text:
SULA MAR 7
Geno Madier Ne Jogo Mihero Mosetho
Wang’eyo nade ni ibiro chiero ji adier?
Jehova neno nade wach mar chiero jo motho?
Gin jo mage ma ibiro chiero?
KAW ane ni itemo yombo jasigu mager ma lawi gi ng’wech. En gi teko, kendo ong’eyo ng’wech maloyi. Ing’eyo ni ok ojang’wono nikech iseneno ka onego osiepeni moko. Kata itemo ringo machalo nade, omedo mana sudo machiegni kodi. Nenore ni ok ibi tony. Kata kamano, apoya nono, ng’at moro chopo e bathi mondo oresi. En gi teko mang’eny maloyo jasiki, kendo osingore ni obiro konyi. To mano kaka chunyi oyweyo!
2 Nitie jasigu ma lawi e yo machalo kamano. Waduto olawowa. Kaka ne wapuonjore e sula moteloni mae, Muma wacho ni tho en jasigu. Onge ng’ato kata achiel manyalo loye. Waduto waseneno ka jasiguni nego jogo ma wahero. Kata kamano, Jehova nigi teko mang’eny maloyo tho. En e Jares ma oherowa, kendo osenyiso ni onyalo loyo jasiguni. Osingo ni obiro tieko jasiguno chuth, matiende ni tho. Muma puonjo niya: “Jasigu machien mibiro tieko, en tho.” (1 Jo Korintho 15:26) Mano en wach maber!
3 Koro, we wane gima timore seche ma tho onego ng’at ma wang’eyo. Timo kamano biro konyowa ng’eyo gimoro mabiro medowa mor. Jehova osingore ni, jo motho biro bedo mangima kendo. (Isaiah 26:19) Ibiro dwokogi e ngima. Mano e geno mar chier.
KA NG’AT MA WAHERO OTHO
4 Be iselalo ng’at mihero e tho? Lit koda kuyo ma ne iyudo ne ng’eny. E kinde machalo kaka mago, dwarore wadhi ei Wach Nyasaye ema mondo oho chunywa. (2 Jo Korintho 1:3, 4) Muma konyowa ng’eyo kaka Jehova kod Yesu neno tho. Yesu, ma ne nyiso kit wuon mare e yo makare, ne ong’eyo lit ma ng’ato winjo ka ng’at mohero otho. (Johana 14:9) Ka Yesu ne ni Jerusalem, ne olimo Lazaro, kaachiel gi Mariam koda Maritha nyimine Lazaro, ma ne odak machiegni e dala mar Bethania. Giduto ne gin osiepe Yesu ahinya. Muma wacho ni: “Yesu nohero Maritha, gi nyamin mare, gi Lazaro.” (Johana 11:5) Mana kaka ne wapuonjore e sula mokalo, Lazaro ne otho.
5 Yesu ne owinjo nade kane osiepne otho? Ndiko nyisowa ni Yesu ne odhi kama wede koda osiepe Lazaro ne ywago tho Lazaro. Yesu kane onenogi, ne owinjo malit ahinya. Ndiko medo wacho ni, ne “oneno lit,” kendo “pi wang’ Yesu ne ochuer.” (Johana 11:33, 35) Nikech ne okuyo, be mano nyiso ni Yesu ne onge geno? Ooyo. Kuom adier, Yesu ne ong’eyo ni gimoro maber ne chiegni timore. (Johana 11:3, 4) Kata kamano, podi ne owinjo lit kod kuyo ma tho kelo.
6 Lit ma Yesu ne owinjo, jiwo chunywa e yo machielo. Litno puonjowa ni Yesu kaachiel kod Wuon mare Jehova, ok ohero tho. Kata kamano, Jehova Nyasaye nigi nyalo mar kedo, kendo loyo jasiguni! We wane gima Yesu ne otimo kotiyo gi teko mar Nyasaye.
“LAZARO, WUOG OKO!”
7 Lazaro ne oyik e bur mokuny e lwanda. Yesu kane owacho ni mondo ong’iel kidi ma ne odin-go dho burno, Maritha ne otamore nikech bang’ ndalo ang’wen, nyaka bed ni ringre Lazaro ne osechako ng’we. (Johana 11:39) Kaluwore kod pach dhano, ne onge geno kata matin!
8 Kane oseng’iel kidino, Yesu ne okok gi dwol maduong’ niya: “Lazaro, wuog oko!” Ang’o ma ne otimore? “Jal mothono nowuok.” (Johana 11:43, 44) Iparo ni joma ne ni kanyo ne mor machalo nade? Owete, wede, osiepe kod joma ne odak machiegni gi Lazaro, ne ong’eyo ni Lazaro ne otho. To koro ne gineno jal ma ne gihero, ka ngima kendo ochung’ e kindgi. Nyaka bed ni mano ne chalo gima ok nyal timore. Kendo nyaka bed ni ng’enygi ne okwako Lazaro gi mor ahinya. To mano kaka ne olo tho!
9 Yesu ok ne owacho ni otimo hononi gi teko mare owuon. E lamo mare, kane pok oluongo Lazaro, ne owacho maler ni Jehova ema ne dhi chiero Lazaro. (Johana 11:41, 42) Mano ok e kinde ma ne Jehova okwongo tiyo gi teko mare e chiero ng’at motho. Chier mar Lazaro en mana achiel kuom honni ochiko mag chier mondiki ei Muma.* Somo kaka ne gitimore en gima kelo mor. Gipuonjowa ni Nyasaye ok odewo wang’ ji, nikech jogo ma ne ochier ne gin nyithindo gi jo madongo, chwo kod mon, Jo-Israel kata jogo ma ok Jo-Israel. Kendo weche mondikgo nyiso kaka ji ne mor ahinya! Kuom ranyisi, Yesu ka ne ochiero nyako moro, jonyuolne ‘ne ohum gi hum maduong’.’ (Mariko 5:42) Kuom adier, Jehova ne otimonegi gima ne dhi miyogi mor ma wigi ne ok dhi wilgo.
10 En adier ni jogo ma Yesu ne ochiero, bang’e ne otho. Be mano nyiso ni chierogi ne en tich manono? Ooyo. Wechegi mondiki ei Muma nyisowa adiera, kendo gimiyowa geno.
PUONJ MA WAYUDO KUOM SIGENDINI MAG CHIER
11 Muma puonjo ni jo motho “ok ging’eyo gimoro.” Ok gin gi ngima, kendo ok gidak kamoro amora. Weche mondiki e wi Lazaro nyiso wachni. Kane Lazaro ochier, be ne ogoyo ni ji mbaka mamit kaka polo ne chalo? Koso ne obwogo ji kod mbaka malich e wi mach ma wang’o ji? Ooyo. Muma ok oting’o weche machalo kaka mago mowuok kuom Lazaro. Kuom odiechienge ang’wen ma ne otho, Lazaro ne ‘ok ong’eyo gimoro.’ (Eklesiastes 9:5) Lazaro ne nindo e tho. —Johana 11:11.
12 Sigand Lazaro bende puonjowa ni chier en gima adier, kendo ok en mana gima iwacho awacha. Yesu ne ochiero Lazaro ka ji mang’eny neno. Kata mana jotelo mag din ma ne ok ohero Yesu, ne oyie ni honono ne otimore adier. Kendo ne giwacho niya, ‘Watim ang’o, nikech ng’atni [Yesu] timo ranyisi mang’eny?’ (Johana 11:47) Ji mang’eny ne odhi neno Lazaro. Kuom mano, ng’enygi ne oketo yie margi kuom Yesu. Lazaro ne obedo nigi ranyisi ni Yesu ne oor kod Nyasaye. Gima ne otimoreno ne en gimiwuoro ahinya, kendo mani ne omiyo moko kuom jotende din mag Jo-Yahudi ne ochako poro wach ni mondo gineg Yesu kaachiel gi Lazaro.—Johana 11:53; 12:9-11.
13 Be bedo gi yie ni chier biro timore en paro ma ok kare? Ooyo, nikech Yesu ne opuonjo ni ndalo biro, ma “ji duto mani e liete” ibiro chiero. (Johana 5:28) Jehova e Jachwech mar gik moko duto man gi ngima. Be en gima tek bedo gi yie ni onyalo chweyo ngima kendo? En adier ni mano biro luwore kod kaka Nyasaye paro ng’atno. Be onyalo paro jowa duto ma ne osetho? Nitie sulwe tara gi tara e kor polo, to kata kamano, Nyasaye luongogi gi nyingegi! (Isaiah 40:26) Kuom mano, Jehova Nyasaye nyalo paro jowa ma wahero ma ne osetho, kendo en ginyalo mar chierogi.
14 Kata kamano, Jehova neno nade chiero jo motho? Muma puonjowa ni Jehova dwaro ahinya chiero jo motho. Ayub ng’at makare, ne openjo kama: “Ka dhano otho, nobed mangima kendo koso?” Ayub ne wuoyo kuom rito ei liel nyaka chopi ndalo ma Nyasaye ne dhi pare. Ne owacho ne Jehova niya: ‘Iniluong nyinga eka naduoki, chunyi noher tich mar lweti.’—Ayub 14:13-15.
15 Par ane! Jehova dwaro ahinya mondo ochier jo motho. Donge ng’eyo wachno en gima moro chunywa? Kata kamano, chier mabirono notimre e yo mane? Ng’a gini ma nochier, to nochiergi kanye?
“JI DUTO MANIE LIETE”
16 Sigendini mag Muma ma wuoyo kuom chier, puonjowa gik mang’eny e wi chier ma notimre ndalo mabiro. Jogo ma ne ochier e piny kae, ne oyudo thuolo mar bedo kaachiel gi jogi. Chier ma notimre ndalo mabiro bende nobed machalo kamano, kendo e yo maber maloyo mano. Kaka ne wapuonjore e Sula mar 3, dwaro mar Nyasaye en ni piny duto obed paradis. Omiyo jogo ma ibiro chiero, ok bi chiergi e piny ma opong’ kod lwenje, mahundu koda tuoche. Gibiro yudo thuolo mar dak e pinyni nyaka chieng’, ka gin gi kuwe, kendo kod mor.
17 Gin jo mage ma ibiro chiero? Yesu ne owacho ni ‘ji duto manie liete nowinj dwonde [Yesu] kendo giniwuog oko.’ (Johana 5:28, 29) Kamano bende, Fweny 20:13 wacho kama: “To nam nogolo jo motho manie iye; Tho gi Kar Jo Motho bende nochiwo jo motho manie igi.” “Kar Jo Motho” en liel ma iyike dhano. (Ne Apendiks.) Liel ma iyike dhano biro dong’ nono. Ji tara gi tara ma yueyo kuno, biro bedo mangima kendo. Jaote Paulo ne owacho ni: “Nobedie chier mar jo makare kod jo ma ok kare.” (Tich Joote 24:15) Mano tiende ang’o?
18 “Jo makare” oting’o ng’eny jogo ma wasomo wechegi ei Muma, ma ne odak ka Yesu podi ne ok obiro e piny. Inyalo paro Noa, Ibrahim, Sara, Musa, Ruth, Esther koda jomoko mang’eny. Jo Hibrania Sula mar 11 wuoyo e wi chwo gi mon ma ne nigi yie. Kata kamano, “jo makare” bende oting’o jotich Jehova ma tho e ndalogi. To nikech wan kod geno mar chier, ok waluoro tho.—Jo Hibrania 2:15.
19 To nade jogo ma ne ok owinjo chik Jehova kata tiyone nikech ne ok ging’eye? Wi Jehova ok bi wil kod ji tara gi tara ma ne gin ‘jo ma ok karegi.’ Gin bende ibiro chierogi, kendo ibiro miyogi thuolo mar puonjruok wach Nyasaye madier mondo gitine. Kuom higini gana achiel, joma ne otho ibiro chiero ma migi thuolo mar riwruok gi jo makare e piny ka gitiyo ni Jehova. Mano nobed thuolo maber. Ma e kinde ma Muma luongo ni Chieng’ Bura.#
20 Be mano nyiso ni ji duto ma ne odak e piny ibiro chiero? Ooyo. Muma wacho ni moko kuom jo motho ni e “Gehenna.” (Luka 12:5) Gehenna en nying ma ne iluongogo kar wito yugi ma ne ni oko mar dala mar Jerusalem. Ringre gik motho kaachiel koda yugi, ne iwang’o kanyo. Jo motho ma ringregi ne iwito kuno, ne gin joma Jo-Yahudi ne neno kaka joma ok onego oyik, kata joma ok onego oyud chier. Omiyo Gehenna en ranyisi maber mar keth ma nyaka chieng’. Kata obedo ni Yesu biro kumo jo mangima gi jo motho, Jehova e Jang’ad Bura mogik. (Tich Joote 10:42) Jehova ok bi chiero jogo ma en owuon oneno ni gin jo maricho ma ok dwar lokore.
CHIER MAR DHI E POLO
21 Muma bende wuoyo e wi chier machielo ma en chier mar dhi dak e polo kaka chwech mar roho. Nitie ranyisi achiel kende mar chier machalo kamano ei Muma, en chier mar Yesu Kristo.
22 Ka Yesu ne osenegi kaka dhano, Jehova ok ne oyie mondo wuode mohere odong’ e liel. (Zaburi 16:10; Tich Joote 13:34, 35) Nyasaye ne ochiero Yesu kod del ma ok mar dhano. Jaote Paulo nyiso ni ne oyik Kristo ‘ka en gi ringruok mar pinyni, to ne ochiere gi ringruok mar polo.’ (1 Jo Korintho 15:44, 45, Bible in Luo 1976) Kuom adier, mani ne en hono maduong’. Yesu ne ngima kendo kaka chwech mar roho! (1 Jo Korintho 15:3-6) Yesu ema ne okwongo yudo chier mar poloni. (Johana 3:13) Kata kamano, ne ok odhi bedo ng’at mogik e yudo chier machalo kamano.
23 Nikech ne ong’eyo ni ne ochiegini dok e polo, Yesu ne onyiso jopuonjrene ni ne odhi loso negi “kar bet” kuno. (Johana 14:2) Yesu ne owacho ni jogo ma biro dhi e polo gin “kweth matin” mare. (Luka 12:32) Jokristo ma nobed e kweth matinno gin ji adi? Kaluwore kod Fweny 14:1, Johana ma jaote ne owacho niya: “Eka narango, kendo naneno Nyarombo [Yesu Kristo] mochung’ e got Sayun, to ne en gi ji gana piero apar achiel gi gana piero ang’wen gang’wen, ma nying Nyarombo gi nying Wuon mare ondiki e lela wang’gi.”
24 Jogi, ma gin Jokristo 144,000 moting’o joote mag Yesu, ichiero e ngima mar polo. Ibiro chierogi karang’o? Jaote Paulo ne ondiko ni mano notimre e kinde ma Kristo bedo e loch. (1 Jo Korintho 15:23) Mana kaka ibiro puonjori e Sula mar 9, wadak e kindeno. Kuom mano, jo matin kuom ji 144,000 ma podi odong’ e kindewa, ichiero mapiyo nono e ngima mar polo bang’ tho. (1 Jo Korintho 15:51-55) Kata kamano, oganda maduong’ mar dhano nigi geno mar yudo chier mondo gidag e Paradis e piny.
25 Ee, Jehova biro loyonwa tho, jasigu ma ok nobedie kendo nyaka chieng’! (Isaiah 25:8) Kata kamano, inyalo penjori ni: ‘Jogo ma ichiero ma dhi e polo, biro timo ang’o kuno?’ Ginibed jokanyo mag Pinyruoth maber ahinya e polo. Wabiro puonjore mathoth e wi sirkandno e sula maluwo mae.
GIMA MUMA PUONJO
- Sigendini mag Muma mawuoyo kuom chier miyowa geno madier.—Johana 11:39-44.
- Jehova dwaro ahinya chiero jo motho.—Ayub 14:13-15.
- Ji duto manie liel ibiro chiero.—Johana 5:28, 29.
* Sigendini moko yudore e 1 Ruodhi 17:17-24; 2 Ruodhi 4:32-37; 13:20, 21; Mathayo 28:5-7; Luka 7:11-17; 8:40-56; Tich Joote 9:36-42; kod 20:7-12.
# Mondo iyud weche mang’eny e wi Chieng’ Bura, koda kaka ibiro time, ne Apendiks.
Penjo mag Puonjruok
1-3. Jasigu ma lawowa en ang’o, to ng’eyo gima Muma puonjo kuom wachni biro konyowa nade?
4. (a) Gima Yesu notimo kane osiepne otho, konyowa nade ng’eyo kaka Jehova neno tho? (b) Osiepe Yesu makende ne gin ng’a gini?
5, 6. (a) Ang’o ma Yesu ne otimo e liel kane en kaachiel gi wede koda osiepe ma ne ywago tho Lazaro? (b) Lit ma Yesu ne owinjo en gima jiwowa e yo mane?
7, 8. Ang’o momiyo ji ne nyalo neno ni ne ong’e geno bang’ tho mar Lazaro, kata kamano, ang’o ma Yesu ne otimo?
9, 10. (a) Yesu ne onyiso nade ka ma ne oyudoe teko mar chiero Lazaro? (b) Somo weche mondiki ei Muma e wi chier ma ne otimore konyowa nade?
11. Wach chier Lazaro konyowa nade e jiwo adiera mondiki e Eklesiastes 9:5?
12. Wanyalo bedo gi adiera nade ni chier mar Lazaro en gima ne otimore adier?
13. Ang’o manyalo miyo wayie ni adier Jehova nyalo chiero jo motho?
14, 15. Kaluwore kod gima Ayub ne owacho, Jehova neno nade chiero jo motho?
16. Jo motho ibiro chiero mondo odag e piny ka gik moko chalo nade?
17. Jo mage ma ibiro chiero?
18. “Jo makare” ma ibiro chiero gin kaka jo mage, to geno mar chier nyalo konyi nade e ngimani iwuon?
19. “Jo ma ok kare” gin jo mage, to Jehova biro miyogi thuolo mane?
20. Gehenna en ang’o, to jo mage ma dhi kuno?
21, 22. (a) Nitie chier mane machielo kendo? (b) Ng’ano ma ne okwongo chier e ngima mar roho?
23, 24. “Kweth matin” mar Yesu oting’o jo mage, to gin ji adi?
25. Ang’o ma wabiro puonjore e sula maluwo mae?


c: text/html

text:
APENDIKS
Be ne Onyuol Yesu e Dwe mar Desemba?
MUMA ok nyiswa tarik ma ne onyuolie Yesu. Kata kamano, Muma oting’o weche ma konyowa ng’eyo ratiro gimomiyo nyuol mar Yesu ne ok otimore e dwe mar Desemba.
Par ane kit yamo e kinde mag Desemba e dala mar Bethlehem, ka ma ne onyuolie Yesu. Dwe mar Jo-Yahudi miluongo ni Chislev (Novemba/Desemba), ne en dwe ma piny ne ng’ich, kendo ne en kinde koth ahinya. Dwe maluwo mano ne en Tebeth (Desemba/Januar). Mani ne en kinde ma piny ne ng’ichie ahinya maloyo kinde mamoko mag higa, kendo pe ne ja bedoe. We wane gima Muma wachonwa e wi chal mar kit yamo e alwora mar Bethlehem.
Ezra ma en achiel kuom jondik Muma, nyisowa ni kuom adier, Chislev ne en dwe ma ne ong’ere ahinya kaka dwe ma piny ne ng’ichie moloyo, kendo ma koth ne ng’enyie. Bang’ wacho ni, oganda ne ochokore kanyakla e Jerusalem “dwe mar ochiko, [Chislev] ndalo dwe piero ariyo,” Ezra wacho ni ne “gikirini…nikech koth ma nochwe maduong’.” Ka giwuoyo e wi kit yamo e ndalo kaka mago mag higa, joma ne ochokorego ne owacho gin giwegi kama: “En ndalo ma koth ng’enyie, ma ok wanyal chungo oko.” (Ezra 10:9, 13; Yeremia 36:22) Kare mano e momiyo jokwath modak e alwora mar Bethlehem, ne ok bed oko kod jambgi gotieno e kinde mag Desemba!
E seche ma ne onyuol Yesu, jokwath kod jambgi ne ni oko gotieno
Kata kamano, Muma wacho ni jokwath ne ni oko ka girito jambgi e otieno ma ne onyuolie Yesu. Kuom adier, Luka ma jandik Muma wacho ni seche ma ne onyuol Yesu, jokwath ne “nindo oko, ka gigoyo arita e kuedhgi gotieno” e but Bethlehem. (Luka 2:8-12) Ne ni jokwath ne nindo oko, to ok ni ne gibayo abaya oko godiechieng’. Ne gin kod jambgi oko kuno gotieno. Be nindogi oko kaka onyis kae, en gima winjore gi ng’ich kod koth ma bedoe Bethlehem e kinde mag Desemba? Ooyo, ngang’. Kuom mano, gik ma ne otimore e kinde ma nonyuolie Yesu, nyiso ratiro ni ne ok onyuole Desemba.*
Wach Nyasaye nyisowa adimba tarik ma Yesu ne othoe. Kata kamano, omiyowa weche matin kuom kinde ma ne onyuoleye. Mani paronwa weche Ruoth Solomon mawacho ni: “Nying’ maber oloyo gi ber mo miwirruokgo ma nengone tek; kendo chieng’ tho ng’ato oloyo gi ber chieng’ nyuolne.” (Eklesiastes 7:1) Kuom mano, ok en gima kawowa gi wuoro ni Muma miyowa weche mang’eny e wi gik ma Yesu notimo kaachiel gi thone, to weche matin kende e wi nyuol mare.
* Mondo iyud weche mamoko, ne ite mag 176-179 mar Reasoning From the Scriptures, ma ogo gi Joneno mag Jehova.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
DUL ME ACEL
Lok Ada i Kom Lubanga Tye Ningo?
Lubanga tika ada tamo piri?
Lubanga mono tye nining? En tye ki nyinge?
Twere mono me nyikke cok ki Lubanga?
IN TIKA dong ineno kit ma lutino gipenyo kwede ki peny? Polgi gicako peny ma nongo pud gupwonyo lok apwonya. Gibedo ka neni ma nongo wang-gi oyabe malac me kuro lagam. Gipenyo lapeny mogo calo: Pingo polo tye ma bullu? Lakalatwe mono kiyubogi ki gin ango? Anga ma opwonyo winyi ma oweko gikok ma winyone mit? Iromo temme ki tekki me gamo peny magi ducu, ento pol kare pe yot. Kadi imi lagam maber ningo, en lagammi-ni dok romo tugo lapeny mukene: Pingo?
2 Pe lutino keken aye gipenyo peny. Wan bene pud wamedde ki penyo peny kadi dong wadoko dongo. Wapenyo peny ka wamito cito i kabedo mo ma pe wangeyo, ka wamito gwoke ki jami ma kelo awano i komwa, nyo ka wamito penyo gin mo ma pe wangeyo. Ento dano mapol pe gimaro penyo peny, tutwalle lapeny mogo ma pigi tego-ne. Pe bene giyelle pi nongo lagam ma pigi tego.
3 Tam kong i kom lapeny ma tye i pok nge buk man, ki lapeny ma gitye i acakki lok mukwongo me buk man, nyo ma gitye i paragraf mukwongo i dul man. Magi aye gubedo lapeny mogo ma pigi tego ma itwero penyogi. Ento dano mapol pe giyelle me nongo lagam me peny magi. Pingo? Baibul mono tye ki lagamme? Jo mukene gitamo ni lagam me lapeny magi tego ma pe gitwero niange. Jo mukene gitamo ni penyo peny lano dano dok kelo lewic. Jo mukene giwaco ni peny ma kit meno ber aweka ki lutela dini ki lupwonye aye. Ento in kono?
4 Ento twero bedo ni in itye ki miti me nongo lagam ma pigi tego ma mako kwo-ni. Kicel kicel in bene nyo ipenye kekeni ni: ‘Tyen lok me kwo mono tye? Kwo mono dong ducu kite ene? Lubanga mono tye nining nyo obedo nining?’ Ber me penyo kodi peny ma kit magi, dok pire tek ni omyero pe iwek yenyo lagam man nio wang ma inongo lagam ma gene dok me yengo. Lapwony ma oywek Yecu Kricito owaco ni: “Wulegi, ci gibimiyo botwu; wuyeny ci wubinongo; wudwong doggola ci gibiyabo botwu.”—Matayo 7:7.
5 Ka ce ‘iyenyo’ lagam me lapeny ma pigi tego magi, ci bikelo adwogi mabeco. (Carolok 2:1-5) Kadi bed ni jo mukene gimini lagam mapat pat, ento lagam me lapeny magi gire tye i Baibul dok in bene itwero nongogi. Niang i lagam magi pe tek. Ber-re aye ni gikelo gen ki yomcwiny. Dok gitwero konyi me bedo ki yengo i kom kare-ni. Dong me cakone, kong wanenu lapeny ma ocungo wi dano mapol.
LUBANGA MONO CWINYE COL MA PE PARO PI DANO?
6 Dano mapol gitamo ni lagam me lapeny man tye ni pe paro. Pien giwaco ni, ‘Ka Lubanga onongo ada paro pi ngati mo, kono onongo lobo-ni pe tye maber?’ Ka ineno piny, inongo ni lobo-ni opong ki lweny, adegadega, ki pekki mapol. Wan ki acel acel bene watwo, wadeno can, warwenyo danowa me amara i to. Man omiyo jo mapol gipenyo ni, ‘Ka ada Lubanga paro piwa ki pi pekkiwa, kono en pe ojuko timme pa jami magi woko?’
7 Gin ma dong rac loyo aye ni lupwonye dini kare mukene giweko dano mapol tamo ni cwiny Lubanga col. I yo ango? Pien ka peko opoto, giwacci meno obedo mitti pa Lubanga. Pi meno, lupwonye ma kit magi gikok i kom Lubanga pi jami ducu maraco ma timme. Meno mono obedo lok ada i kom Lubanga? Baibul kono pwonyo ningo? Yakobo 1:13 gamo ni: ‘Ka ngat mo tye i atematema mo, en pe myero owacci, Lubanga aye tye ka temme, pien Lubanga pe kitemo ki tiyo gin marac, en bene pe temo ngat mo.’ Pi meno Lubanga aye pe kelo jami maraco ma waneno i lobo-ni. (Yubu 34:10-12) Dong en pud oweko ni jami maraco kong obed ka timme. Ento apokapoka madit tye i kin weko ni gin moni otimme ki kelone.
8 Me lapor, tam kong i kom lanyodo mo maryek gin ki wode mo ma dong dit ento pud bedo paco. Ka wode-ni odoko lajemo ci oa woko ki gang pire kene dok wonne bene pe ojuke. Ocako kwo kwo marac ci opoto i peko. Nongo wonne aye okelo peko i kom wode-ni? Pe. (Luka 15:11-13) I yo acel-li bene, Lubanga pe ojuko dano me lubo yo ma cwinygi oyero, pi meno en aye pe kelo pekki ma bino macalo adwogi me lubo yo marac. Dong pe tye atir me kok i kom Lubanga pi peko mo keken ma dano tye iye.
9 Lubanga tye ki tyen lok matir ma oweko en oye ni dano gulub yo marac. Macalo Lacwecwa maryek dok tek, pe mitte ni en dok myero otitiwa tyen lok meno. Ento pi marre omiyo en otito. Ibipwonyo lok mapol i kom kop man i Dul me 11. Ento nge maber ni Lubanga aye pe kelo peko ma poto i komwa. Meka ka meno, en dok miyo botwa gen me larre aye!—Icaya 33:2.
10 Medo i kom meno, Lubanga gire leng. (Icaya 6:3) Man tyen lokke ni en pe tye ki kit cilo mo. Peke ki gin mo marac kadi matidi mo. Pi meno watwero keto genwa ducu i kome. Pe watwero bedo ki kodi gen ma kit meno i kom dano ma kare mukene pe gigene-ni. Kadiwa dano ma genne adada ma tye i loc pol kare pe twero yubo jami maraco ma bal kelo. Ento Lubanga tye ki teko ducu. En aye twero dok biyubo jami maraco ducu ma obedo ka timme i kom dano. I nino ma Lubanga bicako ticce, en bityeko te tim maraco woko ducu matwal!—Jabuli 37:9-11.
LUBANGA MONO WINYO NINING PI JAMI MARACO MA TIMME I KOMWA?
11 Ento i kare-ni, Lubanga mono winyo nining i kom jami ma tye ka timme i lobo-ni nyo i kwoni? Mukwongo, Baibul pwonyo ni Lubanga obedo ngat ma “maro ngolo kop atir.” (Jabuli 37:28) Pi meno en paro mada me neno jami ma atir ki ma pe atir ma timme ducu. Cwinye dagi jami mo keken ma pe tye atir. Baibul tito ni cwiny Lubanga ‘ocwer matek’ i kare ma bal opongo lobo i kare ma okato angec. (Acakki 6:5, 6) Lubanga pe olokke. (Malaki 3:6) En pud cwinye dag jami maraco ma tye ka timme i lobo-ni ducu. Dok cwiny Lubanga dag neno ka dano deno can. Baibul waco ni ‘En tamo piri.’—1 Petero 5:7.
12 Watwero ngeyone nining ni cwiny Lubanga dag neno ka dano deno can? Lanyut mukene dok en. Baibul pwonyo ni kicweyo dano i cal pa Lubanga. (Acakki 1:26) Pi meno watye ki kit maber pien Lubanga kite ber. Me laporre, ka ineno can ma dano deno-ni, pe cwero cwinyi? Ka cwinyi cwer pi kodi tim maraco magi, ci omyero inge ni Lubanga dong winyo malit loyo.
13 Gin acel maber ma dano tye kwede aye mar. Meno bene nyuto kit pa Lubanga. Baibul pwonyo ni “Lubanga aye mar.” (1 Jon 4:8) Wanyuto mar pien Lubanga nyuto mar. Mar mono onongo twero teri me juko peko ki tim maraco ma tye i lobo-ni? Ka onongo itye ki teko me jukone, onongo kono ijuko? Ngene kene! Bed ki gen ni Lubanga bijuko pekki ki tim maraco ducu. Cikke ma kiloko pire i acakki wi lok me buk man pe obedo lek mamwa nyo gen mo ma kore peke. Cikke pa Lubanga bicobbe labongo akalakala mo! Wek i ket niye i kom jami ma en ociko pigi, omyero kong inge jami mapol i kom Lubanga ma ocweyo jami ducu.
LUBANGA MITO NI INGE NGAT MA EN EBEDO
14 Ka imito ni ngat mo onge in, ci itimo gin ango? Pe kong itito nyingi bote? Lubanga kono tye ki nyinge? Dini mapol waco ni nyinge obedo “Lubanga” nyo “Rwot,” ento meno pe gubedo nyinge kikome. Gubedo nying me dog tic, kit macalo “kabaka” ki “preciden” gubedo nying me dog tic. Baibul pwonyo ni Lubanga tye ki nying me dog tic mapol. Calo “Lubanga,” ki ‘Rwot-gu.’ Ento, Baibul bene pwonyo ni nying Lubanga kilwongo ni Jehovah. Jabuli 83:18 waco ni: ‘Wek gunge ni, in keni ma nyingi Jehovah, in aye Ngat Mamalo Twal ma loyo wi lobo-ni ducu.’ Ento ka Baibul-li pe tye ki nying man, ber kong inen jami ma kiloko i Lamed ngec i agikki me buk man. Ada, nying Lubanga tye i buk adola macon me Baibul. Pi meno Jehovah mito ni inge nyinge dok i ti kwede. En tiyo ki Baibul me nyuto nga ma en ebedo.
15 Nying man ma Lubanga en aye ocako-ni, opong ki tyen lok mapol. Nying man ni Jehovah-ni tyene tye ni Lubanga twero cobo cikke ma en ociko ducu, kacel ki yub mo keken ma tye i tamme.* Nying Lubanga dok pat ma pe pore ki nying mo keken. Nying meno tye pi en keken. Jehovah pat mada. En dok pat nining?
16 Dong waneno ni Jabuli 83:18 oloko i kom Jehovah ni: ‘In keni aye Ngat Mamalo Twal.’ Pi meno, Jehovah kene aye bene kilwongo ni “Won Twer Ducu.” Niyabo 15:3 waco ni: ‘Ticci ducu ma itiyo bedo me aura, dok gidito, ai Rwot Lubanga Won Twer Ducu! Kitti ducu tye atir dok me ada, in Kabaka me labed naka!’ Nying me dog tic ni “Won Twer Ducu” pwonyowa ni, Jehovah obedo ngat matek loyo ducu. Tekone pe pore; tye lamal tutwal. Dok nying me dog tic ni “Kabaka me labed naka” ni, poyo wiwa ni Jehovah bene pat i yo mukene. En keken aye ocako bedo tye wacon. Jabuli 90:2 waco ni: “In Lubanga ma bedo nakanaka [nyo matwal].” Kop man miyo wabedo ki twon ur madit tutwal, pe kumeno?
17 Jehovah bene pat pien en kene aye Lacwec. Niyabo 4:11, kwane ni: ‘In imyero Jehovah me nongo deyo ki woro ki teko, pien in aye Lubangawa ma yam iketo jami ducu, dok bene pi mitti-ni omiyo gubedo tye, meno aye gin mumiyo yam giketogi.’ Tam kong i kom Jami ducu ma in iromo tamo pigi—cakke ki i cwec ma gubedo cwiny ma pe nen ma gitye i polo me o wa i kom lakalatwe ma inongo ni gupong i dan polo i dye wor nio kwede i kom yadi ma dongo ma nyako nyig-gi wa ki rec ma kwang i nam ki kulu-gu, ducu gitye pien Jehovah aye Lacwec!
IN MONO ITWERO NYIKKE COK KI JEHOVAH?
18 Kwano lok i kom kit Jehovah me aura weko jo mukene gibedo ki lworo. Gilworo ni Lubanga tye dit tutwal, ma pe gitwero bedo cok kwede, dok ni pigi pe twero bedo tek bote. Ento tam ma kit man tika tye ada? Baibul dok pwonyo gin mapat ki tam meno. Loko i kom Jehovah ni: “Pien en pe tye cen ka mabor ki bot ngat acel acel i kinwa.” (Tic pa Lukwena 17:27) Baibul bene cuko cwinywa ni: “Wunyik cok bot Lubanga, ci en bene binyiko cok botwu.”—Yakobo 4:8.
19 In itwero nyikke cok ki Lubanga nining? Mukwongo, medde anyim ki timo gin ma itye ka timone kombeddi-ni—pwonyo lok i kom Lubanga. Yecu owaco ni: “Man en kwo ma pe tum, ni ginge in Lubanga acel me ada, ki Yecu Kricito ma yam ioro.” (Jon 17:3) Ada, Baibul pwonyo ni pwonyo lok i kom Jehovah ki Yecu, terowa i “kwo ma pe tum”! Kit ma dong watyeko nenone, “Lubanga aye mar.” (1 Jon 4:16) Jehovah bene tye ki kitte mukene mabeco. Me laporre, Baibul waco ni Jehovah obedo “Lubanga ma lakica dok maro dano, kiniga pe make oyot, marre ma pe lokke dwong, en lagen mada.” (Nia 34:6) En ‘ber dok weko bal pa dano.’ (Jabuli 86:5) Lubanga diyo cwinye. (2 Petero 3:9 ) En lagen. (Niyabo 15:4) Ka imedde anyim ki kwano Baibul, ci ibineno kit ma Jehovah onyuto kwede kit mabeco magi ki mukene mapol.
20 Adada, pe itwero neno Lubanga pien en obedo cwiny ma pe nen. (Jon 1:18; 4:24; 1 Temceo 1:17) Ka ibedo ka kwano lok i kome ki i Baibul, ci ibingeyo en maber. Kit ma laco Jabuli owaco kwede ni, in itwero “neno ber pa Jehovah.” (Jabuli 27:4, NW; Jo Roma 1:20) Ka imedde ki keto cwinyi i pwonyo lok i kom Jehovah, ci ibinongo niango matut i kome, dok biweko iwinyo ni itye cok kwede dok mari i kome bimedde.
21 Mot mot ibicako niang gin mumiyo Baibul pwonyowa ni omyero water Jehovah macalo Wonwa. (Matayo 6:9) Pe ni kwowa keken aye a ki bote, ento en bene mito ni wabed ki kwo maber—kit macalo wego ma maro lutinone tamo ni omyero etim jami mabeco pigi. (Jabuli 36:9) Baibul bene pwonyo ni dano twero bedo larem Jehovah. (Yakobo 2:23) Tam kong ni in itwero bedo larem Lacwe polo ki lobo kulu!
22 Ka imedde ki pwonyo jami ma tye i Baibul, jo mukene guromo cuko cwinyi me juko kwani woko pe ni pien-ni gitye ki cwiny marac. Gitwero bedo ki tam ni in ibiloko niyeni woko. Ento pe iwek ngat mo ojukki me mako larem mo ma pud dong ber loyo.
23 Ada gire, jami mukene bibedo tye ma nongo pe iniang iye. Ento mwolo mitte wek ipeny kony ma mitte, ento pe iling alinga pi lworo lewic. Yecu owaco ni mito wabed mwol calo lutino matino. (Matayo 18:2-4) Kit ma wangeyo kwede lutino, gin penyo peny mapol. Lubanga mito ni inongo lagam. Baibul opwoyo jo mogo ma gubedo ki mitti me nongo pwony i kom Lubanga. Gin gubedo ka ngiyo Ginacoya nino ducu me moko ka jami ma gibedo ka pwonyone-ni tye ada.—Tic pa Lukwena 17:11.
24 Yo maber me pwonyo lok i kom Jehovah aye obedo ngiyo i Baibul. Baibul dok pat ki bukke mukene-ni. I yo ango? Dul me pwony ma lubo man bilok iye.
GIN MA BAIBUL PWONYO
- Lubanga paro piri.—1 Petero 5:7.
- Nying Lubanga kilwongo ni Jehovah. —Jabuli 83:18.
- Jehovah lwongi me nyiko cok bote. —Yakobo 4:8.
- Jehovah lamar, lakica, dok lagen.—Nia 34:6; 1 Jon 4:8, 16.
* Nen ngec mapol ma nyuto tyen lok me nying Lubanga ki kit ma myero kilwong kwede nying man i Lamed ngec.
Peny me Kwan
1, 2. Pingo dano penyo peny pol kare?
3. Pingo dano mapol pe giyelle me yenyo lagam i kom peny mogo ma pigi tego?
4, 5. Peny ango ma pigi tego ma watwero penyogi i kwo, dok pingo omyero wayeny lagamme?
6. Pingo jo mapol gitamo ni Lubanga pe paro pi can ma dano tye ka denone-ni?
7. (a) I yo ango ma lupwonye dini giweko dano mapol tamo ni cwiny Lubanga col? (b) Baibul kono pwonyo ningo i kom atematema ma watye ka limone-ni?
8, 9. (a) Lapor ango ma itwero tic kwede me nyuto apokapoka ma tye i kin ye ni gin marac obed tye ki kelone? (b) Pingo pe bedo ber ki wan me kok i kom Lubanga pi ye ni dano gulub yo marac?
10. Pingo wabedo ki gen ni Lubanga biyubo jami maraco ma bal okelo ducu?
11. (a) Lubanga winyo nining pi jami ma pe tye atir? (b) Lubanga winyo nining pi can ma in itye ka denone?
12, 13. (a) Pingo wan watye ki kit mabeco calo mar, dok mar romo miyo watimo ngo ka onongo watye ki teko? (b) Ngo ma weko itwero bedo ki gen ni Lubanga bitimo gin mo i kom pekki ma tye i lobo?
14. Nying Lubanga nga, dok pingo omyero wati kwede?
15. Nying ni Jehovah-ni tyen lokke ngo?
16, 17. Ngo ma watwero pwonyone ki i kom nying dog tic pa Jehovah magi: (a) “Won Twer Ducu”? (b) “Kabaka me labed naka”? (c) “Lacwec”?
18. Pingo jo mukene gitamo ni pe gitwero bedo macok ki Lubanga, ento Baibul kono pwonyo gin ango?
19. (a) Yo ango ma watwero cako nyike kwede cok bot Lubanga, dok man kelo adwogi mabeco ango? (b) Kit Lubanga mene ma dong inongo yomo cwinyi loyo?
20-22. (a) Kit ma dong tye ni pe watwero neno Lubanga-ni, mono gengowa me nyiko cok bote? Tit pingo. (b) Jo mogo ma nongo pe gitye ki cwiny marac guromo juki pe me timo ngo, ento ngo ma in myero itim?
23, 24. (a) Pingo omyero imedde ki penyo peny i kom gin ma itye ka pwonyone? (b) Wi lok ango ma wabineno-ne i dul me pwony ma lubo man?


text:
LAMED NGEC
Anga ma Obedo Mikael Lamalaika Madit?
PE KILOKO tyen mapol i kom cwec ma obedo cwiny ma kilwongo ni Mikael-li i Baibul. Ento ka kitye ka lok i kome, nongo en tye ka timo tic mo. I buk pa Daniel, Mikael onongo tye ka lweny ki lumalaika maraco; ki i waraga pa Juda, en onongo tye ka lweny ki Catan; ka dong i Niyabo, en obedo ka lwenyo i kom Larac ki lumalaikane. Pi cwako loc pa Jehovah ki lweny i kom lumone pa Lubanga, Mikael kwo i yo ma pore ki tyen lok me nyinge ma gonye ni—“Anga ma Cal ki Lubanga?” Ento Mikael mono obedo anga?
Kare mukene, jo mogo gingeyogi ki nying ma kato acel. Me lapore, Yakobo ma obedo lawi ot bene onongo kilwonge ni Icrael, ki lakwena Petero bene onongo ngene ki nying ni Cimon. (Acakki 49:1, 2; Matayo 10:2) Kit meno bene, Baibul nyuto ni Mikael obedo nying mukene ma kilwongo kwede Yecu Kricito, i kare ma en onongo peya okwo i lobo ki dok i nge dokke i polo. Wek kong wanenu tyen lok me Ginacoya ma kelowa i moko tam man.
Lamalaika madit. Lok pa Lubanga lwongo Mikael ni “lamalaika madit.” (Juda 9) Man te lokke ni “lawi lumalaika.” Niang maber ni kilwongo Mikael ni lamalaika madit. Man nyuto ni lamalaika ma kit man tye en acel-li keken. Ki lok ada, kitiyo ki lok man ni “lamalaika madit” i kom ngat acel keken i Baibul, ento pe calo jo mapol ni “lumalaika madito.” Medo i kom meno, kikubo Yecu ki tic pa lamalaika madit. 1 Jo Tecalonika 4:16 oloko i kom Rwot Yecu Kricito ma dong kicero woko ni: “Rwot kikome bilor piny kun a ki i polo ki lwongo me twer, ma dwan lamalaika maditte biwinnye.” Dong kitito kany ni dwan Yecu obedo dwan lamalaika madit. Pi meno ginacoya man nyuto ni Yecu kikome en aye obedo Mikael lamalaika madit.
Ladit wi Mony. Baibul waco ni ‘Mikael kacel ki lumalaikane gulwenyo i kom min kulu madit-ti…ki lumalaikane.’ (Niyabo 12:7) Man nyuto ni Mikael obedo Ladit wi mony pa lumalaika ma lugen. Niyabo bene oloko i kom Yecu macalo Ladit wi mony pa lumalaika ma lugen. (Niyabo 19:14-16) Dok lakwena Paulo olwongo atir ni, “Rwot Yecu,” NW, ki “Lumalaikane matek.” (2 Jo Tecalonika 1:7; Matayo 16:27; 24:31; 1 Petero 3:22) Pi meno Baibul loko i kom Mikael ki “lumalaikane” ki Yecu ki “lumalaikane.” (Matayo 13:41) Kit ma Lok pa Lubanga pe nyuto ni tye dul mony aryo pa lumalaika ma lugen i polo—nyo ni acel Mikael aye telo wigi ki acel Yecu aye telo wigi, miyo nen dong kene ni Mikael aye Yecu Kricito ma nongo tye ka timo ticce ki i polo.*
* Ngec mukene ma nyuto ni nying me Mikael-li obedo nying Wod pa Lubanga nonge i buk me Insight on the Scriptures Volume 2, pot karatac 393-4, ma Lucaden pa Jehovah aye gucoyo.


text:
Reunion.com > Susan Mullane - Norman Murchison > Brian Mumaw - M'boo Mumba
Classmates from Brian Mumaw to M'boo Mumba
Brian Mumaw Bruce Mumaw Bryon Mumaw Byron Mumaw Caitlin Mumaw Caleb Mumaw Carl Mumaw Carol Mumaw Carole Mumaw Carolyn Mumaw Casey Mumaw Catherine Mumaw Cathy Mumaw Chad Mumaw Charles Mumaw Cheryl Mumaw Chris Mumaw Christina Mumaw Christine Mumaw Christopher Mumaw Christy Mumaw Clark Mumaw Clayton Mumaw Cody Mumaw Colin Mumaw Colleen Mumaw Courtney Mumaw Craig Mumaw Cullen Mumaw Curtis Mumaw Dan Mumaw Dana Mumaw Daniel Mumaw Daryl Mumaw David Mumaw Dawn Mumaw Debbie Mumaw Debi Mumaw Deborah Mumaw Debra Mumaw Dennis Mumaw Diana Mumaw Dianna Mumaw Dianne Mumaw Djemal Mumaw Donald Mumaw Donna Mumaw Doris Mumaw Dorothy Mumaw Douglas Mumaw Elizabeth Mumaw Ellie Mumaw Eric Mumaw Erica Mumaw Flisha Mumaw Fran Mumaw Frances Mumaw Gary Mumaw Gene Mumaw George Mumaw Gerald Mumaw Gina Mumaw Gloria Mumaw Grace Mumaw Gregory Mumaw Harold Mumaw Heather Mumaw Helen Mumaw Herschel Mumaw Hughlett Mumaw Jack Mumaw Jacke Mumaw Jackie Mumaw Jacque Mumaw James Mumaw Jamie Mumaw Janet Mumaw Jason Mumaw Jayson Mumaw Jean Mumaw Jeffery Mumaw Jeffrey Mumaw Jennifer Mumaw Jerry Mumaw Jesse Mumaw Jessica Mumaw Jill Mumaw Joan Mumaw Joann Mumaw Joanne Mumaw Jodi Mumaw Joel Mumaw John Mumaw Jonathan Mumaw Jordan Mumaw Joseph Mumaw Josh Mumaw Joshua Mumaw Joyce Mumaw Judy Mumaw Julie Mumaw Justine Mumaw Karen Mumaw Katherine Mumaw Kathleen Mumaw Kathryn Mumaw Kathy Mumaw Katrina Mumaw Kay Mumaw Keith Mumaw Kelly Mumaw Ken Mumaw Kenneth Mumaw Kevin Mumaw Kiley Mumaw Kim Mumaw Kimberly Mumaw Kourtney Mumaw Kristen Mumaw Kyle Mumaw Lacie Mumaw Lance Mumaw Larry Mumaw Laura Mumaw Laurie Mumaw Leeann Mumaw Leland Mumaw Leon Mumaw Leonard Mumaw Leslie Mumaw Lillie Mumaw Linda Mumaw Lindsay Mumaw Lisa Mumaw Luther Mumaw Lynn Mumaw Margaret Mumaw Marguerite Mumaw Marie Mumaw Marilyn Mumaw Marjorie Mumaw Mark Mumaw Marlene Mumaw Martha Mumaw Mary Mumaw Matthew Mumaw Megan Mumaw Melinda Mumaw Melissa Mumaw Michael Mumaw Michele Mumaw Michelle Mumaw Mindy Mumaw Miranda Mumaw Miriam Mumaw Misty Mumaw Monica Mumaw Nancee Mumaw Nancy Mumaw Nick Mumaw Noah Mumaw Noreen Mumaw Norma Mumaw Orma Mumaw Pamela Mumaw Patricia Mumaw Patrick Mumaw Paul Mumaw Paulyne Mumaw Peggy Mumaw Phil Mumaw Phillip Mumaw Phyllis Mumaw Rachael Mumaw Randall Mumaw Ray Mumaw Raymond Mumaw Rebecca Mumaw Renee Mumaw Rhonda Mumaw Richard Mumaw Rita Mumaw Robert Mumaw Robin Mumaw Ron Mumaw Ronald Mumaw Roy Mumaw Russ Mumaw Ruth Mumaw Ruthann Mumaw Ryan Mumaw Sabrina Mumaw Sam Mumaw Samuel Mumaw Sandra Mumaw Sarah Mumaw Scott Mumaw Sean Mumaw Shane Mumaw Shannon Mumaw Sharon Mumaw Sherrie Mumaw Sheryl Mumaw Shirley Mumaw Sondra Mumaw Staci Mumaw Stacy Mumaw Stephanie Mumaw Stephen Mumaw Steve Mumaw Steven Mumaw Sue Mumaw Susan Mumaw Tabetha Mumaw Tammy Mumaw Tara Mumaw Tasha Mumaw Ted Mumaw Terry Mumaw Theresa Mumaw Thomas Mumaw Tim Mumaw Timothy Mumaw Tina Mumaw Tom Mumaw Tonia Mumaw Tracy Mumaw Tricia Mumaw Vicki Mumaw Virginia Mumaw Wanda Mumaw Wendy Mumaw William Mumaw Brainwave Mumba Chaziya Mumba Chongo Mumba Chris Mumba Dariot Mumba David Mumba Edwin Mumba Esnare Mumba Immanuel Mumba Jennifer Mumba Kaacha Mumba Kabwe Mumba Kantu Mumba Kato Mumba Kay Mumba Lombe Mumba M'boo Mumba


text:
DUL ME APAR WIYE ABORO
Batija ki Dok Wat i Kin In ki Lubanga
Batija pa Lukricitayo kitimo nining?
Yo ango ma omyero ikwany me wek ibed ma iporre pi batija?
Ngat moni twero dyere bot Lubanga nining?
Tyen lok ango ma pire tek ma weko dano nongo batija?
LADIT mo me ot kot me Etiopia openyo ni: “Nen pii dong ene! Gin ango ma genga limo batija?” Lakricitayo ma nyinge Pilipo onyuto bote ni Yecu aye obedo Meciya ma giciko pire-ni. Laco me Etiopia-ni otiyo gin ma mitte pien gin ma en okwano ki i Ginacoya-ni ogudo cwinye. En onyuto ni emito nongo batija!—Tic pa Lukwena 8:26-36.
2 Ka onongo dong ikwano dul mogo mukwongo me buk man maber ki ngat mo acel i kin Lucaden pa Jehovah, ci weko itwero penyo ni, ‘Gin ango ma gengo an ki nongo batija?’ Kombeddi dong ityeko kwano lok i kom kwo ma pe tum ma Baibul ociko pire i Paradic. (Luka 23:43; Niyabo 21:3, 4) Dok ikwano bene lok kom kit ma jo muto gitye kwede ki dok lok me gen me nicer. (Latitlok 9:5; Jon 5:28, 29) Gwok nyo dong itye ka ribbe ki Lucaden pa Jehovah i cokkegi dok ineno ki wangi kit ma gilubo kwede dini me ada. (Jon 13:35) Ma dong pire tek loyo aye ni, gwok nyo dong icako dongo wat i kin in ki Lubanga Jehovah.
3 In itwero nyutone nining ni imito tic pi Lubanga? Yecu owaco ki jo ma lubbe ni: ‘Dong wuciti wucilok jo me rok ducu gudok jo ma luba, kun wubatijagi.’ (Matayo 28:19) Yecu kikome onyuto lanen maber ki nongo batija i pii. En pe oweko kikiro pii akira nyo kionyo aonya i wiye. (Matayo 3:16) Nyig lok ni “batija” ni oa ki i leb Grik ma gonye ni “lutu.” Pi meno, batija pa Lukricitayo obedo lutu ngat moni i te pii.
4 Batija me pii obedo gin ma mitte pi jo ducu ma gimito moko wat ki Lubanga Jehovah. Batija nyuto mitini i dye lwak ni in imito tiyo tic pa Lubanga. Nyuto ni cwinyi yom me timo miti pa Jehovah. (Jabuli 40:7, 8) Ento, me bedo ngat ma oporre me nongo batija, omyero ikwany yo mogo ma pigi tego.
NGEC KI NIYE MITTE
5 In dong icako kwanyo yo me acel. Ki timo ngo? Ki nongo ngec i kom Lubanga Jehovah ki Yecu Kricito, gwok nyo i yo me kwano Baibul kore ki kore. (Jon 17:3) Ento pud tye jami mapol me angeya. Lukricitayo gimito “[niang] matut i gin ma en [Lubanga] mito.” (Jo Kolocai 1:9) Pi meno, bedo tye i cokke pa Lucaden pa Jehovah obedo gin me kony madit tutwal i yo man. Pire tek me bedo tye i cokke mapol ma kit meno. (Jo Ibru 10:24, 25) Bino i cokke kare ducu bikonyi me meddo ngecci i kom Lubanga.
6 Pe tye kono ni omyero inge jami ma i Baibul ki pete tere ka wek ibed ma iporre pi batija. Ladit me ot kot me Etiopia-ni onongo tye ki ngec mo, ento en onongo mito kony me niang but Ginacoya mogo. (Tic pa Lukwena 8:30, 31) Kit meno, in bene pud itye ki jami mapol ma omyero inge. Ki lok ada kwano lok i kom Lubanga pe gik. (Latitlok 3:11) Ento ma nongo peya kibatija in, mitte ni kong ibed ki ngec dok i ye i kom pwony ma pigi tego me Baibul. (Jo Ibru 5:12) Pwony ma kit meno kwako lok ada ma dok i kom jo muto ki gin ma miyo nying Lubanga ki Kerre pigi tego.
7 Ento bedo ki ngec keken kono pe romo, pien “labongo niye pe twerre me yomo cwiny [Lubanga].” (Jo Ibru 11:6) Baibul tittiwa ni i kare ma jo mogo ma onongo gibedo i boma macon me Korint guwinyo kwena ma Lukricitayo gutito, “guye bene, ci gibatijagi.” (Tic pa Lukwene 18:8) I yo acel-li, kwano Baibul myero owek ibed ki niye ni Baibul obedo Lok ma teko pa cwiny pa Lubanga aye omiyo kicoyo. Kwano Baibul omyero owek ibed ki niye i kom cikke pa Lubanga ki dok i kom teko me lar ma a ki i gityer pa Yecu.—Yocwa 23:14; Tic pa Lukwena 4:12; 2 Temceo 3:16, 17.
NYWAKO LOK ADA ME BAIBUL KI JO MUKENE
8 Ka niye dong ocako dongo i cwiny, ci ibinongo ni pe ber me ling alinga ki jami ma itye ka kwanone. (Jeremia 20:9) Cwinyi bicwali me tito lok i kom Lubanga ki yubbe bot jo mukene.—2 Jo Korint 4:13.
9 Iromo cako nywako lok ada me Baibul ki jo mukene kun iloko pire ki diro bot wadini, luremi, jirani-ni, ki lutic luwoti. Inge kare mo, ibimito ni idony i tic me pwony kacel ki Lucaden pa Jehovah. I kare meno, bed agonya me waco mitini-ni bot Lacaden ma tye ka pwonyi ki Baibul-li. Ka kinongo ni dong iporre me donyo i tic me pwony kacel ki Lucaden, ci kibiyubo ni in ki lapwonnyi-ni kong wurwatte ki luelda aryo me kacokke.
10 Man weko ibingeyo Lukricitayo ma gubedo luelda mogo maber, ma gikwayo romi pa Lubanga. (Tic pa Lukwena 20:28; 1 Petero 5:2, 3) Ka luelda magi guneno ni dong iniang dok itye ki niye i kom pwony ma pigi tego me Baibul, dok ni itye ka kwo i yo ma rwatte ki cik ma igi lac pa Lubanga, kun ada imito bedo ngat acel i kin Lucaden pa Jehovah, ci gibiye ni in dong itwero donyo i tic me pwony kacel ki Lucaden macalo latit kwena maber ma peya kibatija.
11 Kare mukene, oromo mitte ni omyero kong ilok yo me kwoni ka wek ibed ma iporre me cako nywako tic me pwony ki Lucaden. Man mitte ni ka tye kit tic mogo maraco ma onongo itimo i mwung, ci omyero iweki. Pi meno, ma nongo pud pe ipenyo pi bedo latit kwena ma peya kibatija, omyero kong inen ni iweko timo bal mogo maraco calo tim me tarwang, mero ki kongo, nyo tic ki yadi maraco calo taa, nyo jayigi.—1 Jo Korint 6:9, 10; Jo Galatia 5:19-21.
NGUT PI BAL KI DOK LOKKE
12 Tye yo mukene ma pire tek ma omyero ikwany ma nongo peya inongo batija. Lakwena Petero owaco ni: “Iyo, wungut, wudwog cen, wek balwu gijwa woko.” (Tic pa Lukwena 3:19) Ngut pi bal obedo koko ange pi gin marac ma nongo itimo. Ngut pi bal obedo gin ma rwatte tutwal ka ce onongo ngat moni obedo ka tero kwone i yo marac, ento pud mitte bene kadi bed ni en onongo otero kwone i yo maber. Pingo? Pien dano ducu gudoko lubal dok gimito kica pa Lubanga. (Jo Roma 3:23; 5:12) Ma peya icako kwano Baibul, onongo pe ingeyo miti pa Lubanga. Dong onongo iromo tero kwoni i yo ma rwatte ki mitine nining? Pi meno, ngut pi bal obedo gin ma pire tek.
13 Inge ngut pi bal lokke omyero obed tye. Omyero itim gin ma kato koko ange keken. Mitte ni ikwer yo me kwoni macon ca, ci imok tammi me cako timo jami ma tye atir cakke i kare-ni. Ngut pi bal ki lokke gubedo yo ma omyero ikwany ma nongo peya kibatija in.
DYERE PIRI KENI
14 Tye yo mukene ma pire tek ma omyero ikwany ma nongo peya kibatija in. Omyero idyere bot Lubanga Jehovah
15 Ka idyere bot Lubanga Jehovah i lega ki cwiny ducu, nongo icikke me miye woro ma iye pe opokke pi nakanaka. (Nwoyo Cik 6:15) Ento pingo omyero ngat moni otim kumeno? Me laporre, ka laco mo ocako nyuto miti i kom dako moni. Ka ce en bedo ka ngiyo ki neno kit dako-ni, ce en onongo ni kite ber, ci en cako marre. Mot mot en binongo ni omyero epeny ka ce etwero nyomone. Ki lok ada, nyom kelo tic mukene mapol. Ento mar aye miyo en kwanyo yo ma pire tek-ki.
16 In bene ka dong ingeyo dok imaro Jehovah, ci cwinyi bicwalli me tic bote ki cwinyi ducu nyo ijalo kareni pi worre. Ngat mo keken ma mito lubo kor Yecu Kricito, Wod pa Lubanga, myero “okwong kwerre kekene.” (Marako 8:34) Wakwerre kekenwa i yo ni pe waweko miti ki yubwa me gengowa woko ki woro Lubanga. Timo miti pa Lubanga Jehovah omyero obed gin ma pire tek loyo i kwoni ma nongo pud peya kibatija in.—1 Petero 4:2.
JUKO KIT LWORO MONI NI IN PE ITWERO TIMO JAMI MA MITTE
17 Jo mukene gikwero dyero kwogi bot Jehovah pi lworo. Nongo gitamo ni ka gidyero kwogi bot Lubanga ci en bimito ni gicob dyeregi macalo Lukricitayo. Gilworo ni kare mukene pe giromo timo gin ma nongo mitte ci weko gileyo wi Jehovah. Dong weko gitamo ni bedo ber ka pe gidyere bote.
18 Ka dong itye ka pwonnye me maro Jehovah, cwinyi bicwali me dyere bote ki me yelle ki tekki ducu me kwo i yo ma rwatte ki dyereni. (Latitlok 5:4) Inge dyereni bote, ibimito ni ibed “ma myero bot Rwot, ma yomo cwinye maber.” (Jo Kolocai 1:10) Pi marri i kom Lubanga, pe ibitamo ni obedo gin matek mada me timo mitine. Labongo akalakala mo, ibiye lok pa lakwena Jon ma ocoyo ni: “Maro Lubanga en aye gwoko cikke. Dok cikke pe nurowa.”—1 Jon 5:3.
19 Pe ni omyero kong ibed dano ma pe ki roc ka wek idyere bot Lubanga. Jehovah ngeyo goroni dok en pe mito ni itim gin ma pe itwero timone. (Jabuli 103:14) En mito ni timone pe oloyi, pi meno en bikonyi dok bijingo cwinyi bene. (Icaya 41:10) Bed labongo akalakala ni ka igeno Jehovah ki cwinyi ducu, ci en “bitiro yo ma iwoto iye bedo atir.”—Carolok 3:5, 6.
NYUT DYERENI KI NONGO BATIJA
20 Bedo ka tamo i kom jami ma wa a ka kwanone-ni romo konyi me dyere bot Jehovah i lega. Ngat ma maro Lubanga ada omyero bene ‘otuc lok me larre ki doge.’ (Jo Roma 10:10) In iromo timo meno nining?
21 Wek lakub kin luelda onge ni in imito nongo batija. En biketo yub mo pi luelda me nyamo lapeny mogo ma mako pwony ma pigi tego me Baibul kwedi. Ka ce luelda magi gunongo ni iporre, ci gibiniangi ni dong iromo nongo batija teke karene oromo.* Gibimiyo pwony ma nyamo tyen lok me batija bene i nino meno. Lami pwony bipenyo jo ma mito nongo batija me gamo lapeny aryo mogo macalo yo me ‘tuco niyegi i dye lwak.’
22 Batija aye obedo gin ma nyuto in i dye lwak ni dong ityeko dyere bot Lubanga dok ni ityeko doko ngat acel i kin Lucaden pa Jehovah. Kiluto kom jo ma gitye ka nongo batija mwony woko i te pii me nyuto ka maleng ni gin dong gutyeko dyere bot Jehovah.
TYEN LOK ME BATIJANI
23 Yecu owaco ni gibibatija lulub kore ‘i nying Won ki Wod ki cwiny maleng.’ (Matayo 28:19) Man te lokke ni ngat ma mito nongo batija-ni ye twero pa Lubanga Jehovah ki pa Yecu Kricito. (Jabuli 83:18; Matayo 28:18) Dok ye bene tic pa cwiny maleng nyo teko me tic pa Lubanga.—Jo Galatia 5:22, 23; 2 Petero 1:21.
24 Ento, batija pe obedo lutte i pii mere keken. Obedo lanyut me gin mo ma pire tek tutwal. Lwiny i te pii nyuto ni ityeko to woko i yo me kwoni macon. Kati ki i te pii nyuto ni in dong idoko kwo me timo miti pa Lubanga. Wii omyero opo bene ni in idyere bot Lubanga Jehovah kikome, ento pe pi tic, yub, dano, nyo dul moni. Dyere kacel ki batijani gubedo acakki me bedo larem Lubanga—wat macok atika ki en.—Jabuli 25:14.
25 Batija aye pe moko ni dong ibilare. Lakwena Paulo ocoyo ni: “Wuti tic me cobo larwu kenwu ki lworo kacel ki myelkom.” (Jo Pilipi 2:12) Batija obedo mere acakki keken. Pi meno, lapeny dong tye ni, In iromo bedo i mar pa Lubanga nining? Dulwa me agikki bimiyo lagam me lapeny man.
GIN MA BAIBUL PWONYO
- Batija pa Lukricitayo obedo lute i te pii, ento pe kiro pii akira.—Matayo 3:16.
- Yo ma tero dano me nongo batija cakke ki nongo ngec, nyuto niye ngut pi bal, ki lokke, ka dong dyere bot Lubanga.—Jon 17:3; Tic pa Lukwena 3:19; 18:8.
- Me dyere bot Jehovah, omyero kong ikwere keni, kit macalo dano gikwere ken-gi me lubo kor Yecu.—Marako 8:34.
- Batija obedo lanyut me to pa ngat moni i yo me kwone macon, ki doko kwo me cako timo miti pa Lubanga.—1 Petero 4:2.
* Batija obedo gin ma timme kare ducu i gure matino ki madito pa Lucaden pa Jehovah ma bedo mwaka ki mwaka.
Peny me Kwan
1. Pingo Laco me ot kot me Etiopia-ni okwayo ni kibatija en?
2. Pingo omyero itam matek pi nongo batija?
3. (a) Cik ango ma Yecu omiyo bot jo ma lubbe? (b) Batija me pii mono gitimo nining?
4. Batija me pii nyuto gin ango?
5. (a) Yo mukwongo me bedo ngat ma oporre me nongo batija obedo ngo? (b) Pingo cokke pa Lukricitayo pire tek?
6. Omyero mono ibed ki ngec me Baibul ma rom mene ka wek ibed ma iporre pi batija?
7. Kwano Baibul omyero owek itim gin ango?
8. Ngo ma biweko inywako jami ma ikwano ki jo mukene?
9, 10. (a) In iromo cako nywako lok ada me Baibul ki angagi? (b) Omyero itim ngo ka imito donyo i tic me pwony kacel ki Lucaden pa Jehovah?
11. Jami ango ma jo mukene omyero kong guwek timone ma nongo peya gupenyo pi cako tic me pwony kacel ki Lucaden?
12. Pingo ngut pi bal obedo gin ma pire tek?
13. Lokke obedo gin ngo?
14. Yo ma pire tek ango ma omyero ikwany ma nongo peya kibatija in?
15, 16. Dyereni bot Lubanga tyen lokke ngo, dok ngo ma miyo ngat moni timo man?
17. Pingo jo mukene gikwero dyere bot Lubanga?
18. Ngo ma bimiyo cwinyi cwali me dyere bot Jehovah?
19. Pingo omyero pe ilwor dyere bot Lubanga?
20. Pingo lok me dyereni bot Jehovah pe omyero obed gin me mwung?
21, 22. In itwero ‘tuco niyeni i dye lwak’ nining?
23. Tyen lok me batija ‘i nying Won ki Wod ki cwiny maleng’ tye ningo?
24, 25. (a) Batija nyuto gin ango? (b) Lapeny ango ma mito kinong lagamme?


text:
LAMED NGEC
Dano Mono Ada Gitye ki Gin Mo ma Pe To i Komgi?
DANO mapol gitamo ni gin mo ma pe nen dok ma pe to tye i komwa. Gin gitamo ni i kare me to, gin man ma pe nen-ni, weko kom ci medde ki kwo. Kit ma tam man onya tutwal-li, jo mapol gibedo ki ur me niang ni tam man kara pe obedo gin ma Baibul pwonyo wacel. Gin ango kono dong ma timme i komwa i kare me to ma lubbe ki gin ma tye i Lok pa Lubanga?
Kit Ma Kitiyo Kwede ki Nyig Lok Ne′phesh ki Psy·khe′ i Baibul
Wii omyero opo ni kicako coyo Baibul i leb Ibru ki Grik. Nyig lok ni ne′phesh i leb Ibru ki nyig lok ni psy·khe′ i leb Grik kigonyo i Baibul me leb Acholi ni dano, lee, kwo, nyo cwiny. Ne′phesh ki psy·khe′ nonge ma kato tyen 800 kulu i Ginacoya, dok nongo cung pi (1) dano, (2) lee, nyo (3) kwo pa dano nyo pa lee. Kong wanenu ginacoya mogo ma ginyuto lok adek mapat pat magi.
Dano. “I kare pa Nua…dano [psy·khe′] manok ma romo aboro keken aye gularre ki i pii.” (1 Petero 3:20) Kany kigonyo nyig lok ni psy·khe′ i leb Grik ni dano—Nua, ki dakone, ki awobene adek, ki mongi. Nia 1:5 loko i kom cik ma kimiyo ki Luicrael ma mako coko manna ni: “Litino pa Yakobo ducu giromo 70.” Pi meno, wel lutino pa Yakobo onongo tye 70. Labol mogo me Baibul ka ma kigonyo iye nyig lok ni ne′phesh ki psy·khe′ calo gin mo makwo nyo dano nonge i Nia 12:4; Yocwa 11:11; Jo Roma 13:1 ki 2 Petero 2:14.
Lee. I lok kom cwec ma tye i Baibul, wakwano ni: “Lubanga owacci, ‘Wek pii onywal gin makwo [ne′phesh] ma gicorre limuk, ki winyo bene gutuk lamalo i wi lobo i dan pete me polo.’ Lubanga owacci, ‘Wek lobo onywal gin makwo [ne′phesh] i kit kwagi: lee ma paco, ki gin ma lak alaka, ki lee me tim macalo kit kwagi tye’; ci otimme kit meno.” (Acakki 1:20, 24) I tyeng magi, kilwongo rec, winyi, ki lee me paco, ki lee tim ki nyig lok me leb Ibru ni ne′phesh. Kilwongo lee bene ni ne′phesh i Acakki 9:10; ki Lulevi 11:10, 46.
Kwo pa dano. Kare mukene nyig lok ni ne′phesh ki psy·khe′ cung pi kwo pa dano. Jehovah owaco ki Moses ni: “Ka co gitye ka lweny, ci ngat acel cinge ocer i kom dako ma iye odongo, ce iye opoto woko,…Ka can onen iye, ci gibiculo kwo [ne′phesh] ki kwo [ne′phesh].” (Nia 21:22, 23) Nen bene lok pa Yecu ni: “An lakwat maber. Lakwat maber miyo kwone [psy·khe′] pi romi.” (Jon 10:11) Yecu omiyo psy·khe′, nyo kwone, pi dano. I tyeng magi, nen kamaleng ni nyig lok ne′phesh ki psy·khe′ cung pi kwo pa dano. Ibinongo labol mukene mapol i kom nyig lok ne′phesh ki psy·khe′ i Lungolkop 5:18; Matayo 10:39; Jon 15:13; ki 1 Jon 3:16.
Ka imedde ki kwano Lok pa Lubanga, pe ibinongo ka mo ma loko ni ne′phesh nyo psy·khe′ obedo “gin ma pe to” nyo ma “bedo nakanaka.” Kitungcel, Ginacoya waco ni ne′phesh obedo gin ma to. (Ejekiel 18:4, 20) Pi meno, ma lubbe ki Baibul, ngat ma dong oto woko nongo obedo ne′phesh ma oto, pe tye kit gin mo ma dok bwot ki to—Latitlok 9:5, 10.
Kit Ma Kitiyo Kwede ki Nyig Lok Ru′ach ki Pneu′ma i Baibul
Baibul mogo gonyo nying lok Ibru ni ru′ach ki nyig lok Grik ni pneu′ma ni kwo, yweyo me kwo nyo ni cwiny. Leb ma kicako coyo kwede Baibul nyuto ni ru′ach ki pneu′ma obedo teko me kwo ma tye i kom ginacweya ma i lobo. Me labolle, Jabuli 104:29 waco ni: “Ka ikanne [Jehovah] woko ki botgi, ci gineno can; ka ikwanyo yamo me yweyoni [ru′ach] woko ki botgi ci gito woko, gidok i apwa ka ma yam gua ki iye.” Dok Luka 8:55 keto ni “cwinye [pneu′ma] odwogo, oa malo oyotoyot.” Dong i tyeng magi ru′ach ki pneu′ma obedo gin ma miyo kwo i kom. Ka pe, kom to woko. Pi meno, i Baibul me New World Translation, kigonyo nyig lok ru′ach ni “cwiny,” ki dok ni yweyo me kwo bene. Me labolle, i lok kom Pii Aluka me kare pa Nua, Acakki 6:17 waco ni: “Abicoro pii aluka madwong i wi lobo, wek otyek kom gin ducu ma tye ki kwo, i te polo, wek gin ducu ma gitye i wi lobo oto woko.” (Acakki 7:15, 22) Pi meno ru′ach ki pneu′ma gubedo teko ma pe nen ma miyo kom ginacweya ducu kwo.
Kom mito teko me kwo [ru′ach nyo pneu′ma] kit ma redio mito kwede teko me mac alektwic wek oti. Me medo lapor mukene i kom meno, tam kong i kom redio cing. Ka iketo beteri i redio cing ci iyabo, teko ma tye i beteri-ni weko redio tiyo. Ento ka beteri peke, ci redio ling woko. Man bene rom aroma ki redio ma tiyo ki mac alektwic ka kipwutu lakub macce woko ki i mac. I kit yo acel-li, komwa bene mito teko me kwo wek obed ma kwo. Pi meno, [ru′ach nyo pneu′ma] pe obedo gin ma ngeyo kome nyo twero tam dok rom aroma ki alektwic nyo teko ma tye i beteri. Obedo teko ma pe kwo. Ento labongo teko me kwo meno, komwa ‘to woko, ci dok i apwa’ kit ma lacoc mo me Jabuli owaco-ni.
Latitlok 12:7 oloko i kom to pa dano ni: “Apwa [kome] bene dok i kom ngom ka ma yam oa ki iye, ki cwiny [ru′ach] dano dok bot Lubanga ma yam omiyo-ni.” Ka cwiny, nyo teko me kwo oweko kom, kom to ci dok ka ma yam oa ki iye—i lobo-ni. I kit yo acel-li, teko me kwo bene dok ka ma yam oa ki iye—bot Lubanga. (Yubu 34:14, 15; Jabuli 36:9) Man pe tyene ni teko me kwo kikome aye cito wa i polo. Ento, tyene tye ni, gen pa dano moni ma oto-ni, nongo dong cung i kom Lubanga Jehovah. Kwone nongo dong tye i cing Lubanga. Dong nongo teko pa Lubanga keken aye ma twero dwoko cwiny nyo teko me kwo man cen weko ngat meno doko okwo odoco.
Pud dong obedo me kwe cwiny ya, me ngeyo ni man aye gin ma Lubanga bitimo i kom jo ducu ma gitye ka yweyo i “lyel”! (Jon 5:28, 29) I kare me cer, Jehovah biyubo kom mukene manyen pi ngat moni ma nongo tye ka nino i to ka dong miye kwo ki keto cwiny nyo teko me kwo i kome. Nino meno dong pud bibedo me yomcwiny ya!


text:
LAMED NGEC
Omyero Mono Wakwer Nino Madongo?
NINO madongo muywek me dini ki me lobo ma kikwero i lobo mapol i kare-ni pe gua ki i Baibul. Dong, nino madongo magi kono gua ki kwene? Ka iromo yenyo ngec ki ka ma kigwoko iye bukke akwana mapol mapat pat, ci ibimoko lok ada ma bukke man gitito i kom nino madongo ma gingene tutwal i kabedo ni. Nen kong lapor mogo manok.
Easter. Buk me The Encyclopædia Britannica waco ni: “Pe tye ka mo i Cik Manyen ma nyuto kwero Easter.” Easter kono ocakke nining? Lwite oa ki woro pa lukampiri. Kadi bed kiwaco ni nino madit-ti obedo nino me kwero cer pa Yecu, ento yo me kwer me Easter pe obedo pa Lukricitayo. Me laporre, kop i kom “Apwoyo me Easter,” buk me The Catholic Encyclopedia waco ni: “Apwoyo obedo lanyut pa lukampiri ma cung pi teko me nywal.”
Kwer me Kato Mwaka. Nino dwe ki kwer me Kato Mwaka pe rom i lobbe ducu. Buk me The World Book Encyclopedia waco ni: “Laloc mo me Roma ma kilwongo ni Julio Cecar oketo nino dwe acel me Dwe me 1 calo Nino me Mwaka Manyen i mwaka 46 K.M.P. Jo Roma gudyero nino man ki Janus ma obedo lubanga me dog cel, dogola, ki acakki. Dwe ma kombeddi muno lwongo ni Janwari-ni oa ki i nying Janus, ma onongo tye ki tur nyime ariyo—acel neno tung anyim acel neno tung ngeye.” Pi meno kwer me kato Mwaka Manyen obedo kwer ma oa ki i tekwaro pa lukamfiri.
Halloween. Buk me The Encyclopedia Americana waco ni: “Jami mogo ma kubbe ki kwer me Halloween oa ki i kwer mo macon ma kato wa kare pa Lukricitayo woko ma kilwongo ni Druid [tic pa lulam dog mogo macon me Celtic]. Jo me Celtic onongo gibedo ki karama mogo pi lubange ariyo madongo—lubanga me ceng ki lubanga pa jo ma oto (ma kilwongo ni Samhain) ma onongo kikwero i nino dwe 1 me Dwe me Aparacel, ma bedo acakki me Mwaka Manyen pa jo Celtic. Mot mot, kilutu kwer pi jo ma oto man i kwer pa Lukricitayo.”
Nino Madongo Mukene-ni. Pe twere me lok i kom kwer ducu ma kikwero i lobo ducu. Ento, kwer ma keto deyo i kom dano nyo dul mogo pe rwatte bot Jehovah. (Jeremia 17:5-7; Tic pa Lukwena 10:25, 26) Pe wi owil bene ni ka ma kwer me dini moni oa ki iye weko Lubanga cwako nyo pe. (Icaya 52:11; Niyabo 18:4) Cik ma iye lac me Baibul ma kiloko iye i Dul me 16 me buk man bikonyi me ngeyo tam pa Lubanga i kom kwero nino madongo ma pe obedo me dini.


text:
Somo mar 9
Ang’o Minyalo Timo Mondo Ngima Joodi Obed Mamor?
1. Ang’o momiyo riwo kend e nyim sirkal konyo e miyo joot obed mamor?
Wach maber wuok kuom Jehova, ma en Nyasaye mamor, madwaro ni joot obed mamor. (1 Timotheo 1:11) En ema ne ochako wach kend. Kend moriw e nyim sirkal konyo e miyo ngima joot obed mamor nikech ipidho nyithindo e chal maonge tungni.
Nyasaye neno nade wach kend? Odwaro ni kend obed riwruok mosiko e kind dichwo gi dhako. Jokristo onego oluw chike mag piny ma gidakie kodok korka riwo kend e nyim sirkal. (Luka 2:1, 4, 5) Jehova dwaro ni dichwo gi dhako manie kend omakre chuth achiel gi nyawadgi. (Jo Hibrania 13:4) Tim mar ketho kend chuth osine. (Malaki 2:16) Kata kamano, oyie ne Jokristo mondo oketh kendgi chuth kendo odonj e kend machielo kapo ni achiel kuomgi oterore.—Som Mathayo 19:3-6, 9.
2. Dichwo gi dhako onego otim nade ne ng’ato gi nyawadgi?
Jehova ne ochweyo dichwo gi dhako mondo moro ka moro obed jakony ne wadgi. (Chakruok 2:18) Kaka wi ot, dichwo onego ochiw gige ringruok ne joode kendo opuonjgi e wi Nyasaye koketo e paro ni en ema en-gi migawo maduong’ mar timo mago. Onego onyis chiege hera mar chiwruok. Chwo gi mon onego oherre kendo oluorre ng’ato gi nyawadgi. Nikech chwo gi mon gin joma orem, puonjruok weyo ne ng’ato ketho en gima kelo mor e kend.—Som Jo Efeso 4:31, 32; 5:22-25, 33; 1 Petro 3:7.
3. Be onego iweri chuth gi jaodi ka kend maru ok dhi maber?
Kapo ni uyudo pek moko e kend maru, un ji ariyo onego utim kinda e nyiso hera ng’ato gi nyawadgi. (1 Jo Korintho 13:4, 5) Wach Nyasaye ok nyis ni pogo dak en yo mar loyo chandruoge mapile mag kend.—Som 1 Jo Korintho 7:10-13.
4. Nyithindo, Nyasaye dwaro ni utim ang’o?
Jehova dwaro ni mondo ubed mamor. Omiyou puonj mabeyo moloyo kuom kaka unyalo yudo mor e kinde ma un rowere. Odwaro ni mondo uyud konyruok kuom rieko koda gik ma jonyuolu osekaloe e ngima. (Jo Kolosai 3:20) Jehova bende dwaro ni uyud mor mabedoe e tiyo ne Jachwechni koda ne Wuode.—Som Eklesiastes 11:9–12:1; Mathayo 19:13-15; 21:15, 16.
5. Jonyuol, unyalo timo ang’o mondo nyithindu obed mamor?
Onego uti matek mondo uchiw ne nyithindu chiemo, kar dak, koda lewni. (1 Timotheo 5:8) Kata kamano, mondo nyithindu obed mamor, dwarore bende ni upuonjgi mondo giher Nyasaye kendo gipuonjre kowuok kuome. (Jo Efeso 6:4) Ranyisi miketo e hero Nyasaye nyalo mulo chuny nyathini ahinya. Ka puonj michiwo otenore e Wach Nyasaye, puonj michiwo nyalo konyo nyathini paro e yo mowinjore.—Som Rapar mar Chik 6:4-7; Ngeche 22:6.
Nyithindo yudo ber ka ijiwogi kendo ipuoyogi. Bende dwarore ni oriegi kendo okumgi. Tiegogi e yo ma kamano ritogi mondo kik gidonj e timbe manyalo mayogi mor. (Ngeche 22:15) Kata kamano, kum ok onego obed mager ngang’.—Som Jo Kolosai 3:21.
Joneno mag Jehova goyo buge mopogore opogore mondik sie mondo okony jonyuol koda nyithindo. Bugegi otenore kuom Muma.—Som Zaburi 19:7, 11.


text:
Gazeti La Tour de Garde (Ot Kur ma Wiw) man Réveillez-vous! (Cew!)
Icopo toko kud i Internet gazeti mwa ma tung’ tung’ m’ucungo iwi Biblia i dhok makadhu 150. Gazeti La Tour de Garde (Ot Kur ma Wiw) nyutho iwa kite ma lembila ma tung’ tung’ mi Biblia ubetimere kudo i rundi mwa eni. Ejuko cwiny dhanu nikadhu kud i lembanyong’a mi Ker pa Mungu man eketho cwiny dhanu nia gibed ku yioyic iwi Yesu Kristo. Réveillez-vous! (Cew!) nyutho iwa kite mi nyego ku peko ma wanwang’ra kudo i rundi mwa eni man ekonyowa nibedo ku genogen iwi lembang’ola pa Jacwic ma nia ebiketho ng’om manyen ma ku kwiyocwiny man bedomoth.


text:
Iparo Nedi Kwoŋ Baibul?
Iparo ni . . .
wach pa ji?
wach achwoga?
kosa Wach pa Were?
GIMA BAIBUL WACHO
“Ndiiko jye Were ama omiyo men.”
ŊEYO ADYERI NO NYALO KONYO WAN NEDI?
Wanyalo limo radwok ma penji ma wamaro penjere.
Wanyalo limo ryeko ma nyalo konyo wan i kwo.
Walimo geno.
IRAŊO WANYALO GENO GIMA BAIBUL WACHO?
Wani g’atoŋa adek:
Makere. Ji 40 ama jondiko Baibuli i hongo ma romo oro 1,600. Joma thoth kwoŋ jo jokonenere kir. Kada ameno, Baibuli jye makere wok i chakirok tundo i gike aka luwo kwoŋ gimoro achiel.
Joma jondiko Baibul jobedo joma mwol. Joma ndiko kwoŋ gikipiny motimere chon jokimar tucho recho pajo. Kuchiel, joma jondiko Baibul jondiko kir kwoŋ recho pajo won.
—Zabul 51:1-4; Jogalasya 1:13.
Wach m’otundo i kare. Munyo fuodi odoŋ oro 700 gipi, Baibuli owacho ni d’onywol Yesu i tindi ma Yuda milwoŋo ni Bethlehem. (Mika 5:2) Onwyol Yesu kune? Onyowol go i tindi no won!
—Mathayo 2:1, 3-9.
Nitye wach megi mathoth m’otundo i kare paka Baibuli owacho won. Obedo ameno, rupiri Baibuli Wach pa Were.
PAR KWOŊ PENJI ME
Wach pa Were nyalo konyin nedi?
Baibul dwoko penji no i ISAYA 48:17, 18 kodi 2 TIMOTHEYO 3:16, 17.


text:
Chiw Luor ne Jomoti
“Luor wang’ ng’a moti.”—LAWI 19:32.
1. Gie sani dhano nie chal mane malit?
NE OK en dwaro mar Jehova ni mondo dhano ochandre kendo obed moti. En nochano mondo dhano obed gi ngima makare chuth ka gidak e Paradis. Kata kamano, gie sani “chuech duto chur kaachiel, kendo neno rem.” (Rumi 8:22) Iparo ni Nyasaye winjo nade koneno kaka dhano chandore nikech richo ma ne onyuolgigo? E wi mano, en gima lit neno kaka thoth jo moti ijwang’o to ahinya wuon e kinde madwarore ni okonygie moloyo.—Zab. 39:5; 2 Tim. 3:3.
2. Ang’o momiyo Jokristo mor ahinya bedo gi joma hikgi ng’eny e kanyakla?
2 Jotich Jehova mor ahinya ni gin gi joma hikgi ng’eny ei kanyaklagi. Gikonyowa gi paro mariek ma gin-go, kendo wadwaro luwo ranyisi maber mar yie ma gin-go. Thoth joma otigi gin osiepewa koda wedewa mwahero ahinya. Katabed ni gin wedewa kata ooyo, waduto dwaher neno ni oritgi maber. (Gal. 6:10; 1 Pet. 1:22) Nono paro ma Nyasaye nigo kuom joma oti biro konyowa ahinya. Wabiro nono bende ting’ ma joot nigo kaachiel gi kanyakla kuom joma hikgi ng’eny.
“KIK IWITA CHIENG’ KASETI”
3, 4. (a) En kwayo mane maduong’ ma jandik Zaburi sula mar 71 nonyiso Jehova? (b) Jomoti manie kanyakla nyalo kwayo Nyasaye mondo otimnegi ang’o?
3 Jandik-zaburi nosayo Nyasaye kama e Zaburi 71:9: “Kik iwita chieng’ kaseti; kik ijwang’a ka tekra opuch.” Zaburini nenore ni medo choro weche mayudore e Zaburi 70, manyiso ni nondike gi Daudi. Nenore maler ni Daudi ema nowacho weche ma wasomo e Zaburi 71:9. Nochako tiyo ne Nyasaye ka en rawera nyaka obedo ng’at moti, kendo Jehova notiyo kode e timo gik madongo. (1 Sam. 17:33-37, 50; 1 Ruo. 2:1-3, 10) Kata obedo ni Daudi nosetiyo ne Jehova aming’a, ma koro obedo moti, nokwayo Jehova mondo kik jwang’e.—Som Zaburi 71:17, 18.
4 Ji mang’eny e kindegi chalo gi Daudi. Kata bed ni hikgi oseniang’ kendo gin e kinde ma ‘ginenoe rach’ moko nikech bedo moti, pod gitimo kinda mar pako nying Nyasaye kaka ginyalo. (Ekl. 12:1-7) Ng’enygi ok nyal timo gik moko machon ne gitimo kaka chunygi dwaro, machalo kaka tij lendo. Kata kamano, gin bende pod ginyalo sayo Jehova mondo odhi nyime gwedhogi kendo ritogi. Jogo ma hikgi oniang’ mohero Jehova, nyalo bedo gadier ni Nyasaye biro dwoko kwayogi. Wang’eyo mano nikech Jehova notelone Daudi mondo ondik gik makare ma ne chando chunye.
5. Jehova neno nade joma oti matiyone?
5 Muma nyiso maler kaka Jehova ogeno ahinya joge moti matiyone kendo odwaro ni jotichne mamoko ochiw luor ne jogo. (Zab. 22:24-26; Nge. 16:31; 20:29) Tim Jo-Lawi 19:32 wacho niya: “Chungi ni ng’a ma wiye otimo lwar; kendo luor wang’ ng’a moti, niluor Nyasachi: An e Jehova.” Chiwo luor ne joma oti manie kanyakla ne en ting’ maduong’ ahinya e kinde ma ne indikoe wechego, kendo pod en ting’ maduong’ e kindegi bende. Kata kamano, rito joma oti en ting’ mar ng’ano sie?
TING’ MA JOOT NIGO
6. Yesu noketo ranyisi mane maber mar rito janyuol?
6 Wach Nyasaye wachonwa kama: “Mi wuoru gi meru duong’.” (Wuok 20:12; Efe. 6:2) Yesu nojiwo chikno kane okwero Jo-Farisai kod jondiko ma ne tamore rito jonyuolgi. (Mari. 7:5, 10-13) Yesu owuon noketo ranyisi maber. Kuom ranyisi, kane ochiegni tho, Yesu noketo ting’ mar rito min-gi mabende nenore ni ne chi liel, e lwet japuonjrene miluongo ni Johana.—Joh. 19:26, 27.
7. (a) Jaote Paulo nochiwo puonj mane kuom wach rito jonyuol moseti? (b) Noyudo Paulo wuoyo e wi ang’o kane ondiko ne Timotheo?
7 Jaote Paulo notelne gi much Nyasaye mondo ondik kaka Jokristo onego okaw ting’ mar rito joodgi giwegi. (Som 1 Timotheo 5:4, 8, 16.) Par ane gimomiyo Paulo nondiko ne Timotheo wechegi. Noyudo Paulo wuoyo e wi jogo ma ne inyalo mi kony mar pesa e kanyakla koda jogo ma ne pod ok owinjore oyud konyno. Nonyiso ayanga ni ka nitie nyithindo, nyikwayo kaachiel gi wede mamoko to gin Jokristo, gin ema owinjore gikaw ting’ mar rito wedegi ma gin mond liete. Kuom mano, onge tiende keto ting’ mapek e wi kanyakla. Kindegi bende, yo achiel ma Jokristo nyisogo ni “giluoro Nyasaye” en kuom rito wedegi e yor ringruok.
8. Ang’o momiyo Muma ok wach achiel kachiel kuom kaka ng’ato onego orit jonyuolne moseti?
8 Kokete e yo machwok, nyithindo mosebedo madongo to gin Jokristo, ema nigi ting’ mar rito jonyuolgi e yor ringruok. Paulo ne wuoyo e wi wede ‘ma nie yie,’ kata kamano jonyuol mapod ok gin Jokristo ok onego ojwang’. Yore ma ji ritogo jonyuolgi opogore opogore. Chal mar ng’ato ka ng’ato bende opogore. Ji nigi midekre, kido koda dwaro mopogore opogore. Moko kuom joma oti nigi nyithindo mang’eny, moko to nigi mana nyathi achiel. Jomoti moko nyalo yudo kony mowuok kuom sirkal, ma jomoti moko to ok yudi. Kae to dwaro mag jogo mimiyo kony bende opogore. Kuom mano, ok dibed gima nyiso rieko kata hera, jaro kinda ma owetewa moko timo mondo giritgo jonyuolgi koda wedegi moseti. Jehova nyalo gwedho paro moro amora ma ng’ato ong’ado motenore gi Ndiko. Onyalo gwedho parogo mana kaka nosebedo kogwedho paro mag jotichne chakre kinde Musa.—Kwan 11:23.
9-11. (a) Gin pek mage ma owete gi nyimine moko nyalo romogo? (Ne picha manie chak sulani.) (b) Ang’o momiyo Jokristo matiyo ne Nyasaye kuom thuologi duto to nigi jonyuol dala ok onego orikni weyo migepegi? Chiw ane ranyisi.
9 Sama jonyuol gi nyithindo ok odak kanyachiel, nyalo bedo matek rito jonyuol moseti kaka dwarore. Gimoro nyalo timore ne janyuol apoya, kaka tuwo moro, onyalo lwar kata kier ma otur, kata chandruok moro machielo nyalo yude. Mano nyalo chuno nyithindo mondo odhi one jonyuolgi. Nyalo dwarore ni girit jonyuolgo kuom kinde matin kata kuom kinde malach. *
10 Owete gi nyimine matiyo ne Jehova kuom thuologi duto to gin mabor gi jonyuolgi, nyalo bedo gi tich matek e timo yiero. Jogo ma gin Jo-Bethel, jomisonari kata jorit malworo nenoga ni migawo ma gin-go en gweth maber ahinya mowuok kuom Jehova. Kata kamano, sama jonyuolgi obedo matuwo, paro ma ginyalo bedogo mokwongo en ni, ‘Wawe migawo marwa mondo wadog dala wadhi warit jonyuolwa.’ Kata kamano, ber paro matut kendo keto wachno e lamo kabe mano e gima biro konyo chal ma jonyuol nitiereno. Ng’ato ok onego orikni weyo migawo nikech samoro timo kamano ok ochuno. Dibed ni tuwo ma janyuol nigo en mana mar kinde matin, ma samoro kanyakla ma janyuol nitiere nyalo konyo?—Nge. 21:5.
11 We wane ane ranyisi mar owete moko ariyo monyuol e ich achiel mane tiyo ne Jehova ka gin mabor ahinya gi dala. Wuowi matin ne en jamisonari South America, to wuowi maduong’ ne tiyo e ofis ma Brooklyn, New York. Jonyuolgi ne oseti omiyo ne dwarore okonygi. Yawuowigo kaachiel gi mondegi ne odhi limo jonyuolgi mondo gine kaka ne ginyalo konyogi. Wuowi matin ma ne en jamisonari gi jaode South America nosechako paro kaka ne ginyalo weyo migawo margino mondo gidog dala girit jonyuolgi. Ka mano pok otimore, ne ogonegi simu gi jachan buch jodongo manie kanyakla ma jonyuolgi nitiere. Noyudo jodongogo osewuoyo e wi wachno kendo ng’ado paro ni owadwa gi jaodeno odhi adhiya nyime gi migawogino. Nikech jodongogo ne mor gi tij jomisonarigo, ne ging’ado mar timo duto ma ginyalo mondo giritnegi jonyuol. To mano kaka jonyuolgo gi nyithindgi ne mor ahinya gi chenrono!
12. En wach mane ma Jokristo onego oket e paro sama gitimo yiero mar rito jonyuolgi?
12 Kata bed ni Jokristo oyiero tiyo gi yo mane e rito jonyuolgi moseti, yo ma giyiero tiyogono ok onego omi nying Nyasaye okethre. Ok dwaher chalo gi jotend din e ndalo Yesu. (Math. 15:3-6) Dwaher ni yiero ma watimo okelne Jehova duong’ kaachiel gi kanyakla bende.—2 Kor. 6:3.
TING’ MA KANYAKLA NIGO
13, 14. Kaluwore gi Ndiko, ang’o momiyo wanyalo wacho ni kanyakla onego okony e rito Jokristo moseti?
13 Ji duto ok nyal chiwo kony ne Jokristo matiyone Nyasaye e thuologi duto kuom wach rito jonyuolgi kaka owach malo kanyo. Kata kamano kaluwore gi gima notimore e kinde Jokristo mokwongo, en gima nenore maler ni kanyakla nigi chuny mar konyo owete gi nyimine ma hikgi oniang’. Muma wacho ni e kanyakla ma ne ni Jerusalem ne “onge ng’ato kuomgi ma nochando gimoro.” Mano ok nyis ni giduto ne gimewo. Nenore ni moko kuomgi ne odhier, kata kamano ne ichoko chiwo kae to ‘ipogo ne ji duto kaka ng’ato ka ng’ato nochando.’ (Tich 4:34, 35) Bang’e, chandruok moro nodonjo e kanyaklano. Ne wachore ni moko kuom ‘mond liete nojwang’ e pok mapile’ mar chiemo. Omiyo joote noyiero chwo moko molony mondo one ni mond liete duto ipogo chiemo e yo machal. (Tich 6:1-5) En adier ni chiemo ma ne ipogo pile ka pile ne en mana mar kinde matin mondo ochop dwach jogo duto ma nobedo Jokristo chieng’ Pentekost e higa 33 E Ndalowa. Jogi ne odong’ Jerusalem kuom kinde kikonyogi gimed bedo gi winjruok motegno gi Nyasaye. Paro ma joote nong’ado mar pogo chiemo nonyiso ni kanyakla nyalo konyo e chopo dwach owete gi nyimine ma hikgi oniang’.
14 Mana kaka waseneno, kane Paulo ndiko ne Timotheo, nolero ni gin mond liete mage mowinjore kanyakla okony. (1 Tim. 5:3-16) Jakobo bende ka ne ndiko Muma kotelne gi roho, nowacho ni Jokristo nigi ting’ mar rito nyithi kiye, mond liete, koda jomamoko ma ne nyalo bedo gi chandruok. (Jak. 1:27; 2:15-17) Jaote Johana bende nowacho niya: “Ng’a man gi mwandu mag pinyni, kendo neno owadgi kochando gimoro, to chunye otho kode, hera mar Nyasaye osiko e iye nadi?” (1 Joh. 3:17) Omiyo ka Jakristo ka Jakristo nigi ting’ mar konyo jogo mochando, donge mano nyiso ni kanyakla bende nigi ting’ mar timo kamano?
15. Gin gik mage maber ka wang’eyo sama wadwaro chiwo kony ne Jokristo moti?
15 E pinje moko, sirkal chiwoga pesa moko mag ritaya, kendo timo chenro mag konyo joma oseti. (Rumi 13:6) E pinje moko to chenro machalo kamago ongega. Omiyo kony ma wede koda kanyakla nyalo chiwone owete gi nyimine moseti ok nyal bedo machal. Kapo ni nyithindo ma Jokristo odak mabor gi jonyuolgi, mano nyalo monogi timo gik mamoko madwarore. Nyalo bedo maber ka nyithindogo owuoyo ayanga gi jodongo matayo kanyakla ma jonyuolgi nitieno mondo ging’e chal madhi nyime e dalagi. Kuom ranyisi, jodong-kanyaklago nyalo konyo jonyuolgo mondo ong’e kaka ginyalo yudo kony ma sirkal kata riwruoge moko chiwo. Jodongogo bende nyalo fwenyo gik moko kaka barupe moko ma jonyuolgo pok osomo kata kapo ni nitie yedhe moko ma nomigi to pok gimwonyo. Sama jodong-kanyakla tudore gi nyithindo ma jonyuolgi oseti e yo ma kamano, mano nyalo konyo kama duong’ ahinya. Kapo ni nitie ng’ato machiegni manyalo bedo kaka wang’ nyithindo modak mabor gi jonyuolgi, mano nyalo geng’o parruok mang’eny ma joodno nyalo bedogo.
16. Jokristo moko osekawo okenge mage mondo gikony jomoti e kanyakla?
16 To nikech hera ma gin-go ne owetewa moseti, Jokristo moko e kanyakla osechiwore tiyo gi thuologi koda tekogi mondo gichiw kony e yo mowinjore. Gitimo ne owete gi nyiminego mana ka joodgi. Jomoko bende osebedo kawilore e rito owete gi nyimine makoro oseti. Jomoko e kanyakla moseyudo ni chal mar ngimagi ok migi thuolo mar tiyo ne Nyasaye e okang’ malach, oseikore konyo nyithindo ma jonyuolgi oseti mondo gidhi nyime gi migepegi kuonde ma gintiere. Donge chuny ma owetego nyiso en chuny maber? Mano ok onyiso ni kony ma owetego chiwo, koro ogolone nyithindogo ting’ mar rito jonyuolgi.
MIGI LUOR KITIYO GI WECHE MAJIWOGI
17, 18. Jomoti kaachiel gi joma konyogi onego obed gi chuny mane?
17 Jomoti kaachiel gi joma ritogi nyalo miyo ngima obednegi mayot ka gibedo gi paro mowinjore. Kapo ni in gi migawo moro amora mar rito jonyuol moti, tim duto minyalo mondo isik ka in gi paro mowinjore. Seche moko bedo moti nyalo miyo ng’ato obed gi chuny monyosore. Nikech mano, nyalo dwarore itim kinda makende mondo ichiw luor kendo ijiw owete gi nyimine ma hikgi oseniang’ kitiyo gi weche magerogi. Joma hikgi oniang’gi osetiyo ne Jehova kuom higini mang’eny, omiyo owinjore opwogi. Wi Jehova ok nyal wil gi kaka gisetiyone, omiyo Jokristo bende wigi ok onego owil kodgi.—Som Malaki 3:16; Jo Hibrania 6:10.
18 E wi mano, tije ma nenore ni tek, nyalo bedo mayot ka joma oti mikonyo kaachiel gi joma konyogi timo kamano ka gimor. (Ekl. 3:1, 4) Owete gi nyimine moseti onego otem ahinya kik gichun gik moko monego otimnegi. Onego ging’e ni biro bedo mayot ne owete gi nyimine mondo olimgi kapo ni gin bende gin joma ng’won. Kinde ka kinde joma limo joma oti jowachoga niya, “Ne adhi jiwo owadwa moro moti, to kendo an ema awuok kanyo kojiwa.”—Nge. 15:13; 17:22.
19. Ang’o manyalo konyo rowere kaachiel gi joma oti e kinde ma weche tek?
19 Wagombo ahinya neno kinde ma bedo moti, chandruok kaachiel gi richo ma ne onyuolwago rumo chuth. Ka kindego podi, jotich Nyasaye duto nyaka ket pachgi kuom geno mar dak nyakachieng’ e kinde mabiro. Wang’eyo ni keto geno kuom gik ma Nyasaye osingonwa, nyalo konyowa ahinya e kinde mag chandruok. Wamor bedo gi genono nikech “ok wanyosre. Kata ringrewa rumo to chunywa iloso manyien pile ka pile.” (2 Kor. 4:16-18; Hib. 6:18, 19) En ang’o kendo manyalo konyo jogo ma nigi ting’ mar rito joma oti? Wabiro nono paro moko makonyo e sula maluwo mae.
^ par. 9 Sula maluwo mae biro wuoyo e wi moko kuom yore ma jonyuol gi nyithindo nyalo tiyogo.


text:
Aposol
1
Yisu gibiti yaun ve ginei atob nihlin Ngalau Yamar be ninme
1 O Tiopili, Ayeu garo yaun mate ane gikwai gipil gen bambamo ebe Yisu gilgum be gibul ok, givin ebe ei geb ane kulkul vaku-ngge, 2 be ginme love gitangi ebe Pomate gigas ei gireu gile gulumb ok. Givin sawa etok Pomate gigas Yisu gireu gile ite nangge, be Ngalau Yamar geb Yisu avwut be ginei yaun kulkul ane gitangi amolmol ebe warik ei geb eisir yapin ve in-gas mateu intangi nam-nam ge inde ok. 3 Ei gigas vavavne be gimat vunu bekob matawe be gimdil vukuri be ges ate ru gitangi ane amolmol kulkul ane be givang givin eisir gitangi as-mate 40. Be gilgum kulkul walang ano nangge eisir nas veik indi be inatpweng are roro-ngge inei ei gimat vunu bemem ande matawe vukuri. Be ei ginei yaun gipil ebe Pomate ve nemb amolmol dabin ok lavo gitangi eisir givin. 4 Yisu givang givin eisir ge nangge be ges bing ve eisir be ginei; “Yem unamdil unkwai Jerusalem bwaya, be unambweg love Tamangg nemb gen ebe warik gibiti ane yaun ge be ayeu ganei binge gitangi yem ok, nikwai kob unvang! 5 Ve Jon ges bui sanggu gipil yem ve bui singe, bemem bwayage kob atob yem un-gas Ngalau Yamar.”
Yisu gireu gulumb gile
6 Givin sawa etok eisir aposel imbweg dongke ivin Yisu, be eisir iutani ei be inei, “Amol Bamo, atob sawa etenik ge mie nomb amei ru be nomb gwang-ne nitangi amei Israel be amei ate anemb amei nalk dabin dang warik me ma?” 7 Be Yisu ginei gitangi eisir, “Yem gitangi ebe atob unatpweng sawa ebe Tamangg ei ate ta gitung ok are ok ite. 8 Bemem Ngalau Yamar atob niro yem ta be unei awangg yaun ebe gamat vunu be gamdil vukuri ok, nangge Jerusalem be nangge Juda as taku be nangge Samaria as taku be tis taku walang ok.” 9 Yisu ginei yaun etok gikwai kob eisir ivarkei be itlo ei ebe gireu gulumb gile ok, be umbim ti ginme gisil Yisu be eisir ili ei vukuri ite. 10 Eisir ivarkei be nas giro gulumb ta ivarkei be seukie-ngge ili amol ailu ino kup bogbogo ge be inme ivarkei imbloblo eisir. 11 Be sulu inei, “Yem amolmol Galilaia ane ebenik, unvarkei be nangg-aim iro gulumb ta dang-etok bwaya, ve Yisu ebe galkik uli ok ete ande Pomate gigas ei gikwai yem be gireu gulumb gile gikwai. Be Yisu nok atob ninumul ninme weik ete galkik uli ei gireu gulumb gile ok.”
Eisir emb amol ti ve geb kulkul giwel Judas
12 Bwayage-kob eisir aposel nangge matendubi ebe ei oliv givarkei ok, be ilumul ile itak Jerusalem vukuri. Matendubi nok, giengk aikawe kasop-gege gikwai nam bamo Jerusalem. 13 Eisir isov Jerusalem ile be ipil as nam ile imbweg nam aplo ei-nggoto ane. Be eisir nok ares eteik, Saimon Pita gabu Jon, be Jems gabu Endru, Pilip gabu Tomas, be Batolomai gabu Matai be Alapai natu Jems. Be Saimon, amol ebe gilgum ve nitin amolmol Rom ane inkwai Israel ok, gabu Judas Jems natu. 14 Eisir etok tis avie gaptol subu be tis Yisu tine Malia be male-nggen tepwengge ipil dongke be es miengk geb ta-ngge tis as-mate walang ok. 15 Be bwayage-kob Yisu ane amolmol-gen gitangi 120 iro isate sut ve inkasa, be Pita gimdil givarkei amolmol tepwengge nas ve ninei yaun be ginei;
16-20 “Angg nune-nggen, Warik Ngalau Yamar geb Dawit avut be ginei yaun ebe giengk kapia Sam ane ok gipil Judas ve asonge Judas nitwem amolmol valir ane be inemb Yisu ta. Be yaun etok galkik ande ano gile. Yaun nok ginei dang-eteik:
‘Ei ane nam atob niengk bun sin-ge.’
Be yaun nok ake ti givin weik eteik,
‘Amol ti atob niwel ei be ninggas ei ane kulkul.’
(Judas gigluend ve ate be gikaiwel love subwe girun bekob beleinge gile gitak be ta ges vier gile gihlang. Be amolmol ivwat ei ane kulkul tiate ebe gilgum ok ane mone ile be ivgo nalk sawa ete ei gimat giengk ok ve ei ate utle ulis ane. Be gideb mul ane kob amolmol Jerusalem ane iute binge inei nolge Judas gimat vunu, beti eisir ital taku ete Judas gimat giengk ok inei, “Taku twerk ane.”)
Judas nok ei ameimei amol ti ebe warik Yisu geb amei ve analgum kulkul anvin amei ate ok. 21-22 Dang-etok be eitit tanemb amol vaku ti ve ninggas Judas ane kulkul be nivang nivin eitit veik ninei Amol Bamo Yisu ane binge ebe gimat vunu bemem ande matawe be gimdil vukuri ok nitangi amolmol. Bemem eitit tandi amol ti ebe givang givin eitit givin ebe Jon ges bui sanggu gipil Yisu be ginme love ebe Yisu gikwai eitit be gireu gulumb gile ok.” 23 Beti eisir ital amol ailu ares gile gihlang, amol ti are Josep ebe ital inei Basabas ok (be are ti Jastas.) Be amol ti are Matias. 24 Bekob es miengk gitangi Pomate be inei, “Amol Bamo, Mie gutpweng amolmol tepwengge aplos are gikwai, dang-etok be mie nos sulu ailu eteik as amol ti ebe mie tam givin ok ru nitangi amei, 25 ebe ve ninggas kulkul etenik niwel Judas ok. Ve nolge Judas gikwai kulkul etenik be givang taku tiate ebe ei gilgum ve nimbweg ok ane gikwai.” 26 Be eisir es bwas ivang love emb Matias ve nemb kulkul niwel Judas be nivang nivin eisir aposel 11 ebe ivang yapin ok.


text:
Acholi
Imito Kony me Cik ? Lwong ki cim Pine Tree Legal
Kony me Cik pi nono la bong cul pi jo Maine ma gi tiyo wel cente ma nok.
Pine Tree Legal tye ka miyo kony me nono ma lubu cik pi jo ma bedo i lobo. Wa wero miyo ni kony ka ce:
- We cente me dwe ma meri pe tye rom nyo nok ki 125% me wel me can a gavmente me federal mito, onyo
- Ka itye i kukuku me ot
- Mot Kwede, wan pe wa miyo kony ma lubu bal me trafik nyo turu cik mukene ma pat.
“Pi kare duc cim ma meri tye katic!”
Kare mukene nongo wan i cim pi oyot tek. Wa tye ki miti me winyo dawn ki bot in, omyero imede ki temo lwongo wan ki cim. Wa tiyo ki lagam dwan/voicemail i opic tuwa mukene. Man pe twero nen ber, ci tye ka konyo wan me konyo in maber. Bwot dwan wa bi lwongo in la cen.
Gin Ngo Ma Time Ka Ce Ipenyo Pine Tree Legal Ki Kony?
- Cwal dwan ki cim nyo bin i opic mewa Pine Tree ma cok kwedi. Ka ce pe iloko leb Munu, peny la kub leb cut. Wa twero nongo bot in me nono labong cul.
- Me ngeyo pi atir ka itwero nongo kony ki bot wan, wa bi penyo in ki peny ma lubu wel lim ka acel ki ngec mukene ma lubu in.
- Wan Pine Tree pe wabi nyutu ngec bot ngati ma pat pi lok ma lubu in ma pe in imito.
Ka ce pe itwero nongo kony ki bot wan kany, wa bi waci cut. Ka ce pe itero nongo kony ki bot PineTree:
- Wa twero miyo ni tam kit me cobo miti ki bal ma meri in keni. Dok bene wa twero miyo bot in coc me ngec ma lubu adaa ma meri iter cik.
- Wa twero penyo in wek icwal ngec ma lubu kes ma meri bot wan.
- Wa bi neno kes man ma pud pe wa rwate ka acel ki in me miyo ni tam.
Ma pud pe wa miyo tam wa bot in kong wa yenyo ngec ma lubu ter cik.
- Wa rwate kwed in lacen. Myero inen ni ibedo ki ngec pi kit kony ma wan wa ye me miyo bot in.
- Peny wan ki peny ma pol.
- Co nying ngat ma tye ka konyo in ni piny.
Itwero Nongo Wan Ni Ngo?
Cwal ngec bot wan ki cim ii opic ma mewa nicake ceng Baraja wa ceng Abic pi wang ceng 8:30 odiku-12:30 otyeno. Opic mewa mukene gi yabo wek iniang wan ki cim nyo itwero bino cal “walk-in” ki dye ceng.
Lo mit Kony ma it gi Oding nyo pe gi twero winyo lok ma ber gi twero tic ki ME Relay Service onyo nama cim me Statewide TTY : 711
Wek wa bed ki ngec ka ce imito kony pa lakub lok me ASL !
Pe ki twero gengo kony ki bot in pi ngec ma lubu kit, kido, laco/dako, cwiny rac, anywali ma meri, mwaka, dini, dul me ciasa onyo ni yee , onyo goro kom ma meri.
PTLA #998AC
Kit me Dwoko Wel Cente me ot ma gi Keto Piny Cen
PTLA #633AC
Ute Moyweyo Eyo Machiek
Egwenge mag nam wan gi chike mag piny gi mag riuruok ma tayo “ute moyweyo”. Ewacho ni wuon ot knyal amore kodesa ne ng’ato ot kaluore gi:
- piny ma ng’ato oae
- Rangine
- piny kata kama kwereu oae (kama in kata jou oae)
- din
- ng’ama dichuo kata dhako
- duaro ng’ato eyoo chuodho
- Ng’ol
- dak gi nyithindo matindo ( miluongo ni “jo ot” e chik) kata
- udo kony mar oganda
Kendo, en kedho chik ne wuon ot mondo othag ng’ama okodesa ot negig machalo kama.
Kama ng’ama okodesa ot ong’ol, wuon ot nyalo manyo kaka onyalo konye “dak mayot,” mondo omi ng’ma okodesa ot mondo odage ot kendo omor e odno.
Ang’o ma gik ma dak e ot wacho?
Chikegi itiyogo ahinya eweche mag dak eot. Itiyo kod gi e kodesa kod uso.
Kata ka mano nitiere kuonde ma ok ti kod gi. Kaka: chike moko mag riuruok ok ti ka wuon ot odak e ot ma ni gi rums matinne ang’wen. Chik mar piny ok ti eot ma nigi rums ario kendo wuon ot odak achiel kuomgi. Kendo ok ti kama woun ot okodesa rums ag’wen kata eode owuon.
Be wuon ot kata ja uso nyalo chulo kuoro?
Chike bende wacho ni en ketho chik ne ng’ato ang’ata buogo ng’ato, kata timo ne gi moro marach, nikech oduaro mondo chike mag ute muyweyo otii.
Be woun ot nyalo tamore kodesa ne ng’ato nikech en gi nyithindo kata nikech onwang’o kony kuom oganda?
O oyo. Chike wacho ni weg ute ok nyal tamore kodesa ute ne ji man gi nyithindo, kata nikech gi yach. Ni tiere dak mopogore mo oket thenge ne jo ma dongo.
Chik bende wachoni ng’ato mayudo kony kuom oganda nyaka mi luor kaka joma moko mokodesa ute. Mae ofulo ni wuon ot ok nyal keto chudo mo opogore kata keto chike mo pogore, kuom ng’ano ma yudo ber mag galamoro.
Milome meg kodesa ot mawachoni “waduaro jok modak kendgi,” kata kwedo grube moko (kaka joma oa pinje ma moko) kuom manyo utegi?
Mae en ketho chik. Inyalo donjo ne.
Bende ja uso kata ja ol pesa nyalo kwedo ng’ano madwaro nyieo ot
Chike gi e tiyogo bende ne ng’at madwaro nyieo ot.
- Jauso ok nyal tamore uso kata, keto matek nyiepo.
- Ng’a mochung’ ne uso ute ok nyal tamore gulo kony.
- Jaol go pot ok nyal tamore golo gowi kata keto matek mar yudo gowi no.
Akwede nyakabed koluore gi piny mang’ato oae, rangine, din,dhako kata dichuo, piny kata kama kwereu oae, ng’ol, kata bedo gi nyithindo eodi (“jo ot”).
Kama inyalo nuang’e kony:
Pine Tree Legal: 774-8211 TTY: 711
Riruok Marito Adieri Marjopiny mar Maine
# 51 State House Station
Augusta, Maine 04333-0051
Ongw’e yamol: 624-6290
TTY: 1-888-577-6690
Apis Mar Ute Moyweyo
Thomas P. O’Neill, Jr. Federal Bldg.
Apaya mar apar Causeway, Rum 321
Boston, MA 02222-1092
Ongw’e yamol:1-800-827-5005 kata (617) 994-8300
TTY: (617) 565-5453
10/10
PTLA # 663AC


text:
PUONJ NYITHINDI
Yesu Kristo—Onego Wanene e Yo Mane?
Dwe mar apar gariyo en dwe ma ji mang’eny e piny ngima nenoe piche kata kido mag Yesu ka en nyathi. Pichego nyiso ka opiel Yesu e sanduk mimiyoe dhok chiemo. Kata kamano, be onego wapar Yesu mana ka en nyathi matin?— * We wane ane kaka onego wanene. Wanyalo puonjore gimoro kuom gima ne otimore ne jokwath moko ma ne kwayo gotieno e pewe ma ne ni machiegni gi Bethlehem.
Apoya nono, jokwathgo neno malaika. Malaikano nyisogi niya: “Tinende onywolnu Jawar e dala Daudi, en Kristo Ruoth.” Malaikano bende nyisogi ni gibiro yudo ka Yesu ‘oum gi lep nyathi, konindo e kund dhok.’ Gie sechego, malaike moko nobiro kendo ne gichako ‘pako Nyasaye.’
Inyalo winjo nade kiwinjo ka malaike pako Nyasaye?— Jokwathgo ne mor sidang’! Ne giwacho niya: “Wadhiuru nyaka Bethlehem, mondo wane gino motimore.” Kane gichopo kuno, ne ginwang’o “Mariam kod Josef, kod nyathi makwar konindo e kund dhok.”
Matin nono, jomamoko bende biro Bethlehem kama Mariam gi Josef ne nitie. Kane jokwath onyisogi gima ne gineno, giduto ne gihum nono. Be imor ng’eyo weche mabeyogi?— Jomohero Nyasaye duto mor gi wechego. Koro we wane ane gimomiyo ji mor ahinya nikech ne onyuol Yesu. Mondo wang’e gimomiyo, nyaka wadog chien wane gima notimore kane pok okend Mariam.
Chieng’ moro, malaika miluongo ni Gabriel nolimo Mariam. Nonyiso Mariam ni Mariam ne dhi nyuolo nyathi ma “nobed maduong’, to enoluonge ni Wuod Ng’a Mamalo Chutho.” Gabriel nowacho ni nyathino ‘nolochi’ kaka ruoth kendo “pinyruodhe ok norum.”
Mariam nopenjo kaka mano ne nyalo timore nikech pok nonindo gi dichwo. Omiyo, Gabriel nonyise kama: “Teko mar Ng’a Mamalo Chutho noumi” kendo “nyathi mibiro nywolo bende noluong ni maler, Wuod Nyasaye.” Nyasaye notimo hono maduong’ ahinya kuom daro ngima Wuode ma ne nie polo nyaka e i Mariam mondo odongi ka nyathi.
Be iseneno piche manyiso ka “joma riek” kaachiel gi jokwath limo Yesu?— Piche ma kamago ng’eny kinde Krismas. Kata kamano, pichego ok nyis gik ma ne otimore gadier. Adiera en ni “joma riekgo” gin ajuoke ma tiyo gi sulwe e koro, ma en tim ma Nyasaye okwedo. We wane ane gima ne otimore kane gichopo kama Yesu ne nitie. Muma wacho niya: ‘Ka ne gidonjo e ot, ne gineno nyathino kod Mariam min mare.’ Omiyo, gie kindeno Yesu ne dit moromo kendo nodak gi Josef kod Mariam e ot, to ne ok en e kul kaka nyathi mayom!
Ere kaka ajuokego nofwenyo kama Yesu ne nitie?— ne otagi gi “sulwe” nyaka Jerusalem ir Ruoth Herode eka bang’e sulweno notayogi Bethlehem. Muma wacho ni Herode ne dwaro ng’eyo kama Yesu ne nitie mondo onege. Koro par ane wachni. Iparo ni en ng’ano ma ne omiyo gima chalo sulwe otayo ajuokego nyaka ir Herode?— Ne ok en Nyasaye madier ma en Jehova, to ne en jasike ma en Satan Jachien!
Kindegi, Satan dwaro ni ji osik ka paro ni Yesu en mana nyathi mayom maok nyal konyo gimoro amora. Kata kamano, malaika Gabriel nonyiso Mariam niya e wi Yesu: ‘Nolochi’ kaka ruoth kendo “pinyruodhe ok norum.” Gie sani, Yesu locho ka en e polo kendo machiegnini noketh wasik Nyasaye duto. Mano e gima onego wapar e wi Yesu kendo onego wanyis jomoko wachno.
Som e Mumbi
Luka 1:26-35; 2:8-18
Mathayo 2:7-12; 1 Petro 5:8
Fweny 19:19-21; 1 Johana 2:17
^ par. 3 Kapo ni isomo gi nyithindo, dash moket en ni mondo oparni ichung somo matin kendo ipenj nyithindogo penjono.


text:
DUL ME ARYO
Baibul—Buk ma Oa Ki Bot Lubanga
I yo ango ma Baibul dok pat kwede ki buk mo keken?
Baibul twero konyi me lweny ki pekoni nining?
Pingo itwero geno lok pa lunebi ma kicoyo i Baibul?
WI TWERO po pi nino mo ma inongo iye mic ma mwonya ki bot lawoti mo me amara? Nen calo oyomo cwinyi ma pe wacce. Adada, mic twero nyutti gin ma tye i cwiny lami mic-ci—ni en tero watwu wun kwede calo gin ma pire tek. Labongo akalakala mo ibipwoye matek pi mic meno.
2 Baibul ma obedo mic ma oa ki bot Lubanga, obedo gin acel ma omyero wabed iye ki pwoc madit atika. Buk man ma dok pat tutwali nyuto botwa jami ma onongo pe watwero ngeyogi. Me lapor, Baibul tito botwa pi cweyo lacer me polo, lobo, kacel ki laco ki dako mukwongo. Baibul tye ki cik ma igi lac ma twero konyowa me lweny ki par wa ki pekki mapol ma tye i kwowa. Tito kit ma Lubanga bicobo kwede yubbe ki kit ma bikelo kwede alokaloka mabeco i lobo. Mic me Baibul pud dong obedo gin ma mwonya ya!
3 Baibul bene obedo mic ma yomo cwiny, pien tito botwa lok i kom Lubanga Jehovah ma obedo Lami mic-ci. Kit ma en omiyo kwede buk ma kit man botwa-ni, nyuto ni en mito ni wangeye maber. Pi meno, Baibul twero konyi me nyiko cok ki Jehovah.
4 Ka itye ki Baibul ma megi, nge ni pe itye kwede in keni. Baibul dong kityeko goyone ducu nyo bute mukene keken i leb makato 2,300 kulu ma oweko wel dano makato pacen 90 kulu i wi lobo ducu dong gunongo. Wel Baibul ma kipoko i kin dano kato milion acel kulu i cabit acel acel! Kityeko goyo Baibul nyo bute keken i wel ma romo bilion mapol. Adada, pe tye buk mo keken ma kitwero porone ki Baibul.
5 Medo i kom meno, ‘cwiny pa Lubanga aye oweko kicoyo’ Baibul. (2 Temceo 3:16) I yo ma nining? Baibul kikome aye gamo ni: ‘Cwiny maleng aye mumiyo dano guloko lok ma oa ki bot Lubanga.’ (2 Petero 1:21) Me laporre: Latim biacara mo twero miyo karan coyo waraga. Waraga meno nongo tye ki tam wa ki cik pa latim biacara-ni. Pi meno, waraga-ni nongo obedo mege kikome ento pe pa karan. I kit yo acel-li, Baibul tye ki kwena pa Lubanga, ento pe pa jo ma gucoyo-ni. Pi meno, lok ma tye i Baibul ducu gubedo “lok pa Lubanga” ada.—1 Jo Tecalonika 2:13.
LOK MA I IYE GIRWATTE DOK GITYE ADA
6 Coyo Baibul ocwalo mwaki ma romo 1,600 kulu. Jo mucoyo Baibul gukwo i kare mapat pat dok gukwo i yo mapat pat. Mukene gubedo lumak rec, lupwur, ki lukwat. Jo mukene gubedo lunebi, lungolkop, ki rwodi. Luka ma ocoyo Jiri acel-li onongo obedo daktar. Kadi bed ni lucocce gua ki i rwom me kwo mapat pat, ento lok ma tye i acakki me Baibul nio wa i agikkine girwatte.*
7 Buk mukwongo me Baibul tito botwa kit ma peko ocakke kwede i kom dano. Buk me agikki i Baibul nyuto ni lobo ducu bidoko paradic, nyo poto me ature. Jami ma kicoyo i Baibul loko i kom jami ma gutimme mwaki alip mapol i tekwaro dok tito kit ma yub pa Lubanga tye ka wot kwede. Kit ma lok ma i Baibul girwatte kwede ma yomo cwiny mada, pien meno aye gin ma omyero wagen ki i buk ma a ki bot Lubanga.
8 Lok ma tye i Baibul rwatte ki lok me cayan. Tye bene ki ngec ma onongo pud pe kingeyo i kare me Baibul. Me laporre, buk pa Lulevi onongo tye ki cik ma mako gwoko lutwo mogo pe me ribbe ki lwak ki me gwoko lengo, ento rok murumo jo Icrael-ni onongo pe gingeyo berre. I kare ma onongo pud pe tye ngec mo matir pi kit ma lobo tye kwede, Baibul owaco ni lobo tye calo lawala nyo olunge alunga. (Icaya 40:22) Baibul bene otito lok atir ni lobo ‘pe ongabe i kom gin mo.’ (Yubu 26:7) Baibul kono gire pe obedo buk me cayan. Ento ka oloko lok ma dok i kom cayan, nongo girwatte ma pe gom. Man aye pe obedo gin ma omyero wagen ki i buk ma oa ki bot Lubanga?
9 Lok me Baibul bene rwatte ki lok me tekwaro dok gene. Pe loko calo ododo-gu, cimo lok moni-ni kikome. Pe tye ki nying dano keken ento ryeyo wa nying kwaro ngati moni-ni bene.# Ka iporo jo ma gicoyo lok me tekwaro ki jo ma gucoyo Baibul, inongo ni jo meno pe gicoyo lok i kom danogi ka kiloyogi i lweny, ento inongo ni luco Baibul gire pe guumo kadi wa balgi kikome nyo pa danogi. Me laporre, Moses ma ocoyo buk ma gilwongo ni Wel, otito pi bal marac ma en otimo ma oweko kicikke iye magwa. (Wel 20:2-12) Lakit tic ki ada ma kuman onongo nok tutwal i lok me tekwaro mukene-ni, ento nonge i Baibul keken pien obedo buk ma oa ki bot Lubanga.
BUK ME RYEKO MA KONYO
10 Pien Lubanga aye omiyo kicoyo Baibul, Baibul “konyo me pwony, me juko dano, me tiro kit pa dano.” (2 Temceo 3:16) Ada, Baibul obedo buk ma konyo. Miyo ngec muromo i kom kit me kwo mogo ma dong tye i remo pa dano. Pe tye ur mo iye pien Lubanga Jehovah ma en Lacwec aye Omiyo kicoyo Baibul! En ngeyo tamwa ki kit ma nongo wawinyo kwede ma loyo wan ki komwa. Med i kom meno, Jehovah ngeyo jami ma mitte me kelo botwa yomcwiny. En bene ngeyo yo ma omyero pe walubi.
11 Tam kong lok i kom pwony pa Yecu ma kilwongo ni Pwony me wi Got, ma kicoyo i Matayo cura 5 wa i 7. I pwonye me diro-ni, Yecu oloko i kom jami mapol, ma i kine tye iye kit me nongo yomcwiny, me cobo daa ma tye, me lega, ki kit me bedo ki tam ma opore pi jami me kom. Pwony pa Yecu pud tye ki teko wa ki kony i kare-ni kit ma obedo kwede i kare ma en oloko kwede-ca.
12 Cik mukene ma igi lac me Baibul mako kwo me ot, kit me tic, wat i kinwa ki jo mukene. Cik ma igi lac me Baibul bene tiyo pi dano ducu, dok miyo tira maber mada. Ryeko ma tye i Baibul-li kiketo macek i lok pa Lubanga ma owok ki bot lanebi Icaya ni: “An a Rwot Lubangawu amito pwonyowu wek wubed maber.”—Icaya 48:17.
BUK MA TYE KI LOK PA LUNEBI
13 Baibul tye ki lok pa lunebi mapol, ma polle dong gucobbe woko. Tam kong i kom lanen acel. Jehovah otito con kun tiyo ki lanebi Icaya ma okwo i cencwari me aboro K.M.P., ni boma me Babilon kibituro kinginyo woko. (Icaya 13:19; 14:22, 23) Omiyo ngec matut ma nyuto kit ma onongo man bitimme kwede. Ni lumony ma gibibino ka lweny gibidwono pii kulu me Babilon woko, ka gidonyo i dye boma meno labongo lweny mo. Pe meno keken. Lok pa lanebi Icaya bene otuco wa nying kabaka ma onongo bituro Babilon-ni—Ciro.—Icaya 44:27-45:2.
14 Inge mwaka 200—i dye wor ma oruu i nino dwe 6 me Dwe me Apar, i mwaka 539 K.P.M.—lumony gubino gugony cok ki Babilon. Anga ma onongo obedo ladit wi mony meno? Kabaka me Percia ma nyinge Ciro. Kare onongo dong oromo me cobbe pa lok pa lanebi-ni i yo me aura. Ento mony pa Ciro mono onongo gibituro Babilon labongo lweny mo kit macalo onongo kitito kwede con?
15 I dyewor meno Lubabilon onongo gitye ka kwero karama mo madit, dok lworo mo onongo peke i cwinygi pien cel matek onongo orumo bomagi woko. Kara ki woko, Ciro otiyo ki diro me wiro wi pii me kulu ma onongo mol kato ki i dye boma meno. Pi cawa manok keken pii odwon woko ma onongo romo miyo lumonye me ngolone me o wa i kom cel me boma. Ento i yo ango ma lumony pa Ciro onongo gibitwero donyo kwede wa i cel matek me Babilon-ni? Pi tyen kop mo ma pe kingeyo, i dyewor meno dogola me cel me boma-ni onongo odong twolo!
16 Onongo kiloko con i kom Babilon ni: “Dano pe dok bibedo iye, dano mo me Arab pe biguro kemane iye kunnu, pe tye lukwat bene ma gibimiyo romigi buto piny kunnu.” (Icaya 13:20) Lok pa lanebi man pe oloko i kom tur pa boma meno keken. Onyuto ni kibinginyo Babilon woko matwal. In bene itwero neno jami ma nyuto cobbe pa lok magi ki wangi. Obwur me Babilon ma tye mairo 50 i kupiny me boma me Baghdad, i lobo Iraq—obedo gin ma nyuto ni lok ma Jehovah oloko ki i dog Icaya ocobbe kakare ni: “Abiyweyo woko maleng calo dako ma oyweyo ode maleng kun pe oweko gin mo iye.”—Icaya 14:22, 23.%
17 Neno kit ma Baibul obedo kwede buk ma tye ki lok ma gene pa lunebi jingo cwiny adada, pe kumeno? Ada, ka Lubanga Jehovah dong ocobo cikkene i kare mukato, ci watwero bedo ki gen ni en bene bicobo cikkene me kelo paradic i lobo. (Wel 23:19) Ki lok ada, watye ki “gen me nongo kwo ma pe tum. Lubanga ma pe loko lok goba yam ociko pire i acakki piny.”—Tito 1:2.^
“LOK PA LUBANGA OBEDO GIN MA KWO”
18 Ma lubbe ki ngec ma dong wanongo i dul man, nen atir ka maleng ni Baibul gire ada obedo buk ma dok pat tutwal. Ento ngec ma i Baibul pire tek i yo mapol, pe rwatte pa lok ma tye iye nyo ki lok me cayan, nyo ni lok pa lunebi ma tye iye gene dok ni lok ma iye tiyo keken. Lakwena Paulo ocoyo ni: “Lok pa Lubanga obedo gin makwo, dok tiyo matek, bit bene kato pala lucwan ma lebe bit ryoryo woko. Lok meno tuco iwa pil, tuc tungcel ka ma tipo ki cwiny gurwatte iye, nyo ka ma wang mwot orwatte iye ki moo ma i cogo, kun poko par ki tam mabecone ki maracone ma tye i i dano.”—Jo Ibru 4:12.
19 Kwano “lok” nyo kwena pa Lubanga ma tye i Baibul twero loko kwowa. Twero konyowa me ngiyo kwowa i yo ma nongo onongo peya watimo con. Waromo waco ni wamaro Lubanga, ento kit ma watero kwede gin ma Lokke ma obedo Baibul pwonyo, binyuto tamwa kadi wa miti ma tye i cwinywa kikome.
20 Ada Baibul gire obedo buk ma oa ki bot Lubanga. Obedo buk ma myero me akwana, dok me amara. Nyut pwoci pi mic maleng man ki kwano jami ma tye iye. Ka itimo meno, ci ibiniang matut i kom yub ma Lubanga tye kwede pi dano. Dong wabipwonyo ngo ma yub man obedo ki kit ma yub man bicobbe kwede i dul ma lubo man.
GIN MA BAIBUL PWONYO
- Lubanga aye omiyo kicoyo Baibul, pi meno obedo gin ma gene dok tye atir.—2 Temceo 3:16.
- Ngec ma tye i Lok pa Lubanga konyo kwowa nino ducu.—Icaya 48:17.
- Cikke pa Lubanga ma tye i Baibul bicobbe ada.—Wel 23:19.
* Kadi bed ni dano mukene giwaco ni tyeng mogo i Baibul pe rwatte ki tyeng mukene, ento lok ma kit meno pe tye ada. Nen dul me 7 i buk me The Bible—God’s Word or Man’s? ma Lucaden pa Jehovah aye gucoyo.
# Me laporre, nen kit ma kiryeyo kwede nying jo ma gubedo kwaro Yecu i Luka 3:23-38.
% Pi ngec mukene i kom lok pa lunebi ma kitito i Baibul, nen pot karatac 27-9 ma tye i Brocuwa A Book for All People, ma Lucaden pa Jehovah aye gucoyo.
^ Jwero te Babilon obedo lanen acel me cobbe pa lok pa lunebi me Baibul. Lanen mukene kwako jwero Turo ki Nineve. (Ejekiel 26:1-5; Jepania 2:13-15) Lanebi Daniel bene otito pi kit ma ker madongo mapat pat me lobo onongo bibedo ka lokke kwede inge Babilon. I kingi onongo tye iye Media ki Percia, ka Grik. (Daniel 8:5-7, 20-22) Pi nyamo lok pa lunebi mapol i kom Meciya ma gucobbe i kom Yecu Kricito, nen Lamed ngec.
Peny me Kwan
1, 2. I yo ango ma Baibul tye kwede calo mic ma mwonya ma oa ki bot Lubanga?
3. Miyo Baibul botwa tito gin ango i kom Jehovah, dok pingo man yomo cwinywa?
4. Gin ango ma yomo cwinyi i kit ma kitye ka poko kwede Baibul?
5. Yo ango ma ‘cwiny pa Lubanga’ oweko gicoyo kwede Baibul?
6, 7. Pingo kit ma lok ma i Baibul rwatte kwede-ni obedo gin ma pire tek?
8. Mi lanen ma nyuto ni lok me Baibul rwatte ki lok me cayan.
9. (a) Ngo ma nyuto ni Baibul tito lok ma otimme i tekwaro dok gene? (b) Gene pa jo ma gucoyo Baibul tittiwa gin ango i kom Baibul?
10. Pingo pe obedo gin me ur ni Baibul obedo buk ma konyo mada?
11, 12. (a) Yecu oloko i kom jami ango i Pwonye me wi Got-ti? (b) Jami mukene ma kiloko pigi i Baibul obedo ngo, dok pingo pwony ma tye i igi konyo pi kare ducu?
13. Ngec matut ango ma Jehovah omiyo lanebi Icaya ocoyo i kom Babilon?
14, 15. Jami mapol ma lanebi Icaya oloko i kom Babilon gucobbe nining?
16. (a) Gin ango ma Icaya otito con ni bitimme me agikki i kom Babilon? (b) Lok ma lanebi Icaya oloko wacon pi nginyo Babilon ocobbe nining?
17. Cobbe pa lok pa Iunebi me Baibul jingo niye nining?
18. Lok ango ma pire tek ma lakwena Paulo otito i kom “lok pa Lubanga”?
19, 20. (a) Baibul twero konyi nining me ngiyo kwoni piri keni? (b) In itwero nyuto pwoci pi Baibul ma obedo mic pa Lubanga ma pire tek tutwali nining?


text:
Be en Adier ni Ujwang’o Joma Noweyo Lemo Kodu?
Jogo ma ne obatisi kaka Joneno mag Jehova to oweyo lendo ne ji, kendo samoro oseweyo tudore gi Jokristo wetegi, ok jwang’. Kar mano, watemo limogi mondo wajiwgi gichak tiyo ne Nyasaye kendo.
Ok wagol agola ng’ato oko mar kanyaklawa nikech otimo richo moro maduong’. Kata kamano, ka Janeno mosebatisi dhi nyime ketho chik mar Muma—kuom ranyisi, okwelo, kata otimo ne nyithindo marach e yor nindruok—kendo ok olokre, ibiro jwang’e kata gole oko mar kanyakla. Muma wacho maler niya: “
Goluru ng’at marachno e kindu.”—1 Jo Korintho 5:13.
To nade dichwo mogol oko e kanyakla to jaode gi nyithinde pod gin Joneno mag Jehova? Lokruok bedoe e tudruok ma ne gin-go e yor lamo, kata kamano, pod gin joot. Kend margi koda tudruok mar hera me kindgi kaka joot pod dhi nyime.
Jogo mogol oko e kanyakla nyalo biro e chokruogewa. Ka gidwaro, jodong-kanyakla nyalo miyogi paro mowuok e Muma. Gima duong’ ma jodong-kanyakla dwaro chopo en konyo ng’ato ang’ata mogol e kanyakla otim dongruok mondo obed Janeno mar Jehova kendo. Kanyakla oikore rwako jogo mogol oko mar kanyakla to oweyo timbe maricho kendo onyiso gombo mar dak kaluwore gi chike mag Muma.