text:
DUL ME 30
Kony me Loyo Lworo
IN MONO inongo ni tic pi Jehovah yot?— Lapwony madit pe owaco ni timone bibedo yot. I dyewor ma peya kineko Yecu, en owaco bot lukwenane ni: “Ka lobo okwerowu, wunge ni yam okwongo kwera ma kun peya okwerowu.”
Petero owakke ni en pe ebiweko Yecu, ento Yecu owaco ni Petero obikwero en tyen kidek i dyewor meno. Petero otimo kumeno kikome! (Matayo 26:31-35, 69-75) Gin ma kit meno otimme pingo?— Otimme pien lworo omako Petero ki lukwena mukene-ni.
Ingeyo pingo lworo omako lukwena magi?— Lworo omakogi pien gin onongo pe gutimo gin mo ma pire tek adada. Ngeyo gin meno twero konyowa me tic pi Jehovah labongo tamo pi gin ma ngat moni waco nyo timo botwa. Me cakone, omyero kong wanen gin mutimme i dyewor me agikki ma Yecu obedo kwede ki lukwenane.
Mukwongo, gukwero Nino me Kato kacel. Man onongo obedo cam mo madok pat ma bedo mwaka ki mwaka pi nipo bot yalwak pa Lubanga i kom kit ma gilarogi kwede i opii i lobo Ejipt. I ngeye Yecu okelo cam mo mukene madok pat botgi. Wabilok iye i dul ma anyim me tito kit ma cam meno konyowa kwede me po i kom Yecu. I nge cam meno, en omiyo bot lukwenane lok me cuko cwinygi ci oterogi i poto me Gececemane. Man onongo obedo ka mamwonya mapol kare onongo gin maro limone.
Yecu onyikke manok kakene me lega. En owaco bene bot Petero, Yakobo, ki Jon ni myero gulegi. Ento nino omako wanggi woko. Tyen adek kulu ma Yecu ocito kakene ka lega, dok tyen adek kulu ma en obino onongo Petero ki luwote gitye ka nino! (Matayo 26:36-47) Tika ingeyo pingo onongo omyero gubed ma wanggi twolo ka lega?— Kong walok iye.
Juda Iskariot onongo bene obedo ki Yecu ki lukwenane mukene-ni i otyeno meno. Ka wi po, Juda onongo odoko lakwo. Ento man dong en olokke me doto Yecu. En onongo ngeyo kabedo me Gececemane, poto ma Yecu onongo rwatte iye ki lukwenane kare ki kare. Pi meno Juda otero lumony kunnu me mako Yecu. Ka guo ci Yecu openyogi ni: “Wuyenyo anga?”
Lumony gudok iye ni: “Yecu.” Lworo pe omako Yecu, pi meno en odok iye ni: “An a en.” Lumony meno gubedo ki ur i kom tekcwiny ma Yecu tye kwede omiyo gujer ki ngegi ci gupoto piny i ngom. Ci Yecu owaco botgi ni: ‘Ka wuyenya ci wuwek Lukwenana guciti.’
I kare ma lumony gumako Yecu ci gutweyo cinge, lworo omako lukwena ci guringo woko. Ento Petero ki Jon onongo gimito ngeyo gin ma obitimme, dong gubedo ka lubo korgi ki cen. Motmot kikelo Yecu i gang pa Kayapa, ladit wi lulamdog. Kit ma Jon onongo ngene kwede bot lalamdog madit-ti, lagwok dog gang oye bote ki Petero me donyo i dye kal.
Lulamdog onongo dong gubino i gang pa Kayapa me cako pido. Gin onongo mito ni kadi ningo Yecu myero oto. Pi meno gukelo lucaden ma guloko lok goba i kome. Dano gudongo Yecu ki cinggi dok gudongo nyo gubapo lemme. Petero onongo tye cok i kare ma jami magi ducu tye ka timme.
Anyaka mo ma obedo lagwok dog gang, ma oweko Petero ki Jon gudonyo-ni ongeyo Petero woko. En owaco ni: “In bene onongo itye kacel ki Yecu.” Ento Petero okwero ni en pe engeyo Yecu. I nge cawa mo manok anyaka mukene dok oniang i kom Petero ci owaco bot jo ma gucung kenyo ni: “Dano man onongo tye kacel ki Yecu!” Petero dok okwero aye ni pe engeyo Yecu. Lacen dok dul dano mukene guneno Petero ci guwaco bote ni: “Ada, in ngat acel i kingi.” Pi tyen me adek-ke Petero okwero kun waco ni: “Pe angeyo dano-ni!” Petero okwonge bene ni etye ka loko lok ada, ci Yecu olokke onene.
Ingeyo pingo Petero oloko goba?— Pien lworo omakke. Ento pingo en obedo lwor? Ngo ma en onongo pe otimo ma romo jingo cwinye matek? Tam kong lok man. Ngo ma Yecu otimo me nongo tekcwiny?— En olego Lubanga ci Lubanga okonye me bedo ki tekcwiny. Wi po ni Yecu onongo owaco tyen adek kulu bot Petero ni myero oleg kun bedo ma wange twolo kun kiyo piny. Ento ngo ma otimme?—
Tyen adek-ki ducu Petero obedo ka nino. En pe olego dok bene pe obedo ma wange twolo. Pi meno mako Yecu onguke atura. Lacen i kare me pido, ma kidongo Yecu kun gigoyo pulan me nekke, lworo omako Petero adada. Ka wadok i nge cawa manok angec, ngo ma onongo Yecu owaco bot lukwenane ni myero gukur?— Yecu owaco botgi ni kit ma lobo okwero ki en, obikwero gin bene.
Kong dong watam i kom gin ma romo timme i komwa calo pa Petero-ni. Ket kong ni itye i kilaci ci jo mukene gucako lok marac i kom jo ma pe gigoyo calut i nyim bandera nyo pe gikwero Karama. Ento ka ngat mo olokke boti ci openyi ni: “Tye lok ada mono ni in pe igoyo calut i nyim bandera?” Nyo owaco ni: “Wawinyo ni in pe ikwero wa Karama!” Tika ibibedo ki lworo me waco lok ada?— Mono ibibedo ki atematema me loko goba calo Petero?—
Lacen cwiny Petero ocwer ni ekwero ni pe engeyo Yecu. I kare ma en oniang gin ma etimo, okato woko ci okok matek. Ento lacen en ongut ci ocako lubo kor Yecu. (Luka 22:32) Tam kong lok man. Ngo ma twero konyowa wek lworo pe omakwa ma miyo waloko calo Petero?— Wi opo ni, Petero onongo pe olego dok bene pe obedo ma wange twolo. Dong, ngo ma itwero wacci omyero watim wek walub kor Lapwony Madit-ti?—
Omyero waleg bot Jehovah pi nongo kony. I kare ma Yecu olego, ingeyo ngo ma Lubanga otimo pire?— En ocwalo lamalaika wek omiye teko. (Luka 22:43) Malaika pa Lubanga mono twero konyowa?— Baibul waco ni: “Lamalaika pa Rwot [Jehovah] cung kun gwoko jo ma gilworo Rwot [Jehovah], dok larogi bene woko ki i can.” (Jabuli 34:7) Ento wek wanong kony pa Lubanga, tye gin mukene ma myero watim. Tika ingeyo gin ma myero watim?— Yecu owaco bot lulub kore ni myero gubed ma wanggi twolo kun gikiyo piny. Itamo ni ngo ma twero konyowa wek watim meno?—
Mitte ni myero water itwa maber i kom jami ma kiwaco i cokkewa ki dok waket cwinywa i gin ma wakwano ki i Baibul. Ento omyero bene waleg bot Jehovah kare ki kare kun wapenye wek okonywa me tic pire. Ka watimo kumeno, ci wabinongo kony me loyo lworo. Dok wabibedo ki yomcwiny ka wanongo kare me tito bot jo mukene lok kom Lapwony Madit ki Wonne.
Ginacoya magi twero konyowa wek lworo dano pe ogengwa timo gin matir: Carolok 29:25; Jeremia 26:12-15, 20-24; ki Jon 12:42, 43.


c: text/html

text:
WIC MI 127
Jutero Yesu ibang’ Pilato
MATAYO 27:1-11 MARKO 15:1 LUKA 22:66–23:3 YOHANA 18:28-35
DILO MI SANEDRINI UCOKO PIDO KUGWENO
YUDA ISKARIOTE UMITO DEYERE
JUORO YESU IBANG’ PILATO KARA JUPOK LEMBE I WIE
Kinde ma Petro ubekwero Yesu wang’ mir adege, nwang’u dong’ piny udhingo lero. Dhanu m’ucokiri i dilo mi Sanedrini de dong’ gidaru pido migi marac ma gicoko man gilal. Kinde ma piny uru kugweno mi ceng’ kas’abic, gicokiri kendo, copere pilembe gibemito junen nia pido marac ma gitimo ku diewor utie lembe ma kakare. E jukelo Yesu i wang’gi.
Gigam gipenjo Yesu kendo kumae: “Tek in i Kristu wac iwa.” Yesu udwoko igi kumae: “Tek awacu iwu, wubiyio ngo: man tek apenjowu, wubiloko lembe ngo.” Re Yesu unyutho igi ku tegocwinye nia etie ng’atu ma jular juyero pire i Daniel 7:13, ewacu kumae: “Ento ugambre kawono Wod dhanu bijany yo ku cing’ ma yor acwic mi tego pa Mungu.”—Luka 22:67-69; Matayo 26:63.
Gipenje kendo kumae: “Ka kumeno in i Wod Mungu?” Yesu udwoko igi kumae: “Wuwacu nia an a en.” Wec maeno umondo tap i lembe ma gilar ging’olo iwang’e nia eromo ku tho, pilembe eyero lembacidi ikum Mungu. Pieno giyero kumae: “Can jumulembe mange negowa nedi?” (Luka 22:70, 71; Marko 14:64) E gitwio Yesu man gitere ibang’ Pontio Pilato ma jabim mi Roma.
Copere Yuda Iskariote uneno kinde ma jubetero Yesu ibang’ Pilato. Saa m’enyang’ nia judaru ng’olo lembe rac iwi Yesu, cwinye ung’abere man wie uthum. Re kakare nilokere ibang’ Mungu man niyewo dubo pare i andha, Yuda uringo kara edwok sente 30 mi mola ma tar m’egamu. Ewok eyero ni julam ma dongo kumae: “Adubo kum acibo rimo m’umbe dubo.” Re gidwoko ire ma kisa mbe kumae: “En e ang’o iwa? cung i dhoge!”—Matayo 27:4.
Yuda ucidh ubayu sente 30 mi mola ma tarne i hekalu; man m’umedo lembe marac m’etimo, emito bende edeyere. Kinde ma Yuda ubemito deyere, ve nia jangyen m’etwio thol ikume ugam uyec, e erwadu ie ung’eny dra iwi cana.—Tic mi Jukwenda 1:17, 18.
Saa ma jutero Yesu i pacu pa Pontio Pilato nwang’u fodi piny ubelero alera. Re Juyahudi m’utere kuca giceriri woko. Giparu nia ka gimondo i pacu pa Pilato ma tie ngo Jayahudi, gibicido. Eno copo cerogi ku camu cam urwonde i nindo 15 mi Nisan, ma tie ceng’ ma kwong’a mir agba mi Kwen ma thobi mbe i ie; agba maeno tie thenge acel ma zoo mi saa mi Kadhukuwijo.
E Pilato wok ibang’gi man epenjogi kumae: “Wukelo adote ang’o kum ng’atuni?” Gidwoko lembe kumae: “Tek ng’atuni jadub lembe ngo, kuno di jukele ngo i beng’i.” Saa moko nyo Pilato uparu nia gibemito roye i lembe migi, pieno eyero kumae: “Wugame wun, wupok lembe i wie calku cik mu.” Juyahudi ugam uyero wec ma e, m’unyutho nia andha gimito juneg Yesu: “Cik uyio iwa ngo ya waneg ng’atu moko.”—Yohana 18:29-31.
Tek ginego Yesu i nindo mir agba mi Kadhukuwijo, eno copo nyayu yakini ikind dhanu. Pieno ka giloko nia Yesu ujai ikum bimobim mi Roma, eno copo cwalu Juroma ninego Yesu, pilembe cik mi Roma uyio igi nek pa ng’atu ma kumeno; bende, Juyahudi maeno ginwang’u nia ka gitimo kumeno, dhanu copo paru nia tie ngo gin re ma ginego Yesu.
Judong dini giyero ngo ni Pilato nia gipoko lembe iwi Yesu pilembe eyero lembacidi ikum Mungu. Kawoni giwodho adote ma tung’, giwacu kumae: ‘Wanwang’u ng’atu maeni ubetimo lembe ma e: [1] eberoco thek mwa, [2] ebekwero ya ku jumi ajok ni Kaisari man, [3] ewacu de nia en e m’e Kristu m’ubimo.’—Luka 23:2.
Calu ma Pilato re m’utie jadit mi Roma, cwinye copo dieng’ pi wec ma jubeyero nia Yesu ubekethere gire ni ubimo. Pilato ugam udok kendo i kabedo pare man elwong’o Yesu ibang’e, epenje kumae: “In i Ubimo mi Juyahudi?” I ayi mange jucopo yero nia epenjo kumae: ‘Nyo andha ituro cik mi ng’om mi Roma m’ikethiri ko in giri ni Ubimo, m’ijai ko ni Kaisari?’ Saa moko nyo Yesu umito ekenyang’ ikum lembe ma Pilato udaru winjo ku nyinge, pieno epenje kumae: “Iwacu lembuni giri kadi jumange yero pira iri?”—Yohana 18:33, 34.
Pilato ugam udwoko wec m’unyutho nia eng’eyo ngo lembe moko iwi Yesu, re ebemito eng’ei, eyero kumae: “An a Jayahudi?” Man emedo wec ma e: “Thek mu giwu ku julam ma dongo gikeli i bang’a: itimo ang’o?”—Yohana 18:35.
Saa ma Yesu ubedwoko lembe ni Pilato, eketho peko iwi Ker, man ma jiji mbe lembe m’eyerone uwang’u i Pilato lii.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Kit me Nongo Adwogi Maber ki i Brocuwa Man
Brocuwa man twero konyi me nongo yomcwiny i pwonyo Lok pa Lubanga, ma tye i Baibul. Ginacoya ma kiketogi i agikki me paragraf acel acel, nyuto ka ma ibinongo iye lagam ki i Baibul-li me lapeny ma kicoyo ki coc ma kikwoto.
Ka itye ka kwano Baibul, tam kong kit ma kigamo kwede lapeny magi. Lacaden pa Jehovah mo keken bibedo ki yomcwiny me konyi ki nyamo tyen lok me Ginacoya magi i yo matut.
Nge ni: Bukke ducu ma kiloko i komgi i brocuwa man Lucaden pa Jehovah aye gucoyo.
MED NGECCI
Peny wek kikwan Baibul Kwedi me Nono
Ngo ma Timme ka Kitye ka Kwano Baibul?
I but lobo ducu, Lucaden pa Jehovah gingene pi yub me kwano Baibul ki dano me nono. Nen kit ma woto kwede.


text:
SOMO MAR 15
Ang’o Momiyo Dwarore ni Idhi Nyime Puonjori Wach Maber?
1. Ere kaka dhi nyime gi puonjruok Muma biro konyi?
En adier ni kaloe e puonj ma ng’ato chako ng’eyogo Muma osetego herani kuom Jehova. Ma en hera madwarore ni isik kigero. (1 Petro 2:2) Mondo iyud ngima mochwere nyaka idhi nyime sudo machiegni gi Nyasaye kuom puonjori Wachne.—Som Johana 17:3; Juda 21.
Kaka imedo ng’eyo Nyasaye e kaka yieni biro medo bedo motegno. Yie biro miyo imor Nyasaye. (Jo Hibrania 11:1, 6) Yie ma in-go biro miyo ilok chunyi kendo itim lokruok mabeyo e kit ngimani.—Som Tich Joote 3:19.
2. Inyalo konyo jomoko nade gi weche misepuonjori e wi Nyasaye?
Ibiro gombo nyiso jomoko weche misepuonjori nikech pile ka wan-gi wach maber, wahero nyiso jomoko. Kaka idhi nyime puonjori Muma, ibiro ng’eyo tiyo gi Muma e lero yie ma in-go kuom Jehova koda e wach maber.—Som Jo Rumi 10:13-15.
Thoth ji chako gi lendo ne osiepegi kata wedegi. Ti gi rieko. Kar nyisogi ni din margi ok en madier, wuo kodgi e wi singo mag Nyasaye. Bende ng’e ni thothne gima ywayo ji moloyo en timbeni mang’won, to ok weche miwacho.—Som 2 Timotheo 2:24, 25.
3. En winjruok mane manyalo bedoe e kindi gi Nyasaye?
Puonjruok Wach Nyasaye biro konyi timo dongruok e winjruokni kode. Gikone, ibiro yudo ni in-gi winjruok makende gi Jehova. Kuom adier, inyalo bedo achiel kuom joode.—Som 2 Jo Korintho 6:18.
4. Inyalo timo ang’o mondo idhi nyime timo dongruok?
Inyalo medo timo dongruok kuom dhi nyime puonjori Wach Nyasaye. (Jo Hibrania 5:13, 14) Inyalo kwayo achiel kuom Joneno mag Jehova mondo opuonjre kodi Muma kotiyo gi buk miluongo ni Gima Muma Puonjo. Kaka idhi nyime puonjori Wach Nyasaye, e kaka ngimani biro medo dhi maber.—Som Zaburi 1:1-3; 73:27, 28.
Wach maber wuok kuom Jehova, Nyasaye mamor. Inyalo sudo machiegni kode kuom sudo machiegni gi joge. (Jo Hibrania 10:24, 25) Dhini nyime keto kinda mondo imor Jehova nyiso ni idwaro ngima madier ma en ngima mochwere. Kuom adier, sudo machiegni gi Nyasaye e gimaber moloyo ma inyalo timo e ngimani.—Som 1 Timotheo 1:11; 6:19.
Puonjri Weche Momedore
CHOKRUOGEWA
Ang’o ma Timorega e Kingdom Hall?
Ng’i vidioni mondo ine iwuon.
CHENRO MAR PUONJRUOK MUMA
Ang’o Momiyo Onego Ipuonjri Muma?
Muma osekonyo ji tara gi tara e yudo dwoko mag penjo ma chando pach ji e piny ngima. Be diher ni in be Muma okonyi?
Ang’o ma Muma Puonjo Kuom Adier?
Sud Machiegini gi Nyasaye e Lamo
Be Nyasaye winii sama ilame? Mondo omi iyud dwoko mar penjono, onego ing’e gima Muma puonjo e wi lamo.


text:
Ang’o Momiyo Tek Mondo Piny Mangima Obed Gi Kuwe?
Dwoko ma Muma Chiwo
Kinda ma ji keto e kelo kuwe e piny mangima osebedo kayiem nono. Dhano ok bi nyalo kelo kuwe nikech weche maluwogi:
“
Dhano onge gi teko yiero yore mowuothoe.” (Jeremia 10:23) Nyasaye ne ok ochueyo dhano gi nyalo mar tayore giwegi, omiyo, ok ginyal kelo kuwe mosiko e piny.
“
Kik ugen jo madongo, kata dhano moro, ma onge gi gik ma digikonygo. Muche orumo, giyike e lowo; Chieng’onogo gi moparo olal alala.” (Zaburi 146:3, 4) Jotend sirkende kata ma nigi kido mabeyo machalo nade, ok nyal tieko gik makeloga lwenje.
“
To ng’e wachni, ni kinde matek ahinya nobedie e ndalo mag giko. Nimar ji nobed . . . joma ger, joma ok ohero gik mabeyo, jo andhoga, joma wigi tek, joma opong’ gi sunga.” (2 Timotheo 3:1–4) Wadak e “
ndalo mag giko” ma gin kinde ma loso kuwe tek.
“
Nobed malit ne piny kod nam, nimar Jachien oselor mwalo iru ka en gi mirima mager, kong’eyo ni odong’ mana gi kinde manok.” (Fweny 12:12) Osewit Jachien, ma en jasik Nyasaye e piny ka, kendo ojiwo ji mondo oluw kite marach mar gero. Ka pod en “
jaloch mar pinyni,” ok wabi bedo gi kuwe.—Johana 12:31.
‘
Pinyruodh Nyasaye nong’iny pinje ruodhi duto [ma kwedo Nyasaye] mi notiekgi kendo [pinyruodhno] nobedie nyaka chieng’.’ (Daniel 2:44) Pinyruodh Nyasaye kende ema biro kelo kuwe e piny mangima.—Zaburi 145:16.


text:
SULA MAR 8
Pinyruodh Nyasaye En Ang’o?
Muma nyisowa ang’o e wi Pinyruodh Nyasaye?
En ang’o ma Pinyruodh Nyasaye biro timo?
Pinyruodhno biro miyo dwaro mar Nyasaye otimre e piny karang’o?
1. En lamo mane mong’ere ahinya ma wabiro nono sani?
JI TARA gi tara e piny mangima ong’eyo lamo ma ji mang’eny luongo ni Lamo mar Wuoro, kata Lamo mar Ruoth. Nyinge ariyogo duto gin mag lamo mong’ere ahinya ma Yesu Kristo owuon ne ochiwo kaka ranyisi maber mar lamo. En lamo man kod puonj ahinya, kendo nono kwayo adek mokwongo manie lamono, biro konyi mondo ipuonjri gik mang’eny e wi gima Muma puonjo kuom adier.
2. Gik moko adek ma Yesu ne opuonjo jopuonjrene mondo okwa e lamo gin mage?
2 E chakruok mar lamono, Yesu ne onyiso joma ne winje kama: “Un to lemuru kama eri: Wuonwa manie polo, nyingi mondo obed maler, pinyruodhi mondo obi, gi midwaro mondo otimre e piny kaka e polo.” (Mathayo 6:9-13) Tiend kwayo adekgo en ang’o?
3. Ang’o ma onego wang’e e wi Pinyruodh Nyasaye?
3 Wasepuonjore mang’eny e wi nying Nyasaye, ma en Jehova. Kendo wasewuoyo matin e wi dwaro mar Nyasaye—gik ma osetimo kod gik ma obiro timo ne dhano. Kata kamano, Yesu ne wuoyo e wi ang’o kane onyisowa ni mondo wakwa kama: “Pinyruodhi mondo obi”? Pinyruodh Nyasaye en ang’o? Biro mar Pinyruodhno biro miyo nying Nyasaye obed maler e yo mane? Kendo biro mar Pinyruodhno nokony nade e miyo dwaro mar Nyasaye mondo otimre?
PINYRUODH NYASAYE EN ANG’O?
4. Pinyruodh Nyasaye en ang’o, kendo Ruodh Pinyruodhno en ng’a?
4 Pinyruodh Nyasaye en sirkal ma Jehova Nyasaye oketo, kendo Ruodh Pinyruodhno en ng’at ma oyier gi Nyasaye. Ruodh Pinyruodh Nyasaye en ng’a? En Yesu Kristo. Yesu en Ruoth maduong’ moloyo joloch duto mag dhano, kendo iluonge ni “Ruodh ruodhi.” (Fweny 17:14) En kod teko mar timo maber moloyo dhano moro amora manie loch, kata bed ni dhano manie lochno ber machalo nade.
5. Pinyruodh Nyasaye locho koa kanye, kendo enoloch e wi ang’o?
5 Pinyruodh Nyasaye biro locho koa kanye? Par ane, Yesu ni kanye gie sani? Inyalo paro kane ipuonjori ni ne onege e yadh sand, kendo bang’e ne ochiere. Ndalo matin bang’ mano, ne odhi malo e polo. (Tich Joote 2:33) Mano nyiso ni Pinyruodh Nyasaye ni e polo. Kendo mano e momiyo Muma luonge ni ‘pinyruoth me polo.’ (2 Timotheo 4:18) Kata obedo ni Pinyruodh Nyasaye ni e polo, pinyruodhno biro locho e wi pinyni.—Fweny 11:15.
6, 7. Yesu en Ruoth makende nikech ang’o?
6 Ang’o momiyo Yesu en Ruoth makende? Mokwongo, Yesu en Ruoth ma ok bi tho ngang’. Muma luongo Yesu ni jal ma nikod “ngima ma onge gi ma nyalo ketho,” kendo mano nyiso pogruok mantie e kind Yesu kod ruodhi mag dhano. (Jo Hibrania 7:16) Mani nyiso ni gik mabeyo duto ma Yesu notim biro siko. Kendo obiro timo gik madongo kendo mabeyo.
7 Non ane weche mokor ei Muma mawuoyo e wi Yesu kama: “Mi chuny Jehova nobed kuome, chuny makelo rieko, gi lony, chuny mang’ado ni ji rieko, mamiyo ji teko, chuny mamiyo puonjruok kod luoro Jehova; kendo nomor kuom luoro Jehova: to ok anong’ad bura kogeno gi ma wang’e oneno, kata kwero ji kogeno gi ma ite owinjo: to nong’ad buch jochan gi tim makare, kendo nokwer ji ni jo mamuol me piny koluwo tim mowinjore.” (Isaiah 11:2-4) Wechego nyiso ni Yesu ne dhi bedo Ruoth makare, kendo manyiso ng’wono ne ji e piny ka. Be diher bedo gi jaloch machalo kamano?
8. Jo mage mabiro locho gi Yesu?
8 Adiera machielo e wi Pinyruodh Nyasaye en ma: Yesu ok bi locho ka en kende. Nitie jomoko mabiro locho kode. Kuom ranyisi, jaote Paulo ne onyiso Timotheo niya: “Ka watimo kinda, wanaloch kode bende.” (2 Timotheo 2:12) Ee, Paulo, Timotheo, kod jomoko makare ma Nyasaye oseyiero, biro locho kaachiel gi Yesu e Pinyruoth manie polo. Gin ji adi mabiro yudo thuolo mar locho kod Yesu?
9. Ji adi mabiro locho gi Yesu, kendo Nyasaye ne ochako yierogi karang’o?
9 Mana kaka Sula mar 7 ei bugni nyiso, ne omi jaote Johana fweny manyiso “Nyarombo [Yesu Kristo] mochung’ e got Sayun [migawo mare kaka ruoth e polo], to ne en gi ji gana piero apar achiel gi gana piero ang’wen gang’wen, ma nying Nyarombo gi nying Wuon mare ondiki e lela wang’gi.” Ji 144,000 gin jo mage? Johana nyisowa owuon niya: “Gin e ma giluwo bang’ Nyarombo kuonde duto ma odhiye. Gin e jo mowar e kind ji duto kaka nyak mokwongo ni Nyasaye kod Nyarombo.” (Fweny 14:1, 4) Ee, gin jolup Yesu Kristo ma osechung’ motegno, kendo ma oyier mondo oloch kode e polo. Ka osechiergi ma giyudo ngima mar polo, “ginibed gi loch e piny” kaachiel gi Yesu. (Fweny 5:10) Chakre kinde mag joote, Nyasaye osebedo ka yiero Jokristo mochung’ motegno mondo omi kwan mar 144,000 ochop kare.
10. Ang’o momiyo chenro ma Nyasaye oketo mondo Yesu kod ji 144,000 obed gi loch e wi dhano en gi manyiso hera?
10 Chenro ma Nyasaye oketo mondo Yesu kod ji 144,000 obed gi loch e wi dhano en gima nyiso hera ahinya. Mokwongo, Yesu ong’eyo kaka bedo dhano chalo, kendo kaka chandruok chalo. Paulo ne owacho ni Yesu “nyalo bedo mang’won gi nyawowa, nikech en jal ma notem e weche duto, kaka wan bende itemowa, to ne oonge gi richo.” (Jo Hibrania 4:15; 5:8) Jo mabiro locho kodego bende oseneno chandruok, kendo gise nano kaka dhano. E wi mano, gise kedo gi richo ma onyuolgo dhano, kendo gise kedo gi tuoche mopogore opogore. Kuom adier, gibiro ng’eyo e yo maber chandruok ma dhano yudo!
GIMA PINYRUODH NYASAYE BIRO TIMO
11. Ang’o momiyo Yesu ne owacho ni jopuonjrene onego okwa e lamo ni dwaro mar Nyasaye otimre e polo?
11 Kane Yesu owacho ni jopuonjrene onego okwa mondo Pinyruodh Nyasaye obi, ne owacho bende ni onego gilam mondo dwaro mar Nyasaye otimre “E piny kaka e polo.” Nyasaye ni e polo, kendo malaikene makare osebedo ka timo dwarone kuno kuom kinde duto. Kata kamano, e Sula mar 3 ei bugni, ne wapuonjore ni malaika moro marach ne oweyo timo dwaro mar Nyasaye, kendo ne omiyo Adam gi Hawa otimo richo. E Sula mar 10, wabiro medo puonjore gima Muma puonjo e wi malaika marachno, ma iluongo ni Satan kendo Jachien. Ne owe Satan kod chwech mamoko mag roho miluongo ni jochiende, mondo gidhi nyime gi dak e polo kuom kinde matin. Mano nyiso ni ok chwech duto ma ne ni e polo ne timo dwaro mar Nyasaye kindego. Mano ne dhi lokore ka Pinyruodh Nyasaye ne dhi chako locho. Yesu Kristo ma ne idhi keti mondo obed Ruoth, ne dhi kedo e lweny gi Satan.—Fweny 12:7-9.
12. Gin gik moko ariyo mage ma ondiki ni timore e Fweny 12:10?
12 Wechegi ma ne okor nyiso gima ne dhi timore: “Nawinjo dwol maduong’ e polo, ka lando niya, ‘Koro warruok mar Nyasachwa gi tekone gi pinyruodhe osechopo, kendo loch en mar Kristone. Nikech osewit piny [Satan] Jahang owetewa, ma ne hangogi e nyim Nyasachwa odiechieng’ gotieno.’ ” (Fweny 12:10) Be inyalo neno gik moko ariyo ma ondiki ni timore e Ndikono? Mokwongo, Pinyruodh Nyasaye e bwo loch mar Yesu Kristo chako locho. Mar ariyo, Satan iwito a e polo nyaka e piny ka.
13. Ang’o ma osetimore nikech osewit Satan a e polo?
13 Ang’o ma osetimore nikech gik moko ariyogo? Wasomo kama e wi gik ma ne otimore e polo: “Omiyo, bed mamor in polo, kod un jo modak e iye.” (Fweny 12:12) Ee, malaike makare manie polo bedo gi mor nikech, ka koro Satan gi jochiendene onge e polo, ji duto modak e polo winjo Jehova Nyasaye. Nitie kuwe kod winjruok maber ahinya kuro. Koro dwaro mar Nyasaye timore e polo.
14. Ang’o ma osetimore bang’ wito Satan e piny ka?
14 To ang’o ma osetimore e piny? Muma wacho ni: “Yaye! nobed malit ni piny gi nam; nikech Satan oselornu ka en gi mirima maduong’, kong’eyo ni ndalone tin.” (Fweny 12:12) Satan nigi mirima nikech osewite a e polo, kendo ni odong’ mana gi ndalo matin. Nikech mirimbeno, okelo kuyo kata “lit” e piny ka. Wabiro medo puonjore e wi ‘litno’ e Sula maluwo mae. To ka podi wan gi wachno e paro, wanyalo penjo niya, Pinyruodhno nyalo miyo dwaro mar Nyasaye otimre e piny ka e yo mane?
15. Dwaro mar Nyasaye ne piny en ang’o?
15 Par ane ni dwaro mar Nyasaye ne piny en ang’o. Ne ipuonjori mano e Sula mar 3. E puodho mar Eden, Nyasaye ne onyiso ni ne odwaro mondo pinyni obed paradis, ka ma dhano makare dakie ma onge tho. Satan ne omiyo Adam gi Hawa otimo richo, kendo mano ne omiyo dwaro mar Nyasaye ne piny ok notimore gi kanyo, kata kamano ok ne oloko dwarono. Podi en dwaro mar Jehova ni “Jo matir ginicham piny, mi ginidagie nyaka chieng’.” (Zaburi 37:29) Kendo Pinyruodh Nyasaye biro miyo mano timre. E yo mane?
16, 17. Daniel 2:44 nyisowa ang’o e wi Pinyruodh Nyasaye?
16 Ng’i ane weche mokor mayudore e Daniel 2:44. Wasomo kanyo ni: “E ndalo ma ruodhigo nobedie, Nyasaye manie polo nochung piny ruoth moro ma ok norum nyaka chieng’, onge oganda moro ma nobedi gi loch kuom piny ruodhno; to enong’iny pinje ruodhigi duto, mi notiekgi, kendo nobedie nyaka chieng’.” Mano nyisowa ang’o e wi Pinyruodh Nyasaye?
17 Mokwongo, onyisowa ni Pinyruodh Nyasaye ne idhi chungi “e ndalo ma ruodhigo nobedie,” kata e kinde ma pinjeruodhi moko podi ni e loch. Mar ariyo, onyisowa ni Pinyruodhno biro siko nyaka chieng’. Onge sirkal moro ma biro gole kata kawo kare. Mar adek, waneno ni lweny biro betie e kind Pinyruodh Nyasaye kod pinjeruodhi mag pinyni. Pinyruodh Nyasaye biro loyo lwenyno. Gikone, Pinyruodhno kende ema biro bedo sirkal ma locho e wi dhano. Bang’e, dhano biro bedo mamor nikech loch maber ahinya ma pok ne gineno nyaka nene.
18. Lweny mogik e kind Pinyruodh Nyasaye kod sirkande mag pinyni iluongo nang’o?
18 Muma oting’o weche mang’eny e wi lwenyno ma nobedie e kind Pinyruodh Nyasaye gi sirkande mag pinyni. Kuom ranyisi, Muma puonjo ni kaka giko kayo machiegni, e kaka jochiende biro lando weche mag miriambo mondo giwuond “ruodhi duto mag piny mangima.” Nikech ang’o? ‘Mondo gichok ruodhigo duto e lweny mar chieng’ maduong’no mar Nyasaye Manyalo Duto.’ Ruodhi mag piny ibiro chok “e ka miluongo gi dho Hibrania ni Har-Magedon.” (Fweny 16:14, 16) Nikech gik ma owachi e ndiko ariyogo, lweny mogik e kind sirkande mag dhano kod Pinyruodh Nyasaye iluongo ni Har-Magedon, kata Armagedon.
19, 20. Ang’o momiyo dwaro mar Nyasaye ok timre e piny gie sani?
19 Ang’o ma Pinyruodh Nyasaye biro timo kokalo kuom lweny mar Har-Magedon? Par ane kendo gimomiyo Nyasaye nochweyo piny. Jehova Nyasaye nochweyo piny mondo piny opong’ gi dhano ma nigi ngima makare chuth, ka gitiyone e Paradis. Ang’o momiyo mano ok timre gie sani? Mokwongo, wan joricho, wabedo matuwo ma kendo watho. Kata kamano, ne wapuonjore e Sula mar 5 ni Yesu ne othonwa mondo omi wadag nyaka chieng’. Nyalo bedo ni inyalo paro weche mondik e Injili mar Johana: “Nyasaye nohero piny ahinya, omiyo nochiwo Wuode ma miderma, mondo ng’a ma oyie kuome kik lal, to obed gi ngima mochwere.”—Johana 3:16.
20 Wach machielo en ni ji mang’eny timo gik maricho. Giriambo, kendo gidonjo e timbe mag anjawo. Ok gidwar timo dwach Nyasaye. Jo matimo gik maricho ibiro kethi e lweny mar Nyasaye mar Har-Magedon. (Zaburi 37:10) Wach moro kendo mamiyo dwaro mar Nyasaye ok timre e piny kae, en ni sirkande ok jiw ji mondo otim dwarono. Sirkande mang’eny osebedo ma onge gi nyalo, gisando ji, kendo gi pong’ kod mibadhi. Muma wacho ratiro ni dhano “obedo gi teko kuom machielo mondo ohime.”—Eklesiastes 8:9.
21. Pinyruoth biro miyo dwaro mar Nyasaye otimre e piny e yo mane?
21 Bang’ Har-Magedon, dhano biro dak e bwo loch mar sirkal achiel, Pinyruodh Nyasaye. Pinyruodhno biro timo dwaro mar Nyasaye, kendo obiro kelo gweth mang’eny. Kuom ranyisi, obiro golo Satan kod jochiende mage. (Fweny 20:1-3) Ibiro tiyo kod teko mar misango ma Yesu ne ochiwo, mondo dhano makare kik bed matuwo, kendo kik tho. Kar gik ma kamago, e bwo loch mar Pinyruodhno, gibiro dak nyaka chieng’. (Fweny 22:1-3) Piny ibiro losi mondo obed paradis. Kuom mano, Pinyruodhno biro miyo dwaro mar Nyasaye otimre e piny, kendo Pinyruodhno biro miyo nying Nyasaye obed maler. Mano tiende nang’o? Tiende en ni, e bwo loch mar Pinyruodh Nyasaye, ji duto mangima biro miyo nying Jehova luor.
PINYRUODH NYASAYE NOCHAK TIYO KARANG’O?
22. Wang’eyo nade ni Pinyruodh Nyasaye ne ok obiro e kinde ma Yesu ne ni e piny kae, kata mapiyo nono bang’ chierne?
22 Kane Yesu onyiso jolupne ni mondo gilam ni, “Pinyruodhi mondo obi,” mano ne nyiso maler ni Pinyruodhno ne podi ok obiro e kindeno. Be Pinyruodhno ne obiro kinde ma Yesu ne odhi malo e polo? Ooyo, nikech Petro gi Paulo ne owacho ni bang’ chier mar Yesu, weche mokor e Zaburi 110:1 ne otimore kuom Yesu: “Jehova noluwo ni ruodha ni, Bed piny e bada korachwich, nyaka atim wasiki raten tiendi.” (Tich Joote 2:32-35; Jo Hibrania 10:12, 13) Ne nitie kinde mag rito.
E bwo loch mar Pinyruoth, dwaro mar Nyasaye biro timore e piny kaka e polo
23. (a) Pinyruodh Nyasaye ne ochako locho karang’o? (b) Ang’o ma wabiro puonjore e Sula maluwo mae?
23 Ritono ne dhi kawo kinde maromo nade? E kinde ma higini mag 1800 ne dhi rumo, jopuonjre mogen mag Muma, ne ogoyo kwan ma giyudo ni kinde mag rito ne dhi rumo e higa mar 1914. (Mondo iyud weche mamoko e wi higano, som Apendiks ite mag 215-218.) Gik ma ne ochako timore e piny chakre 1914 nyiso ni kwano ma jopuonjre Muma-go ne ogoyo ne ni kare. Weche ma ne okor ei Muma ma sani timore nyiso ni Kristo ne obedo Ruoth e higa mar 1914, kendo Pinyruodh Nyasaye ma ochung e polo ne ochako locho. Mano nyiso ni, wadak e ‘ndalo matin’ ma odong’ ne Satan. (Fweny 12:12; Zaburi 110:2) Wanyalo wacho ka wan gi yie motegno bende ni machiegni, Pinyruodh Nyasaye biro miyo dwaro mar Nyasaye otimre e piny ka. Be ineno mano kaka wach maber ahinya? Bende iyie ni mano en adier? Sula maluwo mae biro konyi neno ni kare Muma puonjo wechegi kuom adier.
Puonjri Weche Momedore
CHENRO MAR PUONJRUOK MUMA
Ang’o Momiyo Onego Ipuonjri Muma?
Muma osekonyo ji tara gi tara e yudo dwoko mag penjo ma chando pach ji e piny ngima. Be diher ni in be Muma okonyi?


text:
10 Noa kanyo mochopo e gwenge mokiewo gi Judea loka Jordan, mi oganda nochokore kendo ka ma ne entie. To kaka nojatimo, nochako puonjogi kendo.2 Kae to Jo-Farisai nobiro ire ka gidwaro teme, mi ne gipenje kabe chik oyie mondo ng’ato oketh kend gi chiege chuth.3 Nodwokogi kama: “Musa nochikou nade?”4 Ne giwacho niya: “Musa noyie ni ng’ato nyalo ndiko barua mar riembo chiege kendo ketho kend kode chuth.”5 To Yesu nodwokogi niya: “Nondikonu chikno nikech chunyu matek.6 Kata kamano, nyaka a chakruok mar chuech, ‘Nochueyogi dichwo gi dhako.7 Nikech mano, dichwo nowe wuon mare gi min mare,8 kendo ji ariyogo nobed ringruok achiel,’ omiyo koro ok gin ji ariyo kendo, to gin ringruok achiel.9 Kuom mano, gima Nyasaye oseriwo, dhano moro amora kik opog.”10 Kane gin e ot kendo, jopuonjre nochako penje e wi wachno.11 Nowachonegi kama: “Ng’ato ang’ata ma ketho kend gi chiege chuth, mi okendo machielo, ochodo,* kendo otimone richo,12 to kapo ni bang’ ketho kend chuth gi chwore, dhako okendore gi ng’at machielo, dhakono ochodo.”13 Ji koro nochako kelone nyithindo matindo mondo omulgi, to jopuonjrene nokwerogi.14 Ka Yesu noneno mano, nobedo gi mirima mi nokonegi niya: “Weuru nyithindo matindogi obi ira; kik utem geng’ogi nimar Pinyruodh Nyasaye en mar joma kamago.15 Adier awachonu ni, ng’ato ang’ata ma ok rwak Pinyruodh Nyasaye kaka nyathi matin, ok nodonjie ngang’.”16 Mi nokawo nyithindogo e bedene, mochako guedhogi koketo lwetene kuomgi.17 Sama nowuok, ng’at moro noringo ire mogoyo chonge piny e nyime kendo penje niya: “Japuonj Maber, ang’o ma nyaka atim eka ayud ngima mochwere?”18 Yesu nodwoke kama: “Ang’o momiyo iluonga ni ng’at maber? Onge ng’at maber mak mana ng’at achiel, ma en Nyasaye.19 Ing’eyo chike: ‘Kik inek, kik ichod, kik ikwel, kik ichiw neno mar miriambo, kik iti gi wuond e mayo jowadu, mi wuoru gi meru luor.’”20 Ng’atno nowachone kama: “Japuonj, mago duto aserito a e tinna nyaka sani.”21 Yesu nong’iye mi nohere mowachone ni, “Gimoro achiel oremi: Dhi ius gik ma in-go kendo imigi joma odhier eka inibed gi mwandu e polo; kae to ibi ibed jalupna.”22 To nowinjo lit nikech dwokono, mi nodhi ka okuyo nikech ne en gi mwandu mang’eny.23 Bang’ ng’iyo koni gi koni, Yesu nowacho ne jopuonjrene niya: “Mano kaka donjo e Pinyruodh Nyasaye nobed matek ne joma nigi pesa!”24 To jopuonjrene nohum gi wechenego. Mi Yesu nokonegi kama: “Nyithindo, mano kaka donjo e Pinyruodh Nyasaye nobed matek!25 Yot mondo ngamia okal e wang’ sandan moloyo jamwandu donjo e Pinyruodh Nyasaye.”26 To e ma pod ne gimedo wuoro ka giwacho niya: “Ka en kamano, kare adier inyalo res ng’a?”27 Kong’iyogi tir, Yesu nokonegi kama: “Kuom dhano ok nyalre, to ok en kamano kuom Nyasaye, nimar gik moko duto nyalore kuom Nyasaye.”28 Petro nochako wachone niya: “Ne! Waseweyo gik moko duto mi waluwi.”29 Yesu nowachonegi kama: “Adier awachonu ni, onge ng’at moseweyo ode, kata owetene, kata nyiminene, kata min-gi, kata wuon-gi, kata nyithinde, kata puothene, nikech an kendo nikech wach maber,30 ma ok bi yudo nyadi 100 momedore gie ndalogi—ute gi owete gi nyimine gi mine gi nyithindo kod puothe kaachiel gi sand—kendo e ndalo ma biro, ngima mochwere.31 To thoth joma okwongo nobed ma achien, to joma achien nobed mokwongo.”32 Koro kane gin e ndara ka giidho gidhi Jerusalem, Yesu ne wuotho kotelo e nyimgi mi ne giwuoro, to joma ne luwogi nochako luor. Nokawo kendo ji Apar Gariyoka moterogi tenge, mi nochako wachonegi gik ma ne chiegni timorene niya:33 “Neuru! Waidho nyaka Jerusalem, kendo Wuod dhano ibiro chiw e lwet jodong-jodolo gi jondiko. Gining’adne buch tho kendo ginichiwe e lwet ji moa e ogendni mamoko,34 kendo jogo biro jare, kendo gining’ul olaw kuome, ginichwade, kendo gininege, to obiro chier bang’ ndalo adek.”35 Jakobo gi Johana, ma gin yawuot Zebedi, nobiro ire mi giwachone kama: “Japuonj, dwaher ni itimnwa gimoro ma wadwaro kwayi.”36 Nopenjogi niya: “Ang’o ma udwaro ni atimnu?”37 Ne gidwoke niya: “Yienwa wabi wabed kodi ka iyudo duong’. Ng’at achiel obed e badi korachwich, to machielo e badi koracham.”38 To Yesu nowachonegi kama: “Ok ung’eyo gima ukwayo. Be unyalo madho okombe ma amadhoni, to be inyalo batisu gi batiso kaka ma ibatisagoni?”39 Ne gidwoke niya: “Nyalorenwa.” Eka Yesu nowachonegi niya: “Okombe ma amadhoni ubiro madho, kendo batiso ma ibatisagoni ibiro batisougo.40 Kata kamano, an ok ema ami ji thuolo mar bet e bada korachwich kata koracham, to thuolono en mar jogo moseiknegi.”41 Ka jopuonjre apar mamokogo nowinjo wachno, mirima nomakogi gi Jakobo kod Johana.42 To Yesu noluongogi ire mowachonegi niya: “Ung’eyo ni joma nenore ni locho e wi ogendni timore ruodhi e wigi kendo joma nigi duong’ tiyo gi teko e wigi.43 Mano ok e kaka onego obed e kindu; to ng’at ma dwaro bedo maduong’ e kindu nyaka bed jatiju,44 kendo ng’at ma dwaro bedo mokwongo e kindu nyaka bed misumba jomamoko duto.45 Nikech kata mana Wuod dhano nobiro, ok ni mondo ji otine, to mondo oti ne ji kendo mondo ochiw ngimane obed rawar ne ji mang’eny.”46 Eka ne gidonjo Jeriko. To sama ne giwuok Jeriko ka en gi jopuonjrene kod oganda moro buora, Batimeo (wuod Timeo) ma ne en jakuecho ma muofu, nonwang’o obet e bath ndara.47 Ka nowinjo ni mano ne en Yesu Ja-Nazareth, nochako kok niya: “Yesu, Wuod Daudi, kecha!”48 Eka ji mang’eny nochako kwere matek ka giwachone ni oling’, to eka nomedo kok matek niya: “Wuod Daudi, kecha!”49 Omiyo, Yesu ne ochung’ mowacho niya: “Luongeuru obi ira.” Mi ne giluongo muofuno ka giwachone niya: “Bed gi chir! Chung’; echa oluongi.”50 Bang’ wito nangane ma oko, nochikore mochung’ gi tiendene kendo nodhi ir Yesu.51 Koro Yesu nopenje kama: “Ang’o midwaro ni atimni?” Muofuno nodwoke niya: “Raboni, yaw wang’a onen kendo.”52 Mi Yesu nowachone kama: “Dhiyo. Yieni osechangi.” Eka gikanyono wengene noyawore, kendo nochako luwo Yesu e ndara.
Weche Moler Piny
^ E dho Grik, wach molok kae ni “ochodo,” en sama dichwo kata dhako manie kend oterore oko mar kend.


text:
DUL ME 33
Yecu Romo Gwokowa
IKARE ma Yecu odongo odoko dit ci oniang kit ma kigwokke kwede ma onongo en pud tidi, itamo ni en olego me pwoyo Jehovah?— Itamo ni Yecu owaco ningo bot Maliam gin ki Yucepu i kare ma en oniang ni gugwoko kwone ki tere i lobo Ejipt?—
Ngene kene ni Yecu i kare-ni pe tye latin. En yam okwo i lobo kany ento i kare-ni dong peke i lobo. Ento tika ingeyo ni pol pa dano i kare-ni nen calo gitamo i kom Yecu calo latin ma kipyelo i weer cam pa dyang?— Man nen maber i kare me Karama ma nongo cal pa Yecu kinene calo latin i kabedo mapol.
Ento kadi bed ni Yecu dong pe ka kwo i wi lobo, in mono iye ni en tye makwo?— En kicere woko ki i lyel dok bene dong tye Kabaka matek i polo. Itamo ni en mono twero timo gin ango me gwoko jo ma gitiyo pi en?— Me laporre, i kare ma Yecu onongo tye i lobo, en onyutu kit ma en etwero gwoko kwede jo ma mare. Kong dong wanen kit ma en otimo kwede meno i nino mo acel ma onongo en tye i yeya kacel ki lupwonnyene.
Meno obedo i otyeno. Yecu onongo obedo ka pwony dyeceng lung i nget Nam me Galilaya, ma obedo twon nam madit ma bor-re romo mairo 13 ki lacce romo mairo 7 ki nucu. I cawa meno en owaco ki lupwonnyene ni: “Wakatu wacitu loka nam tung ca.” Pi meno gudonyo i yeya ci gucako kwang me ngolo nam. Yecu ool matek pi meno en ocito angec i yeya, obuto piny ci oteno wiye ki laten wic. Cutcut, en otugi nino adada.
Lupwonnyene onongo wanggi twolo dok gumedde ki kwango yeya. Jami ducu kong owoto maber, ento yamo magwar ocakke. Ocako kodo matek kun medde ameda wa twagge pa pii bene onongo woto ki medde. Pii ma twagge ocako ocorre i yeya kun yeya woto ki pong.
Lworo omako lupwonnyene ni gibilwiny woko. Ento lworo pe omako Yecu. En onongo pud tye onino mere mot angec i yeya. Lupwonnyene olo to gucoye, kun giwaco ni: ‘Lapwony Lapwony larwa do; dong wabito woko ki yamo magwar-ri.’ Yecu oa malo ci ocako lok ki yam ki pii ma tye ka twagge. En owaco ni “Ling pye mot.”
Cutcut yamo ki nam gutugi pye mot. Lupwonnyene gubedo ki ur madit. Ma naka onongo peya guneno gin mo ma kumeno. Gucako lok i kingi kengi kun gipenye ni: “Man anga kaa, ma yamo ki nam giwinye-ni?”
In mono ingeyo anga ma Yecu obedo?— Tika ingeyo kwene ma en nongo iye tekone madit-ti?— Lupwonnye onongo myero lworo pe omakgi ma gitye gin ki Yecu, pien Yecu pe obedo calo dano ata-ni. En onongo twero timo jami me aura ma pe tye ngat mo ma twero timogi. Wek kong dok atitti gin mukene ma Yecu otimo i nino mo mapat i nam ma tye ka twagge.
Man obedo lacen, i nino mukene mapat. I kare ma piny tye ka yuto Yecu owaco bot lupwonnyene ni guit yeya ci gutel yo dok gungol nam. Ci Yecu ocito malo i wi got kene. Man onongo obedo ka ma oling mot ma en twero lega iye bot Wonne, Lubanga Jehovah.
Lupwonnyene gudonyo i yeya ci gucako kwango yeya me ngolo nam. Ento i wang cawa manok yamo ocako kodo. Tek pa kodone ocako medde ameda. Piny onongo dong odoko col. Co magi gukwanyo bongo ma yamo miyo coro yeya ci gucako kwangone ki pol me yeya. Ento onongo pe gitye ka cito ka mo mabor pien yamo matek man onongo tye ka kodo dwogo tung botgi. Yeya onongo tye ka tagge dok kany kuca kacel ki pii ma twagge woto ki corre i yeya. Co magi gutemme ki tekgi me o i dog nam ento pe otwere.
Yecu onongo pud tye odong kene malo i wi got. En onongo obedo kunno pi cawa malac. Ento en ocako neno ni kwo pa lupwonnyene tye ka mading pi pii ma twagge magwar ca. Dong en ocako lor ki i wi got obino piny i dog nam. Yecu onongo mito konyo lupwonnyene, pi meno en ocako wot ki i wi nam ma tye ka twagge-ni kun bino botgi!
Ngo ma timme ka ce itemme me wot i wi pii?— Ibilwiny dok imato pii matek. Ento Yecu gire dok tye pat. En tye ki teko mo madok pat. Yecu owoto pi bor piny me oo wa ka ma yeya tye iye. Lupwonnyene gunene tye ka wot bino botgi ki i wi pii ma dong piny cok ki ru. Ento gin onongo pe gitwero ye ngo ma gitye ka nenone. Lworo omakogi pi meno gudange. Ci Yecu oloko kwedgi ni: “Wudi cwinywu, an enni; gwok wulwor.”
Teke Yecu donyo i yeya nitap yamo magwar-ri otugi cung. Lupwonnye pa Yecu gubedo ki ur pi tyen mukene dok aye. Gucako woro Yecu ka giwacci: “Ada in giri i Wod pa Lubanga.”
Itamo ni onongo pe bedo ber mada me kwo i kare ca, me neno kit ma Yecu timo kwede jami macalo meno?— Ingeyo pingo Yecu otimo tango magi?— En otimo jami magi pien onongo en maro lupwonnyene dok mito konyogi. Ento en bene otimo tango magi me nyutu tekone madit ma en bitic kwede i anyim macalo Laloc me Ker pa Lubanga.
Kadi wa i kareni, Yecu pud tiyo ki tekone me gwoko lulub kore ki i tic pa Catan me jukogi tito lok madok kom Ker pa Lubanga bot jo mukene. Ento Yecu pe tiyo ki tekone me gwoko lupwonyene wek pe gunong two nyo me cangogi ka komgi lit. Kadi wa lukwena pa Yecu ducu bene motmot guto woko. Yakobo omin Jon kineko aneka kun Jon kikome kitweye woko i mabuc.
Cok roma aroma ki i kare-ni bene. Kadi dano ma giworo Jehovah nyo pe, pud komgi doko lit ci gito. Ento cokcokki, i te loc pa Yecu macalo Kabaka me gamente pa Lubanga, jami bibedo mapat. Pe tye ngati mo dok ma bibedo ki lworo mo, pien Yecu bitic ki tekone me miyo mot i kom jo ducu ma luwiny bote.
Ginacoya mukene ma ginyutu teko madit pa Yecu, ma en aye ngat Lubanga oketo ni obed Laloc i Ker pa Lubanga, gin aye Daniel 7:13, 14; Matayo 28:18; ki Jo Epeco 1:20-22.


text:
DUL ME 12
Yecu Pwonyowa Kit me Lega
IN TIKA iloko ki Lubanga Jehovah?— En mito ni ilok kwede. Lok ki Lubanga kilwongo ni lega. Yecu onongo loko ki Wonne me polo kare ki kare. I kine mukene en onongo mito ni ebed kene ka eloko ki Lubanga. Baibul waco ni i nino mo acel, “Ocito i wi got ka lega kaikene. I kare ma piny dong oyuto, onongo en tye kunnu kene.”
Kwene ma itwero cito iye ci ilego bot Jehovah keni?— Gwok nyo itwero timo man ka itye keni ma peya ibuto piny i dyewor. Yecu owaco ni: “Ka ilego, cit idony i kicikani ci ilor doggola woko, ka ileg Woru.” (Matayo 6:6) Tika ilego bot Jehovah i dyewor ducu ma peya icito ka buto?— Myero itim man.
Yecu bene onongo lego ka jo mukene gitye kacel kwede. I kare ma lareme Lajaro oto, Yecu olego kacel ki dano ka ma kiyiko iye kome. (Jon 11:41, 42) Yecu bene onongo lego gin ki lupwonnyene ka gucokke kacel. In mono iwoto i cokke ka ma kilego iye?— Ki kunnu, pol kare ngat mo ma mwakane dit dit aye lego. Ter iti iwiny maber gin ma en tye ka wacone pien en tye ka lok ki Lubanga piri. Itwero waco ni “Amen” i nge lega meno. In mono ingeyo te lok ni “Amen” ma kiwaco i nge lega-ni?— Te lokke tye ni imaro lega meno. Te lokke ni iye lega meno dok imito ni obed lega ma megi bene.
Yecu bene onongo lego i cawa me cam. En onongo pwoyo Jehovah pi miye gin acama. In mono ilego pol kare ma peya icako cammi?— Ber ka wapwoyo Lubanga pi gin acama ma peya wacako cam. Ngat mo ma pat bene twero lega ka wutye ka cam kacel. Ento ka itye ka cam keni kono? Nyo itye ka cam ki jo ma pe gipwoyo Jehovah?— Ka kumeno ci myero ileg piri keni.
Myero mono pol kare ileg malongo? Nyo Jehovah tika winyo lega ma ilego laling ling?— Watwero niang lagamme ki i kom gin mutimme i kom Nekemia. En onongo obedo lawor Jehovah ma otiyo i gang kal pa Kabaka me Percia Aritakcec. I nino mo acel, cwiny Nekemia ocwer pien en owinyo ni cel me Jerucalem tye opoto woko piny.
I kare ma kabaka openyo Nekemia pingo cwinye pe yom, Nekemia okwongo ki lega laling ling ki i cwinye. I ngeye Nekemia otito bot kabaka gin mumiyo cwinye pe yom dok openye ka eromo cito ka yubo cel me Jerucalem. Ngo ma otimme?—
Lubanga ogamo lega pa Nekemia. Kabaka owacci Nekemia twero cito! Kabaka omiyo bot Nekemia yadi mapol me konyo en yubo cel man. Ada Lubanga twero winyo legawa, kadi bed walego laling ling.
Kombeddi kong itam lok man. Omyero mono ikul wi ka ilego? Omyero mono i gung piny? Itamo ningo?— I kine mukene Yecu onongo gungu piny ka lego. I kare mukene onongo en cung acunga. I cawa mukene en ilo wange malo i polo ka tye ka lega kit ma otimo kwede i kare ma en tye ka lega pi Lajaro.
Dong man nyuto gin ango?— Man nyuto ni kulu wic, gungu piny nyo bedo i kit mo keken aye pe jami ma pigi tego. I kine mukene pore bene me kulo wi kun imiyo wangi. I kare mukene itwero mitone ni i gung piny kit ma Yecu otimo kwede-ni. Ento, wi myero opo ni watwero lega bot Lubanga i cawa mo keken dok en winyowa kadi bed i dyeceng nyo i dyewor. Gin ma pire tek madok i kom lega aye ni omyero waye ada ni Jehovah tye ka winyowa. In iye ni Jehovah winyo legani?—
Ngo ma myero waleg ki bot Jehovah?— Tita kong: Ngo ma iwaco bot Lubanga ka itye ka lega?— Jehovah miyo botwa jami mapol ata, pi meno pore bene me pwoyo en pi jami magi ducu, pe kumeno?— Watwero pwoye pi cam ma wacamo. Ento mono dong ipwoyo en pi dwe, yadi ki atura ma nenogi mit-ti?— En aye bene ocweyogi.
Lupwonnye pa Yecu i kare mo gupenye ni opwonygi kit me lega. Pi meno, Lapwony Madit opwonyogi dok en onyuto botgi jami ma pigi tego loyo ma myero kileg pigi. Jami magi mono ingeyogi?— Kwany Baibul-li, ci iyab Matayo cura 6. I tyenge 9 me o i 13, wanongo lega ma dano mapol gilego ni Wonwa ma tye i polo. Kong dong wakwanu kacel.
Wapwonyo kany ni Yecu owacci waleg pi nying Lubanga. En owaco ni myero kileg wek kilony nying Lubanga obed maleng. Lubanga nyinge anga?— Nyinge Jehovah, dok myero wamar nying meno.
Me aryone, Yecu opwonyowa me lega pi Ker pa Lubanga wek obin. Ker man pire tek pien bikelo kuc i lobo dok bene biloko doko paradic.
Me adek-ke, Lapwony Madit-ti owacci myero kileg wek kitim miti pa Lubanga i lobo kit ma kitimo kwede i polo. Ka walego pi miti pa Lubanga, ci myero watim gin ma en mito ni watim.
Me angwen, Yecu opwonyowa me lega pi camwa ma jwi. En bene owacci myero watit balwa bot Lubanga. Dok bene omyero wapenye wek otimiwa kica. Ento ma peya en otimo meno, omyero kong watim kica bot jo mukene ma gutimo gin marac i komwa. Meno mono timone yot boti?—
Me agikkine, Yecu owaco ni myero waleg wek Lubanga Jehovah ogwokwa ki bot Catan Larac-ci. Magi aye jami mabeco ma myero waleg Lubanga pigi.
Omyero waye ni Jehovah winyo Legawa. Medo i kom penyo en wek okonywa, omyero wapwoye bene. En cwinye bedo yom ka waloko lok ada i lega kun wapenye pi jami mupore. Meno weko en miniwa jami magi ma wapenyo pigi-ni. In iye lok meno?—
Pwony mukene mabeco madok i kom lega nonge i Jo Roma 12:12; 1 Petero 3:12; ki 1 Jon 5:14.


text:
PONJI MIR 10
Icopo Ng’io Dini Mandha Nenedi?
1. Nyongo kusoma mandha utie acel kende?
Yesu uponjo julubne ku dini acel kende, dini mandha. Eporo kusoma maeno ku yo ma terojo i kwo ma rondo ku rondo. Eyero kumae: “Ju ma lam (ma nok) de e ma ginwang’e”. (Matayo 7:14) Mungu jolo thier mi dini ma ponji mi ie ucungo iwi lembe pare Biblia man iwi lemandha kende. Jutimthier mandha ceke gidikiri i yioic acel.
2. Yesu uyero ang’o iwi jukristo mi ndra?
Yesu ular upoyo nia jubila mi ndra biwok man gibinyotho Jukristo mandhandha. Yowoko, ginen ni jutimthier mandha. Giloko nia kanisa migi kunoke ot ma gicokri i ie tie ot mi jukristo. Ento icopo ng’io nia i andha gitie jukani. Icopo ng’iogi nenedi? Ng’ei nia dini mandha kende re ma tie ku Jukristo mandha ma jucopo ng’iogi ke nikadhu kud i kite man timo migi.
3. Icopo ng’io Jutimthier mandha nenedi?
Icopo ng’iogi ni kadhu kud i ayi abic mae:
Jutimthier mandha woro Biblia man ginene ni Lembe pa Mungu. Gitimo kero nikwo ni makre ku cik mir ukungu mi Biblia. Pieno, dini mandha ukoc ku dini mi ndra ma ponji mi ie ucungo iwi paru pa dhanu. (Matayo 15:7-9) Jurutimthier kunoke jururwo mandha tiyo ku gin ma gicikuponjo i kwo migi.
—Som Yohana 17:17; 2 Timoteo 3:16, 17.
Julub’Yesu mandha woro nying Mungu, Yehova. Yesu uworo nying Mungu e egam eketho nying ne ung’eyere. Ekonyo dhanu ni ng’eyo Mungu man eponjogi nirwo nia nyinge bed leng’. (Matayo 6:9) Kakare ma ikwo i ie, dini ma kani m’ucikuketho nying Mungu ung’eyere?
—Som Yohana 17:26; Jurumi 10:13, 14.
Jukristo mandha rweyo pi Ker pa Mungu. Mungu oro wode iwi ng’om kara ebin erwei lembanyong’a mi Ker. Ker pa Mungu kende re m’utie genogen mandha pi dhanu. Yesu medre niyero pi Ker maeno cil i tho pare. (Luka 4:43; 8:1; 23:42, 43) Eyero nia julubne bende gibirweyo pi Kerne. Ka ng’atu moko ubino i beng’i niyero iri pi Ker pa Mungu, icopo yero nia etie i dini ma kani?
—Som Matayo 24:14.
Julub’Yesu gitie ngo thenge mi ng’om maeni marac. Icopo ng’io julub yesu mandha pilembe gidikri ngo i lembgamba mi ng’om kadok i lwiny. (Yohana 17:16; 18:36) Bende, gilubo ngo kot kura kadok paru ma reco mi dhanu mi ng’ombuni.
—Som Yakobo 4:4.
Jukristo mandha nyutho maru mandha i kindgi. Lembe pa Mungu ponjogi niworo dhanu mi thek ceke. Kadok dini ma tung’ tung’ mi ndra diko cing’gi wang’ mapol i lwiny i kind thek ma tung’tung’, jutimthier mandha gikwero migi nitimo kumeno. (Mika 4:1-3) Ento, jukristo mandha tio ku saa migi man jambcing’gi pi nikonyo man ni kethocwiny jumange.
—Som Yohana 13:34, 35; 1 Yohana 4:20.
4. Icopo yero nia dini mandha tie makani?
Dini makani ma ponji mi ie ucungo iwi lembe pa Mungu? Dini makani ma ubeworo Mungu man uberweyo pi Ker pa Mungu nia Ker maeno kende re m’utie genogen mandha pi dhanu? Dini makani m’unyutho mer i andhandha man udiko ngo cinge i lwiny? Iparu nenedi?


text:
SOMO MAR 13
Timotheo Noikore Konyo Ji
Timotheo ne en rawera ma ne ohero konyo ji ahinya. Ne odhi kuonde mang’eny mopogore opogore mondo okony ji. Nikech mano, ngimane ne opong’ gi mor. Be diher ng’eyo kaka ngimane ne chalo?—
Min Timotheo kaachiel gi dagi ne opuonje e wi Jehova
Timotheo nodongo e dala miluongo ni Lustra. Dagi ma ne iluongo ni Lois kaachiel gi min-gi ma niluongo ni Yunis nochako puonje e wi Jehova kane pod en nyathi matin. Kaka Timotheo ne medo dongo, e kaka nomedo bedo gi gombo mar konyo ji ong’e Jehova.
Kane Timotheo pod en rawera, Paulo nokwaye mondo gidhi kode lendo kuonde mopogore opogore. Timotheo noyie timo kamano nikech noikore dhi konyo jomoko.
Timotheo nodhi gi Paulo e dala mar Thessalonika e gweng’ Makedonia. Mondo ne gichop kuro, ne nyaka giwuoth mabor kae to giidh yie. Kane gichopo Thessalonika, ne gikonyo ji mang’eny mondo ong’e Jehova. Kata kamano, jomoko ne igi owang’ kodgi kendo ne dwaro hinyogi. Omiyo, nochuno Paulo gi Timotheo owuogi e dalano kendo gidhi gilend kuonde mamoko.
Bang’ dweche moko, Paulo ne ooro Timotheo odog e dala mar Thessalonika mondo one kaka owete man kuno ne dhi. Dok e dala ma ne nigi jowasigu kamano ne dwaro chir! Kata kamano, Timotheo nodok kuro nikech ne odewo owete ma ne ni kuno. Noduogo gi wach maber. Nonyiso Paulo ni owete ma ne ni Thessalonika ne timo maber ahinya!
Timotheo gi Paulo notiyo kanyachiel kuom higni mang’eny. Kinde moro, Paulo nowacho ni kuom ji duto, Timotheo e ng’at maberie moloyo ma ne onyalo oro mondo odhi okony kanyakla mag Jokristo. To mano ne en nikech Timotheo nohero Jehova kendo nohero ji.
Be ihero ji kendo diher konyogi ng’eyo Jehova?— Ka en kamano, ngimani biro pong’ gi mor mana kaka ngima Timotheo!
SOM E MUMBI
1 Jo Thessalonika 3:2-7
Jo Filipi 2:19-22


text: 1 Kar chakruok Wach ne nitie, kendo Wach ne nigi Nyasaye, bende Wach ne en nyasaye.*2 Jali ne nigi Nyasaye e kar chakruok.3 Gik moko duto nobedoe kokalo kuome, kendo ka ok en, onge kata mana gimoro achiel ma dobetie.Gima nobedoe4 kokalo kuome ne en ngima, kendo ngimano ne en ler mar ji.5 Kendo ler rieny e mudho, to mudho ok oseloye.6 Ng’at moro nobiro ma Nyasaye nooro; nyinge ne en Johana.7 Ng’atni nobiro kaka janeno, mondo ochiw neno e wi ler eka mondo ji mopogore opogore duto obed gi yie kokalo kuome.8 En ok e ma ne en lerno, to nonego ochiw neno e wi lerno.9 Ler madier ma chiwo ler ne ji mopogore opogore duto ne chiegni biro e piny.10 Ne en e piny, kendo piny nobedoe kokalo kuome, to piny ne ok ong’eye.11 Nobiro ir joge owuon, to joge ne ok orwake.12 Kata kamano, nomiyo ji duto ma ne orwake thuolo mar bedo nyithind Nyasaye, nimar ne giketo yie e nyinge.13 To ne onyuolgi, ok kuom remo kata kuom dwaro mar ringruok kata kuom dwaro mar dhano, to kokalo kuom Nyasaye.14 Omiyo, Wach nobedo ringruok mi nodak e kindwa, kendo ne waneno duong’ne, ma en duong’ kaka mar wuowi ma miderma mar wuon mare; kendo nopong’ chuth gi ng’wono mogundho mar Nyasaye kod adiera.15 (Johana nochiwo neno kuome, ee, nokok kama: “Mani e jal ma nawacho kuome ni, ‘Ng’atno ma biro bang’a osetelo e nyima, nimar ne entie ka pok nabetie.’”)16 Nimar ne opong’ gi ng’wono mogundho, waduto wayudo ng’wono mogundho ma ok rum.17 Nikech ne ochiw Chik kokalo kuom Musa, ng’wono mogundho kod adiera nobiro kokalo kuom Yesu Kristo.18 Onge dhano moseneno Nyasaye e kinde moro amora; mana nyasaye ma en wuowi ma miderma kendo manie kor Wuon mare e ng’at moselere.19 Ma eri e neno ma Johana nochiwo ka Jo-Yahudi nooro jodolo gi Jo-Lawi ire ka gia Jerusalem mondo gipenje niya: “In e ng’a?”20 To ne oyie ma ok okwer kowacho kama: “Ok an e Kristo.”21 Eka ne gipenje niya: “To kare in ng’a? In Elija, koso?” Nodwoko kama: “Ok an en.” “Be in e Janabi?” Nodwoko niya: “Ooyo!”22 Omiyo, ne gipenje kama: “In ng’a? Nyiswa mondo water dwoko ne joma oorowa. En ang’o ma diwach kuomi iwuon?”23 Nodwokogi niya: “An e ng’at ma dwonde kok e thim kama, ‘Losuru yo moriere tir ne Jehova,’ mana kaka janabi Isaya nokoro.”24 Joma ne oorgo ne oa kuom Jo-Farisai.25 Omiyo, ne gipenje niya: “To kare ang’o momiyo ibatiso ji ka ok in e Kristo, kata Elija, kata Janabi?”26 Johana nodwokogi niya: “Abatiso ji gi pi. Nitie ng’at mochung’ e kindu ma ok ung’eyo,27 en ng’at ma biro bang’a, to ok awinjora gonyo tond wuochene.”28 Gigo notimore e Bethania loka Jordan, kama Johana ne batisoe ji.29 Kinyne noneno Yesu ka biro ire mi nowacho kama: “Neuru, Nyarombo mar Nyasaye ma golo richo mar piny oko!30 Ma e ng’at ma nawacho kuome niya: ‘Nitie ng’at ma biro bang’a to osetelo e nyima nimar ne entie ka pok nabetie.’31 To bende ne ok ang’eye, to gimomiyo ne abiro ka abatiso ji gi pi ne en ni mondo ng’atno ong’ere maler ne Israel.”32 Bende, Johana nochiwo neno kowacho niya: “Ne aneno roho ka lor piny koa e polo kaka akuru, mopiyo kuome.33 Bende, ne ok ang’eye kata, to Jal ma noora mondo abatis ji gi pi e ma nowachona ni, ‘Ng’at ma inine ka roho olor kendo obet kuome, ma e ng’atno ma batiso ji gi roho maler.’34 Kendo aseneno mano, mi asechiwo neno ni jali e Wuod Nyasaye.”35 Kinyne Johana noyudo ochung’ gi jopuonjrene moko ariyo kendo,36 to ka noneno Yesu ka wuotho nowacho niya: “Neuru, Nyarombo mar Nyasaye!”37 Ka jopuonjre ariyogo nowinje kowacho mano, ne giluwo Yesu.38 Eka Yesu nolokore, to ka nonenogi ka giluwe nopenjogi niya: “En ang’o ma umanyo?” Ne gidwoke kama: “Rabi, (ma kolok to tiende en, “Japuonj”), idak kanye?”39 Nowachonegi niya: “Biuru, kendo unune.” Omiyo, ne gidhi kendo ne gineno kama nodakie, mi ne gibet kode chieng’no; to sechego ne en kar sa apar godhiambo.40 Andrea owadgi Simon Petro ne en achiel kuom ji ariyo ma nowinjo gima Johana nowacho, mi noluwo Yesu.41 Mokwongo noyudo owadgi owuon ma en Simon, mi nowachone kama: “Waseyudo Mesia” (ma kolok to tiende en, “Kristo”),42 mi notere ir Yesu. Ka Yesu nong’iye nokone niya: “In Simon wuod Johana; ibiro luongi ni Kefa” (ma kolok to en “Petro”).43 Kinyne nodwaro wuok mondo odhi Galili. Eka Yesu nonwang’o Filipo mowachone kama: “Bed jalupna.”44 Koro Filipo ne en Ja-Bethsaida, taon ma Andrea gi Petro ne wuokie.45 Filipo nonwang’o Nathaniel mowachone niya: “Waseyudo jal ma Musa nondiko kuome e Chik kendo mondik wachne e weche Jonabi: en Yesu ma wuod Josef, ma wuok Nazareth.”46 To Nathaniel nopenje kama: “Be nitie gimoro maber ma nyalo wuok Nazareth?” Filipo nodwoke niya: “Bi mondo ine.”47 Ka Yesu noneno Nathaniel kochomo ire, nowacho kuome kama: “Neuru, Ja-Israel ma kuom adier, onge wuondruok kuome.”48 Nathaniel nopenje niya: “Ing’eya nade?” Yesu nowachone kama: “Ka pok Filipo ne oluongi, sama a ibet e tiend yadh ng’owo, ne aneni.”49 Nathaniel nodwoke niya: “Rabi, in e Wuod Nyasaye, in Ruodh Israel.”50 Yesu nowachone kama: “Be koro iyie kuoma mana nikech awachoni ni ne aneni e tiend yadh ng’owo? Ibiro neno gik madongo moloyo magi.”51 Kae to nowachone kama: “Adier akonu ni, ubiro neno polo koyawore, kendo ka malaike mag Nyasaye idho kendo lor ir Wuod dhano.”


text:
WACH MADUONG’ MA GASET WUOYOE | ANG’O MA MUMA WACHO E WI NGIMA KOD THO?
Penjo ma Chando Ji Mang’eny
JI NIGI paro mathoth mopogore opogore e wi ngima kod tho. Jomoko paro ni ka gisetho, to gidhi nyime bedo ma ngima e ringruok machielo ka gidak kama chielo. Moko paro ni ka gisetho to gilokore gibedo chuech mopogore. Jomoko to neno ni ka ng’ato otho, to wachne orumo mana kamano.
Nyalo bedo ni gima iyiego e wi gima timore ka ng’ato otho otudore gi kama ne idonge kata oganda miwuokie. Nikech ji nigi paro mopogore opogore kamano e wi wachno, be nitie ng’at ma nyalo konyowa ng’eyo wachno e yo maler, kata be nitie gima nyalo konyowa ng’eyo adiera e wi penjo ma kore tekni?
Kuom higni mang’eny, jotend dinde osepuonjo ji ni chuny dhano ok tho. Ji manie dinde mong’ere ahinya moriwo Jokristo, Jo-Hindu, Jo-Yahudi, Jo-Islam, kod mamoko oyie ni nitie chuny ma ok tho kendo giwacho ni chunyno dhi nyime dak kama chielo sama ng’ato otho. Jo-Budha to oyie ni ka ng’ato osetho, osiko kolokore chuech mopogore opogore mochop kama ber. Lokruok ma kamano miyo ng’ato chopo kama ber miluongo ni Nirvana.
Ka luwore gi puonjgo, ji mang’eny e piny ma ngima oyie ni tho e ma yawo ne ng’ato thuolo mar dak e ngima machielo. Omiyo, gineno ni tho en gima duong’ ahinya e ngima dhano kendo ni en dwaro mar Nyasaye. Kata kamano, Muma wacho ang’o e wi wachni? Wakwayi ni isom sula ma luwo mae. Dwoko ma Muma chiwo nyalo yawo wang’i.


text:
DUL ME 7
Bedo Lawiny Gwoko In
TIKA imaro ka onongo itwero timo gin mo keken ma cwinyi mito? Tika tye kare mogo ma pe imito ni ngat mo aye owacci gin ma myero itim? Kombeddi kong iwacca gin ma itamo labongo mungone.—
In itamo ni mene maber boti? Itamo ni mono pore me timo gin mo keken ma cwinyi mito? Kece nyo inongo adwogi maber ka iwinyo babani ki mamani?— Lubanga wacci omyero iwiny lunyodoni, man nyuto ni tyen lokke tye. Kong wanenu ka ce watwero niang tyen lok meno.
Mwakani tye adi?— Ingeyo mwaka pa babani?— Mamani tye ki mwaka adi, min babani nyo won mamani kono?— Gin dong gukwo pi mwaki mapol makato in. Ka ngat moni medde ki bedo kwo, en medde ki bedo ki kare me pwonyo jami mapol. En winyo, neno, dok timo jami mapol mwaka ki mwaka. Pi meno, jo matino giromo nongo pwony ki bot jo muteggi.
Ingeyo ngat mo ma mwakane tidi loyo megi?— In mono ingeyo jami mapol ma en pe ngeyogi?— Pingo in ingeyo jami mapol? — Pien in dong iri i kwo makato en. Ibedo ki kare me pwonyo jami mapol makato ngat ma mwakane tidi loyo megi.
Anga ma okwo pi mwaki mapol ma loyo in nyo an nyo ngat mo keken?— Lubanga Jehovah. En ngeyo jami mapol loyo in wa an bene. Ka en owacci myero watim gin mo keken, omyero wange ni meno nongo obedo gin matir me atima, kadi bed ni timone romo bedo tek. Tika ingeyo ni kadi wa Lapwony Madit bene onongo ni bedo lawiny tek tutwal?—
I nino mo acel, Lubanga openyo Yecu me timo gin mo matek adada. Yecu olego pire kit ma waneno kwede i cal kanyi. En olego ni: ‘Ka imito, kwany gin matek man woko ki bota.’ I lega man, Yecu onyutu ni pol kare pe yot me timo miti pa Lubanga. Ento Yecu ogiko legane nining? Tika ingeyo?—
Yecu ogiko legane kun wacci: “Pe obed macalo an amito; gin ma in imito aye myero otimme.” (Luka 22:41, 42) En onongo mito ni miti pa Lubanga aye otimme ento pe mege. Yecu omedde anyim ci otimo gin ma Lubanga mito ento pe gin ma en tamo ni ber.
Pwony ango ma wanongo ki i lok man?— Wapwonyo ni kare ducu ber me timo gin ma Lubanga waco, kadi bed ni timone romo bedo tek. Ento tye gin mukene ma wapwonyo. Ingeyo ngo ma gin meno obedo?— Wapwonyo ni Lubanga gin ki Yecu pe gubedo ngat acel, kit ma jo mogo giwaco kwede. Lubanga Jehovah oteggi dok ngeyo jami mapol kato Wode Yecu.
Ka wawinyo Lubanga, ci nongo watye ka nyutune ni wamarre. Baibul wacci: “Maro Lubanga en aye gwoko cikke.” (1 Jon 5:3) Ineno, wan ducu myero wawiny Lubanga. In imito winyo Lubanga, pe kumeno?—
Kong wayab Baibul wek wanen gin ma Lubanga wacci lutino myero gutim. Wabikwano gin ma Baibul waco i buk pa Jo Epeco cura 6, tyenge 1, 2 ki 3. Wacci: “Wun litino, wuwiny lunyodowu i Rwot, pien meno aye ber. Yam gicoyo ni, ‘Wor woru ki meni.’ Man aye cik mukwongo ma giciko pi gin mo maber ma bia ki iye, ni, ‘Wek ibed ma nyimi leng dok iri i lobo pi kare malac.’”
Ineno, Lubanga Jehovah kikome aye tye ka wacone boti ni myero iwiny babani ki mamani. Ka kiwacci ‘worgi’ nongo te lokke ngo? Te lokke ni lubo gin maber ma giwacci. Dong, Lubanga ocikke ni ka iwinyo lunyodoni, ci ‘ibiri i lobo pi kare malac.’
Wek kong atitti lok i kom jo mogo ma kilaro kwogi pien ni gubedo luwiny. Jo magi gukwo wacon i boma me Jerucalem. Pol pa dano ma i boma meno pe guwinyo lok pa Lubanga, pi meno Yecu ocikogi ni Lubanga bituro boma meno woko. Yecu bene owaccigi kit ma giromo loyo kwede ka gimaro gin matir. En owacci: ‘Ka wuneno mony orumo Jerucalem, ci wubingeyone ni kare me tyekone dong cok. Meno aye dong kare me a woko ki i Jerucalem me ringo i wi godi.’
Kit ma Yecu owaco kwede, lumony gubino ka lweny i kom Jerucalem. Lumony pa Luroma guromo woko. Ci pi tyen lok ma pe kingeyo, lumony magi gua woko. Ento pol pa dano gutamo ni peko mo dong pe. Pi meno, gin gubedo i Jerucalem. Ento ngo ma Yecu onongo owacci myero gutim?— Ngo ma onongo ibitimo ka in ibedo i Jerucalem?— Jo ma guye lok pa Yecu guweko gangigi ci guringo i wi godi ka mabor ki Jerucalem.
Mwaka acel kulu okato, gin mo pe otimme i Jerucalem. I mwaka me aryone, gin mo pe otimme. Kadi wa i mwaka me adekke bene. Jo mukene nen calo gutamo ni jo ma guweko Jerucalem-mi gubedo luming. Ento i mwaka me angwenne, lumony pa Luroma gudwogo cen. Gin dok gurumo Jerucalem. Ngwec onongo dong pe twere i kare meno. Lumony ca guturo Jerucalem. Pol pa dano ma gibedo iye guto, ento mukene-ni kiterogi i opii.
Ento ngo mutimme i kom jo ma guwinyo lok pa Yecu?— Gin mo marac pe otimme i komgi. Gin onongo gitye ka mabor ki Jerucalem. Meno aye omiyo pe gupoto i peko. Bedo ki winy ogwokogi.
Ka in lawiny, itamo ni meno bene bigwokki?— Lunyodoni guromo wacci pe myero ituk i dye gudo. Pingo giwaco kumeno?— Pien mutoka romo goyi. Ento nino mo acel iromo tamone ni: ‘Mutoka pe i gudo kombeddi. Pe abinongo awano. Lutino mukene gituko i dye gudo, ento peya aneno ka guwane.’
Meno aye gin ma pol pa dano i Jerucalem gutamo. I kare ma mony pa Luroma gua, peko mo onongo nen calo pe. Kit ma jo mukene onongo gibedo i boma-ni, gin bene gubedo. Kicikogi ento pe guwinyo. Macalo adwogine, gurwenyo kwogi.
Kong dok wanen labol mukene. Tika dong ituko ki kibirit?— Romo yomo cwinyi ka igwero kibirit ci lyel. Ento tuko ki kibirit romo bedo gin marac. Ot romo wang ci in bene ito woko!
Wi myero opo ni bedo lawiny i kare mogo keken pe romo. Ka ibedo lawiny kare ducu, meno bigwokki adada. Ento anga mono ma waco boti ni, “Wun lutino, wuwiny lunyodowu”?— Lubanga. Dok myero wi opo ni en waco meno pien mari.
Kwan ginacoya magi ma ginyutu pingo pire tek me bedo lawiny: Carolok 23:22; Latitlok 12:13; Icaya 48:17, 18; ki Jo Kolocai 3:20.


text:
PONJI MIR 8
Pirang’o Mungu Uweko Lembe ma Reco man Can Umedre Asu?
1. Lembe ma reco ucaku nenedi?
Lembe ma reco ucaku iwi ng’om kinde ma Jok ugam ucwayu ndra ma kwong’a. I acaki, Jok ubino malaika maleng’, ento “ecungo ngo i lemandha.” (Yohana 8:44) Nok nok etundo nibedo kud awanya ma rac ma nia jutim ire kit thier m’umaku jutim ni Mungu kende. Jok uwondo ng’atu ma dhaku ma kwong’a, Eva man ethoke nitundo eworo dwande kakare niworo dwand Mungu. Adamu bende ugam ulubo tok cege, en de eworo ngo dwand Mungu. Adamu utimo ng’iong’ic m’uroyo dhanu i can man i tho.
Kinde ma Jok ucwalu Eva nituro cik pa Mungu, egam ecaku the jai i kum dwong’ pa Mungu, niwacu dito pare ma malu ngbir. Dhanu ma pol ulubo tok jai pa Jok, gikwero Mungu nibedo jabim migi. Pieno, Jok udoko ubimo mi ng’om.”
2. Nyo giracwia moko marac ubino tie ikind giracwia pa Mungu?
Tic ceke pa Mungu tie leng’. Dhanu man jumalaika ma Mungu ucwio, gibino ku copo mi wore ma leng’ mandha. (Poi mi Cik 32:4, 5) Mungu ucwiowa ku bed’agonya mi ng’io wan giwa nitimo gin maber kunoke gin marac. Bed’agonya eno tie iwa kakare mi nyutho maru mwa ni Mungu.
3. Pirang’o Mungu uweko can umedre asu cil tin?
Yehova uweko jai i kum dwong’ pare pi nindo moko. Pirang’o? Kara jung’ei nia bimobim moko mbe m’uweko ma pare, ma copo nikelo bero ni dhanu. (Eklizia 7:29; 8:9) Niai eca nitundo tin, oro kadhu doko 6 000 kumeni. Pi oro maeno zoo, udaru ninen kamaleng’ nia m’umbe vupo, lembe udaru nivoyo Jubim ma dhanu. Ni daru lwiny, nek ma dongo dongo, koso woro cik, man twoyo uvoyogi magwei.
Tung’ ku bimobim pa dhanu, bimobim pa Mungu kelo bero ni dhanu ceke m’ujole. (Isaya 48:17, 18) Ceng’ni eni, Yehova bikabu bimobim ceke pa dhanu, man ebijigo wigi. Dhanu m’ung’io nibedo i the loc pa bimobim pa Mungu kende, re ma gibibedo i ng’om.
4. Cirocir pa Mungu mio iwa kakare mi timo ang’o?
Jok uloko nia ng’atu moko acel de mbe ma copo nitimo ni Yehova ku maru pare en gire, m’umbe nisayu bero moko i bang’ Mungu. Nyo icopo maru nituco wi Jok nia en e javupo? Icopo! Cirocir pa Mungu mio iwa wan ceke kakare mi ng’io bimobim ma wamaru ubed i wiwa, i kind pa Mungu ku pa dhanu. Wanyutho ngbeng’ nia wang’io bimobim makani, ni kadhu kud i ayi kwo mwa.
5. Wacopo nyutho nenedi nia wang’io Mungu re m’ubed Jabim mwa?
Wacopo nyutho nia wabeng’io Mungu re m’ubed jabim mwa, nang’u wayenyo dini mandha ma ponji mi ie zoo ucungo iwi lembe pa Mungu, Biblia. (Yohana 4:23) Wacopo nyutho nia wakwero Jok ubed jabim mwa nang’u wabemondo ngo i lembgamba, man i lwiny calu Yesu de ugam utimo.
Jok ubetio ku kero pare pi nicwalu dhanu unen timo mir acidi man ma nyayu peko, ni timo maber. Ka wabekoc cen ku timo ma kumeno, jurimo mwa man wat mwa moko copo caku nicayuwa kuno ke nidoko judogwa. (1 Petro 4:3, 4) Pieno, wan re m’ukwayu watim ng’iong’ic. Nyo wabiribra ku dhanu m’umaru Mungu? Nyo wabiworo cik pare m’upong’ ku rieko man maru i ie? Ka watimo kumeno, wanyutho nia Jok ucwayu ndra kinde m’egam eloko nia ng’atu moko mbe ma copo woro Mungu kan enwang’ere ku peko kunoke abidhe.
Maru pa Mungu ibang’ dhanu ketho wabed m’umbe jiji nia lembe ma reco man can bithum. Dhanu ceke m’unyutho nia giyio lembe maeno, gibikwo nja ku nja kud anyong’a iwi ng’om.


text:
KARE MAR 13
Ang’o Manyaka Watim Mondo Nyasaye Oyie Kodwa?
Tamri timo gik maricho. 1 Jo Korintho 6:9, 10
Ka wahero Jehova, ok wabi timo gik ma osin-go.
Jehova ok dwar ni wakwel, wamer, kata wati gi yedhe mamero.
Nyasaye kwedo nek, golo ich, koda tim nindruok e kind chwo gi chwo. Ok odwar ni wabed jowuoro, kata joma gore gi jomoko.
Ok onego walam gik mopa kata donjo e timbe juok.
E Paradis ma nobed e piny, joma timo gik maricho ok nobedie.
Tim gik mabeyo. Mathayo 7:12
Mondo Nyasaye oyie kodwa, nyaka watem bedo kaka en.
Nyis jomoko hera kuom bedo mang’won kendo jachiwo.
Bed ja adier.
Kech jomoko kendo wenegi richogi.
Wuo gi jomoko kuom Jehova koda yorene.—Isaiah 43:10.


text:
BUTE ME 9
Wuwor Jehovah Kacel Calo Jo me Ot
“Wuwor en ngat ma oketo polo ki lobo.”
Kit ma wapwonyo i brocuwa man, Baibul tye ki pwony mapol ma twero konyo in ki jo me odi. Jehovah mito ni wubed ki yomcwiny. En ocikke ni ka wuketo worone obedo mukwongo, “ci jami ducu gibimedo botwu.” (Matayo 6:33) En mito ni wubed lureme. Ti ki kare ducu me onen me dongo watti ki Lubanga. Man aye mot ma pud dong dit loyo ma ngati mo twero nongone.
1 JING WATTI KI JEHOVAH
GIN MA BAIBUL WACO: “Abibedo wonwu, wun bene wubibedo awobena ki anyirana; man lok pa [Jehovah.]” (2 Jo Korint 6:18) Lubanga mito ni ibed lareme macok. Lega obedo yo acel me cobo meno. Jehovah kwayi me ‘lega bote ma pe ikeng.’ (1 Jo Tecalonika 5:17) En mito winyo tam ki par ma tye i cwinyi. (Jo Pilipi 4:6) Ka ilego kacel ki jo me ot-ti, gin gibineno kit ma Lubanga tye ada boti.
Medo i kom lego bot Lubanga, omyero bene iwiny lokke. Itwero timo man ki kwano lokke kacel ki bukkewa ma jenge i Baibul. (Jabuli 1:1, 2) Lwod lok i kom jami ducu ma ipwonyo. (Jabuli 77:11, 12) Winyo lok pa Lubanga bene kwako cito i cokke pa Lukricitayo kare ki kare.
Lok ki dano i kom Jehovah obedo yo mukene ma pire tek me jingo wat kwede. Ka imedde ki timo man, ci ibimedde ki nyiko cok bote.
GIN MA ITWERO TIMONE:
Ket yub me pwony ma rwatte ki miti pa ngat acel acel me otwu, dok wulub labongo keng
Macalo jo me ot, wuket jami me cwiny obed mukwongo ma ka galowang ki mato yamo
2 WUNONG MIT PA YUBWU ME WORO PI JO ME OT
GIN MA BAIBUL WACO: “Wunyik cok bot Lubanga, ci en bene binyiko cok botwu” (Yakobo 4:8) Myero wuket yub me woro pi jo me ot kare ducu dok wulubi. (Acakki 18:19) Ento jami mukene pud mitte. Lubanga myero obed i kwowu me nino ducu. Jing wat pa jo me odi ki Lubanga ki lok i kom Lubanga ka “wubedo i odiwu, ki ka wutye ka wot i yo, ka wubuto piny ki ka wua malo.” (Nwoyo Cik 6:
GIN MA ITWERO TIMONE:
Ket yub me pwony ma rwatte ki miti pa ngat acel acel me otwu, dok wulub labongo keng


text:
FUONJI 15
Iraŋo Ber Imedere Fuonjirok?
1. Bero aŋo m’ilalimo k’imedere fuonjirok Baibul?
Gikipiny manyaka i fuonjere i Baibul ripo bedo ni oridho mar perin ri Jehova. To iripo timo gimanyalere jye nyalo kuro mar no. (1 Petro 2:2) Ilalimo kwo makirum k’imedere fuonjirok gima mako kwoŋ Were.
K’imedere ŋeyo Were, yeyo perin bino ridhere. Yeyo no lakonyin miyo Were kisangala. (Joebrania 11:1, 6) Kendo yeyo lamiyin ŋuto recho perin kodi timo gikipiny ma Were mito.
2. Inyalo konyo nedi joman?
Adyeri ilamito wacho ri joman wach maber mifuonjere i Baibul. Wajojye watimo ameno. K’imedere fuonjirok Baibul, ilaŋeyo nger minyalo oro Baibul tito ri joman gimomiyo iyeyo Jehova, kendo ilanyalo tito ri jo wach maber mifuonjere.
Jomathoth jochako tito wach maber me ri wati kodi merin pajo. To ber oro ryeko munyo iluwo gi jo. Ikiri iwachi ri jo ni din pajo obedo matwodo, to wachi ri jo gikipiny ma Were ochiko timo ri ji. Aka ber poyo ni kula perin maber amalaywayo ji loyo wach miluwo.
3. Bero aŋo m’ilalimo?
Fuonjirok Wach pa Were lakonyin ridho yeyo perin t’ilokere mere pa Jehova. Aka ilabedo achiel kwoŋ ji pere.
4. Inomedere nedi dongo?
Ilamedo dongo i yeyo perin k’imedere kisoma Wach pa Were. (Joebrania 5:13, 14) Wachi ri Wajulizi pa Jehova jowofuonjin kitawo milwongo ni What Can the Bible Teach Us? K’imedere kisoma Wach pa Were, kwo perin bende lamedere bedo maber.
Wach maber wok bongi Jehova, Were majakisangala. Ilamedo chore chiegin gi Jehova kiromo kanyachiel gi ji pere. (Joebrania 10:24, 25) K’imedere timo gima Jehova mito, meno nyutho ni imito limo kwo maradyeri, mobedo kwo makirum. Bedo mere pa Were a gimaber loyo gimoro jye.
MEDI FUONJIROK
CHOKIROK
Ginaŋo Matimere i Kingdom Hall?
Kethi vidiyo me iwon ineni gimatimere korago.
Kwayi Fuonjirok Baibul Nono
Iraŋo Ber Ni Ifuonjere Baibul?
Baibul otyeko konyo ji gana gi gana i piny gipi limo radwok ma penji ma jomaro penjere. Ibende imito ŋeyo gima Baibul fuonjo?


text:
DUL ME 35
Waromo Cer ki i To!
KA WATO, Lubanga mono mito ni ecerwa nyo edwokwa cen i kwo?— Yubu, laco ma onongo kite ber obedo ki niye ni Lubanga mito timone. Pi meno, i kare ma Yubu otamo ni en dong ecok to, en owaco bot Lubanga ni: “Ka lacen ibilwonga, ci abigamo dogi.” Yubu owaco ni pire bibedo mit bot Lubanga Jehovah, nyo ni en mito matek adada me cero en Yubu.
Yecu bene rom aroma ki Wonne, Lubanga Jehovah. Yecu mito konyowa. I kare ma laco mo ma tye ki two dobo owacce ni, ‘ka imito, itwero lonyo koma,’ Yecu odok iye ni: “Amito.” Ci en ocango dobo pa laco-ni.
Yecu opwonyo bedo ki mar i kom lutino ki bot Wonne. Tyen aryo kulu i kare mukato angec, Jehovah otiyo ki luticce me cero jo matino. Elia obako doge bot Jehovah me cero wod pa dako mo ma onongo obedo ka gwoko en Elia. Ci Jehovah ocero wod pa dako-ni. Jehovah bene otiyo ki laticce Elica me cero awobi mo matidi.
Mono pe yomo cwinywa me ngeyo ni Jehovah marowa adada?— En pe tamo piwa ka wakwo keken. En bene wiye po i komwa ka wato. Yecu owaco ni Wonne neno jo ma guto ma en maro calo pud gikwo! (Luka 20:38) Baibul waco ni ‘kadi to nyo kwo nyo jami ma tye i kare ni nyo ma bino anyim pe bibedo ki twero mo me pokowa ki i kom mar pa Lubanga.’
I kare ma Yecu tye i lobo, en onyutu ni Jehovah paro pi lutino matino. Wi opo ni Yecu okwanyo cawa me lok ki lutino i kom Lubanga. Tika ingeyo ni Lubanga omiyo teko bot Yecu me cero lutino ma guto ki i kin jo muto?— Kong walok i kom kare ma Yecu ocero latin anyaka mo me mwaka 12 pa laco mo ma nyinge Yairo.
Yairo onongo gikwo gin ki dakone ki latinne acel keken cok ki Nam me Galilaya. I nino mo acel two obwoyo latin anyaka-ni matek adada, dok Yairo oneno ni anyaka man obito woko. En ocako tamo pi Yecu ma oywek ma en Yairo owinyo lok i kome ni twero cango dano. Pi meno, Yairo ocako yenyo en. En onongo Yecu tye ka pwonyo dano mapol i dog Nam me Galilaya.
Yairo okato ki i kingi ocito ogungo [orumo] ka tyen Yecu. En owaco bot Yecu ni: ‘Nyara kome lit adada. Itwero bino wek ikony en? Alegi ni ibin.’ Cutcut Yecu gucito gin ki Yairo. Lwak ma gubino ka neno Lapwony Madit-ti bene gulubo korgi. Ento ma pud peya guwoto mabor, co mogo gubino ki i paco pa Yairo ci guwacce ni: “Nyari dong oto woko, pud dok iyelo Lapwony pingo?”
Yecu owinyo ka co magi giwaco lok man. En onongo ngeyo kit ma cwiny Yairo tye ka cwer kwede pi rwenyo latinne acel keken-ni. Pi meno En owacce ni: ‘Pe ilwor. Bed ki niye i kom Lubanga, ci nyari bicang.’ Gumedde ki wot nio wa i paco pa Yairo. Lurem jo me paco pa Yairo onongo gitye ka koko. Cwinygi onongo tye ka cwer pien laremgi matidi-ni oto woko. Ento Yecu owaccigi ni: ‘Wuwek koko obedi. Latin man pe oto, ento onino anina.’
I kare ma Yecu owaco lok man, dano gucako nyero pien onongo gingeyo ni anyaka man oto woko. Pingo itamo ni Yecu owacci nyako-ni onino anina?— Itamo ni pwony ango ma en onongo mito miyone bot dano?— En onongo mito ni dano gunge ni to obedo calo nino matut. En onongo mito pwonyogi ni ki teko pa Lubanga, en etwero dwoko dano muto cen i kwo i yo mayot calo kit ma wacoyo kwede ngat mo ki i wang nino.
Yecu ocwalo dano ducu woko ci odong gin ki lukwenane Petero, Yakobo, Jon ki dong won nyako-ni ki minne. Ci en ocito ka ma latin man tye iye. Omako cinge ci owacce ni: ‘Latin anyaka, a malo!’ Cutcut en oa malo ci ocako wot! Wonne ki minne cwinygi obedo yom adada.
Tam kong lok man. Kit ma Yecu onongo twero dwoko latin anyaka meno cen i kwo-ni, en mono pe twero timone bot jo mukene?— Itamo ni en bitimo meno?— Bitimone. Yecu kikome bene owaco ni: “Kare bibino ma jo ducu ma tye i lyel biwinyo iye dwane [Yecu], ci gibikatti woko.”
Itamo ni Yecu mito cero dano?— Lanen mukene me Baibul konyowa me gamo lapeny meno. Gin mutimme cok ki Nain i nino mo acel nyutu kit ma Yecu paro kwede pi jo ma gitye ka kumo pi danogi muto.
Dako mo kacel ki lwak dano onongo gitye ka cito ka yiko wode kun gia ki i Nain. Con kong cware oto, man dok latinne acel keken-ni oto woko. Cwinye pud dong obedo ka cwer ya! Lwak dano mapol me Nain onongo gitye ka lubo kore i kare ma kitye ka a ki i gang ki kom lato. Dako-ni onongo tye ka koko, dok pe tye gin mo ma dano onongo gitwero timone me kweyo cwinye.
I nino meno, Yecu ki lupwonnyene onongo gitye ka bino i Nain. Cok ki doggola madit me Nain, gurwatte ki dano mapol ma gitye ka cito ka yiko wod pa dako-ni. I kare ma Yecu oneno dako man tye ka koko, kica omake i kome. En owinyo i cwinye arem malit ma dako-ni tye kwede. Man omiyo en omito ni ekony dako-ni.
Pi meno, ki cwiny me kica en oloko matek ma dako-ni twero winyone ni: “Wek koko obedi.” Kite kacel ki ticce oweko dano ducu gucako bedo ki miti i kome. I kare ma Yecu tye ka cito cok ki kom lato, dano ducu nen calo gubedo ki ur i kom gin ma en obitimo. Yecu oloko ki twero ni: “Awobi, awacci, a malo.” Cutcut en oa malo obedo abeda! Ci en ocako lok.
Tam kong kit ma dako-ni owinyo kwede ki i cwinye! Itamo ni in iromo winyo nining me jolo dano-ni me amara ma oto ci ocer?— Man mono pe nyutu ni Yecu ada maro dano dok bene mito ni ekonygi?— Tam kong kit ma bibedo mwonya kwede me jolo dano dok aye pi kwo i lobo manyen pa Lubanga!
I kare meno jo ma gibicerogi gibibedo jo ma wangeyogi con, ma i kine bibedo lutino matino. Wabingeyogi kit ma Yairo ongeyo kwede nyare i kare ma Yecu ocere. Jo mukene i kine bibedo jo ma guto mwaki mia nyo alip mapol ata angec. Ento Lubanga wiye pe biwil i komgi kadi bed gukwo yam con.
Man mono pe obedo gin mamwonya tutwal me ngeyone ni Lubanga Jehovah kacel ki Wode Yecu gimarowa matek kit man?— Gimito ni myero wakwo pi naka ento pe pi mwaki mo manok keken!
Ma lube ki gen mamwonya ma tye i Baibul pi jo muto, kwan Icaya 25:8; Tic pa Lukwena 24:15; ki 1 Jo Korint 15:20-22.


text:
DUL ME 6
Lapwony Madit Otiyo pi Jo Mukene
TIKA cwinyi bedo yom ka ngat mo otimmi gin mo maber?— Jo mukene bene cwinygi bedo yom ka ngat mo otimigi gin mo maber. Wan ducu cwinywa bedo yom. Lapwony Madit onongo ngeyo meno, dok kare ducu en obedo ka timo jami pi dano. En owacci: ‘Abino, pe ni wek kitii pira, ento wek atii pi dano.’
Dong ngo ma omyero watim ka wamito ni wabed calo Lapwony Madit?— Omyero watii pi jo mukene. Omyero watim jami mabeco botgi. Tye kono ni, dano mapol pe gimaro timo man. Ki lok ada, pol pa dano gimito ni jo mukene aye guti pigi kare ducu. Lulub kor Yecu bene kare mo gubedo ki kodi cwiny meno. Ngat acel acel i kingi onongo mito ni ebed ladit nyo ngat ma pire tek loyo.
I nino mo acel, Yecu onongo tye ka wot ki lupwonnyene. I kare ma guo i Kapernaum, ma tye cok ki Nam me Galilaya, gin ducu gudonyo i ot mo acel. Ci, Yecu openyogi-ni: “Wubedo ka laro lok ango i wangayo kekenwu-ni?” Ento guling alinga, pien onongo gubedo ka laro lok kekengi i wangayo pi ngat ma rwomme dit loyo i kingi.
Yecu onongo ngeyo ni pe pore pi lapwonnye mo keken me tamone ni en aye edit ma loyo. Dong, kit ma wapwonyo kwede i dul me acel me buk man, en oweko latin matidi ocung i nyimgi ci owaccigi ni myero gumwolle calo latin matidi meno. Ento pe gupwonyo gin mo. Ma en dong cok to, Yecu opwonyogi ki gin mo acel ma wigi pe owil iye matwal. Ngo ma en otimo?—
I kare ma gin ducu gitye ka cam, Yecu oa malo ki i kabedone, okwanyo taulo, otweyo i pyere. I ngeye, okwanyo becen ci oonyo pii iye. Lulub kore nen calo gubedo ki ur i kom gin ma en mito timone. Yecu ogungo piny kun lwoko tyengi ducu ma wanggi neno. I nge meno, en odunyo tyengi ki taulo. Tam kong lok meno! Ka onongo itye kunnu kono? Onongo ibiwinyo nining?—
Lulub kore gutamo ni pe pore pi Lapwony Madit-ti me tic pigi i yo ma kit man. Lewic omakogi adada. Petero onongo pe obiye ni Yecu oti tic ma lapiny tutwal-li pire. Ento Yecu owacci pire tek ni omyero eti tic man.
Wan pe walwoko tyen luwotwa i kare-ni. Ento man onongo kitimo i kare ma Yecu pud tye i lobo. Ingeyo pingo?— I lobo ma Yecu ki lupwonnyene gukwo iye, dano onongo giruko war ma pe umo tyengi ducu. Ma ka gitye ka wot i gudo ma tye ki apwa, ci miyo tyengi kwor ki apwa. Lwoko apwa ki i tyen welo ma obino ka lim i paco onongo obedo kit me nyutu kica botgi.
Ento i nino man, pe tye lalub kor Yecu mo keken ma omine me lwoko tyen lawote. Mumiyo Yecu otimo en kikome. Yecu opwonyo lulub kore pwony mo ma pire tek adada ki timo man. Onongo mitte ni myero gunong pwony ki i iye. Kadiwa wan i kare-ni bene myero wanong pwony ki i iye.
Mono ingeyo ngo ma pwony man obedo?— I kare ma Yecu odok cen i kabedone, en otito ni: “Wuniang gin ma atimo i komwu? Wulwonga ni Lapwony dok ni Rwot; meno ber, pien atye kit meno. Ka an a Rwotwu ki Lapwonywu, alwoko tyenwu, wun bene myero wulwok tyenwu kekenwu.”
Kany, Lapwony Madit onyutu ni emito ni lulub kore guti pi luwotgi. En onongo pe mito ni gutam pigi kengi. En onongo pe mito ni gin gutam ni pigi tek tutwal ma jo mukene aye kare ducu myero oti pigi. En onongo mito ni gumine kengi me tic pi jo mukene.
Meno mono pe obedo pwony mo maber adada?— Tika ibibedo calo Lapwony Madit-ti kun itiyo pi jo mukene?— Wan ducu watwero timo jami pi jo mukene. Man bimiyo cwinygi bedo yom. Ma pud dong ber loyo aye ni bimiyo cwiny Yecu gin ki Wonne bedo yom.
Pe tek me tic pi jo mukene. Ka ineno mot, inongo ni tye jami mapol ma iromo timone pi jo mukene. Kong itam: Tika tye gin mo ma iromo timone me konyo mamani? Ingeyo maber ni en timo jami mapol piri ki pi jo mukene me otwu. Iromo konye?— Pingo pe ipenye?
Gwok nyo iromo twomo pii i cawa me tedo. Nyo coko jami i nge tyeko cam. Lutino mukene giyweyo dok gidunyu dye ot nino ducu. Gin mo keken ma iromo timone, nongo itye ka tic pi jo mukene, kit ma Yecu otimo kwede.
Tika itye ki omegini ki lumegini matino ma iromo tic pigi? Wi myero opo-ni, Yecu, ma en Lapwony Madit-ti, otiyo bene wa pi lulub kore. Ka itiyo pi omegini ki lumegini matino, ci nongo itye ka poro Yecu. Ngo ma itwero timone pigi?— Gwok nyo itwero pwonyogi kit me lwoko komgi. Nyo iromo konyogi ki ruko bongo i komgi. Nyo itwero konyogi ki peto kabuto. Tika iromo tamo i kom gin mo keken mapat ma itwero timone pigi?— Gibimarii ka itimo jami magi, kit ma lulub kor Yecu gumarre kwede-ni.
Wa i gang kwan bene itwero tic pi jo mukene. Twero bedo lutino kwan luwoti nyo lapwonnyi. Ka buk opoto ki i cing ngat mo, bedo me kica ka ikonye ki kwanyone. Iromo dyere me dunyo kor bao nyo konyo lapwony ki timo gin mo mapat. Kadi wa konyo ngat mo ki kalam nyo pencil nyutu cwiny me kica.
I kine mogo, inongo ni dano pe gipwoyo tic ma watiyo pigi. Itamo ni man mono myero ogengwa ki timo jami mabeco?— Pe! Dano mapol pe gupwoyo Yecu pi tic mabeco ma en otimo. Ento meno pe ogenge ki timo jami mabeco.
Pi man, omyero wamedde ki tic pi jo mukene. Omyero wiwa opo i kom Yecu Lapwony Madit, kun kare ducu watemme me lubu lanene.
Pi ginacoya mukene ma lubbe ki konyo dano, kwan Carolok 3:27, 28; Jo Roma 15:1, 2; ki Jo Galatia 6:2.


text:
DUL ME ADEK
Lubanga Tye ki Yub Ango pi Dano?
1. Lubanga tye ki yub ango pi dano?
YUB pa Lubanga pi lobo tye mamwonya mada. En ocweyo laco ki dako mukwongo, Adam ki Kawa, ci oketogi me kwo i poto mo mamwonya. Yubbe onongo tye ni dano gunywal lutino, gulok lobo ducu odok paradic kun gigwoko lee bene.
2. (a) Wangeyo nining ni Lubanga bicobo yubbe? (b) Kodi dano ango ma Lubanga mito ni gubed i lobo kany, dok pi kare ma rom mene?
2 Tika itamo ni wabikwo i paradic doki i kare mo? Jehovah owacciwa ni: “Dong atyeko yubone, dok abitimone.” (Icaya 46:9-11; 55:11) Ada, en bicobo yubbe, dok pe tye gin mo keken ma romo genge. Jehovah owaco ni ecweyo lobo-ni pi tyen lok. En “pe oketo lobo ci oweko woko.” (Icaya 45:18) En mito ni dano gubed i twok lobo-ni lung. Kodi dano ango ma Lubanga mito ni gubed i lobo kany, dok pi kare ma rom mene? Baibul waco ni: ‘Jo ma kitgi atir [nyo ma luwiny] gibicamo lobo, dok gibibedo iye matwal.’
3. Kit ma dano gitwo dok gito-ni, man twero kelo lapeny ango?
3 Ento i kareni, dano gitwo dok gito. I kabedo mapol, gilwenyo dok gineke bene. Ki lok ada, meno pe obedo yub pa Lubanga. Dong, ngo ma otimme, dok pingo? Baibul keken aye twero tittiwa.
LAMONE PA LUBANGA
4, 5. (a) Nga ma oloko ki Kawa kun tiyo ki twol i poto me Eden? (b) Dano ma genne twero doko lakwo nining?
4 Baibul wacciwa ni Lubanga tye ki lamonene “ma gilwongo ni Ladot, ki Catan.” Catan otiyo ki twol me lok ki Kawa i poto me Eden. (Niyabo 12:9; Acakki 3:1) En oweko onen calo twol aye tye ka lok.
5 Dong, Lubanga aye mono ocweyo Catan Larac-ci? Pe! Lamalaika mo ma onongo tye i polo i kare ma Lubanga oyubo lobo pi Adam gin ki Kawa aye olokke odoko Larac-ci. (Yubu 38:4, 7) Meno otimme nining? Tam kong, dano ma lagen lokke doko lakwo nining? Pe kinywale ma obedo lakwo. Ento, en cako bedo ki miti i kom gin ma pe mege. En medde ki tamo pi gin meno, ci mitine marac-ci dongo. Dong, ka kare onen, en kwalo gin meno woko. En nongo dong olokke odoko lakwo.
6. Lamalaika mo odoko lamone pa Lubanga nining?
6 Man aye gin mutimme i kom lamalaika meno. I nge cweyo Adam ki Kawa, Jehovah owaccigi ni gunywal lutino gunya dok ‘gupong lobo.’ (Acakki 1:27, 28) Nen calo lamalaika meno otamo ni, ‘Dano magi ducu giromo woro an ma kaka woro Jehovah!’ I kare ma en omedde ki tamo lok man, mitine pi gin ma Jehovah aye myero onong bene omedde ki dongo. Lamalaika-ni onongo mito ni dano guwor en. Pi meno, en obwolo Kawa. (Kwan Acakki 3:1-5.) I kare ma en otimo meno, en odoko Catan Larac-ci, lamone pa Lubanga.
7. (a) Pingo Adam gin ki Kawa guto? (b) Pingo wati dok wato?
7 Adam gin ki Kawa gukwero winyo dog Lubanga ci gucamo nyig yat-ti. (Acakki 2:17; 3:6) Gin gutimo bal i kom Jehovah, dok guto woko lacen, kit ma Jehovah onongo otito-ni. (Acakki 3:17-19) Lutino pa Adam ki Kawa gitye lubalo, pi meno gin bene gito woko. (Kwan Jo Roma 5:12.) Me konyowa wek waniang gin mumiyo lutino pa Adam ki Kawa bene gubedo lubalo, waromo tic ki labol i kom bao lago matafali. Ka ce bao lago matafali mo tye ma ogom, ci matafali ducu ma katti ki iye bene bedo ma ogom. I kare ma Adam okwero winyo dog Lubanga, Adam odoko labalo. Kit ma wan ducu wabedo lutino pa Adam-mi, watye lubalo nyo “wagom” calo en. Dong, pien wan ducu watye lubalo, watii dok wato.
8, 9. (a) Ngo ma Catan onongo mito ni Adam gin ki Kawa gutam? (b) Pingo Jehovah pe oneko lujemo-ni cutcut?
8 I kare ma Catan obwolo Adam ki Kawa me turo cik pa Lubanga, en ocako jemo i kom Jehovah. En onongo mito ni Adam ki Kawa gutam ni Jehovah obedo laloc marac ma loko lok goba dok kano jami mabeco woko ki botgi. Catan onongo tye ka wacci dano pe gimito ni Lubanga owaccigi gin me atima dok ni Adam ki Kawa myero gumok pigi kengi gin maber ki marac. Dong, ngo ma Jehovah onongo bitimone? En onongo twero neko lujemo-ni ci giko jemogi woko cutcut. Ento meno tika onongo binyuto ni Catan obedo lagoba? Pe.
9 Pi meno, Jehovah pe oneko lujemo-ni cutcut. Ma ka meno, en omiyo kare pi dano me lone kengi. Man onongo binyuto ka maleng ni Catan obedo lagoba ki dok ni Jehovah ngeyo gin maber pi dano. Wabinyamo lok man i yo matut i Dul me 11. Ento itamo ningo i kom tam ma Adam gin ki Kawa gumoko? Tika onongo pore pigi me ye lok pa Catan kun gikwero winyo Lubanga? Jehovah onongo omiyo bot Adam ki Kawa jami ducu ma gitye kwede. En ominigi kwo ma pe ki roc, kabedo mamwonya me kwo iye, ki dong tic ma yomo cwinygi. Ento Catan onongo pe otimo gin mo pigi. Ka onongo itye kunnu, kono itimo ngo?
10. Tam ma pire tek ango ma ngat acel acel i kinwa myero omoki?
10 I kare-ni, wan ducu ki acel acel omyero wamok tamwa i lok man, dok kwowa jenge i kom gin ma wayero. Watwero yero me winyo dog Jehovah, Lalocwa, kun wakonyo me nyuto ni Catan obedo lagoba. Nyo watwero yero Catan macalo lalocwa. (Jabuli 73:28; kwan Carolok 27:11.) Dano manok keken i lobo-ni aye giyero me winyo dog Lubanga. Ki lok ada, en pe obedo laloc me lobo-ni. Ento ka Lubanga aye pe obedo laloc me lobo-ni, ci dong anga ma tye ka loyone?
ANGA MA LOYO LOBO-NI?
11, 12. (a) Pwony ango ma wanongo ki i kit ma Catan otemo kwede Yecu? (b) Wang Baibul mene ma nyuto ni Catan aye laloc me lobo-ni?
11 Yecu onongo ngeyo ngat ma ada loyo lobo-ni. I nino mo acel, Catan “onyutte ker ducu ma i wi lobo ki deyogi ducu.” Ci Catan ocikke bot Yecu ni: “Magi ducu abimiyo boti, ka iryebbe iwora.” (Matayo 4:8, 9; Luka 4:5, 6) Penye kekeni ni, ‘Ka Catan aye pe obedo laloc me ker magi, kono onongo omiyogi bot Yecu?’ Pe. Gamente ducu gubedo pa Catan.
12 Itwero bedo ki lapeny ni: ‘Catan twero bedo laloc me lobo-ni nining? Jehovah aye mono pe obedo Lubanga Won Twer Ducu ma ocweyo polo ki lobo?’ (Niyabo 4:11) Kakare, ento Yecu olwongo Catan ni “lalo lobo man.” (Jon 12:31; 14:30; 16:11) Lakwena Paulo olwongo Catan Larac-ci ni “lubanga me lobo man.” (2 Jo Korint 4:3, 4) Dok lakwena Jon ocoyo ni “lobo ducu tye i te loc pa Larac.”
KIBIJWERO LOBO PA CATAN-NI NINING?
13. Pingo wamito lobo manyen?
13 Lobo man tye ka doko rac medde ameda. Lweny, camucana, bwola, ki dong tim gero tye kabedo ducu. Dano pe gitwero cobo pekki magi kadi bed gutemme nining. Ento cokcok-ki, Lubanga bijwero lobo marac-ci i kare me lwenye me Armagedon ci leyo kakare ki lobo manyen ka ma kit matir bedo iye.
14. Anga ma Lubanga oyero me bedo Kabaka me Kerre? Ngo ma Baibul otito con i kom Yecu?
14 Jehovah oyero Yecu me bedo Kabaka me Gamentene nyo Kerre me polo. Mwaki alip mapol mukato angec, Baibul otito ni Yecu biloc macalo “Laloc ma kelo kuc” dok ni gamentene pe bigik matwal. (Icaya 9:6, 7) Yecu opwonyo lulub kore me lega pi gamente man i kare ma en owacci: “Ker meri obin; giti gin ma imito i lobo kit ma gitiyo i polo.” (Matayo 6:10) I Dul me 8, wabipwonyo kit ma Ker pa Lubanga bileyo ka wang gamente me lobo-ni. (Kwan Daniel 2:44.) Ci dong, Ker pa Lubanga biloko lobo-ni doko paradic mamwonya.
LOBO MANYEN DONG COK!
15. “Lobo manyen[-ni]” obedo ngo?
15 Baibul ociko ni: “Watye ka kuro polo manyen ki lobo manyen, ka ma kit ma atir bedo iye.” (2 Petero 3:13; Icaya 65:17) I kine mukene ka Baibul oloko i kom “lobo,” nongo tye ka lok i kom dano ma gibedo iye. (Acakki 11:1) Pi meno, “lobo manyen” me kit ma atir-ri cung pi dano ducu ma gin luwiny bot Lubanga dok ma gibinongo mot ki bote.
16. Mot ango ma Lubanga bimiyone bot jo ma gibikwo i lobo manyen, dok ngo ma myero watim me nongo mot man?
16 Yecu ocikke ni jo ma gibibedo i lobo manyen pa Lubanga-ni gibinongo “kwo ma pe tum.” (Marako 10:30) Ngo ma myero watim wek wanong mot meno? Tim ber ikwan Jon 3:16 ki 17:3 wek inong lagamme. Kong dong wanenu gin ma Baibul waco i kom kit ma kwo bibedo kwede i Paradic.
17, 18. Wangeyo nining ni kuc ki piny ma okwe mot bibedo tye ka weng i lobo?
17 Tim maraco, lweny, turo cik, ki tim gero dong bibedo pe matwal. Jo maraco dong gibibedo pe i lobo. (Jabuli 37:10, 11) Lubanga ‘bijuko lweny woko i wi lobo ducu.’ (Jabuli 46:9; Icaya 2:4) Lobo bipong ki dano ma gimaro Lubanga dok giwinyo doge. Kuc bibedo tye nakanaka.
18 Jo pa Jehovah gibibedo i piny ma okwe mot. I kare me Baibul, ka jo Icrael gulubo cik pa Lubanga, ci onongo gibedo ma piny okwe mot pien en onongo gwokogi. (Lulevi 25:18, 19) I Paradic, pe wabilworo gin mo nyo ngat mo keken. Wabibedo ma piny okwe mot kare ducu!
19. Pingo watwero bedo ki gen ni cam bicek mabup i lobo manyen pa Lubanga?
19 Cam bibedo tye mabup. “Cam bene myero ocek mabup i lobone, opong wa wi godi-gu woko ducu.” (Jabuli 72:16) Jehovah ‘Lubangawa bimiyowa gum,’ dok ‘lobo biceko cam mabup.’
20. Wangeyo nining ni lobo bidoko paradic?
20 Lobo ducu bidoko paradic. Dano gibibedo ki odi kacel ki poti mamwonya. (Kwan Icaya 65:21-24; Niyabo 11:18.) Lobo ducu bibedo mwonya calo poto me Eden. Jehovah biminiwa jami ma wamito kare ducu. Baibul waco kit man i kom Lubanga: “In iyabo cingi, ci imiyo gin makwo ducu giyeng.”
21. Wangeyo nining ni kuc bibedo tye i kin dano ki lee?
21 Kuc bibedo tye i kin dano ki lee. Lee pe dong gibiwano dano. Lutino matino pe gibilworo kadi wa lee ma giger i kareni.
22. Ngo ma Yecu bitimone pi jo ma komgi lit?
22 Pe tye ngat mo kome bibedo lit. I kare ma Yecu onong tye i lobo, en ocango jo mapol. (Matayo 9:35; Marako 1:40-42; Jon 5:5-9) Ento, macalo Kabaka me Ker pa Lubanga, Yecu bicango dano ducu. Ngati mo pe dok biwacci: “An koma lit.”
23. Ngo ma Lubanga bitimone pi jo ma guto?
23 Jo muto gibikwo doki. Lubanga ocikke ni ebicero dano milion mapol ata ma dong guto woko. “Dano gibicer woko, jo ma kitgi atir wa ki jo ma kitgi pe atir.”
24. Iwinyo nining i kom bedo i Paradic?
24 Wan ducu watye ki tam ma myero wamoki. Watwero yero me pwonyo lok i kom Jehovah kun watiyo pire, nyo watwero timo mere gin ma iwa mito. Ka wayero me tic pi Jehovah, ci wabibedo ki anyim mamwonya. Yecu owaco bot laco ma guto kacel kwede ni: “Wabibedo kwedi i Paradic.” (Luka 23:43) Kong dong wapwonyu lok i kom Yecu Kricito ki kit ma en bimiyo cikke pa Lubanga ducu cobbe kakare.


text:
SOMO MAR 12
Wuod Nyamin Paulo ne Jachir
We wapuonjre ane e wi rawera moro ma ne oreso ngima ner mare. Ner rawerano ne en jaote Paulo. Ok wang’eyo nying rawerano, to gima wang’eyo en ni ne en jachir ahinya. Be diher ng’eyo ni notimo ang’o?—
Paulo ne ni e od twech e dala mar Jerusalem. Ne omake nikech ne oyalo e wi Yesu. Joma richo moko ne ok dwar Paulo, omiyo ne giloso chenro mar nege. Ne giwacho niya: ‘We wanyis jatend jolweny mondo ochik jolweny oter Paulo e od ng’ado bura. Wabiro pondo e bath ndara mondo waneg Paulo sama jolweny kalo kode!’
Wuod nyamin Paulo ne owinjo chenro marachno. Ne otimo ang’o? Ne odhi e od twech monyiso Paulo wachno. Kanyo gi kanyo, Paulo nochike mondo odhi oful ne jotend lweny gima joma richogo ne chano timo. Be iparo ni ne en gima yot mondo rawerano owuo gi jatend lwenyno?— Ooyo, nikech jatelono ne en jatelo maduong’. Kata kamano, wuowino ne en jachir kendo nowuoyo gi jatelono.
Jatelono notimo gima owinjore. Nokawo jolweny ma dirom 500 mondo orit Paulo! Ne ochikogi ni mondo giter Paulo Kaisaria otienono. Be ne ores ngima Paulo?— Ee, joma richoka ne ok nyal monje! Chenrogi marachno ne ok otiyo.
Ang’o minyalo puonjori e siganani?— In be inyalo bedo jachir mana kaka wuod nyamin Paulo ne jachir. Onego wabed gi chir sama wawuoyo gi jomoko e wi Jehova. Be ibiro bedo jachir kendo idhi nyime wuoyo e wi Jehova?— Kitimo kamano, inyalo yudo ni ireso ngima ng’ato.


text:
Joma mor gin joma tho ka gin e winjruok achiel gi Kristo (13)
Keyo ariyo mag piny (14-20)
14 Eka ne ang’iyo mi ne aneno Nyarombo kochung’ e Got Sayun, kendo ne en gi ji 144,000 ma nyinge gi nying Wuon mare ondik e lela wang’gi.2 Ne awinjo dwol moko ka wuok e polo ma chal gi mor mar pige mang’eny, kendo ma chal gi mor maduong’ mar polo; to dwol ma ne awinjogo ne chalo gi mag jower ma wer ka giluwore gi gige thum ma gigoyo.3 Kendo ne giwero wer moro ma ne nenore ni en wer manyien e nyim kom-lojno, kendo e nyim chuech mangima ang’wen-go kod jodongogo, to onge ng’ato ang’ata ma ne nyalo puonjore wendno malong’o, mak mana ji 144,000, ma oseng’iew koa e piny.4 Magi e joma ne ok ochidore gi mon; kuom adier, gin joma silili. Gin e joma siko ka luwo Nyarombo kamoro amora ma odhiyoe. Ne ong’iew jogi ka gia kuom oganda dhano mondo gibed kaka nyak mokwongo ne Nyasaye kendo ne Nyarombo,5 kendo onge miriambo moro amora ma ne oyud e dhogi; gionge gi mbala moro amora.6 Eka ne aneno malaika machielo ka huyo e kor polo ka en gi wach maber ma nyaka chieng’ molando ne joma odak e piny, ne ogendni duto, gi dhoudi duto, gi dhok duto, kod ji mopogore opogore duto.7 Ne owacho gi dwol maduong’ niya: “Luoruru Nyasaye kendo umiye duong’, nikech sane mar ng’ado bura osechopo, omiyo, koro lamuru Jalno ma nochueyo polo, gi piny, gi nam, kod sokni mag pi.”8 Malaika machielo mar ariyo ne oluwo ka wacho niya: “Ero, osepodho! Babilon Maduong’ osepodho, ma en dhako ma ne miyo ogendni duto madho divai mar owruok gi gombone mar terruok!”*9 Malaika machielo mar adek ne oluwogi kowacho gi dwol maduong’ niya: “Kapo ni ng’ato ang’ata olamo ondiegno kod kido mare, mi oket ne ng’atno alama e lela wang’e, kata e lwete,10 ng’atno bende biro madho divai mar mirimb Nyasaye ma iolo e okombe mar mirimbe ka ok oruw gi gimoro, kendo ibiro sande gi mach kod salfa* e nyim wang’ malaike maler kendo e nyim Nyarombo.11 Kendo iro mar sand margi dum malo mochwere nyaka chieng’, kendo onge yueyo odiechieng’ gi otieno ne joma lamo ondiegno kod kido mare, kendo joma iketonegi alama mar nyinge.12 Mano e momiyo biro dwarore ni joma lergo obed gi sinani, gin ma gimakore gi chike Nyasaye kendo ma gimakore gi yie mar Yesu.”13 Eka ne awinjo dwol moro mowuok e polo ka wacho niya, “Ndik kama: Joma mor gin joma tho ka gin e winjruok achiel gi Ruodhwa chakre sani ka dhi nyime. Ee, roho wacho ni mondo giyue kuom tijgi matek, nimar gik ma ne gitimo luwo bang’gi moriere.”14 Eka ne ang’iyo mi ne aneno bor polo ma rachar, kendo ng’at ma nobet e bor polono ne chalo gi wuod dhano kosidho osimbo mar dhahabu e wiye, kendo ne en gi pand keyo mabith e lwete.15 Malaika machielo nochopo koa e hekalu,* koluongo jal mobet e bor polono gi dwol maduong’ niya: “Kaw pandi mondo ichak keyo, nimar sa osechopo mar keyo, nikech cham mag piny osechiek chuth.”16 Eka jal ma nobet e bor polono nochako tiyo gi pandeno kuom piny, mi ne oka piny.17 To pod malaika machielo nobiro koa e hekalu* manie polo, kendo en bende ne en gi pand keyo.18 To pod malaika machielo nobiro koa e kendo mar misango to ne en gi teko e wi mach. Eka noluongo jal ma ne nigi pand keyo mabithno gi dwol maduong’ kowachone niya: “Ti gi pandi mabith mar keyono e kayo saga mag mzabibu mag piny, nimar olemb mzabibune osechiek.”19 Malaikano notiyo gi pandeno kuom piny mi ne okayo mzabibu mag piny, kendo ne owitogi kama duong’ mibiyoe divai mar mirimb Nyasaye.20 Ne onyon mzabibugo kama ibiyoe divai oko mar dala, kendo remo ne owuok kama ibiyoe divaino ka idho malo mochopo nyaka e dho farese, kendo ne okwako kama borne dirom kilomita 296.
Weche Moler Piny
^ Wach molok kae ni “terruok,” e dho Grik en porneia, ma tiende en kit nindruok duto ma ok kare.
^ Ma en kit poda moro ma mako mach mapiyo ahinya, kendo sama oliel ogolo tik mager kendo marach.


text:
DUL ME 48
Lobo Manyen me Kuc, pa Lubanga
—In Bene Itwero Bedo Iye
LUBANGA oketo Adam gin ki Kawa i poto me Eden. Kadi bed gin pe gubedo ki winy mumiyo guto, Lubanga oyabo yo bot lutinogi, ma kwako wan bene i kare-ni, me kwo i Paradic pi naka. Baibul ciko ni: “Jo ma kitgi atir gibicamo lobo, dok gibibedo iye matwal.”
Baibul wacciwa pi “polo manyen” ki “lobo manyen.” (Icaya 65:17; 2 Petero 3:13) “Polo” me kare-ni aye gamente pa dano ma tye ka loc kombeddi, ento Yecu Kricito kacel ki jo ma gibiloc kwede i polo aye gibibedo “polo manyen.” Pud dong bibedo mwonya atika ka polo manyen, ma obedo gamente pa Lubanga matir me kuc biloyo lobo ducu!
Ento “lobo manyen” ca kono?— Lobo manyen ca bibedo jo mabeco ma gimaro Jehovah. Ineno, ka Baibul loko i kom “lobo,” i kine mukene nongo tye ka lok i kom jo ma gibedo i lobo ento pe ngom kikome. (Acakki 11:1; Jabuli 66:4; 96:1) Pi meno jo me lobo manyen-ni gibikwo i lobo kany.
Lobo me kare man ma opong ki dano maraco-ni bibedo pe matwal. Wi po ni Pii Aluka me kare pa Nua ca otyeko dano maraco ma onongo gupongo lobo. Dok kit ma wapwonyo kwede, lobo marac me kare-ni kibityekone woko i Armagedon. Kombeddi kong wanen kit ma kwo bibedo kwede i nge Armagedon i lobo manyen pa Lubanga.
Tika imito bedo pi naka i Paradic i lobo manyen me kuc, pa Lubanga-ni?— Pe tye dokto mo ma romo miyo wakwo pi naka. Pe tye yat amwonya mo ma romo gengowa wek pe wato. Yo acel keken ma waromo kwo kwede pi naka obedo nyikke cok bot Lubanga. Dok Lapwony Madit-ti owacciwa kit ma myero watim meno kwede.
Kong wakwany Baibulwa ci wayab Jon cura 17, tyeng 3. Kany wanongo lok pa Lapwony Madit-ti: “Man en kwo ma pe tum, ni ginge in Lubanga acel me ada, ki Yecu Kricito ma yam ioro.”
Pi meno, ngo ma Yecu owacci myero watim wek wakwo pi naka?— Mukwongo, omyero wanong ngec madok i kom Wonwa me polo, Jehovah, ki dong Wode, ma omiyo kwone piwa. Man te lokke ni myero wakwan Baibul. Buk man me Nong Pwony ki Bot Lapwony Madit, tye ka konyowa me timo meno.
Ento pwonyo lok i kom Jehovah mono bikonyowa me kwo pi naka nining?— Kit macalo wamito cam nino ducu, mitte bene ni omyero wapwony lok i kom Jehovah nino ducu. Baibul waco ni: “Dano pe bibedo kwo ki kwon keken, ento bedo kwo ki lok ducu ma a ki i dog Lubanga.”
Mitte bene ni myero wanong ngec i kom Yecu Kricito pien Lubanga ocwalo Wode me kwanyo balwa. Baibul waco ni: “Pe tye larre mo i ngat mukene.” Baibul bene waco ni: “Dano ma ye Wod tye ki kwo ma pe tum.” (Tic pa Lukwena 4:12; Jon 3:36) Te lokke ngo me bedo ki “ye” i kom Yecu?— Te lokke ni waye i kom Yecu kun wangeyo ni labongo en pe watwero kwo pi naka. Wan tika waye lok meno?— Ka waye, ci wabimedde ki nongo pwony ki bot Lapwony Madit nino ducu, dok wabitimo gin ma en wacciwa.
Yo acel maber ma waromo nongo kwede pwony ki bot Lapwony Madit aye me kwano buk man teretere kun waneno dok watamo i kom cal ducu ma kiketogi iye. Tem kong gamo lapeny ma kiketogi kacel ki cal magi. Dok bene, kwan buk man kacel ki babani nyo mamani. Ka lunyodoni gipe, kwan ki jo madito ki dong kacel ki lutino mukene. Mono pe bedo mwonya mada ka ikonyo jo mukene me nongo pwony ki bot Lapwony Madit i kom gin ma myero gutim wek gin gukwo pi naka i lobo manyen pa Lubanga?—
Baibul wacciwa ni: “Lobo tum woko ki mitine ducu.” Ento Baibul bene titiwa kit ma waromo kwo kwede pi naka i lobo manyen pa Lubanga. Waco ni: “Ngat ma tiyo gin ma Lubanga mito ri nakanaka.” (1 Jon 2:17) Ngo ma myero watim wek wakwo i lobo manyen pa Lubanga?— Waromo kwo iye ka ce wanongo ngec i kom Jehovah gin ki Wode me amara, Yecu. Ento omyero bene waket i tic gin ma wapwonyo. Wageno ni kwano buk man bikonyi me timo jami magi.


text:
PWONY 14
Ker ma Biloyo Lobo Ducu
Itwero byeko Ker mene ma watye ka lok i kome-ni?— Kakare, Ker pa Lubanga. Ker meno aye biloko lobo doko paradic. Tika imito pwonyo lok i kom Ker meno?—
Ker ducu bedo ki kabakane. Dok kabaka meno loyo jo me lobone. Ingeyo nga ma Kabaka me Ker pa Lubanga obedo?— Obedo Yecu Kricito. En bedo i polo. Cokcok-ki en bibedo Kabaka ma loyo dano ducu me lobo! Itamo ni wabibedo ki yomcwiny i kare ma Yecu tye Kabaka ma loyo lobo ducu?—
Ngo ma imito timone i lobo me Paradic?
Cwinywa bibedo yom adada! I Paradic, lweny mo keken bibedo pe matwal. Dano ducu gibimaro luwotgi. Ngat mo pe bitwo nyo to. Lutowang gibineno piny, ludingit gibiwinyo lok, dok lungolo gibiringo kun gipye malo. Dano ducu gibibedo ki cam muromo me acama. Leyi gibibedo lurem i kingi kekengi ki dok kwedwa. Jo ma guto gibicer gikwo odoco. Pol pa co ki mon ma dong inongo pwony i komgi ki i brocuwa man calo Labeka, Rakab, Daudi ki Elia gibicer gikwo odoco! In imito rwatte kwedgi ka dong gucer woko ki i to?—
Jehovah mari dok mito ni ibed ma cwinyi yom. Ka imedde ki nongo pwony i kom Jehovah kun ibedo lawiny bote, ci ibibedo kwo i paradic mamwonya nakanaka! Meno aye gin ma imito?—
KWAN KI I BAIBULLI
Icaya 2:4; 11:6-9; 25:8; 33:24; 35:5, 6
Jon 5:28, 29; 17:3


text:
LONYO MA NWANG’ERE I LEMBE PA MUNGU | LEMBRIEKO 7-11
“Kud iwek adundeni ulokere yo ka mange”
Cik pa Yehova copo nigwokowa. Re kara cikne ugwokwa, wacikara nikanugi i adunde mwa. (Rie 7:3) Ka jaratic pa Yehova uweko adundene ulokere yo ka mange, ecopo nipodho yot yot i uwic man i abidhe pa Sitani. Lembrieko thek 7 ukoro pi jalawobi moko m’uweko adundene uwonde. Lembe m’unwang’u jalawobine copo mio iwa ponji makani?
Sitani betio ku wathkumwa abic ma jukwanu malu no pi nibidhowa, watim lembe marac kara kindwa ubed bor ku Yehova
Rieko man nyang’ i lembe bikonyowa nilar neno matoke mi timo marac, man biketho wabiuro lembe ma copo royowa i ariti mi tipo