text:
Sigana mar 38: Ji 12 Odhi Nono Piny
NG’I ane olemo ma jogi oting’o. Ne ane kaka saga mar mzabibuno duong’. Ji ariyo ema nyalo ting’e koriwe e yath. Ne ane olembe mamokogo. Olemo maberni ne oa kanye? E piny Kanaan. Ng’e maber ni Kanaan e kama Abraham, Isaka koda Jakobo ne odakie kinde moko. Kata kamano, nikech kech ma ne obetie kuno, Jakobo kod joode ne odar odhi Misri. Koro, higini 216 bang’e, Musa teloni Jo-Israel ka gidok Kanaan. Gichopo e thim kama iluongo ni Kadesh.
Joma odak Kanaan gin joma richo. Kuom mano, Musa oro chwo 12 mondo onon pinyno, kendo owachonegi niya: ‘Dhi uru ung’i ni ji adi ma odak kuno, kendo ka gin jomaroteke. Bende unon ka lowono ber mar nyago chiemo. Kendo une ni uduogo gi olembe moko.’
Ka jogo duogo Kadesh, giwacho ni Musa niya: ‘En piny maber.’ To mondo ong’e ni giwacho adier, ginyiso Musa olembe moko. Kata kamano, 10 kuom joma ne oorgo wacho ni: ‘Joma odak kuno gin joma ogangore kendo ma roteke. Ibiro negowa ka watemo kawo pinyno.’
Luoro mako Jo-Israel ka giwinjo wachno. Kuom mano, giwacho ni: ‘Ne dobedo gima ber ka watho Misri kata mana e thim kae. Idhi negwa e lweny kendo mondewa gi nyithindwa ibiro mako ka wadhi e lweny. Wayier uru jatelo manyien kar Musa mondo wadog Misri!’
Kata kamano, ariyo kuom jootego ogeno kuom Jehova, kendo gitemo hoyo ji. Iluongogi ni Joshua kod Kaleb. Giwacho ni: ‘Kik uluor. Jehova ni kodwa. Wabiro kawo pinyno.’ Kata kamano, ji ok winji. Gidwaro kata nego Joshua gi Kaleb.
Wachni wang’o i Jehova ahinya, kendo onyiso Musa ni: ‘Onge kata ng’ato achiel kuom joma hikgi en 20 ka dhi nyime ma nodonji e piny Kanaan. Giseneno honni ma ne atimo Misri koda e thim, to podi ok ginyal winjo dwonda. Kuom mano, gibiro wuotho awuotha e thim kuom higini 40 nyaka ng’at mogik tho. Joshua kod Kaleb kende ema nodonj e piny Kanaan.’
Kwan 13:1-33; 14:1-38.
Penjo
- Ang’o ma inyalo neno kuom ng’iyo saga mar mzabibu manie pichano, to ne ogole kanye?
- Ang’o momiyo Musa oro ji 12 mondo onon piny Kanaan?
- Ji apar kuom joma ne oorgo wacho ne Musa ang’o ka giduogo?
- Jonon-piny ariyo nyiso nade ni gin gi geno kuom Jehova, to nyingegi gin ng’a?
- Ang’o momiyo mirima omako Jehova, to ang’o mowacho ni Musa?
Penjo mamoko
- Som Kwan 13:1-33.
Gin ng’a gini ma ne oyier mondo onon piny, to mano ne dhi miyo giyud ang’o? (Kwan 13:2, 3, 18-20)
Ang’o momiyo pach Joshua gi Kaleb ne opogore kod mag jonon-piny moko, to mano puonjowa ang’o? (Kwan 13:28-30; Mat. 17:20; 2 Kor. 5:7)
- Som Kwan 14:1-38.
Siem mane ma wayudo kuom ng’ur ni jogo ma Jehova oketo mondo ochung’ne kanyakla mage e piny ka? (Kwan 14:2, 3, 27; Mat. 25:40, 45; 1 Kor. 10:10)
Kwan 14:24 nyiso nade ni Jehova ohero ng’ato ka ng’ato kuom jotichne? (1 Ruo. 19:18; Nge. 15:3)


c: text/html

text:
Be Muma Oting’o Weche Madier e Wi Ngima Yesu?
Dwoko ma Muma Chiwo
Achiel kuom jondik Muma miluongo ni Luka nowacho kama e wi ngima Yesu: “
Asenono gik moko duto nyaka a chakruokgi adimba.”—Luka 1:3.
Jomoko paroga ni sigand Yesu ma yudore e buge mag Injili ma nondik gi Mathayo, Mariko, Luka kod Johana ne ochoch e higni mag 300.
Kata kamano, e chak higni mag 1900 noyud kidi moro ma ne ondikie weche manie Injili mar Johana e piny Misri. Sani ong’ere kaka Papyrus Ryland 457 (P52) kendo okane e librari miluongo ni John Rylands, e taon mar Manchesta, England. Otingo weche manie e bug Johana 18:31-33, 37, 38 ma yudore e Mumbni ma kindegi.
Weche manie kitepego e weche ma nondik chon ahinya mag Ndiko mag Dho Grik ma sani yudore. Josomo mang’eny oyie ni ne ondike higni mag 125 E Ndalowa, mana senchari matin bang’ buk mokwongo mane ondik. Wechego chalre ndi gi weche ma yudore e kitepe ma noduog ofweny bang’e.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Weche Mondik e Muma e Wi Yesu Ne Ondik Karango?
Dwoko ma Muma Chiwo
Kowuoyo e wi gik mane otimore e ngima Yesu, jaote Johana nondiko niya: “
Jal ma oseneno mae osechiwo neno, kendo nende en madier, bende jalno ong’eyo ni gik mowacho gin adier mondo eka un bende uyie.”—Johana 19:35.
Achiel kuom gik momiyo onego wagen Ndiko mag Injili ma nondik gi Mathayo, Mariko, Luka kod Johana en ni nondikgi ka ji mang’eny ma noneno ka gigo timore ne pod ngima. Kaluwore gi nonro moro, wachore ni Injili mar Mathayo ne ondik chiegni higni aboro bang’ tho Kristo, to mano nyiso ni nondike e higa mar 41 E Ndalowa. Josomo moko to wacho tarik mopogore matin, kata kamano, en gima ong’ere ni Ndiko mag Dho-Grik nondik e kinde Jokristo mokwongo.
Joma noneno Yesu kane pod en e pinyka, joma noneno kinege kod joma noneno kochier, ne nyalo chiwo neno e wi ndiko mag Injili. Bende, ne ginyalo kwedo wach moro ma ok kare ma dine ondik e buge mag Injiligo. Profesa moro miluongo ni F. [Frederick] F. Bruce [Pron: brüs] [dichwo] nowacho niya: “
Achiel kuom gik mane miyo tij lendo bedo maber e kinde joote, en ni ne nitie gik ma jowinjo bende nong’eyo maler. Omiyo jootego ne nyalo nyiso jowinjo niya: ‘Wan joneno e wi wechegi’ “mana kaka un uwegi ung’eyo” (Tich-Joote 2:22).”


text:
PONJI MIR 6
Daudi ubino mbe ku lworo
Ibed itimo ang’o ka lworo negi?— Saa moko nyo ibed iringo ibang’ meru kunoke ibang’ wuru kara ekonyi. Re ng’atu mange de tie ma copo nikonyi. Ng’atu moko mbe m’utie ku tego nikadhe. Nyo ing’eye?— Eyo, tie Yehova Mungu. Wakewec iwi jalawobi moko ma Biblia weco pire ma nyinge Daudi. Eng’eyo nia Yehova bikonye nindo ceke, pieno ebino mbe ku lworo.
Niai ma Daudi bino mukere, junyodo pare ubed uponje nimaru Yehova. Ponji maeno konyo Daudi nibedo mbe ku lworo kadok saa ma lembe ma nyayu ndiri unwang’e de. Eng’eyo nia Yehova bino Jarimbe man nia Ebikonye. Nindo moko, kinde ma Daudi ubino nikwayu rombe, umvor madit utundo man ukayu urombo acel! Ing’eyo gin ma Daudi utimo saa maeca? Eriemo umvorne man ve enege ku cinge! Nindo mange, undiek de ugam utundo nimaku rombe, Daudi nege bende! Iparu nia ng’a m’ukonyo Daudi?— Eyo, ubino Yehova.
Saa mange tie ma Daudi bedo ku tegocwiny akeca. Nyithindo mir Israel ubino nikiedo lwiny i dhu Jufilisti. Askari (jasuda) acel mi kind jufilisti udongo mabor lee akeca, ebino jarukara! Nyinge bino Goliath. Jarukara maeno ubino nicayu juaskari mir Israel man Yehova bende. Goliath ulwong’o jurumony mir Israel ku cac, nia gibin gikied lwiny i dhoge. Ento Nyithindo mir Israel ceke gilwore. Saa ma Daudi winjo lembuno, eyero ni Goliath kumae: ‘Abikiedo kudi! Yehova bikonya man abivoyi!’ Iparu nia cwiny Daudi bino tek?— Eyo, cwinye bino tek lee. Imaru ing’ei lembe m’utimere ing’eye?
Daudi ting’o lacur pare man kidi abic ma kumgi foth, e ecidho nikiedo ku jarukara maeno. Saa ma Goliath uneno nia Daudi tie nyathin, evone man ecaye. Ento Daudi yero ire kumae: ‘Ibino i bang’a ku palamularu, ento an abino i beng’i ku nying’ Yehova!’ E eketho kidi iwi lacur, eringo ibang’ goliath man ecanye. Kidine maku terwang’ Goliath! Jarukara maeno ugam upodho man etho! Ndiri nego Jufilisti lee, e gin ceke gikonjo ng’wec. Daudi m’ubino jalawobi utundo nenedi niloyo jarukara maeno?— Yehova re m’ukonye, kum Yehova ne bino ku tego lee nikadhu Goliath!
Uda maeni pa Daudi copo mio iri ponji ang’o?— Yehova tie ku tego lee akeca nikadhu ng’atu moko ci. Etie bende Jarimbi. Pieno, macen ka lworo bimeki, poi nia Yehova copo konyi kara cwinyi bed tek!
SOM I BIBLIA PERI
Zaburi 56:3, 4
1 Samwil 17:20-54


text:
GIK MAKELO MOR E NGIMA JOOT
Kaka Jonyuol Maok Gin Masie Nyalo Nyagore gi Pek Mikelo gi Wede Kata Osiepe
MARGARET, * MIYO MANIE OT MA KAMANO E PINY AUSTRALIA: “Dhako ma ne chwora owerego, ne okwero nyithinde ni kik giwinj gimoro amora ma anyisogi—kata mana gima tin kaka ‘Rudh laki.’” Margaret neno ni weche ma kamago ne ketho winjruok e kend margi.
Udi ma nigi janyuol achiel maok masie joromo gi pek makende e tudruok gi wede kata osiepe. * Kinde mang’eny jonyuol ma kamago nyaka tudre gi janyuol masie mar nyathi e weche mag limo nyithindo, rieyogi, koda konyogi e yor pesa. Ok yot ne wede kata osiepe mondo ong’i gi jonyuol koda nyithindo manyien mobirogo. Ne ane kaka puonj mag Muma nyalo konyo udi ma kamago nyagore gi pekgo.
TUDRUOK 1: JANYUOL MASIE
Judith ma en miyo modak Namibia wacho niya: “Dhako ma ne chwora owerego ne onyiso nyithinde ma koro ne adakgo ni an mana chi wuon-gi machielo, kendo ni nyithindo ma ne wanyalo nyuolo gi wuon-gi ne ok dhi bedo owetegi kata nyiminegi. Wechenego ne ochwanya ahinya nikech an to ne ahero nyithindego mana kagima ne gin meka.”
Jotim nonro wacho ni tudruok gi janyuol masie mar nyathi nyalo bedo wach matek makelo pogruok e ngima joot. Kinde mang’eny ywaruok jabedoe e kind min nyathi monyuologi gi min-gi maok masie. Ang’o manyalo konyogi?
Gima nyalo konyo: Ket tong’ mowinjore. Kapo ni itemo ng’ado chuth tudruok moro amora mar nyathi gi janyuolne masie, nyathi hinyore. * Nitie tudruok makende e kind nyathi kod janyuol ‘ma nonyuole.’ (Ngeche 23:22, 25) To komachielo, ka iweyo jaodi machon mondo odonjre ahinya gi ngima joodi, ibiro chwanyo jaodi manyien. Tem keto tong’ mowinjore mondo irit odi to gie kindeno tem bedo gi winjruok maber gi janyuol machielono.
PARO MANYALO KONYO JONYUOL
Sama iwuoyo gi jaodi ma ne uwerugo, wuo mana kuom nyithindo to ok kuom weche mamoko. Kuom ranyisi, unyalo chano kinde sie migoyoe simu godiechieng’. Chenro ma kamano ber moloyo goyo simu samoro amora kata mana e chuny otieno.
Kapo ni ok in e ma idak gi nyithindo, inyalo tudri kodgi e yor simo, barupe kata e-mail. (Rapar mar Chik 6:6, 7) Jomoko be tudore e yor vidio. Mano nyalo konyi ng’eyo nyithind e yo matut—kendo mano nyalo konyogi ahinya—moloyo kata kaka ne iparo.
PARO MANYALO KONYO MIYO MAOK MASIE
Nyis ni ‘ikecho’ min nyithindo monyuologi, we mondo ong’e ni ok item kawo kare. (1 Petro 3:8) Nyise kinde ka kinde kaka nyithinde dhi, kendo tem timo kamano sama nyithindogo ni kanyo, to ahinya ahinya tem wuoyo mana kuom gik mabeyo ma nyithindogo timo. (Ngeche 16:24) Kwaye mondo okonyi gi paro e rito nyithindego kendo idwokne erokamano kuom paro mochiwonigo.
Sama un kanyachiel gi min nyithindo masie, tem kik inyis ni ihero nyithindogo ahinya. Beverly, miyo modak Amerka wacho kama: “Nyithindo ma adakgo ma ne jaoda onyuolo gi dhako ma ne owerego dwaro ni giluonga ni Mama. Ne wawinjore ni ne ginyalo timo kamano ka wan e odwa, to ni kik gitim kamano ka gin gi Jane ma en min-gi kata wedene. Mano ne okelo winjruok maber e kinda gi Jane. Kendo bang’e, ne watiyo maber kode kanyachiel e tuke koda wuodhe mag skul mag nyithindogo.”
PARO MANYALO KONYO JANYUOL MASIE GI MAOK MASIE MONDO OBED GI WINJRUOK MABER
Kik iwuo marach ngang’ e wi janyuol masie mar nyathi ka nyathine winjo. Yot timo kamano, to mano nyalo miyo nyathi owinj marach ahinya. Ok inyal ng’eyo kinde ma nyathi biro wacho ne janyuolne masie wechego to gi kaka obiro wachogi. (Eklesiastes 10:20) Kapo ni nyathi okoni ni janyuol machielo owuoyo marach kuomi, ket pachi kuom hoyo nyathino. Inyalo wachone kama: “Kik idew. Sama ng’ato iye owang’, onyalo wuoyo marach.”
Tem mondo chike miketo koda yore mag rieyo nyathi obed machal gi ma ne nitie kane odak gi janyuolne masie. Ka mano ok nyalre tem lero ne nyathi gimomiyo nitie pogruok maok inyis ni ichayo janyuolne masie. Ne ane ranyisi maluwoni:
Min nyathi maok masie: Tim, moyoga taulo kiseluokori.
Tim: Wan waweyogi aweya to Mamawa e ma moyo.
Miyo maok masie (owacho ka iye owang’): Mamau ne dheyou.
Donge dwoko ma kama ber moloyo?
Miyo maok masie (odwoko gi muolo): Ok rach. Kata kamano, e odni ng’ato ka ng’ato moyo mare.
Tem kik iket nyithindo gi tich e kinde monego obed ni gibedogo gi janyuolgi masie. (Mathayo 7:12) Kapo ni ok inyal loko chenro, kwa janyuol masie thuolo kapok inyiso nyithindo chenroni.
TEM ANE TIMO KAMA: Tem tiyo gi weche moket piny kaegi e romou maluwo gi jaodi machon kata ng’at ma jaodi machon koro okendo:
Ng’i wang’e kendo ibuonj kode. Kik inyis ni chunyi ojok kode.
Mose kiluonge gi nyinge. Kuom ranyisi, inyalo mose ni, “Nade, Jane.”
Sama ugoyo mbaka ka un jomang’eny, rwake e mbakano.
TUDRUOK MAR 2: NYITHINDO MOSEBEDO JOMADONGO
Buk miluongo ni Step Wars wacho ni miyo moro nowacho kama: “Iya jawang’ ahinya.” Miyono ne lero kaka ojawinjo sama nyithind dhako ma ne chwore oseweyorego nyise achaye to chwore siko doknegi. Ere kaka inyalo timo mondo nyithindo madongo ma ne jaodi onyuolo gi dhako machielo kik keth kend maru?
Gima nyalo konyo: Tem neno weche kaka gineno. Muma wacho niya: “Kik ng’ato odwar gi maberne owuon, to ng’ato ka ng’ato odwar gi maber ni ng’at machielo.” (1 Jo Korintho 10:24) Tem ng’eyo gima nie chunygi. Nyithindo madongogo nyalo paro ni ka giheri to janyuolgi masie ok bi herogi. Kata ginyalo paro ni kagirwaki to mano nyiso ni koro ok gimakre gi janyuolgi masie. To komachielo, wuon-gi masieno nyalo paro ni ka gikwero nyithindgi madongogo to nyithindogo biro ringogi.
Kar temo chuno hera, we nyithindogo oheri koa e chunygi. Pile, ok en tim rieko chuno kata rido ne ng’ato mondo oheri. (Wer Mamit Moloyo 8:4) Omiyo kobiro korka winjruok me kindi gi nyithindogo, tem neno weche e yo maber, kik item chuno gik maok nyalre.
Kik iwach gik moko duto manie chunyi kata obedo ni otimni marach. (Ngeche 29:11) Kiwinjo karito lewi tek, lam kaka Ruoth Daudi ma Israel nolamo niya: “A Jehova, bedi janon weche me dhoga; Rit . . dhoga.”—Zaburi 141:3.
Kapo ni ing’ado mar dak e ot ma ne nyithindogo odakie gi jonyuolgi masie, ibiro yudo ni nyindigo omakore ahinya gi chenro mar odgino. Tem kik itim lokruoge mang’eny, to moloyo e utegi mag nindo. Samoro, dar dhi e ot machielo nyalo konyo.
TEM ANE TIMO KAMA: Kapo ni nyithindo madongogo siko ka ok nyisi luor, wuo gi jaodi e wi wachno, kendo chik iti adimba ne paro mochiwo. Kik ichun jaodi mondo orie nyithindogo. Kar mano, tem winjoru e wi wachno un ji ariyo. Ka ubedo gi “paro achiel” e wi wachno, yot mondo ulos wachno e okang’ moro.—2 Jo Korintho 13:11.
TUDRUOK 3: WEDE KODA OSIEPE
Marion, miyo modak Kanada, wacho niya: “Jonyuolna ne jamiyo wuoda manyuolo mich to ok gimi nyithind jaoda. Ne watemo umo mano kuom ng’iewo ne nyithindo mamokogi mich, kata kamano, yutowa ne ok nyal yienwa timo kamano kinde duto.”
Gima nyalo konyo: Ket joodi mokwongo. Nyis wedeni koda osiepeni ni idwaro makori gi joodi masani. (1 Timotheo 5:8) Kata obedo ni wede kata osiepeni ok bi hero joodigo mapiyo piyo, inyalo nyisogi ni ginyisgi luor kendo gidewgi giduto. Lernegi kaka nyithindogo winjo marach sama nenore ka gima obuon-gi.
Kik ing’ad tudruok e kind nyithindi gi kwargi kata dagi monyuolo janyuolgi ma koro useweyorugo. Miyo miluongo ni Susan modak England wacho kama: “Ne okenda dweche 18 bang’ tho chwora, kendo ne ok yot ne jonyuol chwora ma ne osethono mondo orwak wachno. Gima ne okonyowa loso wachno ne en kane watimo chenro mar ketogi machiegni kuom miyogi thuolo mar wuoyo gi nyithindo e simu kendo dwokonegi erokamano kuom kony ma ne gichiwo.”
TEM ANE TIMO KAMA: Yang osiep kata wat moro ma uongego gi winjruok maber, kae to iwuo gi jaodi kaka unyalo loso winjruok obed maber e kindu gi ng’atno.
Tudruok gi osiepe kata wede nyalo kelo pek moko e odu. Kata kamano, ka itiyo gi puonj mayudore e Ndiko, joodi biro yudo gweth ma Muma singo, niya: “Rieko e ma ji gerogo ot; lony e momiyo obedoe.”—Ngeche 24:3.
^ par. 3 Nyinge moko oloki.
^ par. 4 Mondo iyud weche momedore kuom kaka inyalo nyagori gi pek ma udi ma kamagi yudo ne Amkeni! April 2012 “Jinsi Familia za Kambo Zinavyoweza Kufanikiwa,” mogo gi Joneno mag Jehova.
^ par. 8 En adier ni kapo ni jaodi machon en ng’at manyalo hinyo joodi, biro dwarore ni irid chik mondo irit joodi.
PENJRI ANE KAMA . . .
Ere kaka anyalo timo mondo winjruok e kinda gi ng’at ma ne jaoda owerego chon obed maber?
Ang’o mwanyalo timo mondo wakony wedewa koda osiepewa kik keth winjruok mantie e odwa?


text:
KARE MOKWONGO
Genuru Nyasaye Mondo Udag Mamor e Kend Maru
“Ng’at ma nochueyogi a chakruok, nochueyogi dichwo gi dhako.” —Mathayo 19:4
Jehova * Nyasaye e ma noriwo kend mokwongo. Muma wachonwa ni kane osechweyo dhako mokwongo, “nokele ir dichwo.” Adam ne mor sidang’ mowacho kama: “Ma e chogo mar chokega, ringruok mar ringra.” (Chakruok 2:22, 23) Jehova pod dwaro ni joma okendore odag gi mor.
Sama eka udonjo e kend, unyalo paro ni gik moko duto biro dhinu maber chuth. Kata kamano, adiera en ni kata mana dichwo gi dhako moherore ahinya, pod biro bedo gi chandruoge moko. (1 Jo-Korintho 7:28) E bugni, ubiro yudo puonj mag Muma ma ka utiyogo, to kend maru kod ngimau mar joot biro bedo mamor.—Zaburi 19:8-11.
1 IKRI KAWO TING’ MA JEHOVA OMIYI
GIMA MUMA WACHO: Dichwo e wi joode.—Jo-Efeso 5:23.
Ka in dichwo, Jehova dwaro ni irit chiegi e yo ma nyiso ni idewe ahinya. (1 Petro 3:7) Ne ochueyo dhako kaka jakony mowinjoreni, kendo odwaro ni itimne gik moko e yo ma nyiso luor kod hera. (Chakruok 2:18) Onego iher chiegi ahinya, kendo iikri keto dwarone motelo ne magi iwuon.—Jo-Efeso 5:25-29.
Ka in dhako, Jehova dwaro ni imi chwori luor matut, kendo ikonye chopo ting’ ma en-go. (1 Jo-Korintho 11:3; Jo-Efeso 5:33) Riw lwedo paro mong’ado kendo konye chopo gigo gi chunyi duto. (Jo-Kolosai 3:18) Ka itimo kamano, ibiro bedo ng’at maber e wang’ chwori kendo e wang’ Jehova.—1 Petro 3:1-6.
GIK MUNYALO TIMO:
Penj ane jaodi kaka inyalo medo bedo dichwo kata dhako maber moloyo. Chik iti adimba, kae to itim gigo ma nyaloreni mondo itim dongruok
Nyis chuny mar horuok. Ng’eyo kaka ng’ato nyalo miyo nyawadgi obed mamor en gima biro kawo kinde
2 NYIS GADIER NI IDEWO PARO MANIE CHUNY JAODI
GIMA MUMA WACHO: Onego idwar gik ma kelo ne jaodi ber. (Jo-Filipi 2:3, 4) Tim ne jaodi gik ma nyiso ni igene ahinya, king’eyo ni Jehova dwaro ni jotichne obed “mamuol gi ji duto.” (2 Timotheo 2:24) ‘Wach ma chwowo chuny ji en kaka ligangla, to weche mag joma riek kelo ngima.’ Omiyo, par adimba weche midwaro tiyogo ka pok iwuoyo. (Ngeche 12:18) Roho mar Jehova biro konyi wuoyo e yo mang’won kendo gi hera.—Jo-Galatia 5:22, 23; Jo-Kolosai 4:6.
GIK MUNYALO TIMO:
Lam kikwayo Nyasaye mondo okonyi bedo gi chuny mokuwe. Bende, ikri rwako pach jaodi ka pok uwuoyo e wi weche ma korgi tek
Par matut kuom gima idwaro wacho kod kaka ibiro wache
3 BEDURU E ACHIEL E PARO
GIMA MUMA WACHO: Sama udonjo e kend, ubedo “ringruok achiel” gi jaodi. (Mathayo 19:5) Kata kamano, pod un ji ariyo kendo unyalo bedo gi paro mopogore e wi wach moro. Omiyo, onego upuonjru bedo e achiel e paro. (Jo-Filipi 2:2) Bedo gi winjruok achiel en gima dwarore sama ung’ado paro. Muma wacho niya: ‘Ng’ado rieko miyo tije duto timre.’ (Ngeche 20:18) Weuru mondo puonj mag Muma otau sama ung’ado paro kanyachiel e wi weche mapek.—Ngeche 8:32, 33.
GIK MUNYALO TIMO:
Nyis jaodi kaka iwinjo e chunyi kuom wach moro, to ok mana gik ming’eyo kuom wachno
Wuo gi jaodi ka pok ichano timo wach moro
^ par. 4 Muma nyiso ni Jehova e nying Nyasaye.
Puonjri Weche Momedore
OHINGA MAR JARITO
Un Chwo—Heruru Mondeu
Joot nyalo bedo gi pesa mang’eny to pod gibedo ma onge gi kuwe e ot.
DWOKO PENJO MA JI NIGO E WI MUMA
Be Muma Nyalo Konya Bedo gi Ngima Mamor mar Joot?
Puonj mag Muma osekonyo ji mathoth mondo gibed gi ngima mamor mar joot.


text:
OHINGA MAR JARITO (GOCHO MAR PUONJRUOK) Mei 2017
Gasedni oting’o sula mag puonjruok chakre Julai 3-30, 2017.
Konyo ‘Joma Welo’ Mondo ‘Oti ne Jehova ka Gimor’
Ere kaka wanyalo lando wach maber ne joma oringo thuchegi?
Kaka Wanyalo Konyo Nyithind Owete gi Nyimine ma Welo
Ka in janyuol modar modhi e piny machielo, inyalo timo nang’o mondo ikony nyithindi ong’e Jehova? Jomoko nyalo konyo nade?
SIGAND NGIMA
Bedo Momo Ok Osemona Puonjo Ji Wach Nyasaye
Walter Markin en momo, kata kamano, osebedo mamor ahinya kendo oseyudo gueth mathoth kotiyo ne Jehova Nyasaye.
Kik Iwe Hera Mari Odog Chien
Moko kuom Jokristo mokwongo noweyo heragi odok chien. Ang’o ma nyalo konyowa mondo wasik ka wahero Jehova?
“Be Ihera Moloyo Magi?”
Yesu nopuonjo Simon Petro gik ma nonego oket motelo. Donge wan bende wanyalo luwo puonjno?
Kaka Gayo Nokonyo Owetene
Gayo ne ne en ng’a, to ang’o momiyo onego waluw ranyisine?
Dak e Ngima Mayot Kelo Mor Mogundho
Ang’o ma nochwalo owadwa moro gi jaode mondo odag e ngima mayot? Ne gitimo nang’o? Ang’o momiyo ne giyudo mor mogundho?
MOA E GIWA MACHON
‘Kinda kod Hera Moloyo ma ne Wasebedogo’
Bang’ chokruok maduong’ ma ne otim e higa mar 1922, ere kaka Jopuonjre mag Muma nochako ‘lando Ruoth kod Pinyruoth’?


text:
Jomotho Dhiga Kanye?
Dwoko ma Muma Chiwo
Muma wacho niya: “Jo mangima ging’eyo ni gibiro tho: to jo motho ok ging’eyo gi moro.” (Eklesiastes 9:5; Zaburi 146:4) Omiyo, ka ng’ato otho, obedo ma onge. Ng’at motho ok nyal paro, winjo kata timo gimoro.
“Inidogi ni buru”
Nyasaye nowacho kama jomotho dhiyega kane owuoyo gi Adam. Nikech Adam ne otamore winje, Nyasaye nonyise kama: “Nikech in buru, kendo inidogi ni buru.” (Chakruok 3:19) Kane Nyasaye pok ochueyo Adam “gi buru mar lowo,” Adam ne onge. (Chakruok 2:7) Kamano bende, kane Adam otho, nodoko buru mobedo ma onge kendo.
Mano bende e gima timore ne joma tho e kindegi. Muma wacho kama kowuoyo e wi dhano kod le: “Giduto be gia e buch lowo, mi giduto gilokore buch lowo kendo.”—Eklesiastes 3:19, 20.
Tho ok e giko mar dhano
Kinde mang’eny, Muma pimo tho gi nindo. (Zaburi 13:3; Johana 11:11-14; Tich Joote 7:60) Ng’at manie nindo matut ok ong’eyo gimoro amora. Mano bende e gima timore ne ng’at motho. Gima morowa en ni Muma puonjo ni Nyasaye nyalo chiero ng’at motho mana ka gima ochiewe e nindo mobed mangima kendo. (Ayub 14:13-15) Ne jogo ma Nyasaye biro chiero, tho ok e giko margi.


text:
PONJI MIR 14
Pirang’o Mungu Tie ku Dilo Pare?
1. Pirang’o con Mungu ugam udiko juisrael i dilo acel?
Con, Mungu ugam ucoko dhu nyikwai Abrahamu i dilo acel, niwacu thek acel, man emio igi cik. Elwong’o thek maeno “Israel” man emio ire rwom mi bedo jagwok thier pare mandha man jagwok lembe pare. (Zaburi 147:19, 20) Pieno, nikum thek mi Israel kende re ma dhanu mi thek mange ceke gibedo ku copo mi nwang’u mugisa.
Mungu ng’io nyitindo mir Israel kara gibed jumulembe pare. Lembatada mi kwo migi nyutho kamaleng’ kite ma ginwang’u kudo mugisa kinde ma gibed giworo cik pa Mungu. (Poi mi Cik 4:6) Pieno, nikum nyithindho mir Israel re, ma dhanu mange gibedo ku kakare mi ng’eyo Mungu mandha.
2. Pirang’o Jukristo mandha gitie i dilo acel?
Ing’ei nindo, Mungu ugam ukwero thek mir Israel, pieno Yehova wilogi ku cokri mi jukristo. (Matayo 21:43; 23:37, 38) Tin, kaka juisrael, Jumulembe pa Yehova re m’ubetimo ire ni Jukristo mandha.
Yesu coko dhu julubne man eorogi gicidh girwei man giketh dhanu mi thek ceke udok julub. (Matayo 10:7, 11; 24:14; 28:19, 20) Tic maeno ubetundo i ajikine nikum wabekwo i thum mi kitlembe ma kawono. Etie wang’ ma kwong’a nineno Yehova udiko milioni dupa mi dhanu ma niai kud i thek ceke gibed i thier acel mandha calu m’ubetimere kawono. (Lembanyutha 7:9, 10) Jukristo mandha gitie i dilo acel pi niketho cwinygi man nikonyiri i kindgi. I ng’om zoo, gitie kud anyong’a nilubo yub kunoke program acel mi ponji mi Biblia i coko migi ma tung’tung’.
3. Dilo mi Jumulembe pa Yehova mi rundi mwa maeni ucaku nenedi?
Dilo mi Jumulembe pa Yehova mi rundi mwa maeni ucaku i oro 1870 ku withe. Saa maeca, gibino wel dhanu ma nyanok ma jubed julwong’o Juponj Biblia. Gicaku nisayu man ninwang’u lembe mandha kunoke ponji mi Biblia ma nang’u jukanu niai con. Ginwang’u nia kara Yesu ugam upangu cokri mi jukristo i dilo acel pi nirweyo lembanyong’a. Pieno gicaku ni yawu man nirweyo pi ker i ng’om zoo. I oro 1931, gimaku nying mi Jumulembe pa Yehova.
4. Dilo mi Jumulembe pa Yehova ubewotho nenedi?
Irundi mi jukwenda, cokri ma tung’tung’ mi jukristo i ng’om dupa ubed unwang’u kony niai kud i guriri acel m’utelo wic, ma Guriri ne ke ugam ung’eyo nia Yesu re m’utie wic mi cokri. (Tic mi Jukwenda 16:4, 5) Tin bende, Jumulembe pa Yehova mi ng’om zoo gicikunwang’u kony kunoke telowic niai kud i guriri m’utelowic, m’utie ku judong’cokri ma wang’gi woi i lembe. Guriri maeno neno wi biro ma tung’tung’ mi biro mi filial mi jumulembe pa Yehova; biro mi filial ke cungo iwi tic m’uneno loko ponji mi Biblia i dhok mange, wodhe iwi karatasi, man poko jemni (publications) ne i dhok ma tung’tung’ ma kadhu 600. Kumeno re ma Guriri m’utelowic mio cam mi tipo ni cokri ma kadhu 100 000 i ng’om zoo. I cokri man, umego ma giromo kakare gitimo tic calu judong’cokri kunoke juliew. Umego maeno, gineno wi udul pa Mungu ku mer.
Jumulembe pa Yehova ceke gitie i dilo acel pi nirweyo lembanyong’a man niketho dhanu udok julub. Calu jukwenda, wan de warweyo ot ku bang’ ot. (Tic mi Jukwenda 20:20) Watie bende ayika pi niponjo Biblia ku dhanu m’umaru lembe mandha mi Biblia. Ento Jumulembe pa Yehova tie ngo kendekende dilo. Watie bende umego ku nyimego ma ng’atuman dieng’ pi wadi. (2 Jutesaloniki 1:3) Calu gitie i dilo acel pi ni nyayu anyong’a i Mungu man nikonyiri i kindgi, dhanu pa Yehova tie juruot m’utie kud anyong’a m’ukadhu zoo i ng’om.
PONJ LEMBE LEE AKECA
JUKANI M’UBETIMO YENY PA YEHOVA TIN?
Jumulembe pa Yehova Gitie Dhanu ma Nenedi?
Idaru ning’eyo Jumulembe pa Yehova adi? Ing’eyo ang’o i andhandha i wiwa?


text:
SUD MACHIEGNI GI NYASAYE
“En gi Mich Momiyo Jogo ma Dware”
Be Jehova neno kinda ma jotichne timo mondo gimore? Jomoko nyalo tamore ka giwacho ni Nyasaye ok odewo gima dhano timo. Kata kamano, paro ma kamano en miriambo maduong’ e wi Nyasaye. Wach Nyasaye ma en Muma, nyisowa adiera e wi wachno. Muma nyisowa ni Jehova mor gi kinda ma jotichne keto e tiyone. Ne ane weche ma jaote Paulo tiyogo e bug Jo Hibrania 11:6.
Ang’o ma dwarore mondo ng’ato omor Jehova? Paulo nondiko niya: ‘Ng’at ma onge yie ok nyal bet malong’o ne Nyasaye.’ Ne ni Paulo ok wach ni tek bedo malong’o ne Nyasaye ka waonge yie, to owacho ni ok wanyal bedo malong’o ne Nyasaye ka waonge yie. Tiende niya, bedo gi yie en gima dwarore ahinya mondo ng’ato omor Nyasaye.
En kit yie mane ma moro Jehova? Yie ma moro Nyasaye nyaka bed gi gik moko ariyo. Mokwongo, ‘nyaka wabed gi yie ni Nyasaye nitie.’ Dwamor Nyasaye nade ka wan gi kiawa ni entie? Yie madier oriwo gik momedore nikech kata mana jochiende bende oyie ni Jehova nitie. (Jakobo 2:19) Yie ma wan-go ni Nyasaye nitie onego omi wakaw okang’, ma tiende ni wanyis yiewa kuom dak e yo ma moro Nyasaye.—Jakobo 2:20, 26.
Mar ariyo, nyaka ‘wayie’ ni Nyasaye nigi “mich momiyo jogo ma dware.” Ng’at ma nigi yie madier kuom Nyasaye ni gadier chuth ni kinda motimo mondo odag e ngima ma moro Nyasaye ok bi dhi nono. (1 Jo Korintho 15:58) Onge kaka wanyalo moro Jehova ka wan gi kiawa ni en gi nyalo kata gombo mar gwedhowa. (Jakobo 1:17; 1 Petro 5:7) Ng’at maparo ni Nyasaye ok dew ji, ni Nyasaye ok ne kinda ma jotichne timo mondo omore, kata maparo ni Nyasaye ok en jachiwo ok ong’eyo Nyasaye miwuoyo kuome e Muma.
Jehova gwedho jomage? Paulo wacho ni “jogo ma dware.” Buk moro ma konyo joma loko Muma, wacho ni wach ma ne olok koa e dho-Grik ni ‘dwaro’ Nyasaye tiende ok en “manye amanya,” to en keto kinda mondo “ilam” Nyasaye. Buk moro machielo be lero ni wach ma ne otigo kanyo e dho-Grik tiende en tiyo matek kendo timo sinani. Ee, Jehova gwedho joma yie ma gin-go kuome chwalogi mondo gilame gi kinda kendo ka gihere gi chunygi duto.—Mathayo 22:37.
Onge kaka wanyalo moro Jehova ka wan gi kiawa ni en gi nyalo kata gombo mar gwedhowa
Ere kaka Jehova gwedho jotichne? Osingonwa ngima mochwere e Paradis e piny, ma en gweth maber miwuoro manyiso kaka oherowa ahinya kendo kaka en Nyasaye ma jachiwo. (Fweny 21:3, 4) Kata mana gie kindegi, joma manyo Jehova gi kinda nwang’o gweth mogundho. Nikech Jehova konyo jotichne gi rohone maler kod rieko mayudore e Wachne, gidak e ngima maber kendo mopong’ gi mor.—Zaburi 144:15; Mathayo 5:3.
Kuom adier, Jehova en Nyasaye ma neno kinda ma jotichne timo kendo ohero ahinya jotichne mochiworene. Donge ng’eyo mano miyo igombo sudo machiegni kode? Ka en kamano, donge nyalo bedo maber ka ipuonjori kendo inyiso kit yie ma Jehova biro gwedho?
Ndiko mochan mondo osom e dwe mar Novemba


text:
Ododo me 9: Nua Opayo Yeya
NUA onongo tye ki dako ki lutino adek. Nying awobene obedo Cem, Kam ki Yafeci. Awobe-ni ducu onongo gitye ki dako acel acel. Pi meno onongo tye jo aboro i ot pa Nua.
Lubanga oweko Nua otimo gin mo mapat tutwal. Owacce ni opa yeya madit. Yeya man onongo lac calo meli, ento onongo nen calo bok madit mabor. Lubanga owacce ni: ‘Pok iye kabedo adek, ma piny ki me aryone ki ma malone, ci ipok kicika iye.’ Kicika magi onongo obibedo pi Nua ki jo me ode, lee kacel ki cam ma mitte pi gin ducu.
Lubanga bene owaco ki Nua ni omwon yeya maber ma pii pe twero donyo iye. Lubanga owaco ni: ‘Abicoro pii aluka madwong, wek otyek wi lobo ducu. Dano ducu ma pe tye i yeya gubito woko.’
Nua ki awobene guwinyo Jehovah ci gucako payo yeya. Ento jo mukene-ni gunyero megi anyera. Gumedde ki rac kitgi. Ngat mo pe ma oye i kare ma Nua owacigi gin ma Lubanga obitimo.
Payo yeya-ni otero kare malac pien onongo dit tutwal. I nge mwaka mapol, olo twal kityeko. Lubanga dong owacci Nua ote lee i yeya. Lubanga owaco ni lee mogo kikel ki aryo aryo macalo kit kwagi tye, co ki mon. Ento kit kwa lee mukene-ni, Lubanga owaco ki Nua ni kikelgi ki abiro abiro. Lubanga bene owaco ki Nua ni okel kwa winyo mapatpat-gu ducu. Nua otimo kit macalo Lubanga owaco.
Lacen, Nua ki jo ode bene gudonyo i yeya. Ci Lubanga oloro doggola woko. Ki i yeya, Nua ki jo ode gukuro. Keti in bene onongo i tye kwedgi i yeya, kun wutye ka kuro. Pii aluka mono obibedo tye ada kit ma Lubanga owaco-ni?
Acakki 6:9-22; 7:1-9.
Peny
- Dano adi ma gubedo luot pa Nua, dok lutino co-ne adek-ki onongo nyingi anga?
- Ngo ma Lubanga openyo Nua me timo-ne ma dok pat tutwal, dok pingo?
- Ma Nua otito pi kop me payo yeya bot jirani-ne, gin gudok iye nining?
- Lubanga owaco ki Nua ni otim ngo ki lee?
- Ma dong Lubanga oloro doggola me yeya woko, ngo ma Nua ki luode gutimo?
Peny mukene
- Kwan Acakki 6:9-22.
Ngo ma oweko Nua obedo lawor Lubanga acel me ada ma pire tek? (Acak. 6:9, 22)
Jehovah winyo nining pi tim gero, dok man omyero ogud galo wangwa ma wayero nining? (Acak. 6:11, 12; Jab. 11:5)
Watwero poro Nua nining ka wanongo tira ma a ki bot dul pa Jehovah? (Acak. 6:22; 1 Jon 5:3)
- Kwan Acakki 7:1-9.
Kit ma Jehovah oneno kwede Nua ma onongo tye ki roc calo ngat ma kite atir-ni cuko cwinywa nining i kare ni? (Acak. 7:1; Car. 10:16; Ic. 26:7)


text:
SULA MAR APAR GARIYO
Kaka Inyalo Bedo Osiep Nyasaye
1, 2. Moko kuom osiepe Jehova ne gin jomage?
DIHER bedo osiep ng’at ma chalo nade? Nyalo bedo ni en ng’at mihero, ng’at minyalo winjorigo maber, ng’at ma kite ber, kendo ma timbene mori.
2 Jehova yieroga joma odwaro ni obed osiepene. Kuom ranyisi, Ibrahim ne en achiel kuom osiepe Jehova. (Isaiah 41:8; Jakobo 2:23) Jehova nohero Daudi bende. Nowacho ni Daudi en ‘jal ma chunye oyiego.’ (Tich Joote 13:22) Janabi Daniel bende ne en ng’at ma Jehova ‘nohero ahinya.’—Daniel 9:23.
3. Ang’o momiyo Ibrahim, Daudi, kod Daniel nobedo osiepe Jehova?
3 Ere kaka Ibrahim, Daudi, gi Daniel ne obedo osiepe Jehova? Jehova nonyiso Ibrahim niya: “Isewinjo dwonda.” (Chakruok 22:18) Jehova mako osiep gi joma winje kendo luwo chikene. Onyalo bedo osiep ji mang’eny. Jehova nolero ne oganda Jo-Israel kama: “Winjuru duonda, mi anabedi Nyasachu, un bende unubedi joga.” (Yeremia 7:23) Omiyo, in bende inyalo bedo osiep Jehova ka iwinje.
JEHOVA RITO OSIEPENE
4, 5. Ere kaka Jehova ritoga osiepene?
4 Muma wacho ni Jehova manyo yore monyalo nyisogo ‘tekone ne jogo ma chunygi lony kare e nyime.’ (2 Weche mag Ndalo 16:9) E ndiko mar Zaburi 32:8, Jehova singo ne osiepene niya: ‘Anapuonji kendo nyisi yo ma nidhiye: nang’adni rieko ka wang’a neni.’
5 Nitie jasigu moro ma nigi teko mang’eny ma dwaro geng’owa mondo kik wabed osiepe Nyasaye. Jehova to dwaro ritowa mondo kik gimoro hinywa. (Som Zaburi 55:22.) Kaka osiepe Jehova, watiyone gi chunywa duto. Wadhi nyime tiyone kata chandruoge bed mang’eny machalo nade. Kendo wan gi chir kaka ma jandik zaburi ne nigo. Ne ondiko e wi Jehova niya: “Nikech en e bada korachwich, ok anayiengini.” (Zaburi 16:8; 63:8) Satan temo geng’owa mondo kik wabed osiepe Nyasaye e yo mane?
MIRIAMBO MA SATAN WACHO E WI DHANO
6. En ang’o ma Satan nowacho e wi dhano?
6 E Sula mar 11, ne wapuonjore ni Satan nokwedo Jehova kowacho ni Jehova en ja miriambo. Bende, nowacho ni Jehova notimo marach nikech ne ok omiyo Adam gi Hawa ratiro mar yiero timo gima ber gi gima rach gin giwegi. Bug Ayub bende konyowa ng’eyo ni Satan wachoga miriambo e wi dhano ma dwaro bedo osiepe Nyasaye. Satan wacho ni dhano tiyonega Nyasaye mana nikech gik ma Nyasaye miyogi to ok nikech gihere. Bende, ne oramo ni onyalo loko ng’ato ang’ata mondo owe tiyo ne Nyasaye. Wane ane puonj ma wanyalo yudo kuom Ayub kod kaka Jehova ne orite.
7, 8. (a) Jehova nowacho ang’o e wi Ayub? (b) Satan to nowacho ang’o e wi Ayub?
7 Ayub ne en ng’a? Ne en ng’at moro maber ma nodak chiegni higni 3,600 mosekalo. Jehova nowacho ni kindego ne onge ng’ato ang’ata e piny ma ne inyal pim gi Ayub. Ayub nohero Nyasaye kendo ne omiye luor ahinya. Bende, ne osin gi gik maricho. (Ayub 1:8) Ayub ne en osiep Jehova gadier.
8 Satan noramo ni Ayub ne tiyo ne Nyasaye mana nikech gik ma ne Nyasaye omiye. Satan nowacho ne Jehova niya: ‘Ok niketo chiel molwore kuonde duto, en kod dalane, gi gik moko duto ma en-go? Iseguedho gi hawi tich mar luete, mi gige omedore e piny. To koro, rie lueti, imul gik moko duto ma en-go, e ka noyanyi e nyimi.’—Ayub 1:10, 11.
9. Jehova nomiyo Satan thuolo mar timo ang’o?
9 Satan nowacho ni Ayub ne tiyo ne Jehova mana nikech gik ma ne Jehova miye. Satan bende noramo ni onyalo miyo Ayub owe tiyo ne Jehova. Jehova ne ok oyie gi wachno. Kata kamano, Jehova ne omiyo Satan thuolo mar temo Ayub mondo one ni Ayub ne en osiepne nikech nohere.
SATAN MONJO AYUB
10. Satan nomonjo Ayub e yore mage, to Ayub notimo ang’o?
10 Mokwongo, Satan nokwalo jamni duto mag Ayub, kata nyalo bedo ni ne onegogi. Kae to nonego jotich Ayub mang’eny. Ayub nolalo gimoro amora ma ne en-go. E monjne mogik, nonego nyithind Ayub apar kotiyo gi yamo mager. Kata kamano, ‘kuom mago duto Ayub ne ok oketho, kata wacho ni, “Nyasacha rach.”’—Ayub 1:12-19, 22.
11. (a) En ang’o machielo ma Satan notimo ne Ayub? (b) Ayub notimo ang’o?
11 Satan ne ok ogik gi kanyo. Nodhi nyime wacho ne Jehova niya: ‘Mul chokene gi ringrene, e ka obiro yanyi e nyimi.’ Omiyo, Satan nogoyo Ayub gi tuo moro marach. (Ayub 2:5, 7) To e ma pod Ayub ne ok oweyo lamo Jehova. Muma wacho niya: “Kuom magi duto Ayub ok noketho gi dhoge.”—Ayub 2:10.
12. Ayub nonyiso nade ni Satan en ja miriambo?
12 Ayub ne ok ong’eyo miriambo ma Satan ne owacho kuome kod gimomiyo ne ochandore. Noparo ni Jehova e ma ne kelone chandruoge. (Ayub 6:4; 16:11-14) Kata kamano, ne ok oweyo lamo Jehova. Koro ne nyalo nenore maler ni Ayub ne ok ohero Jehova mana nikech gik ma ne omiye. Ne en osiep Jehova nikech nohere. Gik ma ne Satan owacho kuome te ne gin miriambo!
13. Ang’o ma Ayub noyudo nikech nomakore gi Jehova?
13 Kata obedo ni Ayub ne ok ong’eyo gik ma ne timore e polo, ne omakore gi Jehova monyiso ni Satan en ja miriambo. Jehova noguedho Ayub nikech nonyiso ni en osiepne madier.—Ayub 42:12-17.
MIRIAMBO MA SATAN WACHO KUOMI
14, 15. En miriambo mane ma Satan nowacho e wi ji duto?
14 Inyalo puonjri gik mang’eny kuom gik ma ne otimore ne Ayub. Kata mana e kindewagi, Satan wacho ni watiyo ne Jehova nikech gik ma omiyowa. E bug Ayub 2:4, Satan nowacho ni: ‘Gik moko duto ma dhano nigo nochiw nikech ngimane.’ Omiyo, Satan ne ok owacho miriambo e wi Ayub kende, nowacho ni ji duto lamo Jehova nikech gik ma Jehova miyogi. Higni mang’eny bang’ ka Ayub nosetho, Satan pod ne medo jaro Jehova kendo wacho miriambo e wi jotichne. Kuom ranyisi, Ngeche 27:11 wacho kama: ‘Wuoda, bed mariek, kendo mi chunya mor; mondo aduok wach ne jalo ma kwera.’
15 In bende inyalo yiero luwo chike Jehova mondo ibed osiepne, kinyiso ayanga ni Satan en ja miriambo. Gima berie moloyo minyalo timo e ngimani en bedo osiep Nyasaye kata kochuno ni nyaka itim lokruoge madongo e ngimani. Bedo osiep Nyasaye en gima onego wakaw mapek. Satan wacho ni in ok inyal dhi nyime lamo Jehova ka chandruoge oyudi. Otemo wuondowa mondo wawe lamo Nyasaye. Otemo wuondowa gi yore mage?
16. (a) Gin yore mage ma Satan tiyogo mondo omi ji owe tiyo ne Jehova? (b) Jachien nyalo tami tiyo ne Jehova e yo mane?
16 Satan tiyo gi yore mopogore opogore mondo otem ketho osiep manie kindwa gi Nyasaye. Omonjowa “kaka sibuor ma ruto komanyo ng’at ma dongam.” (1 Petro 5:8) Kik kawi giwuoro ka osiepeni, joodu, kata jomoko temo tami puonjori Muma kendo timo gik makare. Inyalo chako neno ka gima gimonji. * (Johana 15:19, 20) Satan bende wuondorega mondo onenre “kaka malaika mar ler.” Omiyo, onyalo wuondowa ma wawe luwo chike Jehova. (2 Jo-Korintho 11:14) Yo moro machielo ma Satan nyalo temo tiyogo mondo otamwa tiyo ne Jehova en miyo wabed gi paro moro ni ok wanyal moro Nyasaye e yo moro amora.—Ngeche 24:10.
LUW CHIKE JEHOVA
17. Ang’o momiyo waluwo chike Jehova?
17 Sama waluwo chike Jehova, wanyiso ni Satan en ja miriambo. En ang’o ma biro konyowa luwo chike Jehova? Muma wacho kama: “Niher Jehova Nyasachi gi chunyi duto, gi paroni duto, kendo gi tekoni duto.” (Rapar mar Chik 6:5) Waluwo chike Jehova nikech wahere. Kaka wamedo hero Jehova, e kaka biro bedonwa mayot timo gimoro amora modwaro. Jaote Johana nondiko niya: “Tiend hero Nyasaye e ma, ni waluw chikene; to chikene ok tek luwo.”—1 Johana 5:3.
18, 19. (a) Gin gik mage ma Jehova nyisowa ni kik watim? (b) Wang’eyo nade ni Jehova ok nyal nyisowa ni watim gima ok wanyal timo?
18 Gin gik mage ma Jehova nyisowa ni kik watim? Moko kuomgi yudore e sanduk ma wiye wacho ni, “ Sin gi Gik ma Jehova Osin-go.” Inyalo paro ni moko kuom gigo ok richo ahinya. Kata kamano, ka isomo Muma kendo iparo matut kuom gik misomogo, ibiro neno ber mar luwo chike Jehova. Inyalo fwenyo ni nitie lokruoge moko ma onego itim e ngimani. Timo lokruogego nyalo bedo matek. Kata kamano, kitimogi to ibiro bedo gi kuwe kod mor, ma gin gik ma osiepe Nyasaye kende e ma bedogo. (Isaiah 48:17, 18) Wang’eyo nade ni timo lokruogego ok tek?
19 Jehova ok nyal nyisowa ni watim gima ong’eyo ni nyalo tamowa timo. (Rapar mar Chik 30:11-14) Ong’eyowa moloyo kaka wang’ere wawegi nikech en osiepwa madier. Ong’eyo nyawowa kod kama tekrewa nyalo chope. (Zaburi 103:14) Jaote Paulo jiwowa niya: “Nyasaye en ng’at migeno, kendo ok obi weyo mondo temu mokalo ma unyalo nanoe, to kaachiel gi temno obiro losonu yo mar wuok mondo ubed gi nyalo mar nano.” (1 Jo-Korintho 10:13) Wan gi geno ni Jehova biro miyowa teko mar timo gik makare. Obiro miyi “teko mokalo mapile” mondo ilo tem moro amora ma nyalo yudi. (2 Jo-Korintho 4:7) Bang’ ka Jehova nosekonyo Paulo moloyo tembe, Paulo ne nyalo wacho gi chir niya: “E weche duto, an gi nyalo kokalo kuom jalno ma miya teko.”—Jo-Filipi 4:13.
HER GIK MA JEHOVA OHERO
20. Gin kido mage ma onego inyis to nikech ang’o?
20 Ka wadwaro bedo osiepe Jehova, nyaka wawe timo gik ma osin-go. E wi mano, nitie gimachielo ma bende nyaka watim. (Jo-Rumi 12:9) Osiepe Nyasaye ohero gik ma ohero. Oler gigo e Zaburi 15:1-5. (Som.) Osiepe Jehova bedo gi kido ma Jehova nigo. Kidogo gin kaka “hera, mor, kuwe, horuok, ng’wono, ber, yie, muolo, kod ritruok.”—Jo-Galatia 5:22, 23.
21. Ang’o ma nyalo konyi bedo gi kido ma Nyasaye ohero?
21 En ang’o ma nyalo konyi bedo gi kido mabeyogo? En ka isomo Muma kendo ipuonjori weche manie iye. Timo mago biro konyi hero gik ma Jehova ohero. (Isaiah 30:20, 21) Ka idhi nyime timo kamano, ibiro hero Jehova moloyo, kendo ibiro dwaro luwo chikene.
22. Ang’o ma biro timore ka iluwo chike Jehova?
22 Lokruoge ma nyalo dwarore ni itim e ngimani inyalo pim gi lonyo lewni moti kae to irwako manyien. Muma wacho ni onego ‘ilony kit dhano machon kod timbene’ kae to irwak “kit dhano manyien.” (Jo-Kolosai 3:9, 10) Kata obedo ni timo lokruogego ok yot, ka watimogi kendo waluwo chike Jehova, osingo ni obiro miyowa “pok maduong’.” (Zaburi 19:11) Chak luwo chike Jehova sani mondo inyis ni Satan en ja miriambo. Ti ne Jehova nikech ihere gadier, to ok mana nikech gueth ma ibiro yudo bang’e. Kitimo kamano, ibiro bedo osiep Nyasaye madier!
^ par. 16 Mano ok nyis ni Satan e ma chikogi achiel kachiel ni gitami puonjori Muma. Kata kamano, Satan e “nyasach ndaloni,” kendo ‘piny duto ni e bwo tekone.’ Kuom mano, ok kawwa giwuoro ka jomoko temo tamowa mondo wawe tiyo ne Jehova.—2 Jo-Korintho 4:4; 1 Johana 5:19.


text:
OHINGA MAR JARITO Novemba 2015 | Nyasaye Neno Nade Lweny?
Dwoko ma Muma chiwo nyalo kawi gi wuoro.
COVER SUBJECT
Nyasaye Neno Nade Lweny?
Chon, Nyasaye ne chiko joge ni odhi oked e lweny. Bang’e, Yesu nopuonjo ji mondo oher wasikgi. Dibed ni Nyasaye noloko pache e wi lweny?
COVER SUBJECT
Kaka Nyasaye ne Neno Lweny e Kinde Machon
Gin weche adek mage madongo ma ne chiko lwenje ma Nyasaye ne dwaro ni joge okedie?
COVER SUBJECT
Kaka Nyasaye ne Neno Lweny e Kinde Jokristo Mokwongo
Kata obedo ni paro ma Nyasaye nigo e lweny pok olokre, nitie gimoro maduong’ ma notimre ma nyiso ni weche noselokore.
COVER SUBJECT
Kaka Nyasaye Neno Lweny e Kindewagi
Machiegni, Nyasaye biro tieko lwenje duto.
Be Ing’eyo?
Ang’o momiyo Josef nolielo tike kapok odhi e nyim Farao? Buk mar Tich Joote nyiso ni wuon Timotheo ne en Ja-Grik. Be mano nyiso ni ne owuok e piny Grik?
MUMA LOKO KIT NGIMA JI
Ne Aparo ni Nadak e Ngima Mopong’ gi Mor
Pawel Pyzara nohero timbe gero, ka e kindego bende otiyo gi yedhe mamero kendo osomo chike. Noweyo timbego chieng’ moro bang’ yawo lweny gi chwo aboro.
IMITATE THEIR FAITH
“Nyathina ma Ahero Kendo ma Ageno e Tij Ruodhwa”
Ang’o ma nokonyo Timotheo weyo luoro mi obedo jarit ma Jakristo?
Dwoko Penjo mag Muma
Kapo ni ibiro chier ji, gibiro dak kanye?


text:
THENGE MIR 8
Pirang’o Tho pa Yesu Pire tie Tek Iri?
Yesu utho kara wanwang’ kwo. Yohana 3:16
Nindo adek ing’ey tho pa Yesu, jumamon moko ucidh uliewo liel pare e giwok ginwang’u ie thwolo. Nang’u dong’ Yehova udaru ni cere kud i liel.
Ing’eye Yesu uwok iwang’ jukwenda pare.
I andha, Yehova ucero Yesu pi nidoko ni giracwiya mi tipo, won tego man ma copo tho ngo. Julubne gineno kite ma ebeidhoko i polo.
Mungu ucero Yesu man ekethe ni Ubimo mi Ker pare. Daniel 7:13, 14
Yesu uthiero kwo pare pi ni ng’iewo kodhi dhanu. (Matayo 20:28) Niai kud i thiero kwo pare eno re, ma Mungu umiyo iwa copo mi kwo rondo ku rondo.
Yehova ung’iyo Yesu ni bedo Ubimo iwi ng’om ngung’. Ebibimo karacelo ku dhanu 144 000 ma pwe, ma gibicer pi ni kwo i polo. Yesu karacelo ku dhanu 144 000 gibibimo i Bimobim mi polo, ma en e Ker ma pwe pa Mungu.—Lembanyutha 14:1-3.
Ker pa Mungu bidwoko ng’om ni Paradiso. Lwiny, turocik, can man ndru bibedo nuti kendo ngo. Dhanu bibedo kud anyong’a ma yawe umbe.—Zaburi 145:16.


text:
OHINGA MAR JARITO (GOCHO MAR PUONJRUOK) Mach 2016
Gasedni oting’o sula mag puonjruok chakre Mei 2 nyaka Mei 29, 2016.
Un Rowere—Be Uikoru ne Batiso?
Nitie penjo adek ma nyalo konyi ng’ado paro.
Un Rowere—Unyalo Timo Ang’o Mondo Uikru ne Batiso?
To nade kapo ni ok in gadier ni iikori? To nade kidwaro mondo obatisi to jonyuolni neno ni pod onego irit matin?
Wanyalo Tego Nade Winjruok Manie Kindwa Kaka Jokristo?
Fweny moro ma yudore e bug Fweny 9 nyiso gimomiyo dwarore ahinya wasik ka wariwore kanyachiel.
Jehova Tayo Joge e Yor Ngima
Ere kaka wanyalo nyiso ni wayie mondo Jehova otawa?
Be Inyalo Medo Konyo e Kanyaklau?
Be inyalo nyiso chuny mar bedo jamisonari kata e kanyaklau?
Bed gi Chuny mar Chiwruok Kaka Jonabi
Ranyisi mar janabi Ezekiel, Jeremia, kod Hosea nyalo konyowa sama waol, chunywa onyosore kata ka omiwa migawo moro matek chopo.
Penjo Moa Kuom Josombwa
Jotich Nyasaye nochako bedo e tuech mar Babilon Maduong’ karang’o? Be Satan nokawo Yesu achiel kachiel ma okete e wi hekalu sama ne oteme?


text:
MWANDU MA YUDORE E WACH NYASAYE | ISAIAH 17-23
Tiyo Marach gi Teko ma Wan-Go Miyo Walalo Migawo
Shebna e ma ne omi migawo ‘mar rito ot’ ma samoro ne en od Ruoth Hezekia. Ne en jalup ruoth omiyo ne dwarore ni otim gik mathoth
22:15, 16
Shebna nonego okony jotich Jehova
Nodwaroga mana gik mamiye duong’ en owuon
22:20-22
Jehova noyiero Eliakim mondo okaw kar Shebna
Eliakim ne omi “rayaw mar ot maduong’ ma Daudi nogero,” to rayawno ochung’ne teko kod loch
Iparo nade: Shebna ne nyalo tiyo nade gi teko ma ne en-go e od Ruoth mondo okonygo jomoko?


text:
LOK MA I POK NGEYE | GIN MA BAIBUL WACO I KOM KWO KI TO?
Lapeny ma Ocungo Wi Dano Mapol
DANO gitye ki tam mapatpat madok i kom kwo ki to. Jo mogo gitamo ni ka ngat moni oto, pud medde ki kwo i yo mapat nyo i kabedo mukene. Jo mukene gitamo ni gibinywalogi odoco dok i yo mo mapat. Jo mukene gitamo ni to obedo agikki me jami ducu.
Twero bedo ni in itye ki tam mapat i kom lok man, gwok nyo ma lubbe ki kit ma idongo kwede nyo tekwaroni. Kit macalo dano gitye ki tam mapol mapatpat madok i kom to, tika tye ngat mo nyo ka mo ma watwero lokke iye me nongo lagam ma niango wiwa i kom lapeny man ma ocungo wi dano-ni?
Pi cencwari mapol, lupwonye dini gubedo ka pwonyo dano ni tipo pa dano medde ki kwo ka ngat moni oto. Cokcok dini ducu ma giwacci gin—Lukricitayo, Hindi, Lujudaya, Cilam, ki dong dini mukene—giye ni dano tye ki tipo dok medde ki kwo i nge to. Dini me Budda kitungcel, giwaco ni kinywalo ngat moni muto-ni odoco tyen mapol, dok teko ki ngec ma onongo ngat meno tye kwede twero medde ki kwo ki yomcwiny adada i yo ma kilwongo ni Nirvana.
Macalo adwogi me pwony man, jo mapol i twok lobo lung gitamo ni to yabo yo ki ngat moni me kwo i lobo mukene. Ki bot jo mapol, to obedo gin ma pire tek i kwo pa dano, dok ki botgi to nen calo obedo miti pa Lubanga. Ento gin ango ma Baibul waco i kom to? Tim ber ikwan pwony ma lubo man. Lagamme twero cungo wii.


text:
Ododo me 95: Kit ma Yecu Pwonyo Kwede
ININO mo acel Yecu owaco bot laco mo ni en myero omar lawote. Laco-ni openyo Yecu ni: ‘Lawota en aye anga?’ Ada, Yecu ngeyo ngo ma laco man tye ka tamone. Laco-ni tamo ni jo me dinine ki jo me rokke aye luwote. Pi meno wanenu kong gin ma Yecu owaco bote.
Kare mukene Yecu pwonyo kun tiyo ki ododo. Man aye gin ma en otimo kombeddi. En oboko ododo i kom Lajudaya gin ki Lacamaria. Wan dong watyeko kwano woko ni pol Lujudaya pe gimaro Lucamaria. Dong ba, ododo pa Yecu-ni owoto kit man:
I nino mo acel Lajudaya mo onongo omako gudo ma kato ki i kin got cito piny tung Jeriko. Ento luyak gupye i kome atura. Gin gukwanyo centene ci gupwode nio ma onongo dong cok to.
Lacen, Lajudaya mo ma lalam dog bene olubo gudo meno. En oneno laco ma gipwodo-ni. In itamo ni en otimo gin ango? Ai, en okato mere akata ki i nget yo tung mukene-ni ci omedde ki wot. Ngat mukene dok ma ladini adada obino. En obedo Lalevi. En mono ocung? Pe, en bene pe ocung ka konyo laco ma gipwodo-ni. Itwero neno lalamdog gin ki Lalevi-ni kuca ca ka gitye ka wot i gudo.
Ento nen ngat ma tye kany gin ki laco ma gipwodo-ni. En Lacamaria. Dok en tye ka konyo Lajudaya-ni. En tye ka keto yat mogo i wang rette. I ngeye, en otero Lajudaya-ni ka ma en twero yweyo iye ci winyo maber ber.
I nge tyeko ododone, Yecu owaco bot laco ma openye lapeny ni: ‘Anga i kin jo adek-ki ma itamo ni otiyo macalo lawot dano ma gipwodo-ni? Obedo lalamdog mono, Lalevi nyo Lacamaria?’
Laco-ni ogamo ni: ‘Laco ma Lacamaria-ni. En otimo kica i kom laco ma onongo gipwodo-ni.’
Yecu owaco ni: ‘Igamo kakare. Pi meno cit bene itim kit ma en otimo-ni bot jo mukene.’
In pe imaro kit ma Yecu pwonyo kwede? Wapwonyo jami mapol, dok ma pigi tego adada, ka wawinyo gin ma Yecu waco i Baibul, pe kumeno?
Luka 10:25-37.
Peny
- Peny ango ma laco mo openyo kwede Yecu, dok pingo?
- Ngo ma kare mukene Yecu otiyo kwede me pwony, dok gin ango ma dong watyeko ngeyo i kom Lujudaya ki jo Camaria?
- Ki i ododo ma Yecu otito, gin ango ma otimme i kom Lajudaya mo ma onongo tye ka wot i yo ma cito i Jeriko?
- Ngo ma otimme i kare ma Lajudaya mo ma lalamdog ki mo ma Lalevi gulubo yo meno?
- I cal-li, anga ma tye ka konyo Lajudaya ma giwano ni?
- I kare ma Yecu otyeko ododo meno, peny ango ma en openyo, dok laco-ni odokke iye ningo?
Peny mukene
- Kwan Luka 10:25-37.
Me kaka miyo lagam meno atir, Yecu okonyo laco ma onongo tye ki ngec matut i kom Cik-ki me tam i kom lok meno nining? (Luka 10:26; Mat. 16:13-16)
Yecu otiyo ki labol me ruco adegadega ma jo ma onongo giwinye tye kwede nining? (Luka 10:36, 37; 18:9-14; Tito 1:9)


text:
KWO MI JUKRISTU
Nyo ibetio cuu ku kart ma terojo i JW.ORG?
Ceng’ni eni, can madit bitundo. Pieno, tic mwa mi rweyo lembanyong’a ucikere nitimere pio pio. (Rie 24:11, 12, 20) Kara wakony dhanu, wacopo nitio ku kart ma terojo i JW.ORG pi nitelo nen migi ikum Lembe pa Mungu man ikum kusika mwa mir Internet. kart maeno utie kud ayi moko, ma ka jumaku cal mir ayine, eterojo ninwang’u video Pirang’o Ukwayu Niponjo Biblia? man bende ekwayu ng’atini unwang’ lembe mange dupa, kunoke ukwai ponji mi Biblia. Dhanu moko giyio ngo girasoma mi cing’, ento gitie ayika niyabu kusika mwa mir Internet. Kud ibed ku jiji nimio igi kart maeno. Re kud iwek kart ne ni dhanu ma lembene utelo ngo nen migi.
Kinde m’ibecidho i tic peri, icopo telo nen pa ng’atini ku wec mae: “Atie ku gin moko m’amito nimio iri. Kart maeni biteri i kusika moko mir Internet m’ibinwang’u lembe dupa i ie mi mananu man video m’uweco iwi lembe ma tung’ tung’.” (Yoh 4:7) Calu ma kart ne gitie thindho thindho, icopo nibewotho ku moko nyanok m’ibimio ni dhanu saa ceke ma kaka unen iri.


text:
LAMED NGEC
Nino me Ngolo Kop Mono Obedo Nino Ango?
IN ITAMO ni Nino me Ngolo Kop bibedo nining? Dano mapol gitamo ni kibikelo dano bilion mapol inyim komker pa Lubanga ka kibingolo kop i komgi ki acel acel. Ka jo mukene gibinongo mot me cito i kwo me yomcwiny i polo, ki jo mukene kibingolo kop i wigi me cito ka deno can i kapiny. Ento, Baibul dok waco gin mapat ki lok meno. Lok pa Lubanga nyuto ni, kare meno pe obedo kare me lworo, ento obedo kare me gen ki me roco piny wek odok maber.
I Niyabo 20:11, 12, wakwano lok ma lakwena Jon otito i kom nino me Ngolo Kop ni: ‘Dok aneno komker mo madit matar, ki ngat ma obedo i wiye. Lobo ki polo gua ki i nyime guringo woko, ento pe dok ginongo kabedo mo pigi. Ci aneno jo muto, jo madito ki jo matino, kun gucung i nyim komker, onongo bene tye kenyo buk mogo ma kiyabo igi woko. Kiyabo bene buk mo mukene ma en aye buk me kwo. Kingolo kop i kom jo muto ma lubbe ki ticgi.’ Anga ma obedo Langolkop ma kitito pire kany-nyi?
Lubanga Jehovah aye obedo Langolkop madit. Kadi bed kit meno, en omiyo tic me ngolo kop i cing ngat mukene. Ma lubbe ki Tic pa Lukwena 17:31, lakwena Paulo owaco ni Lubanga “dong otyeko moko nino ma en bingolo iye kop i kom dano ducu ma i lobo i kit ma atir, kun dong oyero dano ma myero ongol kop ma ka-kare.” Langolkop man ma kiyero-ni, obedo Yecu Kricito i kare ma dong kicere woko. (Jon 5:22) Dong Nino me Ngolo Kop kono bicakke awene? Dok bitero kare ma rom mene?
Buk pa Niyabo nyuto ni Nino me Ngolo Kop bicakke i nge gik pa lweny me Armagedon, i kare ma kibityeko iye yub pa Catan marac me kare-ni ducu.* (Niyabo 16:14, 16; 19:19-20:3) Inge lweny me Armagedon, Catan ki jogine ducu kibitweyogi i buc i bur ma tere pe gik pi mwaki alip acel. I kare meno jo alip 144,000 ma gibinywako tic me loc-ci, ‘gibibedo ka loc kacel ki Kricito pi mwaki alip acel.’ (Niyabo 14:1-3; 20:1-4; Jo Roma 8:17) Pi meno, Nino me Ngolo Kop pe obedo kare ma tero cawa 24 keken, ento bitero mwaki alip acel kulu.
Yecu Kricito ‘bingolo kop i kom jo muto ki jo makwo.’ i kare me mwaki alip acel-li. (2 Temceo 4:1) “Jo makwo” gibibedo “lwak dano mapol ata” ma gubwot ki i lweny me Armagedon. (Niyabo 7:9-17) Lakwena Jon bene oneno “jo muto…kun gucung i nyim” komker me ngolo kop. Kit ma Yecu ociko kwede, “jo ducu ma tye i lyel biwinyo iye dwane [en Kricito], ci gibikatti woko” i kare me nicer. (Jon 5:28, 29; Tic pa Lukwena 24:15) Ento ngolo kop man bicung i kom gin ango?
Ma lubbe ki ginanyuta, lakwena Jon oneno, ‘buk mogo ma giyabo igi woko,’ ka ‘kingolo kop i kom jo muto ma lubbe ki ticgi.’ Man mono obedo buk mogo ma kigwoko iye lok i kom jami maraco ma dano gutimo i kare ma onongo pud gikwo? Pe, ngolo kop pe bibedo i kom bal ma dano gutimo ma pud peya guto. Wan kono wangeyo lok meno nining? Baibul waco ni: “Ngat ma oto, balle dong gik woko.” (Jo Roma 6:7) Pi meno, jo ma kicerogi-ni gidwogo i kwo ma nongo gipe ki bal mo. Dong buk man omyero obed ni nongo tye ki cik mukene pa Lubanga. Me wek gubed ki kwo ma pe tum, jo ma gibibwot ki i lweny me Armagedon ki jo ma kibicerogi-ni omyero gubed jo ma lubo cik pa Lubanga, Jehovah binyuto botgi cik mukene manyen me aluba, i kare me mwaki alip acel-li. Ci dong, kibingolo kop i wi ngat acel acel kun nongo cung i kom jami ma en obedo ka timone i kare me Nino me Ngolo Kop.
Nino me Ngolo Kop bimiyo kare bot dano bilion mapol me pwonyo miti pa Lubanga ki me yubo kwogi bene. Man tyen lokke ni tic me pwony madit bibedo tye. Adada, ‘jo ma bibedo i lobone gibipwonyo kit ma atir.’ (Icaya 26:9) Kadi bed kit meno, pe dano ducu gibiye timo miti pa Lubanga. Icaya 26:10 waco ni: “Dano marac kadi bed gitine gin maber, pe twero pwonnye me bedo dano ma kite atir; bedo mere ka timo tim mogo ma pe tye atir i lobo pa dano ma cwinygi atir, kun pe neno dit pa Rwot.” Kibineko jo ma cwinygi pe atir-ri woko matwal i Nino me Ngolo Kop.—Icaya 65:20.
I agikki me Nino me Ngolo Kop, nongo dano dong ‘gikwo’ calo jo ma gipe ki roc. (Niyabo 20:5) Dano bidok cen i kit me kwo ma nongo roc pe iye i Nino me Ngolo Kop. (1 Jo Korint 15:24-28) Ci dong kare bibedo tye ma kibikelo atematema me agikki i kom dano. Kibigonyo Catan ci giwekke me temo dano pi tyen me agikki. (Niyabo 20:3, 7-10) Jo ma gibikwero en, aye dong gibinongo kuc kikome ma Baibul yam ociko pire ni: “Jo ma kitgi atir gibicamo lobo, dok gibibedo iye matwal.” (Jabuli 37:29) Adada, Nino me Ngolo Kop pud dong bibedo kare mamwonya pi dano ma kitgi atir ducu ya!
* Pi ngec mukene ma mako lok i kom Armagedon, nen buk me Insight on the Scriptures, Volume 1, pot karatac 594-5, 1037-8, ki dul me 20 me Worship the Only True God, ma Lucaden pa Jehovah aye gucoyo.


text:
Pwony Lutinoni
Lunyodo, wuti ki ododo magi me pwonyo lutinowu ki jami ma pigi tego ma tye i Baibul.
Layab Lok
Lok ma kicoyo i buk me Nwoyo Cik twero konyi me tiro lutinoni.
Mung ma Cwinywa Yom me Ngeyone
Baibul loko i kom “mung” mo ma kite dok pat mua ki bot Lubanga. Tika imito nongo ngec i kom mung man?
Labeka Onongo Mito Yomo Cwiny Jehovah
Ngo ma myero watim wek wabed calo Labeka? Kwan pwony man ci inong ngec mukene i kome.
Rakab Obedo ki Niye i Kom Jehovah
Pwony kit ma kilaro kwede Rakab ki jo me ode i kare ma kituro boma me Jeriko.
En Oyomo Cwiny Wonne ki Cwiny Jehovah
Kwong ango ma nya pa Jeputa ogwoko? Waromo lubo lanenne nining?
Camuel Omedde ki Timo Gin Matir
Itwero lubo lanen pa Camuel nining kun imedde ki timo gin matir kadi bed jo mukene gitimo jami maraco?
Daudi Pe Obedo Lwor
Kwan pwony man ki i Baibul wek inge gin mumiyo Daudi cwinye obedo tek
Tika Dong Iwinyo Calo Itye Keni dok Ilwor?
Ngo ma Jehovah owaco bot Elia i kare ma Elia owinyo calo etye kene? Ngo ma itwero pwonyo ki i gin mutimme i kom Elia?
Yocia Obedo ki Lurem Mabeco
Baibul wacciwa ni obedo tek adada pi Yocia me timo gin matir. Nong ngec i kom kit ma lureme gukonye kwede.
Jeremia Pe Ojuko Lok i kom Jehovah
Kadi bed dano gunyero Jeremia dok gukeco i kome, pingo en omedde ki lok i kom Lubanga?
Yecu Obedo Lawiny Kare Ducu
Bedo lawiny bot lunyodoni kare ducu pe obedo gin mayot. Nen kit ma lanen pa Yecu twero konyi.
Jo ma Gucoyo Lok i kom Yecu
Pwony lok i kom lucoc aboro me Baibul ma gukwo kacel ki Yecu dok gucoyo lok i kom kwone.
Okeyo Paulo Cwinye Tek
Awobi man olaro kwo pa nerone. En otimo ngo?
Temceo Onongo Mito Konyo Dano
Itwero bedo ki kwo me yomcwiny calo Temceo nining?
Ker ma Biloyo Lobo Ducu
Kwo bibedo nining i kare ma Yecu tye ka loyo lobo? Tika imito bedo kunu?


text:
WIC MIR APAR
Lemandha iwi jumalaika
1. Pirang’o ukwayu waponj lembe iwi jumalaika?
YEHOVA ubemito nia wang’ei lembe iwi juruot pare mi polo. Ikind juruot pare maeno, junwang’u bende jumalaika. Biblia ulwong’ogi “wot Mungu.” (Yob 38:7) Jumalaika gibed gitimo ang’o? I rundi ma con gibed gikonyo dhanu nenedi? Man nyo gicopo nikonyowa tin de?
2. Jumalaika giai kani? Jucwio jumalaika adi?
2 Ukwayu wakeng’ei nia jumalaika giai kani. Giragora mi Jukolosai 1:16 unyutho iwa nia ing’ei ma Yehova ucwio Yesu, “gin [mange] ceke cwire . . . ma ni i polo ku ma wi ng’om bende.” Ikind giracwiane, junwang’u bende jumalaika. Jucwiogi gin adi? Biblia uwacu nia wel mi jumalaika tie milioni dak swa.
3. Buku pa Yob 38:4-7 ukoro lembang’o iwi jumalaika?
3 Biblia ubeponjowa bende nia Yehova ular ucwio jumalaika iwang’ nicwio ng’om. Gigam giwinjiri nenedi kinde ma gineno jucwio ng’omi? Buku pa Yob ukoro nia mutoro unegogi. Gibino juruot pa Yehova m’ubino nitimo ire karacelo man i acel.
JUMALAIKA GIKONYO DHANU PA MUNGU
4. Wang’eyo nenedi nia jumalaika gibed gidieng’ ikum lembe ma dhanu ubetimo?
4 Niai con, jumalaika gibed gidieng’ ikum lembe ma dhanu ubetimo man ikum lembakeca pa Mungu pi ng’om man pi dhanu. (Lembrieko 8:30, 31; 1 Petro 1:11, 12) Ecicopere nia jai m’Adamu giku Eva gijai ko ni Yehova unyayu can lee i cwinygi. Tin bende, ecicopere nia giwinjiri ku can lee ka gibeneno kite ma dhanu mapol gibeturo ko cik pa Mungu. Ento saa ma ng’atu moko uloko cwinye udwogo ibang’ Mungu, mutoro nego jumalaika. (Luka 15:10) Jumalaika gifoyo lee mandha nineno dhanu m’ubetimo ni Mungu. Yehova tio ku jumalaika pi nikonyo man nigwoko jurutic pare iwi ng’om. (Juebrania 1:7, 14) Wakenen lapor moko.
5. I rundi ma con, jumalaika ukonyo jurutic pa Mungu nenedi?
5 Yehova uoro jumalaika ario gicidh gikony Lot ku juruot pare kara giring cen kud i adhura mi Sodoma ku Gomora m’ebecinyotho. (Thangambere 19:15, 16) Oro dupa ing’eye, jubolo jabila Daniel i od umvor, ento umvor utime rac ungo, pilembe ‘Mungu uoro malaika pare, man emio dhu umvor.’ (Daniel 6:22) Ing’ei oro mange dupa, kinde ma jakwenda Petro ubino i otkol, Yehova uoro malaika acel ucidh ugonye. (Tic mi Jukwenda 12:6-11) Jumalaika ukonyo bende Yesu kinde m’ebino iwi ng’om. Ku lapor, “malaika gitimo ire” ing’ei batizo pare. (Marko 1:13) M’uweko maeno, kinde ma judhingo nego Yesu, malaika acel “udwoke tek.”
6. (a) Wang’eyo nenedi nia jumalaika gibed gikonyo dhanu pa Mungu tin? (b) Wabidwoko wang’ penji makani i thenge m’ulubo?
6 I nindo ma tin, jumalaika gibed gitundo ngo kendo ibang’ dhanu calu ma yang’ con. Ento Mungu ubemedere asu nitio kugi pi nikonyo jurutic pare. Biblia uwacu kumae: “Malaika pa Yehova guro hema gbur kum ju m’ulwore, man ebodhogi.” (Zaburi 34:7) Pirang’o watie ku yeny mi gwok? Pilembe watie ku jukwor ma gitie ku tego man ma gimito nitimowa rac. Jukwor mwa ne gijukani? Giai kani? Pirang’o gimito nitimowa rac? Pi nidwoko wang’ penji maenogi, wakenen lembe m’ugam utimere nindo moko nyanok ing’ei ma jucwio Adamu giku Eva.
JUKWOR MWA MA GINEN UNGO
7. Niai con, Sitani ubewondo dhanu kara gitim ang’o?
7 I Wic mir 3, waponjo nia malaika acel ujai ni Mungu man emito nibimo wi dhanu. Biblia ulwong’e Wonabali man Jok [niwacu, Sitani]. (Lembanyutha 12:9) Sitani ugam umito bende nia dhanu gijai ni Mungu. Etundo niwondo Eva, man niai eca, ebewondo dhanu mange dupa akeca. Re, dhanu moko tie ma gigam gimediri nigwoko bedoleng’ migi iwang’ Yehova, calu ve Abel, Enok, man Noa.
8. (a) Jumalaika moko gidoko ni pajogi nenedi? (b) Pajogi gitimo ang’o kara giboth i saa ma pii upong’ i ie i rundi pa Noa?
8 I rundi pa Noa, jumalaika moko gijai man giweko kabedo migi i polo, gibin gikwo i ng’om calu dhanu. Pirang’o? Biblia ukoro nia gimito gibed ku mon. (Som Thangambere 6:2.) Lembe ma gitimo eno ubino lembe marac, pilembe jumalaika giromo ngo nia gibed ku mon. (Yuda 6) Calu jumalaika maeno mareco, i rundi maeca dhanu mange dupa de gigam gidoko ku kura mareco man gidoko weg rop. Ing’eye, Yehova ugam uketho koth ucwi lee man pii upong’ iwi ng’om zoo man unyotho jutim rac. Ento ebodho jurutic pare ma gigwoko bedoleng’ migi. (Thangambere 7:17, 23) Kara gibothi, jumalaika maeno mareco gidok kendo i polo. Biblia lwong’o jumalaika mareco maeno pajogi. Gidikiri i jai pa Sitani, e Wonabali ugam udoko jadit migi.
9. (a) Lembang’o m’unwang’u pajogi kinde ma giloko gidok i polo? (b) Wabiponjo lembang’o i nyathi thiwiwec m’ulubo piny e?
9 Yehova uyio ngo nia pajogi gidok kendo ikind juruot pare m’i polo pilembe gibino jujai. (2 Petro 2:4) Pajogi gicopo ngo nilokiri nidoko ni dhanu kendo, ento gibemediri asu ‘niwondo [dhanu] mi ng’om ngung’.’ (Lembanyutha 12:9; 1 Yohana 5:19) Wakeponj yo moko ma gibed gitio ko pi niwondo, kunoke niwingo dhanu dupa.
KITE MA PAJOGI GIBED GIWONDO KO DHANU
10. Pajogi gibed giwondo dhanu nenedi?
10 Pajogi gibed giwondo dhanu i kite ma tung’ tung’. Dhanu giweco ku pajogi dhok ku dhok kunoke nikadhu ku ba ng’atu mange, calu ve ajoga kunoke ng’atu ma somo lembe m’i die wijo. Timo maeno julwong’o weco ku pajogi, kunoke weco ku tipo m’ucido. Ento Biblia ung’olo nia wakoc bor ku gin moko ci ma tie ku ribiri ku pajogi. (Jugalatia 5:19-21) Pirang’o? Tap calu ma jadwarlei beciko awic pi nimaku lei, pajogi bende gibed gitio ku vupo pi nimaku dhanu man nitelo wigi.
11. Kenyuth yo acel ma pajogi gibed gitio ko pi niwondo dhanu; pirang’o wacikara nikoc cen ku lembe maeno?
11 Yo acel ikind yo ma pajogi gibed gitio ko pi niwondo dhanu, tie nicwalu dhanu gitii ku tego m’ukadhu pa dhanu pi nisayu ning’eyo lembe moko ma bitimere i nindo m’ubino, kunoke lembe m’ung’eyere ngo. Pi nisayu ning’eyo lembe mi nindo m’ubino kunoke m’ung’eyere ngo, dhanu moko gineno nyikaluku, gisayu bati migi, gisomo i kart, gitio ku piny ma ve kieu (maraya), kunoke gineno leni mi diecing’jo. Dhanu dupa giparu nia timo maeno tie rac ungo, ento paru migine tie vupo. Timo maeno tie rac akeca. Ku lapor, Biblia unyutho nia ajoga ku juew lembe, gitimo tic ku tego mi pajogi. Tic mi Jukwenda 16:16-18 ukoro pi “tipo mi ewo giraewa” m’ukonyo nyaku moko ‘niewo lembe.’ Saa ma jakwenda Paulo uriemo tipo m’ucidone cen, copo mi ewo lembe ma bibino uweko nyaku maeno.
12. (a) Pirang’o etie lembe marac nipimo niweco ku ju m’utho? (b) Pirang’o jurutic pa Mungu gicopo ngo nyanok de nimondo i timo mi pajogi?
12 Pajogi gitio bende ku vupo mange pi nimaku dhanu i awic. Gimito niketho wayii nia ecopere niweco ku ju m’utho man nia dhanu m’utho gitie kwo asu kaka moko man bende nia gicopo niweco kudwa kunoke gicopo nitimowa rac andha. Ku lapor, dhanu ma wat migi kunoke jurimbgi udaru nitho gicopo cidho ibang’ ng’atu moko, calu ve won tipo m’uwacu nia etie ku copo mi weco ku ju m’utho. Won tipo copo yero lembe moko ma romo nifoyo i ng’atu ma wat pare kunoke jarimbe utho, man ecopo bende niweco ve ng’atu m’utho ne. (1 Samwil 28:3-19) Bende, kite mapol ma kuny kadhu ko ujengere iwi yioyic ma nia ju m’utho gikwo asu kaka moko. Lembe maeno copo bedo bende kuny ma kadhu ku sala, timo kunoke wodho kabuli, timo foc moko pi paru pi ng’atu m’utho, mio thier ni ju m’utho, kunoke kwiro tipo. Ka Jukristu gidikiri ngo i kuny ma kumeno, wat migi kunoke dhanu mi suru migi copo nicayugi, niyanyugi kunoke nikunogi. Ento Jukristu ging’eyo nia ju m’utho gibekwo ngo kaka moko mange. Ecopere ngo iwa niweco kugi, man gin de gicopo timowa rac ungo. (Zaburi 115:17) Bed ku weng’i lee dit. Kud ipim nyanok de niweco ku ju m’utho kunoke ku pajogi, man kud idikiri i timo moko ci mi pajogi.
13. Dhanu dupa ma gibed gilworo pajogi con, gitundo nitimo ang’o?
13 Pajogi giwondo dhanu awonda kende ngo, ento ginyayu bende lworo i dhanu. Tin eni, Sitani karacelo ku pajogi pare ging’eyo nia “nindo dong’ [igi] nyanok kende” ma Mungu bibino nyotho kogi kud iwi ng’om, pieno, gitie ku kwinyo lee akeca man gitie jurop nikadhu nindo ceke m’iwang’e. (Lembanyutha 12:12, 17) Re, dhanu dupa ma gibed gilworo pajogi con, dong’ gilworogi ngo kendo kawoni. Gitundo nenedi nivudhiri kud i the cing’gi?
CERIRI NI PAJOGI MAN VUDHIRI KUD I THE CING’GI
14. Calu Jukristu mi rundi ma con, wacopo nenedi nivudhara kud i the cing’ pajogi?
14 Biblia unyutho iwa kite ma wacopo nicerara ko ni pajogi man nivudhara kud i the cing’gi. Ku lapor, yang’con i adhura mir Efeso, dhanu moko gibed giweco ku pajogi iwang’ niponjo lemandha. Gitundo nivudhiri nenedi kud i the cing’gi? Biblia yero kumae: “Weg ajoga de m’i kindgi ma nok ungo gikelo kitabu migi karacelo giwang’ugi de iwang’ dhanu ceke.” (Tic mi Jukwenda 19:19) Gimito nia gidok Jukristu, pieno giwang’u buku migi ceke mi jamb ajoga. Tin bende, etie lembe ma pire tek nitimo kumeno. Dhanu ceke ma gimito gitim ni Yehova gicikiri nikoyiri cen ku piny moko ci mi pajogi. Eno uketho i ie buku, gazeti, oroskop, filme, mizik, tuko, man kadok cal ma tung’ tung’ ma ketho junen nia thangu, pajogi, kunoke tego moko mi tipo mareco, tie rac ungo kunoke nia copo foyo ijo. Uketho i ie bende piny ceke ma dhanu gibed gikendo pi nigwokiri ikum lembe marac.
15. Wacikara nitimo ang’o mange pi nicerara ni Sitani ku pajogi?
15 Oro moko ing’ei ma weg ajoga mir Efeso giwang’u buku migi mi pajogi, jakwenda Paulo ukiewo nia gicikiri asu ‘ninyego’ man nikiedo kud “udul tipo [mareco].” (Juefeso 6:12) Eno nyutho nia kadok nwang’u gidaru niwang’u buku migi de, pajogi ubino mediri asu nipimo timogi rac. Pieno, ugam ukwayu nia gitim ang’o mange? Jakwenda Paulo uwacu igi kumae: “Wuting’ thungu [niwacu, ban] mi yioyic, ma wubicopo nego [niwacu, wubicopo cero] kudo lak athero mi mac ceke pa ng’atu ma rac.” (Juefeso 6:16) Calu ma ban begwoko ko askari i lwiny, wan bende yioyic mwa copo nigwokowa kumeno. Ka waketho genogen mwa ceke iwi Yehova nia ecopo nigwokowa, wabitundo nicerara ni Sitani ku pajogi.
16. Wacopo timo ang’o kara waketh yioyic mwa ubed tek lee i Yehova?
16 Wacopo timo ang’o kara waketh yioyic mwa i Yehova ubed tek lee? Wacikara nisomo Biblia kubang’ nindo, man wacikara bende niponjo nijengara iwi Yehova kara egwokwa. Ka watie ku yioyic ma tek i Yehova, Sitani ku pajogi gibitundo ngo nitimowa rac.
17. Lembang’o mange ma copo gwokowa ikum pajogi?
17 Lembang’o mange m’ugam ukwayere nia Jukristu mir Efeso gitim? Gibino nikwo i adhura ma lemb pajogi upong’ lee i ie. Pieno, Paulo uwacu igi kumae: “Ma wuberwo ko kubang’ nindo ceke.” (Juefeso 6:18) Eno nyutho nia gicikiri nikwayu saa ceke nia Yehova ugwokgi. Ka wan ke? Wan bende wabekwo i ng’om ma lemb pajogi upong’ lee i ie. Pieno, wan bende wacikara nikwayu gwok ibang’ Yehova nikadhu kud i rwo. (Som Lembrieko 18:10.) Ka wabemedara nikwayu Yehova ubodhwa kud i cing’ Sitani, ebidwoko wang’ rwo mwa.
18, 19. (a) Wacopo timo ang’o kara wavoi lwiny ma wabekiedo i dhu Sitani ku pajogi? (b) I wic m’ulubo wabinwang’u dwokowang’ penji makani?
18 Ka wakoyara cen i kwo mwa ku gin ceke ma tie ku ribiri ku lemb pajogi, man wajengara iwi Yehova pi nisayu gwok pare, wabitundo nicerara ni Sitani ku pajogi. Wacikara ngo nilworogi. (Som Yakobo 4:7, 8.) Yehova tie ku tego ma lee dit nikadhu tego mi pajogi. Emio igi matira i rundi pa Noa, man i nindo m’ubino ebinyothogi cen. (Yuda 6) Poi nia watie ngo kendwa i lwiny mwa. Yehova ubetio ku jumalaika pare pi nigwokowa. (2 Ubimo 6:15-17) Wacopo nibedo ku genogen nia Yehova bikonyowa kara wavoi lwiny ma wabekiedo i dhu Sitani ku pajogi.
19 Ento, wacopo penjara kumae: Pirang’o Mungu ubegalu ku ninyotho Sitani ku pajogi, ma ke gin re ma gibemio masendi lee thorukeni ee? Wic m’ulubo bidwoko wang’ penji maeno.


text:
Bende Diher Ng’eyo Adiera?
ADIERA kuom wach mane? Adiera kuom moko kuom penjo madongo moloyo ma dhano osega penjo. Nyalo bedo ni isepenjori penjo kaka magi:
- Bende Nyasaye dewowa kuom adier?
- Bende lweny gi chandruok chieng’ norum?
- Ang’o matimore ka ng’ato otho?
- Bende nitie geno ni joma otho?
- Ere kaka anyalo lemo mondo Nyasaye owinja?
- Ere kaka anyalo yudo mor e ngima?
Inyalo manyo dwoko mag penjogi kanye? Ka ipenjo ji mopogore opogore, ibiro yudo dwoko mopogore opogore. Jopuonj din biro miyi dwoko ma ok winjre gi mag jopuonj mamoko. Kuonde mikanoe buge kod ma ing’iewogie, inyalo yudo buge mang’eny ahinya mawacho ni ginyalo chiwo dwoko mag penjogo. Kata kamano, kinde mang’eny, buk achiel ok winjre gi machielo bende e paro ma gichiwo. Moko nenore ni chiwo paro manyalo konyo e kindego, to bang’ kinde matin, paro ma gichiwogo bedo ma ok nyal tiyo kendo ilokogi kata iwilogi.
Kata kamano, nitie buk achiel ma oting’o dwoko migeno. En buk moting’o adiera. Yesu Kristo ne owacho kama kolamo Nyasaye: “Wachni en adiera.” (Johana 17:17) E ndalogi, wang’eyo Wachno kaka Muma Maler. E ite maluwogi, ibiro neno e yo machuok, dwoko mag Muma mawinjore maler, kendo madier kuom penjo man malogo.
Bende Nyasaye Dewowa Kuom Adier?
GIMOMIYO WAPENJORE PENJONO: Wadak e piny mopong’ gi timbe gero kod timbe maricho. Thoth dinde puonjo ni chandruok ma waneno gin dwaro mag Nyasaye.
GIMA MUMA PUONJO: Nyasaye ok mi gik maricho otimre. Ayub 34:10 wacho ni “Aparo ni Nyasaye ok nyal timo richo; ng’a Manyalo Duto ok nyal timo tim mamono ngang’.” Nyasaye nigi dwaro maber ni dhano. Mano emomiyo Yesu ne opuonjowa mondo walam kama: “Wuonwa manie polo,…pinyruodhi mondo obi. Gi midwaro mondo otimre e piny kaka e polo.” (Mathayo 6:9, 10) Nyasaye dewowa ahinya, kendo otiyo matek mondo dwaro mare ochop.—Johana 3:16.
Ne bende Chakruok 1:26-28; Jakobo 1:13; kod 1 Petro 5:6, 7.
Bende Lweny gi Chandruok Chieng’ Norum?
GIMOMIYO WAPENJORE PENJONO: Lweny miyo dhano mang’eny ahinya tho. Chandruok ma yudo dhano osemulo ngimawa waduto.
GIMA MUMA PUONJO: Nyasaye ne okoro kinde mobiro keto kuwe e piny mangima. E bwo Pinyruodhe, ma en sirkal manie polo, ji ok “ginipuonjre wach lueny nyaka chieng’.” Kar timo mano, “ginikau ligengini ma gingo eka ginilosgo leu kwer.” (Isaiah 2:4) Nyasaye biro tieko timbe maricho kod chandruok duto. Muma singonwa kama: “Nyasaye noywe pi wang’ duto e wengegi; tho ok nobedie kendo, kata ywak, kata nduru, kata rem ok nobedie, nikech gik machon [moriwo nyaka timbe maricho kod chandruok ma ndalogi] osekadho.”
Ne bende Zaburi 37:10, 11; 46:9; kod Mika 4:1-4.
Ang’o Matimore Ka Ng’ato Otho?
GIMOMIYO WAPENJORE PENJONO: Dinde mang’eny mag piny puonjo ni gimoro manie ei dhano dhi nyime gi dak bang’ tho. Moko puonjo ni jo motho nyalo hinyo joma ngima kata ni Nyasaye kumo joricho e mach kama gisandre nyaka chieng’.
GIMA MUMA PUONJO: Bang’ tho, dhano bedo ma onge kendo. Eklesiastes 9:5 wacho kama: “Jo motho ok ging’eyo gi moro.” Nikech jo motho ok nyal ng’eyo, winjo kata neno gimoro, ok ginyal hinyo kata konyo joma ngima.—Zaburi 146:3, 4.
Ne bende Chakruok 3:19 kod Eklesiastes 9:6, 10.
Bende Nitie Geno Ni Joma Otho?
GIMOMIYO WAPENJORE PENJONO: Wadwaro dak, kendo wadwaro bedo mamor e ngima gi jogo ma wahero. Wan gi gombo kaka dhano mar dwaro neno joherawa ma ne osetho kendo.
GIMA MUMA PUONJO: Thoth jogo mosetho ibiro chier. Yesu ne osingo ni ji “manie liete…giniwuog oko.” (Johana 5:28, 29) Kaluwore gi dwaro ma Nyasaye ne nigo mokwongo, jogo michiero biro yudo thuolo mar dak e piny mibiro loki mondo obed paradis. (Luka 23:43) Ngima ma kinde mabiro ma ne osingni oriwo nyaka bedo ma onge tuwo kod ngima ma nyaka chieng’ ne dhano mawinjo chik. Muma wacho kama: “Jo matir ginicham piny, mi ginidagie nyaka chieng’.”—Zaburi 37:29.
Ne bende Ayub 14:14, 15; Luka 7:11-17; kod Tich Joote 24:15.
Ere Kaka Anyalo Lemo Mondo Nyasaye Owinja?
GIMOMIYO WAPENJORE PENJONO: Chiegni ji e dinde duto lemo. To ema podi ng’enygi neno ni lemogi ok dwoki.
GIMA MUMA PUONJO: Yesu ne opuonjowa ni “kulemo, kik uthor wacho weche manono” kaka jomoko matiyo gi ‘weche mang’eny.’ Mani tiende ni kik wabed joma nwoyo mana weche ma wamako e wiwa. (Mathayo 6:7) Ka wadwaro ni Nyasaye owinj lamowa, nyaka walam e yo ma oyie godo. Mondo watim kamano, onego wapuonjre gima dwaro mar Nyasaye en kae to walem kaluwore gi dwarono. Johana Mokwongo 5:14 lero kama: “Kwakwayo gimoro kaka dwaro mare obet, to owinjowa.”
Ne bende Zaburi 65:2; Johana 14:6; 16:23, 24; kod 1 Johana 3:22.
Ere Kaka Anyalo Yudo Mor E Ngima?
GIMOMIYO WAPENJORE PENJONO: Ji mang’eny paro ni pesa, bedo gi huma, kod chia biro miyo gibed mamor. Omiyo, giluwo gigo to gikone ginwang’o ni gionge gi mor.
GIMA MUMA PUONJO: Yesu ne onyiso gima kelo mor kane owacho kama: “Mano mor manade ni jo man gi chan e chunygi.” (Mathayo 5:3) Mor madier nyalo yudore mana ka wakawo okang’ mag chopo dwarowa maduong’ moloyo ma en gombo ma wan-go mar ng’eyo Nyasaye kod dwaro mare kuomwa. Adierano yudore e Muma. Ng’eyo adierano nyalo konyowa fwenyo gima ochuno e ngima kuom adier kod ma ok ochuno. Yie mondo adiera mar Muma ota yiero kod gik ma watimo konyowa tiyo gi ngima e yo maberie moloyo.—Luka 11:28.
Ne bende Ngeche 3:5, 6, 13-18 kod 1 Timotheo 6:9, 10.
Mago gin mana ng’iyo e yo machuok dwoko mag Muma kuom penjo auchiel. Bende diher ng’eyo mang’eny maloyo mago? Ka in achiel kuom jogo “man gi chan e chunygi,” nyaka bedni diher ng’eyo. Inyalo paro kuom penjo moko kaka: ‘Ka Nyasaye dewowa, ang’o momiyo oweyo gik maricho kod chandruok mang’eny ahinya obedie e higinigo duto? Ere gima anyalo timo mondo ngima jooda obed maber?’ Muma chiwo dwoko chuth kendo mamoro chuny kuom penjogi kod mamoko mang’eny.
Kata kamano, ji mang’eny e ndalogi neno pek kuom ng’iyo gima Muma wacho. Gineno ni en buk maduong’ ma seche moko tek winjo tiende. Be diher kony mar yudo dwoko manie Muma? Joneno mag Jehova chiwo gik moko ariyo manyalo konyi.
Mokwongo, buk miluongo ni Ang’o ma Muma Puonjo Kuom Adier? olosi mondo okony jogo modich mondo onon dwoko maler ma Muma chiwo kuom penjo madongo. Mar ariyo en chenro ma ichiwo nono mar puonjruok Muma e odi. Achiel kuom Joneno mag Jehova modak machiegni kodi kendo ma owinjore puonjo Muma, nyalo biro e odi kata kamoro machielo mowinjore kodi kendo okaw thuolo matin juma ka juma kopuonjore kodi Muma ma onge chudo. Ji mang’eny e piny mangima oseyudo konyruok kuom chenroni. Thothgi, bang’ puonjruok osechopo e paro ma kama: “Ayudo adiera!”
Onge mwandu minyalo yudi maloyo mano. Adiera mar Muma ketowa thuolo kuom weche mag kwero, paro mochochni, kod luoro. Omiyowa geno, dak kwatiyo gi ngimawa e yo maber, koda mor. Yesu ne owacho kama: “Unung’e adiera, kendo adiera nomiu bedo thuolo.”—Johana 8:32.
Puonjri Weche Momedore
CHENRO MAR PUONJRUOK MUMA
Ang’o Momiyo Onego Ipuonjri Muma?
Muma osekonyo ji tara gi tara e yudo dwoko mag penjo ma chando pach ji e piny ngima. Be diher ni in be Muma okonyi?
DWOKO PENJO MA JI NIGO E WI MUMA
Be Nyasaye en Mana Teko Moro?
Muma wacho ni Nyasaye ne ochueyo gik moko duto, kata kamano, be odewowa?
DWOKO PENJO MA JI NIGO E WI MUMA
Ang’o Momiyo Onego Alem? Be Nyasaye Biro Dwoko Lamona?
Yo milemogo e ma biro nyiso ka be Nyasaye biro dwoko lamoni kata ooyo.


text: 1 An Paulo ma jaote Kristo Yesu kokalo kuom chik Nyasaye Jawarwa kod mar Kristo Yesu ma en genowa,2 andikoni in Timotheo, in ma in nyathina gadier kuom yie:Ng’wono mogundho gi kech kod kuwe moa kuom Nyasaye Wuonwa kod Kristo Yesu Ruodhwa mondo obed kodi.3 Mana kaka ne ajiwi mondo idong’ Efeso sama ne achiegni dhi Makedonia, e kaka atimo sani bende mondo ichik jomoko kanyo ni kik gipuonj puonj moro mopogore,4 bende, kik giket chunygi kuom sigendni mag miriambo kod sigendni mag nonro mag anyuola. Gikone, weche kaka mago ok kony gimoro, to gikelo mana penjo ma miyo ji timo nonro to ok gichiw ne ji gimoro moa kuom Nyasaye ma nyalo gero yie.5 Kuom adier, gima duong’ momiyo wachiko kamano en ni mondo wabed gi hera ma wuok e chuny maler, chuny ma ok ketnwa bura, kod yie ma onge wuondruok.6 Jomoko osebaro moweyo wechego kendo oselokgi mi gidonjo e mbekni manono.7 Gidwaro bedo jopuonj mag chik to ok ging’eyo tiend gik ma giwacho kata tiend gik ma giramogo matek.8 Koro wang’eyo ni Chik long’o ka ng’ato tiyo kode e yo makare,9 kendo wang’eyo ni chik ok olos ne ng’at makare, to olose ne joma gin joketh-chik, gi jong’anjo, gi joma ok oluoro Nyasaye kod joma richo, gi joma ok ochung’ motegno kod joma ochayo gik maler, gi joma nego wuone kod joma nego mine, gi joma nego jomamoko,10 gi joterruok, gi chwo ma terore gi chwo wetegi, gi joma mako ji mondo gilornegi gi thwon, gi joma riambo gi joma kuong’ore gi miriambo, kod gik moko duto ma kwedo puonj mangima11 mar wach maber ma nigi duong’ moa kuom Nyasaye mamor, ma ne omiya migawo mar yalo.12 Agoyo erokamano ne Kristo Yesu Ruodhwa ma nomiya teko, nikech nokwana kaka ng’at migeno kuom miya migawo e tij Nyasaye,13 kata obedo ni chon ne achayo Nyasaye kendo ne asando joge, kendo ne an ng’at ma ne timo ne ji timbe mag achaya. Kata kamano, ne okecha nimar ne ajatimo gigo ka akia, kendo nikech ne aonge gi yie.14 To ng’wono mogundho mar Ruodhwa nomedore ahinya mokadho kaachiel gi yie kod hera moa kuom Kristo Yesu.15 Wachni en wach migeno kendo ma ji onego oyiego chuth niya: Kristo Yesu nobiro e piny mondo ores joricho. To kuomgi, an e jaricho ma rachie moloyo.16 Kata kamano, ne okecha mondo kokalo kuoma, an ma an jaricho ma rachie moloyo, Kristo Yesu onyis horuokne duto kuoma kaka ranyisi ne joma biro keto yiegi kuome mondo gibi giyud ngima ma nyaka chieng’.17 To koro kuom Ruodhwa mochwere, ma ok nyal kethore, ma ok ne, ma en kende e Nyasaye, luor kod duong’ obedne mochwere nyaka chieng’. Amin.18 In Timotheo nyathina, in e ma achiki wachni ka luwore gi weche ma ne okor chon kuomi mondo kokalo kuom wechego, idhi nyime kedo e lweny maberno,19 ka imakori gi yie kendo ka in gi chuny ma ok ketni bura ma jomoko osewito tenge, kendo mano osemiyo yiegi okethore mana kaka meli mokethore e nam.20 Himenayo kod Aleksanda gin moko kuom joma kamago, kendo asechiwogi e lwet Satan mondo giyud puonj kokalo kuom kum mondo kik gicha Nyasaye.


text:
SULA MAR 11
Ang’o Momiyo Nyasaye Oweyo Chandruok Mondo Obedie?
Be Nyasaye ema okelo chandruok manie piny?
En wach mane ma ne ochakore e puodho mar Eden?
Nyasaye biro tieko chandruok mag dhano e yo mane?
1, 2. Gin chandruok kaka mage ma ji yudo e ndalogi, to mani miyo ji bedo gi penjo kaka mage?
BANG’ lweny e piny moro ma lweny ja betie, gana gi gana mag mon kod nyithindo ma ne osenegi ne oyiki e liel moriwo ji duto, kendo liendno ne olwor gi msalepe matindo tindo mang’eny. E msalaba ka msalaba, ne nitie ndiko ma wacho kama: “Nikech ang’o? ” Bang’ yudo masira ma ok ging’eyo tiende malong’o, ji thoro penjo penjoni ka giparogo gima otimore. Gima lit en ni ji hinyo bedo gi penjoni e seche ma lweny, tuwo, kata mahundu omiyo ng’atgi ma gihero otho, ogoyo odgi piny, kata okelonegi chandruok e yo moro amora machielo. Gidwaro ng’eyo gimomiyo masiche kaka mago yudogi.
2 Ang’o momiyo Nyasaye oweyo chandruok mondo obedie? Ka Jehova en Nyasaye man gi teko duto, man gi hera kod rieko mang’eny, kendo Nyasaye mohero timbe makare, ang’o momiyo piny opong’ gi sigu kod timbe maricho? Be isebedo gi penjo kaka magi in iwuon?
3, 4. (a) Ang’o manyiso ni bedo gi penjo e wi gimomiyo Yehova oweyo richo ok en gima rach? (b) Jehova neno nade richo kod chandruok?
3 Be en gima rach penjo gima omiyo Nyasaye oweyo chandruok mondo obedie? Jomoko neno ni bedo gi penjo kaka mano nyiso ni gionge kod yie, kata ni mano nyiso ni ok gimiyo Nyasaye luor. Kata kamano, ka isomo Muma to ibiro nwang’o ni jo makare ma ne oluoro Nyasaye ne nikod penjo kaka mago. Kuom ranyisi, janabi Habakkuk ne openjo Jehova kama: “Nang’o inyisa gi mamono, kendo imiya ng’iyo thagruok? mecho kod tim machach ni e nyim wang’a: kendo nitie nditi, mi miero otimore.”—Habakkuk 1:3.
4 Be Jehova ne okwero Habakkuk janabi makare nikech nopenjo penjo machalo gi mago? Ooyo. Kar timo mano, Nyasaye ne oyie mondo oket ei Muma weche Habakkuk manyiso ratiro paro ma ne nie chunye. Nyasaye bende ne okonye bedo gi ng’eyo kod yie e yo momedore. Jehova dwaro ni mondo otimni kamano in bende. Ng’e ni Muma puonjo ni oherowa, kendo ‘oparowa.’ (1 Petro 5:7) Nyasaye osin gi richo kod chandruok ma wayudo nikech richo, moloyo kaka dhano moro amora nyalo sin kodgi. (Isaiah 55:8, 9) To kare ang’o momiyo piny opong’ gi chandruok mang’eny kama?
ANG’O MOMIYO CHANDRUOK NG’ENY?
5. Gin dwoko mage ma jomoko chiwo ka gitemo nyiso gimomiyo dhano chandore, Muma to puonjo ang’o e wachno?
5 Ji mowuok e dinde mopogore opogore osebedo ka dhi ir jopuonj din kod jotendgi mondo gipenj gimomiyo nitie chandruok mang’eny ahinya. Dwoko ma gisebedo ka giyudo en ni chandruok en dwaro mar Nyasaye, kendo ni Nyasaye ne osechano gimoro amora ma biro timore kaachiel gi masiche mayudo ji. Ng’enygi inyiso ni yore Nyasaye opondo, kata ni en ema okelo tho ne ji—kata mana ne nyithindo—ni eka mondo obed kodgi e polo. Kaluwore kod gima isepuonjri, richo ok kel gi Jehova Nyasaye. Muma wacho niya: “Nyasaye ok nyal timo richo; Ng’a Manyalo Duto ok nyal timo tim mamono ngang’.”—Ayub 34:10.
6. Ang’o momiyo dhano hango wach ni Nyasaye ema kelo chandruok manie piny?
6 Be ing’eyo gimomiyo dhano hango wach ni Nyasaye ema kelo chandruok manie piny? E kinde mang’eny, ji keto ketho kuom Nyasaye Manyalo Duto nikech giparo ni en e jaloch kata jatend pinyni. Ok ging’eyo gima Muma puonjo kuom adier e wi wachni. Ne ipuonjori wachno e Sula mar 3 ei bugni. Kuom adier, jaloch kata jatend pinyni en Jachien kendo Satan.
7, 8. (a) Gik matimore e piny nyiso nade kit jaloch mar pinyni? (b) Ere kaka chandruok biro bende nikech dhano orem, kendo nikech ‘weche mayudo ji duto’?
7 Muma wacho ratiro kama: “Piny duto obedo e teko mar Ng’a Marachno.” (1 Johana 5:19) Par ane wachno, donge en wach manenore ni en adier? Gik matimore e piny nyiso maler kido mar ng’at “ma wuondo piny ngima.” (Fweny 12:9) Satan en ng’at ma jasigu, ma ja miriambo, kendo ma kwiny. Mano e momiyo piny manie bwo teko mare, opong’ gi sigu, miriambo kod timbe mag gero. Mani en achiel kuom gik momiyo nitie chandruok mang’eny.
8 Wach mar ariyo manyiso gimomiyo nitie chandruok mang’eny, mana kaka onyis e Sula mar 3, en ni dhano osebedo ka orem, kendo gin joricho nyaka a ketho ma ne otimore e puoth Eden. Nikech richo, dhano osebedo ka laro telo, kendo mani osekelo lwenje gi chandruok. (Eklesiastes 4:1; 8:9) Mar adek en ni chandruok biro nikech gik moko duto nikod “ndalogi, weche oyudogi giduto.” (Eklesiastes 9:11) E piny ma ok orit gi Jehova kaka Jaloch, ji nyalo yudo chandruok nikech bedo kamoro e seche ma ok owinjore.
9. Ang’o momiyo wanyalo bedo gi adier ni Jehova nikod gima kare momiyo oweyo chandruok mondo odhi nyime?
9 Ng’eyo ni Nyasaye ok kel chandruok en gima hoyo chuny. Lwenje, mahundu, chandruok kata mana masiche makelo ne ji chandruok, ok kel gi Nyasaye. Kata kamano, podi dwarore ni mondo wayud dwoko mar penjoni, Ang’o momiyo Jehova oweyo chandruogegi duto mondo obedie? Ka en e Nyasaye Manyalo Duto, en kod teko mar chungo chandruok. To kare ang’o momiyo ok otim kamano? Nikech wang’eyo ni Nyasaye en jahera, nyaka bed ni en kod gima kare momiyo oweyo chandruok mondo obedie.—1 Johana 4:8.
WACH MADUONG’ MA NE OCHAKORE
10. Ang’o ma Satan ne oriwo gi kiawa, to ne otimo mano e yo mane?
10 Mondo wang’e gimomiyo Nyasaye oweyo richo mondo obedie, onego wadog chien ku ma chandruok ne ochakore. Kane Satan omiyo Adam gi Hawa oketho chik Jehova, wach moro maduong’ ne owuok. Satan ne ok oriwo gi kiawa teko ma Jehova ni godo. Satan ong’eyo ni teko mar Jehova onge gi giko. Mopogore gi mano, Satan ne oriwo gi kiawa ratiro ma Jehova ni godo mar locho. Nikech luongo Nyasaye ni ja miriambo ma tuono joge gik mabeyo, Satan ne onyiso ni Jehova en jaloch marach. (Chakruok 3:2-5) Satan bende ne onyiso ni dhano nyalo dak maber ka ok otelnegi gi Nyasaye. Mani ne en monjo loch mar Jehova, tiende ni ratiro mare mar locho.
11. Ang’o momiyo Jehova ne ok onego joma ne ong’anjo e puoth Eden?
11 Adam gi Hawa ne ong’anjo e nyim Jehova. Nikech timo mano, chalo ka gima ne giwacho ni: “Ok wadwar ni mondo Jehova obed Jaloch marwa. Wanyalo yiero wan wawegi gima ber kod gima rach.” Ere kaka Jehova ne nyalo loso wachno? Ere kaka ne onyalo nyiso chwechne duto mariek ni joma ne ong’anjogo ne ok ni kare, kendo ni timo kaka Jehova dwaro e gima ber moloyo? Ng’ato nyalo wacho ni Nyasaye ne onego oketh joma ne ong’anjogo mondo ochwe dhano manyien. Kata kamano, Jehova ne osenyiso dwaro mare mondo piny opong’ gi nyithind Adam gi Hawa, kendo ne odwaro ni mondo gidag e paradis e piny. (Chakruok 1:28) Jehova en ng’at ma kinde duto timo dwarone. (Isaiah 55:10, 11) Ketho joma ne ong’anjo e puoth Eden-go bende ne ok dhi chiwo dwoko kuom wach ma ne ochakore e wi ratiro mar loch Jehova.
12, 13. Chiw ranyisi kaka Jehova oseweyo Satan mondo obed jaloch mar pinyni kod gimomiyo Nyasaye oseweyo dhano mondo oloch e wigi giwegi?
12 We wang’i ane ranyisi moro. Japuonj moro temo nyiso jopuonjre manie klas mopuonjo yo ma ginyalo yudogo dwoko mar kwano matek. Seche motimo mano, japuonjre moro mariek, kendo ma wiye tek, temo wacho ni yo ma japuonj nyisogigo kwanono ok ni kare. E yo manyiso ni japuonj ok ong’eyo kwano, japuonjre ma wiye tekno wacho ni en ong’eyo dwoko mar kwanono maloyo japuonj. Jopuonjre moko paro ni en kare, omiyo gin bende ging’anjo. Ang’o ma japuonj onego otim? Ka oriembo joma wigi tekgo oko mar klas, jopuonjre modong’ dhi neno nade wachno? Donge gibiro yie ni japuonjre wadgi kod joma ne ong’anjo kodego ni kare? Jopuonjre mamoko duto e klasno nyalo chayo japuonjno, ka giparo ni oluor nikech inyalo yud ni kare okiya kwano. To nade ka japuonjno omiyo japuonjre ma wiye tekno thuolo mar nyiso kaka onyalo yudo dwoko mar kwanono.
13 Jehova osetimo gima chalo kod gima japuonjno ne nyalo timo. Ng’e ni weche ma Satan ne owacho ne ok omako mana joma ne ong’anjo e Eden kende. Malaike tara gi tara ne ng’iyo. (Ayub 38:7; Daniel 7:10) Yo ma Jehova ne dhi loso kata tiekogo wachno, ne dhi miyo malaikego duto kaachiel gi dhano ma ne dhi betie bang’e, okawe kaka ng’at makare, kata ma ok kare. Kuom mano, ang’o ma Jehova osetimo? Osemiyo Satan thuolo mar nyiso ka be onyalo [Satan] locho e wi dhano. Nyasaye oseweyo dhano mondo oloch e wigi giwegi e bwo telo mar Satan.
14. Jehova oyie mondo dhano obed gi loch e wigi giwegi eka giyud puonj mane?
14 E ranyisi marwa, japuonj ong’eyo ni nyathi ma jang’anjono kod jopuonjre maluwego ok ni kare. Kata kamano, ong’eyo bende ni miyogi thuolo mar timo kaka gidwaro biro konyo jopuonjre duto mantie e klasno. Ka kwanono otamo nyithindo ma jong’anjogo, jopuonjre duto biro ng’eyo ni kare japuonj kende, e ng’at man kod ratiro mar nyisogi gik moko e klas. Gibiro ng’eyo gimomiyo japuonj riembo ng’at moro amora mong’anjo e klasno bang’ mano. Kamano bende, Jehova ong’eyo ni ji duto makare kod malaike biro yudo kony kuom ng’eyo ni Satan kod jogo ma ng’anjo kode osebedo ka orem e yoregi, kendo ni dhano ok dibed gi loch e wi dhano wadgi. Mana kaka Yeremia machon, gibiro puonjore wachni ma en adiera chutho: “A Jehova, ang’eyo ni dhano ok nyal chweyo chunye owuon, dhano onge gi teko yiero yore mowuothoe.”—Yeremia 10:23.
ANG’O MOMIYO OSEWEYO CHANDRUOK KUOM NDALO MANG’ENY?
15, 16. (a) Ang’o momiyo Jehova oseweyo chandruok mondo obedie kuom ndalo mang’eny? (b) Ang’o momiyo Jehova ok osebedo ka geng’o gik maricho kaka mahundu?
15 Kata kamano, ang’o momiyo Jehova oseweyo chandruok mondo obedie kuom ndalo mang’eny kama? Kendo ang’o momiyo ok ogeng’ gik maricho mondo kik otimre? Par ane gik moko ariyo ma japuonj manie ranyisi marwa ne ok nyal timo. Mokwongo, ne ok onyal tamo japuonjre ma ne wiye tekno mondo ochiw paro ma ne en-go e wi kwanono. Mar ariyo, japuonjno ne ok nyal konyo japuonjre ma ne ong’anjono e timo kwanono. Kamano bende, par ane gik moko ariyo ma Jehova ong’ado ni ok onyal timo. Mokwongo, ok osetamo Satan kod jogo maluwe e temo nyiso ni gin kare e wach maduong’ ma ne ochakore cha. Kuom mano, weyo thuolo malach mondo okal osekonyo. Kuom higini gana gi gana ma dhano osebetie, dhano osetemo loch mopogore opogore maggi giwegi. Dhano osetimo dongruok e sayans kod somo mamoko, kata kamano, timbe maricho, dhier, mahundu kod lwenje osemedore e yo marach moloyo. Kuom mano, loch mar dhano osenenore ratiro ni en gima nono.
16 Mar ariyo, Jehova ok osebedo ka konyo Satan locho e pinyni. Kuom ranyisi, ka dabed ni Nyasaye geng’o mahundu malich matimore, donge mano dikoro nyiso ni joma ne ong’anjogo ni kare? Donge dikoro Nyasaye miyo ji paro ni kare dhano nyalo bedo gi loch e wigi giwegi ma onge chandruok? Ka Jehova ne nyalo timo mano, ne onyalo bedo e achiel kod joma ne owacho miriambogo. Kata kamano, ‘Nyasaye ok nyal riambo.’—Jo Hibrania 6:18.
17, 18. Ang’o ma Jehova biro timo kuom gik maricho mosebedo ka nitie nikech loch mag dhano kod Satan?
17 To nade gik maricho ma osebetie kuom ndalo duto ma ji osebedo ka ong’anjo e nyim Nyasaye? Onego wang’e ni Jehova en Nyasaye manyalo duto. Kuom mano, en gi nyalo, kendo obiro tieko chandruok mag dhano. Mana kaka wasepuonjore, ibiro lok pinywa ma ji osebedo ka kethoni, ma obed Paradis. Gik matimore nikech richo ibiro tieki kokalo kuom yie ma joma ni kare keto e misango mar Yesu kaka rawar, kendo chandruoge mabiro nikech tho ibiro tieki kokalo kuom chier. Tiende ni Yesu ema Nyasaye biro tiyogo e ketho “tich Satan.” (1 Johana 3:8) Jehova biro timo mae mana e kinde mowinjore chuth. Wanyalo bedo mamor ni ne ok otimo mano piyo, nikech nano mare kata dhi ne mos, osemiyowa thuolo mar puonjruok adiera, kendo mar tiyone. (2 Petro 3:9, 10) Kuom mano, ka podi ok otieko chandruok manie piny, Nyasaye osebedo ka manyo jo makare mondo olame, kendo okonyogi chung’ motegno e bwo chandruok moro amora manyalo biro negi e pinyni.—Johana 4:23; 1 Jo Korintho 10:13.
18 Jomoko nyalo penjo ni, Be chandruogegi duto ne inyalo geng’o ka dine bed ni Nyasaye ochweyo Adam gi Hawa e yo manyalo miyo kik gitim richo? Mondo iyud dwoko mar penjono, dwarore mondo ipar mich maber ahinya ma Jehova osemiyi.
IBIRO TIYO NADE GI MICH MOWUOK KUOM NYASAYE?
19. Mich mane maber ahinya ma Jehova osemiyowa, kendo ang’o momiyo onego wamor gi michno?
19 Mana kaka ne onyis e Sula mar 5, dhano ne ochwe gi mich mar yiero. Be iseparo kaka mano en mich maber ahinya? Nyasaye ne ochweyo le mang’eny ahinya, kendo legi timo gik moko duto kaluwore gi rieko ma oseket kuomgi. (Ngeche 30:24) Dhano oseloso masinde michiko mondo otim gimoro amora ma dhano dwaro. Be dikoro wamor ka dine bed ni Nyasaye ne nyalo chweyowa kamano? Ooyo, wamor nikech wan gi thuolo kata ratiro mar yiero gima wadwaro, ngima ma wadwaro luwo, osiepe ma wadwaro, kaachiel gi gik mamoko. Dhano bedo mamor ka en gi thuolo moromo, kendo thuolo machalo kamano ema Nyasaye dwaro ni mondo wabedgo.
20, 21. Ere kaka wanyalo tiyo kod mich mar yiero e yo maber moloyo, to ang’o momiyo dwarore mondo watim kamano?
20 Jehova ok mor gi tich ma ng’ato tiyone nikech achune. (2 Jo Korintho 9:7) Kuom ranyisi: Ang’o ma nyalo moro janyuol moloyo—nyathi mawacho ni “Aheri baba” mana nikech onyise ni mondo owach kamano, koso nyathi mawacho kamano koa e chunye? Kuom mano, penjoni dwarore, Ibiro tiyo nade gi thuolo mar yiero ma Jehova osemiyi? Satan, Adam, kod Hawa ne otiyo gi thuolo mar yiero e yo marach moloyo. Ne gitamore Jehova Nyasaye. In to ibiro timo ang’o?
21 In kod thuolo mar tiyo gi mich majaberni e yo maber moloyo. Inyalo riwori gi ji tara gi tara mosebedo kochung’ motegno e tiyo ni Jehova. Gimiyo Nyasaye mor nikech ginyiso kaluwore gi timbegi ni Satan en ja miriambo, kendo jaloch manono. (Ngeche 27:11) In bende inyalo timo mano kuom yiero luwo yo maber e ngima. Wachni ibiro wuoye e sula maluwo mae.