text:
SULA MAR 11
Ang’o Momiyo Nyasaye Oweyo Chandruok Mondo Obedie?
Be Nyasaye ema okelo chandruok manie piny?
En wach mane ma ne ochakore e puodho mar Eden?
Nyasaye biro tieko chandruok mag dhano e yo mane?
BANG’ lweny e piny moro ma lweny ja betie, gana gi gana mag mon kod nyithindo ma ne osenegi ne oyiki e liel moriwo ji duto, kendo liendno ne olwor gi msalepe matindo tindo mang’eny. E msalaba ka msalaba, ne nitie ndiko ma wacho kama: “Nikech ang’o?” Bang’ yudo masira ma ok ging’eyo tiende malong’o, ji thoro penjo penjoni ka giparogo gima otimore. Gima lit en ni ji hinyo bedo gi penjoni e seche ma lweny, tuwo, kata mahundu omiyo ng’atgi ma gihero otho, ogoyo odgi piny, kata okelonegi chandruok e yo moro amora machielo. Gidwaro ng’eyo gimomiyo masiche kaka mago yudogi.
2 Ang’o momiyo Nyasaye oweyo chandruok mondo obedie? Ka Jehova en Nyasaye man gi teko duto, man gi hera kod rieko mang’eny, kendo Nyasaye mohero timbe makare, ang’o momiyo piny opong’ gi sigu kod timbe maricho? Be isebedo gi penjo kaka magi in iwuon?
3 Be en gima rach penjo gima omiyo Nyasaye oweyo chandruok mondo obedie? Jomoko neno ni bedo gi penjo kaka mano nyiso ni gionge kod yie, kata ni mano nyiso ni ok gimiyo Nyasaye luor. Kata kamano, ka isomo Muma to ibiro nwang’o ni jo makare ma ne oluoro Nyasaye ne nikod penjo kaka mago. Kuom ranyisi, janabi Habakkuk ne openjo Jehova kama: “Nang’o inyisa gi mamono, kendo imiya ng’iyo thagruok? mecho kod tim machach ni e nyim wang’a: kendo nitie nditi, mi miero otimore.”—Habakkuk 1:3.
4 Be Jehova ne okwero Habakkuk janabi makare nikech nopenjo penjo machalo gi mago? Ooyo. Kar timo mano, Nyasaye ne oyie mondo oket ei Muma weche Habakkuk manyiso ratiro paro ma ne nie chunye. Nyasaye bende ne okonye bedo gi ng’eyo kod yie e yo momedore. Jehova dwaro ni mondo otimni kamano in bende. Ng’e ni Muma puonjo ni oherowa, kendo ‘oparowa.’ (1 Petro 5:7) Nyasaye osin gi richo kod chandruok ma wayudo nikech richo, moloyo kaka dhano moro amora nyalo sin kodgi. (Isaiah 55:8, 9) To kare ang’o momiyo piny opong’ gi chandruok mang’eny kama?
ANG’O MOMIYO CHANDRUOK NG’ENY?
5 Ji mowuok e dinde mopogore opogore osebedo ka dhi ir jopuonj din kod jotendgi mondo gipenj gimomiyo nitie chandruok mang’eny ahinya. Dwoko ma gisebedo ka giyudo en ni chandruok en dwaro mar Nyasaye, kendo ni Nyasaye ne osechano gimoro amora ma biro timore kaachiel gi masiche mayudo ji. Ng’enygi inyiso ni yore Nyasaye opondo, kata ni en ema okelo tho ne ji—kata mana ne nyithindo—ni eka mondo obed kodgi e polo. Kaluwore kod gima isepuonjri, richo ok kel gi Jehova Nyasaye. Muma wacho niya: “Nyasaye ok nyal timo richo; Ng’a Manyalo Duto ok nyal timo tim mamono ngang’.”—Ayub 34:10.
6 Be ing’eyo gimomiyo dhano hango wach ni Nyasaye ema kelo chandruok manie piny? E kinde mang’eny, ji keto ketho kuom Nyasaye Manyalo Duto nikech giparo ni en e jaloch kata jatend pinyni. Ok ging’eyo gima Muma puonjo kuom adier e wi wachni. Ne ipuonjori wachno e Sula mar 3 ei bugni. Kuom adier, jaloch kata jatend pinyni en Jachien kendo Satan.
7 Muma wacho ratiro kama: “Piny duto obedo e teko mar Ng’a Marachno.” (1 Johana 5:19) Par ane wachno, donge en wach manenore ni en adier? Gik matimore e piny nyiso maler kido mar ng’at “ma wuondo piny ngima.” (Fweny 12:9) Satan en ng’at ma jasigu, ma ja miriambo, kendo ma kwiny. Mano e momiyo piny manie bwo teko mare, opong’ gi sigu, miriambo kod timbe mag gero. Mani en achiel kuom gik momiyo nitie chandruok mang’eny.
8 Wach mar ariyo manyiso gimomiyo nitie chandruok mang’eny, mana kaka onyis e Sula mar 3, en ni dhano osebedo ka orem, kendo gin joricho nyaka a ketho ma ne otimore e puoth Eden. Nikech richo, dhano osebedo ka laro telo, kendo mani osekelo lwenje gi chandruok. (Eklesiastes 4:1; 8:9) Mar adek en ni chandruok biro nikech gik moko duto nikod “ndalogi, weche oyudogi giduto.” (Eklesiastes 9:11) E piny ma ok orit gi Jehova kaka Jaloch, ji nyalo yudo chandruok nikech bedo kamoro e seche ma ok owinjore.
9 Ng’eyo ni Nyasaye ok kel chandruok en gima hoyo chuny. Lwenje, mahundu, chandruok kata mana masiche makelo ne ji chandruok, ok kel gi Nyasaye. Kata kamano, podi dwarore ni mondo wayud dwoko mar penjoni, Ang’o momiyo Jehova oweyo chandruogegi duto mondo obedie? Ka en e Nyasaye Manyalo Duto, en kod teko mar chungo chandruok. To kare ang’o momiyo ok otim kamano? Nikech wang’eyo ni Nyasaye en jahera, nyaka bed ni en kod gima kare momiyo oweyo chandruok mondo obedie.—1 Johana 4:8.
WACH MADUONG’ MA NE OCHAKORE
10 Mondo wang’e gimomiyo Nyasaye oweyo richo mondo obedie, onego wadog chien ku ma chandruok ne ochakore. Kane Satan omiyo Adam gi Hawa oketho chik Jehova, wach moro maduong’ ne owuok. Satan ne ok oriwo gi kiawa teko ma Jehova ni godo. Satan ong’eyo ni teko mar Jehova onge gi giko. Mopogore gi mano, Satan ne oriwo gi kiawa ratiro ma Jehova ni godo mar locho. Nikech luongo Nyasaye ni ja miriambo ma tuono joge gik mabeyo, Satan ne onyiso ni Jehova en jaloch marach. (Chakruok 3:2-5) Satan bende ne onyiso ni dhano nyalo dak maber ka ok otelnegi gi Nyasaye. Mani ne en monjo loch mar Jehova, tiende ni ratiro mare mar locho.
11 Adam gi Hawa ne ong’anjo e nyim Jehova. Nikech timo mano, chalo ka gima ne giwacho ni: “Ok wadwar ni mondo Jehova obed Jaloch marwa. Wanyalo yiero wan wawegi gima ber kod gima rach.” Ere kaka Jehova ne nyalo loso wachno? Ere kaka ne onyalo nyiso chwechne duto mariek ni joma ne ong’anjogo ne ok ni kare, kendo ni timo kaka Jehova dwaro e gima ber moloyo? Ng’ato nyalo wacho ni Nyasaye ne onego oketh joma ne ong’anjogo mondo ochwe dhano manyien. Kata kamano, Jehova ne osenyiso dwaro mare mondo piny opong’ gi nyithind Adam gi Hawa, kendo ne odwaro ni mondo gidag e paradis e piny. (Chakruok 1:28) Jehova en ng’at ma kinde duto timo dwarone. (Isaiah 55:10, 11) Ketho joma ne ong’anjo e puoth Eden-go bende ne ok dhi chiwo dwoko kuom wach ma ne ochakore e wi ratiro mar loch Jehova.
12 We wang’i ane ranyisi moro. Japuonj moro temo nyiso jopuonjre manie klas mopuonjo yo ma ginyalo yudogo dwoko mar kwano matek. Seche motimo mano, japuonjre moro mariek, kendo ma wiye tek, temo wacho ni yo ma japuonj nyisogigo kwanono ok ni kare. E yo manyiso ni japuonj ok ong’eyo kwano, japuonjre ma wiye tekno wacho ni en ong’eyo dwoko mar kwanono maloyo japuonj. Jopuonjre moko paro ni en kare, omiyo gin bende ging’anjo. Ang’o ma japuonj onego otim? Ka oriembo joma wigi tekgo oko mar klas, jopuonjre modong’ dhi neno nade wachno? Donge gibiro yie ni japuonjre wadgi kod joma ne ong’anjo kodego ni kare? Jopuonjre mamoko duto e klasno nyalo chayo japuonjno, ka giparo ni oluor nikech inyalo yud ni kare okiya kwano. To nade ka japuonjno omiyo japuonjre ma wiye tekno thuolo mar nyiso kaka onyalo yudo dwoko mar kwanono.
13 Jehova osetimo gima chalo kod gima japuonjno ne nyalo timo. Ng’e ni weche ma Satan ne owacho ne ok omako mana joma ne ong’anjo e Eden kende. Malaike tara gi tara ne ng’iyo. (Ayub 38:7; Daniel 7:10) Yo ma Jehova ne dhi loso kata tiekogo wachno, ne dhi miyo malaikego duto kaachiel gi dhano ma ne dhi betie bang’e, okawe kaka ng’at makare, kata ma ok kare. Kuom mano, ang’o ma Jehova osetimo? Osemiyo Satan thuolo mar nyiso ka be onyalo [Satan] locho e wi dhano. Nyasaye oseweyo dhano mondo oloch e wigi giwegi e bwo telo mar Satan.
14 E ranyisi marwa, japuonj ong’eyo ni nyathi ma jang’anjono kod jopuonjre maluwego ok ni kare. Kata kamano, ong’eyo bende ni miyogi thuolo mar timo kaka gidwaro biro konyo jopuonjre duto mantie e klasno. Ka kwanono otamo nyithindo ma jong’anjogo, jopuonjre duto biro ng’eyo ni kare japuonj kende, e ng’at man kod ratiro mar nyisogi gik moko e klas. Gibiro ng’eyo gimomiyo japuonj riembo ng’at moro amora mong’anjo e klasno bang’ mano. Kamano bende, Jehova ong’eyo ni ji duto makare kod malaike biro yudo kony kuom ng’eyo ni Satan kod jogo ma ng’anjo kode osebedo ka orem e yoregi, kendo ni dhano ok dibed gi loch e wi dhano wadgi. Mana kaka Yeremia machon, gibiro puonjore wachni ma en adiera chutho: “A Jehova, ang’eyo ni dhano ok nyal chweyo chunye owuon, dhano onge gi teko yiero yore mowuothoe.”—Yeremia 10:23.
ANG’O MOMIYO OSEWEYO CHANDRUOK KUOM NDALO MANG’ENY?
15 Kata kamano, ang’o momiyo Jehova oseweyo chandruok mondo obedie kuom ndalo mang’eny kama? Kendo ang’o momiyo ok ogeng’ gik maricho mondo kik otimre? Par ane gik moko ariyo ma japuonj manie ranyisi marwa ne ok nyal timo. Mokwongo, ne ok onyal tamo japuonjre ma ne wiye tekno mondo ochiw paro ma ne en-go e wi kwanono. Mar ariyo, japuonjno ne ok nyal konyo japuonjre ma ne ong’anjono e timo kwanono. Kamano bende, par ane gik moko ariyo ma Jehova ong’ado ni ok onyal timo. Mokwongo, ok osetamo Satan kod jogo maluwe e temo nyiso ni gin kare e wach maduong’ ma ne ochakore cha. Kuom mano, weyo thuolo malach mondo okal osekonyo. Kuom higini gana gi gana ma dhano osebetie, dhano osetemo loch mopogore opogore maggi giwegi. Dhano osetimo dongruok e sayans kod somo mamoko, kata kamano, timbe maricho, dhier, mahundu kod lwenje osemedore e yo marach moloyo. Kuom mano, loch mar dhano osenenore ratiro ni en gima nono.
16 Mar ariyo, Jehova ok osebedo ka konyo Satan locho e pinyni. Kuom ranyisi, ka dabed ni Nyasaye geng’o mahundu malich matimore, donge mano dikoro nyiso ni joma ne ong’anjogo ni kare? Donge dikoro Nyasaye miyo ji paro ni kare dhano nyalo bedo gi loch e wigi giwegi ma onge chandruok? Ka Jehova ne nyalo timo mano, ne onyalo bedo e achiel kod joma ne owacho miriambogo. Kata kamano, ‘Nyasaye ok nyal riambo.’—Jo Hibrania 6:18.
17 To nade gik maricho ma osebetie kuom ndalo duto ma ji osebedo ka ong’anjo e nyim Nyasaye? Onego wang’e ni Jehova en Nyasaye manyalo duto. Kuom mano, en gi nyalo, kendo obiro tieko chandruok mag dhano. Mana kaka wasepuonjore, ibiro lok pinywa ma ji osebedo ka kethoni, ma obed Paradis. Gik matimore nikech richo ibiro tieki kokalo kuom yie ma joma ni kare keto e misango mar Yesu kaka rawar, kendo chandruoge mabiro nikech tho ibiro tieki kokalo kuom chier. Tiende ni Yesu ema Nyasaye biro tiyogo e ketho “tich Satan.” (1 Johana 3:8) Jehova biro timo mae mana e kinde mowinjore chuth. Wanyalo bedo mamor ni ne ok otimo mano piyo, nikech nano mare kata dhi ne mos, osemiyowa thuolo mar puonjruok adiera, kendo mar tiyone. (2 Petro 3:9, 10) Kuom mano, ka podi ok otieko chandruok manie piny, Nyasaye osebedo ka manyo jo makare mondo olame, kendo okonyogi chung’ motegno e bwo chandruok moro amora manyalo biro negi e pinyni.—Johana 4:23; 1 Jo Korintho 10:13.
18 Jomoko nyalo penjo ni, Be chandruogegi duto ne inyalo geng’o ka dine bed ni Nyasaye ochweyo Adam gi Hawa e yo manyalo miyo kik gitim richo? Mondo iyud dwoko mar penjono, dwarore mondo ipar mich maber ahinya ma Jehova osemiyi.
IBIRO TIYO NADE GI MICH MOWUOK KUOM NYASAYE?
19 Mana kaka ne onyis e Sula mar 5, dhano ne ochwe gi mich mar yiero. Be iseparo kaka mano en mich maber ahinya? Nyasaye ne ochweyo le mang’eny ahinya, kendo legi timo gik moko duto kaluwore gi rieko ma oseket kuomgi. (Ngeche 30:24) Dhano oseloso masinde michiko mondo otim gimoro amora ma dhano dwaro. Be dikoro wamor ka dine bed ni Nyasaye ne nyalo chweyowa kamano? Ooyo, wamor nikech wan gi thuolo kata ratiro mar yiero gima wadwaro, ngima ma wadwaro luwo, osiepe ma wadwaro, kaachiel gi gik mamoko. Dhano bedo mamor ka en gi thuolo moromo, kendo thuolo machalo kamano ema Nyasaye dwaro ni mondo wabedgo.
20 Jehova ok mor gi tich ma ng’ato tiyone nikech achune. (2 Jo Korintho 9:7) Kuom ranyisi: Ang’o ma nyalo moro janyuol moloyo—nyathi mawacho ni “Aheri baba” mana nikech onyise ni mondo owach kamano, koso nyathi mawacho kamano koa e chunye? Kuom mano, penjoni dwarore, Ibiro tiyo nade gi thuolo mar yiero ma Jehova osemiyi? Satan, Adam, kod Hawa ne otiyo gi thuolo mar yiero e yo marach moloyo. Ne gitamore Jehova Nyasaye. In to ibiro timo ang’o?
21 In kod thuolo mar tiyo gi mich majaberni e yo maber moloyo. Inyalo riwori gi ji tara gi tara mosebedo kochung’ motegno e tiyo ni Jehova. Gimiyo Nyasaye mor nikech ginyiso kaluwore gi timbegi ni Satan en ja miriambo, kendo jaloch manono. (Ngeche 27:11) In bende inyalo timo mano kuom yiero luwo yo maber e ngima. Wachni ibiro wuoye e sula maluwo mae.
GIMA MUMA PUONJO
- Gik maricho matimore e piny ok kel gi Nyasaye.—Ayub 34:10.
- Nikech luongo Nyasaye ni ja miriambo ma tuono joge gik mabeyo, Satan ne temo nyiso ni Jehova en jaloch marach.—Chakruok 3:2-5.
- Jehova biro tiyo kod Wuode, ma en Jaloch mar Pinyruodh Mesia, e tieko chandruok duto mag dhano.—1 Johana 3:8.
Penjo mag Puonjruok
1, 2. Gin chandruok kaka mage ma ji yudo e ndalogi, to mani miyo ji bedo gi penjo kaka mage?
3, 4. (a) Ang’o manyiso ni bedo gi penjo e wi gimomiyo Yehova oweyo richo ok en gima rach? (b) Jehova neno nade richo kod chandruok?
5. Gin dwoko mage ma jomoko chiwo ka gitemo nyiso gimomiyo dhano chandore, Muma to puonjo ang’o e wachno?
6. Ang’o momiyo dhano hango wach ni Nyasaye ema kelo chandruok manie piny?
7, 8. (a) Gik matimore e piny nyiso nade kit jaloch mar pinyni? (b) Ere kaka chandruok biro bende nikech dhano orem, kendo nikech ‘weche mayudo ji duto’?
9. Ang’o momiyo wanyalo bedo gi adier ni Jehova nikod gima kare momiyo oweyo chandruok mondo odhi nyime?
10. Ang’o ma Satan ne oriwo gi kiawa, to ne otimo mano e yo mane?
11. Ang’o momiyo Jehova ne ok onego joma ne ong’anjo e puoth Eden?
12, 13. Chiw ranyisi kaka Jehova oseweyo Satan mondo obed jaloch mar pinyni kod gimomiyo Nyasaye oseweyo dhano mondo oloch e wigi giwegi?
14. Jehova oyie mondo dhano obed gi loch e wigi giwegi eka giyud puonj mane?
15, 16. (a) Ang’o momiyo Jehova oseweyo chandruok mondo obedie kuom ndalo mang’eny? (b) Ang’o momiyo Jehova ok osebedo ka geng’o gik maricho kaka mahundu?
17, 18. Ang’o ma Jehova biro timo kuom gik maricho mosebedo ka nitie nikech loch mag dhano kod Satan?
19. Mich mane maber ahinya ma Jehova osemiyowa, kendo ang’o momiyo onego wamor gi michno?
20, 21. Ere kaka wanyalo tiyo kod mich mar yiero e yo maber moloyo, to ang’o momiyo dwarore mondo watim kamano?


c: text/html

text:
Be Chandruok Chieng’ Norum?
Didwok ni . . .
ee?
ooyo?
samoro?
DWOKO MA MUMA CHIWO
“Nyasaye noywe pi wang’ duto e wengegi; tho ok nobedie kendo, kata ywak, kata nduru, kata rem ok nobedie.”
KAKA WACHNO NYALO KONYI
Wachno nyiso ni Nyasaye ok ema kelnwa chandruok mwayudo.
Wachno hoyowa ni Nyasaye ong’eyo kaka wawinjo sama wachandore.
Wachno miyowa geno ni chandruok duto biro rumo.
BE WANYALO BEDO GADIER KUOM GIK MA MUMA PUONJO?
Ee, nikech weche kaka maluwogi:
Nyasaye osin gi chandruok kod timbe maok kare. Ne ane kaka Jehova Nyasaye nowinjo kane itimo ne joge marach kinde machon. Muma wacho ni ne chunye lit “nikech jogo ma ne thirogi kendo ma nosandogi.”
—Jobura 2:18.
Nyasaye osin gi jogo ma hinyo jowetegi. Kuom ranyisi, Muma wacho ni Nyasaye osin gi “luet ng’a magoyo ji lero kayiem nono.”
—Ngeche 6: 16, 17.
Nyasaye dewo ng’ato ka ng’ato kuomwa. Ok mana dhano kende e mong’eyo “chandruokne owuon” to Jehova be ong’eyo!
—2 Weche mag Ndalo 6: 29, 30.
Kokalo kuom Pinyruodhe, Jehova chiegni tieko chandruok ne ji duto. (Mathayo 6:9, 10) To kapod warito kindego, wahoyo jogo duto madwaro ng’eyo Nyasaye.
TEM ANE DWOKO PENJONI
Ang’o momiyo Nyasaye oweyo mondo chandruok obedie?
Ne ane dwoko ma Muma chiwo e ndiko mag JO RUMI 5:

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Bende Diher Ng’eyo Adiera?
ADIERA kuom wach mane? Adiera kuom moko kuom penjo madongo moloyo ma dhano osega penjo. Nyalo bedo ni isepenjori penjo kaka magi:
- Bende Nyasaye dewowa kuom adier?
- Bende lweny gi chandruok chieng’ norum?
- Ang’o matimore ka ng’ato otho?
- Bende nitie geno ni joma otho?
- Ere kaka anyalo lemo mondo Nyasaye owinja?
- Ere kaka anyalo yudo mor e ngima?
Inyalo manyo dwoko mag penjogi kanye? Ka ipenjo ji mopogore opogore, ibiro yudo dwoko mopogore opogore. Jopuonj din biro miyi dwoko ma ok winjre gi mag jopuonj mamoko. Kuonde mikanoe buge kod ma ing’iewogie, inyalo yudo buge mang’eny ahinya mawacho ni ginyalo chiwo dwoko mag penjogo. Kata kamano, kinde mang’eny, buk achiel ok winjre gi machielo bende e paro ma gichiwo. Moko nenore ni chiwo paro manyalo konyo e kindego, to bang’ kinde matin, paro ma gichiwogo bedo ma ok nyal tiyo kendo ilokogi kata iwilogi.
Kata kamano, nitie buk achiel ma oting’o dwoko migeno. En buk moting’o adiera. Yesu Kristo ne owacho kama kolamo Nyasaye: “Wachni en adiera.” (Johana 17:17) E ndalogi, wang’eyo Wachno kaka Muma Maler. E ite maluwogi, ibiro neno e yo machuok, dwoko mag Muma mawinjore maler, kendo madier kuom penjo man malogo.
Bende Nyasaye Dewowa Kuom Adier?
GIMOMIYO WAPENJORE PENJONO: Wadak e piny mopong’ gi timbe gero kod timbe maricho. Thoth dinde puonjo ni chandruok ma waneno gin dwaro mag Nyasaye.
GIMA MUMA PUONJO: Nyasaye ok mi gik maricho otimre. Ayub 34:10 wacho ni “Aparo ni Nyasaye ok nyal timo richo; ng’a Manyalo Duto ok nyal timo tim mamono ngang’.” Nyasaye nigi dwaro maber ni dhano. Mano emomiyo Yesu ne opuonjowa mondo walam kama: “Wuonwa manie polo,…pinyruodhi mondo obi. Gi midwaro mondo otimre e piny kaka e polo.” (Mathayo 6:9, 10) Nyasaye dewowa ahinya, kendo otiyo matek mondo dwaro mare ochop.—Johana 3:16.
Ne bende Chakruok 1:26-28; Jakobo 1:13; kod 1 Petro 5:6, 7.
Bende Lweny gi Chandruok Chieng’ Norum?
GIMOMIYO WAPENJORE PENJONO: Lweny miyo dhano mang’eny ahinya tho. Chandruok ma yudo dhano osemulo ngimawa waduto.
GIMA MUMA PUONJO: Nyasaye ne okoro kinde mobiro keto kuwe e piny mangima. E bwo Pinyruodhe, ma en sirkal manie polo, ji ok “ginipuonjre wach lueny nyaka chieng’.” Kar timo mano, “ginikau ligengini ma gingo eka ginilosgo leu kwer.” (Isaiah 2:4) Nyasaye biro tieko timbe maricho kod chandruok duto. Muma singonwa kama: “Nyasaye noywe pi wang’ duto e wengegi; tho ok nobedie kendo, kata ywak, kata nduru, kata rem ok nobedie, nikech gik machon [moriwo nyaka timbe maricho kod chandruok ma ndalogi] osekadho.”
Ne bende Zaburi 37:10, 11; 46:9; kod Mika 4:1-4.
Ang’o Matimore Ka Ng’ato Otho?
GIMOMIYO WAPENJORE PENJONO: Dinde mang’eny mag piny puonjo ni gimoro manie ei dhano dhi nyime gi dak bang’ tho. Moko puonjo ni jo motho nyalo hinyo joma ngima kata ni Nyasaye kumo joricho e mach kama gisandre nyaka chieng’.
GIMA MUMA PUONJO: Bang’ tho, dhano bedo ma onge kendo. Eklesiastes 9:5 wacho kama: “Jo motho ok ging’eyo gi moro.” Nikech jo motho ok nyal ng’eyo, winjo kata neno gimoro, ok ginyal hinyo kata konyo joma ngima.—Zaburi 146:3, 4.
Ne bende Chakruok 3:19 kod Eklesiastes 9:6, 10.
Bende Nitie Geno Ni Joma Otho?
GIMOMIYO WAPENJORE PENJONO: Wadwaro dak, kendo wadwaro bedo mamor e ngima gi jogo ma wahero. Wan gi gombo kaka dhano mar dwaro neno joherawa ma ne osetho kendo.
GIMA MUMA PUONJO: Thoth jogo mosetho ibiro chier. Yesu ne osingo ni ji “manie liete…giniwuog oko.” (Johana 5:28, 29) Kaluwore gi dwaro ma Nyasaye ne nigo mokwongo, jogo michiero biro yudo thuolo mar dak e piny mibiro loki mondo obed paradis. (Luka 23:43) Ngima ma kinde mabiro ma ne osingni oriwo nyaka bedo ma onge tuwo kod ngima ma nyaka chieng’ ne dhano mawinjo chik. Muma wacho kama: “Jo matir ginicham piny, mi ginidagie nyaka chieng’.”—Zaburi 37:29.
Ne bende Ayub 14:14, 15; Luka 7:11-17; kod Tich Joote 24:15.
Ere Kaka Anyalo Lemo Mondo Nyasaye Owinja?
GIMOMIYO WAPENJORE PENJONO: Chiegni ji e dinde duto lemo. To ema podi ng’enygi neno ni lemogi ok dwoki.
GIMA MUMA PUONJO: Yesu ne opuonjowa ni “kulemo, kik uthor wacho weche manono” kaka jomoko matiyo gi ‘weche mang’eny.’ Mani tiende ni kik wabed joma nwoyo mana weche ma wamako e wiwa. (Mathayo 6:7) Ka wadwaro ni Nyasaye owinj lamowa, nyaka walam e yo ma oyie godo. Mondo watim kamano, onego wapuonjre gima dwaro mar Nyasaye en kae to walem kaluwore gi dwarono. Johana Mokwongo 5:14 lero kama: “Kwakwayo gimoro kaka dwaro mare obet, to owinjowa.”
Ne bende Zaburi 65:2; Johana 14:6; 16:23, 24; kod 1 Johana 3:22.
Ere Kaka Anyalo Yudo Mor E Ngima?
GIMOMIYO WAPENJORE PENJONO: Ji mang’eny paro ni pesa, bedo gi huma, kod chia biro miyo gibed mamor. Omiyo, giluwo gigo to gikone ginwang’o ni gionge gi mor.
GIMA MUMA PUONJO: Yesu ne onyiso gima kelo mor kane owacho kama: “Mano mor manade ni jo man gi chan e chunygi.” (Mathayo 5:3) Mor madier nyalo yudore mana ka wakawo okang’ mag chopo dwarowa maduong’ moloyo ma en gombo ma wan-go mar ng’eyo Nyasaye kod dwaro mare kuomwa. Adierano yudore e Muma. Ng’eyo adierano nyalo konyowa fwenyo gima ochuno e ngima kuom adier kod ma ok ochuno. Yie mondo adiera mar Muma ota yiero kod gik ma watimo konyowa tiyo gi ngima e yo maberie moloyo.—Luka 11:28.
Ne bende Ngeche 3:5, 6, 13-18 kod 1 Timotheo 6:9, 10.
Mago gin mana ng’iyo e yo machuok dwoko mag Muma kuom penjo auchiel. Bende diher ng’eyo mang’eny maloyo mago? Ka in achiel kuom jogo “man gi chan e chunygi,” nyaka bedni diher ng’eyo. Inyalo paro kuom penjo moko kaka: ‘Ka Nyasaye dewowa, ang’o momiyo oweyo gik maricho kod chandruok mang’eny ahinya obedie e higinigo duto? Ere gima anyalo timo mondo ngima jooda obed maber?’ Muma chiwo dwoko chuth kendo mamoro chuny kuom penjogi kod mamoko mang’eny.
Kata kamano, ji mang’eny e ndalogi neno pek kuom ng’iyo gima Muma wacho. Gineno ni en buk maduong’ ma seche moko tek winjo tiende. Be diher kony mar yudo dwoko manie Muma? Joneno mag Jehova chiwo gik moko ariyo manyalo konyi.
Mokwongo, buk miluongo ni Ang’o ma Muma Puonjo Kuom Adier? olosi mondo okony jogo modich mondo onon dwoko maler ma Muma chiwo kuom penjo madongo. Mar ariyo en chenro ma ichiwo nono mar puonjruok Muma e odi. Achiel kuom Joneno mag Jehova modak machiegni kodi kendo ma owinjore puonjo Muma, nyalo biro e odi kata kamoro machielo mowinjore kodi kendo okaw thuolo matin juma ka juma kopuonjore kodi Muma ma onge chudo. Ji mang’eny e piny mangima oseyudo konyruok kuom chenroni. Thothgi, bang’ puonjruok osechopo e paro ma kama: “Ayudo adiera!”
Onge mwandu minyalo yudi maloyo mano. Adiera mar Muma ketowa thuolo kuom weche mag kwero, paro mochochni, kod luoro. Omiyowa geno, dak kwatiyo gi ngimawa e yo maber, koda mor. Yesu ne owacho kama: “Unung’e adiera, kendo adiera nomiu bedo thuolo.”—Johana 8:32.


text:
Diher somo sulani e %%?
Ee
Ooyo
Buge kod Brosua mag Puonjruok Muma
Puonjri Muma kitiyo gi buge kod brosua maluwogi minyalo gol e Intanet.
Wer ne Jehova--Weche Kende (Wende 55)
Program mar Chokruok Makende 2014
Program mar Chokruok mar Alwora 2014
Tiegri e Skul mar Tij Nyasaye
Bende Iseyudo Yoo Madhi e Ngima Mochwere?
"Ritreuru e Hera mar Nyasaye"
Wach ma Nyasaye Wachonwa Kokalo Kuom Jeremia
Winj Nyasaye Mondo Idag Nyaka Chieng'
Some updates made to digital publications may not yet appear in the printed editions.
© 2014 Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania.
|


text:
APENDIKS
Gima Onego Wang’e e wi Wuoro, Wuowi, kod Roho Maler
JOGO ma oyie e puonj mar Didek, wacho ni nitie nyiseche adek ei achiel—Wuoro, Wuowi, kod Roho Maler. Moro ka moro kuom nyiseche adekgi iwacho ni romre gi mamokogo, moro ka moro nigi teko manyalo duto, kendo ni moro ka moro onge gi chakruok. Kuom mano, kaluwore kod puonj mar Didek, Wuoro en Nyasaye, Wuowi en Nyasaye, kendo Roho Maler bende en Nyasaye, to kata kamano, ni giduto gin Nyasaye achiel.
Ng’eny joma oyie gi puonj mar nyasaye ma nyadidek, wacho ni ok ginyal lero tiend puonjni. Kata obedo kamano, podi gineno ni mano en puonj mawuok ei Muma. Onego wang’e ni “Didek” en wach ma ok yudore ei Muma. To kata kamano, be puonj mar Didek yudore ei Muma? Mondo wayud dwoko mar penjoni, we wang’i ane ndiko ma ji ma puonjo ni nitie nyasaye ma nyadidek, tiyogo e siro puonjno.
“WACH NE EN NYASAYE”
Ndiko mar Johana 1:1 wacho kama: “Kar chakruok Wach ne nitie, kendo Wach bende ne ni kod Nyasaye, kendo Wach ne en Nyasaye.” Bang’e ei sulano, jaote Johana nyiso maler ni “Wach” en Yesu. (Johana 1:14) To nikech Wach iluongo ni Nyasaye, jomoko neno ni Wuowi kaachiel gi Wuoro nyaka bed ni gin Nyasaye achiel.
Ng’e maber ni ndikoni ne okwong ndiki e dho-Grik. Bang’e, jolok Muma ne ondikogi e dhok mamoko. Kata kamano, jolok Muma moko ok ne otiyo kod weche mawacho ni “Wach ne en Nyasaye.” Nikech ang’o? Kaluwore kod kaka ging’eyo dho-Grik ma ne oti godo e ndiko Muma, jolokogo ne oyudo ni weche mawacho ni “Wach ne en Nyasaye” ne onego olok e yo machielo. E yo mane? Nitie ranyisi mamoko kaendi: “Logos [Wach] ne nigi kido mar Nyasaye.” (A New Translation of the Bible) “Wach ne en nyasaye.” (The New Testament in an Improved Version) “Wach ne ni kod Nyasaye kendo ne nigi kido kaka mar Nyasaye.” (The Translator’s New Testament) Kaluwore gi loko manie Muma kaka magi, Wach ok en Nyasaye owuon.* Kar mano, Wach iluongo ni “nyasaye,” nikech oduong’ moloyo chwech mamoko duto mag Jehova. Kaendi, “nyasaye” tiende en ni “ma nigi teko.”
YUD WECHE MAMOKO E WI WACHNI
Ji mang’eny ok ong’eyo dho-Grik ma ne oti godo e ndiko Muma. Kuom mano, inyalo ng’eyo nade gima jaote ma Johana ne wacho? Par ane ranyisini: Japuonj e skul lero tiend wach moro ni jopuonjrene. Bang’e, jopuonjrene bedo gi paro mopogore e wi gima opuonjono. Jopuonjrego nyalo tieko wachno e yo mane? Ginyalo kwayo japuonj mondo omed lero nigi weche mamoko kuom wachno. Kuom adier, yudo weche mamoko biro konyogi ng’eyo tiend wachno e yo maber ahinya. Kamano bende, mondo ing’e tiend weche mayudore e Johana 1:1, inyalo manyo ei Injili mar Johana mondo iyud weche mamoko kuom migawo mar Yesu. Ka imedo puonjori adiera kuom wachni, mano biro konyi chopo e paro makare.
Kuom ranyisi, par ane gima Johana ne omedo ndiko e sula mokwongo, kwan matindo 18: “Onge ng’a moseneno Nyasaye [Manyalo-Duto].” Kata kamano, dhano to oseneno Yesu ma en Wuowi nimar Johana wacho kama: “Wach [Yesu] nodoko ringruok, mi nodak e dierwa; ne waneno duong’ne.” (Johana 1:14) Kuom mano, nyalo bedo nade ni Wuowi en Nyasaye Manyalo-Duto? Johana bende wacho ni Wach ne ni “kod Nyasaye.” Kuom mano, ere kaka ng’ato nyalo bedo gi ng’at machielo to podi kendo obed ng’atno? (Johana 1:34) E wi mano, kaka ondiki e Johana 17:3, Yesu keto e yo ma ratiro pogruok mantie e kind en, kod Wuon mare manie polo. Oluongo Wuon mare ni “Nyasaye makende maradier.” Ka Johana chiegni tieko ndiko Injili mare, omedo wacho kama: “To magi ondiki mondo uyie ni Yesu en Kristo, Wuod Nyasaye.” (Johana 20:31) Ne ni Yesu ok luong ni Nyasaye, to iluonge mana ni Wuod Nyasaye. Weche mamoko ma wachako waneno ei Injili mar Johana, konyowa ng’eyo tiend ndiko mar Johana 1:1. Yesu, ma en e Wach, en “nyasaye,” tiende ni, en gi migawo maduong’ to ok ni en e Nyasaye Manyalo-Duto.
KAKA NDIKO MAMOKO JIWO WACHNI
Par ane kendo kuom ranyisi mar japuonj gi jopuonjre mage. Kaw ni moko kuom jopuonjre pod nigi kiawa, kata bang’ winjo ka japuonj medo lero wach kuom gima ne opuonjo. Ang’o ma ginyalo timo? Ginyalo dhi ir japuonj machielo mondo omedgi weche mamoko e wi puonjno. Japuonj machielono ka oyie gi weche ma ne japuonj mokwongo owacho, mano nyalo tieko kiawa ma jopuonjrego nigo. Kamano bende, ka in gi kiawa kuom gima Johana jandik Muma ne owacho kuom Yesu gi Nyasaye Manyalo-Duto, inyalo dok ir jandiko machielo mar Muma mondo ing’e weche mamoko. Kuom ranyisi, ne ane gima Mathayo ne ondiko. Mathayo ne ondiko kama kuom gima Yesu ne owacho e wi giko mar ndalo: “To kuom chieng’no gi sano, onge ng’a mong’eyo, kata malaika mag polo, kata Wuowi, to mana Wuoro kende.” (Mathayo 24:36) Wechego nyiso e yo mane ni Yesu ok en Nyasaye Manyalo-Duto?
Yesu wacho ni Wuoro nigi ng’eyo maloyo Wuowi. Ka dabed ni Yesu en Nyasaye Manyalo-Duto, dong’eyo gik moko duto mana kaka Wuon mare ong’eyo. Kuom mano, Wuowi kod Wuoro ok nyal bedo ma romre. Jomoko podi nyalo wacho niya: ‘Yesu ne nigi kido ariyo. Kaendi, Yesu wuoyo kaka dhano.’ Kata kapo ni mano ne en adier, to nade roho maler? Ka roho maler en Nyasaye mana kaka Wuoro, ang’o momiyo Yesu ok wach ni roho to ong’eyo gima Wuoro ong’eyo?
Kaka imedo dhi nyime gi puonjruok Muma, ibiro ng’eyo ndiko moko mang’eny mawuoyo e wi wachni. Ndikogo medo lero adiera e wi Wuoro, Wuowi, kaachiel gi roho maler.—Zaburi 90:2; Tich Joote 7:55; Jo Kolosai 1:15.
* Mondo iyud weche mawuoyo kuom kaka chike mag ndiko e dho-Grik oti godo e Johana 1:1, ne ite mag 26-29 e brosua miluongo ni Should You Believe in the Trinity? ma ogo gi Joneno mag Jehova.


text:
DUL ME APAR WIYE ADEK
Neno Kwo i Yo pa Lubanga
Lubanga mono neno kwo nining?
Lubanga mono neno oyo ic nining?
Wanyuto woro i kom kwo nining?
LANEBI Jeremia owaco ni, “Rwot aye Lubanga me ada, en Lubanga makwo.” (Jeremia 10:10) Medo i kom meno, Lubanga Jehovah aye obedo Lacwe jami ducu makwo. Ginacweya me polo gubedo kawaco bote ni: “In aye ma yam iketo jami ducu, dok bene pi mitti omiyo gubedo tye, meno aye gin mumiyo yam giketogi.” (Niyabo 4:11) I wer me pako Lubanga, Kabaka Daudi owaco ni: “In aye i wang it me kwo ducu.” (Jabuli 36:9) Dong, kwo obedo mic ma oa ki bot Lubanga.
2 Jehovah aye bene gwoko kwowa. (Tic pa Lukwena 17:28) En aye miyo cam ma wacamo, pii ma wamato, yamo ma waywe kwede, ki ngom ma wabedo iye-ni. (Tic pa Lukwena 14:15-17) Jehovah otimo man i yo ma miyo kwo bedo mit. Ento me nongo yomcwiny ma loyo ducu, omyero wange cik pa Lubanga dok walubi.—Icaya 48:17, 18.
NYUTO WORO PI KWO
3 Lubanga mito ni wanyut woro pi kwo—kwo ma megwa ki pa jo mukene. Me labolle, con i kare pa Adam gin ki Kawa, wodgi Kain okeco matek i kom ominne matidi Abel. Jehovah oniango Kain ni kecone-ni twero cwale i bal madit. Kain ocayo lok meno woko. En ‘olwenyo i kom ominne Abel ci oneke woko.’ (Acakki 4:3-8) Jehovah opwodo Kain pi neko ominne.—Acakki 4:9-11.
4 Inge mwaki alip mapol, Jehovah omiyo cik bot jo Icrael me konyogi wek guti pi en i yo ma en mito. Kit ma cik-ki kimiyo kun wok ki bot lanebi Moses, omiyo kine mukene kilwongo ni Cik pa Moses. But Cik pa Moses-ni waco ni “Pe ineki.” (Nwoyo Cik 5:17) Man onyuto ki Luicrael ni Lubanga neno kwo pa dano calo gin ma pire tek ki ni dano myero bene gunen kwo pa jo mukene calo gin ma pire tek.
5 Kwo pa latin ma peya kinywalo kono? Ma lubbe ki Cik pa Moses-ni, neko latin ma peya kinywalo rac. Ada, kadi wa kwo ma kit meno pire dit bot Jehovah tutwal. (Nia 21:22, 23; Jabuli 127:3) Man nyuto ni oyo ic rac.
6 Bedo ki woro i kom kwo kwako bedo ki cwiny maber i kom dano luwotwa. Baibul waco ni: “Ngat ma dag ominne meno lanek, dok bene wungeyo ni, pe tye lanek mo ma kwo ma pe tum bedo i iye.” (1 Jon 3:15) Ka wamito kwo ma pe tum, omyero wakwany kit adage mo keken ma tye i cwinywa i kom dano luwotwa, pien adage aye kelo pol pa tim bwami. (1 Jon 3:11, 12) Pire tek ni omyero wapwonye me bedo ki mar i kinwa.
WAN WANYUTO WORO PI REMO
- ka pe wakwanyo kwo pa latin ma tye i ic
- ki weko kit me kwo macilo
- ki kwanyo kit adage mo keken ma tye i cwinywa i kom dano luwotwa
7 Nyuto woro i kom kwo ma megwa kono? Pol kare dano pe gimito ni gito, ento jo mukene pe giparo to pi lok me nongo yomcwiny. Me labolle, jo mapol mato taa, nyo jayi, nyo ginyamo marungi. Jami macalo magi gibalo kom dok pol kare gineko jo ma tiyo kwedgi. Ngat ma oweko tic ki jami ma kit magi odoko kite nongo pe neno kwo calo gin maleng. Tim magi gubedo gin macilo i wang Lubanga. (Jo Roma 6:19; 12:1; 2 Jo Korint 7:1) Me tic pi Lubanga i yo ma en mito, omyero wawek tim magi woko. Kadi bed ni wekogi tek tutwal, Jehovah twero miyowa kony ma mitte. Dok en pwoyo yelle ma waketo me tero kwowa macalo mic madit ma oa ki bote.
8 Ka watye ki woro i kom kwo, wiwa bipo ni mitte me gwoko kwowa. Pe wabibedo ka timo jami labongo par mo dok pe wabiketo kwowa ka mading pi nongo kuc ki yom ic mamwa. Pe wabidwoyo mutoka i yo marac nyo donyo i tuko me tim bwami nyo ma keto kwowa ka mading. (Jabuli 11:5) Cik pa Lubanga ma kimiyo ki Luicrael me kare macon waco ni: “Ka ce igero ot manyen, ibigoyo [nyo iketo lageng i] wi ot meri irumo woko, wek pe ikel bal me oyo remo i odi, ma nongo ngat mo obut opoto piny ki i wiye.” (Nwoyo Cik 22:8) Ma lubbe ki cik ma iye lac ma tye i cik meno, ka ngat mo tye ki ot ma tye ki citep,omyero owek citep-pe obed maber ma pe twero reto dano ci kelo awano marac. Ka itye ki mutoka, nen ni jami ma i iye ducu tiyo maber. Pe iwek gin mo ma i paconi nyo mutokani obed gin ma twero kelo awano i komi nyo i kom jo mukene.
9 Kwo pa lee kono? Meno bene obedo gin maleng bot Lacwec. Lubanga ye ni kinek lee me nongo gin acama ki me aruka nyo me gwoko kwo pa dano. (Acakki 3:21; 9:3; Nia 21:28) Ento tic ki gero i kom lee nyo me nekogi mere calo gin me galo wang rac dok nyuto twon cac madit i kom leng pa kwo.—Carolok 12:10.
NYUTO WORO I KOM REMO
10 I kare ma Kain oneko ominne Abel, Jehovah owaco ki Kain ni: “Remo pa omeru tye ka koko inyima, winnye a ki i ngom.” (Acakki 4:10) I kare ma Lubanga oloko pi remo pa Abel, en onongo tye ka lok i kom kwo pa Abel. Kain onongo okwanyo kwo pa Abel, pi meno, omyero kipwod Kain. Onongo obedo calo remo pa Abel, nyo kwone, aye tye ka koko bot Jehovah kun mito ni kicul wange. Kinyuto wat ma tye i kin kwo ki remo dok odoco i nge Pii Aluka i kare pa Nua. Ma pud pe ya Pii Aluka obino, dano onongo gicamo nyig yadi, pot dek, nyo jami calo belgi-ni. Inge Pii Aluka, Jehovah oniango Nua kacel ki awobene ni: “Gin ducu ma woto, ma kwo, gibibedo cam mewu; kit ma yam amiyowu pot dek-ki, dong amiyowu jami ducu.” Ento Lubanga oketo kigeng man: “Pe wubicamo ringo kacel ki kwone, ma en aye remone.” (Acakki 1:29; 9:3, 4) Onen ka maleng kany ni Jehovah kubo kwo ki remo pa ginacweya calo gin macok tutwal.
11 Wan wanyuto woro i kom remo ka pe wacamo remo. I Cik ma Jehovah omiyo bot jo Icrael, en ocikogi ni: “Dano mo…ma omako lee nyo winyo mo ma gicamo, ka en owoto ka dwar, bionyo remone woko piny i ngom, ci umo woko ki lobo.…Awaco ki jo Icrael ni, Pe wucam remo pa gin mo.” (Lulevi 17:13, 14) Cik pa Lubanga, ma onongo kikwongo miyone ki Nua i mwaka ma romo 800 angec ni pe kicam remo pa lee-ni, onongo pud tye ka tic. Tam pa Jehovah-ni onongo tye kakare: Luticce onongo gitwero camo ringo lee ento pe remo. Gin onongo omyero guony remo woko i ngom—ma rom ma nongo gin gudwoko kwo pa ginacweya meno bot Lubanga.
12 Kit cik acel-li bene kimiyo ki Lukricitayo. Lukwena ki co mukene ma onongo gitelo tela i kin jo ma lubo Yecu i cencwari me acel, gucokke kacel me moko tam i kom cik ma omyero kacokke pa Lukricitayo ducu gulubi. Gin gumoko ni: “Cwiny maleng ki wan kikomwa waneno ni ber pe me medo ter mukene mapek i komwu, kono do jami magi ma mitte, kwer wunu jami ma kityero ki jogi ki remo ki jami ma kideyo adeya [ma kiweko remo i ringone], pe wutim tim mo me tar wang.” (Tic pa Lukwena 15:28, 29; 21:25 NW) Pi meno myero ‘wakweru remo.’ Ki i wang Lubanga, kwero remo pire tek calo kwero woro cal jogi ki timo abor.
13 Cik man me kwero remo-ni mono mako wa medo remo i kom bene? Mako do. Me laporre: Ket kong ni daktar owacci pe imat kongo ma mero dano. Meno nongo tyene ni omyero pe imat kongo keken ento nongo ni itwero weko kituco woto ki i ler kit ma kimedo kwede pii i kom dano-ni? Ngene kene ni pe! I kit yo acel-li, kwero remo tyene ni pe wabiye remo kadi me acama nyo me medone i komwa. Pi meno, cik man me kwero remo-ni tyene tye ni omyero pe waye ngati mo omed remo i komwa.
14 Ka Lakricitayo mo owane marac atika nyo mitte ni omyero kiyang kono? Ket ni ludaktar guwaco ni omyero kimed remo i kome ka pe ci en bito woko. Ngene kene ni, Lakricitayo-ni nongo pe mito ni eto. I yellene me gwoko mic pa Lubanga ma pire tek me kwo, en twero ye kit yo me kony mo keken ma daktar twero miyone mapat ki tic ki remo. Pi meno, en twero yenyo yo me kony ma kit meno ka twero nonge kun ye jami ma obedo pii pii mapat pat ma kimedo i kom.
15 I tamo ni bedo ber ki Lakricitayo mo me turo cik pa Lubanga wek emedde ki bedo kwo pi kare mo manok i yub me kare-ni? Yecu owaco ni: “Dano ma mito laro kwone birwenyone arwenya, ento dano mo ma rwenyo kwone pira aye binongone.” (Matayo 16:25) Wan pe wamito ni wato. Ento ka watemme me gwoko kwowa me kare-ni ki turo cik pa Lubanga, ci wabirwenyo kwo ma pe tum woko. Bedo me ryeko ka waketo gen i kom cik pa Lubanga pien tye atir, kun wabedo ki tek cwiny ni kadi bed wato, ngat ma obedo Lami-Kwo bipo piwa i kare me cer ci dwoko kwowa doki.—Jon 5:28, 29; Jo Ibru 11:6.
16 I kare-ni, lutic pa Lubanga ma lugen gimoko tamgi matek me lubo cikke ma dok i kom remo. Pe gicamo remo i kit mo keken. Pe bene giye tic ki remo kadi daktar openyo pire.* Gin gingeyo maber ni Lacwe remo ngeyo jami mabeco ma mitte pi gin loyo gin. In bene i ye ni en ngeyo?
YO ACEL KEKEN MA TYE ATIR ME TIC KI REMO
17 Cik pa Moses oloko matek tutwal i kom yo acel keken ma tye atir me tic ki remo. Madok i kom woro ma onongo mitte pi Luicrael macon, Jehovah owaco ni: ‘Kwo pa ringo tye i remo; an dong atyeko miyone botwu i wi keno tyer pi kwanyo bal ki i komwu, pien remo aye gin ma kwanyo bal.’ (Lulevi 17:11) Ka Luicrael gubalo, onongo kiweko balgi ka gutyero lee ci kiketo remone mogo i kom keno tyer i ot me kema nyo i ot pa Lubanga i kare ma onongo dong kigero woko. Yo acel keken ma tye atir me tic ki remo onongo obedo me tic kwede me tyer keken.
18 Lukricitayo me ada dong pe gitye i te Cik pa Moses, pi meno pe gimiyo lee calo gityer ka giketo remogi i wi keno tyer. (Jo Ibru 10:1) Kadi bed kit meno, tic ki remo i wi keno tyer i kare pa Luicrael macon ca onongo cung pi tyer ma pire dit pa Wod pa Lubanga, Yecu Kricito. Kit ma wakwano kwede i Dul me 5 i buk man, Yecu omiyo kwone me dano-ni pi wan i kare ma oweko ni kiony remone macalo gityer. Ingeye en oito i polo ci omiyo gin ma cung pi remone ma kionyo-ni bot Lubanga kicel keken pi kare ducu. (Jo Ibru 9:11, 12) Meno ocibo te guti me weko balwa dok oyabiwa yo me nongo kwo ma pe tum. (Matayo 20:28; Jon 3:16) Tic ki remo meno pud dong pire odoko tek adada! (1 Petero 1:18, 19) Bedo ki niye i kom remo pa Yecu ma kionyo-ni keken aye twero miyo wanongo larre.
19 Watwero bedo ki twon pwoc madit tutwal bot Lubanga Jehovah pi micce me mar ma en aye obedo kwo-ni pud dong ya! Dong man pe omyero omi watit bot jo mukene pi kare ma tye botgi me nongo kwo ma pe tum ma cung i kom gityer pa Yecu? Paro pi kwo pa dano luwotwa i kit pa Lubanga bimiyo watimo man ki miti madit dok ki mit kom. (Ejekiel 3:17-21) Ka wacobo tic man maber, ci wabiloko calo lakwena Paulo ma owaco ni: “Ka kwo pa ngat mo i kinwu orwenyo, aliine pe tye i wiya, pien pe anguny adok ki ngeya aweko tuco botwu gin ducu ma Lubanga oyubo.” (Tic pa Lukwena 20:26, 27) Bedo ka tito ki dano lok i kom Lubanga ki yubbe obedo yo maber me nyuto ni watye ki woro madit atika i kom kwo ki remo.
GIN MA BAIBUL PWONYO
- Kwo obedo mic ma oa ki bot Lubanga.—Jabuli 36:9; Niyabo 4:11.
- Oyo ic rac, kit macalo kwo pa latin ma pud peya kinywalo pire tek i wang Lubanga-ni.—Nia 21:22, 23; Jabuli 127:3.
- Wanyuto woro pi kwo ka pe waketo kwowa ka mading dok pe wacamo remo.—Nwoyo Cik 5:17; Tic pa Lukwena 15:28, 29.
* Pi ngec i kom jami mukene ma obedo pii pii ma kitwero tic kwede me kaka remo, nen pot karatac 13-17 me brocuwa How Can Blood Save Your Life? ma Lucaden pa Jehovah aye gucoyo.
Peny me Kwan
1. Anga ma ocweyo jami makwo ducu?
2. Gin ango ma Lubanga otimo me gwoko kwowa?
3. Lubanga oneno neko Abel nining?
4. I Cik pa Moses, Lubanga onyuto ni omyero kinen kwo calo gin ma pire tek nining?
5. Omyero wanen oyo ic nining?
6. Pingo omyero pe wadag dano luwotwa?
7. Kit tic ango ma pe ginyuto woro i kom kwo?
8. Pingo omyero wabed ma wangwa twolo me gwoko kwo?
9. Ka watye ki woro i kom kwo, wabitero kwo pa lee nining?
10. Lubanga onyuto nining ni wat macok tye i kin kwo ki remo?
11. Lubanga ogengo tic ki remo i yo ango cakke i kare pa Nua?
12. Kit cik ango ma mako remo ma cwiny maleng omiyo i cencwari me acel ma pud tiyo wa i kare-ni?
13. Nyut pingo cik me kwero remo-ni mako kadi wa medo remo.
14, 15. Ka ludaktar guwaco ni omyero kimed remo i kom Lakricitayo moni, en twero timo gin ango, dok pingo?
16. Gin ango ma lutic pa Lubanga gumoko tamgi me timone ma dok i kom remo?
17. I kare pa Luicrael macon, yo acel keken me tic ki remo ma Lubanga Jehovah onongo oye obedo me timo ngo?
18. Kony kacel ki jami mabeco ango ma watwero nongone pi ony pa remo pa Yecu?
19. Gin ango ma omyero watim wek wabed ‘labongo alii me remo pa dano ducu’?


text:
Somo mar 5
Ang’o Mibiro Neno e Chokruogewa mag Jokristo?
Ji mang’eny oseweyo dhi e chokruoge mag din nikech ok giyud puonj malong’o kata hoch mawuok kuom wach Nyasaye kuno. Kare ang’o momiyo onego ibi e chokruoge mag Jokristo mochan gi Joneno mag Jehova? Gin ang’o mibiro neno kuno?
Mor mayudore kuom bedo e kind joma dewi kendo nyisi hera. E kinde Jokristo mokwongo, Jokristo ne nie kanyakla mopogore opogore, kendo ne gitimo chokruoge mondo gilam Nyasaye, gipuonjre Ndiko, kendo mondo gijiwre ng’ato gi ng’ato. (Jo Hibrania 10:24, 25) Nikech hera ma ne gin-go e kindgi, ne giwinjo e chunygi ni gin e kind osiepe madier—owetegi kuom Kristo. (2 Jo Thessalonika 1:3; 3 Johana 14) Wan bende waluwo ranyisi mar Jokristo mokwongo kendo wayudo mor machalo kamano.
Ber mabedoe kuom ng’eyo kendo tiyo gi puonj mag Muma. Mana kaka ne en e kinde mag Muma, chwo, mon, koda nyithindo duto ne chokore kanyachiel. Jopuonj molony konyowa ng’eyo kaka wanyalo tiyo gi puonj mayudore e Muma e ngimawa mapile. (Rapar mar Chik 31:12; Nehemia 8:8) Ji duto nyalo chiwo paro sa wuoyo moriwo jowinjo kendo ginyalo wer, to mano miyowa thuolo mar lero geno ma wan-go kaka Jokristo.—Jo Hibrania 10:23.
Gweth mayudore kuom jiwo yie mari kuom Nyasaye. Jaote Paulo nowacho ne kanyakla moro e kindene niya: “Agombo nenou . . . mondo wajiwre e yiewa, an kaachiel kod un.” (Jo Rumi 1:11, 12) Tudruok ma wabedogo kinde ka kinde gi Jokristo wetewa e chokruogewa, tego yie marwa kendo miyowa siso mar dak kaka Jokristo.
Donge nyalo bedo maber ka itemo biro e chokruok maluwo mar kanyaklawa mondo ine iwuon wechegi? Ibiro rwaki gi mor ahinya. Onge chudo mitimo e chokruogewa—onge sadaka moro amora.
Chokruogewa luwo ranyisi mane?
Gin ber mage ma wabiro yudo kuom dhi e chokruogewa mag Jokristo?


text:
Be Nyasaye Oyie gi Riwruoge mag dinde?
Gaset moro miluongo ni The Sydney Morning Herald ne openjo niya: “Be din riwo ji koso pogo ji?” Ji 89 kuom 100 ma ne odwoko penjono, ne owacho ni din pogo ji.
JOMA wacho ni en gima owinjore mondo dinde mopogore opogore oriwre neno wachno e yo mopogore. Ng’at moro miluongo ni Eboo Patel ma nochako riwruok mar Interfaith Youth Core nowacho kama kotemo nyiso ni din riwo ji: “Nyisa ane din ma ok dew ji. . . , ma ok dew chal mar alwora mar piny. . . , ma ok jiw ji otim ne jowetegi e yo makare.”
En adier ni nitie kinde ma dinde mag Budha, Katholik, Protestant, Hindu, Islam, kod dinde mamoko oseriwore mondo ginywak ne tieko kech, kedo ne ratiro mag dhano, goyo marfuk moko kuom gik mitiyogo e lweny, kendo kedo mondo orit alwora. Dinde mopogore opogore osebedo ka temo mondo gikel winjruok e kindgi kendo gijiwre. Ginyiso ni girwako yie mag dinde mopogore opogore kuom timo gik moko kaka moko misuma, timo nyasi, wer, gi lemo.
Be riwo dinde mopogore opogore e yo ma kamano e ma biro tieko ywaruok ma nitie e kind dinde? Be riwruoge mag dinde mopogore opogore e ma Nyasaye tiyogo e loso piny obed maber?
GIWEYO NYASAYE OKO
Achiel kuom riwruoge moting’o dinde mang’eny sungore ni riwruoggi oting’o dinde mopogore opogore mokalo 200 kendo oyudore e pinje 76. Giwacho ni gima duong’ ma gidwaro chopo en “kelo winjruok mosiko e kind dinde.” To mano osebedo mana gima giwacho awacha to pok gichopo. Kuom ranyisi, joma ne ochano riwruogno ne onono ahinya weche ma ne gitiyogo e ndiko chike ma ne dhi tayo riwruogno mondo kik gichwany din moro amora ma ne dhi keto seyi. Ang’o momiyo ne gitimo kamano? Achiel kuom gimomiyo ne ginono wechego ahinya en nikech ne ok gichopo e winjruok ka be ne ginyalo luongo Nyasaye e chikegigo. Mano nomiyo onge kata kamoro achiel e chikegigo ma noluongie Nyasaye.
Par ane wachni, ka riwruok mar din ok dwar gimoro amora ma tude gi Nyasaye, mano yie machalo nade? E wi mano, ere pogruok ma nitie e kind riwruoge ma chalo kamago gi riwruoge mamoko mag piny ma chiwo kony? Mano e momiyo ok kawwa gi wuoro ka riwruogno wacho ni en mana “riwruok ma jiwo winjruok obedie” to ok giluongre ni riwruok mar din.
BE JIWO TIMBE MABEYO KENDE OROMO?
Ng’at moro miluongo ni Dalai Lama, ma ong’ere ahinya kuom jiwo wach riwruok mag dinde ne owacho niya: “Dinde duto madongo puonjo gimoro achiel: gipuonjo ni ji oherre, odew jowetegi, kendo owe ne jowetegi ketho maggi.” Nomedo wacho kama: “Gima duong’ en ni wanyis kidogo e ngimawa mapile.”
En adier ni hero jowetewa, dewogi, kendo wenegi bothgi ka gikethonwa gin gik ma dwarore ahinya. Yesu nochiko niya: “Gigo duto mudwaro mondo ji otimnu, un bende timnigiuru kamano,” kendo ji mang’eny neno chikno kaka chik maberie moloyo mamoko. (Mathayo 7:12) Kata kamano, be yie madier en mana jiwo timbe mabeyo?
Jaote Paulo nowacho niya e wi joma ng’eny ma nodak e kindene ma ne wacho ni gitiyo ne Nyasaye: “An janeno margi ni gin jokinda kuom Nyasaye, to en kinda ma onge gi ng’eyo.” Ang’o ma ne rach? Nikech jogo ne ‘ok ong’eyo wach makare moa kuom Nyasaye,’ Paulo nowacho ni jogo ne ‘dwaro keto wach makare margi giwegi.’ (Jo Rumi 10:2, 3) Nikech ne gionge gi rieko makare mar Nyasaye, kindagi—kod yie margi—ne en ka nono.—Mathayo 7:21-23.
GIMA MUMA WACHO E WI RIWRUOGE MAG DINDE
Yesu nowacho niya: “Mano mor manadi ni jothek,” tiende ni joma loso kuwe. (Mathayo 5:9) Yesu ne luwo gik ma nopuonjo kuom kwero timbe gero kendo lando ne ji ma ne nigi yie mopogore opogore weche kuwe. (Mathayo 26:52) Joma ne luwo puonjne ne iriwo kanyachiel gi hera. (Jo Kolosai 3:14) To be gima duong’ ma ne Yesu dwaro ne en mana loso kuwe e kind joma oa ogendni mopogore opogore? Be Yesu noriwore gi dinde mamoko e lamo?
Jotend dinde mag Jo-Farisai kod Jo-Sadukai ne kwedo Yesu malich miwuoro—kendo ne gidwaro kata mana nege. Yesu notimo ang’o? Nowacho ne jopuonjrene niya: “Wegiuru; gin jotelo ma muofini.” (Mathayo 15:14) Yesu ne otamore rwako joma kamago kaka owetene.
Higni moko bang’e, kanyakla mar Jokristo ne ochaki e dala mar Korintho e piny Grik, to dalano nong’ere kuom bedo gi dinde modhuro. Jokristo ma ne odak e dalano ne onego obed gi paro mane e wi dindego? Jaote Paulo nokonegi niya: “Kik uriwru gi jo ma ok oyie.” Ang’o momiyo nokwerogi timo kamano? Paulo nopenjogi niya: “Tim makare winjore nadi kod richo? Koso ere winjruok e kind Kristo gi Belial? Kata ng’a moyie winjore nadi kod ng’a ma ok oyie?” Kae to ne ochikogi niya: “Auru kuomgi, kendo walreuru.”—2 Jo Korintho 6:14, 15, 17.
Omiyo, nenore maler ni Muma kwedo riwruoge mag din. To nyalo bedo ni ipenjori niya, ‘Ere kaka inyalo kel winjruok madier e piny?’
KELO WINJRUOK MADIER E PINY
Josayans mowuok e pinje 15 ne oriwore mondo gilos masin moro ma lworo piny, ma kore tek ahinya, kendo ma dhano nyalo dakie miluongo ni The International Space Station. Be iparo ni ne ginyalo loso masin ma kamano kapo ni pinjego ne ok nyal winjore ni en goro mane kata chike mage ma gibiro luwo sama gigero masindno?
Riwruok mag dinde me kindegi nie chal ma kamano; ok ginyal winjore ni gin chike mage ma onego otagi giduto. Kata obedo ni gitemo wacho ni gidwaro mondo winjruok obedie kendo gimire luor e kindgi, winjruok e wi chike ma onego otagi giduto e gero yie otamogi. Nikech mano, onge winjruok e kind dinde ma loso riwruoge ma kamago, nimar timbe kod puonj ma giluwo pod opogore apoga.
Muma oting’o chike mowuok kuom Nyasaye ma e chike ma onego ji duto oluw. Chike ma yudore e Muma e ma onego ota ngimawa. Jogo ma oyie mondo puonj Muma ota ngimagi oseloyo gik ma pogo ogendni kata dinde mopogore opogore kendo gisepuonjore tiyo kanyachiel ka gin gi kuwe e kindgi. Mano e gima Nyasaye ne okoro ka nowacho niya: “Eka nalok ni ogendini dhok maler, ni mondo giduto giluong nying Jehova, kendo gitine gi chuny achiel.” Winjruok bedoe kuom wacho “dhok maler,” ma en chike ma Nyasaye oketo mondo olamego e yo mowinjore.—Zefania 3:9; Isaiah 2:2-4.
Joneno mag Jehova rwaki gi mor mondo ichop kargi mar romo man machiegni kodi mondo ine iwuon kuwe kod winjruok me kindgi.—Zaburi 133:1.


text:
- Server HD:
Nội Dung Phim
Tag :Vuong Quoc Thien duong hd,phim Vuong Quoc Thien duong,phim Vuong Quoc Thien duong full,Vuong Quoc Thien duong viet sub,Vuong Quoc Thien duong sub viet,Vuong,Quoc,Thien,duong,xem phim Vuong Quoc Thien duong,xem phim Vuong Quoc Thien duong online,Vuong Quoc Thien duong vuaphim,Vuong Quoc Thien duong phim47,Vuong Quoc Thien duong mf,mf Vuong Quoc Thien duong,ban dep Vuong Quoc Thien duong,Vuong Quoc Thien duong ban dep,Vuong Quoc Thien duong v1vn,Vuong Quoc Thien duong download,Vuong Quoc Thien duong youtube


text:
Sigana mar 46: Ohinga mag Jeriko
ANG’O mamiyo ohinga mag Jeriko podho? Chalo ka gima mbom maduong’ ogoyogi. Kata kamano, e ndalogo ne gionge gi mbom; ne gionge kata gi bunde. En hono machielo mar Jehova kendo! We wapuonjre kaka gino ne otimore.
Winj gima Jehova nyiso Joshua: ‘Inilwor dalano gi jogi mag lweny. Lwore dichiel odiechieng’ kodiechieng’, kuom ndalo auchiel. Uting’ sandug singruok seche ma utimo mano. Jodolo abiriyo nyaka wuoth e nyim sandug singruok kendo ka gigoyo tungegi.
‘To chieng’ mar abiriyo, nyaka ilwor dalano nyadibiriyo. Kendo igo tung’ dichiel matek, to ji duto ogo koko gi dwol maduong’. Kendo ohinga nopodhi piny!’
Joshua kaachiel gi ji duto timo gima Jehova wacho. E seche ma gilworo, ji duto oling’ thi. Onge ng’ama wacho kata wach achiel. Koko ma inyalo winj, en mana mar tunge kod tiendegi ma nyono piny ka giwuotho. Nyaka bedni luoro ne omako josik Nyasaye modak Jeriko. Be inyalo neno tol makwar moliero e dirisano? Mano diris ng’a? Ee, Rahab otimo gima ne owachne ni mondo otim gi joma ne oor nono piny. Joodgi duto ni e ode ka girito kode.
Gikone, chieng’ mar abiriyo bang’ lworo dalano nyadibiriyo, igoyo tunge, jolweny goyo koko matek, kendo ohingago podho. Kendo Joshua wacho: ‘Neguru ji duto manie dalano kendo uwang’ dalano. Uwang’ gik moko duto. Ures mana fedha, dhahabu, mula to gi nyinyo, kendo uchiwgi e kar keno mar hemb Jehova.’
Joshua nyiso joote ariyoka ni: ‘Dhiuru e od Rahab, kendo ugole oko en gi joode duto.’ Ireso Rahab gi joode mana kaka jonon piny ariyoka ne osingorene.
Joshua 6:1-25.
Penjo
- Ang’o ma Jehova nyiso jolweny gi jodolo mondo otim kuom odiechienge auchiel?
- Jolwenygo onego otim ang’o e odiechieng’ mar abiriyo?
- Kaka ineno e pichano, ang’o matimore ne ohinga mag Jeriko?
- Ang’o momiyo tol makwar nitie e dirisa?
- Joshua wacho ne jolweny mondo otim ang’o ne ji kaachiel kod dalano, to kata kamano owacho ang’o e wi fedha, dhahabu, mula, gi nyinyo?
- Jonon-piny ariyo ka, inyiso mondo otim ang’o?
Penjo mamoko
- Som Joshua 6:1-25.
Kaka Jo-Israel ne olworo Jeriko e odiechieng’ mar abiriyo, chalo nade gi tij lando wach ma Joneno mag Jehova timo e ndalo mag gikogi? (Josh. 6:15, 16; Isa. 60:22; Mat. 24:14; 1 Kor. 9:16)
Wach ma ne okor e Joshua 6:26 ne ochopo bang’ higini 500 e yo mane, to mano puonjowa ang’o kuom wach Jehova? (1 Ruo. 16:34; Isa. 55:11)


text:
Lamo mar Joot
—Be Unyalo Medone Ndhadhu?
Wuoro moro modak Brazil wacho niya: “Seche moko ka watimo Lamo mar Joot, wajobedo mamor ma kapo ni ok ang’ade to wanyalo time nyaka chuny otieno.” Wuoro moro e piny Japan wacho ni sama gitimo Lamo mar Joot, wuode ma jahigini apar ohero gik mopuonjore maok odew ni gikawo seche adi. Nikech ang’o? Wuorono wacho niya: “Wechego mulo chuny wuoda kendo mano miyo obedo mamor miwuoro.”
En adier ni ok ni nyithindo duto morga gi lamo mar joot. Ang’o momiyo? Wuoro moro mawuok e piny Togo nowacho kama: “Lamo Jehova ok onego obed gima jogo ng’ato.” Kapo ni lamo mar joot ok kel mor, mano nyiso ni nitie lokruok moko manyaka tim e yo mitimego. Joot mathoth oseyudo ni lamo mar joot nyalo kelo “mor” mana kaka Sabato ne kelo ne Jo-Israel mor.—Isa. 58:13, 14.
Wuone ma Jokristo osefwenyo ni mondo lamo mar joot obed mamoro ji, nyaka time ka ji duto mor. Ralf ma nigi nyithindo ma nyiri adek kod wuowi achiel, wacho ni lamo margi mar joot chalga mana kaka goyo mbaka moriwo ji duto. En adier ni ok yot mondo ji duto omor gi gima utiyogo e timo puonjruok. Miyo moro wacho niya: “Seche moko ajabedo gi olo mang’eny kochopo sa timo lamo mar joot, to mano mona time e yo maber kaka daher.” Ere kaka inyalo loyo pek ma kamago?
TI GI YORE MOPOGORE OPOGORE
Wuoro moro ma nigi nyithindo ariyo e piny Jerman wacho niya: “Dwarore wabed joma nyalo tiyo gi yore mopogore opogore.” Natalia, miyo ma nigi nyithindo ariyo wacho kama: “Gima duong’ makonyowa e lamo marwa mar joot en time e yore mopogore opogore.” Thoth joudi jopogo lamo margi mar joot e kidienje mopogore opogore. Cleiton, wuoro ma nigi nyithindo ariyo ma rowere e piny Brazil wacho niya: “Timo kamano miyo puonjruok bedo gi ndhadhu kendo mano miyo joot duto chiwo pachgi.” Kapo ni hik nyithindo opogore opogore, jonyuol nyalo pogo seche ma gitiyogo e puonjruok mondo gikony nyathi ka nyathi. Ginyalo ng’iyo chal mar nyithindgi kendo tiyo gi buge mopogore opogore e timo puonjruok ka gitiyo gi yore mopogore.
Joot moko osebedo ka timo nade mondo giti gi yore mopogore opogore e lamo mar joot? Jomoko chako lamo margi mar joot ka giwer ne Jehova. Juan modak Mexico wacho niya: “Timo kamano iko chunywa kod pachwa ne gima wadwaro puonjore.” Joode yieroga wende motudore gi weche ma gidwaro puonjore.
Joot moko to somoga Muma giduto kanyachiel ka gisome e yor drama. Wuoro moro mawuok Japan, wacho ni “ok nong’iyo somo e yo machalo kamano.” Kata kamano yawuote ariyo to ne mor sidang’ neno kaka jonyuolgi somo kodgi. Joot moko to timoga drama kaluwore gi sigana ma gisomo e Muma. Roger, wuoro manigi nyithindo ariyo e piny South Africa wacho ni nyithindo “thothne jofwenyo puonj e sigendni mag Muma ma wan jonyuol ok wane.”
Yo moro machielo ma joot moko tiyogo en loso kata chweyo gik moko machalo kaka yie mar Noa kata gero hekalu mar Suleman. Chweyo kata loso gik ma kamago nyalo moro joot duto. Kuom ranyisi, nyako moro ma jahigini abich mawuok Asia noriwore gi jonyuolne kaachiel gi dane e timo kamano. Ne gigoro map e bod maduong’ manyiso kuonde ma jaote Paulo nowuothoe e tije mar misonari. Joot moko to osegoro map e bod manyiso kaka Jo-Israel nowuotho ka giwuok Misri kaluwore gi bug Wuok. Donald ma jahigini 19 modak Togo wacho ni tiyo gi yore mopogore opogore kamano “osemedonwa ndhadhu e lamo mar joot to ahinya wuon osemedonwa mor e ngimawa kaka joot.” Be inyalo paro gimoro munyalo loso kata goro mondo omi lamo maru mar joot omed bedo gi ndhadhu?
IKRUOK CHON KONYO AHINYA
Kata obedo ni gik mopogore opogore kamano miyo lamo mar joot bedo gi ndhadhu, pod nitie gik monego otim mondo ji duto obed mamor. Ji duto onego otim ikruok maber. Seche moko nyalo bedo matek mondo nyithindo opuonjre kuom thuolo malach, omiyo wuoro onego oyier maber weche mabiro moro nyithinde. Kae to otim ikruok maber. Wuoro moro wacho niya, “Seche ma atimo ikruok maber, ji duto bedo mamor gi puonjruok.” Wuoro moro man Jerman janyiso joode chon gik ma gibiro puonjore e jumbe moko mabiro. E piny Benin, wuoro moro ma nigi nyithindo matindo auchiel seche moko jong’iyoga vidio mag sosaiti e lamo margi mar joot. Ere kaka joodno timoga ikruok chon? Wuorono miyogiga penjo moko ma gibiro dwoko sama gitimo lamo mar joot. Timo ikruok chon ne lamo mar joot adier medo ndhadhu e lamono.
Sama joot ong’eyo chon gima gibiro puonjore, ginyalo goyo mbaka e wi wachno kata kapok lamo mar joot ochopo, kendo mano miyo gibedo gi siso. Kendo ka ng’ato ka ng’ato nigi migawo mare e lamono, obiro winjo e chunye ni lamo mar jootno en mare.
TEMURU AHINYA KIK UBARU
Ng’eny joot yudo ka teknegi timo lamo mar joot juma ka juma maok gibare. Nikech ang’o?
Jonyuol mang’eny tiyo gi seche mang’eny ka tich mondo giyud kaka ginyalo rito joodgi. Kuom ranyisi, wuoro moro modak Mexico wuokga e ot sa apar gariyo okinyi to oduogo sa ariyo otieno. Omiyo kinde ka kinde nyalo dwarore utim lokruok kuom sa ma utimoe Lamo mar Joot kapo ni nitie chenro moro machielo kaka limbe mar jarit-alwora kata chokruoge madongo.
Katabed ni ang’o matimore, dwarore watim kinda mondo lamo mar joot kik bare. Loïs ma jahigini apar gachiel e piny Togo wacho kaka joodgi jokawo wachni mapek. Owacho niya, “Katabed ni seche moko chunowa wachak lamo marwa mar joot ka sa olewo nikech gimoro ochochowa godiechieng’, kinde duto wajotimo lamono maok wabare.” Donge koro inyalo neno gimomiyo joot moko chanoga timo lamo margi chon e juma? Ka gimoro otimore mochochogi, pod ginyalo chano odiechieng’ machielo e jumano.
Ang’o momiyo iluonge ni lamo mar joot? Nikech en achiel kuom yore ma walamogo Jehova. We mondo juma ka juma joodi duto okel ne Jehova ‘pak moa e dhoggi e kar ruedhi mag misango.’ (Hos. 14:2) Mad kindego obed kinde mag mor ne ng’ato ka ng’ato kuom joodi, “niwira mor mar Jehova obedo tekou.”—Neh. 8:9, 10.


text:
OHINGA MAR JARITO (GOCHO MAR PUONJRUOK) SEPTEMBA 2014
Gasedni oting’o sula mag puonjruok chakre Oktoba 27 nyaka Novemba 30, 2014.
Be ‘Idwaro’ Bedo Jakwath e Kanyakla?
Ere kaka inyalo timo kamano e yo maber?
Be Iyie Chuth ni Iseyudo Adiera? To Nikech Ang’o?
Sulani wuoyo e wi gik mathoth momiyo ji mang’eny oyie ni Joneno mag Jehova oseyudo adiera. Bende wabiro nono gimomiyo Joneno wegi oyie chuth ni giseyudo adiera.
Kik Iwe Tiyo ne Nyasaye Kata Bed ni ‘Sand Ng’eny’
Ng’ato ka ng’ato kuomwa yudoga sand nikech wadak e piny ma Satan e ma chiko. Moko kuom yore ma Satan monjowago gin mage? Ere kaka wanyalo ikore ne sandgo sani?
Jonyuol—Rituru Nyithindu Kaka Jokwath Mabeyo
Jonyuol nigi ting’ mar pidho nyithindgi ‘ka girieyogi kendo puonjogi kuom Ruoth.’ (Jo Efeso 6:4) Sulani wuoyo kuom yore adek ma jonyuol nyalo ritogo nyithindgi kaka jokwath mabeyo kendo konyogi hero Jehova.
Penjo Moa Kuom Josombwa
Be gima Muma wacho e bug e Zaburi 37:25 kod Mathayo 6:33 nyiso ni Jehova ok nyal weyo mondo Jakristo orem chiemo?
Jasigu Machien ma Ibiro Tieki En Tho
Tho kaachiel gi gik moko duto makelo tho, keloga kuyo gi chandruok mang’eny e ngima dhano. Ang’o momiyo dhano tho? Ere kaka ‘jasigu machien ma en tho, ibiro tieki’? (1 Jo Korintho 15:26) Ne ane kaka dwokogi nyiso ni Jehova en Nyasaye mariek, mohero tim makare to moloyo, en Nyasaye ma jahera.
Par Joma Tiyo ne Nyasaye gi Thuologi Duto
Thoth jotich Jehova tiyo matek ahinya e lendo kuom thuologi duto. Wanyalo timo ang’o mondo wanyis ni waparo ‘tim ma yiegi osetimo kod tich matek ma gisetiyo nikech heragi’?—1 Jo Thessalonika 1:3.


text:
Ang’o Madwarore Mondo Joot Odag gi Mor kod Kuwe?
Dibed ni en . . .
hera?
pesa?
koso gimoro machielo?
DWOKO MA MUMA CHIWO
“Joma mor gin jogo mawinjo wach Nyasaye kendo timo!”
KAKA WACHNO NYALO KONYI
Yudo hera madier.
Bedo gi luor matut.
Bedo gi winjruok maber.
BE WANYALO BEDO GADIER KUOM GIK MA MUMA PUONJO?
Ee, nikech weche kaka maluwogi:
Nyasaye ema nochako ngima mar joot. Muma wacho ni Jehova Nyasaye ema noriwo dichwo gi dhako mokwongo. (Chakruok 2:18-24) Mano tiende ni Jehova ema nochako ngima mar joot. Mano nyalo konyowa nade?
Par ane ranyisini: Wawach ni ichamo chiemo moro mamit to diher ng’eyo kaka itede, en ng’a minyalo penjo mondo onyisi kaka ilose? Donge ber kipenjo mana ng’at ma otede?
Kamano bende, mondo wang’e kaka wanyalo miyo ngima mar joot obed mamor, onego wapenj mana Jehova, ma e Jal ma nochako chenro mar joot.
Nyasaye oherowa. Joot onego omany paro ma Jehova Nyasaye miyowa kokalo kuom Muma. Nikech ang’o? Nikech Nyasaye ‘oherowa.’ (1 Petro 5:6, 7, Luo New Testament, 2003) Jehova dewowa ahinya kendo kinde duto puonjge konyo!
—Ngeche 3:5, 6; Isaiah 48:17, 18.
TEM ANE DWOKO PENJONI
Ang’o minyalo timo mondo ibed dichwo maber, dhako maber, kata janyuol maber?
Ne ane dwoko ma Muma chiwo e ndiko mag JO EFESO 5:1, 2 kod JO KOLOSAI 3:18-21.


text:
Reunion.com > Ruthann Chesnoff - Joseph Chittum > Lyressa Chien - Sang Chieng
Classmates from Lyressa Chien to Sang Chieng
Maggie Chien Maggy Chien Man Chien Mao Chien Marcia Chien Margaret Chien Maria Chien Marissa Chien Mark Chien Mary Chien Maureen Chien Max Chien May Chien Mei Chien Melody Chien Meng Chien Miao Chien Miaoju Chien Michael Chien Michelle Chien Mike Chien Min Chien Ming Chien Minze Chien Monica Chien Nai Chien Nan Chien Nancy Chien Nash Chien Natalie Chien Nelson Chien Nien Chien Nina Chien Norman Chien Nydia Chien Oliver Chien Oscar Chien Pai Chien Pam Chien Pamela Chien Pao Chien Patricia Chien Patrick Chien Patsy Chien Patti Chien Patty Chien Paul Chien Pauline Chien Pearl Chien Peggy Chien Pei Chien Pen Chien Peng Chien Percy Chien Peter Chien Philip Chien Phillip Chien Phyllis Chien Pi Chien Ping Chien Po Chien Ray Chien Raymond Chien Rebecca Chien Regina Chien Richard Chien Rita Chien Robert Chien Roger Chien Rolin Chien Ronald Chien Roy Chien Ruby Chien Ruth Chien Ryan Chien Sabrina Chien Sam Chien Sandy Chien Scott Chien Sean Chien Shan Chien Shao Chien Sharon Chien Shelby Chien Sheng Chien Sherry Chien Shih Chien Shih Fang Chien Shihchieh Chien Shiou Chien Shirley Chien Shiu Chien Shu Chien Shuchen Chien Shuhua Chien Shun Chien Si Chien Simeone Chien Sophia Chien Stanfield Chien Stanley Chien Stephanie Chien Stephen Chien Steve Chien Steven Chien Su Chien Sue Chien Sunny Chien Susan Chien Sze Chien Szu Chien Ta Chien Tai Chien Tang Chien Te Chien Ted Chien Teddy Chien Teh Chien Teresa Chien Terry Chien Thavy Chien Thomas Chien Tien Chien Tiffany Chien Tim Chien Timothy Chien Tina Chien Ting Chien Tom Chien Tommy Chien Tony Chien Tran Chien Tsai Chien Tse Chien Tsui Chien Tsung Chien Tsungyu Chien Tung Chien Tze Chien Tzu Chien Veronica Chien Vickie Chien Vicky Chien Victor Chien Victoria Chien Vincent Chien Vivian Chien Wai Chien Walter Chien Wan Chien Wanchen Chien Wayne Chien Wei Chien Wen Chien Wen Chi Chien Wen-hua Chien Wendy Chien Wenhui Chien Wenli Chien Will Chien William Chien Wilson Chien Winnie Chien Winston Chien Wu Chien Wui Chien Ya Chien Yahnan Chien Yao Chien Yau Chien Yawen Chien Yee Chien Yi Chien Yih Chien Yiling Chien Yin Chien Ying Chien Yu Chien Yu-ling Chien Yuan Chien Yueh Chien Yuhsin Chien Yujen Chien Yuju Chien Yuk Chien Yun Chien Yung Chien Yutang Chien Yuwen Chien Yuyun Chien Yvonne Chien Zenobia Chien Zhi Chien Chen Chien Ming Charles Chien Yuen Lucia Chien-galvez Michael Chienda Victor Chienda Kelly Chiene Shelley Chiene Alvin Chieng Amy Chieng Angie Chieng Anthony Chieng Bau Chieng Brian Chieng Charles Chieng Chi Chieng Chieh Chieng Chieng Chieng Cindy Chieng Cong Chieng Cuong Chieng Daniel Chieng Darrell Chieng David Chieng Denh Chieng Jacky Chieng Jenny Chieng Joseph Chieng Judy Chieng Ken Chieng Kevin Chieng Kiet Chieng Kin Chieng Kiu Chieng Kristine Chieng Lan Chieng Lin Chieng Louis Chieng Ly Chieng Mai Chieng Mark Chieng Mary Chieng Mei Chieng Michael Chieng Michelle Chieng Monica Chieng Mui Chieng My Chieng Peter Chieng Phong Chieng Quay Chieng Quyen Chieng Rebecca Chieng Richard Chieng San Chieng Sang Chieng Lyressa Chien


text:
SULA MOKWONGO
Ang’o Monego Wang’e e Wi Nyasaye?
Be Nyasaye oheri kuom adier?
Nyasaye en ng’ama chalo nade? Be en kod nyinge?
Be sudo machiegini gi Nyasaye en gima nyalore?
BE ISENENO kaka nyithindo hinyo bedo gi penjo? Ng’enygi chako bedo gi penjo bang’ ng’eyo wuoyo. Ginyalo ng’iyo wang’i tir, to gipenji penjo kaka: Ang’o momiyo polo en rambulu? Ang’o momiyo sulwe ok lwar piny? En ng’ano ma ne opuonjo winy wer? Inyalo temo dwoko penjogo duto, to kata kamano timo mano ok en gima yot kinde duto. Kata dwoko mari maber ahinya nyalo miyo gimed penjo ni: To mano en nikech ang’o?
2 Ok nyithindo kende ema hinyo bedo gi penjo. Kaka wamedo dongo, e kaka wamedo bedo gi penjo. Wanyalo bedo gi penjo ka wadwaro ng’eyo yo madhi kamoro, ka wadwaro ng’eyo kendo geng’o gigo manyalo hinyowa, kata mondo wang’e gimoro. Kata kamano, nenore ni ji mang’eny ok ohero bedo gi penjo, to moloyo kuom gik ma dwarore mondo ging’e ahinya. Tiende ni ok gitem kata mondo omi giyud dwoko mag gik machandogi.
3 Par ane penjo manie ng’e bugni, penjo mayudore e kalatas mar weche motelo, kata mana penjo motelo e sulani. Magi gin moko kuom penjo madongo ma ng’ato nyalo bedogo. To ema jomoko oseweyo manyo dwoko mag penjogi. Nikech ang’o? Be Muma nikod dwoko mag penjo kaka mago? Jomoko neno ni dwoko ma giyudo ok yot winjo. Moko to neno ni penjo kaka mago nyalo kelo wich kuot. To moko neno ni penjo machalo gi mago inyalo mana dwoko gi jopuonj din kod jotendgi. In to ineno nade wachno?
4 Nyalo bedo ni diher yudo dwoko mag penjo madongo ma ji hinyo bedogo e ngima. Nyaka bed ni seche moko isebedo ka ipenjori ni: ‘Ang’o momiyo ne Nyasaye ochweyo dhano? Be nochwewa mana mondo wadag, wanyuol, wabed moti to bang’ mano to watho? Nyasaye en ng’at machalo nade kuom adier?’ Bedo gi penjo kaka magi en gima ber, kendo dwarore ni mondo isik kipenjogi, nyaka iyud dwoko makare. Japuonj mong’ere ahinya Yesu Kristo, ne owacho kama: “Kwauru, eka nomiu; dwaruru, eka ununwang’; dwong’uru, eka noyawnu.”—Mathayo 7:7.
5 Ka isiko “kidwaro” dwoko mag penjo madongogi, ibiro yudo ni timo kamano keloni gweth ahinya. (Ngeche 2:1-5) Kata bed ni jomoko osewachoni ang’o, ng’e ni nitie dwoko mag penjogi, kendo inyalo yudogi—ei Muma. Dwoko mayudore ei Muma ok tek winjo. Maloyo mano, gin dwoko makelo geno kod mor. Kendo dwokogo nyalo konyi dak e ngima maber mopong’ gi kuwe maonge paro machando chunyi gie sani. Mokwongo, we mondo wang’i ane penjo moro ma osebedo ka chando ji mang’eny.
BE NYASAYE EN NG’AMA ONGE HERA KOD NG’WONO?
6 Ji mang’eny paro ni Nyasaye onge hera kata ng’wono. Giwacho ni, ‘Dine bed ni Nyasaye winjo lit mar ji, donge piny dikoro opogore ahinya?’ Ka wang’iyo piny, wanwang’o ni opong’ gi lwenje, sigu, koda kuyo. Waduto wabedo matuwo, wachandore, kendo walalo jowa e tho. To nikech mano, ji mang’eny wacho ni, ‘Ka dabed ni Nyasaye winjo lit nikech chandruok ma wayudo, donge dikoro ogeng’o gik marichogi mondo kik timre?’
7 Gima rach maloyo mano en ni seche moko jopuonj mag din ema miyo ji paro ni Nyasaye ok winj lit mar ji. Gitimo mano nade? Ka ng’ato oyudo masira moro, giwacho ni mano en dwaro mar Nyasaye. Tiende ni jopuonj kaka mago wacho ni Nyasaye ema miyo gik maricho timore. Be paro machalo kamano e wi Nyasaye en paro makare? Ang’o ma Muma puonjo kuom adier? Jakobo 1:13 dwoko niya: “Kitemo ng’ato, kik owach ni, ‘Nyasaye tema.’ Nyasaye ok nyal tem gi richo, kendo en owuon ok otem ng’ato.” Kuom mano, Nyasaye ok kel richo mineno e piny. (Ayub 34:10-12) En adier ni Nyasaye osebedo koweyo gik maricho mondo otimre. Kata kamano, nitie pogruok maduong’ e kind weyo gimoro mondo otimre kod miyo gino mondo otimre.
8 Kuom ranyisi, par ane wuowi mosebedo ng’at maduong’ to pod odak kod jonyuolne. Ka wuowini ong’ado ni odwaro weyo dak gi jonyuolne nikech otamore winjo chik, wuon mare ok bi tame. Wuowino dhi to dak e ngima marach, kendo mano rwake e chandruok. Be wuon mare ema okelone chandruogno? Ooyo. (Luka 15:11-13) E yo machalo kamano, Nyasaye ok osetamo dhano luwo yore maricho ma giyiero, bende en ok ema okel chandruoge mabiro nikech gik maricho ma dhano timo. Kuom mano, ok en gima kare wacho ni Nyasaye ema kelo chandruok ne dhano.
9 Nitie gik momiyo Nyasaye oweyo dhano mondo oluw yoregi maricho. Nikech rieko gi teko ma en-go kaka Jachwech, ok ochuno ni nyaka olernwa gigo. Kata kamano, nikech hera mare, Nyasaye leronwa wechegi. Ibiro puonjori mang’eny kuomgi e Sula mar 11. Kata kamano, ng’e maler ni Nyasaye ok kel chandruok ma wayudo. Mopogore gi mano, omiyowa geno ma konyowa yudo dwoko e wi chandruoge ma wayudo!—Isaiah 33:2.
10 Bende onego wang’e ni Nyasaye ler. (Isaiah 6:3) Tiende ni onge richo moro amora ma inyalo yud kuome. Nikech mano, wanyalo keto geno marwa duto kuome. Mano opogore gi dhano ma seche moko timo gik ma ok kare. Kata mana dhano ma jatelo maber manade ok nyal tieko gik ma jo maricho timo. Kata kamano, Nyasaye nigi teko duto. Onyalo, kendo obiro tieko chandruok duto ma richo osekelo ne dhano. Chieng’ ma Nyasaye notim mano, obiro time e yo ma biro miyo richo rum nyaka chieng’!—Zaburi 37:9-11.
NYASAYE NENO NADE TIMBE MA OK KARE MA WANENO E PINY?
11 Kata kamano, Nyasaye neno nade gik matimore e piny koda gik matimoreni e ngima? Mokwongo, Muma puonjo ni Nyasaye ohero ‘gik makare.’ (Zaburi 37:28) Kuom mano, onono ahinya gik makare kod mago ma ok kare. Osin gi timbe duto ma ok ni kare. Muma wacho ni chuny Nyasaye “ne lit” nikech richo ma ne ogundho e piny e kinde mosekalo. (Chakruok 6:5, 6) Nyasaye podi ok olokore. (Malaki 3:6) Podi osin kod chandruoge matimore e piny duto. Nyasaye ok mor gi chandruok ma yudo ji. Muma jiwowa ni mondo waket ‘parruokwa duto kuome, nikech oparowa.’—1 Petro 5:7.
12 Ere kaka wanyalo ng’eyo ni Nyasaye ok mor ka oneno chandruok? Gima chielo manyiso mano en ma. Muma puonjo ni dhano ne ochwe e kit Nyasaye. (Chakruok 1:26) Kuom mano, bedo ni dhano nyiso kido mabeyo, nyiso ni kit Nyasaye ber. Kuom ranyisi, be iwinjo lit ka jo mabeyo chandore? Ka en kamano, ng’e ni Nyasaye winjo lit moloyo nikech gik maricho matimore.
13 Achiel kuom kido mabeyo ma dhano nigo en hera. Mano bende en kido ma Nyasaye nigo. Muma puonjo ni “Nyasaye en hera.” (1 Johana 4:8, 16) Wabedo gi hera nikech Nyasaye en hera. Be hera nyalo miyi itiek chandruok kod timbe maricho mineno e piny? Dine bed ni in kod teko mar tieko chandruok, be ditimo mano? Kuom adier, ditimo kamano! Mano nyalo miyo ibed gi adier ni Nyasaye biro tieko chandruok kod gik maricho. Gik ma osingi mayudore e weche motelo mag bugni, ok gin mana lek kata geno manono. Gigo ma Nyasaye osingo biro timore adier! Mondo omi iket geno mari kuom gik ma Nyasaye osingo, dwarore ni mondo ing’e weche mamoko kuom Nyasaye ma osingogi.
NYASAYE DWARO NI MONDO ING’EYE
14 Kidwaro ni mondo ng’ato ong’eyi, ang’o minyalo timo? Donge nyaka inyise nyingi? Be Nyasaye nikod nyinge? Dinde mang’eny wacho ni nyinge en “Nyasaye” kata “Ruoth.” Kata kamano, mago ok gin nyinge manyalo bedo mag ng’ato. Gin nyinge mag telo mana kaka “chif” kod “ker” gin nyinge manyiso telo. Muma puonjo ni Nyasaye nikod nyinge mang’eny mag telo. “Nyasaye” kod “Ruoth” gin ariyo kuomgi. Kata kamano, Muma bende puonjo ni Nyasaye nikod nyinge owuon: Jehova. Zaburi 83:18 wacho niya: “Ni mondo ging’e ni in, ma nyingi Jehova, In kendi e ng’a Ma Malo Chutho e piny ngima.” Ka nyingno onge ei Muma ma itiyogo, inyalo nono e Apendiks mar bugni mondo omi ing’e gimomiyo. Adiera en ni nying Nyasaye yudore ndalo gana gi gana e ndiko machon mag Muma. Kuom mano, Jehova dwaro ni mondo ing’e nyinge, kendo mondo iti kod nyingno. Wanyalo wacho ni Nyasaye tiyo gi Muma mondo omi ing’eye.
15 Nyasaye ne omiyore nying man kod tiende. Tiend nying Jehova en ni en Nyasaye manyalo chopo gimoro amora ma osesingo, kendo onyalo timo gimoro amora modwaro.* Nying Nyasaye en nying makende, opogore gi nyinge mamoko. En kende ema otiyo kode. Jehova en ng’at makende e yore mang’eny. Mano en nikech ang’o?
16 Waseneno ni Zaburi 83:18 wacho kama kuom Jehova: ‘In kendi e ng’a Ma Malo Chutho.’ Kamano bende, Jehova kende ema iluongo ni “Manyalo Duto.” Fweny 15:3 wacho kama: “Tijeni dongo kendo miwuoro, A Ruoth Nyasaye Manyalo Duto; Yoreni gi kare kendo adier, A Ruodh ogendini.” “Manyalo Duto” en nying ma puonjowa ni Jehova kende ema nikod teko maloyo ji duto. Tekone ok romre gi mar ng’ato moro amora. E 1 Timotheo 1:17, iluongo Jehova ni “Ruoth mochwere.” “Ruoth mochwere” en nying ma nyisowa ni Jehova en Nyasaye makende e yo machielo bende. Tiende ni en kende ema osebedoe kuom ndalo duto. Zaburi 90:2 wacho kama: “In e Nyasaye ma nyaka nene kendo nyaka chieng’.” Ng’eyo mano nyalo jiwo ng’ato omi Nyasaye luor, donge?
17 Jehova bende en Nyasaye makende nikech en e Jachwech kende. Fweny 4:11 wacho kama: “Yaye Ruodhwa kendo Nyasachwa, iwinjori nwang’o duong’ gi pak gi teko; nikech in e ma nichueyo gik moko duto, Kendo dwaroni omiyo gintie, kendo nochuegi.” Kuom gik moko duto ma inyalo paro—bed ni gin chwech mag roho manie polo, sulwe, olembe gi rech mayudore e nam kod aoche—gigi duto nitie nikech Jehova e Jachwech!
BE INYALO SUDO MACHIEGNI GI JEHOVA?
18 Bang’ somo kaka kit Jehova ber miwuoro, jomoko neno ni sudo machiegini gi Nyasaye ok nyalre. Gineno ni Nyasaye ni malo ahinya, kendo onge kaka onyalo dewo dhano adhana kaka gin. Be mano en paro makare? Muma puonjo gima opogore gi mano. Muma wacho kama kuom Jehova: “To adier ok obor kodwa ng’ato ka ng’ato.” (Tich Joote 17:27) Muma bende jiwowa ni: “Suduru ir Nyasaye, to nosud iru.”—Jakobo 4:8.
19 Inyalo sudo machiegini gi Nyasaye e yo mane? Mokwongo, onego idhi nyime timo gima itimo sani—puonjruok e wi Nyasaye. Yesu ne owacho kama: “Mani e ngima mochwere, ni ging’eyi, in Nyasaye makende maradier, kod jal ma nioro, Yesu Kristo.” (Johana 17:3) Ee, Muma puonjo ni ng’eyo Jehova kod Yesu, nyalo teri e “ngima mochwere”! Mana kaka waseneno, “Nyasaye en hera.” (1 Johana 4:8, 16) Jehova bende nikod kido mamoko mabeyo kendo ma lombowa. Kuom ranyisi, Muma wacho ni Jehova en “Nyasaye man gi kech kod ng’wono, ma ok tim mirima piyo, mogundho gi hera gadieri.” (Wuok 34:6; 1 Johana 4:8, 16) “Nimar in, Jehova, iber, kendo iyikori weyo richo.” (Zaburi 86:5) Nyasaye en ng’ama chunye ok jog piyo. (2 Petro 3:9) Ok onyal wito kata jwang’o joge. (Zaburi 94:14) Kaka imedo somo Muma, e kaka ibiro neno kaka Jehova osebedo ka nyiso kido duto ma onyis kuome kae, koda mamoko bende mabeyo.
20 Kuom adier, ok inyal neno Nyasaye nikech en roho ma wang’ dhano ok nyal neno. (Johana 1:18; 4:24; 1 Timotheo 1:17) Kata kamano, ka wapuonjore kuome kokalo kuom Muma, wanyalo ng’eye maber kaka ng’ato. Inyalo neno “ber maler mar Jehova” mana kaka jandik Zaburi ne owacho. (Zaburi 27:4; Jo Rumi 1:20) Kaka imedo puonjri weche Jehova, e kaka ibiro medo neno ni entie adier, ibiro medo here, kendo winjo ka in machiegini kode.
21 Ibiro ng’eyo mos mos gimomiyo Muma puonjowa mondo wane Jehova kaka Wuonwa. (Mathayo 6:9) Ok mana ni ngimawa a kuome kende, to bende odwaro mondo wabed gi ngima maber—mana kaka wuoro moro amora ma nigi hera nyalo dwaro ni mondo nyithinde obed gi ngima maber. (Zaburi 36:9) Muma bende puonjo ni dhano nyalo bedo osiepe Jehova. (Jakobo 2:23) Par ane wachno—inyalo bedo osiep Jachwech mar piny gi polo!
22 Kaka imedo puonjri Muma, ibiro nwang’o ni jomoko ma paro ni konyi, biro kwayi mondo kik idhi nyime gi puonjruok Muma. Ginyalo bedo gi luoro ni ibiro loko yie mari. Kata kamano, kik iwe mondo ng’ato moro amora otami mako osiep maber ahinya maloyo duto, tiende ni osiep gi Nyasaye.
23 En adier ni ka ichako puonjri Muma, nitie tiend weche moko ma ok ibi winjo maber. Kuom mano, kwayo ng’at machielo kony en gima dwaro bolruok, omiyo kik iwe wich kuot mondo ogeng’i timo kamano. Yesu ne owacho ni bedo ng’ama obolore kaka nyathi matin en gima dwarore. (Mathayo 18:2-4) To nyithindo, mana kaka wang’eyo, ohero penjo gik mang’eny. Nyasaye dwaro ni mondo iyud dwoko mag penjo ma in-go. Muma puoyo moko kuom jogo ma ne dwaro ng’eyo Nyasaye. Ne ginono Ndiko abidha mondo ging’e ka gigo ma ne ipuonjogi ne gin adier.—Tich Joote 17:11.
24 Yo maber ahinya mar ng’eyo Jehova en nono Muma. Muma ok chal gi buk moro amora machielo. E yo mane? Sula maluwo mae biro wuoyo kuom wachno.
GIMA MUMA PUONJO
- Nyasaye oheri.—1 Petro 5:7.
- Nying Nyasaye en Jehova.—Zaburi 83:18.
- Jehova rwaki mondo isud machiegini kode.—Jakobo 4:8.
- Jehova en jahera kendo en jang’wono.—Wuok 34:6; 1 Johana 4:8, 16.
* Weche mamoko ma wuoyo e tiend nying Nyasaye kod kaka onego oluong nyingno yudore e Apendiks
Penjo mag Puonjruok
1, 2. Ang’o momiyo bedo gi penjo en gima ber?
3. Ang’o momiyo ji mang’eny oweyo manyo dwoko e wi penjo mag gik ma dwarore mondo ging’e ahinya?
4, 5. Moko kuom penjo madongo ma wanyalo bedogo e ngima gin kaka mage, to ang’o momiyo dwarore mondo wamany dwoko?
6. Ang’o momiyo ji mang’eny paro ni Nyasaye ok winj lit e chandruok mag dhano?
7. (a) Ere kaka jotend din osemiyo ji obedo gi paro ni Nyasaye ok winj lit mar ji? (b) Ang’o ma Muma puonjo kuom adier e wi chandruok ma wanyalo yudo?
8, 9. (a) Inyalo chiwo ranyisi mane manyiso ni nitie pogruok e kind weyo richo mondo obedie kod kelo richo? (b) Ang’o momiyo ok dibed gima kare wacho ni Nyasaye otimo marach nikech oweyo dhano mondo oluw yore maricho?
10. Ang’o momiyo wanyalo bedo gi geno ni Nyasaye biro tieko gik moko duto matimore nikech richo?
11. (a) Nyasaye neno nade gik ma ok kare matimore? (b) Nyasaye winjo nade nikech chandruok ma iyudo?
12, 13. (a) Ang’o momiyo wan kod kido mabeyo kaka hera, to hera miyo wawinjo nade nikech gik matimore e piny? (b) Inyalo bedo gi adier nade ni Nyasaye biro tieko chandruok e piny?
14. Nyasaye nyinge ng’a, to ang’o momiyo onego wati gi nyingno?
15. Tiend nying Jehova en ang’o?
16, 17. Ang’o ma wanyalo puonjore e wi Jehova kuom nyinge mag telo kaka: (a) Nyasaye “Manyalo Duto”? (b) “Ruoth mochwere”? (c) “Jachwech”?
18. Ang’o momiyo jomoko neno ni ok ginyal sudo machiegini gi Nyasaye, to kata kamano Muma to puonjo nang’o?
19. (a) Wanyalo chako sudo machiegini gi Nyasaye e yo mane, to timo mano biro konyowa nade? (b) Gin kido mage mag Nyasaye ma mori ahinya?
20-22. (a) Be bedo ni ok wanyal neno Nyasaye nyalo tamowa sudo machiegini kode? Ler ane. (b) En ang’o ma jomoko ma paro ni konyi nyalo kwayi mondo itim, to ang’o ma onego itim?
23, 24. (a) Ang’o momiyo dwarore ni mondo idhi nyime bedo gi penjo e wi gik mipuonjori? (b) Sula maluwo mae biro wuoyo kuom ang’o?


text:
LAMED NGEC
Sheol ki Hades Gubedo Gin Ango?
ILEB ma kicako coyo kwede Baibul, kitiyo ki nyig lok she’ohl′ i leb Ibru ki hai′des i leb Grik tyen ma kato 70 kulu. Nyig lok aryo-ni ducu gikubbe ki lok i kom to. Lugony Baibul mogo gugonyo lok aryo magi ni “lyel,” “kapiny,” nyo “bur.” Ento kono, leb mapol pe gitye ki nyig lok ma rom aroma nitap ki nyig lok me Ibru ki Grik-ki magi. Pi meno New World Translation tiyo ki “Sheol” ki “Hades” Kikome. Dong nyig lok magi mono tyen-gi tye ningo? Kong wanenu kit ma kitiyo kwedgi i kabedo mapat pat ma tye i Baibul.
Latitlok 9:10, (NW) waco ni “Tic nyo tam nyo ngec nyo ryeko mo dong pe i Sheol, kabedo ma in ibicito iye.” Man mono tyene ni Sheol obedo bur lyel acel moni, nyo bur lyel ki acel acel, ka ma gwok nyo wayiko iye ngat mo ma wamaro? Pe. Ka Baibul loko pi ka ma kiyiko iye lyel acel mo, nyo bur lyel acel mo, ci tiyo ki nyig lok me leb Ibru ki Grik mukene, ento pe she’ohl′ ki hai′des. (Acakki 23:7-9; Matayo 28:1) Dok bene, Baibul pe tiyo ki nyig lok “Sheol” i kom ka ma kiyiko iye dano mapol, calo kabedo me yik pa jo me paco moni, nyo i bur ma kitoro iye dano mapol.—Acakki 49:30, 31.
“Sheol” kono dong obedo kabedo ma nining? Lok pa Lubanga nyuto ni “Sheol” nyo “Hades,” gubedo gin ma dok kato wa twon bur ma kiyiko iye dano lumuku. Me labolle, Icaya 5:14 (NW) waco ni Sheol “oyabo doge malac ma okato kare.” Kadi bed ni Sheol dong otyeko mwonyo jo muto ma pe kwane, ento pud nongo ni pe romo. (Carolok 30:15, 16) Pat dok ki ka ma kiyiko iye yik mo keken, pien twero pong woko, ento ‘Sheol pe twero yeng.’ (Carolok 27:20) Sheol pe twero pong. Pi meno Sheol, nyo Hades, pe obedo kabedo ma tye ada i kabedo mo. Kono do, obedo lyel pa dano, gin ma cung pi kabedo ma pol pa dano ma guto gitye ka nino iye.
Pwony me Baibul i kom nicer konyowa me niang matut i kom tyen lok me “Sheol” ki “Hades.” Lok pa Lubanga kubu Sheol kacel ki Hades, ki to ma kibedo iye ki gen me nicer.* (Yubu 14:13; Tic pa Lukwena 2:31; Niyabo 20:13) Lok pa Lubanga bene nyuto ni jo ma tye i Sheol, nyo Hades, pe obedo jo ma gutiyo pi Jehovah keken ento kadi wa jo ma pe gutiyo pi en bene. (Acakki 37:35; Jabuli 55:15) Pi meno, Baibul pwonyo ni cer bibedo pi “jo ma kitgi atir wa ki jo ma kitgi pe atir.”—Tic pa Lukwena 24:15.
* Ento kitito ni, jo ma guto ma pe gibicerogi, pe gitye i Sheol, nyo Hades, ento “i Geena” aye. (Matayo 5:30; 10:28; 23:33) Geena bene pe obedo kom kabedo ki kome calo Sheol ki Hades.


text:
GIK MAKELO MOR E NGIMA JOOT
Gima Nyalo Konyo Kend mar Ariyo Odhi Maber
HERMAN: * “Dhako ma ne an-go mokwongo kendo ma ne adakgo kuom higni 34, ne otho nikech tuwo mar kansa. Ne achako akendo dhako machielo miluongo ni Linda. Linda ne neno ni asiko apime gi chiega mokwongo. E wi mano, osiepena ne siko wuoyo kuom kido mabeyo ma ne chiega mokwongo nigo, kendo mano ne chwanyo Linda.”
LINDA: “Kane wakendore gi Herman, ne asiko aneno ni ok anyal pong’o kama chi Herman mokwongo noweyo. Ne en dhako ma ji nohero ahinya, ne omuol, kendo ne en dhako modimbore. Ne awuoro kabe Herman nyalo hera kaka ne ohere.”
Herman gi Linda mor ni ne gikendore. Linda, ma kendne mokwongo ne okethore, wacho ni Herman en dichwo maber ahinya. Kata kamano, mana kaka gisewacho malo kae, giyie ni kend mar ariyo nyalo kelo pek ma kend mokwongo ne ongego. *
Kapo ni in e kend mar ariyo, ineno nade kendno? Dhako miluongo ni Tamara ma ne ochak okend higni adek bang’ kane kendne mokwongo okethore, wacho niya: “Sama ji odonjo e kendgi mokwongo, gima nie pachgi en ni kendgino biro siko nyaka chieng’. To e kend mar ariyo, tek mondo ng’ato obed gi paro ma kamano nikech ong’eyo ni kend nyalo kethore.”
Kata kamano, chwo gi mon mang’eny mosedonjo e kend mar ariyo oseyudo mor mogundho e kendgino. Ne gitimo kinda ma gimiyo kendgi odhi maber—in be kend maru nyalo dhi maber! Inyalo timo nang’o? Ne ane pek moko adek majabedoe e kend mar ariyo kod kaka puonj mag Muma nyalo konyi nyagori kod pekgo. *
PEK 1: ITEMO GENG’O PARO MAG KEND MACHON KIK CHOCH KEND MA INTIERE SANI.
Miyo miluongo ni Ellen modak South Africa wacho kama: “Wiya ok nyal wil gi chwora mokwongo. Apare moloyo sama wadhi bayo kuonde ma ne wajodhiye kode. Kinde moko, apo mana ka apimo chwora masani gi chwora mokwongo.” To komachielo, kapo ni jaodi ema ne nie kend machielo kapok ukendoru, inyalo yudo ka ichwanyori ka osiko owuoyo e wi jaode mokwongo.
PARO MANYALO KONYO: Ng’e ni ok nyalre mondo ng’ato wiye owil gi jal ma ne okendorego, to moloyo, kane gisedak kuom higni mang’eny. Jomoko be wacho ni kinde moro gisepo ka giluongo jaodgi masani gi nying jaodgi machon! Ere kaka inyalo nyagori gi pek kaka mago? Muma wacho ni ‘wabed gi chuny mang’won’ ka watemo ketore e chal mar jomoko.—1 Petro 3:8.
Kik nyiego omi itam jaodi wuoyo e wi ng’at ma ne okendorego chon. Kapo ni jaodi dwaro wuoyo e wi jaode machon, nyise ng’wono kuom chikone iti. Bende, kik irikni paro ni opimi gi jaode machon. Dichwo miluongo ni Ian, ma ne ochako okendo higni apar mokalo, wacho niya: “Kaitlyn chiega ne ok ne marach sama awuoyo e wi chiega ma ne otho. Kar mano, noneno mbaka ma kamago kaka yo mar ng’eya maber.” Inyalo yudo ni mbaka ma kamago konyi loso winjruok motegno gi ng’at ma koro ikendorigo sani.
Ket pachi kuom kido mabeyo ma jaodi masani nigo. En adier ni samoro jaodi masani onge kido kata nyalo moko ma ne jaodi machon nigo. Kata kamano, nyalore ni nitie kuonde motimoe maber ahinya. Omiyo, teg kend maru masani kuom keto pachi e kido mabeyo mineno e jaodi masani maok ipime kata ‘ipore gi ng’at machielo.’ (Jo Galatia 6:4) Jal miluongo ni Edmond, manie kend mar ariyo wacho kama: “Mana kaka ok inyal bet gi winjruok machal gi osiepeni mopogore opogore, mano bende e kaka onge kend manyalo bedo machal gi machielo.”
Ang’o minyalo timo mondo kik iwe paro mabeyo mag kendni mokwongo ochoch kend ma inie sani? Dichwo miluongo ni Jared wacho niya: “Chieng’ moro ne anyiso chiega ni kendna machon ne chalo gi buk maber ma ne wandiko kaachiel gi chiega mokwongo. Kinde ka kinde, aparo weche mabeyo e kendwano mana ka gima asomo bugno. Kata kamano, mano ok e ngimana masani. Koro wandiko bugwa an kaachiel kode, to mano e ngimana masani kendo amorgo.”
TEM ANE TIMO KAMA: Penj ane jaodi kabe mbaka e wi jaodi machon chwanye. Fweny kinde maok owinjore wuoyo e wi kend machon.
PEK 2: ITEMO TUDORI GI OSIEPE MACHON MAOK ONG’IYO GI ACHIEL KUOMU.
Javier, ma ne ochako okendo higni auchiel bang’ kane gisewere gi chiege mokwongo, wacho kama: “Bang’ kinde kane wasekendore, chiega ne paro ni moko kuom osiepega ne siko none anona.” Dichwo miluongo ni Leo to ne oromo gi pek mopogore. Owacho kama: “Jomoko ne nyiso chiega e wang’a kaka chwore mokwongo ne ber.”
PARO MANYALO KONYO: Tem ketori e chal mar osiepeni. Ian, ma ne owuo kuome motelo, wacho kama: “Aparo ni kinde moko, osiepe machon winjo ka litnegi tudore gi ng’at mokawo kar ng’at ma ne ging’eyo chon kendo ok giwinj ka gin thuolo.” Omiyo tem neno weche kaka gineno, ‘bed mamuol’ gi ji duto. (Tito 3:2) Mosmos, osiepeni gi joodu biro ng’iyo gi jaodi masani. Nikech ngimau koro oselokore, nyalo bedo ni osiepeu bende biro lokore. Javier, mosewuo kuome motelo wacho ni kaka kinde ne kalo, en kaachiel gi chiege ne gichako tudore kendo gi osiepegi machon. Omedo wacho kama: “Kata kamano, watemo loso osiepe manyien ma ong’eyowa mana e kendwa masani, kendo mano konyowa.”
Ket e paro kaka jaodi winjo sama itudori gi osiepeni machon. Kuom ranyisi, kapo ni mbaka ochakore e wi kend ma ne inie mokwongo sama in gi osiepeni machon, ti gi rieko mondo irwak jaodi masani e mbakano. Muma wacho ni ka ng’ato wuoyo maok oparo, wechene nyalo ‘chwowo chuny ji kaka gi ligangla; to weche mag jo mariek kelo ngima.’—Ngeche 12:18.
TEM ANE TIMO KAMA: Tem ng’eyo motelo osiepe ma achiel kuomu nyalo yudo ka tekne tudorego. Wuouru e wi kaka unyalo dwoko penjo ma osiepego nyalo penjou kata gima unyalo wacho kapo ni mbaka owuok e wi kend machon.
PEK 3: IYUDO KA TEK GENO JAODI NIKECH NG’AT MA NE IKENDORIGO MOKWONGO NE OWEYI.
Andrew, dichwo ma ne chiege oweyo wacho niya: “Ne ajabedo gi kibaji ahinya ni dipo ka akendo dhako mabiro weya kendo.” Bang’e, Andrew nokendo dhako miluongo ni Riley. Andrew medo wacho niya: “Ne aneno ni ne ok anyal bedo dichwo maber kaka chwor Riley machon. Samoro ne aluor ka aparo ni Riley ne nyalo neno ni ok an dichwo maber mi oweya mondo odhi okende gi dichwo machielo.”
PARO MANYALO KONYO: Wuo gi jaodi ayanga kuom weche machando chunyi. Muma wacho niya: “Ka onge jong’ad rieko ji ok yud gi ma gidwaro; to ka nitie jong’ad rieko mang’eny, giyudogi.” (Ngeche 15:22) Andrew gi Riley ne owuoyo ayanga e kindgi ka ginyiso gima nie chunygi kendo mano ne okonyogi genore ng’ato gi nyawadgi. Andrew wacho niya: “Ne anyiso Riley ni korka kora ketho kend ok en yo mar loyo chandruok, kendo ni ok natim kamano ngang’. Riley be nosingona kamano. Gie sani, ageno Riley chuth.”
Kapo ni jaodi masani en ng’ama jaode machon ne oweyo, tim duto minyalo mondo imi ogeni. Kuom ranyisi, Michel gi Sabine ma ne moro ka moro kuomgi kendgi machon okethore, ne owinjore ni ng’ato onyis nyawadgi sa moro amora ma otudore gi jaode machon. Sabine wacho ni: “Mano ne omiyo wagenore kendo wabedo gi chuny mokuwe.”—Jo Efeso 4:25.
TEM ANE TIMO KAMA: Ka in dichwo, ket tong’ e tudruok mibedogo gi joma mine, bed ni en wuoyo kodgi wang’ gi wang’, kokalo e simo, kata e Intanet, kendo dhako bende otim kamano e tudruokne gi joma chwo.
Ji mang’eny ma osedonjo e kend mar ariyo ngimagi osedhi maber, kendo in be kend mari nyalo dhi maber. Donge en adier ni idonjo e kend mar ariyo ka ing’eyori maber moloyo kaka ne ing’eyori kane idonjo e kend mokwongo? Andrew ma ne owuo kuome motelo wacho kama: “Ngimana gi Riley osedhi maber nyowuoyo. Dak ma wasedakgo kuom higni 13 osemiyo osiep me kindwa obedo motegno kendo ok dwaher ni gimoro opogwa.”
^ par. 3 Nyinge moko oloki.
^ par. 5 En adier ni kaka ng’ato winjo ka jaode otho opogore ahinya gi kaka ng’ato winjo ka jaode oweye nikech kendgi okethore chuth. Kata kamano, sulani biro konyo joma nie chal ariyo mopogorego onyagre maber gi kend mar ariyo.
^ par. 7 Mondo iyud weche momedore e wi kaka inyalo nyagori gi pek ma jabedoe e pidho nyithindo maok magi masie, ne sula mawiye wacho ni “Jinsi Familia za Kambo Zinavyoweza Kufanikiwa” e Amkeni! ma April 2012, mogo gi Joneno mag Jehova.
PENJRI ANE KAMA . . .
Moko kuom kido mabeyo ma ahero ahinya kuom jaoda gin mage?
Kapo ni mbaka ochakore e wi kendna machon, anyalo timo nang’o mondo jaoda masani kik chwanyre kendo one ni ahere?


text:
Binge vie gitangi ebe Luk giro ok
1
Yaun nok ane dabe
1 O Tiopili, Amolmol anongge ilgum ve inro gen bambamo ebe warik Yisu gipasang be gilgum be amei ali ok ane yaun. 2 Bemem eisir iro gitau gile yaun ebe warik amolmol subu ili gen etok gisov matanos givin ebe Yisu geb ane kulkul vaku ge be eisir inei ok. 3 Beti ayeu Luk garo yaun etenok gitangi mie gilek. Be ayeu gagas gen walang ok ebe warik amolmol ebe ili gen etok gisov matanos be inei gitangi amei ok ane dabe vevie ge beti gaden yaun walang ok vie-ngge be garo gitangi mie gilek. 4 Veik mie nutpweng are ve yaun ete amolmol imbul mie nok etok yaun ano molge.
Jon ebe ges bui sanggu gipil amolmol ok ane luev ebe tine gikuv ok
5 Givin ebe amol bamo Herodes geb amolmol dabin nangge Juda as taku ok, be amol bamo ti ebe geb kulkul da ane ok are Sakarias, ei gigas kulkul ge givin sawa etok. Be ei geb kulkul givin Abia ane amolmol da ane subu. Sakarias nok arwe are Elisabet, be Elisabet nok ei nangge Alon ane amolmol gen, be Alon ei Mose ane male.
6 Sakarias gabu arwe ivang be gabu tas givin anongge ve inalgum Pomate ane yaun walang ok ano nile, be Pomate gili sulu vie be ta givin sulu anongge. 7 Sulu natusgen ma ve Elisabet gitangi ebe ve nikuv nunus ok ite, be gabu ivang sin-ge love nolge babamos avie be amol gikwai. 8 Be givin ebe Sakarias tis ane amolmol gen ve inde inemb as kulkul nangge lum yamar aplo ok, be Sakarias gisov lum aplo gile be gilgum ane kulkul givang. 9 Be bambamo lum yamar ane ilgum gen gitangi eisir as luev ebe ilgum kulkul nangge lum yamar aplo ok. Beti emb Sakarias ve nisov nile be nemb da yev ukwas ane nitangi Pomate tis sawa etok. 10 Sakarias gisov lum yamar aplo gile, be amolmol Juda ane ile be es miengk ivarkei sagin dume givin ebe ve inemb da yev ukwas ane ok. 11 Be Amol Bamo ane ngalau kulkul ane (angela) ti gibielk ve Sakarias nangge ete lum yamar aplo ok be givarkei gideb bais mol ane ebe da yev ukwas ane giengk ok. 12 Givin ebe Sakarias gili angela etok ok be gikuri vunungge be veve nipelk. 13 Bemem angela nok ginei gitangi ei be ginei, “Sakarias Upelk bwaya, Ve Pomate ande giute miam tangir gikwai, be mie arwem Elisabet atob nikuv nunus ti be mie nutal nunus nok are nunei Jon. 14 Be yemlu arwem atob tanggaim vevie ve nunus etok ane anongge. Be nivin ebe nunus nok ve menihlang ok, atob amolmol walang ok tas vevias nivin weik etok ge. 15 Ve atob ei menihlang weik amol bamo ti be nilgum Pomate ane kulkul. Be ei wat ninum wain me bui gwangne ti ite ma. Pomate ane Ngalau Yamar atob nemb ei avwut tis ebe giengk tine subwe aplo ge nangge ok. 16 Be ei atob nirwel amolmol walang ano nangge Israel be indumul intangi as Pomate inde vukuri. 17 Ei atob ninggas gwangne weik ete Ilaija, amol ebe ginei Pomate avo ok, be atob niro nunus tis tinas-gen sut, be niro amolmol ebe isov yaun ane lu ite ok vukir intangi eisir ebe es as luev vie-ngge ok inde. Be atob ei ninei nitangi amolmol ve inpasang is ate, ve kasop ge atob Amol Bamo ninme.” 18 Be Sakarias giwel angela nok avo be ginei, “Yaun ete mie gunei nok atob ano nile nam nambed? Ve eilu amei gabu nolge babamos avie be amol gikwai.”
19 Be angela ginei gitangi Sakarias be ginei, “Ayeu Gabriel ebe gavarkei Pomate na ok, be Pomate gihlin ayeu ve nanme be nanei binge vie etenik binge nitangi mie. 20 Be yaun etenik asonge ano nile nindeb mul ane, bemem ande mie aplom givin ite, dangetok be atob mie avom nitu be nunei yaun vusa ite love yaun etenik ano nile okob.”
21 Sulu iwel is ate avos ivang ete lum aplo ok manang vie ivang, be amolmol isge Sakarias love ili ma be inei ei avo, ve ande givang sawa manang molge nangge ete lum yamar aplo ok. 22 Bekob ete Sakarias meng gihlang nangge lum aplo be veve ninei yaun nitangi amolmol, bemem gilgum be gili ma beti ges bage ge ve amolmol. 23 Sakarias ane as mate ebe geb kulkul nangge lum yamar ok ma gikwai kob ginumul gile ebe ane nam ok vukuri. 24 Elisabet givang tis maimae ge ve ebe gikuv nunus ite ok love as mate subu gile gikwai kob ei gilgum utle be gibweg nam aplo ge gitangi aiweng bage tavlu. 25 Be ei ginei, “Amol Bamo ta viti ve ayeu beti gilgum gen etenik. Be ei ande giro ayeu mai-mayangg ebe gakuv nunus ite ok ponge gikwai veik navang amolmol tepwengge nas.”
Yisu ane yaun ebe atob tine nikuv ok
26 Elisabet tis ta be givang love aiweng 6 gile gikwai kob, Pomate gihlin angela Gabriel vukuri gile nam dabe ti are Nasaret, gideb Galilaia ane. 27-28 Ei givang gitangi avie vwivwei ti gile be avo ges ei be ginei, “As mate mie, Amol Bamo ta viti ve mie be ane avo ukwas giwei mie.” Avie nok are Malia. Be ei givang geb ate dabin vie-ngge be givang givin amol ti ite molge. Be bambamo emb ei gitangi amol ti are Josep ve gabu inemb isate. Josep nok ei nangge Dawit ane amolmol gen. 29 Malia giute yaun ete angela Gabriel ginei gitangi ei ok love aplo bunam molge be ta gitung walang ano be ginei, “Ayeu gatpweng yaun etenik are ite ba?”
30 Be Gabriel ginei gitangi ei, “Malia, upelk bwaya, ve Pomate gili mie aplom givin ei ano-ngge. 31 Be ute kob, atob mie nukuv nunus amol ti be nutal nunus nok are nunei Yisu. 32 Be nunus nok asonge tis are be atob amolmol intal ei inei Pomate gen walang ok ane, ane Natu. Be Amol Bamo Pomate atob nemb ei ve nemb amolmol dabin weik ebe tumbu Dawit ok. 33 Be ei atob nemb Jakob ane amolmol gen dabin be atob niengk dangetok nemb ta-ngge.”
34 Be Malia ginei gitangi angela nok be ginei, Ayeu avie vuivuei be atob gen etok menihlang nam nambed ve ayeu gab amol ite?” 35 Be angela ginei gitangi ei, “Pomate atob nemb ane Ngalau Yamar tis ane gwangne ninme nemb mie avut. Be nunus ete asonge mie nukuv ok atob amolmol intal ei inei Pomate Natu, be ei Amol Yamar. 36 Be ute, Wamavie Elisabet nolge babamos avie gikwai bemem ei ande tis ta be ete givang ok. Warik amolmol inei ei gitangi ebe ve nikuv nunus ok ite bemem ande ei tis ta be ande aiweng 6 gile gikwai. 37 Dangetok be yaun etenik atob ano nile, ve Pomate ei gitangi nilgum gen walang ok.” 38 Be Malia ginei gitangi angela, “Ayeu Pomate ane avie kulkul ane be Pomate atob nilgum yaun ete mie gunei nok ano nile nipil ayeu.” Be angela gikwai Malia be gile ve givang.
Malia girngav Elisabet
39 Givin sawa etok ge Malia gimdil be gile nam dabe ti ebe giengk Judaia as taku rae ane ok. 40 Malia gisov Sakarias ane nam aplo gile be avo ges Elisabet. 41 Givin ebe Elisabet giute ebe Malia avo ges ei ok, be nunus ebe giengk Elisabet subwe aplo ok ges ate nangge tine subwe aplo. Ngalau Yamar geb Elisabet avut be giwel Malia avo be ginei, 42 “Pomate ane avo ukwas giwei mie gitlek avie gaptol subu, be giwei nunus ete asonge mie nukuv nok givin weik etok ge. 43 Be ayeu avie vie ite ebe ve avie ebe ve nikuv awangg Amol Bamo ok nirngav ayeu ok. 44 Be ute kob, givin ebe mie avom ges ayeu ok, be nunus ete giengk ayeu subwangg aplo ik ta vevie be ges ate nangge ayeu subwangg aplo givin weik etok ge. 45 Dangetok be mie tam vevie ge, ve mie aplom givin Pomate ane yaun ebe ginei gitangi mie ok, ve yaun etok atob ano nile.”
Malia ane uye ebe avo givwat Pomate are ok
46 Be Malia ginei,
“Ayeu avongg givwat Amol Bamo are,
47 be tangg veviangg ge ve Pomate ei awangg Amol ebe geb ayeu ru ok.
48 Ve ei ane avie kulkul ane ayeu, be ayeu gen sin ge ti bemem ei ta viti ve ayeu.
Be galkik etenik be asonge niengk dangetok atob amolmol avos nivwat ayeu,
49 ve gisov gen bamo ete Amol gwangne Pomate gilgum gitangi ayeu ok ane.
Ei are Yamar,
50 ei ta viti ve amolmol ebe isov ei ane yaun ane lu ge ok,
be asonge nilgum weik etok ge nitangi eisir natus gen weik etok ge be niengk dangetok.
51 Ei bage gilgum gen gwangne gwangne be ges amolmol ebe isov yaun ane lu ite ok be tis as gen ebe tas gitung giengk aplos ok vusvusa be ivang iriv be ira.
52 Ei gili amolmol bambamo ebe emb amolmol dabin ve eisir ate as gwangne ok weik gen sin ge, be gitin is ikwai as kulkul,
be avo givwat eisir ebe ili is ate weik gen sin ge ok ares.
53 Ei ta givin amolmol ebe ikuk lili ve inaute ei ane yaun (mateu) ok, beti geb ane yaun gitangi eisir be iute be tas vevias ge.
Bemem ei gigilgili ane gen vevies gitangi amolmol ebe ivkir dumas gitangi ei ok.
54 Ei ta gitung ane yaun ebe warik gibiti givin eitit tumbund gen ok, beti galkik as mate etenik ei geb ane amolmol kulkul ane nangge Israel ru.
55 Be warik ei ginei gitangi eitit tumbund gen dang eteik,
Ayeu atob tangg viti ve Ablaham tis ane amolmol gen be as vaku gen ebe asonge meinahlang nindeb mul ane ok nivin weik etok ge be atob niengk dangetok nemb ta ge.”
56 Malia gibweg givin Elisabet gitangi aiweng aitol bekob ete ginumul gile ane nam vukuri.
Elisabet gikuv Jon
57 Givin ebe Elisabet vie ve nunus ok, 58 be ei ane bambamo gen iute gen vie molge ebe Amol Bamo gilgum gitangi ei ok binge, beti eisir tepwengge tas vevias anongge ivin ei.
59 As mate 8 gile gikwai kob Elisabet ane bambamo gen iro is ate sut ile ve inaure nunus nok utle ulis nitangi ebe Juda as tumbu ok, be veve intal nunus nok tame Sakarias are nimbweg natu. 60 Bemem nunus nok tine ginei, “Ma. Eitit tantal nunus etenik are Jon.”
61 Be eisir ikuri vunungge be inei gitangi Elisabet, “Miam bambamo gen ti ares weik etenok ite ma.” 62 Beti eisir es bais ge ve nunus nok tame Sakarias inei ei ta givin ve intal nunus etok are ret?
63 Sakarias ges bage ge ve ginei inemb tapele natu ti nile be ei niro nunus nok are bwalbwale nipil. Be ei giro nunus nok are ginei Jon. Amolmol tepwengge ili be avos poke ngge. 64 Be givin sawa etok ge Sakarias ginei yaun vusa vukuri, be gimdil be avo givwat Pomate are. 65 Amolmol tepwengge ili gen etok love avos poke ngge be inei gen etok ane yaun love geb nam dabe walang ok avwut nangge Juda as taku gideb rae ane. 66 Amolmol iute nunus etok binge be itpweng are inei Pomate ane gwangne givang givin ei, be asonge ei menihlang weik amol bamo ti.
Sakarias ginei yaun gipil gen ebe asonge menihlang ok
67 Ngalau Yamar geb Jon tame Sakarias avwut be ginei Pomate ane ta gitung vusa be ginei,
68 “Eitit amolmol Israel ane avond nivwat Amol Bamo eitit and Pomate are. Ei ginme ve nemb ane amolmol eitit ru be nitak eitit tanambweg vie-ngge.
69 Ei geb eitit and Amol gwangne ti ebe ve nemb eitit ru ok be meng gihlang nangge Dawit ane vaku gen.
70 Be gen etenik gitangi yaun ebe warik amolmol ebe inei Pomate avo ok inei ok, ve
71 ei ginei yapin ginei, atob ei nemb eitit ru be nirwel eitit tankwai gen tiate aplo, be nangge amolmol valir ane bais.
72 Ei ginei gitangi eitit tumbund gen be ginei, ei atob ta viti ve eitit. Beti galkik ei gilgum ane yaun nok ano gile.
73-74 Ei ginei gitangi eitit tumbund Ablaham,
be girusu bage givin be ginei ei atob nemb eitit ru be nirwel eitit tankwai gen tiate aplo,
be nemb eitit ve tanalgum ei ane kulkul be tanpelk ve ei dongke ngge.
75 Be tanvang weik amolmol yamar ane be tanalgum gen vie-ngge nitangi ebe ei ta givin ok, tis ete tavang matawand nangge nalk nik.”
76 (Be Sakarias ginei ve natu mwele ebok be ginei), “Asonge amolmol intal ayeu natungg mie inei Pomate gen walang ok ane, ane amol kulkul ane mie.
Be mie atob numungg be nunei Amol Bamo ane yaun ebe ve ninme ok binge nitangi amolmol nimungg,
77 be nunei nitangi amolmol ve Pomate atob ta nivalngan eisir as gen tiate ebe ilgum ilgum ok be atob nemb eisir ru.
78 Eitit and Pomate ei Amol ta viti ve amolmol ane, be atob ei nemb eitit ru be nemb ane bogbogo ninme niro eitit weik ebe yev ok.
79 Be yev ete nangge gulumb ginme ok atob ane bogbogo niro amolmol ebe imbweg isov gen aiweng tumi ane ebe gitangi ve niyaing dalgond matawand ane ok be atob meinahlang taku gitip bamo.
Be yev nok atob niro eitit vand lavo be tanvang tantangi luev ebe ve tanambweg vie ok tande.”
80 Nunus nok gitumk love bamo be gitpweng gen walang ok are gikwai kob gile ve givang givang taku sawa ebe amolmol imbweg ite ok, ei gimumu ate givang etok love sawa ebe ei ve nes ate ru nitangi amolmol Israel ane ok meng gihlang, okob ete gile gihlang be givang amolmol tepwengge nas.