text:
Thenge ma jumedo
1 YEHOVA
Nying’ Mungu tie Yehova, man thelembe mi nyingene tie “Eketho doko.” Yehova tie Mungu ma Jategokpo, man en re m’ecwio piny ceke. Etie ku copo mi timo lembe moko ci m’ekeco nitimo.
I dhok mi Juebrania, jukiewo nying’ Mungu ku nyiguta ang’wen. I dhok mir Alur, nyigutane gini ee: YHWH kunoke YHVH. I Biblia, nying’ Mungu nwang’ere wang’ 7 000 kumeni i lembagora ma kwong’a mi dhok mi Juebrania. Iwi ng’om zoo, dhanu gilwong’o nying’ Yehova i kite ma tung’ tung’, niwacu gilwong’e i kite ma ging’iyo ko i dhok migi.
2 “MUNGU YUYO” EN IWI BIBLIA
Mungu re ma tie Won Biblia, ento egam etio ku dhanu pi nikiewe. E ve wego moko m’ukwayu nyathin pare ukiew ire barua, ma en re m’ebenyutho lembe ma nyathin ne ukiew. Mungu utio ku tipo pare maleng’ pi nitelo wi dhanu ma gikiewo Biblia, kara gikiew paru pare. Tipo maleng’ pa Mungu utelo wigi i ayi ma tung’ tung’; saa moko ebed eketho gineno lembe i ginmawokiwang’, kunoke ebed eketho gileko lembe ma gidok gikiewo ing’eye.
3 CIK MIR UKUNGU
Cik mir ukungu gitie ponji m’ukoro lemandha ma lokere ngo man ma pigi tek akeca mi Biblia. Ku lapor, cik mir ukungu m’uwacu nia, “rib ma juribri ko ku ju ma pigi rac nyotho pi jo ma ber,” ubeponjowa nia dhanu ma wamer kugi gicopo niketho wan de wabed ku timo maber kunoke marac. (1 Jukorinto 15:33) Bende, cik mir ukungu m’uyero nia, “gin ma tek ng’atu moko coyo, gica ebikayu bende,” ubeponjowa nia lembe moko ci ma wabetimo utie kud adwogine kokoro.
4 LEMBILA
Lembila tie lemkwenda m’uai ibang’ Mungu. Ecopo bedo korolembe iwi yeny pa Mungu, ponji iwi lembe maber m’ukwayu watim, bende cik moko, kunoke pokolembe. Ecopo bedo bende lemkwenda iwi lembe ma bitimere i nindo m’ubino. I Biblia, junwang’u lembila dupa m’udaru nitimere.
5 LEMBILA MA TUNG’ TUNG’ M’UEWO PI MASIYA
Yesu re m’upong’o lembila mapol ma Biblia uewo pi Masiya. Som sanduku ma thiwie tie, “ Lembila ma tung’ tung’ m’uewo pi Masiya.”
▸ Wic mir 2, udu. 17, korolembe mi there
6 LEMBAKECA PA YEHOVA PI NG’OM
Yehova ucwio ng’om ubed ni paradiso, kara dhanu ma gimare gikwo i ie. Lembakeca pare ulokere ngo. Ceng’ni eni, Mungu bidaru lembe ceke mareco, man ebimio kwo ma rondo ku rondo ni dhanu pare.
7 SITANI WONABALI
Sitani utie malaika m’ucaku the jai ikum Mungu. Julwong’e Sitani, ma thelembene tie, “Jajai,” pilembe ekwero niyio lembe pa Yehova. Julwong’e bende Wonabali, ma thelembene tie, “Jayernying’.” Enwang’u nying’ maeno pilembe ecwayu vupo iwi Mungu man ewondo dhanu.
8 JUMALAIKA
Yehova ular ucwio jumalaika con dit iwang’ nicwio ng’om. Jucwiogi kara gikwo i polo. Wel mi jumalaika tie milioni dak swa. (Daniel 7:10) Nying’gi nuti, man gitie ku kothgi ma tung’ tung’; bende, jumalaika mabeco gijwigiri man giyio ngo nia dhanu uworgi. Gitie ku rwom ma tung’ tung’ man gitimo tic de ma tung’ tung’. Ikind tic migine, moko tie nitimo ni Yehova iwang’ komker pare, nitero lemkwenda pare, nigwoko man nitelo wi jurutic pare mi wi ng’om, nitero pokolembe pare, man nitielo tic mi rweyo lembanyong’a. (Zaburi 34:7; Lembanyutha 14:6; 22:8, 9) I nindo m’ubino, gibikiedo lwiny karacelo ku Yesu i saa mir Armagedon.
9 DUBO
Dubo tie lembe moko ci ma waparu kunoke ma watimo, ma foyo ngo i Yehova man m’ukoc ku yeny pare. Dubo nyotho winjiri mwa ku Mungu; pi thelembe maeno re ma Mungu umio iwa cik, man cik mir ukungu kara ukonywa niuro dubo mir akakaka. Ku kwong’a, Yehova ucwio piny ceke ubino leng’, re kinde m’Adamu giku Eva ging’io nituro cik pa Yehova, gidubo man niai eca, gidoko ku kum mi dubo. Gigam gitii man githo; pieno wan bende wabed watii man watho pilembe walagu dubo p’Adamu.
10 ARMAGEDON
Armagedon tie lwiny pa Mungu m’ebinyotho ko ng’om marac pa Sitani man m’ebidaru ko lembe ceke mareco.
11 KER PA MUNGU
Ker pa Mungu tie bimobim ma Yehova uketho i polo. Yesu Kristu re ma tie Rwoth m’ubebimo iwi Kerne. I nindo m’ubino, Yehova bitio ku Ker maeno pi nidaru lembe ceke mareco, e Kerne bibimo wi ng’om zoo.
12 YESU KRISTU
Mungu ular ucwio Yesu iwang’ nicwio piny mange ceke. Yehova uoro Yesu iwi ng’om kara ebin etho pi dhanu ceke. Ing’ei ma junege, Yehova ucere. Kawoni dong’ Yesu tie Rwoth m’ubebimo iwi Ker pa Mungu i polo.
13 LEMBILA M’UEWO PI YENGA 70
Biblia ular uewo pi nindo ma Masiya biwok i ie. Eewo nia ebiwok i thum pa nindo ma julwong’o yenga 69. Yenga maeno ucaku i oro 455 W.R.M. (Wang’ Rundi Mwa) man ethum i oro 29 R.M. (Rundi Mwa).
Ang’o m’unyutho nia yenga maeno uthum i oro 29 R.M.? Yenga 69 maeno ucaku i oro 455 W.R.M. kinde ma Nehemia utundo i Yerusalem man ecaku nigiero kendo adhurane. (Daniel 9:25; Nehemia 2:1, 5-8) Wang’ mapol ka jubeweco pi “yenga,” paru ma bino i wiwa tie nindo 7. Re, yenga ma juweco pigi i lembila maeni utie ngo yenga mi nindo abiro, ento utie yenga mi oro abiro, nimakere ku kite ma jukwanu ko nindo mi lembila, niwacu, “ku ba ceng’ ceke kubang’gi kubang’gi en e [oro] acel acel.” (Wel 14:34; Ezekiel 4:6) Eno nyutho nia kubang’ yengaman utie oro abiro; pieno yenga 69 utimo oro 483 (69 x 7). Ka wakwanu oro 483 niai i oro 455 W.R.M., watundo i oro 29 R.M. Eno tie tap oro ma Yesu ulimo i ie batizo man edoko ko Masiya!
Lembila marom maeno ular uewo bende pi yenga mange acel, m’utie oro abiro mange. Eewo nia ikind oro abiro maeno mange, i oro mi 33 R.M., jubinego Masiya, man niai i acaki mi oro 36 R.M., jubirweyo lembanyong’a mi Ker pa Mungu ni Juyahudi kendgi ngo, ento bende ni dhanu mi thek ceke.
14 PONJI MI TRINITA TIE PONJI MI VUPO
Biblia ubeponjo nia Yehova Mungu tie Jacwic, man nia ecwio Yesu iwang’ nicwio piny mange ceke. (Jukolosai 1:15, 16) Yesu tie ngo Mungu ma Jategokpo. Epimo ngo kadok apima de niyero nia etie rom ku Mungu. Ento, ewacu kumae: “Vwa saga.” (Yohana 14:28; 1 Jukorinto 15:28) Re, dini moko giponjo ponji mi Trinita, niwacu, i Mungu acel juperson adek: Wego, Wod man tipo maleng’. Ento, wec ma “Trinita” nwang’ere ngo i Biblia. Eno tie ponji mi vupo.
Tipo maleng’ utie tego pa Mungu m’ebed etimo ko tic, niwacu tego pare ma nen ungo m’ebed etio ko pi nitimo yeny pare. Tipo maleng’ tie dhanu ngo. Ku lapor, i rundi ma con “tipo maleng’ uromo” Jukristu ma kwong’a. Bende, Yehova uwacu nia, ‘ebikonjo kum tipo pare moko wi weg kum ceke.’
YEN M’ATHARA
Jukristu mandha gitio ngo ku yen m’athara ka gibeworo Mungu. Pirang’o?
Niai con, jubed jutio ku yen m’athara [niwacu, musalaba] i dini mi ndra. I rundi ma con, jubed jutio kude pi niworo giracwia man jubed jutio kude i kura mi jukafiri mi lembtarwang’. Ikind oro 300 ing’ei tho pa Yesu, Jukristu gibed gitio ngo ku yen m’athara i thier migi. Ento oro dupa ing’eye, Jabim mi Roma ma nyinge Constantin, uketho yen m’athara udoko ni ayi ma jucopo ng’io ko Jukristu. Jubed jutio kud ayi maeno kara dhanu mapol gidok Jukristu. Ento yen m’athara ubino mbe ku ribiri moko nyanok de ku Yesu Kristu. Buku moko ma jutimo ie sayusac (New Catholic Encyclopedia) ukoro kumae: “Jubed jutio ku yeny m’athara i suru m’ubedo nuti iwang’ bino pa Kristu man bende i suru mi dhanu ma gitie Jukristu ngo.”
Yesu utho ngo iwi yen m’athara. Thelembe m’anzilo mi wec mi dhok mi Jugiriki ma juloko ni “yen m’athara,” utie “yen m’ucungo atira,” “yen acel,” kunoke “yen.” Biblia moko (The Companion Bible) ukoro kumae: “Gin moko acel de mbe i dhok mi Jugiriki ma jutio ko i [Lembariba ma nyen], ma copo ketho jupar nia wec maeno nyutho yen ario.” M’umbe jiji, Yesu utho iwi yen m’ucungo atira.
Yehova ubemito ngo nia watii kud ayi gin m’acwia kunoke ayi gin moko ci ka wabewore.
—Ai 20:4, 5; 1 Jukorinto 10:14.
POI PI THO PA KRISTU
Yesu ung’olo ni julub pare nia gibed gipoi pi tho pare. Kubang’ oro, gibed gipoi pi thone nindo 14 mi dwi mi Nisan; con nyithindho mir Israel bende gibed gitimo Kadhukuwijo i nindo maeno. I saa mi Poi pi tho pa Yesu, juketho mukathi ku divai kadhu kud ibang’ ng’atuman. Mukathi nyutho kum Yesu, divai ke nyutho rimbe. Dhanu ma gibibimo karacelo ku Yesu i polo re ma gicamu mukathi man gimadhu divai saa maeno. Dhanu ma gitie ku genogen mi kwo rondo ku rondo i ng’om ke gicokiri ku woro i Poi pi tho pa Yesu, ento gicamu ngo mukathi man gimadhu ngo divai.
17 NG’EYONG’EC
I Biblia Traduction du monde nouveau, jutio ku wec, “ng’eyong’ec” pi ninyutho (1) dhanu, (2) lei, kunoke (3) kwo pa dhanu kunoke pa lei. Wakenen lapor moko:
Dhanu. “Wot Yusuf, ma junyolo ire i Misiri, gi ng’eyong’ec ario: ng’eyong’ec ceke mi ot pa Yakobo m’ubino i Misiri gi pier abiro.” (Thangambere 46:27) I giragora maeno, “ng’eyong’ec” ubenyutho dhanu, niwacu, juruot pa Yakobo.
Lei. “Mungu uwacu kumae: ‘Dong’ pii upong’ kud udul giracwia ma kwo [“ng’eyong’ec,” som korolembe mi there mi NWT], man dong’ giracwia ma tuk atuka giring iwi ng’om i ka ma thwolo mi polo.’ Ing’eye Mungu udok uwacu kumae: ‘Dong’ ng’om uwodh giracwia ma kwo [“ng’eyong’ec,” som korolembe mi there mi NWT] ku kite ku kite, lei mi pacu, ku gin ma lak iwi ng’om, man yedi mi thim ku kite ku kite.’ Man ebedo kumeca.”
—Thangambere 1:20, 24, NWT.
Kwo pa dhanu kunoke pa lei. Yehova uwacu ni Musa kumae: “Dhanu ceke m’uyenyo kwo [“ng’eyong’ec,” som korolembe mi there mi NWT] peri githo.” (Ai 4:19, NWT) Kinde ma Yesu ubino iwi ng’om, ewacu kumae: “An a jakwac ma ber: jakwac ma ber mio kwo pare [“ng’eyong’ec,”] pi rombe.”
—Yohana 10:11.
M’umedo maeno, ka ng’atini ubetimo lembe moko ku ‘ng’eyong’ec pare ceke,’ eno nyutho nia ebemiere zoo man ebetime ku copo pare ceke. (Matayo 22:37; Poi mi Cik 6:5) Jucopo lwong’o ng’atu m’utho kunoke avu ni ng’eyong’ec m’utho.
—Wel 6:6; Lembrieko 23:2; Isaya 56:11; Hagai 2:13.
18 TIPO
Wec mi dhok mi Juebrania ku mi dhok mi Jugiriki ma juloko i Traduction du monde nouveau ni “tipo” copo nyutho lembe ma tung’ tung’. Wang’ mapol ginyutho piny moko ma dhanu copo neno kume ngo, calu ve yamu, kunoke yuyo pa dhanu man pa lei. Jucopo bende nitio kugi pi niweco pi giracwia m’utie ku kum mi tipo, man pi niweco pi tipo maleng’, ma tie tego pa Mungu m’etimo ko tic. Biblia uponjo ngo nia ka ng’atini utho, piny moko tie i kume ma medere asu nikwo ing’ei tho pare.
19 GEHENA
Gehena utie nying’ poga moko ma nwang’ere ing’et adhura mi Yerusalem, kaka ma con, jubed juwang’u i ie susu man jubed junyotho i ie piny. Gin moko acel de mbe m’ubenyutho nia, i saa pa Yesu, jubed jusendo kunoke jubed juwang’u dhanu man lei ma kwo i poga maeno. Pieno, Gehena nyutho ngo kabedo moko ma nen ungo, ma dhanu m’utho gicidh gisendiri kunoke gicidh giwang’ i ie rondo ku rondo. Kinde ma Yesu ubino weco pi dhanu ma jubolo i Gehena, ebino niweco pi nyoth mi magwei.
20 SALA PA RWOTH
Sala pa Rwoth tie rwo ma Yesu unyutho ni julub pare kinde m’ebino niponjogi ku kite mi rwo. Julwong’e bende rwo mi Wegwa ma ni i polo kunoke rwo mi lapor. Ku lapor, Yesu uponjowa nia wabed warwo kumae:
“Nyingi bed leng’”
Warwo nia Yehova udwok nyinge leng’ nikum acidi man nikum vupo ceke, kara ju ceke mi polo ku mi ng’om bende giwor man giyung nying’ Mungu.
“Ker peri bin”
Wakwayu nia Ker pa Mungu ubin unyoth ng’om marac pa Sitani, kara ebim wi ng’om zoo man edwok ng’om udok ni paradiso.
“Yeny m’iyenyo utimbre i ng’om”
Wakwayu nia yeny pa Mungu utimere i ng’om zoo, kara dhanu ma giworo cik pare, gibin gikwo rondo ku rondo i Paradiso ku kum maleng’, niwacu m’umbe dubo, tap calu ma Yehova ular umito kinde m’ecwio dhanu.
21 JAMGONY
Yehova umio jamgony pi nilaru dhanu kud i dubo man tho. Jamgony ubino welpiny m’ukwayere nia jucul pi nigonyo kwo m’umbe ku dubo ma ng’atu ma kwong’a niwacu Adamu ugam ubayu, man niyiko winjiri m’ugam unyothere ikind dhanu ku Yehova. Mungu uoro Yesu i ng’om kara etho pi judubo ceke. Nikum tho pa Yesu, dhanu ceke gitie ku kaka mi nwang’u kwo ma rondo ku rondo man mi doko leng’.
22 PIRANG’O ORO 1914 TIE ORO MA PIRE TEK AKECA?
Lembila ma nwang’ere i Daniel thek 4 ular uewo nia Mungu biketho Ker pare i oro 1914.
Lembila: Yehova uketho Ubimo Nebukadnezar uleko lek mi lembila pi yen madit ma jung’ondo. I lekne, eneno jutwio cudhoyen maeno ku gwang’ mi nyunyu (cuma) man mi mola kara kud elothi pi “nindo abiro.” Ing’ei nindo maeno, yen ne bidok loth kendo.
Thelembe mi lembila maeno: Yen maeno ubenyutho bimobim pa Mungu. Pi oro dupa, Yehova ubed utio ku rwodhi ma tung’ tung’ i Yerusalem pi nibimo wi thek mir Israel. (1 Lemkei 29:23) Ento rwodhi maeno gibed giworo ngo cik pa Mungu, e bimobim migi ugam ujik. Yerusalem unyothere i oro 607 W.R.M. Oro maeno ubino acaki mi “nindo abiro.” (2 Ubimo 25:1, 8-10; Ezekiel 21:25-27) Kinde ma Yesu uwacu nia, “Yerusalem de Thekdhanumange binyone, maram nindo mi Thekdhanumange bitimere kakare,” ebino niweco pi “nindo abiro” maeno. (Luka 21:24) Pieno, “nindo abiro” maeno uthum ungo kinde ma Yesu ubino i ng’om. Yehova ung’olo nia ebiketho Rwoth iwi Ker i thum pa “nindo abiro.” Bimobim pa Yesu ma en e Rwoth manyen, bikelo mugisa madit ma bibedo rondo ku rondo ni dhanu pa Mungu iwi ng’om zoo.
Bor pa “nindo abiro”: “Nindo abiro” utimo oro 2 520. Ka wakwanu oro 2 520 niai i oro 607 W.R.M., watundo i oro 1914. I oro maeno re ma Yehova uketho Yesu Masiya ni Rwoth i polo.
Watundo ninwang’u oro 2 520 nenedi? Biblia uyero nia nindo adek ku nusu utie nindo 1 260. (Lembanyutha 12:6, 14) Pieno, wel 1 260 mondo wang’ ario i “nindo abiro” mi lembila maeni, niwacu nindo 2 520. Nindo 2 520 tie oro 2 520 nimakere ku kite ma jukwanu ko nindo mi lembila, niwacu, “Ku ba ceng’ ceke kubang’gi kubang’gi en e [oro] acel acel.”
23 MIKAEL, MALAIKA MADIT
Biblia uweco pi jadit mi jumalaika acel kende, nyinge tie Mikael.
Mikael tie jatel wi udulmwony mi jumalaika pa Mungu ma giwor ire saa ceke. Lembanyutha 12:7 uwacu kumae: “Mikael ku malaika pare gibecitimo ali ku ng’ec; ng’ec de gikiedo man malaika pare.” Buku mi Lembanyutha uwacu nia Jadit mir udulmwony pa Mungu tie Yesu; pieno, Mikael tie nying’ mange pa Yesu.
24 NINDO MI KAJIKCENG’
Wec maeno nyutho nindo ma lembe ma dongo dongo bitimere i ie iwi ng’om iwang’ ma fodi Ker pa Mungu unyotho ngo ng’om pa Sitani. Pi ninyutho nindo ma rom mi kajikceng’, lembila mi Biblia utio bende ku wec mange calu ve, “kajik mi ng’om,” “bino [niwacu, bedonuti] pa Wod dhanu.” (Matayo 24:3, 27, 37) “Nindo mi kajikceng’” ucaku kinde ma Ker pa Mungu ukwong’o nibimo i polo i oro 1914, man ebithum saa ma ng’om pa Sitani binyothere i ie i Armagedon.
25 CER
Cer utie dwok ma Mungu dwoko ko ng’atu m’utho kwo kendo. I Biblia, jukiewo pi cer ma tung’ tung’ abung’wen. Biblia ukoro nia Eliya, Elisha, Yesu, Petro, man Paulo re ma gicero dhanu m’utho. Gitimo udu maeno ceke kende kende nikum copo pa Mungu. Yehova ung’olo nia ebicero ‘weg bedopwe ku weg bedopwe ngo de,’ kara gidok gikwo kendo iwi ng’om. (Tic mi Jukwenda 24:15) Biblia uweco bende pi cer ma pi kwo mi polo. Cer maeno timere nwang’u dhanu ma Mungu ung’iogi, gicer pi nicidho nikwo i polo karacelo ku Yesu.
26 WECO KU PAJOGI (WECO KU TIPO)
Weco ku pajogi kunoke weco ku tipo, tie timo marac, ma jupimo niweco ko ku tipo m’ucido; ecopo bedo dhok ku dhok kunoke nikadhu ku ba ng’atu mange; calu ve ajoga, won tipo, kunoke ng’atu ma somo lembe m’i die wijo. Dhanu ma giweco ku tipo giyio ponji mi ndra ma nia ka dhanu utho, tipo migi tho ngo, ento tipone gidoko ni ulelu dhanu ma tie ku tego. Pajogi giwingo bende wi dhanu kara gitur cik pa Mungu. M’umedo maeno, timo ma calu ve, tio ku nyikaluku pi nineno lembe ma bibino kunoke lembe m’ung’eyere ngo, ewolembe, timo thangu, timo ajoga, nibedo ku yioyic iwi lembe m’umbe man ma timere ngo ma re juparu nia copo timere; eno ceke gitie timo mi weco ku pajogi. Bende, buku, gazeti, oroskop, filme, cal, kadok wer ma tung’ tung’, copo ketho junen nia pajogi kunoke tego moko mi tipo mareco tie rac ungo, kunoke nia copo foyo ijo. Kite ma tung’ tung’ ma jukunyo ko dhanu, calu ve mio thier ni ju m’utho, timo kunoke wodho kabuli, timo foc moko pi paru pi ng’atu m’utho, man kwiro tipo, gitie bende ku ribiri ku pajogi. Wang’ mapol, dhanu ma gimaru nitio ku tego mi pajogi, gitio ku yath ma merojo.
27 DITO MA MALU NGBIR PA YEHOVA
Yehova tie Mungu ma Jategokpo, en re m’ecwio polo ku ng’om ku piny m’i ie zoo. (Lembanyutha 15:3) Eno re m’uketho etie Won piny ceke man etie ku dito ma lee hai, kunoke ku twero ceke mi bimo wi giracwia pare zoo. (Zaburi 24:1; Isaya 40:21-23; Lembanyutha 4:11) Eketho cik pi gin ceke m’ecwio. Yehova tie bende ku twero mi ng’io dhanu mange kara gibed jubim. Ka wamaru Mungu man ka wabewore, nwang’u wabediko cingwa ikum dito pare ma malu ngbir.
28 WODHO IC
Wodho ic tie ninego nyathin ma fodi unyolere ngo akakaka. Etie ngo ret ma saa moko copo niwok, man etie ngo bende lembe ma tundo ka kumjo ujai en gire. Niai i saa ma ic upodho, nyathin utie ngo kende kende wathkum min, ento etie ng’atu acel ma zoo.
29 CIKO RIMO IKUMJO
Etie yo mi thieth ma jutio ko pi nidwoko rimo ma juwodho kud ikum ng’atu moko, kunoke rimo ma jular jugwoko kaka moko, nidok ikum ng’atu mange. Ecopo bedo rimone en zoo, kunoke acel m’ikind thenge ang’wen ma pigi tek. Rimo tie ku thenge ang’wen mae ma pigi tek: pii rimo (plasma), rimo ma kwar (globules rouges), rimo ma tar (globules blancs), man thenge ma konyo pi poto pa rimo (plaquettes).
30 TWINY
Ka Biblia ubeweco pi “twiny,” nwang’u ebeweco ngo kende kende pi mio matira. Ka jumio iwa twiny, nwang’u jubenyutho iwa yo m’umaku walubi, jubeponjowa man jubetirowa. Yehova twinyo ngo dhanu i kite marac kunoke ku kwinyo. (Lembrieko 4:1, 2) Yehova tie lapor maber akeca ni junyodo. Twiny ma Yehova bemio kelo bero lee; ecopo ketho ng’atu m’etwinyo tundo nimaru juk. (Lembrieko 12:1) Yehova umaru dhanu pare man eponjogi. Emio igi telowic ma tiro paru mandha ngo, man ma konyogi kara gitund niparu man nitimo i kite ma foyo ie. Twiny ma junyodo mio ni awiya migi uketho i ie, nikonyogi ginyang’ i thelembe m’ukwayu gibed ko wor. Etie bende niponjogi gimar Yehova, man gimar Lembe pare Biblia, man ginyang’ i cik mir ukungu ma nwang’ere i ie.
31 PAJOGI
Pajogi gitie giracwia mareco mi tipo ma kumgi nen ungo, man gitie ku tego m’ukadhu pa dhanu. Pajogi gitie jumalaika mareco akeca. Gidoko jumalaika mareco kinde ma gikoso woro Mungu man gidwokiri gigi ni judhoge. (Thangambere 6:2; Yuda 6) Gilubo tok Sitani i jai pare m’ejai ko ni Yehova.


c: text/html

text:
Ododo me 5: Kwo Matek Ocakke
I KARE ma dong gipe i poto me Eden, Adam gin ki Kawa gubedo ki peko mapol. Gin omyero guti matek me nongo cam. Ma ka yadi mabeco, gin guneno okuto ki ocok mapol aye tye ka twi i ngetgi. Man aye gin ma otimme i kare ma Adam gin ki Kawa gukwero winyo Lubanga kacel ki giko bedo lureme.
Ento ma dong rac loyo meno, Adam gin ki Kawa gucako to woko. Wi po ni, Lubanga ocikogi-ni, ka gucamo nyig yat moni ci gibito. Ada, i nino ma gucamo iye kikome, gucako to woko. Onongo obedo me mingo tutwal pi gin me kwero winyo Lubanga!
Lutino pa Adam gin ki Kawa ducu kinywalogi i kare ma dong Lubanga oryemogi woko ki i poto me Eden. Man te lokke ni lutino-ni bene omyero guti dok guto woko.
Ka nene Adam gin ki Kawa guwinyo Jehovah, onongo kono kwo obedo mit pigi ki pi lutinogi. Gin ducu kono gukwo nakanaka ki yomcwiny i lobo. Ngat mo pe ma onongo obiti, two ka to.
Lubanga mito ni dano gukwo ki yomcwiny nakanaka, dok En ciko ni i nino mo gibibedo kumeno. Pe lobo keken aye bibedo maber, ento dano ducu gibibedo ki yot kom. Jo ducu ma i lobo gibibedo lurem dok lurem Lubanga bene.
Ento Kawa onongo dong pe larem Lubanga. Pi meno i kare ma en nywalo lutino, pe onongo yot bote. En owinyo arem. Bedo labongo winyo Jehovah ada okelo bote kumo madit, in pe iye man?
Adam gin ki Kawa gunywalo awobe ki anyira mapol. I kare ma kinywalo latin laco me acel, gin gucako nyinge ni Kain. Gin gucako nying latin-gi ma laco me aryo ni Abel. Gin ango ma otimme i komgi? In ingeyo?
Acakki 3:16-23; 4:1, 2; Niyabo 21:3, 4.
Peny
- Kwo obedo nining ki Adam gin ki Kawa inge a woko ki i poto me Eden?
- Ngo ma ocako timme i kom Adam ki Kawa, dok pingo?
- Pingo lutino pa Adam ki Kawa giti dok gito woko?
- Ka Adam ki Kawa nongo gulubo cik pa Lubanga, kono kwo onongo tye nining pirgi ki lutinogi?
- Kawa obedo ki arem ango pi kwero lubo cik?
- Lutino awobe aryo mukwongo pa Adam ki Kawa ni onongo nyingi nga?
- Lutino mukene ma gitye i cal-li gubedo anga-gi?
Peny mukene
- Kwan Acakki 3:16-23 ki 4:1, 2.
Ngom ma gilamo-ni ogudo kwo pa Adam nining? (Acak. 3:17-19; Rom. 8:20, 22)
Pingo nying Kawa ma tyen lokke ni "Megi jo Ducu ma Kwo” ni porre mada? (Acak. 3:20)
Jehovah onyuto ni en etimo ber pi Adam ki Kawa nining i nge timo bal-gi? (Acak. 3:7, 21)
- Kwan Niyabo 21:3, 4.
"Jami macon” ango ma in itamo ni myero gijwa woko?

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Kaka nitie chike maoko mineno marito weche mag piny, ekaka nitie bende chike mag chuny mochung' ni winjruok man e kindi kod Nyasaye.
1. CHIK MOKWONGO
Nyasaye oheri kendo en gi chanro miwuoro kuom ngima mari.
HERA MAR NYASAYE
"Nikech Nyasaye nohero piny ahinya, omiyo nochiwo Wuode ma miderma, mondo ng'a ma oyie kuome kik lal, to obed gi ngima mochwere." (Johana 3:16)
CHANRO MAR NYASAYE
(Kristo owacho) "An nabiro mondo gibed gi ngima, kendo gibed godo moloyo." (Johana 10:10).
Ere gimomiyo ji mang'eny ok nigi ngima mogundho?
2. CHIK MAR ARIYO
Dhano opong' gi richo kendo opogore gi Nyasaye kuom mano ok onyal ng'eyo kata neno hera gi chanro mar Nyasaye kuom ngimane.
DHAND OPONG' GI RICHO
"Nimar ji duto oseketho, kendo girem kuom duong' mar Nyasaye." (Jorumi 3:23)
Dhano nochwe mondo obed gi lalruok kod Nyasaye; to nikech tamruok mare kod dwarone owuon, noyiero woutho e yorene owuon mi lalruokne gi Nyasaye ne okethore. To dwarone owuon ka luwore gi kit tim ng'anjo kata pogruok maling' ling', e adiera mar gima Muma Maler luongo ni richo.
DHANO OSEWEYO LALRUOK KOD NYASAYE
"Nikech misach richo en tho" (Pogruok marchuny kod Nyasaye). (Jorumi 6:23)
Nyasaye en Ler to dhano en jaricho. Nitie bugo maduong' mopogo kind dhano kod Nyasaye. Kinde ka kinde dhano temo mondo ochop ir Nyasaye kod ngimano mogundho kuom nyalone owuon: ngima maber, pogo maber kod marach, rieko mamalo, kod moko ma kamago; to temo magi duto ni nono.
Chik mar adek chiwonwa ducko kuom masirani...
3. CHIK MAR ADEK
Yesu Kristo e chiwo ma kende mar Nyasaye kuom richo mar dhano. Kuome, inyalo ng'eyo kendo neno hera gi chanro mar Nyasaye kuom ngimani.
NOTHO KARWA
"To Nyasaye onyisowa hera moherowago kama, ni Kristo nothonwa, ka ne pod wan joricho." (Jorumi 5:8)
NOCHIER A KUOM JO MOTHO
"Bang' thone nowuoknigi kongima gi nyisruok mathoth ma ok nyal kwer, konenorenigi kuom ndalo piero ang'wen, kendo kowuoyonigi kuom pinyruodh Nyasaye." (Tich Joote 1:3)
EN E YO MA KENDE
"Yesu nowachone ni, An e yo, kendo an e adiera, kendo an e ngima; ng'ato ok bi ka Wuora ma ok okadho kuoma." (Johana 14:6)
Nyasaye oseketo olalo e bugo maduong' mopogowa kode kooro Wuode Yesu Kristo mondo otho karwa e msalaba.
Ng'eyo chike adekgi ok oromo....
4. CHIK MAR ANG'WEN
Nyaka ng'ato ka ng'ato orwak Yesu Kristo kaka jawar kendo ruoth: eka wanyalo ng'eyo kendo neno hera gi chanro mar Nyasaye kuom ngimawa.
NYAKA WARWAK KRISTO
"To giduto ma norwake, nomiyogi teko mondo gibed nyithind Nyasaye, e jogo ma yie kuom nyinge." (Johana 1:12)
NYAKA WARWAK KRISTO KUOM YIE
"Nimar oresou gi ng'uono kuom yie. To un ok e ma umiyo mano otimore; en mich Nyasaye. Ok oa kuom tim ma dhano timo, mondo kik ng'ato opakre." (Jo Efeso 2:8,9)
NYAKA WARWAK KRISTO WAWEGI
"Ne! Achung' e dho ot kendo adwong'o. Ka ng'ato owinjo duonda, mi oyawo dho ot, anadonj ire, kendo anachiem kode, to en bende nochiem koda." (Fweny 3:20).
Rwako Kristo en dhi ir Nyasaye ka waweyo ngimawa wawegi, kendo ka wageno ni Kristo biro donjo e ngimawa mondo owenwa richowa kendo otimwa gima doher mondo wabedi. Ok en gi ma oromo ka ng'ato lokore gi rieko mag dhano kuom buchene kata bedo gi paro mag tim owruok.
Alotura ariyogi nyiso yore ariyo mag ngima:
Aloura mane mowinjore gi ngimani?
Aluora mane ma diher mondo owinjre gi ngimani?
Weche maluwoegi nyiso kaka inyalo rwako Yesu:
KORO INYALO RWAKO KRISTO KUOM LAMO MAR HULO YIE
(Lamo en wuoyo kod Nyasaye)
Nyasaye ong'eyo chunyi omiyo ok en gi wach kod wecheni; odwaroparo mar chunyi moloyo.Ranyisi mar lamo mowinjore e ma:
"Ruoth Yesu, afwenyo ni asekonyora gi ngimana awuon kendo aseketho marach e nyimi. Ayawo dho ot chunya kendo ayie rwaki kaka Jawarna kendo Ruodha. Kaw kom loch mar ngimana. Losa mondo abed jalo ma didwar mondo abedi."
Bende lamoni wuoyo kuom dwaro mar chunyi? Ka en kamano, to lam lamoni e sani, kendo Kristo biro donjo e chunyi kaka nosingore.
YOR FWENYO NI KRISTO OSEDONJO E NGIMANI
Iseruako Kristo e ngimani? Kaka singruokne obet e Fweny 3:20, ere Kristo koro kaluwore kod ngimani? Kristo nowacho ni onyalo donjo e ngimani. lparo ni onyalo witi? Ere kaka ing'eyo ni Nyasaye oseduoko lemoni? (Genruok mar Nyasaye owuon gi Wachne)
MUMA MALER OSINGO NGIMA MOCHWERE NI JI DUTO MORWAKO KRISTO....
"Nyasaye nomiyowa ngima ma nyaka chieng', kendo ngimano ni e i Wuode. Ng'a man gi Wuowi en gi ngima, to ng'a ma ok ni gi Wuod Nyasaye ok en gi ngima. Wechegi asendikonu un muyie kuom nying.Wuod Nyasaye, ni mondo ung'e ni un gi ngima ma nyaka chieng." (1 Johana 5:11-13)
Go ni Nyasaye erokamano pile kuom Kristo bedo e i ngimani kendo ni nikech ok nojwang'i ngang.' (Johibrania 13:5)
Inyalo fwenyo ni Kristo mangima odak e iyi kendo ni in gi ngima ma nyaka cheing' kochakore e thuolo mirwake e iyi ka luwore gi singruok mare.
WECHE KUOM DONGO MAR JAKRISTO
Dongruok kuom weche mag chuny biro ni kech geno Yesu Kristo. "Ngat moket kare kuom yie, nobed mangima." (Jo Galatia 3:11) Ngima mar yie nomiyi geno momedore kuom Nyasaye kuom gimoro ka gimoro e ngimani, kendo miyi timo magi:
- Sud ir Nyasaye e yor lamo pile (Johanna 15:7)
- Som Wech Nyasaye pile (Tich Joote 17:11) Chak gi Injili mar Johana.
- Winj chik Nyasaye kinde ka kinde. (Johana 14:21)
- Tim nend Kristo gi timbeni kod wecheni (Mathayo 4:19; Johana 15:8)
- Gen kuom Nyasaye kuom gik moko duto mag ngimani (1 Petro 5:7)
- Roho Maler - yiene mondo oloyi kendo omiyi teko e ngima mapile kendo kuom timo neno. (Jo Galatia 5:16,17; Tich Joote 1:8)
Inyalo paroe gimoro amora ma nyalo timoreni miwuoro moloyo rwako Kristo? Diher goyo ni Nyasaye erokamano e thuoloni kuom gino mosetimoni?
Yorno mar goyo ni Nyasaye erokamono nyiso wach yie man e iyi.


text:
Sigana mar 32: Masiche Apar
NE ANE pichegi. Moro ka moro nyiso masira ma Jehova ne okelo e wi piny Misri. E picha mokwongo, inyalo neno ka Harun goyo Aora Nail gi ludhe. Kane otimo kamano, pi aorano ne olokore remo. Rech ne otho ma aora ne ochako ng’we marach.
Bang’ mano, Jehova ne omiyo ogwende owuok e Aora Nail. Ne gintie kamoro amora—e kendo, e gik dwalo mogo, e otendni ji—kuonde duto. Kane ogwendegi otho, Jo-Misri ne ochokogi ma gigangore gigangore, kendo piny ne ng’we marach kodgi.
Bang’e, Harun ne ogoyo piny gi ludhe, ma lowo ne olokore sambe. Sambe chalo gi lwang’ni to gin gikayo ji. Sambegi ema ne gin masira mar adek e piny Misri.
Masiche ma ne odong’ ne gin masiche ma ne hinyo Jo-Misri kende to ok Jo-Israel. Masira mar ang’wen ne gin lwang’ni madongo ma ne opong’o ute Jo-Misri duto. Mar abich ne en mahinyo le. Ng’eny dhok, rombe gi diek mag Jo-Misri ne otho.
Bang’ mano, Musa gi Harun ne okawo buru moko ma giwito burugo e kor yamo. Timo kamano ne okelo ni ji koda le adhonde maricho. Mani ne en masira mar auchiel.
Bang’ mano, Musa ne orieyo lwete kochomo polo ma Jehova ne ooro pe. Mani ne en pe marach ahinya ma podi ne ok otimore e piny Misri.
Masira mar aboro ne en mar det bonyo. Det bonyo ne podi ok obedoe mang’eny machalo gi mano. Ne gichamo gimoro amora ma pe ne ok oketho.
Masira mar ochiko ne en mar mudho mandiwa. Kuom ndalo adek piny ne opong’ gi mudho mandiwa, to Jo-Israel ne nigi ler kuonde ma ne gidakie.
Mogik, Nyasaye ne onyiso joge ni mondo giwir remb nyadiel kata mar nyarombo e wi dhoutegi. Bang’e, malaika mar Nyasaye ne okalo e piny Misri. Kane malaika oneno remo, ne ok oneg ng’ato e odno. To ei ute duto ma ne dhoutegi onge remo e wigi, malaika mar Nyasaye ne onego nyithindo makayo duto mag dhano koda le. Mani ne en masira mar apar.
Bang’ masira ma ne ogikni, Farao ne owachoni Jo-Israel mondo oa. Oganda mar Nyasaye ne oseikore mar dhi, omiyo ne gichako wuok Misri mana gotienono.
Wuok sula mar 7 nyaka 12.
Penjo
- Ka itiyo kod piche man kae, ler ane masiche adek mokwongo ma Jehova ne okelo ne Misri.
- Ne nitie pogruok mane e kind honni adek mokwongo kod ma ne oluwe?
- Hono mar angw’en, abich, kod auchiel ne gin mage?
- Ler ane hono mar abiriyo, aboro, kod ochiko.
- Ang’o ma Jehova ne owacho ni Jo-Israel mondo otim ka hono mar apar ne podi?
- Hono mar apar ne en mane, to ang’o ma ne otimore bang’e?
Penjo mamoko
- Som Wuok 7:19-8:23.
Kata obedo ni ajuoke mag Jo-Misri ne otimo honni ariyo mokwongo kaka mag Jehova, ne ochunogi yie kod ang’o bang’ masira mar adek? (Wuok 8:18, 19; Mat. 12:24-28)
Masira mar ang’wen ne nyiso nade ni Jehova ni kod teko mar rito joge, to ng’eyo mano konyo oganda Nyasaye nade kaluwore kod “sand maduong’” ma ne okor? (Wuok 8:22, 23; Fwe. 7:13, 14; 2 Weche 16:9)
- Som Wuok 8:24; 9:3, 6, 10, 11, 14, 16, 23-25; kod 10:13-15, 21-23.
Grube ariyo mage ma ne ofwenyore ayanga nikech Masiche Apar, to mano nyisowa ang’o kuomgi e ndalogi? (Wuok 8:10, 18,19; 9:14)
Wuok 9:16 konyowa nade e ng’eyo gimomiyo Jehova oweyo Satan mondo obedie nyaka ndalogi? (Rumi 9:21, 22)
- Som Wuok 12:21-32.
Pasaka ne oreso nade ngima ji mang’eny, to Pasakano ne chiwo ranyisi mane? (Wuok 12:21-23; Joh. 1:29; Rumi 5:18, 19, 21; 1 Kor. 5:7)


text: 21 Eka ne aneno polo manyien gi piny manyien; nimar polo machon gi piny machon kargi ne oselal nono, bende nam koro ne onge.2 Ne aneno bende dala malerno, ma en Jerusalem Manyien, ka lor piny koa e polo ir Nyasaye, kendo noseikore kaka miaha mobidhore ne chwore.3 Eka gikanyono ne awinjo dwol moro maduong’ moa e kom-lojno ka wacho niya: “Neuru! Hema mar Nyasaye koro nigi dhano, kendo obiro dak kodgi, mi ginibed joge. Mi Nyasaye owuon nobed kodgi.4 Kendo obiro yweyo pi wang’ duto oa e wengegi, mi tho ok nobedie kendo, kata kuyo, kata nduru, kata rem ok nobedie kendo. Gik machon osekadho.”5 To Jal mobet e kom-lojno nowacho kama: “Neuru! Aloso gik moko duto obed manyien.” Bende owacho niya: “Ndik, nikech wechegi gin migeno kendo madier.”6 Mi nowachona niya: “Wechego koro osetimore! An e Alfa kendo an e Omega,* chakruok kendo giko. Ng’ato ang’ata ma nigi riyo, abiro miyo pi ngima nono, pi moa e soko.7 Ng’ato ang’ata molocho, obiro yudo gigo kaka pok mare, mi anabed Nyasache to en nobed wuoda.8 To ngoche, gi joma onge yie, gi joma odwanyore e timbegi mochido, gi jonek, gi joterruok, gi joma timo timbe-juok, gi joma lamo sanamu, kod jomiriambo duto, kargi nobed e ataro ma liel gi mach kod salfa.* Mani en tho mar ariyo.”9 Achiel kuom malaike abiriyo ma ne nigi bakunde abiriyo ma ne opong’ gi masiche mogik abiriyoka, nobiro mowachona niya: “Bi ane, to ananyisi miaha ma en chi Nyarombo.”10 Eka ne oting’a ka en e bwo teko mar roho maler mi otera nyaka e got moro maduong’ kendo mabor, kae to nonyisa dala malerno, ma en Jerusalem, ka lor piny koa e polo ir Nyasaye,11 kendo ka en gi duong’ mar Nyasaye. Rienyne ne chalo gi mar kidi ma nengone tek ahinya, kaka kidi mar jaspa, ma rieny maler ahinya ka kidi mar kristol.12 Dalano ne nigi ohinga maduong’ kendo modhi malo ahinya, bende ne en gi rangeye 12, gi malaike 12 e rangeyego, kendo e rangeyego ne ondikie nying dhoudi 12 mag nyithind Israel.13 Yo wuok chieng’ ne nitiere rangeye adek, to yo nyandwat rangeye adek, kendo yo milambo rangeye adek, kendo yo podho chieng’ rangeye adek.14 Ohinga mag dalano bende ne nigi kite 12 mag mise, kendo kuomgi ne ondikie nyinge 12 mag joote 12 mag Nyarombono.15 Koro ng’at ma ne wuoyo kodano noting’o odundu mar dhahabu kaka gir pim, mondo opimgo dalano gi rangeyene kod ohingane.16 To dalano ne nigi bethene ang’wen ma romre, kendo duong’ mar borne ariwa romre gi lachne. Eka nopimo dalano kotiyo gi odunduno, to ne en chiegni kilomita 2,220; borne ariwa gi lachne kod borne ka dhi malo, duto romre.17 Ne opimo bende ohinga mar dalano, ne en bede 144* ka luwore gi pimo mar dhano, kanyachiel gi pimo mar malaika bende.18 Koro ohingano ne olos gi kite mag jaspa, kendo dalano ne en dhahabu lilo, ma chal gi kio ma rieny maler.19 Mise mag ohinga mag dalano ne obidh gi kit kite duto ma nengogi tek: mise mokwongo ne en kidi mar jaspa, mar ariyo safir, mar adek kalkedon, mar ang’wen zumaridi,20 mar abich sadoniks, mar auchiel sardias, mar abiriyo krisolait, mar aboro beril, mar ochiko topaz, mar apar krisopras, mar apar gachiel hayasinth, mar apar gariyo amethist.21 Bende, rangeye apar gariyogo ne gin kite 12 mag lulu; rangach ka rangach ne olos gi kidi mar lulu achiel. Kendo ndara maduong’ mar dalano ne en dhahabu lilo, ma chal gi kio ma rieny maler.22 Ne ok aneno hekalu e iye, nimar Jehova Nyasaye Manyalo Duto e hekalu mare, kod Nyarombo bende.23 To dalano ok dwar ler mar wang’-chieng’ kata dwe mondo orienyne, nimar duong’ mar Nyasaye e ma rienyne, kendo taya mare en Nyarombo.24 Kendo ler mare biro rieny e ndara ma ogendni wuothoe, kendo ruodhi mag piny nokel duong’gi nyaka e iye.25 Ok bi lor rangeyene ngang’ godiechieng’, nimar kanyo otieno ok nobedie.26 Kendo ginikel duong’ kod luor mag ogendni nyaka e iye.27 To gimoro amora mochido kata ng’ato ang’ata ma timo gik modwanyore kod mag wuond ok bi yiene donjo e iye ngang’, to mana joma ondik nyinggi e bug* ngima mar Nyarombo.


text:
Mad Abedie ni Chokruogni Nyalo Dhi Adhiya Nyime!
Ne vidio makende ma lero chokruok moyiedhi ma notim Yangon, e piny Myanmar. Chokruogno nonyiso maler kaka Joneno mag Jehova oherore kendo gin gi winjruok maber miwuoro e kindgi, kata obedo ni chokruogno notim e piny ma osebedoga tenge gi pinje mamoko kuom higni mang’eny.
Puonjri Weche Momedore
DWOKO PENJO MA JI NIGO E WI MUMA
Ang’o Ma Pinyruodh Nyasaye Biro Timo?
Ne gik ma pinyruodh Nyasaye biro timo ka ochako locho e piny.
GIN JOMAGE MATIMO DWARO MAR JEHOVA E KINDEGI?
Ang’o Momiyo Joneno mag Jehova Dhi e Chokruoge Madongo?
Higa ka higa, wabedoga gi chokruoge adek madongo. Gin ber mage mwayudo e chokruogegi?


text:
LAPENY ME 5
Ka Atye ka Nongo Ayela i Cukul Kono?
NGO MA ONONGO IN IBITIMO?
Go kong ni: Thomas pe mito wot i cukul tin. Kadi diki, nyo i nino mo mukene. Pekone ocakke dwe adek angec i kare ma lutino kwan luwote gucako loko anii i kome. Gucako lwonge ki nying mogo maraco. I kare mukene ngat moni romo dipo Thomas, reto bukke ma i cinge woko piny ci timme calo pe otimo akaka, nyo latin mo ma tye i gurup i ngeye romo core, ci ka Thomas olokke en pe twero ngeyo ngat ma ocore. Laworo, ayela man omedde odoko rac atika i kare ma ngat moni ocwale lok me bwura ki i Intanet . . .
Kono in aye Thomas, ngo ma onongo ibitimo?
TAM KONG!
Olo itye ki teko mo! Adada, itwero loyo ngat ma keto ayela i komi labongo lweny. I yo ma nining?
PE IDOK IYE: Baibul waco ni: “Laming loko ki teko me dwane ducu ka kiniga omako, ento dano maryek juko kinigane motmot.” (Carolok 29:11) Ka itemo bedo ma komi opye mot kun pe inyuto kiniga ki lworo ka maleng, luyela magi gurumo weko yeli.
PE ICUL KWOR. Baibul waco ni: “Pe wucul wang gin marac ki gin marac i kom dano mo.” (Jo Roma 12:17) Culo kwor bibalone abala.
PE IYENY PEKO. Baibul waco ni: “Dano ma wiye tiyo ka oneno gin marac bino i kome, kanne woko.” (Carolok 22:3) Ka twere, gwokke ki jo ma luyela ki kabedo ma kiromo keto ayela i komi.
MI LAGAM MA CUNGO WI LAYELA WOKO. Baibul waco ni: “Gam me mwolo kweyo kiniga woko.” (Carolok 15:1) Itwero waco gin mo ma tugo nyero. Me labolle, ka layela mo owacci ni icwe tutwal, iromo gamo ni “Gwok nyo atwero dwoko kilona piny!”
A WOKO. Anyaka mo ma tye ki mwaka 19 ma nyinge Nora owacci “Ling alinga nyuto ni iteggi dok itek loyo ngat ma tye ka yelli-ni. Nyuto bene ni idongo kit me jukke keni, ma layela-ni pe kwede.”
—2 Temceo 2:24.
BED KI GEN I KOMI KEKENI. Luyela pol kare giyenyo jo ma gibwone kekengi dok pe gitwero cung matek i kom ayela. Ki tungcel, pol pa luyela giweki woko ka guneno ni pe ilworogi
WAC PEKONI BOT DANO MO. Ngat mo ma yam obedo lapwony owacci: “Acuko cwiny ngat mo keken ma tye ka nongo ayela me tito pekone woko. Man gin ma atir me atima, dok romo konyo jo mukene bene.”


text:
DUL ME 9
Omyero Wacung Matek i Kom Atematema
TIKA ma naka yam dong ngat mo owacci ni itim gin marac?— Tika en odiyo in me timone? Nyo gwok en owacci timo gin meno mit dok pe tye gin mo marac iye?— Ka ngat mo owacciwa ni watim gin ma kumeno nongo en tye ka temowa.
Ngo ma myero watim ka kiketowa i atematema? Omyero mono waye ci watim gin marac?— Meno pe yomo cwiny Lubanga Jehovah. Ento ingeyo anga ma cwinye bedo yom?— Catan Larac-ci.
Catan tye lamone pa Lubanga dok bene tye lamonewa. Pe watwero neno en pien obedo cwec ma tye ki kom me cwiny. Ento en twero nenowa. I nino mo acel, Larac-ci oloko ki Yecu, Lapwony Madit kun tute me yenyo yo me temme. Kong wanen gin ma Yecu otimo. Meno bimiyo wangeyo gin ma myero watim ka kiketowa i atematema.
Kare ducu Yecu onongo mito timo miti pa Lubanga. En onyutu man ka maleng kun nongo Batija i Kulu Jordan. I nge nongo Batija litap, Catan otute me yenyo yo me Temme. Baibul waco ni “polo oyabbe” bot Yecu. (Matayo 3:16) Man twero bedo ni Yecu wiye ocako po i kom kwo ducu macon i kare ma gukwo gin ki Lubanga i polo.
I nge nongo Batija, Yecu ocito i tim wek elwod lok i kom jami ma wiye ocako po i komgi. Dyewor ki dyeceng pyerangwen otum kunu. Pi kare magi ducu, Yecu pe ocamo gin mo keken, dong kec onongo tye ka nekke adada. I cawa man kikome aye Catan otute me yenyo yo me temo Yecu.
Larac-ci owaci: “Ka in i Wod pa Lubanga, wac ki godi magi gulokke gudok kwon.” Kwon man onongo pud dong obibedo mit adada! Ento Yecu mono onongo twero loko godi magi me doko kwon?— En onongo twero. Pingo? Pien Yecu Wod pa Lubanga onongo tye ki teko ma dok pat.
ka onongo Larac-ci openyo in kono, onongo mono ibiloko got mo doko kwon?— Kec onongo tye ka neko Yecu. Mono onongo pe bedo ber me timone kadi kicel keken?— Yecu onongo ngeyo ni rac me tic ki tekone i yo ma kumeno. Jehovah onongo omine teko meno me ywayo dano bot en Lubanga ento pe me tic kwede me cobo miti pa en Yecu kene.
Ma ka meno, Yecu owaco bot Catan gin ma gicoyo i Baibul: ‘Dano pe kwo ki kwon keken, ento bedo kwo ki lok ducu ma a ki i dog Jehovah.’ Yecu ongeyo ni timo jami ma yomo cwiny Jehovah pire tek loyo bedo ki gin acama.
Ento Catan dok pud oteme aye. En otero Yecu i Jerucalem ci ocibe ocung ka ma lamal i wi ot pa Lubanga. Ci Catan owacce ni: ‘Ka in i Wod pa Lubanga, kong ia ki malo kany i pot piny. Pien yam bene gicoyo ni Lumalaika pa Lubanga pe gibiweko iwanne.’
Pingo Catan owaco lok man?— En owaco man me temo Yecu wek otim gin mo me mingo. Ento Yecu pud dok aye okwero winyo lok pa Catan. En owaco ki Catan ni: ‘‘Yam bene gicoyo ni, ‘Pe iom i [Jehovah] Lubangani.’” Yecu ongeyo ni rac me temo Jehovah ki keto kwone ka mading.
Kadi bed kit meno, Catan pe oilo cinge. I ngeye, en otero Yecu i wi got mo ma lamal adada. Ki malo kunnu en onyutu bot Yecu ker, nyo gamente ducu me lobo-ni kacel ki deyogi. Ci Catan owaco bot Yecu ni: ‘Abimiyo jami magi ducu boti, ka iryebbe piny iwora.’
Tam kong mic pa Larac-ci. Tika ada ker, nyo gamente pa dano gubedo pa Catan?— Yecu pe okwero ni pe gubedo pa Catan. Kono jami magi pe gubedo pa Catan, kono Yecu onongo okwero woko. Ada, Catan kikome aye loyo ker me lobo-ni ducu. Baibul bene lwongo en ni “lalo lobo man.”
Ngo ma ibitimone ka Larac-ci ocikke me miyo boti gin mo ka ce iworo en?— Yecu onongo ngeyo ni rac me woro Larac-ci kadi bed ni En ebinongo iye mot. Pi meno Yecu owacce ni: ‘Cit cen, Catan! Pien Baibul wacci Jehovah Lubangani aye myero iwor dok iti pire keken.’
Wan bene warwatte ki atematema mapol. Tika ingeyo atematema mogo?— Labol acel ene. Mamani twero tedo mandaji. En romo waco boti ni pe myero icam wang ma cawa me cam oromo. Ento ket ni kec tye ka neki matek, ma miyo itwero bedo ki atematema me camone. Tika ibiwinyo lok pa mamani?— Catan pe mito ni iwiny lok pa mamani.
Wi myero opo i kom Yecu. En bene onongo kec tye ka nekke matek. Ento en onongo ngeyo ni yomo cwiny Lubanga pire tek loyo cam. Inyutu ni itye calo Yecu ka itimo gin ma mamani wacci.
Twero bedo bene ni lutino mogo gibito in ni imat jayi. Gitwero wacci ni ka imato ci man biweko iwinyo maber adada. Ento man twero balo yotkomi nyo bene neki woko. Nyo lawoti mo twero miyo boti taa, dok diyi tektek ni imati. Ibitimo gin ango?—
Wi myero opo i kom Yecu. Catan otemo bito Yecu me keto kwone ka ma ding kun wacce ni opye piny ki i wi ot pa Lubanga. Ento Yecu okwero timone woko. Ngo ma ibitimo ka ngat mo odiyo in tektek me timo gin mo marac?— Yecu okwero winyo lok pa Catan. I yo acel-lu, in bene omyero pe iwiny lok pa ngat mo ma diyo in me timo jami maraco.
I nino mo kitwero penyi me woro cal, meno obedo gin mo ma Baibul waco ni pe omyero watim. (Nia 20:4, 5) Twero bedo ni man tye but kwer mo ma kikwero ki i cukul. Kitwero wacci ni pe omyero idok i cukul meno tekke ikwero woro cal. Ibitimo gin ango?—
Timo jami matir yot ka dano ducu tye ka timone. Ento timo jami matir romo bedo tek tutwal ka jo mukene gitye ka bitowa ni watim jami maraco. Gitwero waco ni gin ma gitye ka timone-ni pe rac tutwal. Ento lapeny ma pire tek tye ni, Lubanga mono loko iye ningo? En aye ngeyo maber loyo.
Pi meno, labongo paro pi lok pa jo mukene, omyero pe watim jami ma Lubanga wacci giraco. I yo ma kit meno, wayomo cwiny Lubanga kare ducu, dok pe wayomo cwiny Larac-ci.
Ngec mukene madok i kom kit me cung matek i kom atematema me timo jami marac twero nonge i Jabuli 1:1, 2; Carolok 1:10, 11; Matayo 26:41; ki 2 Temceo 2:22.


text:
Be en Adier ni Un Din Moa Amerka?
Ofiswa maduong’ ni Amerka. Kata kamano, ok wan din Jo-Amerka nikech weche maluwogi:
- Joneno mag Jehova ok ne ojakore kowuok e din moro maluongore ni Jokristo. Kar mano, wan gadier ni wasedok e timo kaka Jokristo mokwongo ne timo.
- Joneno mag Jehova lendo gi kinda e pinje mokalo 230. Kata obedo ni wadak kanye, wachiwo ngimawa ne Jehova Nyasaye kod Yesu Kristo, to ok ne sirkal mar Amerka kata ne loch moro amora mar dhano.—Johana 15:19; 17:15, 16.
- Puonjwa duto wuok e Muma, to ok kuom jatelo moro mar kanisa man Amerka.
—1 Jo Thessalonika 2:13.
- Waluwo Yesu Kristo, to ok jatelo moro amora madhano.
—Mathayo 23:8-10.


text:
DUL ME 36
Angagi ma Kibicerogi? Gin Gibikwo Kwene?
I DUL aryo mukato-ni, dano adi ma wakwano lok i komgi ma kicerogi?— Dano abic. Lutino gubedo gin adi?— Gin adek. Me angwenne obedo awobi. Itamo ni man nyuto gin ango?—
Man nyuto ni Lubanga maro jo matino. Ento en bicero jo mapol bene. Jo ma gutimo jami mabeco aye mono Lubanga bicerogi keken?— Watwero tamo kumeno. Ento inongo ni dano mapol pe gupwonyo lok ada madok i kom Lubanga Jehovah gin ki Wode. Pi meno, gin gutimo jami maraco pien kipwonyogi jami maraco. Itamo ni Jehovah bicero jo macalo meno?—
Baibul wacci: “Dano gibicer woko, jo ma kitgi atir wa ki jo ma kitgi pe atir.” (Tic pa Lukwena 24:15) Pingo jo ma kitgi pe atir, nyo ma pe gutimo jami matir kibicerogi?— Pien ni pe gunongo kare me pwonyo lok i kom Jehovah ki dong gin ma en mito ni dano gutim.
Itamo ni dano kibicerogi awene?— Tam kong i kare ma Lajaro oto ci Yecu ocikke bot laminne Marita ni: “Omeru bicer.” Marita ogamo ni: “Angeyo ni en bicer i cer me nino me agik[ki].” (Jon 11:23, 24) Ngo ma Marita onongo tye ka wacone i kare ma en owacci Lajaro bicer i “nino me agik[ki]”?—
Marita onongo owinyo cikke pa Yecu ni: ‘Jo ducu ma tye i lyel gibikatti woko.’ (Jon 5:28, 29) Pi meno, “nino me agik[ki]” aye kare ma kibicero iye jo ducu ma wi Lubanga po i komgi. Nino man me agikki-ni pe obedo nino acel keken. Ento bibedo mwaka alip acel kulu. Baibul waco ni, ‘Lubanga bingolo kop i kom dano ducu ma i lobo,’ i nino man kikome. Jo ma en bingolo kop i komgi-ni kwako bene jo ma kibicerogi.
Tam kong kit ma nino man bibedo me yomcwiny kwede! I kare man me mwaka alip acel-li, dano milion mapol ata ma guto kibicerogi woko. Yecu olwongo kabedo ma kibicero iye jo-ni ni Paradic. Kong dong wanenu ka ma Paradic bibedo iye ki kit ma kwo bibedo kwede kunnu.
I kine ma romo cawa adek ma peya Yecu oto i kom yat, en oloko lok i kom Paradic bot laco mo ma giguro i kom yat cok kwede. Laco man gingolo to i wiye pi bal mapol ma en otimo. Ento i kare ma latim bal-li obedo ka neno Yecu kun winyo ngo ma giloko i Kome, en ocako bedo ki niye i kom Yecu. Pi meno, latim bal-li owaco ni: “Po pira ka ibidonyo i kerri.” Yecu odok iye ni: ‘Ada, awacci tin ni, wabibedo kwedi i Paradic.’
Ngo ma Yecu onongo tye ka wacone i kare ma en loko lok man? Paradic mono tye kwene?— Tam kong. Mukwongo, Paradic mono ocakke ki kwene?— Wi myero opo ni Lubanga omiyo paradic bot laco mukwongo Adam gin ki dakone, wek gukwo iye i lobo kany. Onongo gilwongo poto meno ni Eden. Lee bene onongo gitye i poto meno, ento pe guwano ngat mo keken. Dok bene onongo tye yadi mapol ma nyiggi mit, kacel ki kulu mo madit adada. Kabedo man onongo mwonya mada me kwo!—Acakki 2:8-10.
Pi meno, ka wakwano ni latim bal-li bibedo tye i Paradic, omyero wago i wiwa cal lobo man ma kiloko odoko kabedo mamwonya me kwo. Yecu mono bibedo i Paradic i lobo kany kacel ki latim bal man macon-ni?— Pe. Mono ingeyo pingo en pe bibedo i lobo kany?—
Tye kumeno pien Yecu bibedo i polo macalo Kabaka kun loyo lobo me Paradic-ci. Pi meno, bedo pa Yecu ki laco man te lokke ni Yecu bicere dok bineno ni jami ma mitte pire ocobbe. Ento, pingo mono Yecu biye ni ngat ma obedo latim bal meno okwo i Paradic?— Kong wanen ka watwero nongo lagamme.
Ma peya latim bal-li oloko ki Yecu, en mono onongo ngeyo yub mapol pa Lubanga?— Pe, en onongo pe ngeyo. En otimo jami maraco pien onongo pe ngeyo lok ada madok i kom Lubanga. I Paradic, kibipwonye ki yub mapol pa Lubanga. I ngeye, en bibedo ki kare me nyutone ni ada emaro Lubanga ki timo Mitine.
Jo ducu ma kibicerogi mono gibikwo i Paradic i lobo kany?— Pe, pe gin ducu. Ingeyo mono pingo tye kumeno?— Tye kumeno pien jo mukene kibicerogi me kwo kacel ki Yecu i polo. Gin gibiloc kacel kwede kun giloyo lobo me Paradic. Kong wanenu kit ma wangeyo kwede man.
I dyewor ma peya Yecu oto, en owaco bot lukwenane ni: ‘I ot pa Abana i polo, tye kabedo mapol, dok Abicito ka yubo ki wun kabedo.’ Ci Yecu ocikke botgi ni: “Abidwogo ka omowu bota, wek ka ma an abedo iye, wun bene wubed iye.”
Yecu ocito kwene i nge cerne?— En odok cen i polo me bedo ki Wonne. (Jon 17:4, 5) Pi meno, Yecu ocikke bot lukwenane ki lulub kore mukene ni ebicerogi wek gubed kacel kwede i polo. Ngo ma gin gibitimone kunnu kacel ki Yecu?— Baibul waco ni lupwonnyene ma gibibedo i “cer mukwongo” gibikwo i polo kun giloyo lobo macalo ‘luloc kacel kwede pi mwaka alip acel.’
Dano adi ma gibibedo i “cer mukwongo” kun gibiloc kacel ki Yecu?— Yecu owaco bot lupwonnyene ni: ‘Pe wulwor, wun romi manok, pien Wonwu oye atika me miyo botwu ker.’ (Luka 12:32) En “romi manok,” ma kibicerogi me bedo kacel ki Yecu i Kerre me polo-ni, welgi dong kimoko woko. Baibul nyuto ni “jo alip miya acel ki pyerangwen wiye angwen” kibicerogi ki i lobo.
Dano adi ma gibikwo i Paradic i lobo kany?— Baibul pe waco welle. Ento Lubanga onongo owaco bot Adam ki Kawa i kare ma gitye i poto me Eden-ni ni myero gunywal lutino dok gupong lobo. I ada, gin gukwero timo meno. Ento Lubanga bineno ni yubbe me pongo lobo ki jo mabeco ocobbe.—Acakki 1:28; Icaya 45:18; 55:11.
Tam kong kit ma bedo i Paradic bibedo mwonya kwede! Lobo-ni ducu bidoko calo poto me ature ki yadi maleng. Bipong ki winyi, lee, ki dong yadi kacel ki ature mabeco mapat pat. Ngat mo pe bibedo ki arem pien kome lit, nyo ngat mo pe bito. Jo ducu bibedo lurem. Ka wamito kwo pi naka i Paradic, man aye dong kare me yubbe pire.
Kwan lok mukene madok i kom yub pa Lubanga pi lobo i Carolok 2:21, 22; Latitlok 1:4; Icaya 2:4; 11:6-9; 35:5, 6; ki 65:21-24.


text:
Ere Kaka Ibiro Kel Kuwe e Piny?
Dwoko ma Muma Chiwo
Kuwe biro bedo e piny ok kokalo kuom kinda mar dhano to kokalo kuom Pinyruodh Nyasaye, ma en sirkal manie polo ma itayo gi Yesu Kristo. Ne ane gima Muma puonjo e wi geno majaberni.
Nyasaye biro miyo ‘
lwenje orum nyaka giko piny,’ ka ochopo singo mare mar kelo “
kuwe obed e wi piny e kind joma oyiego!”—Zaburi 46:9; Luka 2:14.
Pinyruodh Nyasaye biro locho e wi piny duto koa e polo. (Daniel 7:14) Obiro golo pogruok mantie e kind pinje ma en gima osekelo ywaruok mang’eny ahinya.
Yesu ma en Jaloch mar Pinyruodh Nyasaye, iluongo ni “
Ruodh Kuwe,” kendo obiro neno ni “
kuwe ok nowe medore ameda.”—Isaiah 9:6, 7.
Jo mohero dhawo ok noyienegi dak e bwo pinyruodh Nyasaye nikech ‘
chuny [Nyasaye] osin kod ng’at mohero tim mager.’—Zaburi 11:5; Ngeche 2:22.
Nyasaye puonjo jotichne kaka ginyalo dak gi kuwe. Nikech puonjgo, Muma wacho ni ji biro ‘
kawo ligengini ma gingo eka ginilosgo leu kwer, kod tongegi ginithedh ratonge: oganda ok noting’ ligangla ne oganda machielo, kendo ok ginipuonjre wach lweny nyaka chieng’.’—Isaiah 2:3, 4.
Gie sani, Joneno mag Jehova milionde puonjore kaka ginyalo kelo kuwe. (Mathayo 5:9) Kata bed ni wawuok e ogendini mopogore opogore kendo wadak e pinje makalo 230, ok wa dhaw gi ng’ato ang’ata.
Joneno mag Jehova puonjore yore mag dak gi kuwe gi jomoko
Puonjri Weche Momedore
WACH MABER MOWUOK KUOM NYASAYE!
Wach Maber en Ang’o?
Puonjri gima wach mowuok kuom Nyasaye en, gimomiyo onego ochop ne ji mapiyo, kod gima onego itim.
GIN JOMAGE MATIMO DWARO MAR JEHOVA E KINDEGI?
Joneno mag Jehova Gin Jomage?
Gin Joneno mag Jehova adi ming’eyo? Kuom adier, wan jomage?


text:
Kare Mar 6: Nyuol Yesu Nyaka Tho Mare
Malaika Gabriel ne oor ir nyako majaber miluongo ni Mariam. Ne onyiso Mariam ni obiro nyuolo nyathi mabiro locho nyaka chieng’. Nyathino ma en Yesu, ne onyuol e kund dhok, to kanyo ema jokwath ne olime. Bang’e, sulwe ne otelo ne ji mowuok yo ugwe nyaka kama nyathino nitie. Wapuonjore kuom ng’at ma ne omiyo gineno sulweno, kendo kaka Yesu ne ores kane itimo kinda mar nege.
Bang’e waneno Yesu ka en jahigini 12, kowuoyo kod jopuonj ei hekalu. Higini apar gaboro bang’e, ne obatis Yesu, kendo nochako timo tich ma ne Nyasaye oore mondo otim mar lando wach Pinyruoth kod puonjo e piny kae. Yesu ne oyiero ji 12 mondo obed jootene ka gikonye e tijno.
Yesu bende ne otimo honni mang’eny. Ne omiyo ji gana gi gana chiemo ka otiyo gi rech kod makate matin kende. Ne ochango jo matuwo, kendo ne ochiero kata jo motho. Gikone, wapuonjore kuom gik mang’eny ma ne otimore ni Yesu e odiechieng’ mogik mar ngimane, kendo kod kaka ne onege. Yesu ne olando wach kuom higini madirom adek gi nus. Kuom mano, KARE mar 6 wuoyo kuom higini manyalo kalo 34 matin.


text: 3 Ne nitie ng’at moro ma Ja-Farisai, ma nyinge Nikodemo, ma bende ne en jatelo moro mar Jo-Yahudi.2 Ng’atni nobiro ire gotieno mowachone niya: “Rabi, wang’eyo ni in japuonj moa ir Nyasaye, nimar onge ng’at ma nyalo timo ranyisi mitimogi mak mana ka Nyasaye ni kode.”3 Yesu nodwoke kama: “Adier awachoni ni, ka ok onyuol ng’ato gi nyuol manyien,* ok onyal neno Pinyruodh Nyasaye.”4 Nikodemo nopenje kama: “Ere kaka inyalo nyuol ng’ato kosebedo ng’at maduong’? Ok onyal donjo kendo ei min mare mi chak nyuole, koso?”5 Yesu nodwoke kama: “Adier awachoni ni, ka ok onyuol ng’ato kuom pi gi roho, ok onyal donjo e Pinyruodh Nyasaye.6 Gima osenyuol kuom ringruok en ringruok kendo gima osenyuol kuom roho en roho.7 Kik iwuor nikech asewachonu kama: Nyaka nyuolu manyien.8 Yamo kudho kochomo kama odwaro kendo uwinjo kaka okudho, to ok ung’eyo kama owuokie kata kama odhiye. E kaka ng’ato ka ng’ato mosenyuol kuom roho chal.”9 To Nikodemo nopenje kama: “Ere kaka gigi nyalo timore?”10 Yesu nodwoke niya: “Obet nade ni in japuonj e Israel, to e ma pod ok ing’eyo wechegi?11 Adier, adier, akoni ni, gik ma wang’eyo wawacho, kendo gik ma waseneno wachiwo nendgi, to un ok urwak neno ma wachiwo.12 Ka asewachonu gik manie piny to e ma pod ok uyie, ere kaka ubiro yie ka awachonu gik manie polo?13 E wi mano, onge ng’ato ang’ata ma oseidho malo e polo, mak mana jal ma ne olor koa e polo, ma en Wuod dhano.14 To mana kaka Musa nong’awo thuol malo e thim, e kaka Wuod dhano bende nyaka ng’aw malo,15 mondo ng’ato ka ng’ato ma keto yie kuome obed gi ngima ma nyaka chieng’.16 “Nimar Nyasaye nohero piny ahinya mi nochiwo Wuode ma miderma, mondo ng’ato ang’ata ma nyiso yie kuome kik keth, to obed gi ngima ma nyaka chieng’.17 Nikech Nyasaye nooro Wuode e piny, ok ni mondo ong’ad ne piny bura, to mondo ores piny kokalo kuome.18 Ng’ato ang’ata ma nyiso yie kuome ok bi ng’adne bura. Ng’at ma ok nyis yie bura oseloyo nimar ok osenyiso yie e nying Wuod Nyasaye ma miderma.19 Koro ma e gimomiyo ibiro ng’ad bura: nimar ler osebiro e piny, to ji osehero mudho kar hero ler, nikech timbegi ne richo.20 Nimar ng’ato ang’ata mong’iyo gi timo gik maricho, osin gi ler kendo ok obi e ler mondo eka kik kwer timbene.21 To ng’at ma timo gik madier biro e ler mondo timbene onenre ayanga kaka gik motim ka luwore gi dwach Nyasaye.”22 Bang’ mano, Yesu gi jopuonjrene nodhi e gweng’ moro mar Judea. Ka en kuno, nokawo kinde moko kodgi kendo nobatiso ji.*23 To Johana bende ne batiso ji e Aenon machiegni gi Salim, nikech kanyo ne nitie pi mang’eny kendo ji ne siko ka biroe to ibatisogi;24 nimar ne pok otue Johana e jela.25 Koro jopuonjre Johana nobedo gi ywaruok gi Ja-Yahudi moro e wi wach pwodhruok.26 Omiyo, ne gibiro ir Johana kendo wachone niya: “Rabi, ng’at ma ne ni kodi loka Jordan ma ne ichiwo neno kuomecha, ne, ng’atno batiso ji kendo ji duto dhi ire.”27 Johana nodwoko kama: “Ng’ato ok nyal yudo kata gimoro achiel, mak mana komiye koa e polo.28 Un uwegi un joneno kuoma ni nawacho ni, ‘Ok an e Kristo, to ni, oseora mondo atel ne ng’atno.’29 Ng’at ma nigi miaha e wuon kisera. To ka osiep wuon kisera ochung’ kendo winje, obedo gi ilo ahinya nikech dwond wuon kisera. Omiyo, morna osebedo mopong’ chuth.30 Ng’atno nyaka sik ka omedore, an to nyaka asik ka adok chien.”31 Ng’at ma owuok malo ni e wi jomamoko duto. Ng’at ma owuok e piny, owuok e piny, kendo owuoyo e wi gik manie piny. Ng’at ma owuok e polo ni e wi jomamoko duto.32 Ochiwo neno e wi gik moseneno kendo mosewinjo, to onge ng’at ma rwako neno mochiwo.33 Ng’at moserwako neno mochiwo oseyie chuth ni Nyasaye wacho adier.34 Nikech ng’at ma Nyasaye nooro wacho weche mag Nyasaye, nimar Nyasaye chiwo rohone ma ok opim.35 Wuoro ohero Wuode kendo oseketo gik moko duto e lwete.36 Ng’at ma nyiso yie kuom Wuod Nyasaye nigi ngima ma nyaka chieng’; to ng’at ma ok winj Wuowi ok none ngima, to mirimb Nyasaye siko kuome.


text:
SULA MAR 18
Batiso kod Bedo gi Winjruok e Kindi gi Nyasaye
Batiso mar Jokristo itimo e yo mane?
Gin gik mage madwarore mondo itim ka pok obatisi?
Ng’ato chiwore ni Nyasaye e yo mane?
Gima duong’ momiyo ibatiso ng’ato en ang’o?
1. Ang’o momiyo Ja-Ethiopia moro ne okwayo ni mondo obatise?
“NE! PI E; ang’o ma disind batisa? ” Penjono ne openj gi Ja-Ethiopia moro higini madirom 2,000 mosekalo. Jakristo miluongo ni Filipo ne ofwenyo ne jalo e yo ma ratiro ni Yesu e Mesia ma ne okor wachne. Nikech wach ma ne opuonjore kowuok e ndiko ne odonjo ei chunye, Ja-Ethiopiano ne oneno ni nyaka otim kaluwore gi gima ne opuonjoreno. Ne onyiso ni odwaro mondo obatise!—Tich Joote 8:26-36.
2. Ang’o momiyo batiso en gima onego ipar ahinya?
2 Ka isebedo ka inono adimba sula motelo mag bugni kod achiel kuom Joneno mag Jehova, inyalo gombo penjo niya, ‘Ang’o ma sinda mondo kik batisa? ’ Nyaka sani, isepuonjori kuom gima Muma singo e wi ngima mochwere e Paradis. (Luka 23:43; Fweny 21:3, 4) Isepuonjori bende e wi chal mar jo motho kod geno mar chier. (Eklesiastes 9:5; Johana 5:28, 29) Nyalo bedo ni isebedo ka ichokori gi Joneno mag Jehova, kendo iseneno in iwuon kaka giluwo din mar adier. (Johana 13:35) Maloyo mano, nyalo bedo ni in bende isechako bedo gi winjruok e kindi gi Jehova Nyasaye.
3. (a) En chik mane ma Yesu ne omiyo jolupne? (b) Batiso mar pi itimo e yo mane?
3 Ere kaka inyalo nyiso ni idwaro tiyo ni Nyasaye? Yesu ne onyiso jolupne niya: ‘Dhiuru utim ogendini duto jopuonjrena, kubatisogi.’ (Mathayo 28:19) Yesu owuon ne oketo ranyisi ka en bende ne obatise ei pi. Ne ok okirne pi, kendo ne ok oolne aola pi e wiye. (Mathayo 3:16) “Batiso” en wach mowuok e dho Grik ma tiende en “nyumo.” Kuom mano, tiend batiso mar Jokristo en nyumo chuth, kata luto ei pi.
4. Batiso mar pi en gima nyiso ang’o?
4 Jogo duto madwaro bedo gi winjruok e kindgi gi Jehova Nyasaye nyaka batisi ei pi. Batiso nyiso ayanga ni in-gi gombo mar tiyo ni Nyasaye. En gima nyiso ni imor gi timo dwaro mar Jehova. (Zaburi 40:7, 8) Kata kamano, mondo obatisi, nitie gik moko ma nyaka itim.
NG’EYO KOD YIE GIN GIK MADWARORE
5 Isechako timo gima dwarore mokwongo. E yo mane? E yor medo puonjruok mondo ing’e Jehova Nyasaye gi Yesu Kristo. Nyalo bedo ni itimo mae kokalo kuom chenro maber mar puonjruok Muma. (Johana 17:3) Kata kamano, pod nitie gik mang’eny monego ipuonjri. Jokristo gin jogo madwaro mondo ‘ging’e chutho gima Nyasaye dwaro.’ (Jo Kolosai 1:9) Dhiyo e chokruok mag Joneno mag Jehova biro konyi ahinya e timo mano. Dhiyo e chokruoge kaka mago en gima dwarore ahinya. (Jo Hibrania 10:24, 25) Ka idhi e chokruogego kinde duto, ibiro yudo kony e medo ng’eyo Nyasaye.
6. Onego ibed gi ng’eyo mar Muma e okang’ maromo nade eka mondo obatisi?
6 En adier ni ok ochuno ni nyaka ing’e gik moko duto manie Muma eka mondo obatisi. Ja-Ethiopia cha ne nikod ng’eyo moro matin, kata kamano ne dwarore mondo okonye winjo kuonde moko e Ndiko e yo maber. (Tich Joote 8:30, 31) Kamano bende, nitie gik mang’eny monego ipuonjri. Kuom adier, onge chieng’ mibiro weyo ma ok ipuonjri e wi Nyasaye. (Eklesiastes 3:11) Kata kamano, ka podi ok obatisi, dwarore mondo ing’e, kendo iyie gi puonj moko mag Muma. (Jo Hibrania 5:12) Kuom ranyisi, puonjgo gin kaka adiera e wi chal mar jo motho, kod ber mar nying Nyasaye kaachiel gi Pinyruodhe.
7. Puonjruok Muma onego omi itim ang’o?
7 Kata kamano, bedo gi ng’eyo kende ok oromo, nikech ng’at “ma onge yie ok nyal bet malong’o ni Nyasaye.” (Jo Hibrania 11:6) Muma nyisowa ni, e kinde ma jomoko e dala mar Korintho machon ne owinjo wach ma Jokristo ne puonjo, ne ‘giyie, kendo nobatisgi.’ (Tich Joote 18:8) E yo machalo gi mano, puonjruok Muma onego omi iyie ni kuom adier Muma en Wach Nyasaye. Puonjruok Muma onego okonyi mondo ibed gi yie e teko mar misango mar Yesu kaka rawar, kaachiel kod gigo ma Nyasaye osingo.—Joshua 23:14; Tich Joote 4:12; 2 Timotheo 3:16, 17.
NYISO JOMOKO ADIERA MAG MUMA
8. Ang’o mabiro miyo ibed gi gombo mar nyiso jomoko gigo ma isepuonjori?
8 Kaka yie medo dongo ei chunyi, ibiro nwang’o ni ok yot mondo iling’ gi weche ma isepuonjori manie chunyi. (Yeremia 20:9) Ibiro bedo gi gombo e chunyi mar nyiso jomoko wach Nyasaye kod dwaro mage.—2 Jo Korintho 4:13.
9, 10. (a) Gin jo mage minyalo chako wuoyogo e wi adiera mag Muma? (b) Ang’o ma onego itim ka idwaro mondo idonj e chenro mar tij lendo ma Joneno mag Jehova timo?
9 Inyalo chako nyiso jomoko adiera manie Muma ka iwuoyo gi wedeni, osiepeni, joma odak machiegni kodi, kaachiel gi joma itiyogo. Bang’e, inyalo bedo gi dwaro mar donjo e chenro mar tij lendo ma Joneno mag Jehova timo. Ka kindeno ochopo, bed thuolo e wuoyo kod Janeno mapuonji Muma. Ka nenore ratiro ni koro iromo dhi e tij lendo mitimo ayanga, ibiro timni chenro kaachiel gi jal mapuonji Muma mondo omi urom gi jodong kanyakla ariyo.
10 Timo mano biro miyi thuolo mar ng’eyo e yo maber moko kuom jodongo mag kanyakla mar Jokristo, matiyo tij rito rombe Nyasaye. (Tich Joote 20:28; 1 Petro 5:2, 3) Ka jodongo ariyogi onwang’o ni in kod ng’eyo malong’o e wi puonj madwarore mag Muma, ni idak e ngima manyiso ni iluwo chike Nyasaye, kendo ni kuom adier idwaro mondo ibed achiel kuom Joneno mag Jehova, gibiro nyisi ni koro inyalo timo tij lendo e lela kaka jaland wach maber ma podi ok obatisi.
11. Gin lokruok mage ma nyalo dwarore mondo jomoko otim ka podi ok oyie negi timo tij lendo ayanga?
11 Jodongo ariyogi bende nyalo nwang’o ni podi dwarore mondo ilok timbeni kaachiel gi yore moko e ngimani ka podi ok oyieni mondo iti tij lendo e lela. Magi nyalo ting’o timbeni moko ma osebedo ka opondo ne jomoko. Kuom mano, ka podi ok ikwayo ni idwaro bedo jalendo ma podi ok obatisi, nyaka iwe richo madongo, kaka timbe mag chode, mer, kod tiyo gi yedhe ma mero ji.—1 Jo Korintho 6:9, 10; Jo Galatia 5:19-21.
LOKO CHUNY KOD LUWO NGIMA MANYIEN
12. Ang’o momiyo loko chuny en gima dwarore?
12 Nitie gik mamoko monego itim ka podi ok oyieni mondo obatisi. Jaote Paulo ne owacho kama: “Lokuru chunyu, kendo lokreuru ni Nyasaye, mondo richou owany.” (Tich Joote 3:19) Loko chuny en neno lit nikech gima rach ma wasetimo. Loko chuny en gima dwarore ahinya ka ng’ato osebedo ka odak e ngima mar anjawo. Kata kamano, ng’at ma osebedo ka odak e ngima ma ok opong’ gi anjawo bende nyaka lok chunye. Nikech ang’o? En nikech dhano duto gin joricho, kendo onego gikwa Nyasaye ng’wono. (Jo-Rumi 3:23; 5:12) Kane podi ok ipuonjri Muma, ne ok ing’eyo gima dwaro mar Nyasaye en. Be nyalo bedo ni ne idak kaluwore kod dwaro mare chutho? Kuom mano, loko chuny en gima dwarore.
13. Luwo ngima manyien tiende ang’o?
13 Bang’ loko chuny, ng’ato nyaka ‘lokore ni Nyasaye,’ kata luwo ngima manyien. Nitie gik ma nyaka itim maloyo nyiso lit ei chunyi kende. Nyaka ikwed yor ngimani machon, kendo nyaka ing’ad ei chunyi ni chakre sani ka dhi nyime, idwaro timo gik mabeyo. Loko chuny kod luwo ngima manyien gin gik ma nyaka itim ka podi ok obatisi.
NYISO CHIWRUOK MARI
14. En ang’o madwarore ahinya mondo itim ka podi ok obatisi?
14 Nitie gima chielo madwarore ahinya mondo itim ka podi ok obatisi. Nyaka ichiwri ni Jehova Nyasaye.
15, 16. Tiend chiwruok mari ni Nyasaye en ang’o, to ang’o mamiyo ng’ato timo chiwruokno?
15 Seche ma inyiso chiwruok mari ni Jehova Nyasaye e lamo matut, isingorine ni en kende ema ibiro lame, kendo tiyone nyaka chieng’. (Rapar mar Chik 6:15) Kata kamano, ang’o momiyo ng’ato nyalo dwaro mondo obed misumba Nyasaye? Mondo wayud dwoko mar penjono we wati gi ranyisini: Wawach ni ng’ato dwaro nyuomo nyako. Kaka omedo ng’eye kendo nwang’o ni en kod kido mabeyo, e kaka omedo here. Bang’ kinde, obiro nwang’o ni gima odong’ en mana kwaye mondo obed chiege. Kuom adier, kendo nyakono en gima biro kelo ting’ momedore. Kata kamano, hera biro miyo okend nyakono.
16 Ka iseng’eyo Jehova, kendo ka ihere, chunyi biro dwaro mondo itine ma onge gima dwoki chien, kendo ok ibi keto kwan mar ndalo ma ibiro tiyone. Ng’ato ang’ata madwaro luwo Wuod Nyasaye, Yesu Kristo, nyaka ‘kwedre owuon.’ (Mariko 8:34) Wakwedore wan wawegi ka ok wami gombo magwa, kata dwaro magwa mondo ogeng’wa luwo chike Nyasaye gi chunywa duto. Kuom mano, ka podi ok obatisi, timo dwaro mar Jehova Nyasaye nyaka bed gima duong’ ahinya e ngimani.—1 Petro 4:2.
LOYO LUORO MAR DOK CHIEN
17. Jomoko nyalo weyo ma ok gichiwore ni Nyasaye nikech ang’o?
17 Jomoko neno ni ok ginyal chiwore ni Jehova nikech giluor ni mano en ondamo maduong’ ahinya. Gineno ni Nyasaye nyalo kumogi ka gitimo richo bang’ bedo Jokristo ma osetimo chiwruok. Nikech bedo maluor ni ginyalo dok chien ma gibed joketho e nyim Jehova, giparo ni ber mondo kik gichiwore mar tiyone.
18. Ang’o ma biro miyo ibed gi gombo mar chiwruok ni Jehova?
18 Kaka imedo puonjori hero Jehova, ibiro bedo gi gombo mar chiwruok mondo itine, kendo ibiro temo kaka inyalo mondo idag e ngima manyiso chiwruokno. (Eklesiastes 5:4) Bang’ nyiso chiwruok mari ni Nyasaye e lamo, kuom adier ibiro bedo gi dwaro mar wuotho “mowinjore ni Ruoth, kendo bet ma long’one chuth e tich mabeyo duto.” (Jo Kolosai 1:10) Nikech hera mari kuom Nyasaye, ok ibi neno ni timo dwaro mare en gima tek. Kuom adier, ibiro yie gi jaote Johana ma ne ondiko kama: “Nimar hero Nyasaye en mako chikne, to chikne ok tek.”—1 Johana 5:3.
19. Ang’o momiyo ok onego iluor chiwori ni Nyasaye?
19 Ok ochuno ni nyaka ibed ng’at makare chuth eka mondo ichiwri ni Jehova. Jehova ong’eyo kuonde ma iremie, kendo ok orito ni mondo itim gik ma ok inyal timo. (Zaburi 103:14) Odwaro ni mondo idag kaluwore gi chiwruok mari, kendo obiro miyi kony e timo kamano. (Isaiah 41:10) Inyalo bedo gi adier ni ka iketo geno mari kuom Jehova gi chunyi duto, “nomi yoreni bedo mochikore tir.”—Ngeche 3:5, 6.
NYISO CHIWRUOKNI E BATISO
20. Ang’o momiyo chiwruok mari ni Jehova ok sik ka en gima opondo?
20 Paro e yo matut kuom gik ma wase puonjore nyalo miyo ichiwri ni Jehova e lamo. Ng’ato ang’ata ma ohero Nyasaye kuom adier, nyaka ‘hul gi dhoge, mondo orese.’ (Jo-Rumi 10:10) Ere kaka inyalo timo mano?
21, 22. Inyalo ‘hulo ayanga’ nade yie ma in-go?
21 Inyalo wuoyo gi jarit matayo e kanyakla mari, mondo inyise ni idwaro mondo obatisi. Obiro loso chenro mondo jodongo moko owuo kodi e wi penjo moko madwarore mag Muma. Ka jodongogo oyie ni inyalo batisi, gibiro nyisi ni batiso mari nyalo timore e thuolo maluwe. * Nitie twak mawuoyo e wi tiend batiso ma ihinyo golo e thuolo kaka mago. Bang’e, jagol twak kwayo jogo duto ma onego obatisi mondo ‘ohul gi dhogi’ yie margi.
22 Batiso e gima nyiso ayanga ni koro in ng’at ma osechiwore ni Nyasaye, kendo ni koro in achiel kuom Joneno mag Jehova. Joma ibatiso nyaka nyum ei pi mondo ginyis ayanga ni gisechiwore ni Jehova.
TIEND BATISO MARI
23. Batiso “e nying Wuoro gi Wuowi gi Roho Maler” tiende ang’o?
23 Yesu nowacho ni, jopuonjrene ne idhi batisi “e nying Wuoro gi Wuowi gi Roho Maler.” (Mathayo 28:19) Tiend mae en ni ng’at ma idhi batisi bedo gi ng’eyo maler kuom migawo mar telo ma Jehova Nyasaye kod Yesu Kristo ni godo. (Zaburi 83:18; Mathayo 28:18) Ong’eyo bende tij roho maler mar Nyasaye.—Jo Galatia 5:22, 23; 2 Petro 1:21.
24, 25. (a) Batiso en ranyisi mar ang’o? (b) En penjo mane ma dwaro dwoko?
24 Kata kamano, batiso ok en mana lwokruok ei pi. En ranyisi mar gima ber ahinya. Ling’o ei pi en ranyisi ni koro isetho kaluwore gi yor ngimani machon. Ka oting’i malo wuok ei pi, mano en ranyisi ni koro ingima mondo itim dwaro mar Nyasaye. Onego ing’e bende ni chiwruok mari en gima itimo ni Jehova Nyasaye owuon, to ok ni tich moro, ok ni dhano moro, kata riwruok moro. Chiwruok mari ni Nyasaye kod batiso mari, gin chakruok mar bedo gi osiep machiegni ahinya gi Nyasaye—ee, bedo gi winjruok maber ahinya kode.—Zaburi 25:14.
25 Batiso ok onyiso ni koro ibiro yudo warruok maonge kiawa. Jaote Paulo ne ondiko kama: “Losuru warruok maru gi luoro kod kibaji.” (Jo Filipi 2:12) Batiso en mana chakruok. Penjo en ni, Ere kaka wanyalo ritore kata siko e hera mar Nyasaye? Sula mogik biro chiwo dwoko.
^ par. 21 Batiso itimo kinde duto ma Joneno mag Jehova nikod chokruoge madongo.


text:
KARE MAR 14
Wanyalo Nyiso Nade ni Wamakore Chuth gi Jehova?
Chung’ kor Nyasaye. 1 Petro 5:6-9
Tamri donjo e timbe anyuola ma Muma kwedo. Timo mano dwaro chir.
Kik idonj e siasa mag pinje; nikech ok giriw lwedo Jehova koda Pinyruodhe.
Tim yiero makare—winj Nyasaye. Mathayo 7:24, 25
Riwri gi Joneno mag Jehova gibiro konyi sudo machiegni gi Nyasaye
Dhi nyime puonjori e wi Nyasaye kendo tem luwo chikene.
Bang’ ka yie mari osebedo motegno, onego ichiw ngimani ne Jehova kendo obatisi.—Mathayo 28:19.
Winj Nyasaye. Som Muma, kendo kwa Joneno mag Jehova okonyi winjo tiende. Kae to ti kod gik mipuonjori. Ka itimo kamano, ibiro dak nyaka chieng’.—Zaburi 37:29.


text:
DUL ME APAR WIYE ABORO
Tika Omyero Adyer Kwona Bot Lubanga dok Anong Batija?
1. Lapeny ango ma iromo penye kwede i nge kwano buk man?
DONG ipwonyo lok ada me Baibul mapol i kare ma ibedo ka kwano buk man, calo cikke pa Lubanga me miyowa kwo ma pe tum, kit ma jo muto gitye kwede, ki gen me nicer. (Latitlok 9:5; Luka 23:43; Jon 5:28, 29; Niyabo 21:3, 4) Romo bedo ni dong icako cito i cokke pa Lucaden pa Jehovah dok iye ni gilubo woro me ada i kwogi. (Jon 13:35) Gwok nyo icako dongo wat macok ki Jehovah, dok imoko tammi me tic pire. Pi meno, iromo penye kekeni ni, ‘Ngo ma myero dong atim me tic pi Lubanga?’
2. Ngo mumiyo laco mo me Etiopia onongo mito nongo batija?
2 Meno aye gin ma laco mo me lobo Etiopia ma okwo i kare pa Yecu otamo. Kare mo i nge cer pa Yecu, lakwena pa Yecu ma nyinge Pilipo otito kwena bot laco man. Pilipo onyuto bote ni Yecu aye obedo Meciya. Gin ma Laetiopia man opwonyo ogudo cwinye adada, mumiyo en owaco cutcut ni: “Nen pii dong ene! Gin ango ma genga limo batija?”
3. (a) Cik ango ma Yecu omiyo bot lulub kore? (b) Batija mono omyero kitim nining?
3 Baibul pwonyo ni ka imito tic pi Jehovah, myero kong inong batija. Yecu owaco bot lulub kore ni: ‘Wucilok jo me rok ducu gudok jo ma luba, kun wubatijagi.’ (Matayo 28:19) Yecu bene onyuto lanen maber ki nongo batija. Kiluto kome ducu i pii, ento pe kionyo pii nyo kikiro pii akira i wiye. (Matayo 3:16) I kareni bene ka kibatija Lakricitayo moni, myero kilut kome kulu i te pii.
4. Batijani mono nyuto gin ango bot jo mukene?
4 Ka inongo batija, ci meno nyuto bot jo mukene ni imito bedo larem Lubanga dok imito tic pire. (Jabuli 40:7, 8) Pi meno, itwero penye kekeni ni, ‘Ngo ma myero atim wek anong batija?’
NGEC KI NIYE
5. (a) Ngo ma myero kong itim ma peya inongo batija? (b) Pingo cokke pa Lukricitayo obedo gin ma pire tek?
5 Ma peya inongo batija, myero kong inge Jehovah gin ki Yecu. Dong icako ngeyo jo aryo magi ki i kwanni me Baibul. (Kwan Jon 17:3.) Ento meno keken pe romo. Baibul wacci myero “wuniang matut i gin ma en [Jehovah] mito.” (Jo Kolocai 1:9) Cokke pa Lucaden pa Jehovah bikonyi me dongo wat macok ki Jehovah. Meno tyen lok acel ma pire tek mumiyo omyero ibed tye i cokke kare ducu.
6. Myero mono ibed ki ngec me Baibul ma rom mene ka wek ibed ma ipore pi batija?
6 Tye kono ni Jehovah pe oketo macalo cik ni myero inge Baibul ki pete tere ducu ka wek ibed ma ipore me nongo batija. En pe omito ni laco Laetiopia-ni kong onge jami ducu ma peya onongo batija. (Tic pa Lukwena 8:30, 31) Dok pud wabimedde ki pwonyo lok i kom Lubanga Jehovah pi naka. (Latitlok 3:11) Ento me wek inong batija, myero kong inge dok i ye pwony ma pigi tego me Baibul.
7. Kwanni me Baibul mono okonyi nining?
7 Baibul wacci: “Labongo niye pe twerre me yomo cwinye.” (Jo Ibru 11:6) Pi meno myero ibed ki niye ma peya inongo batija. Baibul tito ni i kare ma jo mogo ma gibedo i boma macon me Korint guwinyo pwony pa lulub kor Yecu “guye bene, ci gibatijagi.” (Tic pa Lukwena 18:8) I yo acel-lu, kwanni me Baibul okonyi me dongo niye i cikke pa Lubanga ki teko pa ginkok pa Yecu, ma romo larowa ki i bal ki to.
NYWAK LOK ADA ME BAIBUL KI JO MUKENE
8. Ngo ma bitugo cwinyi me nywako jami ma ipwonyo ki jo mukene?
8 Ka imedde ki kwanni me Baibul kun ineno kit ma konyi kwede i kwoni, niyeni bidongo doko matek. Ibibedo ki miti me tito bot jo mukene jami ma itye ka pwonyone. (Jeremia 20:9; 2 Jo Korint 4:13) Ento angagi ma myero inywak kwedgi jami magi?
9, 10. (a) Iromo cako nywako jami ma ipwonyo ki i Baibul ki angagi? (b) Ngo ma myero itim ka imito cako tito kwena kacel ki kacokke?
9 Iromo bedo ki miti me nywako gin ma itye ka pwonyo ki wadini, luremi, jiranini, nyo lutic luwoti. Meno ber, ento myero itim ki cwiny me kica dok i yo me mar. I nge kare mo, ibibedo ma ipore me tito kwena kacel ki kacokke. Ka dong iwinyo ni itye atera me cako tito kwena ki kacokke, ci iromo waco pi mitini bot Lacaden ma tye ka pwonyi Baibul-li. Ka en tamo ni ipore dok itye ka kwo i yo ma lubbe ki cik me Baibul, ci wun aryo-ni wubirwatte ki luelda aryo me kacokkewu.
10 Ngo ma bitimme i cokke meno? Luelda magi gibilok kwedi me neno ka iniang dok i ye pwony ma pigi tego me Baibul, ka ilubo gin ma Baibul pwonyo i kwoni me nino ducu, dok ka ada imito doko Lacaden pa Jehovah. Wi opo ni luelda gitye ki tic me gwoko jo ducu me kacokke, kadiwa in bene, pi meno pe ilwor lok kwedgi. (Tic pa Lukwena 20:28; 1 Petero 5:2, 3) I nge cokke man, luelda gibiweko ingeyo ka itwero cako tito kwena kacel ki kacokke.
11. Pingo pire tek adada ni ilok yo me kwoni ma peya icako tito kwena kacel ki kacokke?
11 Luelda guromo tito boti ni myero kong ilok yo me kwoni ma peya icako tito kwena kacel ki kacokke. Pingo pire tek adada ni ilok yo me kwoni? Kit ma waloko bot jo mukene i kom Lubanga-ni, wacung pi Jehovah dok omyero wakwo kwowa i yo ma kelo deyo bote.
NGUT PI BALLI DOK ILOKKE
12. Pingo dano ducu myero gungut pi balgi?
12 Tye gin mo mukene ma myero itim ma peya kiye ni inong batija. Lakwena Petero owacci: ‘Wungut, wudwog cen, wek balwu gijwa woko.’ (Tic pa Lukwena 3:19) Ngut pi bal te lokke ngo? Te lokke ni cwinyi cwer pi gin marac ma itimo. Me labolle, ka ibedo ka timo tim tarwang, ci mitte ni myero kong ingut pi balli. Dok kadi bed itute matek me timo gin matir pi kwoni ducu, myero bene ingut pi balli pien wan ducu watimo bal dok omyero waleg Lubanga wek otimwa kica.
13. Lokke obedo gin ango?
13 Tika romo me koko ange keken pi gin ma itimo? Pe. Petero bene owacci myero ‘idwog cen’ nyo ilokke. Man te lokke ni myero ikwer tim maraco ma ibedo ka timone dok icak timo gin matir. Me labolle, go kong ni itye ka wot i kabedo mo pi tyen mukwongo. I nge wot pi kare mo, iniang ni kara irweny woko. Ngo ma ibitimone? Labongo akalakala mo ibijuko wotti, ilokke, ci icako wot i yo matir. I yo acel-lu, ka imedde ki kwanni me Baibul, itwero niang ni tye jami mogo ma ibedo ka timogi ma omyero iwek woko. Bed atera me ‘lokke’
DYERE PIRI KENI
14. Idyero kwoni bot Lubanga nining?
14 Gin mukene ma pire tek ma myero itim ma peya inongo batija aye me dyere piri keni bot Jehovah. Ka itye ka dyere bot Jehovah, ilego lega bote kun icikke ni ibiworo en keken dok ibiketo timo mitine bedo gin ma pire tek loyo i kwoni.
15, 16. Ngo ma tugo cwiny dano me dyere bot Lubanga?
15 Cikke me tic pi Jehovah keken obedo calo cikke me bedo ki ngat mo ma imaro pi kwoni ducu. Go kong ni laco ki nyako moni gitye ka winye. Ka laco-ni woto ki ngeyo ni anyaka meno obedo ngat maber, marre pire dongo dok en cako bedo ki miti me nyomo nyako-ni. Kadi bed moko tam me nyom pe obedo gin mayot, laco-ni tye atera me timone pien en maro anyaka-ni.
16 Ka imedde ki pwonyo lok i kom Jehovah, marri pire bidongo dok ibibedo ki miti me tic pire. Man bitugo cwinyi me lega bote kun icikke me tic pire. Baibul wacci ngat mo keken ma mito lubo Yecu “myero okwong kwerre kekene.” (Marako 8:34) Meno tyen lokke ngo? Te lokke ni iketo bedo lawiny bot Jehovah calo gin mukwongo i kwoni. Gin ma Jehovah mito pire tek loyo mitini ki yubbi.
PE ILWOR NI PE IBICOBO DYERE-NI
17. Pingo jo mukene gikwero dyere bot Jehovah?
17 Jo mukene pe giye dyere bot Jehovah pien gilworo ni pe gibicobo cikkegi me tic pire. Pe gimito turo cwiny Jehovah, nyo giromo tamo ni ka pe gudyere bot Jehovah, ci en pe bingolo kop i wigi pi jami ma gitimo.
18. Ngo ma bikonyi me loyo lworo mo keken ma itye kwede i kom turo cwiny Jehovah?
18 Marri pi Jehovah bikonyi me loyo lworo mo keken ma itye kwede i kom turo cwinye. Kit macalo itye ki mar i kome-ni, ibitiyo matek me gwoko cikkeni bote. (Latitlok 5:4; Jo Kolocai 1:10) Pe ibitamo ni timo miti pa Jehovah tek tutwal. Lakwena Jon ocoyo ni: “Maro Lubanga en aye gwoko cikke. Dok cikke pe nurowa.”
19. Pingo myero pe ilwor dyere bot Jehovah?
19 Pe dong tye ni myero ibed dano ma pe ki roc ka wek idyere bot Jehovah. En pe mito ni watim gin ma pe watwero timone. (Jabuli 103:14) En bikonyi me timo gin matir. (Icaya 41:10) Gen Jehovah ki cwinyi ducu, ci en “en bitiro yo ma iwoto iye bedo atir.”
TUCO DYERENI I NYIM LWAK PI NONGO LARRE
20. I nge dyero kwoni bot Lubanga, ngo mukene ma myero itim?
20 In itamo ni itye atera me dyere bot Jehovah? Ka dong ityeko dyero kwoni bot Jehovah, nongo itye atera pi gin ma lubo. Myero dong inong batija.
21, 22. In itwero ‘tuco niyeni i dye lwak’ nining?
21 Wek lakub kin luelda me kacokkewu onge ni dong ityeko dyero kwoni bot Jehovah dok imito nongo batija. En biketo yub pi luelda me nyamo kwedi lapeny mogo ma mako pwony ma pigi tego me Baibul. Ka ce luelda magi gunongo ni ipore, ci gibiniangi ni dong iromo nongo batija i gure me adwol nyo gure madit pa Lucaden pa Jehovah. I gure meno, kibimiyo pwony ma nyamo tyen lok me batija. Lami pwony bipenyo jo ma mito nongo batija me gamo lapeny aryo mayot. Ka igamo lapeny aryo magi, nongo itye ka ‘tuco niyeni i dye lwak.’
22 I nge meno, ibinongo batija. Kibiluto komi ducu woko i te pii. Batijani binyuto bot jo ducu ni in dong ityeko dyere bot Jehovah dok idoko Lacaden pa Jehovah.
TYEN LOK ME BATIJANI
23. Tyen lokke ngo me nongo batija “i nying Won ki Wod ki cwiny maleng”?
23 Yecu otito ni lupwonyene gibinongo batija “i nying Won ki Wod ki cwiny maleng.” (Kwan Matayo 28:19.) Man tyen lokke ngo? Te lokke ni in iye twero pa Jehovah ki tic ma Yecu tye kwede ma lubbe ki yub pa Lubanga, dok iniang kit ma Lubanga tiyo kwede ki cwiny maleng me cobo mitine.
24, 25. (a) Batija obedo lanyut me gin ango? (b) Ngo ma wabinyamone i dul me agikki?
24 Batija obedo lanyut me gin mo ma pire tek adada. Ka kiluti i te pii, man te lokke ni dong ityeko to woko i yo me kwoni macon, nyo iweko timo jami ma lubbe ki kit kwoni macon. Ka ikatti woko ki i pii, meno te lokke ni dong ibicako kwo manyen me timo miti pa Lubanga. Man nyuto ni ibitiyo pi Jehovah cakke ki i nino meno. Wi opo ni pe idyere bot dano, dul, nyo tic mo. In idyero kwoni bot Jehovah.
25 Dyereni bikonyi me dongo wat macok ki Lubanga. (Jabuli 25:14) Man pe te lokke ni ngat moni binongo larre pien ni dong kibatija en woko. Lakwena Paulo ocoyo ni: “Wuti tic me cobo larwu kenwu kenwu ki lworo kacel ki myelkom.” (Jo Pilipi 2:12) Batija obedo mere acakki mamwa. Ento itwero medde ki bedo cok ki Jehovah nining? Dul me agikki me buk man bigamo lapeny meno.


text:
Ker pa Mungu tie Ang’o?
Nyo ibeparu nia etie . . .
piny moko ma ni i adunde?
wec moko mi lapor?
bimobim mi polo?
KENEN GIN MA BIBLIA YERO E
“Mungu mi polo biketho ker ma binyotre ngo rondo ku rondo.”
“Nyathin ma nico mire iwa; e bim bibedo wi goke.”
KER MAENO BITIMO IRI ANG’O
Ebikelo bimobim mi bedopwe ma bitimo iri lembe dupa ma beco.
—Isaya 48:17, 18.
Ebikelo iri kwo ma leng’ man mir anyong’a i ng’om ma nyen.
—Lembanyutha 21:3, 4.
NYO, WACOPO NIYIYO GIN MA BIBLIA YERO ENO?
Eyo, pi thelembe moko ario ma e:
Yesu ugam unyutho gin ma Ker pa Mungu bitimo. Yesu ponjo julubne girwo nia Ker pa Mungu ubin man nia yeny pa Mungu utimere iwi ng’om. (Matayo 6:9, 10) Yesu ugam unyutho kite ma wang’ rwo maeno bidwokre ko.
Saa ma ebino i ng’om, Yesu umio cam ni dhanu ma kec ubino negogi, ekeyo remokum, man ecero jum’utho! (Matayo 15:29-38; Yohana 11:38-44) Calu Yesu re ma bibedo Rwoth mi ker pa Mungu, elar enyutho iwang’e lembe ma beco ma ker maeno bitimo ni dhanu ma ebibimo i wigi.
—Lembanyutha 11:15.
Lembe ma tung’ tung’ ma reco m’ubetimere tin i ng’om unyutho nia ceng’ni ker pa Mungu bibino. Yesu ular uyero nia i wang’ ker ma eno nikelo kwiocwiny ing’om, ng’ombene bikelar pong’ ku lwiny, ndru, man digidi.
—Matayo 24:3, 7.
Wabeneno lembe maeno ceke ubetimere kawono. Pieno wacopo bedo ku genogen nia Ker pa Mungu bidaru peko ma eno ceke ceng’ni eni.
ICOPO PENJIRI KUMAE
Kwo bibedo nenedi i the bimobim mi Ker pa Mungu?
Biblia udwoko wang’ penji eno i ZABURI 37:29 man i ISAYA 65:21-23.


text:
DUL ME ABIRO
Gen ma Pe Tur pi Jo me Amarani ma Guto
Wangeyo nining ni cer bibedo tye ada?
Jehovah mono winyo nining pi cero jo ma guto?
Kibicero angagi?
TAM kong ni itye ka ringo lakwor mo mager. En tek dok dwir loyi woko. Dok in ingeyo ni cwinye col pien ineno ka en neko luremi mogo. Kadi bed itemme me ngwec ma dwir wek ilanye, en pud bino medde ameda. Ket-ti i cawa ma dong nen calo gen mo peke, ci lalar mo otugi tuc atura ka ngeti. Ngat ma dok tek loyo lakwor-ri, dok ocikke me konyi. Meno pud dong tugi kweyo cwinyi ya!
2 I yo acel-li, in bene lakwor mo ma kit meno tye ka ryemo kori. Wan ducu kitye ka ryemo korwa. Kit ma waneno kwede i dul ma okato-ni, Baibul lwongo to ni lakwor. Pe tye ngat mo i kinwa ma twero weyo nyo loyo to. Polwa dong oneno kit ma lakwor man orwenyo kwede kwo pa jowa me amara. Ento Jehovah tek loyo to tyen madwong ata. En obedo Lalar ma lamar ma dong otyeko nyuto ni etwero loyo lakwor man woko. Dok ocikke me tyeko te lakwor man ma obedo to-ni woko matwal. Baibul pwonyo ni: “Lakwor ma gibityeko woko me agikki en aye to.” (1 Jo Korint 15:26) Man pud dong obedo kwena maber tutwal!
3 Wek kong wanenu kit ma to lit kwede ka ngat ma wangeyo oto. Neno tyen kop man bikonyowa me niang gin ma romo kweyo cwinywa. Nen kong, Jehovah ociko ni jo muto dok gibibedo kwo odoco. (Icaya 26:19) Kibidwokogi woko i kwo odoco. Man aye obedo gen me nicer.
KA NGAT MA IMARO OTO
4 In tika dong mono irwenyo ngat mo ma imaro i to? Arem, cwercwiny ki lit pa cola miyo komi weng nyonge woko. Dong i kare ma kit meno, mito wakwan Lok pa Lubanga pi nongo kwe cwiny. (2 Jo Korint 1:3, 4) Baibul konyowa me niang kit ma Jehovah gin ki Yecu gineno kwede to. Yecu ma obedo cal pa Wonne labongo roc mo-ni, ongeyo cwercwiny ma dano bedo kwede ka ngatine mo oto. (Jon 14:9) I kare ma Yecu tye i Jerucalem, en onongo maro limo Lajaro ki lumegine Maliam, ki Marita ma onongo gibedo i Betania. Ci gin gudoko lurem ma gimarre atikatika. Baibul waco ni: “Yecu yam maro Marita ki laminne ki Lajaro.” (Jon 11:5) Ento lacen Lajaro oto woko kit ma wapwonyo kwede i dul ma okato-ni.
5 Yecu owinyo nining pi to pa lareme? Baibul waco botwa ni Yecu obino bot wadi ki lurem Lajaro ma onongo gitye ka kumo pi to man. Ka Yecu onenogi, ci kica omake matek. “Cwinye opoto, iye owang matek.” Baibul omedde ni “Yecu okok ki pig wange.” (Jon 11:33, 35) kumo pa Yecu-ni mono onongo nyuto ni en obedo peke ki gen mo? Pe. I ada, Yecu ongeyo ni gin mo me awura onongo cok timme. (Jon 11:3, 4) Kadi bed kit meno, en owinyo arem ki kumo ma to kelo.
6 Kumo pa Yecu-ni cuko cwinywa i yo mo olo. Pwonyowa ni Yecu gin ki Wonne Jehovah, pe gimaro to. Ento Lubanga Jehovah twero lweny me loyo to woko! Wek wanenu teko ma Lubanga omiyo Yecu.
“LAJARO, KATTI WOKO!”
7 Onongo kiyiko Lajaro i boro, ci Yecu owaco ni kingil kidi ma kiloro kwede dog boro meno woko. Marita otemo kwerone ni kom Lajaro myero obed ni ocako balle woko pien onongo dong ori nino angwen kulu. (Jon 11:39) Ki i nen pa dano, tika gen mo onongo dok tye?
8 Kingilo kidi cen ci Yecu odange ki dwan ma longo ni: “Lajaro, katti woko!” Ci ngo ma otimme? “En ma ceng oto-ni okatti woko.” (Jon 11:43, 43) Itwero tamo kong kit yomcwiny ma dano gubedo kwede kunnu? Kadi bed ni Lajaro onongo obedo omegi-gi, watgi, laremgi, nyo jirani-gi, gin onongo gingeyo ni en oto woko. Ento en ngat acel ma onongo gimaro-ni—dok onongo tye ocung i kin-gi. Man onongo nen calo gin ma pe twere. Labongo akalakala mo, dano mapol gubedo ka kwako Lajaro ki yomcwiny madit. Man pud dong obedo twon loyo lweny madit i kom to adada!
9 Yecu pe owacci etimo tango me aura man pire kene. I legane ma en onongo dong cok ki lwongo Lajaro me katti woko, en oweko ongene ni Jehovah aye Oweko nicer meno timme. (Jon 11:41, 42) Pe man keken aye obedo kare ma Jehovah otiyo iye ki tekone i yo man. Cer pa Lajaro-ni, obedo acel i kin tango abongwen mukene ma kit man ma kicoyo pigi i Lok pa Lubanga.* Kwano ki niang lok magi kelo yomcwiny matek. Lok magi pwonyowa ni Lubanga pe poko kin dano, pien jo ma kicerogi ni gubedo jo matino ki madongo, co ki mon, jo Icrael wa ki jo ma pe gubedo Luicrael bene. Dok jami ma gitito pigi kany-nyi gubedo jami me yomcwiny tutwal! Me laporre, i kare ma Yecu ocero latin anyaka mo ma oto, lunyodone “guuro matek twatwal.” (Marako 5:42) Ada, Jehovah omiyo botgi kare me yomcwiny madit ma wigi onongo pe biwil iye.
10 Ento, jo ma Yecu ocerogi ni dok guto i nge kare mo. Dong man mono onongo nyuto ni kony me cerogi obedo peke? Pe kumeno. Lok magi ma kicoyogi i Baibul-li moko lok me ada ma pigi tego dok miyowa gen.
PWONY MA WANONGO KI I KOM KOP ME NICER
11 Baibul pwonyo ni jo ma guto “pe gingeyo gin mo.” Dong pe gitye kwo dok pe gingeyo piny. Lok i kom Lajaro moko ni man obedo lok ada. Inge cako kwo odoco, Lajaro mono dok oyomo cwiny dano ki boko lok i kom jami ma i polo? Nyo en oonyo koyo i komgi ki boko lok i kom mac me kapiny? Pe. Baibul pe otito lok ma kumeno i kom Lajaro. Pi nino angwen ma en obedo i lyel-li, en pe ‘ongeyo gin mo.’ (Latitlok 9:5) Lajaro onongo mere tye ka nino i to.—Jon 11:11.
12 Lok i kom Lajaro-ni bene pwonyowa ni cer obedo gin ma tye ada, ento pe ododo mo ata. Yecu ocero Lajaro i nyim lwak lucaden ma guneno ki wanggi. Kadiwa ludito dini ma onongo gidag Yecu-ni bene pe gupyemo timme pa tango man. Meka meno, gin guwacci: ‘Wabitimo gin ango, pien dano man [Yecu] tye ka tiyo lanyut mapol?’ (Jon 11:47) Dano mapol gucito ka neno laco ma kicero-ni. Macalo adwogine, jo mapol i kin-gi guketo niye i kom Yecu. Gin guneno ni Lajaro obedo lanyut makwo ni Lubanga aye ooro Yecu. Lanyut man onongo ocwiny ma oweko ludito wi dini pa Lujudaya ma ngutgi nwang-ngi gucako piro lok me neko Yecu gin ki Lajaro ducu.—Jon 11:53; 12:9-11.
13 Mono konnye pe me ye ni nicer obedo gin ma tye ada? Pe kumeno, pien Yecu opwonyo ni i nino mo “jo ducu ma tye i lyel” kibicerogi. (Jon 5:28) Jehovah aye obedo Lacwe jami ma kwo ducu. Dok twero bedo tek ki wan me ye ni en dok twero cweyo kwo odoco? Man polle cung i kit ma wi Jehovah po kwede i kom ngati moni. En mono wiye twero po i kom jowa me amara ma guto? Lakalatwe trilion mapol ma welgi pe kwane gitye ma gupongo dan polo woko, ento Lubanga omini-gi nying ki acel acel. (Icaya 40:26) Ada, wi Lubanga Jehovah twero po i kom jowa me amara ma guto kore ki kore, dok en tye atera me dwokogi i kwo odoco.
14 Ento Jehovah mono winyo nining pi cero jo muto? Baibul pwonyo ni en tye ki miti madwong me cero jo muto. Yubu, laco ma obedo lagen openyo ni: “Ka dano dong oto, pud dok bibedo kwo?” Yubu onongo tye ka lok pi kuro Lubanga ki i lyel nio ka wi Lubanga bipo i kome. En owaco bot Jehovah ni: “Ka lacen ibilwonga, ci abigamo dogi; pira bibedo mitti mada, pien in aye iketo an.”—Yubu 14:13-15.
15 Tam kong! Jehovah tye ki miti madit tutwal me dwoko kwo pa jo ma guto odoco. Ngeyo ni Jehovah tye ki miti ma kuman mono pe jingo cwinywa matek mada? Ento nicer ma bitimme i anyim-mi kono? Kibicerogi angagi, dok ki kwene?
“JO DUCU MA TYE I LYEL”
16 Lok ma mako nicer ma tye i Baibul-li, pwonyowa jami mapol i kom nicer ma tye kabino i anyim. Jo ma ceng kicerogi i wi lobo kany, dok guribbe kacel ki danogi me amara. Nicer ma bitimme i anyim-mi bene bibedo kit meno—ento bibedo ber kato maca. Kit macalo wapwonyo i Dul me 3, yub pa Lubanga tye ni lobo ducu omyero obed paradic. Pi meno pe kibicero jo muto i lobo ma opong ki lweny, turo cik, ki two. Gin gibibedo ki kare me kwo nakanaka i lobo man ki yomcwiny dok ki kuc.
17 Angagi ma kibicerogi? Yecu owacci ‘jo ducu ma tye i lyel biwinyo dwane en Yecu, ci gibikatti woko.’ (Jon 5:28, 29) I yo acel-li bene, Niyabo 20:13 waco ni: “Nam bene odwoko jo ma yam guto i iye-ni woko cen, To ki Lyel bene gumiyo jo muto ma yam tye botgi.” “Lyel” obedo ka ma kiyiko iye dano. (Nen Lamed ngec.) Lyel magi kibiwekogi dong nono. Jo bilion mapol ata ma gitye ka yweyo kunnu-ni gibikwo odoco. Lakwena Paulo owaco ni: “Dano gibicer woko, jo ma kitgi atir wa ki jo ma kitgi pe atir.” (Tic pa Lukwena 24:15) Meno te lokke ngo?
18 ‘Jo ma kitgi atir-ri’ kwako wa dano mapol ma wakwano pigi i Baibul ma gukwo ma Yecu peya obino i lobo. Dano calo Nua, Abraim, Cara, Moses, Ruth, Esta, ki jo mukene. Co ki mon ma lugen magi mogo kiloko i komgi i buk pa Jo Ibru cura 11. Ento ‘jo ma kitgi atir-ri’ bene kwako wa lutic pa Jehovah ma guto i karewa-ni. Gen me nicer dong otyeko gonyowa woko ki i kom lworo me to.—Jo Ibru 2:15.
19 Dong dano mukene ma onongo pe gubedo lutic pa Jehovah nyo pe guwore pien pe gubedo ki ngec mo i kome-ni kono? Wic pe biwil i kom dano bilion mapol ma ‘kitgi pe atir’ magi. Gin bene kibicerogi ka gimiyo botgi kare me ngeyo lok i kom Lubanga me ada ki me tic bote. I kare me mwaka alip acel, kibicero jo muto ci kimiyo botgi kare me ribbe ki jo ma lugen ma i wi lobo me tic pi Jehovah. Meno bibedo kare me aura mada. Kare man aye kare ma Baibul lwongo ni Nino me Ngolo Kop.#
20 Man mono tyen lokke ni dano ducu ma gukwo cakke con ki con-ni kibicerogi? Pe kumeno. Baibul waco ni jo muto mukene gitye i “Geena.” (Luka 12:5) Nying me Geena-ni oa ki i nying wi odur me onyo yugi ma onongo tye inge cel me Jerucalem macon. Onongo kiwango kom jami muto ki yugi kunnu. Lujudaya onongo gibolo kom jo muto ma gitamo ni pe gupore me ayika ki me acera kunnu. Pi meno Geena rwatte me bedo lanyut ma cung pi to me labed naka. Jehovah aye obedo Langol kop me agikki kadi bed ni Yecu bene bitiyo tic me ngolo kop i kom jo ma kwo ki jo muto. (Tic pa Lukwena 10:42) En pe bicero jo ma en onongo ni gin gubedo jo maraco dok pe gimito loko kit me kwogi.
CER ME CITO I POLO
21 Baibul bene loko i kom kit me cer mukene, cer i kwo me cwiny i polo. Lanen acel keken me cer ma kit man kicoyo pire i Baibul, cer ma otimme i kom Yecu Kricito-ni.
22 I kare ma kineko Yecu ma en onongo obedo dano, Jehovah pe oye ni Wode ma Lagen-ni odong i lyel. (Jabuli 16:10; Tic pa Lukwena 13:34, 35) Lubanga ocero Yecu woko, ento pe ocere macalo dano. Lakwena Petero otito ni Kricito bene onongo “gineko kome, ento gicere woko i cwiny.” (1 Petero 3:18) Man obedo twon tango madit adada. Yecu odoko kwo macalo ngat me cwiny odoco! (1 Jo Korint 15:3-6) Yecu aye obedo ngat mukwongo i cer me deyo ma kit man. (Jon 3:13) Ento en onongo pe bibedo ngat me agikki.
23 Ka Yecu dong oniang ni ecok cito i polo, en owaco bot lukwenane ma lugen ni en ebidok cen i polo “ka yubo” kabedo pigi kunnu. (Jon 14:2) Yecu olwongo jo ma gibicito i polo-ni ni gubedo “romi manok” ma mege. (Luka 12:32) Wel dano ma romo adi ma gitye i dul manok pa Lukricitayo ma lugen man? I Niyabo 14:1, lakwena Jon owaco ni: “Lacen dok aneno Latin romo [Yecu Kricito] ma ocung i wi [G]ot Cion; onongo jo alip miya acel ki pyerangwen wiye angwen tye kacel kwede, ma dong onongo gicoyo nyinge ki nying Wonne woko i tur nyimgi.”
24 Lukricitayo 144,000 magi ma i kin-gi tye iye lukwena pa Yecu ma lugen-ni, kicerogi me kwo i polo. Nicergi timme i kare mene? Lakwena Paulo ocoyo ni bitimme i kare me dwogo pa Kricito. (1 Jo Korint 15:23) Dong watye ka kwo i kare meno kit ma ibineno kwede i Dul me 9. Pi meno jo manok i kom jo 144,000 ma pud gudong i karewa-ni ka guto, kicerogi woko cut cut ci gicito i polo. (1 Jo Korint 15:51-55) Ento dul pa dano mukene-ni, gitye ki gen me cer me kwo i Paradic i wi lobo
25 Eyo, Jehovah gire biloyo lweny i kom to ma obedo lakworwa-ni, dok to dong bibedo pe matwal! (Icaya 25:8) Ento pud iromo penye ni, ‘Gin ango ma jo ma kicerogi me kwo i polo-ni bitimo kunnu?’ Gin gibibedo luloc me gamente me Ker me polo. Wabipwonyo lok mapol i kom gamente meno i dul ma lubo man.
GIN MA BAIBUL PWONYO
- Lok kom cer ma tye i Baibul miniwa gen ma pe tur.—Jon 11:39-44.
- Jehovah tye ki miti madit tutwal me dwoko jo muto me kwo odoco.—Yubu 14:13-15.
- Jo ducu ma gitye i lyel kibicerogi woko.—Jon 5:28, 29.
* Lok kom nicer mukene nonge i 1 Luker 17:17-24; 2 Luker 4:32-37; 13:20, 21; Matayo 28:5-7; Luka 7:11-17; 8:40-56; Tic pa Lukwena 9:36-42; ki dok 20:7-12.
# Pi ngec mapol i kom Nino me Ngolo Kop ki ngo ma kingolo kop kun kicung iye, nen Lamed ngec.
Peny me Kwan
1-3. Lamone ango ma tye ka ryemo kor wan ducu, dok pingo ngiyo pwony ma Baibul pwonyo keliwa kony?
4. (a) Pingo kit ma Yecu owinyo kwede i kare ma dano ma en maro oto pwonyowa kit ma Jehovah bene winyo kwede ka dano oto? (b) Angagi ma gubedo lurem Yecu ma onongo pigi tego?
5, 6. (a) Yecu owinyo nining i kare ma en onongo tye bot jo gang pa Lajaro-gi ki luremgi? (b) Pingo kumo pa Yecu dok obedo gin ma cuko cwinywa tutwal?
7, 8. Pingo to pa Lajaro onen calo gin ma pe twere i kit me neno pa dano, ento ngo ma Yecu otimo?
9, 10. (a) Yecu onyuto ka ma tekone me cero Lajaro Oa ki iye nining? (b) Kony ango ma nonge i kwano lok i kom nicer ma otimme i Baibul?
11. Lok i kom nicer pa Lajaro-ni konyo me moko lok ada ma tye i Latitlok 9:5 nining?
12. Pingo watwero ye ni cero Lajaro otimme ada?
13. Tyen lok ango ma omiyo watwero ye ada ni Jehovah twero cero jo ma guto?
14, 15. Jehovah mono winyo nining pi cero jo muto kit ma Yubu onyuto kwede i lokke?
16. Kibicero jo muto me kwo i lobo ma tye nining?
17. Dano bicer ki kwene dok jo ma nining?
18. Angagi ma kiloko pigi ma gitye i kin ‘jo ma kitgi atir’ ma kibicerogi, dok gen man ogonyi ki i kom ngo?
19. Angagi ma gubedo ‘jo ma kitgi pe atir-ri,’ dok kare ango ma Jehovah otimo kica me miyo botgi?
20. Geena obedo gin ango, dok jo ma nining aye gicito iye?
21, 22. (a) Kit me cer ango mukene ma tye? (b) Anga ma okwongo cer i kwo me cwiny?
23, 24. Angagi ma gubedo dul “romi manok” pa Yecu-ni, dok welgi bibedo adi?
25. Wabipwonyo lok ango i dul ma lubo man?


text:
Ang’o Momiyo Udhi Lendo Ot ka Ot
Yesu nonyiso jolupne mondo ‘
otim ogendini duto jopuonjrene.’ (Mathayo 28:19, 20) Kane ooro jopuonjrene mokwongo, Yesu ne onyisogi ni gidhi e ute ji. (Mathayo 10:7, 11-13) Bang’ tho Yesu, Jokristo mokwongo ne odhi nyime yalo wach e ‘
lela kendo e ute ji.’ (Tich Joote 5:42; 20:20) Waluwo ranyisi mar Jokristo mokwongogo kendo wanwang’o ni limo ji e utegi en yo maber mar chopo ne ji.
Puonjri Weche Momedore
PENJO MA JI JOPENJO
Vidio Machuok: Tijwa mar Yalo e Piny Mangima
Ne gimomiyo watiyo gi seche mang’eny e yalo wach maber e dhok modhuro.


text:
Seite 6 von ESU Neuheiten 2015
esu decoder Übersicht p die aktuelle esu decodergeneration betriebsarten dcc 14 28 128 fahrstufen dcc kurze und lange adressen dcc traktionsadresse consist mode dcc lgb kettensteuerung automatische fahrstufenerkennung lenz® lg 100 roco bremsgenerator lenz® abc bremssstrecke zimo hlu-befehle dc analogbetrieb motorola® 14 fahrstufen motorola® 28 fahrstufen motorola® adresse 1 80 motorola® adresse 1 127 motorola® adresse 1 255 m4 datenprotokoll mfx kompatibel selectrix® märklin® bremsstrecke ac-analogbetrieb automatische erkennung der betriebsart motorsteuerung gleichstrom glockenanker wechselstrommotor mit magnet taktfrequenz lastregelung im digitalbetieb lastregelung im analogbetrieb einstellb anfahr höchstgeschw im analogbetrieb massensimulation für 14 fahrstufenbetrieb autotune funktion für lastregelung ddc dynamic drive control motorstrom dauer kurzschlussschutz funktionsausgänge verstärkte funktionsausgänge mit kurzschlussschutz belastbarkeit je ausgang logikausgänge versionen mit 21mtc-schnittstelle servoausgänge dimmen der ausgänge lichteffekte wie blinklicht blitzer marslight feuerbüchse etc zeitgesteuerte funktionsausgänge function mapping nach esu f0 f15 function mapping v4.0 esu f0 f28 function mapping m4® kompatibel schaltbarer rangiergang schaltbare abschaltung der abv serielles protokoll susi sound polyphoner sound anzahl kanäle flashmemory für geräuschdaten leistung endstufe sinus programmierung dcc-servicemode programmiermodi register mode address only direct mode dcc pom programming on the main programmiermodus für märklin 6021 m4®-konfiguration auf dem hauptgleis besonderheiten m4® feedback system railcom® feedback system railcomplus® automatische anmeldung speicherung des betriebszustandes memory motorola®-falschfahrbit »powerpack« energiespeicher ausführung abmessungen in mm 8-polige schnittstelle nem652 mit kabelbaum 6-polige schnittstelle nem651 mit kabelbaum 6-polige schnittstelle nem651 direkt 21mtc-schnittstelle schraubanschlussklemmen stiftleistenanschluss plux12-schnittstelle nem658 am kabelbaum plux22-schnittstelle next18 schnittstelle 6 lokpilot standard lokpilot fx v4.0 lokpilot fx micro v3.0 lokpilot v4.0 lokpilot v4.0 dcc lokpilot v4.0 m4 lokpilot micro v4.0 ok ok ok ok ok ok ok ok ok ok ok ok ok ok ok ok ok ok ok ok ok ok ok ok ok ok ok ok ok ok ok ok ok ok ok ok ok ok ok ok ok ok ok ok ok ok ok ok ok ok ok ok ok ok ok ok ok ok ok ok ok ok ok ok ok ok ok ok ok ok ok ok ok ok ok ok ok ok ok ok ok ok ok ok ok ok ok ok ok ok ok ok ok ok ok ok ok ok ok ok ok ok ok ok 20,00 khz ok ok 0,9a ok ok 40,00 khz ok ok ok ok ok ok 1,1a ok ok 40,00 khz ok ok ok ok ok ok 1,1a ok ok 40,00 khz ok ok ok ok ok ok 1,1a ok ok 40,00 khz ok ok ok ok ok ok 0,75a ok 4 250ma 2 separat ok nach nmra bis f20 ok ok 6 250ma 2 umschaltbar separat ok ok ok ok 4 140ma separat ok ok ok 4 250ma 2 21mtc separat ok ok ok ok ok ok 4 9 plux22 250ma 2 21mtc separat ok ok ok ok ok ok 4 9 plux22 250ma 2 21mtc separat ok ok ok ok ok ok ok 2 150ma 2 separat ok ok ok ok ok ok ok ok ok ok ok ok ok ok ok ok ok ok ok ok ok ok ok ok ok ok ok ok ok ok ok ok ok ok ok ok ok ok optional ok ok ok optional ok ok ok ok ok optional ok ok ok optional 13,5x9,0x3,0 52624 21,4x15,5x5,5 54610 54612 54614 54616 21,4x15,5x5,5 54611 54613 54615 54617 21,4x15,5x5,5 64610 64613 64614 64616 64617 10,5x8,1x2,8 54683 54687 54688 25,5x15,5x4,5 17,5x15,5x5,5 53611 54620 53614 54621 53616 14.5x8.3x2.4mm 54689


text:
Kwo Ochale Nedi i Hongo Mabino?
Iparo ni . . .
odoŋ ama?
omedere bedo matek?
kosa otire?
GIMA BAIBUL WACHO
“Were . . . bino yweyo pigi waŋ jo. Tho odoko kobedi, kosa rembo, kosa ywak kosa litho, rupiri gikipiny machon jotyeko leny woko.”
KWO OCHALE NEDI I HONGO MABINO?
Waletimo tich maber ma miyo wan kisangala.
Two kodi chandirok kobedi.
Walebedo kodi jopechin mawan gi merin mawan, i syem chil gi chil.
IRAŊO WANYALO GENO GIMA BAIBUL WACHO?
Wani g’atoŋa aryo:
Were nyalo timo gima go ochiko. I Baibul, Jehova kende am’ilwoŋo ni Were “Majameni jye,” rupiri ongoye gima nyalo dhyero go timo. (Menyirok 15:3) Ri ameno, go nyalo loko piny me kabedo maber swa. Baibul wacho ni: “Ri Were gimoro jye nyalere.”
—Mathayo 19:26.
Were mito swa timo gima go ochiko. Giranena, Baibul wacho ni Jehova ‘mito swa’ chierino jomotho.
—Yobu 14:14, 15.
Kendo Baibul nyutho ni Nyathi pa Were, Yesu, obotho jotwo. Iraŋo Yesu otimo ameno? Rupiri omito. (Marko 1:40, 41) Yesu onyutho kite pa Bamere munyo konyo ji moido jochandere.
Ri ameno, wanyalo ridho ni Jehova kodi Yesu jomito ni wabedi i kwo maber i hongo mabino!
PAR KWOŊ PENJI ME
Were oloki nedi piny me kabedo maber?
Baibul dwoko penji no i MATHAYO 6:9, 10 kodi DANIEL 2:44.
MEDI FUONJIROK
WACH MABER MAWOK BONGI WERE!
Atoŋa pa Were ri Piny a Mene?
Baibul wacho ri wan gimomiyo Were ochweyo piny, hongo ma chandirok bino rum’iye, kodi atoŋa ma Were ri piny kodi ji.
WACH MABER MAWOK BONGI WERE!
Ker pa Were a Ginaŋo?
Kere ma Ker pa Were a ŋa, aka gikipiny mene ma Ker pa Were latimo?


text:
Wach Mang’won Gadier!
“DHAKO.” Kamano e kaka seche moko Yesu ne luongoga joma mine. Kuom ranyisi, ka nochango miyo moro ma nosebedo kodolore kuom higni 18, nonyise niya: “Dhako, osegonyi kuom tuoni.” (Luka 13:10-13) Yesu bende noluongo min-gi ni dhako. E kinde ma ne indikoe Muma, ji ne neno ni mano en nying ma nyiso luor. (Joh. 19:26; 20:13) Kata kamano, ne nitie nying machielo ma ne ber ahinya.
Muma tiyo gi wach moro mang’won ahinya kowuoyo e wi mon moko. Yesu notiyo gi wachno ka nowuoyo gi miyo moro ma rembe nosebedo ka chwer kuom higni 12. Miyono ne ok owinjore obed machiegni gi Yesu nikech chike mag Musa nowacho ni ng’at ma ne nigi tuwo kaka mareno ne en ng’at ma ok ler. Ne ok onego obed kama ji nitie. (Lawi 15:19-27) Kata kamano, miyono ne dwaro ahinya ng’ama nyalo konye. “Nosechandore ahinya e lwet jothieth mathoth kendo nosetiyo gi mwandune duto, to kar chango, tuone nomedo mana bedo marach moloyo.”
Miyono nodhi kama oganda nochokoree, kae to olidho gi ka tok Yesu momulo riak nangane ma oko. Gi kanyono nochango! Ne oparo ni onge ng’at ma ne dhi fwenye, kata kamano, Yesu nopenjo niya: “En ng’ano momula?” (Luka 8:45-47) Nikech luoro nomake kendo nokirni, nopodho e tie Yesu, ‘mowachone adiera duto.’
Mondo Yesu ne ho chuny miyono, nonyise e yo mang’won niya: “Nyarwa, chunyi kik chandre!” (Mat. 9:22) Joma nono Muma wacho ni wach motigo e dho Hibrania kod dho Grik ni “nyarwa,” inyalo tigo sama ng’ato dwaro nyiso ni en ng’at mang’won. Yesu nodhi nyime jiwo miyono konyise kama: “Yieni osechangi. Dhi gi kuwe kendo ichang kuom tuoni malitno.”
Boaz ma ne en ng’at momewo noluongo Ruth nya Moab ni “nyara.” Ruth bende ne luor nikech ne ohulo e puoth ng’at ma ne ok ong’eyo. Boaz nonyise niya: “Winji nyara.” Nojiwo Ruth mondo odhi nyime hulo e puothe. Ruth nopodho piny auma e nyim Boaz mopenje gimomiyo notimone ng’wono maduong’ kamano to ne en mana wendo. Boaz nodwoke kama komedo jiwe: “Weche duto ma nitimo ni wuon odu [chi liel ma Naomi] . . . osenyisa. Jehova mondo ochuli kuom tichni.”
To mano kaka Yesu kod Boaz noketo ne jodong-kanyakla ranyisi maber! Nitie kinde ma jodongo nyalo wuoyo gi nyaminwa moro ma dwaro ni jodongo okonye gi paro manie Ndiko kendo ojiwe. Bang’ ka jodongogo osekwayo Jehova e lamo mondo otagi kendo bang’ winjo malong’o gima nyaminwano wacho, gibiro jiwe kendo hoye ka gitiyo gi Wach Nyasaye.