text:
SULA MAR APAR GAUCHIEL
Lam Nyasaye e Yo Moyiego God
1, 2. En penjo mane monego wapenjre, to ang’o momiyo ber timo kamano?
ISEPUONJRI Muma ma ifwenyo ni ji mang’eny ma wacho ni lamo Nyasaye ok lame e yo moyiego. Mano en nikech gipuonjo kendo gitimo gik ma osin-go. (2 Jo-Korintho 6:17) Jehova nyisowa ni waa e din mar miriambo, tiende ni “Babilon Maduong’.” (Fweny 18:2, 4) Iseng’ado mar timo ang’o? Ng’ato ka ng’ato kuomwa nyaka tim yierone owuon. Bende, onego wapenjre niya: ‘Be adwaro lamo Nyasaye e yo moyiego, koso adwaro dhi nyime lame e yo ma asebedo ka alamego?’
2 Ka po ni isewuok e din mar miriambo, mano ber! Kata kamano, nyalo bedo ni nitie timbe moko ma dinde mag miriambo timo ma pod mori. Wanon ane moko kuom timbego mondo okonywa ng’eyo gimomiyo onego wanegi kaka Jehova nenogi.
LAMO SANAMU KOD LAMO JOMOTHO
3. (a) Ang’o momiyo jomoko nyalo neno ka teknegi weyo tiyo gi sanamu sama gilemo? (b) Ang’o ma Muma wacho e wi wach lamo Nyasaye ka watiyo gi sanamu?
3 Jomoko nigi altar kata sanamu e utegi ma gisebedo ka gitiyogo e lamo Nyasaye kuom higni mang’eny. Ka in achiel kuom jogo, inyalo wuoro ahinya konyisi ni Nyasaye ok dwar ni walame ka watiyo gi gigo. Kata kamano, ng’e ni Jehova e ma nyisowa kaka onego walame. Muma nyisowa maler ni Jehova ok dwar ni wati gi sanamu kata kido mopa sama walame.—Som Wuok 20:4, 5; Zaburi 115:4-8; Isaiah 42:8; 1 Johana 5:21.
4. (a) Ang’o momiyo ok onego walam jomotho? (b) Ang’o momiyo Jehova nokwero joge ni kik gitudre gi jomotho?
4 Jomoko nyalo tiyo gi thuolo, teko, gi pesa mang’eny mondo gimor chuny jomotho. Ginyalo kata mana lamogi. Kata kamano, gima wasepuonjore en ni jomotho ok nyal konyowa kata hinyowa e yo moro amora. Ok gidak kamoro. Kuom mano, ok onego watudre gi jomotho. Wach moro amora ma waparo ni owuok kuom watwa mosetho en wach mowuok kuom jochiende. Mano e momiyo Jehova ne okwero Jo-Israel mondo kik gitudre gi jomotho, kata timo timbe mag juok.—Rapar mar Chik 18:10-12; som Weche Momedore namba 26 kod 31.
5. Ang’o ma nyalo konyi weyo tiyo gi sanamu kata weyo lamo jomotho?
5 Ang’o ma nyalo konyi weyo tiyo gi sanamu kata weyo lamo jomotho? Dwarore ni isom Muma kendo ipar matut kaka Jehova neno timbego. Gichido e wang’e kendo osin kodgi. (Rapar mar Chik 27:15) Lem pile pile mondo Jehova okonyi neno gik moko kaka onenogi, kendo okonyi lame e yo moyiego. (Isaiah 55:9) Inyalo bedo gadier ni Jehova biro miyi teko mar weyo gimoro amora motudore gi kit lamo ma ok ni kare.
BE ONEGO WATIM NYASI MAR KRISMAS?
6. Ang’o momiyo noyier Desemba 25 mondo obed chieng’ nyasi mar paro nyuol Yesu?
6 E piny ngima, Krismas en achiel kuom nyasi mong’ere ahinya, kendo ji mang’eny paro ni en nyasi mar paro odiechieng’ ma ne onyuolie Yesu. Kata kamano, Krismas otudore gi lamo mar miriambo. Buk moro mar timo nonro lero ni Desemba 25, Jo-Rumi ma ne gin joma lamo nyiseche manono, ne timoga nyasi ka giparo odiechieng’ ma ne onyuolie chieng’. Jotend kanise ne dwaro ni joma ne lamo nyiseche manono obed Jokristo. Omiyo, kata obedo ni Yesu ne ok onyuol Desemba 25, ne giyiero ni gitim nyasi mar paro nyuol Yesu e odiechieng’no. (Luka 2:8-12) Jopuonjre Yesu ne ok otimo nyasi mar Krismas. Buk moro miluongo ni Sacred Origins of Profound Things, lero ni higni 200 bang’ ka ne osenyuol Yesu, “onge ng’a ma nong’eyo odiechieng’ sie ma ne onyuolee, kendo ji matin ahinya e ma ne dwaro ng’eyo odiechieng’no.” Ji nochako timo nyasi mar Krismas higni mathoth bang’ kosenyuol Yesu.
7. Ang’o momiyo Jokristo madier ok tim nyasi mar Krismas?
7 Ji mang’eny ong’eyo ni nyasi mar Krismas kaachiel gi timbe mitimo e nyasino kaka chiwo mich, miel gi metho noa kuom joma lamo nyiseche manono. Kuom ranyisi, e piny England kod alwora moko mantie e piny Amerka, ne nitie kinde ma ne ogo marfuk timo nyasi mar Krismas nikech gik ma ne itimo e nyasino ne ochak gi joma lamo nyiseche manono. Ng’ato ang’ata ma notimo nyasino ne ikumo. Kata kamano, bang’e ji nochako timo nyasi mar Krismas kendo. Ang’o momiyo Jokristo madier ok tim nyasi mar Krismas? En nikech gidwaro timo gik moko duto ma moro Nyasaye.
BE ONEGO WATIM NYASI MAR PARO ODIECHIENG’ MA NONYUOLWAE?
8, 9. Ang’o momiyo Jokristo mokwongo ne ok tim nyasi mar paro odiechieng’ ma ne onyuolgie?
8 Nyasi machielo ma ji mang’eny timo en paro odiechieng’ ma ne onyuolgie. Be Jokristo onego otim nyasi mag paro odiechieng’no? Joma Muma wacho ni ne otimo nyasi mag paro odiechieng’ ma ne onyuolgie, gin joma ne ok lam Jehova. (Chakruok 40:20; Mariko 6:21) Nyasigo ne itimo mondo omi nyiseche manono duong’. Buk moro miluongo ni, The World Book Encyclopedia wacho ni Jokristo mokwongo “ne neno nyasi mag paro odiechieng nyuol ng’ato kaka timbe mag joma lamo nyiseche manono.”
9 Chon Jo-Rumi gi Jo-Grik ne wacho ni ng’ato ka ng’ato inyuologa e odiechieng’ ma chal gi ma ne onyuolie nyasaye moro. Nitie roho moro motudore gi nyasayeno ma bedoga sama inyuolo ng’ato. Joma ne lamo nyiseche manonogo ne paro ni inyalo rit ng’ato e ngimane duto mana ka otimo nyasi mar paro odiechieng nyuolne.
10. Ang’o momiyo Jokristo ma kindegi ok tim nyasi mag paro odiechienge mag nyuol?
10 Be iparo ni Jehova mor ka ji timo nyasi moa e dinde mag miriambo? (Isaiah 65:11, 12) Ooyo, ok omor kata matin. Mano e momiyo ok watim nyasi mag paro odiechienge mag nyuol kata timo nyasi mamoko mowuok e dinde mag miriambo.
BE NG’ATO ONEGO ONON KAMA NYASI OAE?
11. Ang’o momiyo jomoko timoga nyasi? Ang’o monego obed mokwongo e ngimawa?
11 Jomoko ong’eyo maber ni Krismas gi nyasi mamoko oa kuom joma lamo nyiseche manono, to e ma pod gitimo atima nyasigo. Gineno ni kinde mag nyasigo gin kinde maber ma ng’ato nyalo budho gi joode. Be mano e paro ma in-go? Ok rach kawo thuolo mar bedo kanyachiel gi joodi. Jehova e ma nochako ngima mar joot, kendo odwaro ni wabed gi winjruok maber kaka joot. (Jo-Efeso 3:14, 15) Kata kamano, winjruok maber ma wan-go gi Jehova e ma onego waket obed mokwongo kar timo nyasi mag dinde mag miriambo mana ni mondo wamor wedewa. Mano e momiyo jaote Paulo nowacho kama: “Dhiuru nyime ng’eyo gadier gima long’o e wang’ Ruodhwa.”—Jo-Efeso 5:10.
12. Ang’o ma nyalo miyo Jehova kik yie gi nyasi moro?
12 Ji mathoth neno ni ng’ato ok onego onon kama nyasi oae. Jehova to ok ne weche kamano. Ok oyie gi nyasi moa kuom dinde mag miriambo, kata mago ma pako dhano kata piny moae. Kuom ranyisi, Jo-Misri ne nigi nyasi mang’eny mag pako nyisechegi mag miriambo. Bang’ ka Jo-Israel nosewuok Misri, ne gitimo achiel kuom nyasigo ka giwacho ni ne en ‘ndalo maduong’ ne Jehova.’ Kata kamano, Jehova ne okumogi kuom timo mano. (Wuok 32:2-10) Omiyo, onego waluw gima janabi Isaya nowacho ni, ‘kik wamul gimoro ma ok ler!’—Som Isaiah 52:11.
NYIS NG’WONO SAMA IWUOYO GI JOMOKO
13. Gin penjo mage ma inyalo penjori ka po ni iweyo timo nyasi moro ma ok owinjore?
13 Sama iweyo timo nyasi moro, inyalo bedo gi penjo mang’eny. Kuom ranyisi inyalo penjori kama: En ang’o ma anyalo timo ka po ni jotich wetena openja gimomiyo ok atim nyasi mar Krismas kodgi? Anyalo timo ang’o ka po ni ng’ato omiya mich mar Krismas? Ang’o ma anyalo timo ka po ni jaoda dwaro ni watim nyasino kanyachiel kode? Anyalo konyo nyithinda e yo mane mondo kik giwinj marach nikech ok gitim nyasi mar paro odiechiengegi mag nyuol, kata nyasi mamoko ma jomoko timo?
14, 15. Ang’o minyalo timo ka ng’ato okowoni mos mag nyasi kata omiyi mich e kinde mag nyasigo?
14 Par maber gik ma idhi wacho kata timo. Kuom ranyisi, ka ng’ato okowoni mos mar Krismas, ok onego iling’ aling’a. Inyalo nyise ni, “Erokamano.” Kata kamano, ka ng’ato dwaro ng’eyo weche mathoth e wi nyasino, inyalo yiero mar lerone. Kinde duto nyis ng’wono, rieko kod luor. Muma wacho niya: “Kinde duto, wecheu mondo obed mang’won, ma nigi ndhadhu ka gima otwonie chumbi, mondo ung’e kaka onego uchiw dwoko ne ng’ato ka ng’ato.” (Jo-Kolosai 4:6) Samoro inyalo nyisogi ni ihero budho gi ji kendo ihero miyogi mich, to en mana ni diher timo kamano e kinde mopogore gi mag nyasigo.
15 Inyalo timo ang’o ka ng’ato omiyi mich moro? Muma ok oketo chike e wi wachni, mak mana ni owacho ni onego wabed gi chuny ma ok ketnwa bura. (1 Timotheo 1:18, 19) Samoro ng’at ma miyi michno ok ong’eyo ni ok itimga nyasino. Kata onyalo nyisi ni, “Ang’eyo ni ok itimga nyasini, kata kamano, pod adwaro miyi michni.” E chalgi duto, inyalo yiero ni ikaw michno, kata iwe kawe. Kata kamano, e yiero moro amora mitimo, tem ahinya mondo ibed gi chuny ma ok ketni bura. Ok wadwar timo gimoro amora ma nyalo ketho winjruokwa gi Jehova.
IN GI JOODU
16. Onego itim ang’o sama joodu dwaro timo nyasi ma ok owinjore?
16 Onego itim ang’o sama joodu dwaro timo nyasi ma ok owinjore? Ok ochuno ni iywari kodgi. Ng’e ni gin gi ratiro mar yiero gima gidwaro timo. Bed mang’won kendo kik icha yiero ma gitimo nikech kata in bende ok diher ni gicha yiero ma itimo. (Som Mathayo 7:12.) Ang’o minyalo timo ka po ni joodu dwaro ni ibudh kodgi e kinde mag nyasigo? Ka pok iyiero gima inyalo timo, lem mondo Jehova okonyi mondo itim yiero makare. Par matut e wi wachno kendo itim nonro. Kinde duto par ni gima duong’ en moro Jehova.
17. Ang’o ma inyalo timo mondo nyithindi kik winj marach sama gineno ka nyithindo moko timo nyasi ma ok owinjore?
17 Inyalo konyo nyithindi e yo mane sama gineno jomoko ka timo nyasi ma ok owinjore? Tem timonegi gik ma nyalo morogi kinde ka kinde kaka miyogi mich. Mich maberie moloyo minyalo miyo nyithindi en bedo kodgi kendo nyisogi ni iherogi.
SIR LAMO MADIER
18. Ang’o momiyo onego wadhi e chokruoge?
18 Mondo wamor Jehova, onego wawuog e dinde mag miriambo, kendo onego wawere gi timbe kod nyasi motudore kodgi. Onego wasir lamo madier. E yo mane? Yo achiel en dhi e chokruoge ma ok wabare. (Som Jo-Hibrania 10:24, 25.) Chokruoge konyowa ahinya siro lamo madier. (Zaburi 22:22; 122:1) Wabiro jiwore ka wachokore kanyachiel.—Jo-Rumi 1:12.
19. Ang’o momiyo onego inyis jomoko adiera mag Muma misepuonjori?
19 Yo machielo mar siro lamo madier en wuoyo gi ji e wi gik ma isepuonjori e Muma. Chuny ji mang’eny chandore nikech gik maricho ma timore e piny. (Ezekiel 9:4) Nyalo bedo ni ing’eyo joma winjo kamano. Nyisgi geno ma in-go e wi gik mabeyo ma biro timore e kinde mabiro. Kaka idhi nyime dhi e chokruoge kendo nyiso jomoko adiera manie Muma, ok ibi gombo bedo e din mar miriambo kata timo timbegi. Inyalo bedo gadier ni Jehova biro guedho kindani ahinya ka iyiero lame e yo moyiego.—Malaki 3:10.
Puonjri Weche Momedore
“RITREURU E HERA MAR NYASAYE”
Nyasi Ma Ok Mor Nyasaye
Nyasi kod odiechienge moko ma ji timoe nyasi nyalo nenore ni miyo Nyasaye duong’ to kara gin gik ma ok more.


c: text/html

text:
23 Eka Yesu nowuoyo gi oganda kod jopuonjrene kowacho niya:2 “Jondiko gi Jo-Farisai osebet kendgi giwegi e kom Musa.3 Omiyo, gik moko duto ma giwachonu, winjuru kendo timuru, to kik utim ka luwore gi timbegi nimar giwacho to ok gitim.4 Gitueyo ting’ mapek kendo giketogi e gok ji to gin giwegi ok gidwar mulo gigo gi lith lwetegi.5 Gik moko duto ma gitimo, gitimogi ni mondo dhano onegi, nimar giyaro ndede ma ting’o Ndiko kendo girwake kaka gima miyogi arita kendo gimedo riak lepgi obed maboyo.6 Gihero bet kuonde moyiedh mogik e nyasi kod kombe ma nyime e sunagoke,7 gihero bende mos ma idhialogigo e chirni, kendo mondo ji oluonggi ni Rabi.8 Un to kik luongu ni Rabi nikech Japuonju en achiel, to uduto un owete.9 E wi mano, kik uluong ng’ato ang’ata e piny ni wuonu nikech Wuonu en achiel manie polo.10 Bende, kik luongu ni jotelo nikech Jatendu en achiel, ma en Kristo.11 To ng’at maduong’ moloyo e kindu nyaka bed jatiju.12 Ng’at ma ng’awore malo owuon noduoke piny to ng’at ma duokore piny owuon nong’awe malo.13 “Yaye nobednu malit un jondiko gi Jo-Farisai, un joma wuondore! nikech uloro ne ji Pinyruodh polo; nimar un uwegi ok udonjie, to bende jogo ma dwaro donjoe ok uyienegi.14 ——15 “Yaye nobednu malit un jondiko gi Jo-Farisai, un joma wuondore! nikech uwuotho kung’ado nam kod lowo motwo mondo umi ng’ato olokre, eka bang’ koselokore to umiyo owinjore dhi e Gehena* nyadiriyo moloyo un uwegi.16 “Yaye nobednu malit un joma tayo jomamoko to un uwegi un muofni, un ma uwacho ni, ‘Ka ng’ato kuong’ore gi hekalu, ok udew; to ka ng’ato kuong’ore gi dhahabu mar hekalu, ni to wachno otueye.’17 Un jo mofuwo kendo ma muofni! Ka gadier, mane maduong’ moloyo, en dhahabu, koso hekalu ma e ma miyo dhahabu bedo gima ler?18 E wi mano, uwacho ni, ‘Ka ng’ato kuong’ore gi kendo mar misango, en kayiem nono; to ka ng’ato kuong’ore gi mich man kuome, ni to mano otueye.’19 Un muofni! Ka gadier, mane maduong’ moloyo, en mich, koso en kendo mar misango ma e ma miyo michno bedo gima ler?20 Kuom mano, ng’ato ang’ata ma kuong’ore gi kendo mar misango, okuong’ore kode kanyachiel gi gik moko duto man e iye;21 to ng’at ma kuong’ore gi hekalu, okuong’ore kode kanyachiel gi Jalno modak e iye;22 kendo ng’ato ang’ata ma kuong’ore gi polo, okuong’ore gi kom-loch mar Nyasaye kanyachiel gi Jalno mobet e komno.23 “Yaye nobednu malit, un jondiko gi Jo-Farisai, un joma wuondore! nikech uchiwo achiel kuom apar mar mint kod dil gi kumin,* to usejwang’o weche madongo moloyo mag Chik, ma gin timbe makare, gi kecho ji, kod nyiso yie. Gigo ne dwarore ni otim, to ok ni koro ijwang’o gik mamoko.24 Un joma tayo jomamoko to un uwegi un muofni, udhing’o ojur to umuonyo ngamia!25 “Yaye nobednu malit, un jondiko gi Jo-Farisai, un joma wuondore! nikech ulwoko ng’e okombe kod ng’e san, to igi opong’ gi ich-lach kod timo gik mokalo tong’.26 In Ja-Farisai ma muofu, kwong ilwok i okombe kod san mondi eka ng’eye bende obed maler.27 “Yaye nobednu malit, un jondiko gi Jo-Farisai, un joma wuondore! nikech uchal gi liete mobuk ma rachar, ma nenore maber gi oko to igi opong’ gi choke joma otho kod gik moko duto ma ok ler.28 E yo ma kamano, un bende unenoru gi oko e wang’ ji ni un joma kare, to iu opong’ gi wuondruok kod ketho chik.29 “Yaye nobednu malit, un jondiko kod Jo-Farisai, un joma wuondore! nikech ugero liete jonabi kendo ubero liete mag joma kare30 kendo uwacho ni, ‘Dine bed ni wadak e kinde mag kwerewa, dine ok wariwore kodgi e chuero remb jonabi.’31 Kuom mano, udonjo ne un uwegi ni un nyithind joma nonego jonabi.32 Kare pong’uru apong’a rapim mar kwereu.33 “Un thuonde kendo nyithind thuonde, ere kaka ubiro ringo bura mar Gehena?*34 Nikech mano, ero aoronu jonabi gi joma riek kod joma puonjo ji. Moko kuomgi ununeg kendo unugurgi e yien to moko kuomgi unuchwad e sunagokeu mi nusandgi kowuok e taon moro nyaka e taon machielo,35 mondo eka remb ji duto makare ma ne ochuer e piny obi obed e wiu, chakre gi remb Abel ng’at makare nyaka e remb Zakaria wuod Barakia ma ne unego e kind hekalu gi kendo mar misango.36 Adier awachonu ni, magi duto nobi e wi tieng’ni.37 “Jerusalem, Jerusalem, in janeg jonabi kendo jachiel joma oor iri gi kite—mano kaka nyading’eny ne adwaro choko nyithindi kanyachiel mana kaka gweno choko nyithinde e bwo buombene! To un ne ok udwar.38 Neuru! Odu osejwang’nu.39 Nimar awachonu ni, ok ununena ngang’ chakre sani nyaka chop nuwach ni, ‘Ng’at moguedh en ng’atno ma biro e nying Jehova!’”
Weche Moler Piny
^ Ne en kar wang’o yugi oko mar Jerusalem. Ne Glosari.
^ Mint, dil, kod kumin gin kit yien moko ma chalo alode ma ji pidho e puothe matindo kae to itiyo kodgi e medo ndhadhu e chiemo.
^ Ne en kar wang’o yugi oko mar Jerusalem. Ne Glosari.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
DUL ME APAR WIYE ABIC
Yo Matir me Woro Lubanga
1. Anga ma myero otitiwa yo matir me woro Lubanga?
DINI mapol giwaco ni gipwonyo lok ada i kom Lubanga. Ento meno pe lok ada pien dini magi gipwonyo jami ma pe rwatte i kom nga ma Lubanga obedo ki kit ma myero wawore kwede. Dong wangeyo nining ka watye ka woro Lubanga i yo matir? Jehovah keken aye twero tittiwa kit ma myero wawore kwede.
2. Itwero pwonyo yo matir me woro Lubanga nining?
2 Jehovah omiyo botwa Baibul wek wapwony kit me wore i yo matir. Pi man, myero ikwan Baibul ci Jehovah bikonyi me nongo adwogi maber pien en paro piri mada.
3. Ngo ma Lubanga mito ni watim?
3 Jo mogo giwaco ni Lubanga cwako dini ducu, ento meno pe gin ma Yecu opwonyowa. En owacci: “Pe dano ducu ma gilwonga ni, ‘Rwot, Rwot’ aye gibidonyo i ker me polo, ento ngat ma tiyo gin ma Wora ma i polo mito.” Pi meno, mitte ni omyero wapwony miti pa Lubanga ki dong watim bene. Man pe obedo lok tuko pien Yecu oporo jo ma pe giwinyo Lubanga ki lutur cik, nyo “lutim gin maraco.”
4. Ngo ma Yecu owaco i kom timo miti pa Lubanga?
4 Yecu ocikowa ni ka wamito timo miti pa Lubanga, wabirwatte ki ariya mapol. En owacci: “Wudony ki i doggola mading, pien doggola ma tero dano i to lac, dok yone gipiro maber, dok jo ma donyo ki iye pol. Pien doggola ma tero dano i kwo ding, ki yone bene rac, dok jo ma nongo yo meno ginok.” (Matayo 7:13, 14) Yo mading, nyo yo matir me woro Lubanga tero dano i kwo ma pe tum. Ento yo malac, nyo yo ma pe atir me woro Lubanga tero dano i to. Ento Jehovah pe mito ni dano mo oto. En miyo bot dano ducu kare me pwonyo lok i kome.
YO MATIR ME WORO LUBANGA
5. Itwero ngeyo jo ma giworo Lubanga i yo matir nining?
5 Yecu owaco ni watwero ngeyo jo ma giworo Lubanga i yo matir. Watwero timo man ki ngiyo gin ma giye iye ki gin ma gitimo. Yecu otito ni: “Wubingeyogi i kom kitgi.” Ka dok omedde ni: “Yat maber nyako nyige mabeco.” (Matayo 7:16, 17) Man pe te lokke ni jo ma giworo Lubanga gubedo jo ma gipe ki roc. Ento lutic pa Lubanga gitute me timo gin matir kare ducu. Kombeddi kong dong wanenu gin ma bikonyowa me ngeyo jo ma giworo Lubanga i yo matir.
6, 7. Pingo woro me ada jenge i kom Baibul? Lanen pa Yecu pwonyowa gin ango?
6 Worowa myero ojenge i kom Baibul. Baibul waco ni: “Ginacoya ducu ma yam gicoyo, gicoyo pi teko pa cwiny pa Lubanga. Konyo me pwony, me juko dano, me tiro kit pa dano, me nyebo dano wek gulub kit ma atir, wek dano pa Lubanga obed muteggi, ma bene oyubbe i yo ducu, ma romo tiyo kit tic mo maber ducu.” (2 Temceo 3:16, 17) Lakwena Paulo ocoyo bot Lukricitayo ni: “Cakke ma wugamo lok pa Lubanga ma wuwinyo ki botwa, pe wugamo macalo lok pa dano, ento macalo lok pa Lubanga.” (1 Jo Tecalonika 2:13) Woro me ada jenge i Baibul. Ento pe jenge i kom tam pa dano adana, tekwaro, nyo gin mukene.
7 Jami ducu ma Yecu opwonyo onongo jenge i Lok pa Lubanga. (Kwan Jon 17:17.) Pol kare, en onongo tiyo ki wang Ginacoya. (Matayo 4:4, 7, 10) Lutic pa Lubanga bene gilubo lanen pa Yecu dok gijengo pwonygi ducu i Baibul.
8. Ngo ma Yecu opwonyowa i kom kit ma myero wawor kwede Jehovah?
8 Myero wawor Jehovah keken. Jabuli 83:18 (NW) wacci: “In aye ma nyingi Jehovah, in keni aye Ngat Mamalo Twal ma loyo wi lobo-ni ducu.” Yecu onongo mito ni dano gunge nga ma obedo Lubanga me ada, dok en opwonyogi ki nying Lubanga. (Kwan Jon 17:6.) Yecu owacci: “Wor Rwot [Jehovah] Lubangani, dok bene iti pire keken.” (Matayo 4:10) Pi man, wan macalo lutic pa Lubanga walubo lanen pa Yecu. Waworo Jehovah keken, watiyo ki nyinge, dok wapwonyo dano ki nying meno ki ngo ma en bitimo piwa.
9, 10. Wanyuto mar i kinwa kekenwa nining?
9 Myero wanyut mar me ada pi jo mukene. Yecu opwonyo lulub kore me bedo ki mar i kingi. (Kwan Jon 13:35.) Pe myero wapar pi ka ma waa ki iye, tekwarowa, nyo kadi wabedo lulonyo nyo lucan. Mar ma watye kwede i kinwa myero oribwa macalo omege ki lumege. (Jo Kolocai 3:14) Pi meno, pe wacito i lweny dok pe waneko dano. Baibul wacci: “Man aye gin ma bimiyo gineno jo ma gin litino pa Lubanga ki jo ma gin litino pa Catan: ngat ma pe timo gin ma tye atir pe latin pa Lubanga, kadi wa ngat ma pe maro ominne bene.” Ka dok medde ni: “Myero wamarre kekenwa. Pe wabed calo Kain ma yam obedo latin pa Larac, ci oneko ominne woko.”
10 Watiyo ki cawawa, kerowa ki jami ma watye kwede me konyo ki cuko cwiny omegiwa ki lumegiwa. (Jo Ibru 10:24, 25) “Myero watiyu gin maber bot dano ducu.”
11. Pingo waye ni Yecu obedo yo me o bot Lubanga?
11 Myero wawiny Yecu pien en aye yo me o bot Lubanga. Baibul waco ni: “Pe tye larre mo i ngat mukene, pien pe tye nying mo mukene i wi lobo man ma gimiyo ki wan dano ma myero walarre iye.” (Tic pa Lukwena 4:12) I Dul me 5 i buk man, wapwonyo ni Jehovah ocwalo Yecu me miyo kwone macalo ginkok me laro jo ma luwiny. (Matayo 20:28) Jehovah bene oyero Yecu me loyo lobo-ni ducu macalo Kabaka. Pi tyen lok man, Baibul tito botwa ni omyero wawiny dog Yecu ka wamito kwo me labed naka.
12. Pingo pe wadonyo i lok me wibye?
12 Pe myero wadony i lok me wibye. Yecu pe orwako wiye i lok me wibye. I kare ma kitye ka pido i kome, en owaco bot Pilato, ma obedo laloc me Roma ni: “Kerra pe me lobo man.” (Kwan Jon 18:36.) Calo Yecu, wan bene wacwako Ker pa Lubanga, dok pi tyen lok man pe wadonyo i lok me wibye ka mo keken ma wabedo iye. Ento, Baibul ocikowa ni myero wawiny ‘luloc ma giloyowa’ nyo gamente. (Jo Roma 13:1) Pi meno walubo cik me lobo ma wabedo iye. Ngene kene ni, ka cik moni pe rwatte ki cik pa Lubanga, walubo lanen pa lukwena, ma guwacci: “Myero wawiny Lubanga makato dano.”
13. Kwena ango ma watito i kom Ker pa Lubanga?
13 Waye ni Ker pa Lubanga keken aye bicobo pekki ma i lobo-ni ducu. Yecu owaco ni “lok man me kwena maber me ker pa Lubanga” gibitito i wi lobo ducu. (Kwan Matayo 24:14.) Pe tye gamente pa dano mo ma twero timo gin ma Ker pa Lubanga bitimo piwa. (Jabuli 146:3) Yecu opwonyowa me lega pi Ker pa Lubanga i kare ma en owaco ni: “Ker meri obin; giti gin ma imito i lobo kit ma gitiyo i polo.” (Matayo 6:10) Baibul tittiwa ni Ker pa Lubanga bityeko gamente pa dano ci “en aye dong bicung bedo matwal.”
14. Angagi ma itamo ni giworo Lubanga i yo matir?
14 I nge kwano lok man, penye kekeni ni: ‘Jo mene ma gijengo pwonygi i Baibul? Angagi ma gitito bot jo mukene nying Lubanga? Angagi ma ginyuto mar me ada i kingi dok giye ni Lubanga ocwalo Yecu me larowa? Angagi ma pe gidonyo i lok me wibye? Angagi ma gitito ni Ker pa Lubanga keken aye twero cobo pekkiwa ducu?’ Lucaden pa Jehovah keken.
NGO MA IBITIMONE?
15. Ngo ma myero watim ka wamito ni Lubanga ojol worowa?
15 Pe romo me ye ayea keken ni Lubanga tye. Kadi wa jogi bene giye ni Lubanga tye, ento pe giwinyo lokke. (Yakobo 2:19) Ka wamito ni Lubanga ojol worowa, ci pe omyero waye ayea keken ni en tye, ento bene omyero watim gin ma en waco.
16. Pingo omyero wakwer dini goba?
16 Wek Lubanga ojol worowa, omyero wakwer dini goba. Lanebi Icaya ocoyo ni: “Wua woko ki kunnu, wek wucit wulonnye.” (Icaya 52:11; 2 Jo Korint 6:17) Man aye gin mumiyo omyero wakwer gin mo keken ma kubbe ki woro me goba.
17, 18. “Babilon Madit” obedo ngo dok pingo mitte ni waa woko ki iye pi oyot?
17 Dini goba obedo gin ango? Obedo dini mo keken ma pwonyowa me woro Lubanga i yo ma pe rwatte ki Baibul. Baibul lwongo dini goba ducu ni “Babilon Madit.” (Niyabo 17:5) Pingo? I nge Pii Aluka me kare pa Nua, pwony goba mapol ocakke i boma me Babilon. Pwony goba magi onya oromo lobo ducu. Me labolle, jo ma onongo gibedo i Babilon onongo giworo lubange adek. I kareni bene, dini mapol gipwonyo ni Lubanga tye adek i acel, ento Baibul waco atir ka maleng ni Lubanga tye acel keken ma nyinge Jehovah, dok Wode aye Yecu. (Jon 17:3) Jo ma gubedo i Babilon onongo bene giye ni dul kom dano moni medde ki kwo ka ngat meno dong oto woko dok dul kome meno twero deno can i mac me kapiny. Meno pe lok ada.
18 Lubanga otito ni cokcok-ki kibijwero dini goba ducu. (Niyabo 18:8) Tika iniang gin mumiyo pire tek me a woko ki i dini goba pi oyot? Jehovah mito ni itim meno ma kare pud tye.
19. Ka imoko tammi me tic pi Jehovah, en bigwoki nining?
19 Ka imoko tammi me weko dini goba wek iti pi Jehovah, luremi mukene nyo lupaconi pe gibiniang tam ma imoko dok gitwero miyo kwo bedo matek piri. Ento Jehovah pe biweki. Ibidonyo i dul pa dano milion mapol ata ma gitye calo jo me ot acel ma gitye ki mar me ada i kingi, dok ibibedo ki gen me kwo pi naka i lobo manyen pa Lubanga. (Marako 10:28-30) Luremi ki lupaconi mogo ma onongo gukwero ni pe iti pi Jehovah lacen giromo loko tamgi me cako kwano Baibul.
20. Pingo pire tek me woro Lubanga i yo matir?
20 Cokcok-ki, Lubanga bityeko jo maraco ducu ci Kerre aye biloyo lobo. (2 Petero 3:9, 13) Meno pud dong bibedo kare me yomcwiny ya! Dano ducu biworo Jehovah i yo ma en mito. Pi meno, pire tek ni imok tammi kombeddi me woro Lubanga i yo matir.


text:
Mich mopogore opogore to ringruok to en achiel (3-8)
Puonj e wi ngima Jokristo madier (9-21)
12 Kuom mano, owetena, asayou kokalo kuom ng’wono mar Nyasaye ni uchiw ringreu kaka misango mangima, maler kendo ma Nyasaye oyiego, ka utiyone gi nyalou mar paro.2 Kendo weuru luwo kit ngima mar joma odak e ndaloni, to lokreuru kuom miyo pachu obed manyien, mondo ung’e gadier dwaro maber mar Nyasaye, dwaro mowinjore, kendo malong’o chuth e wang’e.3 Nimar kokalo kuom ng’wono mogundho mosemiya, awacho ne ji duto manie kindu kanyo ni, kik ng’ato opar ni olong’o moloyo kaka ochal, to mondo opar e yo ma miyo obedo gi paro malong’o, ka ng’ato ka ng’ato timo kamano ka luwore gi okang’ ma Nyasaye osepogonego yie.4 Mana kaka ringruok achiel nigi fuonni mang’eny, to fuonnigo duto ok ti tich achiel,5 e kaka wan bende, kata obedo ni wang’eny, wan ringruok achiel e winjruok gi Kristo, kendo ng’ato ka ng’ato kuomwa, wan fuonni moriw kanyachiel.6 Omiyo, nikech wan gi mich mopogore opogore ka luwore gi ng’wono mogundho mosemiwa, ka en mar koro wach, wakor wach ka luwore gi yie mosepognwa;7 kata ka en migawo moro mar tich, wasik ka watime; kata ng’at ma puonjo, osik ka opuonjo;8 bende, ng’at ma jiwo ji, osik kotimo kamano; ng’at ma chiwo kony, osik kotime gi chuny moikore; ng’at ma tayo, osik kotime gi kinda; ng’at ma kecho jomamoko, osik kotimo kamano gi ilo.9 Herau mondo obed ma onge wuondruok. Sinuru gi gik maricho; makreuru gi gik mabeyo.10 Beduru mamor gi ng’ato ka ng’ato, kunyisoru hera kaka hera manie kind owete. Kuom wach miyo jomamoko duong’, beduru motelo.11 Beduru jokinda, to ok josamuoyo. Kindau mondo oliel ka mach nikech roho maler. Tiuru kaka wasumbni mag Jehova.12 Moruru kuom geno. Nanuru e bwo masira. Lamuru ma ok uwe.13 Chiwuru ne joma ler ka luwore gi chan margi. Beduru gi tim mar rwako welo.14 Dhiuru nyime guedho joma sandou; kwauru ne jomoko gueth, to kik ukuong’gi.15 Moruru kanyachiel gi joma mor; ywaguru kanyachiel gi joma ywak.16 Paro ma un-go kuom jomamoko obed ma chal gi ma un-go kuomu uwegi; kik ubed gi paro mong’awore malo, to luwuru gik ma nenore ni ni piny. Kik ubed mariek e wang’u uwegi.17 Kik uchul richo kar richo ne ng’ato ang’ata. Temuru timo gik ma ji duto neno ni beyo.18 Ka nyalore, to temuru matek mondo udag gi kuwe gi ji duto.19 Owetena ma ahero, kik uchul kuor e lou uwegi, to weuru thuolo ne mirimb Nyasaye; nimar ne ondik niya: “Jehova owacho, ‘Chulo kuor en mara; abiro chulo.’”20 To “ka kech kayo jasiki, miye chiemo; ka en gi riyo, miye gima domodhi; nimar kuom timo kamano ibiro biwo chuk mach ma kakni e wiye.”21 Kik iyie mondo gima rach oloyi, to sik kiloyo gima rach kuom timo gima ber.


text:
Sigana mar 28: Kaka ne Ores Musa ka Podi en Nyathi Matin
NE ANE nyathi matinni kayuak kendo omoko e lwet dhakono. Ma en Musa. Be ing’eyo ni dhako maberno en ng’a? En nyar Farao ma ruodh Misri.
Min Musa ne opando nyathine ma nyaka obedo jadweche adek, nikech ne ok odwar ni mondo Jo-Misri onege. Kata kamano, ne ong’eyo ni ji ne nyalo fwenyo Musa, omiyo ma e gima ne otimo mondo orese.
Ne okawo adita, kendo ne omwone maber mondo pi kik donj e iye. Bang’e ne oketo Musa e iye, kendo ne oketo aditano e lum maboyo e tiend Aora Nail. Ne onyis nyamin Musa ma Miriam ni mondo ochung’ machiegini gi kanyo eka mondo one gima ne dhi timore.
Bang’ kinde machuok, nyar Farao ne obiro mondo olwokre e Aora Nail. Apoya nono, ne oneno adita e kor lum maboyo. Ne owacho ni achiel kuom jotichne ma nyiri: ‘Dhi mondo ikelna ane adita maneno cha.’ Nyar ruoth kane oelo aditano, ne oneno nyathi maber miwuoro! Musa ne yuak, omiyo nyar ruoth ne winjone malit. Ne ok odwar ni mondo onege.
Bang’e, Miriam ne odhi kanyo. Inyalo nene e picha. Miriam ne openjo nyar Farao kama: ‘Adhi mondo aluongni dhako ma nyar Israel mondo opidhni nyathino?’
Ne odwoke ni: ‘Kiyie, to tim kamano.’
Kuom mano, Miriam ne oringo matek mondo onyis min mare. Kane min Musa obiro ir nyar ruoth, nyar ruoth ne owachone niya: ‘Kaw ane nyathini mondo ipidhnago kendo abiro chuli.’
Kuom mano, min Musa ne opidho nyathine owuon. Bang’e, Musa kane duong’ moromo, min mare ne otere ir nyar Farao, kendo nyar Farao ne okawe ma obedo kaka nyathine owuon. Mano e kaka Musa ne odongo e od Farao.
Wuok 2:1-10.
Penjo
- Nyathi manie pichano en ng’a, to omako lith lwet ng’ano?
- Min Musa ne otimo ang’o mondo omi ores Musa kik negi?
- Nyako matin manie pichano en ng’a, to ang’o ma ne otimo?
- Kane nyar Farao oyudo nyathino, en paro mane ma Miriam ne omiye?
- Ang’o ma ne nyar ruoth onyiso min Musa?
Penjo mamoko
- Som Wuok 2:1-10.
Min Musa ne nikod thuolo mane mar miyo Musa tiegruok gi puonj ka podi otin, to mani chiwo ranyisi mane ni jonyuol e ndalowa? (Wuok 2:9, 10; Rapar 6:6-9; Nge. 22:6; Efes. 6:4; 2 Tim. 3:15)


text:
Misango mar Kristo ne ochiw kuom ndalo duto (5-18)
Yo manyien kendo ma terowa e ngima (19-25)
Kik wajwang’ bedo kanyachiel e chokruogewa (24, 25)
Siem kuom timo richo goyiem (26-31)
Bedo gadier kod yie konyowa nano (32-39)
10 To nikech Chik oting’o mana tipo mar gik mabeyo ma biro, to ok gik ma sie, dhano ok nyal miyo joma sudo ir Nyasaye obed ma onge richo kokalo kuom dhi nyime chiwo mana misengnigo higa ka higa.2 Ka ok kamano, donge dikoro ne osewe chiw misengni? Nimar joma tiyo tij Nyasaye ma gin joma ne osepwodh mobedo maler chuth, chunygi koro ok nyal ketonegi bura kendo nikech richogi.3 Kar mano, misengnigo paro ne ji richogi higa ka higa,4 nimar ok nyalre mondo remb ruedhi kod mag diek otiek richo chuth.5 Omiyo, ka obiro e piny, owacho kama: “‘Ne ok idwar misango kod chiwo, to kar mano ne iikona ringruok.6 Ne ok iyie gi chiwo miwang’o pep kaka ogolgino kod chiwo migolo nikech richo.’7 Eka ne awachone niya: ‘Ne! A Nyasaye, eri asebiro (ondik weche ma wuoyo kuoma e buk modol) mondo atim dwachi.’”8 Bang’ kwongo wacho ni: “Ne ok idwar, kendo ne ok iyie gi misengni, gi chiwo, gi chiwo miwang’o pep kaka ogolgino, kod chiwo migolo nikech richo”— ma gin misengni ma Chik dwaro ni ochiw—9 nowacho kama: “Ne! eri asebiro mondo atim dwachi.” Mano nyiso ni ogolo chenro mokwongo mondo eka okel mar ariyo.10 Kokalo kuom ‘dwacheno,’ koro osepwodhwa mi wabedo maler kuom ringre Yesu Kristo ma ne ochiw dichiel ma ok bi nwo kendo, mondo obed misango mar pwodho ji.11 Bende, pile ka pile jadolo ka jadolo kawo kare mondo oti tich maler, kendo mondo ochiw mana misengnigo nyading’eny, ma gin gik ma ok nyal tieko richo chuth.12 To jali ne ochiwo misango achiel ma ok bi nwo kendo ne richo mag ji, mi ne obet piny e bad Nyasaye korachwich13 chakre kindeno ka dhi nyime, korito nyaka chop kinde ma wasike onego oket mondo gibed kaka raten tiendene.14 Nikech kuom golo chiwo achiel mar misango, jalo osemiyo joma ipwodho mondo obed maler koro bedo malong’o chuth kuom kinde duto.15 E wi mano, roho maler bende chiwonwa neno ni mano en adier, nimar bang’ ka osewacho niya:16 “Jehova owacho kama, ‘Ma e singruok ma anatim kodgi bang’ ndalogo. Abiro keto chikena e chunygi, kendo anandikgi e pachgi.’”17 Eka kendo owacho niya: “Mi ok anapar richogi kendo kata timbegi mag ketho chik.”18 Omiyo, ka osewe ne ji richogi, koro chiwo misango mondo opwodhgigo ok dwarre kendo.19 Kuom mano, owetena, nikech koro remb Yesu osemiyo wan gi chir mar luwo yo ma donjo e kama lerno,20 ma ne oyawonwa mondo obed yo manyien kendo ma terowa e ngima ka nokalo nyaka ei pasia, ma en ringrene,21 kendo nikech koro wan gi jadolo maduong’ moket e wi od Nyasaye,22 koro wasuduru ir Nyasaye ka wan gi chuny ma ni kare kod yie malong’o chuth, nimar osemi chunywa obedo maler kokalo kuom kironwa remo, kendo ringrewa oselwok gi pi maler, mi koro waonge gi chuny ma ketonwa bura.23 Wamakuru motegno tij hulo wach genowa e lela ma ok wayiengni, nimar jalo ma ne omiyowa singono en jal migeno.24 Bende, wadewreuru e kindwa mondo wajiw hera kod timbe mabeyo25 ma ok wajwang’ bedo e chokruogewa kanyachiel mana kaka jomoko osebet gi timno, to wajiwreuru, to moloyo sama uneno ni chieng’no medo sudo machiegni.26 Nimar ka wang’iyo gi timo richo goyiem bang’ ka wasebedo gi ng’eyo malong’o e wi adiera, koro onge misango moro amora mibiro gol kendo nikech richo,27 to gima odong’ en mana luoro nikech bura kod mirima mager ka mach ma biro tieko jo akwede chuth.28 Ng’ato ang’ata mosechayo Chik Musa inego kendo ok keche bang’ ka ji ariyo kata adek osechiwo neno.29 To ng’at mosenyono Wuod Nyasaye, mosekawo remb singruok kayiem nono, ma en remo ma ne omiyo obedo maler, kendo ng’at mosenyiso achaya ne roho maler ma Nyasaye nyisogo ng’wonone mogundho, uparo ni ng’atno biro yudo kum maduong’ machal nade?30 Nimar wang’eyo Jal ma nowacho niya: “Chulo kuor en mara; abiro chulo.” Kendo niya: “Jehova biro ng’ado ne joge bura.”31 En gima lich miwuoro ka ng’ato olwar e lwet Nyasachwa mangima.32 Kata kamano, sikuru ka uparo ndalo machon kane useyudo ler, kaka ne unano ka ukalo e chandruoge mager ahinya.33 Nitie kinde ma ne uyudo wich-kuot kod masiche e lela,* kendo nitie kinde ma un bende ne usiroru e kindu ka ukonyo joma ne yudo chandruoge kaka mago.34 Nimar ne unyiso ni ukecho joma ne ni e jela kendo ne uyie mondo oyak giu, ka ung’eyo ni un uwegi un gi mwandu maber moloyo kendo ma siko.35 Kuom mano, kik uwe chir maru olal, ma en chir ma biro miyo uyud gueth mogundho.36 Nimar dwarore ni ubed gi sinani mondo bang’ ka usetimo dwaro mar Nyasaye, gik ma ne osing ochopnu.37 Nimar pod odong’ “mana kinde matin ahinya” ma “jalno ma biro nochop kendo ok obi deko.”38 “To ng’ata makare nobed mangima kokalo kuom yie,” to “kapo ni odok chien, chunya ok bi mor kode.”39 Koro ok wan kaka jogo ma dok chien e kethruok, to wan jogo ma nigi yie ma biro miyo ores ngimawa.


text:
DUL ME ABICEL
Ngo ma Timme i Komwa ka Wato?
1-3. Kit lapeny ango ma dano gipenyo i kom to, dok lagam ango ma dini mapat pat gimiyo?
BAIBUL omiyowa cikke ni kare bibino ma “to bene dong bibedo pe.” (Niyabo 21:4) I Dul me 5, wapwonyo ni ginkok oyabo yo piwa me nongo kwo ma pe tum. Ento dano pud gito. (Latitlok 9:5) Dong lapeny acel ma pire tek ma wapenye kwede aye ni, Ngo ma timme i komwa ka wato?
2 Lagam me lapeny man mitte tutwalle ka dano ma wamaro oto. Waromo bedo ki par kun wapenye kekenwa ni: ‘Ngo ma otimme i kome? Mono en tye ka nenowa? Tika en twero konyowa? Mono wabineno en doki?’
3 Dini mapol gigamo lapeny magi i yo mapat pat. Mogo gipwonyo ni ka ibedo ngat maber, ci icito i polo ento ka ibedo dano marac, ci ibiwang i mac me kapiny. Mukene giwacci ka ito, idoko cwiny ci ibedo kacel ki wadini ma dong guto woko. Dini mogo giwacci ka ito, kingolo kop i wi ci kinywali odoco, nyo idwogo makwo ki kom mapat calo dano mukene nyo kadi wa lee.
4. Kit tam ango ma dini mapol gitye kwede i kom to?
4 Dini magi ginen calo gitye ki pwony mapat pat. Ento gin ducu gipwonyo tam acel. Gipwonyo ni ka dano oto, gin mo tye ma bwot ki i kome ci medde ki kwo. Tika meno lok ada?
NGO MA TIMME I KOMWA KA WATO?
5, 6. Ngo ma timme i komwa ka wato?
5 Jehovah aye ngeyo gin ma timme i komwa ka wato, dok en owaco botwa ni ka dano moni oto, kwone tum woko. To obedo olungtuke me kwo. Pi man ka ngat mo oto, ngecce ki tamme ducu pe medde ki kwo ka mo doki. * Ka wato nongo dong pe watwero neno piny, pe watwero winyo lok dok pe watwero tamo tam.
6 Kabaka Solomon ocoyo ni ‘jo ma dong guto woko pe gingeyo gin mo.’ Jo muto pe gitwero nyuto mar nyo adage, dok “tic nyo tam nyo ngec nyo ryeko mo dong pe i lyel.” (Kwan Latitlok 9:5, 6, 10.) Dok i Jabuli 146:4, Baibul wacciwa ni ka ngat mo oto, “yubbe ducu ma yam oyubo rwenyo woko liweng.”
GIN MA YECU OWACO I KOM TO
7. Ngo ma Yecu owaco i kom to?
7 I kare ma lareme Lajaro oto, Yecu owaco bot lukwenane ni: “Laremwa Lajaro dong onino.” Ento, Yecu onongo pe tye ka wacone ni Lajaro onino me nongo yweyo. Yecu omedde ni: “Lajaro dong oto” woko. (Jon 11:11-14) Dong, Yecu oporo to ki nino. En pe owacci Lajaro tye i polo nyo tye kacel ki wadine ma dong guto woko. Dok en pe owacci Lajaro onongo tye ka deno can i mac me kapiny nyo kitye ka nywale odoco macalo dano nyo lee. Pe, onongo tye calo Lajaro onino woko matut. Ginacoya mukene bene poro to ki nino. I kare ma kicelo Citefano wa i to, Baibul wacci en “te nino gire oko.” (Tic pa Lukwena 7:60, Lango Baibul) Lakwena Paulo bene ocoyo ni Lukricitayo mogo me karene onongo dong ‘gunino’ i to.
8. Wangeyo nining ni Lubanga pe ocweyo dano ni myero guto woko?
8 Lubanga mono ocweyo Adam ki Kawa ni gubed kwo pi kare mo ci guto woko? Pe kumeno! Jehovah ocweyogi wek gunong mit pa kwo ma pe tum ma komgi yot. I kare ma Jehovah ocweyo dano, en ominigi miti me kwo pi naka. (Latitlok 3:11, NW) Lunyodo pe gimito neno ka lutinogi two dok gito woko, dok Jehovah bene winyo kit meno. Ento ka Lubanga ocweyowa ni wakwo pi naka, pingo dok wato?
PINGO WATO?
9. Pingo cik ma Jehovah omiyo bot Adam gin ki Kawa onongo pe tek me lubone?
9 I poto me Eden, Jehovah owaco bot Adam ni: “Yadi ducu ma tye i poto, camgi macalo imito; ento yat me ngeyo gin maber ki marac pe icam, pien i nino ma ibicamo iye, en aye ibito iye bene.” (Acakki 2:9, 16, 17) Cik pa Jehovah onongo lubone pe tek, dok En onongo tye ki twero me tito bot Adam ki Kawa gin maber ki marac. Ka onongo guwinyo dog Jehovah, kono gunyuto bote ni giworo twerone. Nongo bene kono gunyuto bote ni gitye ki pwoc pi jami ducu ma en omiyo botgi.
10, 11. (a) Catan obwolo Adam gin ki Kawa nining? (b) Pingo Adam gin ki Kawa onongo pe gitwero gengo ngegi pi bal ma gutimo?
10 Rac mada ni, Adam ki Kawa guyero pe me winyo Jehovah. Catan openyo Kawa ni: “Lubanga mono owacci, ‘Pe wucam yat ducu ma tye i poto-ni’?” Kawa odok iye ni: “Watwero camo nyig yadi ducu ma tye i poto-ni, ento Lubanga ociko ni, ‘Pe wubicamo nyig yat ma tye i dye poto, pe wugud kome bene, wek pe wuto.’”
11 Ci Catan owacci: “Pe wubito. Pien Lubanga ngeyo ni, ka wucamo, ci wangwu biyabbe woko, ci wubidoko calo Lubanga, miyo wungeyo gin maber ki gin marac.” (Acakki 3:4-6) Catan onongo mito ni Kawa otam ni etwero moko tamme pire kene i kom gin maber ki marac. En bene oloko lok bwola i kom gin ma bitimme ka Kawa okwero winyo dog Lubanga. En owacci Kawa pe bito, pi meno Kawa ocamo nyig yat-ti ci omiyo mogo bot cware. Adam ki Kawa onongo gingeyo ni Jehovah ocikogi ni pe gucam nyig yat meno. I kare ma gucamo, gin guyero me turo cik ma lubone yot. Camo nyig yat meno bene onyuto ni, gin gipe ki woro i kom Wongi me polo. Onongo dong pe gitwero gengo ngegi pi bal ma gutimo!
12. Pingo tye me cwer cwiny tutwal ni Adam gin ki Kawa gukwero winyo Jehovah?
12 Pud dong tye me cwer cwiny madit ya ni lunyodowa mukwongo gunyuto twon cac ma kit meno i kom Lacwecgi! Iwinyo nining ka itute matek me pito wodi ki nyari ento lacen gujemo i komi ki timo jami ma iwaco botgi ni pe gutim? Man mono pe obituro cwinyi?
13. Gin ango ma Jehovah onongo tye ka lok iye i kare ma owacci “ibidok i apwa”?
13 I kare ma gukwero winyo Jehovah, Adam gin ki Kawa gurwenyo mot me kwo pi naka. Jehovah owaco bot Adam ni: “In apwa, dok bene ibidok i apwa.” (Kwan Acakki 3:19.) Meno te lokke ni Adam onongo bidoko apwa, calo i kare ma pud peya kicweye. (Acakki 2:7) I kare ma Adam obalo, en oto ci obedo pe.
14. Pingo wato?
14 Ka Adam gin ki Kawa onongo gubed luwiny, kono watin pud gikwo. Ento i kare ma gukwero winyo dog Lubanga, gin gubalo, ci mot mot guto woko. Bal obedo calo two marac adada ma walako ki bot lunyodowa mukwongo. Wan ducu kinywalowa ki bal, pi meno wato. (Jo Roma 5:12) Ento meno pe obedo yub pa Lubanga pi dano. Lubanga onongo pe mito ni dano oto, dok Baibul lwongo to ni “lakwor.”
NGEYO LOK ADA GONYOWA
15. Ngeyo lok ada i kom to gonyowa nining?
15 Lok ada i kom to weko wabedo agonya ki i tam ma pe tye atir. Baibul pwonyowa ni dano ka oto pe winyo arem nyo bedo ki cwer cwiny. Pe watwero lok kwedgi, dok gin bene pe gitwero lok kwedwa. Pe watwero konyo jo muto dok gin bene pe gitwero konyowa. Pe gitwero wanowa, pi meno pe myero wabed ki lworo i komgi. Ento pol pa dini gitito ni jo muto gitye makwo ka mo dok ni watwero konyogi ka waculo cente bot padi nyo jo ma gilwonge ni dano pa Lubanga. Ento ka wangeyo lok ada i kom to, pe kitwero bwolowa.
16. Goba ango ma dini mapol gipwonyo i kom jo muto?
16 Catan tiyo ki dini goba me bwolowa wek watam ni jo muto pud gikwo. Me labolle, dini mogo gipwonyo ni ka wato, but komwa mukene medde ki kwo ka mo. Dini ma megi mono pwonyo pwony ma kit meno onyo pwonyo gin ma Baibul tito i kom jo muto? Catan tiyo ki goba me kwanyo dano woko ki bot Jehovah.
17. Pingo pwony i kom mac me kapiny kelo yet i kom Jehovah?
17 Pwony pa dini mapol balo cwiny adada. Me labolle, dini mukene pwonyo ni jo maraco gibibedo ka wang i mac me kapiny pi naka. Goba ma kit meno rom ki yeto Jehovah. En pe twero weko dano limo can malit atika kit meno! (Kwan 1 Jon 4:8.) Iwinyo ningo i kom dano ma miyo pwod bot latin ki wango cinge i mac? Ibitamo ni en dano ma cwinye col atika. Pe ibibedo ki miti me ngeyo en. Dong meno aye kit ma Catan mito ni wawiny kwede i kom Jehovah!
18. Pingo myero pe walwor jo muto?
18 Dini goba mogo tito ni ka dano oto, ci lokke doko cwiny. Gipwonyo bene ni omyero wawor cwiny magi pien gitwero bedo luremwa matego nyo gidoko lumonewa maraco adada. Jo mapol giye goba meno. Gilworo jo muto, pi meno gimiyo botgi woro ma ka woro Jehovah. Wi opo ni jo muto pe gingeyo nyo giwinyo gin mo, pi man omyero pe walworgi. Jehovah aye Lacwecwa. En Lubanga me ada dok omyero wawor en keken.
19. Ngeyo lok ada i kom to konyowa nining?
19 Ka wangeyo lok ada i kom to, ci wabedo agonya ki i lok goba ma dini mogo pwonyo. Man bene konyowa me niang cikke mamwonya ma Jehovah tye kwede pi kwowa ki anyimwa.
20. Wabipwonyo gin ango i dul ma lubo man?
20 I kare ma okato angec, latic pa Lubanga ma nyinge Yubu openyo ni: “Ka dano dong oto, pud dok bibedo kwo?” (Yubu 14:14) Tika ada twere pi ngat ma oto me kwo doki? Lagam ma Lubanga omiyowa i Baibul yomo cwinywa adada. Wabinyamo kop meno i dul ma lubo man.
^ para. 5 Jo mukene giye ni cwiny nyo tipo pa dano moni medde ki kwo ka kome oto. Pi ngec mukene, nen Lok me Giko Buk Man me 17 ki 18.


text:
SOMO MAR 25
Ang’o Momiyo Igero Ute Romo to Igerogi Nade?
Puonj maduong’ mar Muma miwuoyoe e Od Romo en wach Pinyruodh Nyasaye—mano e wach maduong’ ma Yesu ne olando.—Luka 8:1.
Gin kuonde mag lamo madier e alwora. Kuondego ema Joneno mag Jehova timoe chenro mag lando wach maber mar Pinyruoth. (Mathayo 24:14) Ute Romo igero mopogore opogore, kata kamano, onge moger e yor nyisruok, kendo moko kuomgi itiyogo gi kanyakla mokalo achiel. E higini machiegni mokalo, mondo joma siko medore e kanyakla oyud kar chokruok, wasegero Ute Romo gana gi gana, chiegni abich e odiechieng’. Mano nyalore nade?—Mathayo 19:26.
Igerogi gi chiwo mawuok e piny mangima. Chiwogo ioro e bad ofis mar alworano mondo kanyakla madwaro gero Od Romo oyud pesa maok ng’adie ohala.
Igerogi gi joma ochiwore maok chul mawuok e kit ogendini mopogore opogore. E pinje mang’eny oselos Grube mag Gero Ute Romo. Grube mag jogedo mochiwore dhi e kanyakla moro bang’ machielo e piny moro, kendo gidhi kata mana kuonde matek chopoe e pinyno, mondo gikony kanyaklago e gero Utegi mag Romo. E pinje mamoko, oseket Joneno moko molony mondo ochung’ ne gero Ute Romo koda loso kuonde mokethore. Kata obedo ni nitie jogedo mang’eny molony ma chiwore e konyo tich kuonde migeroe Ute Romo, jo kanyakla ma igedonegi e alworago ema bedo mang’eny kuom jogo duto mochiwore. Mano nyalore nikech roho mar Jehova chwalo joge kendo gitimo kinda gi chunygi duto.—Zaburi 127:1; Jo-Kolosai 3:23.
Ang’o momiyo waluongo kuondewa mag lamo ni Od Romo?
Ere kaka gero Ute Romo e piny mangima nyalore?
Puonjri Weche Momedore
CHOKRUOGEWA
Ang’o ma Timorega e Kingdom Hall?
Ng’i vidioni mondo ine iwuon.
GIN JOMAGE MATIMO DWARO MAR JEHOVA E KINDEGI?
Ang’o Mipuonjo e Chokruoge mag Joneno mag Jehova?
Be isegapenjorie gik mitimoga e chokruogewa? Onge kiawa ni ng’eyo puonj mabeyo mipuonjo kuno biro mori ahinya.


text:
PWONY ME 12
In Itwero Nyikke Cok Bot Lubanga Nining?
1. Lubanga tika winyo lega ducu?
Jehovah lwongo dano me rok ducu ni gunyikke cok bote i lega. (Jabuli 65:2) Ento en pe winyo, nyo gamo, lega ducu. Me lapore, lega pa laco ma uno dakone, Lubanga pe bijolone. (1 Petero 3:7) Dok bene, i kare ma Luicrael gubedo ka timo jami maraco, Lubanga okwero winyo legagi. Nen ka maleng ni, lega obedo mot. Ento, Lubanga gire winyo lega pa lutim bal madongo ka gungut.
2. Omyero waleg nining?
Lega obedo but worowa, pi meno omyero waleg bot Jehovah, Lacwecwa keken. (Matayo 4:10; 6:9) Kit macalo watye ki roc-ci, omyero waleg i nying Yecu pien en aye oto pi balwa. (Jon 14:6) Jehovah pe mito ni wanwo lega ma wamako i wiwa nyo ma nongo kicoyo i buk. En mito ni waleg lega ma oa ki i cwinywa.
Lacwecwa twero winyo kadi wa lega ma kilego lalingling. (1 Camuel 1:12, 13) En mito ni waleg kare ki kare calo i odiko, otyeno, i cawa me cam, ki dong ka watye i peko.
3. Pingo Lukricitayo gicito i cokke?
Nyikke cok bot Lubanga pe yot pien wakwo i kin jo ma gipe ki niye i kom Lubanga, dok gingalo cikkene me kelo kuc i lobo. (2 Temceo 3:1, 4; 2 Petero 3:3, 13) Pi meno, wamito cuko cwiny ki bot luye luwotwa, dok gin bene gimito ni wacuk cwinygi.
Mako lirem ki jo ma gimaro Lubanga konyowa me nyikke cok bot Lubanga. Cokke pa Lucaden pa Jehovah miniwa kare me nongo adwogi maber ki i niye pa jo mukene.
4. In itwero nyikke cok bot Lubanga nining?
Itwero nyikke cok bot Jehovah ka ilwodo lok i kom gin ma ipwonyo ki i Lokke. Lwod lok i kom ticce, tirane kacel ki cikkene. Lega ki lwodo lok miyo wadongo pwoc ma a ki i cwinywa pi mar ki ryeko pa Lubanga.
Itwero nyikke cok bot Lubanga ka ce igeno en, dok itye ki niye i kome. Ento niye gire obedo calo gin makwo dok mito agwoka. Omyero ibed ka teno kor niyeni kun ilwodo lok i kom jami ma ipwonyogi.
5. Adwogi maber ango ma inongo ka inyikke cok bot Lubanga?
Jehovah paro pi jo ma marre. En twero gwokogi ki i kom gin mo keken ma romo balo niyegi nyo gengogi me nongo kwo ma pe tum. (Jabuli 91:1, 2, 7-10) En ocikowa i kom yo mogo me kwo ma twero balo yotkomwa kacel ki yomcwinywa. Jehovah pwonyowa ki yo me kwo ma pud dong ber loyo.
MED NGECCI
Peny wek kikwan Baibul Kwedi me Nono
Pingo omyero ikwan Baibul?
Baibul tye ka miyo lagam me lapeny ma pigi tego ma mako kwo pi jo mapol i but lobo ducu. In bene imito bedo ngat acel i kingi?
Baibul Mono Ada Pwonyo Gin Ango?


text:
Ododo me 28: Kit ma Kilaro Moses Kwede
NEN latin matidi ma tye ka koko, dok ma tye ka mako nyig cing nyako-ni. Man aye Moses. In ingeyo nga ma nyako ma nen maber-ri obedo? En obedo nya pa kabaka me Ejipt, nya pa Parao kikome.
Min Moses okano latinne nio ka latinne dong tye dwe adek, pien onongo pe mito ni jo Ejipt onek latinne woko. Ento en ongeyo ni kiromo nongo Moses woko, pi meno en otimo man me larre.
En kwanyo aduku ci oyubo ma pii pe romo donyo iye. Ci opyelo Moses iye, ka oketo aduku-ni i dye lum maboco ma i Kulu Nail. Miriam, lamin Moses, giciko ni obed cok kunnu wek onen gin ma romo timme.
Cutcut nya pa Parao obino i Kulu Nail ka lwok. En otugi neno aduku i dye lum maboco-ni. En olwongo ngat acel ki i kin anyira ma gitiyo bote ni: ‘Cit ioma aduku ca-ni.’ I kare ma nya pa kabaka oelo wi aduku-ni, en oneno latin maber adada! Moses onongo tye ka koko, ci nya pa kabaka kica omake i kome. En pe omito ni kinek latin-ni.
Cutcut Miriam obino. Itwero neno en i cal-li. Miriam owaco bot nya pa Parao ni: ‘Acit acilwong dako Icrael mo wek opiddi latin-ni?’
Nya pa kabaka owaco ni: ‘Tim ber iwoti.’
Pi meno Miriam oringo oyotoyot ka lwongo minne. I kare ma min Moses obino, nya pa kabaka owaco ni: ‘Kwany latin-ni iciti igwokka, ci abiculi.’
Pi meno min Moses opido latinne kikome. Lacen ma Moses odoko ditdit, minne otere bot nya pa Parao, ma opite dong macalo latinne. Meno aye kit ma Moses odongo kwede i ot pa Parao.
Nia 2:1-10.
Peny
- Latin lakere mene ma tye i cal-li, dok en tye omako cing anga?
- Ngo ma min Moses otimo me laro Moses ma onongo gimito neke?
- Latin anyaka mene ma tye i cal-li, dok en otimo ngo?
- I kare ma nya pa Parao onongo latin, tam ango ma Miriam omiyo?
- Ngo ma nya kerri owaco bot min Moses?
Peny mukene
- Kwan Nia 2:1-10.
Kare ango ma min Moses obedo kwede me tiro ki pwonyo Moses i kare ma en pud tidi, dok meno miyo lanen ango bot lunyodo ma i kare ni? (Nia 2:9, 10; Nwo. 6:6-9; Car. 22:6; Ep. 6:4; 2 Tem. 3:15)


text:
Sigana mar 72: Nyasaye Konyo Ruoth Hezekia
BE ING’EYO gimomiyo ng’atni kwayo Jehova e lamo? En ang’o momiyo oketo barupe minenogo e nyim altar mar Jehova? Ng’atni en Hezekia. En e ruoth motelo ni dhoudi ariyo ma milambo mag Israel. To en gi chandruok mang’eny ahinya. Nikech ang’o?
En nikech jolweny mag Asuria oseketho dhoudi apar ma masawa. Jehova ne oweyo mani otimore nikech jogo ne richo ahinya. Koro jolweny mag Asuria osebiro mondo oked kod pinyruodh dhoudi-ariyogi.
Ruodh Asuria oseoro barupe ni Ruoth Hezekia. Magi e barupe ma Hezekia oketo e nyim Nyasaye kani. Gin barupe ma jaro Jehova, kendo nyiso Hezekia ni mondo kik okedi. Kuom mano, mani ema miyo Hezekia lemo kama: ‘A Jehova, reswa e lwet ruodh Asuria. Eka ogendini duto biro ng’eyo ni in kendi e Nyasaye.’ Be Jehova biro winjo lamo mar Hezekia?
Hezekia en ruoth maber. Ok en kaka ruodhi maricho mag pinyruodh dhoudi-apar mag Israel, kata mana kaka wuon mare Ahaz ma ne en Ruoth marach. Hezekia osebedo ka temo ahinya mondo oluw chike duto mag Jehova. Kuom mano, Hezekia ka tieko lemo, janabi Isaiah orone ote moa kuom Jehova mawacho ni: ‘Ruodh Asuria ok bi donjo Jerusalem. Onge kata achiel kuom jolweny mage mabiro sudo machiegini gi Jerusalem. Ok gibi chielo kata mana athero achiel kochomo Jerusalem.’
Ng’i ane picha mantie kae. Be ing’eyo ni jolweny motho-gi duto gin jo mage? Gin Jo-Asuria. Jehova ne ooro malaika mare, monego jolweny mag Asuria 185,000 e otieno achiel kende. Kuom mano, ruodh Asuria chunye ool kendo odok dala.
Mano e kaka pinyruodh dhoudi-ariyo ireso, kendo ji bedo gi kuwe kuom kinde matin. Kata kamano, bang’ tho Hezekia, wuode ma Manase ema bedo ruoth. Manase kod wuode ma Amon ma ne oluwo bang’e, gin ruodhi maricho. Nikech mano, piny kendo opong’ gi mahundu kod timbe mag gero. Ka Ruoth Amon onegi gi jotije owuon, wuode ma Josia iketo ruoth e wi pinyruodh dhoudi-ariyo.
2 Ruodhi 18:1-36; 19:1-37; 21:1-25.
Penjo
- Ng’ano manie pichano, to ang’o momiyo en e chandruok mang’eny ahinya?
- Gin barupe mage ma Hezekia oketo e nyim Nyasaye, to ang’o ma Hezekia kwayo e lamo?
- Hezekia en ruoth machalo nade, to Jehova orone ote mane kokalo kuom janabi Isaiah?
- Ang’o ma malaika mar Jehova timo ni Jo-Asuria, mana kaka onyis e pichano?
- Kata obedo ni pinyruodh dhoudi-ariyo bedo gi kuwe kuom kinde matin, ang’o matimore bang’ tho Hezekia?
Penjo mamoko
- Som 2 Ruodhi 18:1-36.
Jaote Jo-Asuria miluongo ni Rabshake ne temo nyoso yie mar Jo-Israel nade? (2 Ruo. 18:19, 21; Wuok 5:2; Zab. 64:3)
Ka giromo gi joma kwedogi, Joneno mag Jehova luwo nade ranyisi mar Hezekia? (2 Ruo. 18:36; Zab. 39:1; Nge. 26:4; 2 Tim. 2:24)
- Som 2 Ruodhi 19:1-37.
Jotich Jehova ma ndalogi luwo nade ranyisi mar Hezekia e kinde mag chandruok? (2 Ruo. 19:1, 2; Nge. 3:5, 6; Hibr. 10:24, 25; Jak. 5:14, 15)
Ne olo Ruoth Sennakerib e yore adek mage, to Sennakerib en ranyisi mar ng’a e weche ma ne okor? (2 Ruo. 19:32, 35, 37; Fwe. 20:2, 3)
- Som 2 Ruodhi 21:1-6, 16.
Ang’o momiyo inyalo wach ni Manase e ruoth ma ne rach maloyo ruodhi duto ma ne olocho Jerusalem? (2 Weche 33:4-6, 9)


text:
Sigana mar 115: Paradis Manyien e Piny Kae
NE ANE yien maboyo boyo, maupe mabeyo kod gode maboyogo. Donge mani en kama ber? Ne kaka mwandano chiemo e lwet wuowi matinno. To ne sibuoche gi farese mochung’ e lum kocha. Donge diher dak e ot moger kama chalo gi kae?
Nyasaye dwaro ni, idag nyaka chieng’ e paradis e piny kae. Kendo ok odwar ni ibed gi rem koda lit mayudo ji e ndalogi. Ma e gima Muma osingo ne jogo ma biro dak e paradis manyienno: ‘Nyasaye nobed kodgi. Tho ok nobedie kendo, kata yuak kata rem. Gik machon osekadho.’
Yesu biro miyo lokruok maberni otimre. Bende ing’eyo ni mano nobed karang’o? Ee, enobed bang’ Yesu golo richo duto koda jo maricho te e piny kae. Par ni kinde ma ne en e piny kae, Yesu ne ochango tuoche mopogore kuom ji, kendo ne ochiero jo motho. Yesu ne otimo mani mondo onyis gima obiro timo e piny mangima kinde manobed Ruoth e pinyruodh Nyasaye.
Par ane kaka ngima dhi bedo maber e paradis manyien e piny kae! Yesu, kaachiel gi moko kuom joma obiro yiero, noloch ka gin e polo. Joma biro lochogi, norit ji duto modak e piny kae kendo ginimi gine mor. We wane gima onego watim mondo Nyasaye obi omiwa ngima ma nyaka chieng’ e paradis mare manyien.
Fweny 21:3, 4; 5:9, 10; 14:1-3.
Penjo
- Muma nyiso ni piny nobed machalo nade e Paradis mar pinyni?
- Ang’o ma Muma singo ne jogo mabiro dak e Paradis?
- Yesu biro miyo lokruok mabeyogi otimre karang’o?
- Yesu kane nie piny, ang’o ma ne otimo mondo onyis gik ma obiro timo kaka Ruodh Pinyruodh Nyasaye?
- Ang’o ma Yesu kod jogo ma locho kode e polo biro neno ni nyaka timre kinde ma gibiro locho e wi piny?
Penjo mamoko
- Som Fweny 5:9, 10.
Adiera mane ma wanyalo bedogo ni, jogo mabiro locho e wi piny kinde mag Loch mar Higini Gana Achiel, ginibed ruodhi kendo jodolo manigi ng’wono? (Efes. 4:20-24; 1 Pet. 1:7; 3:8; 5:6-10)
- Som Fweny 14:1-3.
Nying Wuoro kod nying Nyarombo mondik e lela wang’ ji 144,000 ka, nyiso ang’o? (1 Kor. 3:23; 2 Tim. 2:19; Fwe. 3:12)


text:
OHINGA MAR JARITO (GOCHO MAR PUONJRUOK) April 2017
Gasedni oting’o sula mag puonjruok chakre Mei 29 to Julai 2, 2017.
Chul Gima Isesingo
Singo en ang’o? Muma wacho ni onego wane nade singo ma watimo e nyim Nyasaye?
Pinyruodh Nyasaye Biro Tieko Ang’o?
Muma wacho ni “piny kadho.” Kata kamano, piny ma biro kadho oriwo ang’o gini?
SIGAND NGIMA
Ne Aramo mar Bedo Jalweny mar Kristo
Nikech Demetrius Psarras notamore donjo e lweny, nosande marach ahinya. Ere kaka timbene nokelo ne Jehova pak kata ka ne en e jela.
‘Jang’ad Bura mar Piny Duto’ Timo Makare Kinde Duto
Ang’o momiyo inyalo wach ni Jehova ok nyal timo gima ok ni kare? Ang’o momiyo mano en wach maduong’ ahinya ne Jokristo?
Be Ineno Gik Moko Kaka Jehova Nenogi?
Ang’o momiyo bolruok kod weyo ne jomoko kethogi en gima dwarore mondo wane gik moko kaka Jehova nenogi?
Chuny mar Chiwruok Minyiso Mondo Okel ne Jehova Pak
Nyasaye mor ahinya gi kinda ma jotichne timo e chopo dwache kata bed ni gitimo kamano e okang’ ma nyalo miyo gichare.


text:
WIC MIR APAR ANG’WEN
Juruot peri copo bedo kud anyong’a
1, 2. Yehova ubemito kwo mi juruot ubed nenedi?
YEHOVA MUNGU re m’ucaku the gamiri ma kwong’a. Biblia yero iwa nia ecwio dhaku ma kwong’a man “ekele i ba ng’atuca [nico].” Anyong’a nego Adamu lee dit akeca, uketho eyero kumae: “Maeni cogo mi cogona, man ring’o mi ring’ kuma.” (Thangambere 2:22, 23) Eno nyutho iwa nia Yehova ubemito dhanu m’ugamiri gibed kud anyong’a.
2 Ento lembe mi can utie nia dhanu dupa gimbe kud anyong’a nyanok de i kwo mi ot migi. Re, Biblia tie ku cik dupa mir ukungu ma copo konyo ng’atuman i ot kara kwo mi juruot migi ubed maber akeca man kara ginwang’ mutoro mi kwo karacelo.
LEMBE MA MUNGU UBEMITO COGMON GITIM
3, 4. (a) Nico ucikere nitio ku dhaku pare nenedi? (b) Pirang’o etie lembe ma pire tek nia nico giku dhaku gitim kisa i kindgi?
3 Biblia uyero nia nico ucikere nitio ku dhaku pare ku mer man ku woro. Wakweyi isom Juefeso 5:25-29. Nico bitio ku dhaku pare saa ceke ku mer. Ebigwoke, ebineno wie, man ebitimo ngo lembe ma copo ninyayu can i ie.
4 Ka dhaku pare ukoso ke, nico ucikere nitimo ang’o? Biblia uyero ni cogmon kumae: “Wumeduru nimaru mondwu, man kud wukecgi.” (Jukolosai 3:19, NWT) Cogmon, wupoi nia wun de wubed wukoso. Man tek wumito nia Yehova utim iwu kisa, wun de wucikuru nitimo kisa ni mon mwu. (Matayo 6:12, 14, 15) Ka nico ku dhaku gibetimo kisa i kindgi, eno bikonyogi nikwo ku mutoro i gamiri migi.
5. Pirang’o nico ucikere nimio yung ni dhaku pare?
5 Yehova ubemito nia nico umii yung ni dhaku pare. Nico ucikere nidieng’ lee ikum yeny pa dhaku pare. Eno tie lembe m’ukwayu ngo junen ku tuko. Ka nico ubetio ku dhaku pare ber ungo, Yehova copo winjo ngo rwo pare. (1 Petro 3:7) Gin ma ketho pi dhanu bedo tek i Yehova utie mer ma gimare ko. Eneno ngo nia nico pire tek nikadhu dhaku.
6. Nibedo “kum acel” tie ku thelembe ang’o ni nico ku dhaku?
6 Yesu ukoro nia nico ku dhaku gitie “kum ario kendo ngo, ento ndhu kum acel.” (Matayo 19:6) Eno nyutho nia ng’atuman ugeno wadi man ugeno wadi, m’umbe niwok woko mi gamiri, kadok nyanok de. (Lembrieko 5:15-21; Juebrania 13:4) Dhaku ku cware gicikiri ngo nitwoniri ka ng’atu acel m’ikindgi utie kud ava mi ribiri. (1 Jukorinto 7:3-5) Nico ucikere ning’eyo bende nia “ng’atu moko mbe m’udagu kume gire; ento etunge man egwoke.” Ecikere bende nimaru man nineno dhaku pare ni ng’atu ma pire tek akeca. M’usagu lembe ceke, dhaku bemito nia nico pare ubed ng’atu maber man m’umare lee.
LEMBE MA MUNGU UBEMITO MON GITIM
7. Pirang’o otman utie ku yeny pa jawie?
7 Otman utie ku yeny pa jawie, niwacu, ng’atu moko ma copo nitelo wi juruotne kara lembe uwoth maber igi. I 1 Jukorinto 11:3, Biblia uyero kumae: “Wi co ceke kubang’gi kubang’gi en e Kristu; man wi dhaku en e ng’atu ma nico; wi Kristu ke en e Mungu.”
8. Dhaku copo nyutho nenedi nia etie ku woro ma thuth ibang’ nico pare?
8 Nicoman timo kosa. Ento tekene dhaku ubediko cinge i kum yub pa nico pare man ebewinjere kude maber, juruot ceke copo nwang’u berone. (1 Petro 3:1-6) Biblia uyero kumae: “Dhaku ke ucikere nibedo ku woro ma thuth ibang’ cware.” (Juefeso 5:33, NWT) Ka nico utie ngo i dini pa dhaku pare ke? Dhaku ucikere nimedere asu nibedo ku woro ma thuth ire. Biblia uyero kumae: “Wu mon bende, kumeno, wubed wor ni cogwu ma dhe; kara, tek jumoko woro lembe ngo, ma gibedo umbe lembe gilok cwinygi kum koth mondgi; ma gineno ko kothwu ma leng’, ma mi lworo [niwacu, mi woro ma thuth].” (1 Petro 3:1, 2) Lapor maber pa dhaku copo konyo cwar dhaku nicwaku man niworo dini pa dhaku pare.
9. (a) Dhaku copo timo ang’o ka paru pare ukoc ku pa nico pare? (b) I buku pa Tito 2:4, 5, juk makani ma jumio ni mon?
9 Dhaku copo timo ang’o ka paru pare ukoc ku pa nico pare? Ukwayu ekor paru parene, re ku woro. Ku lapor, Sara uyero lembe moko m’ufoyo ngo i Abraham, ento Yehova uyero ire kumae: “Winj dwande.” (Thangambere 21:9-12) Wang’ mapol, yub ma tokcen ma won ot ma Jakristu maku bejai ungo ku lembe ma Biblia uyero, dong’ dhaku ucikere nidiko cinge ikum yubne. (Tic mi Jukwenda 5:29; Juefeso 5:24) Dhaku maber ucikere nidieng’ pi juruot pare. (Som Tito 2:4, 5.) Tek nico man awiya pare gibeneno kite m’ebetimo ko tic ku tego pigi, gibimare man gibiwore lee.
10. Biblia uyero ang’o pi pokiri man pi lalu gier?
10 Saa moko, ju m’ugamiri gimaku yub vur vur pi nipokiri pi nindo moko kunoke nilalu gier migi. Ento Biblia uyero nia, “dhaku kud uwek cware” man bende nia “nico kud uwek cege.” (1 Jukorinto 7:10, 11) Saa moko, lembe ma tek lee copo niwok ma ketho ju m’ugamiri gipokiri pi nindo moko, ento ukwayu ngo nimaku yub maeno vur vur. Ka pi lalu gier ke? Biblia unyutho nia lembe acel kende re ma copo ketho gier lal; utie ka dhaku kunoke nico utimo tarwang’ ku ng’atu mange m’uweko jadhoge mi gamiri.
LEMBE MA MUNGU UBEMITO NIA JUNYODO GITIM
11. Awiya gitie ku yeny makani ma pire tek m’usagu zoo?
11 Junyodo, wubed wutim kero ninwang’u saa lee mi bedo karacelo kud awiya mwu. Awiya gitie ku yeny mwu, man lembe ma pire tek m’usagu zoo ma wucikuru nitimo igi, tie niponjogi ku cik pa Yehova.
12. Junyodo gicikiri nitimo ang’o pi nigwoko awiya migi?
12 Ng’om maeni ma Sitani ubetelo wie ubedoko rac magwei, pieno, dhanu moko gicopo mito nitimo awiya mwa rac, kadok nitundo nimakugi ku kero pi nitimo kugi tarwang’. Junyodo moko gibed ginwang’u nia etie lewic niweco iwi lembe ma kumeno kud awiya migi. Ento junyodo gicikiri ninyutho ni awiya migi nia gibed ku wang’gi ikum dhanu maeno mareco, man niponjogi kite ma gicopo uriri ko kud i kumgi. Junyodo, wucikuru nigwoko awiya mwu. *
13. Junyodo gicikiri niponjo awiya migi nenedi?
13 Junyodo gitie ku tic mi ponjo awiya migi ku timo maber. Icopo ponjo awiya peri nenedi? Awiya peri gitie ku yeny mi twiny, re twinyne ucikere ngo nibedo m’ukadhu kero migi. (Yeremia 30:11) Pieno, kud itwiny nyathin peri kinde m’itie ku ng’ecwiny. Kud iketh wec peri ubed “calu cob mi palamularu” ma copo timogi rac. (Lembrieko 12:18) Ponj awiya peri ginyang’ nia pirang’o gicikiri nibedo wor.
LEMBE MA MUNGU UBEMITO NIA AWIYA GITIM
14, 15. Pirang’o awiya gicikiri nibedo wor ni junyodo migi?
14 Yesu ubed uworo Won saa ceke, kadok ebino lembe ma yot ungo de. (Luka 22:42; Yohana 8:28, 29) Yehova ubemito awiya bende giwor junyodo migi.
15 Awiya, kadok wuparu nia ecopo bedo yot ungo iwu niworo junyodo mwu de, wung’ei nia woro ma wubenyutho ubenyayu mutoro i Yehova man i junyodo mwu bende. *
16. (a) Sitani ubepimo nenedi nibidho aradu kara gitim lembe mareco? (b) Pirang’o pire tie tek lee nia ibed ku jurimo ma gimaru Yehova?
16 Wonabali copo tio ku jurimbi man aradu mange pi nibidhi kara itim lembe marac. Eng’eyo nia ebibedo tek iri niceriri ikum cwal ma gibecweli ko nitimo lembe marac. Ku lapor, Dina ma nyaku pa Yakobo, ubino ku jurimo ma gimaru ngo Yehova. Lembuno ukelo peko ma lee i kume man unyayu can i jupagi. (Thangambere 34:1, 2) Tek itie ku jurimo ma gimaru ngo Yehova, gicopo bidhi kara itim lembe ma Yehova udagu; lembene copo kelo peko ma lee i kumi, ecopo nyayu can i jupewu, man i Mungu bende. (Lembrieko 17:21, 25) Pieno, pire tie tek lee nia ibed ku jurimo ma gimaru Yehova.
JURUOT PERI COPO BEDO KUD ANYONG’A
17. Ng’atuman i ot ucikere nitimo ang’o?
17 Tek dhanu ceke i ot gibelubo cik pa Mungu, gicopo niuro adieng’acwiny ku peko ma copo wok igi. Dong’ tek itie nico, mar dhaku peri man kwo kude ku mer. Tek itie dhaku, bed wor man bed ng’won ni nico peri, man lub lapor pa dhaku ma jukiewo pire i Lembrieko 31:10-31. Tek itie janyodo, ponj awiya peri gimar Mungu. (Lembrieko 22:6) Tek itie wego, tel wi juodi i ayi ma “cu.” (1 Timoteo 3:4, 5; 5:8) Wun awiya ke, wuwor junyodo mwu. (Jukolosai 3:20) Ng’ei nia i ot, ng’atuman copo koso, pieno ukwayu ng’atuman ujwigere man ukwai kisa ni wadi. Biblia tie ku telowic pa Yehova, ma copo konyo ng’atuman i ot.


text:
FUONJI 4
Yesu Kristo a Ŋa?
1. Kwo pa Yesu ochako nedi?
Kwo pa Yesu kochako paka apa ji. Yesu kutho obedo i polo paka malaika munyo fuodi konywol go i piny ka. (Yohana 8:23) Go amobedo chwech pa Were marapena, aka okonyo Were gi chweyo gikipiny megi jye. Go kende ama Jehova won ochweyo amomiyo ilwoŋo go ni “Wuodi Were achiel kende.” (Yohana 1:14) Kendo Yesu obedo jaluwo pa Were amomiyo ilwoŋo go ni “Wach.”
2. Iraŋo Yesu obino i piny?
Were odhiro Wuode i piny ka munyo ketho kwo pere i iyi nyako milwoŋo ni Marya moido fuodi kobedoye gi jachwo. Amomiyo Yesu kodedo gi bamere i piny ka. (Luka 1:30-35) Yesu obino i piny (1) fuonjo wan adyeri ma mako kwoŋ Were, (2) nyutho wan giranena i nger matimo gima Were mito kada ka wan’iteko, kodi (3) miyo kwo pere paka “chul.”
3. Iraŋo chul mitere ri wan?
Chul a welo michulo botho dhano tho. (Wok Misir 21:29, 30) Kobedo atoŋa pa Were ji ti kosa tho. Iraŋo wawacho ameno? Were chango owacho ri dhano marapena, Adam, ni k’otimo gimarach, go d’otho. Meno nyutho ni bedi Adam kotimo gimarach go di kotho. (Chakirok 3:16, 17; 5:5) Baibul wacho ni tho obino i piny luwo kwoŋ Adam. Ri ameno, Adam amokelo ri nyikwaye jye gimarach kodi tho. Chul mitere nyaka wabothi tho ma walunjo wok kwoŋ Adam.
Ŋa moido nyalo chulo ri wan chul to botho wan tho? Ka watho wachulo recho mowan kende. Ongoye dhano manyalo chulo recho pa joman rupiri ji jye joni gi recho.
4. Iraŋo Yesu otho?
Pokirok kwoŋ wan, Yesu oido ogonye gi recho. Ri ameno, go oido kiripere tho rupiri ongoye gimoro jye marach ma go otimo. Yesu otho ri recho pa joman. Were onyutho wan mar munyo odhiro Wuode tho ri wan. Yesu bende onyutho wan mar munyo owinjo Bamere toyeyo tho ri recho mowan.
5. Yesu timo aŋo pama?
Munyo Yesu fuodi nitye i piny ka, go obotho jotwo, ochierino jomotho, kendo okonyo ji moido joni gi teko mopokere opokere. Ameno Yesu onyutho gikipiny ma go latimo i hongo mabino, ri joma jotimo gima Were mito. (Mathayo 15:30, 31; Yohana 5:28) Munyo Yesu otho, Were ochierino go i kwo ma chuny. (1 Petro 3:18) Rumachien, Yesu ogiki i polo to bedo yu chingi Were marachuch to kuro Were womiyi go men ma dhumo piny gipi. (Joebrania 10:12, 13) Pama Yesu dhumo paka Kere i polo, aka jofuonjirok pere jofuonjo ji wach maber me i piny gipi.
Yesu chiegin oro men pere paka Kere wokwany woko chandirok jye kodi jono majokelo ri wadi gin chandirok. Jono jye majoketho yeyo pajo i Yesu to jotimo gima go mito jobino limo kwo makirum i piny.


text:
LAMED NGEC
Dano Mono Ada Gitye ki Gin Mo ma Pe To i Komgi?
DANO mapol gitamo ni gin mo ma pe nen dok ma pe to tye i komwa. Gin gitamo ni i kare me to, gin man ma pe nen-ni, weko kom ci medde ki kwo. Kit ma tam man onya tutwal-li, jo mapol gibedo ki ur me niang ni tam man kara pe obedo gin ma Baibul pwonyo wacel. Gin ango kono dong ma timme i komwa i kare me to ma lubbe ki gin ma tye i Lok pa Lubanga?
Kit Ma Kitiyo Kwede ki Nyig Lok Ne′phesh ki Psy·khe′ i Baibul
Wii omyero opo ni kicako coyo Baibul i leb Ibru ki Grik. Nyig lok ni ne′phesh i leb Ibru ki nyig lok ni psy·khe′ i leb Grik kigonyo i Baibul me leb Acholi ni dano, lee, kwo, nyo cwiny. Ne′phesh ki psy·khe′ nonge ma kato tyen 800 kulu i Ginacoya, dok nongo cung pi (1) dano, (2) lee, nyo (3) kwo pa dano nyo pa lee. Kong wanenu ginacoya mogo ma ginyuto lok adek mapat pat magi.
Dano. “I kare pa Nua…dano [psy·khe′] manok ma romo aboro keken aye gularre ki i pii.” (1 Petero 3:20) Kany kigonyo nyig lok ni psy·khe′ i leb Grik ni dano—Nua, ki dakone, ki awobene adek, ki mongi. Nia 1:5 loko i kom cik ma kimiyo ki Luicrael ma mako coko manna ni: “Litino pa Yakobo ducu giromo 70.” Pi meno, wel lutino pa Yakobo onongo tye 70. Labol mogo me Baibul ka ma kigonyo iye nyig lok ni ne′phesh ki psy·khe′ calo gin mo makwo nyo dano nonge i Nia 12:4; Yocwa 11:11; Jo Roma 13:1 ki 2 Petero 2:14.
Lee. I lok kom cwec ma tye i Baibul, wakwano ni: “Lubanga owacci, ‘Wek pii onywal gin makwo [ne′phesh] ma gicorre limuk, ki winyo bene gutuk lamalo i wi lobo i dan pete me polo.’ Lubanga owacci, ‘Wek lobo onywal gin makwo [ne′phesh] i kit kwagi: lee ma paco, ki gin ma lak alaka, ki lee me tim macalo kit kwagi tye’; ci otimme kit meno.” (Acakki 1:20, 24) I tyeng magi, kilwongo rec, winyi, ki lee me paco, ki lee tim ki nyig lok me leb Ibru ni ne′phesh. Kilwongo lee bene ni ne′phesh i Acakki 9:10; ki Lulevi 11:10, 46.
Kwo pa dano. Kare mukene nyig lok ni ne′phesh ki psy·khe′ cung pi kwo pa dano. Jehovah owaco ki Moses ni: “Ka co gitye ka lweny, ci ngat acel cinge ocer i kom dako ma iye odongo, ce iye opoto woko,…Ka can onen iye, ci gibiculo kwo [ne′phesh] ki kwo [ne′phesh].” (Nia 21:22, 23) Nen bene lok pa Yecu ni: “An lakwat maber. Lakwat maber miyo kwone [psy·khe′] pi romi.” (Jon 10:11) Yecu omiyo psy·khe′, nyo kwone, pi dano. I tyeng magi, nen kamaleng ni nyig lok ne′phesh ki psy·khe′ cung pi kwo pa dano. Ibinongo labol mukene mapol i kom nyig lok ne′phesh ki psy·khe′ i Lungolkop 5:18; Matayo 10:39; Jon 15:13; ki 1 Jon 3:16.
Ka imedde ki kwano Lok pa Lubanga, pe ibinongo ka mo ma loko ni ne′phesh nyo psy·khe′ obedo “gin ma pe to” nyo ma “bedo nakanaka.” Kitungcel, Ginacoya waco ni ne′phesh obedo gin ma to. (Ejekiel 18:4, 20) Pi meno, ma lubbe ki Baibul, ngat ma dong oto woko nongo obedo ne′phesh ma oto, pe tye kit gin mo ma dok bwot ki to—Latitlok 9:5, 10.
Kit Ma Kitiyo Kwede ki Nyig Lok Ru′ach ki Pneu′ma i Baibul
Baibul mogo gonyo nying lok Ibru ni ru′ach ki nyig lok Grik ni pneu′ma ni kwo, yweyo me kwo nyo ni cwiny. Leb ma kicako coyo kwede Baibul nyuto ni ru′ach ki pneu′ma obedo teko me kwo ma tye i kom ginacweya ma i lobo. Me labolle, Jabuli 104:29 waco ni: “Ka ikanne [Jehovah] woko ki botgi, ci gineno can; ka ikwanyo yamo me yweyoni [ru′ach] woko ki botgi ci gito woko, gidok i apwa ka ma yam gua ki iye.” Dok Luka 8:55 keto ni “cwinye [pneu′ma] odwogo, oa malo oyotoyot.” Dong i tyeng magi ru′ach ki pneu′ma obedo gin ma miyo kwo i kom. Ka pe, kom to woko. Pi meno, i Baibul me New World Translation, kigonyo nyig lok ru′ach ni “cwiny,” ki dok ni yweyo me kwo bene. Me labolle, i lok kom Pii Aluka me kare pa Nua, Acakki 6:17 waco ni: “Abicoro pii aluka madwong i wi lobo, wek otyek kom gin ducu ma tye ki kwo, i te polo, wek gin ducu ma gitye i wi lobo oto woko.” (Acakki 7:15, 22) Pi meno ru′ach ki pneu′ma gubedo teko ma pe nen ma miyo kom ginacweya ducu kwo.
Kom mito teko me kwo [ru′ach nyo pneu′ma] kit ma redio mito kwede teko me mac alektwic wek oti. Me medo lapor mukene i kom meno, tam kong i kom redio cing. Ka iketo beteri i redio cing ci iyabo, teko ma tye i beteri-ni weko redio tiyo. Ento ka beteri peke, ci redio ling woko. Man bene rom aroma ki redio ma tiyo ki mac alektwic ka kipwutu lakub macce woko ki i mac. I kit yo acel-li, komwa bene mito teko me kwo wek obed ma kwo. Pi meno, [ru′ach nyo pneu′ma] pe obedo gin ma ngeyo kome nyo twero tam dok rom aroma ki alektwic nyo teko ma tye i beteri. Obedo teko ma pe kwo. Ento labongo teko me kwo meno, komwa ‘to woko, ci dok i apwa’ kit ma lacoc mo me Jabuli owaco-ni.
Latitlok 12:7 oloko i kom to pa dano ni: “Apwa [kome] bene dok i kom ngom ka ma yam oa ki iye, ki cwiny [ru′ach] dano dok bot Lubanga ma yam omiyo-ni.” Ka cwiny, nyo teko me kwo oweko kom, kom to ci dok ka ma yam oa ki iye—i lobo-ni. I kit yo acel-li, teko me kwo bene dok ka ma yam oa ki iye—bot Lubanga. (Yubu 34:14, 15; Jabuli 36:9) Man pe tyene ni teko me kwo kikome aye cito wa i polo. Ento, tyene tye ni, gen pa dano moni ma oto-ni, nongo dong cung i kom Lubanga Jehovah. Kwone nongo dong tye i cing Lubanga. Dong nongo teko pa Lubanga keken aye ma twero dwoko cwiny nyo teko me kwo man cen weko ngat meno doko okwo odoco.
Pud dong obedo me kwe cwiny ya, me ngeyo ni man aye gin ma Lubanga bitimo i kom jo ducu ma gitye ka yweyo i “lyel”! (Jon 5:28, 29) I kare me cer, Jehovah biyubo kom mukene manyen pi ngat moni ma nongo tye ka nino i to ka dong miye kwo ki keto cwiny nyo teko me kwo i kome. Nino meno dong pud bibedo me yomcwiny ya!


text:
Puonj Nyithindi
Jonyuol tiuru gi sigendnigi e puonjo nyithindu puonj mabeyo manie Muma.
Weche Motelo
Weche manie Rapar mar Chik nyalo konyi puonjo nyithindi.
Wach ma Noum ma Morowa
Muma wuoyo kuom wach moro makende miluongo ni “wach maler moum.” Be diher ngeyo ni wach ma ne oumno en wach mane?
Rebeka ne Dwaro Moro Jehova
Ang’o mwanyalo timo mondo wabed kaka Rebeka? Som siganani kendo puonjri weche momedore e wiye.
Rahab Noyie Kuom Jehova
Ne kaka ne ores Rahab gi joodgi ka ne iketho Jeriko.
Nomoro Wuon-gi kod Jehova Bende
En singo mane ma ne nyar Jeftha ochopo? Ere kaka wanyalo luwo ranyisine?
Samuel ne Odhi Nyime Timo Gik Makare
Ere kaka inyalo luwo ranyisi mar Samuel kendo timo gik makare kata ka jomoko timo gik maricho?
Daudi ne Ok Oluor
Som ane sigana ma yudore e Mumani mondo ine gimomiyo ne en jachir kamano.
Be Kinde Moko Iwinjo ka Iluor Kendo Iwinjo ka In Kendi?
Ang’o ma Jehova nonyiso Elija ka ne Elija winjo ni en kende? Ang’o minyalo puonjori kuom gima ne otimore ne Elija?
Josia ne Nigi Osiepe Mabeyo
Muma nyisowa ni ne ok yot kata matin ne wuowi moro matin miluongo ni Josia otim gik makare. Kata kamano, ne ane kaka osiepene ne okonye timo gik makare.
Jeremia ne Ok Oweyo Wuoyo e Wi Jehova
Ang’o momiyo Jeremia nodhi nyime wuoyo e wi Nyasaye kata obedo ni jomoko ne jare kendo jomoko ne igi owang’ kode?
Yesu ne Winjo Wach Kinde Duto
Winjo jonyuol kinde duto ok en gima yot. Ne ane kaka ranyisi mar Yesu nyalo konyi.
Ne Gindiko e Wi Yesu
Ne ane ji aboro ma ne ondiko Muma kendo ma ne odak e kinde achiel gi Yesu ma ne ondiko e wi ngima Yesu.
Wuod Nyamin Paulo ne Jachir
Rawerani ne oreso ngima ner mare. Notimo ang’o?
Timotheo Noikore Konyo Ji
Inyalo timo ang’o mondo ngimani opong’ gi mor kaka ngima Timotheo?
Pinyruoth ma Nolochi e Wi Piny Ngima
Piny biro chalo nade kinde ma Yesu nolochi e wi piny? Be diher dak e pinyno?


text:
Ngec Bot Wele
COKKE MA PIGI TEGO
TIC I BETEL Lutit kwena ma mwakagi tye 35 dwogo kwede piny, ma gitye ki miti me tic i Betel myero gubed tye i cokke pa jo ma mito tic i Betel ma bibedo i Ceng Abic i dyeceng. Kabedo ki cawa ma cokke man bibedo iye kibimiyo i lok angeya con.
CUKUL PI LUTIT KWENA ME KER-RI Painia ma gitye ki mwaka 23 o kwede wa i 65 ma gimito medo ticgi me pwony kilwongogi me bedo tye i cokke pi jo ma gimito cito i Cukul pi Lutit Kwena me Ker-ri i dyeceng me Ceng Cabit. Kabedo ki cawa ma cokke man bibedo iye kibimiyo i lok angeya con.
NGEC BOT WELE
BATIJA Kabedo pi jo ma binongo batija bibedo anyim cok ki wi abam. Jo ma gubinongo batija omyero gubed kacel i kabedo meno ma nongo peya kicako miyo pwony me batija i Ceng Abicel odiko. Ngat acel acel myero okel tawulu ki bongo mupore me lutte i pii.
JAMI MA ORWENY CI KINONGO Jami ducu ma nongo orweny ci kinongo myero kiter i Dipatmen ma gwoko Jami ma Orweny ci Kinongo. Ka ce irwenyo gin mo, cit ingii i dipatmen man. Lutino ma nongo gurweny woko ki bot lunyodogi myero bene kitergi i dipatmen man. Ento pe dok omyero kinen man calo cukul nacari. Tim ber igwok lutinoni maber dok iwek gubed boti.
KABEDO Tim ber ipar pi jo mukene.Wi opo ni ka ibigwoko kabedo ci omyero igwok pi jo ma nongo wuwoto kacel kwedgi i mutoka acel, jo ma wubedo kwedgi i paco acel, nyo jo ma itye ka kwano Baibul kwedgi keken. Tim ber pe iket jami i wi kabedo ma odong nono.
KONY PI LITKOM Omyero inge ni kony man tye pi two ma nongo opoto ATURA KEKEN.
LUJOL WELE Lujol wele kiketogi me konyi. Tim ber ilub gin ducu ma giwacci ma dok i kom ka gwoko gin wot, gwoko lwak, mako kabedo, ki jami mukene ma tye.
MINE ME KONYO TIC Ka imito mine me konyo tic me yubo kabedo me gure madit, tim ber icit i Dipatmen me Ngec ki Jo ma Gumine me Konyo Tic.
MOT Kityeko tic ki cente mapol me keto yub maber madok i kom kabedo, gin lakub dwan, ki jami mukene mapol ma weko yub me gure madit man bedo mamit dok konyowa me nyikke cok bot Jehovah. Mot ma meri ma a ki i cwinyi konyo me culo pi jami magi dok cwako bene ticwa ma kwako wi lobo ducu-ni. Wek miyo motti obed yot, canduk me bolo mot tye i kabedo ducu me gure man. Kimiyo pwoc madit tutwal pi mot ducu. Lukiko Madit cwalo pwocce woko con pi mot ma wumiyo me konyo lok madok i kom Ker-ri.
Lukiko Madit pa Lucaden pa Jehovah aye ma guyubo yub man


text:
21
Bethel Tie Ang’o?
Bethel tie nying mi dhu Juebrania ma thelembe ne tie “Ot pa Mungu.” (Thangambere 28:17, 19) Eno tie nying m’uromo andha nia julwong’ kudo udi ma tung’ tung’ ma Jumulembe pa Yehova gigiero i ng’om zoo, kakare ma jutelo ie wi tic mi rweyo lembanyong’a. Guriri m’utelowic timo tic i kabedo ne madit m’uloyo zoo ing’om. Kabedo maeno nwang’ere i New York, ing’om mir Amerika. Niai kud i kabedo ma dit akeca eno re ma guriri m’utelowic neno wi tic ma tung’ tung’ m’ubetimere i biro mi filial ma nwang’ere i ng’om ma pol. Dhanu ma timo tic i kabedo ma tung’ tung’ ma eno julwong’ogi juruot mi Bethel; julwong’ogi kumeno pilembe gikwo man gitimo tic karacelo, gicamu karacelo man giponjo Biblia karacelo i acel.
Bethel utie kakare ma segi ma juruot mi ie gimiiri gigi. I Bethel ceke, junwang’u co ku mon ma Jukristo ma gimiiri gigi pi nitimo yeny pa Mungu man niketho tic mi Ker ucidh i wang’e i saa ceke. (Matayo 6:33) Juculogi ngo acula, ento gin ceke jumio igi cam, kavuto, man sente ma nyanok kara ukonygi nipong’o yeny migi ma thindo thindo. I bethel, ng’atuman utie ku tic; jumoko timo i biro, jumange tedo cam, jukurucel ke timo i kusika ma tung’ tung’ ma juvuto i ie. Jumoko timo kakare ma juwodho ie buku, kakare mi lwoko bongu ku nigome, mi yiko jambtic m’unyothre, ku tic mange ma tung’ tung’.
I Bethel jutimo tic lee mandha pi nikonyo tic mi rweyo lembanyong’a. Thelembe mi kwong’o mi bedonuti mi bethel utie nia dhanu dupa akeca uponj lembe mandha mi Biblia. Wamak lapor mi nyathibuku maeni: ekiewere i the telowic pa Guriri m’Utelowic, ing’eye jugam juore kud Internet ibang’ ungu ma tung’ tung’ mi julok dhok i ng’om zoo. I ng’eye juwodhe niai kud i macin ma wodho karatasi pio pio akeca i Bethel. Tokcen, jugam juore i cokri ma kadhu 110 000 i ng’om zoo. Tic ceke maeni ma juruot mi Bethel timo utie ku thelembe mi tielo kum tic m’ukwayu jutim piopio ni kadhu tic mange ceke, niwacu, tic mi rweyo lembanyong’a.
Jukani ma timo tic i Bethel man ke gikwo nenedi?
Tic ma kani ma timere i Bethel man ke gitie ku thelembe ma kani?


text:
KARE MAR 7
Yesu ne En Ng’a?
Jehova nooro Yesu e piny. 1 Johana 4:9
Ka wadwaro moro chuny Jehova, nitie ng’at machielo maduong’ ma bende nyaka wawinj. Chon kapok nochweyo Adam, Jehova nochweyo malaika moro maratego e polo.
Bang’ kinde, Jehova nokawo ngima malaikani ma oketo ei Mariam nyako ma ne pok ong’eyo dichwo, ma onyuole Bethlehem. Ne omi nyathino nying ni Yesu.—Johana 6:38.
Kane en dhano e piny, Yesu nonyiso kido mag Nyasaye e yo makare chuth. Ne ong’won, ne ojahera, kendo ne en ng’ama chopo kuome yot. Nopuonjo jomoko adiera e wi Jehova, maok oluor.
Yesu notimo gik mabeyo, kata kamano ji ne osin kode. 1 Petro 2:21-24
Jotend din ne osin gi Yesu nikech ne oelo ayanga puonjgi mag miriambo koda yoregi maricho.
Yesu nochango joma tuwo bende, kendo nochiero jomotho.
Jotend din nosiayo Jo-Rumi mondo ogo kendo oneg Yesu.
Puonjri Weche Momedore
WACH MABER MOWUOK KUOM NYASAYE!
Be Ing’eyo Yesu Kristo?
Puonjri gimomiyo Yesu notho, gima rawar en, kod gima Yesu timo sani.


text:
Calo Bedo
Webseiten über Calo Bedo:
Player 'bedo-calo' at ps3 is known, please wait until we have complete data. P- STATS NETWORK FORUM LOGIN CREATE ACCOUNT · BF Hardline Stats ...
22 Apr 2015 ... Pingo mon Acholi gulunye i nyim lwak i Apaa, dok adwogine bedo ngo? ... mapol i komwa ki bot jo ma pe giromo bedo calo wan ki i mitigi.
cii iromo bedo ma komi yot. Ka ki pimmi ma ki ... gi, Ento eni kelo peko, ada-da ki bene twero bedo ni; ... kwaa, del kom onyo wang loke ma yello, inongo calo.
Gitamo ni Jehovah terogi nyo ticgi calo gin ma pire pe tek. Pi jo ma pe gitwero weko kodi tam man, lok man ni bedo ki yomcwiny pi “mwaka mapol[-li]” obedo ...
Ralf, ma tye ki lutino anyira adek ki awobi acel owaco ni worogi pi jo me ot pol kare bedo calo iwacci gitye ka boko lok; dano weng gimiyo tamgi. Ento, pe yot me ...
Yecu otiyo ki latin matidi me konyo lukwenane me niang kit ma pire tek kwede me bedo ngat mamwol. Tira man pire tek bot Lukricitayo me ada i kare-ni calo i ...
Pi meno, omyero kiter culo banya calo gin ma pire tek. Ka pe kiculo, man twero nyayo pekki mapol. Bedo ki banya mapol keli arem cwiny, pe inino i dyewor, itiyo ...
Watwero weko nongo yomcwiny ki dong tic ma watye kwede bedo ma moni pe diyo lawote nining? ... 3 Lobo-ni tero “maro yomcwiny” calo gin ma pire tek loyo.
Ka i rwate ki lami tam I lok kom bedo ni, i twero penyo gi lok mo keken ma lube ki ... twero bedo tye i lok kom yub ki kony ma tye i Saskatchewan ma calo lok kom ...
I ka bedo mogo ma dongo tye pulota ma dongo ma gicato jami ,ma pol ataa weng ma in i mito . Ma calo cam, bongi, cabun, karatac me kato woko, jami cim.
Gam foms me wadiko nying pi SCG ibut Adwong Kom me calo. • Nen be jo tye oromo adi pwod li ka me cokere ocakere. • Dwok pwoc but jo pi bedo icokere ...
pa dul ma tiyo i ber bedo pa lwak me medo kero me keto i tic kwo kacel i kuc ikit kwo majwi. Yub man gonyo tyen lok me kit me kwo kacel i kuc ma calo.
Bulu ma tino kare mukene gi bedo ki anywena wic ma omyero .... Mon ma gitimo gin mogo ma itamo ni pe gitwero timo ne, calo bedo ki ngom, ento pud nongo gi ...
pe iyube pire, calo bedo lanyodo, pito lupaco ma megi, ki konyo gwoko latin. Man bene pol kare rom pi anyira. “Anyaka ma pud bulu matye ka tegi pe romo yac ...
omoko ni gin gi bedo ki coo ma mwaki gi kato mek-‐gi wek ki wil it gi jami ma ni-‐ no calo gin mwole. 5. I boma ma I lobo India, 43-‐88 I wii 100 pa anyira gi yo ki ...
Informationen zum Familiennamen:


text:
Sigana mar 108: E Yo Madhi Damaski
BE ING’EYO ng’at ma onindo piny kanyono? En Saulo. Par bende ni en ema ne orito lep joma ne ogoyo Stefano gi kite. Ne ane ler marieny ahinyano! En ang’o matimore?
Ka Stefano osenegi, Saulo kawo telo e dwaro jolup Yesu, mondo osandgi. Odonjo e utegi, ogologi oko, kendo owitogi e jela. Ng’eny jopuonjrego ringo nyaka pinje mamoko, kendo gichako lando “wach maber” kuondego. Kata kamano, Saulo dhi e pinje moko mondo omany jolup Yesu. Koro en e yo odhi Damaski. To ka en e yo, ma e gimiwuoro matimore:
Apoya nono, ler moa e kor polo mil kalworo Saulo. Opodho piny mana kaka wanyalo neno kae. Bang’ mano, dwol wacho ni: ‘Saulo, Saulo! Isanda nang’o?’ Joma nigi Saulo neno lerno, kendo giwinjo dwolno, kata kamano ok giwinj tiend weche miwacho.
‘In ng’ano, Ruoth?’ Saulo penjo.
Dwolno dwoko ni, ‘An Yesu, misando.’ Yesu wacho mano nikech, seche ma Saulo sando jolup Yesu, Yesu winjo ka gima en ema isande.
Saulo koro penjo ni: ‘Ang’o ma onego atim, Ruoth?’
Yesu wacho ni: ‘A malo, idonj e dala mar Damaski. Ibiro nyisi kuro gima onego itim.’ Saulo kachung’ kendo elo wang’e, ok onyal neno. En mwofu! Kuom mano, joma nikode mako lwete, kendo taye nyaka Damaski.
Yesu koro wuoyo kod achiel kuom jopuonjrene man Damaski, kowacho ni: ‘A malo Anania. Dhi e yo miluongo ni Tir. E od Juda, ipenj ng’at ma nyinge Saulo. Aseyiere obed jatichna makende.’
Anania winjo wachno. Ka oromo gi Saulo, oketo lwete kuom Saulo kendo owacho ni: ‘Ruoth oseora mondo omi ichak inen, kendo mondo roho maler opong’i.’ Gikanyono, gimoro machalo gi kagakla lwar koa e wenge Saulo, to ochako neno kendo.
Itiyo gi Saulo e yo malach ahinya e lando wach ne ji moa e ogendini mang’eny. Ichako luonge ni jaote Paulo, kendo wabiro puonjre mang’eny kuome. To mokwongo, we wane gima Nyasaye oro Petro mondo odhi otim.
Tich Joote 8:1-4; 9:1-20; 22:6-16; 26:8-20.
Penjo
- Ang’o ma Saulo timo bang’ ka osenegi Stefano?
- Ka Saulo ni e yo dhi Damaski, ang’o matimore miwuoro?
- Ang’o ma Yesu nyiso Saulo ni mondo otim?
- Yesu nyiso Anania ni mondo otim ang’o, to ere kaka Saulo chako neno kendo?
- Saulo chako ng’ere gi nying mane, kendo itiyo kode e yo mane?
Penjo mamoko
- Som Tich Joote 8:1-4.
Sand ma ne oyudo kanyakla manyien mar Jokristo ne okonyo nade e medo lando puonj mag Jokristo, to gi machalo gi mano mosetimore e ndalogi en mane? (Tich 8:4; Isa. 54:17)
- Som Tich Joote 9:1-20.
Yesu ne onyiso Saulo ote adek mage ma ne odwaro ni mondo Saulo otim? (Tich 9:15; 13:5; 26:1; 27:24; Rumi 11:13)
- Som Tich Joote 22:6-16.
Wanyalo bedo kaka Anania e yo mane, to ang’o momiyo mano en gi ma dwarore? (Tich 22:12; 1 Tim. 3:7; 1 Pet. 1:14-16; 2:12)
- Som Tich Joote 26:8-20.
Ng’eyo ni Saulo ne olokore mobedo Jakristo, jiwo nade joma nigi joot maok oyie e ndalogi? (Tich 26:11; 1 Tim. 1:14-16; 2 Tim. 4:2; 1 Pet. 3:1-3)


text:
Wach Maber Mawok Bongi Were!
Wach maber mawok bongi Were a mene? Iraŋo waripo yeyo wach no? Kitawo me oro Baibul dwoko penji ma wamaro penjere.
Nger ma Kitawo Me Nyalo Konyin
Kitawo me lakonyin fuonjirok Wach pa Were, Baibul. Fuonjere nger minyalo nwaŋo Ndiiko Maleŋ i Baibul perin.
Wach Maber a Mene?
Ŋeyi wach maber mawok bongi Were, iraŋo mitere tektek, ginaŋo miripo timo.
Were a Ŋa?
Were nigi nyinge aka go dewo kwoŋ wan?
Adyeri Wach Maber Wok Bongi Were?
Iraŋo waridho ni gikipiny manitye Baibul obedo adyeri?
Yesu Kristo a Ŋa?
Ŋeyi gimomiyo Yesu otho, dwoŋo ma chul, kodi gima Yesu timo pama.
Atoŋa pa Were ri Piny a Mene?
Baibul wacho ri wan gimomiyo Were ochweyo piny, hongo ma chandirok bino rum’iye, kodi atoŋa ma Were ri piny kodi ji.
Odoko Wanoneni Jomotho?
Jomotho jokwo? Odoko wanoneni jomotho?
Ker pa Were a Ginaŋo?
Kere ma Ker pa Were a ŋa, aka gikipiny mene ma Ker pa Were latimo?
Iraŋo Were Weyo Gikipiny Marecho Kodi Chandirok?
Gikipiny marecho ochako nedi, aka iraŋo Were oweyo gikipiny marecho tundo pama? Chandirok orumi?
Pecho Mewin Nyalo Nedi Bed’iye Kisangala?
Jehova, Were ma jakisangala, mito ni pecho obed’iye kisangala. Soma iŋeyi ryeko ma Were miyo jachwo, dhako, jonywol, kodi nyithindho.
Inyalo Ŋeyo Nedi Din Maradyeri?
Nitye din achiel kende maradyeri? Neni gikipiny abich manyutho din maradyeri.
Chiki pa Wer Konyo Wan Nedi?
Yesu otito gimomiyo wamito ryeko mawok bongi Were kodi chik aryo madongo.
Inyalo Nedi Chore Chiegin gi Were?
Soma iŋeyi ka Were winjo kwayo jye, paka waripo kwayo, kodi giman ma waripo timo nyalo chorok chiegin gi Were.
Ginaŋo Malatundo Kwoŋ Din?
Hongo otundi ma ji jye jolabedo i yeyo achiel munyo jolamo Were achiel kende maradyeri?
Iraŋo Were Nitye gi Kitipa pa Ji ma Jolamo Go i Piny?
Baibul wacho ri wan gimomiyo Jokristo joripo bedo i kitipa achiel kodi nger ma kitipa pajo ripo bedo.
Iraŋo Ber Imedere Fuonjirok?
Inyalo oro nedi gikipiny mifuonjere i Baibul konyo joman? Silwany mene milalimo?


text:
DUL ME 18
In Tika Wi Po me Wacci Apwoyo?
ICAMO mono dek tin?— Ingeyo nga ma otedo dek meno?— Oromo bedo ni mamani nyo ngat mukene aye otedo, ento pingo omyero wapwo Lubanga pire?— Pien Lubanga aye miyo cam cek. Ento, omyero wapwo bene ngat ma otedo dek meno nyo ngat ma otoko okelo botwa.
I kare mukene wiwa wil woko me waco ni apwoyo ka jo mukene gutimo jami mabeco piwa, pe kumeno? I kare ma Lapwony Madit-ti onongo tye i lobo, ludobo mogo wigi owil woko me miyo pwoc.
In tika ingeyo dobo?— Man obedo two mo ma camo del kom dano doko bur. I kare ma Yecu kwo i lobo, ludobo onongo gibedo kengi ka mabor ki jo mukene. Dok bene ka onongo ladobo oneno ngat mukene tye ka bino, en myero odange ki dwan malongo me ciko dano-nu pe me bino cok kwede. Onongo kitimo kit man me gengo jo mukene pe me bino cok ki ladobo pien miyo dobo kobo i komgi.
Yecu onongo kica mako adada i kom ludobo. Nino mo acel ma onongo Yecu tye ka cito i Jerucalem, kun wok ki i taun mo matidi. I kare ma en dong cok o i taun meno, ludobo apar gurwatte kwede. Gin onongo guwinyo ni Yecu tye ki teko ma oa ki bot Lubanga me cango kit two ducu.
Ludobo-nu pe gubino cok ki Yecu. Gucung cen ka mabor. Ento gin onongo gitye ki niye ni Yecu romo cangogi. Dong i kare ma ludobo-ni guneno Lapwony Madit-ti, gudange ni: ‘Yecu, Lapwony, konywa ba!’
In mono kica maki i kom jo ma komgi lit?— Yecu kica omake. En oniang kit ma bedo ladobo lit kwede. Ci en ogamo doggi kun waco ni: “Wucit wunyutte kenwu bot ajwagi [lulamdog] pa Lubanga.”
Pingo Yecu owaco ni gutim man? Owaco meno pi cik ma Jehovah omiyo bot Jone ma kwako ludobo. Cik man onongo tito ni lalamdog pa Lubanga myero kong ongi kom ladobo maber. Lalamdog aye onongo waco bot ladobo moni-ni ka ce twone dong ocang woko ducu. Ka kome ocang, ci en dong romo cako kwo kacel ki jo ma komgi yot kit macon.
Ento ludobo magi onongo pud komgi lit. Tika guwoto bot lulamdog kit ma Yecu owaco botgi-ni?— Ee, guwoto cutcut. Co magi nen calo onongo gitye ki niye ni Yecu romo cango twogi. Ngo ma otimme?
I kare ma pud gitye i yo me wot bot lalamdog-gi, dobogi ocang woko. Ringo komgi odok kakare. Kicangogi woko! Gin gunongo mot pi niyegi i kom teko ma Yecu tye kwede. Cwinygi pud dong obedo yom ya! Ento, ngo ma onongo myero gin dong gutim me miyo pwocgi? Ka nene obed in onongo ibitimo ngo?—
Laco acel i kin jo ma kicangogi-ni odwogo cen bot Yecu. En ocako miyo deyo bot Jehovah, kun pako Lubanga. Meno onongo gin matir me atima pien teko me cango en oa ki bot Lubanga. Laco-ni bene oryebbe piny ka tyen Lapwony Madit ci opwoye. En onongo tye ki pwoc madit atika pi gin ma Yecu otimo.
Ento co abongwen mukene-ni kono? Yecu openyo ni: ‘Kicango ludobo apar, pe kumeno? Jo abongwen mukene-ni kono gitye kwene? Mono laco acel keken aye odwogo cen me miyo deyo bot Lubanga?’
Meno lok ada. Laco acel keken i kin jo apar-ri aye omiyo deyo, nyo pak bot Lubanga dok bene odwogo cen me pwoyo Yecu. Dok laco-ni onongo obedo Lacamaria, dano mua ki i lobo mukene. Co abongwen mukene ca pe gupwoyo Lubanga, dok bene pe gupwoyo Yecu.
In kono ibedo calo laco mene i kin co apar-ri? Wamito ni wabed calo laco Lacamaria ca, pe kumeno?— Dong ka ngat mo otimo gin maber piwa, wiwa myero opo me timo ngo?— Omyero wawacce ni apwoyo. Pol kare dano wigi wil me waco ni apwoyo. Ento obedo gin maber me wacci apwoyo. Ka watimo kit man, ci Lubanga Jehovah gin ki Wode, Yecu cwinygi bedo yom.
Ka itamo pire, wi bipo ni dano dong gutimo jami mapol piri. Me laporre, in tika ma naka yam komi obedo lit?— Oromo bedo ni komi pe obedo lit tutwal calo kom ludobo apar ca, ento oromo bedo ni onongo itye ki aburu marac nyo ii obedo ka mwodde. Ngat mo tika obedo ka gwoko in?— Oromo bedo ni dano-nu omini yat nyo otimo jami mukene piri. Cwinyi mono obedo yom ni dano-nu okonyi me winyo alokaloka?—
Laco ma Lacamaria ca opwoyo Yecu pi cange, dok man omiyo cwiny Yecu obedo yom atika. In mono itamo ni cwiny mamani nyo babani bibedo yom ka iwacci apwoyo pi jami ma gutimo piri?— Cwinygi bibedo yom.
Jo mukene timo jami piri nino ducu nyo cabit ki cabit. Oromo bedo ni timo jami magi obedo ticgi. Giromo timo jami magi ki yomcwiny. Ento wi romo wil me wacci apwoyo. Lapwonnyi me cukul romo tic matek me pwonyo in. Man obedo ticce. Ento cwinye bedo yom ka ipwoye pi pwonyi.
I kare mukene, dano gitimo jami matinotino piri. Tika ngat mo dong ma naka yam okonyi me tingo ter mo mapek? Nyo ngat mo omiyo boti gin acama i wi meja i kare me cam? Bedo ber me wacci apwoyo kadi pi jami matinotino kit man.
Ka wiwa po me wacci apwoyo bot dano ma i lobo, ci wiwa bipo bene me wacci apwoyo bot Wonwa me polo. Dok watye ki jami mapol ata ma waromo pwoyo Jehovah pigi! En ominiwa kwo ki jami ducu mabeco ma weko kwo bedo yot. Pi meno, watye ki tyen lok mapol me miyo deyo bot Lubanga kun waloko maber i kome nino ducu.
Madok i kom miyo pwoc, kwan Jabuli 92:1; Jo Epeco 5:20; Jo Kolocai 3:17; ki 1 Jo Tecalonika 5:18.


text:
SOMO MAR 8
Josia ne Nigi Osiepe Mabeyo
Be iparo ni timo gik makare en gima yot?— Thoth ji neno ni timo gik makare ok yot. Muma nyisowa ni ne ok yot kata matin ne wuowi moro matin miluongo ni Josia otim gik makare. Kata kamano, ne en gi osiepe mabeyo ma ne okonye timo gik makare. We wapuonjre e wi Josia kod osiepene.
Wuon Josia ne en ruodh Juda kendo ne iluonge ni Amon. Amon ne en ng’at marach ahinya kendo ne olamo nyiseche manono. Kane ruoth Amon otho, Josia wuode ne obedo ruodh Juda. Kata kamano, Josia ne en mana jahigni aboro kende! Be ne en ruoth marach kaka wuon mare?— Ooyo, Josia ne en ng’at maber!
Kata mana kinde ma ne Josia pod tin ahinya, ne odwaro timo dwach Jehova. Omiyo ne oyiero mana osiepe mohero Jehova. Kendo osiepenego ne okonye timo gik makare. Moko kuom osiepe Josia ne gin ng’a gini?
Achiel kuom osiepene ne en janabi Zefania. Zefania ne osiemo Jo-Juda ni masiche ne dhi yudogi ka gilamo nyiseche manono. Josia ne owinjo Zefania kendo ne olamo Jehova, to ok nyiseche manono.
Osiep Josia machielo ne en Jeremia. Josia gi Jeremia ne gin mbese, kendo ne gidak machiegni kane gidongo. Ne gin osiepe moherore ahinya ma kane Josia otho Jeremia ne ondiko wer ma ne oywagogo Josia konyiso kaka ne ohere. Jeremia gi Josia ne konyore timo gik makare kendo timo dwach Jehova.
Jeremia gi Josia ne konyore timo gik makare kendo timo dwach Jehova
Ranyisi mar Josia nyalo puonji ang’o?— Kata kane Josia pod en wuowi matin, ne odwaro timo gik makare. Nong’eyo ni ne onego omak osiep mana gi joma ohero Jehova. In be tem ahinya yiero mana osiepe mohero Jehova kendo manyalo konyi timo gik makare.
SOM E MUMBI
2 Weche mag Ndalo 33:21-25; 34:1, 2; 35:25


text:
FUONJI 3
Adyeri Wach Maber Wok Bongi Were?
1. Ŋat’ondiko Baibul?
Baibul n’iye wach maber ma wacho ni ji jolabedo i piny ka chil gi chil. (Mathayo 5:5) Baibul n’iye kitawin 66. Were ooro ji 40 ndiko kitawin no. Musa amondiko kitawin abich marapena oro 3,500 mokadho. Jamoor Yohana amondiko kitawo machowe oro 1,900 mokadho. Joma jondiko Baibul jondiko paro pa ŋa? Were omowacho ri jo gikipiny ma jondiko munyo oro men ma chuny maleng. (2 Samwir 23:2) Wach ma jondiko obedo apa Were ma kiweno apa jo. Ri ameno, Jehova amondiko Baibul.
2. Ginaŋo manyutho ni Baibul obedo kitawo maradyeri?
Baibul obedo kitawo pa Were rupiri kis gima Baibul wacho tundo i kare. Ongoye dhano manyalo timo ameno. (Yoswa 23:14) Were Majameni Jye kende, ama nyalo ŋeyo gimotimere yuwaŋe.
Kitawo mawok bongi were ripo bedo mopokere kwoŋ kitawin megi, aka adyeri Baibuli obedo kitawo mopokere swa. Otyeki wodho Baibul mathoth swa i dhudhok makweth. Kada nende Baibul obedo kitawo mondiki chango chon, makere gi sayans. Aka gikipiny ma ji 40 jondiko i Baibul makere pa gini dhano achiel amondiko. Medo kwoŋ meno, Baibul konyo wan ŋeyo mar pa Were, aka Baibul ni gi men ma nyalo wiro kwo pa dhano tobedo maber. Gikipinyi no jye miyo ji ridho ni Baibul obedo Wach pa Were.
3. Baibul luwo kwoŋ aŋo?
Achiel kwoŋ gima Baibul luwo kwoŋe a gikipiny mabeyo ma Were chegin timo ri ji. Baibuli wacho ri wan paka chango ji jokeŋ silwany ma bedo i piny maŋon, aka odoko to wacho ri wan nger ma Were bino loko piny me kabedo maŋon.
Kendo Wach pa Were n’iye chik, fuonji, kodi ryeko manyalo konyo wan. Baibul wacho ri wan paka chango Were otiyere gi ji. Ri ameno, Baibul nyalo konyo wan ŋeyo kite pa Were mabeyo. Kendo Baibul wacho ri wan gima wanyalo timo bedo merin pa Were.
4. Inyalo nedi niaŋ Baibul?
Kitawo me lakonyin. Walaoro nger ma Yesu chango ooro munyo fuonjo ji. Yesu osoma ri ji Ndiiko maleŋ, to ‘tito ri jo gima Ndiiko Maleŋ’ wacho.
Ongoye gimaber loyo wach maber mawok bongi Were. Kada ameno, nitye joma jokimiti kada winjo wach no, aka jomegi wach no miyo jo nge. To medere rin fuonjirok wach maber. K’imito limo kwo makirum, iripo ŋeyo Were.