text:
Ododo me 63: Solomon Kabaka Maryek
SOLOMON onongo pud dano me mwaka apar ki wiye i kare ma en doko kabaka. En maro Jehovah dok lubo tam maber ma wonne Daudi omiye. Cwiny Jehovah yom i kom Solomon, pi meno i dyewor mo acel en owaco bote ki i wang lek ni: ‘Solomon, gin ango ma imito ni amini?’
Ka kenyo Solomon ogamo ni: ‘Jehovah Lubangana, an atidi tutwal dok pe angeyo kit me loc. Pi meno miya ryeko me loyo joni i yo ma atir.’
Cwiny Jehovah obedo yom i kom gin ma Solomon openyo. Pi meno En owaco ni: ‘Pien ipenyo pi ryeko dok pe pi kwo pi kare malac nyo pi lonyo, abimini ryeko makato pa ngat mo keken ma yam kong okwo con. Ento abimini bene gin ma pe ipenyo pirgi, lonyo wa ki deyo.’
Lacen i nge kare mo manok mon aryo gubino bot Solomon ki peko ma tyeko tek adada. Dako acel otito ni: ‘An wan ki dako man wabedo i ot acel. An anywalo latin laco, ci lacen i nge nino aryo en bene onywalo latin laco. Ci i dyewor mo acel latinne oto. Ento i kare ma anino woko, en oketo latinne muto-ni ka ngeta ci okwanyo latinna woko. I kare ma aco ci aneno latin muto-ni, anongo ni pe mega.’
Ka kenyo dako mukene-ni ogamo ni: ‘Pe! Latin makwo-ni mega, ento muto-ni mere!’ Dako mukwongo-ni ogamo ni: ‘Pe! Latin muto-ni megi, ento makwo-ni mera! Man aye kit ma mon-ni gilaro lok kwede. Solomon dong bitimo ngo?
En owaco ni gikel pala lucwan, ci, i kare ma kikelo, en owaco ni: ‘Tong ipok latin makwo-ni iye aryo, ci imi nucune bot dako acel acel.’
Min latin kikome okok ni: ‘Pe! Tim ber pe inek latin-ni. Mi bote!’ Ento dako mukene-ni owaco ni: ‘Pe imi bot ngat mo i kinwa; medde ki ticci, pok iye aryo.’
Lacen Solomon dong oloko ni: ‘Pe inek latin-ni! Miye bot dako mukwongo-ni. En aye min latin kikome.’ Solomon ngeyo man pien min latin kikome maro latin tutwal ma ye me miyone bot dako mukene ca wek pe kinek woko. I kare ma lwak guwinyo kit ma Solomon ocobo peko-ni, cwinygi obedo yom ni gitye ki kabaka maryek kumeno.
I kare me loc pa Solomon, Lubanga omiyo ngom oceko ngano ki bel, olok ki oduro kacel ki cam mukene mabub. Dano onongo giruko bongo mabeco dok onongo gibuto i odim abeco. Jami ducu mabeco onongo tye muromo dok makato pi jo ducu.
1 Luker 3:3-28; 4:29-34.
Peny
- Ngo ma Jehovah openyo ki bot Solomon, dok en kono ogamo nining?
- Pien en obedo ki yomcwiny i kom gin ma Solomon openyo, gin ango ma Jehovah ocikke me miye?
- Peko matek ango ma mon aryo gutero bot Solomon?
- Kit macalo ineno i cal-li, Solomon ocobo peko meno nining?
- Loc pa Solomon obedo nining, dok pingo?
Peny mukene
- Kwan 1 Luker 3:3-28.
Gin ango ma co ma gimiyogi tic i dul pa Lubanga myero gupwony ki i lok ma oa ki i cwiny Solomon ma gicoyo i 1 Luker 3:7? (Jab. 119:105; Car. 3:5, 6)
Gin ma Solomon openyo-ni tye calo lanen maber pi jammi matir ma myero waleg pire nining? (1 Luker 3:9, 11; Car. 30:8, 9; 1 Jon 5:14)
Kit ma Solomon ocobo kwede larra i kin mon aryo-ni miyowa gen ango i kom loc me anyim pa Solomon Madit, Yecu Kricito? (1 Luker 3:28; Ic. 9:6, 7; 11:2-4)
- Kwan 1 Luker 4:29-34.
Jehovah ogamo lega pa Solomon pi cwiny me mwolo-ni nining? (1 Luker 4:29)
Ma lubbe ki keto tek ma dano guketo me winyo ryeko pa Solomon, kit cwiny ango ma myero wabed kwede pi kwano Lok pa Lubanga? (1 Luker 4:29, 34; Jon 17:3; 2 Tem. 3:16)


c: text/html

text:
Ododo me 62: Ayelayela i Ot pa Daudi
KA Daudi dong ocako loc i Jerucalem, Jehovah omiyo lumonnye guloyo lukworgi i lweny mapol. Jehovah onongo ocikke me miyo lobo me Kanaan bot Luicrael. Dok kombeddi dong, pi kony pa Jehovah, lobo ducu ma kiciko pire botgi-ni dong olo twal odoko megi.
Daudi obedo laloc maber. En maro Jehovah. Pi meno gin mukwongo ma en otimo i nge mako Jerucalem aye me kelo canduk me gicikke kenyo. Dok en mito gero ot me ketone iye.
Ka Daudi dong woto ki teggi, en otimo bal mo marac adada. Daudi ngeyo ni rac me kwanyo gin pa ngat mo mukene. Ento otyeno mo acel, ma en onongo tye i wi ode, en ongiyo piny ci oneno dako mo maleng adada. Nying dako meno Batceba, dok cware Uria obedo ngat acel i kin lumonnye.
Daudi omito Batceba tutwal ma omiyo en oweko kikelle woko i ot pa kabaka. Cware nongo ocito woko ka lweny. Daudi obuto kwede, ci lacen en onongo ni ebinywalo latin. Lworo omoko Daudi ci en ocwalo lok bot lawimonnye Joab wek oket Uria i nyim lweny ka ma kitwero neke woko iye. I kare ma Uria oto, Daudi onyomo Batceba.
Kiniga omako Jehovah tutwal i kom Daudi. Pi meno en ocwalo laticce Natan me titte balle. Itwero neno ka Natan tye ka lok ki Daudi kenyo. Daudi ongut pi gin ma etimo, dok pi meno Jehovah pe oneke woko. Ento Jehovah owaco ni: ‘Pien in itimo jami magi maraco-ni, ibibedo ki ayelayela madwong i odi.’ Dok ada Daudi obedo ki ayelayela madwong tutwal!
Me acel, wod pa Batceba-ni oto woko. Ci i ngeye latin kayo pa Daudi Ammon onongo laminne Tamar kene ci omako obuto kwede woko tektek. Abcalom wod pa Daudi okeco pire mada ci oneko Ammon woko. Lacen, Abcalom oloko cwiny jo mapol, ci omiyo kikette me bedo kabaka. I ngeye, Daudi oloyo lweny ki Abcalom ma kineko woko-ni. Ada, ayelayela oketo kom Daudi woko.
I kin kare ma jami magi timme-ni, Batceba onywalo latin awobi ma nyinge Solomon. Ka Daudi dong oti dok kome lit, wode Adoniya otemme me doko kabaka. Ka kenyo Daudi oweko lalam dog ma nyinge Jadok oonyo moo i wi Solomon me nyuto ni Solomon bidoko kabaka. I ngeye manok Daudi oto ma mwaka me ditte tye 70. En oloyo pi mwaka 40, ento kombeddi dong Solomon aye kabaka me Icrael.
2 Camuel 11:1-27; 12:1-18; 1 Luker 1:1-48.
Peny
- Ki kony pa Jehovah, gin ango ma olo omedo ki timme i lobo pa jo Kanaan?
- Ngo ma otimme i otyeno mo acel i kare ma Daudi onongo tye malo i wi ot me gang kal-le?
- Pingo kiniga omako Jehovah mada i kom Daudi?
- Ki i cal-li, anga ma Jehovah ocwalo me tito ki Daudi bal-le, dok gin ango ma laco-ni owaco ni bitimme i kom Daudi?
- Daudi dong tye ki peko ango?
- Inge Daudi, anga ma odoko kabaka me Icrael?
Peny mukene
- Kwan 2 Camuel 11:1-27.
Keto komwa i tic pa Jehovah kare ducu gwokowa nining?
Daudi ocako poto i bal nining, dok man ciko Lutic pa Jehovah me kare ni i kom ngo? (2 Cam. 11:2; Mat. 5:27-29; 1 Kor. 10:12; Yak. 1:14, 15)
- Kwan 2 Camuel 12:1-18.
Pwony ango ma luelda me kacokke ki lunyodo gitwero nongo ki i yo ma Natan otero kwede Daudi i kare me miye tira pi balle? (2 Cam. 12:1-4; Car. 12:18; Mat. 13:34)
Pingo Jehovah otero Daudi ki kica? (2 Cam. 12:13; Jab. 32:5; 2 Kor. 7:9, 10)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Ododo me 75: Awobe Angwen i Babilon
KABAKA Nebukadnejar otero Luicrael ma gukwano matek loyo ducu i Babilon. Lacen kabaka oyero awobe mogo ma mwonya dok ma giryek ki i kin-gi. Jo angwen ki i kin-gi aye awobe ma inenogi kany-nyi. Ngat acel aye Daniel, ki adek mukene-ni jo Babilon lwongogi ni Cadrak, Mecak ki Abednego.
Nebukadnejar mito pwonyo awobe-ni me tic i gange. I nge nongo pwonnye pi mwaka adek en biyero awobe ma ryek-ke wek gukonye ki cobo peko. Kabaka mito ni awobe-ni gubed matek dok ma komgi yot ma nongo gitye ka nongo pwonnye. Pi meno en omiyo cik bot luticce ni myero gumi botgi ducu cam ki vino mabeco ma en kacel ki jo ode gicamo-ni.
Nen kong Daniel. In ingeyo gin ma en tye ka waco bot Acipenaj ladit wi lutic pa Nebukadnejar? Daniel tye ka tito bote ni en pe emito camo jami mabeco ma a ki i meja pa kabaka-ni. Ento par ociro Acipenaj woko. En owaco ni: ‘Kabaka otyeko ciko pi gin ma myero wucam ki gin ma myero wumati. Dok ka komwu pe onen ma yot ma rom ki kom awobe mukene-ni, en romo neka woko.’
Pi meno Daniel ocito bot ngat ma Acipenaj oketo me gwoko en kacel ki lureme adek ca. En owaco ni: ‘Tim ber kong itemwa pi nino 10. Miwa pot dek ki nyig ginapita mogo me acama ki pii amata. Ci lacen iporwa ki awobe ma gicamo cam pa kabaka-ni, wek inen angagi ma nen maber makato.’
Lagwok awobe oye me timo man. Ci i kare ma nino 10 ca otum, Daniel ki lureme adek-ki onongo komgi nen yot kato kom awobe mukene-ni ducu. Pi meno lagwok awobe oye ni gucam pot dek ki nyig ginapita ma ka gin ma kabaka miyo.
I nge mwaka adek gitero awobe ducu bot kabaka Nebukadnejar. I nge lok ki gin ducu, kabaka onongo ni Daniel gin ki lureme adek-ki aye giryek loyo ducu. Pi meno en oketogi i gange me konye. Dok i kare mo keken ma kabaka penyo Daniel, Cadrak Mecak ki Abednego, nyo omiyogi gin mo matek me acoba, gin gingeyo cobone kato lulam dog ki luryekone tyen 10 kulu.
Daniel 1:1-21.
Peny
- Lutino awobe angwen ma nen i cal-li anga-gi, dok pingo gitye i Babilon?
- Yub ango ma Nebukadnejar onongo tye kwede pi awobe angwen-ni, dok rukca ango ma en omiyo bot luticce?
- Kwac ango ma Daniel okwayo ma dok i kom cam ki gin amata pi en ki lureme adekki?
- Inge camo pot dek pi nino apar, Daniel ki lureme adekki gunen nining i kare ma giporogi ki awobe mukene-ni?
- Daniel ki lureme adekki gucako bino i gang kal pa kabaka nining, dok i yo ango ma gin onongo giloyo kwede lulam dog ki luryeko-gu?
Peny mukene
- Kwan Daniel 1:1-21.
Kit keto tek ango ma mitte ka wamito loyo atematema ki gorowa? (Dan. 1:8; Acak. 39:7, 10; Gal. 6:9)
I yo ango ma bulu giromo nongo iye atematema ki dic me donyo i jammi ma dano gitero ni obedo "cam mabeco” i kom kare-ni? (Dan. 1:8; Car. 20:1; 2 Kor. 6:17-7:1)
Gin ma Baibul otito i kom lutino awobe angwen-ni konyowa me bedo ki pwoc ango ma make ki nongo ryeko mukene ata-ni? (Dan. 1:20; Ic. 54:13; 1 Kor. 3:18-20)


text:
Wanyalo Limo Kune Radwok ma Penji ma Wamaro Penjere?
Wanyalo limo . . .
i kitawin ma mako kwoŋ sayans?
i Baibul?
kosa kaman?
YESU OKWAYO WERE NI
“Lonyi chuny jo i adyeri, rupiri wach perin obedo adyeri.”
Baibul dwoko penji pa ji gana gi gana.
Baibul nyalo dwoko penji m’imaro penjere.
Websait ma jw.org, nyalo konyin.
SOMA gikipiny manitye i websait no
N’iye radwok ma penji ma ji jomaro penjere
N’iye ryeko ma nyalo konyo pechin
NENI Vidiyo ma mako kwoŋ Baibul
Fuonji kodi wer pa nyithindho
Ryeko ma nyalo konyo soye
GAMI kitawin i jw.org
KWOŊ PENJI ME, MENE M’IMARO PENJERE?
Iraŋo wakwo?
Were amakelo ri wan chandirok?
Jomotho jo nikune?
Limi radwok ma penji no jye i websait ma jw.org/adh.
(Nitye i Dholuzungu. Kidhi i BIBLE TEACHINGS › BIBLE QUESTIONS ANSWERED)


text:
Rev. Stewart
Ung’eyo gima nengo mar gony en. Nengo mar gony en nengo michulo mondo owe joma otwe. Usewinjo ndalo mang’eny jomak ji kata jo mahundu mamako ji kendo tweyo gi. Gidwaroga nengo mar gony: “Ka imiyowa pesa marom kama, to wabiro weyo jo muhero.”
Timotheo mokwongo 2:6 wacho ni Ruoth Yesu “nochiwore kaka nengo mar gony.” Musalap Kristo ok en mana ranyisi kata kido; en nengo mar gony mar adier. Nitie joma otue adier, ei tuech mar adier kata e bedo misumba: e bwo richo (Jorumi 3:9), e bwo ng’ado bura mar chik (19), e bwo kuong mar chik (Jo-Galatia 3:10), e tuech mar tho, e bwo luoro mar tho (Jo-Hibrania 2:15), e tuech mar Jachien (Jo-Efeso 2:2), e tuech mar piny kendo luoro mar piny joma otho.
Nitie nengo hie mar joma otue hie mantie e tuech mar adier. Ma en nengo ma onge romne: Wuod Nyasaye ma nobet e kido, mane winjo wach kendo pok notimo richo. Noting’o sand mane onego wayudi nikech richowa kane ochiwore kaka gir nengo, kobolore e tie Wuon gi kod hera mogundho ne wan, kaka chulo nengo mar richowa ma onge achune.
Nengo adier no ichulo ne joma otwe adier e tuech mar adier, e bwo jatuech mar adier. Nengo ichulo ne Nyasaye ok Jachien, ok kaka chon ma en mar Jachien kuom weyo richo mar Kristo. Nengo ichulo ne ng’at achiel kaka chiwo mar Kristo kendo kaka itimo misango. “Kuom Roho mosiko,” Kristo “nochiwore maonge mbala ne Nyasaye” (Jo-Hibrania 9:14). “Kristo kendo oseherowa, mochiwore ne wan kaka chiwo kendo misango ne Nyasaye, Ka ong’ue ng’ar” (Jo-Efeso 5:2). Nengo ichulo Jal-Maduong Moloyo, jachiw chik, routh kendo jang’ad bura, jal man kare ma wakethone, mondo ochop maber chikne maler kod kido mare.
Fweny todruok e kind jathek gi nengo. Roudhwa Yesu Kristo en jathek kendo nengo mar gony, nikech en mane ochiwore kaka nengo, kaka ja-ote wacho, “Nitiere Nyasaye achiel, jathek achiel e kind Nyasaye kod dhano, Dhano ma en Yesu Kristo; mane ochiwore kaka nengo” (Timotheo mokwongo 2:5-6). Adiera mar jathek terowa e nengone mar gony. Nikech ang’o? Nikech jathek e kind dhano gi Nyasaye nyalo mana ketho sigu e kindwa mondo oket tudruok e kindwa kuom nengone mochulonwa kaluowore ler mar Jehova maketo kare. Kopogore gi ndiko, nitie yo mobaro mar Katholik mar Jo-Roma. Roma puonjo ni ji onego lem kokadho owete, matimo owete go bedo jothek, mopogore gi adiera ni Kristo en e Jathek.
Kendo ji samoro nyalo golo kuom mwandu mar timbe mabeyo mar owete, matimogi kelo dir nengo. Mano bende, Roma puonjo ni Maria (ok miyo achiel kende e Muma, to mana nyasaye miparo apara) nikech ji onego olam kokadho kuome. Ahinya moloyo, Iparo niMaria, kendo wachore, ni en jores machulo nengo ne joricho.
“Jarthekwa achiel e kind dhano kod Nyasaye, Yesu Kristo … nochiwore kaka nengo ne ji duto” (5-6). Ing’eyo gima jolup Armin wacho kuom “ji duto.” Ka giluwo puonjgi ma obaro e wi wach ni dhano ok nyal resre owuon (Jorumi 3:11) (nikech gipuonjo ni dhano nigi teko mar yiero kendo ni dhano nyalo yiero Kristo and warruok mar Kristo bende), kendo tamruok gi mar yiero mosiko mar Nyasaye kendo kum (Jorumi 9:11-24), gn’uono mar Roho ma ok nyal geng’ (Jo-Efeso 1:19) kendo gi sinani e sandruok mar joma oyie adier (Johana 1:27-30), giwacho ni Kristo nochulo nengo mar gony ne ji duto te wich ka wich. Giwacho ni mano tiende ni jiduto pep, wich gi wich. Gihulo “ji duoto” gi mor, ka gima mano noguro puonjgi mobam. Ka ipenjogi gimomiyo “duto” nyiso ni ng’atoka ng’ato ma osebetie kata mabiro betie, mane ngima kata mabiro bedo mangima. Ok gidwok gimomiyo to pod wng’ gi tek ateka. Ka isiemo ndiko e Muma-thothgi te!-kama wach “duto” ok nyis ng’at ang’ata, wich kar wich, kendo ipenjogi gima omiyo wachno nyiso tiend kaka gidware. Kendo onge gima nyiso.
Kipenjogi ni be Yesu ne otho ne joma timo richo ma ok nyal wenegi, ma ochikwa ni kik kata walamnegi (Mathayo 12:32; 1 Johana 5:16). Penjgi gima omiyo Yesu nochuero rembe ne jok ma ni e piny joma otho kata jok ma ok nyal resi (Luka 16:26). Ang’o momiyo Ruoth ne nyalo chulo nengo ne Jakwed-Kristo, wuod sand, ma kethruokne mosiko oseketi kendo okor (II Jo-Thesalonike 2:3, 8; Fweny 19:20; 20:10)? Jolu Armin “ketho ... ma ok ong’eyo ndiko, kata teko mar Nyasaye” (Mathayo 22:29). Mokwongo, ok ging’eyo teko mar Nyasaye ei nengo mar Kristo. Ruoth Yesu nochulo nengo, to kaluwore gi jolup-Armin, mano ne ok oreso thoth jok mane ochulnegi. Joehova nokawo nengo to ne ok oweyo thoth jok mane ochudnegi! Par ni ma ne en nengo mar adier mane ochiw kendo oyiego higni alufu ariyo (2,000) mokadho. Koro jolup-Armin ochayo teko (gi rieko) mar Nyasaye Wuowi, ma nochulo nengo, gi teko (kod adiera mar Nyasaye Wuoro, mane ok oweyo jogo mane nengogi ochul.
Moloyo, en jathek mane, ma jolup-Armin paro kuom Yesu? Ng’ikni maduong! En mana jathek manyap nikech ok oduogo thoth dhano mane ochudonegi kuom Nyasaye, nikech thothgi pod nigi sigu e kingi gi Nyasaye, e piny masani gi mabiro.
Ariyo, miriambo mar jolup-Armin ni ji duto noresi bende nyiso ni ok ging’eyo ndiko, nikeck thoth ndiko siro ni Kristo e nengo kende (kaka Isaya 53:10-12; Johana 10:11, 15; 15:13-14; Jo-Efeso 5:25). Moloyo kendo, I Timotheo 2:6 nyaka winji e yo kaka obet. “Ji duto,” e matindo 1, owachi ni ji duto, ahinya “ruodhi’ gi “ji duto man e bwo loch” (2). Koro nyaka walamnegi, kata ka giricho kendo gisandowal (1-2). Nyasaye dwaro reso ji duto (4) kata jotelo mag piny, kendo onge Jawar kata warruok ne jotend piny gi jong’ad bura nikech nitie “jathek achiel” (5) mane “ochiwore kaka nengo ne ji duto” mopogore opogore (6). Erokamano ne Nyasaye mani e kido adek, kendo ne Kristo, jathek-wa kendo nengowa, geno achiel kende! Ruoth obed kodu!


text:
Be en Adier ni Uwacho ni Un Kendu ema Ubiro Yudo Ngima?
Ooyo. Ji tara gi tara ma ne odak chon to ne ok gin Joneno mag Jehova bende biro yudo ngima. Muma lero ni e piny manyien ma Nyasaye osingo, ‘
nobedie chier mar jo makare kod joma ok kare.’ (Tich Joote 24:15) E wi mano, ji mang’eny mangima sani nyalo chako tiyo ne Nyasaye ma gibende giyud ngima. Bed ni en kamano kata ooyo, ok en tijwa ng’ado ni ng’ano mabiro yudo ngima kata ng’ano maok bi yudo ngima. Mano en migawo mar Yesu kende.—Johana 5:22, 27.


text:
Diher somo sulani e %%?
Ee
Ooyo
Tijwa mar Pinyruoth oting’o chenro mar chokruoge mag Joneno mag Jehova ma luwogi: Puonjruok Muma e Kanyakla, Skul mar Tij Nyasaye, kod Chokruok mar Tijwa.
Ng’e wachni: Sula moko manie Tijwa mar Pinyruoth mogo e kalatas e dhou seche moko nyalo pogore gi manie Intanet.
AGOST 2015 TIJWA MAR PINYRUOTH
JULAI 2015 TIJWA MAR PINYRUOTH
JUN 2015 TIJWA MAR PINYRUOTH
MEI 2015 TIJWA MAR PINYRUOTH
APRIL 2015 TIJWA MAR PINYRUOTH
MACH 2015 TIJWA MAR PINYRUOTH
FEBRUAR 2015 TIJWA MAR PINYRUOTH
JANUAR 2015 TIJWA MAR PINYRUOTH
DESEMBA 2014 TIJWA MAR PINYRUOTH
NOVEMBA 2014 TIJWA MAR PINYRUOTH
OKTOBA 2014 TIJWA MAR PINYRUOTH
SEPTEMBA 2014 TIJWA MAR PINYRUOTH


text:
MOA E GIWA MACHON
Noneno ka Chenro mar Chiemo Dhi Maber Nikech Ji Noherore
CHIEMO kanyachiel e mesa mar Jehova en gima osebedo ka keloga mor ahinya kinde duto. Sama jotich Nyasaye ochokore kanyachiel ne chiemb chuny, chamo chiemb ringruok ma bende gijabedogo medogiga mor.
E dwe mar Septemba higa mar 1919, Jopuonjre mag Muma nobedo gi chokruok maduong’ mar ndalo aboro ma notim Cedar Point, Ohio, e piny Amerka. Ne nitie otende ma nonego bed ni welo ma nobiro e chokruogno chieme kendo ninde, mak mana ni dhano alufe tandawuoya nobiro moloyo kaka ne iparo. Josab welo ka noneno dhano turi, ne giringo tich giduto riat. Maneja mar otendno nokwayo kabe rowere ma ne nie kind welo mobirogo ne nyalo konyogi, kendo thothgi noyie mapiyo. Achiel kuom joma nochiworego ne en Sadie Green. Owacho niya: “Ne en odiechienga mokwongo sabo welo e otel to ne wamor gi tijno.”
Higni ma noluwo, chenro mar chiemo e chokruogewa madongo ne miyo owete gi nyimine mathoth chiwore mondo gisab Jokristo wetegi mobiro e chokruogego. Bedo ni owete gi nyimine e ma ne tiyo tijno, mano nokonyo rowere mang’eny obed gi chenro mag tiyo ne Nyasaye. Gladys Bolton notiyo tij sabo welo e chokruok ma ne otim e higa mar 1937. Owacho kama: “Naromo gi ji moa kuonde mamoko, kendo nawinjo kaka ne ginyagore gi chandruoge ma ne gikaloe. Kanyo e kama nachako bedoe gi gombo mar bedo painia.”
Beulah Covey ma ne jadhi e chokruogego nowacho kama: “Tij joma ochiwore miyo gik moko timore achana.” Kata kamano, tijno ne nigi pek ma mage. En mana bang’ chopo e chokruok ma ne otim Dodger Stadium man Los Angeles, California e higa mar 1969 e ka Angelo Manera nofwenyo ni en achiel kuom joma ne oyier okony e tij tedo kod chiwo chiemo. Owacho niya: “Wachno nobuoga moloyo kinde moro amora masegabuok e ngimana!” Achiel kuom tije ma nonego otim ka iikruok ne chokruogno, noriwo kunyo mtaro matin ma borne romo mita 400 kama paip mar gas mar tedo ne dhi kale ka dhi e jikon.
E higa mar 1982 e piny Sierra Leone, owete ne nyaka bet pewe kendo gero jikon kod kar chiemo ka gitiyo gi gik ma ne ginyalo yudo. E higa mar 1951 e boma mar Frankfurt, Germany, owete nochulo pesa mondo oyienegi tiyo gi wi gach reru ma ne nyalo chiwo mach e kende 40 mag tedo. Owete ne chiwo chiemo ne ji 30,000 e sa achiel. Mondo kik tich obemb ji 576 ma nochiwore e tij lwoko sende, joma nobiro e chokruok ne ting’o pende kod uma maggi. E dala Yangon ma yudore e piny Myanmar, jotedo notiyo gi rieko ma ok giketo apilo mang’eny e chiemo ma ne ji moa e pinje mamoko ne dhi chamo.
“JI CHIEMO MANA KOCHUNG’!”
Kane Annie Poggensee oriedo ka gikawo chiemo e chokruok ma ne otim e higa mar 1950 e piny Amerka, nitie ber ma noyudo kata obedo ni chieng’ ne kech. Nowacho kama: “Nachiko ita e mbaka moro ma nyimine moko ariyo ma noa Ulaya gi meli ne goyo.” Moro ka moro kuomgi ne lero kaka Jehova nokonye chopo e chokruogno. Annie medo wacho kama: “Onge ng’ato e chokruogno ma ne mor moloyo nyimine ariyogi. Seche mang’eny ma ne gikawo ka gichung’ e lain kod liet ma ne chamogi, ok nochalonegi gimoro.”
E chokruoge madongo mang’eny, ne nitie hembe madongo moketie mesni mabocho moriedo. Mano ne miyo ji chiemo piyo kochung’ mondo giwe ne jomoko thuolo. Mano e yo mayot ma ne inyalo tigo mondo ji alufe oyud chiemo modiechieng’. Jal moro ma ok en janeno nowacho niya: “Mano din ma gala gala manade. Ji chiemo mana kochung’!”
Jolweny kaachiel gi jotend sirkal ne wuoro ahinya kaka gik moko ne timore piyo kendo e yo mochanore. Bang’ nono chenro ma ne watiyogo e loso kendo pogo chiemo e chokruok ma ne otim Yankee Stadium, New York City, jatend jolweny mag Amerka nojiwo Major Faulkner ma nochung’ ne British War Department mondo odhi one gi wang’e chenrono. Omiyo, en kaachiel gi jaode ne gibiro e chokruok ma ne otim Twickenham e piny England e higa mar 1955, ma wiye ne wacho ni “Pinyruoth Mosekawo Loch.” Nowacho ni chenro mar chiemo ne dhi maber nikech ji noherore.
Kuom higni mogwaro, owete gi nyimine ma nochiwore, ne tedo kendo sabo chiemo mamit ma bechgi yot ne joma obiro e chokruoge. Thothne, tijni ne dwaro mondo ji mang’eny mochiwore oti kuom seche mogwaro kendo seche moko timo kamano ne monogi yudo thuolo mar winjo twege moko kata program duto. Kochomo giko higni mag 1970, notim lokruoge moko kuonde mathoth mondo chenro mag chiemo e chokruoge kik kel tich mang’eny. To kochakre higa mar 1995, ne okwa ji duto ma biro e chokruok mondo oting’ chiembgi. Mano ne miyo joma tedo kendo sabo owete gi nyimine oyud thuolo mar winjo program mar chokruok kendo tudruok gi Jokristo wetegi. *
Mano kaka nyalo bedo ni Jehova ne mor gi jogo ma notiyo matek mondo okony Jokristo wetegi! Nyalo bedo ni jomoko pod gombo kinde ma nopong’ gi morgo kane ji konyo e chenro mar tedo kendo sabo ji. Kata kamano, pod nitie gimoro achiel ma pod osiko: Hera e kido maduong’ ma pod nenore e chokruogewa madongo.—Joh. 13:34, 35.
^ par. 12 Mano ok onyiso ni ji ok nyal chiwore e chokruogewa madongo. Pod nitie thuolo mar konyo e migepe mopogore opogore e chokruogego.


text:
Sigana mar 66: Jezebel—Dhako Marach
BANG’ tho Ruoth Jeroboam, ruodhi duto ma locho e wi pinyruodh dhoudi-apar man yo masawa, bedo gin ruodhi maricho. Ruoth Ahab e ruoth marach moloyogi duto. Be ing’eyo gimomiyo? En nikech dhako marach ma en go, Jezebel.
Jezebel ok en Nya-Israel. En nyar ruodh Sidon. Olamo nyasaye manono ma nyinge Baal, kendo omiyo Ahab kod Jo-Israel mang’eny bende lamo Baal. Jezebel ok ohero Jehova, kendo onego ng’eny jonabi mag Jehova. Moko kuomgi chuno ni nyaka pondi e rogo mondo kik neggi. Jezebel ka dwaro gimoro, onyalo kata nego ng’ato mondo oyud gino.
Chieng’ moro, Ruoth Ahab okuyo ahinya. Kuom mano, Jezebel koro penje ni: ‘Ang’o momiyo ikuyo kawuono?’
Ahab dwoke ni: ‘En nikech gima Naboth ne owachona. Ne adwaro ng’iewo puothe mar mzabibu. To ne onyisa ni ok anyal kawogo.’
Jezebel wachone ni: ‘Kik idew. Abiro yudoni puodhono.’
Kuom mano, Jezebel ndiko barupe ni jodongo moko e dala maduong’ kama Naboth odakie. Ondiko ni: ‘Yuduru jo moko ariyo ma orochore mondo giwach ni, Naboth osekuong’o Nyasaye koda ruoth. Bang’e, uter Naboth oko mar dala mondo uchiele gi kite nyaka otho.’
Jezebel ka winjo ni Naboth otho, onyiso Ahab ni: ‘Koro dhi mondo ikaw puothe.’ Donge iyie ni onego okum Jezebel nikech gima rach motimono?
Kuom mano, bang’ kinde moko, Jehova oro ng’at miluongo ni Jehu mondo okum Jezebel. Jezebel ka winjo ni Jehu biro, owiro wang’e, kendo otemo bidhore mondo onere dhako majaber. Kata kamano, Jehu kachopo kendo neno Jezebel e dirisa, onyiso joma ne nie od ruoth ni: ‘Boleuru piny!’ Jogo timo kaka owacho, mana kaka inyalo neno e pichano. Gibole piny, kendo otho. Ma e giko mar Jezebel dhako marach ma ne chi ruoth.
1 Ruodhi 16:29-33; 18:1-4; 21:1-16; 2 Ruodhi 9:30-37.
Penjo
- Jezebel en ng’a?
- Ang’o momiyo Ruoth Ahab okuyo chieng’ moro?
- Ang’o ma Jezebel timo mondo oyud puoth mzabibu mar Naboth ne Ahab ma chwore?
- Jehova oro ng’a mondo odhi omi Jezebel kum?
- Kaka inyalo neno e pichano, ang’o matimore ka Jehu chopo e od Jezebel?
Penjo mamoko
- Som 1 Ruodhi 16:29-33 kod 18:3, 4.
E kinde ma Ahab ne en ruoth, gik moko ne richo machalo nade e Israel? (1 Ruo. 16:33)
- Som 1 Ruodhi 21:1-16.
Naboth ne onyiso chir kod chung’ motegno e nyim Jehova nade? (1 Ruo. 21:1-3; Lawi 25:23-28)
Kaluwore gi ranyisi mar Ahab, puonj mane ma wanyalo yudo kuom gima onego watim ka gino ma wageno ok otimore? (1 Ruo. 21:4; Rumi 5:3-5)
- Som 2 Ruodhi 9:30-37.
Puonj mane ma wanyalo yudo kuom kinda ma Jehu ne onyiso e timo dwaro mar Jehova? (2 Ruo. 9:4-10; 2 Kor. 9:1, 2; 2 Tim. 4:2)


text:
(DISCLAIMER: Dear readers, I know I have all kinds of people from all over the world reading this blog… People of different races and all. This post will be in Luo. It might come out as tribalistic and rude and all that. Please be advised that that is not my intention. I am just trying out my skills in my mother tongue. To prove my loyalty to you, my next post will be the same story in English… If you don’t understand English too then, I am sorry, you cannot be helped)
Jaherana Doris,
Angeyo ni ji mok on’geyo dho wa ma mit ni î gi owang’ koda kabisa. Ji nyaka nge’ dho gi baba…Amolo tinga… Ja Nam!
To idhi nade Jaber. Asegombi agomba ma an otamo wang’a. Chakre na neni igni abirio mokalo asebet ka apari ndi! Adwaro ni ing’e ni aheri mokalo. Onge ng’ma nyalo nyisa otherwise! Nikech in mane ayieri… Okuche mopong’o nairobi kae gi, ma igi odolore odolore weri go… In ema heri… Nya lou… ma ye wiye yom to ondin’ge dangerous to bende dolore e yore duto… Nyako jaber to lembe opon’g ka mandas…
Ainjo ka denda lit ndi! kik ipar mabor… denda onyosore, lakini ok nikech gima iparo no… We ago ni mbaka:
Nyoro Owadwa no nyiew piki piki. Be in’geyo piki piki ma iluongo ni scooter cha? eeee mano! Koro ne wawinjore ni nikech en gi yo ma dhi ot godhiambo bang’ tich, obrobiro kawa e ofisa!
Tabu mane tiere kende en ni okya riembo piki piki maber… An bende akya riembo piki piki. Koro nodhi tin’ga e tok piki piki nyaka ot Kileleshwa to okya riembo piki piki no! Piny ne tin na malich!!
Koro nobiro e ofisa gimoro saa apar gi abich odhiambo. Kaka ne anene ko oriembo piki piki okne orach ahhhiiinyaaaa… Safari no ne nyalre!
Koro mochopo e ofis wachak wayudo tabu moro… Piki piki otamore mor! Watemo ma watemo ma watemo… Aparo ni wiye no wil gi kaka imoro gini! Adiro piki piki ma denda ojony ndi! Last minute ema piki piki omor! Nikech okonya chung’ nikech kochung’ to odhi sim kendo, nochuna ni nyaka achikra ka piki piki sudo e speed ma malo… ADWA THO OMERA!!!
Koro an e tok piki piki, jal wadhi e speed ma malo omera… Amako owadwa matek nikecha ka lwar to alwar kode! Ngima wa ne ntie kama risky ndi!
Koro ka in’geyo Nairobi maber, to ingeyo ni mondo i a Spring valley (kuma ofisa ntiere) mond idhi Kileleshwa, nyaka ikal ndara maduong’ miluongo ni Waiyaki Way! Ka ema nag’eyo ni watho. Hawi maber piki piki osim ka pok wadonjo Waiyaki way! Ochuno wa ni wadhiri piki piki ni across nyaka choooo mwalo. kalo ndara no gka idhiro piki piki ok yot! Omera piki piki ni pek ma an otamo dhoga! Mtokni to ema kalo gi ng’wech satan! Kata mana msamaria mwema ma de chung’ mond ikal ONGE!!! Zebra crossing ma opng’o ndara no onge ng’ama tiogo…
Wadiro piki piki ma wakalo Waiyaki way. Koro Owadwa oidho piki piki kendo mond adhire nikech otamore chako! Omera dakika prang’wen okalo ka pod adhira dhiria! Jaal gini otamore chako bwana! Wanyagre gi gini wachal joma okwalo piki piki!
Bang dhiro gini dakika go te ema waneno ni kare piki piki tielo machien ofuong’ore! Omera to wakya loko tielo! Ochuno ni wa GOOGLE kaka iloko tie scooter! Mano nodhi maber.
Shida moro ochako makowa kendo! Wheel spanner otamore gonyo bolt achiel! Wadong’ e lwet nono! Watemo kwayo pliers. Onge nga’ma nya konyi Nairobi kae! Ji paro ni wan jokuoge… Piny to lokre mudho to pod wabor gi ot ma an akya akaya!
Bang’ thagruok ni te wawacho ni wa riemb ariemba gi tielo mofuongre ni wabroloso ka wachopo ot! Nyoro ema na’geyo ni PIKI PIKI OK NYAL SUDO KATA MATIN KA TIELO OFUON’GORE!!!
Owadwa otemo gocho ne kazindwa moro mi iluongo ni Gideon ma ntie ga gi mtoka pick up hard body mondo obi oreswa. Wayudo ni en e klass yo Thika road Kocha (USIU) to okonyal konyo wa! Wabet kanyo ka wneno adek adek!
Bang’ mano ema wagocho ne osiepwa moero miluongo ni Lemi mariembo ga pick up mond obi okaw wa oterwa ot! Wariet chiegni dakika prabich ka pok ochopo!
Tin’go piki piki mond waket e pier pick up ok yot osiepna! Wanyagre gi gini ma wanyalo!
Achopo ot ka suda olil otimo Oil lilo! Suda ma nochama pesa ma ng’eny… Yawa suda mane otwang’ gi Burton and Webb owada! Ne lit ndi…
Koro we adhi amadh strungi ma itedo nwa ga e ofis kae ma kech ka piriton…


text:
Chokruok mar Paro Tho Yesu
Warwaki e chokruok ma wabiro timo mar paro tho Yesu. Yud kama ibiro timee machiegni kodi.
Ji Mang’eny Biro Chopo
—To Nade In?
E otieno mogik kane pok Yesu otho, ne obedo gi romo moro gi jootene. Kanyo e kama nochakoe nyasi moro manyien kowachonegi kama: “Sikuru ka utimo ma mondo uparago.” Ne onego gitim kamano mondo gipar misango ma ne ochiegni chiwo ne dhano duto.
Nikech wach ma Yesu nochikono, chiegni ji milion 20 e piny mangima ne ochopo e nyasi mar paro thoneno higa mokalo. To nade higani? Higani ibiro tim nyasi mar paro misango ma Kristo nochiwono chieng’ Tich Abich, April 3, 2015, bang’ podho chieng’.
Joneno mag Jehova gweli mondo ibi ipar odiechieng’ makendeni kodgi. Ibiro konyi ng’eyo kaka ngima Yesu kod thone nyalo keloni gueth mosiko.
Romo makendeni ibiro tim machiegni gi kama idakie. Onge solro ma ibiro kwa.


text:
Ododo me 98: I Wi Got Jeituni
MAN aye Yecu i wi got Jeituni. Co angwen ma en tye kwedgi-ni obedo lukwenane. Gin aye omego Anderiya gin ki Petero, ki bene omego Yakobo gin ki Jon. Ca ma ineno kuja-ni obedo ot pa Lubanga ma i Jerucalem.
Nino aryo dong okato cakke i kare ma Yecu odonyo kwede Jerucalem kun ngweco ki kana. Man Ceng Aryo. Odiko con i nino meno Yecu onongo tye i ot pa Lubanga. Ki kunnu lulam dog gutemo mako Yecu wek gineke. Ento gin gulworo timo man pien lwak onongo gimaro Yecu.
Yecu olwongo lutela dini meno ni: ‘Wun twol dok wun lutino pa twol!’ Ci Yecu owaco ni Lubanga bipwodogi pi jami maraco ma gin gutimo. I nge meno Yecu oito i wi Got Jeituni, ci lukwenane angwen magi gucako penye. In ingeyo gin ma gitye ka penyo iye Yecu?
Lukwena gitye ka penyo pi jami ma i anyim. Gin gingeyo ni Yecu bigiko jami maraco woko ki i wi lobo. Ento gin gimito ngeyo awene ma jami magi bitimme iye. Awene mono ma Yecu bidwogo ka loc macalo Kabaka?
Yecu ongeyo ni lupwonnyene i lobo pe gibitwero nenne ka edwogo doki. Tye kit man pien en bibedo i polo, dok gin pe gibiromo nenne ki kunnu. Pi meno Yecu otito bot lukwenane jami mogo ma bitimme i lobo i kare ma etye ka loc macalo Kabaka i polo. Kit jami ango magi?
Yecu owaco ni lweny madongo bibedo tye, two ki kec bimako dano mapol, turo cik bibedo madwong, ki oyengyeng madongo biyengo piny. Yecu bene owaco ni kwena maber me ker pa Lubanga gibitito i wi lobo ducu. Dong waneno jami magi tye ka timme i karewa-ni? Ee! Pi meno watwero ngeyo labongo akalakala ni Yecu dong tye ka loc i polo kombeddi. Cokcok-ki en bigiko tim maraco ducu ki i wi lobo.
Matayo 21:46; 23:1-39; 24:1-14; Marako 13:3-10.
Peny
- I cal-li, laco mene ma en aye Yecu ni, dok anga-gi ma gitye bote ni?
- Gin ango ma ludito dini gutemo timo i kom Yecu ki ot pa Lubanga, dok gin ango ma en owaco botgi?
- Gin ango ma lukwena gupenyo iye Yecu?
- Pingo Yecu otito pi jammi ma bibedo ka timme i lobo i kare ma nongo en tye ka loc calo Kabaka i polo?
- Ngo ma Yecu owaco ni bitimme ma nongo peya ekelo agikki me jammi maraco ma i lobo-ni?
Peny mukene
- Kwan Matayo 23:1-39.
Kadi bed Ginacoya onyuto ni tic ki nying me dog tic romo bedo kakare, gin ango ma lok pa Yecu ma i Matayo 23:8-11 nyuto ma dok i kom tic ki nying me dog tic ma kelo awaka i kacokke pa Lukricitayo? (Tic 26:25; Rom. 13:7; 1 Pet. 2:13, 14)
Ngo ma Luparicayo gubedo ka tic kwede me juko dano pe me doko Lukricitayo, dok ludito dini gitiyo ki ryeko meno i kare man nining? (Mat. 23:13; Luka 11:52; Jon 9:22; 12:42; 1 Tec. 2:16)
- Kwan Matayo 24:1-14.
Ginyuto pi tek pa kanyo peko i Matayo 24:13 nining?
Kop man ni "agikki” ma tye i Matayo 24:13 gonye ningo? (Mat. 16:27; Rom. 14:10-12; 2 Kor. 5:10)
- Kwan Marako 13:3-10.
Kop mene ma tye i Marako 13:10 ma nyuto ni tito lok me kwena maber-ri mitte me oyot, dok lok ma Yecu owaco-ni gudowa nining? (Rom. 13:11, 12; 1 Kor. 7:29-31; 2 Tem. 4:2)


text:
Buga Moting’o Sigendini mag Muma
BUGNI en buk moting’o sigendini mag gik ma ne otimore adier. Ogolgi ei Muma, ma en buk mong’ere ahinya moloyo buge mamoko e piny mangima. Sigendinigi nyisi weche piny chakre kinde ma Nyasaye nochako chweyo gik moko, nyaka e ndalogi. Sigendinigi bende nyiso gik ma Nyasaye osingo ni obiro timo e kinde mabiro.
Bugni konyi ng’eyo gima Muma puonjo. Owuoyo kuom ji ma ne odak e kinde mag Muma kaachiel gi gik ma ne gitimo. Onyiso bende geno maduong’ ma Nyasaye osemiyo ji mar bedo gi ngima ma nyaka chieng’ e paradis mar piny.
Nitie sigendini 116 ei bugni. Opoggi kuonde aboro. Nitie weche machuok manyiso gik ma iwuoyoe kapok ochak sigendini man kuonde aborogo. Ochan sigendinigo kaluwore kod kaka ne gitimore adier. Chanogi kamano konyi ng’eyo ni en karang’o ma ne gimoro otimore, kaluwore kod gik mamoko ma bende ne otimore.
Sigendinigi ondiki e dhok mayot winjo. Un nyithindo matindo, ng’eny u biro somo sigendinigi kendu uwegi. Un jonyuol, ubiro nwang’o ni nyithindu matindo biro bedo mamor ka usomonegi sigendinigi nyadinwoya. Ubiro yudo ni bugni oting’o weche mamoro joma tindo gi joma dongo duto.
Nitie ndiko mag Muma monyis e giko mar sigana ka sigana. Ijiwi ni mondo isom kuonde ma sigendinigo yudore ei Muma. Bang’ somo sigana, som penjo mag siganano bende mayudore bang’ Sigana mar 116, kendo item yudo dwoko.
Ndiko mag Muma ma oti godo ei bugni ondiki e yo mamiyo giwinjore mayot. Oketgi mayot mondo omi nyithindo owinj tiendgi. Ndiko monyis e giko mar sigana ka sigana nyiso ka ma siganano yudore ei Muma.


text:
Gazeti La Tour de Garde (Ot Kur ma Wiw) man Réveillez-vous! (Cew!)
Icopo toko kud i Internet gazeti mwa ma tung’ tung’ m’ucungo iwi Biblia i dhok makadhu 150. Gazeti La Tour de Garde (Ot Kur ma Wiw) nyutho iwa kite ma lembila ma tung’ tung’ mi Biblia ubetimere kudo i rundi mwa eni. Ejuko cwiny dhanu nikadhu kud i lembanyong’a mi Ker pa Mungu man eketho cwiny dhanu nia gibed ku yioyic iwi Yesu Kristo. Réveillez-vous! (Cew!) nyutho iwa kite mi nyego ku peko ma wanwang’ra kudo i rundi mwa eni man ekonyowa nibedo ku genogen iwi lembang’ola pa Jacwic ma nia ebiketho ng’om manyen ma ku kwiyocwiny man bedomoth.


text:
Sigana mar 109: Petro Limo Kornelio
MANO en jaote Petro mochung’ kanyo, to ji man kang’eyego gin osiepene moko. To ang’o momiyo ng’atni kulore ni Petro? Be onego otim kamano? To be ing’eyo ni en ng’a?
En Kornelio. En jatend jolweny mar Jo-Rumi. Kornelio ok ong’eyo Petro. Kata kamano, ne oorne wach mondo orwak Petro e ode. We mondo wane kaka mani ne otimore.
Jolup Yesu mokwongo ne gin Jo-Yahudi, to Kornelio ok en Ja-Yahudi. Kata kamano ohero Nyasaye, okwaye e lamo kinde duto, kendo otimo ng’wono mang’eny ne ji. Odiechieng’ moro malaika birone kendo wachone ni: ‘Nyasaye oheri, kendo obiro dwoko lamo magi. Or ji mondo odhi okel ng’at moro miluongo ni Petro. En Joppa e od Simon modak e dho nam.’
Gikanyono, Kornelio oro ji mondo odhi odwar Petro. Odiechieng’ maluwe, seche ma jogo chopo machiegini gi Joppa, Petro ni e wi tado mopedhore mar od Simon. Ka en kanyo, Nyasaye miyo Petro paro ni oneno law maduong’ kabiro koa e polo. Ei lawno, nitie le ma kitgi opogore. Kaluwore gi chik Nyasaye, le-gi ne ok ler, kendo ne ok onego chamgi, kata kamano dwol moro wachoni: ‘Chung’ malo, Petro. Neg kendo icham.’
‘Ooyo!’ Petro dwoko. ‘Nyaka nene podi ok achamo gima ok ler.’ Kata kamano, dwolno wacho ne Petro ni: ‘Gik ma Nyasaye wacho ni ler kik iluong ni ok ler.’ Mani timore nyadidek. Seche ma Petro wuoro tiend wechegi duto, jogo ma Kornelio ooro chopo e ot, kendo gipenjo kama Petro nitie.
Petro lor piny kendo wacho: ‘An e ng’at ma udwaro. Ubiro nikech ang’o?’ Ka jogo lerone ni malaika ne onyiso Kornelio ni orwak Petro e ode, oyie dhi kodgi. Odiechieng’ maluwe, Petro kod osiepene wuok dhi Kaisaria limo Kornelio.
Kornelio osechoko wedene koda osiepene. Ka Petro chopo, Kornelio romone. Opodho piny, kendo okulore e tiend Petro, mana kaka inyalo neno kae. Kata kamano, Petro wacho ni: ‘Chung’; An bende an mana dhano.’ Ee, Muma wacho ni ok en gima kare kulruok, kendo lamo dhano. Onego walam mana Jehova kende.
Petro koro yalo ne jogo mochokore. Petro wacho ni: ‘Aneno ni Nyasaye oyie gi ji duto madwaro tiyone.’ To ka podi owuoyo, Nyasaye oro roho mare maler, kendo ji chako wuoyo e dhok mopogore opogore. Mani miyo jopuonjre ma Jo-Yahudi ma ne obiro gi Petro wuoro, nikech ne giparo ni Nyasaye oyie mana gi Jo-Yahudi kende. Kuom mano, mani puonjogi ni Nyasaye ok ne oganda moro achiel kaka joma beyo e wang’e maloyo oganda machielo. Donge mani en puonj maber monego waduto waketi e paro?
Joote 10:1-48; Fweny 19:10.
Penjo
- E pichano, ng’at makuloreno en ng’a?
- En ang’o ma malaika moro nyiso Kornelio?
- Nyasaye miyo Petro neno ang’o ka en Joppa e wi tat od Simon?
- Ang’o momiyo Petro nyiso Kornelio ni kik okulre piny mondo olame?
- Jopuonjre ma Jo-Yahudi manigi Petro wuoro nikech ang’o?
- Puonj mane maduong’ monego wayud kuom limbe ma Petro otimo ni Kornelio?
Penjo mamoko
- Tich Joote 10:1-48.
Weche Petro mayudore e Tich Joote 10:42 nyiso ang’o e wi lando wach maber mar Pinyruoth? (Mat. 28:19; Mari. 13:10; Tich 1:8)
- Som Tich Joote 11:1-18.
Petro ne obedo gi paro mane kane dwaro mar Nyasaye e wi wach Ogendini ma ok Jo-Yahudi ne onenore maler, to wanyalo luwo ranyisi mare nade? (Tich 11:17, 18; 2 Kor. 10:5; Efes. 5:17)


text:
Sigana mar 93: Yesu Miyo Ji Mang’eny Chiemo
GIMORO marach otimore. Oa neg Johana Jabatiso. Herodia ma chi ruoth ne ok ohere. Kendo ne omiyo ruoth ooro ji mondo ong’ad wi Johana.
Yesu ka winjo wachni, okuyo ahinya. Odhi kamoro kar kende, kendo obet kuro. Kata kamano, ji luwe. Yesu ka neno ji mang’enygo, okechogi. Kuom mano, owuoyo kodgi e wi pinyruodh Nyasaye, kendo ochango jo matuwo ma gin-go.
Chieng’no godhiambo, jopuonjrene biro ire to wachone ni: ‘Piny koro yuso to kae en thim. Kuom mano, we ni ji thuolo mondo odhi onyiew chiemo e mier man machiegni.’
Yesu dwokogi ni, ‘Ok ochuno ni nyaka gia. Migiuru chiemo gicham.’ Yesu ng’iyo Filipo to penje ni: ‘Ere kama wanyalo nyiewoe chiemo moromo miyo jogi duto chamo?’
Filipo dwoko ni: ‘Biro kawo pesa mang’eny ahinya mondo ng’ato ka ng’ato oyud mana gima tin mochamo.’ Andrea wachone ni: ‘Wuowini nikod makate abich gi rech ariyo. Kata kamano, magi ok bi romo jogi duto.’
Yesu wacho niya: ‘Nyisuru ji mondo obed piny e lum.’ Ogoyo erokamano ni Nyasaye kuom chiemo, kendo ochako pogogi matindo tindo. Bang’ mano, jopuonjrene pogo makate gi rech ne ji duto. Nitie chwo 5,000 kod mon gi nyithindo mang’eny. Giduto gichiemo ma nyaka giyieng’. Kendo ka jopuonjre choko chiemo modong’, gipong’o atonge apar gariyo!
Yesu koro miyo jopuonjrene idho yie mondo gidhi loka mar Nam Galili. E otienono, yamo maduong’ kudho, kendo apaka yuko yie koni gi koni. Jopuonjre oluor ahinya. Bang’e, e dier otieno gineno ng’at mawuotho e wi pi ka biro irgi. Luoro miyo gigoyo nduru, nikech ok ging’eyo gima gineno.
Yesu nyisogi ni, ‘Kik uluor. En an!’ Podi ok giyie. Kuom mano, Petro koro wacho: ‘Ka en in adier Ruoth, nyisa mondo abi iri e wi pi.’ Yesu dwoke ni: ‘Bi!’ Petro lor e yie to chako wuotho e wi pi! Bang’e luoro chako make kendo ochako nimo, kata kamano, Yesu rese.
Bang’e, Yesu kendo miyo ji mang’eny chiemo. Wang’ni otimo mano gi makate abiriyo kod rech moko matindo tindo, manok. To kendo podi nitie chiemo mang’eny moromo ji duto. Donge yo ma Yesu ritogo ji en yo maber miwuoro? Kinde ma obiro locho kaka ruoth moketi gi Nyasaye, chunywa ok bi chandore kuom gimoro amora!
Mathayo 14:1-32; 15:29-38; Johana 6:1-21.
Penjo
- Gimane marach motimore ni Johana Jabatiso, to gino miyo Yesu winjo nade?
- Yesu miyo ji mang’eny chiemo e yo mane, kendo chiemo dong’ maromo nade?
- Ang’o momiyo jopuonjre oluor otienono, kendo ang’o matimore ni Petro?
- Yesu kendo miyo ji mang’eny chiemo nade?
- Ang’o momiyo ngima nobed maber e piny kae, e kinde ma Yesu noloch kaka Ruoth ma Nyasaye oketo?
Penjo mamoko
- Som Mathayo 14:1-32.
Wach ma yudore e Mathayo 14:23-32 nyiso ni Petro ne en ng’at machalo nade?
Ndiko nyiso nade ni Petro ne omedo tegno e wach Nyasaye moweyo tim mar bedo ng’at ma rikni? (Mat. 14:27-30; Joh. 18:10; 21:7; Tich 2:14, 37-40; 1 Pet. 5:6, 10)
- Som Mathayo 15:29-38.
Yesu ne onyiso nade ni ne omiyo luor gik ringruok ma Wuon mare chiwo? (Mat. 15:37; Joh. 6:12; Kol. 3:15)
- Som Johana 6:1-21.
Jokristo ma ndalogi nyalo luwo ranyisi mar Yesu nade kaluwore gi kaka gi neno sirkal? (Joh. 6:15; Mat. 22:21; Rumi 12:2; 13:1-4)


text:
Ododo me 7: Laco Ma Cwinye Tek
I KARE ma wel dano ocako medde i wi lobo, polgi gutimo jami maraco calo Kain. Ento laco acel onongo kite dok pat. En aye laco eni, kilwonge ni Enoka. Enoka obedo laco ma cwinye tek. Dano ma i ngete ducu onongo gitimo jami maraco adada, ento Enoka gire omedde ki tic pi Lubanga.
In ingeyo pingo jo me kare meno gutimo jami maraco mapol tutwal? Tam kong, anga ma omiyo Adam gin ki Kawa gukwero winyo Lubanga, dok ma omiyo gucamo nyig yat ma Lubanga owaco ni myero pe gucam? Ada, man nongo obedo lamalaika marac. Baibul lwongo en ni Catan. Dok en tye ka temme wek dano ducu gutim gin marac.
Nino mo acel Lubanga Jehovah oweko Enoka owaco bot dano gin mo ma onongo pe gimito winyone. Lokke onongo ene: ‘I nino mo Lubanga bityeko jo maraco woko ducu.’ Dano myero obed igi owang tutwal me winyo lok man. Myero obed gin bene gutemo neko Enoka. Pi meno onongo mitte ni Enoka obed ki tek cwiny tutwal me waco bot dano gin ma Lubanga obitimo.
Lubanga pe oweko Enoka obedo kwo pi kare malac i kin jo maraco-ni. Enoka okwo pi mwaka 365 keken. Pingo wa wacci “mwaka 365 keken”? Pien dano i kare meno onongo gitek loyo me kare-ni dok gikwo pi kare malac makato. Ada, Metucela wod pa Enoka okwo pi mwaka 969 kulo!
I nge to pa Enoka, rac pa dano omedde ameda. Baibul waco ni ‘tam ducu ma cwinygi lwodo kare ducu kemo bal keken,’ dok ni ‘lobo onongo dong opong ki bwami.’
In ingeyo tyen lok acel ma omiyo ayelayela onongo dwong tutwal i lobo i kare meno? Pien Catan onongo tye ki yo manyen me tero dano i timo jami maraco. Meno aye gin ma wabipwonyo ma lubo man.
Acakki 5:21-24, 27; 6:5; Jo Ibru 11:5; Juda 14, 15.
Peny
- Yo ango ma Enoka dok obedo pat kwede?
- Pingo dano ma i kare pa Enoka gutimo jammi maraco mapol?
- Jammi maraco ango ma jo-nu gubedo ka timo? (Nen ki i cal.)
- Pingo onongo mitte ni Enoka obed ki tek cwiny?
- Dano onongo girii pi kare ma romene, ento Enoka kono ori pi kare ma romene?
- Ngo ma otimme i nge to pa Enoka?
Peny mukene
- Kwan Acakki 5:21-24, 27.
Kit wat ango ma obedo i kin Enoka ki Jehovah? (Acak. 5:24)
Ki i Baibul, anga ma obedo laco muri loyo, dok en onongo tye ki mwaka adi i kare me to-ne? (Acak. 5:27)
- Kwan Acakki 6:5.
Inge to pa Enoka, kwo odoko rac i lobo nining, dok meno porre nining ki kwo ma kombeddi? (2 Tem. 3:13)
- Kwan Jo Ibru 11:5.
Kit ango pa Enoka ma ‘Lubanga omaro mada,’ dok okelo adwogi ango? (Acak. 5:22)
- Kwan Juda 14, 15.
Lukricitayo me kom kareni gitwero poro tek cwiny Enoka-ni nining ka gitye ka ciko dano pi bino pa Armagedon? (2 Tem. 4:2; Ibru 13:6)


text:
Ododo me 16: Icaka Onongo Dako Maber
IN INGEYO dako ma tye i cal-li? Nyinge Labeka. Laco ma en bino ka rwate kwede-ni nyinge Icaka. Labeka obidoko dakone. Man otimme nining?
Abraim won Icaka onongo mito nongo dako maber pi latinne. En onongo pe mito ni Icaka onyom dako mo me Kanaan, pien gin onongo giworo lubanga mapol me goba. Pi meno Abraim olwongo laticce ci owaco ni: ‘Amito ni icit i Karan ka ma wadina gitye iye wek inong dako ki woda Icaka.’
Cutcut latic pa Abraim okwanyo kinaga apar ci ocako wot mo mabor. I kare ma en oo ma cok ki ka ma wadi pa Abraim gikwo iye, en ocung i nget wang it. Onongo dong cawa me otyeno, kare ma mon me boma meno gicito kwede ka omo pii ki i wang it. Pi meno latic pa Abraim olego bot Jehovah ni: ‘Dako ma bimina pii, ka dok miyo bene bot kinagana en aye obed dako pa Icaka.’
Cutcut Labeka obino ka twomo pii. I kare ma latic-ci openye pii amata, en omiye. En ocito ci otwomo pii pi kinaga ma orwo nekogi ducu. Meno onongo obedo tic matek adada pien kinaga gimato pii tutwal.
I kare ma Labeka otyeko timo man, latic pa Abraim openye nying wonne. En bene openyo ka ce etwero nongo kabuto pi dyewor acel i pacogi. Labeka owacce ni: ‘Wora nyinge Becweri, dok kabuto bene tye piri i otwa.’ Latic pa Abraim onongo ngeyo gire ni Becweri obedo wod pa Nakor omin Abraim. Pi meno en ogungo piny ci opwoyo Jehovah me tere bot wadi pa Abraim.
I dyewor meno latic pa Abraim otito bot Becweri gin ki Laban omin Labeka gin mumiyo ebino. Gin aryo ducu guye ni Labeka twero wot me nyomme gin ki Icaka. I kare ma kipenye Labeka ogamo ningo? En owaco ni ‘Ee,’ en emito wot. I nino ma lubo meno kikome gin guito i wi kinaga ci gucako wot mabor tutwal-li me dok i Kanaan.
I kare ma guo, onongo dong otyeno. Labeka oneno ka laco mo woto i dye poto. Meno aye onongo Icaka. Iye onongo yom tutwal me neno Labeka. Minne Cara onongo dong oto woko mwaka adek i ngec, dok en onongo pud tye ka kumo pire. Ento Icaka omaro Labeka adada, ci iye odoko yom odoco.
Acakki 24:1-67.
Peny
- Laco ki dako mene ma gitye i cal-li?
- Abraim otimo ngo me nongo dako ki Icaka dok pingo?
- Kigamo lega pa latic pa Abraim nining?
- Lagam ango ma Labeka omiyo i kare ma kipenye ka mito nyomme ki Icaka?
- Ngo ma oyomo cwiny Icaka doki?
Peny mukene
- Kwan Acakki 24:1-67.
Kit maber ango ma Labeka onyuto i kare ma orwatte ki latic pa Abraim i wang it? (Acak. 24:17-20; Car. 31:17, 31)
Yub pa Abraim pi Icaka miyo lanen maber ango pi Lukricitayo me kare man? (Acak. 24:37, 38; 1 Kor. 7:39; 2 Kor. 6:14)
Pingo omyero wabed ki kare me lwodo lok, kit ma Icaka otimo? (Acak. 24:63; Jab. 77:12; Pil. 4:8)


text:
Ododo me 19: Jo Ot pa Yakobo Tye Mapol
NEN kong lwak jo me ot man. Man aye awobe 12 pa Yakobo. Dok en bene onongo tye ki anyira. In ingeyo nying latin acel mo ki i kin-gi? Wapwonyu kong mogo.
Lea onywalo Reuben, Cimeon, Levi ki Juda. I kare ma Lakeri oneno ni pe eromo nywal, cwinye ocwer tutwal. Pi meno en omiyo laticce ma dako ma nyinge Bila bot Yakobo, ci Bila onywalo lutino aryo ma nyinggi Dan ki Naputali. Lea bene omiyo laticce ma dako, Jilpa bot Yakobo, ci Jilpa onywalo Gad gin ki Acer. I ngeye Lea dok onywalo awobe aryo mukene, Icakar gin ki Jabulon.
Olo twal Lakeri bene onongo latin. En ocako nyinge ni Yucepu. Lacen wabipwonyo lok mapol i kom Yucepu, pien en odoko dano ma ngene adada. Magi aye awobe 11 ma kinywalogi i kare ma Yakobo onongo pud bedo bot Laban won Lakeri.
Yakobo bene onongo tye ki anyira mogo, ento Baibul miyo nying ngat acel keken ki i kin-gi. Nyinge Dina.
Kare oo ma Yakobo omoko tamme me a woko ki bot Laban pi dok cen i Kanaan. Pi meno en ocoko jo mapol me ode ki romine mapol kacel ki dyangine ci ocako wot mabor-ri.
I kare ma Yakobo ki jo ode gubedo manok i nge dwogo cen ki i Kanaan, Lakeri onywalo latin awobi mukene. Man otimme ma onongo gin gitye i wot. Lakeri owinyo ma goro tutwal, lacen en oto woko i kare ma tye ka nywal. Ento kom latin gire onongo yot. Yakobo ocako nyinge ni Benjamin.
Wan wamito ni wiwa opo i kom nying awobe 12 pa Yakobo-ni pien rok me Icrael ducu oa ki i komgi. I ada, kaka 12 me Icrael nyinggi ocakke ki i kom awobe 10 pa Yakobo ki awobe aryo pa Yucepu. Icaka okwo pi mwaka mapol ma onongo dong kityeko nywalo awobe magi ducu, dok obedo ki likwayo mapol myero bed oyomo cwinye tutwal. Ento wek wanenu kong gin ma otimme i kom lakware Dina.
Acakki 29:32-35; 30:1-26; 35:16-19; 37:35.
Peny
- Lutino abicel ma Yakobo onywalo ki dakone mukwongo Lea nyingi anga?
- Lutino aryo mene ma latic pa Lea Jilpa onywalo bot Yakobo?
- Lutino aryo ma latic pa Lakeri Bila onywalo ni onongo nyingi anga-gi nga?
- Lutino aryo mene ma Lakeri onywalo, ento ngo ma otimme i kare ma ginywalo latin me aryo?
- Kit ma tye i cal-li, Yakobo obedo ki lutino adi, dok ngo ma okatti ki i kom-gi?
Peny mukene
- Kwan Acakki 29:32-35 ki 30:1-26.
Kit ma ginyuto kwede i kom lutino 12 pa Yakobo, lutino ma co pa jo Ibru onongo gicako nyingi nining i kare macon?
- Kwan Acakki 37:35.
Wangeyo nining ni Yakobo onongo tye ki anyira makato acel, kadi bed Dina keken aye gituco nyinge i Baibul? (Acak. 37:34, 35)


text:
Sigana mar 11: Lihudu Mokwongo
BE ING’EYO gima Noa ne okwongo timo kane owuok e yie gi joode? Ne oloso chiwo miwang’o ne Nyasaye. Inyalo neno ka otimo mano e picha mantie piny kae. Noa ne ochiwo mich mar chiaye mondo ogo erokamano ni Nyasaye kuom reso joode e ataro maduong’.
Be iparo ni Jehova ne mor kod chiwono? Ee, ne omorgo. Kendo ne osingo ne Noa ni ok noketh piny kendo kotiyo gi pi.
Bang’ kinde matin, piny duto ne otuwo, kendo Noa kod joode ne owuok oko mar yie ma gichako ngima manyien. Nyasaye ne ogwedhogi ma owachonigi niya: ‘Nyaguru, kendo medreuru, kendo upong’ piny.’
Bang’e, ka ji ne nyalo winjo wach ataro maduong’no, ne ginyalo bedo gi luoro ni ataro machalo kamano notimre kendo. Kuom mano, Nyasaye ne omiyo ji gima ne nyalo paronigi singruok ma ne otimo, ni ok nokel ataro kendo. Be ing’eyo gima ne omiyogi mondo oparnigi? Ne en lihudu.
Lihudu en gima ineno e kor polo ka chieng’ rieny bang’ koth. Lihudu nyalo bedo kod range mabeyo. Be isenene moro? Be inyalo neno manie pichani?
Nyasaye ne owacho kama: ‘Ma e ranyisi mar singruok ma aloso e kind an gi un kendo kod gik mangima duto man kodu, nyaka tienge mochwere, aketo lihudu mara e boche polo. Kendo lihudu nobedi e boche polo, mi anang’ie, mondo apar singruokna.’
Kuom mano, seche ma ineno lihudu, onego oparni ang’o? Ee, singruok mar Nyasaye ni ok noketh piny kendo kotiyo gi pi.
Chakruok 8:18-22; 9:9-17.
Penjo
- Kaluwore gi pichano, ang’o ma Noa ne okwongo timo bang’ wuok ei yie?
- En chik mane ma Nyasaye ne omiyo Noa gi joode bang’ Ataro?
- En singruok mane ma Nyasaye ne otimo?
- Ka waneno lihudu, ang’o monego oparnwa?
Penjo mamoko
- Som Chakruok 8:18-22.
Wanyalo chiwo ni Jehova misango “mang’we ng’ar” nade e ndalowa? (Chak. 8:21; Hibr. 13:15, 16)
En ang’o ma ne Jehova owacho e wi chal mar chuny dhano, to nikech mano, onego watang’ kod ang’o? (Chak. 8:21; Mat. 15:18, 19)
- Som Chakruok 9:9-17.
Jehova ne otimo singruok mane kod chwech duto mag piny? (Chak. 9:10, 11)
Singruok mar lihudu ne dhi bedoe kuom kinde maromo nade? (Chak. 9:16)


text:
Ododo me 52: Gideon ki Jone 300
ITYE ka neno gin ma tye ka timme kany? Man ducu obedo lumony me Icrael. Co ma gukulle piny-nyi gitye ka mato pii. Laco mucung cok kwedgi-ni aye Langolkop Gideon. En tye ka neno kit ma gimato pii kwede.
Nen kong mot kit yo mapatpat ma co magi gimato pii kwede. Jo mogo gurwako doggi piny wa i kom pii kikome. Ento ngat acel tye ka twomo pii ki cinge wek enen gin ma tye ka timme i ngete ducu. Man pire tek, pien Jehovah owaco bot Gideon me yero co ma gimato pii kun nongo gingiyo piny. Jo mukene-ni, Lubanga owaco ni, kidwokgi paco. Wanenu kong pingo.
Ayelayela dok oketo kom Luicrael woko. Peko tye pien gin gukwero winyo Jehovah woko. Jo Midian obwoyogi woko dok onongo unogi adada. Pi meno Luicrael gukok bot Jehovah pi kony, ci Jehovah owinyo kokogi.
Jehovah owaco bot Gideon ni onong lumony, ci Gideon ocoko lumony 32,000 kacel. Ento lumony 135,000 aye bilweny ki Icrael. Kadi bed kumeno Jehovah pud dok owaco ki Gideon ni: ‘Itye ki jo mapol tutwal.’ Pingo Jehovah owaco kit meno?
Pien ka Icrael oloyo lweny, giromo tamo ni gin giloyo lweny kikomgi. Giromo tamo ni pe gimito kony pa Jehovah pi loyo lweny. Pi meno Jehovah owaco bot Gideon ni: ‘Wac ki jo ma lwor ducu gudok paco.’ I kare ma Gideon otimo meno, lumonnye 22,000 gucito paco. Man weko en ki jo 10,000 keken me lweny ki lumony 135,000.
Ento, winy! Jehovah waco ni: ‘Dano pud pol.’ Pi meno en owaco bot Gideon ni owek lwak gumat pii ki i kulu man ki dok ni jo ma gukulle gurwako doggi wa i pii myero ocwalgi paco. Jehovah ocikke ni: ‘Abimiyo iloyo lweny ki jo 300 ma gumato pii kun gingiyo piny-nyi.’
Kare me lweny oo. Gideon oketo jo 300 ma mege-ni i dul adek. En omiyo bot laco acel acel tum, abino ki mac raa iye. Cokcok ki cwiny dyewor, gin ducu gucokke i nget gony pa lumony lukworgi. Ci, gin ducu lawang acel, gukuto tum, gutyero abino, ka gudangnge ni: ‘Pala lucwan pa Jehovah ki pa Gideon!’ I kare ma lumony lukworgi guco, lworo omakogi dok gubange woko. Gin ducu gucako ngwec, ci Luicrael guloyo lweny.
Lungolkop cura 6 nio wa i 8.
Peny
- I yo ma nining ki dok pingo Luicrael gitye i twon peko?
- Pingo Jehovah owaco bot Gideon ni en tye ki mony mapol?
- Co adi mudong i kare ma Gideon owaco ki co ma lwor me dok cen paco?
- Ki i cal-li, tit kong yo ma Jehovah otiyo kwede me dwoko wel mony pa Gideon piny i wel co 300 keken.
- Gideon oyubbe ki co-ne 300 nining, dok Luicrael guloyo lweny nining?
Peny mukene
- Kwan Lungolkop 6:36-40.
Gideon oniang miti pa Lubanga maber mukwongo nining?
Kombeddi wan wangeyo miti pa Jehovah nining? (Car. 2:3-6; Mat. 7:7-11; 2 Tem. 3:16, 17)
- Kwan Lungolkop 7:1-25.
Pwony ango ma watwero nongo ki bot jo 300 ma gubedo atera ma pat ki jo ma gunyuto cwiny manokki? (Lungol. 7:3, 6; Rom. 13:11, 12; Ep. 5:15-17)
Kit macalo jo 300 gupwonnye ki neno gin ma Gideon otimo, wan kono watwero pwonnye ki neno Gideon Madit Yecu Kricito nining? (Lungol. 7:17; Mat. 11:29, 30; 28:19, 20; 1 Pet. 2:21)
Lungolkop 7:21 konyowa me yeng ki tic ma kiminiwa ka mo keken i dul pa Jehovah nining? (1 Kor. 4:2; 12:14-18; Yak. 4:10)
- Kwan Lungolkop 8:1-3.
Ka obino i kom lok me niang manok i kin omego nyo lamego, ngo ma watwero pwonyo ki i kit ma Gideon ocobo kwede woo ki jo Epraim? (Car. 15:1; Mat. 5:23, 24; Luka 9:48)


text:
Ododo me 3: Laco ki Dako Mukwongo
NGO mapat ki i cal man? Ada, dano ma tye iye-ni. Gin aye laco ki dako mukwongo. Anga ma oyubogi? Lubanga. In ingeyo nyinge? Nyinge Jehovah. Laco ki dako-ni kilwongogi ni Adam ki Kawa.
Man aye kit ma Lubanga Jehovah ocweyo kwede Adam. En okwanyo apwa ki i ngom ci oyubo ki kom ma pe ki roc, kom laco. En okuto yamo i um laco, ci Adam ocako kwo.
Lubanga onongo tye ki tic pi Adam. En owaco ki Adam me cako nying kit kwai lee mapatpat ducu. Adam myero bed kong oneno lee pi kare malac oweko en oyero nying mabeco loyo pi gin ducu. I kare ma Adam onongo tye ka cako nying lee en ocako neno gin mo. Ingeyo ngo ma gin meno obedo?
Lee ducu onongo tye ki luwotgi. Baba pa lyec ki mama pa lyec onongo tye, ki bene baba pa labwor ki mama pa labwor onongo tye. Ento Adam onongo lawote pe. Pi meno Jehovah omiyo Adam onino adada, ci en okwanyo cogo rege acel ki i bute. Jehovah otiyo ki rege man me yubo lawot Adam, ci lawote-ni odoko dakone.
Adam onongo dong iye yom adada! Tam bene kit ma Kawa iye obedo yom kwede pien gikete me kwo i poto maber kit meno! Gin onongo dong giromo nywalo lutino dok gikwo kacel ki yomcwiny.
Jehovah omito ni Adam gin ki Kawa gubed kwo matwal. En omito ni gin guyub lobo ducu odok maber marom aroma ki poto me Eden. Omyero obed ni Adam gin ki Kawa gubedo ki yomcwiny mada ka gitamo pi timo man! Onongo iromo maro nywako tic me yubo lobo wek odok poto maber? Ento yomcwiny pa Adam gin ki Kawa pe ori. Wanenu kong pingo.
Jabuli 83:18; Acakki 1:26-31; 2:7-25
Peny
- Cal ma i Ododo me 3 dok pat ki ma i Ododo me 2 nining?
- Anga ma ocweyo laco mukwongo, dok laco meno onongo nyinge nga?
- Tic ango ma Lubanga omiyo bot Adam me atiya?
- Pingo Lubanga omiyo Adam onino adada?
- Adam ki Kawa onongo gitwero kwo pi kare ma romene, dok Jehovah onongo omito ni gutim tic ango?
Peny mukene
- Kwan Jabuli 83:18.
Lubanga nyinge nga, dok en tye ki dit ango i kom lobo? (Jer. 16:21; Dan. 4:17)
- Kwan Acakki 1:26-31.
Cwec pa Lubanga ogik ki ngo i nino me abicel, dok cwec man obedo pat nining ki pa lee? (Acak. 1:26)
Yub ango ma Jehovah oketo pi dano ki pi lee? (Acak. 1:30)
- Kwan Acakki 2:7-25.
Tic ma gimiyo bot Adam me cako nying lee onongo kwako ngo? (Acak. 2:19)
I yo ango ma Acakki 2:24 konyowa kwede me niang tam pa Jehovah i kom nyom, pokke, ki keto nyom? (Mat. 19:4-6, 9)


text:
Ododo me 44: Rakab Okano Lurot-Piny
CO MAGI gitye i peko. Gin omyero gua woko, ka pe ci kibinekogi woko. Gin Luicrael ma lurot-piny, dok dako ma tye ka konyogi-ni obedo Rakab. Rakab bedo kany i ot ma tye i kom cel boma me Jeriko. Wanenu kong pingo co magi gitye i peko.
Luicrael dong guyubbe woko me ngolo Kulu Jordan me donyo i lobo Kanaan. Ento ma peya gudonyo, Yocwa ocwalo lurot-piny aryo-ni. En owaco botgi ni: ‘Wucit wucinen lobo-nu kacel ki boma me Jeriko.’
Ka lurot-pinnyi guo i Jeriko, gin gucito i ot pa Rakab. Ento ngat mo owaco bot kabaka me Jeriko ni: ‘Luicrael mo aryo gubino kany tin i dyewor ka roto lobo.’ I kare ma en owinyo lok man, kabaka meno ocwalo co mogo bot Rakab, ci gugole cik ni: ‘Kel co ma gitye i otti-ni, woko!’ Ento Rakab onongo dong okano lurot-pinnyi woko i wi ode. En owaco botgi ni: ‘Co mogo gire gubino i oda, ento pe angeyo ka ma gua iye. Gin gucito ma piny cok yuto, ma peya kiloro dog cel. Ka wuruune, wutwero makogi woko!’ Pi meno co-ni guryemo korgi.
I ngeye ma dong gua, Rakab oruune ocito i wi ot. En owaco bot lurot-piny-nyi ni: ‘An angeyo ni Jehovah bimyowu lobo man. Wan wawinyo kit ma en otwoyo kwede Nam Makwar i kare ma wua ki i Ejipt, dok kit ma wuneko kwede kabaka Cikon ki Og. An atimiwu kica, pi meno, wutim ber, wukwonga ni wubitima kica. Wular kwo pa wora ki maa, kacel ki omegina ki lumegina.’
Lurot-piny man gukwonnge ni gibitimo, ento Rakab myero otim gin mo. Lurot-piny guwaco ni: ‘Kwany tol man makwar-ri ci itwe i wang diricani, dok icok wadini ducu i otti kacel kwedi. Dong ka wan ducu wadwogo ka turo Jeriko, wabineno tol man i wang dirica ci pe wabineko ngatti mo ma i otti.’ Ka lurot-piny gudok cen bot Yocwa, gin gutitte jami ducu ma otimme.
Yocwa 2:1-24; Jo Ibru 11:31.
Peny
- Rakab onongo bedo kwene?
- Co aryo ma i cal-li obedo anga-gi, dok pingo gin gitye wa i Jeriko?
- Rukca ango ma kabaka me Jeriko omiyo bot Rakab ni myero otim, dok lagam ango ma en omiyo?
- Rakab okonyo co aryo meno nining, dok kony ango ma en olego?
- Cikke ango ma lurot-piny aryo-nu guciko bot Rakab?
Peny mukene
- Kwan Yocwa 2:1-24.
Cikke pa Jehovah i Nia 23:28 ocobbe nining i kare ma jo Icrael gubino ka cobo mony i kom Jeriko? (Yoc. 2:9-11)
- Kwan Jo Ibru 11:31.
Lanen pa Rakab niangowa ni niye pire tek nining? (Rom. 1:17; Ibru 10:39; Yak. 2:25)


text:
Ododo me 6: Latin Laco Maber, ki En Maracce
NEN Kain gin ki Abel kombeddi. Gin ducu dong gudongo woko. Kain odoko lapur. En puro bel ki pot dek ki nyig yat.
Abel odoko lagwok romi. En maro gwoko lutino romi. Lutino romi gudongo gudoko romi madongo, pi meno Abel otugi nongo lwak romi me agwoka.
Nino mo acel Kain gin ki Abel gukelo mot bot Lubanga. Kain okelo cam mogo ma en opuro. Abel okelo romi mabeco loyo ducu ma en tye kwede. Jehovah iye yom i kom Abel ki motte. Ento iye pe yom i kom Kain ki motte. In ingeyo pingo?
Pe ni mot pa Abel ber kato pa Kain. Ento pien Abel obedo laco ma kite ber. En maro Jehovah kacel ki ominne. Ento Kain rac; en pe maro ominne.
Lubanga owaco ki Kain ni oyub kite. Ento Kain pe winyo. En iye tye ka wang tutwal pien Lubanga maro Abel makato. Pi meno Kain owaco ki Abel ni, “Wacit i poto.” Ki kunnu, ma onongo gitye ken-gi, Kain ogoyo ominne Abel. En ogoye matek adada ci oneke woko. Meno onongo pe obedo gin marac tutwal pi Kain me otimo?
Kadi bed Abel oto, Lubanga pud wiye po i kome. Abel onongo ber, dok Jehovah wiye pe wil i kom ngat ma kumeno. Pi meno nino mo acel Lubanga Jehovah dok bidwoko Abel cen i kwo. I kare meno Abel pe dong bito. En dong bibedo kwo i lobo kany nakanaka. Pe obibedo ber tutwal me ngeyo dano calo Abel?
Ento Lubanga iye pe yom i kom jo ma gical ki Kain. Pi meno i nge neko ominne, Lubanga opwodo Kain kun ryeme woko me cito ka mabor tutwal ki bot jo me otte. I kare ma Kain ocito me kwo i but lobo tung ka mukene, en owoto ki laminne acel, ci laminne-ni odoko dakone.
Motmot Kain gin ki dakone gucako nywalo lutino. Awobe ki anyira pa Adam ki Kawa mukene-ni gunyomo, dok gin bene gunywalo lutino. Cutcut dano odoko mapol i wi lobo. Wakwanu kong lok i kom mogo.
Acakki 4:2-26; 1 Jon 3:11, 12; Jon 11:25.
Peny
- Kodi tic ango ma Kain ki Abel onongo gitiyo?
- Mic ango ma Kain ki Abel gukelo bot Jehovah?
- Pingo cwiny Jehovah obedo yom pi mic pa Abel, dok pingo pa Kain pe oyomo cwinye?
- Kain onongo obedo dano ma nining, dok Jehovah otemo me tirre nining?
- Ngo ma Kain otimo i kare ma en tye kene i poto gin ki omine?
- Tit ngo ma otimme i kom Kain i nge neko omine.
Peny mukene
- Kwan Acakki 4:2-26.
Jehovah otito kwo matek ma Kain onongo tye kwede nining? (Acak. 4:7)
Kain onyuto kit cwiny ma en tye kwede i yo ango? (Acak. 4:9)
Jehovah neno onyo remo pa ngat ma pe ki bal nining? (Acak. 4:10; Ic. 26:21
- Kwan 1 Jon 3:11, 12.
Pingo Kain obedo ki akemo matek, dok man cikowa nining i kom kare-ni? (Acak. 4:4, 5; Car. 14:30; 28:22)
Baibul nyuto nining ni kadi bed jo me otwa ducu gukwero Jehovah, ento wan pud watwero bedo ki kit ma atir? (Jab. 27:10; Mat. 10:21, 22)
- Kwan Jon 11:25.
Gen ango ma Jehovah miyo ma make ki dano ducu ma guto pi kit ma atir? (Jon 5:24)


text:
Ododo me 36: Latin Dyang me Jabu
AI, AI! Gin ango ma dano itye ka timo kombeddi? Gitye ka lega bot latin dyang! Gitimo man pingo?
Pien Moses ori i wi got pi kare malac, lwak guwaco ni: ‘Wan pe wangeyo gin mutimme i kom Moses. Pi meno wayubu lubanga wek otelwa me a woko ki i lobo man.’
Aron omin Moses owaco ni: ‘Ka kare. Wukwany lwak agit me jabu ma wutye kwede, ci wukel bota.’ I kare ma lwak gutimo, Aron olenyo woko ci oyubo latin dyang me jabu. Ci lwak guwaco ni: ‘Man aye Lubangawa ma okelowa ki i Ejipt!’ Luicrael dong guyubo karama madit, ci guworo latin dyang me jabu.
I kare ma Jehovah oneno man, cwinye ocwer adada. Pi meno en owaco bot Moses ni: ‘Ruune ilor piny oyot. Lwak gitye ka timo gin marac tutwal. Wigi owil woko i kom cikka dok gitye ka gungo piny i nyim latin dyang me jabu.’
Moses oruune olor piny ki i wi got. Ci i kare ma en oo cok, man aye gin ma en oneno. Lwak gitye ka wer ki ka myel gilworo latin dyang me jabu-ni! Cwiny Moses ocwer adada ma omiyo en obolo kidi aryo ma apada ma cik tye i igi-ni woko piny ci gutyer gungidde matitino mapol ata. Cutcut en okwanyo latin twon me jabu ci olenyo woko. Ci orego woko mapwot.
Lwak gutimo gin marac adada. Pi meno Moses owaco ki co mogo ni gukwany pala lucwan-gi. Moses owaco ni: ‘Jo maraco ma guworo latin dyang me jabu-ni omyero guto woko.’ Pi meno co magi guneko jo 3,000! Man pe nyuto ni omyero wagwokke dok wawor Jehovah keken, ento pe lubanga mo me goba?
Nia 32:1-35.
Peny
- Ki i cal, gin ango ma dano tye ka timo-ne, dok pingo?
- Pingo akemo omako Jehovah, dok Moses otimo gin ango i kare ma oneno gin ma dano gitye katimo?
- Moses owaco ki co mukene me timo ngo?
- Pwony ango ma ododo man miyowa?
Peny mukene
- Kwan Nia 32:1-35.
Lok man nyuto tam pa Jehovah nining i kom rubo dini goba ki woro me ada? (Nia 32:4-6, 10; 1 Kor. 10:7, 11)
Gwokke ango ma Lukricitayo myero gubed kwede i yero jammi me galo wang, macalo wer ki myel? (Nia 32:18, 19; Ep. 5:15, 16; 1 Jon 2:15-17)
Kaka pa Levi gumiyo lanen maber nining i cung pi kit matir? (Nia 32:25-28; Jab. 18:25)


text:
Reunion.com > Ruthann Chesnoff - Joseph Chittum > Lyressa Chien - Sang Chieng
Classmates from Lyressa Chien to Sang Chieng
Maggie Chien Maggy Chien Man Chien Mao Chien Marcia Chien Margaret Chien Maria Chien Marissa Chien Mark Chien Mary Chien Maureen Chien Max Chien May Chien Mei Chien Melody Chien Meng Chien Miao Chien Miaoju Chien Michael Chien Michelle Chien Mike Chien Min Chien Ming Chien Minze Chien Monica Chien Nai Chien Nan Chien Nancy Chien Nash Chien Natalie Chien Nelson Chien Nien Chien Nina Chien Norman Chien Nydia Chien Oliver Chien Oscar Chien Pai Chien Pam Chien Pamela Chien Pao Chien Patricia Chien Patrick Chien Patsy Chien Patti Chien Patty Chien Paul Chien Pauline Chien Pearl Chien Peggy Chien Pei Chien Pen Chien Peng Chien Percy Chien Peter Chien Philip Chien Phillip Chien Phyllis Chien Pi Chien Ping Chien Po Chien Ray Chien Raymond Chien Rebecca Chien Regina Chien Richard Chien Rita Chien Robert Chien Roger Chien Rolin Chien Ronald Chien Roy Chien Ruby Chien Ruth Chien Ryan Chien Sabrina Chien Sam Chien Sandy Chien Scott Chien Sean Chien Shan Chien Shao Chien Sharon Chien Shelby Chien Sheng Chien Sherry Chien Shih Chien Shih Fang Chien Shihchieh Chien Shiou Chien Shirley Chien Shiu Chien Shu Chien Shuchen Chien Shuhua Chien Shun Chien Si Chien Simeone Chien Sophia Chien Stanfield Chien Stanley Chien Stephanie Chien Stephen Chien Steve Chien Steven Chien Su Chien Sue Chien Sunny Chien Susan Chien Sze Chien Szu Chien Ta Chien Tai Chien Tang Chien Te Chien Ted Chien Teddy Chien Teh Chien Teresa Chien Terry Chien Thavy Chien Thomas Chien Tien Chien Tiffany Chien Tim Chien Timothy Chien Tina Chien Ting Chien Tom Chien Tommy Chien Tony Chien Tran Chien Tsai Chien Tse Chien Tsui Chien Tsung Chien Tsungyu Chien Tung Chien Tze Chien Tzu Chien Veronica Chien Vickie Chien Vicky Chien Victor Chien Victoria Chien Vincent Chien Vivian Chien Wai Chien Walter Chien Wan Chien Wanchen Chien Wayne Chien Wei Chien Wen Chien Wen Chi Chien Wen-hua Chien Wendy Chien Wenhui Chien Wenli Chien Will Chien William Chien Wilson Chien Winnie Chien Winston Chien Wu Chien Wui Chien Ya Chien Yahnan Chien Yao Chien Yau Chien Yawen Chien Yee Chien Yi Chien Yih Chien Yiling Chien Yin Chien Ying Chien Yu Chien Yu-ling Chien Yuan Chien Yueh Chien Yuhsin Chien Yujen Chien Yuju Chien Yuk Chien Yun Chien Yung Chien Yutang Chien Yuwen Chien Yuyun Chien Yvonne Chien Zenobia Chien Zhi Chien Chen Chien Ming Charles Chien Yuen Lucia Chien-galvez Michael Chienda Victor Chienda Kelly Chiene Shelley Chiene Alvin Chieng Amy Chieng Angie Chieng Anthony Chieng Bau Chieng Brian Chieng Charles Chieng Chi Chieng Chieh Chieng Chieng Chieng Cindy Chieng Cong Chieng Cuong Chieng Daniel Chieng Darrell Chieng David Chieng Denh Chieng Jacky Chieng Jenny Chieng Joseph Chieng Judy Chieng Ken Chieng Kevin Chieng Kiet Chieng Kin Chieng Kiu Chieng Kristine Chieng Lan Chieng Lin Chieng Louis Chieng Ly Chieng Mai Chieng Mark Chieng Mary Chieng Mei Chieng Michael Chieng Michelle Chieng Monica Chieng Mui Chieng My Chieng Peter Chieng Phong Chieng Quay Chieng Quyen Chieng Rebecca Chieng Richard Chieng San Chieng Sang Chieng Lyressa Chien


text:
2
Pomate gilgum amolmol bui ane ebe imat vunu ok be imbweg matawas
1 Warik yem ulgum gen tiate walang ano beti gen etok ges yem vunu tis dalgongg-aim matawangg-aim ane ge. 2 Be givin sawa etok yem uvang usov nalk etenik ane yaun be tis ngalau tiate ane gwangne ane lu. Ngalau tiate nok ete galkik geb kulkul nangge amolmol ebe utlas bua ve inaute Pomate ane mateu ok aplos. 3 Be warik eitit ok talgum gen dang ete eisir ok ve tasov eitit ate and tand gitung tiate ebe giengk aplond ok ane yaun ane lu ge be talgum gen gitangi ebe tand gitung ok. Dangetok be eitit ok gitangi ebe atob tan-gas Pomate ane tavavis ane ano ok. 4 Bemem Pomate Ei Amol ta-viti bamo ane be ei tang givin eitit gitlek molge. 5 Beti givin ebe ande eitit veve tanmat vunu tis dalgond matawand ane ge ve gisov and mongai ane ok, bemem ei gilgum eitit be ande tambweg matawand tavin Kilisi. Be gisov Pomate ane yaun bwaibwaya ane ge beti ei geb eitit ru. 6 Be ges eitit tis Kilisi Yisu itin nangge taku gimat ane be gitak eitit tambweg ane taku ebe giengk gulumb ok gikwai tavin Ei ate. 7 Pomate gilgum gen etok veik nes ane yaun bwaibwaya ru nitangi amolmol tepwengge be indi nivin as-mate walang ok. Be ei ges ane yaun bwaibwaya bamo etok ru gitangi eitit ve geb Kilisi Yisu ginme nalk ve eitit ane. 8 Be gisov Pomate ane yaun bwaibwaya ane ge beti ei geb yem ru ve gisov yem aplongg-aim givin Kilisi. Velob yem unei bwat yem ate ulgum gen etok bemem ma, etok gen ebe Pomate geb sin-gege gitangi yem ok. 9 Dangetok be amol ti gitangi ebe ve avo nivwat ate ve gen etok ane ok ite, ve kulkul ebe yem ulgum ok ane ano etok ite. 10 Bemem gisov Kilisi ane gwangne ane ge beti Pomate gilgum vie gitangi eitit be geb eitit ve ginei tanambweg matawand be tanalgum kulkul vie ebe warik ei gipasang gimungg yapin ve eitit ane ok.
Pomate gidgin amolmol tepwengge ta ipil dongke weik gen ano dongke-ngge
11 Yem amolmol ebe nangge Juda ite ok, yem aim bambamo-gen ete eisir Juda ok ite beti yem ate ok weik etok ge. Be eisir Juda ebe iure utlas ulis veik nes ru ve eisir ande ve invang mul ve Pomate ok, eisir ital yem inei ‘Amolmol dabas ungglus.’ Be eisir nok bais iure utlas ulis bemem eisir ivang mul ve Pomate ite. Dangetok be yem tangg-aim nitung aim luev ebe warik uvang gimungg ok, 12 ve givin sawa etok yem uvang aikawe ukwai Kilisi be uvang weik Pomate ane amolmol Israel ane ebe geb is ok ite ma. Be uvang aikawe ukwai gen vie ebe warik Pomate gibiti ane yaun gitangi ane amolmol-gen nangge Juda be tis Israel ok. Be uvang nalk etenik be usge gen ti ebe asonge menihlang nindeb mul ane ok ite, be tangg-aim gisgil Pomate. 13 Bemem galkik etenik ande Yisu Kilisi gimat vunu be girwel yem amolmol ebe nangge Juda ite be uvang aikawe ukwai Pomate ok ule umbloblo Pomate. 14 Kilisi ei ate ge ete gilgum amolmol Juda ane be tis yem amolmol ebe nangge Juda ite ok be tapil dongke weik gen ano dongke-ngge, ve gilgum be eitit tambweg bongong vie. Ei geb ate be gimat be ges gen ebe givarkei amei Juda be yem ebe nangge Juda ite gili ok, gili gikwai. 15 Ei ges Juda as yaun balang (luev) walang ok tis ane yaun kulkul ane be ane luev tepwengge gili veik nilgum eitit tepwengge amei Juda be tis yem ebe nangge Juda ite ok tanvang tanpil dongke weik gen dongke-ngge, be tand nivin it ate be tanambweg vie-ngge. 16 Kilisi gimat vunu gireu ei givsangin ve ges valir ebe giengk amei Juda be yem ebe nangge Juda ite luvwe ok gili be gilgum be eitit tepwengge metahlang weik gen dongke-ngge, be ges Pomate ane ta-vavis gili be gilgum be eitit tavang vie tavin Pomate. 17 Beti Kilisi ginme be ginei mateu gipil yaun bwaibwaya ane binge vie gitangi yem ebe nangge Juda ite ok ebe uvang aikawe ukwai Pomate ok be tis amei Juda ebe avang avin Pomate ok. 18 Ve Kilisi nok ete ges eitit tepwengge, amei Juda be tis yem ebe nangge Juda ite ok and luev ve geb Ngalau dongke nok ge ve gitwem eitit tepwengge tatangi Tame tale. 19 Dangetok be galkik etenik ande yem amolmol ebe nangge Juda ite ok weik amolmol taku ti ane vukuri ite. Yem ande unme uvang usov Pomate ane amolmol-gen aplo, be yem weik Pomate ane amolmol givin. 20 Be Pomate gitav yem weik ebe nam ok, gisov nam lavo ebe Kilisi ane amolmol kulkul ane amei aposel be tis eisir ebe inei Pomate avo ok apasang ok. Be Kilisi ei ate weik twelk nam nok ane. 21 Be nam nok ane gen walang ok gigas gireu Kilisi dongke-ngge, be ei gilgum love atob nam nok menihlang weik Amol Bamo ane lum yamar ti. 22 Pomate gipasang yem weik ebe ane nam ok, uvin eisir ebe aplos givin ei ok veik Ngalau Yamar be tis Ei ate ok inambweg nam nok aplo.


text:
Be Un Jokristo?
Ee. Nikech weche maluwogi:
- Watemo luwo machiegni puonj koda kido ma Yesu Kristo nonyiso.—1 Petro 2:21.
- Wayie ni Yesu e yo mar yudo warruok, ni ‘
onge kwo kuom ng’at moro; nikech onge nying’ moro machielo e bwo polo mochiw ne ji, monego gikwoe.’—Tich Joote 4:12.
- Ka ng’ato bedo Janeno mar Jehova, ibatise e nying Yesu.—Mathayo 28:18, 19.
- Walemo e nying Yesu.—Johana 15:16.
- Wayie ni Yesu e Wich, tiende ni en e jal moketi e wi dhano duto.—1 Jo Korintho 11:3.
Kata kamano, nitie yore mang’eny ma wapogorego gi dinde mamoko maluongore ni Jokristo. Kuom ranyisi, wayie gi gima Muma puonjo ni Yesu en Wuod Nyasaye, to ok wayie gi puonj mar Didek. (Mariko 12:29) Ok wapuonj ni dhano nigi chuny maok tho, kendo ok wawach ni Ndiko siro puonj mar ni Nyasaye wang’o ji e mach maok tho, kata ni jotend din onego obed gi nyinge mag telo maketogi e wi jomamoko.—Eklesiastes 9:5; Ezekiel 18:4; Mathayo 23:8-10.


text:
Sigana mar 100: Yesu e Puodho
BANG’ wuok e ot mani e gorofa malo, Yesu kod jootene dhi nyaka e puodho mar Gethsemane. Gisebedo ka gibiro kae ndalo mang’eny e kinde mokalo. Yesu koro nyisogi ni mondo gibed ka girito, kendo gilem. Bang’ mano, Yesu dhi mabor matin, kendo okulore mondo olem.
Bang’e, Yesu duogo kama jootene nitie. Iparo ni ang’o ma koro gitimo? Ginindo! Yesu nyisogi nyadidek ni mondo gibed ka girito, kata kamano ndalo adekgo koduogo to oyudogi ka ginindo. Yesu wacho e duoke mar adek ni: ‘Ere kaka unyalo nindo e seche kaka magi? Sa osechopo ma onego oketa e lwet wasika.’
Gikanyono, koko mag ji mang’eny winjore. Ne! Ji biro koting’o ligengini kod arunge! Kendo giting’o teche mondo omigi ler. Ka gichopo machiegni, ng’at moro wuok e kind ji, kendo obiro nyaka ir Yesu. Onyodhe, mana kaka inyalo neno kae. Ng’atno en Judas Iskariot! Ang’o momiyo onyodho Yesu?
Yesu penjo ni: ‘Judas, indhoga e yor nyotho koso?’ Ee, nyothono en ranyisi. Mani miyo jogo man kod Judas ng’eyo ni, mano e Yesu ma gidwaro. Kuom mano, wasik Yesu sudo nyime mondo gimake. Kata kamano, Petro ok yie mondo gikaw Yesu maonge kedo. Owuodho ligangla ma en-go, kendo otemo goyogo ng’at man machiegni kode. Liganglano bayo wi ng’ano mana matin to chodo ite ma korachwich. Kata kamano, Yesu mulo it ng’atno, kendo change.
Yesu nyiso Petro: ‘Duok liganglani kare. Ok ing’eyo ni anyalo kwayo Wuora malaike gana gi gana mondo oresa?’ Ee, onyalo timo kamano. Kata kamano, Yesu ok kwa Nyasaye mondo oor malaika moro amora, nikech ong’eyo ni sa osechopo ma wasike onego omake. Kuom mano, oweyogi mondo gitaye ka gidhi. We wane gima timore ni Yesu koro.
Mathayo 26:36-56; Luka 22:39-53; Johana 18:1-12.
Penjo
- Yesu gi jootene dhi kanye bang’ wuok e ot man e gorofa malo, kendo ang’o monyisogi mondo gitim?
- Ang’o ma Yesu nwang’o ka timore koduogo ir jootene, kendo mano timore nyadidi?
- Ng’ano ma donjo e puodhono, kendo ang’o ma Judas timo kaka pichano nyiso?
- Ang’o momiyo Judas Iskariot nyodho Yesu, to ang’o ma Petro timo?
- Ang’o ma Yesu nyiso Petro, kata kamano, ang’o momiyo Yesu ok kwa Nyasaye mondo oor malaika moro amora?
Penjo mamoko
- Som Mathayo 26:36-56.
Yo ma Yesu ne puonjogo jopuonjrene en ranyisi maber nade ne Jokristo ma jodong kanyakla ma ndalogi? (Mat. 20:25-28; 26:40, 41; Gal. 5:17; Efes. 4:29, 31, 32)
Yesu ne neno nade tiyo gi gik lwenje e dhawo gi dhano wadwa? (Mat. 26:52; Luka 6:27, 28; Joh. 18:36)
- Som Luka 22:39-53.
Kane malaika owuok ne Yesu e puodho mar Gethsemane mondo ojiwe, be mano ne nyiso ni Yesu ne ok ochung’ motegno e yie mare? Ler gima omiyo iwacho kamano. (Luka 22:41-43; Isa. 49:8; Mat. 4:10, 11; Hibr. 5:7)
- Som Johana 18:1-12.
Yesu ne orito jopuonjrene nade kuom wasikegi, to ang’o ma wanyalo puonjore kuom ranyisi mare? (Joh. 10:11, 12; 18:1, 6-9; Hibr. 13:6; Jak. 2:25)


text:
Sigana mar 113: Ka Paulo ni Rumi
NE ANE nyororo man kuom Paulo, kaachiel gi jalweny Jo-Rumi moriteno. Paulo en mabus e Rumi. Orito nyaka Kaisar jatend Rumi ong’ad gima odwaro timo kode. Kinde ma en mabus, oyiene yudo welo.
Ndalo adek bang’ Paulo chopo Rumi, ooro wach mondo jotend Jo-Yahudi obi onene. Kuom mano, Jo-Yahudi mang’eny man Rumi biro nene. Paulo yalonegi e wi Yesu kod pinyruodh Nyasaye. Moko kuomgi bedo gi yie, kendo gibedo Jokristo, kata kamano moko ok yie.
Paulo yalo bende ni askeche mopogore opogore moket mondo orite. Kuom higini ariyo motwe Paulo kae kaka mabus, olando wach ne ji duto monyalo. Nikech mano, kata mana jood Kaisar winjo wach maber mar Pinyruoth, kendo moko kuomgi bedo Jokristo.
To wendo manie mesa kandikono en ng’a? Be inyalo ng’eye? Ee, en Timotheo. Timotheo bende ne osebedo e jela nikech lando wach Pinyruoth, kata kamano, koro en thuolo kendo. To obiro kae mondo okony Paulo. Be ing’eyo gima Timotheo ndiko? We wane.
Be iparo dala mar Filipi kod Efeso e Sigana mar 110? Paulo ne okonyo e chako kanyakla mag Jokristo kuonde ariyogo. Koro, ka en e jela, Paulo ndiko barupe ni Jokristogi. Barupegi yudore e Muma, kendo iluongogi ni Jo Efeso kod Jo Filipi. Paulo koro nyiso Timotheo kae, gima onego ondik ni osiepegi ma Jokristo man Filipi.
Jo-Filipi osenyiso Paulo ng’wono mang’eny ahinya. Ne giorone mich moro ka en e jela kae, omiyo Paulo goyonigi erokamano nikech mano. Epafrodito ema ne okelo michno. Kata kamano, ne obedo matuwo ahinya, kendo ne ochiegini tho. Koro to osewinjo maber, kendo oikore dok pacho. Obiro ting’o baruani moa kuom Paulo gi Timotheo kodok Filipi.
Ka en e jela, Paulo ndiko barupe ariyo moko, kendo wan kodgi e Muma. Achiel kuomgi en barua ma ne ooro ni Jokristo man e dala mar Kolosai. Be ing’eyo kaka iluonge? Jo Kolosai. Machielo en barua ma ne ondiko en owuon ni osiepne machiegni ahinya modak Kolosai, kendo iluonge ni Filemon. Baruano wuoyo kuom Onesimo ma jatij Filemon.
Onesimo ne oringo moweyo Filemon, kendo nobiro Rumi. Onesimo ne owinjo ni Paulo ni e jela Rumi kae. Ne obiro lime, kendo Paulo ne olando wach ni Onesimo. Matin bang’ mano, Onesimo ne obedo Jakristo. Koro Onesimo winjo marach nikech ne oringo. Kuom mano, ing’eyo gima Paulo ndiko e barupe ni Filemon?
Paulo kwayo Filemon ni mondo ong’wonne Onesimo. Paulo ndiko ni: ‘Aore mondo oduog iri. To koro ok en mana jatiji. En owadwa ma Jakristo maber ahinya.’ Ka Onesimo dok Kolosai, oting’o barupe ariyogi, achiel mar Jo-Kolosai to machielo mar Filemon. Wanyalo paro kaka Filemon nyaka bedni mor, bang’ ng’eyo ni jatichne osebedo Jakristo.
Ka Paulo ndiko ni Jo-Filipi kod Filemon, en kod wach maber adier. Owacho ni Jo-Filipi ni: ‘Aoro Timotheo iru. Kata kamano, an bende abiro limou machiegni.’ Kendo ondikoni Filemon kama: ‘Iknae kama anyalo dakie.’
Seche mogony Paulo, olimo owetene kod nyiminene ma Jokristo kuonde mang’eny. Kata kamano, bang’e Paulo itimo mabus e Rumi kendo. Wang’ni to ong’eyo ni idhi nege. Kuom mano, ondiko ni Timotheo, kendo okwaye ni mondo obi mapiyo. Ondikone ni: ‘Asechung’ motegno e nyim Nyasaye kendo obiro miya mich.’ Bang’ higini matin ka oseneg Paulo, Jerusalem iketho kendo, to wang’ni ikethe gi Jo-Rumi.
Kata kamano, nitie weche mang’eny e Muma. Jehova Nyasaye miyo jaote Johana ndiko buge Muma mogik kaachiel gi bug Fweny. Bug Fweny wuoyo kuom ndalo mabiro. We mondo wapuonjre gik madhi timore e ndalo mabiro.
Tich Joote 28:16-31; Jo Filipi 1:13; 2:19-30; 4:18-23; Jo Hibrania 13:23; Filemon 1-25; Jo Kolosai 4:7-9; 2 Timotheo 4:7-9.
Penjo
- Paulo yalo ne ng’awa ka en mabus Rumi?
- E pichano, wendo manie mesano en ng’a, to ang’o motimo ne Paulo?
- Epafrodito en ng’a, to ang’o moting’orego kodok Filipi?
- Ang’o momiyo Paulo ndiko barua ne Filemon, osiepne machiegni?
- Ang’o ma Paulo timo ka ogonye e twech, to ang’o matimorene bang’e?
- Jehova tiyo gi ng’a e ndiko buge mogik mag Muma, to buk mar Fweny wuoyo kuom ang’o?
Penjo mamoko
- Som Tich Joote 28:16-31 kod Jo Filipi 1:13.
Paulo ne otiyo nade gi thuolo ma ne en go ka en e twech Rumi, kendo yie mare motegno ne okonyo kanyakla mar Jokristo e yo mane? (Tich 28:23, 30; Fili. 1:14)
- Som Jo Filipi 2:19-30.
Paulo ne owacho weche mage mabeyo kuom Timotheo gi Epafrodito, kendo wanyalo luwo ranyisi mar Paulo nade? (Fili. 2:20, 22, 25, 29, 30; 1 Kor. 16:18; 1 Thes. 5:12, 13)
- Som Filemon 1-25.
Paulo ne onyiso Filemon ni obed gi chuny mane kotimo gima kare, to mano bedo ranyisi nade ne jodong kanyakla kindegi? (File. 9; 2 Kor. 8:8; Gal. 5:13)
Weche Paulo mayudore e Filemon 13, 14 nyiso nade ni ne ok odwar chwanyo chuny ji mamoko e kanyakla? (1 Kor. 8:7, 13; 10:31-33)
- Som 2 Timotheo 4:7-9.
Mana kaka jaote Paulo, wanyalo bedo kod adier nade ni Jehova biro gwedhowa ka watimo kinda ma wabedo jo makare nyaka giko? (Mat. 24:13; Hibr. 6:10)


text:
Somo mar 8
Ang’o Momiyo Nyasaye Oweyo Richo gi Chandruok Mondo Obedie?
1. Richo ne ochakore nade?
Richo ne ochakore e piny kane Satan owacho miriambo mokwongo. Ne ochwe Satan kaka malaika makare chuth, kata kamano, ne “ok ochung’ e adiera.” (Johana 8:44) Ne onyago gombo mar yudo lamo ma en ratiro mar Nyasaye kende. Satan ne owuondo Hawa, dhako mokwongo, kendo ne owuonde mondo oluwe kar luwo Nyasaye. Adam ne oriwo Hawa lwedo e ketho chik Nyasaye. Yiero mar Adam ne okelo chandruok koda tho.—Som Chakruok 3:1-6, 19.
Kane Satan owacho ne Hawa ni oketh chik Nyasaye, ne ochako ng’anjo ne ratiro mar Nyasaye mar bedo jaloch, kata ne duong’ne kaka jal Mamalo Chutho. Thoth dhano oseriwo Satan lwedo e kwedo Nyasaye kaka Jaloch. Omiyo Satan osebedo jaloch kata “jaduong’ mar pinyni.”—Som Johana 14:30; 1 Johana 5:19.
2. Be chwech mar Nyasaye ne orem e yo moro?
Tije duto mag Nyasaye gin makare chuth. Dhano koda malaike ma ne Nyasaye ochweyo ne nigi nyalo mar makore gi chike Nyasaye e yo makare chuth. (Rapar mar Chik 32:4, 5) Nyasaye ne ochweyowa gi nyalo mar yiero timo gik makare kata gik maricho. Nyalono miyowa thuolo mar nyiso ni wahero Nyasaye.—Som Jakobo 1:13-15; 1 Johana 5:3.
3. Ang’o momiyo Nyasaye oweyo richo mondo obedie nyaka chil kawuono?
Kuom kinde, Nyasaye oseweyo ng’anjo ne loch mare mondo odhi nyime. Nikech ang’o? Mondo onyis ni onge ber mabedoe e bwo loch moro amora mopogore gi mare. (Eklesiastes 7:29; 8:9) Wachno nenore maler sani bang’ higini 6,000 mag loch mar dhano. Joloch ma dhano ok osetieko chuth lweny, mahundu, timbe maok kare, kata tuoche.—Som Yeremia 10:23; Jo Rumi 9:17.
Mopogore gi loch mar dhano, loch mar Nyasaye kelo ber ne jogo morwako lojno. (Isaiah 48:17, 18) Machiegni, Nyasaye biro tieko sirkande duto mag dhano. Mana jogo moyie ni Nyasaye oloch e wigi ema biro dak e piny.—Isaiah 11:9.Som Daniel 2:44.
4. Horuok mar Nyasaye miyowa thuolo mar timo ang’o?
Satan nowacho ni dhano tiyo ne Jehova mana nikech gik ma giyudo kuome. Be diher nyiso kuom ngimani ni wachno en miriambo? Mano nyalore! Horuok mar Nyasaye miyowa thuolo mar nyiso ka be wadwaro ni Nyasaye oloch e wiwa kata wadwaro ni dhano ema oloch e wiwa. Wanyiso yiero ma wasetimo kuom ngima ma waluwo.—Som Ayub 1:8-12; Ngeche 27:11.
5. Wanyalo timo ang’o mondo wanyis ni wayiero Nyasaye obed Jalochwa?
Wanyalo yiero Nyasaye obed Jaloch marwa kuom manye kendo luwo lamo madier ma otenore e Wach Nyasaye, ma en Muma. (Johana 4:23) Wanyalo tamore Satan kik loch e wiwa kuom weyore gi siasa koda lweny, mana kaka Yesu ne otimo.—Som Johana 17:14.
Satan tiyo gi tekone mondo omi timbe anjawo koda timbe makelo hinyruok onere kaka timbe mabeyo. Ka watamore luwo timbe ma kamago, moko kuom osiepewa koda wedewa nyalo jaro kata kwedowa. (1 Petro 4:3, 4) Omiyo timo yiero en gima ochomowa. Be wabiro makore gi jogo mohero Nyasaye? Be wabiro luwo chikene mag rieko kendo mag hera? Ka watimo kamano, wabiro nyiso ni Satan ne oriambo kane owacho ni e bwo tem, onge ng’ato ang’ata manyalo winjo Nyasaye.—Som 1 Jo Korintho 6:9, 10; 15:33.
Hera mar Nyasaye ne dhano miyo wabedo gadier chuth ni richo koda chandruok norum. Jogo manyiso e ngimagi ni giyie gi wachno biro dak e mor e piny nyaka chieng’.—Som Johana 3:16.


text:
Ododo me 46: Cel me Jeriko
GIN ango ma tye ka miyo cel magi me Jeriko tye ka poto? Nen calo bombom madit aye ocelogi. Ento i kare ca onongo gipe ki bombom; kadi wa luduku bene onongo gipe kwede. Man tango mukene pa Jehovah! Wakwanu kong kit ma otimme kwede.
Winy gin ma Jehovah tye ka waco bot Yocwa: ‘In kacel ki lulweny-nyi omyero wuwot wulwor Jeriko. Wuwot wulwor Jeriko kicel i nino acel acel pi nino abicel. Wuting canduk me gicikke wuwot kwede. Lulam dog abiro guwot i nyime kun gukuto tumgi.
‘I nino me abiro myero wuwot wulwor boma-ni tyen abiro. Ci kutu-tum malongo, iwek jo ducu gudange dange lweny. Ci cel-li bipoto ryebbe woko piny.’
Yocwa kacel ki lwak gutimo gin ma Jehovah owaco. I kare ma gitye ka wot, dano ducu guling alinga litik. Ngat mo pe ma oloko. Gin ma onongo tye ka winye aye dwan tum ki mor pa tyen. Lukwor pa jo pa Lubanga ma i Jeriko myero bed lworo omakogi tutwal. Itwero neno tol makwar ma tye ka lyere ki wang dirica-ni? Dirica pa nga ca-ni? Ada, Rakab otimo gin ma lurot-piny guwacce ni otim. Jo me ode ducu onongo gitye i ot kun gikuro piny kacel kwede.
Me giko, i nino me abiro-ne, i nge lworo boma tyen abiro, tum okok, co ma lulweny gudange, ci cel opoto. Ci Yocwa owaco ni: ‘Wunek jo ducu ma i boma-ni ci wuwang woko. Wangu jami ducu. Weku ryal, jabu, mola ki nyonnyo keken, wumi giket i ka kano lim ma i kema me ot pa Jehovah.’
Yocwa owaco bot lurot-piny aryo ca ni: ‘Citu i ot pa Rakab ci wukel en kacel ki jo ode ducu woko.’ Rakab kacel ki jo me ode gubwot kit macalo lurot-piny gukwonge kwede bote.
Yocwa 6:1-25.
Peny
- Ngo ma Jehovah owaco bot co ma lulweny ki lulam-dog ni gutim pi nino abicel?
- Gin ango ma co-nu omyero gutim i nino me abiro-ne?
- Kit macalo ineno kwede i cal-li, ngo ma tye ka timme i kom cel me Jeriko?
- Pingo tol makwar tye gingabbe i wang ot?
- Ngo ma Yocwa owaco ki co ma lulweny ni myero gutim i kom boma meno ki dano ma iye, ento jammi mogo calo ryal, jabu, mola ki nyonyo kono?
- Ngo ma giwaco bot lurot-piny aryo-ca ni gutim?
Peny mukene
- Kwan Yocwa 6:1-25.
Dorre pa Luicrael pi nino abiro pore mada ki tic me pwony pa Lucaden pa Jehovah i kare man me agikki ni nining? (Yoc. 6:15, 16; Ica. 60:22; Mat. 24:14; 1 Kor. 9:16)
Lok pa lanebi ma gicoyo piny i Yocwa 6:26 ocobbe inge mwaka 500, dok man pwonyowa ngo i kom lok pa Jehovah? (1 Luker 16:34; Ic. 55:11)


text:
In Imito Ngeyo Lok Ada?
LOK ada i kom ngo? I kom lapeny mogo ma pigi tego ma dano gipenye kwede. Nyo gwok in bene dong ipenye ki kodi lapeny macalo magi:
- Lubanga tika ada paro piwa?
- Lweny ki peko mono bigik?
- Ngo ma timme i komwa ka wato?
- Gen mo tika dok tye pi jo muto?
- An atwero lega nining wek Lubanga owiny legana?
- An mono atwero nongo yomcwiny nining i kwona?
In iromo nongo lagam me lapeny magi ki kwene? Ka ipenyo jo mapat pat, inongo bene lagam mapat pat. Lupwonye dini-gu bene gimiyo lagam ma pe rwatte ki pa luwotgi. Ka icito i kagwoko bukke nyo dukan me cato buk, iromo nongo bukke mapol ma gitemme me gamo lapeny magi. Ento pol kare buk magi gingone kekengi. Mukene miyo tam ma nen calo ber pi kare moni ento i nge kare manok keken nongo karegi okato woko ci kiloko lokke nyo bukke olu.
Ento tye buk mo acel ma tye ki lagam ma gene. En aye buk ma tye ki lok me ada. Yecu Kricito owaco i legane bot Lubanga ni: “Lokki en ada.” (Jon 17:17) I kare-ni wangeyo ni Lok meno obedo Baibul Maleng. I pot karatac ma lubo man, ibinongo lagam mulil me Baibul wiye wiye, ma tye ada i kom lapeny ma gitye malo-ni.
Lubanga Tika Ada Paro Piwa?
GIN MUMIYO LAPENY MAN BINO: Watye ka kwo i lobo ma opong ki tim gero ki tim maraco. Dini mapol gipwonyo ni peko ma watye ka limone-ni obedo miti pa Lubanga.
GIN MA BAIBUL PWONYO: Lubanga pe kelo gin marac. Yubu 34:10 waco ni: “Lubanga pe twero timo gin marac kadi ki acel, Won Twer Ducu pe timo gin mo ma pe tye atir.” Lubanga tye ki yub mo me mar pi dano. Meno aye oweko Yecu opwonyowa me lega ni: “‘Wonwa ma tye i polo,…Ker meri obin; giti gin ma imito i lobo kit ma gitiyo i polo.” (Matayo 6:9, 10) Lubanga paro piwa tutwal ma oweko en otimo gin mo matek adada me wek yubbe-ni ocobbe.—Jon 3:16.
Nen bene Acakki 1:26-28; Yakobo 1:13; ki 1 Petero 5:6, 7.
Lweny ki Peko Mono Bigik?
GIN MUMIYO LAPENY MAN BINO: Lweny pud tye ka medde ki neko dano mapol ata. Peko ma poto i kom dano olo dong ogudo komwan ducu.
GIN MA BAIBUL PWONYO: Lubanga otito con, kare ma en bikelo iye kuc i wi lobo ducu. I te Kerre ma obedo gamente me polo-ni, dano pe dong “gibimedde ki pwonyo lweny.” Ma ka meno, “gibiteto pala lucwangi doko lak kweri dyang.” (Icaya 2:4) Lubanga bigiko tim maraco ki peko ducu. Baibul cikke ni: “[Lubanga] bijwayo pig wanggi woko ducu. To bene dong bibedo pe, kadi kumo nyo koko, nyo arem, pien gin macon dong ducu gurwenyo woko matwal.”—Niyabo 21:3, 4.
Nen bene Jabuli 37:10, 11; 46:9; ki Mika 4:1-4.
Ngo ma Timme i Komwa ka Wato?
GIN MUMIIYO LAPENY MAN BINO: Pol pa dini me lobo-ni gipwonyo ni gin mo tye i i dano ma medde ki kwo i nge to. Jo mukene giwaco ni jo muto gitwero wano jo makwo nyo ni Lubanga pwodo jo maraco ki bologi i mac me kapiny.
GIN MA BAIBUL PWONYO: I nge to, dano giko bedo kwo woko. Latitlok 9:5 waco ni: “Jo ma dong guto woko pe gingeyo gin mo.” Kit ma jo muto nongo dong pe gitwero ngeyo gin mo, nyo niang gin ma timme-ni, pe gitwero wano nyo konyo jo makwo.—Jabuli 146:3, 4.
Nen bene Acakki 3:19 ki Latitlok 9:6, 10.
Gen mo Tika dok Tye pi Jo Muto?
GIN MUMIYO LAPENY MAN BINO: Wan wamito ni wabed makwo, dok wamito ni wacam kwo ki jo ma wamarogi. Miti me neno jo me amarawa ma guto obedo gin ma tye i remowa.
GIN MA BAIBUL PWONYO: Kibicero pol pa jo muto woko. Yecu ociko ni “jo ma tye i lyel [me nipo, New World Translation]…gibikatti woko.” (Jon 5:28, 29) Ma lubbe ki yub mukwongo pa Lubanga, jo ma kibicerogi-ni gibibedo ki kare me kwo i lobo paradic. (Luka 23:43) Jami ma kiciko pigi i anyim-mi tye iye bedo ki yotkom labongo two mo ki kwo ma pe tum pi dano ma luwiny. Baibul waco ni: “Jo ma kitgi atir gibicamo lobo, dok gibibedo iye matwal.”—Jabuli 37:29.
Nen bene Yubu 14:14, 15; Luka 7:11-17; ki Tic pa Lukwena 24:15.
An Atwero Lega Nining Wek Lubanga Owiny Legana?
GIN MUMIYO LAPENY MAN BINO: Dano me dini ducu gilego. Ento jo mapol gitamo ni legagi pe kigamo.
GIN MA BAIBUL PWONYO: Yecu opwonyowa ni pe myero wabed ka nwoyo en lok acel moni-ni ka watye ka lega. En owacci: “Ka wulego pe myero wunwo gin acel-li kare ki kare.” (Matayo 6:7, NW) Ka ce wamito ni Lubanga owiny legawa, ci omyero waleg i yo ma en cwako. Me timo meno, omyero kong wanong pwony i kom gin ma Lubanga mito ka dong waleg i yo ma rwatte kwede. Waraga mukwongo pa Jon 5:14 tito ni: “Ka walegge gin mo kun walubo gin ma en [Lubanga] mito, ci en winyo legawa.”
Nen bene Jabuli 65:2; Jon 14:6, 14; ki 1 Jon 3:22.
An Mono Atwero Nongo Yomcwiny Nining i Kwona?
GIN MUMIYO LAPENY MAN BINO: Jo mapol gitamo ni cente, yweka, nyo bedo laber aye keligi yomcwiny. Pi meno, giyelle me yenyo jami magi, ento dok ginongo ni yomcwiny kara pe i jami magi.
GIN MA BAIBUL PWONYO: Yecu onyuto lagony me nongo yomcwiny i kare ma owaco ni: “Gitye ki [‘yomcwiny,’NW] jo ma gingeyo ni gin lucan i lok me cwiny.” (Matayo 5:3) Yo acel keken ma watwero nongo kwede yomcwiny me ada aye obedo kwanyo yo me cobo mitiwa ma pire dit atika me ngeyo Lubanga ki yubbe piwa. Lok ada meno nonge i Baibul. Ngeyo lok ada meno twero konyowa me niang gin ma pire tek ki gin ma pire pe tek. Ka waye ni lok ada me Baibul aye otirwa i moko tamwa ki dok i gin ma watimo ci wabibedo ki kwo maber.—Luka 11:28.
Nen bene Carolok 3:5, 6, 13-18 ki 1 Temceo 6:9, 10.
Magi gubedo lagam macek cek ma Baibul miyo i kom lapeny abicel-li. In imito ngeyo jami mapol makato kenyo? Ka ce itye i kin jo ma “gin lucan i lok me cwiny,” ci nongo imito. Iromo penye ki lapeny mukene calo: ‘Ka Lubanga paro piwa, ci pingo en oweko ni tim marac ki peko obed tye cakke wa i tekwaro? An atwero yubo kwo me oda nining?’ Baibul miyo lagam muromo dok ma kelo yengo i kom lapeny magi ki mukene mapol.
Ento jo mapol i kare-ni pe gimito kwano Baibul. Gin gineno calo obedo buk mo madit ma cawa mukene niang iye tek. In imito ni kikonyi wek inong lagam ma tye i Baibul? Lucaden pa Jehovah gitiyo ki jami aryo ma twero konyi.
Mukwongo obedo buk me Baibul Mono Ada Pwonyo Gin Ango? ma kiyubo me konyo jo ma nongo tic omako komgi wek gunen lagam ma Baibul miyo pi lapeny ma pigi tego. Me aryone obedo yub me kwano Baibul ki gang. Lacaden pa Jehovah mo ma bedo cok kwedi dok romo pwonyo jami ma i Baibul twero bino i gangi nyo i kabedo mo maber piri ci wunyamo kwede lok me Baibul cabit ki cabit, labongo kit cul mo. Dano milion mapol i twok lobo-ni dong gunongo kony ki i yub man. Polgi dong gutyeko ye kun giwaco ni: “An dong atyeko nongo lok me ada!”
Pe tye lonyo mo madit kato man. Lok ada me Baibul gonyowa ki i tim me kwiya piny, anyobanyoba, ki dong lworo ma konye pe. Miniwa gen, kwo ma tyene tye, kacel ki yomcwiny. Yecu owacci: “Wubingeyo lok me ada, lok me ada bigonyowu.”—Jon 8:32.


text:
Ododo me 104: Yecu Odok i Polo
KA NINO woto ki kato, Yecu onyutte bot lulub kore tyen mapol. Nino mo acel lupwonnye ma romo 500 kulu guneno en. Ka en nyutte botgi in ingeyo gin ma en loko iye? Ker pa Lubanga. Jehovah ocwalo Yecu i lobo me pwonyo pi Ker-ri. Dok en tye ka medde ki timo man kadi wa i nge cere ki i to.
Wi po gin ma ker pa Lubanga obedo? Ee, Ker-ri aye gamente kikome pa Lubanga i polo, dok Yecu aye Ngat ma Lubanga oyero me bedo kabaka. Kit ma wakwano kwede, Yecu onyuto kit ma en ebibedo kwede kabaka maber adada kun pito jo ma kec onekogi, cango lutwo, dok bene cero wa jo muto!
Pi meno i kare ma Yecu biloc macalo kabaka pi mwaka alip acel, kwo bibedo nining i wi lobo? Ada lobo ducu gibiloko doko paradic ma mwonya adada. Lweny, nyo turo cik, nyo two, nyo kadi wa to bibedo pe. Wan wangeyo ni man tye ada pien Lubanga oyubo lobo me bedo paradic wek dano gunong mit me kwo iye. Meno aye gin mumiyo i acakki piny en oyubo poto me Eden. Dok Yecu bineno ni olo twal kitimo gin ma Lubanga mito ni otimme.
Kare dong oromo pi Yecu me dok cen i polo. Pi nino 40 Yecu obedo ka nyutte bot lupwonnyene. Pi meno gin gungeyo labongo gung cwiny mo ni en dok tye makwo odoco. Ento ma peya oweko lupwonnyene en owaco botgi ni: ‘Wubed i Jerucalem nio wang ma wunongo cwiny maleng.’ Cwiny maleng obedo teko pa Lubanga, calo yamo ma kodo, ma bikonyo lulub kore me tiyo gin ma Lubanga mito. Me agikki, Yecu owaco ni: ‘Wun myero wutit lok i koma wa i agikki lobo.’
Ka Yecu owaco man, gin mo me aura tutwal otimme. En ocako cito malo i polo, kit ma itwero neno kwede kany-nyi. Ci pol mo oume woko ki i wanggi, dok lupwonnye pe gumedo ki neno Yecu dong. Yecu odok i polo, ci ocako loyo lulub kore ma i wi lobo ki kunnu.
1 Jo Korint 15:3-8; Niyabo 21:3, 4; Tic pa Lukwena 1:1-11.
Peny
- Lupwonye pa Yecu adi ma gunene inino mo acel, dok gin ango ma en oloko pire botgi?
- Ker pa Lubanga obedo gin ango, dok kwo bibedo nining i lobo ka Yecu tye ka loc calo Kabaka pi mwaka alip acel?
- Pi nino adi kulu ma Yecu obedo ka nen kwede bot lukwena-ne, ento man onongo obedo dong kare me timo ngo pi en?
- Ma dong cok ki weko lukwena-ne, gin ango ma Yecu ociko botgi me timo?
- Gin ango ma tye ka timme i cal-li, dok kom Yecu oume nining ki i wangi?
Peny mukene
- Kwan 1 Jo Korint 15:3-8.
Pingo lakwena Paulo oloko labongo akalakala i kom cer pa Yecu, dok gin ango ma Lukricitayo giromo loko pire labongo akalakala kombeddi? (1 Kor. 15:4, 7, 8; Ic. 2:2, 3; Mat. 24 :14; 2 Tem. 3:1-5)
- Kwan Tic pa Lukwena 1:1-11.
Tic me pwony onya omako pin ma romene, kit ma giwaco kwede i Tic pa Lukwena 1:8? (Tic 6:7; 9:31; 11:19-21; Kol. 1:23)


text:
Wajulizi pa Jehova—Wabedo Jomene?
Wawok i nonin mopokere opokere kendo waluwo dhudhok mopokere opokere, to wajojye wani gi gikipiny ma riwo wan. Gimadwoŋ loyo, wajojye walamo Jehova, Were achiel maradyeri mochweyo kis gimoro. Watimo gima nyalere jye bedo paka Yesu Kristo, aka watero ni obedo wor madwoŋ swa lwoŋo wan ni Jokristo. Wajojye walimo hongo to wafuonjo ji Baibul kodi wach maber ma mako kwoŋ Ker pa Were. Ilwoŋo wan ni Wajulizi pa Jehova, rupiri wawacho ri ji adyeri ma mako kwoŋ Jehova kodi Ker pere.
Ori websait mawan. Soma Baibul g’intanet. Medere fuonjirok gima mako kwoŋ wan kodi yeyo mawan.


text:
LOK MA I POK NGEYE | GAMENTE MA CAMUCANA PE IYE
Camucana ma i Gamente Orwako Lwite Matut
Camucana ma i gamente obedo tic ki twero me loyo lwak i yo marac wek inong gin ma imito. Nywaro twero kumeno dong ocakke wacon. Me labolle, Baibul tye ki Cik ma gengo wilo lungolkop, dok man nyuto ni kodi tim-mi onongo dong tye mwaki 3,500 mukato angec. (Nia 23:8) Ki lok ada, camucana pe kwako mere gamo lim ma kiwili kwede keken. Lutic pa gamente ma gin lucamucana i kine mukene gikwalo jami, gitiyo ki jami ma myero pe guti kwede, nyo bene gikwalo cente labongo lworo. Gin bene gitwero tic ki twerogi me tero luremgi nyo wadigi i yo mapat ki jo mukene.
Kadi bed ni camucana twero timme i dul mo keken, ento nen calo camucana ma i gamente aye dong rac loyo. Buk mo ma dul me Transparency International aye ocoyo ma kilwongo ni The 2013 Global Corruption Barometer, [Lok i Kom Camucana ma Timme i Twok Lobo Lung] waco ni dano mapol i twok lobo ducu gitamo ni lucamucana ma dong giraco loyo aye pati me wibye, abili, lutic pa gamente, lumok cik, ki dong lungolkop. Nen kong ripot mogo ma nyuto peko man ka maleng.
AFRIKA: I 2013, lutic pa gamente ma romo 22,000 i lobo South Africa kimoro adot i komgi pi tim me camucana.
AMERICAS: I 2012, dano ma romo 25 i lobo Brazil kitweyogi i buc pi tic ki cente pa lwak me wilo kwir. I kin jo ma kitweyogi i buc obedo ngat ma kong otiyo macalo ladit wi mony, nyo dano me aryo i gamente me lobo meno.
ACIA: I Seoul, i lobo South Korea, dano 502 guto i kare ma ot mo opoto i wigi i 1995. Lukwed lok gunongo ni kiwilo lutic mogo pa gamente ci gin guye ni lugedo gurub cementi manok kun pe gilubo cik me gwokke ki i awano.
ULAYA: Cecilia Malmström, ma en aye Ladit ma loyo European Commission Home Affairs owaco ni “Peko man [camucana i Ulaya] dong onya i rwom ma lamal adada.” En omedo ni “lucungo wibye nen calo pe gimito jwayo woko camucana ki pete tere ducu.”
Camucana ma i gamente orwako lwite matut adada. Lapwony mo ma nyinge Susan Rose-Ackerman, ma tye ki ngec matut ma lubbe ki lweny i kom camucana ocoyo ni “omyero kitim alokaloka madongo ma lubbe ki kit ma gamente tiyo kwede ticce.” Kadi bed ni peko man nen calo pe bigik, Baibul nyuto ni alokaloka madongo twere dok bitimme.


text:
Sigana mar 74: Ng’at ma Jachir
NE ANE kaka ji jaro ng’at manie pichano. Be ing’eyo ni en ng’a? Mani en Jeremia. En janabi maduong’ ahinya mar Nyasaye.
Bang’ Ruoth Josia chako ketho nyiseche mopa a e piny, Jehova nyiso Jeremia mondo obed janabi mare. Jeremia to paro ni podi otin ahinya ma ok onyal bedo janabi. Kata kamano, Jehova wacho ni obiro konye.
Jeremia nyiso Jo-Israel ni mondo giwe timo timbe maricho. Owachonegi ni, ‘Nyiseche ma ogendini mamoko lamo gin nyiseche manono.’ Kata kamano, ng’eny Jo-Israel neno ni ber mondo gilam nyiseche mopa moloyo lamo Jehova Nyasaye madier. Ka Jeremia nyiso ji ni Nyasaye biro kumogi nikech timbegi maricho, gin ginyiere anyiera.
Higini kalo. Josia tho, kendo dweche adek bang’e, wuode ma Jehoyakim bedo ruoth. Jeremia siko ka nyiso ji ni: ‘Jerusalem ibiro kethi ka ok unyal weyo yoreu maricho.’ Jodolo mako Jeremia kendo gikok ni: ‘Owinjore onegi nikech weche miwachogi.’ Bang’e, jodolo wacho ni ruodhi mag Israel: ‘Jeremia nyaka negi, nikech osewuoyo marach e wi pinywa.’
Ang’o ma Jeremia biro timo koro? Ok oluor! Onyiso jogo duto ni: ‘Jehova noora mondo anyisu gigi. Ka ok unyal loko yoreu mag dak marichogi, Jehova biro ketho Jerusalem. To ng’euru wachni maler: Ka unega, to unego ng’at ma ok oketho gimoro.’
Ruodhi-gi weyo Jeremia mondo obed mangima, kata kamano Jo-Israel ok lok timbegi maricho. Bang’e, Nebukadnezzar ruodh Babulon, biro kendo okedo gi Jerusalem. Gikone, Nebukadnezzar timo Jo-Israel wasumbini mage. Okawo ji mang’eny kuomgi, kendo oterogi Babulon. Par ane kaka inyalo winjo, ka joma ok ing’eyo obiro kendo ogoli dalau nyaka e piny ma ok ing’eyo!
Jeremia 1:1-8; 10:1-5; 26:1-16; 2 Ruodhi 24:1-17.
Penjo
- Rawera manie pichano en ng’a?
- Ang’o ma Jeremia paro kuom bedone janabi, to ang’o ma Jehova nyise?
- En wach mane ma Jeremia siko ka wacho ne ji?
- Jodolo ne temo tamo Jeremia nade, to onyiso e yo mane ni ok oluor?
- Ang’o matimore ka Jo-Israel ok lok timbegi maricho?
Penjo mamoko
- Som Yeremia 1:1-8.
Kaluwore gi ranyisi mar Jeremia, en ang’o ma dwarore mondo ng’ato obed jatich Jehova? (2 Kor. 3:5, 6)
Ranyisi mar Jeremia nyalo jiwo nade rawere ma Jokristo e ndalowa? (Ekle. 12:1; 1 Tim. 4:12)
- Som Yeremia 10:1-5.
Jeremia tiyo gi ranyisi mane maber mondo onyis kaka geno e nyiseche mopa en gima nono? (Yer. 10:5; Isa. 46:7; Hibr. 2:19)
- Som Yeremia 26:1-16.
Seche ma gichiwo siem e ndalowa, ere kaka jo modong’ mowir mo timo kaka Jehova ne ochiko Jeremia ni mondo ‘kik opand kata wach achiel’? (Yer. 26:2; Rapar 4:2; Tich 20:27)
Jeremia ne ochiwo ranyisi mane ni Joneno mag Jehova malando weche mag siem mowuok kuom Jehova e ndalogi? (Yer. 26:8, 12, 14, 15; 2 Tim. 4:1-5)
- Som 2 Ruodhi 24:1-17.
Gin gik mage maricho ma ne otimore ni Juda nikech weyo Jehova? (2 Ruo. 24:2-4, 14)