text:
Ododo me 41: Twol me Mola
MENO mono nen calo twol kikome ma kingabo i kom tal? Pe gire. Twol-li kiyubo ki mola. Jehovah owaco ki Moses ni oket i kom tal malo wek dano gunen ci gubed kwo. Ento mukene ma i ngom-mi gubedo twol kikome. Gutongo dano oweko komgi odoko malit. In ingeyo pingo?
Pien Luicrael guloko marac i kom Lubanga wa i kom Moses. Gin gungur kun giwaco ni: ‘Pingo ikelowa ki i Ejipt me to i dye tim kany? Cam nyo pii mo pe kany. Dok pe dong watwero kanyo camo manna-ni.’
Ento manna gire obedo cam maber. Me miyone botgi Jehovah otimo tango. En otimo tango me miyogi pii bene. Ento lwak pe gupwoyo kit yo ma Lubanga ogwokogi kwede. Pi meno Jehovah ocwalo twol magi ma tye ki kwir me pwodo Luicrael. Twol magi otongogi, ci jo mapol i kin-gi guto.
Lacen lwak gubino bot Moses ci guwaco ni: ‘Wan wabalo, pien waloko lok marac i kom Jehovah ki i komi. Kombeddi leg dong bot Jehovah wek okwany twol magi woko.’
Pi meno Moses olego pi lwak. Ci Jehovah owaco bot Moses me yubo twol mola man. En owaco ni kingab i kom tal, dok ni ngat ma twol otongo myero onen. Moses otimo gin ma Lubanga owaco-ni kikome. Dok jo ma twol otongogi ka guneno ci komgi doko mayot odoco.
Watwero nongo pwony ki i gin man. I yo mo, wan ducu wa cal ki Luicrael ma twol otongogi ca. Wan ducu wato woko. Nen i kabedo ducu, ci inongo ni dano giti, gitwo, dok gito woko. Man pien laco ki dako mukwongo, Adam gin ki Kawa, guweko Jehovah woko, dok wan ducu lutinogi. Ento Jehovah oyubo yo ma weko watwero bedo kwo nakanaka.
Jehovah ocwalo Wode, Yecu Kricito, i lobo. Yecu kingabo i kom yat, pien jo mapol onongo gitamo ni en kite rac. Ento Jehovah omiyo Yecu me larowa. Ka waneno en, ka walubo en, ci watwero bedo kwo nakanaka. Ento wabikwano jami makato man lacen.
Wel 21:4-9; Jon 3:14, 15.
Peny
- I cal-li, ngo ma gingabo i malo kom tal-li, pingo Jehovah otito ni Moses otim kit meno?
- Dano pe gubedo ki pwoc i kom jammi ducu ma Lubanga otimo pirgi nining?
- Dano gupenyo Moses me timo ngo i kare ma Jehovah ocwalo twol ma gitye ki kwir ma maraco calo pwod botgi?
- Pingo Jehovah owaco bot Moses me yubo cal twol me mola?
- Pwony ango ma watwero nongo ki i kom ododo man?
Peny mukene
- Kwan Wel 21:4-9.
Koko pa jo Icrael i kom mic pa Jehovah-ni cikowa i kom ngo? (Wel. 21:5, 6; Rom. 2:4)
Inge mwaki miya mapol doki, jo Icrael dok gutiyo ki twol me mola nining, dok gin ango ma Kabaka Kejekia otimo? (Wel 21:9; 2 Luker 18:1-4)
- Kwan Jon 3:14, 15.
Ngabo twol me mola malo i kom tal-li obedo ma orwatte ki to pa Yecu i kom yat nining? (Gal. 3:13; 1 Pet. 2:24)


c: text/html

text:
Ngat man kod yor tedo moro ma diher puonjo ogandawa bende damor ka ondiko ka
58 thoughts on “TEDO”
-
mildred awuor
apenjo tedo atudo ite nade jaluo
-
Anyango
Abe amore neno website joluo…omora makia.
-
Juma John Juma
Jo dalawa piny sani wich kuot maduong’, iyudo nyako odhi tedo to onyal tedo kaka kuon to ring’o ko tedo to kado otimo nyando.Mine man gi jo tich puonj uru nyiu tedo.Chiemb luo mit ndii.
-
mnyorej
Adwaro nge’yo kaka ng’ato ne nyalo kendo e kinde mag luo machon mag kwerewa
-
Nyambita
A dwaro jal mar nyalo nywoma.An nyako adak Dar es salaam
-
Rose nyar Ugunja
Nyisa uru kaka itedo remo gi obwolo mar alando
-
Emma Obura
Kawuono ang’eyo ni agoko en ang’o. Bende nitie ng’ato ma ong’eyo kaka inyalo loso mor nyaluo ka ok idak Kenya? Gima jo loka luongo ni improvise?
-
francis okech
ka ne akendo nar athol gi nyathi manyako mane asenyuome bang higni auchiel to ne oringo ma odar gi giot nyaka sani higni abiriyo nyani ne nyasaye okawo ma awinjo awinja ni jodala gi duaro ni mondo adhi ayik ringre itimo nango?

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Kawuono ahero puonjo yawa man loka piny wasungu tedo nyoyo. Ang’eyo ni nwang’o oduma kod oganda samoro osemono yawa man loka mang’eny tedo nyoyo. To kata kamano nitieye kaka inyalo timo ma ited nyoyo mamit mana machiegni gi ma dala.
1. Dhi e duke madongo mag chiemo mondo inyiew odumb ondelo ma odiero dendo ni popcorn. Oganda motuo bende inyiew. Inyalo yudogi ka otwegi e jwala mar ratil achiel kata ariyo.
2. Kaw oduma aye ibidi e pi ka pok idhi tich kata kapok inindo mondo obidre seche ma bwora.
3. Law oduma gi e pi mang’ich aye iketi e kendo mondo ochiegi kuom seche ariyo. Sama oduma chiekno to bid oganda bende e pi mang’ich.
4. Bang’ seche ariyo to law oganda bende aye iolie oduma man e kendo. Seche gi bende inyalo pere chumbi moromo ewi nyoyo. Dhi nyime kod chweko kuom saa achiel kendo kata nyaka oganda chiegi.
Nyoyo kose chiek, to koro tok atoka, mondo inyam gi nyuka, kata chai. Jo kapango bende ma dhoggi mit nyalo chiele mana kaka ichielo ringo. Alot bende inyalo riwe.
Akelo Nya Kager


text:
Ododo me 53: Kwongnge pa Jeputa
KONG ibikwongo kwong ci lacen inongo ni gwokone tek? Laco ma i cal man okwongnge, man aye omiyo cwinye tye ka wang tutwal-li. Laco-ni obedo langolkop ma cwinye tek me Icrael ma nyinge Jeputa.
Jeputa okwo i kare ma Luicrael onongo dong pe giworo Jehovah. Gin onongo dok gitye ka timo gin marac. Pi meno Jehovah oweko jo Ammon ounogi. Man omiyo Luicrael gikok bot Jehovah ni: ‘Wan wabalo i nyimi. Tim ber, i larwa!’
Lwak cwinygi oton pi jami maraco ma gutimo. Gin ginyuto ni gingut kun giworo Jehovah dok odoco. Pi meno Jehovah pud dok konyogi.
Lwak oyero Jeputa me lweny i kom jo Ammon ma giraco-ni. Jeputa mito tutwal ni Jehovah okonye i lweny. Pi meno en okwongnge bot Jehovah ni: ‘Ka imiyo aloyo jo Ammon, ngat mukwongo katti ki i oda me rwatte kweda ka adwogo ki i loyo lweny an abimiyo boti.’
Jehovah owinyo kwongnge pa Jeputa, dok omiyo en oloyo lweny. Ka Jeputa odwogo paco, ingeyo ngat ma okwongo bino me rwatte kwede? Nyare, ma bene obedo latin acel keken ma onongo en tye kwede. Jeputa okok ni: ‘Ai, nyara do! Kit ma itye ka kela twon cwercwiny kwede. Ento an dong akwongnge woko bot Jehovah, dok pe atwero loko kwongnga.’
I kare ma nya pa Jeputa ongeyo pi kwong pa wonne, cwinye kong bene ocwer. Pien man te lokke ni en biweko wonne wa ki lureme. Ento en bitic bot Jehovah i kema i Cilo pi kare me kwone ducu. Pi meno en owaco bot wonne ni: ‘Ka ikwongnge bot Jehovah, omyero igwoki.’
Pi meno nya pa Jeputa ocito i Cilo, dok otiyo bot Jehovah i kemane pi kare me kwone ducu. Nino angwen i mwaka acel acel, mon me Icrael gicito ka limme kunnu dok gibedo ki yomcwiny kacel kwede. Dano gimaro nya pa Jeputa pien en onongo latic pa Jehovah ma kite ber.
Lungolkop 10:6-18; 11:1-40.
Peny
- Jeputa obedo anga, dok en okwo i kare mene?
- Cikke ango ma Jeputa ociko bot Jehovah?
- Pingo akemo omako Jeputa i kare ma en odwogo paco i nge loyo jo Ammon i lweny?
- Ngo ma nya pa Jeputa oloko i kare ma en owinyo pi cikke ma wonne ociko?
- Pingo dano onongo maro nya pa Jeputa mada?
Peny mukene
- Kwan Lungolkop 10:6-18.
Lok me bedo niye manok pa Luicrael i kom Jehovah-ni cikowa i kom ngo? (Lungol. 10:6, 15, 16; Rom. 15:4; Yabo. 2:10)
- Kwan Lungolkop 11:1-11, 29-40.
I yo ango ma waniang kwede ni miyo nya pa Jeputa calo ‘gitum awanga ni’ pe tyen lokke ni en omiyo nyare ni giwang i mac? (Lungol. 11:31; Levi. 16:24; Nwo. 18:10, 12)
I yo ango ma Jeputa omiyo kwede nyare macalo gitum?
Ngo ma watwero pwonyo ki i tam pa Jeputa i lok ma dok i kom kwongene bot Jehovah? (Lungol. 11:35, 39; Latit. 5:4, 5; Mat. 16:24)
Nya pa Jeputa kono obedo lanen maber nining pi Lukricitayo matino me bedo ki mitti me donyo i tic me kare malac? (Lungol. 11:36; Mat. 6:33; Pil. 3:8)


text:
BUTE ME 7
Kit me Pwonyo Latinni
“Lok magi ducu ma acikowu kwede tin-ni wubiketo i cwinywu; dok wubipwonyo litinowu kwedgi.”
I kare ma Jehovah ocako te yub me ot, en oketo ni lunyodo aye myero gubed ki twero i kom lutino. (Jo Kolocai 3:20) Obedo ticci macalo lanyodo me pwonyo latinni me maro Jehovah ki bene me dongo makwiri. (2 Temceo 1:5; 3:
1 WEK OBED YOT BOT LUTINONI ME LOK KWEDI
GIN MA BAIBUL WACO: “Dano acel acel myero owiny lok oyotoyot, ento pe myero orune me gamone.” (Yakobo 1:
GIN MA ITWERO TIMONE:
Bed tye ka lutinoni gimito lok kwedi
Lok ki lutinoni kare ki kare, pe i kare ma nongo gitye i peko keken
2 TEM NIANG TE LOK MA GITYE KA WACONE
GIN MA BAIBUL WACO: “Ngat ma winyo lok . . . bibedo ki kwo maber.” (Carolok 16:20) Kare mukene, myero kong ilwod jami ma lutinoni loko ka imito niang gin ma i cwinygi. Yot tutwal bot jo matino me kwoto lok nyo me waco gin mapat ki ma gimito. “Myero kong iwiny lok ma nongo peya igamo lok mo; ka pe, ci inyuto mingngi.” (Carolok 18:13) Pe iwek kiniga omaki oyot.
GIN MA ITWERO TIMONE:
Temme ki tekki ducu pe me ngolo lokke nyo keco, kadi bed latinni oloko gin mo marac
Tem po i kom kit ma onongo iwinyo kwede ma pud itidi dok itam pi gin ma onongo pire tek boti
3 WUCUNG I TAM MA WUMOKO KACEL
GIN MA BAIBUL WACO: “Latin, winy lok ma woru pwonyi kwede, pe ikwer winyo pwony pa meni bene.” (Carolok 1:8) Jehovah omiyo bot wego ki mego twero i kom lutino. Myero wupwony lutinowu me bedo luworo ki luwiny. (Jo Epeco 6:
GIN MA ITWERO TIMONE:
Wunyam dok wumok kit ma wubimiyo kwede tira bot lutino
Ka tammi i kit me miyo tira bot lutinowu pat ki pa luoti, tem kong niang tam pa luoti
4 WUBED KI PULAN
GIN MA BAIBUL WACO: “Pwony latin con ma nongo en pud tidi kit yo ma myero en obed kwede.” (Carolok 22:6) Pwonnye maber pa lutinoni pe bitimme kene. Omyero iket yub me pwonyogi, ma kwako wa miyo tira bene. (Jabuli 127:4; Carolok 29:17) Miyo tira pe obedo miyo pwod keken, ento kwako konyo lutinowu me niang gin mumiyo lubo cik pire tek. (Carolok 28:7) Myero bene wupwonygi me maro Lok pa Jehovah kun gitemo niang maber pwony ma iye. (Jabuli 1:2) Man konyogi me dongo cwiny me poko gin matir ki marac.
GIN MA ITWERO TIMONE:
Wek lutinoni gunen Lubanga calo Ngat ma gitwero keto gengi i kome
Konygi me ngeyo kacel ki gwokke ki jami maraco ma twero balo kitgi, calo ma tye i Intanet. Pwonygi me gwokke ki jo ma pyedo lutino


text:
Reunion.com > Ruthann Chesnoff - Joseph Chittum > Carl Chien - Lynn Chien
Classmates from Carl Chien to Lynn Chien
Carl Chien Carol Chien Caroline Chien Carrie Chien Cary Chien Catherine Chien Cecilia Chien Celia Chien Chang Chien Chao Chien Charlen Chien Charlene Chien Charles Chien Chen Chien Cheng Chien Chern Chien Cheryl Chien Chester Chien Chi Chien Chi-hua Chien Chi-ray Chien Chia Chien Chia-hua Chien Chiachun Chien Chialing Chien Chiang Chien Chiapeng Chien Chieh Chien Chien Chien Chih Chien Chih Ming Chien Chih-hsuan Chien Chih-yung Chien Chihchun Chien Chihwei Chien Chin Chien Ching Chien Chinghua Chien Chiu Chien Chiu-ying Chien Chiung Chien Chloe Chien Chris Chien Christina Chien Christine Chien Christopher Chien Chu Chien Chuan Chien Chun Chien Chung Chien Cindy Chien Colleen Chien Connie Chien Constance Chien Cristina Chien Daisy Chien Daniel Chien Daphne Chien Dave Chien David Chien Dawn Chien Debbie Chien Deborah Chien Dennis Chien Derek Chien Diana Chien Diane Chien Donna Chien Dora Chien Doris Chien Dorothy Chien Douglas Chien Eddie Chien Edward Chien Elaine Chien Elizabeth Chien Ellen Chien Emily Chien Eric Chien Erica Chien Esther Chien Eugene Chien Eugenia Chien Eva Chien Eve Chien Evelyn Chien Fan Chien Fang Chien Fangju Chien Felicia Chien Felix Chien Feng Chien Florence Chien Francis Chien Frank Chien Fred Chien Freddie Chien Fu Chien Fumei Chien Garry Chien Gary Chien Gene Chien Geo Chien George Chien Gina Chien Ginny Chien Gloria Chien Grace Chien Greg Chien Guang Chien Hai Chien Han Chien Hans Chien Harris Chien Harrison Chien Harry Chien Heather Chien Hector Chien Helen Chien Helena Chien Henry Chien Ho Chien Hong Chien Howard Chien Hsi Chien Hsiang Chien Hsiao Chien Hsien Chien Hsin Chien Hsiu Chien Hsu Chien Hsueh Chien Hsun Chien Hua Chien Huan Chien Huei Chien Hui Chien Huichun Chien Huilin Chien Hung Chien I-chen Chien Ian Chien Irene Chien Iris Chien Ivan Chien Ivy Chien Jack Chien Jackson Chien Jacqueline Chien Jade Chien James Chien Jane Chien Janet Chien Jason Chien Jean Chien Jeanne Chien Jeff Chien Jeffrey Chien Jen Chien Jennie Chien Jennifer Chien Jenny Chien Jenwei Chien Jeremy Chien Jerry Chien Jessica Chien Jessie Chien Jiayang Chien Jim Chien Jimmy Chien Jin Chien Jing Chien Jo Chien Joan Chien Joanie Chien Joanna Chien Joanne Chien Jobin Chien Joe Chien John Chien Johnny Chien Johnson Chien Jonathan Chien Jordan Chien Joseph Chien Josephine Chien Joshua Chien Joy Chien Joyce Chien Ju Chien Judy Chien Jui Chien Julia Chien Julie Chien June Chien Jung Chien Justin Chien Jya-syin Chien Kai Chien Kang Chien Karen Chien Karl Chien Kat Chien Katherine Chien Kathleen Chien Kathryn Chien Kathy Chien Katy Chien Kelly Chien Ken Chien Kenneth Chien Kenny Chien Kenrick Chien Keung Chien Kevin Chien Kiku Chien Kimberly Chien Kin Chien Kirby Chien Kristine Chien Krystyna Chien Kuan Chien Kuei Chien Kuo Chien Kwan Chien Lanching Chien Larry Chien Lawrence Chien Lee Chien Leo Chien Leon Chien Li Chien Lian Chien Liang Chien Lichen Chien Lihsin Chien Lillian Chien Lily Chien Lin Chien Lincoln Chien Linda Chien Ling Chien Lisa Chien Liu Chien Louis Chien Louise Chien Lucy Chien Lung Chien Ly Chien Lynn Chien


text:
Ododo me 8: Cog Co i Lobo
KA NGAT mo onongo tye ka wot bino tung boti dok en onongo bor maromo o wa i dan otwu, ci iromo tamo ningo? Dano meno nongo obedo twon co! I kare mo macon cog co ma kit meno onongo gitye i lobo ada. Baibul nyuto ni wegigi onongo lumalaika ma gua i polo. Ento meno dok ocakke nining?
Wi myero opo ni, Catan lamalaika marac-ci onongo tye ka tic ma matek me kelo ayela. En onongo bene tye ka temo miyo lumalaika pa Lubanga gudok maraco. Motmot, lumalaika mogo gucako winyo dog Catan. Guweko tic ma Lubanga onongo omito ni gutim i polo. Gubino i lobo ci guyubo komgi odoko me dano. In ingeyo pingo?
Baibul waco ni gutimo kumeno pien awobe pa Lubanga magi guneno mon mabeco ma i lobo dok onongo gimito bedo kwedgi. Pi meno gubino i lobo ci gunyomo mon magi. Baibul waco ni man onongo rac, pien Lubanga oyubo lumalaika me kwo i polo.
I kare ma lumalaika ki mon-gi gunywalo lutino, lutino magi onongo dok gipat. Oromo bedo ni i acakki onongo pe ginen pat tutwal. Ento gumedde ameda ki dongo doko madito, ki doko matego, nio ka gudoko cog co.
Cog co magi onongo kitgi raco. Gin onongo giwano dano pien onongo gidongo dok gitek adada. Gutemo diyo dano ducu me bedo rac calo gin.
Enoka onongo dong oto woko, ento i kare meno onongo tye laco acel maber i lobo. Nying laco-ni Nua. Kare ducu en onongo tiyo gin ma Lubanga mito ni en oti.
Nino mo acel Lubanga owaco bot Nua ni kare dong oromo woko pi En me tyeko jo maraco ducu. Ento Lubanga onongo obilaro Nua, jo me ode kacel ki lee mapol. Wanenu kit ma Lubanga otimo man kwede.
Acakki 6:1-8; Juda 6.
Peny
- Ngo ma otimme i kare ma lumalaika pa Lubanga mogo guwinyo tam pa Catan?
- Pingo lumalaika mukene guweko ticgi i polo ci gubino i ngom?
- Pingo onongo rac pi lumalaika me bino piny i lobo ki dok me loko kom-gi me bedo dano?
- Ngo ma dok obedo pat i kom lutino pa lumalaika?
- Kit ma itye ka neno-ne i cal-li, ngo ma lutino pa lumalaika-ni gutimo i kare ma gudoko cog co?
- I nge Enoka, dano maber mene ma obedo i lobo, dok pingo Lubanga omare?
Peny mukene
- Kwan Acakki 6:1-8.
Ngo ma Acakki 6:6 nyuto i kom kit ma timwa twero weko Jehovah winyo kwede? (Jab. 78:40, 41; Car. 27:11)
- Kwan Juda 6.
Lumalaika "ma yam pe gigwoko locgi ma gimiyo botgi,” i kare pa Nua, konyo me poyo wiwa kombeddi nining? (1 Kor. 3:5-9; 2 Pet. 2:4, 9, 10)


text:
Ododo me 70: Yona ki Rec Madit-ti
NEN kong laco ma i pii-ni. En tye i peko tutwal, pe kumeno? Rec ca-ni dong cok mwonyo en woko! In ingeyo anga ma laco man obedo? En nyinge Yona. Wanenu kong kit ma en odonyo kwede i peko madit tutwal-li.
Yona obedo lanebi pa Jehovah. Onongo pud pe okato kare malac i nge to pa Elica ci Jehovah owaco bot Yona ni: ‘Cit i boma madit me Nineve. Tim marac pa jo ma kunnu dong dwong tutwal, dok amito in ilok pire botgi.’
Ento Yona pe mito wot. Pi meno en odonyo i yeya ma tye ka cito dok tung kilong ki Nineve. Cwiny Jehovah pe yom i kom Yona pien tye ka ringo woko. Pi meno en okelo yamo madwong. Obedo rac ma yeya onongo mito lwiny woko. Lukwang yeya lworo omakogi matek, ci gulego kony ki bot lubangagi.
I ngeye Yona owaco botgi ni: ‘An aworo Jehovah, Lubanga ma ocweyo polo ki lobo. Dok an atye ka ringo woko ki i timo gin ma Jehovah otitta ni atim.’ Pi meno lukwang yeya gupenyo ni: ‘Watim ngo i komi me giko yamo madwong-ngi?’
Yona owaco ni: ‘Wubola woko i nam, ci nam bikwe woko doki.’ Lukwang yeya pe gimito timone, ento ka yamo omedde marac adada olo twal gubolo Yona woko. Cutcut yamo madwong-ngi ogik woko, ci nam okwe woko mot odoco.
Ka Yona tye ka lwiny piny i te pii, rec madit-ti omwonyo en woko. Ento en pe oto. En obedo i rec meno pi nino adek dyeceng ki dyewor. Yona cwinye owang ni pien pe ewinyo Jehovah dok pe ecito i Nineve. Pi meno in ingeyo ngo ma en otimo?
Yona olego kony ki bot Jehovah. Ci Jehovah omiyo rec-ci ongoko Yona woko i wi tura ka mutwo. I nge meno Yona ocito i Nineve. Man pe pwonyowa ni pire tek tutwal me tiyo gin mo keken ma Jehovah waco?
Yona buk me Baibul.
Peny
- Yona obedo anga, dok gin ango ma Jehovah owaco ni otim?
- Kit ma en onongo pe mito cito ka ma Jehovah ocwalle iye-ni, ngo ma Yona otimo?
- Ngo ma Yona owaco ni lukwang yeya omyero gutim ka wek yamo magwar ni ojuke?
- Kit ma i tye ka neno-ne i cal-li, gin ango ma otimme i kare ma Yona omwony i te pii?
- Yona ori i i rec madit-ti pi kare ma romene, dok en otimo gin ango ki kunnu?
- Yona ocito kwene i nge kati ki i rec madit-ti, dok man pwonyo wan gin ango?
Peny mukene
- Kwan Yona 1:1-17.
Kit ma onen kwede, Yona owinyo nining pi tic ma gimiye me pwonyo jo Nineve? (Yona 1:2, 3; Car. 3:7; Latit. 8:12)
- Kwan Yona 2:1, 2, 10.
Gin ma otimme i kom Yona ni miyo botwa gen ni Jehovah bigamo legawa nining? (Jab. 22:24; 34:6; 1 Jon 5:14)
- Kwan Yona 3:1-10.
Tek cwiny ango ma wanongo pi tyen lok ni Jehovah pud omedde ki tic ki Yona kadi bed ni en i acakki pe ocobo tic ma gimiye? (Jab. 103:14; 1 Pet. 5:10)
Gin ma otimme i kom Yona ki jo Nineve-ni pwonyowa ngo i kom nguko dago jo ma bedo i adwol-wa me tic? (Yona 3:6-9; Latit. 11:6; Tic 13:48)


text:
2
Pol ginei Kilisi ane yaun ebe gimat vunu gireu ei givsangin ok
1 Angg nune-nggen, givin ebe ayeu gatangi yem galek ve nanei Pomate ane yaun ebe givuaivun ate ge ok nitangi yem ok, be givin sawa etok ayeu ganei yaun avongg vie molge me ganei denang ebe amolmol dabas-gwet vie molge ane inei inei ok ite. 2 Givin sawa ete ayeu gabweg gavin yem ok, ayeu tangg gitung gen ti ite molge, tangg gitung Yisu Kilisi dongke ge ebe gimat vunu gireu ei givsangin ok. 3 Be givin etok ayeu gapelk tulkwangg budbutu be gakurkuri anongge, ve ayeu gali au-ate gitangi ebe ve nalgum Pomate ane kulkul ok ite. 4 Be awangg yaun be tis mateu ete ganei gitangi yem ok, ayeu ganei weik ete amolmol ebe dabas-gwet vie ane ilgum ilgum veik inro amolmol aplos vukir ok ite ma. Ayeu ganei mateu be gas Pomate ane Ngalau ane gwangne ru gitangi yem. 5 Ve yem aim aplongg aim givin ane dabe giengk amolmol daband-gwet ite ma, gen etok ginme nangge Pomate ane gwangne dongke ge.
Pomate ane Ngalau geb eitit daband-gwet
6 Bingano. Ayeu ok ganei yaun vevies subu weik amolmol ebe tis dabas-gwet vie molge inei inei ok gitangi amolmol ebe aplos givin Pomate gwangne molge ok. Bemem yaun vevies ete ayeu ganei ok, etok amolmol nalk ane be tis amolmol bambamo (king) ebe emb amolmol dabin nangge nalk be asonge inmat vunkunu inkwai ok emb gitangi ayeu ite. 7 Etok Pomate ane yaun ebe givuaivun ate ge ve amolmol ok. Ei geb nalk ite nangge be geb yaun nok ulu ve nemb bogbogo nitangi eitit. 8 Amolmol bambamo (king) ebe emb amolmol dabin nangge nalk ok itpweng yaun etok are ite, ve ginei eisir inatpweng are okob atob ines Amol Bamo bogbogo ane vunu nireu ei givsangin ite. 9 Bemem yaun ebe giengk Pomate ane kapia ok ginei dangeteik;
“Gen ebe amolmol gitangi ve indi ite, be inaute ite, be tis gen ebe amolmol tas gitung ve atob menihlang ite ok, gen etok ete Pomate gipasang ve amolmol ebe tas givin ei ok.”
10 Bemem eitit, Pomate ane Ngalau ginei Pomate ane yaun ebe givuaivun ate ge ok binge gitangi eitit gikwai, ve Ngalau ei girek Pomate ane gen bambamo ebe givuaivun ate ge ok be gitpweng are gikwai.
11 Amol ret gitangi ebe atob nitpweng gen ebe ane nune ta gitung ok are? Ma yapin. Amol ebe ta gitung gen dangetok giengk aplo ok, ane ngalau ebe givang ei ate aplo ok ge gitpweng gen ete ei ta gitung ok are. Dangetok be Pomate ok weik etok ge, Ei ane Ngalau dongke ge gitpweng Ei are. 12 Eitit tanggas amolmol nalk etenik ane as dabas-gwet ite ma, eitit tanggas Ngalau ebe ginme nangge Pomate ane ok veik tanatpweng gen vevies walang ano ebe Pomate geb sinsin ge gitangi eitit ok are. 13 Beti amei anei yaun ebe aute nangge amolmol ebe dabas-gwet vie molge ok as ite, amei anei yaun ebe anggas nangge Ngalau ok ge be anei lavo gitangi amolmol ebe Ngalau givang givin is ok.
14 Amol ti ebe Ngalau givang givin ei ite ok, gitangi ebe ninggas gen vevies ete ginme nangge Pomate ane Ngalau ok ite, ve ei gili gen bambamo etok weik ebe gen tiate ok. Ngalau nivang nivin amolmol kob atob inatpweng gen arkare. 15 Amolmol ebe Ngalau givang givin is ok gitangi atob inatpweng gen walang ok are, bemem amol ti ebe Ngalau givang givin ei ite ok gitangi ebe ninei amol ebe Ngalau givang givin ok lavo ok ite. 16 Ve yaun ebe giengk Pomate ane kapia ok ginei dangeteik;
“Amol ret gitpweng Amol Bamo ane ta gitung are? Be amol ret gitangi atob nimbul Amol Bamo?”
Bemem eitit ande tatpweng Kilisi ane ta gitung are gikwai.


text:
Ododo 4: Gin Mumiyo Gurwenyo Pacogi
NEN kong gin ma tye ka timme kombeddi. Gitye ka ryemo Adam gin ki Kawa woko ki i poto me Eden maber adada-ni. In ingeyo pingo?
Tye kumeno pien gutimo gin marac adada. Pi meno Jehovah tye ka pwodogi. Ingeyo gin marac ma Adam gin ki Kawa gutimo?
Gin gutimo gin ma Lubanga owacigi ni pe gutim. Lubanga owacci giromo camo cam ki i kom yadi ma i poto-ni. Ento ki i kom yat acel Lubanga owacci pe gucam, pien ka gucamo ci gibito woko. En ogwoko yat meno macalo mege. Wan bene wangeyo ni rac me kwanyo jami pa ngat mukene, pe kumeno? Ngo dong ma otimme?
I nino mo acel ma Kawa onongo tye kene i poto, twol oloko kwede. Kong itam meno! En owaco ki Kawa ni ocam nyig yat ma Lubanga ociko ni pe gucam-mi. I kare ma Jehovah oyubo twol en pe oyubogi ma gitwero lok. Man dong te lokke ni ngat mukene aye onongo tye ka miyo twol-li loko. Meno onongo anga?
Meno onongo pe Adam. Meno omyero obed ngat acel ki i kin jo ma Jehovah onongo oyubogi con ma peya oyubo lobo. Jo meno gubedo lumalaika, dok pe watwero nenogi. Malaika acel-li onongo odoko lawaka tutwal. En ocako tamo ni omyero ebed laloc calo Lubanga. Dok omito ni dano guwiny en ma ka winyo Jehovah. En aye lamalaika ma omiyo twol oloko.
Lamalaika man gire olo obwolo Kawa. I kare ma en owaco ki Kawa ni Kawa bidoko calo Lubanga ka ocamo nyig yat ca, Kawa oye. Pi meno en ocamo, ki Adam bene ocamo. Adam gin ki Kawa gukwero winyo Lubanga, dok meno aye gin ma omiyo gurwenyo pacogi me poto maber-ri.
Nino mo Lubanga bineno ni lobo ducu kiyubo maber marom aroma ki poto me Eden. Wabineno lacen kit ma in bene iromo nywako yubone kit man. Ento kong wanenu gin ma otimme i kom Adam gin ki Kawa.
Acakki 2:16, 17; 3:1-13, 24; Niyabo 12:9.
Peny
- I cal-li, ngo ma tye ka timme i kom Adam ki Kawa?
- Pingo Jehovah omiyogi pwod?
- Gin ango ma twol owaco bot Kawa?
- Nga ma oweko twol olok ki Kawa?
- Pingo Adam ki Kawa gurwenyo pacogi me Paradic?
Peny mukene
- Kwan Acakki 2:16, 17 ki 3:1-13, 24.
Peny pa Twol bot Kawa-ni obalo nying Jehovah nining? (Acak. 3:1-5; 1 Jon 5:3)
Kawa odoko calo lanen me cikowa nining? (Pil. 4:8; Yak. 1:14, 15; 1 Jon 2:16)
I yo ango ma Adam gin ki Kawa gukwero kwede ye balgi pi gin ma gutimo? (Acak. 3:12, 13)
Lukerubi ma giketogi tung kunyango me poto me Eden-ni gugwoko twero pa Jehovah nining? (Acak. 3:24)
- Kwan Niyabo 12:9.
Catan dong oo i rwom ma nining i loko dano ki i kom loc pa Jehovah? (1 Jon 5:19)


text:
Sigana mar 111: Wuowi ma ne Nindo Otero
YAWA! En ang’o matimore kae? Be nyathi man pinyno ohinyore ahinya? Ne! achiel kuom joma wuok e odno en Paulo! Be inyalo neno Timotheo bende kanyo? Nyathino opodho kowuok e dirisa, koso?
Ee, mano e gima oa timore. Paulo ne onwang’o golo twak ne jopuonjre man Troa kae. Ne ong’eyo ni ok ne odhi nenogi machiegni kendo, nikech ne nyaka oidh yie moago e odiechieng’ maluwe. Kuom mano, ne odhi nyime gi wuoyo nyaka chuny otieno.
Ne onwang’o wuowini, miluongo ni Yutiko obet e dirisa, kendo nindo ne otere. Ne owuok e dirisa ma olwar piny kowuok e gorofa mar adek! Kuom mano, inyalo neno gimomiyo chuny ji chandore kae. Ka ji dhi ting’o wuowino, otimore mana kaka ne giparo. Osetho!
Ka Paulo neno ni wuowino osetho, oluowore kuome, kendo okwake. Bang’e owachonegi ni: ‘Kik chunyu chandre. Ongima!’ Kendo ongima adier! Mani en hono! Paulo oseduoke e ngima kendo! Ji bedo gi iilo mang’eny nikech wachno.
Giduto gidok e gorofa malo mondo gichiem. Paulo dhi nyime gi twak nyaka okinyi. Kata kamano, inyalo bedo gi adiera ni Yutiko ok ochako odok e nindo kendo! Bang’e, Paulo, Timotheo kod jogo ma ne giwuothogo idho yie. Bende ing’eyo kama gidhiye?
Paulo koro tieko wuodhe mar adek e tij lendo, kendo odok dalagi. E wuodhni, Paulo ne odak kuom higini adek e dala mar Efeso kende. Kuom mano, mani en wuoth makawo ndalo mang’eny maloyo wuodhe mar ariyo ma ne osetimo.
Bang’ wuok Troa, yie gowo Mileto kuom kinde matin. To nikech Efeso en mana mail matin gi kanyo, Paulo oro ote ni mondo jodong kanyakla man Efeso obi Mileto, mondo owuo kodgi mogik. Bang’ mano, e seche ma koro yie wuok, giwinjo malit ahinya nikech neno Paulo kadhi!
Gikone, yie duogo nyaka Kaisaria. Kinde ma Paulo dak e od japuonjre Filipo, janabi Agabo nyiso Paulo wach moro. Owacho ni ibiro timo Paulo mabus kobiro Jerusalem. To adier, ma e gima timore. Bang’ bedo e jela Kaisaria kuom higini ariyo, Paulo itero Rumi mondo oyale e nyim Kaisar ma jatend Rumi. We mondo wane gima timore e wuodhe mar dhi Rumi.
Tich Joote sula 19 nyaka 26.
Penjo
- E pichano, wuowi ma onindo pinyno en ng’a, to ang’o moa timorene?
- Ang’o ma Paulo timo konwang’o ni wuowino otho?
- Paulo, Timotheo kod jogo manie wuoth kodgi dhi kanye, kendo ang’o matimore ka gichopo Melita?
- En wach mane ma janabi Agabo miyo Paulo, kendo gik moko timore mana kaka janabino ne owacho nade?
Penjo mamoko
- Som Tich Joote 20:7-38.
Wanyalo bedo nade ‘maler kuom remb ji duto,’ kaluwore gi weche Paulo ma ondiki e Tich Joote 20:26, 27? (Ezek. 33:8; Tich 18:6, 7)
Ang’o momiyo jodong kanyakla onego ‘omak matek wachno mar adier’ ka gipuonjo’? (Tich 20:17, 29, 30; Tito 1:7-9; 2 Tim. 1:13)
- Som Tich Joote 26:24-32.
Bedo ni Paulo ne en Ja-Rumi bende, ne okonye nade e timo tij lando wach ma ne omiye gi Yesu? (Tich 9:15; 16:37, 38; 25:11, 12; 26:32; Luka 21:12, 13)


text:
Ginaŋo Ma Kelo Kisangala i Pecho?
Iparo ni . . .
mar?
pesa?
kosa giman?
GIMA BAIBUL WACHO
“Josilwany meno a joma jowinjo Wach pa Were to joketho i tim!”
BAIBUL KONYO NEDI PECHO?
Pecho bed’iye mar.
Pecho bed’iye wor.
Jopecho jogenere.
IRAŊO WANYALO GENO GIMA BAIBUL WACHO?
Wani g’atoŋa aryo:
Were amochako pecho. Baibul wacho ni “pechin jye . . . jonwaŋo nyingi jo” kwoŋ Jehova. (Joefeso 3:14, 15) Meno nyutho ni Jehova amochako chan ma pecho. Iraŋo meno obedo gimadwoŋ swa?
Par kwoŋ giranena me: K’ichamo chiemo mamit t’imito ŋeyo paka otedi chiemo no, ipenjo ŋa? Ikipenji ŋata otedo?
I royo achiel, ka wamito ŋeyo gima kelo kisangala i pecho, waripo winjo gima Jehova wacho, rupiri go amochako chan ma pecho.
—Mathayo 19:4-6.
Were dewo kwoŋ win. Ber jopecho jowoori ryeko ma Jehova miyo jo, ma nwaŋere i Wach pere. Iraŋo? “Rupiri go dewo kwoŋ win.” (1 Petro 5:6, 7) Jehova maro win swa, amomiyo go miyo win ryeko ma nyalo konyo win!
—Agechin 3:5, 6; Isaya 48:17, 18.
PAR KWOŊ PENJI ME
Inyalo nedi bedo jachwo, dhako, kosa janywol maber?
Baibul dwoko penji no i JOEFESO 5:1, 2 kodi JOKOLOSAI 3:18-21.


text: Oh osiepa hono mar krismas en sigand wuoyi moro mane dwaro bedo gi osiep machielo kendo bedo gi gik moko ma ngeny mane ok onyal paro.En sigana machuoyo chuny mar kony kod hera.Hera maok ochun kendo yie ni honni nyalo timore ne nyithindo,joma ohero le kod jok matindo e chunygi. Sigana mamit mabiro teri eyor ngeyo teko ma in go,kod gik mogen ma edalau,eosiep,hera mor kod lek magi.Ahere! -Theresa Filtzgerald, jandiko, “mano bedo ngat malich kuom wach” Ne iyudo tipo kendo fwenyruok“Harry Potterish” to ne idhi mana gi kidi kod namba -Orieta L'abbate, jawuoyo/kendo jakony ji Lee-anne ondiko honno mar krismas ni e yo monginyore wiwuoro.Onyiso kendo chiwo chunye tee mar winjo weche kod dwaro nyithindo,hera mar gi ,kod kaka gidak,menyo kendo paro matut ma nyithindo nigo e lungo bugni wiwuoro.Nyithindo ohero bugni miwuoro kendo omiyo bugni osebedo e odwa kaka buk mowal mar krismas. -Narelle Evans, safety jatend ngiyo weche mag ritruok kendo jatud wach


text:
Ludacen pa Jehovah—Wabedo Kit Dano Ango?
Wan waa ki i rok ki leb mia ki mia, ento yub acel aye tye onotowa. Ma kato ducu, wan wamito keto deyo i kom Jehovah, Lubanga me Baibul ma Ocweyo jami ducu. Wayelle me poro Yecu Kricito dok watye ki awaka me lwonge ni Lukricitayo. Wan ducu kare ki kare wakwanyo kare me konyo dano wek gunong ngec me Baibul ki ngec i kom Ker pa Lubanga. Kit ma wamiyo caden, nyo waloko, i kom Lubanga Jehovah ki pi Kerre, omiyo kilwongowa ni Lucaden pa Jehovah.
Yeny jami ma tye i kabedowa me Intanet. Kwan Baibul ki i Intanet. Nong lok mapol i kom niyewa.


text:
Vidiyo Manitye i JW.ORG
Dwari vidiyo mawan mopokere opokere manitye i websait me. Neni kosa gami vidiyo ma mako kwoŋ Baibul, ma nyalo konyo jopecho, soye, kodi nyithindho. Neni vidiyo ma nyalo konyin ŋeyo gima mako kwoŋ Wajulizi pa Jehova.
Iraŋo Ber Ni Ifuonjere Baibul?
Baibul otyeko konyo ji gana gi gana i piny gipi limo radwok ma penji ma jomaro penjere. Ibende imito ŋeyo gima Baibul fuonjo?
Ji Jofuonjere Nedi Baibul?
I piny gipi, Wajulizi pa Jehova jofuonjo ji Baibul nono, aka inger mayot. Kethi vidiyo me ineni paka ji jofuonjere Baibul.
Ginaŋo Matimere i Kingdom Hall?
Kethi vidiyo me iwon ineni gimatimere korago.


text:
Sigana mar 114: Giko mar Richo Duto
ANG’O ma ineno kae? Ee, jolweny moidho farese marochere. Kata kamano, ne ane kama gi aye. Faresego ringo ka gia e boche mag polo! Be nitie farese madier e polo?
Ooyo, magi ok gin farese madier. Wang’eyo mano nikech farese ok nyal ringo e boche, donge? Kata kamano, Muma wuoyo kuom farese manie polo. Bende ing’eyo gimomiyo Muma wuoyo kamano?
En nikech chon ne itiyo gi farese ka ikedo e lwenje. Kuom mano, Muma wuoyo kuom ji moidho farese ka wuok e polo, to mano nyiso ni Nyasaye nikod lweny ma onego ogo gi ji modak e piny. Bende ing’eyo kaka iluongo kama igoyoe lwenyno? Har-Magedon. Lwenyno en mar tieko richo duto manie piny.
Yesu ema biro telo e goyo lweny mar Har-Magedon. Ng’e ni Yesu ema Jehova ne oyiero mondo obed ruoth e sirkand Jehova. Mano ema omiyo Yesu rwako osimbo mar ruoth e wiye. Ligangla moting’ono nyiso ni obiro nego wasik Nyasaye duto. Be onego wawuor ni Nyasaye biro ketho jo maricho duto?
Ng’i ane chien e Sigana mar 10. Ang’o ma ineno kanyo? Ee, ataro maduong’ mar pi ma ne onego jo maricho. En ng’a ma ne okelo Atarono? Jehova Nyasaye. Koro ng’i ane Sigana mar 15. Ang’o matimore kanyo? Sodom gi Gomora iketho gi mach ma Jehova ne ooro.
Dog chien e Sigana mar 33. Ne gima timore ne farese mag Jo-Misri. Ng’ano ma ne omiyo pi obiro ma onegogi? Jehova. Ne otimo mano mondo orit joge. Ng’i ane Sigana mar 76. Ibiro neno kanyo ni Jehova ne oweyo kata mana joge ma Jo-Israel, mondo okethi nikech richogi.
Kuom mano, koro kik wawuor ni Jehova biro oro jolweny mage mani e polo mondo otiek richo duto mani e piny. Kata kamano, par ane gima mano biro nyiso! Lok ane kalatas mondo wane.
Fweny 16:16; 19:11-16.
Penjo
- Ang’o momiyo Muma wuoyo kuom farese e polo?
- Lweny ma Nyasaye nokedie gi jo maricho e piny kae iluongo nade, to lwenyno ibiro goyo nikech ang’o?
- E pichano, jatend lwenyno nobed ng’a, ang’o momiyo orwako osimbo, to ligangla moting’ono ochung’ne ang’o?
- Ka wadok chien e Sigana mar 10, 15 kod mar 33, ang’o momiyo ok onego wawuor ni Nyasaye noketh jo maricho?
- Sigendini mag 36 kod 76 nyisowa nade ni Nyasaye noketh jo maricho kata obedo ni gitemo wacho ni gilame?
Penjo mamoko
- Som Fweny 19:11-16.
Ndiko nyiso nade ni Yesu Kristo ema oidho faras maracharno? (Fwe. 1:5; 3:14; 19:11; Isa. 11:4)
Remo mokir e kandhu ma Yesu orwako, nyiso nade ni locho ma noyud e lweny, nobed maonge kiawa? (Fwe. 14:18-20; 19:13; Isa. 63:1-6)
Jo mage ma iparo ni gin achiel kuom oganda jolweny maluwo Yesu e faras mare marachar? (Fwe. 12:7; 19:14; Mat. 25:31, 32)


text:
KARE MOKWONGO
Genuru Nyasaye Mondo Udag Mamor e Kend Maru
“Ng’at ma nochueyogi a chakruok, nochueyogi dichwo gi dhako.” —Mathayo 19:4
Jehova * Nyasaye e ma noriwo kend mokwongo. Muma wachonwa ni kane osechweyo dhako mokwongo, “nokele ir dichwo.” Adam ne mor sidang’ mowacho kama: “Ma e chogo mar chokega, ringruok mar ringra.” (Chakruok 2:22, 23) Jehova pod dwaro ni joma okendore odag gi mor.
Sama eka udonjo e kend, unyalo paro ni gik moko duto biro dhinu maber chuth. Kata kamano, adiera en ni kata mana dichwo gi dhako moherore ahinya, pod biro bedo gi chandruoge moko. (1 Jo-Korintho 7:28) E bugni, ubiro yudo puonj mag Muma ma ka utiyogo, to kend maru kod ngimau mar joot biro bedo mamor.—Zaburi 19:8-11.
1 IKRI KAWO TING’ MA JEHOVA OMIYI
GIMA MUMA WACHO: Dichwo e wi joode.—Jo-Efeso 5:23.
Ka in dichwo, Jehova dwaro ni irit chiegi e yo ma nyiso ni idewe ahinya. (1 Petro 3:7) Ne ochueyo dhako kaka jakony mowinjoreni, kendo odwaro ni itimne gik moko e yo ma nyiso luor kod hera. (Chakruok 2:18) Onego iher chiegi ahinya, kendo iikri keto dwarone motelo ne magi iwuon.—Jo-Efeso 5:25-29.
Ka in dhako, Jehova dwaro ni imi chwori luor matut, kendo ikonye chopo ting’ ma en-go. (1 Jo-Korintho 11:3; Jo-Efeso 5:33) Riw lwedo paro mong’ado kendo konye chopo gigo gi chunyi duto. (Jo-Kolosai 3:18) Ka itimo kamano, ibiro bedo ng’at maber e wang’ chwori kendo e wang’ Jehova.—1 Petro 3:1-6.
GIK MUNYALO TIMO:
Penj ane jaodi kaka inyalo medo bedo dichwo kata dhako maber moloyo. Chik iti adimba, kae to itim gigo ma nyaloreni mondo itim dongruok
Nyis chuny mar horuok. Ng’eyo kaka ng’ato nyalo miyo nyawadgi obed mamor en gima biro kawo kinde
2 NYIS GADIER NI IDEWO PARO MANIE CHUNY JAODI
GIMA MUMA WACHO: Onego idwar gik ma kelo ne jaodi ber. (Jo-Filipi 2:3, 4) Tim ne jaodi gik ma nyiso ni igene ahinya, king’eyo ni Jehova dwaro ni jotichne obed “mamuol gi ji duto.” (2 Timotheo 2:24) ‘Wach ma chwowo chuny ji en kaka ligangla, to weche mag joma riek kelo ngima.’ Omiyo, par adimba weche midwaro tiyogo ka pok iwuoyo. (Ngeche 12:18) Roho mar Jehova biro konyi wuoyo e yo mang’won kendo gi hera.—Jo-Galatia 5:22, 23; Jo-Kolosai 4:6.
GIK MUNYALO TIMO:
Lam kikwayo Nyasaye mondo okonyi bedo gi chuny mokuwe. Bende, ikri rwako pach jaodi ka pok uwuoyo e wi weche ma korgi tek
Par matut kuom gima idwaro wacho kod kaka ibiro wache
3 BEDURU E ACHIEL E PARO
GIMA MUMA WACHO: Sama udonjo e kend, ubedo “ringruok achiel” gi jaodi. (Mathayo 19:5) Kata kamano, pod un ji ariyo kendo unyalo bedo gi paro mopogore e wi wach moro. Omiyo, onego upuonjru bedo e achiel e paro. (Jo-Filipi 2:2) Bedo gi winjruok achiel en gima dwarore sama ung’ado paro. Muma wacho niya: ‘Ng’ado rieko miyo tije duto timre.’ (Ngeche 20:18) Weuru mondo puonj mag Muma otau sama ung’ado paro kanyachiel e wi weche mapek.—Ngeche 8:32, 33.
GIK MUNYALO TIMO:
Nyis jaodi kaka iwinjo e chunyi kuom wach moro, to ok mana gik ming’eyo kuom wachno
Wuo gi jaodi ka pok ichano timo wach moro
^ par. 4 Muma nyiso ni Jehova e nying Nyasaye.


text:
2
Nivin ebe Pomate ve ninggas eitit vukuri ok, etok gen bamo molge
1 Dangetok be eitit tanemb yaun ete nolge taute gikwai ok dabin be tansov ane lu vie-ngge. 2 Be yaun ebe warik Pomate geb gitangi ane angela be inei vusa ok, ande ano gile. Dangetok be amolmol ebe isov yaun etok ane lu ite ok, atob in-gas vavavne ve as gen tiate ete ilgum ok ane. 3 Bemem Pomate gilgum kulkul bamo molge, beti galkik etenik ande Ei gigas eitit gikwai ve ane gen. Dangetok be ginei eitit tanavkir dumand nitangi Ei, okob eitit gitangi ebe atob tanpelk tankwai gen bunam ete Ei ve nemb nitangi eitit ok ite. Warik Amol Bamo ginei yapin ginei Ei ninggas eitit ve ane gen. Beti amolmol ebe iute yaun etenik givin ok, inei gitangi eitit be inei; “Yaun ete Amol Bamo ginei ok, ano molge.” 4 Be Pomate Ei ate ok ginei lavo gitangi eitit givin, ve gilgum gen bwalbwale be tis gen bambamo be gen gwangne gwangne subu be gibwas ane Ngalau Yamar gitangi amolmol gitangi ebe Ei ate ane ta gitung ok.
Pomate gigas eitit ve ane gen gikwai, beti Yisu Ei eitit and Amol Bamo
5 Be nalk ete eitit tanei ane yaun tavang ve asonge menihlang ok, Pomate geb eisir angela ve inemb dabin ite ma. 6 Ve yaun ti ebe giengk Pomate ane kapia ok ginei dangeteik:
“Amol nok ei ret, beti Mie tam gitung Ei? Be amolmol Natus etok ei ret beti Mie gob Ei dabin?
7 Sawa undib ite be Mie gutak Ei gisov eisir angela as gwangne ane lu seukie-ngge.
Be Mie gob bogbogo tis ares bamo gitangi Ei be gikuk weik ebe gululung ok.
8 Be gob gen walang ok gitangi Ei dongke-ngge ve nemb dabin.”
Bingano, Pomate geb gen walang ok gitangi amolmol ve inemb dabin, beti eitit tatpweng are tanei gen walang ok isov amolmol as gwangne ane lu ge be gen ti giengk ve ebe atob Ei nemb dabin ok ite. Bemem galkik ande tali eisir etok as ti ebe geb gen walang etok dabin ok vukuri ite. 9 Be tali Yisu dongke-ngge. Warik manang ite be Pomate gitak Ei gisov angela as gwangne ane lu seukie-ngge, bemem Ei gibweg sawa undib ite veik nes Pomate ane ta givin ru, be gimat vunu veik nemb amolmol tepwengge ru. Be gisov Ei ane gimat vunu etok ane ge, beti galkik eitit tali ande Ei gikuk bogbogo be tis ares bamo weik ebe gululung ok.
10 Pomate Ei gen walang ok ane dabe be Ei gipasang gen tepwengge. Ei ta givin ve ninggas natu-nggen anongge inde be in-gas Ei ane bogbogo invin, beti gilgum be Yisu gigas ane vavavne. Be vavavne tis gen bunam ete Yisu gigas ok, ete gilgum be Ei meng-gihlang Amol Bamo ebe geb amolmol ru ok.
11 Be Ei Amol dongke etok ebe gisin amolmol as tiate gikwai be gilgum amolmol be meihlang amolmol vie ane ok. Amolmol ete ande Ei gilgum eisir be meihlang amolmol yamar ok be tis Ei ate, eisir tepwengge Tamams dongke-ngge. Beti Yisu maimae ve ebe gital eisir ginei “male-nggen” ok ite ma.
12 Ve Ei ate ginei gikwai ginei;
“Pomate, Atob ayeu nanei Mie arem vusa nitangi angg male-nggen.
Bingano, atob ayeu nanei Mie arem nisov uie navarkei amolmol bui ane nas.”
13 Be ginei yaun ti vukuri dangeteik;
“Atob Ayeu tangg nitung Pomate dongke-ngge.”
Be ginei ti dangeteik;
“Tau-uli ayeu e; Ayeu ete gabweg ik. Be nunus avie be amol ebe Pomate geb ok ete imbweg ivin ayeu imbweg ik.”
14 Be nunus avie be amol ebe Pomate geb is ok, eisir utlas ulis nalk ane, beti Yisu ok ei utle ulis nalk ane weik ete eisir ok weik etok ge. Ei gilgum dangetok veik nimat vunu be niaing amol ebe ane gwangne gitangi ve nes amolmol vunkunu ok nikwai. Amol nok ete Sadam Ei ate. 15 Veik nemb eisir ebe ipelk ve tanmat vunu be emb kulkul sinsin-ge tis ebe warik be painge love galkik as mate etenik ok ru. 16 Beti galkik ande eitit tali be tatpweng are tanei Ei geb eisir angela ru ite, ve yaun ebe giengk Pomate ane kapia ok ginei dangeteik;
“Ei geb Ablaham ane vaku gen ru.”
17 Dangetok beti Ei atob ninggas male-nggen subu be menihlang weik eisir roro-ngge. Be Ei atob menihlang Amol Bamo da ane gwang-ne ti ebe ve nemb da nitangi Pomate ve nisin amolmol as tiate nikwai ok. Ei Amol ta viti ane be gilgum ane kulkul walang ok vie-ngge. Ei atob nemb da ebe ve nisin amolmol tepwengge as tiate nikwai ok. 18 Sadam gitpungi Ei be ginum ane rulk gikwai. Beti Ei gitangi atob nemb amolmol ebe Sadam gitpungi is ok ru nivin weik etok ge.


text:
Ododo me 11: Danyu Mukwongo
IN INGEYO gin mukwongo ma Nua otimo i kare ma en ki jo me ode gukati woko ki i yeya? En otyero tyer nyo omiyo mot bot Lubanga. Itwero neno en tye ka timone i cal ma piny-nyi. Nua otyero mot me lee magi me pwoyo Lubanga pi laro jo ode ki i pii aluka madit-ti.
In itamo ni Jehovah iye obedo yom pi mot meno? Ada, iye obedo yom. Pi meno en ocikke bot Nua ni pe dok ebityeko lobo ki pii aluka odoco.
Cutcut lobo ducu otwo woko, ci Nua ki jo ode gucako kwo manyen i kare ma gukati woko ki i yeya. Lubanga ogoyo laa i komgi ci owacigi ni: ‘Omyero wunywal lutino mapol. Welwu myero omedde wang ma dano dong gikwo i kabedo ducu i lobo.’
Ento lacen, ka dano gibiwinyo pi pii aluka madit-ti, ci giromo bedo ki lworo ni pii aluka ma kit meno pud dok romo timme odoco. Pi meno Lubanga omiyo gin mo ma bipoyo wi dano i kom cikkene ni pe dok ebipongo lobo ducu ki pii. Ingeyo gin ma en omiyo botgi me poyo wigi? Omiyo danyu.
Danyu pol kare nen i polo ka ceng oryeny i nge cwe pa kot. Danyu romo bedo ki rangi mabeco mapol. In dong ineno mo acel? Itye ka neno ma tye i cal-li?
Man aye gin ma Lubanga owaco: ‘Acikke ni dano ki lee pe dok bitum ki pii aluka. Aketo danyuna i pol. Ka danyu onen, an abinenone ci wiya bipo i cikkena-ni.’
Pi meno ka ineno danyu, omyero opo wi i kom ngo? Ada, i kom cikke pa Lubanga ni pe dok ebityeko lobo ki pii aluka madit.
Acakki 8:18-22; 9:9-17.
Peny
- Kit ma ginyuto kwede i cal-li, ngo ma Nua okwongo timo i kare ma pud okatti akata ki i yeya?
- Cik ango ma Lubanga omiyo bot Nua ki luode inge Pii Aluka?
- Cikke ango ma Lubanga omoko?
- Ka waneno danyu, ngo ma myero wiwa opo iye?
Peny mukene
- Kwan Acakki 8:18-22.
Wan watwero miyo ‘gin ma ngwece kur’ bot Jehovah i kom kare ni nining? (Acak. 8:21; Ibru 13:15, 16)
Jehovah ongiyo cwiny dano onongo tye nining, dok man omyero omi wagwokke ki timo ngo? (Acak. 8:21; Mat. 15:18, 19)
- Kwan Acakki 9:9-17.
Gicikke ango ma Jehovah omoko ki gin aketa ducu ma i lobo? (Acak. 9:10, 11)
Gicikke me danyu-ni birii pi kare ma romene ma nongo pud tiyo? (Acak. 9:10, 11)


text:
Ododo me 43: Yocwa Odoko Latela
MOSES mito cito Kanaan kacel ki Luicrael. Pi meno en openyo ni: ‘Jehovah, wek angol Kulu Jordan, ci anen lobo maber-ri.’ Ento Jehovah owaco ni: ‘Dong oromo! Pe dok inwo lok meno!’ In ingeyo pingo Jehovah owaco meno?
Pi gin mutimme i kare ma Moses ogoyo pata got ca. Wi myero opo ni, en gin ki Aron pe guketo deyo i kom Jehovah. Gin pe guwaco bot lwak ni Jehovah aye onongo tye ka kelo pii ki i pata got ca. Pi tyen lok man Jehovah owaco ni en pe ebiye gidonyo i Kanaan.
Pi meno dwe manok keken i nge to pa Aron, Jehovah owaco bot Moses ni: ‘Kwany Yocwa, ci iwek ocung i nyim lalam dog Eleajar ki i nyim lwak. Ki kunnu i nyim lwak ducu, tit bot jo ducu ni Yocwa aye latela manyen.’ Moses otimo kit macalo Jehovah owaco kwede, kit ma ineno kwede i cal-li.
Ci Jehovah owaco bot Yocwa ni: ‘Bed ma cwinyi tek, dok pe ilwor. Ibitelo Luicrael me donyo i lobo Kanaan ma acikke pire botgi-ni, dok an abibedo kwedi.’
Lacen Jehovah owaco bot Moses me ito malo i wi Got Nebo ma tye i lobo Moab. Ki malo kunnu Moses twero neno loka Kulu Jordan ci oneno lobo Kanaan maber tutwal-li. Jehovah owaco ni: ‘Man aye lobo ma akwongnge me miyo bot lutino pa Abraim, Icaka ki Yakobo. Amiyo ineno gire, ento pe abiye ni idony iye.’
Moses oto i wi Got Nebo kunnu. Mwaka me ditte onongo dong tye 120. En onongo pud tek, dok wange bene onongo pud neno piny maber. Lwak cwinygi oton dok gukok pi to pa Moses. Ento cwinygi obedo yom pien Yocwa aye latelagi manyen.
Wel 27:12-23; Nwoyo Cik 3:23-29; 31:1-8, 14-23; 32:45-52; 34:1-12.
Peny
- I cal-li, co aryo mene ma gucung kacel ki Moses ni?
- Gin ango ma Jehovah owaco bot Yocwa?
- Pingo Moses oito malo iwi Got Nebo, dok ngo ma Jehovah owacce ki kunnu?
- Moses oto ma onongo tye ki mwaka adi?
- Pingo dano gubedo ki cwercwiny, ento tyen lok ango ma gitye kwede me bedo ki yomcwiny?
Peny mukene
- Kwan Wel 27:12-23.
Tic matek ango ma Jehovah omiyo bot Yocwa, dok gwok pa Jehovah pi jo Ne i kare man tye nining? (Wel 27:15-19; Tic 20:28; Ibru 13:7)
- Kwan Nwoyo Cik 3:23-29.
Pingo Jehovah pe oye ni Moses gin ki Aron gungol loka i lobo ma giciko pire ni, dok pwony ango ma watwero nongo ki i kom kop man? (Nwo. 3:25-27; Wel 20:12, 13)
- Kwan Nwoyo Cik 31:1-8, 14-23.
Lok pa Moses me agikki bot Jo Icrael onyuto nining ni en oye ki mwolo pwony ma Jehovah omiye? (Nwo. 31:6-8, 23)
- Kwan Nwoyo Cik 32:45-52.
Lok pa Lubanga omyero ogud kwowa nining? (Nwo. 32:47; Levi. 18:5; Ibru 4:12)
- Kwan Nwoyo Cik 34:1-12.
Kadi bed ni Moses pe oneno kom Jehovah kikome, gin ango ma Nwoyo cik 34:10 onyuto ma make ki wat i kingi ki Jehovah? (Nia 33:11, 20; Wel 12:8)


text:
WACH MADUONG’ MA GASET WUOYOE | ANG’O MOMIYO GIK MARICHO TIMORE NE JOMA BEYO?
Gik Maricho Timore ne Joma Beyo—Ang’o Momiyo?
Ji mang’eny nyalo keto ne Jehova Nyasaye * ketho e wi gik maricho duto ma timore e piny nikech ging’eyo ni Jehova e jachwech mar gik moko duto kendo en e Nyasaye ma nyalo duto. Kata kamano, we wanon ane gima Muma puonjo e wi Nyasaye madier:
‘Jehova chikore tir e yorene duto, kendo ong’won e tijene duto.’—Zaburi 145:17.
‘Yorene [Nyasaye] duto gibet madieri: Nyasaye mar adiera kendo maonge gi ketho, okare kendo en adier.’—Rapar mar Chik 32:4.
“Jehova ogundho gi hera matut kendo okecho ji.”—Jakobo 5:11.
Nyasaye ok kel ne dhano gik maricho. To dibed ni en e ma osundo ji mondo otim gik maricho? Ooyo ngang’. Muma wacho kama: “Kitemo ng’ato, kik owach ni, ‘Nyasaye tema.’” Nikech ang’o? “Nyasaye ok nyal tem gi richo, kendo en owuon ok otem ng’ato.” (Jakobo 1:13) Nyasaye ok tem ng’ato ang’ata kuom sunde mondo otim gik maricho. Bende, Nyasaye ok kel masiche kendo ok ochik jomoko mondo otim ne ji gik maricho. To kare ang’o kata ng’ano ma kelo ne ji masiche?
BEDO KAMA OK OWINJORE E SECHE MA OK OWINJORE
Kowuoyo e wi gimoro achiel ma miyo dhano chandore, Muma wacho kama: ‘Weche yudogi [dhano] giduto.’ (Eklesiastes 9:11) Ka masira moro ma apoya otimore, ng’ato nyalo hinyore mana kapo ni entie kama masirano otimoree. Yesu nowuoyo e wi masira moro ma ne otimore chiegni higni 2,000 mosekalo, ne en masira mar ot moro ma rabora ma nopodho kuom ji 18 monegogi. (Luka 13:1-5) Odno ne ok opodho kuomgi nikech ne ok gidak e yo makare; to odno nopodho kuomgi mana nikech ne gin kanyo sama ne omukore. Machiegnini, yiengni maduong’ mar piny notimore e piny Haiti e dwe mar Januar e higa mar 2010; sirkand pinyno nolando ni ji 300,000 nolalo ngimagi e masirano. Masirano nonego ji mopogore opogore ma ok odewo hikgi kata chal margi. Tuo bende nyalo mako ng’ato ang’ata e sa asaya.
Ang’o momiyo Nyasaye ok geng’ ne joma beyo chandruoge?
Jomoko nyalo penjore kama: ‘Ang’o momiyo Nyasaye ok geng’ masiche madongogo mondo kik timre? Donge en ginyalo mar geng’o ne joma beyo masiche ma kamago mondo kik yudgi?’ Mondo Nyasaye otim mago duto, mano donyiso ni ong’eyo masiche duto ka pok gitimore. Kata obedo ni Nyasaye nigi nyalo mar ng’eyo gik ma biro timore kata ka pok gitimore, penjo monego wapenjre en ma: Be Nyasaye tiyo gi nyalo mare matut mar ng’eyo gik ma biro timore kaka masiche ma kamago ao yaye?—Isaiah 42:9.
Ndiko wacho kama: “Nyasachwa ni e polo: Osetimo duto ma long’one.” (Zaburi 115:3) Jehova timo gik moneno ni long’one to ok gimoro amora ma en gi nyalo mar timo. Mano bende oriwo ng’eyo gigo duto ma pok otimore ma oneno ni long’one. Kuom ranyisi, bang’ ka ne timbe maricho onya ahinya e dala machon mar Sodom gi Gomorra, Jehova nowacho ne Ibrahim niya: ‘Nalor koro, kendo nane kaka gisetimo chutho kod kaka yuakgi obet, mosebirona; to ka ok kamano nang’e.’ (Chakruok 18:20, 21) Kuom kinde, Jehova ne ok odich gi dwaro ng’eyo okang’ ma richo ma ne itimo e dalano ne chalo. Mano nyisowa ayanga ni Jehova nyalo yiero mondo kik ong’e gik moko duto ma pok otimore. (Chakruok 22:12) Mano ok nyis ni Jehova en Nyasaye morem kata ni oyom yom. Nikech “tichne long’o,” Jehova tiyo maber gi nyalone mar ng’eyo gik ma biro timore kaluwore gi dwaro mare; ok ochun ng’ato ang’ata mondo oluw yo ma oyiero. * (Rapar mar Chik 32:4) Puonj mane ma wayudo? En ni: Nyasaye yiero gik ma odwaro ng’eyo ka pok gi timore kendo omiyo ji duto thuolo mar yiero gima gidwaro timo.
BE DHANO E MA KELO MASICHE KUOMGI GIWEGI?
Konchiel, nitie masiche ma dhano e ma okelo kuomgi giwegi. Ne ane kaka Muma lero gik ma nyalo chwalo dhano mondo obed gi timbe anjawo. “Ng’ato ka ng’ato itemo ka gombone otere, kendo oyondhe. Eka gombo kosemako ich onywolo richo, to richo kosedongo ogik, onywolo tho.” (Jakobo 1:14, 15) Ka ng’ato odonjo e timbe mag anjawo kata luwo gombo maricho, mano biro kelone hinyruok. (Jo Rumi 7:21-23) Mana kaka wasebedo ka waneno, ji osetimo timbe maricho malich kendo mano osekelo ne dhano chandruoge malit miwuoro. E wi mano, joma timbegi richo nyalo wuondo jowetegi mondo oriwre kodgi e timbegi mamonogo, to mano medo mana miyo timbego olandre.—Ngeche 1:10-16.
Ji osetimo timbe maricho malich kendo mano osekelo ne dhano chandruoge malit miwuoro
Be Nyasaye onego ogeng’ dhano mondo kik gitim gik maricho? Ne ane kaka nochue dhano. Ndiko wacho ni Nyasaye nochweyo dhano e kite owuon, tiende ni, ma chal kode. Omiyo, dhano nigi nyalo mar nyiso kido kaka mag Nyasaye. (Chakruok 1:26) Nyasaye nomiyo dhano mich makende mar timo yierogi giwegi to mano nyalo miyo giyier kabe gidwaro here kendo makore kode chuth kuom luwo tim makare e ngimagi duto. (Rapar mar Chik 30:19, 20) Ka Nyasaye ochuno dhano gi luwo yorene, donge mano biro nyiso ni ok ochiwo luor ne mich ma nomiyo dhano mar timo yierogi giwegi? Donge dhano biro chalo mana gi masin ma ichiko achika ne tiyo tich ma ne olose mondo oti! Ka en kamano, mano biro chalo mana ka gima hawi e ma chiko gigo ma watimo kod ma timorenwa. Mano kaka wamor ni Nyasaye ok chikwa e yo ma kamano! Omiyowa thuolo mar yiero yo ma wadwaro luwo e ngimawa. Thuolo momiwano ok onyiso ni koro masiche mikelo gi dhano kod yiero mobam ma gitimo biro hinyo dhano nyaka chieng’.
DIBED NI DHANO CHANDORE NIKECH GIK MA NE GITIMO CHON (KARMA)?
Kinyalo penjo ng’ato ang’ata ma wuok e din mar Jo-Hindu kata mar Jo-Budha penjo manie ng’e gasedni, dwoko ma inyalo yudo en niya: “Gik maricho timore ne joma beyo nikech Karma. Gikayo mana gik ma ne gichwoyo e ngimagi machon.” *
Kaluwore gi puonj mar Karma, ber ka wanono gima Muma puonjo kuom jomotho. Jehova Jachuech nowuoyo gi Adam e puoth Eden kama koth dhano duto noae, nowachone niya: “Kuom olemb yedhe duto inyalo chamo achama: To olemb yath makelo ng’eyo ber gi rach, kik icham: nikech e ndalo michamogo, tho to initho.” (Chakruok 2:16, 17) Ka dine bed ni Adam oyiero winjo chik Nyasaye, dine odak nyaka chieng’. Tho nobiro kaka kum nikech Adam noyiero mar ketho chik Jehova. Omiyo, inyuolo nyithindo ka gin gi richo kod nyalo mar tho nikech, “tho nobiro ni ji duto.” (Jo Rumi 5:12) Kuom mano, inyalo wach ni “misach richo en tho.” (Jo Rumi 6:23) Muma medo lero kama: “Ng’at mosetho osegonye oa e richo.” (Jo Rumi 6:7) E yo machuok en ni, tho tieko chulo gowi moro amora mar richo ma ng’ato notimo ka ne pod ongima.
Ji mathoth lero ni masiche yudo dhano nikech Karma. Jakristo madier ong’eyo gimomiyo masira yudo oganda dhano kendo adierano geng’one parruok mang’eny. Kata kamano puonj mar Karma ok nyal miyowa geno moro amora kuom kaka Nyasaye biro tieko gik maricho mondo kik timre. Geno kende ma puonjno chiwo en ni ng’ato bedo thuolo kuom nyuol ma siko nwore anwora nyaka chop kuma ng’ato bedo gi timbe makare kod ng’eyo kata lony makende. Parogo, kuom adier, opogore mabor gi puonj ma Muma chiwo. *
GIMOMIYO CHANDRUOGE NG’ENY
Dhano ok e ma ne okwongo sieko gi masiche ma yudogi. Satan Jachien, ma ne en malaika mar Nyasaye e ma ne “ok ochung’ e adiera” kendo mano ne okelo richo e piny. (Johana 8:44) Nokwongo wuondo dhano mondo oriwore kode e ng’anjoneno e puodho mar Eden. (Chakruok 3:1-5) Yesu nolwonge ni “Ng’a Marachno” kendo ni “jaduong’ mar pinyni.” (Mathayo 6:13; Johana 14:30) Thohtne, ji mang’eny luwo wuond mag Satan mondo kik giluw puonj makare mag Jehova. (1 Johana 2:15, 16) Ndiko mar 1 Johana 5:19 puonjo ni “piny duto obedo e teko mar Ng’a Marachno.” Nitie chuech moko mag roho maricho ma ne oriwo Satan lwedo e ng’anjone. Muma lero kaka Satan gi malaikene riwore e “wuondo piny ngima,” kendo gikelo ‘lit ne piny.’ (Fweny 12:9, 12) Omiyo, ng’at ma onego oket ketho kuome mokwongo nikech mahundu kod masiche duto ma yudo dhano, en Satan Jachien.
Nenore maler ni Nyasaye ok e ma kel ne dhano masiche mondo gichandre. Mopogore gi mano, Nyasaye nosingo ni obiro golo chandruoge duto chuth, kaka sula ma luwoni nyiso.
^ par. 3 Muma puonjowa ni nying Nyasaye en Jehova.
^ par. 11 Mondo ing’e mathoth e wi gimomiyo Nyasaye oweyo masiche mondo obedie, ne sula mar 11 mar bug Ang’o ma Muma Puonjo Kuom Adier? mogo gi Joneno mag Jehova.
^ par. 16 Mondo ing’e mathoth e wi puonj miluongo ni chik mar Karma ma tiende en ni dhano chandore nikech richo ma ne gitimo chon, ne brosua mar Ni Nini Hutupata Tunapokufa? ite mag 8-12 mogo gi Joneno mag Jehova.
^ par. 18 Kaluwore gi puonjo mar Muma e wi chal mar jomotho kod geno madier ne jogo mosetho, ne sula mar 6 kod sula mar 7 e bug Ang’o ma Muma Puonjo Kuom Adier?


text:
Sigana mar 75: Yawuowi Ang’wen e Piny Babulon
RUOTH Nebukadnezzar kawo Jo-Israel duto mosomo ahinya, kendo oterogi nyaka Babulon. Bang’e, ruoth yiero kuomgi rawere mariek, kendo ma jochia ahinya. Ang’wen kuomgi e yawuowi mineno kae. Achiel en Daniel, to adek modong’ Jo-Babulon luongo ni Shadrak, Meshak kod Abednego.
Nebukadnezzar dwaro miyo raweregi tiegruok mondo omi giti e od ruoth. Bang’ higini adek mag tiegruok, obiro yiero mana mariek ahinya kuomgi mondo gikonye ng’ado rieko kuom weche matek. Ruoth dwaro ni mondo yawuowigi obed motegno, kendo ma dendgi ber e kinde ma imiyogi tiegruok. Kuom mano, ochiko jotije ni mondo omi yawuowigi duto chiemo ma miyo, kod divai ma en kaachiel gi joode ne chamo.
Ng’i ane rawera ma Daniel. Be ing’eyo gima owacho ni jatend jotij Nebukadnezzar miluongo ni Ashpenaz? Daniel nyise ni ok odwar chamo chiemo ma miyo e mesa mar ruoth. Ashpenaz to luoro omako. Owachone ni, ‘Ruoth oseng’ado gima onego ucham, kendo umadh. Omiyo ka ok ubedo gi del maber kaka rawere mamokogo, onyalo nega.’
Koro Daniel dhi ir jarit ma Ashpenaz oseketo e wiye koda osiepene adek. Owachone ni, ‘Kiyie, ketwa e tem kuom ndalo apar. Miwa alode wacham kod pi mondo wamodh. Bang’e, ipimwa kod rawere mamoko machamo chiemb ruoth, mondo ine ni jo mage e kindwa kodgi ma ngimagi ber.’
Jarit-gi yie timo kamano. Kendo ka ndalo apar rumo, ngima Daniel kod osiepene adek ber maloyo rawere mamoko duto. Kuom mano, jarit weyogi mondo gidhi nyime gi chamo alode kar chamo chiemo ma ruoth miyogi.
Bang’ higini adek, itero raweregi duto ir Nebukadnezzar. Ka osewuoyo kodgi giduto, ruoth nwang’o ni Daniel gi osiepene adek ema riek moloyo. Kuom mano, okawogi mondo gikonye tich e od ruoth. Kendo kinde duto ma ruoth penjo weche matek, Daniel, Shadrak, Meshak kod Abednego nikod ng’eyo molony maloyo jodolo kata jorieko mag ruoth nyadipar.
Daniel 1:1-21.
Penjo
- Yawuowi ang’wen manie pichago gin ng’a, to ang’o momiyo gin Babulon?
- En chenro mane ma Nebukadnezzar nigo kuom yawuowi ang’wen-gi, omiyo ochiko jotije mondo otim ang’o?
- En kwayo mane ma Daniel timo e wi wach chiemo ni en owuon koda osiepene adek?
- Bang’ chamo alode kuom odiechienge apar, dend Daniel kod osiepene adek opogore nade gi mag rawere mamoko?
- Daniel kod osiepene adek ochako bedo e od ruoth nade, to en yo mane ma giloyogo jodolo gi jorieko?
Penjo mamoko
- Som Daniel 1:1-21.
En kinda machalo nade ma dwarore mondo omi walo tem koda nyawo ma wan-go? (Dan. 1:8; Chak. 39:7, 10; Gal. 6:9)
Gin yore mage ma inyalo temogo rawere e ndalowa mondo omi gidonj e timbe ma jomoko neno ni chalo gi ‘chiemb ruoth’? (Dan. 1:8; Nge. 20:1; 2 Kor. 6:17-7:1)
Gima Muma wacho kuom rawere ma Jo-Hibrania ang’wen-go nyalo konyowa nade e neno rieko mayudore kuonde tiegruok mag pinyni? (Dan. 1:20; Isa. 54:13; 1 Kor. 3:18-20)


text:
Ododo me 1: Lubanga Ocako Yubo Jami
JAMI ducu mabeco ma watye kwede a ki bot Lubanga. En oyubo ceng wek piny obed maleng i dyeceng, dwe ki lakalatwe wek dero obed tyen i dyewor. Ci Lubanga oyubo lobo pi wan me kwo iye.
Ento ceng, dwe, lakalatwe ki lobo pe gubedo jami mukwongo ma Lubanga oyubo. In ingeyo gin mukwongo? Lubanga okwongo yubo jo ma cal ki en. Pe watwero neno jo magi, kit macalo pe watwero neno Lubanga. I Baibul jo magi kilwongogi ni lumalaika. Lubanga oyubo lumalaika me bedo kacel kwede i polo.
Lamalaika ma Lubanga okwongo yubo onongo dok pat tutwal. En obedo Wod pa Lubanga mukwongo, dok en otiyo gin ki Wonne. En okonyo Lubanga me yubo jami mukene ducu. En okonyo Lubanga me yubo ceng, dwe, lwak lakalatwe ki lobowa-ni bene.
Lobo onongo tye nining i kare meno? I acakki ngat mo onongo pe twero kwo i lobo. Gin mo onongo peke kono ka nam acel madit me pii ma oumo wi ngom ducu. Ento Lubanga onongo mito ni dano gukwo i lobo. Pi meno en ocako yubo jami piwa. En otimo gin ango?
Mukwongo, dero onongo mitte i lobo. Pi meno Lubanga oyubo dero ma a ki i ceng me ryeny i wi lobo. En oyubo wek dyewor ki dyeceng obed tye. I nge meno Lubanga omiyo ngom okatti malo i wi pii me nam.
I acakki gin mo onongo pe i ngom. Ngom onongo nen calo cal ma ineno kany-nyi. Ature nyo yadi nyo lee mo onongo pe. Kadi rec bene onongo peke i nam. Lubanga onongo pud tye ki tic mapol me atiya me yubo lobo wek obed maber adada pi dano ki lee me kwo iye.
Jeremia 10:12; Jo Kolocai 1:15-17; Acakki 1:1-10.
Peny
- Jammi mabeco ducu gubino ki kwene, dok itwero miyo iye lapor ango?
- Gin ango ma Lubanga ocweyo mukwongo?
- Pingo malaika mukwongo dok obedo pat mada?
- Tit kong kit ma lobo onongo obedo kwede i acakki. (Nen ki i cal.)
- Lubanga ocako yubo lobo pi kuro dano ki leyi nining?
Peny mukene
- Kwan Jeremia 10:12.
Kit pa Lubanga ango ma onen i cwecce? (Ic. 40:26; Rom. 11:33)
- Kolocai 1:15-17.
Yecu otimo ngo i kare me cwec, meno kono omyero omi wanen en nining? (Kol. 1:15-17)
- Kwan Acakki 1:1-10.
Lobo ocako bedo tye nining? (Acak. 1:1)
Ngo ma otimme i nino mukwongo me cwec? (Acak. 1:3-5)
Tit gin ma otimme i nino me cwec me aryo. (Acak. 1:7, 8)


text:
Obong’o Nyakalaga en ng’at ma nade?
Medo lero wach kuom jo-Sidho, gi kwengore ni ok gin mwache ngang’! Mano doko tim!
Wach kuom tho Ouko yudore e weche mokadho
Jiwo tich matimore ei ABICH jaluo dot kom
Yawa mane odong’ Uganda bende ooronu mos
Penjo kuom chike Luo
Jo-Afrika ma milambo bende oriwowa lwedo
Medo ngeche Luo, inyalo leronwa tiendgi bende kaka ing’eye in be!
THUMBE
Penjo mar Beatrice Okeyo kod Anyango nyar Kusa kod ma moko!
PENJ MOWUOK YO SPANIA KUOM PEDRO
Penj kuom wach mar tho jonyuol kapok otieko gero ot
Lerna uru kar chakruok jo-Gem, Titus Apindi
THUOND WECHE
Obong’o Nyakalaga en ng’at ma nade?


text:
Sigana mar 29: Gima Omiyo Musa ne Oringo
NE ANE Musa ringo kawuok Misri. Be ineno jogo mariembe? Be ing’eyo gimomiyo gidwaro nege? We mondo wane ka be wanyalo ng’eyo.
Musa ne odongo e od Farao ruodh Misri. Ne obedo ng’at ma ne nigi rieko ahinya kendo mong’ere. Musa ne ong’eyo ni ne ok en Ja-Misri, kendo ne ong’eyo ni jonyuolne ne gin Jo-Israel ma wasumbini.
Chieng’ moro, kane en ja higini 40, Musa ne oneno ni mondo odhi olim anyuolane mondo one kaka gichalo. Ne onwang’o ni ne itiyo kodgi e yo maok ber. Ne oneno Ja-Misri moro ka goyo Ja-Israel ma misumba. Musa ne ong’iyo koni gi koni, to kane onwang’o ni onge ng’at ma ne ng’iye, ne ogoyo Ja-Misrino ma ng’ano otho. Bang’e Musa ne opando ringre ng’ano e kwoyo.
Odiechieng’ ma ne oluwo mano, Musa ne owuok odhi limo anyuolane kendo. Ne oparo ni ne onyalo konyogi mondo kik gibed wasumbini kendo. Kata kamano, ne oneno Jo-Israel ariyo ka dhawo. Kuom mano, Musa ne owacho ni jal ma ne rach e kindgi ni: ‘Ang’o momiyo igoyo owadu?’
Ng’atno ne odwoke niya: ‘En ng’ano ma oketi ruoth kendo jang’ad bura e kindwa? Idwaro nega kaka ne inego Ja-Misri chande?’
Koro luoro ne omako Musa. Ne onwang’o ni kare ji ne oseng’eyo gima ne otimo ni Ja-Misri chande. Kata Farao bende ne osewinjo wachni, omiyo ne ooro ji mondo oneg Musa. Mani e momiyo Musa ne nyaka ringi mondo oa Misri.
Kane Musa oa Misri, ne odhi mabor e piny miluongo ni Midian. Kuro, ne oromo gi jood Jethro kendo ne onyuomo achiel kuom nyige miluongo ni Zipora. Musa ne obedo jakwath, kendo ne okwayo rombe mag Jethro. Ne odak e piny Midian kuom higini 40. Koro ne en jahigini 80. Chieng’ moro, kane Musa kwayo rombe Jethro, gimoro miwuoro ne otimorene, kendo mani ne oloko ngimane. We mondo wane gimiwuoro ma ne otimoreno.
Wuok 2:11-25; Tich Joote 7:22-29.
Penjo
- Musa ne odongo kanye, to ang’o ma ne ong’eyo kuom jonyuolne?
- Kane en jahigini 40, ang’o ma Musa ne otimo?
- Ang’o ma ne Musa owacho ne Ja-Israel moro ma ne dhawo gi wadgi, to ng’atno ne odwoke nade?
- Ang’o momiyo Musa ne oringo a Misri?
- Musa ne oringo odhi kanye, to ne oromo gi ng’ano kuro?
- Ang’o ma Musa ne timo kuom higini 40 bang’ ringo a Misri?
Penjo mamoko
- Som Wuok 2:11-25.
Kata obedo ni ne oyudo tiegruok mag rieko mar Jo-Misri, Musa ne onyiso nade ni ochung’ ratiro e nyim Jehova kod joge? (Wuok 2:11, 12; Hibr. 11:24)
- Som Tich Joote 7:22-29.
Ka wang’iyo kaka Musa ne otemo reso Jo-Israel mondo oa e twech mar Jo-Misri kende owuon, wanyalo puonjore ang’o? (Tich 7:23-25; 1 Pet. 5:6, 10)


text:
Muma Loko Kit Ngima Ji
Onge Kama ne Anyalo Dhiye ma Onge Bunde
HIGA MA NONYUOLEE: 1958
PINY MOAE: ITALY
CHON: JAMAHUNDU MA JENDEKE
NGIMANA MACHON:
Ne onyuola kendo ne adongo e gweng’ moro ma joma odhier e ma nodakie machiegni gi taon mar Rumi. Ngima ne tek sidang’. Ne akia kata minwa ma ne onyuola, to wuonwa bende ne ok awinjrago. Ne apuonjora dak e ngima matek.
Ne achako kwelo kata ka pok aromo jahigni apar. Ka ne ajahigni 12, ne awuok dala; mano e kinde ma ne ahango wuokie dala. Kinde ka kinde, wuonwa ne jaoma ka polis kendo dwoka dala. Ne asiko aywara mana gi ji, kendo ne ager gi ng’ato ang’ata. Ka ne ajahigni 14, ne adar pacho chuth. Ne achako tiyo gi yedhe ma mero ji kendo ne adak kaka chokora. Nikech ne aonge gi kama ne anyalo ninde, ne ajatoyo dirise mag mtokni mondo adonj anind e igi. Kae to gokinyi kogwen ne amanyo kama nitie pi achiya mondo alwokrago.
Ne an jakuo ma thiring’inyi molony e kwalo gimoro amora kendo kamoro amora, obed odiechieng’ kata otieno. Ne achako bedo gi nying marach mi jonjore moko ne ogwela mondo ariwora kodgi, to mano nomiyo achako kwelo e bengi. Nikech ne an ng’ama achach kamano, jonjore wetenago ne omiya luor. Onge kama ne anyalo dhiye ma onge bunde, kendo bundeno e ma ne atenogo wiya ka anindo. Ngimana nopong’ gi timbe mahundu, tiyo gi yedhe ma mero ji, kuo, ayenje, kod timbe anjawo. Polise nosiko ka manya kendo ne gimaka nyading’eny. Mano nomiyo atieko higni mang’eny e jela.
KAKA MUMA NOLOKO NGIMANA:
Chieng’ moro ka ne ogonya e jela, ne aneno ni adhi alim nyamin mamawa matin. Ne ok ang’eyo ni en kaachiel gi nyithinde ariyo ne gin Joneno mag Jehova. Ne gigwela mondo adhi e chokruok mar Joneno mag Jehova. Nikech nadwaro mana neno kaka gitimoga chokruogegi, mano nomiyo adhi. Ka ne wachopo e Od Romo, ne aramo ni nyaka abed mana e dhoot mondo eka ane joma donjo gi joma wuok. Ne amanora gi bunde.
Chokruogno ne oloko ngimana! Ne chalna mana ka gima ne an e piny moro mopogore. Ji ne omosa gi mor kendo e yor osiep. Wiya pok owil gi kaka Jonenogo nonyisa ng’wono gi chuny maler. Jonenogo nopogore ahinya gi joma ne ang’iyogo.
Ne achako puonjora Muma gi Joneno mag Jehova. Kaka ne amedo puonjora, e kaka ne amedo fwenyo ni onego alok ngimana chuth. Ne atimo kaka Ngeche 13:20 wacho niya: “Ng’a mawuotho kod jo mariek nobedi mariek; to ng’a ma wadgi jo mofuwo none chandruok.” Ne afwenyo ni ne nyaka awera gi jonjore wetenaka. Weruok gi jonjorego ok ne yot, kata kamano Jehova ne okonya ma gikone awera kodgi.
Mago e kinde ma ne achako chiko ngimana e yo mowinjore
Bende, ne aloko ngimana mobedo maler. Ne atimo kinda ma aweyo madho ndawa kod tiyo gi yedhe ma mero ji. Ne alielo yie wiya maboyo, ne agolo stadi e ita, kendo ne aweyo tiyo gi ayenje. Mago e kinde ma ne achako chiko ngimana e yo mowinjore.
Nikech ne pok ang’iyo gi somo kod puonjruok, ne ayudo ka tekna chomora tir gi puonjruok Muma. Kata kamano, mosmos kaka ne amedo timo kinda e kaka ne amedo hero Jehova, kendo mano nomiyo chunya ochako chanda. Kinde mang’eny ne abedo gi paro ma ok ni kare kuoma awuon kendo ne an gi kiawa ka be Jehova ne nyalo ng’wonona gik maricho duto ma ne atimo. E kindego, ne ayudo hoch mogundho kuom somo kaka Jehova ne ong’wono ne Ruoth Daudi richo madongo ma ne otimo.—2 Samuel 11:1–12:13.
Gima chielo ma ne tekna timo ne en dhi wuoyo gi ji ot ka ot e wi yiena. (Mathayo 28:19, 20) Gima ne aluoro ne en ni ne anyalo rado gi ng’ama ne asetimone gimoro marach kinde mosekalo. Kata kamano, ne aloyo luorono mosmos. Ne achako yudo mor madier kuom konyo jomamoko mondo opuonjre kuom Wuonwa manie polo ma jahera, ma ng’wono ne ji richogi e okang’ malach.
KAKA MUMA OSEKONYA:
Ng’eyo Jehova noreso ngimana. Moko kuom osiepena machon ne osetho kendo moko nie e jela, kata kamano, adak e ngima madier sani kendo an gi geno mar yudo ngima mochwere kinde mabiro. Asepuonjra bedo ng’ama bolore kendo ma nigi luor kendo geng’o ich wang’ mara. Nikech mano, winjruokna gi ji ne ochako bedo maber. Adak maber gi chiega majaber miluongo ni Carmen. Waduto wanwang’o mor mogundho e konyo ji ong’e Muma.
Bende, sani koro tich ma atimo en tich maler motudore gi bengi; kata kamano, koro kar kwalo e bengi, to alwokogi mondo gibed maler. ▪


text:
Sigana mar 31: Musa gi Harun Odhi Neno Farao
KANE Musa odok Misri, ne onyiso Harun owadgi duto kuom honnigo. Kendo kane Musa gi Harun onyiso Jo-Israel honnigo, ne giyie giduto ni Jehova ne nikodgi.
Bang’e, Musa gi Harun ne odhi neno Farao. Ne ginyise niya: ‘Jehova Nyasach Israel owacho kama, “We mondo joga odhi kuom ndalo adek, mondo gidhi gilama e thim.”’ To Farao ne odwokogi niya: ‘Aonge gi yie kuom Jehova. Kendo ok abi gonyo Jo-Israel mondo odhi.’
Mirima ne omako Farao, nikech ji ne dwaro thuolo mar weyo tich mondo gidhi gilam Jehova. Kuom mano, ne ochunogi tiyo matek maloyo pile. Jo-Israel ne osin gi Musa nikech ne giparo ni ne isandogi nikech en, kendo wachni ne ok mor Musa. To Jehova ne onyise ni mano kik chand chunye. Jehova ne owachone ni ‘Anami Farao owe joga mondo odhi.’
Musa gi Harun ne odhi neno Farao kendo. Wang’ni to ne gitimo hono. Harun ne obolo ludhe piny ma ludhe ne olokore thuol maduong’. Kata kamano, jo rieko mag Farao bende ne obolo ludhegi piny ma olokore thuonde. To ne ane! Thuond Harun mwonyo thuonde mag jo riekogo. To ema podi Farao ne otamore weyo Jo-Israel mondo odhi.
Kuom mano, kinde ne ochopo ma koro Jehova ne dwaro miyo Farao puonj moro. Bende ing’eyo kaka ne otimo mano? Ne okelo chandruoge madongo kata masiche apar e piny Misri.
Masichegi kane timore, Farao ne luongo Musa kendo ne owachone ni: ‘Chung ane masichegi, to anawe Jo-Israel mondo odhi.’ To kane ochung masira, Farao ne loko pache kinde ka kinde. Ne ok odwar weyo ji mondo odhi. To gikone, bang’ masira mar apar, Farao ne ogonyo Jo-Israel.
Bende ing’eyo masiche apargo duto e yo maler? We mondo wapuonjore kuomgi.
Wuok 4:27-31; 5:1-23; 6:1-13, 26-30; 7:1-13.
Penjo
- Honni ma ne Musa gi Harun otimo ne ojiwo Jo-Israel nade?
- Ang’o ma Musa gi Harun ne onyiso Farao, to dwoko mar Farao ne en ang’o?
- Kaka ineno e picha, ang’o ma ne otimore ka Harun ne obolo ludhe piny?
- Jehova ne omiyo Farao puonj e yo mane, to Farao ne otimo ang’o?
- Ang’o ma ne otimore bang’ masira mar apar?
Penjo mamoko
- Som Wuok 4:27-31 kod 5:1-23.
Ang’o ma Farao ne nyiso kane owacho ni: “Akiya Jehova”? (Wuok 5:2; 1 Sam. 2:12; Rumi 1:21)
- Som Wuok 6:1-13, 26-30.
Jehova ne ok ofwenyore ni Abraham, Isaka, kod Jakobo e yo mane? (Wuok 3:13, 14; 6:3; Chak. 12:8)
Wawinjo nade ka wang’eyo ni Jehova podi ne otiyo kod Musa, kata obedo ni Musa ne paro ni ok ne oromo timo tich ma ne omiye? (Wuok 6:12, 30; Luka 21:13-15)
- Som Wuok 7:1-13.
Kane Musa kod Harun onyiso Farao kum mag Jehova gi chir, ne giketo ranyisi mane ni jotich Nyasaye ma ndalogi? (Wuok 7:2, 3, 6; Tich 4:29-31)
Jehova ne onyiso ni en gi teko koda nyalo moloyo nyiseche mag Jo-Misri e yo mane? (Wuok 7:12; 1 Weche 29:12)


text:
Sigana mar 56: Saulo—Ruodh Israel Mokwongo
NE SAMUEL ka olo mo e wi ng’atno. Kamano e kaka ne itimo ni ng’ato mondo onyis ni oseyiere obed ruoth. Jehova nyiso Samuel mondo ool mo e wi Saulo. En mo makende, kendo mang’we ng’ar.
Saulo ne ok par ni ne ober ahinya ma ne nyalo bedo ruoth. Owacho ne Samuel ni: ‘An awuok e dhood Benjamin, matinie mogik e i Israel. Ang’o momiyo iwacho ni abiro bedo ruoth?’ Jehova ohero Saulo nikech ok ong’awore malo. Mano ema miyo Nyasaye yiere obed ruoth.
Kata kamano, Saulo ok en ng’at matin kata ma jachan. Owuok e ot man kod mwandu, kendo en dichwo ma rabora, ma jachia. Chiegni ni oyombo Jo-Israel duto gi bor mar fut achiel! Saulo bende en jang’wech maber ahinya, kendo en ng’ama ratego. Ji mor ahinya nikech Jehova oyiero Saulo kaka ruoth. Giduto gichako kok ka giwacho ni: ‘Ruoth odag aming’a!’
Wasigu mag Israel podi gin roteke miwuoro. Podi gimiyo Jo-Israel chandruok mang’eny mana kaka chon. Bang’ ka Saulo oseketi ruoth, piyo nono Jo-Amon biro mondo oked kodgi. Kata kamano, Saulo choko jolweny mang’eny, kendo oloyo Jo-Amon e lweny. Mano miyo ji bedo mamor nikech Saulo en ruoth.
Kaka higini medo sudo, Saulo bende telo ni Jo-Israel e loyo lwenje e kindgi gi wasigu. Saulo bende ni kod wuowi ma jachir miluongo ni Jonathan. Kendo Jonathan konyo Israel e loyo lwenje mang’eny. Jo-Filistia podi gin wasigu mag Jo-Israel ahinya. Chieng’ moro achiel, Jo-Filistia gana gi gana biro mondo gikedi kod Jo-Israel.
Samuel nyiso Saulo ni mondo orite nyaka obi ogol misango kata chiwo ne Jehova. Kata kamano, Samuel deko. Saulo oluor ni Jo-Filistia biro chako lweny, omiyo odhi nyime gi timo misangono en owuon. Gikone ka Samuel chopo, onyiso Saulo ni ne ok oluwo chik. Samuel wachone ni: ‘Jehova biro yiero ng’ama chielo mondo obed ruoth e wi Israel.’
Bang’e, Saulo kendo ketho chik. Kuom mano, Samuel koro nyise ni: ‘Ber luwo chik Jehova moloyo golone chiwo mag rombe mabeyo. To nikech ok iluwo chik Jehova, Jehova ok bi weyi ibed ruodh Israel.’
Wanyalo yudo puonj maber kuom wachni. Onyisowa kaka en gima ber luwo chike Jehova kinde duto. Bende onyiso ni ng’at maber, kaka Saulo ne okwongo bedo, nyalo lokore mabed ng’at marach. Ok wadwar bedo jo maricho, donge?
1 Samuel sula 9 nyaka 11; 13:5-14; 14:47-52; 15:1-35; 2 Samuel 1:23.
Penjo
- Ang’o ma Samuel timo e pichano, kendo ang’o momiyo otimo kamano?
- Jehova ohero Saulo nikech ang’o, to Saulo en ng’at ma chalo nade?
- Wuod Saulo nyinge ng’a, to ang’o ma wuodeno timo?
- Ang’o momiyo Saulo golo misango kar rito mondo Samuel obi otim mano?
- Puonj mage ma wanyalo yudo kuom sigand Saulo?
Penjo mamoko
- Som 1 Samuel 9:15-21 kod 10:17-27.
Bedo ng’at ma obolore ne okonyo Saulo nade mondo kik orikni tiyo gi mirima kane jomoko owuoyo kuome marach? (1 Sam. 9:21; 10:21, 22, 27; Nge. 17:27)
- Som 1 Samuel 13:5-14.
En richo mane ma Saulo ne otimo kane en Gilgal? (1 Sam. 10:8; 13:8, 9, 13)
- Som 1 Samuel 15:1-35.
En richo mane maduong’ ma ne Saulo otimo e wach Agag, Ruodh Jo-Amalek? (1 Sam. 15:2, 3, 8, 9, 22)
Saulo ne otemo nyiso nade ni gik ma ne otimo ni kare, kowacho ni jomoko ema ne oketho? (1 Sam. 15:24)
Siem mane monego waket e paro seche ma omiwa puonj ma rieyowa e ndalogi? (1 Sam. 15:19-21; Zab. 141:5; Nge. 9:8, 9; 11:2)


text:
Ododo me 10: Pii Aluka Madit
KI WOKO, dano ma pe i yeya gumedde ki kwogi kit macon. Gin onongo pud pe giye ni Pii Aluka obibino. Gin omyero bed gunyero mukato kare woko. Ento cutcut nyero ogik woko.
Cutcut pii ocako oony woko atura. Ocwer ki i polo obino piny kit macalo ionyo pii ki i cuburiya nywal ber-ri. Lok pa Nua kara onongo tye atir! Ento kare onongo dong pe pi ngat mo keken me donyo i yeya. Jehovah onongo dong oloro doggola woko matek liking.
Cutcut piny ka ma obedo lung ducu opong woko. Pii-ni olokke odoko calo kulu madongo. Ocoro yadi dok oloro kidi madito i kin piny ki woo madwong adada. Dano gudoko lwor. Guyito ka ma obedo cerecere ma tye malo. Ai, guparo ni kono nene giwiny lok pa Nua me donyo i yeya ma doggola onongo pud tye twolo pigi! Ento kare onongo dong pe.
Pii omedde ameda ki dongo malo. Pii ocorre ki i polo pi nino 40 dyeceng ki dyewor benebene. Oyito wa i but godi, dok cutcut omwonyo kadi wa godi maboco loyo ducu. Pi meno kit ma Lubanga onongo owaco kwede, dano ki lee ducu ma onongo gitye woko guto woko. Ento jo ducu ma i yeya gubwot.
Nua ki awobene onongo gutimo tic maber tutwal me payo yeya. Pii otingo yeya malo, ma obedo gire ka kwang i wi pii. I nino mo ma kot dong ocok, ceng ocako ryeny. Gin ma onen obedo me aura adada! Nam madit acel keken ma oromo piny ducu. Gin acel keken ma onongo nen ma tye ka kwang i wi pii aye yeya-ni.
Cog co ca onongo dong gipe. Dok pe dong gibibedo tye me wano dano. Gin ducu guto woko kacel ki megigi ki jo maraco mukene-ni ducu. Ento gin ango ma otimme i kom wegigi?
Wegi cog co-ni onongo pe gubedo dano kikome calo wan. Gin gubedo lumalaika ma onongo gubino piny me kwo calo dano i lobo. Pi meno i kare ma Pii Aluka obino, gin pe guto kacel ki jo mukene-ni. Gin guweko tic ki kom me dano ma onongo guyubo-ni, ci gudok cen i polo macalo lumalaika. Ento pe dong kiye ni gudony i kin lumalaika pa Lubanga. Pi meno gudoko lumalaika pa Catan. I Baibul kilwongogi ni jogi.
Lubanga oweko yamo okodo, ci pii aluka ocako dok piny. I nge dwe abic yeya-ni obino ocung i wi got mo. Nino mukene mapol okato, jo ma i yeya onongo gineno wi godi maboco ka guneno woko. Pii omedde ameda ki dok piny.
Ci Nua ocwalo winyo macol ma kilwongo ni agak me cito woko ki i yeya. Obedo ka tuk cito woko pi kare mo ka dok dwogo cen, pien onongo pe twero nongo ka mo maber me pye. Obedo ka timo man teretere, dok kare ducu ka odwogo cen ci ywe i wi yeya.
Nua onongo mito neno ka pii-ni dong otwo woko ki i lobo, pi meno en dok ocwalo amam me cito woko ki i yeya. Amam bene odwogo cen pien pe onongo ka mo ma romo bedo iye. Nua dok ocwalo amam me cito woko tyen me aryo, ci odwogo cen ki pot yat jeituni i doge. Pi meno Nua ongeyo woko ni pii dong odok piny. Nua dok ocwalo amam woko tyen me adek, ci olo twal amam dong onongo kabedo mutwo ma romo kwo iye.
Lubanga dong oloko ki Nua. En owaco ni: ‘Kati woko ki i yeya. Kwany jo me odi kacel ki lee ducu ma tye kwedi.’ Gin onongo gubedo i yeya pi kare makato mwaka acel kulo. Pi meno watwero tamo kit ma gin ducu igi onongo yom kwede me kati woko ki me bedo makwo!
Acakki 7:10-24; 8:1-17; 1 Petero 3:19, 20.
Peny
- Pingo pe otwere pi dano mo me donyo i yeya ma kot dong ocakke?
- Jehovah oweko kot ocwer pi dye ceng ki dyewor adi, dok pii-ne opong matut romene?
- Ngo ma otimme i kom yeya man i kare ma pii ocako mayo lobo?
- Cogi co-ni mono gubwot ki i Pii Aluka-ni, dok ngo ma otimme i kom wegigi?
- Ngo ma otimme i kom yeya man i nge dwe abic?
- Nua ocwalo agak okato woko pingo?
- Nua ongeyo nining ni pii ma omayo lobo ni dong odwon?
- Ngo ma Lubanga owaco bot Nua i kare ma Nua ki luode dong gubedo i yeya pi kare ma kato mwaka kulu?
Peny mukene
- Kwan Acakki 7:10-24.
Kijwero kwo woko kwicikwici ki i lobo lakwene? (Acak. 7:23)
Otero kare ma romene pi Pii Aluka me dwon ki wi lobo? (Acak. 7:24)
- Kwan Acakki 8:1-17.
Acakki 8:17 nyuto ni yub pa Jehovah macon-ni pe olokke pi lobo nining? (Acak. 1:22)
- Kwan 1 Petero 3:19, 20.
I kare ma lumalaika ma lujemo gudok cen i polo, kop ango ma gingolo i komgi? (Juda 6)
Lok ma gitito i kom Nua ki luode-ni jingo genwa i teko ma Jehovah tye kwede me laro jo-ne nining? (2 Pet. 2:9)


text:
Be Jomotho Chieng’ Nobed Mangima Kendo?
Didwok ni . . .
ee?
ooyo?
koso samoro?
DWOKO MA MUMA CHIWO
“Nobedie chier.”
BE WANYALO BEDO GADIER KUOM GIK MA MUMA PUONJO?
Ee, nikech weche kaka maluwogi:
Nyasaye e Jachwech. Muma wacho ni Jehova e “soko mar ngima.” (Zaburi 36:9; Tich Joote 17:24, 25) Ka Jehova ema nochiwo ngima, be chiero jomotho nyalo tame adier?
Nitie joma Nyasaye nochiero e kinde mokalo. Muma wacho ni nitie ji aboro ma nochier mi odak e piny kendo. Moko ne gin joma tindo, jomoti, chwo, kod mon. Moko kuomgi ne otho kuom kinde machuok; achiel to ne oriyo e liel kuom ndalo ang’wen te!
—Johana 11:39-44.
Nyasaye nigi siso mar chiero ji kendo. Jehova osin gi tho; oneno tho kaka jasigu. (1 Jo Korintho 15:26) Orito ahinya kinde ma obiro chieroe ji. Kuom adier, obiro tieko tho chuth. Ogombo ahinya neno jotichne ma nosetho ka odak e piny kendo.
—Ayub 14:14, 15.
KAKA WACHNO NYALO KONYI
Ng’eyo wachno nyalo hoyi sama osiepni kata watni moro otho.
Onyalo miyo kik iluor tho ahinya.
Onyalo miyo ibed gi geno madier ni osiepeni gi wedeni mosetho chieng’ moro nobed mangima kendo.
TEM ANE DWOKO PENJONI
Ang’o momiyo wabedo moti kendo watho?
Ne ane dwoko ma Muma chiwo e ndiko mag CHAKRUOK 3:17-19 kod JO RUMI 5:12.


text:
CHOLRO MON MORINGO PINJE GI EN ANG’O?
Cholro mon moringo pinje gi ne ochaki e iga mar 1989. Watio ne chike, adiera, gi chenro ma neno ni mon ma oringo pinje gi, nyithindo,
gi joma tindo ok hinyre; giyudo dwach gi kod yore yuto ma gidwaro mondo gi bed ma ngima eka gi chop kar nyalo gi;gi chiwo pachgi e weche ma chando ngima gi; to gin okil kendo jombetre gi wegi.
Nitie ji moloyo tara gi gana 40 ma oringo pinje kata miech gi e piny mangima. Ang’wen e wi abich kuomgi gin mon, nyithindo, kod joma tindo. E diere, bedo ng’amo oringo lweny e piny gi kao igni 17.


text:
Vidio Mayudore e JW.ORG
Ne vidio motudore gi Muma. Inyalo ng’iyogi kata gologi. Ochan-gi e kidienje mopogore opogore. Inyalo yiero molos ne joot, rowere, kod nyithindo. Ng’i bende vidio ma wuoyo kuom tije Joneno mag Jehova.
VIDIO MA RABORA
Wechegi Onego Obed e Chunyi
En ang’o ma nyithindo dwaro moloyo kuom jonyuolgi? Ng’i vidioni mondo ine gima wuoro nyaka tim kodwaro ni okony joode.
VIDIO MA RABORA
Riwruokwa mar Owete e Piny Ngima
Ere kaka Joneno mag Jehova e piny mangima rito winjruok maber manie kindgi kata obedo ni gidak e piny ma ji mang’eny onge gi hera?
VIDIO MA RABORA
Joneno mag Jehova—Riwruok Malando Wach Maber
Gimaduong’ ma ji mang’eny ong’eyogo Joneno mag Jehova en chenrogi mar puonjo ji Muma e piny mangima. Ere kaka ochan tijgi, to jomage matayo tijno?
VIDIO MA RABORA
‘Wach Maber ne Pinje, Dhoudi, kod Dhok Duto’
Mondo wach maber ochop ne ji duto, dwarore ni olok adiera mag Muma e yo makare. Tij loko dhok itimo e yo mane? Gin pek mage ma joloko romogo e tijgi?
Ang’o Momiyo Onego Ipuonjri Muma?
Muma osekonyo ji tara gi tara e yudo dwoko mag penjo ma chando pach ji e piny ngima. Be diher ni in be Muma okonyi?
VIDIO MA RABORA
Wuowi ma Nolal Oduogo
Gima lit en ni rowere inyalo wuondi ma giwe luwo timbe mabeyo ma osepuonjgi a e tin-gi kaka Jokristo. Ng’i vidioni mondo ine pek ma rowere romogo e kindewagi.
VIDIO MA RABORA
Daudi
—Nogeno Kuom Nyasaye
Kata obedo ni Daudi notimo richo moko kendo noromo gi pek moko e ngimane, ne ok oweyo tiyo ne Nyasaye. Ranyisi maber ma noketo biro konyi makori motegno gi Jehova.
VIDIO MA RABORA
Noa
—Nowuotho gi Nyasaye
Kata obedo ni piny ne opong’ gi timbe gero kane pok Ataro otimore, Noa nosiko ka en gi yie motegno. Ng’i vidioni mondo ine kaka yo ma Noa nochung’go motegno kelonwa ber.
VIDIO MALUWORE
Bed Osiep Jehova—Wer Kodwa
VIDIO MALUWORE


text:
Sigana mar 22: Otwe Josef e Jela
YOSEF en jahigini 17 kende kane otere Misri. Ng’at miluongo ni Potifar ema ong’iewe kuno. Potifar tiyo ni ruodh Misri ma iluongo ni Farao.
Josef tiyo matek ni jatende, Potifar. Kuom mano, ka Josef bedo ng’ama duong’, Potifar kete jarit mochung’ ne gik moko duto e ode. To kare, ang’o momiyo Josef ni e jela kae? Mani otimore nikech chi Potifar.
Josef odongo ma obedo dichwo ma jachia ahinya. Kuom mano, chi Potifar dwaro ni mondo onind kode. Kata kamano, Josef ong’eyo ni mano ok en tim makare, omiyo ok obi yie. Chi Potifar iye owang’ ahinya. Kuom mano, chwore ka oduogo e ot, owachone miriambo ni: ‘Josef, ng’at marachno ne temo nindo koda!’ Potifar kawo wach chiege kaka adier, kendo iye wang’ ahinya kod Josef. Kuom mano, orwako Josef ei jela.
Bang’ kinde matin, jatend jela neno ni Josef en ng’at maber. Kuom mano, okete kaka jatend mabuse duto. Bang’e, Farao iye wang’ kod jalosne divai gi jatedne makate, kendo orwakogi e jela. Otieno moro, ji ariyogi leko lek makende ng’ato ka ng’ato, to kata kamano, ok ging’eyo tiend lekgigo. Odiechieng’ maluwe, Josef nyisogi ni: ‘Pimnauru lek-ugo.’ Ka gipimone, Josef nyisogi tiend lekgo ka otiyo gi kony moa kuom Nyasaye.
Josef nyiso jalos divai ni: ‘Bang’ ndalo adek ibiro gonyi ia e jela, to ibiro bedo jalos divai mar Farao kendo.’ Kuom mano, Josef medo wachone ni: ‘Chieng’ ma nogonyi, inyis Farao wachna, kendo konya mondo ogonya aa kae.’ Kata kamano, Josef nyiso jated makate ni: ‘Bang’ ndalo adek, Farao biro miyo ong’ad wiyi oko.’
Kane ndalo adek okalo, gik moko timore mana kaka Josef ne owacho. Farao miyo ing’ado wi jated makate. To jalos divai igonyo, kendo ochako tiyo ni ruoth. Kata kamano, jalos divai wiye owil kod Josef! Ok onyis Farao wach Josef, omiyo Josef odong’ ei jela.
Chakruok 39:1-23; 40:1-23.
Penjo
- Josef en jahigini adi ka itere Misri, to ang’o matimore kochopo kuro?
- Ang’o momiyo ne otwe Josef e jela?
- En tich mane ma imiyo Josef ka en e jela?
- Ei jela, ang’o ma Josef timo ni jalos divai kod jated makate mar Farao?
- Ang’o matimore bang’ gonyo jalos divai e jela?
Penjo mamoko
- Som Chakruok 39:1-23.
Nikech ne onge chik ma ratiro ma ne kwero chode e ndalo mag Josef, ang’o momiyo ne oringo chi Potifar? (Chak. 2:24; 20:3; 39:9)
- Som Chakruok 40:1-23.
Ler ane e yo machuok lek ma ne jalos divai oleko kod kaka Jehova ne olokone Josef tiend lekno. (Chak. 40:9-13)
Ang’o ma ne jated makate oleko, to tiend lekno ne en ang’o? (Chak. 40:16-19)
Jatichno mogen kendo mariek timo kaka Josef ne otimo e yo mane? (Chak. 40:8; Zab. 36:9; Joh. 17:17; Tich 17:2, 3)
Chakruok 40:20 nyiso nade kaka Jokristo onego one nyasi mag paro odiechieng’ nyuol? (Ekle. 7:1; Mari. 6:21-28)


text:
Somo mar 2
Be Ing’eyo Nyasaye?
1. Ang’o momiyo onego walam Nyasaye?
Nyasaye maradier en Jachwech gik moko duto. Ne oonge chakruok kendo ok nobed gi giko. (Zaburi 90:2) En e Soko mar wach maber mayudore ei Muma. (1 Timotheo 1:
2. Nyasaye chalo nade?
Onge dhano moseneno Nyasaye nikech en Roho, tiende ni en e kit ngima mamalo moloyo chwech modak e pinyka. (Johana 1:18; 4:24) Kata kamano, wanyalo ng’eyo kido mag Nyasaye kokalo kuom gigo mosechweyo. Kuom ranyisi, kit olembe koda maua mopogore opogore nyisowa hera koda rieko ma en-go. Duong’ mar kor lwasi nyisowa teko ma en-go.—Som Jo Rumi 1:20.
Wanyalo puonjore gik mang’eny moloyo e wi kido mag Nyasaye kuom somo Muma. Kuom ranyisi, Muma nyisowa gik ma Nyasaye ohero koda gik maok ohero, kaka otimo ne ji, koda kaka otimo e chal mopogore opogore.—Som Zaburi 103:7-10.
3. Be Nyasaye nigi nyinge?
Yesu nowacho niya: ‘Wuonwa manie polo, nyingi mondo obed maler.’ (Mathayo 6:9) Kata obedo ni Nyasaye nigi nyinge mang’eny mag telo, en mana gi nying achiel. Dhok duto luongo nyingno e yore mopogore opogore. E dho Ingresa iluongo nyingno ni “Jehovah.” Kata kamano, jomoko to luongo nyingno ni “Yahweh.”—Som Zaburi 83:18.
Nying Nyasaye osegol e loko mang’eny mag Muma kendo kar nyingno oket nyinge mag telo kaka Ruoth kata Nyasaye. Kata kamano, kane indiko Muma, ne oti gi nying Nyasaye nyadi 7,000. Yesu ne olando nyingno kane opuonjo ji e wi Nyasaye.—Som Johana 17:26.
4. Be Jehova dewowa?
Be en adier ni nikech richo osenya ahinya mano nyiso ni Nyasaye ok dewwa? Jomoko wacho ni Nyasaye sandowa mondo otemwa, to mano ok en adier.—Som Jakobo 1:13.
Nyasaye osemiyo dhano nyadhi mar timo yiero en owuon. Donge wamor ni omiwa thuolo mar yiero tiyo ne Nyasaye? (Joshua 24:15) Kata kamano, ji mang’eny yiero mar timo gik maricho ne jowetegi, to nikech mano chandruok nya ahinya. Jehova winjo lit koneno gik maok karego.—Som Chakruok 6:5, 6.
Jehova en Nyasaye ma dewowa. Odwaro ni wayud mor e ngima. Matin nono obiro tieko chuth chandruok kaachiel gi jogo makelo chandruok. Gie sani nitie gimomiyo oweyo chandruok mondo obedie kuom kinde. Wabiro puonjore mano e Somo mar 8.—Som 2 Petro 2:9; 3:7, 13.
5. Wanyalo timo ang’o mondo wasud machiegni gi Nyasaye?
Jehova gwelowa wasud machiegni kode kokalo kuom lemo. Oherowa ng’ato achiel achiel. (Zaburi 65:2; 145:18) Oikore weyonwa richo. Omor gi kinda mwaketo mondo watine, kata obedo ni kinde moko warem. Omiyo kata obedo ni wan joma orem, wanyalo bedo gi winjruok machiegni kode gadier.—Som Zaburi 103:12-14; Jakobo 4:8.
Nikech Jehova osemiyowa ngima, onego wahere moloyo kaka wahero ng’ato ang’ata. (Mariko 12:30) Kaka idhi nyime nyiso ni ihero Nyasaye kuom puonjori weche momedore e wiye kendo timo kaka odwaro, ibiro siko ka isudo machiegni kode.—Som 1 Timotheo 2:4; 1 Johana 5:3.


text:
Pinyruodh Nyasaye En Ang’o?
Didwok ni en . . .
gima nie chuny ng’ato?
ngero moro?
koso sirkal manie polo?
DWOKO MA MUMA CHIWO
“Nyasaye manie polo nochung piny ruoth moro ma ok norum nyaka chieng’.”—Daniel 2:44, The Bible in Luo, 1968.
‘Osemiyowa wuowi; loch nobedi e luete.’—Isaiah 9:6.
KAKA WACHNO NYALO KONYI
Wachno konyi ng’eyo sirkal makare manyalo kelo ber ne in iwuon. —Isaiah 48:17, 18.
Okonyi ng’eyo ni e piny manyien mabiro, ibiro dak maonge tuoche kendo ka in gi mor kod kuwe mogundho. —Fweny 21:3, 4.
BE WANYALO BEDO GADIER KUOM GIK MA MUMA PUONJO?
Ee, nikech weche kaka maluwogi:
Yesu nonyiso gik ma Pinyruodh Nyasaye biro timo. Yesu nopuonjo jolupne mondo olem mondo Pinyruodh Nyasaye obi kendo dwarone otimre e piny. (Mathayo 6:9, 10) Yesu notimo gik manyiso kaka ibiro dwok lamono.
Kinde ma Yesu ne ni e piny ka, nomiyo joma kech kayo chiemo, nochango joma tuwo, kendo nochiero jomotho! (Mathayo 15:29-38; Johana 11:38-44) Kaka ng’ama ne dhi bedo Jaloch mar Pinyruodh Nyasaye, Yesu nonyiso maler gima Pinyruodhno ne dhi timo ne joma nie bwoye.—Fweny 11:15.
Gik ma timore e piny sani nyiso maler ni Pinyruodh Nyasaye chiegni chopo. Yesu nokoro ni kodong’ ndalo matin to Pinyruodh Nyasaye kelo kuwe e piny, pinywani ne dhi pong’ gi lwenje, kech, kod yiengni mag piny.—Mathayo 24:3, 7.
Mago e gik ma waneno ka timore e kindewagi. Omiyo, wanyalo bedo gadier chuth ni Pinyruodh Nyasaye biro tieko chandruoge ma kamago duto.
TEM ANE DWOKO PENJONI
Ngima biro chalo nade ka wan e bwo loch mar Pinyruodh Nyasaye?
Ne ane dwoko ma Muma chiwo e ndiko mag ZABURI 37:29 kod ISAIAH 65:21-23.


text:
Sigana mar 21: Owete Josef Ok Dware
NE ANE kaka wuowini okuyo kendo osandore malich. Ma en Josef. Owetene oa use ne joma dhi Misri gi. Ka gichopo kuro, to ibiro tim Josef obed misumba. Ang’o momiyo owetene otimo gima rachni? En nikech nyiego omakogi kod Josef.
Jakobo wuon-gi ne ohero Josef ahinya. Ne onyiso ni ne ohere moloyo kane olosone kandhu maber. Ka owetene apar ne oneno kaka oher Josef, nyiego ne omakogi kendo ne gi sin kod Josef. Kata kamano, ne nitie gimoro machielo ma ne omiyo gi sin kode.
Josef ne oleko lek ariyo. Ei lek ariyogo duto, ne oneno ka owetene kulorene. Josef kane opimo ni owetene leknego, ne gimedo sin kode moloyo.
Koro, chieng’ moro kane owete Josef madongo ne kwayo rombe wuon-gi, Jakobo ne okwayo Josef ni mondo odhi one ka owetene dhi maber. Owete Josef kane onene ka obiro, moko kuomgi ne ochako wacho: ‘Wanege uru!’ Kata kamano, Reuben, wuowi makayo ne owacho ni: ‘Ooyo, kik utim kamano!’ Kar nege, ne gimako Josef ma giwite e bugo moro. Bang’ mano, gibet piny mondo gipar gima digitim kode.
Koro, Jo-Ishmael moko biro kanyo kar sechego. Juda nyiso owetene ni: ‘Wauseuru ni Jo-Ishmaelgi.’ Kendo mano e gima gitimo. Giuso Josef e nengo mar fedha piero ariyo. Mano ne en tim mamono kendo maonge hera manade!
Ang’o ma owetego biro nyiso wuon-gi? Ginego diel, to bang’e ginyumo kandhu maber mar Josef e remb diendno. Bang’ mano, gitero nangano dala ir Jakobo wuon-gi, kendo giwachone ni: ‘Ne wayudo lawni. Ng’iye, ine ka be ok en law Josef.’
Jakobo neno ni en law Josef adier. Oyuak kowacho ni: ‘Nyaka bed ni ondiek onego Josef.’ To mano e gima owete Josef dwaro ni mondo wuon-gi opar. Jakobo koro okuyo ahinya. Oyuak kuom ndalo mang’eny. Kata kamano, Josef podi ok otho. We wane gima timorene kama otere.
Chakruok 37:1-35.
Penjo
- Ang’o momiyo owete Josef ne nenone nyiego, to ang’o ma ne gitimo?
- Ang’o ma owete Josef dwaro timone, to Reuben wacho nang’o?
- Ang’o matimore seche ma joloko ma Jo-Ishmael obiro kanyo?
- Ang’o ma owete Josef timo mondo omi wuon-gi opar ni Josef otho?
Penjo mamoko
- Som Chakruok 37:1-35.
Jokristo nyalo luwo nade ranyisi mar Josef e fulo richo motimore ei kanyakla? (Chak. 37:2; Lawi 5:1; 1 Kor. 1:11)
Ang’o momiyo owete Josef ne otimone tim ma ok ber? (Chak. 37:11, 18; Nge. 27:4; Jak. 3:14-16)
En ang’o ma Jakobo ne otimo manyiso ni kuyo en gima yudo ji duto? (Chak. 37:35)


text:
Ododo me 31: Moses gin ki Aron Gucito ka Neno Parao
I KARE ma Moses odok Ejipt, en otito lok ducu i kom tango magi bot ominne Aron. Dok i kare ma Moses gin ki Aron gunyuto tango magi bot Luicrael, gin ducu guye ni Jehovah kara tye kwedgi.
Cutcut i nge meno Moses gin ki Aron gucito ka neno Parao. Gin guwacce ni: ‘Jehovah, ma en aye Lubanga pa Icrael owaco ni, “Wek jona gucit pi nino adek, ci gitwero wora i dye tim.” ’ Ento Parao ogamo ni: ‘An pe aye lok pa Jehovah, dok an pe abiye ni Icrael owoti.’
Kiniga omako Parao, pien jo-ni onongo gimito balo kare me tic wek ginong kare me cito ka woro Jehovah. Pi meno en odiyogi me tic matek dok makato. Luicrael gukok i kom Moses pi kit marac ma onongo kitimogi kwede, dok man ocwero cwiny Moses. Ento Jehovah owacce ni pe opar. Jehovah owaco ni: ‘Abimiyo Parao weko jona giwoto.’
Moses gin ki Aron dok gudok ka neno Parao. I kare man gin gutimo tango. Aron obolo odoone piny, ci odoko twol madit. Ento luryeko pa Parao bene gubolo odoogi piny, ci twol mapol onen. Ento nen kong ba! Twol pa Aron tye ka camo twol pa luryeko ca woko. Kadi bed kumeno Parao pud pe oye ni Luicrael guwoti.
Pi meno kare oromo wek Jehovah omi pwony bot Parao. In ingeyo kit ma en otimo kwede? En okelo jami maraco, nyo ayelayela madongo apar, i kom Ejipt.
I nge kanyo pwod mapol, Parao olwongo Moses, ci owaco ni: ‘Juk jami maraco-ni woko, ci aweko Icrael woto.’ Ento ka pwod moni ogik, Parao loko tamme woko. En pe weko dano giwoto. Ento motmot, i nge pwod me 10, Parao ocwalo Luicrael gucito woko.
In ingeyo pwod 10 magi ducu ki acel acel? Wek wapwony lok i komgi.
Nia 4:27-31; 5:1-23; 6:1-13, 26-30; 7:1-13.
Peny
- Tango ma Moses ki Aron gutimo-ni ogudo kwo pa Luicrael nining?
- Gin ango ma Moses ki Aron guwaco bot Parao, dok lagam ango ma Parao omiyo?
- Kit ma kinyuto i cal-li, ngo ma otimme i kare ma Aron obolo odoo-ne piny?
- Jehovah opwonyo wi Parao nining, dok Parao odok iye nining?
- Ngo ma otimme inge pwod me apar?
Peny mukene
- Kwan Nia 4:27-31 ki 5:1-23.
Ngo ma Parao onongo tye ka wacone i kare ma owacci: ‘Jehovah en anga ma myero awiny dogge’? (Nia 5:2; 1 Cam. 2:12; Rom. 1:21)
- Kwan Nia 6:1-13, 26-30.
I yo ango ma Jehovah onongo pe onyutte kwede bot Abraim, Icaka, ki Yakobo? (Nia 3:13, 14; 6:3; Acak. 12:8)
Wawinyo nining me niang ni Jehovah pud otiyo ki Moses, kadi bed Moses otamo ni en pe epore me timo tic ma gimiye ni? (Nia 6:12, 30; Luka 21:13-15
- Kwan Nia 7:1-13.
I kare ma Moses ki Aron gucwalo lok ma Jehovah ongolo i kom Parao ki tek cwiny, lanen ango ma guweko me aluba pi lutic pa Lubanga me i kare ni? (Nia 7:2, 3, 6; Tic 4:29-31)
Jehovah onyuto ditte nining i kom jogi me Ejipt? (Nia 7:12; 1 Tek. 29:12)


text:
Ododo me 33: Ngolo Nam Makwar
NEN kong gin ma tye ka timme-ni! Meno aye Moses ma oryeyo odoone i wi Nam Makwar. Jo ma en tye kwedgi mot labongo ayela loka nam tung ca-ni gubedo Luicrael. Ento Parao ki monnye ducu aye gitye ka mwony woko i dye nam-mi. Wanenu kit ma man otimme kwede.
Kit ma wapwonyo kwede, Parao owaco ki Luicrael me a woko ki i Ejipt i kare ma Lubanga okelo pwod me 10 i kom Luejipt. Co me Icrael ma welgi cokcok 600,000 gua, kacel ki mon wa ki lutino mapol. Medo i kom meno, jo mukene ma welgi pol ata, me rok mukene, ma guye Jehovah, gua kacel ki Luicrael. Gin ducu guwoto ki romi ki dyegi wa ki dyangigi.
Ma peya gua, Luicrael gupenyo Luejipt pi bongngi ki jami ma kiyubo ki jabu ki ryal. Luejipt gudoko lwor adada, pi pwod me agikki ma opoto i komgi-ni. Pi meno gin gumiyo Luicrael gin ducu ma gupenyo.
I nge nino manok Luicrael guo i Nam Makwar. Gin guywe kunnu. I kare ma onongo gitye ka yweyo, Parao ki jone gucako paro gin ma omiyo giweko Luicrael gua woko. Gin guwaco ni: ‘Waweko opiiwa gucito woko!’
Pi meno Parao oloko tamme dok odoco. Oyotoyot en oyubo monnye woko ki gadigadi me lwennye. Ci en ocako ryemo kor Luicrael ki gadigadine 600 ma tetgi dok pat, kacel ki gaddigadi mukene ducu me Ejipt.
Luicrael gudoko lwor tutwal i kare ma guneno Parao ki monnye ka gibino ki i ngegi. Ka ngwec onongo pe. Nam Makwar onongo tye i butgi tungcel, ci gin dok guneno Luejipt ka gibino ki tung ka mukene-ni. Ento Jehovah oketo pol i kin jone gin ki Luejipt. Pi meno Luejipt onongo pe giromo neno Luicrael me lweny i komgi.
Ci Jehovah owaco bot Moses ni orye odoone i wi Nam Makwar. I kare ma en otimo, Jehovah oweko yamo okodo matek ki tung kunyango. Pii me nam-mi opokke iye aryo, ci piine ocung tung ryoryo
Ci Luicrael gucako wot i dye nam i wi ngom mutwo. Otero cawa mapol pi dano milion mapol kacel ki leegi ducu me kato labongo peko mo ki i dye nam wa loka tung ca. I nge meno Luejipt dok guneno Luicrael odoco. Opiigi onongo dong gitye ka lwi woko! Pi meno gin gumwomme i korgi i dye nam.
I kare ma gudonyo i korgi, Lubanga oweko lawala tyen gadigadigi opoto woko. Luejipt gudoko lwor tutwal ci gucako koko ni: ‘Jehovah tye ka lweny i komwa pi Luicrael. Walwiyu woko ki kany!’ Ento kare onongo dong pe.
Man aye kare ma Jehovah owaco ki Moses me ryeyo odoone i wi Nam Makwar, kit ma ineno kwede i cal-li. Dok i kare ma Moses otimo meno, kicika me pii ocako dwogo cen ci oumo Luejipt ki gadigadigi. Mony ducu onongo gulubo kor Luicrael i dye nam. Dok Laejipt mo kadi ki acel pe okatti woko makwo!
Kit ma jo pa Lubanga ducu cwinygi obedo yom kwede pi bwot! Co guwero wer me pwoc bot Jehovah ni: ‘Jehovah oloyo lweny ki deyo adada. En obolo aguragura ki jo ma gingweco kwedgi i dye nam.’ Miriam lamin Moses okwanyo ajaane, ci mon ducu gulubo kore ki ajaagi. Ma onongo kun gimyelo ki yomcwiny, gin guwero wer ma rom aroma ki pa co ni: ‘Jehovah oloyo lweny ki deyo adada. En obolo aguragura ki jo ma gingweco kwedgi i dye nam.’
Nia cura 12 nio wa i 15.
Peny
- Co ki mon wa ki lutino adi, ma guweko Ejipt, dok anga-gi mukene ma guwoto kwedgi?
- Parao owinyo nining inge weko Luicrael me a woko, dok ngo ma en otimo?
- Jehovah otimo ngo me juko Luejipt me cobo mony i kom jo-ne?
- Ngo ma otimme i kare ma Moses oryeyo odoo-ne i wi Nam Makwar, dok ngo ma Luicrael gutimo?
- Ngo ma otimme i kare ma jo Ejipt gucorre i nam me lubo kor Luicrael?
- Luicrael gunyuto nining ni cwinygi yom dok gitye ki pwoc madit bot Jehovah pi larogi?
Peny mukene
- Kwan Nia 12:33-36.
Jehovah oneno ni guculo jo-ne pi mwaki ma gutiyo kwede macalo opii bot jo Ejipt nining? (Nia 3:21, 22; 12:35, 36)
- Kwan Nia 14:1-31.
Lok pa Moses ma gicoyo i Nia 14:13, 14 gudo Lucaden pa Jehovah nining kombeddi ma gitye gukemme ki bino pa lweny me Armagedon? (2 Tekwaro 20:17; Jab. 91:8)
- Kwan Nia 15:1-8, 20, 21.
Pingo lutic pa Jehovah myero guwer wer pak bote? (Nia 15:1, 2; Jab. 105:2, 3; Yabo. 15:3, 4)
Lanen me pako Jehovah ango ma Miriam ki mon wote gutimo ki i dog Nam Makwar matye calo lanen bot mon ma Lukricitayo me kare man? (Nia 15:20, 21; Jab. 68:11)


text:
Sigana mar 36: Nyaroya Molos gi Dhahabu
YAYE! Koro ji timo ang’oni? Gilamo nyaroya! Gitimo kama nang’o?
Ka ji neno ni Musa odeko ahinya e wi got, giwacho ni: ‘Wakiya gima otimore ni Musa. Kuom mano, we walosuru nyasaye mondo otelnwa ka golowa e pinyni.’
Harun owadgi Musa ne owachonigi niya: ‘En kamano. Koro, goluru dhahabu duto ma un-go mondo ukelgi ira.’ Ka ji osetimo kamano, Harun lenyo dhahabugo, kendo ochweyo nyaroya. Ji koro wacho ni: ‘Mani e Nyasachwa ma ne ogolowa Misri!’ Bang’e Jo-Israel timo nyasi maduong’, kendo gilamo nyaroya molos gi dhahabu.
Jehova ka neno mano, mirimbe bedo mager. Kuom mano, owacho ni Musa niya: ‘Lor piyo mondo idhiyo. Ji timo timbe maricho ahinya. Wigi owil kod chikena, kendo gilamo nyaroya molos gi dhahabu.’
Musa lor piyo koa e got. To ka ochopo machiegni, mano e gima oneno. Ji wer kendo miel ka gilworo nyaroya molos gi dhahabu! Mirima omako Musa. Owito piny kite ariyo mopadre mondikie chike, kendo gibarore matindo tindo. Bang’e, okawo nyaroyano molos gi dhahabu, kendo olenye. Gikone, orege ka mogo.
Ji otimo gima rach ahinya. Koro Musa nyiso chwo moko mondo okaw ligangla maggi. Musa wacho niya: ‘Ji maricho ma ne olamo nyaroya molos gi dhahabu nyaka tho.’ Kuom mano, jogi nego ji 3,000! Donge mani nyisowa ni onego wabed motang’ mondo kik walam nyiseche manono to mak mana Jehova kende?
Wuok 32:1-35.
Penjo
- E pichano, ang’o ma jogo timo, to gitimo kamano nang’o?
- Mirima omako Jehova nikech ang’o, to Musa timo ang’o ka oneno gima ji timo?
- Musa nyiso chwo moko mondo otim ang’o?
- Siganani puonjowa ang’o?
Penjo mamoko
- Som Wuok 32:1-35.
Weche mowach kae nyiso nade kaka Jehova neno riwo din madier gi din ma miriambo? (Wuok 32:4-6, 10; 1 Kor. 10:7, 11)
Jokristo onego obed motang’ nade gi thumbe ma giwinjo koda miende ma gimielo? (Wuok 32:18, 19; Efes. 5:15, 16; 1 Joh. 2:15-17)
Dhood Lawi ne oketo nade ranyisi maber mar chung’ motegno e tim makare? (Wuok 32:25-28; Zab. 18:25)


text:
Ere Kama Wanyalo Yudoe Dwoko mag Penjo ma Chandowa e Ngima?
Be dwoko yudore . . .
e sayans?
e puonj mag dhano?
koso e Muma?
JAL MORO MA NE ONDIKO MUMA NE OKWAYO NYASAYE KAMA
“Imi weche odonjna . . . Wachni en adiera.” —Zaburi 119:144, 160, The Bible in Luo, 1968.
Muma chiwo dwoko mag penjo ma ji tara gi tara nigo.
Be diher bedo achiel kuomgi?
Websait mar jw.org/luo nyalo konyi.
SOM weche ma luwogi e Intanet
Dwoko mag penjo mag Muma
Weche ma konyo joot
NE vidio mag Muma
Ma nyithindo nyalo puonjorego kaachiel gi wende ma morogi
Ma ng’ado ne rowere rieko
GOL buge mopogore opogore
Brosua miluongo ni Wach Maber Mowuok Kuom Nyasaye!
Buk miluongo ni Ang’o ma Muma Puonjo Kuom Adier?
EN PENJO MANE MA CHANDI MOLOYO E KIND PENJO MA LUWOGI?
En ng’ano sie machiko pinyni?
Be chandruok chieng’ norum?
Be jomotho chieng’ nobed mangima kendo?
Yud dwoko ma Muma chiwo kuom penjogi e Websait mar jw.org/luo.
(Di kama ondik ni “BUGE” kae to idi “BUGE & BROSUA”)


text:
Dul me 7: Cer pa Yecu Nio wa i Tweyo Paulo i Mabuc
I nino me adek-ke i nge tone, kicero Yecu woko. I nino meno en onyutte bot lulub kore tyen abic mapatpat. Yecu omedde ki nyutte botgi pi nino 40. I ngeye, ma lupwonnyene mogo tye ka neno, en oito malo i polo. Lacen i nge nino apar Lubanga oonyo cwiny maleng i kom lulub kor Yecu ma gitye ka kurone i Jerucalem.
Lacen, lukwor pa Lubanga guweko kitweyo lukwena i mabuc, ento lamalaika mo ogonyogi woko. Lupyem mogo gucelo Lapwonnye Citefano ki gweng guneko woko. Ento wakwano kit ma Yecu oyero kwede ngat acel i kin lupyem magi me doko laticce ma dok pat, ci en odoko lakwena Paulo. Dong, mwaka adek ki nucu i nge to pa Yecu, Lubanga ocwalo lakwena Petero me lok ki Kornelio, ngat ma pe Lajudaya, kacel ki jo me ode.
Cokcok mwaka 13 i ngeye, Paulo ocako wotte me acel me cito ka tito lok me kwena maber. I wotte me aryo Temceo owoto kacel ki Paulo. Wakwano kit ma Paulo gin ki luwote ma en woto kwedgi gunongo yomcwiny tutwal i tic pi Lubanga. I agikki, kitweyo Paulo i mabuc i Roma. Mwaka aryo i ngeye, gigonyo en woko, ento dok kitweye i mabuc odoco ka gineke woko. Jami ma i DUL ME 7 otimme i kare ma romo mwaka 32.