text:
Be ‘Ihero Wadu Kaka Iherori Iwuon’?
“Nyaka iher wadu kaka iherori iwuon.”—MAT. 22:39.
1, 2. Ndiko nyiso nade ni hera en gima duong’?
HERA e kido maduong’ie mogik ma Jehova Nyasaye nigo. (1 Joh. 4:16) Yesu noneno yore mathoth ma Nyasaye nyisogo hera nikech en e ma ne Nyasaye okwongo ochueye kendo ne gin kode e polo kuom higni mang’eny. (Kol. 1:15) Kane Yesu nie polo kata kane en e pinyka, nonyiso ni ong’eyo maler kaka Jehova en Nyasaye ma jahera kendo en bende osebedo konyiso hera ma kamano. Omiyo, wanyalo bedo gadier ni Jehova gi Yesu biro locho e wiwa e yo maber nyaka chieng’ nikech giherowa.
2 Kane ng’at moro openjo Yesu ni en chik mane maduong’ie mogik, nodwoko niya: “‘Nyaka iher Jehova Nyasachi gi chunyi duto, kendo gi ngimani duto, kendo gi pachi duto.’ Mani e chik maduong’ie moloyo kendo mokwongo. Mar ariyo ma chal kode e ma: ‘Nyaka iher wadu kaka iherori iwuon.’”—Mat. 22:37-39.
3. ‘Wadwa’ en ng’a?
3 Ne ni Yesu noketo wach hero jowetewa obed mar ariyo bang’ hero Jehova. Mae nyiso kaka en gima duong’ ahinya hero jowetewa e yore duto. To ‘wadwa’ en ng’a? Ka po ni in e kend, wadu en jaodi. Bende, joma ni machiegni kodwa gin Jokristo wetewa ma walamogo Nyasaye madier. To mamoko gin joma waromogo ka wan e tij lendo. Joma lamo Jehova kendo luwo puonj mag Wuode nyalo nyiso nade ni gihero jowetegi?
KAKA WANYALO NYISO NI WAHERO JOMA WAKENDOREGO
4. Ang’o momiyo kend pod nyalo dhi maber kata obedo ni dhano orem?
4 Jehova e ma nochako kend mokwongo kane ochueyo Adam gi Hawa moriwogi kanyachiel. Nodwaro ni gidag nyaka chieng’ ka gimor kendo ginyuolre mondo gipong’ piny. (Chak. 1:27, 28) Kata kamano, ng’anyo ne loch mar Jehova noketho kend mokwongono mokelo richo kod tho ne oganda dhano duto. (Rumi 5:12) Kata nobedo kamano, Muma nyisowa kaka wanyalo dak gi mor kod kuwe e ngimawa mar kend. Muma oting’o paro mabeyo ma nyalo konyo kend nikech parogo owuok kuom Jehova ma e Jal ma nochako kend.—Som 2 Timotheo 3:16, 17.
5. Ang’o momiyo hera en gima dwarore ahinya e kend?
5 Wach Nyasaye wacho ni hera en gima dwarore ahinya mondo dhano obed mamor kendo winjruok me kindgi gi jowetegi obed maber. Mano be e gima dwarore e kend. Jaote Paulo nondiko ne kanyakla man Korintho kowacho kama: “Hera hore mos kendo ong’won. Hera onge gi nyiego. Ok opakre, ok obed gi sunga, ok otim timbe ma ok nyis luor, ok omany mana gik ma kelone ber owuon, iye ok wang’ piyo. Ok omak tim marach motimne. Ok omor gi tim ma ok kare, to omor gi adiera. Odhil e weche duto, oyie weche duto, obedo gi geno kuom weche duto, onano e weche duto. Hera ok rem ngang’.” (1 Kor. 13:4-8) Paro matut weche ma Paulo nowachogo kendo tiyo kodgi biro miyo mor manie kend omedre.
6, 7. (a) En ang’o ma Muma wacho e wi chenro mar bedo gi ng’at ma tayo weche? (b) Dichwo ma Jakristo nyaka dag nade gi chiege?
6 Kuom gik moko duto ma Nyasaye nochueyo, noketo chenro mar bedo gi ng’at ma tayo weche, to mondo mano otimre maber, hera en gima dwarore ahinya. Paulo nowacho niya: “Daher ni ung’e ni wi dichwo ka dichwo en Kristo; to wi dhako en dichwo; kendo wi Kristo en Nyasaye.” (1 Kor. 11:3) Kata kamano, chenro mar wich ok onego oti godo e yor agoko. Kuom ranyisi, nikech Jehova e wi Kristo otiyo gi migawono e yo mang’won, ma ok otim gik moko kaka en e ma odwaro, to mano e momiyo Yesu luwo kaka itaye. Ohero yo ma Nyasaye tayego, nimar nowacho kama: “Ahero Wuora.” (Joh. 14:31) Dine bed ni Jehova ger kendo timo gik moko e yor achune, Yesu dine ok owacho kamano.
7 Kata obedo ni dichwo e wi dhako, Muma nyiso dichwo ni ‘omi chiege duong’.’ (1 Pet. 3:7) Yo achiel ma chwo nyalo miyogo mondegi duong’, en ng’eyo dwachgi kendo miyogi thuolo mokwongo mar timo yiero e weche moko. Wach Nyasaye wacho kama: “Un chwo, dhiuru nyime hero mondeu, mana kaka Kristo bende nohero kanyakla mi nochiworene en owuon.” (Efe. 5:25) Kata mana Yesu nochiwo ngimane ne jolupne. Ka dichwo obedo gi kido mar hera kaka Yesu, biro bedo mayot mondo chiege ohere, omiye luor, kendo obolrene.—Som Tito 2:3-5.
HER JOKRISTO WETENI
8. Ere kaka joma lamo Jehova onego one Jokristo wetegi?
8 E piny mangima, nitie ji tara gi tara ma tiyo ne Jehova kendo ma chiwo neno e wi nyinge kod dwache. Ng’ato ka ng’ato ma lamo Jehova onego one nade Joneno wetene? Wach Nyasaye dwoko niya: “Watimuru gik mabeyo ne ji duto, to moloyo, ne joma wan-go e yie.” (Gal. 6:10; som Jo-Rumi 12:10.) Jaote Petro nondiko kama: “Nikech koro usepwodho chunyu kuom bedo joma luwo adiera ka mano miyo ubedo gi hera ma onge wuondruok kaka hera manie kind owete, herreuru matut koa e chunyu.” Nomedo nyiso Jokristo wetene niya: “Moloyo duto, beduru gi hera matut e kindu.”—1 Pet. 1:22; 4:8.
9, 10. Ang’o momiyo jotich Jehova oriwore kanyachiel?
9 Nikech wahero jotich Jehova wetewa, wanie riwruok makende ahinya e piny mangima. E wi mano, nikech wahero Jehova kendo waluwo chikene, osirowa gi roho mare maler ma en teko ma ok nyal pim gi gimoro amora. Rohono miyo wabedo gi winjruok makende ahinya ka wan e riwruok mar owete e piny mangima.—Som 1 Johana 4:20, 21.
10 Paulo nowuoyo e wi gimomiyo dwarore Jokristo obed gi hera e kindgi ka nondiko kama: “Rwakreuru gi hera ma kecho jomamoko, ng’wono, bolruok, muolo, kod horuok. Ng’ato ka ng’ato mondo odhi nyime nano gi nyawadgi, kendo wereuru ketho e kindu gi chuny man thuolo kata kapo ni ng’ato nigi wach moro gi nyawadgi. Mana kaka Jehova bende ne ni thuolo weyonu richou, un bende nyaka utim kamano. To e wi mago duto, rwakreuru gi hera, nimar en e gima tueyo ji duto mondo gibed e achiel chuth.” (Kol. 3:12-14) To mano kaka wamor ni hera ma e “gima tueyo ji duto mondo gibed e achiel chuth,” riwowa kata bed ni ne wapon kanye kata wawuok e piny mane!
11. Hera kod winjruok ma yudore e riwruok mar oganda Jehova osemiyo ji ofwenyo ang’o kuomgi?
11 Nikech jotich Jehova oherore gadier kendo gin gi winjruok e kindgi, mano miyo ifwenyogi kaka joma nie din madier nimar Yesu nowacho niya: “Ma e ma nomi ji duto ong’e ni un jopuonjrena—ka un gi hera e kindu uwegi.” (Joh. 13:34, 35) Kendo jaote Johana nondiko kama: “Nyithind Nyasaye kod nyithind Jachien ng’ere maler kuom wachni: Ni ng’ato ang’ata ma ok sik ka timo gik makare en ng’at ma ok oyie ni Nyasaye ochike. Kamano e kaka ng’at ma ok ohero owadgi bende chalo. Nimar ma e wach ma usewinjo nyaka a chakruok, ni onego waherre e kindwa.” (1 Joh. 3:10, 11) Hera ma Joneno mag Jehova oherorego miyo gibedo gi winjruok makende e kindgi. Mano osemiyo ofwenygi ni gin e jolup Kristo madier, kendo ni gin e ma Nyasaye tiyo kodgi mondo gichop dwache mar lando wach maber mar Pinyruoth e piny mangima.—Mat. 24:14.
ICHOKO ‘OGANDA MANG’ONGO’
12, 13. Ang’o ma ‘oganda mang’ongo’ timo sani, to gibiro neno ang’o machiegnini?
12 Thoth jotich Jehova nie grup mar ‘oganda mang’ongo moa e ogendni duto, gi dhoudi duto, gi ji mopogore opogore duto, kendo gi dhok duto.’ “Gichung’ e nyim kom-loch [mar Nyasaye] kendo e nyim Nyarombo [Yesu Kristo].” To joma iluongo ni oganda mang’ongoni gin jomage? Gin “joma owuok e masira maduong’ kendo giselwoko kandhogi gi remb Nyarombo mi gimiyo gibedo ma rochere,” nimar giketo yie kuom misango mar rawar ma Yesu nochiwo. Kwan mar ‘oganda mang’ongo’ ma siko medore ohero Jehova kod Wuode kendo ‘gitiyo ne Nyasaye odiechieng’ gi otieno.’—Fwe. 7:9, 14, 15.
13 Machiegnini Nyasaye biro ketho piny marachni e kinde “masira maduong’.” (Mat. 24:21; som Yeremia 25:32, 33.) To nikech Jehova ohero jotichne, obiro ritogi ka gin oganda kendo rwakogi e piny manyien. Mana kaka ne okor chiegni higni 2,000 mokalo, Nyasaye biro “yweyo pi wang’ duto oa e wengegi, mi tho ok nobedie kendo, kata kuyo, kata nduru, kata rem ok nobedie kendo.” Be igombo dak e Paradiso ka “gik machon osekadho”?—Fwe. 21:4.
14. Kwan joma nie oganda mang’ongo osemedore e okang’ ma romo nade?
14 Kane ndalo mag giko chakore e higa mar 1914, ne nitie mana jotich Jehova alufe matin e piny mangima. Nikech Jokristo mowal ma pod ni e piny ohero jowetegi kendo itayogi gi roho mar Nyasaye, gisedhi nyime timo sinani e tij lando wach Pinyruoth. Mano osemiyo e kindegi imedo chok oganda mang’ongo mar Jokristo ma nigi geno mar dak e piny. Kwan mar Joneno osemedore chiegni ji 8,000,000 ka gin e kanyakla mokalo 115,400 e piny mangima to kwanno pod medore ameda. Kuom ranyisi, Joneno mokalo 275,500 ne obatis e higa mar 2014 mar tijwa. Mano romre gi batiso ji chiegni 5,300 juma ka juma.
15. Ler ane kaka tij lando wach Pinyruoth osebed ka itimo e okang’ malach.
15 En gima kawowa gi wuoro neno kaka osebed kilendo ne ji mang’eny. Bugewa ma lero Muma sani yudore e dhok mokalo 700. Ohinga mar Jarito e gaset ma ipogo ahinya e piny mangima moloyo gaset moro amora. Dwe ka dwe igoyo kopi mokalo 52,000,000 mag gasedno e dhok 247. Bug Ang’o ma Muma Puonjo Kuom Adier? ma e buk ma watiyogo e puonjo ji Muma, yudore e dhok mokalo 250 kendo osego kopi 200,000,000 mag bugno.
16. En ang’o momiyo riwruok mar oganda Jehova manie piny medo dongore?
16 Dongruok miwuoro ma waneno sani timore nikech waketo yie kuom Nyasaye kendo wayie gi Muma ma en Wach Jehova ma nokudh gi muche. (1 The. 2:13) Gima iwuoro moloyo en kaka Jehova guedho joge kata obedo ni ji mang’eny osin kodgi kendo Satan ma e “nyasach ndaloni” bende kwedogi.—2 Kor. 4:4.
HER JI KINDE DUTO
17, 18. En paro mane ma jotich Nyasaye onego obedgo e wi joma ok gin Jokristo wetegi?
17 Jotich Jehova onego one nade joma ok lam kodgi Nyasaye makende maradier? Seche ma walendo, waromoga gi joma opogore opogore ka moko rwako wach to jomoko gologa kodwa gero. Kata bed ni ji rwako wach e yo mane, Wach Nyasaye nyiso paro ma jotichne duto nyaka bedgo. Ndiko wacho niya: “Kinde duto, wecheu mondo obed mang’won, ma nigi ndhadhu ka gima otwonie chumbi, mondo ung’e kaka onego uchiw dwoko ne ng’ato ka ng’ato.” (Kol. 4:6) Sa asaya ma walero ne ng’ato wach mar geno ma wan-go, watimo kamano gi “chuny mamuol kod luor matut” nikech itayowa gi hera.—1 Pet. 3:15.
18 Wanyiso ni wahero jowetewa kata ka po ni wuon ot ma owuoknwa mager ok orwako wach ma walandone. Waluwo ranyisi mar Yesu ma ndiko wuoyo kuome kama: “Sama ne ijare, en to ne ok odwoko ka oyenyo. Sama ne isande, ne ok osiemo wang’gi; kar mano, ne oketore owuon e lwet Jal ma ng’ado bura kare.” (1 Pet. 2:23) Bed ni wan gi Jokristo wetewa kata jomamoko, wanyiso ni wabolore kendo waluwo weche ma isiemowago niya: “Kik uchul gima rach kar gima rach, kata chulo ayany kar ayany. Kar mano, wuouru maber e wi jomamoko.”—1 Pet. 3:8, 9.
19. En puonj mane ma Yesu nochiwo ma konyowa ng’eyo kaka onego wane joma kwedowa?
19 Bedo joma obolore konyo jotich Jehova oluw puonj moro maduong’ ma Yesu nochiwo. E twak ma nogolo e got, nowacho kama: “Ne uwinjo ni ne owach ni: ‘Nyaka iher wadu to isin gi jasiki.’ An to awachonu niya: Dhiuru nyime hero jowasiku kendo lamuru ne joma sandou, mondo unyis adier ni un nyithind Wuonu manie polo, nimar en omiyo wang’-chieng’ mare rieny ne joma richo kaachiel gi joma beyo, kendo omiyo koth chue ne joma kare kaachiel gi joma ok kare.” (Mat. 5:43-45) Ee, kaka jotich Nyasaye, nyaka wapuonjre ‘hero jowasikwa,’ kata bed ni gikawowa nade.
20. Ang’o momiyo hero Nyasaye gi dhano wetewa biro kwako piny manyien? (Ne picha manie chak sulani.)
20 E gimoro amora ma jotich Jehova timo, nyaka ginyis ni gihero Jehova kod jowetegi kokalo kuom timbegi kod paro ma gin-go kuomgi. Kuom ranyisi, kata kapo ni ng’ato otamore rwako wach Pinyruoth, wanyiso ni wahere kaka nyawadwa seche ma chandruok moro oyude. Jaote Paulo nondiko niya: “Kik ubed gi gop ng’ato ang’ata, mak mana gop hera e kindu; nimar ng’at mohero dhano wadgi, osetimo gima chik dwaro. Nikech chike ma wacho ni, ‘Kik ichod, kik inek, kik ikwel, kik igomb gir ng’ato,’ kod chike mamoko ma nitie, giduto inyalo riwgi e chik achielni niya: ‘Nyaka iher wadu kaka iherori iwuon.’ Ng’at ma nigi hera ok nyal timo gima rach ne wadgi; omiyo hera e ma chopo weche duto ma chik dwaro.” (Rumi 13:8-10) Wan Joneno mag Jehova wan gi hera madier e piny ma onge winjruokni, mopong’ gi gero, kendo marach manie bwo teko Satan. (1 Joh. 5:19) Koseketh Satan, jochiendene, kod dhano mong’anyo, hera e ma biro tayo gimoro amoro ma ibiro tim e piny manyien. To mano biro doko gueth maduong’ ka ji duto manie piny ohero Nyasaye kaachiel gi jowetegi!


c: text/html

text:
Ng’a ma Nochako Din Maru?
Riwruok mar Joneno mag Jehova ma kindegi ne ochakore e giko higini mag 1800. E kindeno, grup matin mar jopuonjre Muma ma nodak Pittsburgh, Pennsylvania, Amerka, nochako nono Muma e yo matut. Ne gipimo puonj mag kanise koda gima Muma puonjo kuom adier. Ne gichako goyo gik ma ne gipuonjore e buge, gasede miuso, koda e gaset ma sani iluongo ni Ohinga mar Jarito—Malando Pinyruodh Jehova.
Achiel kuom jogo ma ne puonjore Muma kindeno niluongo ni Charles Taze Russell. Kata obedo ni Russell ema ne tayo tij puonjo ji Muma e kindeno kendo en ema ne ondiko The Watchtower mokwongo, ok en adier ni en ema nochako din mar Joneno mag Jehova. Gima duong’ ma ne Russell kod jopuonjre Muma ma ne iluongo ni Bible Students ne dwaro chopo, ne en konyo ji ng’eyo puonj mag Yesu Kristo kendo konyogi luwo ranyisi mar Jokristo mokwongo. Nikech Yesu e Jachak din mar Jokristo, en ema wakawo ni nochako riwruok marwa.—Jo Kolosai 1:18-20.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
PENJO MAR 7
Anyalo Timo Nang’o ka Jomoko Temo Rwaka e Timbe Nindruok?
INYALO TIMO NANG’O?
Par ane wachni: Heather oseng’eyo Mike mana kuom dweche ariyo kende, to chalne mana ka gima nong’eye chon ahinya. Ng’ato ka ng’ato oro ne nyawadgi sms sa te sa te, giwuoyo aming’a e simo, kendo ng’ato nyalo pong’o gima nyawadgi dwa wacho! Kata kamano, Mike koro dwaro gimoro machielo mopogore gi mbaka.
Kuom dweche ariyogo, Mike gi Heather osemana bedo ka mako lwetgi kendo gore kis mana matin. Heather ok dwar timo mang’eny mokalo kanyo. To bende ok odwar ni osiep manie kinde gi Mike orum. Mike e ma miyo owinjo ni kare en nyako ma jaber. Owacho e chunye niya, ‘Wan gi Mike waherore . . . ’
Kapo ni isechopo e higni mag donjo e kend kae to chal moyudo Heather oyudi, ditim nang’o?
PAR ANE MONDI!
Kapo ni ichikori kiwuok e yien nikech idwa fuyo ka winyo, onge kiawa ni ibiro hinyori marach. Mano e gima nyalo timoreni ka ok iluwo chike ma dwaro ni ji obed gi timbe maler kaka ma wacho ni: “Uweru gi terruok.”—1 Jo-Thesalonika 4:3.
En rach mane ma ng’ato nyalo yudo kapo ni ok oluwo chikno? Muma wacho niya: “Ng’ato ang’ata ma nigi tim mar terruok, otimo richo ne ringrene owuon.” (1 Jo-Korintho 6:18) Be mano en adier?
Joma timo nonro oseyudo ni rowere ma donjo e timbe mag nindruok ka pok gidonjo e kend yudoga rach maluwogi.
PARRUOK MANG’ENY. Rowere mathoth ma donjo e timbe mag nindruok ywagoga ang’e bang’e.
BEDO NG’AT MA OK NYAL GEN. Bang’ donjo e tim nindruok, rawera motimo timno dong’ga ka penjore e wi nyawadgi niya, ‘En ng’a kendo mosetimogo timni?’
WINJO MALIT E CHUNYI. Nyiri mang’eny gomboga mako osiep gi jowuoyi ma biro ritogi to ok ma dwaro mana ni onind kodgi. Jowuoyi mang’eny bende yudoga ka teknegi hero nyiri ma ne gisenindogo.
Wach maduong’ e ma: Kapo ni idonjo e timbe mag nindruok ka pok idonjo e kend, idwokori chien nikech ok irito mich ma jaber ma in-go. (Jo-Rumi 1:24) Dendi ok en gima onego ji otuggo atuga kaka gidwaro.
Nyis ni in ng’at ma ok nyal donjo e timbe mag terruok. (1 Jo-Thesalonika 4:3) Kae to chieng’ moro ka ikendo kata okendi, ibiro nindo gi jaodi. Kendo ibiro winjo mit mar timo kamano ma ok ibedo gi parruok, kibaji, kata ywago ang’e ma ng’ato bedogago nikech donjo e timbe mag nindruok ka pok okendo kata okende. —Ngeche 7:22, 23; 1 Jo-Korintho 7:3.
IPARO NADE?
Be ng’at moheri adier nyalo timo gima hinyi kata ma biro chando chunyi bang’e?
Be ng’at ma dewi gadier nyalo temo wuondi mondo itim gima nyalo ketho winjruokni gi Nyasaye?—Jo-Hibrania 13:4.


text:
SULA MOKWONGO
Ang’o Monego Wang’e e Wi Nyasaye?
Be Nyasaye oheri kuom adier?
Nyasaye en ng’ama chalo nade? Be en kod nyinge?
Be sudo machiegini gi Nyasaye en gima nyalore?
1, 2. Ang’o momiyo bedo gi penjo en gima ber?
BE ISENENO kaka nyithindo hinyo bedo gi penjo? Ng’enygi chako bedo gi penjo bang’ ng’eyo wuoyo. Ginyalo ng’iyo wang’i tir, to gipenji penjo kaka: Ang’o momiyo polo en rambulu? Ang’o momiyo sulwe ok lwar piny? En ng’ano ma ne opuonjo winy wer? Inyalo temo dwoko penjogo duto, to kata kamano timo mano ok en gima yot kinde duto. Kata dwoko mari maber ahinya nyalo miyo gimed penjo ni: To mano en nikech ang’o?
2 Ok nyithindo kende ema hinyo bedo gi penjo. Kaka wamedo dongo, e kaka wamedo bedo gi penjo. Wanyalo bedo gi penjo ka wadwaro ng’eyo yo madhi kamoro, ka wadwaro ng’eyo kendo geng’o gigo manyalo hinyowa, kata mondo wang’e gimoro. Kata kamano, nenore ni ji mang’eny ok ohero bedo gi penjo, to moloyo kuom gik ma dwarore mondo ging’e ahinya. Tiende ni ok gitem kata mondo omi giyud dwoko mag gik machandogi.
3. Ang’o momiyo ji mang’eny oweyo manyo dwoko e wi penjo mag gik ma dwarore mondo ging’e ahinya?
3 Par ane penjo manie ng’e bugni, penjo mayudore e kalatas mar weche motelo, kata mana penjo motelo e sulani. Magi gin moko kuom penjo madongo ma ng’ato nyalo bedogo. To ema jomoko oseweyo manyo dwoko mag penjogi. Nikech ang’o? Be Muma nikod dwoko mag penjo kaka mago? Jomoko neno ni dwoko ma giyudo ok yot winjo. Moko to neno ni penjo kaka mago nyalo kelo wich kuot. To moko neno ni penjo machalo gi mago inyalo mana dwoko gi jopuonj din kod jotendgi. In to ineno nade wachno?
4, 5. Moko kuom penjo madongo ma wanyalo bedogo e ngima gin kaka mage, to ang’o momiyo dwarore mondo wamany dwoko?
4 Nyalo bedo ni diher yudo dwoko mag penjo madongo ma ji hinyo bedogo e ngima. Nyaka bed ni seche moko isebedo ka ipenjori ni: ‘Ang’o momiyo ne Nyasaye ochweyo dhano? Be nochwewa mana mondo wadag, wanyuol, wabed moti to bang’ mano to watho? Nyasaye en ng’at machalo nade kuom adier? ’ Bedo gi penjo kaka magi en gima ber, kendo dwarore ni mondo isik kipenjogi, nyaka iyud dwoko makare. Japuonj mong’ere ahinya Yesu Kristo, ne owacho kama: “Kwauru, eka nomiu; dwaruru, eka ununwang’; dwong’uru, eka noyawnu.”—Mathayo 7:7.
5 Ka isiko “kidwaro” dwoko mag penjo madongogi, ibiro yudo ni timo kamano keloni gweth ahinya. (Ngeche 2:1-5) Kata bed ni jomoko osewachoni ang’o, ng’e ni nitie dwoko mag penjogi, kendo inyalo yudogi—ei Muma. Dwoko mayudore ei Muma ok tek winjo. Maloyo mano, gin dwoko makelo geno kod mor. Kendo dwokogo nyalo konyi dak e ngima maber mopong’ gi kuwe maonge paro machando chunyi gie sani. Mokwongo, we mondo wang’i ane penjo moro ma osebedo ka chando ji mang’eny.
BE NYASAYE EN NG’AMA ONGE HERA KOD NG’WONO?
6. Ang’o momiyo ji mang’eny paro ni Nyasaye ok winj lit e chandruok mag dhano?
6 Ji mang’eny paro ni Nyasaye onge hera kata ng’wono. Giwacho ni, ‘Dine bed ni Nyasaye winjo lit mar ji, donge piny dikoro opogore ahinya? ’ Ka wang’iyo piny, wanwang’o ni opong’ gi lwenje, sigu, koda kuyo. Waduto wabedo matuwo, wachandore, kendo walalo jowa e tho. To nikech mano, ji mang’eny wacho ni, ‘Ka dabed ni Nyasaye winjo lit nikech chandruok ma wayudo, donge dikoro ogeng’o gik marichogi mondo kik timre? ’
7. (a) Ere kaka jotend din osemiyo ji obedo gi paro ni Nyasaye ok winj lit mar ji? (b) Ang’o ma Muma puonjo kuom adier e wi chandruok ma wanyalo yudo?
7 Gima rach maloyo mano en ni seche moko jopuonj mag din ema miyo ji paro ni Nyasaye ok winj lit mar ji. Gitimo mano nade? Ka ng’ato oyudo masira moro, giwacho ni mano en dwaro mar Nyasaye. Tiende ni jopuonj kaka mago wacho ni Nyasaye ema miyo gik maricho timore. Be paro machalo kamano e wi Nyasaye en paro makare? Ang’o ma Muma puonjo kuom adier? Jakobo 1:13 dwoko niya: “Kitemo ng’ato, kik owach ni, ‘Nyasaye tema.’ Nyasaye ok nyal tem gi richo, kendo en owuon ok otem ng’ato.” Kuom mano, Nyasaye ok kel richo mineno e piny. (Ayub 34:10-12) En adier ni Nyasaye osebedo koweyo gik maricho mondo otimre. Kata kamano, nitie pogruok maduong’ e kind weyo gimoro mondo otimre kod miyo gino mondo otimre.
8, 9. (a) Inyalo chiwo ranyisi mane manyiso ni nitie pogruok e kind weyo richo mondo obedie kod kelo richo? (b) Ang’o momiyo ok dibed gima kare wacho ni Nyasaye otimo marach nikech oweyo dhano mondo oluw yore maricho?
8 Kuom ranyisi, par ane wuowi mosebedo ng’at maduong’ to pod odak kod jonyuolne. Ka wuowini ong’ado ni odwaro weyo dak gi jonyuolne nikech otamore winjo chik, wuon mare ok bi tame. Wuowino dhi to dak e ngima marach, kendo mano rwake e chandruok. Be wuon mare ema okelone chandruogno? Ooyo. (Luka 15:11-13) E yo machalo kamano, Nyasaye ok osetamo dhano luwo yore maricho ma giyiero, bende en ok ema okel chandruoge mabiro nikech gik maricho ma dhano timo. Kuom mano, ok en gima kare wacho ni Nyasaye ema kelo chandruok ne dhano.
9 Nitie gik momiyo Nyasaye oweyo dhano mondo oluw yoregi maricho. Nikech rieko gi teko ma en-go kaka Jachwech, ok ochuno ni nyaka olernwa gigo. Kata kamano, nikech hera mare, Nyasaye leronwa wechegi. Ibiro puonjori mang’eny kuomgi e Sula mar 11. Kata kamano, ng’e maler ni Nyasaye ok kel chandruok ma wayudo. Mopogore gi mano, omiyowa geno ma konyowa yudo dwoko e wi chandruoge ma wayudo!—Isaiah 33:2.
10. Ang’o momiyo wanyalo bedo gi geno ni Nyasaye biro tieko gik moko duto matimore nikech richo?
10 Bende onego wang’e ni Nyasaye ler. (Isaiah 6:3) Tiende ni onge richo moro amora ma inyalo yud kuome. Nikech mano, wanyalo keto geno marwa duto kuome. Mano opogore gi dhano ma seche moko timo gik ma ok kare. Kata mana dhano ma jatelo maber manade ok nyal tieko gik ma jo maricho timo. Kata kamano, Nyasaye nigi teko duto. Onyalo, kendo obiro tieko chandruok duto ma richo osekelo ne dhano. Chieng’ ma Nyasaye notim mano, obiro time e yo ma biro miyo richo rum nyaka chieng’!—Zaburi 37:9-11.
NYASAYE NENO NADE TIMBE MA OK KARE MA WANENO E PINY?
11. (a) Nyasaye neno nade gik ma ok kare matimore? (b) Nyasaye winjo nade nikech chandruok ma iyudo?
11 Kata kamano, Nyasaye neno nade gik matimore e piny koda gik matimoreni e ngima? Mokwongo, Muma puonjo ni Nyasaye ohero ‘gik makare.’ (Zaburi 37:28) Kuom mano, onono ahinya gik makare kod mago ma ok kare. Osin gi timbe duto ma ok ni kare. Muma wacho ni chuny Nyasaye “ne lit” nikech richo ma ne ogundho e piny e kinde mosekalo. (Chakruok 6:5, 6) Nyasaye podi ok olokore. (Malaki 3:6) Podi osin kod chandruoge matimore e piny duto. Nyasaye ok mor gi chandruok ma yudo ji. Muma jiwowa ni mondo waket ‘parruokwa duto kuome, nikech oparowa.’—1 Petro 5:7.
12, 13. (a) Ang’o momiyo wan kod kido mabeyo kaka hera, to hera miyo wawinjo nade nikech gik matimore e piny? (b) Inyalo bedo gi adier nade ni Nyasaye biro tieko chandruok e piny?
12 Ere kaka wanyalo ng’eyo ni Nyasaye ok mor ka oneno chandruok? Gima chielo manyiso mano en ma. Muma puonjo ni dhano ne ochwe e kit Nyasaye. (Chakruok 1:26) Kuom mano, bedo ni dhano nyiso kido mabeyo, nyiso ni kit Nyasaye ber. Kuom ranyisi, be iwinjo lit ka jo mabeyo chandore? Ka en kamano, ng’e ni Nyasaye winjo lit moloyo nikech gik maricho matimore.
13 Achiel kuom kido mabeyo ma dhano nigo en hera. Mano bende en kido ma Nyasaye nigo. Muma puonjo ni “Nyasaye en hera.” (1 Johana 4:8, 16) Wabedo gi hera nikech Nyasaye en hera. Be hera nyalo miyi itiek chandruok kod timbe maricho mineno e piny? Dine bed ni in kod teko mar tieko chandruok, be ditimo mano? Kuom adier, ditimo kamano! Mano nyalo miyo ibed gi adier ni Nyasaye biro tieko chandruok kod gik maricho. Gik ma osingi mayudore e weche motelo mag bugni, ok gin mana lek kata geno manono. Gigo ma Nyasaye osingo biro timore adier! Mondo omi iket geno mari kuom gik ma Nyasaye osingo, dwarore ni mondo ing’e weche mamoko kuom Nyasaye ma osingogi.
NYASAYE DWARO NI MONDO ING’EYE
14. Nyasaye nyinge ng’a, to ang’o momiyo onego wati gi nyingno?
14 Kidwaro ni mondo ng’ato ong’eyi, ang’o minyalo timo? Donge nyaka inyise nyingi? Be Nyasaye nikod nyinge? Dinde mang’eny wacho ni nyinge en “Nyasaye” kata “Ruoth.” Kata kamano, mago ok gin nyinge manyalo bedo mag ng’ato. Gin nyinge mag telo mana kaka “chif” kod “ker” gin nyinge manyiso telo. Muma puonjo ni Nyasaye nikod nyinge mang’eny mag telo. “Nyasaye” kod “Ruoth” gin ariyo kuomgi. Kata kamano, Muma bende puonjo ni Nyasaye nikod nyinge owuon: Jehova. Zaburi 83:18 wacho niya: “Ni mondo ging’e ni in, ma nyingi Jehova, In kendi e ng’a Ma Malo Chutho e piny ngima.” Ka nyingno onge ei Muma ma itiyogo, inyalo nono e Apendiks mayudore e ite mag 195-197 mar bugni mondo omi ing’e gimomiyo. Adiera en ni nying Nyasaye yudore ndalo gana gi gana e ndiko machon mag Muma. Kuom mano, Jehova dwaro ni mondo ing’e nyinge, kendo mondo iti kod nyingno. Wanyalo wacho ni Nyasaye tiyo gi Muma mondo omi ing’eye.
15. Tiend nying Jehova en ang’o?
15 Nyasaye ne omiyore nying man kod tiende. Tiend nying Jehova en ni en Nyasaye manyalo chopo gimoro amora ma osesingo, kendo onyalo timo gimoro amora modwaro. * Nying Nyasaye en nying makende, opogore gi nyinge mamoko. En kende ema otiyo kode. Jehova en ng’at makende e yore mang’eny. Mano en nikech ang’o?
16, 17. Ang’o ma wanyalo puonjore e wi Jehova kuom nyinge mag telo kaka: (a) Nyasaye “Manyalo Duto”? (b) “Ruoth mochwere”? (c) “Jachwech”?
16 Waseneno ni Zaburi 83:18 wacho kama kuom Jehova: ‘In kendi e ng’a Ma Malo Chutho.’ Kamano bende, Jehova kende ema iluongo ni “Manyalo Duto.” Fweny 15:3 wacho kama: “Tijeni dongo kendo miwuoro, A Ruoth Nyasaye Manyalo Duto; Yoreni gi kare kendo adier, A Ruodh ogendini.” “Manyalo Duto” en nying ma puonjowa ni Jehova kende ema nikod teko maloyo ji duto. Tekone ok romre gi mar ng’ato moro amora. E 1 Timotheo 1:17, iluongo Jehova ni “Ruoth mochwere.” “Ruoth mochwere” en nying ma nyisowa ni Jehova en Nyasaye makende e yo machielo bende. Tiende ni en kende ema osebedoe kuom ndalo duto. Zaburi 90:2 wacho kama: “In e Nyasaye ma nyaka nene kendo nyaka chieng’.” Ng’eyo mano nyalo jiwo ng’ato omi Nyasaye luor, donge?
17 Jehova bende en Nyasaye makende nikech en e Jachwech kende. Fweny 4:11 wacho kama: “Yaye Ruodhwa kendo Nyasachwa, iwinjori nwang’o duong’ gi pak gi teko; nikech in e ma nichueyo gik moko duto, Kendo dwaroni omiyo gintie, kendo nochuegi.” Kuom gik moko duto ma inyalo paro—bed ni gin chwech mag roho manie polo, sulwe, olembe gi rech mayudore e nam kod aoche—gigi duto nitie nikech Jehova e Jachwech!
BE INYALO SUDO MACHIEGINI GI JEHOVA?
18. Ang’o momiyo jomoko neno ni ok ginyal sudo machiegini gi Nyasaye, to kata kamano Muma to puonjo nang’o?
18 Bang’ somo kaka kit Jehova ber miwuoro, jomoko neno ni sudo machiegini gi Nyasaye ok nyalre. Gineno ni Nyasaye ni malo ahinya, kendo onge kaka onyalo dewo dhano adhana kaka gin. Be mano en paro makare? Muma puonjo gima opogore gi mano. Muma wacho kama kuom Jehova: “To adier ok obor kodwa ng’ato ka ng’ato.” (Tich Joote 17:27) Muma bende jiwowa ni: “Suduru ir Nyasaye, to nosud iru.”—Jakobo 4:8.
19. (a) Wanyalo chako sudo machiegini gi Nyasaye e yo mane, to timo mano biro konyowa nade? (b) Gin kido mage mag Nyasaye ma mori ahinya?
19 Inyalo sudo machiegini gi Nyasaye e yo mane? Mokwongo, onego idhi nyime timo gima itimo sani—puonjruok e wi Nyasaye. Yesu ne owacho kama: “Mani e ngima mochwere, ni ging’eyi, in Nyasaye makende maradier, kod jal ma nioro, Yesu Kristo.” (Johana 17:3) Ee, Muma puonjo ni ng’eyo Jehova kod Yesu, nyalo teri e “ngima mochwere”! Mana kaka waseneno, “Nyasaye en hera.” (1 Johana 4:8, 16) Jehova bende nikod kido mamoko mabeyo kendo ma lombowa. Kuom ranyisi, Muma wacho ni Jehova en “Nyasaye man gi kech kod ng’wono, ma ok tim mirima piyo, mogundho gi hera gadieri.” (Wuok 34:6; 1 Johana 4:8, 16) “Nimar in, Jehova, iber, kendo iyikori weyo richo.” (Zaburi 86:5) Nyasaye en ng’ama chunye ok jog piyo. (2 Petro 3:9) Ok onyal wito kata jwang’o joge. (Zaburi 94:14) Kaka imedo somo Muma, e kaka ibiro neno kaka Jehova osebedo ka nyiso kido duto ma onyis kuome kae, koda mamoko bende mabeyo.
20-22. (a) Be bedo ni ok wanyal neno Nyasaye nyalo tamowa sudo machiegini kode? Ler ane. (b) En ang’o ma jomoko ma paro ni konyi nyalo kwayi mondo itim, to ang’o ma onego itim?
20 Kuom adier, ok inyal neno Nyasaye nikech en roho ma wang’ dhano ok nyal neno. (Johana 1:18; 4:24; 1 Timotheo 1:17) Kata kamano, ka wapuonjore kuome kokalo kuom Muma, wanyalo ng’eye maber kaka ng’ato. Inyalo neno “ber maler mar Jehova” mana kaka jandik Zaburi ne owacho. (Zaburi 27:4; Jo-Rumi 1:20) Kaka imedo puonjri weche Jehova, e kaka ibiro medo neno ni entie adier, ibiro medo here, kendo winjo ka in machiegini kode.
21 Ibiro ng’eyo mos mos gimomiyo Muma puonjowa mondo wane Jehova kaka Wuonwa. (Mathayo 6:9) Ok mana ni ngimawa a kuome kende, to bende odwaro mondo wabed gi ngima maber—mana kaka wuoro moro amora ma nigi hera nyalo dwaro ni mondo nyithinde obed gi ngima maber. (Zaburi 36:9) Muma bende puonjo ni dhano nyalo bedo osiepe Jehova. (Jakobo 2:23) Par ane wachno—inyalo bedo osiep Jachwech mar piny gi polo!
22 Kaka imedo puonjri Muma, ibiro nwang’o ni jomoko ma paro ni konyi, biro kwayi mondo kik idhi nyime gi puonjruok Muma. Ginyalo bedo gi luoro ni ibiro loko yie mari. Kata kamano, kik iwe mondo ng’ato moro amora otami mako osiep maber ahinya maloyo duto, tiende ni osiep gi Nyasaye.
23, 24. (a) Ang’o momiyo dwarore ni mondo idhi nyime bedo gi penjo e wi gik mipuonjori? (b) Sula maluwo mae biro wuoyo kuom ang’o?
23 En adier ni ka ichako puonjri Muma, nitie tiend weche moko ma ok ibi winjo maber. Kuom mano, kwayo ng’at machielo kony en gima dwaro bolruok, omiyo kik iwe wich kuot mondo ogeng’i timo kamano. Yesu ne owacho ni bedo ng’ama obolore kaka nyathi matin en gima dwarore. (Mathayo 18:2-4) To nyithindo, mana kaka wang’eyo, ohero penjo gik mang’eny. Nyasaye dwaro ni mondo iyud dwoko mag penjo ma in-go. Muma puoyo moko kuom jogo ma ne dwaro ng’eyo Nyasaye. Ne ginono Ndiko abidha mondo ging’e ka gigo ma ne ipuonjogi ne gin adier.—Tich Joote 17:11.
24 Yo maber ahinya mar ng’eyo Jehova en nono Muma. Muma ok chal gi buk moro amora machielo. E yo mane? Sula maluwo mae biro wuoyo kuom wachno.
^ par. 15 Weche mamoko mawuoyo e tiend nying Nyasaye kod kaka onego oluong nyingno yudore e Apendiks e ite mag 195-197 mar bugni.


text:
Iparo Nedi Kwoŋ Baibul?
Iparo ni . . .
wach pa ji?
wach achwoga?
kosa Wach pa Were?
GIMA BAIBUL WACHO
“Ndiiko jye Were ama omiyo men.”
ŊEYO ADYERI NO NYALO KONYO WAN NEDI?
Wanyalo limo radwok ma penji ma wamaro penjere.
Wanyalo limo ryeko ma nyalo konyo wan i kwo.
Walimo geno.
IRAŊO WANYALO GENO GIMA BAIBUL WACHO?
Wani g’atoŋa adek:
Makere. Ji 40 ama jondiko Baibuli i hongo ma romo oro 1,600. Joma thoth kwoŋ jo jokonenere kir. Kada ameno, Baibuli jye makere wok i chakirok tundo i gike aka luwo kwoŋ gimoro achiel.
Joma jondiko Baibul jobedo joma mwol. Joma ndiko kwoŋ gikipiny motimere chon jokimar tucho recho pajo. Kuchiel, joma jondiko Baibul jondiko kir kwoŋ recho pajo won.
—Zabul 51:1-4; Jogalasya 1:13.
Wach m’otundo i kare. Munyo fuodi odoŋ oro 700 gipi, Baibuli owacho ni d’onywol Yesu i tindi ma Yuda milwoŋo ni Bethlehem. (Mika 5:2) Onwyol Yesu kune? Onyowol go i tindi no won!
—Mathayo 2:1, 3-9.
Nitye wach megi mathoth m’otundo i kare paka Baibuli owacho won. Obedo ameno, rupiri Baibuli Wach pa Were.
PAR KWOŊ PENJI ME
Wach pa Were nyalo konyin nedi?
Baibul dwoko penji no i ISAYA 48:17, 18 kodi 2 TIMOTHEYO 3:16, 17.
MEDI FUONJIROK
WACH MABER MAWOK BONGI WERE!
Adyeri Wach Maber Wok Bongi Were?
Iraŋo waridho ni gikipiny manitye Baibul obedo adyeri?


text:
Be Wanyalo Moro Nyasaye?
Be isegasomo kamoro e Muma ma pako ng’at moro ahinya, ma in iwuon ipenjori ni, “Be anyalo bedo kaka ng’atni?” Samoro inyalo wacho e chunyi ni, ‘An ok adimbora kendo kinde mang’eny ok atimga gik makare.’
Muma wacho ni Ayub ne en ng’at ‘makare, modimbore.’ (Ayub 1:1) Lut ne oluong ni “ng’at makareno.” (2 Petro 2:8) Daudi to nowach ni ne en ng’at ma ne timo “gi malong’o” e wang’ Nyasaye. (1 Ruodhi 14:8) Kata kamano, weuru wanon ane matut ngima jogo ma Muma wuoyoe. Wabiro neno (1) kaka ne gin dhano morem, (2) gik ma wanyalo puonjore kuom ranyisi ma ne giketo, kendo (3) kaka dhano morem nyalo moro Nyasaye.
NE GIN DHANO MOREM
Ayub noromo gi masiche mang’eny ma ne nenore ni ok nonego oyud. Nochako paro ni Nyasaye ok ne dewe, kata obedo ni notemo matek mondo obed gi yie kuom Nyasaye. (Ayub 9:20-22) Ayub ne ni gadier ni ne en ng’at makare, omiyo ne otemo nyiso ni en ng’at makare moloyo kata Nyasaye.—Ayub 32:1, 2; 35:1, 2.
Lut ne digni e timo gima ne ochike mondo otim, kata obedo ni chikno ne yot. Timbe mag terruok ma ne opong’o Sodom gi Gomora ne “sando chunye ahinya.” (2 Petro 2:8) Nyasaye nowacho ni nodhi ketho joma richo ma nodak e gwenge ariyogo, kendo ne odhi miyo Lut kod joode thuolo mar reso ngimagi. Samoro inyalo paro ni nikech timbe marichogo ne chando chuny Lut, koro nodhi timo mapiyo mondo owuog e kind joma richogo. E kinde ma ne dwarore ni okaw okang’a mapiyono, e ma podi nogalore. Kuom mano, malaike ma ne oor mondo orese nomako lwete gi mar joode ma gigologi oko mar gweng’no.—Chakruok 19:15, 16.
Nitie kinde moro ma Daudi ne ok oritore ma oterore gi chi ng’ato. Bang’ mano, notemo umo richono kuom golo chik mondo oneg chwor dhakono. (2 Samuel, sula mar 11) Muma wacho ni “gi ma ne Daudi otimo ne rach e wang’ Jehova.”—2 Samuel 11:27.
Ayub, Lut, gi Daudi, ne oketho chik Nyasaye, kendo moko kuom kethogo ne dongo ahinya e wang’ Nyasaye. Kata kamano, wabiro neno bang’e ni giduto ne gitiyo ne Nyasaye gi chunygi duto. Ne giikore timo lokruok ma ne dwarore mondo girie yoregi. To mano nomiyo Nyasaye omor kodgi, kendo Muma wacho ni giduto ne gin joma kare e wang’ Nyasaye.
WAPUONJORE ANG’O KUOM RANYISIGI?
Nikech wan dhano morem, kinde mang’eny watimo richo. (Jo-Rumi 3:23) Kapo ni watimo richo, onego walok chunywa kae to watim lokruok madwarore.
Ere kaka Ayub, Lut, kod Daudi ne orieyo yoregi? Ayub ne en ng’at makare gadier. Bang’ ka Nyasaye osewuoyo kode, Ayub ne oloko pache, kendo ne owinjo malit kuom gima nowacho. (Ayub 42:6) Lut bende ne ok ohero timbe modwanyore mag jo Sodom gi Gomora nikech ne ok giluwre gi chike Nyasaye. Kata kamano, ne odigni ka ne dwarore ni okaw okang’ mapiyo. Gikone, ne oringo moa e gwenge ma ne Nyasaye dhi kethogo. To mana kaka Nyasaye ne ochikogi ne ok ong’iyo chien. Kata obedo ni Daudi ne otimo richo maduong’ kuom ketho chik Nyasaye, ne onyiso ni richono ne litne ahinya ka ne oloko chunye gadier, kendo kwayo Nyasaye mondo ong’wonne.—Zaburi 51.
Nyasaye pod nohero jogo nikech nong’eyo ni gin dhano morem. Nyasaye “ong’eyo kitwa; oparo ka wan mana buch lowo.” (Zaburi 103:14) Omiyo, ka Nyasaye ong’eyo ni wan joketho, en ang’o ma doher ni mondo watim?
Nyasaye “ong’eyo kitwa; oparo ka wan mana buch lowo.”—Zaburi 103:14
ERE KAKA DHANO MOREM NYALO MORO NYASAYE?
Gima ne Daudi onyiso wuode Suleman nyalo konyowa ng’eyo gima wanyalo timo mondo wamor Nyasaye. “To in, Suleman wuoda, mondo ing’e Nyasach wuoru, kendo itine gi chuny modimbore.” (1 Weche mag Ndalo 28:9) Tiend bedo ng’at ma nigi chuny modimbore en ang’o? En bedo ng’at mohero Nyasaye kowuok e chunye, kendo ma timo gima Nyasaye dwaro. Ng’at ma kamano ok en ng’at makare chuth, to en ng’ama ohero luwo chik Nyasaye, kendo moikore mondo orieye. Nikech Ayub ne ohero Nyasaye, kendo ne ok odwar ketho chike Nyasaye, Muma wacho ni ne en ng’at “modimbore.” Lut bende iwacho ni ne en ng’at ‘makare,’ to Daudi ni ne en ng’at ma ‘notimo malong’o’ e wang’ Nyasaye. Kata obedo ni jogo ne otimo richo, pod ne gimoro Nyasaye.
Ng’at ma nigi chuny modimbore en ng’at mohero Nyasaye kowuok e chunye, kendo ma timo gima Nyasaye dwaro
Omiyo, sama wachako paro gik ma ok owinjore, kata wacho gimoro ma biro miyo wayuag ang’e bang’e, kata kapo ni watimo gimoro ma bang’e wafwenyo ni gino ok ber, ranyisi mag ji adekgo nyalo konyowa ahinya e kinde ma kamago. Nyasaye ong’eyo ni nikech warem ok wanyal timo gik makare chuth. Kata kamano, ong’eyo ni wanyalo temo matek mondo waluw chikene. Kapo ni wan gi chuny modimbore, wan bende wabiro moro chuny Nyasaye.


text:
DUL ME 28
Kit me Ngeyo Ngat ma Myero Wawiny
IKINE mukene tek tutwal me ngeyo ngat ma myero wawiny. Mamani nyo babani romo wacci itim gin moni. Ento lapwony me cukul nyo abili romo wacci itim gin mapat. Ka meno otimme, ibiwinyo anga i kingi?—
I Dul me 7 i buk man, wakwano Jo Epeco 6:1-3 ki i Baibul. Waco ni lutino myero guwiny lunyodogi. Ginacoya meno wacci: ‘Wuwiny lunyodowu i Rwot.’ Ka kiwaco ni “i Rwot,” tika ingeyo te lokke?— Lunyodo ma gitye i Rwot gipwonyo lutinogi me bedo ki winy i kom cik pa Lubanga.
Ento jo madito mukene pe giye i kom Jehovah. Dong mono ka dano ma kit meno owacci ni kwalo peny i cukul ber nyo kwanyo gin mo ki i dukan ma pe iculo pire ber kono? Ber mono pi latin me kwalo peny nyo kwalo kwo?—
Wi myero opo ni i nino mo acel, Kabaka Nebukadnejar ociko dano ducu ni myero guryebbe piny me woro cal me jabu ma en oketo. Ento Cadrak, Mecak, ki Abednego gukwero ryebbe piny. Tika ingeyo pingo?— Pien Baibul wacci dano myero guwor Jehovah keken.
I nge to pa Yecu, kikelo lukwenane i nyim Lukiko, ma en aye kot madit me dini pa Lujudaya. Lalamdog Madit Kayapa owacci: “Wan wacikowu matek ni pe wupwony lok mo i nying [Yecu], ento koni wupongo i Jerucalem woko pi pwonywu-ni.” Pingo lukwena pe gubedo ki winy bot Lukiko man?— Petero, ma obedo ka lok pi lukwena ducu-ni, ogamo dog Kayapa ni: “Myero wawiny Lubanga makato dano.”
I kare meno, ludito dini pa Lujudaya onongo gitye ki twero madit atika. Ento, gamente pa Luroma aye onongo loyo lobogi. Latela me gamente meno onongo kilwongo ni Cecar. Kadi bed Lujudaya onongo pe gimito ni Cecar ologi, ento gamente me Roma onongo otimo jami mabeco pi jo ma kunu. Gamente me kare-ni bene gitimo jami mabeco pi danogi. Tika ingeyo jami mogo ma gamente timogi?—
Gamente yubo gudu me wot pa dano dok culo abili kacel ki lunek mac pi gwokowa. Giromo bene keto yub me kwan pi lutino kacel ki miyo kony i lok me yotkom bot jo muteggi. Gamente myero oti ki cente me timo tic magi ducu. Gamente nongo cente man ki kwene?— Ki bot dano. Cente ma dano culo bot gamente-ni kilwongo ni mucoro.
I kare ma Lapwony Madit onongo kwo i lobo, Lujudaya mapol onongo pe gimito culo mucoro bot gamente me Roma. Dong i nino mo acel, lulamdog guculo co mogo wek gupeny Yecu lapeny i yo me diro wek gikette i peko. Lapeny meno obedo ni, “Myero wacul mucoro bot Cecar nyo pe?” Meno onongo obedo lapeny me diro. Ka Yecu ogamo ni, ‘Ee, myero icul mucoro,’ pol pa Lujudaya onongo pe gubimaro lagamme-ni. Ento dok bene Yecu onongo pe romo wacci, ‘Pe, pe mitte ni wucul mucoro.’ Meno onongo pe bedo lok matir.
Dong, ngo ma Yecu otimmo? En owacci: “Wunyutta lim ma giculo kwede.” I kare ma gukelo bote, Yecu openyogi ni: ‘Cal ki nying ma tye i kome-ni pa anga?’ Co-ni guwacci: “Pa Cecar.” Pi meno, Yecu owaco ni: “Wudwok jami pa Cecar bot Cecar, ki jami pa Lubanga wudwok bot Lubanga.”
Pe tye ngat mo ma onongo bal mo i lagamme-ni. Ka Cecar timo jami pi dano, ci pore ni dano myero guti ki cente ma Cecar oyubo me culo en pi jami magi. Dong, i yo ma kit man, Yecu onyutu ni pore me culo mucoro bot gamente pi jami ma wanongo.
Gwok tye ni in pud mwakani pe oromo me culo mucoro. Ento, tye gin mo ma myero imi bot gamente. Ingeyo gin meno?— Myero iwiny cik pa gamente. Baibul wacci: ‘Wuwiny luloc ma giloyowu.’ Luloc magi gin aye jo ma gitye ki twero i gamente. Lubanga aye owaco ni omyero wawiny cik pa gamente.
Cik mo romo bedo tye ma waco ni pe myero wabol karatac nyo yugi ata i dye gudu. Myero mono ilub cik meno?— Lubanga mito ni ibed lawiny. Myero mono ibed lawiny bot abili bene?— Gamente culo abili me gwoko dano. Bedo ki winy botgi rom aroma ki bedo ki winy bot gamente.
Dong ka iyubbe me ngolo gudu ci abili owaco ni “Kur kong!” ngo ma myero itim?— Ka jo mukene gungweco gungolo gudu kono, in bene mono myero itim kit meno?— Omyero ikur, kadi bed in keni aye idong ka kurone. Lubanga waco ni myero ibed lawiny.
Romo bedo ni ayelayela mo tye ka ma ibedo iye, ci abili twero waco ni: “Pe kimito dano mo i dye gudu. Ngat mo pe okat woko ki i ot.” Dong iromo winyo woo madwong ma weko ibedo ki tam me ngeyo ngo ma tye ka timme. Myero mono ikat woko ka nenone?— Man mono nongo itye ka winyo ‘luloc ma giloyowu’?—
I kabedo mapol, gamente yubo cukul dok culo lupwonye bene. Dong itamo ni Lubanga mito ni iwiny lapwony?— Tam kong iye. Gamente culo lapwony wek opwony, kit ma culo kwede abili me gwoko dano. Pi meno bedo ki winy bot abili nyo lapwony rom aroma ki winyo gamente.
Ento, ka lapwony owaco ni imi woro bot cal gin mo kono? Ibitimo gin ango?— Luibru adek-ki pe guryebbe piny i nyim cal ca, kadi bed Kabaka Nebukadnejar owaccigi ni guryebbe. Wi po pingo gukwero?— Pien gin onongo gimito bedo luwiny bot Lubanga.
Laco mo ma coyo lok me tekwaro ma nyinge William Durant ocoyo lok i kom Lukricitayo me kare macon kun waco ni ‘worogi [nyo gennegi] mamalo loyo onongo pe obedo pa Cecar.’ Pe, ento onongo obedo pa Jehovah! Dong wi opo ni Lubanga myero obed mukwongo i kwowa.
Wabedo ki winy bot gamente pien meno aye gin ma Lubanga mito ni watim. Ento ka kiwaco botwa ni watim gin ma Lubanga pe mito ni watim, ci myero wagam nining?— Myero wagam kit ma lukwena gugamo kwede dog lalamdog madit ni: “Myero wawiny Lubanga makato dano.”
Bedo ki woro i kom cik kipwonyo pire i Baibul. Kwan gin ma kicoyo i Matayo 5:41; Tito 3:1; ki 1 Petero 2:12-14.
MED NGECCI
PWONY LUTINONI
Yecu Obedo Lawiny Kare Ducu
Bedo lawiny bot lunyodoni kare ducu pe obedo gin mayot. Nen kit ma lanen pa Yecu twero konyi.


text:
DUL ME 40
Kit me Yomo Cwiny Lubanga
NGO ma watwero timone me yomo cwiny Lubanga? Tika watwero miyo bote gin mo?— Jehovah owaco ni: “Lee me bunga ducu mera.” En bene owaco ni: “Ryal aye mera, jabu bene mera.” (Jabuli 24:1; 50:10; Aggai 2:8) Ento, tye gin moni ma watwero miyone bot Jehovah. Gin ango?—
Jehovah miyo botwa kare me yero ka wamito tic pire nyo pe. En pe diyowa me timo gin ma en mito ni watim. Kong watem niang pingo Lubanga ocweyowa ma watye agonya me yero me tic pire nyo pe.
Oromo bedo ni ingeyo gin ma kilwongo ni robot. Man obedo macin mo ma kiyubo me timo gin mo keken ma layubone mito ni otim. Pi meno robot pe twero moko tamme pire kene me timo gin mo. Jehovah bene onongo twero cweyowa calo robot. En onongo twero cweyowa wek watim jami ma en mito ni watimgi keken. Ento Lubanga pe otimo kit meno. Ingeyo pingo?— Toyi mukene gubedo calo robot. Ka kidiyo cwic mo i kome, ci tiyo gin ma layub toyi meno oyubo ni otim keken. Tika dong ineno toyi ma kit meno?— Pol kare dano ol woko ki tuku ki toyi ma timo gin ma giyubbe pire nyo kiketo ni otim keken. Lubanga pe mito ni wabed luwiny pien ni wabedo calo robot ma giyubo me tic pire. Jehovah mito ni wati pire pi mar ma watye kwede bote ki dok pien wamito bedo luwiny bote.
In itamo ni Wonwa ma tye i polo winyo nining ka wawinye pien cwinywa mito?— Tita kong, ka kiti ber nyo rac lunyodoni giwinyo nining?— Baibul waco ni latin laco maryek “yomo cwiny wonne” ento latin laco ma ming “cwero cwiny minne matek.” (Carolok 10:1) Mono ineno ni ka itimo gin ma mamani ki babani giwaco ni itim, ci yomo cwinygi?— Ento ka pe ilubo lokgi gin giwinyo nining?—
Kong dong watam i kom Wonwa me polo, Jehovah. En tito botwa kit ma watwero yomo kwede cwinye. Pingo kong pe iyab Baibul-li i Carolok 27:11. Kany Lubanga tye ka lok kwedwa ni: ‘Latinna, bed ryek, wek iyom cwinya, wek anong lagam ma myero adok iye i lok ki ngat ma yeta.’ Tika ingeyo te lok ni yeto ngat moni?— Dano mo twero yeti ka nyeri dok wacci in pe itwero timo gin ma iwaco ni itwero timone. Catan kono yeto Jehovah i yo ango?— Kong wanen.
Wi po ni wapwonyo i Dul 8 me buk man ni Catan mito bedo Namba Acel dok mito ni dano ducu guwiny en. Catan owaco ni dano giworo Jehovah keken ni pien Jehovah bimiyogi kwo ma pe tum. I kare ma Catan obito Adam gin ki Kawa me kwero winyo Jehovah, Catan okelo pyem i kom Lubanga. En owaco bot Lubanga kit man: ‘Dano pe gitiyo piri me nono ento pi jami ma ginongo ki boti. Mi bota kong kare, atwero loko ngat mo keken me kweri woko.’
Ngene kene ni, lok meno kikome pe nonge i Baibul. Ento ka wakwano lok kom laco mo ma kilwongo ni Yubu, ci nen ka maleng ni Catan owaco bot Lubanga lok macal ki meno. Pire onongo tek adada bot Catan gin ki Jehovah ka Yubu ogwoko genne bot Lubanga nyo pe. Kong dong wayab Baibulwa i Yubu cura 1 ki 2 me neno gin ma otimme.
Niang ni i Yubu cura 1, Catan onongo tye i polo i kare ma lumalaika gubino bot Jehovah. Dong Jehovah openyo Catan ni: “In ia ki kwene?” Catan ogamo ni en ea ka wire i lobo. Pi meno Jehovah openyo ni: ‘In mono ineno laticca Yubu, ni en tiyo pira dok pe timo gin mo marac?’
Cutcut Catan omiyo tyen lok ni. ‘Yubu wori keken pien ni pekone peke. Ka pe igwokke dok pe igoyo laa i kome, en biyeti ki i nyimi.’ Dong Jehovah ogamo ni: ‘Nen ba, Catan, itwero timo gin mo keken ma imito, ento myero pe iwan kom Yubu.’
Catan otimo ngo?— En ocwalo dano guyako dyangi ki kana pa Yubu dok bene guneko lukwatgi woko. I ngeye, lutkot ogoyo romine kacel ki lukwat ducu. Lacen, dano gubino guyako kinaga ducu dok guneko lukwatgi woko. Me agikkine, Catan ocwalo yamo mo matek ma oketo ot ma lutino pa Yubu gitye iye ci onekogi woko ducu. Kadi bed kit meno, Yubu pud omedde ki tic pi Jehovah.
I kare ma Jehovah dok oneno Catan, Jehovah owaco bote ni Yubu pud tye ka gwoko genne-ne. Catan omiyo tyen lok mukene kun wacci: ‘Ento wek awan kong kome, ci en biyeti ki i nyimi.’ Pi meno, Jehovah oye ni Catan owan kom Yubu ento ociko ni myero pe onek Yubu.
Catan oketo two i kom Yubu ma oweko del kome ducu ocek bur. Bur-re onongo ngwe marac ma weko dano pe gimito bedo cok kwede. Kadi dako pa Yubu bene owacce ni: “Yet Lubanga, ci ito.” Jo mogo ma gitimme ni gin lurem Yubu gubino ka lime ento guweko en owinyo marac kun giwaco ni nen calo en otimo gin mo marac tutwal mumiyo en tye ka nongo pekki magi. Kadi bed Catan okelo pekki ki arem magi i kom Yubu, Yubu pud omedde ki gwoko gennene kun woro Jehovah.
Itamo ni gwoko genne pa Yubu-ni omiyo Jehovah owinyo nining?— Omiyo Jehovah onongo yomcwiny pien en onongo dong twero waco bot Catan ni: ‘Nen Yubu! En tiyo pira pien ni en mito tic pira.’ Tika ibibedo calo Yubu, ma Jehovah romo cimone calo lanyut ma moko ni Catan lagoba?— Adada, obedo mot madit me miyo lagam i lok pa Catan ni etwero loko ngat mo keken me kwero tic pi Jehovah. Labongo akalakala mo, Yecu oneno man calo mot madit.
Lapwony Madit pe oye ni Catan obite wek Etim gin mo marac. Kong igo kit ma lanen pa Yecu-ni omiyo Wonne onongo kwede yomcwiny! Jehovah onongo dong romo cimo Yecu kun waco bot Catan ni: ‘Nen Woda! En ogwoko gennene labongo roc mo pien en mara!’ Tam kong bene yomcwiny ma Yecu tye kwede pi yomo cwiny Wonne. Yecu ociro wa to i kom yat pi nongo yomcwiny meno.
In mono imito bedo calo Lapwonywa Madit ki miyo yomcwiny bot Jehovah?— Myero dong imedde ki pwonyo lok i kom jami ma Jehovah mito ni itim kun iyomo cwinye ki timone!
Kwan gin ma Yecu otimo me yomo cwiny Lubanga ki gin ma wan bene myero watim, i Carolok 23:22-25; Jon 5:30; 6:38; 8:28; ki 2 Jon 4.


text:
SULA MAR 9
Be Wadak e “Ndalo mag Giko”?
Gin gik mage ma ne okor ei Muma matimore e ndalowa?
Kaluwore gi Wach Nyasaye, ji ne dhi bedo gi kido machalo nade e “Ndalo mag Giko”?
Muma ne okoro ni gik mabeyo ma ne dhi timore e “Ndalo mag Giko” gin mage?
1. Wanyalo tiyo gi ang’o e ng’eyo gik mabiro timore e ndalo mabiro?
BE ISEWINJO e redio kata neno e televison ka ilando gik matimore e piny ma ipenjori ni: ‘To kare pinyni ochomo kanye? ’ Masiche timore apoya nono ma onge ng’ato kata achiel manyalo ng’eyo gima biro timore kiny kata mana e ndalo mabiro. (Jakobo 4:14) Kata kamano, Jehova to ong’eyo gima biro timore e kinde mabiro. (Isaiah 46:10) Wachne ma en Muma ne okoro chon, ok mana kuom masiche matimore sani kende, to bende e wi gik mabeyo machiegni timore e kinde mabiro.
2, 3. Jopuonjre Yesu ne openje penjo mane, to ne odwokogi nade?
2 Yesu Kristo ne owuoyo kuom Pinyruodh Nyasaye mabiro tieko timbe maricho, ma kendo los piny obed paradis. (Luka 4:43) Ji ne dwaro ng’eyo ni pinyruodhno ne dhi biro e kinde mage. Kuom adier, jopuonjre Yesu ne openje niya: “To ang’o ma nobed ranyis mar biro mari [“bedo mari e loch,” NW ] , kendo mar giko mar ndalo? ” (Mathayo 24:3) Yesu ne odwokogi ni kuom adier Jehova Nyasaye kende ema ne ong’eyo chieng’ ma giko ne dhi biroe. (Mathayo 24:36) Kata kamano, Yesu ne onyisogi chon gik ma ne dhi timore e piny, ka Pinyruoth podi ok okelo kuwe madier ne dhano. Gik ma Yesu ne okoro chon-go, sani timore!
3 Ka podi ok wanono gik manyiso ni wadak e “giko mar ndalo,” we mondo wane e yo machuok wach lweny moro ma onge dhano ma ne nyalo neno. En lweny ma ne otimore e polo, kendo gima ne otimore bang’ lwenyno hinyowa e piny ka.
LWENY E POLO
4, 5. (a) Ang’o ma ne otimore e polo bang’ ka Yesu ne oseket e kom kaka Ruoth? (b) Kaluwore gi Fweny 12:12, ang’o ma ne dhi timore bang’ lweny e polo?
4 Sula mokalo ei bugni ne olero ni Yesu Kristo ne obedo Ruoth e polo e higa mar 1914. (Daniel 7:13, 14) Bang’ yudo loch, Yesu ne okawo okang’moro. Muma wacho niya: “Eka lweny nowuok e polo; Mikael [nying machielo mar Yesu] gi malaikane ne kedo gi Thuol [Satan ma Jachien]. Thuol gi malaikane bende nokedo lweny.” * Satan gi malaikene maricho matiende ni jochiende ne olo e lwenyno, kendo ne owitgi a e polo nyaka e piny. Malaike mag Nyasaye ne mor nikech Satan kaachiel gi jochiendene ne owit oko. Kata kamano, dhano ok ne dhi bedo gi mor machalo kamano. Muma ne okoro kama: “To yaye! nobed malit ni piny gi nam: nikech Satan oselornu ka en gi mirima maduong’, kong’eyo ni ndalone tin.”—Fweny 12:7, 9, 12.
5 Ne ane gima ne dhi timore nikech lwenyno ma ne ogo e polo. Ka en gi mirima, Satan ne dhi kelo chandruok ne jogo modak e piny. Mana kaka ibiro neno, wadak e kindego mag chandruok. Kata kamano, en chandruok ma nobedie kuom kinde machuok—mana “ndalo matin.” Kata mana Satan bende ong’eyo ni ndalo mag chandruok nobed matin. Muma luongo kindegi ni “ndalo mag giko.” (2 Timotheo 3:1) Wanyalo bedo mamor ni Nyasaye chiegni tieko tije mag Jachien e piny ka! We wane moko kuom gigo ma ne okor ei Muma ma sani timore. Gigi nyiso ni wadak e ndalo mag giko, kendo ni Pinyruodh Nyasaye biro kelo gweth manyaka chieng’ ne jogo mohero Jehova. Mokwongo, we wanon ane gik moko ang’wen ma Yesu ne owacho ni biro timore e kinde ma wadakiegi.
GIK MATIMORE E NDALO MAG GIKO
6, 7. Wach lwenje kaachiel gi kech ma Yesu ne owacho ni nobedie e ndalowagi, timore nade kindegi?
6 “Oganda noked gi Oganda, kendo Pinyruoth gi Pinyruoth.” (Mathayo 24:7) Dhano tara gi tara osenegi e lwenje kuom higini 100 mosekalo. Jasomo moro ma Ja-Ingeresa ne ondiko kama: “Higini mag 1900 ema dhano osenegore maloyo kinde moko duto e ngima dhano. . . . Ne gin higini ma ne ji siko ka goyo lweny, kendo kuonde matin ahinya e piny ema ne bedo gi kuwe kuom kinde manok.” Ripot mawuok e riwruok miluongo ni Worldwatch Institute wacho kama: “Kwan mar jo mosetho e higini [mag 1900], oloyo nyadidek kwan mar jogo ma ne otho chakre higa mokwongo nyaka chop higa mar 1899.” Ji mokalo tara mia achiel ose tho nikech lwenje chakre higa mar 1914. Kata obedo ni wang’eyo lit mabiro ka ng’ato achiel ma wahero otho, lit kaachiel gi kuyo ma ji tara gi tara oseneno nikech lalo jogo ma gihero e lweny, ok en gima yot lero.
7 “Kech nobedie.” (Mathayo 24:7) Jonon weche wacho ni chiemo osemedore kuom higini 30 ma osekalo. Kata kamano, chiemo osebedo ka remo ji nikech ji mang’eny onge pesa moromo ng’iewo chiemo, kata mana yudo puothe ma ginyalo puro. Ei pinje mapod dongo, kwan mar ji mokalo bilion achiel dak gi osara matin ne dola achiel e odiechieng’. Ng’eny jogi osiko ka ochando chiemo. Riwruok mar World Health Organization wacho ni, bedo ma onge chiemo moromo en gima thoro kelo tho ne nyithindo tara abich e higa ka higa.
8, 9. Ang’o manyiso ni weche ma Yesu ne okoro kuom wach yiengni mag piny kaachiel gi tuoche, osechopo kare?
8 “Piny noyiengni kuonde moko.” (Luka 21:11) Riwruok miluongo ni U.S. Geological Survey wacho ni chakre higa mar 1990, kuom yiengini mang’eny ma osebedo katimore e piny, 17 osebedo gi teko mar ketho udi kendo baro lowo higa ka higa. Kendo higa ka higa yiengini madongo maketho udi chutho osetimore. Jomoko to wacho ni: “Yiengini mag piny osenego dhano tara gi tara kuom higini 100 mosekalo, to dongruok ma osetimore ok osekonyo ahinya.”
9 “Tuoche . . . nobedie.” (Luka 21:11) Kata obedo ni rieko osemedore e yore mag thieth, tuoche machon kaachiel gi manyien chando dhano. Ripot moro achiel wacho ni tuoche 20 ma ong’ere ahinya—ka moting’o kahera, malaria, tuwo mar diep gi ng’ok—osebedo mang’eny e higini mosekalo, kendo tuoche moko osebedo matek ma yien ok nyal thiedho. Kuom adier, chiegni ni tuoche 30 manyien osemedore. Moko kuomgi ok nyal thiedhi, kendo gin ma neko.
KIT JO MODAK E NDALO MAG GIKO
10. Gin kido mage ma ne okor e 2 Timotheo 3:1-5 ma sani inyalo neno kuom ji?
10 Muma ok wuo kuom chal mar gik matimore e piny kende, to owuoyo bende kuom lokruok ma ne dhi bedo e kit dhano e ndalo mag giko. Jaote Paulo ne owacho kaka kit dhano ne dhi bedo. Wasomo kama e 2 Timotheo 3:1-5: “To ng’e wachni maler, ni kinde mag chandruok nobi e ndalo mag giko.” Paulo ne omulo matin ni ji nobed
jo moherore giwegi
jo mohero mwandu
jo ma ok winj jonyuolgi
jo ma ok go erokamano
jo ma ok ohero owetegi
jo moowore
jo mager
jo mohero mor mar piny moloyo hero Nyasaye
joma kitgi maoko nenore ka jo moluoro Nyasaye, to ngimagi odagi tekone
11. Zaburi 92:7 lero nade gima biro timore ni jo maricho?
11 Be kamano e kaka kit ji chalo e gweng’ midakie? Ee, ji chalo kamano. Joma kitgi richo yudore kamoro amora. Mani nyiso ni Nyasaye chiegni kawo okang’ moro nikech Muma wacho ni: “Ka jo maricho omedore kaka lum, kendo ka ji duto ma timo mamono gimew, en mana ni mondo oneggi nyaka chieng’.”—Zaburi 92:7.
GIK MABEYO MATIMORE!
12, 13. “Ng’eyo kit weche” osemedore nade e “ndalo mag giko”?
12 Kuom adier, ndalo mag giko opong’ kod chandruok, mana kaka Muma nowacho. Kata kamano, e piny ma sani opong’ gi chandruok, nitie gik mabeyo matimore e kind joma lamo Jehova.
13 Muma wacho e buk mar Daniel ni: “Ng’eyo kit weche nomedre ameda e piny.” Mano ne onego otimore karang’o? E “ndalo mag giko.” (Daniel 12:4) To moloyo, chakore higa mar 1914, Jehova osekonyo jogo madwaro tiyone adier mondo gimed ng’eyo Muma. Gimedo ng’eyo adiera e wi nying Nyasaye kod dwaro mare, misango mar Yesu Kristo kaka rawar, chal mar jo motho, koda wach chier. Ka waweyo mano, joma lamo Jehova osepuonjore bedo gi ngima ma kelonigi mor, kendo ma miyo ji puoyo Nyasaye. Bende gisemedo ng’eyo gima Pinyruodh Nyasaye biro timo, kod kaka obiro rieyo gik moko e piny. Ng’eyo wachno miyo gitimo ang’o? Penjono kelowa e wach machielo ma ne okor ma sani timore e ndalo mag giko.
14. Wach maber mar Pinyruoth oselandi e okang’ maromo nade e ndalogi, to gin jo mage ma lande?
14 Yesu Kristo kane wuoyo e wi “giko mar ndalo,” ne owacho niya: “Kendo Wach Maberni mar pinyruoth nolandre e pinje duto.” (Mathayo 24:3, 14) E piny duto, wach maberni mar Pinyruoth—gima Pinyruoth en, gima obiro timo, kod kaka wanyalo yudo gwethne—ilando e pinje mokalo 230, kendo e dhok mokalo 400. Joneno mag Jehova tara gi tara lando wach maber mar Pinyruoth. “Gia e pinje duto, gi dhoudi duto, gi ogendini duto gi dhok duto.” (Fweny 7:9) Joneno puonjo ji tara gi tara madwaro ng’eyo gima Muma puonjo kuom adier. Gitimo mano ma onge chudo. En gima ber neno kaka weche ma ne okor ei Muma timore, to moloyo ka waparo ni Yesu ne owacho ni ji duto ‘nosin kod’ Jokristo madier!—Luka 21:17.
IBIRO TIMO ANG’O?
15. (a) Be iyie ni wadak e ndalo mag giko, to iyie kamano nikech ang’o? (b) “Giko” nobed nade ne jogo ma kwedo Jehova, to nobed nade ne jogo mobolore e bwo loch mar Pinyruodh Nyasaye?
15 Nikech weche mang’eny ma ne okor ei Muma sani timore, donge iyie ni wadak e ndalo mag giko? Bang’ ka wach maber oselandi e okang’ ma Jehova dwaro, “giko” nyaka nobi. (Mathayo 24:14) “Giko” tiende ni kinde ma Nyasaye biro tieko richo e piny. Jehova biro tiyo kod Yesu kaachiel kod malaike ma nigi teko e tieko jogo duto makwede. (2 Jo Thessalonika 1:6-9) Satan kaachiel gi jochiendene ok nochak owuond ogendini kendo. Bang’ mano, Pinyruodh Nyasaye biro kelo gweth ne jogo duto ma oyie bolore e bwo lochne makare.—Fweny 20:1-3; 21:3-5.
16. Ang’o maber ma onego itim?
16 To nikech giko mar loch Satan chiegni, onego wapenjore niya, ‘Ang’o ma onego bed ni atimo? ’ En gima ber dhi nyime gi puonjruok wach Jehova kaachiel kod gik ma odwaro mondo watim. (Johana 17:3) Bed japuonjre Muma motegno. Bed ka ichokori gi jogo mabende dwaro timo dwach Jehova. (Jo Hibrania 10:24, 25) Med puonjori weche mang’eny ma Jehova Nyasaye osechiwo ne ji e piny mangima, kendo tim lokruok madwarore e kit ngimani mondo ibed gi winjruok maber e kindi gi Nyasaye.—Jakobo 4:8.
17. Ang’o momiyo ketho jo maricho biro yudo ji mang’eny apoya?
17 Yesu ne owacho ni, ji mang’eny ne dhi tamore ranyisi manyiso ni wadak e kinde mag giko. Jo maricho ibiro ketho apoya nono. Giko nobi kaka jakuwo mabiro e seche mag otieno, kendo noyud ji mang’eny apoya. (1 Jo Thessalonika 5:2) Yesu ne ogolo siem kama: “Kaka ndalo mag Nowa nobet, e kaka biro mar Wuod dhano nobedi. Nikech e kaka ndalogo ka ne ataro mar pi podi, ne gichiemo kendo gimetho, ne gikendo bende ne ikendogi nyaka chop chieng’ ma ne Nowa odonjo e yie, to ne ok odonjonigi nyaka ataro nobiro, kendo yuoyogi giduto, e kaka biro mar Wuod dhano bende nobedi.”—Mathayo 24:37-39.
18. En siem mane ma Yesu ne omiyowa ma onego waket e chunywa?
18 Kuom mano, Yesu ne owacho ni jogo ma ne winje niya: ‘Ritreuru uwegi, dipo ka chunyu opong’ gi ich lach, kod mer, gi parruok mag ngimani, mi ndalono upo kochopo kuomu kaka obadho; nikech ndalono nobi opo ji duto modak e piny ngima. To rituru kusayo pile, mondo uyud teko mar tony e magi duto ma nobi, kendo chungo e nyim Wuod dhano [kaka joma oyiego].’ (Luka 21:34-36) Keto weche ma Yesu ne owachogi e chunywa en gima nyiso rieko. Nikech ang’o? En nikech jogo ma Jehova Nyasaye kaachiel gi “Wuod dhano” Yesu Kristo oyie godo, nigi geno mar tony e giko mar loch mar Satan, kendo mar dak nyaka chieng’ e piny manyien majaber ma osekayo machiegni!—Johana 3:16; 2 Petro 3:13.
^ par. 4 Mondo iyudi weche manyiso ni Mikael en nying machielo mar Yesu Kristo, ne Apendiks e ite mag 218-219.
Puonjri Weche Momedore
CHENRO MAR PUONJRUOK MUMA
Ang’o Momiyo Onego Ipuonjri Muma?
Muma osekonyo ji tara gi tara e yudo dwoko mag penjo ma chando pach ji e piny ngima. Be diher ni in be Muma okonyi?


text:
17
Juliew mi twodri Konyowa Nenedi?
Giragora mi jugiriki mi jukristo uweco wang’ ma pol pi Barnaba giku jakwenda Paulo. Jumaco maeno gibino Juliew ma wotho awotha, gibed giliewo cokri mi rundi ma kwong’a. Pirang’o? Gibed gidieng’ akeca pir umego man gimito nia gibed maber i tipo. Paulo uyero nia etie kud ava ‘nidok kendo man niliewo umego’ pi nineno karam bedo migi. Ebedo ayika ni wotho woth ma bor akeca pi nicidho ketho cwiny umego. (Tic mi Jukwenda 15:36) Tin bende, juliew mwa ma wotho awotha gitie kud ava ma rom.
Gibino niketho cwinywa. Jaliew acel acel mi twodri liewo cokri ma tung’ tung’ ma romo 20 kumeni. Etundo i cokriman wang’ ario kubang’ oro man etimo yenga acel i ie. Umego maeno ku mon migi gicopo konyowa ku lembe ma tung’ tung’ ma gidaru ninwang’u i tic pa Mungu. Gi ii ning’eiri kud aradu man judongo, bende gitie ayika nicidho kudwa i tic mi rweyo lembanyong’a man nikonyowa ku telo wi ponji mwa mi Biblia. Juliew eno gitimo tic mi gwoko rombe pa Mungu karacelo ku judong cokri, giketho yioyic mwa bed tek kinde ma gimio ponji i coko man i coko ma dongo.
Gidieng’ piwa ceke. Juliew mi twodri dieng’ akeca i kum thenge mi tipo mi cokri. Gitimo coko karacelo ku judong cokri man jukony tic pi ning’io i mediri mi cokri man pi nimio igi juk iwi kite ma gicopo timo kudo tic migi maber akeca. Gikonyo juyab yo kara gibed ku matoke maber i tic mi rweyo lembanyong’a man gifoyo nineno kite ma jumanyen ubemondo bende i dilo pa Yehova man kite ma gibemediri kudo i tipo. Umego maeno ceke ng’atuman acel acel miire en gire pi nibedo “jatic wadwa, pi bero mwa.” (2 Jukorinto 8:23) Wacikra nilubo yioyic migi man kite ma gimoko kudo ikum lembe mandha.—Juebrania 13:7.
Juliew mi twodri liewo cokri ma tung’ tung’ pi thelembe makani?
Icopo nwang’u kony nenedi ni kadhu kud i liew migi?


text:
LAMED NGEC
Nying Lubanga—Tyen Lokke ki Ticce
I BAIBULLI, kigonyo Jabuli 83:18 nining? New World Translation of the Holy Scriptures gonyo tyeng man ni: “Wek dano gunge ni, in ma nyingi Jehovah, in keni aye Ngat ma Malo loyo i wi lobo ducu.” Baibul mukene mapol bene gonyo tyeng man i yo acel-li. Ento, i pol pa Baibul, nying me Jehovah-ni kikwanyo woko, ka kileyo kakare ki nying dog tic calo “Rwot” nyo “Lacwec.” Nying ango ma omyero obed i tyeng man? Nying dog tic nyo nying me Jehovah-ni?
Nying Lubanga i nukuta me leb Ibru
Tyeng man loko i kom nying. I leb Ibru macon ma kitiyo kwede me coyo lok mapol me Baibul, nying kikome aye kiketo i tyeng man. Onongo kicoyo kit man יהוה (YHWH) i nukuta me leb Ibru. I leb Munu, pol kare gin keto nying man ni “Jehovah.” Nying man mono nonge i tyeng acel keken i Baibul? Pe kumeno. Nying man nonge i but Baibul ma kicoyo i leb Ibru macon cok-cok tyen 7,000 kulu!
Nying Lubanga mono pire tek ma rom mene? Tam kong i kom lega ma Yecu Kricito omiyo macalo lapor. Cakke kit man: “Wonwa ma tye i polo, giwor nyingi maleng.” (Matayo 6:9) Lacen Yecu olego bot Lubanga ni: “Abana, ket deyo i kom nyingi.” Me gamone, Lubanga oloko ki i polo, kun waco ni: “Dong aketo deyo i kome, dok abiketo aye.” (Jon 12:28) Nen ka maleng ni nying Lubanga obedo gin ma pire tek tutwal. Pingo dok jo mukene ma gugonyo Baibul gukwanyo nying man ka guleyo kakare ki nying dog tic?
Nen calo tye tyen lok aryo. Me acel, jo mapol gitamo ni nying-ngi omyero pe kitii kwede pien kit ma kilwongo kwede i kare macon dong pe kingeyo i kare-ni. Leb Ibru macon onongo pe kicoyo ki nukuta me a, e, i, o, u. Pi meno, pe tye ngat mo i kare-ni ma ngeyo atir atir kit ma dano i kare me Baibul onongo gilwongo kwede YHWH. Ento man mono, omyero ogengwa me tic ki nying Lubanga? I kare me Baibul, nying ni Yecu-ni onongo gwok kilwongo ni Yecua nyo ni Yekocua—pe tye ngat mo ma twero niang iye matir. Kadi wa kombeddi, dano i wi lobo ducu gilwongo nying Yecu mapat pat, gilwongo i yo ma nongo dano gungiyo iye i lebgi. Pe gilworo tic ki nying-ngi pien ni pe kingeyo kit ma onongo kilwongo kwede i cencwari me acel. I kit yo acel-li, ka onongo ni icito i lobo mo ma woko, itwero nongo ni dok kilwongo nyingi i yo ma winye mapat i leb mukene. Pi meno, akalakala ma tye i kit me lwongo nying Lubanga i kit macon pe obedo tyen lok ma weko pe omyero kiti kwede.
Tyen lok me aryo ma pol kare kimiyo pi kwanyo nying Lubanga woko ki i Baibul mako tekwaro pa Lujudaya ma yam con. Polgi onongo gitamo ni nying Lubanga omyero pe kilwong matwal. Tam man ojenge i kom niango manok i kom cik me Baibul ma waco ni: “Pe ilwong nying Rwot Lubangani me nono; pien Rwot bimiyo kop loyo dano ma lwongo nyinge me nono.”—Nia 20:7.
Cik man gengo tic ki nying Lubanga i yo marac. Ento mono gengo tic kwede i yo me woro? Pe wa acel. Jo ma gucoyo Baibul i leb Ibru (“Cik Macon”) onongo ducu gubedo jo ma lugen ma onongo gilubo Cik ma Lubanga omiyo bot jo Icrael macon. Man omiyo gutiyo ki nying Lubanga tere tere. Me labolle, guketo i wer mapol ma onongo luworo mapol giwero ki dwan malongo. Lubanga Jehovah bene ociko jo ma giwore me lwongo nyinge, ci jo ma gin luye gulubo. (Joel 2:32; Tic pa Lukwena 2:21) Pi meno, Lukricitayo me kare-ni pe gilworo tic ki nying Lubanga i yo me woro, kit ma Yecu otimo kwede.—Jon 17:26.
Jo ma gugonyo Baibul gutimo bal madit tutwal me leyo nying Lubanga ki nying dog tic. Guweko Lubanga onen calo pe mito bedo larem dok pe paro pi dano, ento Baibul kono cuko cwiny dano me mako ‘larem macok ki Jehovah.’ (Jabuli 25:14) Tam kong i kom ngat ma tye laremi macok atika. Laremwu twero bedo cok nining ka pe ingeyo nyinge? I yo acel-li, ka kiweko dano gubedo ma pe gingeyo nying Lubanga, Jehovah, gibiromo mako wat macok nining ki Lubanga? Medo i kom meno, ka dano pe gitiyo ki nying Lubanga, ci bene pe gibibedo ki ngec ma pire tek i kom tyen lok me nyinge. Nying Lubanga tyene tye ningo?
Lubanga kikome aye ogonyo tyen lok me nyinge bot laticce ma lagen Moses. I kare ma Moses openyo Lubanga pi nyinge, Jehovah ogamo ni: ‘Atwero doko gin mo keken ma amito.’ (Nia 3:14) Baibul me Rotherham bene ogonyo tyeng man ni: “Abidoko kit gin mo keken ma amito.” Pi meno Jehovah twero doko gin mo keken ma mitte me cobo yubbe
Ka onongo in iromo doko kit gin mo keken ma imito kono? Onongo kono itimo gin ango pi luremi? Ka ngat acel i kin-gi kome odoko lit atika, itwero doko daktar ma ladiro ma cango two. Ka laremi mukene orwenyo limme, idoko ngat ma olony ci ikonnye. Ki lok ada, tekowa me miyo kony nok tutwal. Wan ducu tekowa nok. Ka imedde ki kwano Baibul, ibibedo ki ur me neno kit ma Jehovah doko kwede gin mo keken ma mitte me cobo cikkene. Dok cwinye yom me tic ki tekone pi jo ma gimarre. (2 Tekwaro 16:9) Jo ma pe gingeyo nyinge pe gitwero niang kit pa Jehovah mamwonya magi.
Nen kene ni nying me Jehovah-ni omyero kitti kwede i Baibul. Ngeyo tyen lokke kacel ki bedo agonya me tic kwede i worowa konyo matek me moko wat macok ki Jehovah ma obedo Wonwa me polo.*
* Pi ngec mukene i kom nying Lubanga, tyen lokke, ki gin ma miyo myero kiti kwede i woro, nen brocuwa me The Divine Name That Will Endure Forever, ma Lucaden pa Jehovah aye gucoyo.


text:
LAPENY ME 3
Atwero Lok ki Lunyodona Nining?
NGO MA ONONGO IN IBITIMO?
Go kong ni: Man Ceng adek otyeno. Geoffrey, ma tye ki mwaka 17, otyeko ticce woko, dok tye atera me bedo piny ka namo! En oyabo TV ci ojany i wi kom ma en maro loyo.
I cawa meno kikome, Babane otuc i doggola ma cwinye pe yom.
“Geoffrey! Pingo itye ka balo cawa i neno TV ma kun omyero ibed ka konyo omeru matidi ki homework ma kimiye? In pe itimo gin mo keken ma kiwacci!”
Geoffrey onguro lok ni, “Man dok ocako lokke ma jwi-ni.”
Babane odolo bade. “Awobi, iwacci ngo?”
Geoffrey oomo yweyo kun waco ni “Gin mo ku.”
Babane okeco adada dok oloko ki kiniga ni “Pe ilok kweda kumeno!”
Ka onongo nene itye Geoffrey, kono itimo ngo me juko daa-ni?
TAM KONG!
Nywako lok ki lunyodoni tye calo dwoyo mutoka. Ka inongo kigengo yo moni woko, ibitemme me yenyo yo mukene.
ME LABOLLE:
Anyaka mo ma nyinge Leah owaco ni, “Anongo ni lok ki babana tek tutwal. I kine mukene aloko kwede pi kare mo, ci en penya ni, ‘Timma kica, ibedo ka lok kweda?’”
LEAH OLO TWERO YERO ME TIMO JAMI ADEK.
Ored i wi babane.
Leah ored ni, “Man obedo gin ma pire tek! Winy lokka ya!”
Okwer lok ki babane.
Leah owek lok ki babane i kom pekone.
Okur kare mupore, ci oyab lok ki babane doki.
Leah olok ki babane wang ki wang lacen, nyo ocone waraga i kom pekone.
Tam ango ma in itwero miyo Leah ni oyer?
TAM KONG: Won Leah tye ki tam mapol i wiye
Kadi bed Yero Tam me 2 romo bedo yo mayot loyo, ento pe nyuto ryeko. Pingo? Pien ni me lweny ki pekkine, Leah myero olok ki babane
Ka Leah Oyero Tam me 3, ci en pe biye ni ariya man ogenge ki tute me lok ki babane. Me ka meno, en temo nyamo lok man i kare mukene. Dok ka Leah oyero me coyo waraga bot babane, en twero winyo maber ber cutcut.
Coyo waraga bene romo konye me yero nyig lok mupore me tito pekone kikome. Ka won Leah okwano waraga-ni, en biniang gin ma Leah onongo mito titte dok man romo konye me niang peko pa nyare maber. Pi man, Yero Tam me 3 bikelo adwogi maber bot Leah ki babane. Kadi oyero me lok ki wonne wang ki wang nyo coyo waraga bote, timo man rwatte ki tira me Baibul ni “watamu pi gin ma kelo kuc.”
Tam ango mukene ma Leah twero yero me lubone?
Tam kong i kom gin mukene, ci ico piny i kabedo ma kiweko odong nono-ni. Co bene adwogi ma twero bino pi yero me lubo tam meno.
GWOKKE KI LOKO LOK MA KELO TAM MAPAT
Wi opo ni, gin ma iwaco ki gin ma lunyodoni niang ki i lokki i cawa mukene pe rwatte.
ME LAPORE:
Lunyodoni romo penyi pingo wangi col. Iromo gamo ni, “Pe amito lok iye.”
Ento lunyodoni gubiniang calo iwaco ni: “An pe agenowu, pe atwero lok kwedwu. Abiloko ki lurema i kom peko man ento pe abiloko kwedwu.”
Go kong ni itye ka yelle ki peko mo dok lanyodoni mito konyi, ento iwaco ni: “Pe ipar. Atwero cobone kena.”
Lunyodoni giromo niang lokki nining?
Itwero dok i lok pa lanyodoni i yo maber nining?


text:
DUL ME ANGWEN
Yecu Kricito En Anga?
1, 2. (a) Tika ada itwero wacci ingeyo ngat mo ma oywek ka ingeyo nyinge keken? Tit kong. (b) Ngo ma dano giye i kom Yecu?
TYE dano mapol ma guywek i wi lobo-ni. Romo bedo ni ingeyo nying ngat mo ma oywek. Ento kadi bed ingeyo nyinge, pe te lokke ni dong ingeye maber. Pe te lokke ni ingeyo lok ducu ma i kome ki kit dano ango ma en obedo.
2 Romo bedo ni dong iwinyo pi Yecu Kricito, kadi bed en okwo i lobo mwaki makato 2,000 angec. Kadi bed kit meno, jo mapol pe gingeyo kit dano ango ma Yecu obedo. Jo mogo giwacci en obedo laco ma kite ber, jo mukene giwacci en obedo lanebi, dok jo mukene gitamo ni en obedo Lubanga. In kono itamo ningo?
3. Pingo pire tek pi in me ngeyo Lubanga Jehovah ki Yecu Kricito?
3 Pire tek pi in me ngeyo lok ada i kom Yecu. Pingo? Baibul wacciwa ni: ‘Man en kwo ma pe tum, ni ginge in Lubanga acel me ada, ki Yecu Kricito ma yam ioro.’ (Jon 17:3) Ada, ka ingeyo lok ada i kom Jehovah ki Yecu, itwero nongo kwo ma pe tum i paradic i lobo kany. (Jon 14:6) Medo i kom meno, ngeyo lok i kom Yecu bikonyi pien en aye lanen ma pud dong ber loyo i kom kit me kwo ki kit me tero jo mukene. (Jon 13:34, 35) I Dul me 1, wapwonyo lok ada i kom Lubanga. Kombeddi, kong dong wanenu gin ma Baibul pwonyo i kom Yecu.
WATYEKO NONGO MECIYA!
4. Nying dog tic me “Meciya” ki “Kricito” tyen lokke ngo?
4 Con ma peya kinywalo Yecu, Jehovah onongo ocikke i Baibul ni ebicwalo Meciya, nyo Kricito. Nyig lok me “Meciya” oa ki i leb Ibru, ki “Kricito” oa ki i leb Grik. Nying dog tic magi ducu loko i kom ngat ma Lubanga onongo biwiro ci miye rwom ma pire tek. Meciya bimiyo cikke pa Lubanga ducu cobbe kakare. Yecu bene twero konyi i kare-ni. Ento ma peya kinywalo Yecu, jo mapol gubedo ka penye kekengi ni, ‘Meciya mono bibedo nga?’
5. Lupwonnye pa Yecu tika onongo giye ni en aye Meciya?
5 Lupwonnye pa Yecu onongo gipe ki akalakala mo ni en aye Meciya ma giciko pire-ni. (Jon 1:41) Me labolle, Cimon Petero owaco bot Yecu ni: “In i Kricito.” (Matayo 16:16) Watwero mokone nining ni Yecu aye Meciya?
6. I yo ango ma Jehovah okonyo kwede jo ma cwinygi tye atir me ngeyo anga ma Meciya obedo?
6 Con ma peya kinywalo Yecu, lunebi pa Lubanga gucoyo lok mapol ma onongo bikonyo dano me ngeyo Meciya. I yo ma nining? Go kong ni kiwacci ni iwot i bac pak ka gamo ngat mo ma peya irwatte kwede. Ka kitito boti maber kit ma ngat meno nen kwede, ci itwero nonge. I yo acel-lu, Jehovah otiyo ki lunebine me tittiwa gin ma Meciya bitimone ki gin ma bitimme i kom Meciya. Cobbe pa lok pa lunebi magi konyo jo ma cwinygi atir me ngeyo ni Yecu obedo Meciya.
7. Lok pa lunebi aryo mene ma ginyuto ni Yecu aye obedo Meciya?
7 Kong wanenu lok pa lunebi aryo ma lubbe ki Meciya. Mukwongo, mwaki 700 ma peya kinywalo Yecu, lanebi Mika otito ni kibinywalo Meciya i boma matidi me Beterekem. (Mika 5:2) Dok kinywalo Yecu i boma meno kikome! (Matayo 2:1, 3-9) Me aryo, lanebi Daniel otito ni Meciya onongo bibino i mwaka 29 K.M. (Daniel 9:25) Magi obedo lok pa lunebi aryo keken i kin mapol ma ginyuto ka maleng ni Yecu aye Meciya ma kiciko pire-ni.
8, 9. Ngo ma otimme i kare ma Yecu onongo batija ma onyuto ka maleng ni en aye Meciya?
8 Jehovah onyuto ka maleng ni Yecu aye Meciya. Lubanga ocikke me miyo lanyut mo bot Jon Labatija wek en onge ngat ma Meciya obedo. I kare ma Yecu ocito bot Jon wek enong batija i Kulu Jordan i mwaka 29 K.M., Jon oneno lanyut meno. Baibul wacciwa gin mutimme: “I kare ma dong gityeko batija Yecu, ci en okatti woko ki i pii oyotoyot; cutcut polo oyabbe, ci oneno cwiny maleng pa Lubanga ma bino kun lyanne piny macalo akuri, ci opye i kome. Ci dwan ocako winnye ma a ki i polo ma wacci, ‘Man aye Woda ma amare, ma cwinya yom i kome.’” (Matayo 3:16, 17). I kare ma Jon oneno lanyut ki wange dok owinyo ki ite, en ongeyo ni Yecu aye Meciya. (Jon 1:32-34) I nino meno, ma Jehovah oonyo cwiny mere i kom Yecu, en odoko Meciya. En ngat ma Lubanga ocimo me bedo Laloc ki Kabaka.
9 Lok pa lunebi me Baibul, lok ma oa ki i dog Jehovah, ki dong lanyut ma En omiyo i kare ma Yecu onongo batija moko ni Yecu aye Meciya. Ento Yecu mono oa ki kwene, dok en obedo dano ma nining? Kong wanenu gin ma Baibul waco.
YECU MONO OA KI KWENE?
10. Gin ango ma Baibul pwony i kom kwo pa Yecu ma peya obino i lobo?
10 Baibul pwonyo ni Yecu okwo i polo pi kare malac ma peya obino i lobo. Mika owaco ni Meciya oa wa “i kare macon mada.” (Mika 5:2) Yecu kikome owaco tyen mapol ni ebedo i polo ma peya kinywale macalo dano i lobo. (Kwan Jon 3:13; 6:38, 62; 17:4, 5.) Kadi bed ma Yecu peya obino i lobo, en onongo tye ki wat macok mada ki Jehovah.
11. Pingo Yecu pire tek mada bot Jehovah?
11 Yecu pire tek mada bot Jehovah. Pingo? Pien Lubanga ocweyo en mukwongo ma peya ocweyo jami ki dano mukene-ni. Pi meno, kilwongo Yecu ni “latin kayo me ginaketa ducu.” * (Jo Kolocai 1:15) Jehovah bene maro Yecu mada pien en keken aye Jehovah ocweyo en kikome. Man aye gin mumiyo kilwonge ni “Wode acel keken.” (Jon 3:16) Yecu keken aye bene Jehovah otiyo kwede me cweyo jami mukene-ni ducu. (Jo Kolocai 1:16) Yecu keken aye bene kilwongo ni “Lok,” pien Jehovah otiyo kwede me tito lokke bot lumalaika ki dano.
12. Wangeyo nining ni Yecu ki Lubanga pe girom?
12 Jo mukene giwacci Yecu ki Lubanga girom aroma. Ento meno pe obedo gin ma Baibul pwonyo. Baibul wacci kicweyo Yecu acweya, ma te lokke ni Yecu gire obedo ki acakkine. Ento Jehovah, ma ocweyo jami ducu-ni, acakkine pe. (Jabuli 90:2) Macalo Wod pa Lubanga, Yecu pe otemme me bedo Lubanga. Baibul otito atir ka maleng ni Won dit kato Wod. (Kwan Jon 14:28; 1 Jo Korint 11:3.) Jehovah keken aye obedo “Lubanga Won Twer Ducu.” (Acakki 17:1) En aye ngat ma pud dong dit dok tek loyo i polo ki lobo.
13. Pingo Baibul waco ni Yecu obedo “cal pa Lubanga ma pe nen-ni”?
13 Jehovah ki Wode Yecu gutiyo kacel pi mwaki bilion mapol ma polo ki lobo onongo peya kicweyogi. Myero obed ni onongo gimarre mada! (Jon 3:35; 14:31) Yecu obedo ka nyuto kit wonne kikome, mumiyo Baibul lwonge ni “cal pa Lubanga ma pe nen-ni.”
14. I yo ango ma kinywalo kwede Wod pa Jehovah ma pire tek-ki macalo dano?
14 Wod pa Jehovah man ma pire tek tutwal-li oweko polo labongo dic mo wek kinywale i lobo macalo dano. Man otwere nining? Jehovah otimo tango i kare ma onako kwo pa latinne ki i polo ci oketo i i Maliam ma onongo peya ongeyo laco. I yo man, onongo pe mitte ni Yecu obed ki wonne ma dano. Pi man Maliam onywalo wode ma pe ki roc, ci kicako nyinge ni Yecu.
YECU OBEDO DANO MA NINING?
15. Waromo ngeyo Jehovah nining?
15 Itwero pwonyo jami mapol i kom Yecu, kwone, ki kite, ka ibedo ka kwano bukke pa Matayo, Marako, Luka, ki Jon. Bukke magi kilwongogi ni Jiri. Kit macalo Yecu olubo kit wonne macok-ki, gin ma ibikwano i kom Yecu bikonyi me ngeyo Jehovah bene maber. Man aye gin mumiyo Yecu owaco ni: “Ngat ma oneno an dong oneno Won.”
16. Gin ango ma Yecu opwonyo? Pwony pa Yecu oa ki kwene?
16 Dano mapol onongo gilwongo Yecu ni “Lapwony.” (Jon 1:38; 13:13) Gin ma pire tek ma en opwonyo aye “lok me kwena maber me Ker pa Lubanga.” Ker meno obedo gin ango? Obedo gamente pa Lubanga ma biloyo lobo ki i polo dok bikelo mot bot dano ducu ma gin luwiny bot Lubanga. (Matayo 4:23) Jami ducu ma Yecu opwonyo oa ki bot Jehovah. Yecu owaco ni: “Pwony ma apwonyo pe mera kikoma, ento pa ngat ma ceng oora.” (Jon 7:16) Yecu onongo ngeyo ni Jehovah mito ni jo ducu gunge lok me kwena maber man ni Ker pa Lubanga aye biloyo lobo.
17. Yecu opwonyo ki ka kwene? Pingo en otiyo matek me pwonyo dano?
17 Yecu opwonyo ki ka kwene? Ka mo keken ma en onongo iye dano. En opwonyo i kin paci, boma, caro, cuk, i kacokke, ki i gangi pa dano. En pe obedo ki tam ni dano aye myero gubin bote. Pol kare, en aye onongo woto botgi. (Marako 6:56; Luka 19:5, 6) Yecu otiyo matek ki kerone dok ocwalo cawa malac i pwonyo dano. Pingo? Pien en onongo ngeyo ni Lubanga mito ni etim tic meno dok bene en onongo woro dog Wonne kare ducu. (Jon 8:28, 29) Yecu bene otito kwena pien en onongo paro pi dano mada. (Kwan Matayo 9:35, 36.) En oneno ni lupwonye dini onongo pe gipwonyo lok ada i kom Lubanga ki Ker-re. Dong en onongo mito konyo jo mapol kit ma en twero me winyo kwena maber-ri.
18. Kit pa Yecu mene ma in imaro tutwal?
18 Yecu obedo laco ma maro dano dok paro pigi. En onongo lakica dok lok kwede yot. Kadi wa lutino onongo gimaro bedo bote. (Marako 10:13-16) Yecu pe opoko kin dano. En onongo dag camucana ki ngolo kop alenga. (Matayo 21:12, 13) En okwo i kare ma onongo kidiyo mon, pe kiworogi dok kiterogi marac. Kadi bed kit meno, Yecu onongo tero mon i yo maber dok ki woro. (Jon 4:9, 27) Yecu bene onongo obedo ngat mamwol. Me labolle, i otyeno mo acel en olwoko tyen lukwenane, kun meno onongo obedo tic ma opii aye timo.
19. Labol ango ma nyuto ni Yecu onongo ngeyo miti pa dano dok bene mito konyogi?
19 Yecu onongo ngeyo gin ma dano ducu mito, dok en onongo mito konyogi. Man onen ka maleng i kare ma en otiyo ki teko pa Lubanga me cango lutwo. (Matayo 14:14) Me labolle, dano mo ma ladobo obino bot Yecu ci owacce ni: “Ka imito, itwero lonyo koma.” Yecu owinyo malit pi arem ki canne pa laco-ni. Kica omake i kom laco-ni dok onongo mito konye. Pi meno, Yecu oryeyo bade ci ogudo kom laco-ni kun wacce ni: “Amito; komi olony.” Laco ma kome lit-ti otugi cang woko! (Marako 1:40-42) Tam kong kit ma laco ma tye ki dobo-ni owinyo kwede!
EN OBEDO LAGEN BOT WONNE KARE DUCU
20, 21. Pingo waromo wacci Yecu aye pud dong lanen maber loyo me bedo lawiny bot Lubanga?
20 Yecu obedo lanen maber loyo me bedo lawiny bot Lubanga. Kadi bed en owok ki peko mapol dok lumonene gutere marac, en omedde ki bedo lagen bot Wonne. Me labolle, Yecu pe otimo bal i kare ma Catan otemo bite. (Matayo 4:1-11) Lupaco pa Yecu kikome pe guye ni Yecu obedo Meciya dok guwaco ni “en opo woko,” ento Yecu omedde ameda ki timo tic pa Lubanga. (Marako 3:21) I kare ma lumone pa Yecu gudoko ger i kome, en omedde ki bedo lagen bot Lubanga dok pe otemo keto awano i komgi.
21 Kadi bed Yecu oto ki twon arem malit ma giketo i kome, en obedo lagen bot Jehovah. (Kwan Jo Pilipi 2:8.) Tam kong twon alany ma en owoto ki iye i nino me tone. Kimake, lucaden ma lugoba guwaco ni en oyeto Lubanga, lungolkop alenga gungolo to i wiye, lwak guyete, dok bene acikari gupwode magwar ka dong gigure i kom yat. I kare ma en cok to, okok ki dwan malongo ni: “Dong otum.” (Jon 19:30) I nge nino adek ma Yecu dong oto woko, Jehovah ocere ka omiye kom me cwiny. (1 Petero 3:18) I nge cabit mogo manok, Yecu odok i polo ci “obedo piny i nget Lubanga tung acuc,” kun kuro kare ma Lubanga bikete macalo Kabaka.
22. Gen ango ma wan watye kwede kombeddi pien Yecu obedo lagen bot Wonne?
22 Kit ma Yecu obedo lagen bot Wonne-ni, wan dong watye ki gen me kwo pi naka i paradic i lobo kany, kit ma Jehovah ociko kwede. I dul ma lubo man, wabinyamo kit ma to pa Yecu omiyo twere piwa me bedo kwo pi naka.
^ para. 11 Jehovah kilwonge ni Won pien en Lacwec. (Icaya 64:8) Yecu kilwonge ni Wod pa Lubanga pien Jehovah aye ocweyo en. Lumalaika, kacel ki Adam bene, kilwongogi ni awobe pa Lubanga.—Yubu 1:6; Luka 3:38.


text:
LOK MA I POK NGEYE | TIKA NGEC ME CAYAN OLEYO KA BAIBUL?
Kit ma Cayan Gudo Kwede Kwoni
Ma lubbe ki dikconari mo acel, cayan obedo “ngec ma ginongo macalo adwogi me ngiyo ki dok kwedo matut me niang ka gin moni jenge i kom lok ada.” Timo jami meno ducu pol kare pe yot dok balo cwinywa. Lucayan pol kare gitute me ngiyo ki dok kwedo gin moni i yo matut pi cabit, dwe, nyo bene pi mwaki mapol. I kine mukene tutegi-ni pe nyako nyige, ento pol kare kelo adwogi maber bot dano. Kong wanenu labol mogo.
Kampuni mo ma tye i lobo Ulaya oribo kacel plastic matego ki lali pii ma rwomme lamal me yubo gin mo me liyo pii macol wek two pe omak dano ka gumato. Jami tic macalo meno pol kare kitiyo kwedgi i can ma poto atura, calo oyengyeng ma otimme i lobo Haiti i 2010.
Malo i pol tye nyonyo mo ma kilwongo ni Global Positioning System (GPS) ma konyi me ngeyo ka ma ibicito iye. Onongo kiyubo tutwalle me konyo lumony, lungwec ki mutoka, ludwo dege, lukwang yeya, ludwar kacel ki jo ma ito godi wek pe gurweny. Watye ki pwoc madit bot lucayan pi yubo GPS ma dong oweko wot ka mo keken yot adada.
Tika itiyo ki cim cing, kompiuta, onyo Intanet? Tika itye ka neno alokaloka i yotkomi nyo twoni dong ocang pi ngec pa ludaktari ma odongo malo-ni? Tika iwoto ki dege? Ka tye kumeno, ci itye ka nongo adwogi maber pien cayan oweko kwo yot. Cayan okelo alokaloka maber i kwoni i yo mapol.
KA MA DIRO ME CAYAN ME KARENI GIK IYE
Me dongo dirogi, lucayan i kareni gikwedo matut me niang lok i kom ginacweya. Lukwed lok kom Nuclear gitye ka medde ki tic matek me niang kit ma atom tiyo kwede, ki jo ma gukwano lok i kom jami ma tye i dan polo gikwedo kit ma lobo ki polo gucakke kwede mwaki bilion mapol mukato angec. Pien gin gungiyo dok gukwedo matut kadi wa lok i kom jami ma pe kiromo niang iye, lucayan mogo gitamo ni ka Lubanga ma kicoyo pire i Baibul-li tye, ci onongo myero ginong kome.
Lucayan kacel ki luryeko mogo gidonyo matut adada. Gitimo gin ma lacoc mo me cayan, ma nyinge Amir D. Aczel lwongo ni “pyem me cayan ma weko dano gitamo ni Lubanga pe.” Me labolle, dano mo ma okwano lok me cayan dok ngene i twok lobo lung owaco ni “pien pe tye gin mo ma nyuto ni Lubanga ma ocweyo polo ki lobo-ni tye, man moko atir labongo akalakala ni lubanga ma kit meno peke.” Mukene giwaco ni Lubanga me Baibul timo jami i yo me “tango.” *
Ento, lapeny ma myero wapenye kwede aye ni: Tika lucayan dong gukwedo jami ducu ma kwako loboni ma weko gibedo labongo akalakala mo keken? Lagamme tye macek ni pe. Cayan okelo alokaloka ma pigi tego ento lucayan giye ni tye jami mapol ma pe kingeyogi nyo mukene ma dano pe bingeyogi matwal. Steven Weinberg, lacayan mo ma oloyo mot pi ngecce matut i kom ginacweya owaco ni: “Pe wabingeyo jami ducu ki pete tere ducu.” Martin Rees ma bedo i lobo Britian dok okwano lok i kom jami ma tye i dan polo i yo matut ocoyo ni: “Tye jami mogo ma dano pe gibiniang iye matwal.” Ki lok ada, tye jami mogo ma gicweyogi acweya, cakke ki matidine calo nyig kom oo kwede i wa jami mogo madongo, pud tye ma omako wi lucayan adada ma pe giniang lok komgi. Nen kong labol magi:
Jo ma gikwano lok i kom jami makwo pe gingeyo jami ma timme i nyig kom dano. Kit ma nyig kom tiyo kwede ki teko, kit ma giyubo kwede ki moc cam [protiens], ki dok kit ma gipokke kwede pud gitye i kin lapeny ma lucayan peya gunongo lagamgi.
Teko ma ywayo jami dwoko piny guduwa cawa ducu nino ki nino. Ento inongo ni man obedo gin ma okalo ngec pa lucayan woko. Pe gingeyo kit ma teko ma ywayo jami dwoko piny ywayo kwede ki dano dwoko piny ka opye malo nyo kit ma gwoko kwede ki dwe ka tye ka lwore lobo.
Lukwed lok i kom jami ma tye i dan polo gibyeko ni meno tye jami makato pacen 95 pa jami ma gitye i polo ki lobo ma lapim piny ma lucayan gitiyo kwede pe romo nenogi ki niang lok komgi. Gupoko jami magi i dul aryo dark matter ki dark energy. Pe gingeyo kit ma jami magi gitye kwede.
Tye jami mogo ma lucayan pe gingeyo dok man wekogi ki ur madit adada. Pingo man pire tek? Lacayan mo muywek adada ocoyo ni: “Kwiya piny aye ma oumo ngecwa woko. Ki tung bota, kwo ma jenge i kom cayan weko abedo ki ur pien dano gijenge i kom kwedgi labongo penyo tam pa jo mukene.”
Pi meno, ka ce ipenye kekeni ka gwok nyo cayan obileyo ka wang Baibul dok weko dano pe gibedo ki niye i kom Lubanga, ci tam kong i kom lok man: Ka lucayan ma giryek dok gitye ki jami tic matego adada-ni pud ngecgi nok i kom ginacweya, ci tika pore me wacone ni pe tye gin mo ma ongayo wang lucayan ka odok i lok me kwedo jami? Me ketone macek, kidolo te lok mo ma kicoyo i Encyclopedia Britannica ma lubbe ki kit ma kwedo lok i kom jami ma tye i dan polo ocakke ki dok odongo kwede ni: “I nge kwano lok i kom jami ma tye i dan polo pi mwaki 4,000 kulu, lok i kom polo ki lobo odoko gin ma niang iye yot i kareni ka iporo ki kare pa jo Babilon.”
Lucaden pa Jehovah giworo tam pa ngat acel acel ma lubbe ki lok man. Watute me lubo tira man me Baibul ma waco ni: “Wuwek jo ducu gunge mwolo ma wutye kwede.” (Jo Pilipi 4:5) Ki cwiny man, wakwayi me ngiyo kit ma cayan rwatte kwede ki lok me Baibul.
^ para. 9 Jo mogo gikwero pwony me Baibul ma lubbe ki pwony ma kanica okati kwede i kare mukato angec ki dong i kareni ma wacci Lubanga ocweyo lobo i nino abicel keken, ma nino acel acel tye ki cawa 24.


text:
PONJI MIR 9
Icopo Timo Ang’o Kara Kwo mi Juruot Peri Ubed ku Mutoro?
1. Pirang’o kiewo nyom i bang’ leta pire tie tek akeca kara mutoro bed unuti i ot?
Lembanyong’a uai i bang’ Yehova, Mungu ma jamutoro man m’umito juruot bende ukwo ku mutoro. (1 Timoteo 1:11) En re ma ecaku the nyom kunoke gamiri. Nyomo iwang’ leta pire tie tek akeca kara juruot ukwo ku mutoro, pilembe ka jutimo kumeno, jutungo awiya i kwiocwiny man ma cwinyjo tek, awiyane de bedo i kwiocwiny man ma cwinygi tek. Jukristo ucikri niworo cik mi ng’om migi iwi kiewo nyom i bang’ leta.
Nen pa Mungu tie ang’o iwi gamiri? Mungu mito nia gamiri ubed ni dikiri ma nja i kind nico ku dhaku. Yehova mito nia nico ku dhaku, ng’atuman uribre ku jadhoge mi nyom kende ento ku ng’atu mange ma woko ngo. (Juebrania 13:4) Edagu lalu nyom. (Malaki 2:16) Ento eyio nia jukristo gilal nyom migi man gidok ginyom ku ng’atu mange nang’u ndhu jadhog’gi mi nyom utimo gier, niwacu uribre ku ng’atu mange.
2. Lemb’ang’o m’ukwayu ng’atuman i kind nico ku dhaku utim ni wadi?
Yehova ucwio ng’atu ma nico man ng’atu ma dhaku kara ng’atuman ubed ku yeny pa wadi i lembe ma tung’tung’ mi gamiri. (Thangambere 2:18) Calu nico re m’utie jawiot, en re m’ukwayu ebed makwong’a ikum pong’o yeny mi kum mi juruot pare man niponjogi ku lembe pa Mungu. Ecikre ni nyutho mer ma jutwoniri kudo gijo ni dhaku pare. Nico ku dhaku, ukwayu ng’atuman umar man uwor jadoge mi nyom. Calu co zoo ku mon de zoo gitie leng’ ungo, ponjo niwekolembe kunoke nitimo kisa tie gin ma pire tek akeca kara mutoro ubed nuti i gamiri.
3. Nyo itie agonya ni weko cen gamiri ma mutoro mbe i ie?
Kan wunwang’u peko i nyom mwu, ukwayu wun ario ceke ng’atuman utim kero ni nyutho mer ni jadhoge mi nyom. (1 Jukorinto 13:4, 5) Lembe pa Mungu uyero ngo nia pokiri re m’utie yo mi daru lembe mabewok wang’ mapol i gamiri.
4. Awiya: Mungu ubemito wutim ang’o?
Yehova mito wubed ku mutoro. Pieno, emio iwu juk ma ber iwi kite ma wucopo kwo ko ku mutoro i aradu mwu. Emito wunwang’ kony ni kadhu kud i rieko mi junyodo mwu man lembe ma gidaru neno i kwo migi. (Jukolosai 3:20) Yehova tie Jacwic mwu, pieno emito bende wutim gin ma en ku wode gibekwayu i beng’wu kara wukwo ku mutoro.
5. Junyodo: wucopo timo ang’o kara awiya mwu ukwo ku mutoro?
Ukwayu wutim tic matek kara awiya mwu unwang’ cam, kabedo, man kendi. (1 Timoteo 5:8) Ento, kara awiya mwu ukwo ku mutoro, ukwayu bende wuponjgi nimaru Mungu man niyenyo ning’eyo cu i wiye. (Juefeso 6:4) Lapor mwu ma wubenyutho kudo mer ni Mungu copo telo awiya mwu akeca kara gilub batiendwu. Kan wubeponjogi ni kadhu kud i Lembe pa Mungu, ponjine copo konyo gin bende gibed ku paru mi timo ni Yehova.
Awiya nwang’u kony lee ka jubefoyogi man jubeketho cwinygi. Ento gitie bende ku yeny mi matira man mi teloith. Ng’iyo awiya ku lembe maeno gwokogi i kum kura ma copo ketho gikos nibedo ku mutoro i kwo migi. (Lembrieko 22:15) Ento, ukwayu ngo matira ubed ku kwinyo lee man ku kero i ie.
Jumulembe pa Yehova bewodho buku ma tung’ tung’ ma jugoro akeca pi nikonyo junyodo man awiya. Buku maeno zoo ucungo iwi Biblia.
PONJ LEMBE LEE AKECA
JURUOT PERI COPO BEDO KUD ANYONG’A
Jengiri iwi Mungu kara gamiri peri bed kud anyong’a
Nipenjiri ku penji moko ario mayot copo nikonyi kara iyik gamiri peri.
JURUOT PERI COPO BEDO KUD ANYONG’A
Kite ma jucopo niyiko ko lembe
Timolembe i ayi ma cu copo kelo tung’ tung’ ikind gamiri ma tek man ma kud anyong’a ku gamiri ma ng’ic man ma ku peko.


text:
WACH MADUONG’ MA GASET WUOYOE | KAKA WANYALO KEDO GI PARRUOK MAG NGIMA
Parruok e Wi Weche mag Joot
Miyo miluongo ni Janet ma ae owuo kuome e sula motelo wacho kama: “Matin nono bang’ ka wuonwa nosetho, chwora nonyisa ni osechako osiep gi dhako moro. Mapiyo bang’ mano, nobiro mokawo gigene duto moweya an gi nyithindwa ariyo.” Janet noyudo tich, kata kamano pesa ma ne ichule ne ok rom chulo ot ma ne gidakie. Bende, osekalo e pek mamoko mopogore gi mag yuto. Owacho niya: “Ne an gi parruok mang’eny ahinya nikech ting’ momedore ma koro ne an-go. Ne litna ni koro ok nanyal miyo nyithinda gik ma jonyuol ma moko ne miyo nyithindgi. To pod nyaka sani, chunya chandorega kaparo kaka ji nena gi nyithinda. Dibed ni giwuoro gimomiyo ne ok atimo duto ma anyalo mondo ares kend marwa?”
Lamo kod bedo osiep Nyasaye e ma osekonyo Janet nyagruok gi parruok mang’eny. Janet medo wacho kama: “Parruok medorega seche mag otieno nikech koro piny oling’, kendo ok anyal golo pacha kuom gik ma kelona parruok. Lamo kod somo Muma e ma konyaga nindo. Ndiko ma ahero ahinya en Jo-Filipi 4:6, 7, ma wacho niya: ‘Kik ubed gi parruok e wi gimoro amora, to kuom gik moko duto, kulamo kendo kusayo kaachiel gi goyo erokamano, nyisuru Nyasaye kwayo; eka kuwe mar Nyasaye ma loyo ng’eyo duto biro rito chunyu kod pachu.’ Kinde mang’eny asebedo kalemo gotieno kendo Jehova osehoyo chunya ahinya.”
Yesu nowacho weche ma jiwowa ahinya ka ne owuoyo e wi lamo e twak ma ne ogolo e got. Ne owacho niya: “Wuonu ong’eyo gik muchando kata ka pok ukwaye.” (Mathayo 6:8) Omiyo, dwarore ni wakwaye gik mwachando. Lamo e yo maduong’ie moloyo ma konyowa ‘sudo machiegni gi Nyasaye.’ Ka watimo kamano, to Nyasaye bende ‘nosud irwa.’—Jakobo 4:8.
Adier, lamo ok miwa mana chuny mokuwe kende sama wanyiso Nyasaye gik ma chandowa. To Jehova ma e ‘jawinj kwayo mar ji,’ oikore konyo jogo ma oketo yiegi kuome. (Zaburi 65:2) Mano e momiyo Yesu nopuonjo jolupne mondo “gilam kinde duto ma ok giwe.” (Luka 18:1) Nyaka wadhi nyime kwayo Nyasaye mondo okonywa kendo otawa, ka wan gadier ni obiro guedhowa nikech yie ma wan-go. Ok onego waket kiawa kabe en gi nyalo mar konyowa, kendo ni ogombo timo kamano. Omiyo, ka ‘walemo kinde duto’ ma ok wariwo gi kiawa, wanyiso ni wan gi yie motegno.
BEDO GI YIE TIENDE EN ANG’O?
Bedo gi yie tiende en ang’o? Yie oriwo ‘ng’eyo’ Nyasaye kaka ng’at mantie adier. (Johana 17:3) Wachako ng’eyo Nyasaye kuom somo pache e Muma. Muma nyisowa ni odewo ng’ato ka ng’ato, kendo oikore konyowa. Kata kamano, yie madier ok en mana ng’eyo weche moko e wi Nyasaye. Yie bende oriwo bedo gi osiep motegno gi Nyasaye. Osiep ma kamano ok bedie mana kuom odiechieng’ achiel. Yiewa “siko ka dongo” kaka wamedo puonjore e wi Nyasaye, ka ‘watimo gik ma more,’ kendo neno kaka okonyowa. (2 Jo-Korintho 10:15; Johana 8:29) Yie ma kamano e ma ne okonyo Janet nyagruok gi parruok.
Janet wacho niya: “Neno kaka Jehova konya pile ka pile osekonya bedo gi yie motegno. Kinde mang’eny ne waromo gi chandruoge ma ne nenore ni ok wanyal loyo. To bang’ lemo ding’eny, Jehova ne yawonwa yo, e yo ma ne ok anyal paro. Sama agoyone erokamano, mano konyaga paro gik moko duto mosetimona. Kinde duto osebedo kokonyowa e sa ma wadwaroe kony, to moloyo sama yore duto odinorenwa. Kendo osekonya yudo osiepe moluoro Nyasaye. Kinde duto giikore konya, kendo giketo ne nyithinda ranyisi maber.” *
“Koro aseng’eyo gimomiyo Jehova wacho e Malaki 2:16 ni ‘asin gi riembo dhako.’ Dichwo kata dhako ma jaode ondhogo nigi lit ahinya. Higni mang’eny osekalo nyaka ne chwora weya, to pod seche moko awinjoga ka an kenda kendo ni an ng’at ma nono. Sama awinjo kamano, amanyoga yore ma anyalo konyogo ng’at machielo, kendo timo kamano konyaga ahinya.” Janet oseyudo kony kuom luwo puonj mar Muma ma jiwowa ni kik wapogre kar kendwa. *—Ngeche 18:1.
Nyasaye en “wuon nyithi kiye, gi jang’ad buch mond liete.”
Janet medo wacho kama: “Gima duong’ ma osehoyo chunya ahinya en ng’eyo ni Nyasaye en ‘wuon nyithi kiye, gi jang’ad buch mond liete.’ En ok onyal jwang’owa kaka chwora ne otimonwa.” (Zaburi 68:5) Janet ong’eyo ni Nyasaye ok tem ng’ato gi “gik maricho.” Mopogore gi mano, ochiwo rieko “ne ji duto e yo mogundho,” kendo omiyowa “teko mokalo mapile” mondo okonywa nyagore gi parruok.—Jakobo 1:5, 13; 2 Jo-Korintho 4:7.
To nade ka waparore nikech masiche ma timore e alworawa?
^ par. 10 Mondo iyud weche momedore ma nyalo konyi nyagruok gi parruok, som Amkeni! ma Julai 2015, ma wiye wacho ni, “Je, Unaongoza Maisha Yako?” ma yudore e websaitwa mar www.jw.org/sw.