text:
DUL ME 14
Gin Mumiyo Omyero Watim Kica
TIKA dong ngat mo otimo gin mo marac i komi?— En mono owano in nyo owaco gin mo ma ocwero cwinyi?— Omyero mono in bene icul wange kit ma en otimo kwede i komi-ni?—
Ka ngat mo ocwero cwinygi, pol pa dano gicwero cwiny ngat meno bene me culo wange. Ento Yecu opwonyo ni myero watim kica bot jo ma gibalo i komwa. (Matayo 6:12) Ento ka ngat mo cwero cwinywa tyen mapol kono? Omyero watimme kica tyen adi?—
Meno aye gin ma Petero onongo mito ngeyone. Pi meno, i nino mo acel en openyo Yecu ni: ‘Omyero mono atimme kica tyen abiro?’ Tyen abiro keken pe romo. Yecu owacci: ‘Omyero itim kica tyen pyerabiro tyen abiro’ ka ngat mo otimo bal i komi tyen mapol kumeno.
Meno pud dong obedo tyen mapol ya! Wiwa bene pe bitwero po i kom wel jami maraco ma ngat moni otimo nyo owaco i komwa, tika twere? Man aye gin ma Yecu onongo tye ka wacciwa: Omyero pe watemme me kwano jami maraco ma jo mukene gitimo i komwa. Ka gupenyo ni myero watim botgi kica omyero watim botgi.
Yecu onongo mito nyutu bot lupwonnyene kit ma bedo ka timo kica pire tek kwede. Pi meno, i nge gamo lapeny pa Petero-ni, en otito bot lupwonnyene lapor acel. Tika i mito winyone?—
I kare mo mukato angec, onongo tye kabaka mo ma kite ber. En onongo lakica adada. En onongo miyo cente me adena bot luticce ka gimito kony. Ento nino oromo ma kabaka tye ka mito ni luticce ma gitye ki banyane gudwok centene. Kikelo latic acel ma tye ki banya me cente denari milion 60 i nyim kabaka. Meno onongo obedo twon cente madit adada!
Ento latic-ci onongo otiyo ki cente ducu pa kabaka dok onongo dong pe twero culone. Pi meno, kabaka omiyo twero ni myero kicat en woko. Kabaka bene owaco ni myero kicat dakone, lutinone kacel ki jamine ducu. Ka dong cente ma kinongo ki i kom cat man omyero kicul ki kabaka. Itamo ni latic-ci owinyo nining ki i cwinye?—
En orumo conge piny i nyim kabaka kun bako doge bote ni: ‘Ladit kong idi cwinyi i koma do ci abiculo banyani ducu ma atye kwede.’ Kono onongo nene ibedo kabaka-ni, ngo ma onongo ibitimo i kom latic man?— Kabaka otamo pi laticce-ni matek. Pi meno kabaka otimme kica. En owaco ki laticce meno ni myero pe dong odwok cente mo keken ki i kom denari milion 60 ca. Cwiny latic man pud dong obedo yom ya!
Ento ngo ma latic meno otimo i ngeye? En okato woko ki bot kabaka ci onongo latic lawote mukene ma tye ki banyane me denari miya acel. En ogwaro latic lawote man ki ngute ci ocako deyone kun wacce ni: ‘Cul banyana me denari miya acel ma tye boti-ni!’ Mono iromo tamo i kom ngat mo me timo gin macalo meno kun pud kabaka otimme kica pi banyane madit?—
Latic lawote ma tye ki banya me denari miya acel-li onongo tye lacan. En onongo pe twero culo cente man cutcut. Pi meno, en oryebbe piny i nyim latic lawote-ni ci obako doge ni: ‘Kong idi cwinyi i koma, ci abiculo banyani.’ Laco-ni mono onongo myero omi kare mukene ki latic lawote-ni?— Ngo ma onongo ibitimo?—
Laco man onongo pe lakica calo kabaka. En onongo mito centene cutcut. Ento pien ni latic lawote ni ononge pe twero culo banyane, en oweko ki tere i buc. Lutic luwote mukene-ni guneno ka gin man timme ci cwinygi ocwer. Kica omakogi i kom latic ca ma tye i buc-ci. Pi meno gucito gutito lokke bot kabaka.
Kabaka bene cwinye ocwer pi gin ma otimme. Kiniga omake matek adada i kom laticce ma okwero timo kica-ni. Pi meno en olwonge ci owacce ni: ‘In latic ma kite rac, an pe aweko banyana ducu ma onongo itye kwede? Onongo in bene pe kica omyero omaki i kom latic lawoti?’
Latic ma pe lakica-ni onongo myero opwony timo kica ki bot kabaka ma kite ber-ri. Ento en pe onongo pwony mo keken. Pi meno kabaka obolo latic meno i buc nio ka en oculo banya me denari milion 60 ca. Ngene kene ni ki i buc en pe binongo cente matwal me culo banya pa kabaka. Pi meno omyero obed kuno wang ma en oto.
I kare ma Yecu otyeko tito lapor man, en owaco bot lulub kore ni: “Wora ma tye i polo bene bitimowu kit meno, ka ce pe wutimo kica bot dano ki i cwinywu, dano acel acel ki ominne.”
Omyero inge ni wan ducu watye ki banya madit pa Lubanga. Ki lok ada, kwowa oa ki bot Lubanga! Dong banyawa ma tye bot dano mukene tidi ka kiporo ki banya pa Lubanga ma watye kwede. Banyawa ma dano gitye kwede bedo calo denari miya acel ma latic acel ca onongo odeno ki bot latic lawote mukene-ni. Ento banya pa Lubanga ma watye kwede pi jami maraco ma watimo rom aroma ki denari milion 60 ma latic-ci odeno ki bot kabaka.
Lubanga lakica adada. Kadi bed watimo jami maraco en timiwa kica. En pe miniwa pwod ki kwanyo kwowa ento ka wato en bicerowa. Pi meno, wiwa myero opo i kom pwony eni: Lubanga timiwa kica keken ka wan watimo kica ki dano ma obalo i komwa. Man obedo pwony ma pire tek, pe kumeno?—
Dong ka ngat mo ocwero cwinynyi ento obako doge boti, ibitimo gin ango? Mono ibitime kica?— Ento ka otimme tyen mapol kono? Pud ibimedde ki timme kica?—
Ka wan aye onongo watye ka kwayo kica, onongo kono wamito ni dano moni-ni otimiwa kica, pe kumeno?— Pi meno omyero watim kumeno bene bote. Pe omyero wawac awaca keken ni watimme kica ento myero watimme kica ada ki i cwinywa. Ka watimo meno, wanyutu ni ada wamito bedo lulub kor Lapwony Madit-ti.
Me niang ber pa timo kica, kong wakwan bene Carolok 19:11; Matayo 6:14, 15; ki Luka 17:3, 4.


c: text/html

text:
DUL ME 32
Kit ma Kigwoko Kwede Yecu
JEHOVAH kine mukene timo jami i yo me aura me gwoko jo matino ma pe gitwero gwokke kengi. Ka itye ka wot i kin caro, iromo neno yo acel ma Jehovah timo man kwede. Ento i acakkine, niang gin ma nongo tye ka timme twero ngayi woko.
Itwero neno winyo mo bino pye cok kwedi i ngom. Iromo tamo ni winyo-ni kome lit. Winyo-ni romo bedo ka ywayo bwome acel aywaya ento ngweco medde cito anyim ka itemme me cito bote. Ka imedde ki lubo kore, en ngweco medde cito anyim. Ci cutcut, winyo-ni tuk cito woko. Winyo-ni nongo bwome pe lit kulu! Tika ingeyo gin ma winyo-ni onongo obedo ka timone?—
Ka ma winyo-ni opye cok kwedi iye-ni, lutinone onongo okanogi i lum cok kenyo. Min winyo-ni onongo lworo ni iromo nongo lutinone ci i wanogi. Pi meno, en obedo ka timme calo kome lit ci oteri cen ki bot lutinone. Tika ingeyo anga ma romo gwokowa kit ma min winyo ogwoko kwede lutinone?— I Baibul, kiporo Jehovah ki winyo ma kilwongo ni ocur ma konyo lutinone.
Latin pa Jehovah ma pud dong pire tek loyo aye Yecu, Wode me amara. I kare ma Yecu tye i polo, en onongo obedo ngat matek me cwiny calo Wonne. En onongo twero gwokke kene. Ento i kare ma kinywalo Yecu macalo latin i lobo, en onongo pe ki teko. Onongo mitte ni kigwoke.
Wek Yecu ocob miti pa Lubanga i lobo kany, onongo mitte ni en kong odong odok laco madit ma pe ki roc. Ento Catan otemo neko Yecu ma peya odoko dit. Tutene me neko Yecu i kare ma en pud tidi ki dong yo ma Jehovah ogwoke kwede tye me yomcwiny adada. Imito winyone?—
I nge kare manok keken ma kinywalo Yecu, Catan oweko gin mo ma cal ki lakalatwe oryeny tung Wokceng. Co ma gityeto ki lakalatwe gulubo lakalatwe man pi mairo miya mapol nio wa i Jerucalem. Ki kunnu, gupenyo kakwene ma kibinywalo iye ngat ma myero obed kabaka pa Lujudaya. I kare ma kipenyo co ma gingeyo gin ma Baibul waco i kom lok man, gugamo ni: “I Beterekem.”
I kare ma Kerode, ma obedo kabaka marac i Jerucalem-mi, owinyo pi kabaka manyen ma pud kinywalo anywala i Beterekem taun ma tye cok-ki, en owaco bot lutyet ki lakalatwe magi ni: ‘Wupeny lok kom latin man, ka wunonge ci wudwokka lokke.’ Ingeyo pingo Kerode onongo mito ngeyo ka ma eromo nongo iye Yecu?— Kerode onongo tye ki cwiny me nyeko dok onongo mito neko Yecu!
Lubanga ogwoko Wode nining?— I kare ma lutyet ki lakalatwe man gunongo Yecu, gumine mic mapol. Lacen Lubanga ociko lutyet ki lakalatwe magi i wang lek ni pe gudok cen bot Kerode. Pi meno, gin pe gudok cen i Jerucalem ento gukwanyo yo mukene me dok paco. I kare ma Kerode oniang ni lutyet ki lakalatwe-ni gudok woko, iye owang matek. I tutene me neko Yecu, Kerode oweko kineko lutino awobe ducu ma i Beterekem cakke mwaka aryo odwogo kwede piny! Ento ma gin meno timme-ni, Yecu onongo dong pe kunnu.
Ingeyo kit ma Yecu obwot kwede?— Ma dong lutyet ki lakalatwe-ni gudok paco, Jehovah owaco bot Yucepu cwar Maliam ni oa woko oring i lobo Ejipt. Ki kunnu Kerode ma kite rac-ci onongo dong pe twero neko Yecu. I nge mwaki mapol, ma dong Maliam gin ki Yucepu gudwogo kacel ki Yecu ki i lobo Ejipt, Lubanga dok ociko Yucepu ki gin mukene. En owacce i wang lek ni oa woko, ocit i Najaret ka ma Yecu bibedo iye labongo ayela mo.
Ineno kit ma Jehovah ogwoko kwede Wode?— Nga ma iromo wacci obedo calo lutino winyi ma mingi okanogi i lum-mi nyo calo Yecu i kare ma en onongo pud tye latin matidi? In mono pe itye calo gin?— Tye jo mukene ma gimito wani bene. Tika ingeyo ngat meno?
Baibul wacci Catan tye calo labwor ma kok ma mito mwodowa. Kit ma labwor pol kare yero lee matino-ni, Catan ki jogine bene giyero lutino. (1 Petero 5:8) Ento Jehovah tek loyo Catan woko. Jehovah romo gwoko lutinone nyo kwanyo gin mo keken marac ma Catan timmo i komgi.
Wi tika po i Dul me 10 i buk man i kom gin ma Larac-ci ki jogine gitemme me neno ni watim?— Gitemme me neno ni wadonyo i tim me buto ma Lubanga waco ni rac. Ento angagi keken aye ma myero gudony i tim me buto?— Laco ki dako ma gunyomme i kingi.
Tye kono me cwercwiny ni jo madito mogo gibuto ki lutino. Ka gutimo man, awobe ki anyira giromo cako timo tim caro ma gupwonyo ki bot jo madito magi. Lutino magi bene giromo cako tic ki dul komgi me co nyo me mon-ni i yo ma marac. Meno aye gin mutimme yam con i Codom. Baibul wacci dano ma kunnu, “awobe wa ki ludito,” gutemme me donyo i tim me buto ki co ma gubino ka limo Lot.
Pi meno, kit ma onongo mitte ni kigwok Yecu-ni, mitte bene ni myero kigwok in ki bot jo madito—wa ki bot lutino mukene bene—ma giromo temme ni gidony i tim me buto kwedi. Pol kare, jo magi gitimme ni gin luremi. Giromo mini gin mo ka ce icikke ni pe ibiwaco bot jo mukene gin ma gimito timone kwedi-ni. Calo Catan ki jogine, jo magi giparo pigi kengi dok gimito ni ginong yomcwiny pigi keken. Dok gitemme me nongo yomcwiny man ki i buto ki lutino. Man rac tutwal!
Tika ingeyo gin ma giromo timone me nongo yomcwiny?— Giromo temme me tuko ki dul komi me co nyo me mon. Nyo gitwero tuku ki dul komgi me co nyo me mon kacel ki megi. Ento omyero pe iwek ngat mo keken otuk ki dul komi me co nyo mon. Kadi omeru nyo lameru nyo mamani nyo babani. Dul komi magi pe gitye pi ngat mukene.
Itwero gwoko komi ki bot jo ma gitimo jami maraco kit magi nining?— Mukwongo, pe iwek ngat mo keken otuk ki dul komi me co nyo mon. Ka ngat mo otemo tuko kwede, wac ki dwan malongo ni: “Wek kodi ticci-ni! Abidoti!” Ka ngat meno owacci gin mutimme-ni obedo balli, pe iye lok enoni. Meno nongo pe tye ada. Cit idot ngat meno kadi obedo watti nyo rwomme dit romene! Omyero idote kadi bed ni en owacci gin ma wutimo kacel-li obedo mung i kin in ki en. Kadi bed ngat meno ocikke me mini mic maber nyo oburi, omyero ia woko ki bote dok idote.
Lworo omyero pe omaki, ento myero igwokke. Ka lunyodoni gucikki me gwokke ki dano nyo kabedo mogo maraco, omyero iwiny lokgi. Ka itimo meno, pe ibimiyo kare ki dano maraco me timo gin mo keken ma wano komi.
Kwan kit ma iromo gwokke kwede ki i tim me buto maraco i Acakki 39: 7-12; Carolok 4:14-16; 14:15, 16; 1 Jo Korint 6:18; ki 2 Petero 2:14.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
DUL ME 5
“Man Aye Woda”
CWINY lunyodo bedo yom ka lutino gitimo jami mabeco. Ka latin nyako otimo gin mo maber, wonne twero bedo ki awaka me waco bot jo mukene ni: “Man aye nyara.” Nyo ka wode timo jami mabeco, wonne cwinye bedo yom me wacci: “Man aye woda.”
Yecu kare ducu timo jami ma yomo cwiny Wonne. Pi meno, Wonne tye ki awaka i kome. Wi tika po ngo ma Won Yecu otimo i nino mo acel ma Yecu onongo tye ki lulub kore adek?— Lubanga oloko ki i polo me waco bot lulub kor Yecu magi ni: ‘Man aye woda ma amaro; ma cwinya yom i kome.’
Yecu bedo ki yomcwiny kare ducu me timo gin ma yomo cwiny Wonne. Ingeyo pingo en timo meno? Pien en maro Wonne adada. Ka ngat moni timo mere jami pien ni myero etimgi, man weko timogi nen calo gin matek. Ento ka cwinye mito, ci timone doko yot.
Yecu onongo mito timo gin mo keken ma Wonne owacce kadi ma peya en onongo obino i ngom kany. En otimo man pien maro Wonne, Lubanga Jehovah. Yecu onongo tye ki rwom madit adada i polo bot Wonne. Ento Lubanga onongo tye ki tic mo ma dok pat ma myero Yecu otim. Yecu oweko polo me bino ka timo tic meno. Kinywale i lobo macalo latin matidi. Yecu onongo mito timo tic man pien Jehovah mito ni en otim.
Kinywalo Yecu i lobo calo latin matidi. Tika ingeyo nying mine?— Nyinge Maliam. Jehovah ooro malaikane Gabriel ki i polo wek olok ki Maliam. Gabriel owacce ni en binywalo latin awobi. Latin meno kibicako nyinge ni Yecu. Nga mono ma obibedo won latin man?— Lamalaika-ni owaco ni won latin man bibedo Lubanga Jehovah. Meno aye oweko kilwongo Yecu ni Wod pa Lubanga.
Itamo ni Maliam owinyo i cwinye nining?— Tika en owaco ni, “Pe amito bedo min Yecu”? Pe, Maliam onongo tye atera me timo gin ma Lubanga mito. Ento i yo ango ma Wod pa Lubanga ma i polo onongo kitwero nywalone i lobo macalo latin matidi? Nywalo Yecu mono onongo dok pat ki pa lutino mukene-ni nining? Tika ingeyo?—
Lubanga ocweyo lunyodowa mukwongo Adam ki Kawa ma miyo giromo ribbe i yo mo ma dok pat. I ngeye latin romo cako dongo i i mine. Dano waco ni man obedo tango! Ageno ni in bene i ye lok man.
Lubanga dok otimo gin mo ma pud dong tye tango ma loyo. En okwanyo kwo pa Wode ki i polo ka oketo i i Maliam. Lubanga onongo yam con peya otimo meno, dok peya onwoyo timone. Macalo adwogi me tango man, Yecu ocako dongo i i Maliam kit ma lutino mukene dongo kwede i i megigi-ni. Lacen, Yucepu onyomo Maliam.
I kare ma kinywalo Yecu, Maliam gin ki Yucepu onongo gucito ka lim i Beterekem. Ento dano onongo gupong kunu adada. Pi meno, Yucepu gin ki Maliam gubedo i ot ka ma kigwoko iye lee, pien ka ma myero gubut iye onongo pe. Ki kunu Maliam onywal, ci en opyelo Yecu i weer pa dyang kit ma i neno en tye ka timone kwede i cal-li. Weer obedo ka ma kiketo iye cam pa dyangi ki lee mukene-ni ci gicamo ki i iye.
Jami ma yomo cwiny otimme i dyewor ma kinywalo iye Yecu. Lamalaika acel onyutte bot lukwat mogo cok ki Beterekem. En owaco botgi ni Yecu obedo ngat ma pire tek. Malaika-ni owaco ni: ‘Nen! Akeliwu kwena maber ma bimiyo dano bedo ki yomcwiny. Tin kinywalo ngat mo ma bilaro dano.’
Malaika-ni owaco bot lukwat magi ni giromo nongo Yecu i Beterekem, kun tye obutu i weer pa dyang. Cutcut lumalaika mukene ma gua ki i polo guribbe ki lamalaika mukwongo-ni i pako Lubanga. Lumalaika magi guwero ni: ‘Deyo obed bot Lubanga, wa i lobo kuc obed i kin jo ma en pwoyo.’
I kare ma lumalaika magi gua, lukwat gucito i Beterekem gunongo Yecu. Gutito bot Maliam gin ki Yucepu jami ducu mabeco ma guwinyo. Mono itwero tamo yomcwiny ma Maliam obedo kwede pi ye bedo min Yecu?
I ngeye, Maliam ki Yucepu gutero Yecu i Najaret. Kunu aye ka ma Yecu odongo iye. I kare ma en odoko dit, en ocako ticce ma pire tek me pwony. Man obedo but tic ma Lubanga Jehovah onongo mito ni Wode otim i lobo. Yecu oye me timo tic meno pien ni Yecu omaro Wonne me polo tutwal.
Ma peya Yecu ocako ticce macalo Lapwony Madit, Jon Labatija obatija en i Kulu Jordan. Lacen gin mo me aura otimme! Ma Yecu onongo tye ka katti ki i pii, Jehovah oloko ki i polo kun waco ni: “Man aye Woda ma amare, ma cwinya yom i kome.” (Matayo 3:17) Cwinyi mono pe bedo yom ka lunyodoni giwaco boti ni gimari?— Wangeyo atir ni cwiny Yecu obedo yom.
Yecu kare ducu onongo timo jami matir. En onongo pe mine me bedo ngat mo mukene ma pe en obedo. En pe owaco ki dano ni en ebedo Lubanga. Malaika Gabriel owaco ki Maliam ni kibilwongo Yecu ni Wod pa Lubanga. Yecu kikome bene owaco ni en Wod pa Lubanga. En pe owaco ki dano ni engeyo jami mapol loyo Wonne. En owacci: “Won dit kata.”
Kadi wa i kare ma Yecu tye i polo, ka Wonne omine tic, Yecu onongo timo. En pe onongo waco ni ebitimo ci dok timo gin mukene. En omaro Wonne. Pi meno owinyo lok pa Wonne. I kare ma Yecu obino i lobo, en otimo gin ma Wonne ocwale me timone. Pe obalo cawane me timo jami mapat. Man aye omiyo cwiny Jehovah yom i kom Wode!
Wan bene wamito yomo cwiny Jehovah, pe kumeno?— Ka kumeno, ci omyero wanyut ni ada wawinyo Lubanga kit ma Yecu owinye kwede. Lubanga loko kwedwa kun tiyo ki Baibul. Mono pore me timme ni watye ka winyo Lubanga kun nongo waye dok watimo jami ma pe rwatte ki gin ma Baibul waco?— Wi myero opo ni ka wamaro Jehovah, ci iwa bibedo yom me yomo cwinye.
Kwan wang Baibul magi ma ginyutu gin ma myero wange dok waye i kom Yecu: Matayo 7:21-23; Jon 4:25, 26; ki 1 Temceo 2:5, 6.


text:
Ododo me 34: Kit Cam Manyen
ITWERO tito gin ma dano gitye ka coko ki i ngom-mi? Ginne cal ki pee. Tar, mareb dok matur ngidde woko oyot oyot. Obedo gin acama gire; ento pe pee.
Onongo pud okato dwe acel keken cakke i kare ma Luicrael guweko kwede Ejipt. Gin onongo gitye i dye tim. Ginapita manok keken aye dongo kany, pi meno dano gungur, guwaco ni: ‘Kono nene Jehovah onekowa woko i Ejipt. Twara kunnu onongo watye ki cam ducu ma wamito.’
Pi meno Jehovah owaco ni: ‘Abimiyo cam cwer ki malo i polo.’ Dok man aye gin ma Jehovah otimo. Orwone odiko ka Luicrael guneno gin matar ma opoto-ni, gupenye keken-gi ni: ‘Man ngo?’
Moses owaco ni: ‘Man aye cam ma Jehovah omiyowu me acama.’ Dano gulwongo ni MANNA. Onongo mit calo mugati ma apada ma kitedo ki moo kic.
Moses owaco ki lwak ni: ‘Wucok ma romo acama pa ngat acel acel.’ Pi meno odiko ducu man aye dong gin ma gitimo. Ci ka ceng odoko lyet, manna ma odong i ngom leny woko.
Moses bene owaco ni: ‘Ngat mo pe myero ogwok manna mo nio wa odiko.’ Ento jo mogo pe giwinyo lok. In ingeyo gin mutimme? Orwone odiko manna ma gin onongo gugwoko-ni odoko mangwe dok opong ki kwidi!
Ento, i cabit onongo tye nino acel ma Jehovah owaco ni dano gucok manna ma romo pi nino aryo. Man aye nino me abicel. Dok Jehovah owaco ni gugwok mukene nio wa i nino ma lubo meno, pien en pe ebimiyo mo poto i nino me abiro. Ka gin gugwoko mogo nio wa i nino me abiro, pe pong ki kwidi dok pe doko mangwe! Man obedo tango mukene!
Mwaka ducu ma Luicrael gubedo i dye tim, Jehovah obedo ka pitogi ki manna.
Nia 16:1-36; Wel 11:7-9; Yocwa 5:10-12.
Peny
- Ki i cal-li, ngo ma dano tye ka coko-ne ki piny-nyi?
- Cik ango ma Moses omiyo bot dano pi cokko manna?
- Ngo ma Jehovah owaco ki dano me timo i nino me abicel, dok pingo?
- Tango ango ma Jehovah obedo katimo-ne ka gigwoko manna-ni wa i odiko?
- Jehovah opito dano ki manna pi kare ma romene?
Peny mukene
- Kwan Nia 16:1-36 ki Wel 11:7-9.
Ngo ma Nia 16:8 nyuto ma kwakke ki woro jo ma gicimogi me timo tic i kacokke pa Lukricitayo? (Ibru 13:17)
Kibedo ka poyo wi Luicrael nino ki nino ni gin gijenge i kom Jehovah nining i kare ma gitye i dye tim? (Nia 16:14-16, 35; Nwo. 8:2, 3)
Ngo ma Yecu owacci manna onongo cung pire, dok bakacic ango ma wanongo ki i kom "mugati mua ki i polo ni”? (Jon 6:31-35, 40)
- Kwan Yocwa 5:10-12.
Pi mwaka adi ma Luicrael gucamo kwede manna, man otemo gin nining, dok man pwonyowa ngo? (Nia 16:35; Wel 11:4-6; 1 Kor. 10:10, 11)


text:
Wanyalo Limo Kune Radwok ma Penji ma Wamaro Penjere?
Wanyalo limo . . .
i kitawin ma mako kwoŋ sayans?
i Baibul?
kosa kaman?
YESU OKWAYO WERE NI
“Lonyi chuny jo i adyeri, rupiri wach perin obedo adyeri.”
Baibul dwoko penji pa ji gana gi gana.
Baibul nyalo dwoko penji m’imaro penjere.
Websait ma jw.org, nyalo konyin.
SOMA gikipiny manitye i websait no
N’iye radwok ma penji ma ji jomaro penjere
N’iye ryeko ma nyalo konyo pechin
NENI Vidiyo ma mako kwoŋ Baibul
Fuonji kodi wer pa nyithindho
Ryeko ma nyalo konyo soye
GAMI kitawin i jw.org
KWOŊ PENJI ME, MENE M’IMARO PENJERE?
Iraŋo wakwo?
Were amakelo ri wan chandirok?
Jomotho jo nikune?
Limi radwok ma penji no jye i websait ma jw.org/adh.
(Nitye i Dholuzungu. Kidhi i BIBLE TEACHINGS › BIBLE QUESTIONS ANSWERED)


text:
DUL ME 16
Ngo Mono ma Pire Tek Pud Dong Loyo?
ININO mo acel, laco mo obino bot Yecu. En onongo ngeyo ni Yecu obedo dano maryek, pi meno owacce ni: ‘Lapwony, wac bot omera wek opokka jami mogo ma en tye kwede.’ Laco-ni otamo ni myero enong jami mogo ma tye bot omine.
Ka onongo ibed Yecu, onongo ibigamo ningo?— Yecu oneno ni laco-ni tye ki peko. Ento pekone onongo pe obedo mito jami ma omine tye kwede. Peko pa laco-ni onongo tye ni en pe onongo ngeyo gin ma pire tek loyo i kwo.
Tam kong lok man. Ngo ma pire myero obed tek loyo botwa? Omyero mono wabed ki toyi mabeco, bongi manyen, nyo jami macalo magi?— Pe, ento tye gin mo ma pire tek adada. Dok man aye pwony ma Yecu mito titone. En otito lok i kom laco mo ma wiye owil woko i kom Lubanga. Imito winyone?—
Laco man onongo olony adada. En onongo tye ki ngom ki dero me gwoko cam. Cam ma en opito ocek matek. Dero ducu ma en tye kwede onongo gupong ma kaketo cam mukene dong pe. Dong, en otimo ngo? En oloko kekene ni: ‘Abimuko derona ducu, abigoyo mukene maditone. Ci abigwoko camma ki jamina mabeco ducu i igi.’
Lalonyo-ni otamo ni man obedo gin ma opore me atima. En otamo ni eryek tutwal me gwoko jami mapol. En owacci: ‘Atye ki jami mapol mabeco. Man bitera mwaki mapol. Pi man abiywe mot. Abicamo, amato, abedo ki yomcwiny.’ Ento onongo tye gin mo marac ki i tam pa laco ma lalonyo-ni. In ingeyo gin meno?— En onongo paro mere pi kwone ki yomcwinye keken. Wiye owil woko i kom Lubanga.
Pi meno Lubanga oloko ki laco ma lalonyo-ni. Owacce ni: ‘In laming! I dyewor ma tin ibito woko. Jami magi ma iyubo-ni bibedo pa anga ce?’ Laco ma lalonyo-ni mono nongo dok twero tic ki jamine magi ka en oto?— Pe twero, ngat mukene aye bitic kwedgi. Yecu owacci: “Tye kit meno ngat ma kano lonyo pire kene, kun pe tye ki lonyo bot Lubanga.”
In idag bedo calo laco ma lalonyo-ni, pe kumeno?— Mitine madit i kwo aye obedo nongo jami me kom. Meno obedo bal. En onongo mito bedo ki jami mapol kare ducu. Ento en onongo pe tye ki “lonyo bot Lubanga.”
Dano mapol gitye calo laco ma lalonyo-ni. Kare ducu gimito bedo ki jami mapol. Man twero miyo gipoto i bal. Me laporre, in itye ki toyi, pe kumeno?— Toyi mene ma in itye kwede? Wacca kong.— Ka laremi mo tye ki odilo nyo dol nyo toyi mo mapat ma peke boti kono? Tika bedo ber ka idiyo lunyodoni tektek me wilo acel mo piri?—
Toyi twero bedo gin ma pire tek i kare mukene. Ento ngo ma timme ka toyi ori inge kare mo manok?— Tii woko. Cako ket atata, dok cwinyi nongo dong pe mito. Ento ki lok ada, itye ki gin mo ma pire tek loyo toyi. Tika ingeyo gin meno?—
Gin meno aye kwoni. Kwoni obedo gin ma pire tek, pien labongo kwoni pe itwero timo gin mo. Ento kwoni jenge i kom timo gin ma yomo cwiny Lubanga, pe kumeno?— Pi meno pe myero wabed calo laco ma lalonyo ca ma wiye owil woko i kom Lubanga-ni.
Pe lutino keken aye gitimo tim me mingo calo laco ma lalonyo ca. Jo madito mapol bene gitimo tim me mingo. Jo mukene i kingi kare ducu gimito jami mapol makato ma gitye kwede. Oromo bedo ni gitye ki cam me nino moni-ni, bongo aruka, ki ka ma gibedo iye. Ento pud nongo gimito jami mapol. Gimito bongi madwong. Gimito bene odi madongo. Ento Jami magi ducu cwalo cente. Pi meno gitiyo matek me nongo cente madwong. Ka gunongo cente madwong pud dok gimedde ki mito mukene.
Jo madito mogo gicwalo cawa malac ka yenyo cente ma miyo pe ginongo cawa mo me bedo kacel ki jo me odigi. Pe gitye ki cawa mo pi Lubanga. Cente ma gitiyo-ni tika twero miyo gibedo kwo?— Pe miyo gibedo kwo. Mono gitwero tic ki centegi-ni ka guto?— Pe. Pien jo muto pe gitwero timo gin mo matwal.
Man mono te lokke ni bedo ki cente rac?— Pe. Cente konyowa me wilo cam ki bongi. Baibul waco ni cente gwoko rwode. (Latitlok 7:12) Ento ka wamaro cente, ci wabipoto i peko. Wabibedo calo laco ma lalonyo ca ma laming ma ogwoko lonyo mapol pire kene ento pe onongo tye ki lonyo bot Lubanga.
Bedo ki lonyo bot Lubanga mono te lokke ngo?— Te lokke tye ni keto Lubanga bedo mukwongo i kwowa. Jo mukene giwaco ni giye i kom Lubanga. Gitamo ni meno keken aye gin ma mitte. Ento gin mono nongo gulony kitung bot Lubanga?— Pe, gin nongo gubedo calo laco ma lalonyo ca ma wiye owil woko i kom Lubanga-ni.
Wi Yecu pe owil i kom Wonne me polo. Pe otute me duru lwak cente madwong. Dok en pe obedo ki jami me kom mapol. Yecu onongo ngeyo gin ma pire tek loyo i kwo. In ingeyo gin meno?— Gin meno aye bedo ki lonyo bot Lubanga.
Wacca kong, watwero bedo ki lonyo bot Lubanga nining?— Watwero bedo ki lonyo bot Lubanga ka watimo gin ma yomo cwinye. Yecu owacci: “Nino ducu atiyo gin ma iye mito.” (Jon 8:29) Lubanga cwako ka watimo jami ma en mito ni wan watim. Kombeddi kong dong iwacca, jami ango ma in itimo ma yomo cwiny Lubanga?— Eyo, iromo kwano Baibul, wot i cokke, lega bot Lubanga, ki konyo jo mukene wek gunge en. Meno aye ada gubedo jami ma pigi tego loyo i kwowa.
Jehovah ogwoko Yecu pien en obedo ki lonyo tung bot Lubanga. En omiyo bot Yecu mot me kwo pi naka. Ka wabedo calo Yecu, ci Jehovah bigwokowa dok bimarowa bene. Dong pi meno omyero wabed calo Yecu, ento pe calo laco ma lalonyo ca ma wiye owil woko i kom Lubanga-ni.
Magi aye wang Baibul mogo ma nyutu kit me bedo ki neno mupore i lok madok i kom jami me kom: Carolok 23:4; 28:20; 1 Temceo 6:6-10; ki Jo Ibru 13:5.


text:
SOMO MAR 18
Ere Kaka Wanyalo Konyo Owetewa Moyudo Masira?
Ka masira moro otimore, Joneno mag Jehova kawo okang’ mapiyo mar chano kaka gibiro chiwo kony ne owetegi moyudo masira. Kony makamano nyiso hera madier ma wan-go e kindwa. (Johana 13:34, 35; 1 Johana 3:17, 18) Wachiwo kony e yore mage?
Wachiwo pesa. Kane kech maduong’ owuok Judea, Jokristo ma ne ni Antiokia ne ooro pesa ne owetegi ma Jokristo ma ne ni Judea. (Tich Joote 11:27-30) Kamano bende, ka wawinjo ni owetewa manie pinje moko kalo e chandruok, waoro chiwo magwa kokalo kuom kanyakla mondo okonygo joma nie chal matekno.
Wachiwore wawegi mondo wakony. Jodongo manie alwora ma masira otimoree manyo jo kanyaklagi duto mondo ging’e kabe gintie kendo gingima. Komiti mar chiwo kony nyalo tayo e chiwo chiemo, pi modho, lewni, kar dak, koda thieth. Joneno mang’eny man-gi lony madwarore chiwore ka gitiyo gi pesagi giwegi mondo gidhi gikony e tijego kata gikony e loso ute mokethore kaachiel gi Ute Romo. Winjruok maber manie oganda Jehova koda lony ma waseyudo sama watiyo kanyachiel miyo wanywako dichiel e chiwo kony mapiyo piyo. Kata obedo ni wakonyo “joma wan-go e yie,” tiende ni Jokristo wetewa, kanyalore, wakonyo jomamoko bende maok wadewo ni gin e din mane.—Jo-Galatia 6:10.
Wahoyo chuny ji kwatiyo gi Wach Nyasaye. Joma oyudo masira moro dwaro hoch ahinya. Kinde ma kamago wayudo tegruok kuom Jehova, “Nyasach hoch duto.” (2 Jo-Korintho 1:3, 4) Wamor nyiso jogo ma chunygi onyosore weche ma Muma osingo kuom kaka machiegni Pinyruodh Nyasaye biro tieko masiche duto makelonwa lit gi chandruok.—Fweny 21:4.
Ang’o makonyo Joneno mag Jehova kawo okang’ mapiyo e konyo owetegi moyudo masira?
En hoch mane mayudore e Wach Nyasaye ma wanyalo hoyogo joma otony e masira?


text:
Be Un Jokristo?
Ee. Nikech weche maluwogi:
- Watemo luwo machiegni puonj koda kido ma Yesu Kristo nonyiso.—1 Petro 2:21.
- Wayie ni Yesu e yo mar yudo warruok, ni ‘
onge kwo kuom ng’at moro; nikech onge nying’ moro machielo e bwo polo mochiw ne ji, monego gikwoe.’—Tich Joote 4:12.
- Ka ng’ato bedo Janeno mar Jehova, ibatise e nying Yesu.—Mathayo 28:18, 19.
- Walemo e nying Yesu.—Johana 15:16.
- Wayie ni Yesu e Wich, tiende ni en e jal moketi e wi dhano duto.—1 Jo Korintho 11:3.
Kata kamano, nitie yore mang’eny ma wapogorego gi dinde mamoko maluongore ni Jokristo. Kuom ranyisi, wayie gi gima Muma puonjo ni Yesu en Wuod Nyasaye, to ok wayie gi puonj mar Didek. (Mariko 12:29) Ok wapuonj ni dhano nigi chuny maok tho, kendo ok wawach ni Ndiko siro puonj mar ni Nyasaye wang’o ji e mach maok tho, kata ni jotend din onego obed gi nyinge mag telo maketogi e wi jomamoko.—Eklesiastes 9:5; Ezekiel 18:4; Mathayo 23:8-10.


text:
Luw Yie Margi Enok
“Ne Osemoro Nyasaye e Yo Malong’o”
ENOK nosedak kuom higni mang’eny. Mano nyalo bedonwa gima tek ahinya paro nikech nodak kuom higni 365 ma gie kindewani inyalo pim gi higni mag ji ang’wen modak e tienge ang’wen moluwore! Kata kamano, gie kindeno ne pok obedo ng’at ma oti. Kinde machon ji ne dak kuom higni mang’eny ahinya moloyo higni ma ji dakgo e ndalowagi. Adam nosedak kuom higni mokalo mia auchiel kapok onyuol Enok, kendo bang’e nodhi nyime dak kuom higni mia adek. Moko kuom nyikwa Adam nodak kuom higni mang’eny mokalo kanyo. Omiyo, ka ne Enok jahigni 365, ne en ng’at matin kendo ma ne pod nyalo dak kuom higni mang’eny. Kata kamano, ne ok odhi dak aming’a.
Ngima Enok ne ni kama rach. Parie kaka Enok ne winjo e chunye sama opondo kamoro nikech joma ne onyiso wach Nyasaye manye ka dwaro hinye. Igi nowang’ matek. Ne gisin gi Enok. Ne ok gidwar wach ma ne olando kendo ne gikwedo Nyasaye ma ne oore. Kata obedo ni ne ok ginyal monjo Nyasach Enok, ne ginyalo monjo Enok. Samoro Enok ne nyalo parore ka be chieng’ none joode kendo. Dibed ni noparo e wi jaode, nyige, wuode ma Methusela kod nyakware ma Lamek? (Chakruok 5:21-23, 25) Be dibed ni mano ema ne dhi bedo giko ngimane?
Enok en ng’at ma sigande odhiero ji mang’eny. Nitiere mana kuonde adek kende e Muma ma wuoyo kuome e yo machuok. (Chakruok 5:21-24; Jo-Hibrania 11:5; Juda 14, 15) Kata kamano, ndikogo konyowa ng’eyo ni ne en ng’at ma ne nigi yie motegno. Be in gi ting’ mar pidho joot? Be iseromo gi akwede sama itemo siro wach moro ma ing’eyo ni en adiera? Ka en kamano inyalo puonjori mang’eny kuom yie mar Enok.
“ENOK NOWUOTHO GI NYASAYE”
Timbe ji ne richo ahinya e kinde ma ne Enok dongo. Jogo ne gin tieng’ mar abiriyo chakre Adam. Dhano ne ok gin joma orem ahinya kaka e ndalowagi nikech kindeno noyudo ka Adam gi Hawa e ka nolalo thuolo mar bedo joma kare. Mano e momiyo ji pod ne dak kuom higni mang’eny. To e ma pod ne timbegi richo ahinya kendo ne ok gihero wach Nyasaye. Timbe gero ne onya. Timbe ma kamago ne ochakore ka ne Kain onego owadgi ma Abel. Nyakwar Kain moro nopakore kaka ne en ng’at mohero lweny kendo ma chulo kuor moloyo kata Kain. E tieng’ mar adek kowuok kuom Adam, tim moro marach nosieko. Ji ne ochako tiyo gi nying Jehova to ok nikech ne gilame. Ne gitiyo gi nying Nyasaye e yor achaya.—Chakruok 4:8, 23-26.
Kit lamo ma kamano ne onya ahinya e kinde Enok. Omiyo, Enok nyaka ne tim yiero. Be ne odhi donjo e kit lamo marach ma ne onya e kindego? Koso ne odhi lamo Jehova, ma e Nyasaye ma nochueyo polo gi piny? Nyaka bed ni ranyisi mar Abel ne ojiwe ahinya nimar Abel ne onegi nikech ne olamo Jehova e yo makare. Enok noyiero mar luwo ranyisi mar Abel. Chakruok 5:22 nyisowa kama: “Enok nowuotho gi Nyasaye.” Wechegi nyiso ayanga kaka Enok ne en ng’at ma ohero Nyasaye kata obedo ni nodak e kind joma ok ohero Nyasaye. En e ng’at mokwongo ma Muma wuoyo kuome e yo machalo kamano.
Ndiko achielno wacho ni Enok nodhi nyime wuotho gi Jehova kata bang’ nyuolo wuode ma Methusela. Omiyo Muma chako wuoyo kuom Enok ka en dichwo ma jahigni 65 kendo ma nigi dhako gi nyithindo. Muma ok nyiswa nying chiege kendo ok onyiswa ni ne en gi “yawuoi gi nyiri” adi. Mondo dichwo owuoth gi Nyasaye sama opidho joode, nyaka otagi e yo ma Nyasaye oyiego. Enok nong’eyo maber ni Jehova ne dwaro ni omakre motegno gi jaode. (Chakruok 2:24) To kuom adier ne otemo matek ahinya mondo okony nyithinde ong’e Jehova. Be timo kamano nokelo ber moro amora?
Muma wuoyo matin ahinya e wi kaka Enok notimo kamano. Ok onyiswa gimoro amora e wi yie mar wuode ma Methusela ma ne odak kuom higni mang’eny moloyo ng’ato ang’ata mosedak e piny. Ne otho kodong’ matin to Jehova kelo ataro ma noketho joricho. Kata kamano, Methusela nonyuolo wuoyi miluongo ni Lamek. Enok nodak moneno nyakware ma Lamek kuom higni mia achiel. Lamek nobedo gi yie motegno ahinya. Jehova notiyo kode mondo okor wach moro e wi wuode ma Noa to wachno nochopo kare bang’ Ataro. Noa bende nowuotho gi Nyasaye mana kaka kwar mare ma Enok. Enok ne otho kapok onyuol Noa. Kata kamano, Enok noketo ranyisi maber. Nyalo bedo ni Noa noluwo ranyisi mar wuon mare ma Lamek, kwargi ma Methusela, kata Jared ma wuon Enok ma ne otho ka Noa jahigni 366.—Chakruok 5:25-29; 6:9; 9:1.
Ne ane pogruok mantie e kind Enok gi Adam. Kata obedo ni Adam ne en dhano makare, noketho chik Jehova moketo ne anyuolane ranyisi marach mar ng’anyo kendo norwakogi e chandruok. To komachielo, kata obedo ni Enok ne en dhano morem nowuotho gi Nyasaye kendo noketo ne anyuolane ranyisi maber mar bedo gi yie motegno. Adam notho ka Enok jahigni 308. Be iparo ni nyikwa Adam kaachiel gi nyithinde noywage ka ne otho? Ok wang’eyo. Bed ni ne giywak kata oyoo, gima duong’ en ni “Enok nowuotho gi Nyasaye.”—Chakruok 5:24.
Kapo ni in gi joot, yie ma Enok nonyiso nyalo jiwi ahinya. Kata obedo ni miyo joodi gige ringruok en gima dwarore, gima duong’ie moloyo en miyogi chiemb chuny. (1 Timotheo 5:8) Inyalo timo mano kokalo kuom wecheni kod timbeni. Ka iwuotho gi Nyasaye mana kaka Enok notimo kuom yie mondo wach Nyasaye otayi e ngimani, in bende ibiro keto ne joodi ranyisi maber ma ginyalo luwo.
ENOK “NOKORO WACH KUOMGI”
Nyaka bed ni Enok nowinjo ka gima oonge gi osiepe ma nonyalo geno e piny marachno. Be iparo ni Jehova ne oneno yie mar Enok? Ne oneno. Chieng’ moro Jehova nowuoyo gi Enok. Ne omiye ote moro mondo oland ne ji. Kuom mano, Enok e ma nobedo janabi ma Jehova nokwongo tiyogo kendo weche ma nowacho ondik e Muma. Wang’eyo mano nikech roho maler notelo ne Juda ma ne en owadgi gi Yesu, mondo ondik weche ma Enok nokoro. *
Enok nokoro wach mane? Nokoro kama: “Neuru! Jehova nobiro gi ogandane maler tara gi tara mondo ong’ad bura ne ji duto kendo mondo onyis ni bura oseloyo jogo duto ma ok oluoro Nyasaye nikech timbegi duto ma ok nyis luoro Nyasaye, ma ne gitimo e yo ma ok nyis luoro Nyasaye, kendo nikech gik ma kelo bwok ahinya ma joma richo ma ok oluoro Nyasaye nowacho marach kuome.” (Juda 14, 15) Nenore maler e ndikono ni Enok ne wuoyo ka gima gik ma nowachogo ne osetimore, tiende ni ne chalo ka gima Nyasaye ne osekawo okang’ mar chopo weche ma ne okorgo. Weche mang’eny ma ne oduog okor bang’e, ne okor e yo machalo kamano. Wach maduong’ e ma: Janabino ne ni gadier ni gima nowachono ne nyaka timre, omiyo nokoro wechego mana gima ne gisetimore.—Isaiah 46:10.
Enok ne winjo nade sama nolando ote mar Nyasaye? Ng’e ni wechego ne chiwo siem mager. Enok nonwoyo nyading’wen ni jogo ne gin “joma richo ma ok oluoro Nyasaye” konyiso kaka ne ok omor kodgi kaachiel gi gik maricho ma ne gitimo. Omiyo weche ma ne okorgo ne chiwo siem ne ji duto ni chakre riemb Adam e puodho mar Eden, piny koro nopong’ gi richo. Nikech mano, Jehova ne dhi ketho joma richogo kotiyo gi “ogandane maler tara gi tara.” Enok nolando siemno gi chir! Samoro Lamek nowuoro ahinya kaka kwargino ne nigi chir. Kapo ni en kamano, wang’eyo gimomiyo nowuoro.
Yie ma Enok nonyiso nyalo chwalowa mondo wanonre ka be wan gi paro kaka ma Nyasaye nigo e wi piny marachni. Siem ma Enok nochiwono wan bende omakowa. Kaluwore gi siem ma ne Enok ochiwo, Jehova nokelo ataro maduong’ e ndalo Noa mokethogo joma timbegi ne richogo. Kaka noketh piny e kinde Noa nyisowa ni ibiro keth piny e kinde mabiro. (Mathayo 24:38, 39; 2 Petro 2:4-6) Mana kaka e kinde Noa, Nyasaye oikore kaachiel gi ogandane maler mondo ging’ad bura ne jogo ma ok oluore. Waduto onego wakaw mapek siem ma Enok nochiwono kendo wanyis jomamoko bende. Samoro joma wadakgo nyalo tamore riwowa lwedo. Mano nyalo nyoso chunywa. Kata kamano, mana kaka Jehova ne ok oweyo Enok, wan bende ok obi weyowa ka wadhi nyime makore kode.
“NE ODAR ENOK MONDO KIK ONE THO”
Ngima Enok norumo nade? Gima iwuoro e ni thone dhiero ji ahinya moloyo kata ngimane. Bug Chakruok wacho e yo machuok niya: “Bang’ wuotho gi Nyasaye kamano, ne ok ochak onene kendo, nikech Nyasaye nokawe.” (Chakruok 5:24, The Bible in Luo, 1976) Nyasaye nokawo Enok e yo mane? Jaote Paulo nolero kama higni moko bang’e: “Kuom yie, ne odar Enok mondo kik one tho, kendo ne ok nyal yude nikech Nyasaye nosedare; nimar ka pok ne odare, ne ochiw neno kuome ni ne osemoro Nyasaye e yo malong’o.” (Jo-Hibrania 11:5) Paulo ne temo wacho ang’o ka ne owacho ni “ne odar Enok mondo kik one tho”? Loko moko mag Muma wacho ni Nyasaye notero Enok e polo. Mano gima ok nyalre. Muma nyiso maler ni Yesu Kristo e ng’at ma nokwongo dhi e polo bang’ chier.—Johana 3:13.
Kare ere kaka ne “odar Enok mondo kik one tho”? Nyalo bedo ni Jehova notieko ngima Enok e yo mayom mondo kik jowasike nege e yo malit. Kata kamano, ka ne pok otho, noneno gima nokonye ng’eyo ni “ne osemoro Nyasaye e yo malong’o.” E yo mane? Kinde matin kapok otho, nyalo bedo ni Enok ne oneno fweny ma ne okonye ng’eyo kaka ngima biro chalo e paradiso. Ne otho bang’ neno fwenyno ma nomiyo obedo gadier ni Jehova ne oyie kode. Jaote Paulo nondiko e wi Enok kaachiel gi chwo kod mon mamoko ma ne omakore gi Jehova kowacho niya: “Jogo duto ne otho ka gin gi yie.” (Jo-Hibrania 11:13) Bang’e, jowasike nomanyo ringrene to “ne ok nyal yude,” samoro nikech Jehova ne ok dwar ni jowasikego oti gi ringre Enok e yo marach kata e lamo nyiseche manono. *
Ng’eyo gima Ndiko wacho kamano nyalo konyowa ng’eyo kaka ngima Enok nyalo bedo ni norumo. Par ane ni ma e gima timore. Enok osebedo ka ringo mondo oyomb jowasike kendo koro ool. Jowasikego manye ka gin gi mirima mager nikech ne olandonegi siem mowuok kuom Nyasaye. Oyudo kamoro kae to oponde mondo oyue matin. Kata kamano, ong’eyo maber ni ne ok odhi pondo kuom kinde malach kapok jowasike oyude. Enok ne chiegni tho malit. Sama oyueyo kama opondeno, olemo. Bang’ mano, chunye bedo mokuwe kae to ochako neno fweny moro ma gik ma timoree miyo oneno ka en bende en kanyo.
Par ane ni e fwenyno, oneno piny mopogore ahinya gi piny ma odakie. Pinyno jaber mana kaka puodho mar Eden mak mana ni onge jokerubi ma tamo dhano donjoe. Oneno ji mang’eny mamor kendo ma ngimagi ber. Jogo odak gi kuwe. Giherore kendo giduto gilamo Nyasaye achiel. Enok neno kaka Jehova ohere kendo oyie kode. Ne en gadier chuth ni kama nonenono e ma owinjore odagie. Kaka chunye ne medo bedo mokuwe, nomiyo wang’e ma nindo matut omake modhi kode chuth.
Kamano e kaka Enok notho, kata kamano, Jehova to pod pare. Mana kaka Yesu nosingo, ndalo biro ma jogo manie pach Nyasaye biro winjo dwond Kristo mi giwuog oko e liete kendo gibiro dak e piny manyien ma jaber kendo mopong’ gi kuwe.—Johana 5:28, 29.
Donge diher dak e pinyno? Parie ka koro iromo gi Enok. Parie gik mabeyo ma inyalo puonjori kuome! Onyalo nyisowa ka be gik ma ne waparo e wi thone ne gin adier. Kata kamano, nitie gima dwarore ni wapuonjre kuome sani. Bang’ wuoyo e wi Enok, Paulo nodhi nyime wacho niya: “Ka ng’ato onge gi yie, ok onyal moro Nyasaye e yo malong’o.” (Jo-Hibrania 11:6) Mana kaka Enok nonyiso yie motegno, wan bende wadhiuru nyime bedo gi yie ma kamano!
^ par. 14 Jotim nonro moko mag Muma wacho ni Juda nondiko wechego kogologi e buk moro miluongoni Bug Enok. Kata kamano, bugno en buk ma ok ong’ere kendo ma ji paro apara ni Enok nondiko. Bugno oting’o weche ma Enok nokoro, kata kamano, bed ni wechego nondik kitiyo gi weche ma nogol e buge moko machon kata weche ma nowach chon, kama nogologieno sani ok yudre. Nyalo bedo ni Juda notiyo gi buge modol machon kata samoro nopuonjore e wi Enok kokalo kuom Yesu.
^ par. 20 Kamano bende, Nyasaye noketo ringre Musa kod mar Yesu kama ng’ato ang’ata ne ok nyal yudo.—Rapar mar Chik 34:5, 6; Luka 24:3-6; Juda 9.


text:
WACH MADUONG’ MA GASET WUOYOE | BE WANYALO GENO SAYANS MOLOYO MUMA?
Kaka Sayans Mulo Ngimawa
Diksonari moro lero ni sayans en puonjruok e wi gik manie piny kod kor lwasi kaluwore gi nonro matut mosetim. Timo kamano dwaro kinda kendo kinde mang’eny onyalo olo ng’ato. Josayans timo nonro mathoth ma kawo jumbe, dweche, kata mana higni mang’eny. En adier ni nitie nonro ma gisetimo ma ok kony dhano e yo moro amora, kata kamano, kinde mang’eny nonro ma gitimo konyo ahinya. Wanon ane moko kuom nonro mosekonyo dhano.
Kambi moro e Ulaya oseloso masin moro ma konyo dhano yudo pi modho maler mondo kik giyud tuoche kuom tiyo gi pi molil. Masindno olos gi gik plastik motegno kaachiel gi rachungi mag pi. Masinde kaka mago osekonyo ahinya e kinde mag masira. Kuom ranyisi, ne oti gi masindno ka ne yiengni mar piny otimore Haiti e higa mar 2010.
E kor polo, nitie masinde ma dhano oseloso ma konyo ji neno kuonde mopogore opogore e piny ka gitiyo gi Intanet. Masindno ne olos mondo okony jolweny ng’eyo yo ma onego giluw, kata kamano tinde okonyo nyaka joma riembo mtokni, ndeke, meli, jodwar, kod joma idho gode. Mano kaka josayans ma ne oloso masindno konyowa ng’eyo kama wadhiye!
Wadak e ndalo ma ji tiyo gi simo, kompyuta, gi Intanet. Ngima ji medo bedo maber nikech dongruok mosetim e yore mag thieth. Bende, jomoko ohero tiyo gi ndege e wuodhegi. Mago duto nyiso kaka sayans osekonyo dhano ahinya. Kuom adier, sayans osekonyowa e yore mang’eny.
NITIE GIK MA SAYANS OK NYAL TIMO
Josayans osetimo kinda mar nono gik mopogore opogore mondo gimed rieko e weche mag sayans. Josayans ma nono sulwe kod kor lwasi, osetimo nonro margi kochakore gi weche machon ahinya ka gitemo ng’eyo chakruok mar lwasi. Sama gitimo nonro matut kamano, moriwo nonro mitimo kuonde ma dhano ok nyalo dhiye, moko kuomgi osechako fwenyo ni Nyasaye ma Muma wuoyoe nitie adier, kendo ginyalo ng’eye.
Josayans moko ma nigi huma kaachiel gi jomoko molony e riekni mag dhano to osetimo nonro mokalo tong’. Jogo medo timo nonro ma jasayans moro miluongo ni Amir D. Aczel nowacho ni nonrogo gin “weche sayans ma nyiso ni Nyasaye onge.” Kuom ranyisi, jasayans moro ma rahuma noramo ni “nikech onge gimoro amora ma nyiso ni nitie Nyasaye ma ne ochueyo gik moko duto e polo gi piny, mano nyiso maler ni onge nyasaye.” Jomoko to wacho ni gik ma Muma wacho ni Nyasaye notimo gin mana gik motudore gi timbe juok. *
Kata kamano, onego wapenjre penjoni: Be josayans osepuonjore weche moromo e wi gik manie piny kod kor lwasi ma nyalo konyogi ng’eyo weche e yo ma kare chuth? Ooyo. Nitie dongruok mathoth ma osetim e weche sayans, kata kamano josayans oyie ni pod nitie gik mang’eny ma ok ging’eyo, kendo ma samoro ok gibi ng’eyo. Jasayans moro mong’ere miluongo Steven Weinberg nowacho niya: “Chutho chutho, ok wabi ng’eyo weche duto.” Bende, profesa moro miluongo ni Martin Rees ma wuok e Great Britain nondiko kama: “Nyalo bedo ni nitie gik ma dhano ok bi ng’eyo tiendgi chuth.” Adiera en ni nitie gik mathoth manie pinyni kod kor lwasi ma pod otamo josayans ng’eyo, chakre e gima tinie ahinya nyaka maduong’ie moloyo. Ne ane ranyisi maluwogi:
Josayans pok ong’eyo maler chuth gik ma timore e i ng’injo ma tindo tindo ma loso gik mangima. Josayans pok ong’eyo maler kama ng’injogo yudoe teko ma gitiyogo e loso gik moko kaka chiemo, kod kaka gipogore mondo gilos ng’injo machielo.
Teko ma ywayo gik moko e piny konyowa e ngimawa ma pile ka pile. Kata kamano, tekono pod odhiero josayans ng’eyo kore matut. Pok ging’eyo kaka tekono miyo ng’ato duogo piny sama ochikore malo, kata kaka tekono miyo dwe lworo pinywani ma ok odhi mabor kata sudo machiegni kode.
Josayans moko wacho ni pasent 95 mar gik manie piny gi kor lwasi ok nyal ne gi masinde ma josayans tiyogo. Giwacho ni gigo nie mudho mandiwa. Omiyo, dhano ok ong’eyogi.
Nitie gik mamoko bende ma pod otamo josayans ng’eyo. Nikech ang’o? Jasayans moro mong’ere nondiko niya: “Gik ma ok wang’eyo ng’eny moloyo ma wang’eyo. An aneno ni sayans onego okony ng’ato bedo gi siso mar nono weche momedore, kar makruok mana gi paro moro achiel.”
Omiyo, ka iparo ni wanyalo geno sayans moloyo Muma, kendo ni sayans biro ketho chuth wach keto yie kuom Nyasaye, non ane wachni: Ka josayans molony kendo ma tiyo gi masinde madongo e ma osefwenyo mana weche matin kuom gik manie piny kod kor lwasi, be nyalo bedo gima kare yie piyo ni ok wanyal ng’eyo gik motamo josayans fwenyo? Buk moro miluongo ni Encyclopedia Britannica ma wuoyo kuom nonro mosetim kuom higni mang’eny e wi gik manie kor lwasi, tieko ka wacho kama: “Bang’ higni 4,000 mag nono gik manie kor lwasi, pod gigo nyien ne ji, mana kaka ne ginyien ne Jo-Babulon machon.”
Joneno mag Jehova ong’eyo ni ng’ato ka ng’ato nigi ratiro mar yiero gima odwaro yiego kuom wachno. Watemo ahinya luwo jip manie Muma ma wacho ni: “Timu mar bedo joma tur mondo ong’ere ne ji duto.” (Jo-Filipi 4:5) Mano e momiyo wajiwi ni mondo inon kaka sayans kod Muma winjore, kod kaka moro ka moro siro nyawadgi.
^ par. 9 Jomoko ok oyie gi Muma nikech gik ma ipuonjo e kanise. Kuom ranyisi, ipuonjo ji ni pinywani e ma nie dier gik moko duto ma ochue, kata ni Nyasaye ne ochueyo gik moko kuom ndalo auchiel ka ndalo achiel oting’o seche 24.—Som weche manie ite mar 5 ma nigi wich ma wacho ni “ Weche ma Muma Wacho ma Josayans Oyiego.”


text:
WACH MADUONG’ MA GASET WUOYOE
Gimomiyo Jomoko Yudo ka Teknegi Hero Nyasaye
“Her Ruoth Nyasachi gi iyi duto, kendo gi chunyi duto, kendo gi riekoni duto. Ma e chik maduong’ kendo mokwongo.”—Yesu Kristo, 33 E.N. *
Jomoko yudo ka teknegi hero Nyasaye. Gineno ni Nyasaye en ng’at ma ng’eyo kore tek, ng’at man mabor gi dhano, to moko paro kata ni osando ji. Ne ane paro ma jomoko osebedogo e wi Nyasaye:
“Ne alemoga ka akwayo Nyasaye mondo okonya, kata kamano ne aneno ni en mabor kendo ne ok anyal chopone. Ne aneno ka gima Nyasaye ne onge kendo ok odewowa.”—Marco, Italy.
“Kata obedo ni chunya ne gombo ndi tiyo ne Nyasaye, ne aneno ni obor koda ahinya. Ne aparo ni ne en Nyasaye mager ma tije en mana kumowa. Ne ok apar ni Nyasaye ohero dhano.”—Rosa, Guatemala.
“Kane an nyathi, ne aparo ni Nyasaye ne manyo mana kethowa mondo okumwa. Bang’e ne achako nene kaka ng’at maok odich gi dhano. Nyasaye ne chalona mana jatelo momako kama duong’ e oganda to ok odich gi joma otelonegi.”—Raymonde, Kanada.
In to ineno Nyasaye nade? Be en adier ni Nyasaye en ng’at ma dhano ok nyal hero? Jokristo osepenjore penjono kuom higni gi higni. Nikech ji ne ok ne Nyasaye kaka ng’at minyalo her, e higni mag 450-1500 E Ndalowa, joma ne odak e pinje mag Jokristo ne ok lem kata ne Nyasaye Manyalo Duto. Nikech ang’o? Ji ne oluor ni Nyasaye nyalo timonegi marach. Ja histori miluongo ni Will Durant nolero paro ma ne jogo nigo kowacho niya: “Ere kaka dhano adhana ma jaricho ditem wuoyo gi Nyasaye ma sando ji kendo man mabor gi ji?”
Ang’o ma ne omiyo ji ochako neno Nyasaye kaka ng’at “ma sando ji kendo man mabor gi ji”? Ang’o ma Muma puonjo kuom adier e wi Nyasaye? Be ng’eyo adiera e wi Nyasaye nyalo konyi here?


text:
WACH MADUONG’ MA GASET WUOYOE
Miriambo ni Nyasaye Sando Ji
PARO MA JI MANG’ENY NIGO
Bug Catechism of the Catholic Church wacho niya: ‘Ka jaricho otho athoa ni i, chunye dhi e “mach mak tho” ma en hell kama osandoree nyaka chieng’.’ Jotend din moko wacho ni joma ni e majno opog mabor chuth gi Nyasaye.
ADIERA MAYUDORE E MUMA
‘Ng’a maketho enotho.’ (Ezekiel 18:4) “Jo motho ok ging’eyo gi moro.” (Eklesiastes 9:5) Kare ka ng’at motho ok ong’eyo gimoro, ere kaka onyalo sandore e “mach mak tho” kata winjo malit ni opoge chuth gi Nyasaye?
E Muma, wach molok kowuok e dho-Hibrania gi dho-Grik ma dho Ngere luongo ni “hell,” tiende en liel. Kuom ranyisi, kane Ayub sandore malit nikech tuwo moro marach, ne okwayo Nyasaye niya: “Mad ipandae e liel [“hell,” Douay-Rheims Version].” (Ayub 14:13) Ayub ne dwaro yueyo e liel to ok kama isandoe ji kata kama opoge gi Nyasaye.
GIMOMIYO NG’EYO ADIERA DWARORE
Kapo ni en adier ni Nyasaye sando ji, mano nyalo miyo wabed mabor kode. Rocío, modak Mexico wacho niya: “A e tinna, ne opuonja ni Nyasaye sando ji e mach mak tho. Wachno ne omiyo aluor ahinya kendo ne ok apar ni Nyasaye ne nyalo bedo gi kido moro amora maber. Ne anene kaka jamirima maok hore.”
Puonj mag Muma mawinjore maler e wi kum mag Nyasaye kod chal mar jo motho ne oloko paro ma ne Rocío nigo e wi Nyasaye. Owacho niya: “Ne awinjo ka an thuolo—ne chalo ka gima ne aketo piny osigo moro mapek ma ne tura. Ne achako bedo gi yie ni Nyasaye dwaronwa ngima maber, ni oherowa, kendo ni anyalo here. Ochalo wuoro ma mako lwet nyathine kendo madwaro ne nyathine ngima maber.”—Isaiah 41:13.
Ji mang’eny osetemo tiyo ne Nyasaye mondo kik giwang’ e mach mak tho. Kata kamano, Nyasaye ok dwar ni itine nikech luoro ma kamano. Kar mano, Yesu ne owacho niya: ‘Her Ruoth Nyasachi.’ (Mariko 12:29, 30) E wi mano, ka wang’eyo ni Nyasaye ok tim gik maok kare, wanyalo bedo gadier ni obiro ng’ado bura makare kinde mabiro. Mana kaka Elihu osiep Ayub nowacho, wan be wanyalo wacho gadiera ni: “Nyasaye ok nyal timo richo; Ng’a Manyalo Duto ok nyal timo tim mamono ngang’.”—Ayub 34:10.


text:
KARE MAR 4
Ne Giwinjo Satan—To Mano Nokelo Ang’o?
Adam gi Hawa notamore winjo Nyasaye, omiyo ne githo. Chakruok 3:6, 23
Hawa nowinjo thuol mochamo olemono. Bang’e nomiyo Adam olemono ma Adam bende ochamogo.
Gima ne gitimono ne rach—ne en richo. Nyasaye noriembogi wuok e dalagi mar Paradis.
Ngima nobedonegi matek kaachiel gi nyithindgi. Ne gibedo moti ma githo. Ok ne gilokore ma gibedo chuny madak kamoro; ne gibedo maonge.
Jogo motho onge ngima mana kaka buru. Chakruok 3:19
Watho nikech waduto wan nyithind Adam gi Hawa. Jomotho ok nyal neno, winjo kata timo gimoro amora.—Eklesiastes 9:5, 10.
Kane ochweyo dhano, Jehova ne ok dwar ni githo. Machiegni obiro chiero jogo motho. Ka giwinje, to ginidag nyakachieng’.
Puonjri Weche Momedore
WACH MABER MOWUOK KUOM NYASAYE!
Ang’o Momiyo Nyasaye ne Ochweyo Piny?
Muma lero gimomiyo Nyasaye ne ochweyo piny, kinde ma chandruok biro rumie, kod gima biro timore ne piny e kinde mabiro kod joma odak e iye.
WACH MABER MOWUOK KUOM NYASAYE!
Nitie Geno Mane ne Jomotho?
Wan e chal mane ka watho? Be nitie kinde ma wanane osiepewa mane otho?


text:
WIC MIR APAR ABUSIEL
Tim ng’iong’ic mi woro Mungu i yo m’atira
1, 2. Icikiri nipenjiri ku penji makani, man pirang’o penjine pire tie tek?
NIAI m’icaku ponjo Biblia, inyang’ nia dhanu dupa giparu nia giworo Mungu, ma ke i andha, gibeponjo kunoke gibetimo lembe ma Mungu dagu. (2 Jukorinto 6:17) Pieno re ma Yehova ung’olo nia wawok kud i dini mi vupo, ma Biblia lwong’o “Babeli ma dit.” (Lembanyutha 18:2, 4) Dong’ in ke ibitimo ang’o? Ng’atuman m’ikindwa ucikere nitimo ng’iong’ic; pieno, wacikara nipenjara kumae: ‘Nyo amito niworo Mungu i ayi m’emaru awore ko, kunoke amito niwore i ayi m’abed awore ko nja?’
2 Kan idaru wok kud i dini mi vupo, nwang’u itimo ber. Ento, ecicopere nia fodi asu timo kunoke kura moko mi dini mi ndra ubecikunyeng’i yor i adundeni. Dong’ wakeponj iwi timo ku kurane moko, man wanen nia pirang’o pire tie tek akeca nibedo ku nen m’urombo ku pa Yehova i wigi.
WORO AYI GIN M’ACWIA MAN TIPO KWARU MA GIDARU NITHO
3. (a) Pirang’o dhanu moko ginwang’u nia etie tek niweko tio kud ayi gin m’acwia i thier migi? (b) Biblia uyero ang’o iwi tio kud ayi gin m’acwia pi niworo Mungu?
3 Pi oro dupa, dhanu moko gibed gitio kud ayi mi piny kunoke mi dhanu ma gikwanu nia tie leng’, pi niworo man nirwo ni Mungu. Ka in de ibed itimo kumeno, ecopo bedo iri lembe ma welo, kunoke bende lembe ma cuu ngo niworo Mungu m’umbe piny maeno. Ento, poi nia, Yehova ubeponjowa ku kite m’atira m’ukwayu wawore ko. Bende, Biblia nyutho iwa kamaleng’ nia Yehova ubemito ngo watii kud ayi gin m’acwia ka wabewore.
4. (a) Pirang’o wacikara ngo niworo tipo kwaruwa ma gidaru nitho? (b) Pirang’o Yehova ukwero dhanu pare nipimo niweco ku ju m’utho?
4 Dhanu moko gicopo tio ku saa ma lee man ku kero migi pi ninyayu anyong’a i kwaru migi ma gidaru nitho. Gicopo bende niworogi. Ento wadaru niponjo nia ju m’utho gicopo konyowa ngo man gicopo timowa rac de ngo. Gibekwo ngo kaka moko. I andha, etie rac nipimo niweco kugi, pilembe wec ceke m’unen nia uai kud ibang’ wat mwa ma gidaru nitho, tie wec m’uai kud ibang’ pajogi. Pi thelembe maeno re ma Yehova ung’olo ni nyithindho mir Israel nia kud gipim apima de niweco ku ju m’utho, kunoke nidikiri i kite moko ci mi weco ku pajogi.
5. Ang’o ma bikonyi niweko tio kud ayi gin m’acwia pi niworo Mungu man niweko woro tipo kwaru peri ma gidaru nitho?
5 Ang’o ma bikonyi kara iwek nitio kud ayi gin m’acwia pi niworo Mungu, kunoke kara iwek niworo tipo kwaru peri ma gidaru nitho? Icikiri nisomo Biblia man niparu cuu mandha iwi kite ma Yehova neno ko lembe maeno. Enenogi ni “Ginmajudagu,” kunoke ni gin marac. (Poi mi Cik 27:15) Rwo ibang’ Yehova kubang’ ceng’, nia ekonyi nineno lembe kite m’eneno, man ekonyi niwore i ayi m’emito. (Isaya 55:9) Kan itimo kumeno, icopo bedo mbe ku jiji nia Yehova bimio iri tego m’itie ku yenyne, kara ikoyiri cen ku gin moko ci ma tie ku ribiri ku dini mandha ngo.
NYO WACIKARA NITIMO FOC MI NOELI?
6. Pirang’o jung’io nia nindo 25 mi dwi mir 12 re m’ubed nindo mi timo foc mi nyoliri pa Yesu?
6 I ng’om zoo, Noeli tie ceng’ madit acel ikind ceng’ ma dongo ma pigi yik akeca, man dhanu dupa giparu nia etie foc mi nyoliri pa Yesu. Ento i andha, Noeli tie ku ribiri ku dini mi vupo. Buku moko ukoro nia nindo 25 mi dwi mir 12 tie nindo ma jukafiri mi Roma gibed gitimo i ie foc mi nyoliri pa ceng’. Judong dini gigam gimito nia jukafiri dupa gidok Jukristu, pieno, ginwang’u nia ukwayu gicak nitimo foc mi nyoliri pa Yesu nindo 25 mi dwi mir 12, kadok i andha enyolere ngo i nindo maeno de. (Luka 2:8-12) Julub pa Yesu gibed gitimo ngo foc mi Noeli. Buku moko (Sacred Origins of Profound Things) ukoro nia, pi oro 200 ing’ei nyoliri pa Yesu, “ng’atu moko acel de mbe m’ugam ung’eyo nindo m’enyolere i ie, man dhanu mapol gibed gidieng’ ungo pi nindone.” Jucaku timo foc mi Noeli oro dupa ing’ei ma Yesu ukwo i ng’om.
7. Pirang’o Jukristu mandha gitimo ngo foc mi Noeli?
7 Dhanu dupa ging’eyo nia jukafiri re m’ucaku the Noeli, ku lembe ma tung’ tung’ ma jubed jutimo i nindone, calu ve, timo foc (fête) man mio giramia. Ku lapor, saa moko, jugam jukwero timo foc mi Noeli i ng’om mir Angleterre ku theng ng’om moko mir Amerika, pilembe jukafiri re m’ucaku there. Jubed jumio matira ni ng’atu moko ci m’utimo foc mi Noeli. Ento ing’eye, dhanu gidok gicaku nitimo foc mi Noeli kendo. Pirang’o Jukristu mandha gitimo ngo foc mi Noeli? Pilembe gimito ginyai mutoro i Mungu i lembe ceke ma gibetimo.
NYO WACIKARA NITIMO FOC MI NINDO MI NYOLIRI?
8, 9. Pirang’o Jukristu ma kwong’a gibed gitimo ngo foc moko ci mi nindo mi nyoliri?
8 Foc mange ma dhanu mapol gibed gitimo tin, tie foc mi nindo mi nyoliri migi. Nyo Jukristu gicikiri nitimo foc mi nindo mi nyoliri? Foc ceke mi nindo mi nyoliri ma juweco pigi i Biblia ubino foc ma dhanu ma woro ngo Yehova re ma gitimo. (Thangambere 40:20; Marko 6:21) Con, jubed jutimo foc mi nindo mi nyoliri pi niyungo mungu m’araga. Pieno re ma Jukristu ma kwong’a “gibed gineno foc moko ci mi nindo mi nyoliri ni lembe mi jukafiri.”
9 Juroma ku Jugiriki ma con giyio nia, i saa mi nyoliri pa ng’atuman, tipo moko bebedo tie, man nia tipo maeno konyo ng’atu m’unyolerene i kwo pare ceke.” Buku moko (The Lore of Birthdays) ukoro nia, “Tipo maeno ubino ku ribiri moko m’ukadhu copo mi dhanu, karacelo ku mungu ma nindo pare mi nyoliri urombo ku pa ng’atu m’unyolere.”
10. Pirang’o tin Jukristu gitimo ngo foc mi nyoliri?
10 Nyo ibeparu nia Yehova copo jolo foc moko ma tie ku ribiri ku dini mi vupo? (Isaya 65:11, 12) Ungo, Yehova copo jolo ngo. Pi thelembe maeno re ma watimo ngo foc mi nindo mi nyoliri, kunoke ceng’ madit moko ci ma tie ku ribiri ku dini mi vupo.
NYO, PIRE TIE TEK NISAYU NING’EYO KITE MA FOC MOKO UCAKU KO?
11. Pirang’o dhanu moko gitimo foc mi ceng’ ma dongo? Ang’o m’ucikere nibedo gin ma pire tek akeca iri?
11 Dhanu moko ging’eyo nia jukafiri re m’ucaku the foc mi Noeli ku foc mange mi ceng’ ma dongo, re gimediri asu nitimo focnegi. Giparu nia ceng’ ma dongo utie kende kende saa maber ma ginambu i ie ku juruot kunoke wat migi. Nyo in de ibed iparu kumeno? Etie rac ungo nimaru ninambu ku wat peri. Yehova re m’ucaku the kwo mi juruot, man emaru nia wabed ku winjiri maber ku wat mwa. (Juefeso 3:14, 15) Re, ukwayu waketh wiwa kilili iwi bedo ku winjiri maber ku Yehova, kakare nisayu ninyayu mutoro i wat mwa, ma wadikara ko kugi i foc mi ceng’ ma dongo mi dini mi ndra. Pieno, jakwenda Paulo uwacu nia, wamedara nitimo lembe “ma nyayu mutoro i Rwoth.”
12. Ang’o ma copo ketho Yehova maru ngo foc mi ceng’ madit?
12 Dhanu mapol giparu nia pire tie tek ungo nisayu ning’eyo kite ma ceng’ madit moko ucaku ko, ento Yehova paru ngo kumeno. Emaru ngo foc mi ceng’ ma dongo m’uai kud i dini mi vupo, kunoke foc ma yungo dhanu, kunoke bende ma yungo ayi moko mi ng’om. Ku lapor, Jumisiri gibed gitimo foc dupa ni mungu migi m’araga. Ing’ei ma nyithindho mir Israel giweko Misiri, gitimo foc acel ma gimaku ibang’ Jumisiri, e gilwong’o focne “agba ni Yehova.” Ento Yehova umio igi matira pi foc maeno. (Ai 32:2-10) Calu ma jabila Isaya uyero, wacikara ngo ‘nimulo gin m’ucido.’
KWO KU DHANU MANGE KU RIEKOWANG’
13. Icopo penjiri ku penji makani kan ibemaku yub mi weko nitimo foc mi ceng’ ma dongo?
13 Kan ibemaku yub mi weko nitimo foc mi ceng’ ma dongo, icopo penjiri ku penji dupa. Ku lapor, icopo penjiri kumae: Acopo timo ang’o ka jurutic wada upenja nia pirang’o adikara ngo kugi i timo foc mi Noeli? Acopo timo ang’o ka ng’atu moko umio ira giramia pi foc mi Noeli? Acopo timo ang’o ka jadhoga mi gamiri umito nia atim foc mi ceng’ madit? Acopo konyo nyathin para nenedi kara kud ebed ku can i cwinye pilembe wabetimo ngo foc mi ceng’ madit kunoke foc mi nindo mi nyoliri?
14, 15. Icopo timo ang’o ka ng’atu moko wacu iri nia, wafoyo ceng’ madit (kunoke, bonne fête), kunoke kan emio iri giramia moko pi ceng’ madit?
14 Pire tie tek nia watii ku riekowang’ ka wabeng’io lembe ma wacopo niyero man nitimo saa ma lembe moko uwok. Ku lapor, ka ng’atu moko wacu iri nia, wafoyo ceng’ madit (kunoke, bonne fête), kud icaye. Icopo yero ire kende kende, “Afoyo.” Ento, ka ng’atu moko umito eng’ei lee iwi thelembe m’uketho itimo ngo foc mi ceng’ madit, icopo koro ire thelembene. Re, tii ku wec maber, bed ku riekowang’, man ku woro. Biblia uwacu kumae: “Wek wec mu bed ku bero thiri thiri, ma kadu rome, kara wung’ei maram wulok ko lembe ni dhanu kubang’gi kubang’gi.” (Jukolosai 4:6) Ku lapor, icopo yero ire nia ibed imaru ninambu ku dhanu mange man nimio giramia, ento ibed imaru nitimo kumeno i nindo mange m’uweko nindo maeno ma dongo.
15 Icopo timo ang’o ka ng’atini umio iri giramia moko i ceng’ madit? Biblia urieyo ngo cik ceke m’ukwayu walubi, ento ewacu nia wacikara nigwoko pidocwiny mwa ubed cuu. (1 Timoteo 1:18, 19) Saa moko nyo ng’atu m’umio iri giramia ung’eyo ngo nia itimo ngo foc mi ceng’ madit. Kunoke ecopo yero kumae: “Ang’eyo nia itimo ngo foc mi ceng’ madit, ento amito amii iri giramia mae.” I lembe ario maeno zoo, icopo ning’io ka nyo ibigamu giramia maeno kunoke ngo. Re i yub moko ci ma ibemaku, tim kero nidong’ asu ku pidocwiny m’atira. Wabikwero nitimo lembe moko ci ma copo nyotho winjiri mwa ku Yehova.
KITE M’ICOPO KWO KO KU WAT PERI MA CENG’NI KU RIEKOWANG’
16. Icopo timo ang’o ka wat peri ma ceng’ni gimito timo foc mi ceng’ madit?
16 Icopo timo ang’o ka wat peri ma ceng’ni gimito timo foc mi ceng’ madit? Icikiri ngo niloko dhogi kugi iwi lembe maeno. Poi nia gitie ku twero mi ng’io lembe ma gimito nitimo. Bed ber kugi man wor ng’iong’ic migi, tap calu m’imito gin de giwor ko ng’iong’ic peri. (Som Matayo 7:12.) Ento, ka juruot peri gimito nia inamb kugi saa mi foc mi ceng’ madit, icopo timo ango? Iwang’ ning’iyo gin m’ukwayu itim, lar irwo ibang’ Yehova kara ekonyi nimaku yub m’atira. Par cuu iwi lembene, man sai lembe i buku ma tung’ tung’ mi Jumulembe pa Yehova. Poi nia saa ceke ukwayu inyai mutoro i Yehova.
17. Icopo timo ang’o pi nikonyo awiya peri kud gipar nia lembe moko ubekosogi, kinde ma jumange gibetimo foc mi ceng’ ma dongo?
17 Icopo timo ang’o pi nikonyo awiya peri ka gineno nia jumange betimo foc mi ceng’ ma dongo? Wang’ acel acel icopo pangu nitimo nambu kunoke foc moko ma segi pigi. Icopo bende nimio igi giramia rek, m’umbe nilar nyutho igi. Ento, giramia m’uloyo mange ceke m’icopo mio ni awiya peri, tie ninyutho igi mer man ninwang’u saa mi bedo kugi karacelo.
WOR MUNGU I YO M’ATIRA
18. Pirang’o wacikara nicokara i coko ma tung’ tung’ mi Jumulembe pa Yehova?
18 Kara wanyai mutoro i Yehova, wacikara niweko dini mi vupo, ku lembe m’i ie ceke man bende foc mi ceng’ ma dongo ma tie ku ribiri ku dinine. Wacikara bende niwore i yo m’atira. Nenedi? Lembe acel ma wacikara nitimo utie nicidho nja i coko ma tung’ tung’ mi Jumulembe pa Yehova. (Som Juebrania 10:24, 25.) Coko tie kite acel ma pire tek ma junyutho ko nia jubeworo Mungu i yo m’atira. (Zaburi 22:22; 122:1) Wacopo niketho cwinywa i kindwa ka wacokara karacelo.
19. Pirang’o etie lembe ma pire tek ninyutho ni dhanu mange pi lemandha m’idaru niponjo?
19 Lembe mange ma wacikara nitimo pi ninyutho nia wabeworo Mungu i yo m’atira tie nikoro pi lembe ma wadaru niponjo i Biblia ni jumange. Lembe mareco m’ubetimere iwi ng’om ubenyayu can i dhanu mapol. (Ezekiel 9:4) Saa moko nyo ing’eyo dhanu moko ma ginwang’iri i peko ma kumeno. Kor igi pi genogen peri maber akeca mi nindo m’ubino. Kan ibemediri nicidho i coko ma tung’ tung’ mi Jumulembe pa Yehova man ibenyutho lemandha mi Biblia ni jumange, ibinwang’u nia ava dikiri ku dini mi vupo man ku lembe moko ci ma tie ku ribiri ku dinine uai kud i kumi. Kan itimo kumeno, icopo bedo mbe ku jiji nia ibibedo kud anyong’a, man nia Yehova bimio mugisa ma lee iwi kero m’ibetimo, pilembe ibeng’io niwore i yo m’atira.


text:
WIC MIR APAR ABORA
Nyo acikara nithiero kwo para ni Mungu man nilimo batizo?
1. Icopo penjiri ku penji makani ing’ei ponjo buku maeni?
NIAI m’icaku ponjo buku maeni, idaru niponjo lemandha dupa; calu ve lembang’ola mi kwo ma rondo ku rondo, kite ma ng’atini doko ko kan etho, man iponjo iwi genogen mi cer. (Eklizia 9:5; Luka 23:43; Yohana 5:28, 29; Lembanyutha 21:3, 4)Saa moko nyo idaru caku nicidho i coko ma tung’ tung’ mi Jumulembe pa Yehova, man iyio nia gibeworo Mungu i kite m’atira. (Yohana 13:35) Nyo idaru caku bende nidoko jarimo ma ceng’ni pa Yehova, man nyo idaru nitimo ng’iong’ic mi timo ire. Pieno icopo penjiri kumae: ‘Kawoni dong’ acikara nitimo ang’o pi nitimo ni Mungu?’
2. Ang’o m’ucwalu Jaethiopia nikwayu nia elim batizo?
2 Jaethiopia moko bende ugam upenjere ku penji ma kumeno i rundi ma con. Nindo moko ma nyanok ing’ei cer pa Yesu, jalub pare ma nyinge Filipo uponjo Jaethiopia maeno. Filipo unyutho ire ngbeng’ nia Yesu tie Masiya. Lembe ma Filipo uponje ko umulo adundene, man ucwale niyero kumae: “Nen, pi eni; girang’o m’ucera ku maku [batizo]?”
3. (a) Yesu ung’olo ni julubne nia gitim ang’o? (b) Ka ng’atini ubelimo batizo ecikere nilimo nenedi?
3 Biblia uponjo thwolo thwolo nia kan imito itim ni Yehova, icikiri nilimo batizo. Yesu uyero ni julubne kumae: “Wuketh [dhanu niai kud i] thek ceke dok julub, wumi igi [batizo].” (Matayo 28:19) Yesu en gire de elimo batizo, pi niweko iwa lapor. Jutono ngo pii atona i wie, ento juroye en zoo emwony vuc i pii. (Matayo 3:16) Tin, ka Jakristu ubelimo batizo, jucikiri bende niroye en zoo emwony vuc i pii.
4. Batizo peri nyutho ang’o ni jumange?
4 Limo batizo peri nyutho ni jumange nia imito andha nidoko jarimb Mungu, man nitimo ire. (Zaburi 40:7, 8) Dong’ icopo penjiri kumae: ‘ukwayu atim ang’o kara alim batizo?’
BED KU NG’EYONG’EC MAN YIOYIC
5. (a) Iwang’ nilimo batizo, icikiri nitimo ang’o? (b) Pirang’o pire tie tek nia ibed icokiri nja i coko ma tung’ tung’ mi Jumulembe pa Yehova?
5 Iwang’ nilimo batizo, icikiri nitundo ning’eyo Yehova man Yesu. Idaru caku nitimo kumeno nikadhu kud i ponji mi Biblia. (Som Yohana 17:3.) Ento eno kende uromo ngo. Biblia uyero nia ‘ng’eyong’ec mi yeny ma i Yehova yenyo ucikere niromowa.’ (Jukolosai 1:9) Coko ma tung’ tung’ mi Jumulembe pa Yehova bikonyi kara ibed ku mer ma ceng’ni ku Yehova. Eno tie thelembe acel ma pire tek m’ucikere nicweli icokiri nja i coko maeno.
6. Iwang’ nilimo batizo, ukwayu ing’ei lembe rukani?
6 Re, Yehova ubekwayu ngo nia ikeng’ei lembe ceke mi Biblia iwang’ nilimo batizo. Egam ekwayu ngo nia Jaethiopia ukeng’ei Lembagora ceke iwang’ nilimo batizo. (Tic mi Jukwenda 8:30, 31) Fodi wabimedara asu niponjo iwi Mungu rondo ku rondo. (Eklizia 3:11) Ento iwang’ nilimo batizo, ukwayu ikelar ing’ei man iyi kokoro ponji moko mir ukungu mi Biblia.
7. Ponji peri mi Biblia ukonyi nenedi?
7 Biblia uwacu kumae: “Ma yioyic umbe, nyayu mutoro i [Mungu] copre ngo.” (Juebrania 11:6) Pieno, ukwayu ibed ku yioyic iwang’ nilimo batizo. Biblia unyutho nia dhanu moko ma gibino nikwo con i adhura mi Korinto, giwinjo lembe ma julub pa Yesu gibino ponjo man, “giyio, e jumio igi [batizo].” (Tic mi Jukwenda 18:8) Kumeno bende, lembe m’idaru niponjo i Biblia, udaru konyi nibedo ku yioyic i lembang’ola pa Mungu, man i copo ma thieriri pa Yesu utie ko mi bodhowa kud i dubo man kud i tho.
NYUTH LEMANDHA MI BIBLIA NI DHANU MANGE
8. Ang’o ma bicweli kara inyuth pi lembe m’ibeponjo ni jumange?
8 Kan ibemediri niponjo lembe lee i Biblia, man ibeneno kite ma lembene ubekonyi ko i kwo peri, yioyic peri bidoko tek. Ibimaru ninyutho pi lembe m’ibeponjone ni jumange. (Yeremia 20:9; 2 Jukorinto 4:13) Ento, icopo yero lembene ni ng’agi?
9, 10. (a) Icopo caku ninyutho pi lembe m’iponjo ni ng’agi? (b) Icikiri nitimo ang’o kan imito icak nirweyo karacelo ku cokiri?
9 Icopo maru ninyutho pi lembe m’ibeponjo ni wat peri, jurimbi, judhugola peri kunoke ni jurutic wedu. Eno tie ber, ento saa ceke, nyuth igi lembene ku yoo man ku mer. Ing’ei nindo ma nok, ibicaku nirweyo karacelo ku cokiri. Kan inwang’u nia idaru romo nirweyo karacelo ku cokiri, icopo niweco ku Jamulembe pa Yehova m’ubeponjo kudi Biblia, man ninyutho ire nia ibemito icak nirweyo lembanyong’a karacelo ku cokiri. Ka Jamulembe pa Yehova m’ubeponjo kudi Biblia uneno nia itie ayika man nia ibekwo nimakere ku lembe ma Biblia uyero, e wun ario ceke wubirombo ku judong cokiri moko ario.
10 Lembang’o ma bitimere saa ma wubirombo ku judong cokiri maeno? Judong cokirine gibiweco kudi pi nineno ka nyo inyang’ man iyio ponji mir ukungu mi Biblia, gibineno bende nia nyo ibeworo lembe ma Biblia uyero i kwo peri ma kubang’ ceng’, man ka nyo andha ibemito nidoko acel m’ikind Jumulembe pa Yehova. Ng’ei nia judong cokiri gigwoko dhanu ceke mi cokiri, gigwoko in bende; dong’ lworo kud unegi niweco kugi. (Tic mi Jukwenda 20:28; 1 Petro 5:2, 3) Ing’ei coko maeno, judong cokiri gibinyutho iri ka nyo icopo caku nirweyo lembanyong’a karacelo ku cokiri.
11. Pirang’o etie lembe ma pire tek akeca nia watim alokaloka i kwo mwa iwang’ caku nirweyo karacelo ku cokiri?
11 Judong cokiri maeno gicopo nikoro iri nia iwang’ caku nirweyo karacelo ku cokiri, ukwayu iketim alokaloka ma lee i kwo peri. Pirang’o etie lembe ma pire tek akeca nitimo alokaloka maeno? Pilembe kinde ma wabenyutho pi Mungu ni jumange, wabecungo kaka Yehova, pieno, wacikara nikwo kit kwo ma mio yung ni Mungu.
YEW DUBO PERI MAN LOK KURA PERI
12. Pirang’o dhanu ceke gicikiri niyewo dubo?
12 Lembe mange utie m’icikiri nitimo iwang’ nilimo batizo. Jakwenda Petro uwacu kumae: “Ka kumeno wuyew dubo mwu, man wulokuru kara dubo mwu ukabere woko.” (Tic mi Jukwenda 3:19, NWT) Niyewo dubo thelembene tie ang’o? Thelembene tie nibedo ku can i adundewa pi lembe moko marac ma watimo. Ku lapor, ka nwang’u iwang’e ibino won tarwang’, ukwayu iyew ikum timo maeno. Bende, kadok i kwo peri idaru timo kero peri ceke pi nitimo lembe m’atira de, fodi asu ukwayu iyew dubo peri, pilembe wan ceke wadubo man wacikara nikwayu kisa pa Mungu.
13. ‘Nilokiri’ thelembene tie ang’o?
13 Nyo nibedo ku can kende kende i adundewa pi lembe moko marac ma watimo uromo? Ungo. Jakwenda Petro uyero bende nia ukwayu ‘nilokiri.’ Eno nyutho nia ukwayu iwek timo moko ci marac man icak nitimo lembe m’atira. Ku lapor, kepar nia ibecidho i kabedo moko wang’ ma kwong’a. Ing’ei saa moko, inwang’u nia idaru nirwinyo. Icopo timo ang’o? M’umbe jiji, icopo jwigo tiendi, icungo, iloko ku ng’eyi man imaku yo m’atira. Rom rom bende, kan ibemediri niponjo Biblia, icopo nwang’u nia itie ku ng’iyo kunoke kura moko i kwo peri m’ukwayu iloki. Bed ayika ‘niloko’ kura maeno, ing’eye tim alokaloka m’ukwayere man cak nitimo lembe m’atira.
THIER KWO PERI NI MUNGU
14. Icopo nithiero kwo peri ni Mungu nenedi?
14 Lembe mange ma pire tek m’ukwayu itim iwang’ nilimo batizo tie nithiero kwo peri ni Yehova. Saa m’ibethiero kwo peri ni Yehova, ing’olo ire nikadhu kud i rwo nia ibiworo en kende, man ibiketho yeny pare i kabedo ma kwong’a i kwo peri.
15, 16. Ang’o ma bicwalu ng’atini nithiero kwo pare ni Mungu?
15 Ning’olo nia ibitimo ni Yehova kende, tie ve ning’olo nia ibikwo ku ng’atu moko m’imaru pi dong kwo peri zoo. Kepar nia jalawobi moko giku nyaku moko gimito nigamiri. Yo yo kinde ma jalawobi ubemedere ning’eyo kura pa nyakune maber akeca, etundo nimare man emaku yub mi game. Ento, kadok etie lembe ma yot ungo nimaku yub maeno de, jalawobi maeno tie ayika niyio rwom mi bedo ku dhaku maeno pilembe emare.
16 Kinde m’ibemediri niponjo lembe iwi Yehova, ibitundo nimare man ibitimo lembe ceke m’icopo pi nitimo ire. Lembe maeno bicweli ning’olo i rwo nia ibitimo ire kende. Biblia uyero nia ng’atu moko ci m’umito nilubo tok Yesu ucikere ‘nikwerere gire.’ (Marko 8:34) Thelembe mi wec maeno tie ang’o? Thelembene tie nia, ibiketho woro Yehova i kabedo ma kwong’a i kwo peri. Yeny pa Yehova pire tie tek nikadhu yeny man lembakeca peri giri.
KUD ILWOR NIA LEMBE BIVOYI
17. Pirang’o dhanu moko gimito ngo nithiero kwo migi ni Yehova?
17 Dhanu moko gibed gilworo nithiero kwo migi ni Yehova pilembe giparu nia saa moko gibitundo ngo nigwoko lembang’ola ma ging’olo nia gibitimo ko ire. Gimito ngo nitimo lembe ma copo nyayu can i Yehova, kunoke gicopo paru nia ka githiero ngo kwo migi ni Yehova, e ebipoko ngo lembe i wigi pi lembe ma gibetimo.
18. Ang’o ma bikonyi kara iwek nibedo ku lworo ma nia ibitimo lembe ma nyayu can i Yehova?
18 Mer m’imaru ko Yehova bikonyi kara iwek nibedo ku lworo ma nia ibitimo lembe ma nyayu can i ie. Mer maeno bicweli nitimo lembe ceke m’icopo kara igwok lembang’ola m’itimo ire. (Eklizia 5:4; Jukolosai 1:10) Ibiparu ngo nia nitimo yeny pa Yehova tie pek akeca. Jakwenda Yohana ukiewo kumae: “Kum maeni en e mer pa Mungu, nia wawor cik pare: man cik pare gi pek ungo.”
19. Pirang’o ukwayu ngo ilwor nithiero kwo peri ni Yehova?
19 Pi nithiero kwo peri ni Yehova, ubekwayu ngo nia ikebed ng’atu ma dubo ngo. Yehova copo kwayu ngo nia watim lembe ma wacopo ngo. (Zaburi 103:14) Ebikonyi nitimo lembe m’atira. (Isaya 41:10) Gen Yehova kud adundeni ceke, man “ebinyutho yo peri.”
NITIMO LEMBATUCA IWANG’ DHANU CEKE PI BOTH
20. Kan idaru thiero kwo peri ni Mungu, lembang’o mange m’ukwayu itim?
20 Nyo iparu nia itie ayika nithiero kwo peri ni Yehova? Kan idaru thiero kwo peri ni Yehova, dong’ itie ayika pi lembe mange m’ulubo. Ukwayu ilim batizo.
21, 22. Icopo timo “lembatuca” mi yioyic peri iwang’ dhanu ceke nenedi?
21 Nyuth ni jatel wi tic mi guriri mi judong cokiri (coordinateur du collège des anciens) mi cokiri peri nia idaru thiero kwo peri ni Yehova man nia ibemito nilimo batizo. Ing’eye, ebing’io judong cokiri moko pi nineno kendo karacelo kudi, ponji ma tung’ tung’ mir ukungu mi Biblia. Ka giyio nia andha iromo, gibinyutho iri nia icopo nilimo batizo i coko madit mi Jumulembe pa Yehova. I coko maeno madit, jubimio ponji moko ma binyutho thelembe mi batizo. Ing’eye, umego m’umio ponji maeno bipenjo ju m’ubecilimo batizo ku penji moko ario ma yot. Kinde m’ibedwoko wang’ penji ario maeno, ibinyutho nia ibetimo “lembatuca” mi yioyic peri iwang’ dhanu ceke.
22 Ing’eye, ibilimo batizo. Jubiroyi ibimwony vuc i pii. Batizone biketho dhanu mange ceke bineno nia idaru thiero kwo peri ni Yehova man dong’ itie Jamulembe pa Yehova.
THELEMBE MI BATIZO PERI
23. Nilimo batizo “ku nying Wego ku Wod man Tipo Maleng’” tie ku thelembe ang’o?
23 Yesu uwacu ni julub pare nia gibilimo batizo “ku nying Wego ku Wod man Tipo Maleng’.” (Som Matayo 28:19.) Eno nyutho ang’o? Eno nyutho nia iyio dito pa Yehova, iyio tic pa Yesu i lembakeca pa Mungu, man bende iyio kite ma Mungu tio ko ku tipo pare maleng’ pi nitimo yeny pare.
24, 25. (a) Batizo nyutho lembang’o? (b) I wic ma tokcen wabiponjo lembang’o?
24 Batizo nyutho lembe moko ma pire tek lee dit akeca. Kinde ma juroyi imwony vuc i pii, eca nyutho nia itho ikum kit kwo peri ma con m’atira ngo, kunoke iweke magwei. Kinde m’iwok kud i pii, eca nyutho nia ibicaku kwo manyen mi timo yeny pa Mungu. Eno nyutho nia dong’ niai saa maeca, ibitimo ni Mungu i kwo peri ceke. Poi nia ithiero ngo kwo peri ni dhanu, ni dilo moko kunoke ni tic moko. Ento ithiero kwo peri ni Yehova.
25 Thieriri peri bikonyi nibedo jarimo ma ceng’ni pa Mungu. (Zaburi 25:14) Eno nyutho ngo nia ng’atini biboth kende kende pilembe elimo batizo. Jakwenda Paulo ukiewo kumae: “Wutim tic mi both mu giwu ku lworo ku mielkum.” (Jufilipi 2:12) Batizo tie kende kende acaki. Dong’, icopo mediri nenedi nibedo ceng’ni ku Yehova? Wic ma tokcen mi buku maeni bidwoko wang’ penji maeno.


text:
NGIMAWA KOD TIJWA KAKA JOKRISTO–CHENRO MAR CHOKRUOK April 2017
Weche Mwanyalo Chakogo Wuoyo gi Ji
Weche mwanyalo chakogo wuoyogo gi ji sama wachiwo Amkeni! kendo ma wanyalo puonjogo adiera e wi Pinyruodh Nyasaye. Ndik wecheni michano tiyogo e lendo.
MWANDU MA YUDORE E WACH NYASAYE
Yie Mondo Jehova Ochik Pachi Kod Timbeni
Jachuech Maduong’ chiko timbe mag jokristo, to wan be pod onego watim karwa.
NGIMAWA KAKA JOKRISTO
Rwakgi gi Mor
Ng’ato ang’ata mabiro e chokruogewa onego one gadier ni waherore. Ang’o minyalo timo mondo Kingdom Hall obed kama ji morie, kendo ji owinj ni ohergi gadier?
MWANDU MA YUDORE E WACH NYASAYE
Be In gi ‘Chuny mar Ng’eyo’ Jehova?
E bug Jeremia sula 24, Jehova Nyasaye pimo ji gi olemb ng’ow. Jomage ma ne chalo gi olemb ng’ow mabeyo, to ere kaka wanyalo luwo ranyisi margi e kindegi?
NGIMAWA KAKA JOKRISTO
Inyalo Jiwo Jakristo Mosedok Chien e Winjruokne gi Nyasaye
Jehova pod ogeno ahinya Jokristo mosedok chien. Ere kaka wanyalo konyo Jokristo ma kamago mondo oduog e kanyakla?
MWANDU MA YUDORE E WACH NYASAYE
Bed Jachir Kaka Jeremia
Jeremia nolando ni ne idhi keth Jerusalem. Ang’o ma nokonye bedo gi chir?
NGIMAWA KAKA JOKRISTO
Wende mag Pinyruoth Konyowa Bedo gi Chir
Wero wende mag Pinyruoth nojiwo Jokristo ma nie kambi mar Sachsenhausen. Wendegi konyowa bedo jochir sama waromo gi tembe.
MWANDU MA YUDORE E WACH NYASAYE
Jehova Nokoro Wach Singruok Manyien
Pogruok mane ma nitie e kind singruok manyien gi singruok mar chik, to ere kaka gueth mag singruok manyien osiko?


text:
Ang’o ma Muma Wacho?
Be wadak e “ndalo mag giko”?
Inyalo wacho ni?
Ee
Ooyo
Samoro
Gima Muma wacho
“Kinde matek ahinya nobedie e ndalo mag giko.” (2 Timotheo 3:1) Weche ma Muma nokoro kod gik ma timore e kindewagi nyiso maler ni wadak e “ndalo mag giko.”
Weche mamoko ma Muma puonjowa gin mage?
Gik ma ne dhi nyiso ni wadak e ndalo mag giko oriwo lwenje, kech, yiengni mag piny, kod tuoche ma ok nyal thiedhi.
—Mathayo 24:3, 7; Luka 21:11.
E ndalo mag giko, dhano ne dhi bedo gi timbe maricho ahinya kendo ne ok gidhi bedo osiepe Nyasaye.
—2 Timotheo 3:2-5.
Ngima biro chalo nade e kinde ma biro?
Jomoko wacho ni . . . .ndalo mag giko biro rumo ka iketho pinyni kod dhano duto manie iye, to jomoko to neno ni ngima biro lokore ma bed maber. In to iparo nade?
Gima Muma wacho
“Jo matir ginicham piny, mi ginidagie nyaka chieng’.”
Weche mamoko ma Muma puonjowa gin mage?
Ndalo mag giko biro rumo ka igolo joma richo.
—1 Johana 2:17.
Piny duto ibiro losi ma bed paradiso.
—Isaiah 35:1, 6.


text: 4 Bang’e, roho notelo ne Yesu nyaka e thim mondo Jachien oteme.2 Ka nosetueyo chiemo kuom ndalo 40 odiechieng’ gi otieno, nowinjo kech.3 Eka Jatem nobiro ire mowachone niya: “Ka in wuod Nyasaye, nyis ane kitegi mondo gilokre chiemo.”4 To Yesu nodwoke niya: “Ondik kama: ‘Dhano ok bed mangima mana kuom chiemo kende, to kuom weche duto ma wuok e dho Jehova.’”5 Kae to Jachien nokawe motere e dala malerno, mi nokete malo e wi hekalu e tado molwor gi ohinga6 kendo nowachone niya: “Ka in wuod Nyasaye, dirri ane piny nimar ondik kama: ‘Enochik malaikene nikech in,’ kendo, ‘Giniting’i e lwetegi mondo kik igo tiendi e kidi.’”7 Yesu nodwoke niya: “Ondik kendo kama: ‘Kik iket Jehova Nyasachi e tem ngang’.’”8 Kae to Jachien ne otere e wi got moro mabor miwuoro, mi ne onyise pinjeruodhi duto mag piny kod ber mar duong’ ma gin-go.9 Eka nowachone kama: “Magi duto abiro miyi kigoyo chongi piny mitimo tim achiel mar lama.”10 To Yesu nodwoke kama: “Dhi kucha Satan! Nikech ondik niya: ‘Jehova Nyasachi e ma nyaka ilam kendo en kende e ma nyaka itine.’”11 Eka Jachien noweye, to ne! malaike nobiro ire mi gichako tiyone.12 Koro ka nowinjo ni osemak Johana, nowuok modhi Galili.13 Bende bang’ wuok Nazareth nobiro modak Kapernaum, taon manie dho nam e piny Zablon gi Naftali,14 mondo wach ochop ma janabi Isaya nokoro niya:15 “To in piny Zablon gi piny Naftali manie ndara mochomo nam, loka mar Jordan, Galili mar ogendni!16 Ji mobet e mudho noneno ler maduong’, kendo ler ne orieny ne joma obet e tipo mar tho.”17 Chakre kindeno ka dhi nyime, Yesu nochako yalo kowacho niya: “Lokuru chunyu ua e richo, nimar Pinyruodh polo osekayo machiegni.”18 Ka noyudo owuotho e bath Nam Galili, noneno owete ariyo, ma gin Simon miluongo ni Petro kod Andrea owadgi ka gibolo gogo e nam nikech ne gin jolupo.19 Ne owachonegi niya: “Biuru uluwa, kendo anatimu jolupo mag ji.”20 Gikanyono, ne giweyo gognigi mi giluwe.21 Ka noa kanyo noneno ji ariyo mamoko ma ne gin owete. Ne gin Jakobo wuod Zebedi gi Johana owadgi. Ne oyudo gin gi Zebedi wuon-gi e yie ka giloso gognigi, mi noluongogi.22 Gikanyono, ne giweyo yie kod wuon-gi bende, mi ne giluwe.23 Bang’e, nodhi e Galili te kopuonjo e sunagokegi kendo koyalo wach maber mar Pinyruoth, bende kochango kit tuoche duto kod kit midekre duto ma ji ne nigo.24 Kendo humbe nolandore e Siria mangima, mi ji nokelone jogo duto ma ne chandore nikech tuoche mopogore opogore, gi joma ne nigi jochiende, gi jo ndulme, kod joma ne nigi tuo mar abach, mi nochangogi.25 Nikech mano, oganda mang’ongo ma nowuok Galili, gi Dekapoli, gi Jerusalem, gi Judea, kod loka Jordan ne oluwe.


text:
Nam Gi Han To Be An Elite 17, Read Nam Gi Han To Be An Elite 17 English Online
Nam Gi Han To Be An Elite 17
is not released yet, please bookmark and comming back for Nam Gi Han To Be An Elite 17. EatManga - High Quality, Fastest Update Manga Reader
will be the first have high quality Nam Gi Han To Be An Elite 17 scan online, get notify about Nam Gi Han To Be An Elite 17 releases by subscrible to us
When Nam Gi Han To Be An Elite 17 is released?
EatManga're estimated Nam Gi Han To Be An Elite 17 will out in 2 days, even sooner! Lets pick some other manga to read while waiting for Nam Gi Han To Be An Elite 17
Tags: Nam Gi Han To Be An Elite 17, read Nam Gi Han To Be An Elite 17 online, read Nam Gi Han To Be An Elite 17 english, Nam Gi Han To Be An Elite 17 read Nam Gi Han To Be An Elite 17 manga, Nam Gi Han To Be An Elite 17,Nam Gi Han To Be An Elite 17 raw manga,Nam Gi Han To Be An Elite 17 zip,Nam Gi Han To Be An Elite 17 rar,Nam Gi Han To Be An Elite 17 megaupload,Nam Gi Han To Be An Elite 17 volume,Nam Gi Han To Be An Elite 17 en,Nam Gi Han To Be An Elite 17 rapidshare,Nam Gi Han To Be An Elite 17 chap,Nam Gi Han To Be An Elite 17 chapter,Nam Gi Han To Be An Elite 17 high quality,Nam Gi Han To Be An Elite 17 manga scan,Nam Gi Han To Be An Elite 17 mangastream,Nam Gi Han To Be An Elite 17 mangafox,Nam Gi Han To Be An Elite 17 manga reader,Nam Gi Han To Be An Elite 17 mangareader,Nam Gi Han To Be An Elite,upcoming


text:
Sigana mar 104: Yesu Dok e Polo
KAKA ndalo medo sudo, e kaka Yesu medo fwenyore ni jolupne nyading’eny. Chieng’ moro, jopuonjre mage 500 nene. Kane ofwenyore negi, be ing’eyo wach ma Yesu wuoyoe kodgi? Wach pinyruodh Nyasaye. Jehova ne ooro Yesu e piny mondo opuonj wach Pinyruodhno. Kendo omedo timo mano kata mana bang’ chier mare.
Be inyalo paro ni pinyruodh Nyasaye en ang’o? Ee, Pinyruoth en sirkal madier mar Nyasaye e polo, kendo Yesu ema Nyasaye ne oyiero mondo obed ruoth. Kaka wase puonjore, Yesu ne onyiso kaka nobed ruoth maber miwuoro kane omiyo jogo ma kech ne kayo chiemo, kane ochango jo matuwo, kata kane ochiero jo motho!
Kuom mano, e kinde ma Yesu locho kaka ruoth e polo kuom higini gana achiel, piny nobed machalo nade? Ee, piny duto nobed paradis majaber. Lwenje ok nobedie kendo, kata mahundu kata tuoche, kata mana tho. Wang’eyo ni mani en adier nikech Nyasaye ne ochweyo piny mondo obed paradis mondo ji oyud mor. Mano ema omiyo kar chakruok ne ochweyo puodho mar Eden. Kendo gikone, Yesu biro timo gima Nyasaye osebedo kadwaro mondo otimore.
Ndalo koro ochopo mar Yesu dok e polo. Kuom ndalo 40, Yesu osebedo ka fwenyore ne jopuonjrene. Kuom mano, gin gi adiera ni koro ongima kendo. Kata kamano, ka podi ok oweyo jopuonjrene, owacho negi ni: ‘Dong’ uru Jerusalem nyaka uyud roho maler.’ Roho maler en teko mar Nyasaye, machalo kaka yamo makudho, kendo rohono biro konyo jolupne mondo otim dwaro mar Nyasaye. Gikone, Yesu wacho ni: ‘Onego uland wachna e tung’ piny duto.’
Bang’ Yesu wacho kamano, gimiwuoro timore. Ochako idho malo e polo, mana kaka inyalo neno kae. Eka bor polo geng’e mondo kik nene, ma koro jopuonjre Yesu ok nene kendo. Yesu dhi e polo, kendo ochako locho e wi jolupne man e piny.
1 Jo Korintho 15:3-8; Fweny 21:3, 4; Tich Joote 1:1-11.
Penjo
- Jopuonjre Yesu adi ma nene chieng’ moro achiel, kendo owuoyo kodgi e wi ang’o?
- Pinyruodh Nyasaye en ang’o, to ngima e piny nobed machalo nade e kinde ma Yesu biro locho kaka Ruoth kuom higini gana achiel?
- Yesu osebedo ka fwenyore ne jopuonjrene kuom odiechienge adi, kata kamano, ochopo kinde makoro onego otim ang’o?
- Ka Yesu chiegni weyo jopuonjrene, ang’o monyisogi ni gitim?
- Ang’o matimore e pichano, to ere kaka Yesu lal e wang’ ji?
Penjo mamoko
- Som 1 Jo Korintho 15:3-8.
Ang’o momiyo jaote Paulo ne nyalo wuoyo gi chir kuom chier mar Yesu, to Jokristo ma ndalogi nyalo wuoyo gi chir e wi gik mage? (1 Kor. 15:4, 7, 8; Isa. 2:2, 3; Mat. 24:14; 2 Tim. 3:1-5)
- Som Tich Joote 1:1-11.
Tij lando wach ne otimore e okang’ malach maromo nade, mana kaka ne okor e Tich Joote 1:8? (Tich 6:7; 9:31; 11:19-21; Kol. 1:23)


text:
Chiw Luor Ne Joma Owinjore Yudo Luor
“Gueth, gi luor, gi duong’, kod nyalo mondo obed ne Jal mobet e kom-lojno kendo ne Nyarombo, mochwere nyaka chieng’.”—FWE. 5:13.
1. Ang’o momiyo onego wami jomoko luor, to wadwaro nono ang’o e sulani?
KA WAMIYO ng’ato luor, mano nyiso ni ok wabi timo gik ma nyiso ni wachaye. En adier ni mondo wami ng’ato luor, nyaka bed ni osetimo gima miyo waneno ni owinjore yudo luor ma kamano, kata samoro nyalo bedo ni en gi migawo kata telo moro. Omiyo, onego wapenjre niya: En ng’a mowinjore wami luor, to onego wamiye luor nikech ang’o?
2, 3. (a) Ang’o momiyo Jehova e ma onego wami luor? (Ne picha man malo.) (b) Kaluwore gi Fweny 5:13, Nyarombo en ng’a, to ang’o momiyo owinjore wamiye luor?
2 Mana kaka Fweny 5:13 wacho, ‘Jal mobet e kom-loch kod Nyarombo’ owinjore yudo luor. Fweny sula mar 4 nyisowa gimomiyo onego wami Jehova luor. Malaike ting’o dwondgi kanyachiel ka gipako Jehova ma e “Jal ma dak mochwere nyaka chieng’.” Gikok kama: “In Jehova Nyasachwa, in e ma iwinjori yudo duong’, gi luor, kod teko nikech ne ichueyo gik moko duto, kendo gigo ne obetie kendo ne ochuegi nikech dwachi.”—Fwe. 4:9-11.
3 Yesu Kristo e “Nyarombo mar Nyasaye ma golo richo mar piny.” (Joh. 1:29) Muma wacho ni oloyo ruodhi duto ma locho kata ma noselocho e kinde mokalo. Muma wacho kama: ‘En e Ruodh ruodhi kendo Jaloch mar joloch, en kende e ma ok onyal tho, jal modak e ler ma ok nyal chopie, kendo ma onge dhano mosenene kata ma nyalo nene.’ (1 Tim. 6:14-16) Donge en adier ni onge ruoth moro amora ma nosechiwore mondo otho nikech richowa? Onge kiawa ni in bende diher riwori gi malaike mang’eny manie polo e wacho niya: “Nyarombo ma ne onegno e ma owinjore yudo teko, gi mwandu, kod rieko, gi nyalo, gi luor, gi duong’, kod gueth.”—Fwe. 5:12.
4. Ang’o momiyo nyaka wami Jehova gi Kristo luor?
4 Miyo Jehova gi Kristo luor en gima ochuno. Ok wanyal yudo ngima mochwere ka ok wamiyo Jehova gi Yesu luor. Weche ma Yesu nowacho e Johana 5:22, 23 konyowa neno wachno maler. Nowacho niya: “Wuora ok ng’ad ne ng’ato ang’ata bura ngang’, to oseketo tije duto mag ng’ado bura e lwet Wuode, mondo ji duto omi Wuode duong’ mana kaka gimiyo Wuon mare duong’. Ng’ato ang’ata ma ok mi Wuod Nyasaye duong’, ok omi Wuon mare ma noore duong’.”—Som Zaburi 2:11, 12.
5. Ang’o momiyo onego wami ji luor e okang’ mowinjore?
5 Dhano ne ochue ‘e kit Nyasaye.’ (Cha. 1:27) Omiyo, ji mang’eny nyiso kido mag Nyasaye e okang’ mopogore opogore. Kuom ranyisi, wanyalo hero jowetewa, wanyalo nyisogi ng’wono, kendo wanyalo kechogi. Nikech Nyasaye nochweyo dhano gi nyalo mar pogo ber gi rach, mano e momiyo ginyalo fwenyo ka gitimo gima ber kata gima rach. (Rumi 2:14, 15) Ji mang’eny ohero gik maler kendo mabeyo. Gidwaroga ni kuwe obed e kindgi gi jomamoko. Nenore maler ni ji duto nyiso kido mag Nyasaye e okang’ moro bed ni ging’eyo kata ooyo, omiyo, onego wamigi luor e okang’ mowinjore.—Zab. 8:5.
MIYO JOMOKO LUOR E OKANG’ MOWINJORE
6, 7. Joneno mag Jehova opogore nade gi jomamoko kodok korka miyo ji luor?
6 Dwarore ni waket tong’ mowinjore seche ma wamiyo dhano luor. Ji mang’eny ichiko gi piny Satan. Mano e momiyo jomoko temo lamo chwo kata mon moko kar miyogi mana luor mowinjore kodgi. Gilamo jotend dinde, josiasa, jotugo man gi huma, jothum, kod jomamoko man gi huma kendo kinde mang’eny ginenogi kaka joma kende ahinya moloyo jomamoko. Kuom mano, ji mang’eny nenogi kaka joma ketonegi ranyisi ma giluwo, omiyo gitemo kopo timbegi kod kaka girwakore.
7 Joneno mag Jehova ok mi dhano luor e okang’ machalo kamano. Kristo kende ema noketonwa ranyisi makare chuth ka ne en piny ka kendo ranyisineno ema onego waluw. (1 Pet. 2:21) Nyasaye ok bi bedo mamor ka wamiyo dhano luor e okang’ ma ok owinjore kodgi. Onego wapar adiera makendeni: “Ji duto osetimo richo kendo girem kuom duong’ mar Nyasaye.” (Rumi 3:23) Omiyo, onge dhano moro amora mowinjore omi luor mana ka gima koro ilame.
8, 9. (a) Joneno mag Jehova neno nade jotelo mag sirkal? (b) Onego wami jotelo mag sirkal luor e okang’ ma romo nade?
8 Nitie jomoko monego wami luor kaluwore gi tije ma gitiyo. Joloch mag sirkal rito raia kendo gineno ni gik moko timore e yo maber kendo mochanore. Timo kamano konyo ji duto. Mano e momiyo jaote Paulo nonyiso Jokristo ni gine joloch mag sirkal kaka “joma nigi teko mar loch” kendo onego gibolrenegi. Paulo nowacho kama: “Miuru ji duto gima giwinjore yudo: ng’at ma dwaro osuru, umiye osuru; . . . ng’at ma dwaro luor, umiye luor.”—Rumi 13:1, 7.
9 Gima ber en ni Joneno mag Jehova miyoga jotelo ma kamago luor mowinjore mana kaka chike mag pinjegi dwaro. Wariwogi lwedo sama gitiyo tijegi. Kata kamano, Muma nyisowa ni luor ma wamiyo jotelogo nigi tong’. Ok wanyal yie ketho chike Nyasaye kata donjore e weche mag pinyni mana ni mondo watim kaka gidwaro.—Som 1 Petro 2:13-17.
10. Jotich Jehova ma kinde machon noketonwa ranyisi mane maber?
10 Jotich Jehova ma kinde machon noketonwa ranyisi maber e yo ma ne gimiyogo jotelo mag sirkal luor. Ka ne joloch mag Rumi ogolo chik ni mondo okwan ji, Josef gi Maria noyie mondo okwan-gi. Ne gidhi Bethlehem kata obedo ni Maria ne ool ahinya nikech ne ochiegni nyuol. (Luka 2:1-5) Higni moko bang’e, ka ne omak Paulo mi odonjne ni oketho chik Jo-Rumi, ne owuoyo gi chir kod luor e nyim Ruoth Herode Agripa kod Festo ma ne en gavana mar Judea.—Tich 25:1-12; 26:1-3.
11, 12. (a) Ang’o momiyo ok wachiw luor makende ne jotend dinde mag miriambo? (b) En ber mane ma nobetie ka Janeno ma wuok Austria nochiwo luor mowinjore ne jasiasa moro?
11 Kata kamano, Joneno mag Jehova ok mi jotend dinde mag miriambo luor makende kata bed ni jotelogo dwaro luor ma kamano. Dindego puonjo miriambo e wi Nyasaye kendo giketho puonj manie Muma. Omiyo, wamiyo jotend dindego luor mana kaka wanyalo miyo jomamoko luor. Yesu nokwedo jotend dinde ma kamago e kindene kowacho ni gin joma wuondore kendo muofni. (Mat. 23:23, 24) Seche ma wamiyo jotend sirkal luor mowinjore, mano nyalo kelo ber moko.
12 Kuom ranyisi, e kinde Lweny mar Ariyo mar Piny, Jo-Nazi nomako Leopold Engleitner ma ne en Janeno mar Jehova ma jakinda ahinya e piny Austria. Ne gikete e gach reru ma tere e kambi mar tuech miluongo ni Buchenwald. Laktar moro miluongo ni Heinrich Gleissner ma ne en jasiasa e piny Austria bende ne omak moket e gari achielno. Ka ne gin e gach reru ma ne terogi e kambi mar tuech, Owadwa Engleitner nolero ne Gleissner puonj mag Muma ma ne oyiego kendo Gleissner nochiko ite maber. Bang’ lwenyno, Gleissner notiyo gi teko ma ne en-go e sirkal mondo okony Joneno mag Jehova e piny Austria. Samoro in bende inyalo paro ranyisi moko ma nyiso ber ma nyalo betie ka Joneno mag Jehova ochiwo luor mowinjore ne jotelo mag sirkal, mana kaka Muma wacho ni Jokristo onego otim.
JOMAMOKO MA BENDE ONEGO WAMI LUOR
13. Gin jomage ma owinjore wami luor, to nikech ang’o?
13 Owete gi nyimine bende owinjore wami luor. To ahinya ahinya onego wachiw luor ne owete ma tayowa. (Som 1 Timotheo 5:17.) Wamiyo owetego luor ma ok wadewo ni giwuok e pinje mage, gisomo e okang’ ma romo nade, kata gin gi pesa ma romo nade. Muma wacho ni owetego gin mich kendo gin gi migawo maduong’ ahinya mar konyo jotich Nyasaye mondo obed gi winjruok maber kode. (Efe. 4:8) Par ane kaka jodong-kanyakla, jorit-alwora, owete manie komiti mar bad ofis, kod owete manie Bura Matayo osebedo ka konyowa. Owete gi nyimine e kinde Jokristo mokwongo ne ochiwo luor ahinya ne owete ma ne tayo, kendo wan bende onego watim kamano. Ok wadwar timore ka joma lamo owete moko mong’ere ahinya e riwruok mar oganda Jehova, kata timo gik moko ma nyalo miyo jomoko opar ni gin malaike seche ma wan kodgi. Wadwaro ni wachiw luor mowinjore ne owetego nikech tich matek ma gitimonwa kendo nikech gibolore.—Som 2 Jo-Korintho 1:24; Fweny 19:10.
14, 15. Wach ane pogruok mantie e kind jokwath ma gin Jokristo madier kod jotend dinde mamoko.
14 Owete ma tayowago gin jokwath mobolore. To nikech gibolore, ok gidwar ni owete gi nyimine mamoko onegi kaka joma kende. Kuom timo kamano, ginyiso ni gipogore gi jotend dinde masani kod jotend dinde machon ma Yesu nowacho kuomgi niya: “Gihero bet kuonde moyiedh mogik e nyasi kod kombe ma nyime e sunagoke, gihero bende mos ma idhialogigo e chirni.”—Mat. 23:6, 7.
15 Jokristo madier ma gin jokwath timo kaka Yesu nowacho niya: “Un to kik luongu ni Rabi nikech Japuonju en achiel, to uduto un owete. E wi mano, kik uluong ng’ato ang’ata e piny ni wuonu nikech Wuonu en achiel manie polo. Bende, kik luongu ni jotelo nikech Jatendu en achiel, ma en Kristo. To ng’at maduong’ moloyo e kindu nyaka bed jatiju. Ng’at ma ng’awore malo owuon noduoke piny to ng’at ma duokore piny owuon nong’awe malo.” (Mat. 23:8-12) Kuom mano, inyalo neno gimomiyo owete gi nyimine e piny mangima ohero jodong-kanyakla kendo gimiyogi luor.
16. Ang’o momiyo onego ing’e gima Muma wacho e wi chiwo luor mowinjore?
16 En adier ni ng’eyo joma onego wami luor kod okang’ ma onego wamigie luor ok en gima yot. Timo kamano ne ok yot ne Jokristo mokwongo bende. (Tich 10:22-26; 3 Joh. 9, 10) Kata kamano, timo kinda mondo waluw gima Muma wacho e chiwo luor mowinjore ok en kayiem nono. Chiwo luor mowinjore kelo ber mathoth.
BER MA WAYUDO SAMA WAMIYO JOMOKO LUOR MOWINJORE
17. Gin ber mage ma wayudo ka wachiwo luor ne joma nie telo?
17 Sama wamiyo jotelo mag sirkal luor mowinjore, mano biro miyo gikonywa mondo wayud ratiro mar lando wach maber. Kinde mang’eny, jotelogo bedoga gi paro mowinjore e wi tijwa mar lendo. Higni moko mokalo, nyaminwa moro miluongo ni Birgit ma en painia ma wuok e piny Germany, nodhi e nyasi e skul ma nyare ne somee ka ne nyare tieko skul. Jopuonj nonyiso Birgit ni nyithind Joneno mag Jehova ma somo e skundno osebedo ka miyogi tich mayot. Ne giwachone ni nyalo bedo marach ahinya ka onge nyathi Janeno moro amora ma somo e skundgino. Birgit nowachonegi niya: “Wapuonjoga nyithindwa mondo obed gi timbe mabeyo ma Nyasaye dwaro, to mano oriwo nyaka miyo jopuonj luor.” Achiel kuom jopuonjgo nowacho kama: “Kapo ni nyithindo duto nyalo chalo gi nyithindu, puonjo nyalo bedo maber ndi.” Jumbe moko bang’e, achiel kuom jopuonjgo nodhi e chokruog-distrikt ma ne otim Leipzig.
18, 19. Ang’o momiyo onego wami jodongo luor e okang’ mowinjore?
18 Puonj ma yudore e Wach Nyasaye nyalo konyowa ng’eyo kaka wanyalo chiwo luor ne jodong-kanyakla. (Som Jo-Hibrania 13:7, 17.) Owinjore wapwogi nikech tich matek ma gitimo kendo onego waluw kaka gitayowa. Timo kamano nyalo konyogi mondo gichop migepegi ka gimor. Kata kamano, mano ok onyiso ni koro wakop jaduong’-kanyakla moro ka watemo kopo kaka orwakore, kaka ogologa twege, kata kaka owuoyoga. Timo kamano nyalo kelo paro ma ok owinjore. Wiwa ok onego owil ni en bende en mana dhano morem. Kristo kende e ng’at monego waluw ranyisine.
19 Sama wamiyo jodongo luor mowinjore ma ok wami ginenre ka gima gin joma kende ahinya, mano konyogi. Mano miyo ok gibed josunga kendo miyo ok gine ni gin joma lich ahinya moloyo jomoko, kata miyo ok gine ni gin e ma ging’eyo timo gik moko.
20. Ere kaka miyo jomoko luor mowinjore konyowa?
20 Miyo jomoko luor biro konyowa mondo kik wabed joma dwaro ni wan kendwa e ma mondo omiwa luor. Kar mano, wabedo joma obolore sama jomoko miyowa luor. Ber machielo en ni chiwo luor e okang’ mowinjore miyo wasiko ka wan gi winjruok maber e riwruok mar oganda Jehova, nikech riwruogno ok chiw luor mokalo tong’ ne dhano moro amora bed ni en Jakristo kata ooyo. E wi mano, timo kamano biro miyo kik wawinj malit ka ng’at ma ne wamiyo luor otimo gima ok owinjore.
21. En ber mane maduong’ ahinya ma wayudo sama wachiwo luor ne joma owinjore oyud luor?
21 Ber maduong’ ma wayudo sama wamiyo jomoko luor mowinjore, en ni wamoro Nyasaye. Watimo gik moko kaka odwaro, to mano miyo warito winjruokwa kode. Wamiye dwoko ma onyalo miyo ng’ato ang’ata ma kwede. (Nge. 27:11) Ji mathoth e piny ma sani ok ong’eyo kaka ginyalo miyo jomoko luor e okang’ mowinjore. Mano kaka wamor ni wang’eyo chiwo luor e yo ma Jehova oyiego!


text:
Ododo me 72: Lubanga Okonyo Kabaka Kejekia
IN INGEYO pingo laco man tye ka lega bot Jehovah? Pingo en oryeyo waraga magi i nyim keno tyer pa Jehovah? Laco-ni aye Kejekia. En obedo kabaka me kaka aryo me Icrael ma kupiny-nyi. En tye i peko madit adada. Pingo?
Pien lumony me Aciria dong guketo te kaka 10 ma kumalo-ni woko. Jehovah oweko man otimme pien jo meno onongo giraco adada. Kombeddi dong lumony me Aciria gubino woko ka lweny ki ker me kaka aryo-ni.
Kabaka me Aciria kombeddi pud ocwalo waraga acwala bot Kabaka Kejekia. Magi aye waraga ma Kejekia pud oketogi kany i nyim Lubanga-ni. Lok ma i waraga magi nywaro Jehovah, dok tito ki Kejekia pe me lweny. Man aye gin mumiyo Kejekia lego ni: ‘Ai Jehovah, larwa ki i cing kabaka me Aciria. Ci rok ducu bingeyo ni in keni aye Lubanga.’ Jehovah mono biwinyo Kejekia?
Kejekia obedo kabaka ma kite ber. En pe cal ki kabaka maraco me ker me kaka 10 me Icrael-li, nyo calo wonne Kabaka Akab ma kite rac-ci. Kejekia onongo keto tek tutwal me lubo cik ducu pa Jehovah. Pi meno, i kare ma Kejekia otyeko lega, lanebi Icaya ocwalle kwena man ma oa ki bot Jehovah: ‘Kabaka me Aciria pe bidonyo i Jerucalem. Kadi wa lamonnye mo pe binyiko cok kunnu. Pe gibicelo kadi atero acel i kom boma-ni.’
Nen cal ma i pot karatac man. In ingeyo nga ma lumony muto magi ducu obedo? Gin gubedo jo Aciria. Jehovah ocwalo lamalaikane, ci i dyewor acel lamalaika-ni oneko lumony me Aciria 185,000. Pi meno kabaka me Aciria oweko lweny ci odok paco.
Ker me kaka aryo-ni obwot, ci dano dok gubedo ki kuc pi kare mo. Ento ka kabaka Kejekia oto ci wode Manace odoko kabaka. Manace gin ki wode Amon gubedo kabaka ma kitgi raco adada. Pi meno turo cik ki tim gero dok opongo lobo woko. I kare ma lutic pa Kabaka Amon guneke woko, ci kiketo wode Yocia me bedo kabaka.
2 Luker 18:1-36; 19:1-37; 21:1-25.
Peny
- Laco mene ma tye i cal-li, dok pingo en tye i peko madit?
- Waraga ango ma Kejekia oyaro i nyim Lubanga, dok gin ango ma Kejekia olego pire?
- Kejekia obedo kodi kabaka ango, dok kwena ango ma Jehovah ocwalo bote ma oa ki bot Icaya?
- Gin ango ma malaika pa Lubanga otimo i kom jo Aciria, kit ma kinyuto kwede i cal-li?
- Kadi bed ker pa kaka aryo ni obedo ki kuc pi kare manok, gin ango ma otimme i nge to pa Kejekia?
Peny mukene
- Kwan 2 Luker 18:1-36.
Lalok pa jo Aciria Larabcake otemme me turo niye pa Jo Icrael nining? (2 Luker 18:19, 21; Nia. 5:2; Jab. 64:3)
Lucaden pa Jehovah gilubo lanen pa Kejekia nining, ka gurwatte ki jo ma dag-gi? (2 Luker 18:36; Jab. 39:1; Car. 26:4; 2 Tem. 2:24)
- Kwan 2 Luker 19:1-37.
Jo pa Jehovah i kom kare-ni giporo Kejekia i kare me peko nining? (2 Luker 19:1, 2; Car. 3:5, 6; Ibru 10:24, 25; Yak. 5:14, 15)
I yo adek ango ma giloyo kwede Kabaka Cenakerib, dok en ocung pi nga i leb pa lunebi? (2 Luker. 19:32, 35, 37; Yabo. 20:2, 3)
- Kwan 2 Luker 21:1-6, 16.
Pingo gitwero waco ni Manace aye dong obedo i kin kabaka maraco loyo i Jerucalem? (2 Tekwaro 33:4-6, 9)


text:
PWONY ME 14
Pingo Lubanga Tye ki Dul ma Mege?
1. Pingo Lubanga oketo yub pi jo Icrael me kare macon?
Lubanga oketo yub pi likwayo pa Abraim wek gudok rok ci omiyo botgi cik mapol. En olwongo rok meno ni “Icrael” ci omiyo gudoko jo ma gidoro woro me ada dok gigwoko lokke. (Jabuli 147:19, 20) Pi meno, rok ducu onongo gitwero limo mot ki bot jo Icrael.
Lubanga oyero jo Icrael ni gubed cadenne. Jami ma otimme i tekwarogi nyuto ka maleng ni lubo cik pa Lubanga kelo adwogi maber i kwo pa dano. (Nwoyo Cik 4:6) Pi meno, jo mukene onongo gitwero ngeyo Lubanga me ada kun giwok ki bot jo Icrael.
2. Pingo Lukricitayo me ada gitiyo macalo gurup?
Lacen, Luicrael gurwenyo cwak pa Lubanga dok bene Jehovah oleyo ka wanggi woko ki kacokke pa Lukricitayo. (Matayo 21:43; 23:37, 38) I kare-ni, Lukricitayo me ada aye dong gitye lucaden pa Jehovah ka wang Luicrael.
Yecu oyubo lulub kore me tito kwena dok me loko jo me rok ducu wek gudok jo ma lubbe. (Matayo 10:7, 11; 24:14; 28:19, 20) Tic man dong cok gik, kit macalo watye cok ki agikki piny. Pi tyen mukwongo i tekwaro pa dano, Jehovah oribo dano milion mapol ata ma gia ki i rok ducu i woro me ada. (Niyabo 7:9, 10) Lukricitayo me ada gitiyo macalo gurup wek gicuk cwiny luwotgi dok bene gikonygi. I wi lobo-ni lung, gilubo purogram acel me pwony ma a ki i Baibul i cokkegi.
3. Dul pa Lucaden pa Jehovah me kare-ni ocakke nining?
I kine ka mwaka 1870 ki wiye, gurup mo pa lutino kwan manok me Baibul gucako niang i kom lok ada mogo me Baibul ma onongo dong orweny woko. Gin onongo gingeyo ni Yecu oyubo kacokke pa Lukricitayo wek gutit kwena, pi meno, gin gucako yubbe me tito kwena me Ker-ri i wi lobo ducu. I mwaka 1931, gucako tic ki nying man ni Lucaden pa Jehovah.
4. Lucaden pa Jehovah gitye ma guyubbe nining?
I cencwari me acel, kacokke pa Lukricitayo i kabedo mapat pat onongo gilubo tam ma a ki bot lukiko madit ma ngeyo ni Yecu aye Latel Wi kacokke. (Tic pa Lukwena 16:4, 5) I kare-ni bene, Lucaden pa Jehovah ginongo tira ki bot Lukiko Madit ma tye ki luelda ma gitye ki ngec madwong. Lukiko Madit man neno wi tic i jang gang kal pa Lucaden pa Jehovah ducu ma gigonyo leb, gigoyo dok gipoko bukke ma jenge i Baibul i leb makato 600. Pi meno, Lukiko Madit twero cuko cwiny ki miyo tira pi kacokke makato 100,000 i wi lobo-ni ducu. I kacokke acel acel, co ma gupore gitiyo calo luelda nyo luneno. Co magi gitiyo ki mar pi gwoko romi pa Lubanga.
Lucaden pa Jehovah gitye ma guyubbe me tito kwena maber-ri ki bene me loko dano wek gudok lulub kor Yecu. Wan bene watito kwena i ot ki ot calo lukwena pa Yecu. (Tic pa Lukwena 20:20) Wamine bene me pwonyo lok me Baibul bot jo ma gimaro ada. Ento Lucaden pa Jehovah pe gubedo dul mamwa. Wan watye jo me ot ma gitye ki Wego ma lamar. Wabedo omege ki lumege ma giparo pi luwotgi. (2 Jo Tecalonika 1:3) Pien jo pa Jehovah gitye ma guyubbe me yomo cwiny Lubanga ki dong konyo jo mukene, gin gitye dul pa jo ma cwinygi yom.
MED NGECCI
Baibul Mono Ada Pwonyo Gin Ango?