text:
SULA MAR ARIYO
Muma en Buk Moting’o Wach Nyasaye
1, 2. Ang’o momiyo Muma en mich makende?
IWINJOGA nade ka osiepni moro okeloni mich? Donge irikniga yawe, kendo ibedoga mamor ni osiepni opari. Ok inyal weyo ma ok igoyone erokamano!
2 Muma en mich ma Nyasaye omiyowa. Oting’o weche ma ok wanyal yudo kamoro amora. Kuom ranyisi, onyisowa ni Nyasaye nochueyo polo, piny, kod dichwo gi dhako mokwongo. Omiyowa puonj ma nyalo konyowa sama wan gi chandruok. Muma nyisowa kaka Nyasaye biro timo dwache mar loso piny obed kama ber moloyo. Mago duto miyo Muma bedo mich makende!
3. Ibiro fwenyo ang’o kaka imedo puonjori Muma?
3 Kaka imedo puonjori Muma e kaka ibiro medo fwenyo ni kare Nyasaye dwaro ni ibed osiepne. Kaka imedo puonjori mathoth e wi Nyasaye e kaka ibiro medo bedo osiepne.
4. Ere kaka Muma oloyo buge mamoko?
4 Muma oselok e dhok ma dirom 2,600, kendo ji bilionde ni kode. Ji mokalo pasent 90 e piny mangima nyalo somo Muma e dhogi giwegi. Juma ka juma, ji mokalo milion achiel yudoga Muma! Onge buk moro amora ma inyalo pim gi Muma.
5. Ang’o momiyo wanyalo wacho ni Muma “okudh gi much Nyasaye”?
5 Muma en buk ma “okudh gi much Nyasaye.” (Som 2 Timotheo 3:16.) Kata kamano, jomoko nyalo wacho niya: ‘Muma ne ondik gi dhano, ere kaka inyalo wach ni ne oa kuom Nyasaye?’ Muma chiwo dwoko niya: “Ji ne wacho weche moa kuom Nyasaye ka luwore gi kaka roho maler ne tayogi.” (2 Petro 1:21) Mano inyalo pim gi meneja ma wacho ne sekretari mare mondo ondik barua e loye. Inyalo wacho ni weche manie baruano gin mag ng’a? Gin mag meneja to ok sekretari. E yo ma kamano, Nyasaye e wuon Muma to ok joma ne otiyogo e ndike. Nyasaye ne otayogi mondo gindik pache. Omiyo, Muma en “wach Nyasaye.”—1 Jo-Thesalonika 2:13; som Weche Momedore namba 2.
MUMA OTING’O WECHE MADIER
6, 7. Ang’o momiyo wanyalo wacho ni weche manie Muma ok pingre?
6 Muma ne ondik kuom higni mokalo 1,600. Joma ne ondike ne odak e kinde mopogore opogore. Moko kuomgi ne osomo ahinya moloyo jowetegi. Kuom ranyisi, achiel kuomgi ne en laktar. Moko ne gin jopur, jolupo, jokwath, jonabi, jong’ad bura, kod ruodhi. Kata obedo ni ne ondik Muma gi ji mopogore opogore, weche manie iye to otudore adimba. Ok owach gimoro e sula moro kae to oloko wachno e sula machielo. *
7 Buk mokwongo e Muma nyisowa kaka chandruoge ne ochakore. Buk mogik nyisowa kaka Nyasaye biro tieko chandruogego kae to piny duto biro bedo Paradiso. Muma wuoyo e wi gik ma notimore kuom higni alufe, kendo onyisowa ni singo mag Nyasaye chopoga kinde duto.
8. Chiw ane ranyisi mag weche moko ma Muma wacho ma jo sayans osenono moyudo ni gin adier.
8 Muma ne ok ondik mondo opuonjwa weche mag sayans, kata ni mondo oti kode e skul kaka buge mamoko. Kata kamano, weche moko mowacho ma jo sayans bende osetimoe nonro gin adier. Donge kamano e kaka buk moting’o wach Nyasaye onego obed? Kuom ranyisi, bug Tim Jo-Lawi oting’o chike ma Nyasaye nomiyo Jo-Israel mondo gitigo e geng’o tuoche ma landore. Wechego nondik chon ka dhano pok nong’eyo kaka kute moko kelo tuoche. Muma bende puonjo ni piny ok osir gi gimoro. (Ayub 26:7) Kinde ma ji ne pok ong’eyo ni piny olworore, Muma nosewacho chon ni olworore.—Isaiah 40:22.
9. Bedo ni kinde duto jondik Muma ne wacho adier konyowa fwenyo wach mane?
9 Sama Muma wuoyo e wi gik ma notimore chon, kinde duto owachoga adiera. Kata kamano, buge mamoko ma lero weche ma notimore chon ok wachga adiera kinde duto nikech joma nondikogi ne pando weche moko. Kuom ranyisi, ne ok gindik kaka pinygi ne olo e lweny moro. Mopogore kodgi, jondik Muma ne wacho adier kata mana e wi kaka ne olo piny Israel. Bende, ne gindiko ketho ma ne gitimo. Kuom ranyisi, e bug Kwan, Musa nyisowa richo maduong’ ma ne otimo momiyo Nyasaye okume. (Kwan 20:2-12) Bedo ni jondik Muma ne wacho adier nyisowa ni Muma en buk ma oa kuom Nyasaye. Mano nyiso ni wanyalo geno weche manie Muma.
MUMA OTING’O PUONJ MABEYO
10. Ang’o momiyo puonj manie Muma nyalo konyowa e kindegi?
10 Muma en buk ma ‘okudh gi much Nyasaye kendo okonyo kuom puonjo ji, kuom siemo ji, kuom rieyo gik moko.’ (2 Timotheo 3:16) Muma oting’o puonj ma nyalo konyowa e kindegi. Jehova ong’eyo kaka nochueyowa, omiyo ong’eyo kaka waparo kod kaka wawinjo e chunywa. Ong’eyowa maber moloyo kaka wang’ere wawegi, kendo odwaro ni wabed mamor. Ong’eyo gik ma nyalo konyowa kod ma nyalo hinyowa.
11, 12. (a) Gin puonj mage mabeyo ma Yesu nochiwo e Mathayo sula mar 5 nyaka 7? (b) Gin puonj mage mamoko ma wanyalo yudo e Muma?
11 E Mathayo sula 5 nyaka 7, Yesu nochiwo puonj mabeyo ma nyisowa kaka onego walem, gima wanyalo timo mondo wabed mamor, kaka wanyalo dak gi kuwe gi jowetewa, kod paro monego wabedgo e wi pesa. Kata obedo ni nochiwo puonjgo higni 2,000 mosekalo, pod ginyalo konyowa nyaka sani.
12 Bende, Jehova tiyo gi Muma mondo omiwago puonj ma nyalo konyowa bedo gi ngima maber mar joot, bedo jotich mabeyo, kendo konyowa dak gi kuwe gi ji duto. Puonj mag Muma nyalo konyowa waduto kamoro amora ma wadakie, kendo ginyalo konyowa loyo chandruoge ma wan-go.—Som Isaiah 48:17; som Weche Momedore namba 3.
WECHE MANIE MUMA MA NOKOR GIN WECHE MIGENO
13. Ang’o ma Isaya nokoro ni ne dhi timore ne Babilon?
13 Weche mathoth ma Muma ne okoro osetimore. Kuom ranyisi, Isaya ne okoro ni ne idhi keth Babilon. (Isaiah 13:19) Ne olero adimba kaka ne idhi keth taon mar Babilon. Taondno ne nigi rangeye madongo kendo ne nitie aora moro ma ne olwore. Kata kamano, Isaya nokoro ni ne idhi duon aorano kendo rangeye taondno ne dhi dong’ koyawore. Joma ne dhi monjo taondno ne dhi donjo ma ok gikedo kata matin. Bende, Isaya nokoro ni ng’at miluongo ni Kuros e ma ne dhi loyo Jo-Babilon.—Som Isaiah 44:27–45:2; som Weche Momedore namba 4.
14, 15. Ere kaka weche ma Isaya nokoro ne ochopo kare?
14 Higni mia ariyo bang’ ka nosekor wechego, nitie jolweny ma nobiro mondo gimonj Jo-Babilon. En ng’a ma ne otelo ne jolwenygo? Mana kaka ne osekor, Ruodh Jo-Persia miluongo ni Kuros e ma ne otelonegi. Weche mamoko duto ma ne okor ne ochopo kare mana kaka ne osekorgi.
15 E otieno ma ne omonjie Jo-Babilon, noyudo ka gimetho, gichiemo, kendo gimiel. Taondno ne nigi ohinga kod aora molworo. Omiyo, ne giparo ni onge gimoro amora ma ne nyalo monjogi. Sama ne gidhi nyime gi nyasi, Kuros kod jolweny mage ne okunyo mtaro mag baro pi aora. Pi aorano noduono mochopo kama jolweny mag Persia ne nyalo yore. Kata kamano, ne gidhi kadho ohinga molworo Babilon nade? Mana kaka ne osekor, rangeye nodong’ koyawore, ma jolweny odonjo Babilon ma ok gikedo.
16. (a) Ang’o ma Isaya nokoro ni ne dhi timore ne Babilon? (b) Wang’eyo nade ni weche ma ne Isaya okoro notimore adier?
16 Isaya nokoro ni bang’e onge ng’ama ne dhi dak Babilon kendo. Ne ondiko kama: ‘Ji ok nodagie ndalo duto, ji ok nogedie tieng’ ka tieng’.’ (Isaiah 13:20) Be wach ma nokorno notimore? Kama Babilon ne nitiere chon yudore kilomita ma dirom 80 yo milambo mar Baghdad e piny Iraq, kendo pod en gunda nyaka sani. Onge ng’ama odak kanyo. Jehova noketho Babilon chuth mana ka gima “oyue gi yuech.”—Isaiah 14:22, 23, The Bible in Luo, 1976. *
17. Ang’o momiyo wanyalo geno singo duto ma Nyasaye osesingo?
17 Weche mathoth ma nokor osetimore, to mano miyo wabedo gadier ni gik mamoko ma Muma wacho ni biro timore e kinde mabiro gin adier. Wanyalo bedo gadier ni Jehova biro chopo singo mare mar loso piny obed Paradiso. (Som Kwan 23:19.) Wan gi geno mar yudo “ngima ma nyaka chieng’ ma Nyasaye ma ok nyal riambo nosingo chon ahinya.”—Tito 1:2. *
MUMA NYALO LOKO NGIMANI
18. Ang’o ma Paulo nowacho e wi “wach Nyasaye”?
18 Wasepuonjore ni onge buk moro minyalo pim gi Muma. Weche manie iye nigi tudruok maber, kendo owacho adier sama owuoyo e wi sayans kod weche ma notimore chon. Bende, omiyowa puonj mabeyo kendo oting’o weche ma nokor to osetimore gadier. Kata kamano, Muma konyowa mokalo kanyo. Jaote Paulo nondiko niya: “Wach Nyasaye ngima kendo en gi teko ma tiyo.” Mano tiende en ang’o?—Som Jo-Hibrania 4:12.
19, 20. (a) Ere kaka Muma nyalo konyi mondo inonri iwuon? (b) Inyalo nyiso nade ni imor gi Muma kaka mich mowuok kuom Nyasaye?
19 Muma nyalo loko ngimani. Onyalo konyi nonori iwuon. Onyalo konyi ng’eyo weche ma ling’ ling’ miparo kod kaka iwinjo. Kuom ranyisi, wanyalo paro ni wahero Nyasaye. Kata kamano, mondo wanyis ni wahere gadier, nyaka waluw puonj manie Muma.
20 Kuom adier, Muma en buk moting’o wach Nyasaye. Nyasaye dwaro ni isom Muma, inone, kendo ihere. Dhi nyime puonjori weche manie Muma kendo nyis ni imor gi mich ma Nyasaye omiyino. Kae to, ibiro ng’eyo malong’o chutho kaka Nyasaye ne dwaro ni ngima dhano obed. E sula ma luwo mae, wabiro medo puonjore e wi dwaroneno.
^ par. 6 Jomoko wacho ni weche manie Muma pingore, kata kamano, mano ok en adier. Som sula mar 7 e buk miluongo ni Biblia—Neno la Mungu au la Binadamu? ma ogo gi Joneno mag Jehova.
^ par. 16 Ka diher yudo weche momedore mokor e Muma, inyalo somogi e brosua miluongo ni A Book for All People e ite mar 27-29, mogo gi Joneno mag Jehova.
^ par. 17 Kethruok mar Babilon en mana achiel kuom weche ma nokor e Muma mochopo kare. Inyalo yudo weche ma nokor e wi Yesu Kristo ka isomo Weche Momedore namba 5.


c: text/html

text:
PWONY ME 4
Yecu Kricito En Anga?
1. Kwo pa Yecu ocakke nining?
Yecu obedo cwec mukwongo pa Lubanga. Mapat ki jo me lobo-ni, Yecu okwo i polo calo malaika ma peya ginywale i lobo. (Jon 8:23) Yecu okonyo i cweyo jami mukene-ni ducu. En kene aye ma Jehovah ocweyo en kikome dok meno omiyo kilwonge ni “latin acel keken” pa Lubanga. (Jon 1:14) Yecu otiyo calo Lalok pi Lubanga, pi meno kilwonge bene ni “Lok.”
2. Pingo Yecu obino i lobo?
Lubanga ocwalo Wode i lobo kun nako kwone ki i polo keto i i anyaka mo ma Lajudaya ma nyinge Maliam ma pud onongo pe ngeyo laco. Pi meno Yecu pe obedo ki wego ma dano. (Luka 1:30-35) Yecu obino i lobo pi tyen lok magi (1) me pwonyo lok ada madok i kom Lubanga, (2) me miyo lanen i kom kit me timo miti pa Lubanga kadi watye ka lweny ki pekki mapol, ki (3) me miyo kwone ma labongo roc-ci me “koko jo mapol.”
3. Pingo wamito ginkok?
Ginkok obedo wel cente ma kimiyo me gonyo ngat moni ki i kom to. (Nia 21:29, 30) To kacel ki tiyo onongo pe gubedo but yub pa Lubanga pi dano. Wangeyo meno nining? Lubanga owaco bot laco mukwongo, Adam, ni tekke en otimo gin ma Baibul lwongo ni bal-li, en bito woko. Kono onongo Adam pe otim bal onongo en pe obito. (Acakki 2:16, 17; 5:5) Baibul waco ni, to “obino” i lobo kun a ki bot Adam. Pi meno, likwayi pa Adam ducu gulako bal ki mucarane to, ki bote. Wamito ginkok ma twero gonyowa ki i to ma walako ki bot Adam.
Anga ma onongo twero culo ginkok wek ogonywa ki i to? Ka wato nongo waculo pi balwa keken. Pe tye dano mo ma tye ki roc ma onongo twero culo pi bal pa ngat mukene.
4. Pingo Yecu oto?
Yecu pat ki wan pien en onongo peke ki roc mo. Pi meno, onongo pe mitte ni en oto pi bal-le—pe otimo bal mo. Me kaka meno, Yecu oto pi bal pa jo mukene. Lubanga onyuto mar ma dok pat tutwal pi dano ki cwalo Wode me to piwa. Yecu bene onyutu marre botwa ki winyo Wonne kacel ki miyo kwone pi balwa.
5. Ngo ma Yecu tye ka timone i kareni?
I kare ma Yecu tye i lobo, en ocango two, ocero jo muto, dok okonyo jo ma gitye ki peko. En onyuto gin ma ebitimo i anyim pi jo ducu ma gin luwiny. (Matayo 15:30, 31; Jon 5:28) I nge to pa Yecu, Lubanga ocero en me kwo calo cwec me cwiny. (1 Petero 3:18) Lacen Yecu obedo i nget Lubanga tung lacuc kun kuro ni Jehovah omiye twero me loc calo Kabaka ma loyo lobo lung. (Jo Ibru 10:12, 13) I kareni Yecu tye ka loc i polo calo Kabaka, kun lulub kore ma i lobo gitye ka tito kwena maber-ri i lobo ducu.
Cokcok-ki, Yecu bitic ki tekone calo Kabaka me kelo agikki me pekki ducu kacel ki jo ma gikelo pekki magi. Dano ducu ma ginyutu niyegi i kom Yecu kun giwinyo en gibibedo ki yomcwiny i paradic i lobo.
MED NGECCI
Baibul Mono Ada Pwonyo Gin Ango?

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
SULA MAR APAR GACHIEL
Ang’o Momiyo Chandruok Ng’eny?
1, 2. Ji penjorega penjo mage?
PILE ka pile wawinjoga ripode mag masiche mang’eny ma timore e piny. Kuom ranyisi, wasewinjo ni Tsunami oketho gweng’ moro, ng’ato ohinyo kendo onego ji e kanisa, kendo ni tuo mar kansa onego miyo moro man gi nyithindo abich.
2 Sama masiche kaka mago otimore, ji dwaroga ng’eyo gimomiyo gitimre. Gipenjore gimomiyo sigu kod chandruoge ng’eny e piny. Be isegapenjorie kamano?
3, 4. (a) En penjo mane ma Habakuk nopenjo? (b) Jehova nodwoke nade?
3 Muma konyowa ng’eyo ni nitie jotich Nyasaye ma bende nopenjore penjo kaka mago. Kuom ranyisi, Janabi Habakuk nopenjo Jehova niya: ‘Nang’o inyisa gi mamono, kendo imiya ng’iyo thagruok? Mecho kod tim machach ni e nyim wang’a. Kendo nitie nditi, mi miero otimore.’—Habakkuk 1:3.
4 E bug Habakkuk 2:2, 3, nyisowa kaka Jehova nodwoko penjo ma Habakuk nopenje kod kaka nosingo ni odhi loko weche mapiyo. Jehova ohero ji ahinya. Muma wacho ni ‘odewowa.’ (1 Petro 5:7) Dhano nyalo winjo marach ka gineno ka jowetegi chandore. Kata kamano, Nyasaye to winjo marach moloyo sama oneno ka ji chandore. (Isaiah 55:8, 9) Omiyo, koro wanon ane penjo ma luwoni, Ang’o momiyo chandruoge ng’eny e piny?
ANG’O MOMIYO CHANDRUOGE NG’ENY?
5. Ang’o ma jopuonj mag dinde puonjoga e wi chandruoge? To ang’o ma Muma puonjo e wi wachno?
5 Pasta, jodolo, kod jopuonj mag dinde puonjoga ni en dwach Nyasaye mondo ji ochandre. Jomoko wachoga ni Nyasaye nosechano chon gik moko duto ma timore ne dhano, kendo ni ok wanyal ng’eyo gimomiyo notimo kamano. Moko to wacho ni ji duto moriwo nyaka nyithindo matindo tho, kae to gidhi dak gi Nyasaye e polo. Mano en miriambo. Jehova ok e ma kel gik maricho ma timore e piny. Muma wacho kama: “Aparo ni Nyasaye ok nyal timo richo; Ng’a Manyalo Duto ok nyal timo tim mamono ngang’.”—Ayub 34:10.
6. Ang’o momiyo ji keto ketho kuom Nyasaye nikech chandruoge mopong’o piny?
6 Ji mang’eny keto ketho kuom Nyasaye nikech giparo ni Nyasaye e ma locho e wi pinyni. Kata kamano, ne wapuonjore e Sula mar 3 ni Satan Jachien e ma locho e wi pinyni.
7, 8. Ang’o momiyo chandruoge ng’eny e piny?
7 Muma nyisowa ni “piny duto ni e bwo teko mar Ng’at Marach.” (1 Johana 5:19) Jaloch mar pinyni en jasigu mager kendo ma kwiny. ‘Owuondo piny mangima.’ (Fweny 12:9) Ji mang’eny luwo kite. To mano en achiel kuom gik momiyo piny opong’ gi miriambo, sigu kod timbe gero.
8 Nitie gik mamoko ma miyo chandruoge opong’o piny. Bang’ ka Adam gi Hawa ne oseng’anjo ne Nyasaye, ne gimiyo ji duto obedo joricho. Richo osemiyo dhano okelo ne dhano wetegi chandruoge. Kinde mang’eny gidwaro ni gibed gi teko e wi jowetegi. Gihero lweny kendo gihero kwinyo jowetegi. (Eklesiastes 4:1; 8:9) Bende, ji chandorega nikech gik moko duto ‘nigi ndalogi’ kendo gipoyo ji duto. (Eklesiastes 9:11) Aksident kod gik mamoko maricho nyalo timore ne dhano nikech bedo kamoro e sa ma ok owinjore.
9. Ang’o momiyo wanyalo wacho ni nitie gimomiyo Jehova pod oweyo mondo chandruoge obedie?
9 Jehova ok kel chandruoge ne dhano. Omiyo, ok wanyal keto ketho kuome nikech lwenje, mahundu, kod gik mamoko maricho ma timore e piny. Bende, Nyasaye ok kel masiche kaka yiengni mag piny, yamo mager ma muko gik moko kod ataro mar pi. Kata kamano, ng’ato pod nyalo penjore niya, ‘Ka Jehova e ma nigi teko duto, ang’o momiyo ok onyal geng’o gik maricho kaka mago mondo kik timre?’ Wang’eyo ni Nyasaye dewowa ahinya. Omiyo, nyaka bed ni nitie gimomiyo pod oweyo chandruoge mondo obedie.—1 Johana 4:8.
GIMOMIYO NYASAYE OWEYO MONDO CHANDRUOGE OBEDIE
10. En ang’o ma Satan nowacho e wi Jehova?
10 Jachien nowuondo Adam gi Hawa ma giketho chik Jehova e puodho mar Eden. Satan nowacho ni Nyasaye ok en Jaloch maber. Noramo ni nitie gimoro maber ma Nyasaye ne otuono Adam gi Hawa. Satan ne dwaro ni Adam gi Hawa onene kaka jaloch maber moloyo Jehova, kendo ni ne ginyalo dak kata ka Nyasaye onge.—Chakruok 3:2-5; som Weche Momedore namba 27.
11. En penjo mane monego wang’e dwokone?
11 Adam gi Hawa noketho chik Jehova kendo ne ging’anjone. Ne giparo ni ne gin gi ratiro mar yiero timo gima ber gi gima rach. Ere kaka Jehova ne nyalo nyiso ni Adam gi Hawa ne ok otimo yiero maber, kendo ni en e ma ong’eyo gima ber ma nyalo konyo dhano?
12, 13. (a) Ang’o momiyo Jehova ne ok onego Adam gi Hawa gikanyono? (b) Ang’o momiyo Jehova oseweyo Satan mondo obed jaloch mar pinyni, kendo weyo mondo dhano oloch e wigi giwegi?
12 Jehova ne ok onego Adam gi Hawa gikanyono. To ne oweyogi mondo ginyuol nyithindo. Kae to nomiyo nyithind Adam gi Hawa thuolo mar yiero ng’at ma gidwaro ni obed jalochgi. Jehova ne dwaro ni piny opong’ gi joma kare, to mano e gima ne odhi timo kata Jachien tim ang’o.—Chakruok 1:28; Isaiah 55:10, 11.
13 Satan nokwedo Jehova e nyim malaike mang’eny. (Ayub 38:7; Daniel 7:10) Omiyo, Jehova nomiyo Satan thuolo mar nyiso ka be weche ma ne okwedego ne gin adier. Nomiyo dhano bende thuolo mar bedo gi sirkandegi giwegi ka itayogi gi Satan mondo gine ka be ginyalo bedo gi ngima maber ka Nyasaye ok okonyogi.
14. Thuolo ma Nyasaye nochiwo osenyiso ang’o?
14 Kuom higni mang’eny, dhano osebedo ka locho e wigi giwegi to mano ok osemiyo gibedo gi ngima maber. Mano osenyiso ni Satan en jamiriambo. Dhano ok nyal bedo gi ngima maber ka Nyasaye ok okonyogi. Janabi Jeremia ne nikare ka ne owacho kama: “A Jehova, ang’eyo ni dhano ok nyal chweyo chunye owuon, dhano onge gi teko yiero yore mowuothoe.”—Yeremia 10:23.
ANG’O MOMIYO JEHOVA OSERITO AMING’A KA POK OKAWO OKANG’?
15, 16. (a) Ang’o momiyo Jehova oseweyo mondo chandruoge obedie kuom kinde malach? (b) Ang’o momiyo Jehova pok ogolo chandruoge ma Satan osekelo e piny?
15 Ang’o momiyo Jehova oseweyo mondo chandruoge obedie kuom kinde malach? Ang’o momiyo pok ogolo gik maricho e piny? Thuolo malach osekalo mondo onenre ayanga ni loch mar Satan rach. Dhano osetemo locho ka gitiyo gi yore mopogore opogore to e ma podi yorego pok okonyogi tieko chandruoge. Kata obedo ni gisetimo dongruok e weche mag sayans kod teknoloji, dhier, mahundu, kod lwenje to siko mana ka medore. Ji bende ok tim ne jowetegi gik makare. Dhano ok nyal locho e yo maber ka Nyasaye ok okonyogi.
16 Jehova pok ogolo chandruoge ma Satan osekelo e piny. Dine bed ni otimo kamano, mano donyiso ni oriwo loch mar Satan lwedo, to en gima Nyasaye ok nyal timo kata matin. Bende, mano donyiso ni dhano nyalo locho e wigi giwegi mana kaka Satan nosewacho. Kata kamano, weche ma ne Satan owachogo gin miriambo. Jehova ok nyal timo gimoro amora ma biro miyo dhano oyie gi miriambono nikech en ok en ja miriambo.—Jo-Hibrania 6:18.
17, 18. Ang’o ma Jehova biro timo ne gik maricho duto ma Satan osekelo e piny?
17 Be Jehova nyalo golo chandruoge duto mosebetie nikech ng’anjo mar Satan kod dhano? Ee, onyalo. Kuom Nyasaye gik moko duto nyalore. Jehova ong’eyo kinde mowinjore ma miriambo ma ne Satan owacho biro chopo e gikone. Kae to obiro miyo piny obed Paradiso mana kaka nodwaro. Ji duto “manie liete” ibiro chier. (Johana 5:28, 29) E wi mano, ji ok nobed matuo kata ok gini tho kendo. Yesu biro golo gik maricho duto ma Satan osekelo e piny. Jehova biro tiyo kode mondo “oketh tije mag Jachien.” (1 Johana 3:8) Wamor ni sani Jehova osebedo ka hore kodwa mondo wayud thuolo mar ng’eye kendo yiere obed Jalochwa. (Som 2 Petro 3:9, 10.) Sama wachandore, okonyowa mondo wachung’ motegno.—Johana 4:23; som 1 Jo-Korintho 10:13.
18 Jehova ok chunwa ni wayiere obed Jalochwa. Nochueyo dhano gi nyalo mar yiero gima gidwaro timo. Wane ane kaka michno nyalo konyowa.
IBIRO TIYO NADE GI MICH MA NYASAYE OMIYI MAR TIMO YIERO?
19. En mich mane maber ma Jehova omiyowa? Ang’o momiyo onego wati maber gi michno?
19 Mich ma Nyasaye omiyowa mar timo yiero miyo wabedo mopogore gi le. Le onge gi nyalo mar fwenyo ka gima gitimo ber kata rach. Kata kamano, wan to wanyalo yiero kaka wadwaro tiyo gi ngimawa, bed ni en tiyo ne Jehova kata ooyo. (Ngeche 30:24) Ok wan kaka masinde molos mana mondo otim gik ma idwaro ni gitim. Wan gi thuolo mar yiero ni wadwaro bedo joma chalo nade, yiero osiepe ma wadwaro bedogo, kod kaka wadwaro tiyo gi ngimawa. Jehova dwaro ni wabed mamor.
20, 21. En yiero mane maberie moloyo ma inyalo timo sani?
20 Jehova dwaro ni wahere. (Mathayo 22:37, 38) Ochalo gi wuoro ma bedo mamor ka nyathine nyise koa e chunye ni, “Aheri baba.” Jehova nomiyowa mich mar yiero ka be wadwaro tiyone kata ooyo. Satan, Adam, gi Hawa notamore winjo Jehova. Ere kaka ibiro tiyo gi mich ma in-go mar timo yiero?
21 Ti gi michno e tiyo ne Jehova. Nitie ji mang’eny mosekwedo Satan ma giyiero tiyo ne Nyasaye. (Ngeche 27:11) Inyalo timo ang’o sani mondo ibi ibed e piny manyien e kinde ma Nyasaye biro goloe chandruoge duto? Sula ma luwo mae biro dwoko penjono.


text:
Ododo me 104: Yecu Odok i Polo
KA NINO woto ki kato, Yecu onyutte bot lulub kore tyen mapol. Nino mo acel lupwonnye ma romo 500 kulu guneno en. Ka en nyutte botgi in ingeyo gin ma en loko iye? Ker pa Lubanga. Jehovah ocwalo Yecu i lobo me pwonyo pi Ker-ri. Dok en tye ka medde ki timo man kadi wa i nge cere ki i to.
Wi po gin ma ker pa Lubanga obedo? Ee, Ker-ri aye gamente kikome pa Lubanga i polo, dok Yecu aye Ngat ma Lubanga oyero me bedo kabaka. Kit ma wakwano kwede, Yecu onyuto kit ma en ebibedo kwede kabaka maber adada kun pito jo ma kec onekogi, cango lutwo, dok bene cero wa jo muto!
Pi meno i kare ma Yecu biloc macalo kabaka pi mwaka alip acel, kwo bibedo nining i wi lobo? Ada lobo ducu gibiloko doko paradic ma mwonya adada. Lweny, nyo turo cik, nyo two, nyo kadi wa to bibedo pe. Wan wangeyo ni man tye ada pien Lubanga oyubo lobo me bedo paradic wek dano gunong mit me kwo iye. Meno aye gin mumiyo i acakki piny en oyubo poto me Eden. Dok Yecu bineno ni olo twal kitimo gin ma Lubanga mito ni otimme.
Kare dong oromo pi Yecu me dok cen i polo. Pi nino 40 Yecu obedo ka nyutte bot lupwonnyene. Pi meno gin gungeyo labongo gung cwiny mo ni en dok tye makwo odoco. Ento ma peya oweko lupwonnyene en owaco botgi ni: ‘Wubed i Jerucalem nio wang ma wunongo cwiny maleng.’ Cwiny maleng obedo teko pa Lubanga, calo yamo ma kodo, ma bikonyo lulub kore me tiyo gin ma Lubanga mito. Me agikki, Yecu owaco ni: ‘Wun myero wutit lok i koma wa i agikki lobo.’
Ka Yecu owaco man, gin mo me aura tutwal otimme. En ocako cito malo i polo, kit ma itwero neno kwede kany-nyi. Ci pol mo oume woko ki i wanggi, dok lupwonnye pe gumedo ki neno Yecu dong. Yecu odok i polo, ci ocako loyo lulub kore ma i wi lobo ki kunnu.
1 Jo Korint 15:3-8; Niyabo 21:3, 4; Tic pa Lukwena 1:1-11.
Peny
- Lupwonye pa Yecu adi ma gunene inino mo acel, dok gin ango ma en oloko pire botgi?
- Ker pa Lubanga obedo gin ango, dok kwo bibedo nining i lobo ka Yecu tye ka loc calo Kabaka pi mwaka alip acel?
- Pi nino adi kulu ma Yecu obedo ka nen kwede bot lukwena-ne, ento man onongo obedo dong kare me timo ngo pi en?
- Ma dong cok ki weko lukwena-ne, gin ango ma Yecu ociko botgi me timo?
- Gin ango ma tye ka timme i cal-li, dok kom Yecu oume nining ki i wangi?
Peny mukene
- Kwan 1 Jo Korint 15:3-8.
Pingo lakwena Paulo oloko labongo akalakala i kom cer pa Yecu, dok gin ango ma Lukricitayo giromo loko pire labongo akalakala kombeddi? (1 Kor. 15:4, 7, 8; Ic. 2:2, 3; Mat. 24 :14; 2 Tem. 3:1-5)
- Kwan Tic pa Lukwena 1:1-11.
Tic me pwony onya omako pin ma romene, kit ma giwaco kwede i Tic pa Lukwena 1:8? (Tic 6:7; 9:31; 11:19-21; Kol. 1:23)


text:
Ododo me 3: Laco ki Dako Mukwongo
NGO mapat ki i cal man? Ada, dano ma tye iye-ni. Gin aye laco ki dako mukwongo. Anga ma oyubogi? Lubanga. In ingeyo nyinge? Nyinge Jehovah. Laco ki dako-ni kilwongogi ni Adam ki Kawa.
Man aye kit ma Lubanga Jehovah ocweyo kwede Adam. En okwanyo apwa ki i ngom ci oyubo ki kom ma pe ki roc, kom laco. En okuto yamo i um laco, ci Adam ocako kwo.
Lubanga onongo tye ki tic pi Adam. En owaco ki Adam me cako nying kit kwai lee mapatpat ducu. Adam myero bed kong oneno lee pi kare malac oweko en oyero nying mabeco loyo pi gin ducu. I kare ma Adam onongo tye ka cako nying lee en ocako neno gin mo. Ingeyo ngo ma gin meno obedo?
Lee ducu onongo tye ki luwotgi. Baba pa lyec ki mama pa lyec onongo tye, ki bene baba pa labwor ki mama pa labwor onongo tye. Ento Adam onongo lawote pe. Pi meno Jehovah omiyo Adam onino adada, ci en okwanyo cogo rege acel ki i bute. Jehovah otiyo ki rege man me yubo lawot Adam, ci lawote-ni odoko dakone.
Adam onongo dong iye yom adada! Tam bene kit ma Kawa iye obedo yom kwede pien gikete me kwo i poto maber kit meno! Gin onongo dong giromo nywalo lutino dok gikwo kacel ki yomcwiny.
Jehovah omito ni Adam gin ki Kawa gubed kwo matwal. En omito ni gin guyub lobo ducu odok maber marom aroma ki poto me Eden. Omyero obed ni Adam gin ki Kawa gubedo ki yomcwiny mada ka gitamo pi timo man! Onongo iromo maro nywako tic me yubo lobo wek odok poto maber? Ento yomcwiny pa Adam gin ki Kawa pe ori. Wanenu kong pingo.
Jabuli 83:18; Acakki 1:26-31; 2:7-25
Peny
- Cal ma i Ododo me 3 dok pat ki ma i Ododo me 2 nining?
- Anga ma ocweyo laco mukwongo, dok laco meno onongo nyinge nga?
- Tic ango ma Lubanga omiyo bot Adam me atiya?
- Pingo Lubanga omiyo Adam onino adada?
- Adam ki Kawa onongo gitwero kwo pi kare ma romene, dok Jehovah onongo omito ni gutim tic ango?
Peny mukene
- Kwan Jabuli 83:18.
Lubanga nyinge nga, dok en tye ki dit ango i kom lobo? (Jer. 16:21; Dan. 4:17)
- Kwan Acakki 1:26-31.
Cwec pa Lubanga ogik ki ngo i nino me abicel, dok cwec man obedo pat nining ki pa lee? (Acak. 1:26)
Yub ango ma Jehovah oketo pi dano ki pi lee? (Acak. 1:30)
- Kwan Acakki 2:7-25.
Tic ma gimiyo bot Adam me cako nying lee onongo kwako ngo? (Acak. 2:19)
I yo ango ma Acakki 2:24 konyowa kwede me niang tam pa Jehovah i kom nyom, pokke, ki keto nyom? (Mat. 19:4-6, 9)


text:
PONJI MIR 10
Yesu nyutho woro saa ceke
Nyo etie lembe mayot saa ceke niworo junyodo peri?— Saa moko eyot ungo. Ing’eyo de nia Yesu ubed unyutho woro ni Yehova man ni junyodo pare bende?— Lapor pare copo nikonyi kara in de ibed wor ni junyodo peri kadok i saa ma nyutho woro ne tie tek de. Wakeponj lembe moko i wiye.
Iwang’ nibino i ng’om, Yesu ubed ukwo i polo karacelo ku Won ma Yehova. Ento Yesu ubino bende ku junyodo i ng’om keni. Nying’gi bino Yosefu ku Maria. Ing’eyo nia gidoko junyodo pare nenedi?—
Yehova ting’o kwo pa Yesu kud i polo man ekethe i usau-nyodo pa Maria kara enyolere man ekwo iwi ng’om. Eno bedo lembe mir udu [thangu]! Yesu udongo i usau-nyodo pa Maria calu ma awiya mange de dongo ko i meg’gi. Ing’ey dwi abung’wen, Yesu ugam unyolere. E kumeno re ma Maria giku won ot pare ma Yosefu gigam gidoko ko junyodo pa Yesu iwi ng’om keni.
Saa ma Yesu ubino ku oro 12 kende, etimo lembe moko m’unyutho nia emaru Won ma Yehova lee. Lembe maeno utimere kinde ma Yesu ku juruot pare gicidho i Yerusalem pi nitimo Kadhu ku wijo. Saa ma gibino nidok i pacu, Yosefu giku Maria gisayu Yesu kpe, ginwang’e ngo. Ing’eyo kaka m’ebino iie?—
Pirang’o Yesu bino i hekalu?
Pio pio, Yosefu giku Maria gidok kendo ku ng’eigi i Yerusalem nisayu Yesu kakare ceke. Cwinygi dieng’ akeca kum ginwang’e ngo. Ento ing’ei nindo adek, gigam ginwang’e i hekalu! Ing’eyo pirang’o Yesu bino i hekalu?— Pilembe keca re m’ecopo niponjo lembe iwi Won ma Yehova. Emaru Yehova man emito niponjo eng’ei lembe m’ecopo timo kara unyai anyong’a i ie. Kadok saa m’edongo man eteng’ni de, Yesu ubed unyutho woro ni Yehova saa ceke. Yesu woro Yehova kadok saa ma worone bedo ire tek man saa m’enyayu can i kume de. Nyo Yesu ubed uworo bende Yosefu ku Maria?— Eyo, Biblia yero nia eworogi.
Lapor pa Yesu copo ponji nenedi?— Icikiri niworo junyodo peri, kadok saa ma lembene yot ungo de. Nyo ibitimo kumeno?—


text:
Sigana mar 101: Yesu Inego
NE ANE gima rach matimoreni! Yesu inego. Ging’awe e yath. Ogur musmal e lwetene koda tiendene. Ang’o momiyo ng’ato ne nyalo timo mani ne Yesu?
En nikech jomoko ok ohero Yesu. Be ing’eyo ni gin jo mage? Achiel kuomgi en malaika marach, Satan kendo Jachien. En ema ne omiyo Adam gi Hawa oketho chik Jehova. Kendo Satan ema miyo wasik Yesu timo tim mahundu marachni.
Kata ka podi ok ogur Yesu e yadhni, wasike timone timbe mag jaro. Par ane kaka ne gibiro e puoth Gethsemane ma gikawe? Wasigugo ne gin jo mage? Ee, ne gin jotend din. We mondo wane gima timore bang’e.
Seche ma jotend din okawo Yesu, jootene ringo, kendo weye. Giweyo Yesu kende gi wasike nikech giluor. Kata kamano, jaote Petro kod Johana ok dhi mabor ahinya. Giluwo mos mondo gine gima timore ne Yesu.
Jodolo tero Yesu ir jaduong’ Annas ma ne jadolo maduong’ chon. Ji ok bed kae kuom kinde mang’eny. Bang’e, gitero Yesu e od Kaiafa makoro e jadolo maduong’. Jotend din mang’eny ochokore e ode.
Ei od Kaiafa kae, ema giyale Yesu. Irwako ji e odno mondo owach weche mag miriambo kuom Yesu. Jotend din duto wacho ni: ‘Yesu nyaka negi.’ Bang’e ging’ulo olaw e wang’e kendo gigoye adhong’.
E kinde ma gigi duto timore, Petro ni oko e laru. Nikech piny ng’ich e otienono, ji moko mach. Seche ma gioyo mach, jatich moro ma nyako ng’iyo Petro kendo owacho ni: ‘Ng’atni bende ne nitie gi Yesu.’
‘Ooyo, ne ok an kode!’ Petro dwoko.
Ji nyiso Petro nyadidek ni ne en kod Yesu. Kata kamano, nyadidekgo duto Petro wacho ni mano ok en adier. Ka Petro chiwo dwoko mar adek, Yesu lokore to ng’iye. Petro winjo malit nikech owacho miriambo, omiyo odhi oko kendo oyuak.
Tich Abich gokinyi ka chieng’ wuok, jodolo tero Yesu e kar romo maduong’ mar Jobura duto. Ka gin kanyo, giwacho gima gibiro timo kode. Gitere ir Pontio Pilato, jatend piny Judea.
Jodolo nyiso Pilato ni: ‘Ng’atni en ng’a marach. Nyaka nege.’ Bang’ penjo Yesu gik moko, Pilato wacho ni: ‘Ok ane ka nitie gima rach mosetimo.’ Bang’ mano, Pilato tero Yesu ir Herode Antipa. Herode e jatend Galili, to odak Jerusalem. Herode bende ok ne gima rach ma Yesu osetimo, omiyo oduoke ir Pilato.
Pilato dwaro mondo ogony Yesu. Kata kamano, wasik Yesu dwaro ni mabus moro ema mondo ogony kare. Mabusno en Baraba ma jamecho. Koro en saa auchiel, seche ma Pilato kelo Yesu oko. Onyiso ji ni: ‘Neuru! Ruodhu e!’ Kata kamano, jodolo madongo to kok ni: ‘Gole oko! Nege! Nege!’ Kuom mano, Pilato gonyo Baraba, to gikawo Yesu mondo odhi onegi.
Tich Abich bang’ saa auchiel odiechieng’, Yesu iguro e yath. E dir Yesu koni gi koni nitie jo maricho ariyo ma bende inego ka ogurgi e yath, to ok inyal nenogi e picha. Kinde matin ka Yesu podi ok otho, achiel kuom jorichogi wachone ni: ‘Parae, chieng’ midonjo e pinyruodhi.’ Yesu to dwoko ni: ‘Asingoni, ni inibed koda e Paradis.’
Donge mano en singo maber ahinya? Be ing’eyo ni en paradis mane ma Yesu wuoyo kuome? Paradis ma ne Nyasaye oloso mokwongo ne ni kanye? Ee, e piny kae. Kuom mano, kinde ma Yesu locho kaka ruoth e polo, obiro duoko jarichono e ngima mondo omi ng’atno oyud mor e Paradis manyien manobed e piny. Donge wanyalo bedo mamor nikech mano?
Mathayo 26:57-75; 27:1-50; Luka 22:54-71; 23:1-49; Johana 18:12-40; 19:1-30.
Penjo
- Kuom adier, en ng’ano ma ne omiyo oneg Yesu?
- Ang’o ma joote timo ka jotend din kawo Yesu?
- Ang’o matimore e od Kaiafa, jadolo maduong’?
- Ang’o momiyo Petro wuok oko kendo ywak?
- Bang’ duoko Yesu ir Pilato, ang’o ma jodolo madongo kok kawacho?
- Ang’o matimore ne Yesu Tich Abich bang’ saa auchiel, to singo mane ma omiyo jaricho ma ne ong’aw e yath e bathe?
- Paradis ma Yesu ne owuoyo kuome nobed kanye?
Penjo mamoko
- Som Mathayo 26:57-75.
Jokanyo mag od ng’ado bura maduong’ mar Jo-Yahudi, ne onyiso nade ni ne gin gi chuny marach? (Mat. 26:59, 67, 68)
- Som Mathayo 27:1-50.
Ang’o momiyo wanyalo wacho ni lit ma ne Judas winjo ne ok en lit mar adier? (Mat. 27:3, 4; Mari. 3:29; 14:21; 2 Kor. 7:10, 11)
- Som Luka 22:54-71.
Kaka Petro ne okwedo Yesu e otieno ma ne Yesu othoe, nyalo puonjowa ang’o? (Luka 22:60-62; Mat. 26:31-35; 1 Kor. 10:12)
- Som Luka 23:1-49.
Yesu notimo ang’o kane itimone timbe ma ok kare, kendo puonj mane ma wanyalo yudo kuom mano? (Luka 23:33, 34; Rumi 12:17-19; 1 Pet. 2:23)
- Som Johana 18:12-40.
En puonj mane ma wayudo kuom ng’eyo ni kata obedo ni Petro ne oluoro dhano kuom kinde matin, bang’e ne oyudo chir mobedo jaote motegno ahinya? (Joh. 18:25-27; 1 Kor. 4:2; 1 Pet. 3:14, 15; 5:8, 9)
- Som Johana 19:1-30.
Yesu ne neno nade mwandu mag piny e yo makare? (Joh. 2:1, 2, 9, 10; 19:23, 24; Mat. 6:31, 32; 8:20)
Weche ma Yesu ne owacho seche ma ne otho, nyiso nade ni ne obolore e bwo loch ma Jehova nigo e wi gik moko duto? (Joh. 16:33; 19:30; 2 Pet. 3:14; 1 Joh. 5:4)


text:
WI LUBELE—ME AKWANA I KACOKKE Sektemba 2017
Magajin man tye ki pwony me anyama i Oktoba 23 to Novemba 26, 2017.
Dong Kit me Jukke Ken
Labol ma gitye i Baibul gitwero konyi me dongo ki dok bedo ki kit me jukke ken nining? Pingo Lukricitayo myero gudong kit me jukke ken?
Nyut Cwiny me Kica Calo Jehovah
I nino mo Jehovah onyutte bot Moses kun tito Nyinge ki dok kite. Kite mukwongo ma en oloko iye obedo kicane. Kit man kwako gin ango, dok pingo myero wabed ki miti iye?
“Lok pa Lubanga Bedo Matwal”
Baibul pud obedo buk ma kiwilo loyo i nge cencwari mapol kadi bed ni alokaloka obedo tye i leb ki lok me wibye ki dong kiunu jo ma gugonyo.
“Lok pa Lubanga . . . Tiyo Matek”
Jo mapol guloko kwogi pien gukwano Lok pa Lubanga. Gin ango ma myero watim wek Baibul ogud cwinywa kit meno?
‘Bed Laco ma Cwinye Nwang, Mak ma Tic’
Pingo mitte ni wabed ki tekcwiny, dok watwero bedo kwede nining?


text:
Sigana mar 9: Noa Gero Yie
NOA ne nigi dhako kod yawuowi adek. Nyinge yawuotego ne gin Shem, Ham gi Jafeth. Kendo yawuowigi ne nigi mondegi. Kuom mano, jood Noa ne gin ji aboro.
Nyasaye koro ne onyiso Noa ni mondo otim gima wendo. Ne onyise ni mondo oger yie maduong’. Yieno ne ng’ongo kaka meli, kata kamano ne ochalo ahinya gi sanduk maduong’, mabor. Nyasaye ne owachone niya: ‘Lose mondo obed gi gorofe adek, kendo iket udi matindo e iye.’ Ute matindogo ne gin mag Noa, joode kod le ma ne orwak ei yie, kendo kod kano chiemo ma ne gidhi chamo.
Nyasaye bende ne onyiso Noa ni mondo omuon i yie gi odok mondo pi kik chwer ka donjo iye. Nyasaye ne owacho niya: ‘Akelo ataro mar pi mondo oketh piny mangima. Gik moko duto ma ok nobed ei yieno, biro tho.’
Noa gi yawuote ne owinjo wach Jehova, kendo ne gichako gedo. Kata kamano, jomoko ne nyierogi anyiera. Ne gimedo bedo jo maricho. Onge ng’at ma ne oyie gi wach Noa kane onyisogi gima Nyasaye ne dhi timo.
Tij gero yie ne okawo kinde mang’eny nikech ne en yie mang’ongo. Gikone, ne otieke bang’ higini mang’eny. Nyasaye koro ne onyiso Noa ni mondo orwak le ei yie. Nyasaye ne owachone ni mondo okel le ariyo ariyo, madichwo gi madhako. To nitie kit le moko, ma Nyasaye ne onyise ni mondo okel abiriyo abiriyo. Nyasaye bende ne onyiso Noa ni mondo okel kit winyo duto. Noa ne otimo mana kaka Nyasaye ne ochike.
Gikone, Noa gi joode ne odonjo ei yie. Bang’ mano, Nyasaye ne oloro dho yie. Noa gi joode ne rito ka gin ei yie. Tem ane paro ni in bende in kodgi ka urito. Be ataro ne dhi biro kaka Nyasaye ne osewacho?
Chakruok 6:9-22; 7:1-9.
Penjo
- Jood Noa ne gin ji adi, to nyinge yawuote adek gin ng’a?
- Ang’o ma wendo ma Nyasaye ne ochiko Noa ni mondo otim, to nikech ang’o?
- Ji ne neno Noa nade kane owuoyo kodgi e wi yie ma ne ogero?
- Nyasaye ne onyiso Noa mondo otim le nade?
- Bang’ Nyasaye loro dho yie, Noa kod joode ne nyaka tim ang’o?
Penjo mamoko
- Som Chakruok 6:9-22.
Ang’o momiyo Noa ne obedo jatich makende mar Nyasaye madier? (Chak. 6:9, 22)
Jehova neno nade timbe mag gero, to mani onego okonywa nade e yiero yore mag mor? (Chak. 6:11, 12; Zab. 11:5)
Wanyalo luwo ranyisi mar Noa nade seche ma wayudo wach kokalo e riwruok mar oganda Jehova? (Chak. 6:22; 1 Joh. 5:3)
- Som Chakruok 7:1-9.
Ng’eyo ni Jehova ne neno Noa kaka ng’at makare kata obedo ni ne en dhano adhana, jiwowa nade? (Chak. 7:1; Nge. 10:16; Isa. 26:7)


text:
Many Mwandu Madier
“Losuru osiep kutiyo gi mwandu ma ok kare.”—LUKA 16:9.
1, 2. Ang’o momiyo kinde duto wabiro bedo gi joma odhier e piny ma sani?
E KINDEGI, yore mag yuto osebedo matek ahinya. Rowere manyo tich to tijego bende ok yudre. Ji mang’eny keto ngimagi kama rach ka gidhi manyo tich kuonde ma giparo ni tich yudoree. Dhier osenya ahinya kata mana e pinje momewo. Joma omewo medo mana bedo momewo, to joma odhier, medo mana bedo modhier. Ripot moro wacho ni mwandu ma joma tin momewo nigo romre gi mwandu ma joma odong’ duto nigo kochok kanyachiel. Kata obedo ni ng’eyo kwan mag joma kamago nyalo bedo matek, onge kiawa ni ji bilion mang’eny odhier, ka joma nok to nigi mwandu modhuro ma ginyalo tiyogo kuom higni mang’eny. Mano e momiyo Yesu nowacho niya: “Kinde duto un gi joma odhier.” (Mar. 14:7) Ang’o momiyo nitie pogruok maduong’ kamano?
2 Yesu nong’eyo maler ni yore mag yuto ne ok dhi bedo mayot nyaka chop kinde ma Pinyruodh Nyasaye nobi. Muma nyiso maler ni “jolok ohelni madongo,” josiasa, kod dinde mag miriambo loso riwruok mar Satan. (Fwe. 18:3) Kata obedo jotich Nyasaye nyalo pogore chuth gi weche mag siasa kod dinde mag miriambo, nyalo bedo matek mondo gipogre chuth gi gik motudore gi weche ohelni mag piny Satan.
3. Gin penjo mage ma wadwaro nono?
3 Kaka Jokristo, onego wanon paro ma wan-go e weche mag ohala ka wapenjore penjo ma luwogi: ‘Ere kaka anyalo tiyo gi mwanduna e nyiso ni ahero Nyasaye? Ere kaka anyalo tang’ mondo kik adonjra ahinya e weche mag ohala mag pinyni? Gin ranyisi mage ma nyiso ni jotich Nyasaye ogeno kuome kata obedo ni ngima tek ahinya?’
NGERO MAR JARIT MA NE OK EN NG’AT MA KARE
4, 5. (a) Jarit ma Yesu nowuoyo kuome e ngero ma nogoyo noromo gi pek mane? (b) Yesu nojiwo jolupne mondo otim ang’o?
4 Som Luka 16:1-9. Ngero ma Yesu nogoyo e wi jarit ma ne ok en ng’at ma kare onego omi wapar matut ahinya. Ka ne odonjne ni oketho mwandu mag ruodhe, jaritno “notiyo gi rieko” mondo ‘olos osiepe’ ma ne nyalo konye kapo ni oriembe e tich. * Yesu ne ok jiw jopuonjrene mondo otim gik ma ok kare mana ni mondo giyud kaka gikonyore e piny ma sani. Nowacho ni mago gin timbe “nyithind ndaloni,” kata kamano, notiyo gi ngerono mondo ochiwgo puonj moro.
5 Yesu nong’eyo ni mana kaka jarit ma weche nobedone matek apoyano, jolupne mang’eny bende biro chandore gi weche yuto e piny mopong’ gi mibadhini. Omiyo ojiwogi kama: “Losuru osiep kutiyo gi mwandu ma ok kare mondo ka mwandugo orumo, ginirwaku [Jehova gi Yesu] e kuonde dak ma nyaka chieng’.” Weche ma Yesu nowachogo puonjowa ang’o?
6. Wang’eyo nade ni Nyasaye ne ok ochano mondo dhano olok ohala?
6 Kata obedo ni Yesu ok lernwa gimomiyo oluongo mwandu ni gik “ma ok kare,” Muma wacho maler ni weche mag ohala ne onge e chenro mar Nyasaye. Jehova nomiyo Adam gi Hawa gik ma beyo duto ma ne ginyalo dwaro e puodho mar Eden. (Cha. 2:15, 16) Higni moko bang’e, ka ne Jokristo mokwongo oseyudo roho maler, “onge kata ng’ato kuomgi ma ne nyalo wacho ni gik ma ne en-go ne gin mage owuon, to ne giriwo kanyachiel gik moko duto ma ne gikonyorego.” (Tich 4:32) Janabi Isaya nokoro ni kinde biro ma ji duto biro bedo ma mor tiyo gi gik ma Nyasaye nochueyo e piny. (Isa. 25:6-9; 65:21, 22) Kata kamano, kapok kindeno ochopo, ne dhi dwarore ni jolup Yesu ‘oti gi rieko’ mondo gikonyre gi “mwandu ma ok kare” ma yudore e pinyni sama gidhi nyime timo dwach Nyasaye.
TIYO MARIEK GI MWANDU MA OK KARE
7. En puonj mane ma wayudo e Luka 16:10-13?
7 Som Luka 16:10-13. Jarit ma Yesu nowuoyo kuome e ngero ma nogoyono noloso osiep mana ma konye owuon. Kata kamano, Yesu nojiwo jolupne mondo olos osiep e polo ka ok giketo e pachgi mana gik ma konyogi giwegi. Weche ma Yesu nowacho bang’ ngerono nyiso kaka wanyalo tiyo gi “mwandu ma ok kare” mondo walosgo osiep gi Nyasaye. Gima duong’ ma Yesu ne wacho en ni wanyalo ‘nyiso ni wan joma igeno’ ka luwore gi kaka watiyo gi mwandu ma wan-go. Ere kaka wanyalo timo mano?
8, 9. Chiw ane ranyisi ma nyiso kaka owete tiyo maber gi mwandu ma ok kare.
8 Achiel kuom yore ma wanyisogo ni wan joma igeno kata ni watiyo maber gi mwandu ma wan-go, en ka wagolo chiwo ma siro tij lendo ma Yesu nokoro. (Mat. 24:14) Nyako moro matin e piny India ne nigi sanduku moro ma ne okanega pesa. Nolutoga pesa ma mingli e sandukuno ma kata gige tugo noweyo nyiewo. Ka ne sandukuno opong’, ne ochiwo pesago mondo otigo e siro tij lendo. Nitie owadwa moro ma bende odak e piny India ma nigi puoth nas. Chieng’ moro nochiwo nas modhuro e ofis milokee dho Malayalam nikech noneno ni kar mondo owetego onyiew nas, en e ma mondo ochiwre teronegi nimar oneno ni timo kamano konyo moloyo chiwo mar pesa ma dine ogolo. Mano en tiyo gi rieko adier. E yo ma kamano, owete man e piny Greece bende chiwoga mo mar olive, cheese, kod chiemo mamoko mondo okony owete gi nyimine ma tiyo e Bethel manie pinyno.
9 Owadwa moro ma ja Sri Lanka to sani odak e piny machielo, ochiwo ode man thurgi Sri Lanka mondo otimie chokruoge mag kanyakla kod mag alwora kendo mondo joma tiyo ne Jehova gi thuologi duto odagie. Kata obedo ni owadwano nyalo yudo pesa ka joma chule e ma odak e odeno, ochiwe kendo mano konyo owete gi nyimine ma yutogi ni piny. E piny moro ma sirkal ok omiye owetewa thuolo malach mar lamo, owete chiwo utegi mondo otimie chokruoge, to mano konyo nikech jopainia kod jomamoko ma yutogi ni piny yudo kama gichokore ma ok gibedo gi ting’ mar chulo pes kar chokruok.
10. Gin gueth mage ma wayudo sama wabedo jochiwo?
10 Ranyisi ma wanenogo nyiso maler ni jotich Nyasaye gin ‘joma igeno kuom gima tinie mogik.’ Gitiyo gi mwandugi e yo maber kata obedo ni mwandugo pod ok nyal pim gi bedo gi winjruok maber gi Jehova. (Luka 16:10) Owete gi nyiminego neno nade sama gichiwore tiyo gi mwandugi e yo ma kamano? Ging’eyo ni bedo jochiwo miyo giyudo mwandu “madier.” (Luka 16:11) Nyaminwa moro ma gologa chiwo ma siro tij Pinyruoth wacho gueth moseyudo. Owacho kama: “Kuom higni mosekalo, aseneno kaka konyo jomoko gi mwanduna kelona ber mang’eny. Asefwenyo ni kaka amedo chiwo, e kaka amedo bedo gi paro mowinjore e wi jomoko. Ayudo ka an gi chuny mar ng’wono ne jowetena, ahora gi jomoko, iya ok wang’ mokalo tong’ seche ma ochwanya, kendo aikora rwako siem momiya.” Ji mang’eny osefwenyo ni bedo jochiwo miyo gibedo gi winjruok maber gi Nyasaye.—Zab. 112:5; Nge. 22:9.
11. (a) Ere kaka golo chiwo ma onge achune nyiso ni ‘watiyo gi rieko’? (b) Ere kaka tiyo gi chiwo ma owete golo e yo ma romre konyo jotich Nyasaye? (Ne picha manie chak sulani.)
11 Nitie yo machielo ma wanyisogo rieko sama watiyo gi mwanduwa mondo wasirgo tije mag Pinyruoth. Timo kamano miyo watiyo gi thuolo ma wan-go mondo wakony jomoko. Joma nigi mwandu mag pinyni to ok nyal tiyo ne Jehova gi thuologi duto kata dhi lendo kuonde mamoko, bedoga ma mor nikech ging’eyo ni chiwo ma gigolo konyo owete gi nyimine mondo olend e okang’ momedore. (Nge. 19:17) Chiwo ma owete golo ma onge achune konyo mondo wayud buge kendo konyo e siro tij lendo e pinje modhier to kwan mar joma rwako wach maber ng’enyie. Kuom higni mang’eny, e pinje kaka Congo, Madagascar, kod Rwanda, ne chuno owete mondo oyier e kind nyiewo chiemo ne joutegi kod nyiewonegi Muma ma beche romre gi pesa ma ng’ato yudo bang’ tiyo kuom juma achiel kata dwe ma ngima. Kata kamano, kokalo kuom chiwo ma owete golo, riwruok mar oganda Jehova tiyo gi chiwogo e yo ‘ma romre’ to mano miyo iloko Muma e dhok mopogore opogore. Mumbego ipogo owete gi nyimine kod nyithindgi kaachiel gi jopuonjre mag Muma ma nigi riyo mar ng’eyo Nyasaye. (Som 2 Jo-Korintho 8:13-15.) Kuom mano, joma chiwo kod joma ikonyo duto bedo osiepe Jehova.
ONEGO WATANG’ MONDO KIK WADONJRE AHINYA E “OHELNI MAPILE MAG NGIMA”
12. Ibrahim nonyiso nade ni nogeno kuom Nyasaye?
12 Yo machielo ma wanyalo makogo osiep gi Jehova en ka ok wadonjore ahinya e weche mag ohala mag pinyni kendo ka watiyo gi nyalowa e manyo mwandu madier. Ibrahim, jal ma ne nigi yie motegno, noyie dar Ur kodhi dak e hembe mondo odhi nyime bedo osiep Jehova. (Hib. 11:8-10) Nong’eyo ni Nyasaye e ma miyo ji mwandu madier, omiyo ne ok oketo pache e choko mwandu mag pinyni, ma en gima ne nyalo nyiso ni ok ogeno Nyasaye. (Cha. 14:22, 23) Yesu nojiwo ni ber ka wabedo gi yie ma kamano ka nonyiso jamoko moro kama: “Kidwaro bedo malong’o chuth, dhi ius gik ma in-go kendo imigi joma odhier eka inibed gi mwandu e polo, kae to ibi ibed jalupna.” (Mat. 19:21) Kata obedo ni ng’atno ne onge gi yie kaka Ibrahim, nitie joma osenyiso ni gigeno Nyasaye chuth.
13. (a) En wach mane ma Paulo nojiwogo Timotheo? (b) Ere kaka wanyalo tiyo gi puonj ma Paulo nochiwono?
13 Timotheo ne nigi yie motegno. Ka ne Paulo osewacho ni Timotheo en “jalweny maber mar Kristo Yesu,” nonyise niya: “Onge ng’at ma tiyo kaka jalweny ma donjore kendo gi ohelni mapile mag ngima, nimar odwaro bedo malong’o e wang’ jal ma nondike kaka jalweny.” (2 Tim. 2:3, 4) Jolup Yesu e kindegi, moriwo nyaka owete gi nyimine mokalo milion achiel ma tiyo ne Jehova gi thuologi duto, timo kar nyalogi mondo giluw paro ma Paulo nochiwono. Gitemo matek mondo gitang’ gi lendo mag ohala ma nyalo ywayo pachgi nikech giparo puonj ma wacho niya: “Kiholo gimoro kuom ng’ato to nyaka idok misumbane.” (Nge. 22:7, The Bible in Luo, 1976) Satan dwaro ni wati gi tekowa kod thuolowa duto e timo gik ma kelonwa mwandu mang’eny mag pinyni. Wanyalo donjo e gik ma miyo wabedo gi gowi kuom higni mang’eny. Gik ma nyalo miyo ng’ato obed gi parruok mang’eny e weche mag pesa gin kaka dak e ot maduong’ ma pok ochul, chulo lon mag somo, chulo mtoka ma beche tek ma ng’ato nokawo gowi, kata timo arus maduong’ ma weyi gi gowi turi. Wanyiso ni watiyo gi rieko sama wadak e ngima mayot kendo ok wadonj e gope kod nyiewo gik mang’eny ma ok ochuno. Timo kamano miyo wabedo thuolo tiyo ne Nyasaye kar bedo wasumbini mag piny Satan.—1 Tim. 6:10.
14. En ang’o ma nyaka watim? Chiw ane ranyisi.
14 Mondo waket ngimawa obed mayot, nyaka wang’e gik mochuno e ngima. Owadwa moro gi jaode ne nigi ohala madhi maber. Kata kamano, nikech ne gigombo tiyo ne Nyasaye gi thuologi duto kendo, ne giuso ohandgino, yie ma ne gijabayogo e nam, kod gik mamoko. Ne gichiwore dhi konyo e gero ofis maduong’ mar Joneno man Warwick, New York. Jehova ne oguedhogi nimar ne giyudo thuolo mar tiyo kanyachiel gi nyargi kod chuore e Bethel, kendo ne giyudo thuolo mar tiyo gi jonyuol owadwano ma bende nobiro gedo Warwick kuom jumbe moko. Nyaminwa moro ma en painia modak Colorado e piny Amerka noyudo tich e bank ma nonyalo tiyo kuom odiechienge moko e juma. Jogo ne mor gi tije ma giyiero mar ndike mondo oti odiechienge duto mag tich kendo ne giyie medone osara nyadidek moloyo ma ne oyudo. Kata kamano, nikech tiyo tijno kuom thuolone duto ne dhi chocho chenrone mar lendo, notamore. Mago gin mana moko kuom ranyisi ma nyiso kaka jotich Jehova chiwore e okang’ malach. Sama watemo matek mondo waket Pinyruoth obed motelo, wanyiso ni wageno ahinya osiep manie kindwa gi Nyasaye kod ber ma mano kelonwa, moloyo hero mwandu mag pinyni.
SAMA MWANDU MA OK KARE ORUMO
15. Gin mwandu mage ma kelo mor madier?
15 Bedo gi mwandu mag pinyni ok e ma nyis ni Nyasaye guedho ng’ato. Jehova guedho mana joma “jomwandu e timbe mabeyo.” (Som 1 Timotheo 6:17-19.) Kuom ranyisi, ka ne Lucia * ofwenyo ni jolendo ne dwarore ahinya e piny Albania, ne odar e pinygi ma Italy modhi kuno e higa mar 1993. Kata obedo ni ne oonge gi tich ma nonyalo konyorego, nogeno kuom Jehova. Nopuonjore wacho dho Albania kendo osekonyo ji mokalo 60 mobatisi. Kata obedo ni thoth jotich Jehova ok lend kuonde ma nigi nyak kaka mano, gimoro amora ma watimo mondo wakony jomoko odonj e yor ngima kendo osik e yorno, en gima biro morowa kaachiel kodgi nyaka chieng’.—Mat. 6:20.
16. (a) Ang’o ma biro timore ne ohelni mag pinyni? (b) Ng’eyo gik ma biro timore e kinde ma biro onego omi wabed gi paro mane e wi mwandu mag pinyni?
16 Yesu nowacho niya: “Ka mwandu [ma ok kare] orumo,” to ok ni ‘kapo ni girumo.’ (Luka 16:9) Kata obedo ni bengi mang’eny kod ohelni osepodho e ndalo mag gikogi, mano ok nyal pim gi okang’ ma ibiro kethgo pinyni e kinde mokayo machiegni. Piny Satan duto moting’o josiasa, dinde mag miriambo, kod ohelni ibiro kethi. Janabi Ezekiel kod janabi Zefania nokoro ni dhahabu kod fedha, ma gin gik ma ji osebedo kogeno ahinya biro bedo ka nono. (Eze. 7:19; Zef. 1:18) Inyalo winjo nade ka ifwenyo ni ichiegni tho to isebedo mana ka itiyo gi thuoloni e manyo ‘mwandu ma ok kare’ mag pinyni kar manyo mwandu madier? Inyalo chalo gi ng’at ma osebedo ka tiyo e ngimane duto ka choko pesa mang’eny, to gikone ofwenyo ni pesanego ok gin madier. (Nge. 18:11) Onge kiawa ni gikone mwandugo biro rumo, omiyo, ti kodgi e ‘loso osiep’ e polo. Gimoro amora ma watimo mondo wasir Pinyruodh Jehova miyo wabedo gi winjruok maber kode.
17, 18. Gin gueth mage ma jotich Jehova biro yudo e kinde ma biro?
17 Ka Pinyruodh Nyasaye ochako locho e pinyni, onge ng’at ma biro chulo ot modakie, chiemo biro bedo mang’eny kendo ok bi usgi, to wach thieth bende biro rumo. Jotich Jehova ma biro dak e piny biro bedo ma mor gi gik ma biro nyak e piny. Dhahabu, fedha, kod gik mamoko ma kamago biro bedo mag dusruok, to ok mag timo ohala mondo jomoko omewgo. Gige gedo ma beyo kaka bepe, kite, kod chumbe biro yudore nono mondo ji ogergo udi ma beyo. Osiepe biro konyore mana nikech gimor timo kamano, to ok ni mondo giyud pesa. Wach uso gi nyiewo biro bedo maonge nikech gik ma biro bedo e piny ji duto biro konyorego.
18 Mago gin mana moko kuom gueth ma joma oloso osiep e polo biro yudo. Jotich Jehova ma biro dak e piny biro kok gi mor ka giwinjo ka Yesu nyisogi niya: “Biuru, un joma Wuora oseguedho, yuduru pok mar Pinyruoth moseiknu nyaka a chakruok mar piny.”—Mat. 25:34.
^ par. 4 Yesu ok wach kabe jaritno notimo gik ma nomiyo odonjnego. Wach motigo e dho Grik e Luka 16:1 ma wacho ni “nodonjne” nyalo bedo ni jatijno nohangne wach. Gima Yesu nowuoye ahinya en okang’ ma jatijno nokawo, to ok gimomiyo nonego oriembe e tich.
^ par. 15 Sigand ngima Lucia Moussanett yudore e Amkeni! ma Jun 22, 2003, ite mar 18-22.


text:
PONJI MIR 11
Gikiewo lembe iwi Yesu
Nyo ibeneno dhanu ma junyutho i cal no?— Eno tie cal pa Matayo, Marko, Luka, Yohana, Petro, Yakobo, Yuda, man Paulo. Dhanu maeno ceke gikwo i saa marom ku Yesu, man gikiewo lembe iwi Yesune. Wakeponj lembe moko i wigi.
Ing’eyo ang’o iwi dhanu maeni?
Juadek mi kindgi ubino jukwenda ma girweyo lembanyong’a karacelo ku Yesu. Ing’eyo nia juadek ne gitie ng’agi?— Matayo, Yohana, man Petro. Jakwenda Matayo ku jakwenda Yohana ging’eyo Yesu maleng’ mandha, man gin ceke gikiewo kitabu mi Biblia m’uweco iwi kwo pa Yesu. Jakwenda Yohana ukiewo bende kitabu ma julwong’o Lembanyutha man waraga [barua] adek ma julwong’o Yohana ma kwong’a, Yohana mir Arionde, man Yohana mir Adege. Jakwenda Petro ukiewo waraga ario i Biblia. Nying waragane tie Petro ma Kwong’a man Petro mir Arionde. I waraga pare mir arionde, Petro ukiewo pi wec ma Yehova ugam uweco ko niai kud i polo; eyero pi Yesu kumae: ‘Maeni woda. Amare, man mutoro nega i kume.’
I cal maeno, dhanu mange de utie ma gikiewo kitabu [buku] ma tung’ tung’ m’uponjowa iwi Yesu. Acel mi kindgi tie Marko. Ve Marko bino nuti man eneno lembe ceke m’utimere saa ma jugam jumaku Yesu. Ma kucelo tie Luka. Luka bino munganga man ve edoko Jakristo ing’ei tho pa Yesu.
Dhanu mange ario m’ibeneno i cal eno gitie awiya pagi Yesu ma gilubo ng’eye. Ing’eyo nying’gi?— Nying’gi tie Yakobo man Yuda. Ku kwong’a gilar giyiyo ngo Yesu. Gibed giparu nia wiye nyothere. Ento ing’eye, gidok giyiyo Yesu man gidoko Jukristo.
Ng’atu ma tokcen m’ibeneno i cal ikind dhanu m’ukiewo Biblia tie Paulo. Iwang’ nidoko Jakristu, nyinge bino Saul. Egam edagu Jukristu man ebedo kwiny kugi akeca. Nyo ing’eyo gin m’uketho Paulo ulokere udoko Jakristu?— Bang’ acel, Paulo ubino niwotho i yo; e mbwang’ kumeni, ewinjo ng’atu moko ubeweco ibang’e niai kud i polo. Yesu re m’ubino niweco ibang’e! Epenjo Paulo kumae: ‘Pirang’o itie kwiny akeca kumeni ikum dhanu m’uyiya?’ Ing’ei lembuno, Paulo ugam ulokere man edoko Jakristu. Paulo ukiewo kitabu 14 mi Biblia, niai i Jurumi nicidho i Juebrania.
Wabed wasomo Biblia kubang’ ceng’, kumeno ngo?— Ka wasomo Biblia, waponjo lembe dupa iwi Yesu. Nyo imaru iponj lembe lee iwi Yesu?—
SOM I BIBLIA PERI
2 Petro 1:16-18
Marko 3:21; 14:51
Yuda 1
Tic mi Jukwenda 9:1-18


text:
LAMED NGEC
Lok Ada ma Tye i Kom Won, Wod, ki Cwiny Maleng
JO MA giye i kom pwony me Triniti giwaco ni Lubanga tye opokke iye adek—Won, Wod, ki Cwiny Maleng. Ni ngat acel acel ki i kin jo adek-ki rom aroma ki luwote-ni, ki ni gin ducu gubedo won twer ducu, dok gitye labongo acakkigi. Pi meno, ma lubbe ki pwony me Triniti, Won obedo Lubanga, Wod bene obedo Lubanga, ki Cwiny Maleng bene obedo Lubanga, ento kun nongo bedo Lubanga acel keken.
Jo ma gilubo pwony me Triniti giye ni gin pe gitwero tito te pwony man. Kadi bed kit meno, gin pud giromo winyo i cwinygi ni pwony man tye i Baibul. Pire tek kono me ngeyo ni lok ni “Triniti” pe tye i Baibul kadi wa acel. Nyo gwok kit tam mo madok i kom Triniti nonge iye? Me gamo lapeny man, kong wanenu ginacoya mo ma lucwak pwony man gitiyo kwede me cwako kor pwony me Triniti.
“LOK EN LUBANGA”
Jon 1:1 waco ni “I acakki piny Lok onongo tye, Lok tye bot Lubanga, Lok en Lubanga.” Lacen en i cura acel-li, lakwena Jon onyuto ka maleng ni “Lok” obedo Yecu. (Jon 1:14) Dong kit ma kilwongo Lok ni obedo Lubanga-ni, jo mukene dong gimoko ni Wod kacel ki Won omyero gubed dul kom Lubanga acel.
Omyero wi opo ni dul me Baibul man kikwongo coyone i leb Grik. Ingeye, lugony leb gugonyo dul coc me Grik man i leb mukene-ni. Lugony Baibul mapol kono pe gutiyo ki lok ni “Lok en Lubanga.” Pingo? Pi ngec ma gitye kwede i kom leb Grik ma kitiyo kwede i coyo Baibul, lugony leb magi gumoko ni omyero kigony dul man i yo mapat ki “Lok en Lubanga.” I yo ma nining? Me laporre: “Lok obedo ngat maleng.” (A New Translation of the Bible) “Lok obedo lubanga.” (The New Testament in an Improved Version) “Lok onongo tye bot Lubanga dok onongo cal kwede.” (The Translator’s New Testament) Ma lubbe ki gony magi, Lok pe obedo Lubanga kikome.* Ento, pi rwom mamalo ma en tye kwede i kin gin aketa pa Jehovah, kiloko i kom en Lok ni “lubanga.” Kakany, tyen lok ni “lubanga” obedo “en ngat matek.”
MED NGEC MUKENE
Pol pa dano pe gingeyo leb Grik ma kicoyo kwede Baibul. Dong i yo ango ma itwero ngeyo kwede gin ma Jon onongo tye ka lok i iye? Tam i kom lapor man: Lapwony mo otito gin ma en tye ka pwonyone bot lutino kwanne. Ingeye, lutino kwan-ni guniang gin ma kitito ni mapat pat. Yo ango ma lutino man twero cobo kwede lok man? Giromo penyo lapwony-nyi me medo lok mukene doki. Labongo akalakala mo, medo ngec-gi i kom lok meno bikonyogi me niang gin ma kipwonyo-ni maber. Dong i kit acel-li, me niang tyen lok ma tye i Jon 1:1, iromo medde ki neno Jiri pa Jon pi nongo ngec mukene i kom rwom ma Yecu tye kwede. Medo ngec mukene i kom lok man bikonyi me moko tam matir.
Me lapore, nen gin ma Jon omedde ki coyone i cura 1, tyeng 18: “Pe tye ngat mo ma yam oneno Lubanga [Won Twer Ducu].” Ento dano guneno Yecu, Wod, pien Jon owaco ni: “Lok [Yecu] odoko dano, obedo i kinwa, kun opong ki kica ki ada; wan waneno deyone.” (Jon 1:14) I yo ango dong ma Wod twero bedo kwede but Lubanga Won Twer Ducu? Jon bene owaco ni Lok onongo ‘tye bot Lubanga.’ Dong kitwero waco ni dano moni tye bot ngati moni kun nongo bedo en ngat eno-ni nining? (Jon 1:34) Medo i kom meno, kit ma kicoyo kwede i Jon 17:3, Yecu otito ka maleng apokapoka ma tye i kin en ki Wonne me polo. En olwongo Wonne me polo ni “Lubanga acel me ada.” Dok tung i agikki me Jirine, Jon ogiko lokke i yo macek kun waco ni: “Magi gicoyo wek wuye ni, Yecu en Kricito ma Lubanga oyero, Wod pa Lubanga.” (Jon 20:31) Nge maber ni kilwongo Yecu ni Wod pa Lubanga, ento pe Lubanga. Ngec man ma kimedo i Jiri pa Jon-ni nyuto kit ma omyero kiniang kwede Jon 1:1. Yecu, Lok, obedo “lubanga” pi tyen lok ni en tye ki rwom mamalo ento pe rom aroma ki Lubanga Won Twer Ducu.
MOK LOK MA TYE ADA
Tam kong dok aye i kom lapor pa lapwony ki lutino kwan-ni. Keti jo mukene onongo pud gitye ki akalakala kadi inge winyo lok ma lapwony-nyi omedo. Ci ngo ma dong gitwero timone? Gitwero niang ki bot lapwony mukene-ne doki. Ka lapwony me ariyo-ni omoko lok pa lapwony ma okwongo-ni, ci akalakala ma lutino-ni onongo gitye kwede romo gik. I yo acel-lu, ka itye ki akalakala i gin ma Jon ocoyo i Baibul i kom wat ma tye i kin Yecu ki Lubanga Won Twer Ducu, ci iromo niang ki bot lacoc me Baibul mukene. Me laporre, tam kong i kom gin ma Matayo ocoyo. Ma dok i kom agikki me kare man, en owacci Yecu owaco ni: “Ento nino meno ki cawa meno, pe tye ngat mo ma ngeyo, kadi wa lumalaika ma i polo, kadi wa Wod, ento kono Lubanga Won keken aye ngeyo gire.” (Matayo 24:36) Lok magi nyuto nining ni Yecu pe obedo Lubanga Won Twer Ducu?
Yecu owacci Won ngeyo jami mapol loyo Wod. Ka Yecu onongo obed but Lubanga Won Twer Ducu, kono onongo ngeyo jami marom aroma ki Wonne. Pi meno, Wod ki Won pe gitwero bedo rom. Ento jo mukene pud giromo waco ni: ‘Yecu onongo tye ki kit me kwo aryo. Kany, en onongo tye ka lok macalo dano.’ Kadi nongo obed kumeno, ento cwiny maleng kono? Ka obedo but Lubanga mukene calo Won bene, pingo pe Yecu owaco ni en cwiny maleng-ngi bene ngeyo gin ma Won ngeyo?
Ka imedde ki kwano Baibul, ibingeyo tyeng me Baibul mapol ma loko i kom lok man. Tyeng magi gibimoko lok ada i kom Won, Wod, ki cwiny maleng.—Jabuli 90:2; Tic pa Lukwena 7:55; Jo Kolocai 1:15.
* Me niang i kom kit me lok pa jo Grik ma kitiyo kwede i Jon 1:1, nen pot karatac 26-9 me brocuwa Should You Believe in the Trinity? ma Lucaden pa Jehovah gucoyo.


text:
KARE MAR 3
Kaka Unyalo Loso Weche ma Chandou
“Beduru gi hera matut e kindu, nikech hera umo richo mogundho.”—1 Petro 4:8
Sama eka uchako ngima gi jaodi, nitie chandruoge mopogore opogore ma ubiro yudo. Chandruogego nyalo betie nikech uneno gik moko e yo mopogore, kaka uwinjo e chunyu opogore, kendo utimo gik moko mopogore nikech ne upon e yo mopogore. Bende, chandruoge nyalo betie nikech jomamoko kata nikech gik ma timore apoya.
Ji ok ohero chomre tir gi wach ma chandogi, kata kamano Muma nyisowa ni wachomre kodgi tir. (Mathayo 5:23, 24) Ka utiyo gi puonj mag Muma, ubiro yudo paro mabeyo ahinya ma nyalo konyou.
1 WUOURU KUOM WACH MA CHANDOU
GIMA MUMA WACHO: ‘Gik moko nigi ndalogi. Nitie chieng’ ling’ kod chieng’ wuoyo.’ (Eklesiastes 3:1, 7) Temuru tiyo gi thuolo moromo mondo uwuo kuom wach ma chandou. Bed thuolo nyiso jaodi kaka iwinjo gadier ei chunyi kod paro ma in-go e wi wachno. Kinde duto ‘wachuru adiera’ e kindu. (Jo-Efeso 4:25) Kata ka iyi owang’ manade, tang’uru kik ugoru. Dwoko mamuol nyalo miyo mbaka e wi wach moro matin kik lokre dhawo.—Ngeche 15:4; 26:20.
Kata ka ok iyie gi wach moro, tem bedo gi weche mang’won, kendo med nyiso jaodi hera kod luor. (Jo-Kolosai 4:6) Temuru loso ywaruok me kindu mapiyo kaka nyalore, kendo kik uwe wuoyo e kindu.—Jo-Efeso 4:26.
GIK MUNYALO TIMO:
Keturu tenge sa mowinjore mar wuoyo e wi wach ma chandou
Sama nyawadu wuoyo, chik iti kendo kik ing’ade. In bende ibiro yudo thuoloni mar wuoyo
2 CHIK ITI KENDO TEM NG’EYO KOR WACH MA CHANDOU
GIMA MUMA WACHO: ‘Beduru mamor gi ng’ato ka ng’ato. Kuom wach miyo jomamoko duong’, beduru motelo.’ (Jo-Rumi 12:10) Kaka ichiko iti sama nyawadu wuoyo en gima duong’ ahinya. Tem ng’eyo tiend gima nyawadu wacho kinyiso ni ‘ikeche kendo ibolri.’ (1 Petro 3:8; Jakobo 1:19) Kik iwuondri awuonda ni ichiko iti. Ka nyalore, we gima itimo mondo ichik iti chuth sama jaodi wuoyo kodi, kata kwaye kabe unyalo wuoyo e wi wachno bang’e. Ka ikawo jaodi kaka ng’at mutimogo gik moko kanyachiel to ok kaka ng’at ma upiemgo, ‘iyi ok bi wang’ piyo.’—Eklesiastes 7:9.
GIK MUNYALO TIMO:
Med chiko iti ka iikri rwako pach jaodi, kata kapo ni weche mowacho ok mori
Ng’e gimomiyo jaodi wuoyo kamano. Tem ng’iyo ranyisi mag del ma jaodi tiyogo kod dwol mowuoyogo
3 TIMURU KAKA USENG’ADO
GIMA MUMA WACHO: ‘Ohala nitie kuom tich duto, to twak atwaka nono kelo ne ng’ato dhier.’ (Ngeche 14:23) Yie ayiea gi wach ma useng’ado ok oromo. Onego utim kaka useng’adono. Mano dwaro kinda kod tich matek, kata kamano nitie ber mar timogi. (Ngeche 10:4) Kutimo gik moko kanyachiel, ubiro yudo “pok maber” kuom tiju matek.—Eklesiastes 4:9.
GIK MUNYALO TIMO:
Ng’euru okenge ma ng’ato ka ng’ato kuomu onego okaw mondo ulos wach ma chandou
Kinde ka kinde, utem nono dongruok musetimo e wachno


text: 6 Bang’ mano, Yesu nowuok modhi loka Nam Galili, ma bende iluongo ni Tiberia.2 To oganda moro mang’ongo ne siko ka luwe, nimar ne gineno ranyisi mag honni ma notimo kochango joma tuo.3 Omiyo, Yesu noidho malo e got moro, kendo nobet piny kanyo gi jopuonjrene.4 Koro Pasaka, ma en sawo mar Jo-Yahudi, ne chiegni.5 Ka Yesu noting’o wang’e malo moneno oganda mang’ongo ka biro ire, nopenjo Filipo niya: “Ere kama wabiro ng’iewoe makate ne jogi mondo gicham?”6 To nowacho kamano mondo otemego, nimar owuon nong’eyo gima nochiegni timo.7 Filipo nodwoke kama: “Makate mag dinari* 200 ok nyal romogi ng’ato ka ng’ato kata mana matin.”8 Achiel kuom jopuonjrene, ma en Andrea owadgi Simon Petro, nowachone niya:9 “Eri nitie wuowi moro matin kae ma nigi makate abich mag shairi kod rech ariyo matindo. Kata kamano, be magi dirom ji mang’eny kama?”10 Yesu nowacho niya: “Nyisuru ji mondo obed piny.” Nikech ne nitie lum mang’eny kanyo, ji ne obetie, chiegni ji ma kwan-gi dirom 5,000.11 Yesu nokawo makatego kendo bang’ goyo erokamano, nopogo ne joma nobet kanyo; notimo kamano bende gi rech matindogo, kendo ne gichiemo kar dwarogi.12 To kane giseyieng’, nowacho ne jopuonjrene niya: “Chokuru ng’injo modong’ kanyachiel, mondo kik gimoro amora kethre.”13 Omiyo, ne gichokogi kanyachiel mi gipong’o okepni 12 gi ng’injo ma nodong’ koa kuom makate abich mag shairigo, ma joma nosechiemo noweyo.14 Ka ji noneno ranyisi madongo ma nosetimo, ne gichako wacho niya: “Adier, jali e Janabi ma nonego obi e piny.”15 Eka ka Yesu nong’eyo ni ne gichiegni biro make mondo gikete obed ruoth, noa kanyo mi ochako odhi kendo e got kar kende.16 Ka nosechopo odhiambo, jopuonjrene ne olor nyaka e nam,17 kendo bang’ idho yie, ne giwuok mi ging’ado loka nam mondo gidhi Kapernaum. Nyaka chop sano koro piny noseyuso, to Yesu ne pok obiro irgi.18 Bende, nam nochako bedo gi apaka nimar yamo mager ne kudho.19 Kata kamano, kane gisekwang’o yie kuom kilomita ma dirom abich kata auchiel, ne gineno Yesu ka wuotho e wi nam ka obiro machiegni gi yie, mi ne gibedo maluor.20 To nowachonegi niya: “En an; kik uluor!”21 Eka koro ne giyie mar rwake e yie, kendo gikanyono yie nochopo e lowo motwo kama ne gidhiyoe.22 Kinyne, oganda ma nodong’ loka nam noneno ni onge yie kanyo mak mana moro matin, kendo ni Yesu ok noidho yie gi jopuonjrene, to jopuonjrene nodhi kendgi giwegi.23 Kata kamano, yiedhi moa Tiberia nochopo machiegni gi kama ne gichamoe makate bang’ ka Ruoth nosegoyo erokamano.24 Omiyo, ka oganda noneno ni Yesu kata jopuonjrene ne onge kanyo, ne giidho yiedhigi mi gidhi Kapernaum mondo gimany Yesu.25 Kane giyude loka nam, ne gipenje niya: “Rabi, a ichopo kae sa adi?”26 Yesu nodwokogi kama: “Adier, adier, awachonu ni, umanya ok nikech nuneno ranyisi ma asetimo, to nikech ne uchamo makate mi uyieng’.27 Tiuru, ok ne chiemo ma tow, to ne chiemo ma siko nyaka chieng’, ma Wuod dhano biro miyou; nimar kuom jalo, Nyasaye Wuoro owuon oseketoe alama ma nyiso ni oyie kode.”28 Omiyo, ne gipenje niya: “Ang’o ma nyaka watim mondo wati tije Nyasaye?”29 Yesu nodwokogi kama: “Tij Nyasaye e ma, ni unyis yie kuom Jal ma nooro.”30 Mi ne gipenje niya: “Kare en ang’o ma itimo kaka ranyisi, eka mondo wane kendo wayie kuomi? En tich mane ma itimo?31 Kwerewa nochamo manna e thim, mana kaka ondik niya: ‘Ne omiyogi makate moa e polo mondo gicham.’”32 Eka Yesu nodwokogi niya: “Adier, adier, awachonu ni, Musa ne ok omiyou makate moa e polo, to Wuora miyou makate madier moa e polo.33 Nimar makate mar Nyasaye e mano ma lor koa e polo kendo ochiwo ngima ne piny.”34 Omiyo, ne giwachone kama: “Ruoth, kinde duto miwa makateno.”35 Yesu nowachonegi niya: “An e makate mar ngima. Ng’ato ang’ata ma biro ira ok nobed gi kech ngang’, kendo ng’at ma nyiso yie kuoma riyo ok nomake ngang’.36 To kaka asewachonu, un use kata mana nena to e ma pod ok uyie.37 Jogo duto ma Wuora miya, nobi ira, to ok abi riembo ngang’ ng’at mobiro ira;38 nimar aselor ka awuok e polo mondo atim, ok dwacha awuon, to dwach ng’at ma noora.39 Ma eri e dwach ng’at ma noora, ni mondo kik alal ng’ato ang’ata kuom jogo duto mosemiya, to mondo achiergi e chieng’ giko.40 Nikech dwach Wuora e ma, ni mondo ng’ato ka ng’ato mong’eyo Wuod Nyasaye kendo ma nyiso yie kuome, onego obed gi ngima ma nyaka chieng’, kendo abiro chiere chieng’ giko.”41 Eka Jo-Yahudi nochako ng’ur gi Yesu nimar nosewacho ni: “An e makate ma ne olor koa e polo.”42 Mi ne gichako penjore kama: “Donge mani en Yesu wuod Josef, ma wuon mare kod min mare wang’eyo? Obet nade ni sani owacho ni, ‘Aselor ka awuok e polo’?”43 Yesu nodwokogi kama: “Weuru ng’ur e kindu uwegi.44 Onge ng’at ma nyalo biro ira mak mana ka Wuora ma noora e ma oywaye, kendo abiro chiere e chieng’ giko.45 Ondik e weche Jonabi niya: ‘Jehova biro puonjogi giduto.’ Ng’ato ang’ata mosewinjo Wuora kendo mosepuonjore, biro ira.46 Ok ni nitie dhano moro amora moseneno Wuoro, to mak mana jalo moa kuom Nyasaye; jalo oseneno Wuoro.47 Adier, adier, awachonu ni, ng’ato ang’ata ma nyiso yie nigi ngima ma nyaka chieng’.48 “An e makate mar ngima.49 Kwereu nochamo manna e thim to e ma pod ne githo.50 Ma e makate ma lor koa e polo, mondo ng’ato ang’ata ochame eka kik otho.51 An e makate ma ne olor koa e polo. Ka ng’ato ochamo makateno, obiro dak nyaka chieng’; to kuom adier makate ma abiro chiwo mondo piny obed gi ngima, en ringra.”52 Eka Jo-Yahudi nochako yware e kindgi ka gipenjore niya: “Ere kaka ng’atni nyalo miyowa ringrene mondo wacham?”53 Omiyo, Yesu nodwokogi kama: “Adier, adier, awachonu ni, ka ok uchamo ringre Wuod dhano kendo ka ok umadho rembe, uonge ngima kuomu uwegi.54 Ng’ato ang’ata ma chamo ringra kendo ma madho remba nigi ngima ma nyaka chieng’, kendo abiro chiere e chieng’ giko;55 nikech ringra en chiemo madier kendo remba en math madier.56 Ng’at ma chamo ringra kendo ma madho remba, osiko e winjruok achiel koda, kendo asiko e winjruok achiel kode.57 Mana kaka Wuora mangima noora kendo an angima nikech Wuora, e kaka jalo bende ma chamo ringra biro bet mangima nikech an.58 Ma e makate ma ne olor koa e polo. Ok en kaka ma kwereu nochamo to pod ne githo. Ng’at ma chamo makateni biro dak nyaka chieng’.”59 Nowacho wechego sama nopuonjo e sunagogi Kapernaum.60 Kane giwinjo mano, thoth jopuonjrene nowacho niya: “Wechego bwogo ji; en ng’a ma nyalo winjogi?”61 To Yesu, bang’ ng’eyo ni jopuonjrene ne ng’ur nikech mano, nopenjogi kama: “Be dibed ni wachno chwanyou?62 To kare, biro bet nade ka uneno Wuod dhano ka idho nyaka kama ne entieree motelo?63 Roho mar Nyasaye e ma chiwo ngima; ringruok onge gi tich kata matin. Weche ma asewachonu gin moa kuom roho maler kendo gikelo ngima.64 To nitie jomoko kuomu ma onge yie.” Nimar nyaka a chakruok, Yesu nong’eyo joma ne onge yie kod ng’at ma ne dhi ndhoge.65 Nomedo wacho kama: “Ma e momiyo asewachonu ni, onge ng’at ma nyalo biro ira mak mana ka Wuora e ma oyiene.”66 Nikech mano, thoth jopuonjrene nodhi mi gidok ne gik ma ne giweyo chien kendo ne ok ginyal dhi nyime wuotho kode.67 Omiyo, Yesu nopenjo ji Apar Gariyoka niya: “Un bende udwaro dhi, koso?”68 Simon Petro nodwoke kama: “Ruoth, en ng’a ma dwadhi ire? In gi weche mag ngima ma nyaka chieng’.69 Wasenyiso yie, kendo waseng’eyo ni in e Ng’at Maler mar Nyasaye.”70 Yesu nodwokogi kama: “Donge nayierou ji apar gariyo, koso? To achiel kuomu en jaketh-nying.”71 Kuom adier, nowuoyo kuom Judas wuod Simon Iskariot, nimar jali ne dhi ndhoge kata obedo ni ne en achiel kuom ji Apar Gariyoka.


text:
Sigana mar 46: Ohinga mag Jeriko
ANG’O mamiyo ohinga mag Jeriko podho? Chalo ka gima mbom maduong’ ogoyogi. Kata kamano, e ndalogo ne gionge gi mbom; ne gionge kata gi bunde. En hono machielo mar Jehova kendo! We wapuonjre kaka gino ne otimore.
Winj gima Jehova nyiso Joshua: ‘Inilwor dalano gi jogi mag lweny. Lwore dichiel odiechieng’ kodiechieng’, kuom ndalo auchiel. Uting’ sandug singruok seche ma utimo mano. Jodolo abiriyo nyaka wuoth e nyim sandug singruok kendo ka gigoyo tungegi.
‘To chieng’ mar abiriyo, nyaka ilwor dalano nyadibiriyo. Kendo igo tung’ dichiel matek, to ji duto ogo koko gi dwol maduong’. Kendo ohinga nopodhi piny!’
Joshua kaachiel gi ji duto timo gima Jehova wacho. E seche ma gilworo, ji duto oling’ thi. Onge ng’ama wacho kata wach achiel. Koko ma inyalo winj, en mana mar tunge kod tiendegi ma nyono piny ka giwuotho. Nyaka bedni luoro ne omako josik Nyasaye modak Jeriko. Be inyalo neno tol makwar moliero e dirisano? Mano diris ng’a? Ee, Rahab otimo gima ne owachne ni mondo otim gi joma ne oor nono piny. Joodgi duto ni e ode ka girito kode.
Gikone, chieng’ mar abiriyo bang’ lworo dalano nyadibiriyo, igoyo tunge, jolweny goyo koko matek, kendo ohingago podho. Kendo Joshua wacho: ‘Neguru ji duto manie dalano kendo uwang’ dalano. Uwang’ gik moko duto. Ures mana fedha, dhahabu, mula to gi nyinyo, kendo uchiwgi e kar keno mar hemb Jehova.’
Joshua nyiso joote ariyoka ni: ‘Dhiuru e od Rahab, kendo ugole oko en gi joode duto.’ Ireso Rahab gi joode mana kaka jonon piny ariyoka ne osingorene.
Joshua 6:1-25.
Penjo
- Ang’o ma Jehova nyiso jolweny gi jodolo mondo otim kuom odiechienge auchiel?
- Jolwenygo onego otim ang’o e odiechieng’ mar abiriyo?
- Kaka ineno e pichano, ang’o matimore ne ohinga mag Jeriko?
- Ang’o momiyo tol makwar nitie e dirisa?
- Joshua wacho ne jolweny mondo otim ang’o ne ji kaachiel kod dalano, to kata kamano owacho ang’o e wi fedha, dhahabu, mula, gi nyinyo?
- Jonon-piny ariyo ka, inyiso mondo otim ang’o?
Penjo mamoko
- Som Joshua 6:1-25.
Kaka Jo-Israel ne olworo Jeriko e odiechieng’ mar abiriyo, chalo nade gi tij lando wach ma Joneno mag Jehova timo e ndalo mag gikogi? (Josh. 6:15, 16; Isa. 60:22; Mat. 24:14; 1 Kor. 9:16)
Wach ma ne okor e Joshua 6:26 ne ochopo bang’ higini 500 e yo mane, to mano puonjowa ang’o kuom wach Jehova? (1 Ruo. 16:34; Isa. 55:11)


text:
SULA MAR 7
Geno Madier Ne Jogo Mihero Mosetho
Wang’eyo nade ni ibiro chiero ji adier?
Jehova neno nade wach mar chiero jo motho?
Gin jo mage ma ibiro chiero?
1-3. Jasigu ma lawowa en ang’o, to ng’eyo gima Muma puonjo kuom wachni biro konyowa nade?
KAW ane ni itemo yombo jasigu mager ma lawi gi ng’wech. En gi teko, kendo ong’eyo ng’wech maloyi. Ing’eyo ni ok ojang’wono nikech iseneno ka onego osiepeni moko. Kata itemo ringo machalo nade, omedo mana sudo machiegni kodi. Nenore ni ok ibi tony. Kata kamano, apoya nono, ng’at moro chopo e bathi mondo oresi. En gi teko mang’eny maloyo jasiki, kendo osingore ni obiro konyi. To mano kaka chunyi oyweyo!
2 Nitie jasigu ma lawi e yo machalo kamano. Waduto olawowa. Kaka ne wapuonjore e sula moteloni mae, Muma wacho ni tho en jasigu. Onge ng’ato kata achiel manyalo loye. Waduto waseneno ka jasiguni nego jogo ma wahero. Kata kamano, Jehova nigi teko mang’eny maloyo tho. En e Jares ma oherowa, kendo osenyiso ni onyalo loyo jasiguni. Osingo ni obiro tieko jasiguno chuth, matiende ni tho. Muma puonjo niya: “Jasigu machien mibiro tieko, en tho.” (1 Jo Korintho 15:26) Mano en wach maber!
3 Koro, we wane gima timore seche ma tho onego ng’at ma wang’eyo. Timo kamano biro konyowa ng’eyo gimoro mabiro medowa mor. Jehova osingore ni, jo motho biro bedo mangima kendo. (Isaiah 26:19) Ibiro dwokogi e ngima. Mano e geno mar chier.
KA NG’AT MA WAHERO OTHO
4. (a) Gima Yesu notimo kane osiepne otho, konyowa nade ng’eyo kaka Jehova neno tho? (b) Osiepe Yesu makende ne gin ng’a gini?
4 Be iselalo ng’at mihero e tho? Lit koda kuyo ma ne iyudo ne ng’eny. E kinde machalo kaka mago, dwarore wadhi ei Wach Nyasaye ema mondo oho chunywa. (2 Jo Korintho 1:3, 4) Muma konyowa ng’eyo kaka Jehova kod Yesu neno tho. Yesu, ma ne nyiso kit wuon mare e yo makare, ne ong’eyo lit ma ng’ato winjo ka ng’at mohero otho. (Johana 14:9) Ka Yesu ne ni Jerusalem, ne olimo Lazaro, kaachiel gi Mariam koda Maritha nyimine Lazaro, ma ne odak machiegni e dala mar Bethania. Giduto ne gin osiepe Yesu ahinya. Muma wacho ni: “Yesu nohero Maritha, gi nyamin mare, gi Lazaro.” (Johana 11:5) Mana kaka ne wapuonjore e sula mokalo, Lazaro ne otho.
5, 6. (a) Ang’o ma Yesu ne otimo e liel kane en kaachiel gi wede koda osiepe ma ne ywago tho Lazaro? (b) Lit ma Yesu ne owinjo en gima jiwowa e yo mane?
5 Yesu ne owinjo nade kane osiepne otho? Ndiko nyisowa ni Yesu ne odhi kama wede koda osiepe Lazaro ne ywago tho Lazaro. Yesu kane onenogi, ne owinjo malit ahinya. Ndiko medo wacho ni, ne “oneno lit,” kendo “pi wang’ Yesu ne ochuer.” (Johana 11:33, 35) Nikech ne okuyo, be mano nyiso ni Yesu ne onge geno? Ooyo. Kuom adier, Yesu ne ong’eyo ni gimoro maber ne chiegni timore. (Johana 11:3, 4) Kata kamano, podi ne owinjo lit kod kuyo ma tho kelo.
6 Lit ma Yesu ne owinjo, jiwo chunywa e yo machielo. Litno puonjowa ni Yesu kaachiel kod Wuon mare Jehova, ok ohero tho. Kata kamano, Jehova Nyasaye nigi nyalo mar kedo, kendo loyo jasiguni! We wane gima Yesu ne otimo kotiyo gi teko mar Nyasaye.
“LAZARO, WUOG OKO! ”
7, 8. Ang’o momiyo ji ne nyalo neno ni ne ong’e geno bang’ tho mar Lazaro, kata kamano, ang’o ma Yesu ne otimo?
7 Lazaro ne oyik e bur mokuny e lwanda. Yesu kane owacho ni mondo ong’iel kidi ma ne odin-go dho burno, Maritha ne otamore nikech bang’ ndalo ang’wen, nyaka bed ni ringre Lazaro ne osechako ng’we. (Johana 11:39) Kaluwore kod pach dhano, ne onge geno kata matin!
8 Kane oseng’iel kidino, Yesu ne okok gi dwol maduong’ niya: “Lazaro, wuog oko! ” Ang’o ma ne otimore? “Jal mothono nowuok.” (Johana 11:43, 44) Iparo ni joma ne ni kanyo ne mor machalo nade? Owete, wede, osiepe kod joma ne odak machiegni gi Lazaro, ne ong’eyo ni Lazaro ne otho. To koro ne gineno jal ma ne gihero, ka ngima kendo ochung’ e kindgi. Nyaka bed ni mano ne chalo gima ok nyal timore. Kendo nyaka bed ni ng’enygi ne okwako Lazaro gi mor ahinya. To mano kaka ne olo tho!
9, 10. (a) Yesu ne onyiso nade ka ma ne oyudoe teko mar chiero Lazaro? (b) Somo weche mondiki ei Muma e wi chier ma ne otimore konyowa nade?
9 Yesu ok ne owacho ni otimo hononi gi teko mare owuon. E lamo mare, kane pok oluongo Lazaro, ne owacho maler ni Jehova ema ne dhi chiero Lazaro. (Johana 11:41, 42) Mano ok e kinde ma ne Jehova okwongo tiyo gi teko mare e chiero ng’at motho. Chier mar Lazaro en mana achiel kuom honni ochiko mag chier mondiki ei Muma. * Somo kaka ne gitimore en gima kelo mor. Gipuonjowa ni Nyasaye ok odewo wang’ ji, nikech jogo ma ne ochier ne gin nyithindo gi jo madongo, chwo kod mon, Jo-Israel kata jogo ma ok Jo-Israel. Kendo weche mondikgo nyiso kaka ji ne mor ahinya! Kuom ranyisi, Yesu ka ne ochiero nyako moro, jonyuolne ‘ne ohum gi hum maduong’.’ (Mariko 5:42) Kuom adier, Jehova ne otimonegi gima ne dhi miyogi mor ma wigi ne ok dhi wilgo.
10 En adier ni jogo ma Yesu ne ochiero, bang’e ne otho. Be mano nyiso ni chierogi ne en tich manono? Ooyo. Wechegi mondiki ei Muma nyisowa adiera, kendo gimiyowa geno.
PUONJ MA WAYUDO KUOM SIGENDINI MAG CHIER
11. Wach chier Lazaro konyowa nade e jiwo adiera mondiki e Eklesiastes 9:5?
11 Muma puonjo ni jo motho “ok ging’eyo gimoro.” Ok gin gi ngima, kendo ok gidak kamoro amora. Weche mondiki e wi Lazaro nyiso wachni. Kane Lazaro ochier, be ne ogoyo ni ji mbaka mamit kaka polo ne chalo? Koso ne obwogo ji kod mbaka malich e wi mach ma wang’o ji? Ooyo. Muma ok oting’o weche machalo kaka mago mowuok kuom Lazaro. Kuom odiechienge ang’wen ma ne otho, Lazaro ne ‘ok ong’eyo gimoro.’ (Eklesiastes 9:5) Lazaro ne nindo e tho. —Johana 11:11.
12. Wanyalo bedo gi adiera nade ni chier mar Lazaro en gima ne otimore adier?
12 Sigand Lazaro bende puonjowa ni chier en gima adier, kendo ok en mana gima iwacho awacha. Yesu ne ochiero Lazaro ka ji mang’eny neno. Kata mana jotelo mag din ma ne ok ohero Yesu, ne oyie ni honono ne otimore adier. Kendo ne giwacho niya, ‘Watim ang’o, nikech ng’atni [Yesu] timo ranyisi mang’eny? ’ (Johana 11:47) Ji mang’eny ne odhi neno Lazaro. Kuom mano, ng’enygi ne oketo yie margi kuom Yesu. Lazaro ne obedo nigi ranyisi ni Yesu ne oor kod Nyasaye. Gima ne otimoreno ne en gimiwuoro ahinya, kendo mani ne omiyo moko kuom jotende din mag Jo-Yahudi ne ochako poro wach ni mondo gineg Yesu kaachiel gi Lazaro.—Johana 11:53; 12:9-11.
13. Ang’o manyalo miyo wayie ni adier Jehova nyalo chiero jo motho?
13 Be bedo gi yie ni chier biro timore en paro ma ok kare? Ooyo, nikech Yesu ne opuonjo ni ndalo biro, ma “ji duto mani e liete” ibiro chiero. (Johana 5:28) Jehova e Jachwech mar gik moko duto man gi ngima. Be en gima tek bedo gi yie ni onyalo chweyo ngima kendo? En adier ni mano biro luwore kod kaka Nyasaye paro ng’atno. Be onyalo paro jowa duto ma ne osetho? Nitie sulwe tara gi tara e kor polo, to kata kamano, Nyasaye luongogi gi nyingegi! (Isaiah 40:26) Kuom mano, Jehova Nyasaye nyalo paro jowa ma wahero ma ne osetho, kendo en ginyalo mar chierogi.
14, 15. Kaluwore kod gima Ayub ne owacho, Jehova neno nade chiero jo motho?
14 Kata kamano, Jehova neno nade chiero jo motho? Muma puonjowa ni Jehova dwaro ahinya chiero jo motho. Ayub ng’at makare, ne openjo kama: “Ka dhano otho, nobed mangima kendo koso? ” Ayub ne wuoyo kuom rito ei liel nyaka chopi ndalo ma Nyasaye ne dhi pare. Ne owacho ne Jehova niya: ‘Iniluong nyinga eka naduoki, chunyi noher tich mar lweti.’—Ayub 14:13-15.
15 Par ane! Jehova dwaro ahinya mondo ochier jo motho. Donge ng’eyo wachno en gima moro chunywa? Kata kamano, chier mabirono notimre e yo mane? Ng’a gini ma nochier, to nochiergi kanye?
“JI DUTO MANIE LIETE”
16. Jo motho ibiro chiero mondo odag e piny ka gik moko chalo nade?
16 Sigendini mag Muma ma wuoyo kuom chier, puonjowa gik mang’eny e wi chier ma notimre ndalo mabiro. Jogo ma ne ochier e piny kae, ne oyudo thuolo mar bedo kaachiel gi jogi. Chier ma notimre ndalo mabiro bende nobed machalo kamano, kendo e yo maber maloyo mano. Kaka ne wapuonjore e Sula mar 3, dwaro mar Nyasaye en ni piny duto obed paradis. Omiyo jogo ma ibiro chiero, ok bi chiergi e piny ma opong’ kod lwenje, mahundu koda tuoche. Gibiro yudo thuolo mar dak e pinyni nyaka chieng’, ka gin gi kuwe, kendo kod mor.
17. Jo mage ma ibiro chiero?
17 Gin jo mage ma ibiro chiero? Yesu ne owacho ni ‘ji duto manie liete nowinj dwonde [Yesu] kendo giniwuog oko.’ (Johana 5:28, 29) Kamano bende, Fweny 20:13 wacho kama: “To nam nogolo jo motho manie iye; Tho gi Kar Jo Motho bende nochiwo jo motho manie igi.” “Kar Jo Motho” en liel ma iyike dhano. (Ne Apendiks ite mag 212-213.) Liel ma iyike dhano biro dong’ nono. Ji tara gi tara ma yueyo kuno, biro bedo mangima kendo. Jaote Paulo ne owacho ni: “Nobedie chier mar jo makare kod jo ma ok kare.” (Tich Joote 24:15) Mano tiende ang’o?
18. “Jo makare” ma ibiro chiero gin kaka jo mage, to geno mar chier nyalo konyi nade e ngimani iwuon?
18 “Jo makare” oting’o ng’eny jogo ma wasomo wechegi ei Muma, ma ne odak ka Yesu podi ne ok obiro e piny. Inyalo paro Noa, Ibrahim, Sara, Musa, Ruth, Esther koda jomoko mang’eny. Jo Hibrania Sula mar 11 wuoyo e wi chwo gi mon ma ne nigi yie. Kata kamano, “jo makare” bende oting’o jotich Jehova ma tho e ndalogi. To nikech wan kod geno mar chier, ok waluoro tho.—Jo Hibrania 2:15.
19. “Jo ma ok kare” gin jo mage, to Jehova biro miyogi thuolo mane?
19 To nade jogo ma ne ok owinjo chik Jehova kata tiyone nikech ne ok ging’eye? Wi Jehova ok bi wil kod ji tara gi tara ma ne gin ‘jo ma ok karegi.’ Gin bende ibiro chierogi, kendo ibiro miyogi thuolo mar puonjruok wach Nyasaye madier mondo gitine. Kuom higini gana achiel, joma ne otho ibiro chiero ma migi thuolo mar riwruok gi jo makare e piny ka gitiyo ni Jehova. Mano nobed thuolo maber. Ma e kinde ma Muma luongo ni Chieng’ Bura. *
20. Gehenna en ang’o, to jo mage ma dhi kuno?
20 Be mano nyiso ni ji duto ma ne odak e piny ibiro chiero? Ooyo. Muma wacho ni moko kuom jo motho ni e “Gehenna.” (Luka 12:5) Gehenna en nying ma ne iluongogo kar wito yugi ma ne ni oko mar dala mar Jerusalem. Ringre gik motho kaachiel koda yugi, ne iwang’o kanyo. Jo motho ma ringregi ne iwito kuno, ne gin joma Jo-Yahudi ne neno kaka joma ok onego oyik, kata joma ok onego oyud chier. Omiyo Gehenna en ranyisi maber mar keth ma nyaka chieng’. Kata obedo ni Yesu biro kumo jo mangima gi jo motho, Jehova e Jang’ad Bura mogik. (Tich Joote 10:42) Jehova ok bi chiero jogo ma en owuon oneno ni gin jo maricho ma ok dwar lokore.
CHIER MAR DHI E POLO
21, 22. (a) Nitie chier mane machielo kendo? (b) Ng’ano ma ne okwongo chier e ngima mar roho?
21 Muma bende wuoyo e wi chier machielo ma en chier mar dhi dak e polo kaka chwech mar roho. Nitie ranyisi achiel kende mar chier machalo kamano ei Muma, en chier mar Yesu Kristo.
22 Ka Yesu ne osenegi kaka dhano, Jehova ok ne oyie mondo wuode mohere odong’ e liel. (Zaburi 16:10; Tich Joote 13:34, 35) Nyasaye ne ochiero Yesu kod del ma ok mar dhano. Jaote Paulo nyiso ni ne oyik Kristo ‘ka en gi ringruok mar pinyni, to ne ochiere gi ringruok mar polo.’ (1 Jo Korintho 15:44, 45, Bible in Luo 1976) Kuom adier, mani ne en hono maduong’. Yesu ne ngima kendo kaka chwech mar roho! (1 Jo Korintho 15:3-6) Yesu ema ne okwongo yudo chier mar poloni. (Johana 3:13) Kata kamano, ne ok odhi bedo ng’at mogik e yudo chier machalo kamano.
23, 24. “Kweth matin” mar Yesu oting’o jo mage, to gin ji adi?
23 Nikech ne ong’eyo ni ne ochiegini dok e polo, Yesu ne onyiso jopuonjrene ni ne odhi loso negi “kar bet” kuno. (Johana 14:2) Yesu ne owacho ni jogo ma biro dhi e polo gin “kweth matin” mare. (Luka 12:32) Jokristo ma nobed e kweth matinno gin ji adi? Kaluwore kod Fweny 14:1, Johana ma jaote ne owacho niya: “Eka narango, kendo naneno Nyarombo [Yesu Kristo] mochung’ e got Sayun, to ne en gi ji gana piero apar achiel gi gana piero ang’wen gang’wen, ma nying Nyarombo gi nying Wuon mare ondiki e lela wang’gi.”
24 Jogi, ma gin Jokristo 144,000 moting’o joote mag Yesu, ichiero e ngima mar polo. Ibiro chierogi karang’o? Jaote Paulo ne ondiko ni mano notimre e kinde ma Kristo bedo e loch. (1 Jo Korintho 15:23) Mana kaka ibiro puonjori e Sula mar 9, wadak e kindeno. Kuom mano, jo matin kuom ji 144,000 ma podi odong’ e kindewa, ichiero mapiyo nono e ngima mar polo bang’ tho. (1 Jo Korintho 15:51-55) Kata kamano, oganda maduong’ mar dhano nigi geno mar yudo chier mondo gidag e Paradis e piny.
25. Ang’o ma wabiro puonjore e sula maluwo mae?
25 Ee, Jehova biro loyonwa tho, jasigu ma ok nobedie kendo nyaka chieng’! (Isaiah 25:8) Kata kamano, inyalo penjori ni: ‘Jogo ma ichiero ma dhi e polo, biro timo ang’o kuno? ’ Ginibed jokanyo mag Pinyruoth maber ahinya e polo. Wabiro puonjore mathoth e wi sirkandno e sula maluwo mae.
^ par. 9 Sigendini moko yudore e 1 Ruodhi 17:17-24; 2 Ruodhi 4:32-37; 13:20, 21; Mathayo 28:5-7; Luka 7:11-17; 8:40-56; Tich Joote 9:36-42; kod 20:7-12.
^ par. 19 Mondo iyud weche mang’eny e wi Chieng’ Bura, koda kaka ibiro time, ne Apendiks ite mag 213-215.


text:
APENDIXS
Tiend Nying Nyasaye kod Kaka Onego Ti gi Nyingno
EI MUMA ma in godo, Zaburi 83:18 wacho nang’o? Bible in Luo 1968 wacho kama ei ndikono: “Ni mondo ging’e ni in, ma nyingi Jehova, In kendi e ng’a Ma Malo Chutho e piny ngima.” Loko mamoko mag Muma bende nyiso ndikono e yo machalo kamano. Kata kamano, loko mang’eny ok ti gi nying Jehova, to kar nyingno giketo nyinge mag telo kaka “Ruoth Nyasaye” kata “Nyasaye ma nyaka chieng’.” En Nying mane ma onego oti godo ei ndikono? Nying manyiso telo koso Jehova?
Ndikoni wuoyo kuom nying madier. E dho-Hibrania ma bende e dhok ma ne buge mang’eny mag Muma ondikie, nying makende mar ng’ato owuon ema yudore e ndikono. Ondike ni יהוה (YHWH) e nyukta mag dho-Hibrania. E dho-Luo, nyingno iluongo ni “Jehova.” Be nyingno yudore mana kamoro achiel kende ei Muma? Ooyo. Ei Ndiko mag Dho-Hibrania, oyudore ndalo madirom 7,000!
Ng’eyo nying Nyasaye en gima duong’ nikech ang’o? Par ane lamo ma Yesu Kristo ne ochiwo. Ochako kama: “Wuonwa manie polo, nyingi mondo obed maler.” (Mathayo 6:9) Bang’e Yesu ne okwayo Nyasaye kama: “Wuora, mi nyingi duong’.” Nyasaye ne odwoko ka en e polo niya: “Asemiye duong’, bende namiye duong’ kendo.” (Johana 12:28) Nenore ratiro ni nying Nyasaye en gima duong’ moloyo. Kare ang’o momiyo jomoko ma ne loko Muma ne ogolo nyingno ei Muma moko ma ne giloko, ma kare gikete nyinge mag telo?
Nenore ni nitie gik moko ariyo ma ne omiyo giweyo nyingno oko. Mokwongo, ng’eny ji wacho ni nyingno ok onego ti godo nikech, sani ji ok ong’eyo kaka ne iluongo nyingno chon. Ndiko machon mag dho-Hibrania ne indiko ma onge nyukta kaka a, e, i, o, u. Kuom mano, sani onge ng’ato manyalo wacho kuom adier kaka ji ne luongo nying YHWH e kinde ma ne ondikie Muma. Kata kamano, be mano onego osindwa tiyo gi nying Nyasaye? E kinde ma ne indiko Muma, nying Yesu nyaka bed ni ne iluongo ni Yeshua, kata ni Yehoshua—onge ng’at manyalo wacho kuom adier kaka ne iluongo nyinge. Kata obedo ni en kamano, ji e piny mangima luongo nying Yesu e yore mopogore opogore, kaluwore kod dhok ma giwacho. Gitiyo gi nyingno kata obedo ni gikiya kaka ne iluongo nyingno e kinde machon. Bende, kapo ni inyalo dhi wuoth e piny moro, inyalo yudo ni nyingi iluongo e yo mopogore e dho pinyno. Kuom mano, bedo ni ok wang’eyo kaka ne iluongo nying Nyasaye chon, ok nyis ni koro ok wanyal tiyo gi nyingno.
Wach mar ariyo manyiso gimomiyo nying Nyasaye ok ti godo e loko mamoko mag Muma, luwore kod chik ma Jo-Yahudi oseketo chakre chon. Ng’enygi neno ni nying Jehova Nyasaye ok onego oluong. En adier ni paro machalo kamano ne ochakore kane oti marach kod chik mayudore ei Muma mawacho ni kik uluong “nying Jehova Nyasachi kayiem nono; to Jehova ok anoyie ni ng’ato mawacho nyinge kayiem nono, koler e bura.”—Wuok 20:7.
Chikni kwero tiyo gi nying Nyasaye kayiem. Kata kamano, be chikni odagi ni kik ng’ato oti kod nying Nyasaye giluoro? Ooyo. Jondiko duto ma ne ondiko ndiko mag dho-Hibrania (“Muma machon”) ne gin chwo ma ne omiyo Nyasaye luor, kendo ne girito chike ma Nyasaye ne omiyo Jo-Israel machon. Kata kamano, ne gitiyo gi nying Nyasaye kinde mang’eny. Kuom ranyisi, ne gitiyo kod nyingno e ndiko Zaburi ma ji mang’eny ne wero gi dwol mamalo ka gilemo. Jehova Nyasaye bende ne ochiko joma ne lame ni mondo giluong nyinge, to joma ne miye luor ne owinjo chikno. (Joel 2:32; Tich Joote 2:21) Kuom mano, Jokristo sani tiyo kod nying Nyasaye ka gimiye luor mana kaka Yesu ne otimo.—Johana 17:26.
Joma timo tij loko Muma timo ketho maduong’ ahinya seche ma gigolo nying Nyasaye to kare gikete nyinge mag telo. Gimiyo nenore ka ma ng’eyo Nyasaye en gima ok nyalore, to Muma to jiwo dhano mondo omak “osiep” gi Jehova. (Zaburi 25:14, Bible in Luo 1976) Par ane osiepni moro migeno ahinya. Be ne inyalo bedo machiegni kode ka ok ne inge’yo nyinge? Kamano bende, ka ji ok ong’eyo nying Nyasaye ma en Jehova, ere kaka ginyalo sudo machiegni gi Nyasaye? E wi mano, ka ji ok ti kod nying Nyasaye, ok ginyal ng’eyo tiend nyingno. Nying Nyasaye tiende ang’o?
Nyasaye owuon ne olero ni Musa jatichne tiend nyinge. Kane Musa openjo nying Nyasaye, Jehova ne odwoke niya: “AN MANTIE.” (Wuok 3:14) Loko mar Muma mar Rotherham keto wechego kama: “Anabed Gima Anabed.” Kuom mano, Jehova nyalo bedo gimoro amora madwarore mondo otim dwaro mare.
Wakaw ni inyalo bedo gimoro amora ma chunyi dwaro bedo. Ang’o ma inyalo timo ni osiepeni? Ka achiel kuomgi obedo matuwo, inyalo bedo laktar molony mondo imiye thieth maber. Ka osiepni machielo obedo gi chandruok mar pesa, inyalo lokori ibed jamoko ma ikonye e chandruok ma en godo. Kata kamano, adiera en ni, waonge gi nyalo mar timo mago duto. Waduto wan kamano. Kaka imedo puonjori Muma, ibiro medo neno kaka Jehova bedo gimoro amora madwarore mondo otim gik ma ne osingo. Kendo omor tiyo gi tekone e konyo jogo mohere. (2 Weche mag Ndalo 16:9) Kido mabeyogi duto mag Jehova gin kido ma ok ong’ere ni jogo ma ok ong’eyo nyinge.
En gima nenore maler ni nying Jehova onego oti godo ei Muma. Ng’eyo tiend nyingno, kendo tiyo kode ka wan thuolo e lamo marwa en gima konyowa ahinya bedo machiegni gi Jehova, Wuonwa manie polo. *
^ par. 3 Mondo iyud weche mamoko kuom nying Nyasaye, tiend nyingno, kod gimomiyo onego ti kode e lamo, ne brosua miluongo ni The Divine Name That Will Endure Forever, ma ogo gi Joneno mag Jehova.


text:
Program mar Chokruok Maduong’ ma 2017
Ne program modiechieng’ kodiechieng’ mar chokruogni, ma biro konyi timo gik makare kendo nano e tembe.
Tich Abich
Ang’o manyalo konyo Jakristo nyago kido manyalo konye nano sama en gi chandruok?
Ngeso
Ere kaka Nyasaye Manyalo Duto chiwo hoch kendo konyowa nano?
Jumapil
Yesu nowacho kama: “Ng’at monano nyaka giko ibiro res.” Ang’o minyalo timo mondo iluw kaka Yesu nowacho?
Ne Joma Obiro e Chokruok
Nyalo bedo ni igombo dhi e romo makende ma ibiro tim e chokruogni. bende, inyalo somo weche momedore e wi jorwak welo, batiso, chiwo, konyo thieth, gik molal, kombe kata chiwruok.
Puonjri Weche Momedore
GIN JOMAGE MATIMO DWARO MAR JEHOVA E KINDEGI?
Ang’o Momiyo Joneno mag Jehova Dhi e Chokruoge Madongo?
Higa ka higa, wabedoga gi chokruoge adek madongo. Gin ber mage mwayudo e chokruogegi?


text:
Ka Watni Migeno Nigi Tuo ma Ok Thiedhre
DOREEN nobuok ahinya ka ne laktar onyisogi ni jaode ma jahigni 54 kende nigi tuwo moro marach e obwongone. * Nonyisgi ni jaode ne dhi mana dak kuom dweche manok kae to otho. Doreen wacho niya: “Wachno nobwoga ahinya kendo nawinjo ka anyosora kuom jumbe mogwaro. Ne chal mana ka gima gino ne otimore ne jomamoko to ok wan. Ne ok aikora kata matin.”
Gima lit en ji mang’eny bende bwokga mana kaka Doreen ne obwok sama wach ma kamano oyudogi. Tuoche ma ok thiedhre kendo ma neko mapiyo nyalo mako ng’ato ang’ata. Gima ber en ni thoth ji kawoga ting’ mar rito wedegi ma tuoche maricho kaka mago omako. Kata kamano, rito jatuo ma kamano ok en gima yot. Sama tuo ma kamano omako ng’ato e ot, jomamoko nyalo timo ang’o mondo gihoye kendo girite maber? En ang’o ma joma rito wedegi ma tuoche ma kamago omako nyalo timo mondo ginyagre gi nyosruok mar chuny ma ginyalo bedogo? Gin gik mage ma nyalo timore ne jatuono ka koro odong’ ndalo matin to otho? Mokwongo, we wanon ane gimomiyo rito joma oseng’ere ni dhi tho ok en gima yot.
PEK MA JI ROMOGO E KINDEGI
Yore mag thieth ma josayans osefwenyo osemiyo ngima ng’at ma tuwo inyalo chor nyime ma ok otho piyo. Kuom higni mia achiel mokalo, dhano ne ok dag kuom higni mang’eny kata mana e pinje ma ne osedongore. Ji ne tho piyo nikech tuoche ma landore kata nikech aksident. Osiptende ne ni kuonde ma boyo kendo thoth joma ne tuore ne irito gi wedegi e dala ma chop kama ne githo.
E kindegi, dongruok ma osetim e weche thieth osemiyo lakteche kedo gi tuoche mondo gimi ji odag aming’a. Tuoche ma ne nyalo nego ji piyo e kinde machon tinde budho ka pok onego ng’ato. Kata obedo ni inyalo chwal ngima ng’ato mano ok nyis ni koro ochango. Jotuo ma kamago tekogi dok chien kendo ok ginyal timo gik moko kendgi. Rito jotuo ma kamago nyalo bedo matek kendo nyalo kawo thuolo gi teko mang’eny.
Mano e momiyo tinde thoth ji tho e osiptal. Ji mang’eny e ndalogi ok ong’eyo kaka ng’ato tho, to bende pok gineno achiel kachiel ka ng’ato tho. Ng’eyo ni ng’at mihero dhi tho nyalo nyoso chuny ng’ato kata duoko chien kinda mar rite. Ang’o ma nyalo konyo ng’at ma rito watne ma chiegni tho?
CHANURU GIK MOKO CHON
Mana kaka waneno e ranyisi mar Doreen, ji mang’eny bwokga ahinya sama gifwenyo ni ng’atgi ma gihero nigi tuo ma dhi nege mapiyo. Kata bed ni wach ma kamano nyalo miyo ng’ato obed gi parruok, luoro, kod kuyo, ang’o ma nyalo konye mondo onyagre gi pek ma kamano? Jatich Jehova moro nolamo kowacho kama: “Puonjwa kwano ndalowa, mondo wayud chuny mariek.” (Zaburi 90:12) Kuom mano, lam gi chunyi duto mondo Jehova Nyasaye ‘opuonji kwano ndaloni’ e yo mariek mondo iti gi ndalo modong’ maber gi watni ma ihero ma koro chiegni tho.
Chanuru gik moko chon. Ka watnino pod nyalo wuoyo kendo oikore wuoyo e wi tuoneno, nyalo bedo maber ka openje ng’ama doher mondo owuo e loye ka koro ok onyal. Beduru thuolo penje ka doher mondo ochwal ngimane kitiyo gi masinde ma nyasani, otere e wod, kata kinyalo ti gi yore mamoko mag thieth e thiedhe. Mano nyalo konyo mondo kik ywaruok bedie e kind wedene sama ng’ato otimo yiero moro e lo jatuo ma oheworeno. Chano weche chon ka jatuo pok ohewore kendo e yo moyangore biro konyo wedene mondo ochiw kony e yo ma dwarore. Muma wacho niya: “Ka onge jong’ad rieko ji ok yud gi ma gidwaro.”—Ngeche 15:22.
KAKA INYALO KONYO JATUWO
Gima duong’ ma ng’at ma rito jatuo onego otim en hoye mondo obed gi chuny mokuwe. Ng’at ma tuo ma chiegni tho onego ong’e ni ohere kendo ok ojwang’e. Ere kaka inyalo timo kamano? Somne buk moting’o weche ma nyalo jiwe kata werne wende mohero ma nyalo hoyo chunye. Jotuo mang’eny winjoga maber sama achiel kuom joodgi ma rite omako lwete kendo owuoyo kode mamuol.
En gima ber konye mondo ong’e wendo moro amora ma obiro nene. Ripot moro wacho niya: “Kata obedo ni nyalo chopo kama ng’at ma tuono ok nyal timo gik mathoth, wach to pod onyalo winjo maler. Samoro nyalo nenore ni jatuono nindo, kata kamano, wach to pod onyalo winjo awinja. Omiyo, kik iwach gima ok inyal nyise ka dine bed ni oneno.”
Ka nyalore, lemuru kanyachiel. Muma nyisowa ni nitie kinde moro ma jaote Paulo gi jowetene ne oromo gi chal moro matek ma ne ok gin gadier ka ne ginyalo tonyie. En kony mane ma ne gidwaro? Paulo nokwayo Jokristo wetene kama: “Un bende unyalo konyowa kuom sayonwa.” (2 Jo-Korintho 1:8-11) Lamo matut sama jatuo ohewore en gima nyalo konyo ahinya.
YIE NI THO NITIE
Paro aparo ni watni dhi tho en gima lit ahinya. Tho bwogowa ahinya. Ne ok ochuewa mondo watho omiyo ok wanyal ng’iyo gi tho. (Jo-Rumi 5:12) Mano e momiyo Wach Nyasaye luongo tho ni “jasigu.” (1 Jo-Korintho 15:26) Omiyo, paro ni wedewa ok bi tho ok en gima rach.
Kata kamano, ng’eyo ni ng’at ma tuono nyalo tho en gima konyo joot duto mondo kik gibed maluor mokalo tong’ kendo mondo giket pachgi e gik ma nyalo konyogi giduto. Gik ma samoro nyalo timore ne jatuo ka koro ochiegni tho oried e bwo wich ma wacho ni “ Gik ma Timorega Kodong’ Ndalo Matin to Ng’ato Tho.” En adier ni gik ma owachgo ok timre ne jotuo duto, to bende ok gitimre ka luwore gi kaka oriedgi e listno. Kata kamano, thoth gik ma okwan-go timorega ne jotuo mang’eny.
Bang’ ka watnino osetho, nyalo bedo maber ka iwuoyo gi osiepni ma ne oseyie motelo mar konyi. Joma ne rito jatuo kaachiel gi joodgi onego ojiw ka inyisogi ni watgi ma othono koro yueyo kendo ok osandre kamoro amora. Jachuechwa moherowa nyisowa ni “jo motho ok ging’eyo gi moro.”—Eklesiastes 9:5.
JAL MA HOYOWA
Geno kuom kony ma Nyasaye chiwo en gima duong’ ahinya e kinde ma joot rito watgi matuo kod kinde ma gin gi kuyo nikech tho mar watgino. Nyasaye nyalo konyo joma kamago kokalo kuom jomamoko ma hoyogi kendo timonegi gik ma konyogi. Doreen wacho niya: “Ne ok atamora kony ma ng’ato ang’ata ne miya. Kiwacho adier, ji nokonyowa moloyo kaka ne waparo. An gi jaoda ne wang’eyo ma onge kiawa ni Jehova ne wachonwa ni, ‘An ka mondo akonyu e chandruok momakouni.’ Wiya ok bi wil gi gima ne anenono.”
Ee, Jehova Nyasaye e ma nyalo konyowa e chandruok duto momakowa. Nikech en e Jachuechwa, ong’eyo maber lit kod kuyo ma wabedogo. Oikore konyowa kendo jiwowa mondo wanyagre gi chandruok ma wan-go. Moloyo mano, osingo ni machiegnini obiro tieko tho chuth kendo obiro chiero jogo duto ma osetho. (Johana 5:28, 29; Fweny 21:3, 4) Gikone, waduto wabiro penjo mana kaka jaote Paulo nopenjo niya: “In tho, koro ere lochni? In tho, lit mikelo ni kanye?”—1 Jo-Korintho 15:55, Luo New Testament, 2003.
^ par. 2 Nyingegi oloki.


text:
DUL ME 44
Luremwa Myero Gumar Lubanga
LUREMWA gibedo jo ma wamaro boko lok kun wabedo kacel kwedgi. Ento pire tek ni myero wabed ki lurem mabeco. Itamo ni anga ma pud dong obedo laremwa maber loyo ducu?— Obedo Lubanga Jehovah.
Tika wan ada watwero bedo lurem Lubanga?— Baibul waco ni Abraim, laco ma okwo wacon-ni, obedo “larem Lubanga [Jehovah].” (Yakobo 2:23) Ingeyo pingo en obedo larem Lubanga?— Baibul miyo lagamme ni Abraim owinyo dog Lubanga. En owinyo dog Lubanga kadi bed gin ma kiwacce ni otim onongo tek bote. Dong me bedo larem Jehovah, omyero watim gin ma yomo cwinye, kit ma Abraim otimo ki dok kit ma Lapwony Madit otimo kwede kare ducu.
Yecu owaco bot lukwenane ni: ‘Wun lurema ka wutiyo gin ducu ma acikowu.’ (Jon 15:14) Kit ma jami ducu ma Yecu owaco bot dano a ki bot Jehovah-ni, Yecu onongo tye ka wacci lureme ducu gubedo jo ma gitimo gin ma Lubanga waccigi ni myero gutim. Ada, lureme ducu onongo gimaro Lubanga.
Lurem mukene macok pa Lapwony Madit-ti gubedo lukwenane ma itwero neno calgi i pot karatac 75 i buk man. Guwoto kwede kacel kun gikonyo en i tic me tito kwena. Pol kare Yecu obedo kacel ki co magi. Gucamo kacel. Guloko lok i kom Lubanga kacel. Dok gutimo jami mukene kacel. Ento Yecu gire onongo tye ki lurem mukene mapol. En onongo bedo botgi, kun ginamo ki yomcwiny kacel.
Lupaco mo acel ma onongo Yecu maro bedo botgi onongo gikwo i Betania, taun mo matidi macok ki Jerucalem. Wi tika po i komgi?— Gin aye Maliam ki Marita ki omingi Lajaro. Yecu olwongo Lajaro ni lareme. (Jon 11:1, 5, 11) Tyen lok mumiyo Yecu omaro lupaco-ni kun nongo mit pa bedo botgi, aye ni gin onongo gimaro Jehovah kun gitiyo Pire.
Man pe te lokke ni Yecu onongo pe paro pi jo ma pe gitiyo pi Lubanga. En onongo paro pigi bene. En ocito wa i gangigi kun camo kacel kwedgi. Man omiyo jo mukene guwacci en “larem lujog-mucoro ki lubalo!” (Matayo 11:19) Lok ada tye ni Yecu ocito i gangi pa jo magi pe ni pien en omaro kit me kwogi. En olimogi wek etit botgi lok i kom Jehovah. En otemo konyogi wek gulokke ki i timo jami maraco ci guti pi Lubanga.
Man otime nino mo acel i Jeriko. Yecu onongo tye ka kato akata cito i Jerucalem. Lwak dano mapol onongo gitye dok i kingi onongo tye laco mo ma nyinge Jakayo. En onongo mito neno Yecu. Ento Jakayo onongo cek, dok pe twero nenne pi lwak dano mapol. Pi meno, en oringo olubo gudu ocito anyim ci oito i wi yat wek enen Yecu maber ka tye ka kato.
I kare ma Yecu oo ite yat meno, en oneno malo ci owacci: “lor piny oyotoyot; pien tin myero abed i odi.” Ento Jakayo onongo obedo laco ma lalonyo ma otimo jami maraco. Pingo Yecu onongo mito cito i ot pa laco ma kit man?—
Pe te lokke ni Yecu onongo maro kit me kwo pa laco-ni. En ocito i ot pa Jakayo ka tite lok pa Lubanga. En oneno kit ma laco-ni otemme kwede ki tekke ducu me neno en. Pi meno en ongeyo ni Jakayo nen calo twero winyo lokke. Man obedo kare maber me lok kwede i kom kit ma Lubanga waco ni dano myero gukwo kwede.
Dong adwogine obedo ningo?— Jakayo omaro pwony pa Yecu. Cwinye ocwer pi kwalo cente pa dano dok ocikke me dwoko cente ma ekwalo. Lacen en odoko lapwonnye pa Yecu. I ngeye, Yecu gin ki Jakayo gudoko lurem.
Ka walubo lanen pa Lapwony Madit, tika wabilimo jo ma pe gin luremwa?— Wabilimogi. Ento pe wabicito i odigi pien ni wamaro kit me kwogi. Dok pe wabitimo jami maraco kacel kwedgi. Wabilimogi wek watit botgi lok pa Lubanga.
Ento luremwa macok aye jo ma pol kare wamaro bedo kwedgi. Wek gubed lurem mabeco, omyero kong gubed jo ma Lubanga marogi. Mogo bene pe gingeyo anga ma Jehovah obedo. Ento ka gimito pwonyo lok i kome, watwero konyogi. Dong ka kare oromo ma gucako maro Jehovah calo wan, ci waromo mako lurem kwedgi.
Tye dok yo mukene me ngeyo ka ce ngat moni twero bedo larem maber. Nen jami ma en timogi. Tika en timo jami maraco i kom jo mukene ci dok nyero iye? Meno pe ber, pe kumeno?— Mono en bedo ka poto i peko kare ducu? Wan giwa pe wamito poto i peko kacel kwede, tika wamito?— En mono timo jami maraco akaka ci tamo ni eryek pien pe kimake? Ento kadi bed ni pe kimake, Lubanga nongo oneno gin ma en otimo, pe kumeno?— Mono itamo ni jo ma gitimo jami maraco kit magi gitwero bedo lurem mabeco botwa?—
Pingo pe kong ikwany Baibul-li? Kong wanen gin ma waco i kom kit ma luwotwa gigudu kwede kwowa. Ginacoya meno tye i 1 Jo Korint cura 15, tyeng 33. Tika inongo?— Kwanne ni: “Pe wuwek gibwolwu: ‘Bedo ki jo maraco balo kit mabeco.’” Man te lokke ni ka wabedo ki jo maraco, wan bene kitwa doko raco. Dok tye lok ada ni luwotwa mabeco gikonyowa me dongo kit mabeco.
Omyero wiwa pe owil ni Ngat ma pire tek loyo i kwowa obedo Jehovah. Wan giwa pe wamito balo luremwa kwede, pe kumeno?— Pi meno, omyero wanen ni wamako lurem ki jo ma gimaro Lubanga keken.
Ber pa bedo ki lurem mabeco tye kinyutu i Jabuli 119:115; Carolok 13:20; 2 Temceo 2:22; ki 1 Jon 2:15.
MED NGECCI
Bukka me Ododo me Baibul