text:
SULA MAR 3
Ang’o Momiyo Nyasaye Nochweyo Piny?
Ang’o momiyo Nyasaye nochweyo dhano?
Osekwed Nyasaye e yore mage?
Ngima e piny kae nobed machalo nade ndalo mabiro?
NYASAYE dwaro mondo piny obed ka maber ahinya. Jehova dwaro mondo piny opong’ gi ji mamor, kendo madak maonge tuoche. Muma wacho ni ‘Nyasaye nopidho puodho e Eden’ kendo ni ‘nomiyo yien duto mabeyo mar neno kendo maber mar chiemo odongi.’ Bang’ chweyo dichwo gi dhako mokwongo, Adam gi Hawa, Nyasaye ne oketogi e kar dak maberno kendo ne owacho nigi ni: “Nyuoluru kendo medreuru, upong’ piny, kendo ubedi gi loch kuome.” (Chakruok 1:28; 2:8, 9, 15) Kuom mano, Nyasaye ne dwaro ni mondo dhano obed gi nyithindo, giyar tong’ mag puodhono e piny mangima, kendo girit le ma ne nitie.
2 Be iparo ni dwaro mar Jehova Nyasaye ni mondo dhano odag e paradis e piny kae notimre? Nyasaye wacho ni, “Asewacho, kendo anami wachna mondo otimre.” (Isaiah 46:9-11; 55:11) Ee, Nyasaye notim dwaro mare! Owacho ni ‘nochweyo [piny] ok manono, to nolose mondo ji odagie.’ (Isaiah 45:18) Nyasaye ne dwaro ni jo machalo nade ema mondo odag e piny? Kendo ne odwaro ni mondo gidag kuom kinde maromo nade? Muma dwoko kama: ‘Jo matir ginicham piny, mi ginidagie nyaka chieng’.—Zaburi 37:29; Fweny 21:3, 4.
3 Kuom adier, mani podi ok otimore. Ji sani bedo matuwo kendo tho; bende ginegore e lwenje. Nitie gima ne odhi marach. Kata kamano, kuom adier, Nyasaye ne ok dwar mondo piny obed kaka wanene ndalogi! Ang’o ma ne otimore? Ang’o momiyo dwaro mar Nyasaye podi ok otimore? Onge buk ma dhano ondiko manyalo nyisowa wechego, nikech chandruogno ne ochakore e polo.
CHAKRUOK MAR JASIGU
4 Buk mokwongo ei Muma wuoyo e wi ng’at ma ne kwedo Nyasaye ma ne odhi e puodho mar Eden. Jakwedeno iluongo ni “thuol,” kata kamano ok en mana le. Buk mogik ei Muma luonge ni “Jachien kendo Satan, ma wuondo piny ngima.” Iluonge bende ni ‘thuol machon.. (Chakruok 3:1; Fweny 12:9) Malaikani nigi teko, kendo en chwech ma ok ne. Ne otiyo gi thuol mondo owuo kod Hawa, mana kaka ng’ato nyalo miyo onere ka gima dwonde wuok kuom kido moro molos. Nyaka bed ni malaikano ne nitie kane Nyasaye chweyo piny ne dhano.—Ayub 38:4, 7.
5 Nikech chwech mag Jehova duto beyo, kara ng’ano ma nochweyo “Jachien,” kata “Satan”? Dwoko mayot en ni achiel kuom yawuot Nyasaye ma malaike, ne olokore mobedo Jachien. Mano ne nyalo timore nade? Ng’e ni, kata sani, ng’at ma kinde moko ne kite ber kendo nohero adiera, nyalo lokore ma bed jakuo. Mano timore nade? Onyalo weyo mondo gombo ma ok ber ochak dongo e chunye. Ka odhi nyime gi paro wachno, gombo marachno nyalo bedo maduong’ ahinya. Bang’e ka thuolo oneno, onyalo timo kaluwore gi gombo marachno ma osebedo ka en-go e paro.—Jakobo 1:13-15.
6 Ma e gima ne otimore gi Satan kendo Jachien. Nenore ni ne owinjo Nyasaye ka nyiso Adam gi Hawa ni mondo ginyuol nyithindo, kendo gipong’ piny kod nyithindgi. (Chakruok 1:27, 28) Nyaka bed ni Satan ne oparore ni, ‘Adiera dhano duto nyalo bedo joma lama kar lamo Nyasaye!’ Kuom mano, ne ochako bedo gi gombo marach e chunye. Bang’e ne owuondo Hawa ka owachone miriambo e wi Nyasaye. (Chakruok 3:1-5) Mano ne omiyo obedo “Jachien,” tiende ni “Jaketh Nying.” Bende ne obedo “Satan,” tiende ni, “Jakwede.”
7 Satan kendo Jachien ne otiyo gi wuond kod miriambo mondo omi Adam gi Hawa owe winjo Nyasaye. (Chakruok 2:17; 3:6) Mano ne omiyo githo bang’e, mana kaka Nyasaye ne owacho ni notimre ka ok giwinje. (Chakruok 3:17-19) Nikech timo richo, Adam ne koro obedo ng’at morem, kendo nyithinde duto ne oyudo richo kuome. (Jo Rumi 5:12) Wanyalo tiyo gi ranyisi mar bao ma itiyogo e loso matofali mondo walergo wachno e yo maber. Ka baono nigi mbala, matofali duto ma iloso e baono biro chalo nade? Matofaligo duto biro bedo gi mbala moro kuomgi. Kamano bende e kaka dhano chalo, waduto wayudo “mbala” moa kuom Adam. Mano e gimomiyo dhano duto ti kendo tho.—Jo Rumi 3:23.
8 Kane Satan omiyo Adam gi Hawa otimo richo ni Nyasaye, kuom adier ne otelo e ng’anjo ne Nyasaye. Ne ojaro yo ma Jehova lochogo. Gima Satan ne wacho en ni: ‘Nyasaye en jaloch marach, owacho miriambo, kendo otuono joge gik mabeyo. Ok ochuno ni dhano nyaka bed e bwo loch Nyasaye. Ginyalo pogo kendgi gima ber kod gima rach. Kendo gibiro bedo gi ngima maber moloyo ka gin e bwo lochna.’ Ang’o ma Nyasaye ne dhi timo nikech akwede ma ne nyiso achayani? Jomoko neno ni Nyasaye dine onego joma ne ong’anjogo. Kata kamano, be mano dine otieko akwede mar Satan? Be mano ne dhi nyiso ni yo ma Nyasaye lochogo e yo makare?
9 Nikech Jehova en ng’at ma ng’ado bura e yo makare, ne ok onyal kethogi aketha dichiel gikanyono. Ne ong’ado ni kinde malach ne dwarore mondo otiek akwede mar Satan e yo manenore maber, kendo manyiso ni Jachien en ja miriambo. Kuom mano, Nyasaye ne ong’ado ni mondo owe dhano odagi e bwo loch margi giwegi kuom kinde ka Satan ema tayogi. Gimomiyo Jehova ne otimo mano kod gimomiyo oweyo kinde malach ahinya mondo okal ka podi ok ong’ado buch wechego, ondiki e Sula 11 mar bugni. Kata kamano, gie sani, onego waket wachni e paro: Be Adam gi Hawa ne ni kare e winjo Satan, ng’at ma nyaka nene podi ok ne otimonegi kata gimoro achiel maber? Be ne en gima kare mondo giyie ni Jehova ma ne omiyogi gik moko duto en ja miriambo makwiny? Ang’o ma ne ditimo in?
10 En gima ber mondo waket wechegi e paro nikech waduto waromo gi gik machalo kaka magi e ndalogi. Ee, in kod thuolo mar riwo Jehova lwedo e chiwo dwoko ni akwede mar Satan. Inyalo yie mondo Jehova obed Jaloch mari, kendo mondo inyis ni Satan en jamiriambo. (Zaburi 73:28; Ngeche 27:11) Gima lit en ni mana jo manok e kind dhano tara gi tara modak e piny, ema yiero timo kamano. Mani miyo wapenjo ni, Be en adier ni Muma puonjo ni Satan ema locho e wi pinyni?
NG’ANO MA LOCHO E WI PINYNI?
11 Yesu ne onge gi kiawa moro amora ni Satan ema locho e wi pinyni. Kinde moko Satan ne onyiso Yesu e yor hono “pinjeruodhi duto mag piny gi duong’gi.” Bang’ timo mano, Satan ne osingo ni Yesu kama: “Gigi duto anamiyi, kipodho ilama.” (Mathayo 4:8, 9; Luka 4:5, 6) Par ane wachni. Be ne inyalo luong mano ni tem, ka Satan ne ok en jaloch e wi pinjeruodhigi? Yesu ne ok otamore ni sirkande duto mag pinyni gin mag Satan. Adier, Yesu dine otamore wachno ka dine bed ni Satan ok ema mi sirkandegi teko.
12 Onge kiawa ni Jehova e Nyasaye Manyalo duto, Jachwech mar polo gi piny. (Fweny 4:11) Kata kamano, onge ka ma Muma wacho ni Jehova Nyasaye kata Yesu Kristo e joloch pinyni. Mopogore gi mano, Yesu ne owacho ratiro ni Satan e “jaloch pinyni.” (Johana 12:31; 14:30; 16:11) Muma bende luongo Satan kendo Jachien ni “nyasach pinyni.” (2 Jo Korintho 4:3, 4) Johana, jaote ma ne Jakristo ne ondiko e wi jakwedeni kata Satan niya: “Piny duto obedo e teko mar Ng’a Marachno.”—1 Johana 5:19.
KAKA IBIRO TIEK PINY MA SATAN LOCHE
13 Kaka higini medo kalo, e kaka piny bende medo bedo ka ma rach moloyo. Piny opong’ gi jolweny makedo, josiasa ma ok wach adier, jotend din mawuondore, kod jo mahundu ma odhil e timbegi. Piny duto ochopo ka maok nyal loki. Muma wacho ni kinde osekayo machiegni ma Nyasaye biro tiekogo piny marachni e kinde lwenyne mar Har-Magedon. Mani biro yawo thuolo ni piny manyien makare.—Fweny 16:14-16.
14 Jehova Nyasaye ne oyiero Yesu Kristo mondo obed Jaloch mar Pinyruodhe, kata sirkal mare manie polo. Muma ne okoro kama chon ahinya: “Osenyuolnwa nyathi, osemiyowa wuowi; loch nobedi e luete; mi nyinge miluongego ni…Ruodh Kuwe. Lochne gi kuwe ok nowe medore ameda.” (Isaiah 9:6, 7) Yesu ne opuonjo jolupne ni olam kama kaluwore gi wach sirkalni: “Pinyruodhi mondo obi, gi midwaro mondo otimre e piny kaka e polo.” (Mathayo 6:10) Mana kaka wabiro neno bang’e e bugni, Pinyruodh Nyasaye biro golo sirkande duto mag pinyni e kinde mokayo machiegini, kendo enokaw kargi giduto. (Daniel 2:44) Bang’ mano, Pinyruodh Nyasaye biro loko piny obed paradis.
PINY MANYIEN OKAYO MACHIEGNI!
15 Muma miyowa singo kama: ‘To kaka singruok [mar Nyasaye] obet, warito polo manyien, gi piny manyien, ka ma wach makare odakie.’ (2 Petro 3:13; Isaiah 65:17) Seche moko, ka Muma wuoyo kuom “piny,” owuoyo kuom dhano modak e pinyni. (Chakruok 11:1) Kuom mano, “piny manyien” makare, en oganda mar ji ma Nyasaye oyiego.
16 Yesu ne osingo ni e piny manyien mabiro, jogo ma Nyasaye oyiego noyud mich mar “ngima mochwere.” (Mariko 10:30) Yie mondo i el Mumbi e Johana 3:16 kod 17:3, mondo isom gima Yesu ne owacho ni nyaka watim e ka wayud ngima ma nyaka chieng’. Koro som ane ei Muma, gweth mag jogo mabiro yudo mich maberno mowuok kuom Nyasaye e Paradis mar ndalo mabiro e piny ka.
17Richo, lwenje, mahundu, kod gero biro rumo. “Ng’a marach obiro onge…To jo mamuol ginicham piny.” (Zaburi 37:10, 11) Kuwe biro betie nikech ‘Nyasaye biro miyo lwenje orum nyaka giko piny.’ (Zaburi 46:9; Isaiah 2:4) Bang’e ‘jo matir ginimew kendo kuwe nobedi mang’eny nyaka dwe nobedi ma onge’—mano tiende ni kuwe manyaka chieng’!—Zaburi 72:7.
18Jo malamo Jehova nodag gi kuwe ma onge luoro. Jo-Israel ne dak gi kuwe maonge luoro kane giwinjo chike Nyasaye. (Tim Jo-Lawi 25:18, 19) Donge dak e kuwe machalo kamano e Paradis nobed maber ndi!—Isaiah 32:18; Mika 4:4.
19Kech ok nobedie. Jandik zaburi ne owero kama, “Bel nobedi mang’eny e piny e wi gode madongo.” (Zaburi 72:16) Jehova Nyasaye nogwedh jo makare, kendo ‘piny nochiegi.’—Zaburi 67:6.
20Pinyni duto nobed paradis. Udi kod puothe mabeyo nobedie e piny ma ne oseketh chon gi dhano ma joricho. (Isaiah 65:21-24; Fweny 11:18) Kaka ndalo medo kalo, kuonde moko ma oseloki e piny ibiro yar nyaka piny duto bed ka ma ber, kendo manyago gik moko ahinya mana kaka puodho mar Eden. Kendo Nyasaye ok nowe ma ok ‘oyawo lwete, mondo oyieng’ gik mangima duto kaka gidwaro.’—Zaburi 145:16.
21Kuwe nobedie e kind dhano gi le. Le mag bungu kod mipidho nochiem kanyachiel. Kata mana nyathi matin ok noluor le ma sani kwiny.—Isaiah 11:6-9; 65:25.
22Tuoche biro rumo. Yesu, kaka jaloch e pinyruoth ma Nyasaye ochungo e polo, biro chango ji e yo malach moloyo kaka ne otimo kane en e piny ka. (Mathayo 9:35; Mariko 1:40-42; Johana 5:5-9) Bang’e, onge japiny ma nowachi ni, “Atuwo.”—Isaiah 33:24; 35:5, 6.
23Joma ne wahero mosetho ibiro chiero gi geno mar dak ma ok githo. Jogo duto ma nindo e tho, kendo ma Nyasaye oketo e pache ibiro chiero. Kuom adier, chier dhi bedo “mar jo makare kod jo ma ok kare.”—Tich Joote 24:15; Johana 5:28, 29.
24 Jogo moyiero puonjore wach Jehova Nyasaye, Jachwech Maduong’, biro bedo gi mor ahinya ndalo mabiro! Yesu ne wuoyo e wi Paradis manobed e piny ka kane osingo kama ni jaricho ma ne otho e bute: “Inibed koda e Paradis.” (Luka 23:43) Dwarore ahinya mondo wapuonjre mang’eny e wi Yesu Kristo nikech gwethgi duto nobi kokalo kuome.
GIMA MUMA PUONJO
- Dwaro mar Nyasaye mondo piny obed paradis notimre.—Isaiah 45:18; 55:11.
- Satan sani locho e wi pinyni.—Johana 12:31; 1 Johana 5:19.
- E piny manyien mabiro, Nyasaye biro gwedho dhano e yore mang’eny. —Zaburi 37:10, 11, 29.
Penjo mag Puonjruok
1. Ang’o momiyo Nyasaye nochweyo piny?
2. (a) Wang’eyo nade ni dwaro mar Nyasaye ne piny notimre? (b) Kaluwore gi Muma, joma nodag e piny nyaka chieng’ gin joma chalo nade?
3. Piny sani opong’ gi gik mage makelo lit, kendo mano miyo wabedo gi penjo mage?
4, 5. (a) Kuom adier, ng’ano ma ne oloso gi Hawa kotiyo gi thuol? (b) Ng’at ma ne kite ber nyalo lokore mabed jakuo e yo mane?
6. Wuod Nyasaye ma malaika ma nigi teko ne olokore nade ma obedo Satan kendo Jachien?
7. (a) Ang’o momiyo Adam gi Hawa ne otho? (b) Ang’o momiyo nyithind Adam duto ti kendo tho?
8, 9. (a) Nenore ni Satan ne okwedo ang’o? (b) Ang’o momiyo Nyasaye ne ok oketho jo ng’anjogo gikanyono?
10. Inyalo riwo Jehova lwedo nade e tieko akwede mar Satan?
11, 12. (a) Tem ma ne otemgo Yesu nyiso nade ni Satan e jaloch mar pinyni? (b) Ang’o kendo manyiso ni Satan e jaloch mar pinyni?
13. Ang’o momiyo piny manyien dwarore?
14. En ng’ano ma Nyasaye oyiero mondo obed Jaloch e Pinyruodhe, kendo mano ne okor nade?
15. “Piny manyien” en ang’o?
16. En mich mane maber ahinya ma Nyasaye nomi jogo moyiego, kendo ang’o manyaka watim mondo omi wayude?
17, 18. Ang’o momiyo wanyalo bedo gi yie ni kuwe biro bedo kuonde duto e piny?
19. Wang’eyo nade ni chiemo nobed mang’eny e piny manyien ma Nyasaye biro kelo?
20. Ang’o momiyo wanyalo bedo gi yie ni piny duto biro bedo paradis?
21. Ang’o manyiso ni kuwe nobedie e kind dhano gi le?
22. Ang’o mabiro timore ni tuoche?
23. Ang’o momiyo chier biro kelo mor e chunywa?
24. Ineno nade wach dak e Paradis ma nobedie e piny ka?


c: text/html

text:
DUL ME APAR WI ARYO
Kwo i Yo ma Yomo Cwiny Lubanga
In itwero doko larem Lubanga nining?
Pyem pa Catan-ni mako kadi wa in nining?
Kit tim ango ma pe yomo cwiny Jehovah?
Itwero kwo i yo ma yomo cwiny Lubanga nining?
KIT dano ango mono ma imito ni obed laremi? Polle imito jo ma ginywako tammi, mitini, ki kit me kwo ma in inongo ni ber. Cwinyi bene bimito jo ma gitye ki kit mabeco calo gene ki kica.
2 Cakke wa i tekwaro pa dano, Lubanga obedo ka yero dano mogo me bedo lureme macok. Me labolle, Jehovah olwongo Abraim ni obedo lareme. (Icaya 41:8; Yakobo 2:23) Lubanga olwongo Daudi ni, “laco ma yomo cwinya” pien en obedo dano ma Jehovah maro. (Tic pa Lukwena 13:22) Jehovah otero Daniel calo ‘dano me amara mada.’—Daniel 9:23.
3 Tyen lok ango ma omiyo Jehovah oyero Abraim, Daudi, ki Daniel me bedo lureme? Ada, en owaco bot Abraim ni: “Pien ityeko woro doga.” (Acakki 22:18) Jehovah nyiko cok bot jo ma gitimo jami ma en mito ni gutim ki mwolo. En owaco bot jo Icrael ni, ‘myero wuwiny lokka, wek abed Lubangawu, wek wun wubed jona.’ (Jeremia 7:23) Ka in iwinyo dog Jehovah, ci in bene ibedo lareme!
JEHOVAH MIYO TEKO KI LUREME
4 Tam kong jami mabeco ma bedo larem ki Lubanga kelo. Baibul owaco ni En tye ka yenyo kare me “nyuto tekke bot jo ma gibedo ki lengic i kome.” (2 Tekwaro 16:9) Jehovah twero nyuto tekone piri nining? Kinyuto yo mukwongo i Jabuli 32:8, ka ma wakwano ni: “An [Jehovah] abipwonyi dok abicimmi yo ma myero ilubi; abimiyi ryeko dok abineni.”
5 Man obedo yo maber adada me gwok pa Jehovah! En binyuti yo ma mitte me aluba dok gwoki ka nongo itye ka lubone. Lubanga mito konyi me kato ki i abita ki atematema mapol. (Jabuli 55:22) Ada ka itiyo bot Jehovah ki cwinyi ducu, ibibedo ki nwang cwiny calo pa laco Jabuli ma owaco ni: “Kare ducu angeyo ni Rwot tye kweda; pe gibidira woko cen, pien en tye yo tung cinga ma lacuc.” (Jabuli 16:8; 63:8) Adada, Jehovah gire twero konyi wek ikwo i yo ma miye yomcwiny. Ento, kit ma ingeyo kwede, tye lamone pa Lubanga ma pe mito ni in itim man.
PYEM PA CATAN
6Dul me 11 me buk man, tito kit ma Catan Larac opyem kwede i kom loc mamalo twal pa Lubanga. Catan odoto Lubanga ni en obedo lagoba pien lokke nyuto ni Jehovah otimo rac pe me miyo ni Adam gin ki Kawa gumok tamgi pi gin maber ki marac gin kikomgi. I kare ma Adam gin ki Kawa gubalo dok lutinogi gucako nya i lobo, Catan okelo lok ni dano mere tiyo pi rwot ineka keken. Catan okelo adot ni: ‘Dano pe tiyo pi Lubanga pien ni gimaro Lubanga, mina kare, ci abiloko dano ducu me kwero Lubanga woko.’ Lok ma kitito i kom laco ma nyinge Yubu-ni nyuto ni man aye gin ma Catan otamo. Yubu kono obedo anga, dok pyem pa Catan-ni kono ocako gudo wa en nining?
7 Yubu okwo i kine ka mwaki 3,600 ma okato angec. En obedo laco ma kite ber, pien Jehovah oloko i kome ni: “Pe tye ngat mo macalo en i wi lobo, dano ma pe ki bal mo, dano ma cwinye atir, ma lworo Lubanga, dok dag tim marac.” (Yubu 1:8) Yubu onongo yomo cwiny Lubanga.
8 Catan owaco ni Yubu tiyo pi Lubanga pi rwot ineka keken. Larac-ci owaco bot Jehovah ni “Pe in aye irumo kome [Yubu] ki cel, ki ode, ki gin ducu ma en tye kwede, tungi ki tungi? In imiyo gum i kom tic me cinge, limme bene omedde i lobo. Ento tugi keto cingi cut koni, igud gin ducu ma en tye kwede, ci en yeti ki i nyimi.”—Yubu 1:10, 11.
9 Pi meno Catan opyem ni Yubu tiyo bot Lubanga pi jami mabeco ducu ma en onongo ki bot Lubanga. Larac-ci opyem bene ni ka kiketo atematema i kom Yubu ci en bikwero Lubanga woko. Jehovah kono odok i pyem pa Catan-ni nining? Kit macalo kop man omako cwiny ma Yubu onongo tye kwede, Jehovah oye ni Catan otem Yubu. I yo ma kit meno, mar pa Yubu i kom Lubanga onongo binyute kamaleng.
KITEMO YUBU
10 Cut cut Catan otugi temo Yubu i yo mapol mapat pat. Lim makwo pa Yubu mukene kikwalo, mukene kinekogi woko, dok kineko wa luticce bene. Meno okelle can lim madit. Peko mukene malit atika dok opoto i kare ma lutino pa Yubu apar guto i yamo magwar. Kadi bed ni jami maraco magi otimme, “Yubu pe obalo, pe owaco ni Lubanga otimo rac.”—Yubu 1:22.
11 Catan pe ogik kenyo keken. En gwok otamo ni ka Yubu odiyo cwinye pi rwenyo jamine, luticce, ki lutinone, ka two malit opoto i kom Yubu ci bilokke kwero Lubanga cut. Jehovah gire oye ni Catan obol two malit atika i kom Yubu. Ento kadi bed kit meno, Yubu pe oturo genne i kom Lubanga. Ma ka meno, en oloko ki nwang cwiny ni: “Nio wang ma ato, ento pud abiwacci ni cwinya leng.”—Yubu 27:5.
12 Yubu onongo pe ngeyo ni Catan aye tye ka miye peko. Pien Yubu pe obedo ki ngec muromo i kom pyem pa Larac-ci, en obedo ki lworo ni Lubanga aye onongo tye ka miye lwak peko magi. (Yubu 6:4; 16:11-14) Kadi bed kit meno, Yubu omedde ki gwoko genne i kom Jehovah. Gwoko gene pa Yubu-ni onyuto kamaleng ni lok ma Catan okelo ni Yubu tiyo pi Lubanga pi rwot ineka keken-ni obedo goba!
13 Gene pa Yubu-ni omiyo lagam ma ocwiny bot Jehovah me gamo pyem me cac pa Catan-ni. Yubu gire onongo obedo larem Jehovah ada, dok Lubanga omiyo mot pi genne-ni.—Yubu 42:12-17.
KIT MA LOK MAN MAKO KWEDE IN BENE
14 Kop ma mako gen i kom Lubanga ma Catan okelo-ni pe obedo gin ma omako Yubu kene. In bene itye iye. Kinyuto lok man ka maleng i Carolok 27:11, ka ma Lok pa Jehovah waco ni: “Latinna, bed ryek, wek iyom cwinya, wek anong lagam ma myero adok iye i lok ki ngat ma yeta.” Lok magi, ma kicoyo mwaki miya mapol inge to pa Yubu-ni, nyuto ni Catan pud tye ka yeto Lubanga dok doto wa Luticce. Ka wakwo i yo ma yomo cwiny Jehovah, ci wakonyo me miyo lagam i kom adot me goba pa Catan-ni, man miyo wayomo cwiny Lubanga. In iwinyo ningo i kom lok man? Mono pe obedo gin ma mwonya mada me bedo i kin jo ma gitye ka miyo lagam i kom lok goba pa Larac-ni, kadi bed ni mitte ni omyero ilok yo me kwoni mogo?
15 Niang ni Catan owaco ni: ‘Gin ducu ma dano tye kwede en bimiyo pi kwone.’ (Yubu 2:4) Pi waco ni “dano” Catan onyuto atir ni adote-ni pe tye i kom Yubu keken ento mako dano ducu. Meno obedo lok ma pire tek adada. Catan okelo akalakala i kom gen ma megi i kom Lubanga. Larac-ci mito neno ni pe iwinyo dog Lubanga dok i kwero lubo yo me kit ma atir ka peko mo obino. I yo ma nining ma Catan twero temme me timo man?
16 Kit ma kinyammo kwede i Dul me 10, Catan tiyo ki yo mapat pat me temme me loko dano woko ki bot Lubanga. I kine mukene, en lwenyo “macalo labwor ma kok, kun yenyo dano me amwoda.” (1 Petero 5:8) Pi meno, Catan twero dwoyo tam pa luremi, wadini nyo dano mukene me nyuto adage i yelleni me kwano Baibul ki keto jami ma ikwano i tic.* (Jon 15:19, 20) Ki tungcel, Catan bene “lokke nen macalo lamalaika ma menyo piny.” (2 Jo Korint 11:14) Larac-ci twero tic ki yo me ryeko mukane me bwoli ki ywayo tammi woko cen ki i kom Lubanga. En bene twero tic ki tur pa cwiny, ni wek icak winyo ni pe iromo yomo cwiny Lubanga. (Carolok 24:10) Kadi bed Catan obino macalo “labwor ma kok” nyo oloko kite macalo “lamalaika ma menyo piny,” pud nongo pyemme-ni gak en acel-li: En waco ni ka itye i atematema nyo abita mo, ci in ibiweko tic pi Lubanga woko. In itwero dok i pyemme-ni ki dok nyuto ni in igwoko genne-ni bot Lubanga kit ma Yubu otimo-ni nining?
BEDO KA LUBO CIK PA JEHOVAH
17 In itwero miyo lagam i kom pyem pa Catan-ni i yo ma yomo cwiny Lubanga ki kit ma i kwo kwede. Man mito gin ango? Baibul gamo ni: “Mar Rwot Lubangani ki cwinyi ducu, ki tiponi ducu ki tekki ducu.” (Nwoyo Cik 6:5) Ma nongo marri i kom Lubanga woto ki dongo, ibibedo ki mitti me timo jami ma en mito ni itim. Lakwena Jon ocoyo ni “Pien maro Lubanga en aye gwoko cikke.” Ka imaro Jehovah ki cwinyi ducu, ibinongo bene ni “cikke pe nurowa.”—1 Jon 5:3.
18 Cik pa Jehovah kono gubedo ngo? Cikke mukene mako kit me kwo mogo ma myero pe walubgi. Me laporre, nen bok ma wi lokke waco ni “Wek Timo Jami ma Jehovah Dagi.” Kunnu ibinongo kiryeyo kit me kwo mogo ma Baibul waco atir ni raco. Ka pud ineno anena, ibitamo ni kit tim ma kiryeyogi-ni mogo nen calo pe rac. Ento ka ibedo ka lwodo ginacoya ma kinyuto kunnu-ni, ci ibiniang ryeko ma tye i cik pa Jehovah. Loko kiti twero bedo gin matek loyo i kwoni. Ento kwo i yo ma yomo cwiny Lubanga kelo yengo ki yomcwiny madit atika. (Icaya 48:17, 18) Dok obedo gin ma in bene itwero nongone. Dong kono wacako ngeyo meno nining?
WEK TIMO JAMI MA JEHOVAH DAGI
- Neko nek.—Nia 20:13; 21:22, 23.
- Tim me tarwang.—Lulevi 20:10, 13, 15, 16; Jo Roma 1:24, 26, 27, 32; 1 Jo Korint 6:9, 10.
- Tim Tyet.—Nwoyo Cik 18:9-13; 1 Jo Korint 10:21, 22; Jo Galatia 5:20.
- Woro Cal Apaya.—1 Jo Korint 10:14.
- Mero Kongo.—1 Jo Korint 5:11.
- Kwalo Kwo.—Lulevi 6:2, 4; Jo Epeco 4:28.
- Goba.—Carolok 6:16, 19; Jo Kolocai 3:9; Niyabo 22:15.
- Woro me jami.—1 Jo Korint 5:11.
- Tim gero.—Jabuli 11:5; Carolok 22:24, 25; Malaki 2:16; Jo Galatia 5:20.
- Tic ki leb macilo.—Lulevi 19:16; Jo Epeco 5:4; Jo Kolocai 3:8.
- Tic ki remo i yo ma pe oporre.—Acakki 9:4; Tic pa Lukwena 15:20, 28, 29.
- Kwero miyo jami ma mitte bot jo ma i odi.—1 Temceo 5:8.
- Donyo i lweny ki anyobanyoba me wibye me lobo-ni.—Icaya 2:4; Jon 6:15; 17:16.
- Mato taa nyo Yadi mogo calo jayigi-ni.—Marako 15:23; 2 Jo Korint 7:1.
19 Jehovah pe mito ni watim jami ma timone kato kerowa woko. (Nwoyo Cik 30:11-14) En ngeyo kero kacel ki goro ma watye kwede maber loyo. (Jabuli 103:14) Medo i kom meno, Jehovah twero miyo botwa teko me winyo doge. Lakwena Paulo ocoyo ni: ‘Pe tye atematema mo ma makowu ma pe mako dano ducu; Lubanga genne, pe biye ni gitemwu matek makato ma wuromo cirone.’ (1 Jo Korint 10:13) Jehovah twero mini ‘teko ma a ki bote’ wek ikany atematema. (2 Jo Korint 4:7) Inge ciro atematema mapol, Paulo owaco ni: “Atwero jami ducu liweng pi Kricito ma miya teko.”—Jo Pilipi 4:13.
DONGO KIT PA LUBANGA
20 Adada, jami mapol mitte pi yomo cwiny Jehovah ma kato bedo ka gwokke ki i jami ma en okwerogi keken. Mitte ni in bene myero i mar jami ma en maro. (Jo Roma 12:9) In mono pe iwinyo ni omyero ibed ki wat macok ki jo ma ginywako tammi, mittini ki kit me kwo ma in inongo ni ber? Jehovah bene timo kit meno. Pi meno, pwonye me maro jami ma Jehovah maro. Kitito pi jami mukene magi i Jabuli 15:1-5, ka ma wakwano lok i kom jo ma dong Lubanga nenogi macalo lureme. Lurem Jehovah ginyuto kit mogo ma Baibul lwongo ni, “nyig ma nyak pi cwiny maleng.” Ma tye iye “mar, yomcwiny, kuc, diyo cwiny, kica, ber, gen, mwolo, gwokke-ken.”—Jo Galatia 5:22, 23.
21 Bedo ka kwano Baibul jwi bikonyi me dongo kit pa Lubanga. Nongo pwonye i jami ma Lubanga mito bikonyi me ribo tammi ki yo pa Lubanga. (Icaya 30:20, 21) Ka ibedo ka medde ki dongo marri pi Jehovah, ibinongo ni mitini me kwo i yo ma yomo cwiny Lubanga bidongo matut.
22 Ka wamito yomo cwiny Jehovah omyero wayelle matek me timo jami ma yomo cwinye. Baibul poro loko kit me kwo macon ki bongo ma ilunyo macone woko ka dok iruko mukene manyenne. (Jo Kolocai 3:9, 10) Dong ma make ki cik pa Jehovah, laco Jabuli ocoyo ni: “Ngat ma ogwoko cikki limo mot madit.” (Jabuli 19:11) In bene ibinongo ni kwo i yo ma yomo cwiny Lubanga kelo mot madit atika. Ka itimo kit meno, ci ibimiyo lagam i kom pyem pa Catan-ni, dok ikelo yomcwiny madit atika bot Jehovah!
GIN MA BAIBUL PWONYO
- Itwero doko larem Lubanga ka iwinyo doge.—Yakobo 2:23.
- Catan okelo pyem i kom gene pa dano ducu.—Yubu 1:8, 10, 11; 2:4; Proverbs 27:11.
- Omyero wawek tim ma pe yomo cwiny Lubanga.—1 Jo Korint 6:9, 10.
- Watwero yomo cwiny Jehovah ki dago jami ma en dagi ki dok maro jami ma en maro.—Jo Roma 12:9.
* Man kono pe tyen lokke ni jo ma gikweri-ni nongo Catan aye tye ka tic kwedgi. Ento Catan gire aye lubanga me yub me kare man, dok lobo-ni ducu tye i te locce. (2 Jo Korint 4:4; 1 Jon 5:19) Pi man, wageno ni kwo i yo pa Lubanga bibedo gin ma welo, ci miyo jo mukene bikweri woko.
Peny me Kwan
1, 2. Mi labol pa dano mogo ma Jehovah onenogi calo lureme macok.
3. Pingo Jehovah oyero dano mogo me bedo lureme?
4, 5. Jehovah nyuto tekone pi jone i yo ma nining?
6. Catan odoto dano ningo?
7, 8. (a) Gin ango ma oweko Yubu dok onongo pat ki dano ducu me kare maca? (b) I yo ango ma Catan owaco kwede ni Yubu tiyo pi Lubanga pi rwot ineka keken?
9. Jehovah odok i pyem pa Catan-ni nining, dok pingo?
10. Kit atematema ango ma opoto i kom Yubu?
11. (a) Adot me aryo mene ma Catan omoro i kom Yubu, dok Jehovah kono odok iye nining? (b) Yubu otimo gin ango pi two malit ma opoto i kome?
12. Yubu ogamo adot pa Larac-ci nining?
13. Ngo ma otimme pien Yubu obedo ngat ma geno Lubanga?
14, 15. Pingo watwero waco ni pyem pa Catan i kom Yubu-ni mako dano ducu?
16. (a) Kit yo ango ma Catan temme kwede me loko dano woko ki i kom Lubanga? (b) Larac-ci twero tic ki yo magi i komi nining?
17. Gin ango ma pire tek ma miyo walubo cik pa Jehovah?
18, 19. (a) Cik pa Jehovah mogo tye ningo? (nen i bok.) (b) Wangeyo nining ni Lubanga pe mito ni watim jami makato kerowa woko?
20. Kit pa Lubanga ango ma omyero wadong, dok pingo pigi tego?
21. Gin ango ma bikonyi me dongo kit pa Lubanga?
22. Ka itimo jami i yo ma yomo cwiny Lubanga nongo icobo gin ango?

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
DUL ME APAR WIYE ABONGWEN
Wubed i Mar pa Lubanga
Maro Lubanga tyen lokke ngo?
Wacako Bedo i mar pa Lubanga nining?
I yo ango ma Jehovah bimiyo kwede bakacic bot jo ma gimarre?
GO KONG ni itye ka wot i yo gudo i nino mo ma kot nen calo mito cwe. Pe ocwalo kare malac te polo ocako ciddo woko, piny ocako meny kun woto ki mor matek, kot ocako cwe ki yamo magwa. In icako ngwec me yenyo ka gwokke. Ma peya icito ka mabor, itugi neno ot mo ma tye cok ki nget gudo ma nen ber adada. Cwinyi pud dong obipwoyo ya!
2 Wan watye ka kwo i kare marac calo nino me kot-ti. Kwo i lobo tye ka balle medde ameda. Ento tye kalarre mo maber adada. Kabedo mo ma twero gwokowa maber ki i peko mogo ma twero balo kwowa pi nakanaka. Kagwokkene obedo gin ango? Niang maber i kom gin ma Baibul pwonyo ni: ‘Abiwaco bot Jehovah ni: In aye ka kagwokkena ki cella ki Lubangana ma ageno.’—Jabuli 91:2.
3 Tam kong lok meno! Jehovah ma obedo Lacwec dok Laloc me polo ki lobo-ni, kara twero bedo kagwokkewa. En twero gwokowa maber, pien en tek loyo kit dano mo, nyo gin mo keken ma twero yelowa. Kadi bed gin mo marac otimme, Jehovah pud twero yubone woko. I yo ango dong ma wan watwero keto Jehovah calo kalarewa? Omyero waket genwa i kome. Medo i kom meno, Lok pa Lubanga cuko cwinywa ni: “Wugwokke kenwu i mar pa Lubanga.” (Juda 21) Ada, omyero wabed i mar pa Lubanga, kun wagwoko watwa ki Wonwa me polo. Man bimiyo wabedo labongo akalakala ni en aye kalarewa. Ento wan watwero moko kit wat meno nining?
NGE DOK IJOL MAR PA LUBANGA
4 Me bedo i mar pa Lubanga, omyero wanyut pwoc i kom kit ma Jehovah onyuto kwede mar i komwa. Tam kong i kom lok me pwony mogo me Baibul ma in inongo ki i kwano buk man. Macalo Lacwec, Jehovah omiyo botwa lobo macalo pacowa mamwonya. En oketo jami calo cam, pii, lee mogo ma nenogi mit, kabedo mogo ma nenone mwonya ki mukene mapol. Kit macalo en aye omiyo kicoyo Baibul-li, Lubanga otito kite botwa i iye. Dok bene Lokke tito botwa ni en ocwalo Wode me amara Yecu i lobo, wek olim can ka dok oto piwa. (Jon 3:16) Dong ngo maber ma wanongo ki i mic meno? Miniwa gen me kwo me anyim ma mwonya.
5 Genwa me anyim bene dok cung i kom gin mukene mapat ma Lubanga otimo. Jehovah otyeko keto gamentene i polo, ma en aye Ker pa Meciya. Ker man dong cok ki giko kumo ka dong biyubo lobo doko paradic. Tam kong! Wabibedo kunnu ki kuc dok ki yomcwiny pi nakanaka. (Jabuli 37:29) Lubanga bene opwonyowa kit me kwo maber i kom kareni. En bene omiyo botwa mic me lega, oyabo yo ma twolo botwa me lok kwede. Magi gubedo yo mogo macego ma Jehovah nyuto kwede mar pi dano ducu ki pi in bene.
6 Lapeny ma pire tek ma myero ipenye kwede tye ni: An mono abitimo ngo pi mar pa Jehovah-ni? Jo mukene giwaco-ni, “An bene omyero amar Jehovah do.” Man mono aye kit ma in iwinyo kwede? Yecu owaco ni cik man aye dong cik madit kato ducu: ‘Mar Jehovah Lubangani ki cwinyi ducu, ki tammi ducu.’ (Matayo 22:37) Ngene kene ni itye ki tyen lok mapol me maro Lubanga Jehovah. Ento winyo ni imaro Jehovah ki cwinyi ducu, ki kwoni ducu, dok ki tammi ducu mono romo?
7 Kit macalo Baibul otito, maro Lubanga pe obedo gin ma wawinyo awinya ki i cwinywa keken. Adada, winyo ni cwinyi maro Jehovah obedo gin mapire tek, ento meno pud obedo gin me acakki me maro en. Nyig yat apple obedo gin mapire tek me pito yat me apple. Ento ka onongo itye ka mito kom apple ci ngat mo omini nyige calo ma i cal-li kono? Pe cobo mitini! Meno bene rom aroma ki winyo ni imaro Lubanga Jehovah, meno pud obedo acakki. Baibul pwonyo ni: “Pien maro Lubanga en aye gwoko cikke. Dok cikke pe nurowa.” (1 Jon 5:3) Wek marwa pi Lubanga obedo mar kikome, omyero bene wanyut i tic.—Matayo 7:16-20.
8 Wanyuto marwa pi Lubanga ki lubo cikke ki bene keto cikke ma igi lac i tic. Pe obed gin ma timone dok tek tutwal. Lubo cikke pe obed gin ma pek, cik pa Jehovah kiketo me konywa wek wabed maber ki yomcwiny ma nongo wayeng ki kwo. (Icaya 48:17, 18) Ka wakwo ma lubbe ki tela pa Jehovah, nongo wanyuto bot Wonwa ma tye i polo ni wan ada wapwoyo jami ducu ma en tye ka timone piwa. Lok marac tye kono ni jo manok keken i lobo kombeddi aye ginyuto pwoc ma kit man. Pe wamito bedo calo dano ma pe ginyuto pwoc, calo dano ma gukwo i kare ma Yecu onongo pud tye i lobo. Yecu ocango ludobo apar, ento acel keken aye odwogo cen ka pwoyo en. (Luka 17:12-17) Adada, mito wabedu calo dano acel ca ma onyuto pwoc-ci, ento pe calo jo abongwen ma pe gunyuto pwoc-ci!
9 Dong cik pa Jehovah mene ma mito walubi? Watyeko nyamo kop mogo mapol i buk man, ento kong dok wanenu mogo wiye wiye. Lubo cik pa Lubanga bikonyowa me bedo i mar pa Lubanga.
MEDDE KI NYIKO COK BOT JEHOVAH
10 Pwonyo lok i kom Jehovah obedo gin ma pire tek mada me nyiko cok bote. Pe omyero wawek ocung woko. Ka in ibedo ka oyo mac i nino mo ma piny ngic atika, dok pud ibiye ni mac ma ibako-ni oto woko? Pe. Wek pe iket kwoni ka mading, Ibiyelle matek me bako yen i mac wek olyet dok omeny piny maleng! Kit macalo yen medo mac, kit meno bene, ‘ryeko pa Lubanga kikome’ gwoko marwa pi Jehovah bedo matek.—Carolok 2:1-5.
11 Yecu omito ni jo ma lubo kore gugwok margi pi Jehovah ki pi Lokke ma pire tek-ki me medde ki lyel maber. Inge cerre, Yecu opwonyo lukwenane aryo i kom gin ma ocobbe i kome i lok pa lunebi ma tye i Ginacoya pa jo Ibru. Adwogine obedo nining? Lacen gin dong guwaco ni: “Cwinywa nakanen pe obedo ka pukke, i kare ma en tye ka lok kwedwa i wangayo, kun yabbiwa [G]inacoya?”—Luka 24:32.
12 I kare ma in pud i cako pwonyo Baibul apwonya, jami ma i pwonyo tika cwinyi opukke iye ki yomcwiny, mit kom, ki mar pi Lubanga? Ngene kene ni iwinyo kumeno. Jo mapol bene guwinyo kit meno. Gin ma tye matek kombeddi aye me gwoko mar-ri pe me kwe ento me medde ameda. Pe wamito lubo kit me lobo ma komkare-ni. Yecu otito ni: “Mar pa jo mapol bikwe woko.” (Matayo 24:12) Yo ango ma in iromo tic kwede wek marri pi Jehovah ki pi ada ma tye i Baibul pe okwe woko?
13 Bed ka nongo ngec i kom Lubanga Jehovah gin ki Yecu Kricito. (Jon 17:3) Lwod nyo itam matut i kom jami ma ipwonyo ki i Lok pa Lubanga, penye keni ni: ‘Jami magi pwonya gin ango i kom Lubanga Jehovah? Tyen lok ango mukene man miya amaro Lubanga ki cwinya ducu, ki tamma ducu, dok ki koma ducu?’ (1 Temceo 4:15) Lwodo lok kit meno biweko igwoko marri pi Jehovah me bedo ka lyel i cwinyi ma pe to.
14 Yo mukene ma wan waromo gwoko kwede marwa pi Jehovah me bedo ka lyel maber ma pe to aye obedo lega kare ducu. (1 Tecalonika 5:17) I Dul me 17 me buk man, waneno ni lega obedo mic ma pire tek ma oa ki bot Lubanga. Kit macalo wat i kin dano dongo ka dano loko i kin-gi kare ki kare, kit meno bene, wat ma watye kwede ki Jehovah bedo matek ka walego bote kare ducu. Dong pire tek ni, pe omyero wabed ka wero legawa awera ki wiwa ma nongo wanwoyo en lega acel-li kare ducu labongo paro pi gin ma waloko. Mito walok bot Jehovah kit macalo latin loko ki wonne me amara. Omyero walok ki woro, ento labongo lworo mo kun nongo legawa a ki i cwinywa. (Jabuli 62:8) Ada gire, kwano Baibul piwa kenwa ki lega ma a ki i cwinywa gubedo yo ma pigi tego me woro, dok gitwero konyowa me bedo i mar pa Lubanga.
NONG YOMCWINY I WORO-NI
15 Kwano Baibul piri keni ki lega obedo yo me woro ma waromo timone piwa kenwa. Kombeddi, kong wanenu yo acel me woro ma watimo i kin lwak: tito pi niyewa bot dano. In mono tika dong inywako lok me ada ma tye i Baibul ki jo mukene? Ka tye kumeno, ci nongo dong itimo tic me deyo atika. (Luka 1:74) Ka wanywako lok me ada ma dong watyeko pwonyone i kom Lubanga Jehovah, nongo watimo tic ma pire tek ma kimiyo bot Lukricitayo me ada ducu—tic me tito lok me kwena maber me Ker pa Lubanga.—Matayo 24:14; 28:19, 20.
16 Lakwena Paulo otero tic me pwony calo gin ma pire tek, ma olwongo ni lonyo madit. (2 Jo Korint 4:7) Tito pi Lubanga Jehovah ki yubbe bot dano obedo tic ma pire tek loyo tic mo keken. Obedo tic pi Ladit mo ma loyowa ma pud dong ber loyo, dok tic ma kelo adwogi maber ma loyo tic mo keken ma watwero timone. Ka watye ka timo man, nongo watye ka konyo jo ma cwinygi mwol me nyikke cok ki Wonwa me polo ki bene nongo, wacako wot i yo ma terowa i kwo ma pe tum! Tic ango mukene ma in itwero timone ma kelo yomcwiny calo man? Medo i kom meno, nongo pwony i kom Jehovah ki Lokke jingo niyewa dok medo marwa pi en. Jehovah bene pwoyo yellewa. (Jo Ibru 6:10) Bedo ka tiyo tic man konyo in me moko i mar pa Lubanga.—1 Korint 15:58.
17 Wiwa omyero opo ni tic me tito pi Ker-ri obedo gin me mitte me oyot mada. Baibul owaco ni: ‘tit lok pa Lubanga i kare ma maber ki i kare me peko.’ (2 Temceo 4:2) Pingo tic man mitte pi oyot mada i kare ni? Lok pa Lubanga miyowa lagam ni: ‘Nino madit pa Jehovah tye cok. Dok tye ka bino oyotoyot.’ (Jepania 1:14) Adada, kare ma Jehovah dong bikelo kwede agikki me yub me jami me kare-ni tye ka bino oyotoyot. Mito kicik dano! Omyero gunge ni kare man aye dong obedo kare me ye i kom Jehovah calo Won Twer Ducu. Agikki “tye ka wot oyotoyot mada.”—Kabakuk 2:3.
18 Jehovah mito ni wamiye woro i tic me pwonyo dano kun nongo watiyo kacel ki Lukricitayo me ada. En aye gin ma omiyo lokke waco ni: “Dok bene myero watamu kit macalo watwero tugo kwede cwinywa kekenwa i mar ki i tiyo tic mabeco, kun pe waweko cokke kacel, kit macalo jo mogo dong guloko odoko kitgi-ni, ento myero wacuku cwinywa kekenwa, makatone kit macalo wuneno Nino maca dong tye ka nyiko cok-ki.” (Jo Ibru 10:24, 25) Ka waribbe kacel ki Lukricitayo luwotwa i cokke, wabedo ki kare mamwonya me pako ki woro Lubangawa me amara. Kun bene nongo wajingo kwede cwiny ngat acel acel.
19 Ka waribbe kacel ki luwor Jehovah mukene-ni, ci wajingo mar ki larem ma watye kwede i kacokke. Pire tek mada ka waketo wangwa me neno ber pa ngat acel acel, kit macalo Jehovah keto wange me neno berwa. Omyero watergi calo jo ma pe ki bal. Wi myero opo ni dongo i yo me cwiny tye mapat pat bot jo ducu ki dok bene ni wan ducu wabedo luroc. (Jo Kolocai 3:13) Yeny yo me dongo larem macok ki jo ma gitye ki mar matut pi Jehovah, man biweko i dongo i yo me cwiny. Ada gire, ribbe kacel ki utmego ki lumego me cwiny bikonyi me bedo i mar pa Lubanga. Yo ango ma Jehovah miyo kwede mot bot jo ma lugen ma giworo en dok weko gibedo i marre?
YELLE MATEK WEK INONG KOM ‘KWO KIKOME’
20 Jehovah miyo kwo calo mot bot laticce ma lagen, ento en miyo kit kwo ma nining? I ada, in mono dong i tye ma kwo kombeddi? Pol pa wan ducu watwero wacci meno dong ngene kene do. Pien waywe, wacamo, dok wamato. Meno nyuto ni watye ma kwo. I cawa ma nongo cwinywa yom watwero waco ni, “Man aye kom kwo kikome!” Ento, Baibul nyuto ni, ka ni kilok lok ada ci nongo pe tye dano mo ma tye makwo i kareni.
21 Lok pa Lubanga cuko cwinywa ‘me yelle matek wek wanong kwo ma en aye kwo kikome.’ (1 Temceo 6:19) Lok magi nyuto ni ‘kwo kikome-ni’ obedo kwo ma watwero bedo ki gen me limone i anyim. I kare ma nongo dong wa pe ki roc mo, wabibedo ki kwo kit macalo kitito-ni kikome, pi meno wabikwo kit macalo Lubanga onongo oyubo i acakki. I nino ma wabikwo i lobo i paradic ki yot kom, kuc wa ki yomcwiny, en aye nongo dong watye i ‘kwo kikome’—kwo ma pe tum. (1 Temceo 6:12) Meno mono pe obedo gen ma mamwonya atika?
22 Dong watwero nongo kom kwo ma ‘en kwo kikome ni nining’? I kabedo acel-li, Paulo olego Lukricitayo ni “guti tic mabeco, gubed lulonyo i timo ber bot dano, i poko jami, ki i miyo mot ki yomcwiny.” (1 Temceo 6:18) Nen dong atir ka maleng, ni dit me tic dong ocung i kit ma watiyo kwede ki niye ma wapwonyo ki i Baibul-li. Ento mono Paulo onongo tye ka wacci ‘kwo kikome’ nonge pi tiyo tic mabeco? Pe, mic mamwonya me kwo macalo meno gire cungo i ‘kica ma pe wapore pire’ ma a ki bot Lubanga. (Jo Roma 5:15) Pi meno, Jehovah tye ki mitti me miyo mot bot jo ma gitiyo pire ki niye. En mito ni in bene ibed i ‘kwo kikome.’ Kwo me kuc ki me yom cwiny, pi nakanaka tye anyim pi jo ma gimoko i mar pa Lubanga.
23 Wan ducu ki acel acel omyero wapenye kong kenwa ni, ‘Tika ada an atye ka woro Lubanga ma lubbe ki yo ma en oketogi i Baibul?’ Ka wabedo ka ngine, nino ducu, ento wanongo ni tye kumeno, ci nongo watye ka lubo yo me kwo matir. Omyero wabedo ki gen ni Jehovah aye obedo kalarewa. En bigwoko jone ma lugen ki i peko me kare me agikki me yub man ducu maber labongo awano mo. Jehovah bene bimiyowa kwo i yub me jami manyen ma tye cok mada-ni. Cwinywa bibedo yom me bedo i kare meno tutwal! Cwinywa bibedo yom i komwa kekenwa pi kwanyo yo matir i kare me agikki pud dong ya! Ka itimo man i kare ni, ci ibinongo ‘kom kwo kikome,’ ma en aye obedo kwo kit ma Lubanga Jehovah mito ni ibed kwede pi nakanaka!
GIN MA BAIBUL PWONYO
- Wanyuto mar me ada pi Lubanga ki lubo cikke ki dok keto cikke ma igi lac i tic.—1 Jon 5:3.
- Kwano Lok pa Lubanga, lega bot Jehovah ki cwinywa ducu, pwonyo lokke bot jo mukene, ki woro en i kacokke pa Lukricitayo bikonyowa me bedo i mar pa Lubanga.—Matayo 24:14; 28:19, 20; Jon 17:3; 1 Tecalonika 5:17; Jo Ibru 10:24, 25.
- Jo ma bedo i mar pa Lubanga gitye ki gen me nongo ‘kwo kikome.’—1 Temceo 6:12, 19; Juda 21.
Peny me Kwan
1, 2. Kombeddi watwero nongo kagwokke maber ki kwene?
3. Watwero keto Jehovah bedo kagwokkewa nining?
4, 5. Yo ango ma Jehovah nyuto kwede marre piwa?
6. In dong ibitimo gin ango pi mar ma Jehovah onyuto piri?
7. Mar pi Lubanga mono obedo gin ma wawinyo ki i cwinywa keken? Tit kong.
8, 9. Yo ango ma watwero nyuto kwede marwa ki pwocwa bot Lubanga?
10. Tit kong gin mumiyo pire tek mada me medde ki nongo ngec i kom Lubanga Jehovah.
11. Pwony pa Yecu-ni ogudo lulub kore nining?
12, 13. (a) Gin ango ma otimme bot dano mapol kombeddi-ni ma dok i kom maro Lubanga kacel ki Baibul? (b) Yo ango ma watwero gwoko kwede marwa pe me kwe?
14. Lega twero konyowa nining me gwoko mar pi Jehovah wek obed makwo?
15, 16. Pingo omyero wanen tic me tito pi Ker-ri calo mic me deyo?
17. Pingo tic me pwony pa Lukricitayo obedo gin ma mitte me oyot mada?
18. Pingo omyero wawor Jehovah ki pwonyo dano kun nongo waribbe kacel ki Lukricitayo me ada?
19. Watwero tic matek me jingo mar ma watye kwede me bedo matek i kacokke pa Lukricitayo nining?
20, 21. Ngo ma obedo ‘kwo ki kome,’ dok pingo obedo gen mamwonya atika?
22. Itwero ‘nongo kom kwo ma en aye kwo kikome nining’?
23. Pingo pire tek me bedo i mar pa Lubanga?


text:
Kwo Ochale Nedi i Hongo Mabino?
Iparo ni . . .
odoŋ ama?
omedere bedo matek?
kosa otire?
GIMA BAIBUL WACHO
“Were . . . bino yweyo pigi waŋ jo. Tho odoko kobedi, kosa rembo, kosa ywak kosa litho, rupiri gikipiny machon jotyeko leny woko.”
KWO OCHALE NEDI I HONGO MABINO?
Waletimo tich maber ma miyo wan kisangala.
Two kodi chandirok kobedi.
Walebedo kodi jopechin mawan gi merin mawan, i syem chil gi chil.
IRAŊO WANYALO GENO GIMA BAIBUL WACHO?
Wani g’atoŋa aryo:
Were nyalo timo gima go ochiko. I Baibul, Jehova kende am’ilwoŋo ni Were “Majameni jye,” rupiri ongoye gima nyalo dhyero go timo. (Menyirok 15:3) Ri ameno, go nyalo loko piny me kabedo maber swa. Baibul wacho ni: “Ri Were gimoro jye nyalere.”
—Mathayo 19:26.
Were mito swa timo gima go ochiko. Giranena, Baibul wacho ni Jehova ‘mito swa’ chierino jomotho.
—Yobu 14:14, 15.
Kendo Baibul nyutho ni Nyathi pa Were, Yesu, obotho jotwo. Iraŋo Yesu otimo ameno? Rupiri omito. (Marko 1:40, 41) Yesu onyutho kite pa Bamere munyo konyo ji moido jochandere.
Ri ameno, wanyalo ridho ni Jehova kodi Yesu jomito ni wabedi i kwo maber i hongo mabino!
PAR KWOŊ PENJI ME
Were oloki nedi piny me kabedo maber?
Baibul dwoko penji no i MATHAYO 6:9, 10 kodi DANIEL 2:44.


text:
Somo mar 7
Pinyruodh Nyasaye en Ang’o?
1. Pinyruodh Nyasaye en Ang’o?
Pinyruodh Nyasaye en sirkal manie polo. Obiro kawo kar sirkande duto kendo obiro miyo dwaro mar Nyasaye otimre e polo koda e piny. Wach Pinyruodh Nyasaye en wach maber. Machiegni, Pinyruodh Nyasaye biro chopo gombo ma ji nigo mar bedo gi sirkal maber. Obiro miyo ji duto modak e piny obed gi winjruok.—Som Daniel 2:44; Mathayo 6:9, 10; 24:14.
Pinyruoth nyaka bed gi ruoth. Jehova noketo Yesu Kristo Wuode, mondo obed Ruodh Pinyruodh Nyasaye.—Som Fweny 11:15.
2. Ang’o momiyo Yesu e Ruoth mowinjore?
Wuod Nyasaye e Ruoth mowinjore nikech ong’won kendo ochung’ motegno ne gima kare. (Johana 1:14) Bende, en gi teko mar konyo ji nikech obiro locho e wi piny ka en e polo. Bang’ kosechiere, ne odhi e polo kendo nobet e bat korachwich mar Jehova korito. (Jo Hibrania 10:12, 13) Gikone, Nyasaye ne omiye teko mar locho.—Som Daniel 7:13, 14.
3. Ng’a gini mabiro locho gi Yesu?
Jomoko miluongo ni “jo maler” biro locho gi Yesu e polo. (Daniel 7:27) Joma ne okwong yier kaka joma ler ne gin joote Yesu ma ne ochung’ motegno. Nyaka chil kawuono, Jehova osedhi nyime yiero chwo koda mon momakore kode mondo obed joma ler. Mana kaka Yesu, gin bende ichierogi gi del mar roho.—Som Johana 14:1-3; 1 Jo Korintho 15:42-44.
Gin ji adi ma dhi e polo? Yesu ne oluongogi ni ‘kweth matin.’ (Luka 12:32) Gikone kwan-gi biro chopo 144,000. Gibiro locho e wi piny kaachiel gi Yesu.—Som Fweny 14:1.
4. Ang’o ma ne otimore kane Yesu ochako locho?
Pinyruodh Nyasaye ne ochako locho e higa mar 1914. * Okang’ mokwongo ma Yesu ne okawo kaka Ruoth ne en wito Satan kaachiel gi jochiendene e pinyka. Satan nobedo gi mirima mochako kelo chandruok e piny. (Fweny 12:7-10, 12) Chakre kanyo, chandruoge dhano osemedore nyowuoyo. Lwenje, kech, tuoche, koda yiengni mar piny gin “ranyis” ni Pinyruoth chiegni kawo okang’ mar tayo gik moko duto e pinyni.—Som Luka 21:7, 10, 11, 31.
5. Pinyruodh Nyasaye chopo ang’o?
Kokalo kuom lendo mitimo e piny mangima, Pinyruodh Nyasaye osechako riwo oganda maduong’ mowuok e pinje duto e winjruok achiel. Joma muol tara gi tara bedo e bwo loch mar Yesu. Pinyruodh Nyasaye biro miyogi rit chieng’ mikethoe piny marachni. Omiyo jogo duto madwaro yudo ber mar Pinyruodh Nyasaye, onego opuonjore bolore e bwo loch mar Yesu.—Som Fweny 7:9, 14, 16, 17.
E kinde loch mar higini 1,000, Pinyruodhno biro chopo dwaro mokwongo ma ne Nyasaye nigo ne dhano. Piny duto biro bedo paradis. Gikone, Yesu biro duoko loch ne Wuon mare. (1 Jo Korintho 15:24-26) Be nitie ng’at ma diher wuoyogo e wi Pinyruodh Nyasaye?—Som Zaburi 37:10, 11, 29.
^ par. 12 Mondo iyud weche momedore e wi weche ma ne okor e Muma kuom higa mar 1914, ne ite mag 215-218 e bug Ang’o ma Muma Puonjo Kuom Adier?


text:
OHINGA MAR JARITO JUN 2014
Nyasaye Neno Nade Wach Madho Ndawa?
Ng’eyo paro ma Nyasaye nigo nyalo konyi weyo ndawa.
Chandruok Mokwako Piny Ngima
Ang’o momiyo madho ndawa medore ameda kata obedo ni ji temo matek mondo othir timno?
Nyasaye Neno Nade Wach Madho Ndawa?
Ere kaka wanyalo ng’eyo to Muma ok wuo achiel kachiel kuom ndawa?
Be Isebilo Makate ma Chiwo Ngima?
Ang’o momiyo Yesu nowacho ni en e makate mar ngima kendo makate moa e polo?
Be Kwerewa Mosetho Chieng’ Nochier?
Muma wacho ni Nyasaye biro chiero kata joma ok kare. Obiro chierogi nang’o?
Ji Adek ma ne Omanyo Adiera e Higni mag 1500-1599—Ang’o ma ne Gifwenyo?
Capito, Cellarius, kod Campanus, giduto ne gikawo okang’ ma ne omiyo Jo-Katholik gi joma ne dwaro kelo lokruok okwedogi.
Dwoko Penjo mag Muma
Be piny chieng’ nobed kaka Nyasaye ne dwaro?


text:
LAMED NGEC
Yecu Mono Kinywalo i Dwe me Apar Wiye Aryo?
BAIBUL pe tittiwa awene ma kinywalo iye Yecu. Ento, miyowa tyen lok ma oromo ma miyo wamoko ni nywalle pe obedo i Dwe me Apar Wiye aryo.
Tam kong kit ma piny onongo tye kwede ka ma kinywalo iye Yecu i Beterekem i Dwe me Apar Wiye Aryo. Dwe pa Lujudaya me Kiclev (ma rwatte ki Dwe me Apar Wiye Acel ki Dwe me Apar Wiye Ariyo) onongo obedo dwe me ngico ki kot. Dwe ma lubo meno obedo Tibet (Dwe me Apar Wiye Ariyo ki Dwe me Acel). Man aye kare ma nongo piny ngic dong loyo i mwaka, ma kicel kicel piny make pee i wi cere mogo ma lamal. Kong wanenu gin ma Baibul waco i kom kit ma piny onongo tye kwede kunnu.
Laco Baibul Ejira onyuto ni Chislev onongo ada obedo dwe ma ngene pi ngico ki kot. Inge wacci lwak onongo gugure i Jerucalem “i nino dwe pyeraryo me dwe me abongwen [Chislev],” Ejira owaco ni “pi ngico omiyo kom dano acel acel obedo ka myel amyela.” Ma dok i kom kit ma piny onongo tye kwede i kare meno, jo ma gugure kunnu guwaco ni: “Obedo kare ma kot cwer iye madwong; pe watwero cung i dyekal ata kit man.” (Ejira 10:9, 13; Jeremia 36:22) Ngene kene ni lukwat ma onongo gikwo i but lobo me Beterekem onongo pe gitwero weko romigi buto woko i Dwe me Apar wiye Aryo!
I kare ma kinywalo Yecu, lukwat onongo gitye i tim ki romigi i dyewor
Baibul kono tito ni, lukwat onongo gitye i tim ka gwoko romigi i dye wor ma kinywalo iye Yecu-ni. Dok Luka ma ocoyo Baibul bene onyuto ni i kare meno lukwat onongo “gibedo i tim, kun gigwoko romigi dyewor” i nget Beterekem. (Luka 2:8-12) Niang maber ni lukwat onongo gibedo i tim, pe wot me rweyo ler woko i dyeceng. Onongo gitye ki romigi i tim i dyewor. Dong kit ma kitito kwede ni onongo gibedo i tim-mi, tika rwatte ki piny me ngico ki kot i Beterekem i Dwe me Apar Wiye Aryo? Pe rwatte. Pi meno jami ma otimme i kare me nywalo Yecu nyuto ni pe kinywale i Dwe me Apar Wiye Aryo.*
Lok pa Lubanga titiwa nino ma Yecu oto iye kikome, ento pe miyo ngec mo ma nyuto atir nino ma kinywale iye. Man poyo wiwa i kom lok pa Kabaka Solomon ni: “Bedo ki nying maber ber kato moo me wel ma ngwece kur; ki nino me to pa dano, ber kato nino ma ginywale iye.” (Latitlok 7:1) Dong pe bedo gin aura ni Baibul miyo ngec matut i kom tic me pwony ki to pa Yecu ento miyo ngec manok keken i kom nino me nywalle.
* Pi ngec mukene, nen pot karatac 176-9 me Reasoning From the Scriptures, ma Lucaden pa Jehovah aye gucoyo.


text:
OHINGA MAR JARITO JANUAR 2014
Be Tho e Giko Dhano?
Ji mang’eny ok ohero wuoyo e wi wach. E i chunywa maiye, waduto wagombo dak maok watho. Be inyalo tiek tho chuth?
Lit ma Tho Kelo
Waduto, nyaka chieng’ moro tho mul ngimawa e yo moro. To nikech tho en gima lit, ji mang’eny dwaro ng’eyo gima timore ka ng’ato otho.
Kaka Dhano Osekedo Mondo Kik Githo
Kuom kinde malach, ji mang’eny osetimo gik mopogore opogore ka gigalo ni ginyalo geng’o tho. Be dhano nyalo dak maok githo?
Tho Ok e Giko Dhano!
Ang’o momiyo Yesu nowacho ni ng’ama otho chalo mana gi ng’ama nindo? Ang’o mwanyalo puonjore kuom joma Muma wacho ni ne ochier?
Ang’o Momiyo Nyasaye Oweyo Chandruok Mondo Obedie?
Buk mokwongo e Muma nyiso gimomiyo Nyasaye oweyo chandruok mondo obedie kata obedo ni en gi teko mar tiekogi.
Be ne Ing’eyo?
Chiwo mag hekalu ne igolo nade e kinde ma ne Yesu nie piny? Be jandik Muma miluongo ni Luka nondiko weche madier?
“Wi Jehova Ne Ok Owil Koda”
Gikone, miyo ma ne osikore e dinni ne onwang’o dwoko mowuok e Muma e wi gimomiyo dhano tho kendo gima timore ka ng’ato otho. Ne ane kaka Muma noloko ngimane.
Ibiro Chier Jomotho
Joote Yesu ne oyie chuth ni jomotho nochier. Nikech ang’o?
Dwoko Penjo Mag Muma
Ang’o ma ing’eyo e wi Nyasaye? Kata kamano, ere kaka wanyalo ng’eyo Nyasaye e yo maber chuth?


text:
Malaka
1
Jon ebe ges bui sanggu gipil amolmol ok ginei mateu
1 Kapia etenik ginei Pomate Natu Yisu Kilisi ane kulkul be tis ane yaun binge vie lavo. 2 Warik Pomate ane amol yaun ane ti are Aisaia, ei giro yaun ebe Pomate ginei gipil Jon ok dang-eteik ginei; Pomate ginei:
‘Atob ayeu namb angg amol ti nimungg ve mie be ninei binge nitangi amolmol. Ei atob nimungg ve nipasang miam luev yapin.
3 Amol nok atob nital yaun nangge taku sawa, be atob nital dang-etok ninei, Unpasang Amol Bamo ane luev ebe ve nivang ok vevie!’
4 Bwayage kob Jon ei ate meng-gihlang nangge taku sawa, taku etok amolmol ti gibweg ite ma. Ei ginei yaun giengk gitip ge gitangi amolmol be ginei, “Unavkir dumangg-aim nitangi gen tiate be unro aim ate vukir be unringk bui sanggu, veik Pomate nisin yem aim tiate nikwai.” 5 Be amolmol anongge nangge ete Juda as taku ok be nangge nam bamo Jerusalem itangi Jon ile be inei as tiate binge gitangi ei, bekob ges bui sanggu gipil eisir nangge bui Joldan.
6 Jon ane babal tis kup bwelk kamel buplu, be gibiti bika bwelk ulis gibagi luvwe pale be gen sapauk tis munei tine sangas ane ve ane ben. 7 Be ginei yaun ve amolmol be ginei; “Amol ti atob nitau nile ayeu be ninme. Amol nok ane gwang-ne gitlek ayeu angg. Be ayeu gasov ei ane lu. 8 Ayeu gas bui sanggu gipil yem ve bui sin ge, bemem amol etok atob nemb Ngalau Yamar nitangi yem.”
Jon ges bui sanggu gipil Yisu
9 Givin sawa etok Yisu nangge Nasaret gideb Galilaia ane be gitangi Jon gile ve Jon nes bui sanggu nipil ei nangge bui Joldan. 10 Yisu gipil gikwai bui love gili gulumb ponge be Ngalau Yamar geb na gile mank bubu be gisov menggiwei ei. 11 Be yaun ti ginme nangge Pomate avo nangge gulumb dang-eteik, “Ayeu Natungg mie ebe gali mie vie be tangg givin mie anongge ok.”
Sadam gitpungi Yisu
12 Manang ite be Ngalau Yamar gitwem Yisu gile taku sawa avuavu sin-ge ti bui ma be ei ma. 13 Yisu givang taku sawa etok gitangi as 40, be Sadam ane kulkul ve gitpungi ei. Yisu givang givin bwelk kusing bemem angela emb ei dabin.
Yisu ges vu ane kulkul mateu ane nangge Galilaia
14 Amol bamo Herodes ginei be ane amolmol valir ane itak Jon gibweg kapual-lu gikwai bekob ete Yisu gimdil gile Galilaia be geb kulkul ve ginei Pomate ane binge vie (mateu) gitangi amolmol be ginei; 15 “Galkik etenik ande gibloblo ve Pomate nemb amolmol dabin, be unro aim ate vukir unkwai gen tiate, be aplongg-aim nivin binge vie.”
Yisu gital amolmol wenk ane aivat
16 Yisu givang gito givin bui kapul Galilaia ane kire ge ve gile be gili Saimon gabu male Endru itak wasang ivang ve sulu isgabu amol wenk ane. 17 Be Yisu ginei gitangi sulu, “Gabu unme be unvang mul ve ayeu. Be atob ayeu nambul yemlu ve unro amolmol sut dangete uro wenk sut gisov wasang ok.” 18 Sulu imdil ikwai as wasang be giengk em giengk be gabu ivang mul ve Yisu.
19 Yisu givang kasop gege gile be gili Sebedi bamo natu-nggen Jems gabu male Jon. Sulu imbweg as ei-vovo ve iyumi as wasang imbweg. 20 Be Yisu ginei gitangi sulu, ve ginei gabu inde be invang mul ve ei. Beti sulu imdil ikwai tamas Sebedi bamo tis ane amolmol kulkul ane, be gabu ile ivang mul ve Yisu.
Yisu tis ane amolmol-gen
21 Nangge etok be ile ihlang Kapanaum. Be givin Sonda Sabat Yisu gisov lum mateu ane aplo gile be ginei mateu ve amolmol givang. 22 Ei ginei mateu givang be amolmol iute love ikuri vunungge ve ei ane yaun ebe ginei ginei ok ane. Ve ei gibul eisir weik ebe Juda as gidung subu ok ite ma, ei gibul eisir tis Pomate ane gwang-ne ge. 23 Givin sawa etok amol ti ebe ngalau tiate givang givin ei ok gibweg lum aplo givin ve giute giute yaun ebe Yisu ginei ginei ok. Ngalau tiate etok gilgum amol nok be gital yaun avo bamo ge be ginei; 24 “Yisu Nasaret ane, mie gunme ve nulgum ret nitangi amei? Mie gunme ve nos amei me? Ayeu gatpweng mie are ganei mie Pomate ane amol yamar.” 25 Be Yisu ginei gitangi ngalau tiate etok be ginei, “Kamoke be unde unahlang nukwai amol etenok.” 26 Ngalau tiate etok gilgum amol nok tiate molge be yayai avo bamo ge be gile gihlang gikwai ei. 27 Amolmol tepwengge ili be ikuri vunungge be inei ve isate, “Gen ret dang-etenik? Etek wat yaun vaku ti me? Amol etenik ane gwang-ne gitlek ngalau tiate, beti ei ginei yaun ge gitangi ngalau tiate be iute ei avo ge.” 28 Be Yisu ane binge geb taku avut nangge Galilaia.
Yisu gilgum amolmol anongge ebe tis gimat ok be utlas vie vukuri
29 Eisir ile ihlang ikwai nam mateu ane be tepwe tis Jems gabu Jon ok ile ipil Saimon gabu Endru as nam. 30 Be Saimon lawavie gimat utle vavane bamo molge be giengk. Amolmol iute ebe Yisu ande ginme ok binge be ile inei gimat nok binge gitangi ei. 31 Yisu gitangi ei gile be geb ei gibweg bage be girun ei itin ve ginei nimdil be nimbweg. Be seukie-ngge gimat vavavne bamo etok gihlang gikwai ei bekob ete geb kulkul ve gipasang eisir as ben. 32 Givin gibok as gile gisov okob amolmol inggas eisir ebe tis gimat ok be tis amolmol ebe ngalau tiate givang givin is ok, itangi Yisu ile. 33 Amolmol nam dabe etok ane iro isate sut ile ivarkei nam avo. 34 Be Yisu gilgum eisir ebe tis gimat walang ano ok be utlas vie vukuri, be gitin ngalau tiate gikwai amolmol ebe ngalau tiate givang givin is ok givin. Ngalau tiate nok ande itpweng Yisu are gikwai, beti Yisu geb yaun gwang-ne gitangi eisir ve ginei inei yaun ti bwaya.
Yisu ginei mateu givang Galilaia
35 Givin tistumi-ngge Yisu gimdil be gile taku sawa ti ebe amolmol ma ok ve nes miengk. 36 Be Saimon tis ane sukus-gen imdil be irek ei. 37 Eisir ile vunge ve Yisu be inei gitangi ei, “Amolmol iutau-tani mie giriv be gira anongge.” 38 Be Yisu giwel eisir avos be ginei, “Nangg-aim vier. Be eitit tande ete nam dabe eteok subu nivin be Ayeu nanei Pomate ane yaun nitangi eisir nivin, ve ayeu ganme ve kulkul etenik ane.” 39 Yisu givang geb taku avwut nangge Galili be ginei mateu ve amolmol nangge as lum mateu ane aplo gitang-tangi ge givang, be gitin ngalau tiate gikwai amolmol ebe ngalau tiate givang givin is ok.
Yisu gilgum amol ti ebe tis bid namvu ok be utle vie vukuri
40 As-mate ti amol tis bid namvu ti gitangi Yisu gile be giro va dubi supwe gisov nalk be ginei gitangi Yisu. “Ginei mie tam givin kob nulgum ayeu utlangg ulis be vie vukuri.”
41 Yisu ta viti ve ei be gitak bage giwei ei be ginei, “Ayeu tangg givin ve nalgum mie be utlem vie vukuri. Be ande ayeu galgum mie utlem be vie gikwai.” 42 Be seukie-ngge gimat bid namvu tiate etok ge ulur gikwai amol nok be givang vie. 43 Yisu ges bing ve ei gikwai, bekob amol nok ve nivang ane be Yisu geb yaun gwang-ne gitangi ei be ginei; 44 “Uli ve nule be nunei gen bamo etenik nitangi amolmol ti be ti ite. Mie nuvang roro-ngge nutangi amol bamo ebe geb kulkul da ane ok nule be nos imate ru nitangi ei, bekob nomb am da utlem vie ane nitangi Pomate dang-ebe Mose ginei ve yem unalgum ok. Bekob atob amolmol inatpweng are inei ande miam gimat ma gikwai.” 45 Bemem amol nok gile be ginei gen etok binge gitangi amolmol, ve ande Yisu gilgum ei be utle vie vukuri. Ei ginei yaun etok gitangi amolmol tepwengge be iute love geb taku avwut. Beti Yisu gitangi ebe ve nile nam dabe subu be nivang ao-nmolmol nas dang-ebe warik gilgum gilgum ok ite ma. Ei givang taku bage bage ane ge ebe amolmol ma ok, bekob amolmol nangge taku walang ok iro isate sut itangi ei ile.


text:
OHINGA MAR JARITO (GOCHO MAR PUONJRUOK) MEI 2014
Gasedni nono yore adek ma wanyalo tiyogo e tijwa mar lendo mondo wachiw dwoko mamulo chuny jogo manigi penjo. Ang’o momiyo en gima dwarore ahinya mondo wachung’ motegno e riwruok mar oganda Nyasaye?
‘Chiemba En Timo Dwach Nyasaye’
Ruoth Daudi, jaote Paulo, gi Yesu Kristo ne odich ahinya gi timo dwaro mar Nyasaye. Wanyalo jiwo kendo rito nade kinda marwa ne tij lendo e alwora magwa mapek moko yudoree?
Ere Kaka Onego Wachiw ‘Dwoko ne Ng’ato ka Ng’ato’?
Wanyalo wuoyo gi ji nade e yo maber ka watiyo gi Muma sama wadwoko penjo moko matek? Wanon ane yore adek ma wanyalo tiyogo e chiwo dwoko mamulo chuny ji.
Timne Joma Ilendonegi Gima Diher ni Otimni
Ere kaka wanyalo nyiso luor ne joma waromogo e tijwa mar lendo? Weche ma Yesu nowacho e Mathayo 7:12 konyowa nade e tijwa mar lendo?
Jehova Osekonya Gadier
Kenneth Little wacho kaka Jehova Nyasaye osekonye mondo owe luoro wang’ ji kendo obed gi chir. Nee kaka Nyasaye osekonye kendo gwedhe kuom kinda motimo gi chir.
Jehova En Nyasaye Matimo Gik Moko e Yo Mochanore
Gik ma notimore e Israel machon kod ma notimore e kinde Jokristo mokwongo nyiso nade ni jotich Jehova manie piny e kindegi onego obed joma ochanore?
Be Iwuotho Kanyachiel gi Riwruok mar Oganda Jehova?
Piny ma Satan oteloeni chiegni rumo. Ang’o momiyo en gima dwarore ahinya mondo wamakre motegno gi riwruok ma Jehova tiyogo ndalogi?
‘Pod ne Nitie Tij Keyo Maduong’ ma Nonego Otim’
Joneno mag Jehova mokalo 760,000 lando wach maber e piny Brazil. Tij lendo nochakore nade e pinje mag South America?


text:
LUO tye kaka acel ma lworo dok woro dano ma oto, gin ye ni kom dano aye too, ento tipu pa bedo ma kwo pi naka. Pien Luo tye ki niye ni kom dano aye too, ento tipu ne bedo kwo, gin pol kare miyo woro ducu ma mite dok ma gitwero bot lyel.
Man kitimo me nyutu mar ki woro gi me agiki bot dano ma dong oto woko ni. Pol kare yub bedo ma pol nicake ki i kony ma kimiyo bot dano ma peya oto, kony me yiko kome ka dong oto, guru lyel ki yubu lyel ma ki timo inge yiko kom lato.
En otito ni kaka luo ocako lok me yubu lyel ki myelo lyel wacon nicake ki ikom kwari wa macon.
"Acoli ocako yubu ki myelo lyel ikine ka mwaka 1300 – 1400 ikare ma Rwot Gipir opoke woko gin ki omine Labongo. Inge Gipir onongo Nam Nile okato i lobo Alur.
Acholi ma gudong gucako woro lyel, kimyelo lyel inge yiko ne ma lube ki tekwaro pa Luo." Rwot Opoka Pyen Lyec Otito.
Ladit Ananiya Akera ma mwaka me dite tye 93 kulu ni, otito ni kaka Payira aye gucako yubu ki myelo lyel, ento kaki mukene me Luo dong gucako yubu ki myelo lyel kit ma kaka Payira timo kwede.
"Wan kaka Puranga pe wamyelo lyel, ki yubu ne, ento myel bedo peke iye kit ma lu-Payira timo ni." Ladit Akera otito. Rwot Opoka Nickolas kono otito ni kadi bed ni Luo yubu dok myelo lyel, ento pe kitimo atar. "Lyel pa lutino, labot (ngat ma pe onyomo) ki larok ki yubu, ento pe ki myelo.
Lyel pa dano ma laco ma onyomo ki dako ma ki nyomo, dok gutegi aye ki myelo malube ki mwaka me dit gi." Rwot Rom otito. En owaci wer lyel bene kicako ma lube ki tic ma beco ma lato ni obedo ka timo ne.
"Ka lato obedo lapur ci kicako wer ma pako en ikare ma puru matek, ka obedo ladwar ci kicako wer me dwar, ka obedo la lweny matek, ci kicako wer me nying Moi." Rwot Nickolas Opoka otito kwede ni, ludito ma otegi keken aye gin myelo lyel.
Lutino ma tino pe gimyelo myel lyel pien pol kare tim mogo me geru ki yomcwiny ma okato olacu time ikare me yubu lyel ma pe mito lotino ma tino obed cok.
Yubu ki myelo lyel pe kitimo ikare mo kiken. Pol kare ki yubu ki myelo lyel ikare ma kot peke calo oro, onyo i dwe ma ceng tye ka ryeny.
Pien kot ka ocwer twero balo yub me yomocwiny tipu pa ngat ma kitye ka yubu lyel ne ni. Rwot otito ni Acoli yubu dok myelo lyel pien gitye ki lworo ni ka pe ki yubu onyo ki myelo, cwiny tipu ne twero cwer ci kelo peko ikom dano ma kwo.
Tipu pa lato pe bedo ki yweyo, bedo ka yelo dano dok kelo peko calo lacen, apoya, cilo macol, wa too bene ikom dano ma tye wat.
Jami ma Luo tiyo kwede ikare ma yubu lyel gin aye dyang onyo dyel ma laco pi yubu lyel pa dano ma laco, ki ma dako pi dako ma oto ki gweno latwol me buru.
Dyel pa neru ki maro pa lato, laa kwac ma ki bolo ingec ka ki wuc kwede. Luo kono tiyo ki bul, awal me aruda, tong ki kwot me wuc, lacukucuku ma ki ruku ityen, ento ikom kare ni ki tiyo ki gara. Kono ki bila.
Agulu me onyo kongo me amata ki oceke me mato ting.Mon ma otegi gi ruku ceno, ki wino rii ma kituku i ngut me ka wang tiko, awula ma kiruku i bad lumyel. Ka dony yubu ki myelo lyel otum, ki tweyo tol pobo icing lu kwayi pa ngat ma oto weng.
Man kitimo pien pobo tye gin ma twot ma twero lwoko kit kiciran mo kiken ma obibino ikom gi lacen.
Ka dong kityeko yubu lyel pa neyo pa lato dong keto wengi gang piny ka dong ki penyo anga dok ki cimo ngat ma omyero olak daa to.
{div}


text:
Ododo me 46: Cel me Jeriko
GIN ango ma tye ka miyo cel magi me Jeriko tye ka poto? Nen calo bombom madit aye ocelogi. Ento i kare ca onongo gipe ki bombom; kadi wa luduku bene onongo gipe kwede. Man tango mukene pa Jehovah! Wakwanu kong kit ma otimme kwede.
Winy gin ma Jehovah tye ka waco bot Yocwa: ‘In kacel ki lulweny-nyi omyero wuwot wulwor Jeriko. Wuwot wulwor Jeriko kicel i nino acel acel pi nino abicel. Wuting canduk me gicikke wuwot kwede. Lulam dog abiro guwot i nyime kun gukuto tumgi.
‘I nino me abiro myero wuwot wulwor boma-ni tyen abiro. Ci kutu-tum malongo, iwek jo ducu gudange dange lweny. Ci cel-li bipoto ryebbe woko piny.’
Yocwa kacel ki lwak gutimo gin ma Jehovah owaco. I kare ma gitye ka wot, dano ducu guling alinga litik. Ngat mo pe ma oloko. Gin ma onongo tye ka winye aye dwan tum ki mor pa tyen. Lukwor pa jo pa Lubanga ma i Jeriko myero bed lworo omakogi tutwal. Itwero neno tol makwar ma tye ka lyere ki wang dirica-ni? Dirica pa nga ca-ni? Ada, Rakab otimo gin ma lurot-piny guwacce ni otim. Jo me ode ducu onongo gitye i ot kun gikuro piny kacel kwede.
Me giko, i nino me abiro-ne, i nge lworo boma tyen abiro, tum okok, co ma lulweny gudange, ci cel opoto. Ci Yocwa owaco ni: ‘Wunek jo ducu ma i boma-ni ci wuwang woko. Wangu jami ducu. Weku ryal, jabu, mola ki nyonnyo keken, wumi giket i ka kano lim ma i kema me ot pa Jehovah.’
Yocwa owaco bot lurot-piny aryo ca ni: ‘Citu i ot pa Rakab ci wukel en kacel ki jo ode ducu woko.’ Rakab kacel ki jo me ode gubwot kit macalo lurot-piny gukwonge kwede bote.
Yocwa 6:1-25.
Peny
- Ngo ma Jehovah owaco bot co ma lulweny ki lulam-dog ni gutim pi nino abicel?
- Gin ango ma co-nu omyero gutim i nino me abiro-ne?
- Kit macalo ineno kwede i cal-li, ngo ma tye ka timme i kom cel me Jeriko?
- Pingo tol makwar tye gingabbe i wang ot?
- Ngo ma Yocwa owaco ki co ma lulweny ni myero gutim i kom boma meno ki dano ma iye, ento jammi mogo calo ryal, jabu, mola ki nyonyo kono?
- Ngo ma giwaco bot lurot-piny aryo-ca ni gutim?
Peny mukene
- Kwan Yocwa 6:1-25.
Dorre pa Luicrael pi nino abiro pore mada ki tic me pwony pa Lucaden pa Jehovah i kare man me agikki ni nining? (Yoc. 6:15, 16; Ica. 60:22; Mat. 24:14; 1 Kor. 9:16)
Lok pa lanebi ma gicoyo piny i Yocwa 6:26 ocobbe inge mwaka 500, dok man pwonyowa ngo i kom lok pa Jehovah? (1 Luker 16:34; Ic. 55:11)


text:
In Imito Ngeyo Lok Ada?
LOK ada i kom ngo? I kom lapeny mogo ma pigi tego ma dano gipenye kwede. Nyo gwok in bene dong ipenye ki kodi lapeny macalo magi:
- Lubanga tika ada paro piwa?
- Lweny ki peko mono bigik?
- Ngo ma timme i komwa ka wato?
- Gen mo tika dok tye pi jo muto?
- An atwero lega nining wek Lubanga owiny legana?
- An mono atwero nongo yomcwiny nining i kwona?
In iromo nongo lagam me lapeny magi ki kwene? Ka ipenyo jo mapat pat, inongo bene lagam mapat pat. Lupwonye dini-gu bene gimiyo lagam ma pe rwatte ki pa luwotgi. Ka icito i kagwoko bukke nyo dukan me cato buk, iromo nongo bukke mapol ma gitemme me gamo lapeny magi. Ento pol kare buk magi gingone kekengi. Mukene miyo tam ma nen calo ber pi kare moni ento i nge kare manok keken nongo karegi okato woko ci kiloko lokke nyo bukke olu.
Ento tye buk mo acel ma tye ki lagam ma gene. En aye buk ma tye ki lok me ada. Yecu Kricito owaco i legane bot Lubanga ni: “Lokki en ada.” (Jon 17:17) I kare-ni wangeyo ni Lok meno obedo Baibul Maleng. I pot karatac ma lubo man, ibinongo lagam mulil me Baibul wiye wiye, ma tye ada i kom lapeny ma gitye malo-ni.
Lubanga Tika Ada Paro Piwa?
GIN MUMIYO LAPENY MAN BINO: Watye ka kwo i lobo ma opong ki tim gero ki tim maraco. Dini mapol gipwonyo ni peko ma watye ka limone-ni obedo miti pa Lubanga.
GIN MA BAIBUL PWONYO: Lubanga pe kelo gin marac. Yubu 34:10 waco ni: “Lubanga pe twero timo gin marac kadi ki acel, Won Twer Ducu pe timo gin mo ma pe tye atir.” Lubanga tye ki yub mo me mar pi dano. Meno aye oweko Yecu opwonyowa me lega ni: “‘Wonwa ma tye i polo,…Ker meri obin; giti gin ma imito i lobo kit ma gitiyo i polo.” (Matayo 6:9, 10) Lubanga paro piwa tutwal ma oweko en otimo gin mo matek adada me wek yubbe-ni ocobbe.—Jon 3:16.
Nen bene Acakki 1:26-28; Yakobo 1:13; ki 1 Petero 5:6, 7.
Lweny ki Peko Mono Bigik?
GIN MUMIYO LAPENY MAN BINO: Lweny pud tye ka medde ki neko dano mapol ata. Peko ma poto i kom dano olo dong ogudo komwan ducu.
GIN MA BAIBUL PWONYO: Lubanga otito con, kare ma en bikelo iye kuc i wi lobo ducu. I te Kerre ma obedo gamente me polo-ni, dano pe dong “gibimedde ki pwonyo lweny.” Ma ka meno, “gibiteto pala lucwangi doko lak kweri dyang.” (Icaya 2:4) Lubanga bigiko tim maraco ki peko ducu. Baibul cikke ni: “[Lubanga] bijwayo pig wanggi woko ducu. To bene dong bibedo pe, kadi kumo nyo koko, nyo arem, pien gin macon dong ducu gurwenyo woko matwal.”—Niyabo 21:3, 4.
Nen bene Jabuli 37:10, 11; 46:9; ki Mika 4:1-4.
Ngo ma Timme i Komwa ka Wato?
GIN MUMIIYO LAPENY MAN BINO: Pol pa dini me lobo-ni gipwonyo ni gin mo tye i i dano ma medde ki kwo i nge to. Jo mukene giwaco ni jo muto gitwero wano jo makwo nyo ni Lubanga pwodo jo maraco ki bologi i mac me kapiny.
GIN MA BAIBUL PWONYO: I nge to, dano giko bedo kwo woko. Latitlok 9:5 waco ni: “Jo ma dong guto woko pe gingeyo gin mo.” Kit ma jo muto nongo dong pe gitwero ngeyo gin mo, nyo niang gin ma timme-ni, pe gitwero wano nyo konyo jo makwo.—Jabuli 146:3, 4.
Nen bene Acakki 3:19 ki Latitlok 9:6, 10.
Gen mo Tika dok Tye pi Jo Muto?
GIN MUMIYO LAPENY MAN BINO: Wan wamito ni wabed makwo, dok wamito ni wacam kwo ki jo ma wamarogi. Miti me neno jo me amarawa ma guto obedo gin ma tye i remowa.
GIN MA BAIBUL PWONYO: Kibicero pol pa jo muto woko. Yecu ociko ni “jo ma tye i lyel [me nipo, New World Translation]…gibikatti woko.” (Jon 5:28, 29) Ma lubbe ki yub mukwongo pa Lubanga, jo ma kibicerogi-ni gibibedo ki kare me kwo i lobo paradic. (Luka 23:43) Jami ma kiciko pigi i anyim-mi tye iye bedo ki yotkom labongo two mo ki kwo ma pe tum pi dano ma luwiny. Baibul waco ni: “Jo ma kitgi atir gibicamo lobo, dok gibibedo iye matwal.”—Jabuli 37:29.
Nen bene Yubu 14:14, 15; Luka 7:11-17; ki Tic pa Lukwena 24:15.
An Atwero Lega Nining Wek Lubanga Owiny Legana?
GIN MUMIYO LAPENY MAN BINO: Dano me dini ducu gilego. Ento jo mapol gitamo ni legagi pe kigamo.
GIN MA BAIBUL PWONYO: Yecu opwonyowa ni pe myero wabed ka nwoyo en lok acel moni-ni ka watye ka lega. En owacci: “Ka wulego pe myero wunwo gin acel-li kare ki kare.” (Matayo 6:7, NW) Ka ce wamito ni Lubanga owiny legawa, ci omyero waleg i yo ma en cwako. Me timo meno, omyero kong wanong pwony i kom gin ma Lubanga mito ka dong waleg i yo ma rwatte kwede. Waraga mukwongo pa Jon 5:14 tito ni: “Ka walegge gin mo kun walubo gin ma en [Lubanga] mito, ci en winyo legawa.”
Nen bene Jabuli 65:2; Jon 14:6, 14; ki 1 Jon 3:22.
An Mono Atwero Nongo Yomcwiny Nining i Kwona?
GIN MUMIYO LAPENY MAN BINO: Jo mapol gitamo ni cente, yweka, nyo bedo laber aye keligi yomcwiny. Pi meno, giyelle me yenyo jami magi, ento dok ginongo ni yomcwiny kara pe i jami magi.
GIN MA BAIBUL PWONYO: Yecu onyuto lagony me nongo yomcwiny i kare ma owaco ni: “Gitye ki [‘yomcwiny,’NW] jo ma gingeyo ni gin lucan i lok me cwiny.” (Matayo 5:3) Yo acel keken ma watwero nongo kwede yomcwiny me ada aye obedo kwanyo yo me cobo mitiwa ma pire dit atika me ngeyo Lubanga ki yubbe piwa. Lok ada meno nonge i Baibul. Ngeyo lok ada meno twero konyowa me niang gin ma pire tek ki gin ma pire pe tek. Ka waye ni lok ada me Baibul aye otirwa i moko tamwa ki dok i gin ma watimo ci wabibedo ki kwo maber.—Luka 11:28.
Nen bene Carolok 3:5, 6, 13-18 ki 1 Temceo 6:9, 10.
Magi gubedo lagam macek cek ma Baibul miyo i kom lapeny abicel-li. In imito ngeyo jami mapol makato kenyo? Ka ce itye i kin jo ma “gin lucan i lok me cwiny,” ci nongo imito. Iromo penye ki lapeny mukene calo: ‘Ka Lubanga paro piwa, ci pingo en oweko ni tim marac ki peko obed tye cakke wa i tekwaro? An atwero yubo kwo me oda nining?’ Baibul miyo lagam muromo dok ma kelo yengo i kom lapeny magi ki mukene mapol.
Ento jo mapol i kare-ni pe gimito kwano Baibul. Gin gineno calo obedo buk mo madit ma cawa mukene niang iye tek. In imito ni kikonyi wek inong lagam ma tye i Baibul? Lucaden pa Jehovah gitiyo ki jami aryo ma twero konyi.
Mukwongo obedo buk me Baibul Mono Ada Pwonyo Gin Ango? ma kiyubo me konyo jo ma nongo tic omako komgi wek gunen lagam ma Baibul miyo pi lapeny ma pigi tego. Me aryone obedo yub me kwano Baibul ki gang. Lacaden pa Jehovah mo ma bedo cok kwedi dok romo pwonyo jami ma i Baibul twero bino i gangi nyo i kabedo mo maber piri ci wunyamo kwede lok me Baibul cabit ki cabit, labongo kit cul mo. Dano milion mapol i twok lobo-ni dong gunongo kony ki i yub man. Polgi dong gutyeko ye kun giwaco ni: “An dong atyeko nongo lok me ada!”
Pe tye lonyo mo madit kato man. Lok ada me Baibul gonyowa ki i tim me kwiya piny, anyobanyoba, ki dong lworo ma konye pe. Miniwa gen, kwo ma tyene tye, kacel ki yomcwiny. Yecu owacci: “Wubingeyo lok me ada, lok me ada bigonyowu.”—Jon 8:32.


text:
Somo mar 9
Ere Kaka Wanyalo Timo Ikruok e Yo Maber Moloyo ne Chokruogewa?
Kapo ni ipuonjori Muma gi achiel kuom Joneno mag Jehova, nyalo bedo ni itemo kaloe motelo sula moro amora mubiro puonjoru. Mondo chokruoge okonyi moloyo, ber mondo itim ikruok ma kamano bende kapok idhi e chokruok moro amora mar kanyakla. Wayudo ber moloyo ka wabedo gi chenro maber mar timo ikruok.
Yang seche mag timo ikruok koda kama ibiro timee. Gin kinde mage minyalo keto pachi duto e puonjruok? Be en gokinyi mang’ich kapok ichako tijeni, koso godhiambo bang’ nyithindo dhi nindo? Kata kapo ni ok inyal tiyo gi seche mang’eny e timo puonjruok, yang seche minyalo tiyogo, kae to tem mondo wach moro kik donjre gi chenrono. Many kama okuwe, kendo gol gimoro amora manyalo galo pachi, inyalo simo redio, televison, koda simb lwedo. Kwayo Nyasaye e lemo kapok itimo puonjruok biro konyi golo pachi kuom parruok mapile, kendo miyo iket pachi duto e Wach Nyasaye.—Jo-Filipi 4:6, 7.
Kiew dwoko, kendo ikri ne chiwo paro. Ng’e mawiye wiye weche ma wijno wuoyoe. Par kuom wich maduong’ mar sulano, non kaka wiye matindo otudore gi wach maduong’ miwuoyoe e sulano, kendo non piche manyalo bedoe koda penjo mag nwoyo puonj madongo. Kae to som moro ka moro kuom paragraf, kendo many dwoko mar penjo moketi. El Muma mari kendo som ndiko moketi, kendo par kuom kaka ndikogo siro weche manie sulano. (Tich Joote 17:11) Sama iyudo dwoko mar penjo, kiew kata ket alama e weche manok mag paragraf mabiro konyi paro dwoko mar penjono e chokruok. Kae to e chokruok, inyalo ting’o badi mondo ichiw paro machuok kitiyo gi weche mowuok e chunyi.
Kuom nono weche mopogore opogore miwuoyoe juma ka juma e chokruoge, ibiro medo weche manyien e ‘dech mwandu’ mikanoe ng’eyo mar Muma.—Mathayo 13:51, 52, Luo New Testament, 2003.
Inyalo loso chenro mane mar timo ikruok ne chokruoge?
Inyalo timo ikruok nade mondo ichiw paro e chokruok?


text:
LAMED NGEC
Cam pa Rwot me Otyeno—Kwer ma Miyo Deyo ki Lubanga
KICIKO Lukricitayo me Kwero Nipo me to pa Kricito. Kwer man bene kilwongo ni ‘cam pa Rwot me otyeno.’ (1 Jo Korint 11:20) Gin ango ma pire tek iye? Omyero kikwer nining dok awene?
Yecu Kricito ocako te kwer man i nino me Kato pa Lujudaya i dye wor i mwaka 33 K.M. Kwer me Kato obedo kwer ma onongo kitimo kicel keken i mwaka i nino dwe 14 me dwe me Nican pa Lujudaya. Me nongo nino dwene kikome, Lujudaya onongo gikuro nino me equinox ma bedo i kare me poto kot ma nongo dyeceng bedo cawa 12 ki dye wor bene bedo cawa 12 ma rom rom. Dwe ma opo manyen ma kikwongo nenone ma cok ki nino meno aye bedo acakki me Nican. Nino me Kato bedo nino 14 i ngeye, ka ceng opoto.
Yecu ocamo nino me Kato-ni kacel ki lukwenane, ocwalo Juda Lakeriot woko, ka dong ocako te kwer me Cam pa Rwot me Otyeno. Cam man oleyo ka tyen nino me Kato pa Lujudaya-ni, dong pi meno omyero kikwer kicel keken i mwaka.
Jiri pa Matayo waco ni: “Yecu okwanyo mugati ci, inge lego gum, en oturo ka, omiyo bot lupwonnye, en owaco ni: ‘Kwanyu, camu. Man ocung pi koma.’ Dok en okwanyo kikopo, ci i nge miyo pwoc, en omiyo botgi, ma waco ni: ‘Matu ki iye, wun ducu; pien man ocung pi “remo me gicikke” ma myero kiony woko pi jo mapol me weko bal.’”—Matayo 26:26-28, NW.
Jo mogo gitamo ni Yecu oloko mugati-ni odoko ringo kome kikome ki vino-ni odoko remone. Ento kono, i kare ma Yecu omiyo mugati-ni, onongo gin mo peya ogudo kome. Onongo mono lukwena pa Yecu ada gitye ka camo kom ringone ki mato remone kikome? Pe, pien meno doko tim me camo dano dok turo cik pa Lubanga. (Acakki 9:3, 4; Lulevi 17:10) I Luka 22:20, NW, Yecu owaco ni: “Kikopo man ocung pi gicikke manyen pi remona, ma myero kiony piwu.” Kikopo meno mono i ada onongo odoko “gicikke manyen”? Meno pe twero timme, pien gicikke obedo lok ma dano moko i kingi ento pe gin mo ma kome tye.
Pi meno, mugati ki vino-ni ducu gitye calo lanyut keken. Mugati-ni cung pi kom Kricito ma roc pe iye. Yecu otiyo ki mugati ma odong ki i cam me Kato. Mugati-ni onongo kiyubo labongo kit tobi mo. (Nia 12:8) Baibul tiyo ki tobi calo gin ma cung pi bal nyo gin ma top. Pi meno mugati-ni ocung pi kom Yecu ma pe ki roc ma kityero. Onongo bal pe iye.—Matayo 16:11, 12; 1 Jo Korint 5:6, 7; 1 Petero 2:22; 1 Jon 2:1, 2.
Vino makwar-ri cung pi remo pa Yecu. Remo meno miyo gicikke-ni tiyo. Yecu owaco ni remone kionyo “pi weko bal.” Pi meno, dano dong twero doko leng i wang Lubanga dok twero donyo i gicikke manyen gin ki Jehovah. (Jo Ibru 9:14; 10:16, 17) Gicikke man, weko Lukricitayo 144,000 ma lugen gitwero cito i polo. Gin gibitic kunnucalo kabaka ki lulam dog pi ber bedo pa dano ducu.—Acakki 22:18; Jeremia 31:31-33; 1 Petero 2:9; Niyabo 5:9, 10; 14:1-3.
Angagi ma gitwero camo mugati ki vino-ni? Pe dok twero bedo jo mapat ki jo ma gitye i gicikke manyen-ni—jo ma gitye ki gen me cito i polo—gin aye myero gucam mugati ki vino-ni. Cwiny maleng pa Lubanga aye miyo jo magi giniang ni gityeko yerogi me bedo calo kabaka i polo. (Jo Roma 8:16) Jo meno bene gitye i gicikke gin ki Yecu pi Ker.—Luka 22:29.
Jo ma gitye ki gen me bedo i Paradic i lobo kono dong? Gin gilubo cik pa Yecu me bedo tye i Cam pa Rwot me Otyeno-ni, gin gibino pi kwero nino meno keken ento pe gicamo. Lucaden pa Jehovah gikwero Cam pa Rwot me Otyeno kicel mwaka ki mwaka i nge poto ceng i nino dwe 14 me Nican. Kadi bed jo alip manok i wi lobo ducu aye gitye ki gen me cito i polo, kwer man pire dit atika bot Lukricitayo ducu. Obedo kare ma jo ducu omyero gutam iye matut pi mar ma dong loyo ducu ma Lubanga Jehovah gin ki Yecu Kricito gunyuto.—Jon 3:16.


text:
Vidio i JW.ORG
Nen laibariwa me vidio ma tye i intanet ki nyinggi. Nen nyo ikwany vidio ma gijenge i Baibul pi jo me ot, bulu, ki lutino. Nong vidio ma loko i kom Lucaden pa Jehovah.
Pingo omyero ikwan Baibul?
Baibul tye ka miyo lagam me lapeny ma pigi tego ma mako kwo pi jo mapol i but lobo ducu. In bene imito bedo ngat acel i kingi?
VIDIO MABOR-MA TYE
Lucaden pa Jehovah
—Gitye Atera me Nywako Lok me Kwena Maber-ri
Lucaden pa Jehovah gingene maber pi ticgi me kwano Baibul ki dano i twok lobo-ni ducu. Yub me tito kwena tye nining? Tic man kidoro dok kiculo pire nining?
Ngo ma Timme ka Kitye ka Kwano Baibul?
I but lobo ducu, Lucaden pa Jehovah gingene pi yub me kwano Baibul ki dano me nono. Nen kit ma woto kwede.
Ngo ma Timme i Ot me Ker?
Nen ki wangi gin ma tye i iye.


text:
OHINGA MAR JARITO FEBRUAR 2014
Lweny ma Noloko Piny
Ang’o momiyo lweny mokwongo mar piny ne oloko piny chuth? Be dwoko mag penjono nyalo konyowa ng’eyo gimoro e wi ngimawa mar kinde mabiro?
Lweny ma Noloko Piny
Ere kaka lweny mokwongo mar piny ma bende ne iluongo ni “Lweny Maduong’” ne oloko e yo ma pod hinyowa nyaka kawuono?
En Ng’ano Sie ma Kelo Lweny kod Chandruok?
Ere kaka Muma nyiso ni masiche ma timore e piny otudore gi lweny moro ma notimore e polo?
Singo Manie Muma ni Piny Chieng’ Nobed Paradis Noloko Ngimana!
Ivars Vigulis ne odich gi manyo huma, duong’, gi ilo ma ne oyudo kuom riembo pikipiki. Ere kaka adiera ma yudore e Muma noloko ngimane?
Be Ing’eyo?
Aloe miwuoyoe e Muma ne en ang’o? Gin chiwo mage ma ne ng’ato nyalo golo e hekalu ma ne ni Jerusalem?
Ang’o Momiyo Nyasaye Oweyo Joma Nigi Teko Odi Joma Gihingo?
Muma leronwa gima Nyasaye timo e wi dicho duto ma dhi nyime kod gik mobiro timo kinde ma biro.
Nonano Kotiyo ne Nyasaye Kata Obedo ni ne Ok Timne Makare
Dibed ni in be osetimni gik maok kare? Be igombo neno ka Nyasaye rieyo wechego? Nyalo bedo gima ber ka iluwo yie kaka ma ne Elija nigo.
Dwoko Penjo mag Muma
Be nitie gima nyiso ni Muma owuok kuom Nyasaye? Ne ondik Muma nade?


text:
SULA MAR 12
Dak e Ngima Mamoro Nyasaye
Inyalo bedo osiep Nyasaye e yo mane?
Weche ma Satan ne ohango e wi loch Jehova omaki nade?
Gin timbe mage ma ok mor Jehova?
Inyalo dak e ngima mamoro Nyasaye e yo mane?
INYALO hero mako osiep gi ng’at ma kite chalo nade? Nyaka bed ni diher ng’at ma pache, dwaro mage, kendo ma timbene ok opogore gi magi. Bende nyaka bed ni inyalo hero ng’at ma kite ber, mawacho adier, kendo mang’won.
2 Kuom higini duto mosekalo, Nyasaye osebedo ka yiero jomoko kuom dhano mondo obed osiepene. Kuom ranyisi, Jehova ne oluongo Ibrahim ni osiepne. (Isaiah 41:8; Jakobo 2:23) Nyasaye ne oluongo Daudi ni “ng’ato ma chunye ka mara” nikech ne en ng’at ma Nyasaye ohero. (Tich Joote 13:22) Kendo Jehova ne oneno janabi Daniel kaka “ng’a moher ahinya.”—Daniel 9:23.
3 Ang’o momiyo Jehova ne neno Ibrahim, Daudi, koda Daniel kaka osiepene? Ne owacho ne Ibrahim niya: “Niwira isewinjo dwonda.” (Chakruok 22:18) Kuom mano, Jehova sudo machiegini gi jogo mabolore e timo gima owachonegi mondo gitim. Ne owacho ni Jo-Israel niya: “Winjuru duonda, mi anabedi Nyasachu, un bende unubedi joga.” (Yeremia 7:23) Ka iluwo chike Jehova, in bende inyalo bedo osiepne!
JEHOVA TEGO OSIEPENE
4 Par ane ber manyalo bedoe nikech mako osiep gi Nyasaye. Muma wacho ni Jehova manyo thuolo mag nyiso ‘tekone ni jogo ma chunygi ni kare e nyime.’ (2 Weche mag Ndalo 16:9) Jehova nyalo konyi gi tekone e yo mane? Yo achiel en ma ondiki e Zaburi 32:8 kama wasomo niya: ‘An [Jehova] napuonji kendo nyisi yo ma nidhiye: Nang’adni rieko ka wang’a oneni.’
5 To mano kaka Jehova nyisowa hera e yo maber miwuoro! Obiro nyisi yo ma onego iluw, kendo riti seche ma imedo luwo yorno. Nyasaye dwaro konyi seche ma itimo kinda e loyo tem duto mabiro e ngimani. (Zaburi 55:22) Kuom mano, ka itiyo ne Jehova gi chunyi duto, inyalo bedo gi geno mana kaka jandik Zaburi ma ne owacho niya: “Aseketo Jehova e nyima ndalo duto: Nikech en e bada korachwich, ok anayiengini.” (Zaburi 16:8; 63:8) Ee, Jehova nyalo konyi mondo idag e yo mamoro chunye. Kata kamano, kaka in bende ing’eyo, nitie jasik Nyasaye ma ok dwar mondo itim kamano.
KAKA SATAN HANGO WACH
6Sula mar 11 ei bugni, lero kaka Satan Jachien ne okwedo loch mar Nyasaye. Satan ne owacho ni Nyasaye en ja miriambo, kendo ni Jehova ok ne ni kare e tamo Adam gi Hawa yiero timo gima gin giwegi ne giparo ni ber kata rach. Ka Adam gi Hawa ne oseketho ma koro piny ochako pong’ gi nyithindgi, Satan ne oriwo gi kiawa gimomiyo dhano tiyo ni Nyasaye ka owacho niya: “Dhano ok ti ni Nyasaye nikech gihero Nyasaye, miya thuolo, to analoki ng’ato ang’ata kik olam Nyasaye.” Sigand ng’at miluongo ni Ayub nyiso ni ma e gima Satan ne paro. Ayub ne en ng’a, to ne ochung’ nade kaluwore gi weche ma Satan ne ohango kuome?
7 Ayub ne odak chiegni higini 3,600 mosekalo. Ne en ng’at maber nikech Jehova ne owacho kuome kama: “Onge ng’at moro machal kode e piny, ng’at mogik kare, modimbore, moluoro Nyasaye, kendo otang’ gi richo.” (Ayub 1:8) Ayub ne en ng’at maber e nyim Nyasaye.
8 Satan ne oriwo gi kiawa ka be Ayub ne tiyo ni Nyasaye gi chuny mar adier. Jachien ne owacho ni Jehova niya: “Ok niketo chiel molwore kuonde duto, en [Ayub] kod dalane, gi gik moko duto ma engo? isegwedho gi hawi tich mar luete, mi gige omedore e piny. To koro, rie lueti, imul gik moko duto ma engo, eka noyanyi e nyimi.”—Ayub 1:10, 11.
9 Kuom mano, Satan ne owacho ni Ayub ne tiyo ni Nyasaye mana nikech gik ma ne oyudo kuom Nyasaye. Jachien bende ne wacho ni ka Ayub oyudo tem, ne onyalo lokore ma owe lamo Nyasaye. Jehova ne otimo nade e wi wach ma Satan ne ohango kuom Ayub? To nikech ne idwaro mondo one ka Ayub lamo Nyasaye e yo madier, Jehova ne oyie mondo Satan otem Ayub. E timo mano, ne dhi nenore e yo malong’o—ka be Ayub ne ohero Nyasaye, koso ne ok ohere.
AYUD ITEMO
10 Satan ne ochako kelo ne Ayub tem e yore mopogore opogore. Moko kuom jamni mag Ayub ne okwal, kendo moko ne onegi. Ng’eny jotichne ne onegi. Mano ne okelo ne Ayub chandruok mang’eny e ngimane. Masira moro bende ne obiro kane nyithind Ayub otho e yamo maduong’. Kuom mago duto, “Ayub ne ok oketho, kata wacho ni, Nyasacha rach.”—Ayub 1:22.
11 Satan ok ne ool gi kanyo. Nyaka bed ni Jachien ne paro ni kata obedo ni Ayub ne ochung’ motegno seche ma ne olalo mwandune, jotichne koda nyithinde, Ayub ne nyalo weyo Nyasaye ka dipo ni obedo matuwo. Jehova ne oweyo mondo Satan okel ne Ayub tuwo marach. Kata kamano, mano podi ok ne omiyo Ayub oweyo keto yie mare kuom Nyasaye. Kar timo kamano, Ayub ne owacho gi chuny motegno niya: “To nadi? Wanayud gi maber kuom luet Nyasaye, to ok wanayud gi marach koso? Kuom magi duto Ayub ok noketho gi dhoge.”—Ayub 2:10.
12 Ayub ok ne ong’eyo ni Satan ema ne kelone chandruogegi. Ne oluor ni nyalo bedo ni Nyasaye ema ne kelone tem nikech ne ok ong’eyo kaka Jachien ne okwedo Loch mar Jehova. (Ayub 6:4; 16:11-14) Kata kamano, podi ne ochung’ motegno e nyim Jehova. To nikech Ayub nochung’ motegno, mano ne onyiso ni wach ma Satan ne owacho kuom Ayub, ni ne olamo Nyasaye mana nikech gik ma en-go, ne en miriambo!
13 Kane Ayub ochung’ motegno, mano ne okonyo Jehova e chiwo dwoko motegno kuom wach ma ne Satan ohango kuom Ayub. Kuom adier, Ayub ne en osiep Jehova, kendo Nyasaye ne ogwedhe kuom bedo ng’at maluwo yo makare.—Ayub 42:12-17.
KAKA WACHNI OMAKI
14 Wach ma Satan ne owacho ok ne omako mana Ayub kende. In bende wachno omaki. Mani nenore ratiro e Ngeche 27:11 kama Wach Jehova wacho niya: “Wuoda, bedi mariek, kendo mi chunya mor; mondo aduok wach ni jalo makwera.” Wechegi ma ne ondiki higini mang’eny bang’ tho Ayub, nyiso ni Satan ne podi kwero Nyasaye, kendo wacho miriambo kuom jotichne. Ka wadak e yo mamoro Jehova, kuom adier wakonyo chiwo dwoko e wi weche ma Satan wacho, kendo timo kamano miyo chuny Nyasaye bedo mamor. Ineno nade kuom wachno? Donge nyalo bedo gima ber konyo chiwo dwoko e wi weche ma Jachien wacho, kata ka obedo ni timo kamano biro chuno ni mondo itim lokruok e ngimani?
15 Ne ni Satan ne owacho kama: ‘Gik moko duto ma dhano nigo nochiu ni kech ngimane.’ (Ayub 2:4) Kane owacho ni “dhano,” Satan ne oketo maler ni ok ne owuo mana kuom Ayub kende, to kata kuom dhano duto. Mano en wach maduong’ ahinya. Satan wacho ni kata mana in ok ihero Nyasaye e yo makare. Jachien nyalo neno maber ka ikwedo Nyasaye, kendo ka iweyo luwo yo makare seche miyudo chandruok. Satan nyalo temo timo mano e yo mane?
16 Mana kaka osenyis e Sula mar 10, Satan tiyo gi yore mopogore opogore mondo otem golo ji kuom Nyasaye. E yo machielo, omonjo ji “ka sibuor ma goyo asumbi, kodwaro ng’a ma dongam.” (1 Petro 5:8) Kuom mano, teko Satan inyalo neno seche ma osiepe, wedeni kata mana jomoko geng’o kinda ma iketo e puonjruok Muma, ka gidwaro mondo kik iti gi gik ma isepuonjori.* (Johana 15:19, 20) E yo machielo, Satan owuon “timore ka malaika mar ler.” (2 Jo Korintho 11:14) Jachien nyalo tiyo gi yore mag rieko mondo owuondi, kendo mondo ogoli kik iluw yore mag Nyasaye. Bende onyalo nyoso chunyi mondo ipar ni ok inyal mako chike mamoro Nyasaye. (Ngeche 24:10) Kata bed ni Satan timore kaka “sibuor ma goyo asumbi” kata nyisore kaka “malaika mar ler,” wechene to gin mana kaka chon: Owacho ni ka iyudo chandruok, ibiro weyo tiyo ne Nyasaye. Inyalo chiwo dwoko nade kuom weche ma ne Satan owacho mondo inyis adier ni in ng’at mohero Nyasaye mana kaka Ayub ne otimo?
LUWO CHIKE MAG JEHOVA
17 Inyalo chiwo dwoko e wi weche ma Satan ne owacho ka idak e ngima mamoro Nyasaye. Mano tiende nang’o? Muma dwoko niya: “Niher Jehova Nyasachi gi chunyi duto, gi paroni duto, kendo gi tekoni duto.” (Rapar mar Chik 6:5) Kaka imedo hero Nyasaye, ibiro bedo gi gombo mar timo gima odwaro. Jaote Johana ne ondiko kama: “Nimar hero Nyasaye en mako chikne.” Ka ihero Nyasaye gi chunyi duto, ibiro yudo ni “chikne ok tek.”—1 Johana 5:3.
18 Chike Jehova gin mage? Moko kuomgi kwero timbe ma onego wawe. Kuom ranyisi ne sanduk mawacho ni “Tamri Timbe ma Jehova Mon-godo.” Kanyo ibiro yudo ka ondiki timbe ma Muma kuong’o ratiro. Ka ing’iyogi mokwongo, timbe moko nyalo nenore ka gima ok gin timbe maricho ahinya. Kata kamano, bang’ paro e yo matut e wi ndiko ma oket kanyo, ibiro neno ber manie puonj mayudore e chike mag Jehova. Bedo gi lokruok e timbeni nyalo bedo gima tek timo ahinya e ngimani. Kata kamano, dak e ngima mamoro Nyasaye kelo ber koda mor mogundho. (Isaiah 48:17, 18) Kendo en gima in bende inyalo timo. Wang’eyo kamano nade?
TAMRI TIMBE MA JEHOVA MON-GODO
- Nego ng’ato.—Wuok 20:13; 21:22, 23.
- Chode.—Tim Jo-Lawi 20:10, 13, 15, 16; Jo Rumi 1:24, 26, 27, 32; 1 Jo Korintho 6:9, 10.
- Timbe Juok.—Rapar mar Chik 18:9-13; 1 Jo Korintho 10:21, 22; Jo Galatia 5:20.
- Lamo kido mopa koda nyiseche manono. —1 Jo Korintho 10:14.
- Mer.—1 Jo Korintho 5:11.
- Kuwo.—Tim Jo-Lawi 6:2, 4; Jo Efeso 4:28.
- Wacho miriambo. —Ngeche 6:16, 19; Jo Kolosai 3:9; Fweny 22:15.
- Wuoro kata Gombo marach.—1 Jo Korintho 5:11.
- Timbe gero.—Zaburi 11:5; Ngeche 22:24, 25; Malaki 2:16; Jo Galatia 5:20.
- Wacho weche mochido. —Tim Jo-Lawi 19:16; Jo Efeso 5:4; Jo Kolosai 3:8.
- Tiyo gi remo e yo marach.—Chakruok 9:4; Tich Joote 15:20, 28, 29.
- Tamruok pidho joodi. —1 Timotheo 5:8.
- Bedo jalweny kata jasiasa.—Isaiah 2:4; Johana 6:15; 17:16.
- Madho ndawa koda yedhe mamero ji.—Mariko 15:23; 2 Jo Korintho 7:1.
19 Jehovah ok dwar gik mang’eny kuomwa moloyo gima wanyalo timo. (Rapar mar Chik 30:11-14) Ong’eyo maloyowa gik ma wanyalo timo, kod gik ma ok wanyal timo. (Zaburi 103:14) Maloyo mano, Jehova nyalo miyowa teko mar luwo chikene. Jaote Paulo ne ondiko kama: “Nyasaye en Jadier, kendo ok noyie mondo otemu moloyo tekreu; to e temruokno nomiugo bende yo mar wuok, mondo unyal dhilie.” (1 Jo Korintho 10:13) Mondo Jehova okonyi chung’ motegno e tem, onyalo miyi kata “tekono maduong’ ahinya.” (2 Jo Korintho 4:7) Bang’ timo kinda mang’eny e tem ma ne oyudo, Paulo ne nyalo wacho ni: “Anyalo timo gik moko duto kuom en ma miya teko.”—Jo Filipi 4:13.
BEDO GI KIDO MAMORO NYASAYE
20 Kuom adier, mondo wamor chuny Jehova, dwarore mondo watim gik mamoko bende mopogore gi weyo timbe ma Nyasaye mon godo kende. Hero gima Nyasaye ohero en gima dwarore. (Jo Rumi 12:9) Donge ihero bedo gi osiepe man gi paro kaka magi, kendo jogo mohero gik mihero? Jehova bende timo kamano. Kuom mano, puonjori hero gik ma Jehova ohero. Moko kuom gigo ondiki e Zaburi 15:1-5 kama wasomo e wi jogo ma Nyasaye kawo kaka osiepene. Osiepe Jehova nyago gima Muma luongo ni “nyak mar Roho.” Gin kido kaka “hera, mor, kuwe, horuok, miwafu, ng’wono, bedo adiera, muolo, ritruok.”—Jo Galatia 5:22, 23.
21 Somo kendo puonjruok Muma pile biro konyi bedo gi kido mabeyo ma Nyasaye ohero. Kendo puonjruok gima Nyasaye dwaro biro konyi bedo gi paro kaka mar Nyasaye. (Isaiah 30:20, 21) Kaka imedo hero Jehova, e kaka gombo mari mar dak kaka Nyasaye dwaro biro medore.
22 Timo kinda en gima dwarore mondo idag e yo mamoro Jehova. Muma wacho ni loko kit ngimani chalo gi lonyo dhano machon gi timbene, kae to irwakri gi dhano manyien. (Jo Kolosai 3:9, 10) Kata kamano, kaluwore gi chike mag Jehova, jandik Zaburi ne ondiko kama: “Nitie pok maduong’ kuom ritogi.” (Zaburi 19:11) In bende ibiro neno ni dak e yo mamoro Nyasaye en gima ber miwuoro. Ka itimo kamano, ibiro chiwo dwoko e wi wach ma Satan ne owacho, kendo ibiro moro chuny Jehova!
GIMA MUMA PUONJO
- Inyalo bedo osiep Nyasaye ka iluwo chikene.—Jakobo 2:23.
- Satan osewacho ni dhano duto ok nyal hero Nyasaye.—Ayub 1:8, 10, 11; 2:4; Ngeche 27:11.
- Nyaka watamre timbe ma ok mor Nyasaye.—1 Jo Korintho 6:9, 10.
- Wanyalo moro Jehova ka wasin gi gik ma osin-godo, kendo ka wahero gik ma ohero.—Jo Rumi 12:9.
* Mano ok onyiso ni Satan tiyo achiel kachiel gi jogo manyisi akwede. Kata kamano, Satan e nyasach pinyni, kendo piny mangima ni e teko mar ng’a marachno. (2 Jo Korintho 4:4; 1 Johana 5:19) Omiyo wanyalo ng’eyo ni dak e ngima mamoro Nyasaye en gima ji mang’eny ok ohero, kendo jomoko biro kwedi.
Penjo mag Puonjruok
1, 2. Chiw ane nyinge jomoko ma Jehova ne neno ni gin osiepene.
3. Jehova yiero dhano moko mondo obed osiepene nikech ang’o?
4, 5. Jehova konyo joge gi tekone e yo mane?
6. Satan ne owacho ang’o kuom dhano?
7, 8. (a) Ayub ne opogore e yo mane gi joma ne odak e ndalone? (b) Satan ne oriwo gi kiawa lamo mar Ayub e yo mane?
9. Jehova ne otimo nade kaluwore kod wach ma Satan ne ohango kuom Ayub, to notimo kamano nikech ang’o?
10. Gin tem mage ma ne oyudo Ayub, to ne otimo ang’o?
11. (a) Wach mar ariyo ma Satan ne ohango kuom Ayub ne en mane, to ang’o ma Jehova ne otimo? (b) Ayub ne otimo ang’o kaluwore kod tuwone ma ne kelone rem?
12. Gik ma Ayub ne otimo ne nyiso nade ni weche ma Jachien ne owacho kuome ne gin miriambo?
13. Ang’o ma ne otimore kane Ayub ochung’ motegno e nyim Nyasaye?
14, 15. Ang’o momiyo wanyalo wacho ni weche ma Satan ne owacho kuom Ayub omako dhano duto?
16. (a) Satan temo loko ji mondo owe Nyasaye e yore mage? (b) Jachien nyalo tiyo nade gi yore kaka mago kuomi?
17. Gima duong’ momiyo onego waluw chike Jehova en ang’o?
18, 19. (a) Chike moko mag Jehova gin mage? (Ne sanduk.) (b) Wang’eyo nade ni Nyasaye ok oketonwa ting’ mapek ahinya?
20. Gin kido mage mamoro Nyasaye ma dwarore mondo inyis e ngimani, to ang’o momiyo gin kido madwarore ahinya?
21. Ang’o mabiro konyi mondo ibed gi kido ma Nyasaye ohero?
22. Ang’o momiyo dak e ngima mamoro Nyasaye en gima ber?