text:
SULA MAR ANG’WEN
Adiera e wi Yesu Kristo
1, 2. (a) Be ng’eyo nying ng’at mong’ere ahinya nyiso ni ing’eye maber? Ler ane. (b) Gin paro mage ma ji nigo e wi Yesu?
NITIE ji mang’eny mong’ere ahinya e piny ngima. Nyalo bedo ni ing’eyo nying ng’at moro mong’ere ahinya. Kata kamano, ng’eyo ang’eya nying ng’atno ok nyis ni ing’eye maber. Mano ok nyis ni ing’eyo gimoro amora ma timore e ngimane kata kaka kite chalo.
2 Nyalo bedo ni isewinjo weche moko e wi Yesu Kristo kata obedo ni ne odak e piny ka higni ma dirom 2,000 mosekalo. Kata kamano, ji mang’eny ok ong’eyo ni Yesu ne en ng’at ma chalo nade kuom adier. Jomoko wacho ni ne en mana ng’at maber, moko to wacho ni ne en janabi, to moko wacho ni en Nyasaye. In to iparo nade?—Som Weche Momedore namba 12.
3. Ang’o momiyo dwarore ni ing’e Nyasaye kod Yesu Kristo?
3 Dwarore ahinya ni ing’e adiera e wi Yesu. Nikech ang’o? Muma nyisowa niya: “Ma e ngima ma nyaka chieng’, ni ging’eyi in Nyasaye makende mar adier kod jal ma ne ioro, Yesu Kristo.” (Johana 17:3) Inyalo yudo ngima ma nyaka chieng’ e Paradiso ka ing’eyo adiera e wi Jehova kod Yesu. (Johana 14:6) Bende, ng’eyo Yesu biro konyi ng’eyo kaka inyalo dak kod ng’eyo gik monego itimne jomoko. (Johana 13: 34, 35) E sula mokwongo, ne wapuonjore adiera e wi Nyasaye. Koro wadwaro nono gima Muma puonjo e wi Yesu.
WASEYUDO MESIA!
4. Tiend nying “Mesia” kod “Kristo” en ang’o?
4 Higni mang’eny ka ne pok onyuol Yesu, Jehova nosingo ni ne odhi oro Mesia, tiende ni Kristo. “Mesia” en wach mowuok e dho Hibrania to “Kristo” owuok e dho Grik. Tiend nyinge ariyogi nyiso ni Nyasaye ne dhi yiero ng’ato kendo wire gi mo mondo omiye migawo makende. Mesia biro miyo singo duto mag Jehova ochop kare. Yesu nyalo konyi gie sani. Kata kamano, ka ne pok onyuol Yesu, ji mang’eny ne penjore niya, ‘En ng’ano ma biro bedo Mesia?’
5. Be jopuonjre Yesu noyie ni Yesu e Mesia?
5 Jopuonjre Yesu nong’eyo maler ni Yesu e Mesia ma nosingi. (Johana 1:41) Kuom ranyisi, Simon Petro nowacho ne Yesu niya: “In e Kristo.” (Mathayo 16:16) Ere kaka wanyalo bedo gadier ni Yesu e Mesia?
6. Ang’o ma Jehova notimo mondo okony joma chunygi ni kare fwenyo Mesia?
6 Ka ne pok onyuol Yesu, Nyasaye ne otelo ne jonabine mondo gindik weche ma ne dhi konyo ji fwenyo Mesia. Mano ne dhi konyo nade? Wawach ni okwayi ni idhi e stej mar mtokni mondo irom ne ng’at ma ne pok inenoga nyaka nene. Ka po ni onyisi kaka ng’atno chalo, donge nyalo bedoni mayot fwenye? E yo ma chal kamano, Jehova ne otiyo gi jonabine mondo onyiswa gik ma Mesia ne dhi timo kod gik ma ne dhi timorene. Neno kaka gik ma ne okorgo nochopo, konyo joma chunygi ni kare ng’eyo ni Yesu e Mesia.
7. Gin weche ariyo mage ma nokor ma nyiso ni Yesu e Mesia?
7 We wanon ane ariyo kuom weche ma ne okorgo. Mokwongo, higni 700 ka ne pok onyuol Yesu, Mika nokoro ni Mesia ne idhi nyuol e taon matin miluongo ni Bethlehem. (Mika 5:2) Kanyo e kama ne onyuolie Yesu! (Mathayo 2:1, 3-9) Mar ariyo, Daniel ne okoro ni ne idhi fweny Mesia e higa mar 29 bang’ nyuol Kristo. (Daniel 9:25) Magi gin mana ariyo kuom weche mang’eny ma ne okor ma nyiso maler ni Yesu e Mesia ma nosingi.—Som Weche Momedore namba 13.
8, 9. Ang’o ma notimore chieng’ ma ne obatis Yesu ma nyiso ni en e Mesia?
8 Jehova nonyiso maler ni Yesu e Mesia. Nyasaye nosingo ni obiro miyo Johana Jabatiso ranyisi moro ma ne dhi konye fwenyo Mesia. Johana noneno ranyisino ka ne Yesu odhi ire mondo obatise e Aora Jordan e higa mar 29 bang’ nyuol Kristo. Muma nyisowa gima notimore niya: “Bang’ ka nosebatise, gikanyono Yesu noa e pi; to ne! polo noyawore kendo noneno roho mar Nyasaye ka biro kuome e kit akuru. Kendo ne! Dwol moro bende noa e polo ka wacho niya: ‘Ma en Wuoda ma ahero kendo ma aseyiego.’” (Mathayo 3:16, 17) Ka ne Johana oneno ranyisino kendo winjo dwolno, nofwenyo ni kare Yesu e Mesia. (Johana 1:32-34) Chieng’no, Jehova noolo roho mare kuom Yesu mobedo Mesia. En e ng’at ma Nyasaye noseyiero mondo obed Jatelo kendo Ruoth.—Isaiah 55:4.
9 Weche ma nokor e Muma, weche ma Jehova wuon nowacho, kod ranyisi ma nochiwo, nyiso maler ni Yesu e Mesia. Kata kamano, Yesu noa kanye, to ne en ng’at ma chal nade? Wanon ane gima Muma wacho kuome.
YESU NE OA KANYE?
10. Ang’o ma Muma puonjo e wi ngima Yesu ka ne pok obiro e piny?
10 Muma puonjo ni Yesu ne odak e polo kuom higni mang’eny ka ne pok obiro e piny. Mika nowacho ni Mesia “kar chakruokne obedo ma nyaka nene.” (Mika 5:2) Yesu owuon nowacho ni ne odak e polo ka ne pok onyuole e piny ka. (Som Johana 3:13; 6:38, 62; 17:4, 5.) Yesu ne nigi winjruok makende gi Jehova kata ka pok nobiro e piny.
11. Ang’o momiyo Jehova ohero Yesu ahinya?
11 Jehova ohero Yesu ahinya. Nikech ang’o? Nikech en e ma Nyasaye nokwongo chueye ka pok ochueyo gimoro amora kata ng’ato ang’ata. Mano e momiyo iluongo Yesu ni “jal makayo kuom chuech duto.” * (Jo-Kolosai 1:15) Gimachielo momiyo Jehova ohero Yesu en nikech ne ochueyo Yesu gi lwete owuon. Mano e momiyo iluonge ni “Wuode ma miderma.” (Johana 3:16) Yesu kende e ma Jehova notiyogo e chueyo gik mamoko duto. (Jo-Kolosai 1:16) Bende, Yesu kende e ma iluongo ni “Wach,” nikech Jehova tiyo kode mondo ochiw ote kod puonj ne malaike kod dhano.—Johana 1:14.
12. Ang’o ma konyowa ng’eyo ni Yesu gi Nyasaye ok en ng’at achiel?
12 Jomoko paroga ni Yesu gi Nyasaye en ng’at achiel. Kata kamano, mano ok e gima Muma puonjo. Muma puonjo ni nochue Yesu, omiyo en gi chakruok mare. Jehova Nyasaye ma nochueyo gik moko duto, to onge gi chakruok. (Zaburi 90:2) Onge kama Yesu Wuod Nyasaye nosetemoe ketre ni en Nyasaye. Muma nyiso maler ni Wuoro duong’ moloyo Wuowi. (Som Johana 14:28; 1 Jo-Korintho 11:3.) Jehova kende e “Nyasaye Manyalo Duto.” (Chakruok 17:1) En e ma oduong’ie moloyo kendo en e ma en gi teko moloyo chuech moro amora e polo gi piny.—Som Weche Momedore namba 14.
13. Ang’o momiyo Muma wacho ni Yesu e “kido mineno mar Nyasaye ma ok ne”?
13 Jehova kod Yesu Wuode notiyo kanyachiel kuom higni bilionde ka pok ochue polo gi piny. Nyaka bed ni ne giherore ahinya! (Johana 3:35; 14:31) Yesu nokawo kit Wuon-gi ndi! To mano e momiyo Muma wacho ni en e “kido mineno mar Nyasaye ma ok ne.”—Jo-Kolosai 1:15.
14. Yesu Wuod Nyasaye nonyuol kaka dhano e yo mane?
14 Yesu Wuod Nyasaye nochiwore wuok e polo mondo obi onyuole kaka dhano e piny ka. Ere kaka mano ne otimore? Jehova nogolo Yesu e polo ma okete e i Maria e yor hono. Mano e momiyo Yesu onge gi wuon mare ma dhano e piny ka. Omiyo, Maria nonyuolo wuoyi ma onge richo moluonge ni Yesu.—Luka 1:30-35.
YESU NE EN NG’AT MA CHAL NADE?
15. Ang’o ma nyalo konyi ng’eyo Jehova e yo maber?
15 Inyalo puonjri mathoth e wi ngima Yesu kod kido ma en-go e buge mag Mathayo, Mariko, Luka, kod Johana. Bugego iluongo ni buge mag Injili. Nikech Yesu chal gi Wuon-gi, gik ma ibiro somo kuome biro konyi ng’eyo Jehova e yo maber. Mano e momiyo Yesu ne nyalo wacho niya: “Ng’ato ang’ata ma osenena, oseneno Wuora bende.”—Johana 14:9.
16. Yesu ne opuonjo wach mane? Nogolo puonjgo kanye?
16 Ji mang’eny ne luongo Yesu ni “Japuonj.” (Johana 1:38; 13:13) Achiel kuom gik madongo ma ne opuonjo ne en “wach maber mar Pinyruoth.” Pinyruodhno en ang’o? En sirkand Nyasaye manie polo ma biro locho e wi piny duto kendo ma biro kelo gueth ne joma luwo chike Nyasaye. (Mathayo 4:23) Gimoro amora ma Yesu ne puonjo ne oa kuom Jehova. Yesu owuon nowacho niya: “Weche ma apuonjo ok gin maga, to gin mag ng’at ma ne oora.” (Johana 7:16) Yesu nong’eyo ni Jehova dwaro mondo ji duto owinj wach maber mar Pinyruoth ma biro locho e wi piny.
17. Yesu ne puonjo kanye? Ang’o momiyo notiyo matek mondo opuonj jomoko?
17 Yesu ne puonjo kanye? Kamoro amora ma ne ji nitie. Nopuonjo e mier, taonde, gwenge, chirni, kuonde ma ji leme, kod ute ji. Ne ok orit mondo ji obi ire. Ne odhi kama gintiere. (Mariko 6:56; Luka 19:5, 6) Yesu notiyo matek kendo nokawo thuolone mang’eny mondo opuonj ji. Ang’o momiyo notimo kamano? En nikech nong’eyo ni mano e gima Nyasaye dwaro ni otim, kendo nodwaro nyiso ni owinjo Wuon mare kinde duto. (Johana 8:28, 29) Bende, Yesu ne yalo nikech nokecho ji. (Som Mathayo 9:35, 36.) Nofwenyo ni jotend dinde ne ok puonj adiera e wi Nyasaye kod Pinyruodhe. Omiyo, ne odwaro konyo ji mang’eny kaka nyalore mondo giwinj wach maber.
18. Gin kido mage ma Yesu nigo mihero ahinya?
18 Yesu nohero ji kendo nodewogi. Ne omuol kendo wuoyo kode ne yot. Kata mana nyithindo bende nohero dhi ire. (Mariko 10:13-16) Yesu nohero timbe makare. Ne ok ohero mibadhi kendo ne ok obuon ji. (Mathayo 21:12, 13) Yesu ne odak e kinde ma ne orid ne mon chike kendo ne ok migi luor. Kata kamano, Yesu to ne miyo mon luor. (Johana 4:9, 27) Bende, Yesu ne en ng’at ma bolore. Kuom ranyisi, chieng’ moro godhiambo ne oluoko tiende jootene. Mano ne en gima wasumbni e ma ne timoga.—Johana 13:2-5, 12-17.
19. En ranyisi mane ma nyiso ni Yesu nong’eyo gadier gima ji dwaro kendo ni noikore konyogi?
19 Yesu nong’eyo gik ma ji dwaro kendo noikore mar konyogi. Mano nonenore maler e kinde ma nochango ji e yor hono kotiyo gi teko Nyasaye. (Mathayo 14:14) Kuom ranyisi, ng’at moro ma ne nigi tuo mar dhoho nodhi ir Yesu mosaye niya: “Kidwaro, to mi abed maler.” Yesu noneno ne ng’atno lit nikech rem kod chandruok ma ne en-go. Yesu ne dwaro konye. Omiyo, norieyo luete momule mowachone niya: “Ee, adwaro! Bed maler.” Jal ma ne nigi tuo mar dhohono, nochango gi kanyo! (Mariko 1:40-42) Temie paro kaka jalno nowinjo!
NE OK OKETHO CHIKE WUON MARE
20, 21. Yesu noketo ranyisi maberie moloyo mar luoro Nyasaye e yo mane?
20 Yesu e ma oseketoe ranyisi maberie moloyo mar luoro Nyasaye. Noluwo chike Wuon mare kata mana e sama timo kamano ne ok yot. Kuom ranyisi, ne ok otimo richo sama Satan ne teme. (Mathayo 4:1-11) Moko kuom joodgi ne ok oyie ni en e Mesia kendo ne giwacho ni “wiye osekethore,” to e ma pod Yesu ne ok oweyo tiyo ne Nyasaye. (Mariko 3:21) Ka ne jowasike sande, ne ok ochulo kuor nikech nodwaro luwo chik Nyasaye.—1 Petro 2:21-23.
21 Yesu norito chike Jehova kata mana e sa ma ne isande malit kod sa ma ne otho tho malit. (Som Jo-Filipi 2:8.) Parie lit ma ne owinjo e odiechieng’ ma ne onege. Ne omake, ne oriambne ni ochayo Nyasaye, jong’ad bura ma jo mibadhi ne ong’adone bura e yo ma ok kare, ji nonyiere, askeche nogoye kendo ne gigure e yath. Sama notho noywak niya: “Duto oserumo!” (Johana 19:30) Bang’ ndalo adek, Jehova nochiero Yesu ma omiye del mar roho. (1 Petro 3:18) Bang’ jumbe moko, Yesu ne odok e polo “mi ne obet piny e bad Nyasaye korachwich,” korito mondo Nyasaye okete Ruoth.—Jo-Hibrania 10:12, 13.
22. Bedo ni Yesu norito chike Wuon mare miyo wabedo gi geno mane sani?
22 Nikech Yesu norito chike Wuon mare, koro wan gi geno mar dak e Paradiso ma nobed e piny ka nyaka chieng’ mana kaka Jehova nosesingo. E sula ma luwo mae wabiro nono kaka tho mar Yesu miyo wabedo gi geno mar dak nyaka chieng’.
Jehova nochiero Yesu kae to Yesu odok e polo.


c: text/html

text:
WECHE MACHON MA POD KONYO E KINDEGI
Kik Uparru
PUONJ MAR MUMA: “Weuru bedo gi parruok e ngimau.”—Mathayo 6:25.
Tiend wechego en ang’o? Yesu nowacho wechego e twak ma nogolo e got. Kaluwore gi diksonari moro ma lero weche Muma, wach mitiyogo e dho Grik molok ni “bedo gi parruok” inyalo tigo kilero kaka “ng’ato winjoga nikech odhier, kata sama kech kaye, kata sama onyagre gi chandruoge moko moromogo e ngimane ma pile.” Wajoparorega ahinya sama waparo gik ma nyalo timore e kinde ma biro. Onge richo paro e wi gige ringruok mochuno kata e wi ngima joodwa kod osiepewa. (Jo-Filipi 2:20) Kata kamano, ka ne Yesu onyiso jolupne ni ‘kik giparre,’ ne otemo nyisogi ni kik giparre mokalo tong’, tiende ni ka waparre ahinya e wi ngimawa ma kiny, to ok wanyal bedo gi mor e ngimawa ma kawuono.—Mathayo 6:31, 34.
Be puonjno konyo e kindewagi? Wabedo mariek sama waluwo paro ma Yesu nochiwono. Nikech ang’o? Jotim nonro moko wacho ni sama ng’ato nigi parruok ahinya yot mondo oyud tuoche mag adundo, ulcers, kata asthma.
Yesu nowacho gimomiyo ok onego waparre mokalo tong’. Parruok ok kony kata matin. Nopenjo niya, “Ng’ano kuomu ma kuom parruok nyalo medo bor mar ngimane kata mana gi bat achiel?” (Mathayo 6:27) Parruok ahinya e wi ngimawa ok nyal konyo kata medonwa gimoro amora e ngima. E wi mano, kinde mathoth gik moko ok dhiga kaka waparo ni biro bedo. Jasomo moro nowacho kama kuom wachno: “Parruok e wi kinde ma biro chal ka nono, nikech gik maricho mwaparoga ni biro yudowa ok yudwaga kinde mang’eny.”
Ere kaka wanyalo weyo bedo gi parruok? Mokwongo, nyaka wagen kuom Nyasaye. Ka Nyasaye pidhoga winy, kendo rwakoga yien me pap gi ber kamano, donge obiro miyo joma lame gadier gik ma gichando e ngima? (Mathayo 6:25, 26, 28-30) Mar ariyo, odiechieng’ kodiechieng’ ru gi mage. Yesu nowacho ni, “Kik uparru kuom kiny, nikech kiny nobed gi parruokne owuon.” Donge en adier ni “Odiechieng’ kodiechieng’ nigi chandruokne morome”?—Mathayo 6:34.
Sama waluwo paro ma Yesu nomiyowago, wageng’o hinyruok mwanyalo yudo. E wi mano, wabedo gi paro mokuwe, ma Muma luongo ni “kuwe mar Nyasaye.”—Jo-Filipi 4:6, 7.
Puonjri Weche Momedore
OHINGA MAR JARITO
Be Ibiro Geno Nyasaye?
Ne kaka ng’eyo Nyasaye maber mana kaka ing’eyo osiepni migeno nyalo konyi.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
KARE MAR 8
Tho mar Yesu Konyi Nade?
Yesu notho mondo wayud ngima. Johana 3:16
Odiechienge adek bang’ tho Yesu, mon moko ne odhi e liende, ma giyudo ka liel ni nono. Jehova nosechiero Yesu a kuom jo motho.
Bang’e Yesu nofwenyore ne jootene.
Ee, Jehova nosechiero Yesu kaka malaika ma nigi teko kendo maok nyal tho. Jopuonjre Yesu ne onene ka odhi malo e polo.
Nyasaye nochiero Yesu kendo nokete obedo Ruoth mar Pinyruodh Nyasaye. Daniel 7:13, 14
Yesu nochiwo ngimane mondo ochul rawar ne dhano. (Mathayo 20:28) Nyasaye miyowa geno mar dak nyaka chieng’ kokalo kuom rawarno.
Jehova noketo Yesu obed Ruoth mabiro locho e wi piny. Joma biro locho kode e polo gin ji ma nochung’ motegno 144,000, mibiro chier koa e piny. Yesu kaachiel gi jogi 144,000, loso sirkal makare mar polo—Pinyruodh Nyasaye.—Fweny 14:1-3.
Pinyruodh Nyasaye biro loso piny obed paradis. Lweny, mahundu, dhier, koda kech ok bi betie kendo. Ji biro bedo mamor gadier.—Zaburi 145:16.


text:
Be Inyalo Paro?
Be isesomo adimba gocho mosekalo mag Ohinga mar Jarito? Ka en kamano, ne ane kabe inyalo dwoko penjo maluwogi:
Tim miluongo ni bibliomancy en tim mane, to Jokristo onego one nade timno?
Bibliomancy en tim ma ng’ato elo kamoro amora ei Muma apoya kae to osomo ndiko ma wang’e okwongo romogo, kogeno ni ndikono ema biro konye nyagruok gi chandruok moro. Jokristo madier ok ti gi gimoro amora e yor bilo. Kar mano, gipuonjore Muma adimba mondo gibed gi ng’eyo madier kaka Nyasaye dwaro mondo gita ngimagi.—12/15, ite mar 3.
“Piny” mabiro kadho en ang’o?
“Piny” mabiro kadho en oganda dhano maok odak kaluwore gi dwaro mar Nyasaye. (1 Joh. 2:17) Piny ma dhano odakieni kaachiel gi dhano matimo dwaro mar Nyasaye ema biro tony.—1/1, ite mag 5-7.
Kata obedo ni Abel ne otho, pod owuoyo kodwa e yo mane? (Hib. 11:4)
Owuoyo kodwa kokalo kuom yie mare. Wanyalo yudo puonj kuom ranyisine kendo manyo kaka wanyalo luwo yie mare. Ranyisi ma noketo pod nyalo konyowa nyaka sani.—1/1, ite mar 12.
Gin yore mage madwarore wabedie motang’ mondo kik waketh winjruokwa gi Nyasaye?
Moko kuomgi gin: Tijewa mag manyo yuto, yore mag manyo mor, tudruok gi watwa ma ogol e kanyakla, tiyo gi masinde mag teknoloji, weche mag thieth, bedo gi paro maok owinjore kuom wach pesa, kendo bedo gi sunga marach mamiyo wating’re malo ka waparo ni wan ema wariek moloyo jomoko.—1/15, ite mag 12-21.
Wanyalo puonjore ang’o kuom bolruok ma Musa nonyiso?
Musa ok nobedo gi sunga nikech telo ma ne en-go, kar mano ne ogeno kuom Nyasaye, to ok kuome owuon. Ok wadwar ni telo kata nyalo moro amora ma wan-go, omi wabed gi sunga; kar mano, wadwaro keto genowa kuom Jehova. (Nge. 3:5, 6)—2/1, ite mar 5.
Joma ibiro chier biro dak kanye?
Dhano manok ma kwan-gi romo 144,000 biro dak e polo. Kata kamano, thoth jogo mibiro chiero, biro dak e pinyka nyaka chieng’.—3/1, ite mar 6.
Wacho ni ‘chuny Jo-Israel ne pok oter nyangu’ tiende en ang’o? (Yer. 9:26)
Ok ne gin gi chuny marwako wach, kendo ne dwarore gigol gik ma ne miyo chunygi ok rwak wach tiende ni pachgi kata gombogi ma ne ok owinjore gi dwaro mar Nyasaye. (Yer. 5:23, 24)—3/15, ite mag 9-10.
Ere kaka Yesu noketonwa ranyisi maber mar bedo gi ngima ma nigi mor?
Gima duong’ ma Yesu ne dwaro timo e ngimane, ne en timo dwach Nyasaye. Nohero Wuon mare ahinya, kendo nohero dhano bende. Kuom mano, Yesu nong’eyo ni Wuon mare nohere kendo noyie kode. Mago e gik madongo madwarore mondo eka ng’ato obed gi ngima ma nigi mor.—4/1, ite mag 4-5.
Bad riwruok mar oganda Nyasaye manie piny oriwo ang’o?
Oriwo Bura Maduong’, komiti mag bade ofis, jorit malworo, buche mag jodongo e kanyakla, koda Joneno achiel achiel.—4/15, ite mar 29.
Ang’o momiyo wanyalo wacho ni kum ma Nyasaye chiwo ok nyis ni oonge hera?
Jehova ok mor gi tho mar joricho. (Eze. 33:11) Kaluwore gi kaka ne otimo chon, ne ojasiemogi e yor hera kapok okelonegi kum. Mano nyalo miyo wabed gi geno mar tony e kum mabiro nyime.—5/1, ite mag 5-6.
Be Jo-Israel ne nego jomahundu kuom ng’awogi e yath?
Ooyo. Ogendini mamoko machon ema ne timo kamano to ok Jo-Israel. E kinde ma ne indiko Muma mag dho-Hibrania, jomahundu e piny Israel ne ikwongo inego e yore mopogore opogore kaka chielogi gi kite. (Lawi 20:2, 27) Kae to bang’e ne ing’awo kitundune e yath mondo obed siem ne jomoko.—5/15, ite mar 13.
Ang’o momiyo dhano ok nyal kelo kuwe e piny mangima?
Kata obedo ni dhano osetimo gik mang’eny, gionge nyalo mar chiko ngimagi giwegi e yo makare. (Yer. 10:23) Satan ema chiko piny, omiyo dhano ok nonyal ngang’ kelo kuwe e piny. (1 Joh. 5:19)—6/1, ite mar 16.


text:
SOMO MAR 14
Pinyruoth ma Nolochi e Wi Piny Ngima
Be dibed ni ing’eyo Pinyruoth ma wawuoyoe?— En Pinyruodh Nyasaye ma e Pinyruoth ma biro loko piny obed paradis. Be diher ng’eyo weche momedore e wi Pinyruodhni?—
Pinjeruodhi duto nigi ruodhegi. Be ing’eyo ni Ruodh Pinyruodh Nyasaye en ng’ano?— En Yesu Kristo. Odak e polo. Machiegnini, obiro locho e wi ji duto manie piny! Donge wabiro bedo mamor ka Yesu e Ruoth ma locho e wi piny ngima?—
Ang’o ma diher timo ka in e Paradis?
Kuom adier, wabiro bedo mamor ahinya! E Paradis, ji ok nodhaw, ok gibi gore, kata dhi e lweny kendo. Ji duto biro bedo joma oherore. Onge ng’at ma biro bedo matuwo kata ma biro tho. Muofni biro neno, joma itgi odino biro winjo wach, kendo joma ok nyal wuotho gie sani biro ringo kendo chikore. Ji duto nobed gi chiemo mogundho. Onge le ma nobed jasik le wadgi kata jasik dhano. Joma ne otho biro chier ma bed mangima kendo. Ji mang’eny moriwo chwo kod mon misepuonjori kuomgi e brosuani kaka Rebeka, Rahab, Daudi gi Elija biro chier mi gidag kendo! Be diher nenogi ka gichier?—
Jehova oheri kendo odwaro ni ibed mamor. Ka idhi nyime puonjori e wi Jehova kendo winje, ibiro dak nyaka chieng’ e paradis ma jaber nyowuoyo! Be mano e gima igombo?—
SOM E MUMBI
Isaiah 2:4; 11:6-9; 25:8; 33:24; 35:5, 6
Puonjri Weche Momedore
Buga Moting'o Sigendini mag Muma
Buga Moting’o Sigendini mag Muma
OHINGA MAR JARITO
Nyasaye Nyalo Winjo Malit—Ang’o Mwanyalo Timo Mondo Wamore
Be ing’eyo ni inyalo miyo Jehova obed mamor kata owinj malit? Ne kaka Adam kod Hawa ne omiyo Jehova owinjo malit.


text:
DUL ME APAR WIYE ADEK
Bed ki Pwoc pi Mic me Kwo
1. Anga ma omiyowa kwo?
JEHOVAH aye “Lubanga makwo.” (Jeremia 10:10) En Lacwecwa, dok en aye omiyowa kwo. Baibul wacci: “In aye ma yam iketo jami ducu, dok bene pi mitti omiyo gubedo tye, meno aye gin mumiyo yam giketogi.” (Niyabo 4:11) Adada, Jehovah mito ni wabed makwo. Kwo obedo mic ma pire tek mada ma oa ki bote.
2. Ngo ma omyero watim wek kwowa obed maber?
2 Jehovah miyowa jami ducu ma wamito wek wabed kwo, calo cam ki pii. (Tic pa Lukwena 17:28) Ento makato meno, en mito ni wanong mit pa kwo. (Tic pa Lukwena 14:15-17) Wek kwowa obed maber, mitte ni walub cik pa Lubanga.
KIT MA LUBANGA NENO KWEDE KWO
3. Ngo ma Jehovah otimo i kare ma Kain oneko Abel?
3 Baibul pwonyowa ni kwowa ki kwo pa jo mukene obedo gin ma pire tek bot Jehovah. Me labolle, i kare ma Kain—latin pa Adam ki Kawa—iye owang mada i kom ominne matidi Abel, Jehovah ociko Kain ni myero okwe kinigane. Ento Kain pe owinyo, dok akemone omedde ameda nio ka “ocako lweny i kom ominne Abel, ci oneko woko.” (Acakki 4:3-8) Jehovah opwodo Kain pi neko ominne Abel. (Acakki 4:9-11) Pi man, kiniga ki adage gubedo jami maraco pien miyo wadoko jo mager. Dano ma kit meno pe twero nongo kwo ma pe tum. (Kwan 1 Jon 3:15.) Ka wamito yomo cwiny Jehovah, myero wapwonye me maro dano ducu.
4. Cik acel ma Lubanga omiyo bot jo Icrael pwonyowa ngo i kom mic me kwo?
4 I nge mwaki alip mapol ata, Jehovah onyuto ni en pud tero kwo calo gin ma pire tek i kare ma omiyo Cik Apar bot Moses. Cik acel i kin magi waco ni: “Pe ineki.” (Nwoyo Cik 5:17) Ka ngat mo oneko lawote akaka, en bene myero kineke woko.
5. Lubanga mono winyo nining i kom onyo ic?
5 Lubanga mono winyo nining i kom onyo ic? Kadi wa kwo pa latin ma peya kinywalo pire tek bot Jehovah. I Cik ma Jehovah omiyo bot jo Icrael, en owacci ka dano mo owano dako ma iye tye ci latin oto woko, dano meno myero kineke woko. (Kwan Nia 21:22, 23; Jabuli 127:3.) Man pwonyowa ni onyo ic obedo gin marac.
6, 7. Wanyuto bot Jehovah nining ni watero kwo calo gin ma pire tek?
6 I yo ma nining ma watwero nyuto bot Jehovah ni waneno kwowa ki kwo pa jo mukene calo gin ma pire tek? Pe watimo gin mo keken ma keto kwowa nyo kwo pa jo mukene ka mading. Pi meno, pe wamato taa, wanyamo marungi nyo watiyo ki yadi calo jayigi-ni, pien giwanowa dok gitwero nekowa.
7 Lubanga omiyowa kwo kacel ki komwa, dong omyero wati kwedgi i yo ma en mito. Pi meno omyero wagwok komwa maber. Ka pe wagwoko komwa, wadoko jo macilo i wang Lubanga. (Jo Roma 6:19; 12:1; 2 Jo Korint 7:1) Kit macalo Jehovah aye lami kwo, pe watwero wore ka pe watero kwo calo gin ma pire tek. Kadi bed ni juko kit maraco twero bedo tek adada, Jehovah bikonyowa ka watute matek pien ni waneno kwo calo gin ma pire tek.
8. Ngo ma myero watim wek pe waket kwowa ki kwo pa jo mukene ka mading?
8 Dong wapwonyo ni kwo obedo mic ma pire tek. Jehovah geno ni wabitute pe me keto kwowa nyo kwo pa jo mukene ka mading. Watimo man i kit ma wadwoyo kwede mutoka, wangweco kwede ki pikipiki nyo gin wot mukene. Myero wagwokke ki tuko mogo me gero nyo ma keto kwowa ka mading. (Jabuli 11:5) Myero bene watute me yubo gangiwa wek pe okel awano i kom dano. Jehovah ociko jo Icrael ni: “Ka ce igero ot manyen, ibigoyo wi ot meri irumo woko, wek pe ikel bal me oyo remo i odi, ma nongo ngat mo obut opoto piny ki i wiye.”
9. Omyero water lee nining?
9 Kadi wa yo ma watero kwede lee pire tek i wang Jehovah. En ye ni wanek lee me acama nyo pi ginaruka, dok en ominiwa twero me neko lee ka ce oketo kwowa ka mading. (Acakki 3:21; 9:3; Nia 21:28) Ento pe watwero tero lee i yo me gero nyo nekogi mere me galowang.
NYUT WORO PI KWO MACALO GIN MALENG
10. Wangeyo nining ni remo cung pi kwo?
10 Remo obedo gin maleng bot Jehovah pien remo cung pi kwo. I kare ma Kain oneko Abel, Jehovah ociko Kain ni: “Remo pa omeru tye ka koko i nyima, winnye a ki i ngom.” (Acakki 4:10) Remo pa Abel onongo cung pi kwone, dok Jehovah omiyo pwod ki Kain pi neko Abel. I nge Pii Aluka me kare pa Nua, Jehovah dok aye onyuto ni remo cung pi kwo. Jehovah omiyo bot Nua ki jo me ode twero me camo ringo pa lee. En owacci: “Gin ducu ma woto, ma kwo, gibibedo cam mewu; kit ma yam amiyowu pot dek-ki, dong amiyowu jami ducu.” Ento, tye gin acel keken ma Jehovah ociko ni pe kicam: “Pe wubicamo ringo kacel ki kwone, ma en aye remone.”
11. Jehovah omiyo cik ango i kom remo bot rok me Icrael?
11 I kine ka mwaka 800 ma Jehovah otito bot Nua ni pe gucam remo, en dok onwoyo cik bot jone ni: “Dano mo bene ki i kin jo Icrael, nyo ki i kin lubedo ma bedo i kingi, ma omako lee nyo winyo mo ma gicamo, ka en owoto ka dwar, bionyo remone woko piny i ngom, ci umo woko ki lobo.” En dok owacci: “Pe wucam remo pa gin mo.” (Lulevi 17:13, 14) Jehovah onongo pud mito ni jone gunen remo calo gin maleng. Onongo gitwero camo ringo ento pe remo. Ka guneko lee me acama, onongo myero guony remone woko piny i ngom.
12. Lukricitayo gineno remo nining?
12 Mwaki mogo i nge to pa Yecu, lukwena ki ludongo me kacokke me Jerucalem gucokke kacel me moko tam i kom Cik mogo ma Lukricitayo myero gulubi. (Kwan Tic pa Lukwena 15:28, 29; 21:25.) Jehovah okonyogi me niang ni remo pud obedo gin ma pire tek bote dok omyero gunen calo gin maleng. Lukricitayo me kare macon onongo pe myero gucam nyo gumat remo, nyo gucam ringo ma pe kionyo remo ki iye maber. Ka gutimo kit meno, onongo rac ma rom aroma ki woro cal jogi nyo timo tim tarwang. Nicakke ki i kare meno, Lukricitayo me ada pe giye camo nyo mato remo. I kare-ni kono? Jehovah pud mito ni wanen remo calo gin maleng.
13. Pingo Lukricitayo pe giye ni kimed remo i komgi
13 Man mono te lokke ni Lukricitayo myero pe guye ni kimed remo i komgi? Kakare, tye kit meno. Jehovah ocikowa pe me mato nyo camo remo. Ka daktar owacci ni pe imat kongo, tika ibiweko kituco kongo atuca i komi? Ngene kene ni pe! I yo acel-lu, cik ma kimiyo pe me camo nyo mato remo tyen lokke ni pe omyero wawek kimed remo i komwa.
14, 15. Lukricitayo gineno kwo nining? Tika gituro cik pa Lubanga wek gimedde ki kwo pi kare mo? Tit kong.
14 Ka daktar owacci ni ka pe kimedo remo i komi ci ibito woko kono? Ngat acel acel myero omok tamme i kom lubo cik pa Lubanga madok i kom remo. Macalo Lukricitayo watye ki pwoc i kom mic me kwo ma oa ki bot Lubanga, dok wabiyenyo yo me cango mukene wek wabed kwo, ento pe wabiye ni kimed remo i komwa.
15 Watemme ki tekowa ducu me gwoko yoto komwa, ento pien kwo pire tek bot Lubanga, pe waye ni kimed remo i komwa. Ento bedo lawiny bot Jehovah pire tek loyo kwero winye pi miti me medo kwowa pi kare mo. Yecu owacci: “Dano ma mito laro kwone birwenyone arwenya, ento dano mo ma rwenyo kwone pira aye binongone.” (Matayo 16:25) Wamito winyo dog Jehovah pien ni wamare. En ngeyo gin maber loyo piwa dok waneno kwo calo gin ma pire tek dok maleng i wang Jehovah.
16. Pingo lutic pa Lubanga giwinyo lokke?
16 Lutic pa Lubanga ma lugen dong gumoko tamgi me lubo cikke i kom remo. Pe gicamo nyo gimato remo, dok pe giye ni kimed remo i komgi. * Ento, giye yo mukene me cango wek gilar kwogi. Gitye ki niye ni ngat ma Ocweyo kwo ki remo ngeyo gin maber loyo pigi. Tika iye ni en ngeyo gin maber loyo piri?
YO ACEL KEKEN ME TIC KI REMO MA JEHOVAH OYE
17. I kare pa Luicrael, yo acel keken me tic ki remo ma Jehovah oye onongo obedo me timo ngo?
17 I Cik ma Lubanga omiyo bot Moses, Jehovah owaco bot jo Icrael ni: ‘Kwo pa ringo tye i remo; an dong atyeko miyone botwu i wi keno tyer pi kwanyo bal ki i komwu, pien remo aye gin ma kwanyo bal, pi kwo ma tye iye-ni.’ (Lulevi 17:11) Ka Luicrael gutimo bal, onongo gitwero lego pi kica pa Jehovah ki tyero lee me gitum wek lalamdog oony remone i keno tyer i ot pa Lubanga. Man yo acel keken ma Jehovah oye ni Luicrael guti kwede ki remo.
18. Gin ango ma watwero nongone pi tyer pa Yecu?
18 Cik ma kwako tyero lee ogik i kare ma Yecu obino i lobo ci omiyo kwone, nyo remone, wek kiwek balwa. (Matayo 20:28; Jo Ibru 10:1) Kwo pa Yecu onongo pire tek adada mumiyo i kare ma Jehovah ocere me dok i polo, Jehovah oyabo yo bot dano ducu me nongo kwo ma pe tum.
19. Ngo ma myero watim wek ‘alii me remo pe obed i wiwa?’
19 Wapwoyo Jehovah pi mic madit me kwo ma en ominiwa! Dok wamito titone bot dano ni ka gitye ki niye i kom Yecu, ci gibinongo kwo ma pe tum. Wamaro dano, dok wamito timo gin ducu ma watwero me pwonyogi kit ma gitwero nongo kwede kwo meno. (Ejekiel 3:17-21) Calo lakwena Paulo, wabiwacci: “Ka kwo pa ngat mo i kinwu orwenyo, aliine pe tye i wiya, pien pe anguny adok ki ngeya aweko tuco botwu gin ducu ma Lubanga oyubo.” (Tic pa Lukwena 20:26, 27) Adada, wanyuto ni watye ki pwoc madit pi remo ka watito bot dano lok i kom Jehovah ki kit ma remo pire tek kwede i wange.
^ para. 16 Pi ngec mukene ma kwako medo remo i kom, nen pot karatac 77-79 i buk me ‘Wubed i Mar pa Lubanga’ ma Lucaden pa Jehovah aye gugoyo.


text:
Sigana mar 70: Jona gi Rech Maduong’
NE ANE ng’at ma ni ei pi no. En e chandruok maduong’, donge? Rechno chiegini mwonye! Be ing’eyo ni en ng’a? Nyinge en Jona. We mondo wane kaka ne odonjo e chandruok maduong’ni.
Jona en janabi mar Jehova. Kinde matin osekalo bang’ tho janabi Elisha ka Jehova nyiso Jona ni: ‘Dhi e dala mar Nineve. Richo mag ji e dalano ng’eny, kendo adwaro ni mondo iwuo kodgi e wachno.’
Kata kamano, Jona ok dwar dhi. Kuom mano, oidho yie mochomo yo mopogore gi Nineve. Jehova ok mor gi Jona nikech oringo odhi yo machielo. Kuom mano, Jehova kelo yamo maduong’. Yamo duong’ ahinya mamiyo yie chiegni nimo ei pi. Luoro omako joma kwang’o yie ahinya, kendo giyuak ni nyisechegi mondo okonygi.
Gikone, Jona nyisogi kama: ‘An alamo Jehova, Nyasaye ma ne ochweyo polo gi piny. To aringo kadhi yo machielo nikech ok adwar timo kaka Jehova owachona.’ Kuom mano jo kwang’ yie penje ni: ‘Watimi nade mondo yamoni ochung’?’
Jona wachonegi ni: ‘Bolauru ei nam, to nam biro kuwe kendo.’ Jo kwang’ yie ok dwar timo mano, to nikech yamoni medo kudho matek, gikone gibolo Jona kuro. Gikanyono, yamo chung’, kendo nam bedo mokuwe.
Seche ma Jona nimo ei pi, rech maduong’ mwonye. Kata kamano, ok otho. Kuom ndalo adek, odiechieng’ gotieno en mana ei rechno. Jona winjo marach ni ne ok owinjo wach Jehova mondo odhi Nineve. Kuom mano, be ing’eyo gima otimo?
Jona kwayo Jehova mondo okonye. Bang’e, Jehova miyo rech ng’ogo Jona e piny kama otwo. Bang’ mano, Jona dhi Nineve. Donge mani puonjowa ni onego watim gimoro amora ma Jehova wachonwa?
Bug Muma mar Jona.
Penjo
- Jona ne en ng’a, to Jehova nyise ni mondo otim ang’o?
- Nikech ok odwar dhi kama Jehova wachone, ang’o ma Jona timo?
- Jona nyiso jo kwang’ yie mondo otim ang’o eka yamo ochung’?
- Mana kaka inyalo neno e picha, ang’o matimore ka Jona nimo ei pi?
- Jona tieko ndalo maromo nade ei rech maduong’no, to ang’o motimo ka en ei rech?
- Jona dhi kanye bang’ wuok ei rech maduong’no, to ang’o ma mani puonjowa?
Penjo mamoko
- Som Jona 1:1-17.
Nenore ni Jona ne neno nade tich ma ne omiye mar lando wach ni Jo-Nineve? (Jona 1:2, 3; Nge. 3:7; Ekle. 8:12)
- Som Jona 2:1, 2, 10.
Gima ne otimore ni Jona miyowa bedo gi geno ni Jehova biro dwoko lamo marwa nade? (Zab. 22:24; 34:6; 1 Joh. 5:14)
- Som Jona 3:1-10.
Bedo ni Jehova ne odhi nyime tiyo gi Jona kata obedo ni ne ok otiyo tich ma ne omiye mokwongo, jiwowa nade? (Zab. 103:14; 1 Pet. 5:10)
Ranyisi mar Jona gi Jo-Nineve nyiso nade ni ok onego wang’ad bura ne jogo modak e gwengewa? (Jona 3:6-9; Ekle. 11:6; Tich 13:48)


text:
WACH MADUONG’ MA GASET WUOYOE
Miriambo ni Nyasaye En Didek
PARO MA JI MANG’ENY NIGO
“Din mar Katholik, din mar Othodoks, kod mar Protestant ma ginie dinde adek madongo maluongore ni Jokristo, wacho ni Nyasaye en nyadidek—Nyasaye Wuoro, Nyasaye Wuowi, kod Nyasaye Roho Maler. Kaluwore gi dindego, puonjno ok nyis ni nitie nyiseche adek, to ni nyiseche adekgi gin gimoro achiel.”—The New Encyclopædia Britannica.
ADIERA MAYUDORE E MUMA
Yesu, Wuod Nyasaye ne ok owacho ngang’ ni orom gi Wuon mare kata ni gin gimoro achiel. Kar mano, ne owacho niya: “Adhi ir Wuoro; nikech Wuora duong’ moloya.” (Johana 14:28) Nonyiso achiel kuom jopuonjrene kama: “Aidho adhi ka Wuora kendo Wuonu, ka Nyasacha kendo Nyasachu.”—Johana 20:17.
Roho maler ok en Nyasaye. Muma wacho ni ‘roho maler nopong’o’ Jokristo mokwongo, kendo Muma medo nyisowa ni Jehova nowacho niya: ‘Anaol roho mara kuom ji duto.’ (Tich Joote 2:1-4, 17) Roho maler ok en achiel kuom nyiseche adek. Kar mano, en teko mar Nyasaye.
GIMOMIYO NG’EYO ADIERA DWARORE
Karl Rahner gi Herbert Vorgrimler ma gin josomo ma nono weche din mar Katholik, nowacho ni “ng’ato ok nyal fwenyo tiend puonj mar Didek maok Nyasaye onyise fweny, to kata kapo ni omiye fweny ma kamano, pod ok onyal winjo tiend puonjno chuth.” Donge tek hero ng’at maok inyal ng’eyo? Ka en kamano, kare puonj mar Didek mono ji ng’eyo Nyasaye kendo here.
Marco, mosewuo kuome e gasedni, ne neno puonj mar Didek kaka gima ne mone ng’eyo Nyasaye. Owacho kama: “Ne chalona ka gima Nyasaye pandona kite mondo kik ang’eye. To mano nomiyo amedo kawe kaka ng’at man mabor gi dhano, ng’at ma midhiero, kendo maok nyal chop ire.” Kata kamano, “Nyasaye ok en Nyasach chochni.” (1 Jo Korintho 14:33, American Standard Version) Ok opandonwa kite. Odwaro ni wang’eye. Yesu ne owacho niya: “Walamo gi ma wang’eyo.”—Johana 4:22.
Marco medo wacho niya: “Kane afwenyo ni Nyasaye ok en Didek, winjruokna kode nochakore gikanyo.” Ka waneno Jehova kaka ng’at mantie to ok mana kaka ng’at ma midhiero, bedonwa mayot here. Muma wacho kama: “Ng’a ma onge hera, pok ong’eyo Nyasaye, nikech Nyasaye en hera.”—1 Johana 4:8.


text:
Ododo me 2: Poto Maber Adada
NEN kong lobo kany! Jami ducu tye mabeco adada! Nen lum ki yadi, ature ki lee ducu. Itwero nyuto lyec gin ki labwor?
Poto maber tutwal-li ocakke nining? Wanenu kong kit ma Lubanga oyubo kwede lobo piwa.
Mukwongo, Lubanga oyubo lum me umo lobo. Dok en oyubo kwai ginapita matino ki yadi mapatpat. Jami magi madongo-ni weko lobo nen maber adada. Ento konygi kato meno woko. Polgi bene miniwa cam ma mit tutwal.
Lacen Lubanga oyubo rec me kwang i pii ki winyo wek gutuk i polo. En oyubo gwogi ki bura ki aguragura; lee madongo ki lee matino. Lee ango ma gikwo cok ki paconi? Omyero pe iwa obed yom ni Lubanga oyubo jami magi ducu piwa?
Me agikki, Lubanga oyubo ka mo acel ki i lobo me doko kabedo mapat adada. En olwongo kabedo man ni poto me Eden. Roc mo onongo pe iye. Gin ducu ma iye onongo ber adada. Lubanga onongo mito ni lobo ducu odok maber tutwal calo poto man ma eyubo-ni.
Nen kong cal poto man dok odoco. Ingeyo gin ma Lubanga oneno ni onongo pe iye? Wanenu kong.
Acakki 1:11-25; 2:8, 9.
Peny
- Lubanga oyubo lobo me doko paco-wa nining?
- Kong itit kit kwai lee mapol ma Lubanga ocweyo. (Nen ki i cal.)
- Pingo poto me Eden onongo dok pat mada?
- Lubanga omito ni lobo ducu obed nining?
Peny mukene
- Kwan Acakki 1:11-25.
Ngo ma Lubanga ocweyo i nino me adek me cwec? (Acak. 1:12)
Ngo ma otimme i nino me angwen me cwec? (Acak. 1:16)
Kit kwai lee ango ma Lubanga ocweyogi i nino me abic ki abicel? (Acak. 1:20, 21, 25)
- Kwan Acakki 2:8, 9.
Yadi aryo ango ma dok pat ma Lubanga oketogi i poto-ni, dok onongo gicung pingo?


text:
SOMO MAR 10
Yesu ne Winjo Wach Kinde Duto
Be kinde duto iyudo ka yotni winjo jonyuolni?— Seche moko timo kamano tek. Be ing’eyo ni kinde duto Yesu ne winjo Jehova kendo ne owinjo jonyuolne?— Ranyisine nyalo konyi winjo jonyuolni kata e kinde ma timo kamano ok yot. We wapuonjre weche moko e wi wachni.
Ka pok ne Yesu obiro e piny, ne odak gi Jehova Wuon mare e polo. Kata kamano, ne en gi jonyuol e pinyka bende. Ne iluongogi ni Josef gi Maria. Be ing’eyo kaka ne gibedo jonyuol Yesu?—
Jehova nodaro ngima Yesu e polo mokete e i Maria mondo onyuole kendo odag e pinyka. Mano ne en hono! Yesu ne odongo e i Maria mana kaka nyithindo duto dongo e i minegi. Bang’ dweche ochiko kama ne onyuol Yesu. Mano e kaka Maria gi Josef nobedo jonyuol Yesu e pinyka.
Kane Yesu en mana jahigni 12, notimo gimoro ma ne onyiso kaka nohero Jehova Wuon mare gadier. Mano notimore kane Yesu gi joodgi odhi mabor e dala mar Jerusalem mondo gitim nyasi mar Pasaka. Ka gin e yo giduogo, Josef gi Maria ne ofwenyo ni Yesu ne onge. Be ing’eyo kama Yesu ne nitie?—
Ang’o momiyo Yesu ne ni e i hekalu?
Josef gi Maria ne odok Jerusalem mapiyo kendo ne gimanyo Yesu kamoro amora. Luoro nomakogi ahinya nikech ne ok giyude. To bang’ ndalo adek, ne giyude kobet e hekalu! Be ing’eyo gimomiyo Yesu ne ni e i hekalu?— Nikech ka en kuno nonyalo puonjore e wi Jehova Wuon mare. Ne ohero Jehova kendo nodwaro puonjore kaka ne onyalo more. Kata ka nosedongo ma obedo ng’at maduong’, Yesu ne pod odhi nyime winjo Jehova. Yesu nowinjo Wuon mare kata mana e kinde ma timo kamano ne tek kendo ne dhi miyo osandre. Be Yesu ne winjo Josef gi Maria bende?— Ee, Muma wacho ni notimoga kamano.
Ang’o minyalo puonjori kuom ranyisi mar Yesu?— Onego iwinj jonyuolni kinde duto kata e kinde ma timo kamano ok yot. Be mano e gima ibiro timo?—
SOM E MUMBI
Jo Efeso 6:1
Jo Hibrania 5:8


text:
SULA MOKWONGO
Adiera e Wi Nyasaye
1, 2. Gin penjo mage ma ji japenjorega?
NYITHINDO penjoga penjo mang’eny. Inyalo miyogi dwoko to e ma pod ginyalo penji niya, ‘Mano en nikech ang’o?’ Kata ka itemo leronegi e yo manade, pod ginyalo medo penji ni, ‘Ang’o momiyo?’
2 Waduto wabedoga gi penjo, bed ni wan nyithindo kata joma dongo. Wanyalo bedo gi penjo e wi gima wabiro chamo, gima wabiro rwako, kata ma wabiro nyiewo. Bende, wanyalo bedo gi penjo madongo e wi ngima kata e wi gik ma biro timore kinde mabiro. Kata kamano, wanyalo weyo manyo dwoko mag penjogo ka ok wayudo dwoko makare.
3. Ang’o momiyo ji mang’eny paro ni ok ginyal yudo dwoko mag penjo madongo ma gijopenjo?
3 Be Muma nigi dwoko mag penjo madongo ma ji japenjorega? Jomoko neno ni Muma nigi dwoko, en mana, gineno ni winjo tiend weche manie iye ok yot. Gineno ni jopuonj kata jotend dinde e ma nyalo dwoko penjogo. Jomoko wigi kuotga wacho ni ok ging’eyo dwoko mag penjogo. In to iparo nade?
4, 5. Gin penjo mage madongo ma inyalo penjori? To ang’o momiyo onego idhi nyime manyo dwoko mag penjogo?
4 Inyalo gombo ng’eyo dwoko mag penjo kaka: Ang’o momiyo nochueya? Ang’o ma biro timorena ka atho? Nyasaye en ng’at ma chalo nade? Yesu Kristo, ma ne en japuonj mong’ere ahinya, nowacho kama: “Sikuru ka ukwayo, to nomiu; sikuru ka umanyo, to unuyud; sikuru ka udwong’o, to noyawnu.” (Mathayo 7:7) Kik iwe manyo dwoko makare mag penjogo.
5 Dhi nyime ‘dwaro’ dwoko mag penjogo, to ibiro yudogi e Muma. (Ngeche 2:1-5) Dwoko ma yudore e Muma ok tek winjo. Gik mipuonjori biro miyo ibed gi ngima maber mopong’ gi kuwe sani kendo ibiro bedo gi geno ma jaber e wi kinde mabiro. We wane ane penjo moro ma osebedo ka chando ji mang’eny.
BE NYASAYE DEWOWA KUOM ADIER?
6. Sama jomoko chandore, ang’o momiyo giparoga ni Nyasaye ok dewgi?
6 Ji mang’eny paro ni Nyasaye ok dew dhano. Giparo ni dine bed ni Nyasaye dewo ji, dikoro piny opogore ahinya. Piny opong’ gi lwenje, sigu, kod kuyo. Ji bedo matuwo, gichandore, kendo githo. Jomoko penjore niya: ‘Ka Nyasaye dewowa kuom adier, ang’o momiyo ok otiek chadruogegi duto?’
7. (a) Ere kaka jotend din miyo ji paro ni Nyasaye en ng’at ma ok dew ji? (b) Ang’o momiyo wanyalo bedo gadier ni Nyasaye ok e ma kelnwa chandruok?
7 Seche moko jotend din miyoga ji paro ni Nyasaye en ng’at ma ok dew ji. Ka masira moro otimore, giwacho ni en dwach Nyasaye. Giwacho ni ne osechano kamano. Sama giwacho wechegi, adiera en ni giketo ketho kuom Nyasaye. Kata kamano, Muma puonjo ni Nyasaye ok e ma kel chandruok. Jakobo 1:13 nyisowa ni Nyasaye ok nyal temo ng’ato gi gik maricho. Owacho ni: “Sama ng’ato ni e tem, kik owach niya: ‘Nyasaye tema.’ Nimar gik maricho ok nyal temgo Nyasaye, to en owuon bende ok otem ng’ato ang’ata.” Mano nyiso ni kata obedo ni Nyasaye pok ogolo gik maricho ma timore, en owuon ok e ma okel gigo. (Som Ayub 34:10-12.) We wane ane ranyisini.
8, 9. Ang’o momiyo ok en gima kare keto ketho kuom Nyasaye nikech chandruoge ma wayudo? Chiw ane ranyisi.
8 Par ane wuowi moro mosebedo ng’at maduong’ to pod odak gi jonyuolne. Wuon-gi ohere ahinya kendo osepuonje kaka onyalo timo yiero mabeyo. Wuowini ng’anjo ne wuon-gi kae to owuok dala. Otimo gik maricho ma miyo odonjo e chandruok. Be inyalo wacho ni wuon-gi e ma okelone chandruok nikech ne ok ogeng’e mondo kik owuog dala? Ok en kamano kata matin! (Luka 15:11-13) Mana kaka wuorono, Nyasaye ne ok ogeng’o dhano ka ne giyiero mar ng’anjo kendo timo richo. Omiyo, ka gimoro marach otimore ok onego wapar ni Nyasaye e ma okelo gino. Kuom mano, ok en gima kare keto ketho kuom Nyasaye.
9 Nitie gimomiyo Nyasaye pok otieko gik maricho ma timore e piny. E Sula mar 11, ibiro puonjori gima Muma wacho e wi wachno. Kata kamano, inyalo bedo gadier ni Nyasaye oherowa kendo ok onyal kelonwa chandruok. Bende, en kende e ma onyalo tieko chandruoge manie piny.—Isaiah 33:2.
10. Ang’o momiyo wanyalo bedo gadier ni Nyasaye biro tieko chandruoge duto ma joma richo osekelo?
10 Nyasaye ler. (Isaiah 6:3) Gimoro amora motimo ler kendo ber. Omiyo, wanyalo gene. Dhano to ok gin kamano. Gitimoga gik maricho seche moko. Kata mana jatelo maber manade onge gi teko mar tieko gik ma ok kare duto ma joma richo osetimo. Onge ng’ama nigi teko marom gi mar Nyasaye. Nyasaye nigi nyalo mar tieko gik ma ok kare duto ma joma richo osetimo, kendo obiro golo richo duto nyaka chieng’.—Som Zaburi 37:9-11.
NYASAYE WINJO NADE SAMA JI CHANDORE?
11. Nyasaye winjo nade nikech chandruok ma iyudo?
11 Nyasaye winjo nade sama oneno gik ma timore e piny kod gik ma timore e ngimani? Muma puonjo ni Nyasaye ohero ‘gik makare.’ (Zaburi 37:28) Kuom mano, onono ahinya gik makare kod mago ma ok kare. Owinjo marach ahinya sama ji chandore. Muma wacho ni “chuny Jehova ne lit” ka ne oneno ka richo ne opong’ e piny e kinde mosekalo. (Chakruok 6:5, 6) Nyasaye pok olokore. (Malaki 3:6) Muma wacho ni Nyasaye dewowa.—Som 1 Petro 5:7.
12, 13. (a) Ang’o momiyo wahero ji, to wawinjoga nade sama waneno ka gichandore? (b) Ang’o momiyo wanyalo bedo gadier ni Nyasaye biro tieko chandruoge duto?
12 Muma bende puonjo ni Nyasaye ne ochueyo dhano e kite owuon. (Chakruok 1:26) Mano nyiso ni Nyasaye ne ochueyowa gi kido mabeyo kaka mage. Omiyo, ka iwinjo marach sama joma beyo chandore, ng’e ni Nyasaye winjo marach moloyo! Wang’eyo mano nade?
13 Muma puonjo ni “Nyasaye en hera.” (1 Johana 4:8) Gimoro amora motimo, otimo nikech hera ma en-go. Omiyo, wahero jomoko nikech Nyasaye ohero ji. Par ane wachni: Dine bed ni in gi teko mar tieko chandruoge duto, be ditimo kamano? Kuom adier, ditimo kamano nikech ihero ji. To nade Nyasaye? En gi teko kendo oherowa. Omiyo, obiro tieko chandruoge duto. Inyalo bedo gadier ni Nyasaye biro chopo singo duto ma onyis e weche motelo e bugni! Kata kamano, mondo iket geno kuom singogi, onego ing’e weche momedore e wi Nyasaye.
NYASAYE DWARO NI MONDO ING’EYE
14. Nyasaye nyinge ng’a, to wang’eyo nade ni onego wati gi nyingno?
14 Ka idwaro bedo osiep ng’ato, en ang’o ma nyaka ikwong nyise? Nyaka ikwong inyise nyingi. Be Nyasaye nigi nyinge? Dinde mang’eny wacho ni nyinge en Nyasaye kata Ruoth. Kata kamano, mago gin mana nyinge mag telo kaka “chif” kata “president.” Nyasaye osenyisowa ni nyinge en Jehova. Zaburi 83:18 wacho kama: “Ni mondo ging’e ni in, ma nyingi Jehova, in kendi e ng’a Ma Malo Chutho e piny ngima.” Jondiko mag Muma notiyo gi nying Nyasaye ding’eny e Muma. Jehova dwaro ni ing’e nyinge, kendo iti gi nyingno. Onyisi nyinge nikech odwaro ni mondo ibed osiepne.
15. Tiend nying Jehova en ang’o?
15 Nying Nyasaye en Jehova kendo nyingno nigi tiende. Tiend nyingno en ni Nyasaye nyalo chopo gimoro amora ma osesingo, kendo onyalo timo gimoro amora modwaro. Onge gima nyalo geng’e timo dwache. Jehova kende e ma nyalo bedo gi nyingno. *
16, 17. Tiend nyinge ma luwogi en ang’o (a) “Manyalo duto”? (b) “Ruoth mochwere”? (c) “Jachuech”?
16 Mana kaka wasesomo motelo, Zaburi 83:18 wacho kama e wi Jehova: ‘In kendi e Ng’a ma Malo Chutho.’ Bende, Fweny 15:3 wacho ni: “Tijeni dongo kendo beyo miwuoro, A Jehova Nyasaye Manyalo Duto. Yoreni gin makare kendo madier, A Ruoth mochwere.” Tiend “Manyalo Duto” en ang’o? Tiende en ni, Nyasaye e ma nigi teko moloyo ng’ato ang’ata e piny kata e polo. To nade “Ruoth mochwere”? Mano tiende en ni Nyasaye osebedo ka nitie kuom ndalo duto. Zaburi 90:2 wacho ni en Nyasaye ma nyaka nene kendo ma nyaka chieng’. Donge mano ber ndi!
17 Jehova kende e Jachuech. Fweny 4:11 wacho niya: “In Jehova Nyasachwa, in e ma iwinjori yudo duong’, gi luor, kod teko nikech ne ichueyo gik moko duto, kendo gigo ne obetie kendo ne ochuegi nikech dwachi.” Jehova e ma nochueyo gik moko duto manie polo gi piny, bed ni gin malaike manie polo, sulwe, olembe kod rech manie nam.
INYALO BEDO OSIEP JEHOVA
18. Ang’o ma nyalo miyo jomoko opar ni ok ginyal bedo osiepe Nyasaye? Ang’o ma Muma puonjo e wi wachno?
18 Sama jomoko osomo kido mabeyo ma Jehova nigo, gibedoga maluor kendo wacho ni, ‘Nyasaye nigi teko mang’eny, en ng’at ma lich ahinya, kendo odak mabor gi ji, ere kaka onyalo dewa?’ Kata kamano, be mano e kaka Nyasaye dwaro ni wawinj e chunywa? Ooyo ngang’. Jehova dwaro bedo machiegni kodwa. Muma wacho ni Nyasaye “ok obor gi ng’ato ka ng’ato kuomwa.” (Tich Joote 17:27) Nyasaye dwaro ni isud machiegni kode, kendo osingo ni ‘en bende nosud iri.’—Jakobo 4:8.
19. (a) Ere kaka inyalo bedo osiep Nyasaye? (b) En kido mane ma Jehova nigo mihero ahinya?
19 Ere kaka inyalo bedo osiep Nyasaye? Yesu nowacho niya: “Ma e ngima ma nyaka chieng’, ni ging’eyi in Nyasaye makende mar adier kod jal ma ne ioro, Yesu Kristo.” (Johana 17:3) Dhi nyime puonjori, mondo ing’e Jehova gi Yesu. To mano biro miyo iyud ngima ma nyaka chieng’. Kuom ranyisi, wasepuonjore ni “Nyasaye en hera.” (1 Johana 4:16) Bende, Nyasaye nigi kido moko mabeyo. Muma nyisowa ni Jehova nigi ‘kech kod ng’wono, ok tim mirima piyo, ogundho gi hera gadieri.’ (Wuok 34:6) Jehova ‘ber, kendo oikore weyo richo.’ (Zaburi 86:5) Nyasaye en ng’ama hore kendo omakore chuth gi joge. (2 Petro 3:9; Fweny 15:4) Sama isomo Muma ibiro puonjori weche mang’eny e wi kido mabeyo mag Jehova.
20-22. (a) Ere kaka inyalo sudo machiegni gi Nyasaye kata obedo ni ok inyal nene? (b) Inyalo timo ang’o sama jomoko temo tami puonjori Muma?
20 Ere kaka inyalo sudo machiegni gi Nyasaye kata obedo ni ok inyal nene? (Johana 1:18; 4:24; 1 Timotheo 1:17) Ibiro ng’eyo Jehova maber kisomo Muma. (Zaburi 27:4; Jo-Rumi 1:20) Timo kamano, biro miyo imed here kendo imed sudo machiegni kode.
21 Ibiro ng’eyo gadier ni Jehova en Wuonwa. (Mathayo 6:9) En e ma omiyowa ngima, kendo odwaro ni wadag e ngima maberie moloyo. To mano bende e gima wuoro ma jahera nyalo dwaro ne nyithinde. (Zaburi 36:9) Muma puonjo ni inyalo bedo osiep Nyasaye. (Jakobo 2:23) Par ane wachni, Jehova, Jachuech mar polo gi piny dwaro bedo osiepni!
22 Jomoko nyalo nyisi ni iwe puonjori Muma. Ginyalo bedo gi luoro ni inyalo loko din mari. Kata kamano, kik iwe mondo ng’ato ang’ata omoni bedo osiep Nyasaye. En e osiep maberie moloyo ma inyalo bedogo.
23, 24. (a) Ang’o momiyo onego idhi nyime penjo penjo? (b) Wabiro nono ang’o e sula ma luwo mae?
23 Sama ipuonjori Muma, nitie tiend weche moko ma ok ibi winjo tiendgi maber. Kik iwe wich kuot omoni penjo. Yesu nowacho ni onego wabolre mana kaka nyithindo matindo. (Mathayo 18:2-4) Nyithindo penjoga penjo mang’eny. Nyasaye dwaro ni iyud dwoko mag penjo ma in-go. Omiyo, puonjri Muma adimba mondo ine ka gik ma ipuonjori gin adier.—Som Tich Joote 17:11.
24 Yo maberie moloyo ma wanyalo ng’eyogo Jehova en ka wapuonjore Muma. E sula ma luwo mae, wabiro neno yo ma Muma opogorego gi buge mamoko.
^ par. 15 Ka po ni Muma ma in-go onge gi nying Jehova, kendo diher ng’eyo tiend nyingno e yo matut kod kaka jomoko luongo nyingno, som Weche Momedore namba 1.


text:
Sigana mar 110: Timotheo Bedo Jakony Paulo
RAWERA mineno gi jaote Paulo kae, en Timotheo. Timotheo odak Lustra kod joodgi. Nying min mare en Yunike, to dan mare en Lois.
Mani en limbe mar adek ma Paulo osetimo Lustra. Kuom kinde madirom higa achiel mosekalo, Paulo gi Baraba ne okwongo biro kae e tij lendo. Kendo koro Paulo oduogo ka en kod osiepne ma Sila.
Be ing’eyo gima Paulo wacho ni Timotheo ka? Paulo penje ni: ‘Be diher dhi koda kaachiel gi Sila? Inyalo konyowa e lando wach ne jogo modak kuonde maboyo.’
Timotheo dwoko ni: ‘Ee, daher dhi.’ Mapiyo bang’ mano, Timotheo weyo joodgi, kendo odhi kod Paulo kaachiel gi Sila. Kata kamano, ka podi ok wawuoyo e wi wuodhgi, we mondo wanon ane gima osebedo ka timore ni Paulo. Higini madirom 17 koro osekalo nyaka ne Yesu fwenyorene e yo ma dhi Damaski.
Par bende ni, Paulo ne obiro Damaski mondo ohiny jopuonjre Yesu, kata kamano en owuon koro en japuonjre Yesu! Bang’e, wasigu moko chano nego Paulo nikech ok gihero puonjne e wi Yesu. Kata kamano, jopuonjre konyo Paulo e pondo. Gikete e adita, kendo gilore piny oko mar ohinga mar Damaski.
Bang’ mano, Paulo dhi Antiokia mondo oland wach. Kae ema ikwongo luongoe jopuonjre Yesu ni Jokristo. Paulo gi Barnaba bang’e ioro wuok Antiokia nyaka e pinje man mabor mondo gidhi gilendi. Achiel kuom kuonde ma gilimo en Lustra, dalagi Timotheo.
Koro, bang’ kinde madirom higa achiel, Paulo duogo Lustra e wuodhe mar ariyo. Seche ma Timotheo gi Paulo kod Sila chako wuodhgi, be ing’eyo ni gidhi kanye? Ng’i ane map man kanyo, mondo wapuonjre moko kuom kuonde ma ne gidhiye.
Mokwongo, gidhi kama chiegni miluongo ni Ikonio, bang’e gidhi e dala mar ariyo miluongo ni Antiokia. Bang’ mano, giwuotho nyaka Troa, bang’e gidhi Filipi, Thessalonika kod Beria. Be inyalo neno Athene e map kanyo? Paulo lendo kanyo. Bang’ mano, gilendo Korintho kuom higa achiel gi nus. Gikone, girawo Efeso kuom kinde matin. Bang’e, giidho yie ka giduogo Kaisaria, kendo giwuotho nyaka Antiokia, kama Paulo dakie.
Kuom mano, Timotheo wuotho mail mang’eny ahinya kokonyo Paulo e lando “wach maberni” kendo e chako kanyakla mang’eny mag Jokristo. Ka ibedo ng’a maduong’, be ibiro bedo jatich Nyasaye mochung’ motegno kaka Timotheo?
Tich Joote 9:19-30; 11:19-26; sula 13 nyaka 17; 18:1-22.
1. Rumi; 2. Melita; 3. Beria; 4. Thessalonika; 5. Korintho; 6. Filipi; 7. Athene; 8. Krete; 9. Troa; 10. Efeso; 11. Mileto; 12. Kolosai; 13. Antiokia; 14. Ikonio; 15. Lustra; 16. Antiokia; 17. Kupro; 18. Kaisaria; 19. Joppa; 20. Damaski; 21. Jerusalem; 22. Nam Maduong’ (Mediterania)
Penjo
- Rawera manie pichano en ng’a, odak kanye, to min kod dan mare iluongo ni ng’a?
- Timotheo dwoko nade ka Paulo penje ka be doher dhi gi Sila kod Paulo e lando wach ne ji modak mabor ahinya?
- Jolup Yesu nokwong luongo ni Jokristo ka gin kanye?
- Bang’ wuok Lustra, Paulo, Sila gi Timotheo limo mier man kuonde kaka mage?
- Timotheo konyo Paulo nade, kendo jo matindo onego openjre penjo mane ndalogi?
Penjo mamoko
- Som Tich Joote 9:19-30.
Paulo ne otiyo gi rieko nade kane ikwede nikech wach maber? (Tich 9:22-25, 29, 30; Mat. 10:16)
- Som Tich Joote 11:19-26.
Gima ondiki e Tich Joote 11:19-21, 26 nyiso nade ni roho mar Jehova ema tayo tij lando wach?
- Som Tich Joote 13:13-16, 42-52.
Tich Joote 13:51, 52 nyiso nade ni akwede ma ne joote yudo ne ok onyoso chunygi? (Mat. 10:14; Tich 18:6; 1 Pet. 4:14)
- Som Tich Joote 14:1-6, 19-28.
Weche Muma mawacho ni “ne giketogi e lwet Ruoth Jehova” konyowa nade mondo kik wachandore ahinya e chunywa kinde ma wakonyo joma pod welo e adiera? (Tich 14:21-23; 20:32; Joh. 6:44)
- Tich Joote 16:1-5.
Chuny ma Timotheo ne onyiso kane oyie mondo otere nyangu jiwo nade ber mar ‘timo gik moko duto nikech wach maber’? (Tich 16:3; 1 Kor. 9:23; 1 Thes. 2:8)
- Som Tich Joote 18:1-11, 18-22.
Tich Joote 18:9, 10 nyiso nade ni Yesu owuon ema tayo tij lando wach, kendo mano miyowa geno mane motegno e ndalogi? (Mat. 28:20)


text:
SULA MAR APAR GABORO
Be Onego Achiwra ne Nyasaye Mondo Obatisa?
1. En ang’o minyalo penjori bang’ puonjori Muma kitiyo gi bugni?
ISEPUONJORI adiera mathoth mag Muma e i bugni. Moko kuomgi gin kaka ngima ma nyaka chieng’ ma Nyasaye osesingo, bende iseng’eyo ni jomotho ok ong’eyo gimoro, kendo ni nitie geno mar chier. (Eklesiastes 9:5; Luka 23:43; Johana 5:28, 29; Fweny 21:3, 4) Nyalo bedo ni isechako dhi e chokruoge mag Joneno mag Jehova mifwenyo ni gin e ma gilamo Nyasaye madier. (Johana 13:35) Nyalo bedo ni isechako jiwo osiep manie kindi gi Jehova, kendo samoro iseng’ado ni idwaro tiyone. Kuom mano, nyalo bedo ni ipenjori niya: ‘Onego atim ang’o mondo ati ne Nyasaye?’
2. Ang’o momiyo Ja-Ethiopia moro ne dwaro ni obatise?
2 Mano e penjo ma Ja-Ethiopia moro ma ne odak e kinde joote ne openjore. Kinde moko bang’ ka ne osechier Yesu, Filipo ne olendo ne Ja-Ethiopiano. Filipo nolerone ni Yesu e Mesia ma ne osingi. Wach ma ne Ja-Ethiopiano opuonjore nomulo chunye ahinya mopenjo niya: “Ero ne! Pi ni kae; be nitie gima dimi kik batisa?”—Tich Joote 8:26-36.
3. (a) Yesu nomiyo jolupne chik mane? (b) Onego obatis ng’ato e yo mane?
3 Muma nyiso maler ni ka ng’ato dwaro tiyo ne Jehova, nyaka obatise. Yesu nonyiso jolupne kama: “Dhiuru e ogendni duto mondo ulok ji obed jopuonjrena, kubatisogi.” (Mathayo 28:19) Yesu bende nonyiso ni mano en gima onego otim ka ne odhi mondo obatise. Ne ok ool pi e wiye, to nonyume e i pi. (Mathayo 3:16) E kindegi bende, Jokristo nyaka nyum e i pi sama ibatisogi.
4. Batiso mari nyiso jomoko ang’o?
4 Batiso mari nyiso ji ayanga ni koro in osiep Nyasaye kendo ni idwaro tiyone. (Zaburi 40:7, 8) Kuom mano inyalo penjori niya, ‘Onego atim ang’o mondo obatisa?’
NG’E DWACH NYASAYE KENDO BED GI YIE
5. (a) En ang’o ma nyaka itim mokwongo ka pok obatisi? (b) Ang’o momiyo dhi e chokruoge mag Jokristo en gima ber?
5 Ka pok obatisi, nyaka ikwong ing’e Jehova kod Yesu. Isechako timo mano nikech ipuonjori Muma. (Som Johana 17:3.) Kata kamano, mano kende ok oromo. Muma wacho ni nyaka ‘pong’i chuth gi ng’eyo malong’o’ e wi dwach Jehova. (Jo-Kolosai 1:9) Chokruoge mag Joneno mag Jehova biro konyi tego osiep manie kindi gi Jehova. Mano e momiyo dwarore ni imed dhi e chokruogego ma ok ibari.—Jo-Hibrania 10:24, 25.
6. Onego ing’e Muma e okang’ ma romo nade e ka obatisi?
6 Adiera en ni Jehova ok wach ni nyaka ikuong ing’e gik moko duto manie Muma e ka obatisi. Ne ok ochuno ni Ja-Ethiopia okwong ong’e gik moko duto manie Muma e ka obatise. (Tich Joote 8:30, 31) Mano en nikech wabiro dhi nyime puonjore e wi Nyasaye nyaka chieng’. (Eklesiastes 3:11) Kata kamano, mondo obatisi, nyaka ikwong ing’e gik ma Muma puonjo e wi Nyasaye kendo iyie gi puonjgo.—Jo-Hibrania 5:12.
7. Ere kaka puonjruok Muma osekonyi?
7 Muma wacho kama: “Ka ng’ato onge gi yie, ok onyal moro Nyasaye.” (Jo-Hibrania 11:6) Omiyo, nyaka ibed gi yie ka pok obatisi. Muma wacho ni jomoko ma ne odak e taon mar Korintho nowinjo gik ma jolup Yesu nopuonjo, kae to ne ‘gichako rwako yie mi ne obatisgi.’ (Tich Joote 18:8) In bende, puonjruok Muma osekonyi bedo gi yie kuom singo mag Nyasaye kod misango mar Yesu ma nyalo warowa e richo kod tho.—Joshua 23:14; Tich Joote 4:12; 2 Timotheo 3:16, 17.
NYIS JOMOKO ADIERA MAG MUMA
8. Ang’o ma biro miyo imed bedo gi gombo mar nyiso jomoko gik ma ipuonjori?
8 Kaka imedo puonjori Muma kendo neno kaka okonyi e ngimani, e kaka yieni biro medo bedo motegno. Ibiro gombo nyiso jomoko gik ma ipuonjori. (Yeremia 20:9; 2 Jo-Korintho 4:13) Kata kamano, gin jomage monego inyis wechego?
9, 10. (a) Gin jomage ma inyalo chako nyiso gik ma isepuonjori e Muma? (b) En ang’o monego itim ka po ni idwaro chako lendo gi kanyakla?
9 Inyalo gombo wacho ne joodu, osiepeni, jirendeni, kata jotich weteni gik ma ipuonjori. Mano ber, kata kamano, onego itim kamano e yo mang’won kendo gi hera. Bang’e, inyalo chako dhi lendo gi owete gi nyimine. Ka ineno ni iseikori mar timo kamano, inyalo nyiso Janeno ma puonji Muma ni diher dhi lendo gi kanyakla. Ka po ni japuonjni oneno ni iwinjori dhi lendo gi kanyakla, kendo ni ngimani nyiso ni idak ka luwore puonj mag Muma, in kaachiel gi japuonjni ubiro romo gi jodongo ariyo mag kanyakla.
10 Ubiro wuoyo e wi ang’o e romono? Jodongogo biro wuoyo kodi mondo gine ka be ing’eyo puonj mag Muma, kendo ka be iyie kodgi. Bende, gibiro dwaro ng’eyo ka po ni idak ka luwore gi gik ma Muma puonjo, kendo ka be idwaro bedo Janeno mar Jehova gadier. Ng’e ni jodong-kanyakla dewo ji duto manie kanyakla moriwo nyaka in. Omiyo, kik iluor wuoyo kodgi. (Tich Joote 20:28; 1 Petro 5:2, 3) Bang’ romono, jodongogo biro nyisi ka po ni inyalo chako lendo gi kanyakla.
11. Ang’o momiyo nyalo dwarore ni watim lokruoge ka pok wachako lendo gi kanyakla?
11 Samoro jodong-kanyakla nyalo nyisi kuonde monego itimie lokruok ka pok ichako lendo gi kanyakla. Ang’o momiyo nyalo dwarore ni itim lokruogego? En nikech sama wawuoyo gi jomoko e wi Jehova, watimo kamano e loye. Kuom mano, nyaka watim gik ma nyiso ni wamiye luor.—1 Jo-Korintho 6:9, 10; Jo-Galatia 5:19-21.
LOK CHUNYI IA E RICHO
12. Ang’o momiyo ji duto onego olok chunygi?
12 Nitie gimoro machielo ma nyaka itim ka pok obatisi. Jaote Petro nowacho niya: ‘Lokuru chunyu ua e richo, kendo ulokru ir Nyasaye eka richou noruch.’ (Tich Joote 3:19) Loko chuny tiende en ang’o? Tiende en winjo marach nikech richo moro amora ma isetimo. Kuom ranyisi, ka ne ihero timbe mochido motudore gi terruok, koro biro chuno ni ilok chunyi kendo isin gi timbego. Kata bed ni e ngimani duto isetemo ahinya timo gik makare, nyaka pod ilok aloka chunyi, nikech waduto wajoricho kendo dwarore ni wakwa Jehova ng’wono.—Jo-Rumi 3:23; 5:12.
13. ‘A e richo’ tiende en ang’o?
13 Be winjo lit e chunyi nikech richo ma ne isetimo oromo aroma? Ooyo. Petro nowacho bende ni onego ‘waa e richo.’ Mano nyiso ni nyaka ikwed timbe ma ok kare duto ma ne isebedo ka itimo kendo ichak timo gik makare. Mondo wawinj tiend wachno e yo maber, par ane ni idwaro dhi kamoro ma pok nidhigae nyaka nene. To ka isechako wuoth, ifwenyo ni iluwo yo ma dhi lali. Inyalo timo ang’o? Onge kiawa ni ibiro chung’, kae to ilokori mondo iluw yo mowinjore. E yo machalo kamano, kaka imedo puonjori Muma, ibiro fwenyo ni nitie timbe moko ma itimo monego iwerigo. Yie ‘ia e richo,’ tiende ni tim lokruoge ma dwarore e ngimani mondo itim gik makare.
CHIWRI NE JEHOVA
14. Ere kaka inyalo chiwori ne Nyasaye?
14 Gimachielo monego itim ka pok obatisi en chiwori ne Jehova. Ichiwori ne Jehova kisingori e lamo ni en kende e ma ibiro lame, kendo ibiro keto dwache obed mokwongo e ngimani.—Rapar mar Chik 6:15.
15, 16. En ang’o ma nyalo konyo ng’ato mondo ochiwre ne Nyasaye?
15 Singo ne Jehova ni ibiro lame en kende chal gi singo ne ng’at mihero ni ibiro dak kode kuom ngimani duto. Kaw ane ranyisi mar wuoyi gi nyako ma loso osiep mondo gikendre. Kaka wuoyino medo ng’eyo nyakono e yo maber, e kaka obiro medo here kendo mano biro miyo okende. Kata obedo ni mano en yiero mapek, wuoyino yie kawo ting’ moro amora ma dhi betie nikech ohero nyakono.
16 Kaka imedo puonjori e wi Jehova, e kaka ibiro medo here kendo mano biro miyo idwar timo duto minyalo mondo itine. Mano biro jiwi mondo ising ne Jehova ni ibiro tiyone. Muma wacho ni ng’ato ang’ata ma dwaro luwo Yesu nyaka ‘kwerre owuon.’ (Mariko 8:34) Tiend wachno en ang’o? Tiende en luwo chike Jehova kinde duto. Timo dwach Jehova duong’ moloyo timo dwachwa gi gombowa wawegi.—Som 1 Petro 4:2.
INYALO CHOPO SINGONI
17. Ang’o momiyo jomoko oluor chiwore ne Jehova?
17 Nitie jomoko ma oluor chiwore ne Jehova nikech giparo ni ok gibi nyalo chopo singo mar tiyone. Giluor ni ginyalo chwanyo Jehova, kata giparo ni ka ok gichiwore ne Jehova, to Jehova ok bi kumogi sama gitimo richo moro.
18. Ang’o ma biro konyi loyo luoro mar chwanyo Jehova?
18 Hero Jehova biro konyi loyo luoro ma in-go ni inyalo chwanye. Kihere, to ibiro timo duto minyalo mondo ichop singoni. (Eklesiastes 5:4; Jo-Kolosai 1:10) Ok ibi paro ni timo dwach Jehova tek ahinya. Jaote Johana nondiko niya: “Tiend hero Nyasaye e ma, ni waluw chikene; to chikene ok tek luwo.”—1 Johana 5:3.
19. Ang’o momiyo ok onego iluor chiwori ne Jehova?
19 Ok ochuno ni nyaka ibed ng’at ma kare chuth e ka ichiwri ne Jehova. Ok onyal nyisowa ni watim gik mong’eyo ni ok wanyal timo. (Zaburi 103:14) Obiro konyi timo gik ma kare. (Isaiah 41:10) Gen Jehova gi chunyi duto kendo ‘nomi yoreni chikre tir.’—Ngeche 3:5, 6.
HUL E LELA YIE MA IN-GO
20. Ka isechiwori ne Jehova, en okang’ mane monego ikaw?
20 Be iparo ni iseikori mondo ichiwri ne Jehova? Ka isechiwori ne Jehova, mano nyiso ni koro iikori ne okang’ machielo. Koro onego obatisi.
21, 22. Ere kaka inyalo “hulo e lela” yie ma in-go?
21 Nyis jachan buch jodongo e kanyaklau ni isechiwori ne Jehova, kendo ni koro idwaro ni obatisi. Obiro chano mondo jodongo moko onwo kodi puonj mag Muma. Ka gineno ni isemako puonjgo, gibiro nyisi ni inyalo batisi e chokruok mar alwora kata e chokruok maduong’ ma biro. E chokruogego nitie twak ma biro lero tiend batiso. Ng’at ma biro golo twagno biro penjo joma idwaro batisi penjo moko ariyo mayot. Sama idwoko penjo ariyogo, mano koro e “hulo e lela” yie ma in-go.—Jo-Rumi 10:10.
22 Bang’ mano, ibiro batisi. Tiende ni, ibiro nyumi e i pi. Batiso mari biro nyiso jomoko ni isechiwori ne Jehova kendo ni koro in achiel kuom Joneno mag Jehova.
BATISO OCHUNG’ NE ANG’O?
23. Tiend batiso “e nying Wuoro, gi mar Wuode, kod mar roho maler” en ang’o?
23 Yesu nowacho ni ne idhi batis jopuonjrene ‘e nying Wuoro, gi mar Wuowi, kod mar roho maler.’ (Som Mathayo 28:19.) Mano tiende en ang’o? Tiende en ni jopuonjrene nyaka bed gi yie ni Jehova e ma nigi ratiro mar locho e wi gik moko duto. Onego ging’e migawo ma Nyasaye osemiyo Yesu mondo ochopgo dwache. Bende, onego ging’e kaka Nyasaye tiyo gi roho maler e chopo dwache.—Zaburi 83:18; Mathayo 28:18; Jo-Galatia 5:22, 23; 2 Petro 1:21.
24, 25. (a) Batiso ochung’ ne ang’o? (b) Wabiro puonjore ang’o e sula mogik mar bugni?
24 Batiso ochung’ ne gimoro makende ahinya. Sama onyumi e i pi, mano chalo ka gima itho, kata iweyo kit ngimani machon. Ka iwuok e i pi, ibiro chako ngima manyien mar timo dwach Nyasaye. Chakre chieng’ mobatisieno ibiro chako tiyo ne Jehova. Sik king’eyo kinde duto ni ok ichiwori ne dhano moro amora, kata ne riwruok moro amora, kata ne tich moro amora, to isechiwori ne Jehova.
25 Chiwruok kod batiso biro miyo ibed osiep Nyasaye. (Zaburi 25:14, Luo, 1976) Mano ok nyis ni ng’ato biro yudo warruok mana nikech obatise. Jaote Paulo nondiko kama: “sikuru ka utiyo matek ne warruok maru uwegi, kutimo kamano gi luoro kod kirni.” (Jo-Filipi 2:12) Batiso en mana okang’ mokwongo ma ng’ato kawo mondo olosgo osiep gi Jehova. Ere kaka inyalo siko ka in machiegni gi Jehova? Sula mogik mar bugni biro dwoko penjono.


text:
Giwuotho e Dier Nam Mondo Gilend
Ji ma dirom 300 odak e chulni matindo tindo mong’ere ni Halligen e nam moro miluongo ni North Sea ma yudore Schleswig-Holstein e piny Germany. Ere kaka Joneno mag Jehova chopo ne joma odak e chulnigo mondo gilandnegi wach maber?
Jonenogo seche moko tiyoga gi yiedhi mondo gikwang’go nyaka e moko kuom chulnigo. Kata kamano, Joneno moko to wuothoga kilomita ma dirom 5 kama e dier nam mondo eka gichop e chulnigo. Mano nyalore nade?
Gikiyo Sama Pi Manie Nam Odok Piny
Gima konyogi ahinya en sama pi manie nam odok piny. Kawoga seche ma dirom auchiel mondo pi manie nam mar North Sea obi malo kata odog piny gi mita adek e chulni mag Halligen. Sama pi manie nam osedok piny, dier nam dong’ ma onge pi, kendo mano miyo Joneno nyalo chopo e adek kuom chulnigo ka giwuotho.
Chopo e chulnigo kawo seche adi? Dichwo moro miluongo ni Ulrich ma tayo jowuoth e chulnigo wacho niya: “Nyalo kawo seche ariyo kama mondo eka ng’ato ochop e achiel kuom chulni mag Halligen. Kinde mang’eny, wawuothoga ka wadhi e chulnigo. Ma e yo mayot ahinya mar ng’ado dier nam. E kinde ma piny ng’ich warwakoga boots.”
Alworani en kama opogore ahinya kendo onyalo bwogo ng’ato. Ulrich wacho niya: “Ka in e alworani, inyalo paro mana ni in e planet moro nono.” Omedo wacho ni, “Sama pi odok piny, kuonde moko e dier nam timo chuodho, moko nigi lwendni, kendo kuonde moko otwi lum. Bende, inyalo neno kit winy mopogore opogore kod le mamoko kaka okela.” Kinde ka kinde, jolendo ng’adoga aoche matindo tindo ma bedoga sama pi odok piny miluongo ni Priele e dho German.
Joma wuothoga romoga gi pek mang’eny. Ulrich wacho niya: “Ka ok itang’, to inyalo lal e yo mayot, to moloyo e kinde ma nam otimo ang’weng’o. Watiyoga gi kompas kod GPS device mondo otawa e wuoth, kendo mano konyowa rito sa kik pi yudwa ka pod wan e dier nam.”
Be nitie gueth ma giyudoga? Ulrich lero sigand dichwo moro ma jahigni 90 gi wiye ma somoga gasedewa mag Ohinga mar Jarito kod Amkeni! Owacho niya: “Chieng’ moro ne ok walimo jaduong’no nikech ne wan gi thuolo matin ahinya. Ka pok wawuok, jaduong’no nolawowa gi ndiga ma owachonwa niya: ‘To ere Ohingana?’ Ne wamor ahinya, kendo ne wamiye gaset.”
Puonjri Weche Momedore
OHINGA MAR JARITO
Ang’o Momiyo Joneno mag Jehova Landoga Wach Nyasaye?
Nitie weche adek madongo ma miyo walendoga e piny mangima.
GIN JOMAGE MATIMO DWARO MAR JEHOVA E KINDEGI?
Joneno mag Jehova Ochano Tijgi mar Lando Wach Pinyruoth e Yo Mane?
Waluwo ranyisi ma Yesu noketo ka ne en e piny. Moko kuom yore mitiyogo e mag lendo gin mage?


text:
Sigana mar 2: Puodho Majaber
NG’I ane kaka piny chalo kae! Ne kaka gik moko duto lombo wang’! Ng’i ane lum koda yien, mauwa koda le duto. Bende inyalo neno liech koda sibuor?
Puodho majaberni ne ochakore nade? We mondo wane ane kaka Nyasaye ne olosonwa piny.
Mokwongo, Nyasaye ne ochweyo lum mondo otwi e wi piny. Kendo ne ochweyo yien matindo koda madongo mopogore opogore. Gikonyo e loso piny obed kama ber. Kata kamano, gitimo mang’eny maloyo mano. Ng’enygi bende miyowa chiemo mamit ahinya.
Bang’e Nyasaye ne ochweyo rech mondo odag e pi kod winy mafuyo e kor polo. Ne ochweyo guogi, paka koda farese, le madongo koda matindo. Gin le mage modak machiegni kodi? Donge onego wamor nikech Nyasaye ne ochweyonwa gigi duto?
Gikone, Nyasaye ne oloso puodho makende e piny. Ne oluonge ni puodho mar Eden. Ne en puodho makare chuth. Gimoro amora ma ne ni e iye ne ber. To Nyasaye ne dwaro mondo piny duto obed kama ber kaka puodho ma ne olosoni.
To ng’i ane picha manie puodhoni kendo. Bende ing’eyo gima Nyasaye ne neno ni podi onge? We mondo wane.
Chakruok 1:11-25; 2:8, 9.
Penjo
- Nyasaye ne oiko piny nade mondo obed kar dak marwa?
- Kwan ane kit le mopogore opogore ma Nyasaye ne ochweyo. (Ne picha.)
- Ang’o momiyo puoth Eden ne en kama kende?
- Nyasaye ne dwaro ni piny duto obed kama chalo nade?
Penjo mamoko
- Som Chakruok 1:11-25.
Ang’o ma Nyasaye ne ochweyo e odiechieng’ mar adek? (Chak. 1:12)
Ang’o ma ne ochwe e odiechieng’ mar ang’wen? (Chak. 1:16)
Gin le mage ma Nyasaye ne ochweyo e odiechieng’ mar abich kod mar auchiel? (Chak. 1:20, 21, 25)
- Som Chakruok 2:8, 9.
Yien ariyo makende ma ne Nyasaye oketo e puodho gin mage, to ang’o ma ne ginyiso?


text:
DUL ME 1
Gin Mumiyo Yecu Obedo Lapwony Madit
MWAKI makato alip aryo angec, kinywalo latin mo ma dok pat adada ma odongo odoko laco ma ngene loyo. Pe tye ngat mo i kare meno ma onongo tye ki dege nyo mutoka. Jami calo redio ki telebijon onongo bene pud gipe.
Latin meno kicako nyinge ni Yecu. En odoko laco maryek loyo ma okwo i lobo. Yecu bene odoko lapwony maber loyo. En onongo tito jami matego i yo ma niang i komgi doko yot.
Yecu opwonyo dano ka mo keken ma en orwatte kwedgi iye. En opwonyogi i dog nam ki dong i yeya bene. En opwonyo dano i gangigi ki ka tye ka wot ka mo. Yecu onongo pe ki mutoka dok bene pe owoto ki bac nyo gar. Yecu owoto i kabedo mapat pat kun pwonyo dano.
Wapwonyo jami mapol ki bot jo mukene. Ento waromo pwonyo jami ma pigi tego loyo ki bot Yecu, Lapwony Madit. Lok pa Yecu nonge i Baibul. Ka wawinyo lok magi ma tye i Baibul-li, nongo bedo calo Yecu tye ka lok kwedwa.
Pingo Yecu obedo Lapwony Madit kumeno? Tyen lok me acel aye ni Yecu bene kipwonye apwonya. Dok en onongo ngeyo kit ma winyo lok pire tek kwede. Ento Yecu mono owinyo lok pa anga? Anga ma opwonye?— Wonne aye opwonye. Won Yecu aye Lubanga.
Ma peya obino i lobo macalo dano, Yecu okwo i polo kacel ki Lubanga. Pi meno, Yecu onongo dok pat ki dano mukene-ni, pien pe tye dano mo keken ma kinywale i lobo ma okwo i polo. Ki i polo, Yecu obedo Latin maber ma owinyo lok pa Wonne. Pi meno, Yecu obedo ki kero me pwonyo dano ki jami ma en opwonyogi ki bot Lubanga. Itwero lubu lanen pa Yecu ka iwinyo lok pa babani ki mamani.
Tyen lok mukene mumiyo Yecu obedo Lapwony Madit aye ni en omaro dano. En onongo mito konyo dano wek gupwony lok i kom Lubanga. Yecu omaro jo madito ento en onongo maro lutino bene. Dok lutino onongo gimaro bedo bot Yecu pien ni en onongo loko kwedgi dok winyo lokgi.
I nino mo acel, lunyodo mogo gukelo lutinogi bot Yecu. Ento lureme gutamo ni Lapwony Madit-ti pe ki cawa me lok ki lutino matino. Pi meno, guwaco botgi ni gua woko. Ento ngo ma Yecu owaccigi?— Yecu owacci: “Wuwek litino gubin bota; pe wugenggi.” Ada, Yecu onongo mito ni lutino matino gubin bote. Dong, kadi bed ni en obedo laco mo maryek dok ma pire tek, Yecu okwanyo kare me pwonyo lutino matino.
In ingeyo pingo Yecu opwonyo lutino matino dok owinyo lokgi? Tyen lok acel aye ni en onongo mito ni gubed ki yomcwiny ki tito botgi lok i kom Lubanga, Wonne me polo. In itwero yomo cwiny dano nining?— Itwero yomo cwinygi ki tito botgi jami ma ipwonyo i kom Lubanga.
I nino mo acel, Yecu opwonyo Lureme ki lok mo ma pire tek adada kun tiyo ki latin matidi. En okwanyo latin meno ci omiyo ocung i nyim Lupwonnyene. I ngeye, Yecu owaco bot jo magi ni myero gulok kitgi wek gubed calo latin man matidi-ni.
Ngo mono ma Yecu onongo tye ka wacone? Tika ingeyo kit ma laco muteggi, nyo latin madong dit dit, omyero odok kwede calo latin matidi?— Latin matidi pe ngeyo jami mapol calo dano muteggi, man miyo en bedo ki miti me nongo pwony. Pi meno, Yecu onongo tye ka wacci lupwonnyene myero gubed mwol calo lutino matino. Ada, wan ducu watwero pwonyo jami mapol ki bot jo mukene. Dok wan ducu omyero wange ni pwony pa Yecu pigi tego loyo tamwa kekenwa.
Tyen lok mukene mumiyo Yecu obedo Lapwony Madit aye ni en onongo ngeyo kit me weko winyo lok doko mit bot dano. En onongo tito jami i yo ma niang i komgi doko yot. En oloko i kom winyi, ature ki jami mogo me nino ducu me konyo dano wek guniang lok i kom Lubanga.
I nino mo acel ma Yecu tye i te got, dano mapol gubino bote. Yecu obedo piny ci opwonyogi kit ma i neno kwede i cal kany. Pwony man kilwongo ni Pwony me Wi Got. En owaco ni: ‘Kong wunen winyi me polo. Pe gicoyo kodi. Pe gigwoko cam i dero. Ento Lubanga ma tye i polo pud pitogi. Wun pe piwu tek kato pigi woko?’
Yecu bene owaco ni: ‘Tam kong i kom ature me tim. Gidongo labongo tiyo tic mo. Ento nen kong kit ma gileng kwede! Kadi wa Kabaka Solomon ma olony tutwal-li pe kirukke maleng loyo ature me tim. Ka Lubanga gwoko ature ma dongo i tim, en pe bigwokowu bene?’
Tika iniang ngo ma Yecu onongo tye ka pwonyone?— En onongo pe mito ni wabed ka paro pi ngo ma wabicamo nyo wabiruko. Lubanga ngeyo ni wamito jami magi ducu. Yecu pe owaco ni omyero pe wati tic me nongo cam ki bongi. Ento en owaco ni omyero waket Lubanga obed mukwongo. Ka watimo meno, Lubanga bineno ni wanongo cam ki bongi me aruka. Tika iye lok meno?—
I kare ma Yecu otyeko lokke, tam ango ma dano gubedo kwede?— Baibul waco ni gubedo ki ur i kom kit ma en pwonyo kwede. Winyo lok pa Yecu onongo mit mada. Gin ma en opwonyo okonyo dano me timo gin matir.—Matayo 7:28.
Pi meno, pire tek ni omyero wanong pwony ki bot Yecu. Mono ingeyo kit ma watwero timo kwede meno?— Watye ki lokke ma kicoyo i buk mo acel. Iromo wacca nying buk meno?— Buk meno aye Baibul Maleng. Man te lokke ni watwero winyo Yecu ka waketo cwinywa i jami ma wakwanogi ki i Baibul. Ki lok ada, Baibul tye ki lok mamit i kom kit ma Lubanga kikome owacciwa ni omyero wawiny Yecu. Kong wanenu ngo mutimme.
I nino mo acel Yecu otero lureme mogo adek malo i wi got. Lureme magi nyinggi Yakobo, Jon ki Petero. Wabipwonyo jami mapol i kom jo magi lacen, kit ma gin adek ducu gubedo lurem Yecu macok tutwal-li. Ento i nino meno, wang Yecu ocako ryeny calo ceng. Bongone olokke matar kit ma nen kwede i cal-li.
Lacen, Yecu ki lureme guwinyo dwan mua ki i polo. Dwan meno owaco ni: “Man aye Woda ma amaro; wuwinye.” (Mat 17:1-5) Tika ingeyo dwan ngat meno?— Meno obedo dwan Lubanga! Ada, Lubanga aye owaco ni myero guwiny Wode.
Wan i kare-ni kono? Tika wabibedo ki winy bot Lubanga gin ki Wode ma en aye Lapwony Madit?— Meno aye gin ma myero wan ducu watim. Wi tika po kit ma watwero timo kwede meno?—
Tye ni, watwero winyo Wod pa Lubanga ka wakwano kit me kwone ki i Baibul. Tye jami mabeco mapol ma Lapwony Madit-ti pud mito wacone botwa. Ibinongo mit pa pwonyo jami magi ma kicoyogi i Baibul-li. Dok bene bikelli yomcwiny ka itito ki luremi jami mabeco ma itye ka pwonyogi.
Pi ngec mukene madok i kom jami mabeco ma bino pi winyo lok pa Yecu, yab Baibulli ci kwan Jon 3:16; 8:28-30; ki Tic pa Lukwena 4:12.


text:
WIC MI KWONG’O
Mungu tie ng’a?
1, 2. Dhanu gibed gipenjo penji pi ning’eyo lembang’o ma tung’ tung’?
AWIYA gibed gipenjo penji dupa. Icopo koro igi lembe ma gipenjo, re gimediri asu nipenjo nia, ‘Pirang’o?’ Kadok ipimo nidwoko wang’ penjine de, gicopo penjo asu kumae, ‘Pirang’o ke?’
2 Kadok watie awiya kunoke judongo de, wan ceke wabed wapenjo penji. Wacopo penjo penji pi ning’eyo gin ma wabicamu, ma wabikendo, kunoke ma wabing’iewo. M’umedo maeno, wacopo bedo ku penji moko ma pigi tek iwi kwo man iwi nindo m’ubino. Ento tek wabenwang’u ngo dwokowang’ penjinegi i kite ma copo ninyang’uwa, wacopo weko nipenjo penji.
3. Pirang’o dhanu dupa gibed giparu nia gicopo ngo ninwang’u dwokowang’ penji migi ma pigi tek?
3 Nyo, Biblia udwoko wang’ penji ma pigi tek ma wabed wapenjo? Dhanu moko gibed giparu nia Biblia udwoko wang’ penjine, ento ginwang’u nia, nyang’ i Biblia tie tek akeca. Giromo paru nia ju m’ung’eyo dwokowang’ penjinegi tie kende kende juponji kunoke judong dini. Jumange ke, lewic negogi nipenjo penji. In ke paru peri tie ang’o?
4, 5. Ibed ipenjiri ku penji makani ma pigi tek? Pirang’o ukwayu imediri nisayu dwokowang’ penjinegi?
4 Saa moko nyo ibed imaru inwang’ dwokowang’ penji ma calu ve: Pirang’o abekwo? Kinde m’abitho, abicidho kani? Mungu tie nenedi? Yesu ma en e japonji madit, uyero kumae: “Wumeduru nikwayu [kunoke, nipenjo], man ebimire iwu; wumeduru niyenyo, e wubinwang’u; wumeduru nidwong’o, e ebiyabre iwu.” (Matayo 7:7, NWT) Cwinyi kud utur, mediri asu nisayu dwokowang’ lembe ma tap i penji peri nitundo ibinwang’e.
5 Eyo, kan ‘imediri niyenyo,’ ibinwang’u dwokowang’ penjinegi i Biblia. (Lembrieko 2:1-5) Nyang’ i dwokowang’ penji maenonegi tie tek ungo. Lembe m’ibeponjo bimio iri kwo mi mutoro tin, man genogen maber akeca pi nindo m’ubino. Wakewec iwi penji acel m’unyotho wi dhanu dupa.
NYO MUNGU BEDIENG’ PIWA DEE, KUNOKE NYO ETIE NG’ATU MA CWINYE RAC?
6. Pirang’o dhanu moko gibed giparu nia Mungu dieng’ ungo pi masendi migi?
6 Dhanu mapol gibed giparu nia Mungu dieng’ ungo piwa. Giyero nia, kan andha Mungu bedieng’ piwa, nwang’u ng’om copo bedo tung’ akeca ku kite m’etie ko tin eni. Kakare ceke, lwiny, adegi man masendi utie. Dhanu giberemo, ginwang’iri ku can, man gibetho. Jumoko gipenjiri kumae: ‘Ka Mungu bedieng’ piwa, pirang’o ke ebecero ngo masendi maeno ceke?’
7. (a) Judong dini giponjo lembang’o ma ketho dhanu gipar nia cwiny Mungu rac? (b) Pirang’o wacopo niyero m’umbe jiji nia, Mungu beketho ngo en lembe marac utimere?
7 Saa moko, judong dini gibed giketho dhanu gipar nia cwiny Mungu tie rac. Ka peko moko ma lee uwok, giyero nia eca tie yeny pa Mungu. Giyero nia Mungu mito lembe maeno utimere. I andha, ka giyero kumeno, nwang’u gibeloko nia Mungu re m’unyayu pekone. Ento, Biblia ponjo nia Mungu tie ngo nyanok de janyai lembe marac. Yakobo 1:13 uyero nia Mungu mulo ngo i ng’atu moko ku lembe marac. Eyero kumae: “Ng’atu moko tek abidhe [niwacu, amulaic] betime kud ewac kumae, Mungu bebidha en [bemulo ia en]; kum dubo copo bidho Mungu ngo, en de ebidho ng’atu moko ngo.” Eno nyutho nia kadok Mungu ubecero ngo lembe marac nitimere de, utie ngo nyanok de en re m’ebeketho lembene utimere. (Som Yob 34:10-12.) Wakemak lapor acel.
8, 9. Pirang’o ecibedo lembe m’atira ngo niloko nia Mungu re m’ubenyayu peko ma tung’ tung’ ikumwa? Mii lapor acel.
8 Kepar nia jalawobi moko ubekwo yo pagi ku junyodo pare. Won umare lee mandha man eponje ku kite m’ecopo nimaku ko yub ma cuu. Ing’eye, jalawobi maeno ujai ni won man esaru ku yo pagi. Ecaku nitimo lembe marac, e ing’eye ekwong’o ninwang’u peko. Nyo icopo loko nia won nyathin eno re m’unyayu peko ikum nyathin pare pilembe ecere ngo saa m’ebesaru kud i pacu? M’umbe jiji, ungo! (Luka 15:11-13) Calu wego maeno, Mungu bende ucero ngo dhanu kinde ma ging’io nijai ire man nitimo lembe marac. Pieno, ka lembe moko marac utimere, wacikara nipoi nia, utie ngo Mungu re m’uketho lembene utimere. Ecibedo lembe m’atira ngo niloko nia Mungu re m’ubenyayu peko.
9 Thelembe moko maber akeca utie m’uketho fodi Mungu ubecero ngo lembe mareco nitimere. I Wic mir 11 mi buku maeni, ibiponjo gin ma Biblia uyero iwi thelembene. Ento, bed m’ing’eyo nia Mungu umaruwa, man nia ebenyayu ngo en peko ma tung’ tung’ ikumwa. I andha, En kende re m’ecopo daru pekonegi.
10. Pirang’o wacopo bedo m’umbe jiji nia andha Mungu biyiko lembe ceke marac ma dhanu mareco ginyayu?
10 Mungu tie leng’. (Isaya 6:3) Lembe ceke m’ebetimo tie leng’, umbe ku cilo man tie cuu. Pieno, wacopo nigene. Dhanu gitie ngo ve en. Saa moko gibed gitimo lembe mareco. Kadok jabim ma jugeno lee akeca de mbe ku copo mi daru lembe ceke marac ma dhanu mareco ginyayu. Ng’atu moko acel de mbe ma tie ku copo ma rom ku pa Mungu. Etie ku copo mi daru lembe ceke marac ma dhanu mareco udaru ninyayu, man ebidarugi. Ebikabu lembe mareco ceke magwei.
MUNGU WINJERE NENEDI KA DHANU GINWANG’IRI KU MASENDI?
11. Mungu winjere nenedi pi masendi m’ibenweng’iri ko?
11 Mungu winjere nenedi kan ebeneno lembe m’ubetimere iwi ng’om man lembe m’ibekadhu kud i ie? Biblia ponjo nia Mungu “maru bedopwe.” (Zaburi 37:28) Pieno, eketho cik pi nikoyo kind lembe maber ku lembe marac. Edagu ka dhanu gibesendiri. Biblia yero nia yang’con, “can unege i adundene” saa m’egam eneno ng’om upong’ ku lembe marac. (Thangambere 6:5, 6) Mungu ulokere ngo. (Malaki 3:6) Biblia yero nia Mungu dieng’ lee piri.
12, 13. (a) Pirang’o wamaru dhanu wadwa man wadieng’ pigi, man wabed wawinjara nenedi pi masendi m’utie i ng’om? (b) Pirang’o wacopo bedo m’umbe jiji nia Mungu bikabu masendi ku lembe marac ceke?
12 Biblia ubeyero bende nia Mungu ucwiowa i ayi pare. (Thangambere 1:26) Eno nyutho nia Mungu ucwiowa ku kite ma tung’ tung’ ma beco ma en de etie ko. Pieno, kan ibed iwinjiri rac kinde m’ibeneno dhanu m’umbe ku kosa gibesendiri, ng’ei nia Mungu lund winjere rac magwei kan eneno lembe maeno! Wang’eyo nenedi nia Mungu winjere kumeno?
13 Biblia ubeponjowa nia “Mungu en e mer.” (1 Yohana 4:8) Mer re ma cwalu Mungu nitimo lembe ceke. Pieno, watie ku mer pilembe Mungu de tie ku mer. Kepar lembe mae: Ka nwang’u itie ku copo, nyo icopo nikabu masendi ku lembe marac ceke mi ng’omi? M’umbe jiji nwang’u icopo nikabu, pilembe imaru dhanu. Ka Mungu ke? Etie ku copo man bende emaruwa; pieno ebikabu masendi ku lembe marac ceke. Icopo bedo m’umbe jiji nia, lembang’ola ceke pa Mungu ma juweco pigi i acaki mi buku maeni bitimere kubang’e kubang’e! Ento kara igen lembang’ola maeno, ukwayu ikeng’ei lembe mange dupa iwi Mungu.
MUNGU MITO NIA ING’EYE
14. Nying’ Mungu tie ng’a, man wang’eyo nenedi nia wacikara nitio ku nyingene?
14 Kan imaru ibed jarimb ng’atu moko, lembang’o m’ilar inyutho ire mi kwong’o? Ilar inyutho ire nyingi. Nyo nying’ Mungu tie dee? Dini dupa yero nia nying’ Mungu tie Mungu kunoke Rwoth. Ento nying’ maeno gitie ngo nyinge mandha: gitie kende kende nying’ mi dito, calu ve “ubimo” kunoke “prezida.” Mungu uyero iwa nia nyinge tie Yehova. Zaburi 83:18 uwacu kumae: “Kara ging’ei nia in i kendi ma nyingi Yehova, Ini Ng’atu ma Malu Ngbir wi ng’om ngung’.” Dhanu ma gigam gikiewo Biblia, gitio ku nying’ Mungu wang’ elufu swa. Yehova mito nia ing’ei nyinge man nia itii ku nyingene. Enyutho iri nyinge kara idok jarimbe.
15. Nying’ ma Yehova thelembene tie ang’o?
15 Nying’ ma Yehova, utie ku thelembe ma lee akeca. Thelembene tie nia Mungu tie ku copo mi pong’o lembang’ola pare moko ci m’eng’olo, man mi timo lembakeca pare. Gin moko acel de mbe ma copo nicere. Yehova kende re ma copo bedo ku nying’ maeno. *
16, 17. Thelembe mi wec mae tie ang’o? (a) “Jategokpo” (b) “Ubimo mi nja” (c) “Jacwic.”
16 Calu ma wasomo i wang’e, Zaburi 83:18 uwacu iwi Yehova kumae: “In i kendi . . . mi ng’atu ma Malu Ngbir.” Bende, Lembanyutha 15:3 uyero kumae: “Tic peri gidwong’ ma wang’u ijo de, e [Yehova] Mungu, ma Jategokpo; yo peri bedo pwe man andha de, in Ubimo mi nja.” Nying’ mi dito “Jategokpo” thelembene tie ang’o? Thelembene tie nia Yehova re ma tie ku kero ma lee nikadhu ng’atu moko ci i ng’om kud i polo zoo. Man nying’ mi dito “Ubimo mi nja” thelembene tie nia En re m’ebedo rondo rondo. Zaburi 90:2 ukoro nia en e Mungu ma rondo ku rondo. Eno tie lembe mi zungo ngo nia?
17 Yehova kende re ma tie Jacwic. Lembanyutha 4:11 uyero kumae: “Eromo kudi, Rwoth mwa man Mungu mwa, ya igam dwong’ man yung ku tego; kum icwio gin ceke, man gibedo nuti nikum yeny m’iyenyo, gicwiri de.” Eyo, nik’ebed jumalaika mi polo, kadok nyikaluku mi kor polo, kadi nying yen, kunoke rec mi nam, Yehova re m’ucwio piny ceke m’icopo paru pigi!
NYO ICOPO BEDO JARIMB YEHOVA?
18. Pirang’o dhanu moko gibed giparu nia giromo ngo kadok nyanok de nibedo jurimb Mungu? Biblia ke yero ang’o iwi lembuno?
18 Dhanu moko, ka gibesomo lembe iwi kite pa Yehova ma wang’u ijo, lworo makugi man giparu kumae: ‘Mungu tie ku tego ma lee dit, etie ng’atu ma dwong’ akeca man ebor dit kudwa, pieno, ecopo dieng’ pira ngo.’ Ento, nyo Mungu mito nia wabed wapar kumeno? Ungo nyanok de. Yehova mito ebed ceng’ni kudwa. Biblia yero nia Mungu tie “bor ungo kudwa ku bang’wa nzu.” (Tic mi Jukwenda 17:27) Mungu mito nia icor ceng’ni i vute, man eng’olo nia en bende ‘ebicoro ceng’ni i vuti.’
19. (a) Icopo timo ang’o pi nidoko jarimb Mungu? (b) Ibed imaru akeca kite makani pa Mungu?
19 Icopo timo ang’o pi nidoko jarimb Mungu? Yesu uyero kumae: “E kwo ma rondo ku rondone e eni, nia [gitund ning’eyo] in m’i Mungu mandha i kendi, ku ng’atu m’ioro, ma Yesu Kristu.” (Yohana 17:3) Mediri niponjo Biblia, e ibitundo ning’eyo Yehova giku Yesu. Ing’eye ke, icopo nwang’u kwo ma rondo ku rondo. Ku lapor, wadaru niponjo nia “Mungu en e mer.” (1 Yohana 4:16) Re, etie bende ku kite mange dupa ma beco. Biblia yero nia Yehova tie “won kisa ku bero, ng’atu ma bedo yo ni ng’ecwiny, man dit ku mer mi bero ku lemandha.” (Ai 34:6) Yehova tie “ber man ebedo ayika mi weko dubo.” (Zaburi 86:5) Etie bende ng’atu ma cirolembe man mandha. (2 Petro 3:9; 1 Jukorinto 1:9) Tek ibesomo pire i Biblia, ibiponjo ning’eyo lembe lee akeca iwi kite pare ma beco.
20-22. (a) Wacopo bedo ceng’ni ku Mungu nenedi ma ke kume nen ungo ee? (b) Icopo timo ang’o ka dhanu mange ubemaru nia iwek niponjo Biblia?
20 Icopo bedo ceng’ni ku Mungu nenedi ma ke kume nen ungo ee? (Yohana 1:18; 4:24; 1 Timoteo 1:17) Kan ibesomo pi Yehova i Biblia, ibitundo ning’eyo nia etie ng’atu m’unuti andha. (Zaburi 27:4; Jurumi 1:20) Kan ibemediri niponjo lembe lee iwi Yehova, ibimediri bende nimare lee akeca, man ibinwang’u nia itie ceng’ni mandha kude.
21 Ibinyang’ nia Yehova tie Wegwa. (Matayo 6:9) Emio iwa kwo, man ebemito bende nia wabed ku kwo maber akeca. Eno tie tap lembe ma wego ma jamer copo nimito pir awiya pare. (Zaburi 36:9) Eyo, Biblia ponjo nia icopo doko jarimb Yehova. (Yakobo 2:23) Kenen in giri lembe nini: Yehova ma Jacwic mi ng’om ku polo ku piny mi igi zoo, ubemito nia ibed jarimbe!
22 Dhanu moko gicopo nimaru nia iwek niponjo Biblia. Saa moko gicopo lworo nia ibiloko dini peri. Ento kud iwek ng’atu moko acel de uceri nidoko jarimb Yehova. En kende re m’etie jarimo maber akeca m’ukadhu zoo m’icopo bedo ko.
23, 24. (a) Pirang’o ukwayu imediri nipenjo penji? (b) Wabiponjo ang’o i wic m’ulubo?
23 M’umbe jiji, lembe moko tie m’ibinyang’ ungo i igi kinde m’ibeponjo Biblia. Lewic kud unegi nipenjo penji, kunoke nikwayu jukonyi. Yesu uyero nia wacikara nijwigara calu awiya ma thindho. (Matayo 18:2-4) Awiya gibed gipenjo penji lee. Mungu de ubemaru nia inwang’ dwokowang’ penji peri ma tung’ tung’. Pieno, ponj Biblia kilili pi ning’eyo ka nyo lembe m’ibeponjo tie lemandha.
24 Yo maber akeca ma copo konyowa ning’eyo lembe iwi Yehova tie niponjo Biblia. I wic m’ulubo, wabineno nia pirang’o Biblia ukoc ku buku mange ceke.
^ par. 15 Ka nying’ ma Yehova umbe i Biblia peri kunoke kan imaru inyang’ akeca iwi thelembe mi nying’ maeno man iwi kite ma julwong’e ko, wakweyi isom Thenge ma jumedo, namba 1.


text:
DUL ME 22
Gin Mumiyo Omyero Pe Walok Goba
KET kong ni latin nyako mo owaco bot minne ni: “Abidwogo paco cutcut teke kiketo lutino ki i cukul.” Ento en obedo ka tuko ki lureme ka i ngeye odwogo paco ci owaco ki minne ni: “Lapwonya aye oweko arii i cukul.” Tika rwatte me waco lok ma kit meno?—
Nyo gwok latin awobi mo owaco bot wonne ni: “Pe, An pe agweyo odilo i ot.” Ento ka en onongo ogweyo kono? Mono rac ka en owaco ni pe gweyo?—
Lapwony madit onyutiwa gin matir ma myero watim. En owaco ni: ‘Ento wuwek lokwu ni Eyo obed Eyo, ki Pe obed Pe, pien gin mo makato lok man nongo oa ki bot larac.’ (Matayo 5:37) Ngo ma onongo Yecu tye ka wacone?— En onongo tye ka wacci omyero watim gin ma waloko.
Tye lapor mo macek i Baibul ma nyutiwa kit ma pire tek kwede me loko lok ada. Man obedo i kom jo mo aryo ma giwacci gibedo lulub kor Yecu. Kong dong wanen gin mutimme.
Ma peya okato dwe aryo i nge to pa Yecu, lwak dano ma gua ki i kabedo mabor gubino i Jerucalem ka kwero kwer mo ma pire tek pa Lujudaya ma kilwongo ni Pentekote. Lakwena Petero omiyo pwony mo mamit adada i kare ma en otito bot lwak lok i kom Yecu ma Jehovah ocero ki i kin jo muto. Man obedo tyen mukwongo ma jo ma gubino i Jerucalem-mi gupwonyo iye lok i kom Yecu. Mitigi omedde me winyo lok mapol. Pi meno ngo ma gin gutimo?
Gubedo pi kare malac makato kit ma onongo gutamo kwede. Ento i nge kare mo manok, cente pa jo mogo i kingi otum woko mumiyo onongo dong gimito kony me cente pi wilo cam. Lupwonnye pa Yecu ma i Jerucalem onongo gimito konyo wele. Pi meno jo mapol gucato jamigi kun gikelo centene bot lukwena pa Yecu. Ka dong i ngeye lukwena pa Yecu aye gubedo ka miyo centene bot jo ma mito kony.
Anania gin ki dakone Capira ma onongo gitye i kin jo me kacokke me Jerucalem gucato ngomgi. Ngat mo pe owaco botgi ni myero gucat ngom meno. Gin gumoko tam meno pigi kengi. Ento gin gutimo meno pe ni pien gimaro lupwonnye pa Yecu magi manyen-ni. Ki lok ada, Anania gin ki Capira onongo gimito ni dano gutam ni gin kitgi ber loyo kit ma ginen kwede ki woko. Pi meno gumoko tamgi me waco ni gibimiyo centegi ducu me konyo jo mukene. Gin onongo ada gubimiyo bute keken ento guwaco ni gitye ka miyone ducu. Itamo ningo i kom lok meno?—
Anania obino bot lukwena. Omiyo cente-ni botgi. Ento Lubanga onongo gire ngeyo ni en pe ka miyone ducu. Pi meno Lubanga oweko lakwena Petero ongeyo ni Anania pe tye ka loko lok ada.
I ngeye Petero owacci: ‘Anania, pingo iweko Catan omiyo in itimo gin man? Ngom man onongo meri. Onongo myero bene pe icat ngom meno. Kadi bed ma dong icato ngom-mi, onongo pud itwero moko tammi i kom gin ma myero itim ki cente meno. Ento pingo itye ka timme ni itye ka miyo cente ducu kun imiyo bute keken? Ka itimo man nongo itye ka loko lok goba, pe botwa keken ento bot Lubanga bene.’
Man pe obedo lok me tuko. Anania onongo tye ka loko lok goba! En onongo pe tye ka timo gin ma en owaco-ni. En onongo tye ka timme atima ni etye ka miyone. Baibul waco botwa gin ma otimme i ngeye. Waco ni: ‘Ka Anania owinyo lok pa Petero, en opoto piny ci oto woko cut.’ Lubanga aye oweko en oto! I ngeye kitingo kome kitero woko ci kiyike.
Ma romo kine ka cawa adek i ngeye, Capira obino. En pe ongeyo gin ma otimme i kom cware. Ci Petero openye ni: ‘Wun aryo ni mono wucato ngomwu i wel cente ma wumiyo botwa-ni?’
Capira ogamo ni: ‘Kakare, wacato ngomwa i wel meno kikome.’ Ento meno onongo obedo lok goba! Gin onongo gugwoko but cente mukene ma gucato ki ngom-mi. Pi meno Lubanga oweko en bene oto woko.
Pwony ango ma wanongo ki i kom gin mutimme i kom Anania ki Capira?— Man pwonyowa ni Lubanga pe maro lugoba. Kare ducu en mito ni walok lok ada. Ento pol pa dano giwaco ni loko lok goba pe rac. In mono itamo ni lok ma jo-ni oloko-ni tye ada?— Tika ingeyo ni two, arem, ki to gubino i lobo pi loko lok goba?—
Wi myero opo ni Larac-ci oloko lok goba bot dako mukwongo, Kawa. En owaco bote ni en pe obito ka okwero winyo lok pa Lubanga ci ocamo nyig yat ma Lubanga owacci pe myero ocam-mi. Kawa oye lok pa Larac-ci ci ocamo nyig yat meno. En oweko Adam ocamo bene. I kare ma gucamo nyig yat-ti gin gudoko lubalo, ma oweko lutinogi ducu kinywalogi ki bal. Dok pi kit ma lutino pa Adam gitye lubalo-ni, gin ducu gudeno can ci guto woko. Kwo matek ki deno can mono ocakke nining?— Acakkigi ducu obedo loko lok goba.
Man aye gin mumiyo Yecu owaco ni Larac-ci “lagoba doki won goba”! En aye okwongo loko lok goba. Ka ngat mo loko lok goba, nongo en tye ka timo gin ma Larac-ci okwongo timone. Omyero watam i kom lok man ka wawinyo ki i cwinywa ni myero walok lok goba.
Awene mono ma iwinyo ki cwinyi ni myero ilok lok goba?— Meno mono pe timme ka itimo gin mo marac?— Itwero balo gin mo kadi bed cwinyi onongo pe mito. Ka kipenyi pire, mono ibiwacci omeru nyo lameru aye obalo gin meno? Nyo myero itimme calo pe ingeyo kit ma gin meno oballe kwede?—
Ento ka onongo kimini ki i cukul tic me atima ki gang ento itimo bute keken kono? Myero mono iwacci ityeko ducu kadi bed pe ityeko?— Wiwa myero opo i kom Anania gin ki Capira. Gin pe gutito lok ada ducu. Lubanga oneno rac pa tim meno ci oweko gin guto.
Gin mo keken ma watimo pol kare bedo rac adada ka warubo ki loko lok goba dok bene pe myero watemme me tito gin ma nen calo lok ada. Baibul waco ni: ‘Lok lok ada.’ Dok bene waco ni: “Pe myero wubwolle kekenwu.” Jehovah kare ducu loko lok ada dok bene en mito ni watim kumeno.
Kare ducu omyero walok lok ada. Meno aye pen lok ma tye i Nia 20:16; Carolok 6:16-19; 12:19; 14:5; 16:6; ki Jo Ibru 4:13.


text:
OHINGA MAR JARITO (GOCHO MAR PUONJRUOK) Novemba 2016
Gasedni oting’o sula mag puonjruok chakre Desemba 26, 2016 nyaka Januar 29, 2017.
Wach Mang’won Gadier!
En wach mane ma Yesu notiyogo ma ji ne neno ni en wach mang’won?
‘Sikuru ka Ujiworu e Kindu Pile ka Pile’
Ang’o momiyo dwarore ni wajiwre? Yo ma Jehova, Yesu, kod Paulo nojiwogo jomoko puonjowa ang’o? To ere kaka wanyalo jiwo jomoko e yo maber?
Joma Nyasaye Ochano Kotiyo gi Buge Owuon
Jehova en Nyasaye mochanore maber. Joma lame bende onego obed joma ochanore maber.
Be Igeno Muma ma En Bug Jehova Owuon?
Jotich Nyasaye nyalo geng’o chandruoge mathoth ka giluwo puonj ma yudore e Wach Nyasaye kendo ka giriwo lwedo riwruok mar oganda Jehova.
“Tich Duong’”
In gi thuolo mar siro tij lendo
Nogolou e Mudho
Ere kaka jotich Nyasaye ne odonjo e tuech mar Babilon Maduong’ bang’ tho mar joote? Ler mar adiera nochako rieny matin tin e i mudho karang’o, to e yo mane?
Ne Giwuok e Tuech mar Babilon Maduong’
Jotich Nyasaye nowuok e tuech mar Babilon Maduong’ karang’o?
“Jolendo mag Pinyruoth e Piny Britain—Meduru Kinda Maru!!”
Ne onge medruok moro amora e kwan mar jolendo e piny Britain kuom higni apar! Ang’o ma nomiyo lokruok obedoe?


text:
DUL ME 19
Mono Pore me Lweny?
IN MONO ingeyo awobe nyo anyira mogo ma gimaro wakke dok giyenyo kolo?— In tika imaro bedo i kingi? Nyo kece imaro bedo ki ngat mo ma lakica dok mito kuc?— Lapwony Madit owacci: “Gitye ki yomcwiny jo ma kelo kuc, pien gin aye gibilwongogi ni ‘litino pa Lubanga.’”
Ento i kine mogo jo mukene gitimo jami ma wango iwa. Meno pe lok ada?— Dong waromo tamone ni myero wacul wange bene. I nino mo acel gin ma kit man otimme i kom lupwonnye pa Yecu ma onongo gitye ka wot kacel ki Yecu me cito i Jerucalem. Wek kong atitti lok meno.
I kare ma onongo dong guwoto mabor bor, Yecu ooro lupwonnyene mogo gukwongo yo, gin gudonyo i paci pa Lucamaria wek ginong ka yweyo. Ento, kit ma dini pa Lucamaria onongo pat-ti, jo ma kunnu gukwero jologi woko. Dok bene onongo gin pe gimaro ngat mo keken ma woto ka woro Lubanga i Jerucalem.
Ka onongo gin ma kit meno otimme i komi, onongo ibitimo ngo? Akemo mono onongo obimaki? Onongo ibibedo ki miti me culo wange bene?— Meno aye gin ma lupwonnye pa Yecu Yakobo gin ki Jon onongo gimito timone. Guwaco bot Yecu ni: “Imito walwong mac oa ki i polo, otyekgi woko?” Meno aye omiyo Yecu olwongogi ni Lutino pa Mor Kot! Ento Yecu owaco botgi ni pe opore me tero jo mukene i yo ma kit meno.
Obedo gire lok ada ni i cawa mukene dano giromo terowa i yo marac. Oromo bedo ni lutino mukene nongo pe gimito ni watuk kwedgi. Guromo bene wacci: “Pe wamito in i kinwa kany.” Ka gin ma kit meno otimme, romo cwero cwinywa, pe kumeno? Waromo tamo ni myero wacul wange bene. Ento omyero mono wacul wange?—
Pingo pe ikwany Baibulli? Wek wayab Carolok cura 24, tyeng 29. Kwanne kit man ni: “Pe myero iwac ni, ‘Abitimo gin ma en otimo i koma-ni bene i kome; abiculo wang gin ma dano meno otimo.’”
In itamo ni tyeng man te lokke ngo?— Tye ka wacci myero pe watemme me culo wang gin marac. Omyero pe water dano mo i yo marac pien ni en oterowa marac. Ento ka ngat mo oyenyo kolo i komi tektek kun mito lweny kono? En romo yenyo yo me miyo akemo omaki kun lwongi ki nying me anywar. En romo nywari kun waco ni ebwuro in woko. Tam kong ka en olwongi ni in lalworo. Ngo ma myero itim? Myero mono iye lweny kwede?—
Kong dok wanen gin ma Baibul waco. Yab Matayo cura 5, tyeng 39. Yecu owaco ni: “Pe icul kwor i kom dano mo ma otimo gin marac i komi. Ka ce ngat mo odongo [obapo] lemi tung lacuc, lok bote lemi tung lacam wek odong [obap] bene.” In itamo ni ngo ma Yecu onongo tye ka wacone? En tika onongo tye ka wacci ka dano mo odongo lemi tung cel, ci in myero iwek en odong lemi tung cel bene?—
Pe, Yecu onongo pe tye ka waco kumeno. Dongo nyo bapo lem dano pat ki dongo dano ki cing ma olunge. Meno cok rom ki coro dano. Ngat mo romo dongo lemwa pi yenyo lweny. En nongo mito ni iwa owang. Dong ka iwa owang ci wacoro dano-nu, ngo ma timme?— Romo o wa i lweny.
Ento Yecu pe omito ni lulub kore gudony i lweny. Pi meno en owacci ka ngat mo odongo lemwa, omyero pe wadong lemme bene. Myero pe wawek iwa owang ma miyo watugo lweny. Ka walwenyo, wanyutu ni wan bene warom aroma ki ngat ma ocako lweny-nyi.
Ka kicako yeli, ngo maber ma iromo timone?— Gin maber loyo aye me a woko. Ngat meno romo medde ki coro in wang mapol pol. Ento mogo bene dong gik kenyo. Ka ia woko, pe te lokke ni in igoro. Te lokke ni icung matek pi gin matir.
Ento ka iye lweny ci igoye kono? Ngo ma bitimme?— Ngat ma in igoyo ca romo dwogo ki lureme mukene. Gin romo goyi ki odoo madit nyo cubi ki pala. Dong, iromo niang pingo Yecu pe omito ni wadony i lweny?—
Ngo ma myero watim ka waneno jo mukene gitye ka lweny? Myero mono wacwak ngat acel i kingi?— Baibul tito botwa gin matir. Yab Carolok cura 26, tyeng 17. Waco ni: “Ngat ma donyo i lok daa ma pe okemo en rom ki ngat ma mako gwok ma tye ka kato akata ki ite.”
Ngo ma bitimme ka imako gwok ki ite? Biwano gwok meno, dok miyo doko ger i komi, pe kumeno? Ka gwok-ki medde ki yelle wek iwek ite, nongo myero imedde ki mako ite matek man miyo doko ger medde ameda. Ka iweke, en romo kayo in marac. Ento tika itwero cung kenyo kun imako ite nakanaka?—
Meno aye kodi peko ma wabibedo iye ka wadonyo i lweny pa jo mukene. Oromo bedo ni pe wangeyo ngat ma ocako lweny meno nyo pingo gitye ka lweny. Twero bedo ni kitye ka goyo ngat acel pien ni gwok okwalo gin mo ki bot lawote ca. Ka wakonyo en, nongo watye ka konyo lakwo. Meno pe obedo gin maber, pe kumeno?
Dong ngo ma myero itim ka ineno dano ma gitye ka lweny?— Ka tye ka timme ki i cukul, iromo ngwec bot lapwony wek ititte. Ka tye ka mapat ki i cukul, ci iromo lwongo lanyodoni nyo abili. Kadi ka jo mukene gimito lweny, wan omyero wabed jo ma kelo kuc.
Lupwonnye me ada pa Yecu gitimo jami ducu ma twere wek pe gidony i lweny. I yo ma kit man wanyutu ni wacung matek pi gin matir. Baibul waco ni lapwonnye pa Yecu “myero obed ngat ma pe da atata, myero obed ngat ma lakica bot dano ducu.”
Wanenu dok tira mukene mabeco ma bikonyowa wek pe wadony i lweny: Jo Roma 12:17-21 ki 1 Petero 3:10, 11.


text:
Wer bot Jehovah
—Wer Manyen
Nong mit pa wer manyen me pako ki woro Lubanga Jehovah. Kwany wer ki lok ma i wer, dok ipwony wero wer ma mwonya magi.
Ker-ri Dong Tye ka Loc—Wek Obin!
Man wer me Ker me pako Lubanga Jehovah pi Kerre ma Yecu Kricito aye tye lalocce.
Miwa Tekcwiny
Waribbe kacel i kwac man bot Lubanga Jehovah pi tekcwiny me tito pi nyinge.
Jehovah En Nyingi
Pak nying Jehovah dok iwek jo ducu gunge ni en aye Ngat Mamalo Twal.
Pwonygi Wek Gucung Matek
Koko bot Lubanga Jehovah pi nongo gwok mere ki kony mere wek wakany peko i ngwecwa me kwo.
Kwo pa Painia
Nyut mar ma pe lokke pi Jehovah ki yomcwiny ma itye kwede pi ticci ki yo me kwo ma imaro.
Yenyo Lurem Kuc
Wer me yomcwiny i kom marwa pi dano ki kit ma waketo cwinywa i yenyo kwede romi pa Lubanga.
Tito Kwena Bot Jo Ducu
Wer ma kwako ber pa Jehovah ki ticwa me jolo jo ducu wek gudok lurem Lubanga.
Dero i Lobo ma Opong ki Colpiny
Kwenawa menyo piny, calo mac ma lyel dyewor.
Miyogi Kwo
Omyero watit kwena pa Lubanga ma kare pud tye.
Yubbe pi Tito Kwena
Yot tutwal piwa me bedo gang, ento watwero nongo kero me cobone.
Wutimo Pira
Yecu neno mar ki cwak mo keken ma kinyuto pi omegine ma kiwirogi calo kitimo pire.
Jo pa Lubanga Kikome
Jehovah maro jone ma kiwirogi ki cwiny maleng, dok gitye ki miti me timo gin mo keken ma en mito.
Imiyo Wodi Acel Keken
Pwo Jehovah pi mic ma pire tek loyo ma dong kimiyo. Miyo gen bot jo ducu.
Watye ki Pwoc pi Ginkok
Gityer pa Yecu, ma obedo mar madit loyo ma kinyuto miniwa tyen lok me pwoyo Jehovah nakanaka.
Wamine i Tic
Wer i kom mitini me tic pi Jehovah i yo mo keken ma en mito.
Nyuto Lutino pa Lubanga
Watye ka kuro ki miti madit nino ma Jehovah bitero omegi Kricito i polo, wek gulo lweny kacel dok gunywak motte
Kerowa, Genwa, Tekcwinywa
Ka watye ki lworo pi paro lok me kwo man, Lubanga twero bedo kerowa, genwa, ki tekcwinywa.
In Iwinyo Nining?
In iwinyo nining ka itute matek me yenyo jo ma gimyero?
Wabimedde ki Ciro Can
Wer ma konyowa me ciro can kun watiyo pi Jehovah ki gen.