony adada ka ilego ki cwinyi ducu i kare ma wutye ki par matek nyo i kare ma kom latwo lit adada.
YE LOK ADA
Wabedo ki cwercwiny matek adada ka waniang ni ngat ma wamaro cok to. Man pe tye me ur pien onongo pe kicweyowa ni wato. Pe kicweyowa ni myero waye to calo gin ma jwi ma timme i kwo pa dano ducu. (Jo Roma 5:12) Lok pa Lubanga lwongo to ni “lakwor.” (1 Jo Korint 15:26) Pi meno, obedo gin ma niange ka cwinywa cwer ka watamo i kom to pa ngat ma wamaro, dok bene meno timme i kom dano ducu.
Kadi bed kumeno, byeko gin ma romo timme i kom jo me gangwa twero jwiko lworo dok konyowa me timo gin mo keken ma watwero wek latwo obed agonya. Kiryeyo jami mogo ma twero timme i kom latwo i bok ma wiye tye ni “ Kare me Agikki me Kwo.” Ki lok ada, pe jami ma kiryeyogi-ni ducu timme kit ma kinyuto kwede. Ento, olo to jami mogo i kingi timme i kom lutwo mapol.
Ka ngat ma wamaro oto, bedo me ryeko me kubbe ki lurem macok ma onongo con guye me miyo kony. Jo ma gubedo ka miyo kony kacel ki jo me gang myero kijing cwinygi ni arem pa ngat ma gimaro-ni dong ogik woko, dok pe dong tye ka deno can mo. Lacwecwa cuko cwinywa ki mar ni “jo ma dong guto woko pe gingeyo gin mo.”—Latitlok 9:5.
LAGWOKWA MA PIRE TEK LOYO
Pire tek ni wajenge i kom Lubanga pe i kare ma two tye matek keken ento bene i kare me kumo i nge oto. En twero konyi kun tiyo ki lok kacel ki tic pa jo mukene. Doreen owaco ni “Apwonye pe me kwero kony pa ngat mo keken. Ki lok ada, kony ma kiminiwa onongo pol adada. Wan ki cwara wangeyo atir ni Jehovah aye ma onongo tye ka konyowa kun wacci, ‘An atye kwedwu me konyowu ki i peko man.’ Wiya pe biwil pi kony magi.”
Ada, Lubanga aye lagwokwa ma pire tek loyo. Macalo Lacwecwa, en niang arem kacel ki par ma watye kwede. En twero dok tye atera me konyowa kun cuko cwinywa me lweny ki pekkiwa. Maber dong loyo, en ocikke ni cokcok-ki, ebijwayo to ki pete tere ducu, ki dok me cero dano bilion ma guto ma wiye po i komgi. (Jon 5:28, 29; Niyabo 21:3, 4) Ci dong dano ducu gibiwaco lok ma lakwena Paulo ocoyo ni: “In to, locci dong tye kwene? In to, aremmi kono tye kwene?”—1 Jo Korint 15:55.
^ para. 2 Nying mogo kilokogi woko.


text:
Ang’o Momiyo Ulimo Joma Nigi Din Margi?
Wayudo ni joma nigi dindegi ohero wuoyo e wi Muma. En adier ni wang’eyo ni ng’ato nigi ratiro mar yiero puonj moluwo kendo ok wachun ji gi wach ma walando.
Seche ma wawuoyo kuom wach din, watemo tiyo gi paro ma Muma chiwo ni wanyis ji “
muolo” kendo ka wami ji “
luor”. (1 Petro 3:15, 16) Wang’eyo ni jomoko biro tamore winjo wach ma wateronegi. (Mathayo 10:14) Kata kamano, ok wanyal ng’eyo kaka ng’ato biro rwako wachno kapok wawuoyo kode. Bende wang’eyo ni chal mar ngima ji jalokre.
Kuom ranyisi, ng’ato nyalo bedo modich ahinya maok onyal wuoyo kodwa, to chieng’ machielo owuoyo kodwa gi ilo. Kendo jomoko nyalo romo gi chandruoge manyien ma nyaka ginyagrego ma mi gidwar winjo puonj mar Muma. Omiyo, watemo wuoyo gi ji nyadinwoya.


text: 20 “Nimar Pinyruodh polo chal gi wuon pacho ma nowuok gokinyi mang’ich mondo ondik jotich ma ditine e puothe mar mzabibu.2 Ka nosewinjore gi jotich ni obiro chulogi dinari* achiel e odiechieng’ achiel, noorogi e puothe mar mzabibuno.3 Bang’e, ka nowuok kar sa adek okinyi, noneno jomoko ma ne pok ondik tich kochung’ e chiro;4 kendo nowacho ne jogo ni, ‘Un bende dhiuru e puotha mar mzabibu, to anamiu gima owinjore.’5 Omiyo, ne gidhi. Kendo wuon pacho nowuok motimo kamano kar sa auchiel kod kar sa ochiko bende.6 Gikone, kar sa 11 odhiambo, nowuok moyudo jomoko kochung’ kanyo, mi nopenjogi ni, ‘Ang’o momiyo usechung’ kae kuom odiechieng’ mangima ma ok ondiku tich?’7 Ne gidwoke kama, ‘En nikech onge ng’at mosendikowa.’ Nokonegi ni, ‘Un bende dhiuru e puoth mzabibu.’8 “Ka nochopo odhiambo, wuon puoth mzabibuno nowacho ne ng’at ma noseketo e wi jotich kama, ‘Luong jotich mondo ichulgi, kichako gi ma nende obiro achien eka itiek gi mokwongo.’9 Ka jotich mag sa 11 nobiro, ng’ato ka ng’ato kuomgi noyudo dinari achiel.10 Omiyo, ka joma nokwongoka nobiro, ne giparo ni gibiro yudo mang’eny, to gin bende ne ochulgi mana dinari achiel.11 Kane osechulgi, ne gichako ng’ur ne wuon pacho12 mi giwacho ni, ‘Joma achien-gi notiyo kuom sa achiel; to pod itimonegi ma romre kodwa wan joma osetiyo matek e odiechieng’ mangima e bwo chieng’ mager!’13 To nodwoko achiel kuomgi ni, ‘Omera, onge gima rach ma asetimoni. Donge ne wawinjore ni dinari achiel e ma abiro chuli, koso?14 Kaw mari mondo idhi. Adwaro miyo jal mogikni bende ma romre gi mari.15 Donge an gi ratiro mar timo kaka adwaro gi giga awuon? Koso in gi ich-lit* nikech an ng’at maber?’16 E yo ma kamano, joma achien nobed mokwongo, to joma okwongo nobed ma achien.”17 Sama Yesu noidho kodhi Jerusalem, nokawo jopuonjrene 12 mi nodhi kodgi kar kendgi, kendo kane gin e ndara, nowachonegi niya:18 “Neuru! Koro waidho nyaka Jerusalem, kendo Wuod dhano ibiro chiw e lwet jodong-jodolo gi jondiko. Gining’adne buch tho19 kendo ginichiwe e lwet ji moa e ogendni mamoko mondo gijare, gichwade, kendo ginege e yath; to e odiechieng’ mar adek ibiro chiere.”20 Eka min yawuot Zebedi nobiro ire ka en gi yawuote, mi nokulorene ka omiye luor mokwaye wach moro.21 Yesu nopenje niya: “Ang’o midwaro?” Nodwoke kama: “Gol chik mondo yawuota ariyogi obed e Pinyruodhi, ng’at achiel e badi korachwich to machielo e badi koracham.”22 Yesu nodwoko niya: “Ok ung’eyo gima ukwayo. Be unyalo madho okombe ma achiegni madhoni?” Ne giwachone kama: “Wanyalo.”23 Nokonegi niya: “Adier ubiro madho okombena, kata kamano an ok ema ami ji thuolo mar bet e bada korachwich kata koracham, to Wuora e ma miyo joma oseikonegi.”24 Ka jopuonjre apar mamokogo nowinjo wachno, mirima nomakogi gi owete ariyogo.25 To Yesu noluongogi ire mowachonegi niya: “Ung’eyo ni joloch mag ogendni timore ruodhi e wigi kendo joma nigi duong’ tiyo gi teko e wigi.26 Mano ok e kaka onego obed e kindu; to ng’at ma dwaro bedo maduong’ e kindu nyaka bed jatiju,27 kendo ng’at ma dwaro bedo mokwongo e kindu nyaka bed misumbau.28 Mana kaka Wuod dhano nobiro, ok ni mondo ji otine, to mondo oti ne ji kendo mondo ochiw ngimane obed rawar ne ji mang’eny.”29 Sama ne giwuok Jeriko, oganda mang’ongo noluwe.30 To ne! ji ariyo ma muofni ma nobet e bath ndara nowinjo ka Yesu kalo, mi ne gikok matek niya: “Ruoth, Wuod Daudi, kechwa!”31 To oganda nokwerogi matek ni giling’; eka koro ne gimedo kok matek niya: “Ruoth, Wuod Daudi, kechwa!”32 Omiyo, Yesu ne ochung’, moluongogi kendo nopenjogi niya: “Ang’o ma udwaro ni atimnu?”33 Ne gidwoke kama: “Ruoth, wadwaro ni wengewa mondo oyawre.”34 Yesu nokechogi, kendo nomulo wengegi mi gikanyono ne gichako neno, kendo ne giluwe.


text:
SOMO MAR 15
Jodong-Kanyakla Konyo Kanyakla e Yo Mane?
Waonge gi joma ichulo kaka ichulo jotend din. Kar mano, mana kaka ne timore kane ichako kanyakla mar Jokristo, iketo jodongo molony mondo ‘gibed jokwadh kanyakla mar Nyasaye.’ (Tich Joote 20:28) Jodongogo gin owete molony e wach Nyasaye moket mondo ota kendo okwa kanyakla, ‘ok kichunogi, to gi chuny mohero e nyim Nyasaye; bende, ok nikech hero ohala mag mibadhi, to gi chuny mamor.’ (1 Petro 5:1-3) Gin tije mage ma gitimo mondo okonywa?
Gikonyowa kendo giritowa. Jodongo tayo kendo konyo kanyakla e rito winjruokgi gi Nyasaye. Nikech ging’eyo ni Nyasaye omiyogi migawo maduong’ni, jodongo ok ti gi agoko e wi oganda Nyasaye, kar mano, gikonyo mondo ngimawa odhi maber kendo wabed mamor. (2 Jo-Korintho 1:24) Mana kaka jakwath timo kinda e rito moro ka moro kuom rombene, jodongo bende temo ng’eyo moro ka moro kuom joma nie kanyakla.—Ngeche 27:23.
Gipuonjowa timo dwaro mar Nyasaye. Juma ka juma, jodongo tayo chokruoge mag kanyakla mondo gijiw yiewa. (Tich Joote 15:32) Chwo mochiworegi bende tayo tij lendo ka gilendo kodwa kendo gitiegowa e yore duto mag lendo.
Gijiwowa ng’ato achiel achiel. Mondo gikonywa ng’ato ka ng’ato e winjruokwa gi Nyasaye, jodongo me kanyaklawa nyalo limowa e utewa mondo gikonywa kendo gihowa ka gitiyo gi Ndiko, kata ginyalo wuoyo kodwa e Od Romo.—Jakobo 5:14, 15.
E wi tije ma gin-go e kanyakla, thoth jodongo bende nigi tije mochuno kendo makawo kinde kaka tije andika koda rito joot. Owinjore wami owete matiyo matekgi luor. —1 Jo-Thesalonika 5:12, 13.
Gin migepe mage ma jodongo nigo e kanyakla?
Jodongo nyiso ni gidewowa e yore mage?


text:
SULA MAR APAR GABIRIYO
Thuolo Makende mar Wuoyo gi Jehova e Lamo
1, 2. Ang’o momiyo wanyalo wacho ni lamo en mich makende, to ang’o momiyo onego wang’e gima Muma puonjo e wi wach lamo?
JEHOVA NYASAYE ‘ma nochueyo polo gi piny,’ neno ogendni mag dhano kaka ton mar pi achiel ei dapi. (Zaburi 115:15; Isaiah 40:15) Dhano en chuech matin ahinya e wang’ Nyasaye, kata kamano, Zaburi 145:18, 19 wacho niya: ‘Jehova chiegni gi ji duto ma luongo nyinge, gi ji duto ma luongo nyinge gadiera. Enomi jogo ma luore gi ma gidwaro; nowinj ywakgi bende, mi noresgi.’ Donge mano en gueth maduong’? Jehova, Jachuech Manyalo Duto, dwaro bedo machiegni kodwa kendo odwaro winjo lamowa. Lamo en mich maber ahinya ma Jehova omiyowa waduto.
2 Jehova nyalo winjowa mana ka wawuoyo kode e yo moyiego. Wanyalo timo kamano nade? We wane ane gima Muma wacho e wi lamo.
GIMOMIYO LAMOWA ONEGO ODHI NE JEHOVA
3. Ang’o momiyo onego iwuo gi Jehova?
3 Jehova dwaro ni wawuo kode e lamo. Ere kaka wanyalo timo mano? Som Jo-Filipi 4:6, 7. Par ane yo mang’won ma Ndikono jiwowago. Jachuech polo gi piny dwaro ahinya ni inyise kaka iwinjo kendo inyise chandruoge ma in-go.
4. Ere kaka lemo pile ka pile miyo wabedo gi winjruok motegno gi Jehova?
4 Lamo miyo wabedo osiepe Jehova mati mata. Ka osiepe wuoyo kinde ka kinde e wi gik ma giparo, gik ma chandogi, kod kaka giwinjo, mano miyo osiep manie kindgi medo bedo motegno. Mano e gima timore sama wawuoyo gi Jehova. Kokalo kuom Muma, Jehova osenyisi gik ma oparo kod gik ma obiro timo e kinde mabiro. In bende inyalo wuoyo kode pile kendo nyise gik moko duto manie chunyi. Sama itimo kamano winjruok manie kindi gi Jehova biro medo bedo motegno.—Jakobo 4:8.
ANG’O MA NYAKA WATIM MONDO NYASAYE OWINJ LAMOWA?
5. Wang’eyo nade ni Jehova ok winj lamo duto?
5 Be Jehova winjo lamo duto? Ooyo, ok owinj lamo duto. E kinde janabi Isaiah, Jehova nonyiso Jo-Israel kama: “Kulamo pile ok anawinj: lueteu omienore gi remo pile.” (Isaiah 1:15) Omiyo, ka ok watang’ wanyalo timo gik ma Jehova osin-go, to mano nyalo miyo otamre winjo lamowa.
6. Ang’o momiyo bedo gi yie en gima dwarore ahinya? Wanyalo nyiso nade ni wan gi yie?
6 Ka wadwaro ni Jehova owinj lamowa nyaka wabed gi yie kuome. (Mariko 11:24) Jaote Paulo nolero niya: “Ka ng’ato onge gi yie, ok onyal moro Nyasaye e yo malong’o, nimar ng’at ma sudo ir Nyasaye nyaka bed gi yie ni entiere, kendo ni en jachiw-mich ne joma manye gi kinda.” (Jo-Hibrania 11:6) Wacho awacha ni wan gi yie ok oromo. Onego wanyis ni wan gi yie kuom luwo chike Jehova pile ka pile.—Som Jakobo 2:26.
7. (a) Ang’o momiyo onego wabolre kendo wanyis luor sama wawuoyo gi Jehova? (b) Wanyalo nyiso nade ni walemo koa e chunywa?
7 Onego wabolre kendo wanyis luor sama wawuoyo gi Jehova. Nikech ang’o? Ka inyalo miwa thuolo mar wuoyo gi ruoth kata president moro, donge wabiro wuoyo kode e yo ma miye luor? Jehova en Nyasaye Manyalo Duto, omiyo, onego wamiye luor kendo wabolrene ahinya sama wawuoyo kode. (Chakruok 17:1; Zaburi 138:6) Bende, onego wanyis Jehova gik manie chunywa gadier, to ok nwoyo mana weche ka watiyo gi dhok ma wakia kata wacho weche mondik e buk moro.—Mathayo 6:7, 8.
8. En ang’o machielo monego watim bang’ kwayo Nyasaye gimoro?
8 Bende, ka wakwayo Nyasaye gimoro, timbewa nyaka luwre gi lamowa. Kuom ranyisi, ka wakwayo Jehova mondo omiwa gik mochuno e ngima, ok wanyal bet abeta ma ok wati ka wageno ni Jehova biro miyowa gigo. Nyaka wati matek kendo kik wayier tich. (Mathayo 6:11; 2 Jo-Thesalonika 3:10) Ka wakwayo Jehova mondo okonywa wawe tim moro marach, nyaka watang’ ahinya gi gimoro amora ma nyalo rwakowa e tem mar timo gino. (Jo-Kolosai 3:5) We wanon ane moko kuom penjo ma ji nyalo penjore e wi lamo.
PENJO MA JI NYALO PENJORE E WI LAMO
9. Onego wawuo gi ng’a e lamo? Johana 14:6 puonjowa ang’o e wi lamo?
9 Onego wawuo gi ng’a e lamo? Yesu nopuonjo jolupne mondo owuo gi ‘Wuon-gi manie polo.’ (Mathayo 6:9) Nowacho bende kama: “An e yo, kendo an e adiera, kendo an e ngima. Onge ng’at ma biro ir Wuora mak mana kokalo kuoma.” (Johana 14:6) Omiyo, onego wawuo gi Jehova kokalo kuom Yesu. Lemo kokalo kuom Yesu tiende en ang’o? Mondo Jehova oyie gi lamowa, nyaka wachiw luor ne migawo makende ma osemiyo Yesu. Mana kaka wasepuonjore, Yesu nobiro e piny ka mondo owarwa e richo gi tho. (Johana 3:16; Jo-Rumi 5:12) Jehova oseyiero Yesu mondo obed Jadolo Maduong’ kendo Jang’ad-Bura.—Johana 5:22; Jo-Hibrania 6:20.
10. Be onego wabed e yo moro makende sama walemo? Ler ane.
10 Be onego wabed e yo moro makende sama walemo? Ooyo, Jehova ok nyiswa ni wago chongwa piny, wabed, kata wachung’ sama walemo. Muma nyisowa ni wanyalo wuoyo gi Jehova e yo moro amora ma nyiso ni wamiye luor. (1 Weche mag Ndalo 17:16; Nehemia 8:6; Daniel 6:10; Mariko 11:25) Gima duong’ e wang’ Jehova en ni wawuo kode ka wanyise luor kendo wawachne gik mowuok e chunywa. Wanyalo lemo gi dwol kata gi chunywa sa asaya, kendo wanyalo timo kamano kamoro amora ma wantie. Wan gadier ni Jehova biro winjo kata mana lamo ma wawacho gi chunywa.—Nehemia 2:1-6.
11. Gik gik mage ma wanyalo nyiso Jehova e lamo?
11 Gin gik mage ma wanyalo kwayo e lamo? Wanyalo kwayo gimoro amora ma Jehova oyiego. Muma wacho kama: “Gimoro amora ma wakwaye ka luwore gi dwache, owinjowa.” (1 Johana 5:14) Be wanyalo kwayo gik ma wadwaro konyorego wawegi? Ee. Onego wawuo gi Jehova mana kaka wawuoyoga gi osiepwa mwahero ahinya. Wanyalo nyiso Jehova gimoro amora manie pachwa gi chunywa. (Zaburi 62:8) Wanyalo kwaye rohone maler mondo okonywa timo gik ma kare. (Luka 11:13) Bende, wanyalo kwaye mondo omiwa rieko mar timo yiero mabeyo kendo omiwa teko mar nano e chandruoge. (Jakobo 1:5) Onego wanyis Jehova mondo owenwa richowa. (Jo-Efeso 1:3, 7) Onego walem ne jomoko kaka joodwa kod Jokristo wetewa.—Tich Joote 12:5; Jo-Kolosai 4:12.
12. En ang’o monego waket mokwongo e lamowa?
12 Ang’o monego waket mokwongo e lamowa? Jehova gi dwache. Onego wago ne Jehova erokamano gi chunywa duto kuom gik mosetimonwa. (1 Weche mag Ndalo 29:10-13) Wang’eyo mano nikech ka ne Yesu nie piny ka, nopuonjo jopuonjrene kaka onego gilem. (Som Mathayo 6:9-13.) Nonyisogi ni gima onego gikwa mokwongo en mondo nying Nyasaye obed maler. Kae to Yesu nowacho ni onego wakwa mondo Pinyruodh Nyasaye obi kendo wakwa ni dwaro mar Jehova otimre e piny mangima. Yesu nowacho ni bang’ kwayo weche madongogo e ka wanyalo kwayo gik ma wadwaro. Ka waketo Jehova kod dwache mokwongo e lamowa, mano nyiso gik ma waketo mokwongo e ngimawa.
13. Lamowa onego obed mabor maromo nade?
13 Lamowa onego obed mabor maromo nade? Muma ok nyiswa. Lamowa nyalo bedo machiek kata mabor kaluwore gima wadwaro wacho ne Nyasaye. Kuom ranyisi, wanyalo wacho lamo machuok ka wadwaro chiemo, kata wanyalo wacho lamo mabor ka wagoyo ne Jehova erokamano kata ka wanyise gik ma chandowa. (1 Samuel 1:12, 15) Ok dwaher wacho lamo mabor mana ni mondo wamor jomoko, mana kaka jomoko notimo e kinde ma Yesu ne nie piny ka. (Luka 20:46, 47) Jehova ok mor gi lamo kaka mago. Gima duong’ ma Jehova dwaro en ni wawach gik mowuok e chunywa sama walemo.
14. Onego wawuo gi Nyasaye e lamo nyadidi, to mano puonjowa ang’o e wi Jehova?
14 Onego wawuo gi Nyasaye e lamo nyadidi? Jehova nyisowa ni wawuo kode nyading’eny kaka nyalore. Muma wacho ni “lemuru ma ok uwe,” kendo ni “lamuru kinde duto.” (Mathayo 26:41; Jo-Rumi 12:12; 1 Jo-Thesalonika 5:17) Kinde duto Jehova oikore winjowa sama walemo. Wanyalo goyone erokamano pile nikech hera monyisowa kendo nikech gik momiyowa nono. Bende, wanyalo kwaye mondo otawa, omiwa teko, kendo ohowa. Ka wamor gi thuolo majaber ma Jehova omiyowa mondo wawuo kode sa asaya ma wadwaro, ok wabi weyo mondo thuolono odhi nono.
15. Ang’o momiyo onego wawach ni “amin” e giko mar lamo?
15 Ang’o momiyo onego wawach ni “amin” e giko mar lamo? “Amin” tiende en ni “adier” kata ni “obed kamano.” En yo ma wanyisogo ni wan gadier gi gik ma wawacho e lamo, kendo ni wechego oa e chunywa. (Zaburi 41:13) Muma puonjowa ni wanyalo wacho “amin,” e chunywa kata wanyalo wacho matek e giko lamo ma ng’ato ogolo e lowa ka wanyisogo ni wayie gi weche mowacho.—1 Weche mag Ndalo 16:36; 1 Jo-Korintho 14:16.
KAKA NYASAYE DWOKO LAMOWA
16. Be Jehova dwokoga lamowa adier? Ler ane.
16 Be Jehova dwokoga lamowa adier? Ee, odwokoga. Muma wacho ni Nyasaye “winjo kwayo mar ji.” (Zaburi 65:2) Jehova winjo kendo dwoko lamo mag ji mang’eny ma lemo gi chuny makare, odwoko lamogo e yore mopogore opogore.
17. Ere kaka Jehova dwoko lamowa kotiyo gi malaikene kod jotichne manie piny?
17 Jehova dwoko lamowa kotiyo gi malaikene kod jotichne manie piny. (Jo-Hibrania 1:13, 14) Nitie ranyisi mag ji mang’eny ma osekwayo Nyasaye mondo okonygi winjo tiend weche manie Muma, to matin bang’ timo kamano, Joneno mag Jehova ne olimogi. Muma nyiso ni malaike bende konyo e tij lando “wach maber” e piny mangima. (Som Fweny 14:6.) Wan bende kinde moko wasewacho ne Jehova gimoro ma chando chunywa ma wayudo kony koa kuom owete gi nyiminewa ma Jokristo.—Ngeche 12:25; Jakobo 2:16.
18. Ere kaka Jehova nyalo dwoko lamowa kotiyo gi rohone maler kod Muma?
18 Jehova dwoko lamowa kotiyo gi rohone maler. Sama wakwayo Nyasaye mondo okonywa loyo chandruok moro, onyalo tiyo gi rohone maler mondo otawa kendo omiwa teko. (2 Jo-Korintho 4:7) Jehova bende tiyo gi Muma e dwoko lamowa kendo mondo omiwa rieko mar timo yiero makare. Sama wasomo Muma wanyalo yudo ndiko moko ma nyalo konyowa. Jehova nyalo tiyo gi ng’ato ang’ata e kanyakla mondo ochiw paro moro e wi gima ne chandowa kata onyalo tiyo gi jaduong’-kanyakla mondo ojiwwa gi ndiko moro.—Jo-Galatia 6:1.
19. Ang’o momiyo seche moko wanyalo paro ni Jehova ok dwok lamowa?
19 Seche moko wanyalo penjore niya, ‘Ang’o momiyo Jehova pok odwoko lamona nyaka sani?’ Ng’e ni Jehova ong’eyo kinde modwoke lamowa kod kaka odwokogi. Ong’eyo gik ma wadwaro gadier. Samoro nyalo dwarore ni wadhi nyime kwayo gimoro mondo wanyis ni wadwaro gino gadier kendo ni wan gi yie ni Nyasaye biro miyowago. (Luka 11:5-10) Seche moko Jehova nyalo dwoko lamowa e yo ma ok wapar ni onyalo timogo kamano. Kuom ranyisi, wanyalo nyise chandruok moro ma wan-go, to kar golonwa chandruogno, onyalo miyowa teko mar nano.—Som Jo-Filipi 4:13.
20. Ang’o momiyo onego wawuo gi Jehova nyading’eny?
20 Mano kaka wan gi thuolo makende mar wuoyo gi Jehova e lamo! Wanyalo bedo gadier ni obiro winjowa. (Zaburi 145:18) Kaka wamedo wuoyo gi Jehova koa e chunywa, e kaka osiep manie kindwa kode biro medo bedo motegno.


text:
KARE MAR 9
Paradis Nobedie Karang’o?
Chandruoge manie piny nyiso ni Pinyruodh Nyasaye chiegni kawo okang’. Luka 21:10, 11; 2 Timotheo 3:1-5
Muma nokoro thoth gik ma timore e kindegi. Nowacho ni ji noher pesa, nobed joma ok winj jonyuolgi, joma ger, kendo mohero mor mar piny.
Yiengni mag piny, lwenje, nok mar chiemo, koda tuoche mang’eny ne dhi bedoe. Gigi timore gie sani.
Bende, Yesu nowacho ni wach maber mar Pinyruoth ibiro land e piny mangima.—Mathayo 24:14.
Pinyruodhno biro tieko gik maricho duto. 2 Petro 3:13
Jehova chiegni ketho joma richo duto.
Satan gi jochiende ibiro kum.
Jogo mawinjo Nyasaye biro tony ma gidonj e piny manyien makare, kama luoro ok nobedie ngang’, piny ma ji ogenoree kendo oheroree.


text:
Watwero Nyuto Marwa i Kom Jehovah Nining?
“Wabedo ki mar, pien en okwongo marowa.”—1 JON 4:19.
WER: 56, 138
1, 2. Ma lubbe ki lok pa lakwena Jon, Lubanga onyuto kit ma waromo marre kwede nining?
POL kare dano giwaco ni wek wego opwony latinne i yo maber loyo, mitte ni en myero onyut lanen maber. Lakwena Jon ocoyo ni “wabedo ki mar, pien en [Lubanga] okwongo marowa.” (1 Jon 4:19) Pi meno, nen ka maleng ni Jehovah oweko lanen maber macalo wego wek wamarre.
2 Lubanga “okwongo marowa” i yo mene? Lakwena Paulo owaco ni: “Kricito yam oto piwa i kare ma pud wan lubalo; meno nyuto kit mar ma Lubanga marowa kwede.” (Rom. 5:8) Pien omiyo Wode me to macalo ginkok pi jo ma gitye ki niye—Jehovah onyuto mar kikome. Mar man nen ka wamiyo jami, ka watimo jami i yo ma nyuto ni watye ki cwiny me jalle ken. Pien Lubanga onyuto cwiny me kica, man oweko wangeyo en dok wanongo adwogi mabeco ki i marre kun bene wanyute mar.—1 Jon 4:10.
3, 4. Omyero wamar Jehovah nining?
3 Mar obedo kit ma pire tek pa Jehovah, pi meno waniang gin mumiyo Yecu owaci cik ma pire tek pa Lubanga en ene: ‘Mar Rwot [Jehovah] Lubangani ki cwinyi ducu, kwoni ducu, ki tammi ducu ki tekki ducu.’ (Mar. 12:30) Lok pa Yecu-ni pwonyowa ni maro Lubanga obedo cik me acel ma pire tek adada dok myero oa ki i cwinywa. Ka wamaro ngat moni nyo gin moni nucunucu, meno cwero cwiny Lubanga. Ento, wangeyo ni maro Lubanga bene kwako kwowa, tamwa, kacel ki tekowa ducu. Man te lokke ni maro Lubanga ki cwiny me ada pe obedo mere kit ma wawinyo kwede ki i cwinywa. Medo i kom maro Lubanga ki cwinywa ducu, marwa i kome bene gudo kwowa i yo me cwiny ki dong jami ma watimogi. Ma lubbe ki lok pa lanebi Mika, meno aye gin ma Jehovah mito ki botwa.—Kwan Mika 6:8.
4 Watwero nyutone nining ni ada wamaro Wonwa me polo? Myero pe wamarre nucunucu. Kit ma Yecu onyuto kwede, omyero wamare i yo me cwiny, tamwa ki dok kwowa ducu. I pwony mukatoni, wanyamo yo angwen mapat pat ma Jehovah nyuto kwede marre madit pi litinone. Kong wanenu kit ma watwero nyuto ki dok dongo marwa i kom Jehovah i yo ma en mito.
NYUT PWOCCI PI JAMI MA JEHOVAH OMIYOGI
5. Gin ango ma watwero timone me nyuto marwa pi jami ma Jehovah otimogi?
5 Ngo ma ibitimo ka ngat mo omini mot? Labongo akalakala, olo to ibinyuto pwoci i yo mo. Medo i kom meno, ibitiyo ki mot meno i yo maber adada ento pe i yo marac. Lapwonye Yakobo ocoyo ni: “Kit gin mo ducu maber, ki mot ducu mabeco twatwal ma gimiyowa, a ki malo, a ki bot Lubanga Won bino piny, ma en aye won gin ducu ma ryeny i polo, ma pe tye ki alokaloka mo, dok tipo mo ma nyuto lokkene bene pe.” (Yak. 1:17) Jehovah miniwa jami ducu ma wamito wek wakwo dok wabed ki yomcwiny. Tika meno pe cuko cwinywa me maro en?
6. Ngo ma Luicrael onongo myero gutim wek gumede ki nongo mot pa Jehovah?
6 Jehovah ogwoko Luicrael pi mwaki miya mapol dok en okonyogi kun minigi jami me kom ki dong i yo me cwiny. (Nwo. 4:7, 8) Gin gumedde ki nongo mot magi pien gubedo ka lubo Cik pa Lubanga, ma i kine tye cik me miyo kare ki kare mot me “cam mukwongo cek i . . . wi mwaka” bot Jehovah kare ki kare. (Nia 23:19) Man onongo biweko Luicrael ginyuto ni gitye ki pwoc pi mar kacel ki mot mapol ma Jehovah omingi.—Kwan Nwoyo Cik 8:7-11.
7. Watwero tic ki ‘lonyowa’ me nyuto marwa bot Jehovah nining?
7 Wan kono? Kadi bed ni meno i kareni pe watyero lee macalo gitum, pore ni omyero wanyut marwa bot Lubanga kun wawore ki ‘lonyo’ ma watye kwede. (Car. 3:9) I yo macalo mene ma watwero nyuto kwede marwa? Ngene kene ni, watwero miyo jamiwa me teno kor tic me Ker-ri i wang ticwa ki dong i wi lobo lung. Man obedo yo maber me nyuto marwa bot Jehovah kadi bed ni watye ki jami mapol nyo manok. (2 Kor. 8:12) Ento, pud tye yo mukene ma watwero nyuto kwede ki marwa bot Jehovah.
8, 9. Keto gen i kom cikke pa Jehovah kubbe ki nyuto mar nining? Mi labol.
8 Wi pe myero owil pien Yecu opoyo wi lulub kore ni pe myero gubed ka paro pi cam kacel ki ginaruka ento gukwong keto pi Ker-ri obed mukwongo. En owaco ni Wonwa me polo ngeyo gin ma wamito. (Mat. 6:31-33) Kit ma wageno ki cikke meno nyuto mar matut ma watye kwede i kom Jehovah pien mar ki gen giwoto kacel. Ki lok ada, pe watwero maro ngat moni ka pe wagene. (Jab. 143:8). Pi meno watwero penye ni: ‘Tika yubba kacel ki yo me kwona ginyuto ni meno amaro Jehovah? Tika jami ma atimogi nino ki nino ginyuto ni atye ki gen ni Jehovah twero mina jami ma amito?’
9 Lakricitayo mo ma nyinge Mike onyuto mar kacel ki gen ma kit meno. I kare ma en pud tidi, Mike ocako dongo miti madit me tic pi Lubanga i lobo mukene. En onyomme ci onywalo lutino aryo, awobi ki anyaka, ento miti man pe orweny ki i cwinye. I kare ma en okwano lok i kom omege ki lumege ma gitye ka tic i kabedo ma can lutit kwena tye iye, Mike ki luote gumoko tamgi me dwoko rwom me kwogi lapiny. Gucato otgi madit ci gucako bedo i ot mo matidi. I ngeye, Mike oloko biacarane me gwoko lengo odoko matidi ci opwonyo kit me dorone ki i lobo mukene kun tiyo ki Intanet. Mike ki luote gukobo i lobo mukene ento i nge tic pi mwaka aryo ki yomcwiny, en owaco ni: “Waniang ada pa lok pa Yecu ma kicoyo i Matayo 6:33.”
LWOD LOK I KOM JAMI MA JEHOVAH PWONYI KWEDE
10. Kit ma waneno kwede i kom Kabaka Daudi, lwodo i kom Jehovah konyowa nining?
10 Mwaki 3,000 mukato angec, jami ma Kabaka Daudi onenogi i dan polo ocuko cwinye adada. Man oweko en ocoyo ni: “Polo ki jami ducu ma tye iye ginyuto deyo pa Lubanga; dan polo bene nyuto tic me cinge.” Lacen, ryeko ma tye i Cik pa Lubanga ogudo cwinye mada ma oweko en owacci: “Cik pa Rwot [Jehovah] ber, dok tye atir; miyo kwo manyen bot dano; gin ma Rwot [Jehovah] ociko tye me ada, miyo ryeko bot luming.” Adwogi maber ango ma lwodo lok ma kit man okelo? Daudi omedde ni: “Mi lok ma a ki i doga ki tam ducu ma tye i cwinya obed ma in ipwoyo, ai Rwot [Jehovah], in gotta dok lakokka.” Ki lok ada, bedo ki pwoc ki wat macok oweko wat maber obedo tye i kin Daudi ki Lubanga.—Jab. 19:1, 7, 14.
11. Wan watwero tic ki ngec ma Jehovah ominiwa me nyuto marwa nining? (Nen cal ma tye i pot karatac 28.)
11 I kareni, watye ki ngec muromo i kom cwec pa Jehovah kacel ki kit ma yubbe tye cobbe kwede. Lobo-ni cuko cwiny dano me kwan i rwom mamalo. Kadi bed kumeno, jami mutimme i kom dano mapol nyuto ni kwan i rwom mamalo kweyo niyewa kacel ki marwa pi Lubanga. Kadi bed ni Baibul cuko cwinywa me maro ngec ento bene wacci omyero wanong ryeko ki dong niang matut. Meno te lokke ni omyero wapwony kit me tic ki ngec ma Lubanga ominiwa wek wanong adwogi maber dok wakony jo mukene. (Car. 4:5-7) Lubanga “mito laro jo ducu, dok mito ni jo ducu gunge lok me ada.” (1 Tem. 2:4) Wanyuto marwa pi Jehovah ka waketo cwinywa me tito kwena maber me Ker-ri bot dano ducu ki dok wakonyo jo mukene me niang yub madit ma Lubanga tye kwede pi dano.—Kwan Jabuli 66:16, 17.
12. Latin acel onyuto pwocce nining pi mic me cwiny ma Jehovah miyo?
12 Kadi wa lutino bene gitwero nyuto margi bot Jehovah kun ginyuto pwocgi pi jami me cwiny ma en miyo. Shannon owaco ni i kare ma etye mwaka 11, en ki laminne ma mwakane tye 10 gicito kacel ki lunyodogi i Gure Madit ma wi lokke onongo tye “Lworo Lubanga.” I gure meno, i cawa ma kitye ka miyo pwony mo acel, kilwongo lutino ni gubed ka mo ma kiyubo pigi kengi. En obedo ki lworo ento pud ocito i kabedo meno. I ngeye, cwinye obedo yom mada i kare ma kimiyo bot latin acel acel mic mo maber adada, buk me Questions Young People Ask—Answers That Work. Mic man oweko Shannon oneno Lubanga Jehovah nining? En owaco ni: “Meno aye kare ma aniang ni Jehovah kare tye ada dok bene en mara adada.” Shannon omedde ni: “Pud dong cwinywa yom adada pien Lubangawa madit-ti, Jehovah, miniwa mic mabeco me nono!”
YE TIRA KACEL KI PWOD PA LUBANGA
13, 14. Kit ma watero kwede ki tira ma Jehovah miniwa nyuto marwa i kome nining?
13 Baibul poyo wiwa ni: “Rwot [Jehovah] pwonyo dok yubo ngat ma en maro, en tye calo wego ma pwodo latin ma cwinye maro mada.” (Car. 3:12) Ento gin ango ma myero watim? Lakwena Paulo oloko ki niango kun wacci: “Kit pwonnye ducu, ka pud watye iye, pe watamo ni obedo me yomcwiny, ento me kumo.” Paulo onongo pe tye ka cayo kit ma pwod pire tek kwede pien omedde ni: “Ento i ngeye lacen kelo kuc keken bot jo ma guyelle iye, pien nongo dong gudoko jo ma kitgi atir.” (Ibru 12:11) Ka wamaro Jehovah, omyero pe wacaa nyo cwinywa ocwer ka pe wamito tira moni. Ki bot jo mogo, man twero bedo atematema madit. Marwa pi Lubanga bikonyowa adada.
14 I kare pa lanebi Malaki, Lujudaya mapol pe gulubo tira pa Lubanga. Gin onongo gingeyo Cik madok i kom miyo gityer ento pe gubedo ka timone ma omiyo Jehovah ocikogi matek adada. (Kwan Malaki 1:12, 13.) Man onongo pire tek lakwene? Jehovah owaco botgi ni: “Abicwalo can i komwu, dok abiceno gum mewu; adada dong atyeko ceno, pien pe wuketo iye cwinywu [i cikka].” (Mal. 2:1, 2) Ki lok ada, ka waloko odoko kitwa me kwero lubo cik akaka man twero kelo adwogi marac.
15. I kareni, kodi cwiny mene ma myero wagwokke kwede adada?
15 I lobo man ma ngat acel acel paro pire kekene-ni, pe yot me miyo tira kacel ki pwod ki dok jolone. Kadi wa jo ma gitemme me jolo tira nyo pwod pe gijolo ki cwinygi ducu. Ento, kiwaco bot Lukricitayo ni myero ‘pe gulub tam me lobo man.’ Myero waye dok watim miti pa Lubanga “ma roc mo pe iye.” (Rom. 12:2) Jehovah tiyo ki dulle me miniwa tira ma gudo jami mapol i kwowa i kare ma mitte—kit ma wabedo kwede ki ngat mo ma pe obedo dako nyo laco calo in, liremwa, ki dong mato yamo. Ka wabedo atera me jolo ki dok waketo i tic tira ma kit meno, wan wanyuto ni watye ki pwoc dok bene wamaro Jehovah ki cwinywa ducu.—Jon 14:31; Rom. 6:17.
YENY KONY KACEL KI GWOK KI BOT JEHOVAH
16, 17. (a) Pingo omyero kong waniang miti pa Jehovah ma peya wamoko tam? (b) I yo ango ma Luicrael pe gunyuto mar kacel ki gen i kom Jehovah?
16 Lutino matino gingweco bot lunyodogi ka guneno gin marac tye ka bino i komgi. Ka lutino giwoto ki dongo, gin gicako pwonnye me keto gen i komgi kekengi dok bene gimoko tam pigi kengi. Meno tye i kin jami ma nyuto ni dito tye ka bino. Ento, lutino ma gibedo cok ki lunyodogi pol kare ka gimito timo gin mo gipenyo tam pa lunyodogi ma peya gumoko tam i kom gin moni. Watwero bene timo kumeno i yo me cwiny. Jehovah ominiwa cwiny mere maleng wek otug ‘mitiwa ki teko me tic.’ Ento bedo me lewic dok nyuto ni pe wageno Jehovah ka wamoko tam labongo kong tamone ka ce rwatte ki mitine.—Pil. 2:13.
17 I nino mo acel i kare pa lanebi Camuel, Lupiliciti guloyo Luicarel i lweny mo ma otimme i kingi. Jo pa Lubanga onongo gimito kony kacel ki gwok adada. Gin ango ma gutimo? Gin guwaco ni: “Wek wacikel canduk me gicikke pa Rwot [Jehovah] ki i Cilo, wek en Rwot [Jehovah] obin obed i dyewa, olarwa ki i cing lumerokwa-ni.” Adwogine obedo ningo? “Nek obedo dwong twatwal, pien Luicrael guto kunnu ma romo jo alip pyeradek ma woto ki tyengi. Ki canduk pa Lubanga bene giyako woko.” (1 Cam. 4:2-4, 10, 11) I kare ma gutero Canduk pa Lubanga i dog lweny, Luicrael onongo nen calo gitye ka yenyo kony ki bot Jehovah. Ki lok ada, gin pe guyenyo tira pa Jehovah ma peya gucito ka lweny; onongo gitye ka lubo tamgi kengi, dok man okelo adwogi marac adada.—Kwan Carolok 14:12.
18. Gin ango ma Baibul pwonyowa ma lubbe ki keto gen i kom Jehovah?
18 Laco jabuli onyuto cwiny matir i kare ma en ocoyo ni: “Pud abigeno Lubanga aye, dok abipake bene, Lalar mera ki Lubangana. Cwinya poto, miyo apo piri.” (Jab. 42:5, 6) Man pud dong nyuto mar matut pi Jehovah ya! In tika idongo mar ma kit meno kun i jenge i kom Wonwa me polo? Kadi bed ni iromo gamone ni eyo, ento itwero medde ki jenge i kome ma lubbe ki gin ma Baibul wacciwa ni myero watim: “Gen Rwot [Jehovah] ki cwinyi ducu, pe ibed ka jengnge i kom niang ma itye kwede. I kit kwoni ducu wii myero opo i kom Rwot [Jehovah], ci en bitiro yo ma iwoto iye bedo atir.”—Car. 3:5, 6.
19. I yo macalo mene ma imito ni itute me nyuto mar pi Jehovah?
19 Pien Jehovah okwongo marowa, en onyutiwa kit ma myero wamar en kwede. Pi meno, kare ducu omyero watam i kom kit ma en onyuto kwede ki marre piwa. Dok bene, wamedde wunu ki nyuto mar matut i kome ‘ki cwinywa ducu, kwowa ducu, ki tamwa ducu ki tekowa ducu.’—Mar. 12:30.


text:
SULA MAR 5
Rawar—Mich Maduong’ Ahinya Moa Kuom Nyasaye
Rawar en ang’o?
Ne ochiw rawar nade?
Rawar nyalo konyi e yo mane?
Inyalo nyiso nade erokamano nikech rawar?
1, 2. (a) Mich bedoni maber ahinya ka otimoni ang’o? (b) Ang’o momiyo inyalo wach ni rawar e mich maber ahinya ma inyalo yudo e ngimani?
MICH maber moloyo duto ma iseyudo e ngimani en mane? Ok ochuno ni nyaka mich obed ma nengone tek eka mondo obed gima duong’. Kuom adier, nengo mar mich ok e gima nyiso ber mare. Mopogore gi mano, ka mich en ma miyi mor e ngima kata loyoni rem moro ma in-go, mano bedoni mich maber ahinya e ngimani.
2 Kuom mich duto ma inyalo gombo yudo, nitie achiel maber moloyogi duto. En mich ma Nyasaye omiyo dhano. Jehova osemiyowa gik mang’eny, to kata kamano, gima duong’ moloyo duto mosemiyowa en misango mar Wuode Yesu Kristo kaka rawar. (Mathayo 20:28) Mana kaka wabiro neno e sulani, rawarno e mich maber ahinya ma inyalo yudo, nikech onyalo keloni mor mang’eny ahinya, kendo onyalo loyoni gik moko ma inyalo chando ahinya e ngimani. Kuom adier, rawarno e yo maduong’ ahinya ma Jehova nyisigo ni oheri.
RAWAR EN ANG’O?
3. Rawar en ang’o, to en ang’o monego wang’e mokwongo eka wane ber mar michni?
3 Ka okete e yo mayot, rawar e yo ma Jehova warogo, kata resogo dhano koa kuom richo kod tho. (Jo Efeso 1:7) Mondo wawinj tiend puonjni mayudore ei Muma, dwarore ni wadog chien mondo wapar gima ne otimore e puodho mar Eden. Wanyalo ng’eyo gimomiyo rawar en mich maber ahinya, mana ka wakwongo wang’eyo gima Adam ne olalo kane otimo richo.
4. Ngima makare ma ne omi Adam ne chalo nade?
4 Kane Jehova ochweyo Adam, ne omiye gimoro maber ahinya—ngima man kare chuth, kendo maonge richo moro amora. Par ane kaka ngima Adam ne dhi bedo. Nikech ne en gi ringre kod paro ma ok orem kata matin, onge kaka ne onyalo bedo matuwo, bedo moti kata tho. Kaka dhano makare chuth, ne en gi winjruok makende ahinya e kinde gi Jehova. Muma wacho ni Adam ne en “wuod Nyasaye.” (Luka 3:38) Kuom mano, Adam ne nigi tudruok maber ahinya gi Jehova Nyasaye, mana kaka winjruok mantie e kind wuowi gi wuoro mohere. Jehova ne wuoyo gi wuode modak e piny, kendo ne omiyo Adam tije mamoro chuny, ka onyise gik mamoko ma ne odwaro ni mondo otim.—Chakruok 1:28-30; 2:16, 17.
5. Muma kawacho ni ne ochwe Adam “e kit Nyasaye,” mano tiende ang’o?
5 Ne ochwe Adam e ‘kit Nyasaye.’ (Chakruok 1:27) Mano ok onyiso ni Adam ne nigi del kaka mar Nyasaye. Mana kaka ne waneno e Sula mokwongo mar bugni, Jehova en roho ma wang’ dhano ok nyal neno. (Johana 4:24) Kuom mano, del ma Jehova nigo ok en mar ringruok gi remo. Bedo ng’a mochwe gi kido mar Nyasaye, nyiso ni Adam ne nyalo nyiso hera, rieko, bedo jaadiera, kod teko mana kaka Nyasaye. Adam ne chalo gi Wuon mare e yo moro machielo bende, tiende ni, ne omiye thuolo mar yiero kaka otiyo gi ngimane. Kuom mano, Adam ne ok en kaka masin matiyo mana kaka olose mondo oti. Kar mano, ne onyalo yiero gik moko e ngimane, kendo ne onyalo yiero e kind ber gi rach. Ka dine bed ni oyiero winjo chik Nyasaye, dine odak nyaka chieng’ e Paradis e piny ka.
6. Adam kane oketho chik Nyasaye, ang’o ma ne olalo, kendo nyithindgi ne dhi bedo nade nikech mano?
6 Mano nyiso maler ni kane Adam oketho chik Nyasaye ma oyudo kum mar tho, ne olalo gima duong’ ahinya. Richo ma ne otimo, ne omiyo owito ngimane makare kaka dhano, kaachiel gi gweth duto ma ne dhi bedoe. (Chakruok 3:17-19) Gima lit en ni, Adam ne olalo ngima maberni ok mana mare kende, to kata mar nyithinde duto ma ne ibiro nyuolo bang’e. Muma wacho ni: “Richo nobiro e piny kuom ng’at achiel [Adam], kendo tho nobiro e piny kuom richo, kamano bende tho nobiro ni ji duto, nikech ji duto ne otimo richo.” (Jo-Rumi 5:12) Ee, waduto ne wayudo richo kuom Adam. Kuom mano, Muma wacho ni ne ‘ong’iewe’ kaachiel gi nyithinde kaka wasumbini e richo kod tho. (Jo-Rumi 7:14) Adam gi Hawa koro ne onge geno moro amora nikech ne giyiero ketho chik Nyasaye. To nyithindgi ma oriwo kata wan, ne dhi bedo nade?
7, 8. Wanyalo ng’iyo rawar e yore ariyo mage?
7 Jehova ne okawo okang’ mar reso dhano kokalo kuom ngima Yesu kaka rawar. Rawar en ang’o? Wanyalo ng’iyo wach rawar e yore ariyo. Mokwongo, rawar en gima ichulo mondo ogony kata oduok gima osingi. En kaka gima ichulo mondo ogonygo ng’at ma omak e lweny. Mar ariyo, rawar en pesa michulo mondo oromre gi nengo mar gimoro. Ochal gi pesa michulo ng’at ma ohinyore. Kuom ranyisi, ka ng’ato otimo aksident, ibiro dwaro ni mondo ochul pesa maromre gi gima oketho.
8 Mondo ogonywa waduto wawuogi e twech mar richo kod tho, ne idhi chul nade ngima ma ne Adam olalo, ma omiyo dhano duto odonjo e chandruok? We mondo wanon ane rawar ma Jehova ne ochiwo kod kaka rawarno nyalo konyi.
KAKA JEHOVA NE OCHIWO RAWAR
9. Rawar ma ne dwarore ne onego obed machalo nade?
9 Nikech ngima ma ne olal ne en ngima makare chuth mar dhano, onge dhano ma jaricho ma ne nyalo waro ngimano kendo. (Zaburi 49:7, 8) Gima ne dwarore en rawar ma nengone rom gi gima ne olal. Mani winjore maber gi chik bura makare ma yudore e Wach Nyasaye, mawacho ni: “Ngima kar ngima.” (Rapar mar Chik 19:21) Kuom mano, ang’o ma ne nyalo chulo ngima makare ma ne Adam olalo? Gima ne dwarore ne en ngima machielo ma onge richo mondo obed kaka ‘nengo mar waro ji duto.’—1 Timotheo 2:6, Luo NT 2003.
10. Jehova ne ochiwo rawar e yo mane?
10 Jehova ne ochiwo rawar e yo mane? Ne ooro achiel kuom yawuote mag roho mondo obi e piny. Kata kamano, Jehova ne ok okwanyo akwanya achiel kuom yawuote mag roho mondo oor ma ok oyiero. Ne ooro Wuode ma ne ohero moloyo, Wuode ma miderma. (1 Johana 4:9, 10) Wuowini ne oyie wuok kar dak mare e polo. (Jo Filipi 2:7) Mana kaka waseneno e sula mokalo ei bugni, Jehova ne otimo hono e daro ngima Wuode nyaka ei Mariam. Yesu ne onyuol kuom teko mar roho maler mar Nyasaye, kaka dhano maonge richo moro amora, kendo ne ok en e bwo kum mar richo.—Luka 1:35.
11. Dhano achiel ne nyalo bedo kaka rawar ne ji mang’eny e yo mane?
11 Ng’at achiel ne nyalo bedo kaka rawar ne dhano mang’eny ahinya e yo mane? Mokwongo, onego wapenjre ni dhano tara gi tara ne ochako bedo joricho e yo mane? Par ni kane otimo richo, Adam ne olalo ngima makare, ma ne onge richo kata matin. Kuom mano, ne ok onyal miyo nyithinde ngima machalo kamano. Mopogore gi mano, ne onyalo mana miyo nyithinde richo kod tho. Yesu, ma Muma luongo ni “Adam machien,” ne nigi ngima makare chuth kane en dhano, kendo ne ok otimo richo kata dichiel. (1 Jo Korintho 15:45) Wanyalo wacho ni Yesu ne okawo kar Adam mondo owarwa. Kane obolore e nyim Nyasaye ma ochiwo ngimane, Yesu ne ochulo nengo mar richo ma Adam ne otimo. Kuom mano, Yesu ne omiyo yawuot Adam obedo gi geno kendo.—Jo-Rumi 5:19; 1 Jo Korintho 15:21, 22.
12. Sand mar Yesu ne onyiso ang’o e yo ma ratiro?
12 Muma wuoyo e yo matut kuom sand ma ne Yesu oyudo ka podi ok otho. Ne ochwade gi del, ne ogure ma onge ng’wono, kendo ne otho tho malit e yadh sand. (Johana 19:1, 16-18, 30; Apendiks, ite mag 204-206.) Ang’o momiyo ne nyaka Yesu sandre ahinya? E sula moro mabiro nyime, wabiro puonjre ni Satan osekwedo ka be Jehova nikod dhano manyalo tiyone kinde duto kata e bwo tem. Kane Yesu ochung’ motegno kata mana e bwo sand malit, ne ochiwo dwoko maber ahinya ni akwede mar Satan. Yesu ne onyiso ratiro ni dhano makare ma omi thuolo mar yiero gima odwaro timo, nyalo chung’ motegno e nyim Nyasaye kata bed ni Jachien timone ang’o. Nyaka bed ni Jehova ne mor ahinya nikech Wuode ne ochung’ motegno!—Ngeche 27:11.
13. Ne ochul rawar e yo mane?
13 Ne ochul rawar e yo mane? E odiechieng’ mar 14, e dwe mar Jo-Yahudi mar Nisan higa mar 33 E Ndalowa, Jehova ne oyie mondo oneg Wuode makare, kendo ma ne onge richo moro amora. Kuom mano, Yesu ne ochiwo ngimane makare mar dhano kaka misango “dichiel kende.” (Jo Hibrania 10:10) E odiechieng’ mar adek bang’ tho Yesu, Jehova ne ochiere ma omiye ngima mar roho kendo. E polo, Yesu ne ochiwo ni Nyasaye nengo mar ngimane makare mar dhano, ma ne ochiwo kaka misango mar waro nyithind Adam. (Jo Hibrania 9:24) Jehova ne oyie kawo misango Yesu kaka rawar ma ne dwarore mondo owargo dhano kuom bedo wasumbini mag richo gi tho.—Jo-Rumi 3:23, 24.
KAKA RAWAR NYALO KONYI
14, 15. Mondo ‘owenwa richowa,’ ang’o ma nyaka watim?
14 Kata obedo ni wan joricho, podi wanyalo yudo gweth mang’eny ahinya nikech rawar. We mondo wane gweth moko ma wayudo sani, koda ma wabiro yudo e kinde mabiro nikech mich maduong’ni moa kuom Nyasaye.
15 Iweyonwa richowa. Nikech ne onyuolwa gi richo, kinda en gima dwarore ahinya mondo watim gik makare. Waduto watimo richo e wuoyo kata e timbewa. Kata kamano, nikech misango ma ne Yesu ochiwo kaka rawar, inyalo ‘wenwa richowa.’ (Jo Kolosai 1:13, 14) To mondo owenwa richowa, dwarore mondo walokore e chunywa wawe richo. Bende nyaka wabolore e nyim Jehova, kendo wakwaye mondo owenwa richowa ka waketo yie marwa kuom misango ma ne Wuode ochiwo kaka rawar.—1 Johana 1:8, 9.
16. Lamo Nyasaye gi chuny maler en gima nyalore nikech ang’o, kendo ang’o momiyo bedo gi chuny machalo kamano en gima ber?
16 Bedo gi chuny maler e nyim Nyasaye. Bedo gi chuny machandore nyalo miyo wabed maonge geno, kendo wane ni ok wan gimoro. To nikech iweyonwa richowa kokalo kuom rawar, Jehova nyisowa ng’wono ka oyienwa mondo walame gi chuny maler kata obedo ni wan joricho. (Jo Hibrania 9:13, 14) Mano miyo wabedo gi chir ka wawuoyo gi Jehova. Kuom mano, wanyalo wuoyo kode e lamo ka wan thuolo. (Jo Hibrania 4:14-16) Bedo gi chuny maler miyo ok wachandre e paro, wamiyo ngimawa luor, kendo chuny maler kelonwa mor.
17. Gin gweth mage ma wabiro yudo nikech Yesu ne othonwa?
17 Geno mar ngima ma nyaka chieng’ e paradis e piny ka. Jo-Rumi 6:23 wacho ni: “Misach richo en tho.” Ndikono kendo medo ni: “To mich Nyasaye en ngima mochwere e Yesu Kristo Ruodhwa.” E Sula mar 3 ei bugni, ne wapuonjore e wi gweth mag Paradis madhi bedo e piny ka. (Fweny 21:3, 4) Gwethgo duto mag kinde mabiro, moting’o nyaka ngima mochwere maonge tuoche, biro nyalore nikech Yesu ne othonwa. Mondo omi wayud gwethgo, onego wanyis erokamano nikech mich mar rawar.
INYALO NYISO EROKAMANO E YO MANE?
18. Ang’o momiyo onego wanyis erokamano ni Jehova kuom mich mar rawar?
18 Ang’o momiyo onego wanyis Jehova erokamano ahinya kuom miyowa rawar? Mich bedo maber ahinya ka ng’at ma chiwe okawo thuolone, otiyo gi teko mare, kata mwandune mondo oyudni michno. Wabedo mamor ahinya e chunywa ka waneno ni michno en yo ma ng’at ma ochiweno nyisowago ni oherowa. Rawar e mich maber moloyo mich duto, nikech Nyasaye ne otimo misango maduong’ ahinya e chiwe. Johana 3:16 wacho ni, “Nyasaye nohero piny ahinya, omiyo nochiwo Wuode ma miderma.” Rawar e yo maduong’ ahinya ma Jehova nyisowago ni oherowa. Bende en ranyisi maber ni Yesu oherowa, nikech ne ochiwo ngimane nikech wan. (Johana 15:13) Mich mar rawar onego onyiswa ma onge kiawa ni Jehova kod Wuode oherowa waduto ng’ato ka ng’ato.—Jo Galatia 2:20.
19, 20. Inyalo nyiso erokamano e yore mage nikech mich ma Nyasaye ochiwo mar rawar?
19 Koro, inyalo nyiso Nyasaye erokamano e yo mane nikech mich mar rawar? Mokwongo tim kinda mondo ing’e maber, Jachiwo Maduong’ ma en Jehova. (Johana 17:3) Ka ipuonjori Muma kitiyo gi bugni, mano biro konyi mondo ing’e Jehova e yo maber. Kaka imedo puonjori e wi Jehova, e kaka ibiro medo here ahinya. Kendo herano biro miyo itim gik mamoro chunye.—1 Johana 5:3.
20 Ket yie kuom misango mar Yesu kaka rawar. Yesu ne owacho niya: “Ng’a ma oyie kuom Wuowi en gi ngima ma nyaka chieng’.” (Johana 3:36) Wanyalo nyiso e yo mane ni waketo yie kuom Yesu? Yie machalo kamano ok nyisi mana gi weche mawuok e dhowa. Jakobo 2:26 wacho ni, “Yie bende ka onge tim otho.” Ee, yie mar adier inyiso gi “tim,” matiende ni timbewa. Achiel kuom yore mag nyiso ni wayie kuom Yesu en timo kinda mondo waluw timne, ok mana e weche ma wawacho to bende e timbewa.—Johana 13:15.
21, 22. (a) Ang’o momiyo onego wachop e chokruok mar higa ka higa mar paro Chiemb Odhiambo mar Ruoth? (b) Ang’o ma wabiro puonjore e Sula mar 6 kod 7?
21 Bedo e chokruok mar Chiemb Odhiambo mar Ruoth matimore dichiel higa ka higa. Odhiambo mar dwe mar Nisan e odiechieng’ mar 14 e higa mar 33 E Ndalowa, Yesu ne ochako rapar makende ma Muma luongo ni “sawo mar Ruoth.” (1 Jo Korintho 11:20; Mathayo 26:26-28) Raparni iluongo bende ni Rapar mar Tho Yesu. Yesu ne ochako raparno mondo okony jootene kod jogo duto ma ne dhi bedo Jokristo maadier bang’gi, mondo giket e paro ni, kokalo kuom tho mar Yesu kaka dhano ma onge richo, ne ochiwo ngimane kaka rawar. Yesu ne ogolo chik kaluwore gi raparni kama: “Timuru ma, uparago.” (Luka 22:19) Rito Raparno, paronwa hera maduong’ ma Jehova gi Yesu osenyisowa kokalo kuom rawar. Wanyalo nyiso erokamano nikech rawarno, ka wachopo ka ma itime Rapar mar tho Yesu ma bedo dichiel higa ka higa. *
22 Rawar ma Jehova omiyowano en mich maber ahinya kuom adier. (2 Jo Korintho 9:14, 15) Mich maberni nyalo konyo kata jogo mosetho. Sula mar 6 kod 7 biro nyisowa kaka mano biro timore.
^ par. 21 Mondo iyud weche mamoko e wi Chiemb Odhiambo mar Ruoth, ne Apendiks ite mag 206-208.


text:
WIC MIR ABORA
Ker pa Mungu tie ang’o?
1. Wabiweco iwi rwo makani ma dhanu dupa ging’eyo?
DHANU milioni dupa ging’eyo rwo ma julwong’o Wegwa ma ni i polo, kunoke Sala pa Rwoth. Yesu utio ku rwo maeno pi niponjo julub pare ku kite mi rwo. Ebed erwo pi lembang’o? Pirang’o rwo maeno pire tek lee iwa tin?
2. Yesu uponjowa nirwo pi lembe adek makani?
2 Yesu uwacu kumae: “Ka kumeno wurwo kumae, Wegwa ma ni i polo, Nyingi bed leng’. Ker peri bin, Yeny m’iyenyo utimbre i ng’om calu etimbre i polo.” (Som Matayo 6:9-13.) Pirang’o Yesu uponjowa nirwo pi lembe adek maeno?
3. Lembang’o m’ukwayu wang’ei iwi Ker pa Mungu?
3 Waponjo nia nying’ Mungu tie Yehova. Waponjo bende nia yeny pa Mungu tie ang’o pi dhanu man pi ng’om. Ento, Yesu umito yero ang’o kinde m’ewacu nia “Ker peri bin”? Wabiponjo nia Ker pa Mungu tie ang’o, Kerne bitimo ang’o, man ebidwoko nying’ Mungu leng’ nenedi.
KER PA MUNGU TIE ANG’O?
4. Ker pa Mungu tie ang’o, man ng’a ma tie Rwoth mi Kerne?
4 Yehova uketho bimobim mi polo man eng’io Yesu nibedo Rwoth mi bimobimne. Biblia lwong’o bimobimne Ker pa Mungu. Yesu tie “Ubimo ma wi ju m’ubimo bim, Rwoth mi rwodhi.” (1 Timoteo 6:15) Yesu tie ku copo mi timo lembe lee mabeco nikadhu ma jabim moko ci ma dhanu copo timo, man etie ku tego ma lee nikadhu jubim ceke mi ng’om ka jucokogi karacelo.
5. Ker pa Mungu bibimo niai ku kani? Ebibimo wi ang’o?
5 Yesu udok i polo nindo pier ang’wen ing’ei cer pare. I ng’eye, Yehova ung’ie ebed ni Rwoth mi rwodhi. (Tic mi Jukwenda 2:33) Ker pa Mungu bibimo wi ng’om niai kud i polo. (Lembanyutha 11:15) Pi thelembe maeno re ma Biblia ulwong’o Kerne ‘Ker m’i polo.’
6, 7. Pirang’o Yesu re m’utie Rwoth maber m’uloyo rwodhi mange ceke?
6 Biblia uyero nia Yesu tie Rwoth maber nikadhu rwoth moko ci ma dhanu, pilembe en kende re m’etie “won kwo ma rondo ku rondo [niwacu, etie ku kwo ma tho ngo].” (1 Timoteo 6:16) Jubim ceke ma dhanu githo nindo moko, ento Yesu bitho ki ngo. Lembe ceke mabeco ma Yesu bitimo iwa de bibedo rondo ku rondo.
7 Lembila mi Biblia uyero nia Yesu bibedo Rwoth m’umbe kud akoyakoya man ma won kisa. Eyero kumae: “Tipo pa Yehova bibedo i wie, tipo mi rieko man ng’eyong’ec, tipo mi lembapora ku tego, tipo mi ng’eyong’ec man mi lworo pa Yehova. Man anyong’a pare bibedo i lworo pa Yehova; man ebipoko lembe ngo calku nen m’i wang’e, kadok ajuka de ebijuko ngo calku winjo mi ithe; ento ebipoko lembe mi jucan ku bedopwe.” (Isaya 11:2-4) Nyo icopo maru ngo nia rwoth m’ubimo wii ubed kumeno?
8. Wang’eyo nenedi nia Yesu bibimo kende ngo?
8 Mungu ung’io dhanu moko ma gibibimo karacelo ku Yesu i polo. Ku lapor, jakwenda Paulo uyero ni Timoteo kumae: “Tek wamula ku cani, wabicamu ker wakugi.” (2 Timoteo 2:12) Dhanu adi ma gibibimo ni rwodhi karacelo ku Yesu?
9. Dhanu adi ma gibibimo karacelo ku Yesu? Mungu ucaku ning’iogi awene?
9 Calu ma waponjo i wic mir 7, i gin ma wok i wang’ moko, jakwenda Yohana uneno nia Yesu tie Rwoth i polo; enene m’etie karacelo ku rwodhi mange 144 000 i ng’ete. Dhanu 144 000 maeno gitie jukani? Jakwenda Yohana ukoro nia, “nying’ [Yesu] ku nying’ Won de, ugore ternyimgi.” Ekoro kendo kumae: “Joni gi ju ma gilubo Nyathi Rombo [niwacu, Yesu] ku ba ka m’ecidho i ie ceke. Joni jung’iewogi kud i kind dhanu.” (Som Lembanyutha 14:1, 4.) Dhanu 144 000, gitie dhanu ma Mungu ung’io kud ikind Jukristu m’ugwoko bedoleng’ migi, kara ‘gibim wi ng’om’ ni rwodhi karacelo ku Yesu. Ka githo, gicer pi kwo mi polo. (Lembanyutha 5:10) Niai i nindo mi jukwenda, Yehova ubemedere ning’io Jukristu moko kud ikind Jukristu m’ugwoko bedoleng’ migi, kara gibed ikind udul dhanu 144 000 maeno.
10. Pirang’o wacopo yero nia maru ma Yehova umaru kowa re m’uketho eng’io nia Yesu karacelo ku dhanu 144 000 gibim wiwa?
10 Yehova ubedieng’ piwa lee dit, uketho epangu nia Yesu ubim karacelo ku dhanu. Yesu bibedo jabim maber pilembe eng’eyowa cuu. En de ebino dhanu man egam enwang’ere ku peko ve wan. Jakwenda Paulo uyero nia Yesu dieng’ pi masendi mwa, ‘can copo nege kum ng’ic ma wa ng’ic ko,’ man nia “jubidhe [niwacu, enwang’u amulaic] kum gin ceke ma calu jubidho kowa.” (Juebrania 4:15; 5:8) Dhanu 144 000 gibino bende dhanu ve wan. Ginyego bende ku koso bedoleng’ man remokum ma tung’ tung’. Pieno, watie ku genogen nia Yesu karacelo ku dhanu 144 000 maeno, gibinyang’ cuu mandha i kite ma wamulara man wanyego ko ku peko.
KER PA MUNGU BITIMO ANG’O?
11. Pirang’o Yesu uponjo julub pare girwo nia yeny pa Mungu utimere i polo?
11 Yesu uponjo julub pare girwo nia yeny pa Mungu utimere i polo. Pirang’o? Waponjo i Wic mir 3 nia Sitani Wonabali ujai ni Yehova. Ing’ei jai parene, Yehova uweke karacelo ku jumalaika ma gigwoko ngo bedoleng’ migi, kunoke pajogi, gimediri asu nibedo i polo pi nindo moko. Pieno, jumoko bino timo ngo yeny pa Mungu i polo. I Wic mir 10, wabiponjo lembe lee iwi Sitani man iwi pajogi.
12. Lembanyutha 12:10 ukoro lembe ario makani ma pigi tek?
12 Biblia ular ukoro nia, nindo ma nok ing’ei ma jubiketho Yesu ni Rwoth mi Ker pa Mungu, ebikiedo lwiny ku Sitani. (Som Lembanyutha 12:7-10.) Verse mir 10 ukoro lembe ario ma pigi tek m’utimere. Ker pa Mungu ma Rwothne tie Yesu Kristu ucaku nibimo, man jubolo Sitani cen kud i polo eloro i ng’om. Calu ma wabiponjo, lembe maeno udaru nitimere.
13. Kinde ma juriemo Sitani kud i polo, lembang’o m’ugam utimere kuca?
13 Biblia ukoro nia jumalaika ma gigwoko bedoleng’ migi, gibino kud anyong’a ma lee dit, ing’ei ma juriemo Sitani man pajogi pare kud i polo. Ewacu kumae: “Anyong’a negwu, E polo, ku wun ma wubedo i igi de.” (Lembanyutha 12:12) Kawoni dong’ akwiyacwiny ku winjiri ma yawe mbe utie i polo, pilembe ju ceke mi polo gibetimo yeny pa Mungu.
14. Lembang’o m’utimere iwi ng’om pilembe jubolo Sitani kud i polo?
14 Ento i ng’om, kwo utie rac magwei. Lembe mareco ubesendo dhanu pilembe “Wonabali loro piny” man “kwinyo ma dit ni i bang’e, m’eng’eyo ko nia nindo dong’ ire nyanok kende.” (Lembanyutha 12:12) Kwinyo ubenego Sitani. Jubole kud i polo, man eng’eyo nia jubinyothe ceng’ni eni. Ebetimo kero ceke ninyayu lembe mareco, remokum man masendi iwi ng’om ngung’.
15. Yeny pa Mungu pi ng’om utie ang’o?
15 Ento yeny pa Mungu pi ng’om ulokere ngo. Mungu ubemedere nimito nia weg bedopwe gikwo rondo ku rondo iwi ng’om ma bidoko ni paradiso. (Zaburi 37:29) Ker pa Mungu biketho nenedi yeny maeno utimere?
16, 17. Giragora pa Daniel 2:44 ubekoro iwa lembang’o iwi Ker pa Mungu?
16 Lembila ma nwang’ere i Daniel 2:44 uyero kumae: “I nindo mir ubimo maeno Mungu m’i polo biketho ker ma binyothre ngo rondo ku rondo, kadok camukerne de jubiweko ngo ni dhanu mi thek mange; ento ebituro nziki nziki man ebijigo ker maeni ceke, man ebicungo mi nja.” Lembila maeno ubeponjowa ku lembang’o iwi Ker pa Mungu?
17 Mi kwong’o, ebenyutho iwa nia Ker pa Mungu bicaku nibimo “i nindo mir ubimo maeno.” Eno nyutho nia Ker pa Mungu bicaku nibimo nwang’u fodi bimobim mi ng’om maeni utie asu. Mir ario, ebenyutho nia Ker pa Mungu bibimo nja ku nja man bimobim moko acel de mbe ma bidok cungo kakare. Man mir adek, lwiny bibedo nuti ikind Ker pa Mungu ku ker mi ng’om maeni. Ker pa Mungu biloyo lwiny maeno, man ing’eye Ker maeno kende re ma bibimo wi ng’om ngung’. E dhanu bibedo ku bimobim maber ma yawe mbe.
18. Lwiny ma tokcen ma bibedo ikind Ker pa Mungu ku ker mi ng’om julwong’o ang’o?
18 Ker pa Mungu bitundo nenedi nibimo kaka ker mi ng’om maeni? Iwang’ lwiny ma tokcen ma julwong’o Armagedon, pajogi biwingo “ubimo m’i ng’om ngung’, nicokogi karacelo ni lwiny mi ceng’ ma dwong’ pa Mungu ma Jategokpo.” Eyo, Ker pa dhanu bikiedo i dhu Ker pa Mungu.
19, 20. Pirang’o watie ku yeny ma nia Ker pa Mungu re m’ubin ubim wi ng’om ceke?
19 Pirang’o watie ku yeny mi Ker pa Mungu? Watie ku thelembe moko adek. Mi kwong’o, watie judubo, pieno watii man watho. Ento Biblia uyero nia i the Ker pa Mungu, wabikwo rondo ku rondo. Pieno, Yohana 3:16 uyero kumae: “Kum Mungu maru ng’om mumbe, ketho emio wode kulong’, kara ng’atu ma tek uyie kud erwiny ki, endre ebed ku kwo ma rondo ku rondo.”
20 Thelembe mir ario m’uketho watie ku yeny mi Ker pa Mungu utie nia wabekwo ikind dhanu mareco. Dhanu dupa gicwayu ndra, gikwalu kwo mi kite ceke, man kura migi reco. Wambe ku copo mi daru lembe maeno mareco, ento Mungu utie ku copo m’ebidare kogi. I saa mi Armagedon, jubinyotho dhanu ceke ma gibemediri asu nitimo lembe mareco. (Som Zaburi 37:10.) Thelembe mir adek ma watie ko ku yeny mi Ker pa Mungu ni ee: Lembe daru voyo bimobim mi dhanu, cwinygi rac man gitie atira ngo. Gidieng’ ungo nikonyo dhanu uwor Mungu. Biblia uyero nia ‘ng’atu acel bedo ku tego kum wadi m’etime ko rac.’
21. Ker pa Mungu biketho nenedi yeny pa Mungu utimere iwi ng’om?
21 Ing’ei Armagedon, Ker pa Mungu bitimo lembe ceke kara yeny pa Mungu utimere wi ng’om. Ku lapor, ebikabu Sitani ku pajogi pare. (Lembanyutha 20:1-3) Ing’ei lembe maeno, ng’atu moko mbe ma biremo kunoke ma bitho. Jamgony biketho dhanu ceke ma gigwoko bedoleng’ migi, gibikwo rondo ku rondo i Paradiso. (Lembanyutha 22:1-3) Ker maeno bidwoko nying’ Mungu leng’. Thelembene tie ang’o? Thelembene tie nia, ka bimobim pa Mungu bicaku nibimo wi ng’om ngung’, dhanu ceke biyungo nying’ Yehova.
YESU UDOKO RWOTH NIAI AWENE?
22. Wang’eyo nenedi nia Yesu udoko ngo Rwoth kinde m’ebino iwi ng’om, kunoke ndhu ndhu ing’ei cer pare?
22 Yesu uponjo julub pare girwo kumae: “Ker peri bin.” Wec maeno ugam unyutho kamaleng’ nia nwang’u fodi Ker pa Mungu bibino abina. Wecne unyutho bende nia Yehova bikelar ketho mi kwong’o Ker pare, man ebiketho Yesu ni Rwoth mi Kerne. Nyo Yesu udoko Rwoth ndhu ndhu ing’ei m’edok i Polo? Ungo, ukwayere nia eke ekur. Nindo moko ing’ei cer pa Yesu, jakwenda Petro giku jakwenda Paulo ginyutho nia lembila ma nwang’ere i Zaburi 110:1 uweco pi Yesu. I lembila maeno Yehova uyero kumae: “Jany yo ku cinga ma yor acwic, maram aketh ko judegini ni kom mi tiendi.” (Tic mi Jukwenda 2:32-35; Juebrania 10:12, 13) Ugam ukwayere nia Yesu uke ukur nitundo awene ka Yehova ubin ukethe ni Rwoth?
Ker pa Mungu biketho yeny pare utimere iwi ng’om
23. (a) Yesu ucaku nibimo awene ni Rwoth mi Ker pa Mungu? (b) Wabiponjo lembang’o i wic m’ubelubo?
23 Pi oro dupa iwang’ oro 1914, ungu moko mi Jukristu mandha gilar ginyang’ nia oro 1914 bibedo oro ma pire tek i lembila mi Biblia. Lembe ma tung’ tung’ m’utimere i ng’om, niai i oro 1914, unyutho nia giwondiri ngo. I oro maeno re ma Yesu udoko ni Rwoth man ecaku nibimo. (Zaburi 110:2) Nindo ma nok ing’eye, jubolo Sitani piny i ng’om, man kawoni “nindo dong’ ire nyanok kende.” (Lembanyutha 12:12) I wic m’ulubo, wabiponjo lembe mange dupa m’unyutho nia andha wabekwo i nindo maeno ma tokcen. Wabiponjo bende nia ceng’ni eni, Ker pa Mungu biketho yeny pa Mungu utimere iwi ng’om.


text:
Warwaki Mondo Ibi Ilim Bethel ma Amerka
Dichwo moro gi chiege mawuok e piny Vanuatu nowacho niya bang’ limo Bethel ma Amerka: “Wiwa ok nyal wil ngang’ gi kaka ne wamor kane walimo Bethel.” Higa ka higa ji mokalo aluf 70 limoga Bethelno, kendo ng’enygi wachoga kamano.
Nitie Bethel adek ma oger kuonde mopogore opogore e piny Amerka. Be iselimo kuonde adekgo? Ka podi, warwaki mondo itim kamano.
Ofiswa Maduong’ man Brooklyn, New York. Kibiro limo ofisni, achiel kuomwa biro wuotho kodi konyisi tije mitimo kuno masiro tij lando wach maber e piny mangima. Nitie kuonde ariyo mochanie gik mineno ma ng’ato nyalo wuothoe kende. Achiel kuom kuondego wiye wacho ni “A People for Jehovah’s Name,” to ochanie gik manyiso histori mar oganda Jehova chakre kinde Yesu nyaka kindewagi. Kamachielo wiye wacho ni “The Bible and the Divine Name,” mochanie loko mopogore opogore mag Muma moting’o nying Nyasaye.
Kama Itime Skunde mag Muma man Patterson, New York. Bi mondo ing’e weche momedore e wi skunde mopogore opogore mitimo kuno kaka Skul mar Gilead gi Skul mar Jokomiti Matayo Bad Ofis kod Mondegi. Bende, ibiro neno piche gi vidio mopogore opogore manyiso tije mitimo e ofise mamoko man kuno moriwo ofise mag Art, Audio/Video Services, Legal office, gi Service department.
Kar Goyo gi Kowo Buge, Wallkill, New York. Warwaki kae mondo ibi ine kaka Muma gi buge malero Muma igoyo, iriwo, kendo ikowo e kanyakla mopogore opogore man Amerka, Caribbean, gi pinje mamoko.
Wuotho kuonde adekgi kawo seche adi?
Wuotho e ofise man Brooklyn kawo gimoro sa achiel; Patterson, kawo seche ariyo kama; to Wallkill, kawo gimoro sa achiel gi nus.
Gin ng’a gini mabiro wuotho kodi ka leroni gik mitimo kuondego?
Joma tiyo Bethel ema wuotho gi welo ka ginyisogi gik matimore kuno. Gikawo migawoni kaka achiel kuom migepe mowinjore gitim mondo gisir tij puonjo Muma mitimo e piny mangima. Chop Mei 2014, ji mokalo 5,000 ne tiyo kuonde adekgo kendo ji 3,600 kuomgi ne osetieg kaka ginyalo lero ne welo gik mitimo kuno. Inyalo ler ne welo tije mitimo e ofisego e dhok madirom 40 kama.
Ng’ato chulo pesa adi eka owuoth kode kuondego?
Onge pesa moro amora michulo.
Be ochuno ni ng’ato obed Janeno mar Jehova mondo eka oyiene limo ofisego*?
Ooyo. Ji mang’eny malimo ofisego ok gin Joneno. Bed ni ng’ato en Janeno kata ooyo, obiro puonjore weche mathoth mitimo masiro tich ma Joneno mag Jehova timo e piny mangima.
Miyo moro ma Ja-Islam ne olimo Patterson. Bang’ limbeno nowacho kama: “Daher ahinya bedo achiel kuom joma tiyo kae. Erokamanouru ahinya kuom nyisa luor ma kama.”
Be oyiene nyithindo limo ofisegi?
Ee! Orwakgi ahinya. Limo ofisegi nyalo yawo pach nyathi ahinya. John, modak Amerka ne olimo ofisego mondiko niya: “Nyithindo ma ne walimogo ofisego pod wuoyo e wi wach limbeno. Kane pok wabiro kuno, wach tiyo e Bethel ne chalonegi lek, to gie sani, gineno ni en gima nyalore kendo gidwaro tiyo kuno ka gibedo jomadongo.”
Be ng’ato nyalo limo ofise mag Joneno mag Jehova e pinje mamoko?
Ee. Onyalo. Osetim chenro mondo joma dwaro olim ofise mang’eny mag Joneno e pinje mamoko. Mondo iyud kama ofis nitie e piny moro, dhi kar Office and Tour Information. Warwaki ahinya mondo ibi ilim achiel kuom ofise mag Joneno mag Jehova.
Puonjri Weche Momedore
GIN JOMAGE MATIMO DWARO MAR JEHOVA E KINDEGI?
En Tich Mane ma Itimo e Bad Ofise mag Joneno mag Jehova
Welo nyalo limo moro amora kuom ofisewago mondo gine kaka tich tiyore. Wakwayi ni mondo itim kamano!


text:
PENJO MAR 5
Onego Atim Ang’o Sama Ng’ato Kwinya e Skul?
INYALO TIMO NANG’O?
Par ane wachni: Thomas ok dwar dhi skul kendo. Mano en nikech kuom dweche adek mokalo, joskul wetene osebedo ka wacho weche maricho kuome. Ne giluonge gi nyinge ma galagala. Seche moko ng’ato ne nyalo tuomo buk manie lwete kae to owuondore ni obothne abotha. Samoro ka en e grup gi nyithindo wetene, achiel kuomgi ne nyalo dhiro wiye gi katoke to sama olokore mondo one ni en ng’a modhiro wiye, ng’atno ling’ thi ma ok onyal kata fwenyo ni en ng’a. Nyocha Thomas oyudo ka joskul wetene ondikone weche moko maricho moloyo kendo ma bwogone ngima ahinya e intanet . . .
Ka dine bed ni in Thomas, ditimo nang’o?
PAR ANE MONDI!
Nitie gima inyalo timo. Kuom adier, inyalo loyo ng’at ma kwinyi ma ok udhawo. E yo mane?
LING’ ALING’A. Muma wacho niya: “Ng’a mofuwo ogolo mirimbe duto; to ng’a mariek ogeng’o mirimbe, mi okweye.” (Ngeche 29:11) Kapo ni inenori ng’at mokue mos, joma kwinyi samoro nyalo ol ma giwere aweya kodi.
KIK ICHUL KUOR. Muma wacho kama: “Kik uchul richo kar richo ne ng’ato ang’ata.” (Jo-Rumi 12:17) Chulo kuor biro mana ketho weche.
BED MOTANG’. Muma wacho niya: ‘Ng’at ma terore mos neno gimoro marach mi opondo.’ (Ngeche 22:3) Tim duto minyalo mondo kik ibed machiegni gi joma nyalo rwaki e chandruok kendo kik idhi kuonde minyalo kwinyie mayot.
MIGI DWOKO MA NE OK GIPAR. Muma wacho kama: ‘Dwoko wach mamuol geng’o mirima.’ (Ngeche 15:1) Inyalo kata temo lungo wach. Kuom ranyisi, ka ng’ato kwinyi kowacho ni ichwe ka anguro, inyalo mana nyiero matin kiwacho ni, “An ni to be anyalo mana duoke chien matin!”
WERI KODGI. Nora ma jahigni 19 wacho kama: “Ka iling’ sama ng’ato kwinyi, mano nyiso ni in ng’at ma pache otegno, kendo itek moloyo ng’at ma kwinyino. Mano nyiso ni in ng’at man gi ritruok, ma en kido ma ng’at ma kwinyino ongego.”—2 Timotheo 2:24.
BED GI CHIR. Jokwinyo fwenyoga ng’at ma luor luor kendo ma samoro ok nyal kedo kodgi. Mopogre gi mano, jokwinyo nyalo were kodi ka gifwenyo ni ok in ng’at ma yomyom.
PIM NE NG’AT MACHIELO GIK MA TIMORE. Japuonj moro moseritaya wacho kama: “Daher nyiso ng’ato ang’ata ma ikwinyo ni kik oling’ gi wachno. Nyiso ng’at machielo ber nikech mano nyalo reso jomamoko ma bende ikwinyo.”


text:
Jehovah Obedo Lubanga ma Lamar
“Lubanga aye mar.”
1. Lubanga tye ki kite mene ma pire tek loyo, dok ngec man weko itamo i kome nining?
BAIBUL ma Jehovah ocoyo pi teko pa cwiny maleng-ngi wacciwa ni: “Lubanga aye mar.” Pe waco mere keken ni mar obedo kite acel ma pire tek ki kin kite mapol ento ni meno ‘Lubanga aye mar.’ (1 Jon 4:8) Mar obedo kite acel madit dok ma pire tek loyo. Jehovah pe tye ki mar keken ento en tye lanen maber me mar. Pud dong watye ki pwoc madit ya me ngeyone ni Ngat ma Ocweyo polo ki lobo kacel ki jami ducu makwo-ni obedo Lubanga ma lamar! Mar aye weko en timo jami ducu.
2. Mar pa Lubanga miniwa gen ango? (Nen cal ma tye i pot karatac man.)
2 Jehovah tye ki cwiny me kica ki mar i kom cwecce. Mar ma en tye kwede piwa miniwa gen ni yubbe pi dano wang ma ocobbe i yo ma pud dong ber loyo. Adwogine bikelo yomcwiny madit bot jo ducu ma gitye i te locce. Me labolle, pi mar ma Jehovah tye kwede, en “otyeko moko nino ma en bingolo iye kop i kom dano ducu ma i lobo i kit ma atir, kun dong oyero dano ma myero ongol kop ma ka-kare,” Yecu Kricito. (Tic 17:31) Watye ki gen ni ngolo kop man wang ma otimme. Ngolo kop man bikelo anyim mamwonya mari nakanaka pi jo ma gimito timo jami matir dok bene gitye luwiny.
GIN MA TEKWARO PA DANO NYUTO
3. Ka Lubanga onongo pe maro dano, itamo ni kwo onongo bibedo nining?
3 Go kong kit ma kwo onongo bibedo kwede ka Lubanga pe maro dano. Dano onongo gibimedde ki loyo luwotgi pienni nongo Catan Larac-ci, lubanga ma pe lamar dok ma cwinye col-li aye doro jami ducu ma gitimo. (2 Kor. 4:4; 1 Jon 5:19; kwan Niyabo 12:9, 12.) Man nyuto ni anyim pa dano onongo bibedo marac dok malik adada labongo mar pa Lubanga.
4. Pingo Jehovah oye ni kijem i kom locce matir?
4 I kare Larac-ci tye ka jemo i kom twero me loc pa Jehovah, en obwolo lunyodowa mukwongo me jemo bene. Man te lokke ni Catan onongo tye ka wacci locce bibedo ber loyo pa Jehovah, Lacwecwa. (Acak. 3:1-5) Kadi bed ni Jehovah oweko Catan ni kong olo lobo me moko ka lokke-ni tye ada, ento en oweko pi tutunu. Pi ryekone madit, Jehovah omiyo kare muromo me nyutone atir ka maleng ni loc mo keken pe twero kelo adwogi maber kono ka locce keken. Deno can malit ma dano guwok ki iye nicakke wacon moko ni dano nyo Catan pe gitwero loyo loc i yo maber kit ma mitte kikome.
5. Jami ma obedo ka timme ite kwaro pa dano moko gin ango?
5 Pi mwaki 100 mukato angec, dano makato milion 100 kulu guto i lweny mapol ma lobbe mapat pat gulwenyo. I kareni, lobo tye ka balle medde ameda. Man aye gin ma Lok pa Lubanga owaco wacon ni bitimme “i kare me agikki” me lobo man pien “jo maraco ki jo ma lugoba gibimedde ki bedo marac makato kare.” (2 Tem. 3:1, 13) Jami ma gubedo ka timme i tekwaro pa dano gimoko labongo akalakala lok ma kicoyo i Baibul, ma waco ni: “Ai Rwot [Jehovah], angeyo ni dano pe loyo kwone kene nio i agikkine; pe tye ngat mo ma tye ki twero me loyo kwone.” (Jer. 10:23) Jehovah pe ocweyo dano ki kero nyo twero me bedo ka lone kengi labongo en.
6. Pingo Lubanga oye ni jami maraco myero omedde?
6 Medo i kom meno bene, me nyutone ni loc pa dano konye pe, Lubanga oweko ni jami maraco myero kong omedde pi kare mo me moko ni en keken aye etwero loc pi naka. Man tye caden ma moko labongo gung cwiny ni loc pa Lubanga keken aye keliwa adwogi maber. I kare me anyim, Lubanga bijwayo tim maraco ducu medo ki jo ma gikelo. I nge meno, ngatti mo keken ma ocako pyem pi dit wiye i kom loc me mar ma Lubanga loyo kwede ki dano, ci en bicamo anywarne pien Jehovah pe dong biye kodi pyem ma kit meno. En bijwero lujemo ma kit meno oyotoyot adada dok en bitic ki jami ma obedo ka timme i tekwaro pa dano macalo caden, kun pe dong biye ni lujemo magi dok gucak timo jami maraco.
JEHOVAH ONYUTO MARRE NINING?
7, 8. I yo macalo mene ma Jehovah onyuto kwede ki marre madit?
7 Jehovah onyuto marre madit-ti i yo mapol mapat pat. Me labolle, nen kong kit ma en ocweyo kwede polo ki lobo i yo me aura. Tye yogo nyo yago bilion ki bilion mapol ata, ma yogo acel acel tye ki lakalatwe kacel ki jami ma gitye i dan polo bilion mapol adada. I Yogo me Lakalatwe, tye iye ceng, dok labongo ceng pe tye gin mo keken ma twero kwo i lobo kany. Jami magi weng ginyuto ni Lacwec tye dok en tye ki kite mapol mapat pat calo teko, ryeko, ki dong mar. Ada, “Cakke i kare ma giketo lobo, kit pa Lubanga ma onongo pe nen dong onen, kun gingeye i jami ducu ma en otiyo, en aye tekone ma pe gik, ki dit ma en Lubanga tye kwede.”
8 I lobo kany, Jehovah ocweyo jami ducu ma mitte wek cwecce gukwo. Pi dano, en ocweyo paradic mamwonya dok ocweyo adamgi kacel ki komgi labongo roc wek gukwo pi naka. (Kwan Niyabo 4:11.) Medo i kom meno, “en miyo cam bot gin makwo ducu, pien mar mere ma pe lokke bedo nakanaka.”
9. Mapat ki mar, Jehovah i kine mukene winyo nining ki dok pingo?
9 Kadi bed Jehovah onyuto ni etye Lubanga ma lamar, ento en bene onyuto ni edag gin marac. Me labolle, Jabuli 5:4-6 oloko i kom Jehovah ni: “In pe Lubanga ma cwinye bedo yom pi tim maraco . . . idag lutim maraco ducu.” Dok bene omedo ni: “Rwot [Jehovah] icayo jo ma gin lutim bwami ma gineko dano kun gin lubwola kwede.”
AGIKKI ME TIM MARACO DONG COK
10, 11. (a) Gin ango ma Jehovah bitimone i kom jo maraco? (b) Mot ango ma Jehovah bimiyone bot jo ma gin lugen?
10 Pien en Lubanga ma lamar dok dag tim maraco, Jehovah oketo yub me jwayo jami maraco ki i lobo kacel ki polo ka nongo pyem ma kikelo i kom twero me locce-ni kicobo kit ma en mito kwede. Lubanga ocikke ni: “Lutim maraco gibityekogi woko; ento jo ma gigeno Rwot [Jehovah] gibicamo lobo. Odong kare manok, ci dano marac dong bibedo pe matwal; . . . lukwor pa Rwot [Jehovah], gibito gitum woko macalo lum i olet dyang, gibiduny woko calo yito ma duny.”
11 Ki tungcel bene, Lok pa Lubanga ocikke ni: “Jo ma kitgi atir gibicamo lobo, dok gibibedo iye matwal.” (Jab. 37:29) Jo magi ma kitgi atir-ri ‘gibibedo ki yomcwiny pi kuc madwong ma gibilimo.’ (Jab. 37:11) Gin man wang ma otimme pien Lubangawa ma lamar-ri pol kare timo jami me cobo miti pa luticce ma lugen bote. Baibul wacciwa ni: “En bijwayo pig wanggi woko ducu. To bene dong bibedo pe, kadi kumo nyo koko, nyo arem, pien gin macon dong ducu gurwenyo woko matwal.” (Yabo 21:4) Anyim mamwonya pud dong tye ka kuro jo ma gitye ki pwoc pi mar pa Jehovah dok giye ni en Lalocgi!
12. Anga ma kiromo wacone ni obedo “dano ma pe ki bal mo”?
12 Lok pa Jehovah waco ni: ‘Nen dano ma pe ki bal mo, dok inen dano ma cwinye atir; en bibedo ki kuc i anyim. Ento jo ma lubalo gibityekogi woko liweng; ki jo maraco bene gibijwerogi woko.’ (Jab. 37:37, 38) “Dano ma pe ki bal mo” bedo ki ngec i kom Jehovah gin ki Wode dok timo miti pa Lubanga labongo dic. (Kwan Jon 17:3.) Ngat ma kit meno tero lok ma i 1 Jon 2:17 calo gin ma pire tek, ma wacci: “Lobo tum woko ki mitine ducu; ento ngat ma tiyo gin ma Lubanga mito ri nakanaka.” Ka agikki me lobo man woto ki nyiko cok, Lokke cuko cwinywa ni “kur [gen] Rwot [Jehovah], dok ilub cikke.”
KIT MA LUBANGA ONYUTO KWEDE MAR MADIT
13. Jehovah onyuto mar madit nining pi dano ma gin lubalo?
13 Kadi bed ni watye ki roc, wan pud waromo ‘lubo cik pa Jehovah.’ Watwero bene bedo ki wat macok ki Jehovah pien en tye ki mar madit i komwa. En omiyo Yecu Kricito me to macalo ginkok wek oyab yo bot jo ducu ma gin luwiny me bedo agonya ki i bal kacel ki to ma gulako ki bot Adam. (Kwan Jo Roma 5:12; 6:23.) Jehovah oketo genne ducu i kom Wode acel keken ma ocweyo en kikome, ma obedo lagen bote ki i polo pi mwaki mapol ata-ni. Macalo Wego ma lamar, Lubanga iye owang adada ma lubbe ki kit ma kitero kwede ki Yecu i yo marac i kare ma en tye i lobo kany. Ento, Yecu obedo lagen kun ilo malo twero me loc pa Lubanga dok onyuto ni dano ma pe ki roc romo gwoko gennene bot Jehovah kadi bed ni tye i kwo matek.
14, 15. Gin ango ma to pa Yecu otimo pi dano?
14 Yecu ogwoko gennene dok oilo malo twero me loc pa Jehovah i kare ma tye i atematema magwar dok obedo lawiny bot Wonne nio wa i to. Omyero wabed ki pwoc madit pien pi tone, Yecu bene oculo wel ginkok ma mitte me koko dano ki i bal kacel ki to dok man oyabo yo botwa wek wanong kwo ma pe tum i lobo manyen ma Lubanga ocikke me kelone. Lakwena Paulo oloko i kom mar ma Jehovah gin ki Yecu gunyuto ma lubbe ki ginkok-ki kun waco ni: “I kare ma yam pud wagoro, ma kare dong oromo, Kricito oto pi dano ma pe gilworo Lubanga. Kadi pi ngat ma kite atir, bedo tek twatwal bot dano mo me to pire. Gwok nyo ka obed dano ma kite ber, ngat mo twero diyo cwinye me to pire. Ento Kricito yam oto piwa i kare ma pud wan lubalo; meno nyuto kit mar ma Lubanga marowa kwede.” (Rom. 5:6-8) Lakwena Jon ocoyo ni: “Gin ma yam onyuto marre botwa en ene, Lubanga ocwalo Wode acel keken i lobo wek omi wabed kwo pire. Man en aye mar, pe ni wan wamaro Lubanga, ento en aye omarowa, ci ocwalo Wode me bedo gin me kwanyo bal woko ki i komwa.”
15 Ma lubbe ki mar Lubanga tye kwede pi dano, Yecu owaco ni: “Lubanga con omaro lobo [dano ma myero kikokgi] kumeno, omiyo iye Wode acel keken, wek dano ducu ma ye en owek to, ento obed ki kwo ma pe tum.” (Jon 3:16) Mar ma Lubanga tye kwede pi dano dit mada, ma man pe ogenge i kom timo jami mabeco bot dano kadi bed ni onongo kelo bote arem cwiny. Marre ri nakanaka. Wabijenge i kom marre kare ducu. Paulo ocoyo ni: “Angeyo ada ni, kadi to, kadi kwo, kadi lumalaika, kadi luloc, kadi gin ma tye i kare man, kadi gin ma mito bino, kadi teko, kadi gin ma tye malo, kadi gin ma tye piny, kadi ki gin mo keken i kom ginaketa ducu, pe bibedo ki twero mo me pokowa woko ki i kom mar pa Lubanga ma tye i Kricito Yecu Rwotwa.”
KER PA LUBANGA TYE KA LOC I KARENI
16. Ker pa Meciya obedo gin ango, dok Jehovah omiyo twero me loyo Ker meno bot anga?
16 Ker pa Meciya, ma obedo gamente pa Lubanga-ni tye gin mukene ma moko ni Jehovah maro dano. Jehovah dong oweko ni Wode aye olo gamente man, pien Yecu Kricito maro dano dok opore me bedo laloc. (Car. 8:31) Ka kicerogi, jo 144,000 ma gibiloc kacel ki Yecu-ni gibicito ka loc i polo ma nongo gitye ki ngec muromo pienni kong gukwo macalo dano i lobo kany. (Yabo 14:1) Kerri obedo wi lok madit ma Yecu obedo ka pwonyone dok en opwonyo lupwonnyene me lega ni: “Wonwa ma tye i polo, giwor nyingi maleng. Ker meri obin; giti gin ma imito i lobo kit ma gitiyo i polo.” (Mat. 6:9, 10) Watye ka kuro cobbe pa lega meno, ma man bibedo i kare ma nongo Ker pa Lubanga bikelo mot mapol bot jo ma gin luwiny!
17. Apokapoka ango ma tye i kin loc pa Yecu ki loc pa dano ma lubalo-ni?
17 Apokapoka madit adada tye i kin loc pa Yecu ka iporo ki loc pa dano, loc pa dano oweko lwak dano milion mapol ata guto i lweny mapat pat. Yecu tamo pi jo ma en loyogi dok nyuto kit mamwonya pa Lubanga, tutwalle mar. (Yabo 7:10, 16, 17) Yecu owaco ni: “Wubin bota, jo ducu muol ki ma yec onurowu, ci abimiyo wuywe. Wuting yatta, ci wupwony kita, pien an awor, dok amwol bene i cwinya, mumiyo wun bene wubilimo yweyo i cwinywu. Pien yatta yot, ki yecca bene pe pek.” (Mat. 11:28-30) Man pud dong miniwa gen madit ya!
18. (a) Ngo ma Ker pa Lubanga obedo ka timone nicakke i kare ma kiket kwede? (b) Gin ango ma wabinyamo i pwony ma lubo man?
18 Baibul nyuto ni Ker pa Lubanga ma tye i polo-ni kiketo i kare ma Yecu ocako loc i 1914. Nicakke i kare meno, kibedo ka coko kacel jo ma gibiloc kacel ki Yecu i polo kacel ki “lwak dano mapol ata” ma gibiwot ki i agikki me lobo man ci gidonyo i lobo manyen ma Jehovah ociko pire. (Yabo 7:9, 13, 14) I kareni, lwak dano mapol ata-ni welgi rom mene? Gin ango ma Lubanga mito ni gutim? Pwony ma lubo man bigamo lapeny magi.


text:
26
Wacopo Timo Ang’o Kara Ot Ker mwa Ubed Maleng’ Saa Ceke?
Ot Ker acel acel mi Jumulembe pa Yehova uyeyo nying maleng’ pa Mungu. Pieno, gwoko Ot Ker ubed maleng’, ma foyo ijo man m’umbe ku susu utie rwom ma ber man eno tie thenge acel ma pire thek mi thier mwa ma leng’ ma watimo ni Yehova. Umego ku nyimego ceke copo dikiri pi nitimo tic maeno.
Ing’ei coko wamiira pi niweko Ot Ker udong’ maleng’. I ng’ei cokoman, umego ku nyimego gimiiri pi niweyo kud anyong’a Ot Ker. Wang’ acel ku bang’ yenga julwoke alwoka man juwodho susu ceke kud i ie. Jadwong’ cokri kunoke jakony tic acel copo telo wi tic maeno; wang’ ma pol etie ku karatasi m’unyutho lembe ma tung’ tung’ m’ukwayere jutim. Ni makre ku yeny m’utie, umego ku nyimego gimiiri niweyo ot, nilwoke, niwodho susu, ni pangu kom maleng’, nilwoko kabini man niketho yath mi nego ukudi i ie, nilwoko dirisha ku kiew, niwang’u susu, niyiko kum ot ma yowoko man ni yiko lela. Wang’ acel kumeni kubang’ oro, jupangu nindo acel pi nitimo tic ma dongo dongo niwacu niyiko cu mandha Ot Ker ubed maleng’. Wacopo ponjo awiya mwa bende niworo kakare mwa mi timo thier; pieno, wacopo cidho kugi i ot ker i nindo mi ketho leng’o kara gin bende gidikiri i tic ne.
Dik cingi i kum tic mi yiko Ot Ker. Kubang’ oro, juneno kilili kum Ot Ker pi ning’eyo nyongo kakare moko tie m’unyotre kara juyiki; copo bedo thenge ma yor i ie kunoke yo woko. Ka jutimo kumeno Ot Ker bedo agwoka maleng pi nja; man ekonyo kara kud jubin junyoth sente ma lee akeca mi mananu. (2 Lemkei 24:13; 34:10) Ot Ker ucikre nibedo maleng’ pilembe etie kakare ma watimo i ie thier ni Mungu mwa. Ka wabedikra i tic maeno, wanyutho nia wamaru Yehova man nia waworo kakare mwa mi thier. (Zaburi 122:1) Bende Ot Ker maleng’ man ma tie agwoka telo nen mi dhanu i kum thier mwa.
Pirang’o ukwayu ngo wawenj kakare mi thier mwa?
Yub ma kani m’umakre pi nigwoko Ot Ker mwa ubed maleng’?