text:
GIK MAKELO MOR E NGIMA JOOT
Wuo gi Nyathini ma Rawera—Maok Uywaru
“Kane nyara obedo jahigni 14, ne ochako dwokore koda. Kane aluonge mondo ochiem, nonyisa ni ‘Abiro chiemo sama ahero.’ Kane apenje kabe otieko tije mag ot, ne odwoka ni ‘We chanda!’ Kinde mang’eny, ne wadwokore gi dwol mamalo.”—MAKI, JAPAN. *
Kapo ni in gi nyathi ma rawera, gimoro achiel ma nyalo bedo ni chandi ahinya en ywaruok ma jabedoe e kindu kode. Miyo moro mawuok e piny Brazil ma nigi nyako ma jahigni 14, wacho niya: “Sama nyathina dwokore koda, iya wang’ ahinya. Mirima makowa waduto kendo wachako dwokore gi dwol mamalo.” Miyo machielo miluongo ni Carmela e piny Italy, be romo gi pek ma kamano. Owacho kama: “Ywaruok gi wuoda kinde duto bedo marach ma chop kama okun modhi olorre e ot monindee.”
Ang’o momiyo rowere moko ohero yware gi jonyuolgi? Dibed ni osiepegi e momiyo gin kamano? Nyalore. Muma nyisowa ni osiepe ng’ato nyalo chike e yo maber kata e yo marach. (Ngeche 13:20; 1 Jo Korintho 15:33) Gimachielo bende ma miyo rowere bedo kamano e kindegi, en nikech gik mayudore e gige fwambo gi keyo weche molos mondo omor rowere jiwo paro ni ng’anjo kendo bedo gi achaye ok en gima lich.
Kata kamano, nitie weche moko bende ma dwarore ni inon kendo king’eyogi, ginyalo konyi fwenyo gimomiyo nyathini ohero yware e wach. Ne ane ranyisi moko.
RAWERA TIEGO ‘NYALONE MAR PARO’
Jaote Paulo nondiko niya: “Ka ne an nyathi, nawuoyo ka nyathi, nang’eyo ka nyathi, naparo ka nyathi; koro kasedoko ng’a maduong’, aseweyo timbe mag nyathi.” (1 Jo Korintho 13:11) Mana kaka Paulo nyiso e ndikono, nyithindo gi joma dongo paro e yo mopogore. Gipogore e yo mane?
Nyithindo nono weche e yore ariyo: gimoro ber kata orach. Mopogore gi nyithindo, joma dongo neno gik moko e yo malach: ging’eyo ni gimoro nyalo bedo maber kata marach kaluwore gi chal mantie, to mano miyo giparo matut kapok ging’ado wach moro. Kuom ranyisi, thothne joma dongo biro keto e paro chike motudore gi wach moro kendo gibiro nono kaka okang’ ma gidhi kawo biro mulo ngima jomoko. Nyalo bedo ni jonyuol oseng’iyo gi paro weche e yo matut kamano. Mopogore kodgi, rowere to eka puonjore paro e yo ma kamano.
Muma jiwo rowere mondo otieg nyalogi mar paro kata ging’e ‘pogo weche maber.’ (Ngeche 1:4) E wi mano, Muma jiwo Jokristo duto mondo oti gi ‘nyalo margi mar paro.’ (Jo Rumi 12:1, 2, New World Translation; Jo Hibrania 5:14) Kata kamano, nikech nyathini koro tiyo gi nyalone mar paro, mano nyalo miyo kinde moko oyware kodi kata mana e weche matindo tindo. Samoro onyalo bedo gi paro maok nyis rieko kata matin. (Ngeche 14:12) E chal ma kamano, inyalo timo nade mondo ikony nyathini obed gi paro mowinjore kar ywari kode?
TEM ANE TIMO KAMA: Ng’e ni samoro sama nyathini yware kodi e wach moro, otemo mana tiego nyalone mar paro, to ok ni ochung’ motegno e gima owachono. Mondo ing’e kabe omakore ahinya gi gima owachono, kwong ipwoye kuom tiyo gi pache. (“Ahero kaka pachi tiyo kata obedo ni seche moko ok ayie gi kaka ineno weche.”) Kae to, konye mondo onon paro ma en-go. (“Be iparo ni gima iwachono nyalo tiyo e chal moro amora?”) Inyalo wuoro malich kaka nyathini yawo pache kendo nono wachno motim lokruok ma dwarore kuom paro ma en-go.
Ket wachni e paro: Sama itemo loso wach moro gi nyathini ma rawera, ok ochuno ni owach ni oyie kodi. Samoro nyalo nenore ka gima wecheni okalo gi yamo, to ok en kamano, thothne nyathini kawo mapek weche minyise kata obedo ni ok odwar ni ifweny mano. Inyalo yudo ni bang’ ndalo matin, nyathinino omakore gi wach ma ne inyise kendo onyalo kata wacho ni en ema ne owuok gi parono to ok in.
“Samoro wanyalo yware gi wuoda e wi gik matindo tindo—kuom ranyisi, sama anyise ni owe ketho gik moko kata owe kwinyo nyamin mare. Kata kamano, kinde mang’eny gima ne nyathina dwaro ne en mana ni apenje gima nie pache kendo awinj kore ma awachne gimoro kaka, ‘Ooo, mano e gima ne otimore’ kata ‘Kare mano e kaka ineno wachno.’ Ka ang’iyo chien, aneno ni kapo ni dine awacho gima chal kamano, dine ageng’o ywaruok mang’eny e kinda kode.”—Kenji, Japan.
RAWERA YIERO PUONJ MA BIRO CHIKO NGIMANE
Ting’ maduong’ ma janyuol nigo, en puonjo rawera mondo chieng’ obed ng’at malong’o kendo ma nyalo dak kende. (Chakruok 2:24) Puonj ma kamano oriwo konyo rawera ng’eyo ni en ng’a—onyag kido mowinjore kendo ong’e chike modwaro luwo e ngimane. Kapo ni rawera momiyore luor kendo mong’eyo ng’ama en oromo gi tem moro, ok obi paro mana pek mobiro yudo kapo ni oweyo temno oloye. To obiro penjore bende penjo kaka magi: ‘An ng’a? Gin chike mage ma tayo ngimana? Ng’at ma luwo chikego nyalo timo nade e chal ma kama?’—2 Petro 3:11.
Muma puonjowa wach moro e wi Josef, rawera ma ne omiyore luor kendo ma nong’eyo chike ma tayo ngimane. Kane chi Potifar ne chune mondo onind kode, Josef nodwoke kama: “Danyal nade timo richo maduong’ni, kendo ketho kuom Nyasaye?” (Chakruok 39:9) Kata obedo ni ne pok omi Jo-Israel chik ma kwero tim terruok, Josef nong’eyo kaka Nyasaye ne neno wachno. E wi mano, kuom wacho ni “danyal nade,” nonyiso ni norwako paro mar Nyasaye e wi wachno mobedo mare.—Jo Efeso 5:1.
Nyathini ma rawera bende gie sani yiero chike mabiro tayo ngimane. Mano en gima ber nikech chike ma en-go gadier ema biro konye loyo tembe mowuok kuom osiepene. (Ngeche 1:10-15) To komachielo, chike moyierogo be nyalo miyo otamre yie kodi seche moko. Kapo ni mano otimore, inyalo timo nade?
TEM ANE TIMO KAMA: Kar ywari kode, inyalo nwoyone gima owachono. (“Akiya ka awinji maber. Itemo wacho ni. . . ”) Kae to ti gi penjo. (“Ang’o momiyo iwinjo kamano?” kata “Ang’o momiyo ing’ado wachno kamano?”) Tem ng’eyo gima nie chuny nyathini. We olerni gimomiyo oparo kamano. Kapo ni ywaruok nitie mana nikech uneno weche e yo mopogore to onge chik moro amora mokethi, inyalo weyo ne nyathini kore kata obedo ni ok iyie kode.
Okang’ ma rawera kawo mondo oyier chike ma taye ok nyis mana ni odongo, to bende en okang’ makonyo ahinya e yo machielo. Muma owuon wacho ni Jokristo ok onego obed nyithindo matindo ma “yamo duto mag puonj tago ataga kendo rundo.” (Jo Efeso 4:14) Omiyo, mi rawera thuolo mar yiero chike ma taye kendo jiwe mondo omakre gi chikego.
“Sama anyiso nyiga ni aikora winjo gima giwacho, ayudo ni gin be giyie winjo pacha kata obedo ni waparo mopogore. Atemo ahinya miyogi thuolo mondo giyier giwegi gima gidwaro luwo kar chunogi neno gik moko kaka aneno.”—Ivana, Czech Republic.
CHUNG’ MOTEGNO, KATA KAMANO IKRI TIMO LOKRUOK MADWARORE
Mana kaka nyithindo matindo, rowere moko osepuonjore nwoyo ne jonyuolgi wach moro nyading’eny mondo jonyuolgi ool kendo otim kaka gidwaro. Ka mano jatimre e odi, tang’. Kata obedo ni timo kaka nyithindo dwaro nyalo kelo kuwe kuom kinde, mano puonjogi ni ywaruok ema miyo giyudo gima gidwaro. Yath en ang’o? Luw puonj mar Yesu ma wacho ni: “Wachu ka en ‘Ee,’ mondo osik mana ‘Ee’; to ka en ‘Ooyo,’ mondo osik mana ‘Ooyo.’” (Mathayo 5:37) Thothne, rowere ok bi yware kodi ka ging’eyo ni ichung’ motegno.
To komachielo, bed ng’at moikore timo lokruok madwarore. Kuom ranyisi, ka rawera kwayo ni chieng’ moro obiro duogo e ot molewo matin, inyalo yie wuoyo kode e wi wachno. Timo kamano ok nyis ni oloyi, to nyiso mana ni iluwo puonj mar Muma mawacho ni: “Weuru mondo bedou joma tur ong’ere.”—Jo Filipi 4:5, NW.
TEM ANE TIMO KAMA: Wuouru kaka joot e wi seche ma nyithindo onego oduogie e ot kod e wi chike mamoko mag odu. We nyithindi one ni iikori winjo weche duto kapok ing’ado paro mogik. Roberto, wuoro modak e piny Brazil wacho ni: “Rowere onego one ni jonyuolgi oikore yie gi kwayo moro ka onge chik Muma mokethi.
En adier ni onge janyuol makare chuth. Muma wacho ni: “Waduto wachwanyore pile.” (Jakobo 3:2) Kapo ni ifwenyo ni nitie kama ibothie momiyo uywaru gi nyathini, kwaye ng’wono kanyo gi kanyo. Kuom timo kamano, iketo ne nyathini ranyisi maber mar bolruok kendo mano biro miyo oyud ka yotne kwayi ng’wono sama en be oboth.
“Chieng’ moro kane wayware gi wuoda, naweyo mondo mirimba okuwe, kae to ne akwayo wuoda ng’wono nikech rogone. Mano ne okweye momiyo obedone mayot winja.”—Kenji, Japan.
^ par. 3 Nyinge moko oloki e sulani.
PENJRI ANE KAMA . . .
Ere kaka nyalo bedo ni an be akelo ywaruok e kinda gi nyathina ma rawera?
Ere kaka anyalo tiyo gi weche ma apuonjora e sulani mondo ang’e kaka anyalo konyo nyathina ma rawera?
Anyalo timo nade mondo awuo gi nyathina ma rawera maok wayware?


c: text/html

text:
Ne Joma Obiro e Chokruok
ROMO MAKENDE
NE JOMA DIHER DHI E SKUL MAR JOLAND-INJILI MAR PINYRUOTH Jopainia ma hikgi nie kind 23 gi 65 ma diher tiyo ne Nyasaye kuom thuolo momedore igwelo e romo ma ibiro tim gi joma diher dhi e Skul mar Joland-Injili mar Pinyruoth chieng’ Jumapil. Ibiro land sa kod kama ibiro timee.
NE JOMA DIHER TIYO E BETHEL Jolendo mosebatisi ma hikgi pok okalo 35 kendo ma gin jokanyo mar piny ma itimoe chokruogni, ma diher tiyo e Bethel onego otim chenro mondo gibed e romo mibiro tim chieng’ Tich Abich odiechieng’ gi joma diher oro kwayo mar Bethel. Ibiro land sa kod kama ibiro timee.
NE JOMA OBIRO E CHOKRUOK
BATISO Jogo mibiro batisi onego obed kama oyangnegi ka pok ochak gol twak mar batiso chieng’ Ngeso gokinyi. Ng’ato ka ng’ato kuomgi onego oting’ taulo kod law mowinjore gi batiso. Kombe moyangi ne joma ibiro batisi biro yudore machiegni gi ndiri.
CHIWO Nitie pesa mosetigo e timo chenro mondo wayud kombe moromo, gige kowo dwol, kod gik mamoko ma miyo chokruogni dhi maber, kendo mondo omed konyowa sudo machiegni gi Jehova. Chiwo migolo konyo e chulo gigi kaachiel gi siro tij piny mangima. Sanduge mondiki ma nenore malong’o oketi kuonde mopogore opogore e chokruogni mondo obedni mayot golo chiwo. Chiwou duto konyo kama duong’ ahinya. Bura Matayo goyonu erokamano ahinya kuom chiwo magu ma konyo e chopo dwaro mag Pinyruoth.
CHIWRUOK Kapo ni diher chiwori e tich moro amora motudore gi chokruogni, ter nyingi e Migawo mar Yudo Weche kod Chiwruok mondo onyisi kama ibiro tiyoe.
GIK MOLAL Gik moko duto ma weggi ok ong’ere onego oter e Migawo mar Gik Molal. Kapo ni gimoro olalni, dhi imanye e migawoni. Nyithindo molal to oyudi bende onego oter e migawoni. Kata kamano, ok onego one migawoni kaka kar rito nyithindo. Ne ni ibet gi nyithindi kinde duto.
JORWAK WELO Jorwak welo omi migawo mar konyi. Omiyo, tem ahinya luwo gima ginyisi ka luwore gi kuonde michungoe mtokni, kuonde donjo kata wuok moriwo nyaka sama masira moro otimore, mako kombe, kod e weche mamoko.
KOMBE Dew jomamoko. Ket e paro ni inyalo mana mako kombe ne joma ubirogo e mtoka achiel, joma idakgo, kod joma ipuonjorigo Muma. Kik iket gik moko e kombe ma ok imako ne ng’ato.
KONYO THIETH Keturu e paro ni migawoni konyo e weche thieth MOBIRO APOYA KENDE.
Ochane gi Bura Matayo Joneno mag Jehova

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Ang’o Momiyo Joneno mag Jehova ok Tim Nyasi mar Krismas?
Paro ma ok kare ma ji nigo
Miriambo: Joneno mag Jehova ok tim nyasi mar Krismas nikech ok giyie kuom Yesu.
Adiera: Wan Jokristo. Wayie ni warruok biro mana kokalo kuom Yesu Kristo.—Tich Joote 4:12.
Miriambo: Upogo Joot ka upuonjogi ni kik gitim nyasi mar Krismas.
Adiera: Wadewo joot kendo watiyo gi Muma e konyogi mondo gibed gi winjruok maber e kindgi.
Miriambo: Nikech ok utim nyasi mar Krismas, ok uyud mor mar bedo jochiwo, joma kelo kuwe e piny, kod bedo gi paro makare kuom jomoko.
Adiera: Pile ka pile watemo ahinya bedo jochiwo kendo jo mohero kuwe. (Ngeche 11:25; Jo-Rumi 12:18) Kuom ranyisi, yo ma watimogo chokruogewa kod lando wach maber luwore gi puonj mar Yesu ma wacho ni: “
Nuyudo nono, omiyo chiwuru nono.” (Mathayo 10:8) E wi mano, wakonyo ji mondo oket genogi kuom Pinyruodh Nyasaye mabiro kelo kuwe madier e piny.—Mathayo 10:7.
Ang’o Momiyo Joneno mag Jehova ok Tim Nyasi mar Krismas?
Yesu nochiko ni wapar thone to ok nyuolne.—Luka 22:19, 20.
Joote kod jopuonjre Yesu mokwongo ne ok tim nyasi mar Krismas. New Catholic Encyclopedia wacho ni nyasi mar paro nyuol Yesu nochakore bang’
The tho mar joote.
Onge gima nyiso ni nonyuol Yesu Desemba 25; tarik ma ne onyuole ok ondik e Muma.
Wan gadier ni Nyasaye ok oyie gi Krismas, nikech nochak nyasino gi joma ne ok lam Nyasaye.—2 Jo-Korintho 6:17.
Ang’o ma monou time atima kaka jomoko?
Nitie joma pod timo nyasi mar Krismas kata obedo ni ging’eyo ni ok en puonj mar Muma kendo ni otudore gi lamo nyiseche manono. Joma kamago nyalo penjre kama: Ang’o ma dimi Jakristo opogore gi jomoko? Ang’o ma monowa time atima kaka jomoko?
Muma jiwowa ni wati gi “
nyalowa mar paro.” (Jo-Rumi 12:1, 2) Bende onyisowa ni wamakre gi adiera. (Johana 4:23, 24) Omiyo, kata obedo ni wadewo ahinya gima jomoko paro e wiwa, wamakore chuth gi puonj mag Muma kata ka timo kamano biro miyo wabed mopogore gi jomoko.
Kata obedo ni ok watim nyasi mar Krismas, wachiwo luor ne yiero ma jomoko timo e wi wachni. Ok wadonjre gi chenro ma ng’ato oketo mag nyasino.


text:
Average Rating: 0
Total Votes: 0
Bondho Janala, bondho doroja Kon pothe chute choli Ondho e chokh, ondho e buuk Ondher korotali Bondho akash, jochona udash Kon pothe taare khuji Ondho hridoy ondho shomoy Tobuo ondho e chokh bunji Akash hoyeche churi Keno chhintai shopnopuri Keno hridoy hoyeche churi Keno jochonar hridoy khuri Bondho Janala, bondho doroja Kon ghore chute choli Ondho e chokh, ondho e buuk Ondher korotali Nishchup kotha, nishup betha Nishchup eka manush Shunno bonani, keu ta janeni Chhintai holo shobuj Ondho pakhir ora uri Akash hoyeche churi Holo chhintai shopnopuri Keno hridoy hoyeche churi Keno jochonar hridoy khuri Bondho janala... Fire chai mon, She shobuj bon Esho shopno srabon Fire esho chand bandh bhango shadh Akashe taarar plabon Batashe orao moner ghuri Akash hoyeche churi......Tweet


text:
SOMO MOKWONGO
Wach Maber en Ang’o?
1. Wach mowuok kuom Nyasaye en mane?
Nyasaye dwaro ni ji odag gi mor e piny. Ne ochweyo pinyni kaachiel gi gik moko duto manie piny nikech ohero dhano. Machiegni, obiro kawo okang’ mondo omi ji e pinje te ngima maber. Obiro tieko gik makelo chandruok ne dhano.
Onge sirkal mosetieko chuth mahundu, tuoche,kata tho. Kata kamano, nitie wach maber. Machiegni, Nyasaye biro keto sirkal mare owuon okaw kar sirkande duto mag dhano. Jogo mabiro dak e bwo sirkandno biro yudo kuwe koda ngima maonge tuoche.
2. Ang’o momiyo dwarore ni wach maber ochop ne ji mapiyo?
Chandruok biro rumo mana ka Nyasaye otieko jomaricho e pinyni. (Zefania 2:3) Mano biro timore karang’o? Wach Nyasaye ne okoro gik ma sani timore ma keto ngima dhano kamarach. Gik maricho matimore sani nyiso ni kinde ma Nyasaye biro kawoe okang’ koro okayo machiegni.
3. Ang’o monego watim?
Onego wapuonjre e wi Nyasaye ka watiyo gi Wachne ma en Muma. Muma en kaka barua mowuok kuom wuoro ma jahera. Muma nyisowa kaka wanyalo bedo gi ngima maber gie sani kendo kaka wanyalo bedo gi ngima mochwere e pinyka kinde mabiro. En adier ni jomoko ok bi mor ni ikonyi winjo tiend Muma. Kata kamano, ngima mochwere en gima kende maok onego obayi.
Puonjri Weche Momedore
CHENRO MAR PUONJRUOK MUMA
Ang’o Momiyo Onego Ipuonjri Muma?
Muma osekonyo ji tara gi tara e yudo dwoko mag penjo ma chando pach ji e piny ngima. Be diher ni in be Muma okonyi?


text:
Wan jo opic me Maine State Housing Authority (MaineHousing) opic tuwa ni oketto pi konynyo dano ducu ma mit wil ot, wa keto tyeng yot me nongo den bot dano mi maine ducu wek gi twer bene willo gang. Dano 90,000 ma onongo kony ki proguram tuwa ni mwaka ki mwaka. Mede ki kwan Piny kany, wa nyuto yo ma pat pat ma wa konynyo kwede dano.Nene ma oporre boti.
- Wa tye ki Kony ikit me willo ot:
Mainehousing gi keto wel den piny mi ot bot dano ma mitto wil wek pe gi nong teko mi aryo wilo myero obed welle ma ber bot dano mi Maine ducu. Itwero yero ikin yo aryo mi cullo otte. Mi acel, itwero keto cente piny ikare mi cakko wil rereyee ka itye kede, nyo pe mitte boti me ketto cente. Mi aryo, itwero ka mitto ketto cente pi konyo cago wil perri. Ka I pe cente aketta piny, watwero bene me nongo den I wel ma I mitto me tyeko kwede ki tic. Ka pe ityeo, MaineHousing tye ki proguram me konyo dano ma oryemo ki tic nyo ngat ma ocunjo ki tic wek otwer me willo ot.
- Wa tye ki cente adenna itwero ka imito denno wek iyubbe ki otti:
MaineHousing gi tye ki cente a denna me kony ngat amitto rwaco ki ot perre, cal yibbo wang ot, di ot, nyo gi mo ma mitto tic ye. Proguram ne lolwonge, The Home Repair Program, mio den boti me yobbu wang pii ka obal, ot konynye ma ringo ki pii, machine me lyeto ot, elektriciti oti matir, nyo tye gin mo rac ot ma mitto otir. Opic tuwa me MaineHousing tye bene ki proguram me gwok ot ki Lead, leadi yat rac ka latin ocamo twoyo nyo nekko, nyo den me yubbo ot ikare ka kot occur opongo ot oko nyo pi onongo otwuro ngette mo I ot.
- Wa tye ki Kony bot dano ma mitto guro ot:
Wel ot agura tye ka mede malo bot jo Maine ducu ma tyeo tic ma culle pe tye mallow, ma tye ladyera. Wa kony me guro ot ityeng aryo ma pat pat. Me acel, tye waraga ma lolwongo ni vouchers, ka mi aryo wa ketti I ot ma welle piny ka kare tye twullo. Ka gum perre opoto ber ma itwero nongo voucher, iyennyo ot ma cwiny mito I ka ma imito kwoiye ka wa konynyi ki cul ot. Pi en kuru vouchers terro kare mapol ci ka ot ma welle tye piny ononge wa keti ye twalli. Jwi, wa mio pol ot bot dano ma cente gi agiki mi dwe wok I wel ma cik omito kwede, weko ngatte otwero guro ot. Myero ingee ni mikuru voucher terro kare, pong weng aryo.
- Wa twero Konynyo mi cullo wel mi lyetto ot perri:
Ka I pe ki kero me cullo lalyet ot imitto konyo me lyeto ot perri, nyo machine me lyeto ot pe tyeo mito tic iye, nyo imitto willo machine manyen ne, kony bene tye. Dano ma bedo I ot ma wele tye yot gi twero nongo kony ki willo mo me lyeto ot gi, nyo me yubbu gaa it adwoko lokom machine me lyeto ot.
- Wa twero Konynyo dano ma pe ki ot:
in I pe ki ot imito wa kette in I abaak mo pi kare ma caak, nyo imito kony wek icunjo kenni, nyo ot ma wele tye piny wek okony ki in pi kare mo, MaineHousing agwoki twero konynyo in kany. Wan wa cullo me gwoko dano abaak, ka me nongo ot ma welle oketo piny, watwero kony in ka imito nongo ne. Wa twero mio kony ki cullo ot agura bot dano ma pe ki ot jo ma bedo I yo.
Ka imito ngec mapol pi MaineHousing's Proguram ki kony ma gi mio, itwero goyo cim ii:
- (800) 452-4668
- (207) 626-4600
- TTY (800) 452-4603.
Ka leb munu pe tye leb ma iloko I gang nyo lebbe pe idwalo matir wa pe iniango gin ma gi loko, pe twero kwano, coyo, nyo niango lebe, tim ber, mi botwa kare watwero nongo ngato matwero kwakko lebi. Mi aryo wan I MaineHousing twero kwako waraga tuwa mo keken ilebbi mi ngec con botwa ka imito, ka inyuto botwa con watwero kony ikit gin no ma myero watim pi konynyo in.
MaineHousing pe pokko nyo koyo dano pi en I aa ki ka ka ma pat, kido , kit ma ileggo rubanga perri, ka onywali laco nyo dako, ka mitto bedo dako nyo laco, lobo mi aa ka pat
Te kal ma pat, mwaka pa ngato, akadi ka onywali lagoro nyo ngit wi pe tyeo matir, pe gi kwer in pi en itye ki lutino, I kare mi pongo kwede waraga me gamo in I proguram. Jo me Mainehousing gi bi mio ki rweko mo keken mi nongo wa konynyo in, ka inyuto botwa con. Karatac man bene lo bi kwako I leb ma iniango ka imio botwa ngec con. Mainehousing oketto ngat man, en ma ka imito konyo mo keken, pi en en be tyeo I kit ma cik maloyo wi lobo man, ki ma loyo I state ociko kwede:
Louise Patenaude, Maine State Housing Authority, 353 Water Street, Augusta, Maine 04330-4633, Telephone Number 1-800-452-4668 (wekki dwani),(207) 626-4600 (dwan), 1-800-452-4603 (TTY ka igoyo ki Maine), or (207) 623-2985 (TTY).


text:
Ododo me 38: Lurot-Piny 12
NEN nyig yat ma co magi gitye ka tingo-ni. Nen kong kit ma tuga nyig olok meno dit kwede. Me tingone mito co aryo aye gulyer alyera i wi tal. Nen kong bene oduro ki okwer pomegranat. Nyig yat maber kuman-ni oa ki kwene? Oa ki i lobo Kanaan. Myero wi opo ni, Kanaan aye ka ma Abraim, Icaka ki Yakobo yam gukwo iye. Ento pi kec ma opoto kunnu omiyo Yakobo, ki jo me ode, gudak gucito i Ejipt. Ento kombeddi, ma dong mwaka 216 okato i nge kare meno, Moses tye ka telo Luicrael me dok cen i Kanaan. Gin guo i kabedo mo i dye tim ma kilwongo ni Kadec.
Jo maraco gikwo i lobo Kanaan. Pi meno Moses ocwalo lurot-piny 12, kun owaco botgi ni: ‘Wunge wel dano ma gibedo kunnu kacel ki kit ma tekgi tye kwede. Wutem niang bene ka lobone ber me ceko cam. Wunen ni wukelo nyig yat mogo ki kunnu.’
I kare ma lurot-piny gudwogo cen i Kadec, guwaco ki Moses ni: ‘Obedo lobo maber adada.’ Me nyuto ni meno lok ada, gunyuto nyig yat mogo bot Moses. Ento lurot-piny 10 guwaco ni: ‘Jo ma gibedo kunnu gidongo dok gitek. Kibinekowa woko ka watemme me kwanyo lobo meno.’
Lworo omako Luicrael ka guwinyo lok man. Gin guwaco ni: ‘Ka nene wato giwa i Ejipt nyo i dye tim kany kono ber makato. Kibinekowa woko i lweny, dok monwa kacel ki lutinowa kibimakogi woko. Waketu latela manyen me leyo ka wang Moses, wek wadoku cen i Ejipt!’
Ento lurot-piny aryo ki i kin-gi onongo gigeno Jehovah, ci gutemo kweyo cwiny lwak. Nyingi aye Yocwa ki Kaleb. Gin guwaco ni: ‘Pe wulwor. Jehovah tye kwedwa. Kwanyo lobo meno bibedo yot.’ Ento lwak pe guye. Gin onongo gimito neko kadi wa Yocwa gin ki Kaleb woko.
Man ocwero cwiny Jehovah mada, ci en owaco ki Moses ni: ‘Pe tye ngat mo me mwaka 20 odok kwede malo ma bidonyo i lobo Kanaan. Gin guneno lwak tango ma atimo i Ejipt ki i dye tim, ento pud pe gigena. Pi meno gibilak i dye tim pi mwaka 40 nio wang ma ngat me agikki ki i kin-gi oto. Yocwa gin ki Kaleb keken aye gibidonyo i lobo Kanaan.’
Wel 13:1-33; 14:1-38.
Peny
- Ngo ma iniang iye ka i neno tuga Olok magi ma i cal-li, dok gua ki kwene?
- Pingo Moses ocwalo lurot piny 12 i lobo pa jo Kanaan?
- Lok ango ma lurot-piny apar gudwoko bot Moses?
- Lurot-piny aryo gunyuto gen-gi i kom Jehovah nining, dok nyingi kono anga?
- Pingo Jehovah obedo ki akemo, dok en owaco gin ango bot Moses?
Peny mukene
- Kwan Wel 13:1-33.
Anga-gi ma giyerogi me cito ka roto-piny i lobo ca, dok kare maber ango ma gin gubedo kwede? (Wel 13:2, 3, 18-20)
Pingo tam pa Yocwa ki Kaleb dok opokke woko ki pa lurot-piny mukene ni, dok man pwonyowa ngo? (Wel 13:28-30; Mat. 17:20; 2 Kor. 5:7)
- Kwan Wel 14:1-38.
Nguru i kom luwang Jehovah mene i lobo kany ma myero wa gwokke iye? (Wel 14:2, 3, 27; Mat. 25:40, 45; 1 Kor. 10:10)
Wel 14:24 onyuto nining ni Jehovah tye ki miti i kom luticce acel acel? (1 Luker 19:18; Car. 15:3)


text:
SOMO MAR 11
Puonj mag Muma Konyowa e Yore Mage?
1. Ang’o momiyo dwarore ni otawa?
Jachwechwa riek moloyowa. Nikech en Wuonwa, oherowa. Ne ok ochweyowa gi nyalo mar tayo yorewa wawegi. (Yeremia 10:23) Omiyo, mana kaka dwarore ni jonyuol ota nyithindgi, e kaka dwarore ni Nyasaye otawa. (Isaiah 48:17, 18) Tach mwayudo kuom puonj mag Muma en mich ma Nyasaye ochiwo.—Som 2 Timotheo 3:16.
Chike koda puonj mag Jehova nyisowa yo maber moloyo mar tiyo gi ngimawa sani kendo nyisowa kaka wanyalo yudo gweth manyaka chieng’ e kinde mabiro. Nikech Nyasaye ema nochweyowa, owinjore waluw kaka otayowa.—Som Zaburi 19:7, 11; Fweny 4:11.
2. Puonj mag Muma gin ang’o?
Puonj mag Muma e mise mag adiera. To komachielo, chike nyalo chiko ni watim gimoro e yo moro sie. (Rapar mar Chik 22:8) Nyaka wati gi nyalowa mag paro mondo wang’e kaka puonj moro tiyo e chal moro sie. (Ngeche 2:10-12) Kuom ranyisi, Muma puonjo ni ngima en mich mowuok kuom Nyasaye. Puonjno nyalo tayowa e tich, e ot, kata e wuoth. Puonjno miyo wakawo okenge mageng’o hinyruok.—Som Tich Joote 17:28.
3. Gin puonj mage ariyo madongo moloyo?
Yesu ne owuoyo kuom puonj ariyo madongo moloyo. Puonj mokwongo nyisowa gimomiyo Nyasaye ne ochweyo dhano—mondo ging’eye, gihere, kendo gitine ka gichung’ motegno. Puonj mokwongoni onego oket e paro sama ng’ato ng’ado wach moro amora. (Ngeche 3:6) Joma luwo puonjni bedo osiepe Nyasaye, yudo mor madier, koda ngima mochwere.—Som Mathayo 22:36-38.
Puonj mar ariyo nyalo tayowa mondo wabed gi kuwe gi jowetewa. (1 Jo Korintho 13:4-7) Luwo puonjni oriwo luwo ranyisi mar Nyasaye e yo motimogo ne jomoko.—Som Mathayo 7:12; 22:39, 40.
4. Puonj mag Muma konyowa e yore mage?
Puonj mag Muma nyiso kaka hera nyalo riwo winjruok me kind joot. (Jo Kolosai 3:12-14) Wach Nyasaye bende miyo joot rit kuom chiwo puonj moro machielo ni kend onego obed winjruok mosiko.—Som Chakruok 2:24.
Luwo puonj mag Muma nyalo ritowa korka weche mag ringruok koda paro ma wan-go e chunywa. Kuom ranyisi, weg tich ohero jotich maluwo puonj mag Muma mag bedo joadier kendo tiyo matek. (Ngeche 10:4, 26; Jo Hibrania 13:18) Wach Nyasaye bende puonjowa ni wabed jogo maromo gi gik ma ochuno e ngima kendo wagen osiep gi Nyasaye moloyo mwandu moro amora.—Som Mathayo 6:24, 25, 33; 1 Timotheo 6:8-10.
Tiyo gi puonj mag Muma nyalo rito ngima mar ringrewa. (Ngeche 14:30; 22:24, 25) Kuom ranyisi, makruok gi chik mar Nyasaye matamo mer ritowa kik wayud tuoche manyalo kelo tho kata aksident. (Ngeche 23:20) Jehova oyienwa tiyo gi kong’o maok wakal tong’. (Zaburi 104:15; 1 Jo Korintho 6:10) Puonj mag Nyasaye konyowa kuom puonjowa ni warit pachwa to ok mana timbewa kende. (Zaburi 119:97-100) Kata kamano, Jokristo madier to ok luw chike Nyasaye mana mondo giyud ber. Gitimo mano mondo gimi Jehova luor.—Som Mathayo 5:14-16.
Puonjri Weche Momedore
Ang’o ma Muma Puonjo Kuom Adier?
Dak e Ngima Mamoro Nyasaye
Dak e ngima ma moro Jehova en gima nyalore. Kuom adier inyalo bedo osiep Nyasaye.
Ang’o ma Muma Puonjo Kuom Adier?
Neno Ngima Kaka Nyasaye Nene
Nyasaye neno nade wach golo ich, medo remo, kod ngima le?
WECHE E WIWA
Kwa Mondo Opuonji Muma Nono ma Onge Chudo
Yud puonjruok Muma ma onge chudo e sa mowinjore kodi kendo e kama ihero.


text:
DUL ME ABONGWEN
Tika Ada Watye ka Kwo i “Kare me Agikki”?
Kit jami ango ma kitito pigi i Baibul ma tye ka timme i “kare me agikki”?
Gin ango ma Lok pa Lubanga waco pi kit ma dano bibedo kwede i “kare me agikki”?
Ma lubbe ki “kare me agikki,” kit jami ango ma Baibul otito pigi ma cuko cwiny?
IN TIKA nino mo iwinyo lok angeya ki i redio nyo ineno anena ki i telebijon, ci ipenye kekeni ni, ‘Anyim pa lobo-ni kono bibedo nining?’ Peko mogo malit poto atura ma miyo dano adana pe twero byeko jami ma nongo twero timme orwone. (Yakobo 4:14) Ento, Jehovah aye gire ngeyo jami ma bitimme i anyim. (Icaya 46:10) Baibul ma obedo Lokke, pe otito pi timme pa jami maraco me karewa ni keken, ento, otito bene wa pi jami ma mwonya ma bitimme i anyim.
2 Yecu Kricito oloko i kom Ker pa Lubanga ma en aye bikelo agikki me tim maraco ducu, ka dok biloko lobo doko paradic. (Luka 4:43) Dano mapol gimito ngeyo awene ma Ker meno bibino iye. Pi meno, lukwena pa Yecu gupenye ni: “Kit gin ango ma binyuto dwogoni, ki agikki piny?” (Matayo 24:3) Yecu ogamo botgi-ni Lubanga Jehovah keken aye ngeyo awene ma agikki me yub me jami me kare ni bibino i iye kikome. (Matayo 24:36) Ento, Yecu otito botgi jami mogo ma bibedo ka timme i wi lobo i kare ma nongo Ker-ri dong cok kelo kuc ki piny ma opye mot pi dano. Jami ma en otito pigi-ni dong kombeddi gitye ka timme!
3 Ma peya wacako ngiyo jami ma nyuto ni watye ka kwo i kare me ‘agikki me yub me kare ni,’ kong wanenu lok i kom lweny mo ma otimme ma dano mo pe oneno. Lweny meno otimme i polo, ento adwogine gudo wa wan bene.
LWENY I POLO
4Dul me Aboro me buk man otito ni Yecu Kricito odoko Kabaka i polo i mwaka 1914. (Daniel 7:13, 14) Inge nongo twero me Loc, Yecu otugi cako tic magwar. Baibul otito ni: “I kare meno cutcut lweny ocakke i wi polo, Mikael [ma nyinge mukene Yecu] kacel ki lumalaikane gulwenyo i kom [Catan Larac] min kulu madit-ti. Min kulu madit-ti kacel ki lumalaikane bene gulwenyo.”* Lweny ongayo wang Catan ki lumalaikane woko, kiryemogi woko ki i polo ci gubino i lobo. Cwiny lutino pa Lubanga ma gubedo cwiny ma gin lugen obedo yom mada ni, Catan ki jogine ducu kiryemogi woko. Ento bot dano, kuc onongo bibedo peke. Baibul oloko i kom kop meno ni: “Wun lobo…wubineno can malit atika, pien Ladot dong olor obino woko piny botwu ma tye ki akemo madwong, pien ngeyo ni karene tye manok!”—Niyabo 12:7, 9, 12.
5 Tam kong i kom adwogi me lweny ma otimme i polo-ni. Catan ki twon akemo ma en tye kwede onongo bikelo can ki ayelayela mapol i kom jo ma gibedo i lobo. Kit ma ibineno kwede, wan dong watye ka kwo i kare me twon can malit atika meno. Ento, bibedo pi kare mo macek—pi ‘kare mo manok mada.’ Kadi Catan bene ngeyo lok meno. Baibul lwongo kare meno ni “kare me agikki.” (2 Temceo 3:1) Cwinywa yom ni Lubanga dong cok bijuko tic pa Larac-ci ki i wi lobo woko! Kong dong wanenu jami mogo ma tye ka timme i kare man, ma Baibul otito pigi con. Jami magi nyuto ni wan dong watye i kare me agikki dok bene ni Ker pa Lubanga dong cok ki kelo mot mapol ma bibedo pi naka bot jo ma maro Jehovah. Kong wanenu jami angwen mapat pat ma gitye calo but lanyut ma Yecu owaco ni bitimme i kare-ni.
JAMI MA DONGO MA ONONGO BITIMME I KARE ME AGIKKI
6‘Rok bilweny ki rok wadi, ki ker bene bilweny ki ker wadi.’ (Matayo 24:7) I cencwari mukato, dano milion mapol guto i lweny ma obedo ka timme. Dano mo me Britain ma ngeyo lok me tekwaro ocoyo ni: “Cenwari me 20 pud dong obedo kare ma remo oony mapol ma loyo i tekwaro.…Obedo cencwari ma opong ki lweny, kun kare mogo manok mada aye onongo lweny mo matek obedo peke i kabedo mogo.” Dul mo me Worldwatch Institute otito ni: “Wel dano ma guto i lweny i mwaka 1900 ki wiye, kato wel dano ma oto i lweny nicakke i cencwari me acel K.M. nio kwede wa i mwaka 1899 tyen kidek.” Dano makato milion 100 kulu guto calo adwogi me lweny mapol ma obedo ka timme cakke i mwaka 1914. Ka dong wangeyo kit ma to pa dano me amara lit kwede i lweny, ci dong cungo wiwa acunga me niang ni kodi arem ma kit meno dwong tyen milion mapol ata i lobo.
7‘Kec bene bipoto i lobo.’ (Matayo 24:7) Jo ma kwedo tyen lok gitito ni cek pa cam omedde matek mada i mwaki 30 ma okato angec. Kadi bed kit meno, cam pud tye manok pien dano mapol gipeke ki cente me wilo cam nyo poto me apwura. I lobe ma pud gidongo adonga, wel dano makato bilion kulu gikwo ki cente ma pe romo dolla acel pa jo Amerika nino acel acel. Pol pa jo magi dong gitye lukec pi kwogi kulu. Dul me World Health Organization gibyeko ni two neto aye pol kare kelo to pa lutino makato milion abic kulu mwaka ki mwaka.
8‘Oyengyeng madongo biyengo lobo.’ (Luka 21:11) Dul me U.S. Geological Survey gutito ni cakke i mwaka 1990 keken, oyengyeng matego ma balo wa odi kacel ki baro ngom-gu obedo ka timme tyen ma romo 17 mwaka ki mwaka. Mwaka ducu oyengyeng ma tekogi dongo ma turo wa odi-gu timme tyen mapol. Dul mukene dok otito ni: “Oyengyeng dong orwenyo kwo pa dano alip ki alip i kine ka mwaki 100 ma okato angec, jami lapim piny ma kiyubogi i kare-ni pe odwoko wel dano ma to piny tutwal.”
9‘Two gemo bipoto.’ (Luka 21:11) Kadi bed ni ngec i kom yadi me cango two odongo malo, two manyen ki ma dong onongo tye con pud yelo dano. Lok mo ma kicoyo tito ni two ma romo 20 ma gingene tutwal calo aona-opiyo, maleria, ki kolera dong gudoko dwong tutwal ite mwaki apar mukato angec, dok ni cango kit two mogo ki yat dong tye ka doko tek tutwal. Tye kono dok ni, two manyen mukene ma romo 30 kulu dok gubino. Mukene i kin-gi pe twero cange, ma adwogine aye to.
KIT PA DANO MA GIKWO I KARE ME AGIKKI
10 Ma pat ki tito jami madongo ma onongo bitimme i lobo, Baibul bene otito ni kit dano bilokke woko i kare me agikki. Lakwena Paulo otito kore ki kore kit ma dano bibedo kwede. I 2 Temceo 3:1-5, wakwano ni: “I kare me agikki, piny bibedo marac i kare mogo.” Paulo otito ni dano
- gibibedo lumar komgi kengi
- gibibedo lumar lim
- pe gibiwinyo lunyodogi
- gibibedo lucac
- pe gibimaro dano wadgi
- gibibedo jo ma mitigi pe jukke
- gibibedo jo mager
- gibibedo jo ma maro yomcwiny ma ka maro Lubanga
- gibimako dini dok gibilubo i kitgi ma nen ki woko keken
11 Dano mono dong gitye kit meno i kabedo ma in i kwo iye? Ngene kene. Dano ma kitgi raco dong gitye i kabedo ducu. Man nyuto ni Lubanga cok cako ticce kit macalo Baibul otito kwede ni: “Kadi lubal gidongo macalo lum, dok kadi lutim maraco gibedo ki kwo maber, ento gibityekogi woko matwal.”—Jabuli 92:7.
JAMI MABECO MA BITIMME!
12 Kare me agikki opong ki can adada, kit ma macalo Baibul otito kwede con. Kadi bed ni lobo man opong ki peko, ento jami mabeco tye ka timme i kin jo ma woro Jehovah.
13‘Ngec me ada bene bimedde,’ buk pa Daniel aye otito lok man. Awene kono ma onongo gin man bitimme iye? “I kare me agik.” (Daniel 12:4) Cakke wa i mwaka 1914, Jehovah okonyo jo ma gitye ki cwiny me ada me tic pire me dongo i niango me Baibul. Ngecgi omedde i lok ada ma dok i kom nying Lubanga, yubbe, tyer me ginkok pa Yecu Kricito, kit ma jo muto gitye kwede, ki kop i kom nicer. Luwor Jehovah bene gupwonyo kit me kwo ma keligi adwogi mabeco dok kelo kwogo i kom Lubanga. Gin bene gunongo ngec matut i kit ma Ker pa Lubanga bityeko kwede lok ducu ma mako lobo. Gin ango ma gin gitimo ki ngec man? Lapeny meno dok terowa i lok pa lunebi mukene ma dong tye ka cobbe i kare man me agikki-ni.
14‘Dong lok man me kwena maber me ker pa Lubanga gibitito i wi lobo ducu.’ Meno aye gin ma Yecu oloko i kom ‘agikki me yub me jami me kare-ni.’ (Matayo 24:3, 14) Kitye ka tito pi kwena me Ker-ri, ngo ma Ker-ri obedo, ngo ma Ker-ri bitimone, ki dok kit ma wabinongo kwede mot ma Ker-ri kelo, i lobe ma kato 230 kulu ki leb mapat pat makato 400. Lucaden pa Jehovah makato milion gitye ka tito pi kwena maber me Ker-ri ki mit kom. Gin gia ki i “rok ducu, ki i kaka ducu, ki dano ducu me wi lobo, ki leb ducu.” (Niyabo 7:9) Lucaden-ni gitye ka kwano Baibul ki dano milion mapol ma gitye ki miti me niang gin ma ada Baibul pwonyo ki i gangi-gi labongo kit cul mo. Lok pa lanebi man pud dong ocobbe maber tutwal ka iporo ki gin ma Yecu owaco con ni “dano ducu bimon” ki Lukricitayo!—Luka 21:17.
GIN ANGO MA IN IBITIMONE?
15 Kit ma lok ma i Baibul dong tye ka cobbe kwede i kare-ni, in pe dong i ye ni wan watye ka kwo i kare me agikki? Ka dong kipwonyo lok man me kwena maber-ri ma Jehovah dong onongo ni oromo, ci “agikki” bibino labongo galle. (Matayo 24:14) “Agikki” aye obedo kare ma Lubanga bityeko kwede lutim maraco ducu ki i lobo. Jehovah bitic ki Yecu wa ki lumalaikane me jwero jo ducu ma pe ki winy i kom En. (2 Jo Tecalonika 1:6-9) Catan ki jogine pe dong gibibwolo rok mo. Inge meno, Ker pa Lubanga bionyo mot mapol bot jo ma gimine ite locce me kit ma atir-ri.—Niyabo 20:1-3; 21:3-5.
16 Kit macalo agikki me yub pa Catan dong cok-ki, mito wapenye kenwa ni, ‘An mono omyero abed ka timo ngo?’ Medo ngec i kom Jehovah ki lubo mitine obedo gin me ryeko. (Jon 17:3) Bed latin kwan me Baibul ma keto cwinye i jami ma en kwano. Ribbe kacel ki jo ma gitimo miti pa Jehovah kare ki kare. (Jo Ibru 10:24, 25) Nong ngec man me ada ma Lubanga Jehovah oweko tye ka romo dano ducu me lobo-ni, dok ilok kwoni i kit ma mitte wek ka twere in bene inong cwak pa Lubanga.—Yakobo 4:8.
17 Yecu otito ni pol pa dano gibicayo lanyut ma nyuto ni wan watye ka kwo i kare ma agikki. Jwero jo maraco bibino atura dok ma nongo pe kiyubbe iye. Kit macalo lakwo bino kwede i dyewor, agikki bituru dano mapol atura. (1 Jo Tecalonika 5:2) Yecu ociko ni: “Kit macalo ceng otimme i kare pa Nua, bitimme kit meno bene i kare me dwogo pa Wod pa dano. I kare ca ma peya pii aluka ocorre i wi lobo onongo gicamo, gimato, dok awobe ki anyira ginyomme, nio wa i nino ma Nua odonyo kwede i yeya; pe gumedo ki ngeyo gin mo nio ka pii aluka opong, ci omologi woko ducu. Bibedo kit meno bene i kare ma Wod pa dano bidwogo iye.”—Matayo 24:37-39.
18 Pi meno Yecu otito bot jo ma winye ni: “Wugwokke kenwu, cwinywu owek doko nwang pi woro cam, ki mero kongo, ki pi lok me kwo man ma miyo wubedo ki tam mapol, wek nino-nu pe obin oumwu atura macalo akum; pien bibino i kom jo ducu ma bedo i wi lobo ducu. Ento wubed ma wangwu twolo i kare ducu, kun wulego ni myero wubed ki tek me bwot ki i lok magi ducu ma bitimme, ki cung i nyim Wod pa dano.” (Luka 21:34-36) Pire tek me mako lok pa Yecu-ni i cwinywa. Pingo? Pien jo ma gibibedo ki cwak pa Lubanga Jehovah ki pa “Wod pa dano,” Yecu Kricito, gen tye ni pe kibijwerogi kacel ki yub me jami pa Catan, ento, gibibedo i lobo manyen mamwonya ma dong onyiko cok mada-ni pi nakanaka!—Jon 3:16; 2 Petero 3:13.
GIN MA BAIBUL PWONYO
- Kare me agikki-ni bipong ki lweny, kec, oyengyeng, ki two gemo.—Matayo 24:7; Luka 21:11.
- I kare me agikki-ni, jo mapol gibimaro komgi kengi, gibimaro lim, dok gibimaro jami ma yomo cwinygi ento pe gibimaro Lubanga.—2 Temceo 3:1-5.
- I kare me agikki-ni, kwena maber me Ker-ri dong kitye ka titone i wi lobo ducu.—Matayo 24:14.
* Pi ngec ma nyuto ni Mikael obedo nying Yecu mukene, nen i Lamed ngec.
Peny me Kwan
1. Wan watwero ngeyo jami ma anyim ki kwene?
2, 3. Lapeny ango ma lukwena gupenyo kwede Yecu?
4, 5. (a) Gin ango ma otimme i polo i kare ma pud kiketo Yecu aketa calo Kabaka? (b) Ma lubbe ki gin ma tye i Niyabo 12:12, adwogi me lweny ma i polo-ni onongo bibedo nining?
6, 7. Kop ma Yecu otito i kom lweny ki kec-ci tye ka cobbe nining i kare-ni?
8, 9. Gin ango ma nyuto ni lok ma Yecu otito pi oyengyeng ki two gemo dong tye ka cobbe ada?
10. Kit tim ango ma kitito pigi i 2 Temceo 3:1-5 ma in ineno ni tye i kwo pa dano i kare ni?
11. I yo ango ma Jabuli 92:7 otito kwede pi gin ma bitimme i kom jo ma kitgi raco?
12, 13. I yo ango ma ‘ngec me ada’ odoko kwede mapol i “kare me agikki”?
14. Tito pi kwena maber me Ker-ri dong omako kabedo ma rom mene i kare-ni, dok anga-gi ma gitye ka tito pire?
15. (a) In mono i ye ni wan dong watye ka kwo i kare me agikki, dok pingo? (b) “Agikki” bitero jo ma pe woro Jehovah ki jo ma gimine i te loc pa Lubanga nining?
16. Gin ango ma bibedo me ryeko pi in me atima?
17. Pingo jwero jo maraco bituru pol pa dano atura?
18. Cik ango ma Yecu omiyo ma omyero wamak i cwinywa?
MED NGECCI
Peny wek kikwan Baibul Kwedi me Nono
Pingo omyero ikwan Baibul?
Baibul tye ka miyo lagam me lapeny ma pigi tego ma mako kwo pi jo mapol i but lobo ducu. In bene imito bedo ngat acel i kingi?


text:
DUL ME 39
Wi Lubanga Opo i Kom Wode
YECU okok i kare ma lareme Lajaro oto. In mono itamo ni Jehovah owinyo malit i kare ma Yecu tye ka deno can paka wa i tone?— Baibul waco ni Lubanga ‘cwinye cwer’ dok bene twero winyo ‘arem’ pi jami ma timme.
Tika itwero goyo kit arem ma Jehovah obedo kwede i kare ma en tye ka neno Wode me amara ka to?— Yecu onongo tye ki gen ni wi Lubanga pe biwil i kome. Man omiyo lokke me agikki ma peya en oto obedo ni: “Aba, amiyo [kwona] i cingi!”
Yecu obedo ki gen ni kibicere woko dok kome pe bidong “i Kadec,” nyo i lyel. I nge cer pa Yecu, lakwena Petero okwanyo coc ma i Baibul ma oloko i kom Yecu, kun waco ni: “Mom oweke ata i Kadec, anaka kome dang pe otop.” (Tic pa Lukwena 2:31, Baibul me leb Lango; Jabuli 16:10) Ada, kom Yecu pe onongo kare me balle i bur lyel nyo me top kun doko ngwe.
I kare ma Yecu tye i lobo, en owaco bot lupwonnyene ni ebito ento pe ebiri i lyel. En otito botgi ni ‘kibineke, ento myero gicere woko i nino me adekke.’ (Luka 9:22) Dong lupwonnyene onongo myero pe gubed ki ur i kare ma Yecu ocer. Ento tika gubedo ki ur?— Kong wanen.
Lapwony Madit-ti oto i kom yat i kine ka cawa abongwen me dye ceng i Ceng Abic. Yucepu, lalonyo mo ma tye lamemba me Lukiko, obedo lapwonnye pa Yecu i mung. I kare ma en oniang ni Yecu oto, en ocito bot Pilato laloc ma obedo Laroma. Openyo me kwanyo kom Yecu piny ki i kom yat wek ecit eyik woko. En okwanyo kom Yecu otero i boro ma tye i potone ma gikwinyo me yiko dano.
I nge keto kome i boro lyel, guloro kidi madit gucibo i dog lyel. Pi meno dog lyel-li giloro woko. I nino me adek-ke, ma obedo Ceng Cabit. Ceng onongo peya otuc, dok piny onongo pud tye macol. Co mogo gubedo kunnu ka kuro lyel. Lalamdog madit aye onongo ocwalogi ka gwoko lyel-li. Tika ingeyo pingo?—
Lulamdog bene onongo guwinyo ni Yecu owacci kibicere woko. Dong me gengo lupwonnyene wek pe gukwal kome ci guwac ni kicero Yecu, lulamdog guketo lukur piny kunnu. Cutcut piny ocako yenge. I col piny, dero omeny matar. Meno kara obedo lamalaika pa Jehovah! Lworo omako lumony matek ma pe gitwero wa ngwec. Lamalaika-ni ocito oloro kidi woko ki i dog lyel. I lyel odong nono!
Otimme kit ma lakwena Petero owaco kwede lacen ni: “Man en Yecu ma Lubanga ocero woko.” (Tic pa Lukwena 2:32) Lubanga ocero Yecu ki kom marom ki ma en obedo kwede con ma peya obino i lobo-ni. Kicere ki kom me cwiny calo pa lumalaika. (1 Petero 3:18) Pi meno, wek dano gunen Yecu, en myero kong olokke i kom me lobo man. Tika man aye gin ma en otimo?— Kong wanen.
Ceng onongo tye ka tuc. Lumony onongo dong gucito woko. Maliam Madalena kacel ki mon mukene ma gubedo lupwonnye pa Yecu onongo gitye ka cito ka ma kiyike iye. Onongo gitye ka lok i kingi kekengi ni: ‘Anga mono ma bidiro botwa kidi mapek-ki ki i dog lyel?’ (Marako 16:3) Ento i kare ma guo ka ma lyel tye iye, dog lyel onongo tye twolo. Dok iye tye nono! Kom lyel pa Yecu onongo peke! Cutcut, Maliam Madalena oringo ocito bot lukwena mukene pa Yecu.
Mon mukene-ni gudong i nget lyel. Gubedo ka tam ni: ‘Kom Yecu mono tye kwene?’ Cutcut co mogo aryo ma bongigi tye ka ryeny gubino. Meno kara onongo lumalaika! Guloko bot mon magi ni: ‘Pingo wuyenyo Yecu kany? Kicere woko. Citu oyotoyot wucitit bot lupwonnyene.’ Tika itwero tamo kit ma mon-ni gungweco oyotoyot kwede! Ki i yo, gurwatte ki laco mo. In ingeyo anga ma laco-ni onongo obedo?—
Laco-ni kara onongo obedo Yecu ma olokke i kom ma nen! En bene dok oloko ki mon-ni ni: ‘Wucit wutit bot lupwonnyena.’ Yomcwiny onongo dong oketo mon magi woko. Gunongo lupwonnye ci guwaco botgi ni: ‘Yecu tye makwo! Waneno en!’ Maliam onongo dong owaco bot Petero gin ki Jon pi lyel ma odong nono. I cawa meno gin gucito ka rotone, kit ma nen kwede i cal kany-nyi. Gin guneno bongo ma onongo kiboyo ki kom Yecu, ci wigi ocung woko. Gutamo ni Yecu tye makwo ento ki tungcel lokke onongo tye me ur ma ye iye onongo tek.
Lacen i otyeno me Ceng Cabit meno, Yecu onyutte bot lupwonnyene aryo ma gitye ka wot i yo ma cito i paco me Emau. Yecu owoto kacel kwedgi kun boko lok kwedgi, ento gin pe gungeye pien en onongo pe tye ki kom ma en obedo kwede con ca. Ento i cawa ma Yecu olego lega me cam kwedgi aye dong guniang ni en. Lupwonnye gubedo ki yomcwiny madit atika mumiyo gurune me dok cen i Jerucalem kun tye mairo mapol! Nen calo Yecu onyutte bot Petero ni Etye kwo i nge kare man.
Lacen i otyeno me Ceng Cabit meno, lupwonnye mapol gugure kacel i ot. Doggola ducu onongo tye alora. Gupo ni Yecu otuc atura i ot botgi! I cawa meno gin guniang ni Lapwony Madit tye ma kwo dong ada. Go kong yomcwiny ma gubedo kwede!
Pi nino ma romo 40 Yecu obedo ka nyutte bot lupwonnyene ki kom mapat pat me wek gunge ni etye ma kwo. I nge meno en oweko lobo ka odok cen bot Wonne i polo. (Tic pa Lukwena 1:9-11) Labongo galle, lupwonnyene gucako tito bot dano ducu ni Lubanga ocero Yecu woko ki i kin jo muto. Kadi bed lulamdog gupwodgi kun gineko mogo i kingi, gin gumedde ameda ki tito kwena. Onongo gingeyo ni ka gito, wi Lubanga bipo i komgi kit ma wiye opo kwede i kom Wode.
Lupwonnye pa Yecu me kare macon ca onongo pud dong gipat ki jo mapol me kare-ni ya! I but lobo mukene i kare me cer pa Yecu, dano gitamo mere lok i kom apwoyo ki tong gweno ma kilingo komgi me Easter keken. Baibul pe loko gin mo i kom apwoyo ki tong gweno me Easter. Baibul loko i kom tic pi Lubanga aye.
Watwero bedo calo lupwonnye pa Yecu kun watito bot dano ni Lubanga otiyo gin me aura i kare ma en ocero Wode. Pe myero wabed lwor kadi dano giwaco ni gibinekowa woko. Ka wato, wi Lubanga bipo i komwa ci bicerowa woko kit ma otimo bot Yecu.
Cwinywa mono pe yom mada me ngeyo ni wi Lubanga po i kom jo ma tiyo pire dok ni bicerogi ki i kin jo muto?— Ngeyo jami magi myero omi wacak mito ngeyo kit ma watwero yomo kwede cwiny Lubanga. Mono onongo ingeyo ni watwero yomo cwiny Lubanga?— Wek kong walok i kom yomo cwinye i nge pwony man.
Bedo ki ye i kom cer pa Yecu omyero ojing gennewa ki niyewa matek. Wakwayi me kwano Tic pa Lukwena 2:22-36; 4:18-20; ki 1 Jo Korint 15:3-8, 20-23.


text:
DUL ME ACEL
Lubanga En Anga?
1, 2. Lapeny ango ma dano pol kare gipenyo?
LUTINO gipenyo lapeny mapol. Iromo tito gin mo botgi ento pol kare pud gimedde ki penyo ni, ‘Pingo?’ Dok kadi item miyogi lagam, pud giromo penyi ni, ‘Ento pingo?’
2 Kadi bed wan lutino nyo ludito, wan ducu watye ki lapeny. Waromo bedo ki lapeny i kom ngo ma wabicamo, ruko nyo wilone. Nyo watwero bedo ki lapeny ma pigi tego i kom kwo ki dong anyimwa. Ento ka pe wanongo lagam ma ocwiny pi lapeny magi, ci waromo giko yenyo lagamgi woko.
3. Pingo jo mapol gitamo ni pe gitwero nongo lagam me lapenygi ma pigi tego?
3 Baibul tika tye ki lagam me lapeny ma pigi tego ma wapenyo? Jo mogo gitamo kit meno, ento ginongo ni niang lok ma i Baibul tek tutwal. Giromo tamo ni lupwonye dini nyo padi keken aye gitye ki lagam me lapeny magi. Dok jo mukene lewic makogi me ye ni pe gingeyo lagamme. In kono itamo ningo?
4, 5. Lapeny ma pigi tego ango ma itye kwede? Pingo omyero imedde ki yenyo lagamgi?
4 Gwok nyo imito nongo lagam me lapeny macalo: Kwona tika tye ki tyen lok? Ngo ma bitimme i koma ka ato? Lubanga mono tye nining? Yecu, Lapwony muywek adada owacci: “Wulegi, ci gibimiyo botwu; wuyeny, ci wubinongo; wudwong doggola ci gibiyabo botwu.” (Matayo 7:7) Pe iil cingi woko wang ma inongo lagam ma igeno.
5 Ada, ka imedde ki ‘yenyo’ ci ibinongo lagam ki i Baibul. (Carolok 2:1-5) Pe tek tutwal me niang lagam magi. Lagam ma ibinongone bimedo yomcwiny i kwoni kombeddi dok bimiyo boti gen mamwonya pi kwo me anyim. Kong dong wanyamu lapeny acel ma onyweno wi dano mapol.
LUBANGA TIKA PARO PIWA, CE NYO CWINYE COL?
6. Pingo jo mukene gitamo ni Lubanga pe paro pi pekki ma gitye ka limone?
6 Jo mapol gitamo ni Lubanga pe paro piwa. Gitamo ni ka Lubanga ada paro piwa, kono onongo lobo-ni pat adada. Waneno lweny, adegadega, ki cwercwiny ka weng. Dano gitwo, gideno can, dok gito. Jo mukene gipenye ni, ‘Ka Lubanga paro piwa, pingo en pe giko pekki ducu?’
7. (a) I yo ma nining ma lutela dini dong gupwonyo dano ni Lubanga cwinye col? (b) Pingo waromo bedo ki gen ni Lubanga aye pe miyo jami maraco timme?
7 Lutela dini i kine mukene giweko dano gitamo ni Lubanga cwinye col. Ka gin mo marac adada otimme, giwacci meno obedo yub pa Lubanga. Giwacci en omito ni gin meno otimme. Ka guwaco kumeno, nongo i ada gitye ka koko i kom Lubanga. Ento Baibul pwonyo ni Lubanga pe kelo jami maraco. Yakobo 1:13 wacciwa ni Lubanga pe temo ngat mo ki jami maraco. Waco ni: “Ka gibito ngat mo, en pe myero owacci, ‘Lubanga aye ma bita’, pien Lubanga pe gibito ki tiyo gin marac, en bene pe bito ngat mo.” Man te lokke ni kadi bed ni Lubanga pe ojuko timme pa jami maraco, en aye pe miyo jami maraco timme. (Kwan Yubu 34:10-12.) Me niang iye maber, kong wanenu labol acel.
8, 9. Pingo pe bedo ber ki wan me kok i kom Lubanga pi pekkiwa? Mi labol.
8 Go kong ni awobi mo ma dong dit pud bedo gang ki lunyodone. Wonne marre adada dok opwonye kit me moko tam maber. Ento, awobi man ojemo i kom wonne ci oa woko ki gang. En otimo jami maraco ci opoto i peko. Tika ibikok i kom won awobi-ni pi gin mutimme pien en pe ojuko wode i kare ma oa ki gang? Pe wacel! (Luka 15:11-13) Lubanga rom aroma ki wego-ni pien en pe ojuko dano i kare ma gumoko tamgi me jemo ki timo gin marac. Pi meno, ka gin mo marac otimme, omyero wiwa opo ni Lubanga aye pe omiyo otimme. Pe ber me kok i kom Lubanga.
9 Lubanga tye ki tyen lok maber ma omiyo peya ojuko timme pa jami maraco. I Dul me 11, ibipwonyo gin ma Baibul waco i lok man. Ento bed ki gen ni Lubanga marowa dok myero pe wakok i kome pi pekkiwa. Ki lok ada, En keken aye twero cobo pekkiwa.
10. Pingo watwero bedo ki gen ni Lubanga biyubo jami ducu ma dano gubalo?
10 Lubanga leng. (Icaya 6:3) Jami ducu ma en timo pe ki cilo mo keken dok ber. Pi meno watwero genne. Dano adana pe gitye kit meno. I kare mukene gitimo jami maraco. Kadi wa laloc ma genne adada pe ki teko me yubo jami ducu maraco ma dano gitimo. Pe tye dano mo ma tye ki teko calo Lubanga. En twero yubo jami ducu ma dano gubalo, dok bitimone. En bikwanyo tim maraco ducu woko matwal.
LUBANGA WINYO NINING KA DANO DENO CAN?
11. Lubanga mono winyo nining i kom can ma itye ka denone?
11 Lubanga winyo nining ka oneno jami ma tye ka timme i lobo nyo i kwoni? Baibul pwonyowa ni Lubanga “maro ngolo kop atir.” (Jabuli 37:28) Pi meno, jami matir ki maraco ma timme i lobo-ni gudo cwinye adada. En dag neno ka dano deno can. Baibul waco ni cwiny Lubanga ‘ocwer matek’ ma oneno ni bal opongo lobo woko i kare mukato angec. (Acakki 6:5, 6) Lubanga peya olokke. (Malaki 3:6) Baibul waco ni Lubanga paro piri mada.
12, 13. (a) Pingo wamaro dok waparo pi jo mukene, dok wawinyo nining i kom pekki ma tye i lobo-ni? (b) Pingo waromo bedo ki gen ni Lubanga bikwanyo pekki ki tim me ngolo kop alenga ducu?
12 Baibul bene waco ni Lubanga ocweyowa i calle. (Acakki 1:26) Man te lokke ni Lubanga ocweyowa ki kit mabeco ma en tye kwede. Pi meno, ka cwinyi cwer pi neno ni dano ma balgi pe gitye ka deno can, ci myero inge ni Lubanga dong winyo malit loyo! Wangeyo man nining?
13 Baibul pwonyowa ni “Lubanga aye mar.” (1 Jon 4:8) Mar aye tugo cwiny Lubanga me timo jami ducu. Dong, wanyuto mar pien Lubanga nyuto mar. Tam kong i lok man: Ka onongo nene itye ki teko, tika onongo ibijuko deno can ki tim maraco ma i lobo-ni? Ngene kene ni ibitimone, pien imaro dano. Lubanga kono? Kit ma en tye ki teko dok en marowa-ni, en bikwanyo pekki ki tim me ngolo kop alenga ducu. Itwero bedo ki gen ni cikke pa Lubanga ducu ma kitito pigi i acakki buk man bicobbe labongo akalakala mo! Ento wek ibed ki gen i cikke magi, myero kong inong ngec mapol i kom Lubanga.
LUBANGA MITO NI INGE EN
14. Lubanga nyinge anga, dok wangeyo nining ni omyero wati ki nying meno?
14 Ka imito ni ngat mo obed laremi, pol kare kong icako ki titte ngo? Icako ki titte nyingi. Lubanga tika tye ki nyinge? Dini mapol giwaco ni nyinge Lubanga nyo Rwot, ento magi pe gubedo nying. Gubedo mere nying me dog tic calo “kabaka” nyo “preciden.” Lubanga owacciwa ni nyinge Jehovah. Jabuli 83:18 (NW) waco ni: “Wek gunge ni, in keni aye ma nyingi Jehovah, in aye Ngat Mamalo Twal ma loyo wi lobo-ni ducu.” Baibul mogo gigonyo nying Lubanga ni Yawe. (Nen Nia 3:15, coc ma tye i tere piny.) Baibul mukene calo New World Translation gigonyo ni Jehovah. Luco Baibul gutiyo ki nying Lubanga tyen alip mapol. Jehovah mito ni inge nyinge dok iti kwede. En otitti nyinge wek idok lareme.
15. Nying Jehovah tyen lokke ngo?
15 Nying Lubanga, Jehovah, tye ki tyen lok ma pire tek. Te lokke ni Lubanga twero cobo cikkene mo keken ma ociko dok twero cobo yubbe mo keken. Pe tye gin mo keken ma twero jukke. Jehovah keken aye twero bedo ki nying man. *
16, 17. Ngo ma waromo pwonyone ki i kom nying dog tic magi (a) “Won Twer Ducu”? (b) “Kabaka ma loyo kare ducu”? (c) “Lacwec”?
16 Kit ma wakwano-ni, Jabuli 83:18 oloko i kom Jehovah ni ‘In keni aye Ngat Mamalo Twal.’ Niyabo 15:3 bene waco ni: “Ticci ducu ma itiyo bedo me aura, dok gidito, ai Rwot [Jehovah] Lubanga Won Twer Ducu! Kitti ducu tye atir dok me ada, in Kabaka ma iloyo rok ducu!” Nying dog tic ni “Won Twer Ducu” te lokke ngo? Te lokke ni Jehovah aye ngat matek loyo i polo ki i lobo. Dok i 1 Temceo 1:17, kilwongo Jehovah ni “Kabaka ma loyo kare ducu.” Nying dog tic me “Kabaka ma loyo kare ducu” nyuto ni en acakkine pe. Jabuli 90:2 tito ni en bedo tye nakanaka. Man kelo twon ur madit atika!
17 Jehovah kene aye Lacwec. Niyabo 4:11 wacci: “Rwotwa [Jehovah] ki Lubangawa, in imyero me nongo deyo ki woro ki teko, pien in aye ma yam iketo jami ducu, dok bene pi mitti omiyo gubedo tye, meno aye gin mumiyo yam giketogi.” Ada, cakke ki i malaika ma gitye i polo me o wa i kom lakalatwe ma gupong i dan polo nio kwede i kom yadi ma nyako nyig-gi wa rec ma kwang i nam madongo
IN MONO ITWERO BEDO LAREM JEHOVAH?
18. Pingo jo mukene gitamo ni pe gitwero bedo lurem Lubanga? Baibul kono waco gin ango i kom lok man?
18 Ka jo mogo gukwano lok i kom kit pa Jehovah me aura, man miyo gibedo ki lworo kun gitamo ni, ‘Lubanga tek adada, en dit tutwal, dok bor kweda, ma nyutti en pe paro pira.’ Ento Lubanga mono mito ni watam kit meno i kome? Pe. Jehovah mito bedo cok kwedwa. Baibul waco ni Lubanga “pe tye cen ka mabor ki bot ngat acel acel i kinwa.” (Tic pa Lukwena 17:27) Lubanga mito ni inyik cok bote dok en cikke ni ‘en bene binyiko cok boti.’
19. (a) Itwero doko larem Lubanga nining? (b) Kit pa Jehovah mene ma in imaro loyo?
19 In itwero doko larem Lubanga nining? Yecu owacci: “Man en kwo ma pe tum, ni ginge in Lubanga acel me ada, ki Yecu Kricito ma yam ioro.” (Jon 17:3) Medde ki nongo pwony, ci ibingeyo Jehovah gin ki Yecu. Dok itwero nongo kwo ma pe tum. Me labolle, dong wapwonyo ni “Lubanga aye mar.” (1 Jon 4:16) En bene tye ki kite mukene mabeco. Baibul wacciwa ni Jehovah “lakica dok maro dano, kiniga pe make oyot, marre ma pe lokke dwong, en lagen mada.” (Nia 34:6) Jehovah ‘ber dok weko bal pa dano.’ (Jabuli 86:5) Lubanga diyo cwinye dok lagen. (2 Petero 3:9, Jabuli 18:25) Ka imedde ki kwano Baibul, ci ibipwonyo lok mapol i kom kite mamwonya.
20-22. (a) Kit ma pe watwero neno Lubanga-ni, watwero nyiko cok bote nining? (b) Ngo ma myero itim ka jo mukene gimito ni ijuk kwano Baibul woko?
20 Kit ma pe itwero neno Lubanga-ni, itwero nyiko cok bote nining? (Jon 1:18; 4:24; 1 Temceo 1:17) Ka ikwano lok i kom Jehovah ki i Baibul, ci ibingeyo en calo Ngat ma tye ada. (Jabuli 27:4; Jo Roma 1:20) Ka imedde ki pwonyo lok i kom Jehovah, marri pi en bidongo dok ibinyike cok bote.
21 Ibiniang ni Jehovah aye Wonwa. (Matayo 6:9) En aye omiyowa kwo, dok bene en mito ni wabed ki kwo ma pud dong ber loyo. Meno aye gin ma wego ma lamar mito pi lutinone. (Jabuli 36:9) Adada, Baibul pwonyo ni itwero bedo larem Jehovah. (Yakobo 2:23) Tam kong. Jehovah, Lacwe polo ki lobo mito ni ibed lareme!
22 Jo mukene giromo cuko cwinyi me juko kwano Baibul woko. Giromo bedo ki lworo ni ibiloko dinini woko. Ento pe iwek ngat mo ojuki ki i doko larem Jehovah. En aye larem ma pud dong ber loyo ma itwero bedo kwede.
23, 24. (a) Pingo myero imedde ki penyo lapeny? (b) Ngo ma wabinyamone i dul ma lubo man?
23 Ka itye ka kwano Baibul, ibinongo jami mogo ma pe iniang iye. Ento pe iwek lewic omaki me penyo pi kony. Yecu owacci omyero wabed jo mamwol calo lutino matino. (Matayo 18:2-4) Lutino gipenyo lapeny mapol. Lubanga mito ni inong lagamme. Pi meno kwan Baibul kun ingiyo maber wek imok ka jami ma itye ka pwonyone-ni tye ada.
24 Yo maber loyo me pwonyo lok i kom Jehovah aye kwano Baibul. I dul ma lubo man, wabiniang gin mumiyo Baibul dok pat adada ki bukke mukene-ni ducu.
^ para. 15 Ka Baibulli pe tye ki nying Jehovah nyo ka imito nongo ngec mukene i kom tyen lok me nying man, ki kit ma kilwongo kwede, tim ber inen Lok me Giko Buk Man me 1.


text:
SULA MAR APAR GADEK
Kaka Inyalo Miyo Ngima Luor
1. En ng’a ma chiwo ngima?
JEHOVA “e Nyasaye mangima.” (Yeremia 10:10) En e Jachuechwa kendo en e momiyowa ngima. Muma wacho kuome niya: ‘Nochueyo gik moko duto, kendo gigo ne obetie kendo ne ochuegi nikech dwache.’ (Fweny 4:11) Omiyo, en dwaro mar Jehova mondo wabed mangima. Ngima en mich makende moa kuome.—Som Zaburi 36:9.
2. Ang’o ma wanyalo timo mondo ngima odhinwa maber?
2 Jehova omiyowa gik ma siro ngimawa. Gigo gin kaka chiemo kod pi. (Tich Joote 17:28) To moloyo, odwaro ni wabed mamor e ngimawa duto. (Tich Joote 14:15-17) Nyaka waluw chike Nyasaye ka wadwaro ni ngima odhinwa maber.—Isaiah 48:17, 18.
KAKA NYASAYE NENO NGIMA
3. Jehova ne otimo ang’o ka ne Kain onego Abel?
3 Muma puonjo ni Jehova okawo ngimawa kod ngima jomamoko kaka gimaduong’ e wang’e. Kuom ranyisi, ka ne wuod Adam gi Hawa miluongo ni Kain obedo gi mirima mager gi owadgi miluongo ni Abel, Jehova nokwere ni owe bedo gi mirima. Kata kamano, Kain ne ok owinje, kendo mirimbe nomedore ‘momwomore kuom Abel owadgi, monege.’ (Chakruok 4:3-8) Jehova nokumo Kain nikech ne onego owadgi. (Chakruok 4:9-11) Mirima kod sigu gin gik ma richo nikech ginyalo miyo wabed joma ger kendo ma kwiny. Ng’at ma nigi kido ma chalo kaka mago ok nyal yudo ngima ma nyaka chieng’. (Som 1 Johana 3:15.) Mondo wamor Jehova, nyaka wapuonjre hero jowetewa.—1 Johana 3:11, 12.
4. Achiel kuom chike ma Nyasaye nomiyo Jo-Israel puonjowa ang’o e wi mich mar ngima?
4 Higni alufe bang’e, Jehova pod nonyiso ni okawo ngima ka gima duong’ ka nomiyo Musa Chike Apar. Achiel kuom chikego kwerowa niya: ‘Kik inek.’ (Rapar mar Chik 5:17) Ka ne ng’ato ochano monego nyawadgi, en bende ne nyaka nege.
5. Nyasaye neno nade tim mar golo ich?
5 Nyasaye neno nade tim mar golo ich? Ngima nyathi ma pod nie ich duong’ ahinya e wang’ Jehova. E chike ma Jehova ne omiyo Jo-Israel, nonyisogi ni ka ng’ato ohinyo dhako ma nigi ich, monego nyathi dhakono, ng’atno ne nyaka neg. (Som Wuok 21:22, 23; Zaburi 127:3.) Mano puonjowa ni golo ich en richo.—Som Weche Momedore namba 28.
6, 7. Wanyalo nyiso Jehova nade ni waneno ngima kaka gima duong’?
6 Ere kaka wanyalo nyiso Jehova ni wahero ngimawa kod ngima jomamoko? En ka watimo gik ma ok bi hinyo ngimawa kod ngima jomamoko. Mano nyiso ni ok wabi madho ndawa, njaga, kata tiyo gi yedhe mamoko ma mero ji nikech ginyalo hinyowa kendo negowa.
7 Nyasaye omiyowa ngima kod del maber. Omiyo onego wati kodgi mana kaka ochikowa. Mano nyiso ni onego warit dendwa. Ka ok watimo kamano, ok wabi bedo maler e wang’ Nyasaye. (Jo-Rumi 6:19; 12:1; 2 Jo-Korintho 7:1) Jehova Nyasaye e momiyowa ngima. Omiyo, ok onyal yie gi lamowa ka ok wamiyo ngima luor. Seche moko nyalo bedo matek weyo gik maricho ma ketho del. Kata kamano, Jehova biro konyowa ka watemo timo gik ma nyiso ni wamiyo ngima luor.
8. En ang’o ma wanyalo timo mondo kik wahiny ngimawa kod ngima jomamoko?
8 Gima wapuonjore kae en ni ngima en mich makende. Jehova ogeno ni wabiro temo mondo kik wahiny ngimawa kod ngima jomamoko. Yo ma wariembogo mtoka, pikipiki, kata ndiga nyalo nyiso ka be wamiyo ngima luor. Ok wabi hero tuke mopong’ gi timbe gero kendo ma ji hinyoree. (Zaburi 11:5) Bende, watemo kar nyalowa mondo wakan maber gik ma nyalo hinyo ng’ato koket marach. Jehova nochiko Jo-Israel kama: ‘Kigero ot manyien, iriw rageng’ e wi tati, mondo kik imi buch remo omak odi, ka po ni ng’ato ogore piny a kanyo.’—Rapar mar Chik 22:8.
9. Gin gik mage ma ok onego watim ne le?
9 Jehova kawo mapek kata mana gik ma watimo ne le. Oyienwa nego le mondo wayud chiemo gi lewni, kendo oyienwa negogi ka gidwaro hinyowa. (Chakruok 3:21; 9:3; Wuok 21:28) Kata kamano, ok onego wahiny le kata negogi anega ma onge gimomiyo.—Ngeche 12:10.
TI GI REMO E YO MA NYASAYE OYIEGO
10. Wang’eyo nade ni remo ochung’ ne ngima?
10 Jehova neno remo kaka gima duong’ nikech remo ochung’ ne ngima. Bang’ ka Kain nosenego Abel, Jehova ne owacho ne Kain niya: ‘Dwond remb owadu yuakna a e lowo.’ (Chakruok 4:10) Wechego nyiso ni remb Abel nochung’ ne ngimane, to mano e momiyo Jehova nokumo Kain. Bang’ Ataro mar pi ma notimore e kinde Noa, Jehova nochako onwoyo ni remo ochung’ ne ngima. Jehova nomiyo Noa gi joode thuolo mar chamo ring le. Nowachonegi kama: “Gimoro amora man gi ngima, kendo mawuotho, nobed chiembu. Kaka ne amiyou alote, e kaka koro amiyou gigo duto.” Kata kamano, nitiere gimoro achiel ma nowacho ni kik gicham. Nonyisogi niya: ‘Kik ucham ring gimoro ma pok rembe ochuer piny, nikech remo e ngima.’—Chakruok 1:29; 9:3, 4, Luo, 1976.
11. En chik mane ma Nyasaye nomiyo Jo-Israel e wi wach remo?
11 Higni 800 bang’ ka Jehova nosenyiso Noa ni kik ocham remo, Jehova ne ochako onyiso Jo-Israel kama: “Kendo ka ng’ato moro man kuom nyithind Israel, kata kuom jo modak kodgi, momako le kata winy michamo e dwar; nool rembe oko mi noume gi lowo.” Nomedo wachonegi niya: ‘Kik ucham remo.’ (Tim Jo-Lawi 17:13, 14) Jehova pod ne dwaro ni joge one remo kaka gima ler. Ne oyienegi chamo ring’o to ok remo. Ka ne gidwaro yang’o le mondo gicham, ne onego giol rembe e lowo.
12. Jokristo neno nade remo?
12 Higni moko bang’ tho Yesu, joote kaachiel gi jodongo e kanyakla ma ne ni Jerusalem, noromo mondo ginon Chike ma nomi Jo-Israel ma Jokristo bende nyalo luwo. (Som Tich Joote 15:28, 29; 21:25.) Jehova nokonyogi ma gifwenyo ni pod ne okawo remo kaka gima ler kendo gin bende ne onego ginene kamano. Jokristo mokwongo ne ok nyal chamo kata madho remo. Bende, ne ok oyienegi chamo ring le ma ne ok ochuer rembe maber. Ne gidhi chalo gi joma lamo sanamu kata ma terore ka gichamo remo. Chakre kindeno, Jokristo madier ne ok cham kendo madho remo. To nade e kindewagi? Jehova pod dwaro ni wane remo kaka gima ler.
13. Ang’o momiyo Jokristo ok onego oyie mondo omedgi remo?
13 To be Jakristo onego oyie mondo omede remo? Ooyo, ok onego oyie. Jehova omiyowa chik ni kik wacham kata madho remo. Kuom ranyisi, ka po ni laktar okweri ni kik imadh kong’o, be ibiro yie mondo ochuo kong’o e dendi? Ooyo, ok nyalre! E yo ma kamano, chik ma kwerowa ni kik wacham kata kik wamadh remo nyiso ni ok wabi yie mondo omedwa remo e yo moro amora.—Som Weche Momedore namba 29.
14, 15. Ang’o momiyo dwarore ni wami ngima luor kendo waluw chike Jehova?
14 To nade ka laktar owacho ni ibiro tho ka ok omedi remo? Ng’ato ka ng’ato nigi ting’ mar yiero ka be obiro luwo chike Nyasaye e wi wach remo. Wan Jokristo wachiwo luor maduong’ ne mich mar ngima ma Nyasaye omiyowa, kendo mano miyo wamanyo yore moko mag thieth makare ma ok tiye gi remo. Watimo kamano mondo wadhi nyime bedo mangima. Kata kamano, ok wabi yie mondo omedwa remo.
15 Kata obedo ni watemo matek mondo warit ngimawa kendo ok dwaher ni watho, ok wabi yie mondo omedwa remo nikech Nyasaye okawe ka gima duong’. Ber ka waluwo chik Jehova moloyo temo tiyo gi yore ma ok more mana ni mondo wamed dak matin. Yesu nowacho niya: “Ng’at ma dwaro reso ngimane nolal ngimane, to ng’at molalo ngimane nikech an, obiro nwang’o ngimane.” (Mathayo 16:25) Waluwo chike Jehova nikech wahere. En e ma ong’eyo gima ber ma nyalo konyowa. Omiyo, wakawo ngima kaka gima duong’ mana kaka Jehova kawe.—Jo-Hibrania 11:6.
16. Ang’o momiyo jotich Nyasaye luwo chikene?
16 Jotich Nyasaye duto osesingore ni gibiro luwo chike Jehova motudore gi remo. Ok gibi chamo kata madho remo, kendo ok gibi yie mondo omedgi remo sama ithiedhogi. * Kata kamano, giyiero kit thieth mamoko ma ok tiye gi remo nikech gihero ngima. Gin gi yie motegno ni Jachuech mar ngima gi remo ong’eyo maber gima nyalo konyogi. Be iyie gi mano?
YO ACHIEL KENDE MA JEHOVA NOYIE MONDO OTIGO GI REMO
17. En yo mane makende ma Jehova ne onyiso Jo-Israel ni ginyalo tiyoe gi remo?
17 E i chike ma ne Jehova omiyo Musa, nowacho ne Jo-Israel niya: ‘Ngima gimoro ni e rembe. Achiwo remo mondo otimgo misango e kendo mar misango mondo upwodhrugo, nimar remo, tiende ni ngima, e ma ipwodhogo richo.’ (Tim Jo-Lawi 17:11, Luo, 1976) Ka ne Jo-Israel otimo richo moro, ne ginyalo kwayo Jehova ng’wono ka gichiwo misango mar le kendo kwayo jadolo mondo ool moko kuom remb leno e kendo mar misango ma ne ni e hekalu. Mano e yo kende ma Jehova ne onyiso Jo-Israel ni ginyalo tiyoe gi remo.
18. Misango mar Yesu miyowa thuolo mane?
18 Ka ne Yesu obiro e piny ka, nochiwo ngimane, kata rembe, mondo owenwa richowa. Kuom timo kamano, ne orucho chik mar chiwo misengni mag le. (Mathayo 20:28; Jo-Hibrania 10:1) Bang’ Jehova chiero Yesu, koro nonyalo miyo ji thuolo mar dak nyaka chieng’ nikech ngima ma Yesu nochiwono ne nigi nengo ma malo ahinya.—Johana 3:16; Jo-Hibrania 9:11, 12; 1 Petro 1:18, 19.
19. Ang’o monego watim mondo wasik ka ‘waler kuom remb ji duto’?
19 Wagoyo ne Jehova erokamano ahinya kuom miyowa ngima nono. Kendo wadwaro wacho ne jomoko ni ka giketo yie kuom Yesu, to ginyalo dak nyaka chieng’. Wahero dhano wetewa, omiyo, wabiro timo gimoro amora mondo wapuonjgi kaka ginyalo yudo ngima ma nyaka chieng’. (Ezekiel 3:17-21) Bang’ timo kamano, wan bende wanyalo wacho kaka jaote Paulo niya: “Aler kuom remb ji duto, nikech pok aweyo ma ok ahulonu uduto dwaro mar Nyasaye.” (Tich Joote 20:26, 27) Kuom mano, sama wawuoyo gi ji e wi Jehova kendo nyisogi kaka okawo ngima kaka gima duong’, wanyiso ni waneno ngima gi remo kaka gik madongo.
^ par. 16 Mondo iyud weche momedore e wi wach medo remo, som buk miluongo ni, “Ritreuru e Hera mar Nyasaye,” mogo gi Joneno mag Jehova, e ite mag 77-79.


text: 3 E higa mar 15 mar loch Tiberio Kaisar, kane Pontio Pilato en gavana mar Judea, to Herode ne en jaloch mar Galili, ka Filipo owadgi to ne en jaloch mar piny Iturea kod Trakoniti, kendo Lusania ne en jaloch mar Abilene,2 e ndalo ma Anas kod Kayafa ne gin jodong-jodolo, wach Nyasaye nobiro ne Johana wuod Zakaria ka en e thim.3 Kuom mano, nodhi e alwora duto mar Jordan koyalo wach batiso ma en ranyisi mar loko chuny mondo owe ne ji richogi,4 mana kaka ondik e buk moting’o weche janabi Isaya niya: “Nitie dwol ma kok e thim kama: ‘Ikuru ne Jehova yo! Miuru ndechene obed moriere tir.5 Hoho ka hoho nyaka bug, kendo gode gi pidhe duto nyaka ket obed mopie; yore mogondore nyaka bed moriere tir, kendo yore motimo gogni nobed mapoth;6 kendo ji duto none warruok mar Nyasaye.’”7 Omiyo, Johana nochako wacho ne oganda ma ne biro mondo obatisgi niya: “Un koth thuonde, ng’ano ma osenyisou mondo uring mirima ma biro?8 Omiyo, nyaguru olemo ma nyiso ni useloko chunyu ua e richo. Kik uchak wacho e chunyu uwegi ni, ‘Wan gi wuonwa ma en Ibrahim.’ Nimar awachonu ni Nyasaye nigi nyalo mar loso ne Ibrahim nyithindo koa kuom kitegi.9 Adier, oseket le e tie yien. Kuom mano, yien duto ma ok nyag olemo mabeyo ibiro tong’ mi witgi e mach.”10 To oganda ne penje kama: “Kare en ang’o monego watim?”11 En to nodwokogi niya: “Ng’at ma nigi nengni ariyo mondo opog ne jal ma ongego, kendo ng’at ma nigi chiemo bende otim kamano.”12 Kata mana josol osuru ne biro mondo obatisgi, kendo ne gipenje niya: “Japuonj, en ang’o monego watim?”13 Nokonegi kama: “Kik usol gimoro mokalo chudo moket mar osuru.”14 Bende, joma ne tiyo e lweny ne penje niya: “En ang’o monego watim?” Eka nowachonegi kama: “Kik uthag ng’ato ang’ata kata donjo ne ng’ato e yor miriambo, to gik ma uyudo mondo oromu.”15 Koro ji ne kiyo biro mar Kristo, kendo ji duto ne penjore e chunygi kuom Johana ni, “Be dibed ni ma eri e Kristo?”16 Johana nodwoko kowacho ne ji duto niya: “An to abatisou gi pi, to ng’at ma nigi teko moloya biro, ma an to ok awinjora gonyo tond wuochene. En obiro batisou gi roho maler kendo gi mach.17 Rapiedh cham ni e lwete mondo obi oywe ka modinoe cham ma dong’ maler chuth, kae to obiro choko ngano mi okan-gi e dero, to mihudhi obiro wang’o gi mach ma ok nyal neg.”18 Johana bende nopuonjo weche mamoko mang’eny, kendo nodhi nyime lando ne ji wach maber.19 To Johana nokwero Herode ma ne en jaloch mar alworano e wach Herodia chi owadgi kendo e wi timbe maricho duto ma notimo.20 Omiyo, Herode notimo kendo gima rachni: Ne otueyo Johana e jela.21 Koro ka nosebatis ji duto, ne obatis Yesu bende. Sama nolemo, polo noyawore22 kendo roho maler nobiro kuome e kit akuru, mi dwol moro noa e polo ka wacho niya: “In Wuoda ma ahero; aseyie kodi.”23 Kane Yesu ochako yalo, ne en jahigni 30 kama. Ji nong’eye kaka,wuod Josef,ma wuod Heli,24 wuod Mathat,wuod Lawi,wuod Melki,wuod Janai,wuod Josef,25 wuod Matathia,wuod Amos,wuod Nahum,wuod Esli,wuod Nagai,26 wuod Math,wuod Matathia,wuod Semein,wuod Josek,wuod Joda,27 wuod Joanan,wuod Resa,wuod Zerubabel,wuod Shelatiel,wuod Neri,28 wuod Melki,wuod Adi,wuod Kosam,wuod Elmada,wuod Er,29 wuod Yesu,wuod Eliezer,wuod Jorim,wuod Mathat,wuod Lawi,30 wuod Simion,wuod Judas,wuod Josef,wuod Jonam,wuod Eliakim,31 wuod Melea,wuod Mena,wuod Matatha,wuod Nathan,wuod Daudi,32 wuod Jese,wuod Obed,wuod Boaz,wuod Salmon,wuod Nashon,33 wuod Aminadab,wuod Ani,wuod Hezron,wuod Perez,wuod Juda,34 wuod Jakobo,wuod Isaka,wuod Ibrahim,wuod Tera,wuod Nahor,35 wuod Serag,wuod Reu,wuod Peleg,wuod Eber,wuod Shela,36 wuod Kainan,wuod Apaksad,wuod Shem,wuod Noa,wuod Lamek,37 wuod Methusela,wuod Enok,wuod Jared,wuod Mahalalel,wuod Kainan,38 wuod Enos,wuod Seth,wuod Adam,wuod Nyasaye.


text:
Yub pi Gure Madit me Mwaka 2017
Nen yub pi nino acel acel me gure madit man, man bikonyi me medde ki tiyo gin maber kun iciro can.
Ceng Abic
Ngo ma twero konyo Lukricitayo me dongo kit ma mitte me ciro can?
Ceng Abicel
I yo ango ma Lubanga Won Twer Ducu konyowa me ciro can dok kweyo cwinywa?
Ceng Cabit
Yecu owaco ni: “Ngat ma biciro nio wa i agikki bilarre.” Ngo ma iromo timo me lubo lokke?
Ngec Bot Wele
Romo bedo ni imito bedo tye i cokke ma pigi tego ma bibedo tye i yub man. Medo i kom meno, nen kany ka imito niang i kom batija, jami ma orweny ci kinongo, kabedo, kony pi litkom, lujol wele, mine me konyo tic, ki mot.


text:
WIC MIR APAR ARIO
Icopo doko jarimb Mungu nenedi?
1, 2. Kekwan dhanu moko ma gibino jurimb Yehova
ICOPO mito nia jarimbi ubed ng’atu ma nenedi? M’umbe jiji, icopo mito nia jarimbi ubed ng’atu m’imaru. Ebed bende ng’atu ma wuwinjuru kude maber. Ng’atu ma kura pare ber man ma timo pare nyeng’i.
2 Yehova Mungu beng’io dhanu moko gibed ni jurimbe. Ku lapor, Abraham ubino acel m’ikind jurimb Yehova. (Isaya 41:8; Yakobo 2:23) Yehova umaru bende Daudi, uketho ewacu nia ebino ‘ng’atu ma kacwinye.’ (Tic mi Jukwenda 13:22) Jabila Daniel ke ubino ng’atu ma Yehova ‘umaru dit.’
3. Pirang’o Abraham, Daudi, man Daniel gibino jurimb Yehova?
3 Abraham, Daudi, man Daniel gitimo ang’o kara gidok jurimb Yehova? Yehova uwacu ni Abraham kumae: “Iworo dwanda.” (Thangambere 22:18) Dhanu ma gibed gijwigiri ni Yehova, man ma giwore, gin kendgi re ma giromo doko jurimbe. Kadok dhanu mi thek acel zoo de copo doko ni jurimbe. Yehova ung’olo ni thek mir Israel kumae: “Wuwinj [niwacu, wuwor] dwanda, e abibedo Mungu mu, man wubibedo dhanu para.” (Yeremia 7:23) Pieno, in de kan imito andha nia ibed jarimb Yehova, ukwayu iwore.
YEHOVA BEGWOKO JURIMBE
4, 5. Yehova begwoko jurimbe nenedi?
4 Biblia uwacu nia Yehova besayu yo mi “nyuthre gire tek ni ju ma adundegi bedo ndhu cu yor i bang’e.” (2 Lemkei 16:9) I Zaburi 32:8, Yehova ung’olo ni jurimbe kumae: “Abidwoki riek man abiponji ku yo m’ibiwotho i ie: abimio iri rieko lembe ku wang’a ma ni i wii.”
5 Jakwor moko ma tie ku tego lee [niwacu, Sitani], ubemito nicerowa kara kud wabed jurimb Mungu. Ento Yehova ubemito nigwokowa. (Som Zaburi 55:22.) Wan ma watie jurimb Yehova, wabetimo ire kud adunde mwa ceke. Wabegwoko bedoleng’ mwa ire kadok wanwang’ara i peko ma tek de. Bende, watie ku tegocwiny ma rom ku pa jagor zaburi, m’ukiewo kumae iwi Yehova: “Kum eni i cinga ma yor acwic, cwinya biringo ngo.” (Zaburi 16:8; 63:8) Sitani ubepimo nenedi nicerowa kara kud wabed jurimb Yehova?
ADOTE PA SITANI
6. Sitani uloko lembang’o pi dhanu?
6 I wic mir 11, waponjo nia Sitani uloko lembe iwi Yehova man edote nia etie javupo man etie ng’atu m’atira ngo, pilembe Yehova uweko ngo kaka ni Adamu giku Eva ging’ii gin gigi gin maber ku gin marac. Biblia ubeponjowa i buku pa Yob nia, Sitani udoto bende dhanu ma gibemito nibedo jurimb Mungu. Eloko nia gibetimo ni Mungu pi bero moko ma gicopo nwang’u kud ibang’e, ento pi mer ma gimare ko re ngo. Bende, Sitani uloko nia ecopo wingo wi dhanu ceke kara gijai ni Mungu. Wakenen ponji ma wacopo nwang’u niai kud i lapor pa Yob, man kite ma Yehova ugwoke ko.
7, 8. (a) Yob ubino ng’atu ma nenedi iwang’ Yehova? (b) Sitani ke uyero ang’o pi Yob?
7 Yob ubino ng’a? Yob ubino ng’atu maber; niai m’egam ekwo i ng’om, oro udaru kadhu 3 600 kumeni. Yehova uyero nia ng’atu moko acel de mbe m’ubino calu Yob iwi ng’om, i saa m’ebino kwo i ie. Yob ubino ku woro ma thuth ibang’ Mungu man edagu dubo. (Yob 1:8) Eyo, Yob ubino jarimo mandha pa Mungu.
8 Sitani uloko nia Yob ubino nitimo ni Yehova kara enwang’ bero moko niai i bang’e. Ewacu ni Yehova kumae: “Itwodo arara [niwacu, gang’] i kume ngo, man kum ot pare, man kum gin ceke m’ebedo ko, i ng’ete gbur ungo? Imio mugisa kum tic m’i cinge, e lim pare nyai i ng’om. Ento riei cingi kawono, man imul gin ceke m’ebedo ko, e ebicei i weng’i.”
9. Yehova umio ni Sitani kaka mi timo ang’o?
9 Sitani udoto Yob nia ebino timo ni Yehova, kende kende pilembe ecopo nwang’u bero moko ibang’e. Sitani uloko bende nia ecopo ketho Yob uwek nitimo ni Yehova. Yehova uyio ngo lembe pa Sitani, ento Emio kaka ire nia eke emul i Yob kara enen ka nyo Yob ubeworo Mungu pi mer m’emare ko kunoke ngo.
SITANI UMIO PEKO IKUM YOB
10. Sitani umio peko makani ma tung’ tung’ ikum Yob, man Yob ke utimo ang’o?
10 Mi kwong’o, Sitani uketho juyaku, man junyotho lim ceke ma Yob ubino ko. Ing’eye, Sitani unego jurutic ma pol pa Yob. Piny pa Yob unyothere ceke. Kendo, Sitani umio peko madit ikum Yob: enego awiya pare apar ceke ku yamu madit. Ento Yob umedere nigwoko bedoleng’ pare ni Yehova. “I maeni ceke Yob udubo ngo, kadi edwoko lembe rac de ngo ni Mungu.”
11. (a) Sitani umio peko mange makani ikum Yob? (b) Yob ke utimo ang’o?
11 Sitani uol ungo. Enyayu piem i dhu Mungu, ewacu kumae: “Riei cingi kawono, man imul cogone ku ring’kume, e ebicei i weng’i.” E Sitani ugam ugoyo Yob ku twoyo ma pek akeca. (Yob 2:5, 7) Saa maeno bende, Yob umedere asu nigwoko bedoleng’ pare ni Yehova. Ewacu kumae: “Abicoro bedocu [niwacu, bedoleng’] para cen ungo kud i kuma maram abitho ko.”
12. Yob unyutho nenedi nia Sitani ubino javupo?
12 Yob ung’eyo ngo lembe moko acel de ikum adote pa Sitani, man eng’eyo ngo nia pirang’o ebino ninwang’u peko ma lee rukeca. Eparu nia Yehova re m’ubino nimio ire masendi. (Yob 6:4; 16:11-14) Ento kadok eparu kumeno de, Yob umedere asu nigwoko bedoleng’ pare ni Yehova. M’umbe jiji, Yob ubino ngo nitimo ni Yehova pi piny m’ebedo ko. Ebino jarimb Mungu pilembe emare. Kumeno re m’enyutho kamaleng’ nia, adote ceke pa Sitani ubino vupo ma lee.
13. Gwokobedoleng’ pa Yob ubino ku matoke makani?
13 Kadok Yob ung’eyo ngo lembe m’ubino nitimere i polo de, re egwoko bedoleng’ pare ni Mungu man enyutho nia Sitani tie ng’atu marac. Yehova umio mugisa ni Yob pilembe egwoko bedoleng’ pare ire, m’enyuthere ko nia etie jarimo mandhandha pa Mungu.
KITE MA SITANI UBEDOTO KO IN BENDE
14, 15. Sitani ubedoto dhanu ceke nenedi?
14 Lembe m’unwang’u Yob copo mio iri ponji ma pire tek. Tin eni, Sitani ubedotowa nia wabetimo ni Yehova pi bero moko ma wacopo nwang’u ibang’e. I buku pa Yob 2:4, Sitani uloko kumae: “Gin ceke ma dhanu bedo ko ebimio pi kwo pare.” Pieno, wacopo yero nia Sitani udoto Yob kende ngo, ento ebedoto dhanu ma co ku mon ceke nia gibeworo Mungu pilembe gikio bero moko ibang’e. Oro dupa ing’ei tho pa Yob, Sitani ubino medere asu nicayu Yehova man nidoto jurutic pare. Ku lapor, i Lembrieko 27:11, Biblia uwacu kumae: “Woda, bed riek, man nyai mutoro i adundena, kara alok lembe ni ng’atu m’ucaya.”
15 Icopo ng’io niworo Yehova man nibedo jarimbe ma ceng’ni; kumeno re m’ibinyutho nia Sitani tie javupo. Kadok bikwayu nia itim alokaloka ma lee i kwo peri pi nidoko jarimb Mungu de, ng’ei nia eno tie yub maber m’usagu zoo m’icopo nimaku! Etie lembe m’ukwayu ngo inen ku tuko. Sitani ubeloko nia in, ibigwoko ngo bedoleng’ peri ni Mungu kan itie ku peko. Ebepimo niwondowa kara kud wagwok bedoleng’ mwa iwang’ Mungu. Nenedi?
16. (a) Sitani ucikutio ku yo makani pi pimo nicero dhanu kara giwek nitimo ni Yehova? (b) Wonabali copo pimo nenedi niceri in bende kara iwek nitimo ni Yehova?
16 Sitani ubetio ku yo dupa dit pi nipimo nicerowa kara wawek nibedo jurimb Mungu. Emito emakwa ‘calu umvor m’ubeywak, m’ubewotho ku ku ku, m’ebeyenyo ko ka ng’atu m’ecam.’ (1 Petro 5:8) Ka jurimbi, wat peri kunoke dhanu mange gibepimo niceri kara iwek niponjo Biblia man nitimo lembe m’atira, lembe maeno kud uzungi akeca. Icopo nwang’u nia ve jubenyayu peko i kumi. * (Yohana 15:19, 20) Sitani lokere bende gire “ni malaika mi der.” Pieno, ecopo pimo niwondowa kara watur cik pa Yehova. (2 Jukorinto 11:14) Yo mange ma Sitani tio ko pi pimo nicerowa kara wawek nitimo ni Yehova, tie niketho wapar nia waromo tundo ngo nitimo ni Mungu.
WOR CIK PA YEHOVA
17. Pirang’o wabed waworo Yehova?
17 Ka wabeworo Yehova, nwang’u wabenyutho nia Sitani tie javupo. Ang’o ma bikonyowa nibedo wor? Biblia uwacu kumae: “Mar Yehova Mungu peri kud adundeni ceke, man ku ng’eyong’ec peri ceke, man ku tegoni ceke.” (Poi mi Cik 6:5) Wabed waworo Yehova pilembe wamare. Kinde ma wabemedara nimaru Yehova, wabibedo kud ava mi timo lembe ceke m’ekwayu nia watim. Jakwenda Yohana ukiewo kumae: “Kum maeni en e mer pa Mungu, nia wawor cik pare: man cik pare gi pek ungo.”
18, 19. (a) Kekwan lembe moko ma Yehova neno rac. (b) Wang’eyo nenedi nia Yehova copo ngo nikwayu watim lembe ma wacopo tundo ngo nitimo?
18 Dong’, lembe moko makani ma Yehova uyero iwa nia gitie rac? Moko nwang’ere i sanduku ma thiwie tie, “ Dag lembe ma Yehova udagu.” Lembene moko kan inenogi anena, icopo paru nia gitie rac magwei ungo. Ento kinde m’ibesomo i Biblia, verse ma tung’ tung’ ma junyutho man ibenyamu i lembe m’ibesomone, ibinyang’ nia etie lembe mi rieko niworo cik pa Yehova. Icopo nwang’u bende nia ukwayu itim alokaloka moko i kwo peri. Kadok saa moko ecopo bedo yot ungo iri nitimo kumeno de, re timo alokaloka maeno biketho ibinwang’u kwiocwiny ku mutoro ma ng’atini copo nwang’u kan etie jarimo mandha pa Mungu. (Isaya 48:17, 18) Wang’eyo nenedi nia ecopere iwa nitimo alokaloka maeno?
19 Yehova copo ngo nyanok de nikwayu watim lembe moko ma wacopo tundo ngo nitimo. (Poi mi Cik 30:11-14) Calu etie jarimbwa mandha, eng’eyowa cuu nikadhu ma wang’eyara ko giwa. Eng’eyo tego mwa man ng’ico mwa. (Zaburi 103:14) Jakwenda Paulo uketho cwinywa kumae: “Mungu en e mandha, m’ebiyio ngo ya jubidhwu ma sagu ma wucopo bedo ko: ento karacelo kud abidhe nica ebiketho yojboth bende, kara wucopo cire.” (1 Jukorinto 10:13) Wacopo bedo ku genogen nia saa ceke, Yehova bibemio iwa tego mi timo gin m’atira. Ebimio iri “tego m’ukadhu tego maeni” kara ukonyi niciro peko ma tung’ tung’. (2 Jukorinto 4:7, NWT) Yehova umio kony ni Paulo i saa ma kumeno mi peko; pieno, Paulo uyero kumae: “Acopo timo gin ceke ni kume m’emio ira tego.”
PONJ NIMARU LEMBE MA MUNGU UMARU
20. Ukwayu ilub kite makani, man pirang’o?
20 Ka wamaru wadok jurimb Yehova, wacikara niweko nitimo lembe m’edagu; ento, eno kende uromo ngo. (Jurumi 12:9) Jurimb Mungu gimaru gin ma Mungu umaru. Juweco pi timo migi i Zaburi 15:1-5. (Som.) Jurimb Yehova gilubo kite [niwacu, kurayung] pa Mungu; ginyutho “mer, mutoro, kwiocwiny, mwonyolembe hai, bedo ber ku dhanu, berocwiny, bedo mandha [kunoke, yioyic], molcwiny, kweri gijo.”
21. Icopo ponjo nenedi ninyutho kite ma Yehova umaru?
21 Icopo ponjo nenedi ninyutho kite maeno? Kara ing’ei gin ma Yehova umaru, ukwayu ibed isom man iponj Biblia kubang’ nindo. (Isaya 30:20, 21) Kan ibetimo kumeno, mer m’imaru ko Yehova bilund medere, man ing’eye, ibibedo kud ava mi wore.
22. Bero makani m’ibinwang’u kan iworo Yehova?
22 Alokaloka m’ukwayu itim, jucopo nipore ku wodho bongu ma con cen, man nidok ronyo ma nyen. Biblia uwacu nia ukwayu ‘niwanyu ng’atu [niwacu, kura] ma con cen,’ man nironyo “ng’atu ma nyen.” (Jukolosai 3:9, 10) Kadok ecopo bedo lembe ma yot ungo de, re ka wabetimo alokaloka maeno, man wabeworo Yehova, eng’olo nia ebimio iwa “sukulia ma dit.” (Zaburi 19:11) Eyo, tim ng’iyong’ic mi woro Yehova man nyuth nia Sitani tie javupo. Tim ni Yehova, ungo nia pilembe ibinwang’u bero moko nindo m’ubino, ento pi mer m’imare ko i andha. Kan itimo kumeno, ibidoko jarimo mandha pa Mungu!
^ par. 16 Eno nyutho ngo nia Sitani ubecwalu en dhanu ceke ma gibepimo niceri iwek niponjo Biblia. Ento Sitani re m’utie “mungu mi ng’om maeni,” man “ng’om ngung’ de vuto i [tego pare].” Pieno, wacopo zungo ngo akeca ka dhanu moko gibepimo nicerowa kara kud watim ni Yehova.


text:
WIC MIR ABUSIEL
Ka watho, wacidho kani?
1-3. Dhanu gibed gipenjo penji makani ka dhanu tho, man dini moko dwoko wang’ penji maeno nenedi?
BIBLIA ung’olo nia nindo moko, “tho bibedo nuti kendo ngo.” (Lembanyutha 21:4) I Wic mir 5, waponjo nia nikum jamgony, ecopere iwa ninwang’u kwo ma rondo ku rondo. Ento pi kawoni, fodi dhanu ubetho asu. (Eklizia 9:5) Pieno, wabed wapenjara ku penji dupa ma dongo dongo calu ve, ka watho, wadoko nenedi?
2 Wabed wapenjo penji maeno, akecane ka ng’atu moko ma wamaru utho. Wacopo nipenjara kumae: ‘Ecidho kani? Nyo ebeneno wiwa dee? Nyo ecopo nikonyowa? Nyo wabinene kendo?’
3 Dini ma tung’ tung’ gibed gidwoko wang’ penji maeno i ayi de ma tung’ tung’. Dini moko ponjo nia kan itie ng’atu m’atira, icidho i polo ing’ei tho peri, kan itie ng’atu marac ke, icidh iwang’ i mac ma kuthum. Dini mange yero nia ing’ei tho peri, idoko ni tipo man icaku nikwo karacelo ku jupewu ma gidaru nitho. Dini mange ke yero nia kan itho, jupoko lembe i wii, e ing’eye, idok inyoliri kendo, kunoke idok ikwo kendo, re ku kum mange. Ku lapor, giyero nia idok inyoliri ni dhanu kendo kunoke ni lei.
4. Dini ma tung’ tung’ gitie ku ponji acel makani mir ukungu pi tho?
4 Icopo geno nia dini maeno ceke giponjo lembe m’ukoc i kindgi. Ento i andha, ponji migi ceke ucungo iwi ukungulembe acel. Giponjo nia ka ng’atini utho, piny moko tie i kume ma medere asu nikwo. Nyo eno tie lemandha?
KA WATHO WACIDHO KANI?
5, 6. Ka watho wadoko nenedi?
5 Yehova ung’eyo kite ma wadoko ko ka watho, pieno ewacu iwa nia ka ng’atini utho, kwo pare jik. Tho utie jadhu kwo. Pieno, ka ng’atu moko tho, mutoro kunoke can man paru pare medere ngo nikwo kaka moko mange. * Ka watho, wacopo neno piny ungo, wacopo winjo ngo lembe, man wacopo paru de ngo kendo.
6 Ubimo Suleman ukiewo nia “ju m’utho ging’eyo gin moko ngo.” Ju m’utho gicopo ngo nimaru kunoke nidagu ng’atini, man “tic moko mbe, kadi bodho, kadi ng’eyong’ec, kadi rieko, i liel.” (Som Eklizia 9:5, 6, 10.) M’umedo maeno, i Zaburi 146:4, Biblia yero iwa nia ka ng’atini utho, “pidoic pare” tho.
LEMBE MA YESU UYERO PI THO
7. Yesu uyero ang’o pi tho?
7 Kinde ma Lazaru ma jarimb Yesu utho, Yesu uyero ni julubne kumae: ‘Jarimbwa Lazaru nindo.’ Re, Yesu ubino yero ngo nia Lazaru ubeyom ayoma. Ing’eye, Yesu udok uyero kumae: ‘Lazaru tho.’ (Yohana 11:11-14) Pieno, Yesu uporo tho ku nindo. Eyero ngo nia Lazaru ubino i polo kunoke nia ebino karacelo ku jupagi m’ular utho i wang’e. Bende, eyero ngo nia Lazaru ubino nisendere i mac ma kuthum kunoke nia enyolere kendo ni dhanu mange kunoke ni lei. Ubino ve Lazaru unindo nindo ma pek. Giragora mange bende uporo tho ku nindo ma pek. Saa ma junego Stefano, Biblia uyero nia “Enindo.” (Tic mi Jukwenda 7:60) Jakwenda Paulo bende ukiewo pi Jukristu moko ma gigam githo nia, “Ginindo.”
8. Wang’eyo nenedi nia Mungu ucwio ngo dhanu kara githo?
8 Nyo Mungu ucwio Adamu giku Eva kara nindo moko gibin githo? Ungo! Yehova ucwiogi kara gikwo kud anyong’a man ku leng’kum maber rondo ku rondo. Kinde ma Yehova ucwio dhanu, emio igi ava mi kwo nja ku nja. (Eklizia 3:11) Junyodo moko mbe ma maru nia awiya migi gitii man githo, Yehova de udagu ka wabetii man wabetho. Dong’ ka Mungu ucwiowa kara wakwo rondo ku rondo, pirang’o ke wabetho?
PIRANG’O WABETHO?
9. Pirang’o cik ma Yehova umio ni Adamu giku Eva ubino tek ungo?
9 Yehova uyero ni Adamu i podho mir Eden kumae: “Ku ba yen ceke m’i podho icopo camu kume moko calu iyenyo. Ento yen mi ng’eyong’ec mi gin maber ku gin marac, kud icam nyinge moko: kum i ceng’ m’ibicamu nyinge moko ci ibitho andha.” (Thangambere 2:9, 16, 17) Ebino tek ungo niworo cik maeno m’ubino terere, man Yehova re m’ubino ku twero mi nyutho ni Adamu giku Eva, gin maber ku gin marac. Ka nwang’u giworo cik maeno pa Yehova, nwang’u gibecinyutho nia giworo dito pare. Nwang’u gibecinyutho bende foyofoc migi ire pi gin ceke m’egam emio igi.
10, 11. (a) Sitani uwondo Adamu giku Eva nenedi? (b) Pirang’o kisa copo timere ngo ni Adamu giku Eva pi lembe ma gitimo?
10 Lembe mi can utie nia, Adamu giku Eva ging’io migi nituro cik pa Yehova. Sitani upenjo Eva kumae: “Meno te Mungu wacu kumae, kud wucam kum nying’ yen ceke m’i podho?” Eva udwoko ire kumae: “Kum nying’ yen m’i podho wacopo camu: ento kum nying’ yen ma ni i die podho, Mungu wacu kumae, kud wucam kume moko, kadok amula de kud wumul kume, wumaru tho.”
11 Sitani udok uwacu ni Eva kumae: “Wubitho andha ngo: kum Mungu ng’eyo nia i ceng’ ma wucamu kume moko, e weng’wu biyabre, man wubibedo calu Mungu, ma wung’eyo ko gin maber ku gin ma rac.” (Thangambere 3:4-6) Sitani umito Eva upar nia ecopo ng’io en gire gin maber ku gin marac. Bende, ecwayu ndra pi lembe ma bitimere ka Eva uturo cik pa Mungu. Sitani uyero nia Eva bitho ngo, pieno Eva ucamu nying yen ne moko man ing’eye edok emio moko ni cware bende. Adamu giku Eva ging’eyo cuu nia Yehova ukwerogi nicamu nying yen maeno. Saa ma gicame, gigam gituro cik maeno pa Mungu akakaka, cik m’ubino terere man m’ubino yot. Ginyutho bende nia giworo ngo Wego migi mi polo ma jamer. Gitimo lembe ma kisa copo timere ko ngo igi!
12. Pirang’o tegowic ma Adamu giku Eva gitimo ni Yehova tie lembe ma turo cwinyjo hai?
12 Junyodo mwa mi kwong’o gitimo lemkasegu mandha ma giworo ko ngo Jacwic migi! Kepar nia itungo awiya peri ku can, re ing’eye gijai iri, gicaku timo kwa lembe m’ukoc ku m’iyero nia gitim; icopo winjiri nenedi? Nyo lembe maeno copo turo cwinyi ngo?
13. Saa ma Yehova uwacu nia “ibidoko ni utur,” emito ninyutho ang’o?
13 Kinde ma gituro cik pa Yehova, Adamu giku Eva gibayu genogen migi mi kwo ma rondo ku rondo. Yehova uyero ni Adamu kumae: “Kum in i utur, man ibidoko ni utur.” (Som Thangambere 3:19.) Eno nyutho nia Adamu bidoko ni utur kendo, tap kite m’elar ebino ko saa ma nwang’u fodi jucwie ngo. (Thangambere 2:7) Ing’ei ma Adamu udubo, etho man ebedo nuti kendo ngo.
14. Pirang’o wabed watho?
14 Ka nwang’u Adamu giku Eva giworo cik pa Mungu, nwang’u di tin de gitie kwo asu. Ento saa ma gituro cik pare, gidubo, man ing’eye githo. Dubo tie calu twoyo moko ma pek ma walagu niai ibang’ junyodo mwa ma kwong’a. Wan ceke junyolowa ku dubo, eno re m’uketho wabed watho. (Jurumi 5:12) Ento eno tie ngo lembe ma Mungu ukeco pi dhanu. Mungu maru ngo nyanok de nia dhanu githo, pieno Biblia ulwong’o tho ni “jakwor.”
LEMANDHA UBEGONYOWA
15. Lemandha ma Biblia ponjo iwi ju m’utho ubegonyowa nenedi?
15 Lemandha ma wang’eyo iwi ju m’utho, ubegonyowa ikum paru dupa mi ndra. Biblia ubeponjowa nia ju m’utho giwinjo ngo litho kadi can de. Wacopo weco kugi ngo, gin de gicopo weco kudwa ngo. Wacopo konyogi ngo, gin de gicopo konyowa ngo. Gicopo timowa rac ungo, pieno wacikara ngo nilworogi. Re, dini dupa loko nia ju m’utho gibekwo kaka moko, man nia wacopo konyogi ka wamio sente ni judongo mi dini kunoke ni dhanu ma junenogi nia gitie ju maleng’. Ento ka wang’eyo lemandha ma Biblia ubeponjo iwi ju m’utho, jucopo wondowa ngo.
16. Dini mapol ponjo vupo makani iwi ju m’utho?
16 Sitani ucikutio ku dini mi ndra pi niwondowa man niketho wapar nia ju m’utho gitie kwo asu. Ku lapor, dini moko ponjo nia ka watho, piny moko tie ikumwa ma medere asu nikwo kaka mange. Nyo dini peri de beponjo kumeno, kunoke nyo ebed eponjo tap lembe ma Biblia yero iwi ju m’utho? Sitani ubetio ku vupo pi niwingo dhanu kud ikum Yehova.
17. Pirang’o ponji ma nia Yehova wang’u dhanu i mac ma kuthum tie ponji ma nyayu acidi i wie?
17 Dini mapol ponjo lembe ma nyayu can ku ng’ecwiny. Ku lapor, jumoko ponjo nia dhanu mareco gibiwang’ rondo ku rondo i mac ma kuthum. Eno tie ponji mi vupo man ma mio acidi iwi Yehova. Ecopo ngo nisendo dhanu i ayi ma kumeno kadok nyanok de! (Som 1 Yohana 4:8.) Icopo winjiri nenedi ka ng’atu moko ubewang’u cing’ nyathin pare i mac, nia eca ebemio ire matira? M’umbe jiji, icopo paru nia etie ng’atu ma cwinye rac akeca. Icopo mito ngo nia itund ning’eye ang’eya de. Sitani bende ubemito tap nia wadag Yehova kumeno!
18. Pirang’o ukwayu ngo walwor ju m’utho?
18 Dini moko wacu nia ka dhanu utho, gidoko ni tipo. Giponjo nia wacikara niworo kunoke nilworo tipo maeno pilembe gicopo nidoko iwa ni jurimo ma konyowa kunoke ni judhogwa ma timowa rac. Dhanu mapol giyiyo vupo maeno. Gilworo ju m’utho man giworogi kakare niworo Yehova. Poi nia ju m’utho copo ngo ning’eyo lembe moko kadok nyanok de, pieno, wacikara ngo nilworogi. Yehova tie Jacwic mwa. En re m’etie Mungu mandha man wacikara niworo en kende.
19. Ng’eyo lemandha iwi ju m’utho konyowa nenedi?
19 Ng’eyo lembe mandha iwi ju m’utho gonyowa kud i ponji mi ndra mi dini ma tung’ tung’. Lemandhane konyowa ninyang’ iwi lembang’ola mabeco ma Yehova ung’olo pi kwo mwa man pi nindo mwa m’ubino.
20. Wabiponjo lembang’o i wic m’ulubo?
20 Yang’ con, Yob m’ubino jaratic pa Mungu upenjo kumae: “Tek dhanu tho, ebikwo kendo?” (Yob 14:14) Nyo ecopere de ni ng’atu m’utho nicer? Kite ma Mungu udwoko ko wang’ penji maeno i Biblia, nyayu mutoro lee i iwa. Wabiponjo lembene i wic m’ulubo.
^ par. 5 Dhanu moko giparu nia ng’eyong’ec (âme) kunoke tipo (esprit) medere asu nikwo ing’ei tho pa ng’atini. Pi ninyang’ lee, som Thenge ma jumedo, namba 17 kud 18.


text:
WIC MIR APAR ABIRO
Rwo tie rwom madit
1, 2. Pirang’o icopo yero nia rwo tie giramia moko ma segi akeca, man pirang’o ukwayu wang’ei lembe ma Biblia ubeponjo iwi rwo?
YEHOVA tie ‘Jacwic mi polo ku ng’om,’ dhanu ceke mi ng’om ginen nyanok mandha i wange; ginen calu pi ma ton tok kud i dhu agulu. (Zaburi 115:15; Isaya 40:15) Kadok watie nyanok magwei i wang’ Yehova de, Zaburi 145:18, 19 uyero nia, ‘Yehova ni ceng’ni ku dhanu ceke m’ulwong’e. Ni dhanu ceke m’ulwong’e i lemandha.’ Kenen rwom madit maeno ma watie ko! Yehova ma en e Jacwic ma Jategokpo ubemito nibedo ceng’ni kudwa, man niwinjo rwo mwa. Andha, rwo tie rwom madit, etie giramia ma segi ma Yehova mio ni ng’atuman m’ikindwa.
2 Ento, Yehova biwinjowa, kende kende tek wabeweco i bang’e i ayi m’ejolo. Waromo weco i bang’e i ayi m’ejolone nenedi? Wakenen lembe ma Biblia ubeponjo iwi rwo.
PIRANG’O UKWAYU WARWO IBANG’ YEHOVA?
3. Pirang’o icikiri nirwo ibang’ Yehova?
3 Yehova ubemito nia irwo, kunoke iwec i bang’e. Wang’eyo nenedi? Wakwei isom Jufilipi 4:6, 7. Kepar pi lwong’o maeno maber. Jabim mi polo ku ng’om zoo ubedieng’ lee piri man ebemito ikor ire lembe peri, man kite m’iwinjiri ko.
4. Kan irwo saa ceke ibang’ Yehova, i mer mwu wukude doko tek nenedi?
4 Rwo konyowa nibedo ku mer ma ceng’ni ku Yehova. Ka saa ceke jurimo gibekoro i kindgi paru migi, adieng’a migi, man kite ma giwinjiri ko, i mer migi doko tek. Nirwo ibang’ Yehova bende tie kumeno. I Biblia, enyutho iri paru pare, kite m’ewinjere ko, man enyutho lembe m’ebitimo nindo m’ubino. Icopo nyutho bende paru peri m’upondo nwang’u ibeweco ibang’e saa ceke. Kan itimo kumeno, i mer peri ku Yehova bidoko tek akeca.
LEMBE M’UKWAYU WATIM KARA MUNGU UWINJ RWO MWA
5. Wang’eyo nenedi nia Yehova winjo rwo ceke ngo?
5 Nyo Yehova winjo rwo ceke? Ungo, ewinjo rwo ceke ngo. I saa ma jabila Isaya ukwo i ie, Yehova uwacu ni nyithindho mir Israel kumae: “Kinde ma wutimo rwo dupa, abiwinjo ngo: cingwu pong’ ku rimo.” (Isaya 1:15) Pieno, ka wabedo ku wang’wa ngo, wacopo timo lembe ma dwoko kindwa ku Yehova bor; lembene copo ketho ewinjo ngo rwo mwa.
6. Pirang’o yioyic tie gin ma pire tek lee? Icopo nyutho nenedi nia itie ku yioyic?
6 Ka wamito Yehova uwinj rwo mwa, wacikara nibedo ku yioyic i ie. (Marko 11:24) Jakwenda Paulo ukoro kumae: “Man ma yioyic umbe nyayu mutoro i ie copre ngo; kum ng’atu m’ubino ba Mungu maku ekoeyi be nia enuti, man e jamic mi ju ma giyenye.” (Juebrania 11:6) Ento niyero kende kende nia watie ku yioyic uromo ngo. Wacikara niworo cik pa Yehova kubang’ ceng’ pi ninyutho ngbeng’ nia watie andha ku yioyic.
7. (a) Pirang’o wacikara ninyutho jwigiri man woro ka waberwo ibang’ Yehova? (b) Wacopo nyutho nenedi nia wabeyero lemandha ni Yehova i rwo mwa?
7 Ka waberwo ibang’ Yehova, wacikara ninyutho jwigiri man nibedo wor. Pirango? Ka nwang’u wabeweco ibang’ rwoth kunoke ibang’ prezida, nwang’u wacopo niweco ibang’e ku woro. Yehova tie Mungu ma Jategokpo, pieno, nyo wacikara ngo ninyutho jwigiri man woro ma lee ka wabeweco ibang’e? (Thangambere 17:1; Zaburi 138:6) Wacikara niyero lemandha ni Yehova, niwacu, niyero ni Yehova lembe m’uai kud i adundewa giwa, kakare nibedok kwa iwi lembe acel wang’ dupa.
8. Lembang’o mange ma wacikara nitimo ka waberwo pi piny moko?
8 M’umedo maeno, ka waberwo pi piny moko, wacikara nitimo nimakere ku lembe ma waberwo pire. Ku lapor, ka waberwo ibang’ Yehova pi yeny mwa ma kubang’ ceng’, wacikara ngo nibedo junyap man niparu nia Yehova re ma bimio iwa gin ceke, kadok bende gin ma wacopo ninwang’u ku tego mwa. Ento wacikara nitimo tic ku tego, man niyio nitimo tic moko ci ma wacopo timo. (Matayo 6:11; 2 Jutesaloniki 3:10) Kunoke, ka waberwo ibang’ Yehova nia ekonywa kara wawek timo moko marac, wacikara niuro lembe moko ci ma copo bidhowa. (Jukolosai 3:5) Wakewec kawoni iwi penji moko ma dhanu dupa gibed gipenjiri ko iwi rwo.
PENJI MA DHANU DUPA GIBED GIPENJIRI KO IWI RWO
9. Wacikara nirwo ibang’ ng’a? Yohana 14:6 ubeponjowa ku lembang’o iwi rwo?
9 Wacikara nirwo ibang’ ng’a? Yesu uponjo julubne nia girwo ibang’ “Wegwa ma ni i polo.” (Matayo 6:9) Eyero bende kumae: “An a yo ku lemandha, ku kwo de: Ng’atu acel de mbe ma bino ba Wego, ndhu ni kuma re.” (Yohana 14:6) Pieno, wacikara nirwo ibang’ Yehova kende nikadhu kud ibang’ Yesu. Nirwo nikadhu kud ibang’ Yesu thelembene tie ang’o? Kara Yehova uwinj rwo mwa, wacikara ninyutho woro pi dito ma segi ma Yehova umio ni Yesu. Calu ma waponjo, Yesu ubino i ng’om kara ebodhwa niai kud i dubo man tho. (Yohana 3:16; Jurumi 5:12) Yehova ung’io Yesu nibedo bende Jalam madit man Japoklembe.
10. Nyo ukwayu wabed i kite moko ma segi ka waberwo? Kekor.
10 Nyo wacikara nibedo i kite moko ma segi saa ma waberwo? Ungo, Yehova ubekwayu ngo nia kokoro wakerum aruma, wabed abeda kunoke wacung acunga saa ma waberwo. Biblia ubeponjowa nia wacopo niweco ibang’ Yehova i kit bedo moko ci, re ma nyutho woro. (1 Lemkei 17:16; Nehemia 8:6; Daniel 6:10; Marko 11:25) Gin ma Yehova neno nia pire tek lee, tie adunde m’atira ma wabeweco ko ibang’e, ento ungo kit bedo moko ma segi i saa mi rwo. Wacopo rwo ku dwandwa ma tek kunoke ling’ling’ kakare moko ci ma wanwang’ara i ie, ecopo bedo dieceng’ kunoke diewor. Ka waberwo ibang’ Yehova, wacopo nigeno nia ebiwinjowa kadok ng’atu moko mange mbe m’ubewinjo de.
11. Kekwan lembe moko ma wacopo nirwo pigi ibang’ Yehova.
11 Wacopo rwo pi lembang’o? Wacopo rwo pi gin moko ci m’urombo ku yeny pa Yehova. Biblia yero kumae: “Tek wakwayu gin moko calku yeny ma ie yenyo, ewinjowa.” (1 Yohana 5:14) Nyo wacopo kwayu pi yeny mwa ma segi? Eyo. Nirwo ibang’ Yehova copo bedo ve niweco ibang’ jarimo ma ceng’ni. Wacopo koro ni Yehova lembe moko ci ma nwang’ere i paru mwa man i adundewa. (Zaburi 62:8) Wacopo kwayu nia emii iwa tego pare ma en e tipo maleng’, kara ukonywa nitimo lembe m’atira. (Luka 11:13) Wacopo bende nikwayu Yehova umii iwa rieko kara wamak yub ma cuu, man wacopo kwayu emii iwa tego mi nyego ku peko ma tung’ tung’. (Yakobo 1:5) Wacikara nikwayu Yehova uwek dubo mwa. (Juefeso 1:3, 7) Wacikara bende nirwo pi jumange, ku lapor, pi juruot mwa man umego ku nyimego mwa mi cokiri.
12. Lembang’o ma pire tek akeca ma wacikara niketho i rwo mwa?
12 Lembang’o ma pire tek akeca ma wacikara niketho i rwo mwa? I rwo mwa, wacikara niketho mi kwong’o Yehova man yeny pare. Wacikara nidwoko foyofoc ire niai kud i adundewa pi gin ceke m’etimo iwa. (1 Lemkei 29:10-13) Wang’eyo lembe maeno pilembe kinde ma Yesu ubino iwi ng’om, eponjo julubne kite mi rwo. (Som Matayo 6:9-13.) Eyero nia gicikiri nikwayu mi kwong’o, nying’ Mungu udok leng’, niwacu, jutii kude ni gin maleng’. Bende, Yesu yero nia wacikara nikwayu Ker pa Mungu ubin man yeny pa Mungu utimere iwi ng’om ngung’. Kinde ma Yesu udaru nirwo pi piny maeno ma pigi tek akeca, kan ing’eye edok eyero nia wacikara nirwo pi yeny mwa ma segi. Ka waketho Yehova man yeny pare i kabedo ma kwong’a i rwo mwa, nwang’u wabenyutho nia lembe maeno re ma pire tek akeca iwa.
13. Rwo mwa ucikere nibedo bor rukani?
13 Rwo mwa ucikere nibedo bor rukani? Biblia unyutho ngo. Rwo mwa copo bedo adundo kunoke bor nimakere ku lembe ma waberwo pire. Ku lapor, wacopo rwo adundo iwang’ nicamu ento wacopo rwo ma bor ka wabedwoko foyofoc ni Yehova kunoke ka wabekoro ire adieng’acwiny mwa. (1 Samwil 1:12, 15) Wacikara ngo nirwo rwo ma bor pi nitelo nen mi jumange, calu ma dhanu moko gibed gitimo con i saa ma Yesu ukwo i ie. (Luka 20:46, 47) Yehova foyo ngo rwo ma kumeno. Lembe ma pire tek ni Yehova tie nia rwo uai kud i adundewa.
14. Wacikara nirwo wang’ adi, man lembe maeno ubeponjowa nenedi iwi Yehova?
14 Wacikara nirwo wang’ adi? Yehova ubekwayu nia wabed wawec ibang’e saa ceke. Biblia uyero nia wacikara ‘nirwo thirithiri,’ ‘nibedo asu irwo,’ man ‘nirwo areri.’ (Matayo 26:41, NWT; Jurumi 12:12; 1 Jutesaloniki 5:17) Saa ceke Yehova tie ayika niwinjo rwo mwa. Wacopo nidwoko ire foyofoc kubang’ nindo pi mer man pi berocwiny pare. Wacopo bende nikwayu nia etel wiwa, emi iwa tego, man ejuk cwinywa. Kan andha waneno rwom ma watie ko mi rwo ibang’ Yehova ni gin ma pire tek, wabiweco kude saa ceke m’ukwayere.
15. Pirang’o wacikara niyero “amen” i thum pa rwo?
15 Pirang’o wacikara niyero “amen” i thum pa rwo? Wec “amen” thelembene tie “tap” kunoke “ebed kumeno.” Etie kite ma wanyutho ko nia lembe ma wayero i rwo mwa tie ve ma wayere ko, wayere thwolo thwolo niai kud i adundewa. (Zaburi 41:13) Biblia ubeponjowa nia eber niyero bende “amen,” ling’ling’ kunoke ku dwandwa ma tek, i thum pa rwo m’ikind dhanu dupa, pi ninyutho nia lembe ma juai juyero i rwo tie kumeca.
MUNGU DWOKO WANG’ RWO MWA I YO MAKANI MA TUNG’ TUNG’?
16. Nyo andha Yehova dwoko wang’ rwo mwa? Kekor.
16 Nyo andha Yehova dwoko wang’ rwo mwa? Eyo, edwoko. Biblia lwong’o Yehova ‘Jawinj rwo.’ (Zaburi 65:2) Yehova winjo man dwoko wang’ rwo ma dhanu milioni dupa girwo ko kud adundegi ceke, man etimo kumeno i kite ma tung’ tung’.
17. Yehova betio nenedi ku jumalaika man jurutic pare mi wi ng’om pi nidwoko wang’ rwo mwa?
17 Yehova tio ku jumalaika man jurutic pare mi wi ng’om pi nidwoko wang’ rwo mwa. (Juebrania 1:13, 14) Watie ku lapor dupa mi dhanu ma gigam girwo nia jukonygi kara ginyang’ i Biblia, ing’eye nyanok, Jumulembe pa Yehova utundo i bang’gi. Biblia unyutho nia jumalaika gibed gidikiri bende i tic mi rweyo “lembanyong’a” iwi ng’om zoo. (Som Lembanyutha 14:6.) Bende, dupa m’ikindwa gidaru rwo ibang’ Yehova pi peko kunoke pi yeny ma segi, man ing’eye, ginwang’u kony ma gitie ku yenyne ibang’ umego ku nyimego.
18. Yehova betio nenedi ku tipo pare maleng’ man Biblia pi nidwoko wang’ rwo mwa?
18 Yehova tio bende ku tipo pare maleng’ pi nidwoko wang’ rwo mwa. Ka warwo kara wanwang’ kony mi nyego ku peko moko, ecopo tio ku tipo pare maleng’ pi nimio iwa telowic man nimio iwa kero. (2 Jukorinto 4:7) Yehova tio bende ku Biblia pi nidwoko wang’ rwo mwa man pi nikonyowa nimaku yub mi rieko. Kinde ma wabesomo Biblia, wacopo nwang’u giragora ma konyowa. Yehova copo bende nitelo wi umego moko saa mi coko, pi niyero tap wec ma watie ku yenyne kunoke ecopo nitelo wi jadit cokiri acel pi ninyamu i paru moko mi Biblia karacelo kudwa.
19. Pirang’o saa moko wacopo neno nia ve Yehova ubedwoko ngo wang’ rwo mwa?
19 Re saa moko, waromo penjara kumae: ‘Pirang’o Yehova ubegalu kumeni ku dwoko wang’ rwo para?’ Ng’ei nia, en re m’eng’eyo saa man kite m’ukwayu edwok ko wang’ rwo mwa. Eng’eyo yeny mwa. Wacopo medara nirwo asu pi ninyutho nia andha waketho cwinywa iwi gin ma waberwo pire ibang’e. (Luka 11:5-10) Saa moko Yehova copo dwoko wang’ rwo mwa i kite ma waparu ngo. Ku lapor, wacopo rwo pi peko moko ma tek, ento kakare nidaru pekone, ecopo mio iwa kero mi cire acira.
20. Pirang’o wacikara nirwo ibang’ Yehova saa ceke?
20 Watie ku rwom madit akeca mi rwo ibang’ Yehova! Wacopo bedo m’umbe jiji nia ebiwinjowa. (Zaburi 145:18) Bende, ka wamedara nirwo ibang’ Yehova saa ceke niai kud i adundewa, mer mwa ibang’e bigam doko tek.