text:
Nnoonya omusajja ow’okufumbirwa ng’alina ku ssente, yasomako, ng’atya Katonda. Nze Harriet. Nnina emyaka 24 ne dipulooma. Ndi Muganda, wakatakketakke era ffiga gyekakasa. Eyazaalaako, Owengabi oba Emmamba tomutawana. Kuba 0702810480.
Njagala omusajja alina ebirowoozo by’ekikulu tukole omukwano ogw’ekyama. Saagala bayaaye. Kuba 0711265035.
Nnoonya omwami ow’emyaka 34-60, abeera oba akolera ebweru ya Uganda. Njagala
muddugavu oba ng’alimu embeera y’Ekizungu. Sifa ku ggwanga. Nze Tina. Nnina emyaka 36. Kuba 0755626596.
Nze Patricia. Nnina emyaka 39. Nnoonya omusajja ow’emyaka 40-55 nga mukozi alina ku sente mulage laavu. Kuba 0782932719.
Nze Anita. Nnina emyaka 35. Ndi Mulokole. Njagala omwami Omulokole ng’amanyidwa Omusumba we kubanga nange owange ammanyi. Kuba 0759462393.
Nze Sanyu. Nnoonya omwami ow’okucakaza mu kyama. Njagala alina ssente n’ekitiibwa nga wa myaka 35-48. Nze nnina emyaka 30. Omumpi n’omweru tokuba. Kuba 075533 0465.
Nze Sharifa. Nnina emyaka 30 n’abaana babiri. Ndi mulwadde wa siriimu. Njagala omwami eyazimba , ow’emyaka 30-60 era ng’akola. Ne bw’aba alina abaana nja kubalabirira. Omuyaaye n’Owengabi temukuba. Ali siriyaasi kuba 0750098854.
Nnoonya omusajja ali wakati w’emyaka 40-50. Nze NSB. Kuba 0772604536.
Nze Sumayiya Nassolo. Mbeera Bbunga. Nnoonya musajja alina omulimu ogw’obuvunaanyizibwa ali wakati w’emyaka 29-35, ng’amanyi omukwano. Kuba ssimu 0752354673.
Nnoonya omwami ow’emyaka 27-35, alina siriimu kuba nange mulina tukole amaka. Nze Maria Kemigisha. Kuba 0783012055.
Nze Net (26). Njagala omusajja ananteekamu ssente tukole omukwano nga gwa kyama. Omusiraamu n’Owengeye totawaana. Omwetegefu kuba 0788845067.
Nze Rose Kate Akiiki. Mbeera Nakawa. Nnina emyaka 20. Ndi mulungi. Nnoonya omusajja Omutooro oba Omunyankole ng’alina ku ssente. Kuba 0702542299.
Nnoonya omwami omukwata mpola nga wa myaka 35. Seegattangako na musajja yenna (ndi mbeerera). Njagala anabinjigiriza. Nnina emyaka 30. Nze Tendo. Kuba 079253014.
Nze nk. Nnina emyaka 35. Njagala omusajja atya Katonda, ow’emyaka 35-45 ng’alina ku ssente, nga yazimba. Njagala alina laavu yennyini. Kuba 0783655589.
Nze ANN. Nnina emyaka 39. Njagala omwami okuva ku myaka 45-65. Njagala atya Katonda, omuntumulamu gwe nnaayanjula ewaffe era ampase mu bufumbo obutukuvu. Kuba 0706581554.
Nze Shera. Nnina 33. Mbeera Masaka. Nnoonya omwami nga ali wabweru wa Uganda ng’anaasobola okuntwala mbeere naye, oba okunfunira omulimu wabweru. Kuba 0751312782.
Nnoonya sugammami asobola okundabirira. Ndi Munyankole. Nnina emyaka 21. Kuba 0787462926 oba wandiika ku email@ amazoncobrine@yahoo.com.
Nnoonya nnamwandu eyeevuga nga ssente zimuyitaba. Kuba 0781031476.
Nnoonya omukyala alina ennyonta y’omukwano nga ne kaasi waali. Kuba 0781031476.tobiipinga.
Nnoonya omukyala anampummuza ebirowoozo. Njagala wa myaka 20-40, ng’alina ku ssente. Nze James. Kuba 0705543682.
Nze PBKR. Nnina emyaka 55 era ndi mugagga. Nnoonya nnamwandu, atalina siriimu mmwagale era muyambe. Ateekwa okuba wakati w’emyaka 35-45 nga Muganda era ng’ava mu bugwanjuba (west). Kuba 0774429872.
Nze Kuteesakwe. Nnina emyaka 25. Ndi Muganda. Njagala sugammami ananteekamu ssente nsobole okutumbula ekitone kyange. Ndi mwetegefu okumulaga laavu. Njagala mwesigwa ate ng’atya Katonda. Kuba 0755386484.
Nze gm (25). Mbeera Gayaza. Nnoonya omukazi alina ssente, atasussa myaka 40. Kuba 0751710974.
Nze sf. Mbeera Makindye. Nnoonya omuwala omwesimbu nga wa myaka19-24. Kuba 0756720979.
Nnoonya omukyala ow’okuwasa nga mwetegefu okufumbirwa. Kuba 0704283471.
Nnoonya omukyala ali wakati w’emyaka 25-37 ng’alina ku ssente naye ng’anoonya mukwano. Kuba 0701280881.
Nnoonya sugammami alina ku ssente nga munene. Kuba 0789755800.
Nnoonya sugammami anampasa. Nnina emyaka 27. Siri bubi mu byensimbi. Kuba 0783349225.
Ndi Mulangira. Nnina emyaka 29. Nnoonya omukazi ow’ekigero, Omuganda, Omukatoliki, ng’alina empisa, ow’emyaka 22-26 muwase. Kuba oba 0772638048/ 0702638048.
Nze Geoffrey. Ndi wa myaka 30. Mbeera Jinja. Njagala omukyala ow’emyaka 22-32, alina ku ssente n’omukwano ate nga mukkakkamu.Tusooka kwekebeza musaayi. Nze Edson Mpamire. Kuba 0755751734.
Nnoonya omuwala Omuganda, Omunyankole, Omutooro oba Munyarwanda, omweru nga wa myaka 18-20. Ndi Muganda. Nnina emyaka 20. Ndi ku yunivaasite emu mu Kampala. Kuba 0759156738.
Nze ksh. Njagala omukyala ow’emyaka 22-26, eyasoma, akola era ng’asaanira embaga ate nga mulungi. Kuba 070598144.
Njagala sugammami. Sifa ku myaka kasita abeera ng’alina ssente era ng’anaasobola okumpangira eky’okukola. Ndi Muganda, wa kitema, wakatakkettake. Nnina emyaka 30. Kuba 0750859702.
Nze Sammy. Mbeera Kansanga.Njagala omukyala omwetegefu okunfumbirwa nga tasussa myaka 22. Ayagala okucakala totawaana. Sifaayo oba wazaalako.Tobiipinga. Kuba 0758453350.
Nnoonya omukyala ow’emyaka 40-60, alina ku ssente nga mwetegefu okunfunira omulimu. Ndi mukozi nnyo. Kuba 0774443562.
Nnina emyaka 34. Nnoonya sugammami ow’emyaka 35-55 ng’amanyi omukwano. Njagala nkole nga ddereeva ng’ansasula ate nga mmulaga n’o mukwano. Kuba 0788349677.
Nze NA. Nnina emyaka 26. Mbeera Kibuye. Nnoonya omukazi nga si mufumbo, alina ssente ate ng’alabika bulungi mmulage omukwano. Kuba 0757811491.
Nnoonya omubeezi ow’okubeera naye. Njagala wa myaka 18-25, nga mweru, mutono, muwanvu ekimala . Kuba 0753500595.
Nnoonya omukazi omunene, amanyi omukwano, ng’alina ku ssente. Nze ndi muyimbi ate nga Murasita. Kuba 0753434363.
Nnoonya mukyala omunene ananteekamu ssente mmulage laavu. Kuba 0789755800.
Nnoonya omukyala ow’emyaka 25-35. Nze nnina 30. Ndi Mukristu era mulwadde wa siriimu. Nnoonya omukazi twesanyusengamu. Nze sirina mulimu. Mbeera Kamwokya. Kuba 0784534257 twogere.
Okulabula
KKAMPUNI ya New Vision n’olupapula lwa Bukedde tetuvunaanyizibwa ku biyinza okuva mu kufulumya abantu abanoonya wadde ebiyinza okubaawo nga bamaze okufuna abaagalwa. Obuvunaanyizibwa bwaffe bwa kufulumya ebyo ebituweerezeddwa mu mabaluwa, essimu ne email. Kirungi bw’oba ofunye akusiima, omusisinkane n’omuntu omulala yenna gwe weesiga ate mu kifo eky’olukale.


c: text/html

text:
KITUUFU ennaku 10 ezisooka mu kisiibo ziba za kusaasira, ate 10 eziddirira za kusonyiyibwa n’ezisembayo za kuteebwa kuva mu muliro?
Kino si kituufu mu nsegeka etyo. Ekituufu kiri nti mu mwezi gwa ‘Ramadhan’ abasiibi basaasirwa, basonyiyibwa era baggyibwa mu muliro okusinziira ku kusalawo kwa Allah. Essaawa oba olunaku lwonna mu kisiibo, bino waliwo ababifuna okuva eri Allah sso si nti mu nnaku bweziti kino kyokka oba kiri kyokka.
Tebiriiko bujulizi butuufu nti omubaka ye yabituyigiriza.
Singa nnina omukyala atali muwoowe nga mmulinamu n’abaana, nkole ntya okusiiba ekisiibo ekituufu mu maaso ga Allah ?
Okuba n’omukyala atali muwoowe kibi era muba mu bwenzi wadde mumaze emyaka mingi nga mufunye abaana n’abazzukulu okutuusa lwe muneetereeza.
Abeewaabwe okukumanya tekirina makulu ebbanga ly’omala nga muwala waabwe tebamukuwanga mu butongole. Mwenenye eri Allah, omukyala oyo muleke amale endwala ssatu nga tokiika mu mikolo gya bafumbo. Kino kituufu mukikole nga temubeera mwenna. Oluvannyuma ogende ewaabwe bamukuwe mu butongole muwoowebwe. Jjukira obwenzi tebukkirizibwa mu Busiraamu. Kati olwo oba onoosiiba otya nga muli mu bwenzi ?
Bisimbuddwa mu katabo k’’omugenzi Hajji Abdul Kariim Ssentamu ne bitegekebwa Sheikh Muhamood Kibaate - 0703354877.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Ebyemizannyo
Kizito ‘Baba’ mu kutendekebwa kwa Cranes.
OKWAGALA ennyo omuntu oluusi kiyinza okukutuumisa erinnya lye. Nga nkyali muto, nneegomba nnyo Noah ‘Babadi’ Kasule (yaliko ssita wa Cranes) era nga buli Cranes lw’ezannya, nga mmanyi nti bw’anaazannya (Babadi) ejja kuwangula. Okuva olwo mikwano gyange bankazaako ‘Baba’ nga balisala ku ‘Babadi’.
Bakadde bange ye Steven Nsubuga ne Hanifah Ndagire, abatuuze b’e Luzira nga baatuzaala abaana babiri ne muto wange, Tonny Kizito. Omupiira saagugwamu bugwi kubanga taata yaguzannyako mu Bell FC mu gy’e 80.
Nva ku misomo
Okusoma nakutandikira mu St. James Bbiina, S.4 ne ngituulira e Kasawo SS ate S.6 ne ngimalira mu St Mary’s Kitende.
Yunivasite y’e Nkumba nagisomamu wiiki emu yokka ne mbivaako nga ndaba emyaka esatu gye bang’amba okugimalamu gijja kundwisa. Awo eby’okusoma we byakoma era kati nsigadde kuweerera baana be ndizaala.
'Kizito tanjuza'
“SINGA nazaala abaana nga mukaaga abalinga Kizito, singa sirina kye nkyetaaga ku nsi! Namulwanako asome nga tabyagala ne nsalawo mmusabire azannye omupiira kuba yang’ambanga buli lwe yaddanga awaka nti akooye nnyo olw’emisinde gy’omupiira.
Kizito tamala kabanga nga tankubidde ku ssimu kumbuuza bwe ndi ne bye nneetaaga. Mu buto yali musirise era nali ndowooza omupiira gujja kumulema kuba nalabanga mikwano gye nga gyogera nnyo!
Mmusabira azannye bulungi afuuke omuntu ateerabirwa mu ggwanga lino. Ate ekirala, ku ntuuyo ze kwe ntambuliza obulamu kati.”
Villa yansenza luti
Omupiira nagutandikira mu SC Villa ey’abaana abato nga nnina emyaka 7 gyokka. Ku myaka 12, omutendesi wange, Paul Nkata, yankuza okudda mu Jogoo Young ate nawo ssaalwawo ne banteeka mu Villa enkulu.
Villa nagimalamu emyaka ebiri oluvannyuma ne bansenza luti nga bagamba nti twediima okuzannya, ekintu ekyampisa obubi kuba nze nali mugoberezi.
Nga bwe bagamba nti bw’oba tonnafa teweevuma ggwanga, nali nkyanoonya eky’okukola, Nkata n’ampita ng’ende mu Express, gye yali atendeka mu kiseera ekyo. Nali sigyagala n’ammatiza nti waliwo olugendo lwe Vietnam lwe bategeka, ajja kuntwala anfunireyo ttiimu. Saasibamu kuba ekimu ku birooto byange kyali kuzannya ku mupiira gwa nsimbi.
Vietnam wafuna
Bw’oba ky’oyagala okimanyi ate ng’olina obuvunaanyizibwa, e Vietnam tewasobola kukulema. Waliyo ssente nnyingi era kyangu okutuukayo ekyakutwala n’okivaako! Nze nagenda mmanyi nti nze nnina okwekolerera ate ne Katonda ssaamusuula. Era sappuli tenva mu kifuba.
Mpitibwa mu Cranes
Najula okufa essanyu nga Bobby ankubidde essimu nti anneetaaga mu Cranes kyokka ate waayita wiiki ne bang’amba nnindeko nti sijja kusobola basajja b’e Zambia. Kw’olwo, kata nneetuge, kyokka ate waayita akaseera katono ne bampita era kyanneewuunyisa okuba mu 18 abaagenze e Zambia.
Banjogerera amafuukuule
Nga bampise mu Cranes, bangi baagamba nti mu Hippos (ttiimu ya U-20) nabaatisa bubaatisa, ate abalala nti Bobby mmulinamu omukisa. Nze njagala nnyo omupiira n’eggwanga lyange era ng’enda kwongera okulinnyisa omutindo kubanga ssaagala kwaka lumu ne nzikira.
Nkata ye muzira wange
Singa si mutendesi Nkata eyanjigiriza omupiira, simanyi kye nandibadde nkola kati kuba eby’okusoma nali sibiriiko.
Hassan Wasswa ye muzannyi gwe nneegomba kati ate ttena ne pool kwe mpummulira. Sea food, scrabo omuli omuceere n’obuwuka bw’oku mazzi by’ebisinga okumpoomera. Nga nvudde ku mupiira, njagala kubeera musuubuzi.
Mu Uganda, mpagira Villa, ebweru Man City. Yaya Toure gwe nneegomba. Eby’abakyala nkyabirinzeemu kuba nnina bye sinnatuukiriza.
'Kizito tanjuza'
“SINGA nazaala abaana nga mukaaga abalinga Kizito, singa sirina kye nkyetaaga ku nsi! Namulwanako asome nga tabyagala ne nsalawo mmusabire azannye omupiira kuba yang’ambanga buli lwe yaddanga awaka nti akooye nnyo olw’emisinde gy’omupiira.
Kizito tamala kabanga nga tankubidde ku ssimu kumbuuza bwe ndi ne bye nneetaaga. Mu buto yali musirise era nali ndowooza omupiira gujja kumulema kuba nalabanga mikwano gye nga gyogera nnyo!
Mmusabira azannye bulungi afuuke omuntu ateerabirwa mu ggwanga lino. Ate ekirala, ku ntuuyo ze kwe ntambuliza obulamu kati.”


text:
Ekibuga Jinja bwe kifaanana
Bya Procopios Lumu
JINJA kimu ku bibuga ebisingamu ebyobulambuzi mu Uganda olw’ensibuko y’omugga Kiyira era obulambuzi butwala ebitundu 8 ku 100 mu byenfuna bya Uganda.
Kyokka bw’omala essaawa ezisukka mu 3.00 ng’otambula okwetooloola ekibuga Jinja, ovaayo ng’ennyindo y’enkata olw’embeera embi ey’ebyobulamu, kabuyonjo ezisingamu nkadde, nkyafu era zicuuma okukamala. Ebyo ng’obiggyeeko, ne
Bannajinja bakyalemeddwa okussaawo bubizinensi obutono obuwagira ebyobulambuzi.
Jinja kimu ku bibuga ebikadde mu Uganda era ebyenfuna by’eggwanga kwe byetooloolera okuva mu 1962 Uganda lwe yafuna obwetwaze.
Kisangibwa mu buvanjuba bwa Uganda, mayiro 50 okuva mu kibuga Kampala era okukiyingira omala kusala mugga Kiyira. Jinja alimu abantu 300,000 ng’abasinga basuubuzi.
Mulimu abantu ab’amawanga ag’enjawulo omuli; Abasoga, Abaganda, Abagwere, Abanyankole n’Abagisu.
Erinnya lyajja litya?
Omutaka, Nathan James Nabeeta agamba: Erinnya Jinja lyava mu kigambo IDHINDA oba IBAALE ekitegeeza ejjinja nga lisangibwa ku kizimbe kya Jinja Ditulikiti Health Services e Jinja. Lyaliko emizizo mingi mu buwangwa bwa Busoga era abantu bangi baagendangayo ne basaba emikisa.
Bano baabuuzanga nti, ‘Muna oli kwiidha ku Idhinda? (Munnange, ojja ku jjinja? Olwo munne ng’amuddamu nti, ‘Muna ndi Kwiidha ku Idhinda buti’ (Nzija ku jjinja kati). Okuva olwo erinnya Jinja ne likala.
Ebyobusuubuzi
Balina obutale; Jinja Central Market ne Napier Market kyokka Central Market baakasengula nga kati bakazimba. Kyokka ekikwasa ensonyi, kabuyonjo ziri mu mbeera mbi ddala era enkuba n’ekusangayo otoba wenna nga kw’otadde n’okukwatibwa endwadde eziva ku bujama nga kandida.
Ebizibu byayo
Enfuufu nnyingi kubanga enguudo mbi, tebalina bipipa bya kasasiro, kabuyonjo mu butale nkadde bulala ssaako ekivundu ekiva ku kkampuni esuubula amaliba.
Bizinensi z’oyinza okufunamu e Jinja
- Alina ssente entonotono ng’oyagala okuzifunamu e Jinja, zisse mu kusuubula kasooli, omuceere ne lumonde.
- Alina eziwerako, zimba wooteeri kubanga abalambula ensibuko y’omugga n’ebiyiriro ku Kiyira beeyiwayo enkya n’eggulo.
- Era osobola okugula mmotoka ezitambuza abalambuzi, takisi ne kkampuni z’abalambuzi.
- Oyinza n’okukola bizinensi n’otunda ebintu ebyettanirwa abalambuzi nga ebiruke ebitali bya bulijjo, ebibumbe n’ebibajje n’obitunda ku nguudo abalambuzi kwe bayita.
Abazimbye Jinja mulimu Sekitto nnyini JBC Plaza, Livingstone Wamala alinamu ebizimbe 3, Tuliraba amanyiddwa nga musomesa ye nnyini Nabirye House n’abalala bangi.
Emmere basinga kugiggya Budondo, Budiope, Namayingo n’e Bunnya. Basinga kulya kawunga, muceere, muwogo, Lumonde n’amatooke amatonotono agava e Mbarara n’e Mbale.
Amazzi balina agamala kubanga ekidomola kigula 150/-. Ebyokwerinda bali bulungi naye era temubulamu bumulumulu kubanga abantu bangi.


text:
Kampala
Bya EDWARD SSERINNYA
EBULA omwezi gumu n’ennaku munaana zokka okutuuka ku myaka 50 nga Uganda yeefuga.
Tetuyinza kulemwa kujjukira bakulembeze Baganda bafuze ku Uganda n’ebbanga lye bazze bamala mu ntebe ewooma.
Bukya Uganda etandika kwefuga, yaakafugibwa abakulembeze munaana naye mu bano kuliko Abaganda basatu nga bano ye Ssekabaka Muteesa II, Godfrey Lukongwa Binaisa ne Apollo Kironde Lule.
Entebe ewooma, naye Abaganda be bakyasinze okugituulako ne balemwa okugibugumya. Bonsatule bw’obagatta tebaweza na myaka Idi Amin gye yamala ku bukulembeze, kuba Amin yafugira emyaka munaana ate bonsatule bw’obagatta baafugira emyaka etaano n’omwezi gumu! Abaganda tweryamu enkwe
Hajji Abdul Nadduli ssentebe w’e Luweero agamba nti, mu kulonda kwa 1961, DP ya Ben Kiwanuka yafuuka Pulezidenti, kyokka yalemwa okuwabulwa Baganda banne. Ekyo ng’okitadde kubbali, mu 1960, Ignatius Musaazi bwe yatandikawo ekibiina kya Uganda National Congress, yalina amaanyi agamusobozesa okufuuka pulezidenti, naye ekibiina kye Abaganda baakiddukamu ne bagenda mu UPC ya Obote, ne Musaazi amaanyi ne gamuggwa.
Muteesa ne Kabaka Yekka kino kibiina kya Baganda bokka, era bwe baakola omukago ne UPC, ekyaviirako Muteesa okufuuka pulezidenti, Abaganda twelyamu enkwe ne tulemwa okwegatta ne Ben Kiwanuka owa DP, akalulu ka April 1962 kagenda okuggwa nga Kiwanuka agudde ate oluvannyuma nga Obote afunye amaanyi okuva mu Baganda ne KY yawangangusa Kabaka. Muteesa ye Pulezidenti eyasooka nga Uganda yaakeefuga.
Obote bwe baali basse omukago nga bayita mu bibiina byabwe ekya Kabaka Yekka ne UPC yamumaamulako ng’entebe agimazeeko emyaka ena gyokka n’okumuwang’angusa n’amuwangusa.
Ssekabaka Muteesa (wakati) n’omumbejja Ann owa Bungereza lwe baakyala kuno ne bba . Emabega wa Muteesa ye Obote eyali Katikkiro we.
Muteesa ekyamuleetera obuzibu kubeera na kisa, ekisa kino kye yayitamu okusembeza Obote, kumbe yali omwagalako buganzi, era mu 1966 bwe yalaba ng’amaze okubufuna n’obuyinza ng’abulina kwe kusalawo okulagira amagye ne galumba Olubiri.
Kyokka waliwo abagamba nti, Obote yazannyira Muteesa ku bwongo n’atta naye omukago, naye nga yali amudyekadyeka kumufunako buwagizi mu Buganda n’ebitundu ebirala kuba Muteesa yali muganzi eri abantu bangi ate Obote ky’atali.
Yusuf Kironde Lule yali wa nnaku 68:
Ono ye Muganda owookubiri okulinnya ku ntebe y’Obwapulezidenti, kyokka ono teyagibukalako yagimalako emyezi ebiri gyokka. Yagikwata April 13, 1979 n’agita June 20, 1979.
Kyokka ono Hajji Nadduli amwogerako nga gwe baateekawo obuteesi era nga we baagalira we bamuggyirakoera bwe kyali. Kiringa bw’onooteeka olusiring’anyi ku ddobo osobole okukwata ekyennyanja. Mu kugivaako yagikwasa muganda munne.
Godfrey Lukongwa Binaisa
Godfrey Lukongwa Binaisa:
Kaabula kata agiwezeeko omwaka kuba yatandika okufuga June 20, 1979 n’avaako May 12,
1980.
Olwo ne wabaawo okulonda kwa bonna mu Uganda. Kyokka ono naye Hajji Nadduli amwogerako nga eyassibwawo okuguumaaza Abaganda.
Hajji Nadduli agamba nti, Omuganda omulala Dr. Paul Kawanga Ssemwogerere mu 1980 yali amaze okwetegeka okugituulamu, oluvannyuma lwa DP ye okuwangula ababaka abangi okusinga UPC ya Obote ate muganda munne Paul Muwanga ebintu n’abivuluga era ebyava mu kulonda ne babikyusa okukkakkana nga Obote akomyewo ogwokubiri.
Ono naye teyagibeeramu mirembe kuba lwali lutalo, nga Museveni ne banne bamulwanyisa, kyokka baali tebanamumamulako ate Tito Okello Lutwa n’amugyako mu July 1985, ono Museveni gwe yagya mu buyinza mu 1986 okutuusa nakati.
Ekikwasa ennaku, Ssemwogerere gwe babba mu kulonda kwa 1980 ate bwe twali tugenda mu nsiko ye teyalinnyayo olwo obukulembeze obwali bufuuse bwa kirwanire.
Ate kati DP yeetemamu, mu kifo ate ky’okuleeta Omuganda yaleeta Mao, kati olwo Omuganda aliddamu ddi okufuga?


text:
Emyaka 50 egy’Ameefuga
Poliisi y’e Jinja ng’ekasuka omukazi ku kabangali mu ngeri eswaza.
Bya MOSES NSUBUGA NE FAHAMI WASSWA
CHARLES Luswata, omutuuze w'e Kakoola- Ndejje tagenda kwerabira lunaku abapoliisi lwe baamusaba 70,000/- okugula akakalu ka poliisi sso nga kabwereere!
“Bw’otowaayo ssente tofuna kakalu kaayo. Kino bwe nkigattako abantu abangi abafiiridde ku nguudo olwa poliisi okulya enguzi oba ttiyaggaasi gwe bakuba ne we kitasaanye ne nkizuula nti waliwo ekyasoba okuva ku poliisi gye twalina ku meefuga,” bw’agamba.
Luswata tali yekka era osanga naawe asoma bino wali olozezza ku bukambwe bwa poliisi ya Uganda mu mbeera ez’enjawulo. Rose Namusoke, omutuuze w’e Nakyenyi- Lwengo agamba nti poliisi ya leero terina ky’efaananya poliisi ya 1962.
“Poliisi ya luno yali ekoze ddi okunoonyereza n’ezza lipoota ematiza? Poliisi edda teyaliimu magye, nga tekulembeza ssente era nga bw’omuyita akuwe obukuumi oba okumuwa amawulire omutima gwo tegwekanga nga bwe kiri kati,” bw’agamba.
Wabula Namusoke asiima poliisi y’ebyettaka eyamutaasa olumu bwe baali bamugoba ku ttaka.
Hadijah Nandawula, omutuuze w’e Nansana ye poliisi yaffe tagyogerera kalungi. “Poliisi yaffe ekolagana n’ababbi, erekawo ababbi ate n’ekwata abatalina musango,” bw’agamba.
Agamba nti mutabani we Hamuza Kalule yattibwa mu 2006 bwe baamuwaayiriza nti yabbye sso nga si bwe kyali.
“Eyamutta yasigala yeewaana kyokka poliisi teyamukwata. Abapoliisi abaanoonyereza tebannyamba okuggyako okunsaba emitwalo 80 okumpa omulambo gwange,” bw’ajjukira.
Abantu ab’enjawulo balina ekifaananyi kyanjawulo ku poliisi ya Uganda. Abamu bagamba nti poliisi eyamba bagagga bokka, bakungu ba Gavumenti oba ab’ekibiina ekimu. Wabula osangayo n’abalala nga bagyogerako birungi.
Ku meefuga, poliis ya Uganda eyali tesussa baserikale 2400 yali ekulirwa Mungereza Michael Macoun. Ono oluvannyuma mu April wa 1964 yafuuka muwabuzi mukulu mu Gavumenti n’asikirwa Erunayo Oryema eyali omuduumizi wa Poliisi Omuddugavu eyasooka.
Ekirungi mu biseera ebyo nga Bannayuganda batono, tebasussa bukadde munaana; ng’abaserikale basasulwa bulungi ate nga Bannayuganda tebannayiga mize mingi emibi nga bwe kiri kati!
Abantu be bangi?
Wabula ensangi zino nga Bannayuganda basukka mu bukadde 33, ekifaananyi kya poliisi mu Uganda kikyuse nnyo.
Pascal Baylon Bitariho, eyayingira poliisi nga tetunneefuga era n’akulirako ettendekero lya poliisi e Kibuli agamba nti naye yeewuunya abaserikale ba poliisi okuba nga batulugunya abantu, nga tebalina mpisa.
“Edda nga toyinza kulaba wapoliisi aliira binyeebwa ku luguudo, ayambadde ekisaazisaazi nga bwe kiri kati.
Twasasulwanga bulungi nga tekyetaagisa kulya nguzi. Okugeza mu April wa 1969, kkampuni ya Madhivani baagibbako 450,000/- ne nnoonyereza ne nzizuula era ne nzibaddiza. Ennaku zino ebikolwa nga bino weebiri naye bitono kuba sanga omusaala gw’owapoliisi gukyali mutono,” bw’agamba.
abantu tebamanyi
Emilian Kayima, omwogezi wa poliisi ya Uganda agamba nti abantu tebamanyi mateeka gabakwatako y’ensonga lwaki bagaba enguzi nga tekyetaagisa.
Okugeza: Batono abamanyi nti bw’okwatibwa oba olina omusango oba tolina, tolina kusussa ssaawa 48 nga totwaliddwa mu kkooti.
Akakalu ka poliisi ka bwerere naye bameka abakimanyi? Ye okimanyi nti bw’ogaba enguzi kikusibya?
Okusaba amafuta
Ekirala ekikyayisiza poliisi ze ssente ze basaba ez'entambula okukukolera ku nsonga. “Poliisi y'erina okugula amafuta agagenda mu mmotoka zaayo. Bwe watabaawo mafuta naye nga waliwo obwetaavu abantu bayinza okuyamba ku poliisi olwokwagala okukola obwangu, ekikyamu kwe kusaba ssente enyingi ezisinga ku zeetaagisa,” bw’agamba.
ani abuza ekizibiti?
Ebizibiti ebitwalibwa ng’obujulizi ate ne bitaddizibwa bannyi byo bikyayisizza poliisi. Wabula Kayima agamba nti omuntu bw'akwatibwa, ebintu bye byonna birina okuwandiikibwa n’aweebwa akapapula k’alagayo bisobole okumuddira nga bamutadde.
“Bwe biba byapa biterekebwa okusinziira ku bukulu bwabyo; ebisolo biweebwa atwalibwa nga nnyini byo okunoonyereza nga bwe kugenda mu maaso.
Okuddizibwa ebizibiti olina kusooka kugenda mu kkooti n'ekakasa nti ddala bibyo,” Mw. Kayima bw’agamba.
Kayima agamba nti wadde buba bulagajjavu bwa poliisi okuta abantu nga tebakoze sitaatimenti, mulimu ebintu poliisi by'erina okuyambibwako abantu babulijjo okulwanyisa ebisoba, okugeeza abantu abavuga motoka nga tebalina pamiti.
Engeri poliisi gy’eryamu enguzi
Ssente ziteekebwa mu mpapula z'amawulire, embeera eno esinga mu poliisi y’ebiduuka. Okutunda ebintu ebirina okubeera eby'obwereere okugeza ebbaluwa ya poliisi. Okuggya ku bantu ssente z'okufuna akakalu ka poliisi. Okuggalira abantu abatalina misango.
Etteeka ku kutulugunya
Lino lyayisibwa nga 26/04/2012 naye litadde poliisi ku bunkenke.
Mw. Kayima agamba nti etteeka lino livunaana omuntu kinnoomu okusinziira ku bulumi bw’atuusizza ku mulala. Kwe kugamba nti owapoliisi bw’akutulugunya omuwaabira ng’omuntu naye n’asibwa, sso si kuwaabira kitongole nga bwe gubadde.
Owapoliisi bwe gumusinga asibwa emyaka 15 oba okuwa engasi ya 7,200,000/-.
Enkolagana ya poliisi n'abantu
Poliisi y’ebyalo bw’eteereddwaawo etandise okuyambako okulongoosa ekifaananyi kya poliisi mu bantu. Isma Kalule, akulira ebyokwerinda muluka gw’e Bukasa agamba emyaka ebiri egiyiseewo, obumenyi bw'amateeka bwali bw'amaanyi e
Muyenga , Bukasa, Kisugu, Namuwongo ekyavaako omuduumizi wa Poliisi mu ggwanga, Maj. Gen. Kale Kayihura okulagira poliisi y’omu kitundu okukolagana n’abatuuze okuyiga ebyokwerinda era kiyambyeko.
Bayigiriza enjiri y'okulwanyisa emize omuli okunywa enjaga, obubbi, okukwatta abakazi, obutafumbiza baana bato n’ebirala.
Mu nkola eno n'omudumizi wa poliisi eya amasekati ga Uganda Andrew Flex Kawesa mwayita nga asomesa abantu okusobola okwongera enkolagana yabwe n'abantu babuligyo.


text:
SSEBO BUKEDDE, Abayizi temwonoona ssente z’abazadde kuba beerekereza mmwe musobole okusoma.
Abayizi abamu bwe babawa fiizi okusasula ku ssomero oba mu bbanka ate bazitoolako ne bagenda ne bacakala abamu nga balowooza banaafuna awalala ssente ne bazizzaawo.
Olusoma bwe lugenda lutambula abamu beesanga nga tebasobodde kuzifuna kati bwe bamugoba ng’adda mu bibye kuba atya okuddayo ew’omuzadde.
Mulina okumanya nti ebyokucakala tebiggwaayo. Olina kugumiikiriza n’osoma bw’omaliriza n’ogenda okucakala.
Abayizi abamu ssente bazikozesa kugula ngoye ze baagala nga bagamba ze ziri ku mulembe.
Mumanye nti ne bw’oba tozambadde tojja kufi irwa kintu kyonna gwe faayo ku misomo.
Bw’olikula n’ofuna ssente olyegulira engoye. Naye bw’ofi irwa okusoma oba ofi iriddwa nnyo.
Bwe wayita emyaka osanga banno nga baafuna emirimu emirungi kyokka nga ggwe oli mu kubonaabona.
Ruth Nabweteme, Lungujja.


text:
File:Emblem of Italy.svg
- Fayiro
- Ebyafaayo ebya fayiro eno
- Empapula eziriko enyunzi ezigguka ku kifaananyi kino
- Global file usage
- Ebikwata ku kifaananyi
Ebyafaayo ebya fayiro eno
Bw'onyiga ku nnaku n'essaawa, ojjakulaba fayiro nga bwe yali efaanana ku kiseera ekyo.
Empapula eziriko enyunzi ezigguka ku kifaananyi kino
Tewali mpapula ziriko nyunzi ezigguka ku fayiro eno.
Global file usage
The following other wikis use this file:
- Usage on diq.wikipedia.org
- Usage on en.wikipedia.org
- Usage on es.wikipedia.org
- Usage on fr.wikipedia.org
- Usage on it.wikipedia.org
- Usage on no.wikipedia.org
- Usage on pl.wikipedia.org
View more global usage of this file.


text:
EBYEDDIINI
Ab’ekkanisa ya Revival Christian Centre Buddo nga basitudde obutebe okudda eka oluvannyuma lw’okusabira mu kisiko wansi w’omuti.
Bya Job Nantakiika
BANGI ababalaba buli Ssande nga bakung’aanyidde wansi w’omuti mu kisiko okutendereza Omutonzi bagenda boogera obutonotono nga bagamba bandiba ab’ebiddiiniddiini ng’eya Kibwetere so nga bunnanfuusi bw’abantu bwe bwa batuusa ku kino.
Omusumba Irene Kato 60, ow’e Buddo y’asabira mu kisiko oluvannyuma lwa kkanisa ye okumenyebwa. Byonna bino abittottola bw’ati:
Nga nvudde mu Prayer Palace e Kibuye twatandika kkanisa eya Doors Of Salvation mu 2006 ng’eno nagivaamu n’entandika eno eyange Revival Christian Centre e Buddo naye olw’obunnanfuusi bw’abantu waliwo abaagenda e Mmengo ne bamusekeeterera nti kkanisa agitadde kumpi ne we batikira Kabaka. Ab’e Mmengo bajja ne bagimenya ne bansuubizza okutuzimbira kkanisa awalala naye n’okutuusa kati tetubalaba.
Nga tukyalinda ekisuubizo ekyo twasalawo tusigale nga tusabira wano we baamenya eri wansi w’omuti mu kisiko era buli mukkiriza ajja n’akatebe ke nga tusaba ku Ssande lwokka.
Abakkiriza bangi badduka kuba enkuba bw’etusanga nga tusaba etuggwerako.”
Kaweefube w’okufuna ayogera ku nsonga eno okuva e Mmengo yagudde butaka.


text:
Bukedde Bannyanike
Nalweyiso lwe yawa obujulizi era nga mukambwe. Yali ali lubuto lwa myezi 8.
OMUSANGO Regina Nalweyiso gw’abadde avunaana bba Babu Kiweewa obutamuwa buyambi bwa lubuto n’okumulagajjalira, omulamuzi Elijah Musolo ow’e Lukaya agusaze n’amusindika mu nkomyo ate olwo mukaziwe ne yeekuba mu mutima n’agamba omulamuzi nti, amusonyiye era abivuddemu. Ssennabulya Baagalayina y’abisengese bwati:
Mulamuzi: Leero kkooti lw’egenda okuwa ensala yaayo kyokka nga sinnaba kutandika Kiweewa olina ky’ogamba kkooti?
Kiweewa: Nzikirizza omusango gugenda kummegga naye nsaba nkendeerezebwe ku kibonerezo kubanga ndi mulwadde n'embeera y'ekkomera ennyinze obuzito.
Mulamuzi: Bassemaka abalinga ggwe abatatuukiriza buvunaanyizibwa mmwe muvaako obusambattuko mu maka obutuusa n'abaana okudooba era mwetaaga kukangavvulwa nnyo.
Nkusibye omwaka mulamba mu nkomyo ate olina okuwa obujjanjabi mukaziwo n'abaana ng'obasasulira ne fiizi mu ssomero.
Nalweyiso: Oweekitiibwa onzise! Kusiba baze, nze mmusonyiye era eby’okumuvunaana mbivuddemu. (Wabula kkooti yo teyamusonyiye)


text:
Kampala
Abasawo nga bagema abamu ku baana abaaleeteddwa. Ekif: Hannington Nkalubo
DAYIREKITA wa Kampala aguddewo okugema kw’olukusense mu Kampala okw’ekikungo n’ayita abazadde okugenda ku malwaliro ga KCCA bafune obujjanjabi obwobwereere.
Okugema kutandikidde Namuwongo mu kifo omusula abantu abangi era KCCA esindise abasawo baayo okukola omulimu guno bayambe abantu.
Omwogezi wa KCCA, Peter Kaujju yagambye nti balagidde abasawo bonna ababadde mu luwummula badde ku mirimu ate ababadde bannyuka ng’ obudde bukyali bongezeeyo obudde.
Okugema kuddiridde okulangirira nti endwadde y’olukusense ebadde ezzeemu mu Kampala ne disitulikiti endala era basazeewo babulwanyise mangu ng’abaana bangi tebannaba kukwatibwa bulwadde buno.


text:
Masaka
Abakiise nga bafulumye ebweru oluvannyuma lw’okugaana okuyisa bajeti.
Bya SADATI WALIGO
ABAKIISE ba Disitulikiti y’e Lwengo beeremye okuyisa embalirira y’omwaka gw’ebyensimbi 2012/2013 nga bagamba nti bakooye abakozi ba Gavumenti mu Lwengo okubayisaamu amaaso.
Abakiise bano nga bakulemberwa Abdu Kabugo Mugendawala (akiikirira Ndagwe) ne Peregrino Ssenozi (balema), baagala omuwandiisi wa Kanso, Joseph Kalule wamu n’akulira abakozi, Fiida Nabirye bakangavvulwe akakiiko akakwasisa empisa kuba bayitirizza okubajooga.
Bagamba nti okubayita mu lukiiko, baabasindikidde bu mesegi ku masimu mu kifo ky’okubawandiikira amabaluwa ate nga n’ensimbi zaabwe ez’ensako nazo tezibaweebwa kwe kugaana okuyisa embalirira eno okutuusa ng’abakulu bano beetonze n’okubasasula ensako yaabwe.
Abamu ku bakiise baagala ssentebe wa Disitulikiti, George Mutabaazi akyuse abaakakiiko ke akafuzi kubanga yabagamba ng’alayizibwa nti buli mwaka ajja kuba akyusa bammemba b’akakiiko aweeko n’abalala obukulu. Wabula Mutabaazi agamba nti y’alina obuyinza kw’ekyo era y’alina okwesalirawo era tayinza kuwa bantu bamulwanyisa.
Yasabye abakiise bakkakkkane bayise embalirira kubanga bw’etayisibwa boolekedde okufiiwa ssente eziri mu bukadde 400.
Abakise baagala akulira abakozi asooke addeko ebbali nga bagamba nti mu kabanga akatono k’amaze mu Disitulikiti yaabwe, atabudde ebintu bingi era y’avuddeko nabo okulya amaluma ne ku nnaku enkulu. Ekira by’ebintu bye bayisa ne bitakolebwa.
Ye Nabirye agamba nti yejjusa ekyamuleesa mu Lwengokubanga abakiise si benkanya kuba buli kimu bakibawa mu budde naye tebasiima.
Sipiika w’olukiiko; Joy walusimbi yakkirizza abakiise kye baabadde basaba oluvannyuma lw’okumutiisatiisa okumuggyamu obwesige. Baasabye kanso eyongezebweyo okutuusa leero nga August 28, 2012.
Abakiise era baasabye embalirira ku luno ereetebwe ng’ebituli ebigirimu bizibikiddwa ate n’ensako yaabwe nga weeri awatali ekyo era tebajja kugiyisa.
Avunaanyizibwa ku byensimbi, Noordin Kiwanuka naye yakkirizza ng’abakoz ba Gavumenti bwe bakola ensobi okuyisa amaaso mu bakiise kyokka n’asaba abakiise leero bayise embalirira baleme kufiirwa ssente.
Oluvannyuma lw’olukiiko, bakansala beeyiye mu kiyungu ne beenonera emmmere y’ekyemisana nga buli omu w’asanga w’aliira.


text:
LWENGO
Mukirane ng’alinnya kabangali ya poliisi eyamututte.
Bya SADATI WALIGO
OMUBAKA wa Gavumenti e Lwengo, Grace Kabayo agobye abadde akulira poliisi y’e Kyazanga, William Mukirane ng’agamba nti avudde ku mulamwa n’adda ku kulya enguzi n’okubulankanya ebizibiti.
Mukirane yafulumiziddwa ofiisi wakati mu kusaakaanya okuva mu batuuze n’abamu ku baserikale RDC yasoose kutuuza lukiiko lwa byakwerinda olwa Disitulikiti oluvannyuma n’atuuza olw’abaserikale ba poliisi olwa bannamawulire nga mu luno mwe yalangiridde nga Mukirane bw’atakyali OC (akulira) wa poliisi y’e Kyazanga.
Kabayo yagambye nti talina buyinza buggya muntu mu poliisi naye ono ye amugobye mu Disitulikiti ye ng’akulira ebyokwerinda. Agamba nti ebintu bingi omuli; okubulankanya ebintu by’abo ababa bagudde ku bubenje n’awa eky’okulabirako eky’ekimotoka lya bbiya ekyagwa ku Prison nga kigambibwa nti Mukirane mu kifo ky’okulagira bakuume omwenge guno ye yasalawo naye kwenyigira mu kugutunda, ekirala y’emmotoka eyagwa e Katovu eyali etisse butto nayo kigambibwa okuba nga yeenyigira mu kumunyaga buto era n’amutunda n’emivuyo emirala mingi.
Abatuuze bbo baamulumirizza nti abadde takyafa kw’ani asinga musango wabula oyo alina ssente era oyo y’alina okusinga omusango.
Wabula Mukirane yagambye nti RDC talina buyinza kumugoba era n’ategeeza nga bw’atamanyi byonna bimwogerwako ng’agamba nti byonna bya kumusibako matu ga mbuzi kumuliisa ngo kubanga talina ky’amanyi .
Okusinziira ku mwogezi wa poliisi mu bukiikaddyo bwa Uganda, Nuwa Sserunjogi agambye nti poliisi y’e Kyazanga kati ekulirwa abadde akulira bambega, Edward Mulera nga bwe banoonya anaasikira Mukirane.


text:
Kampala
Basena
Bya HUSSEIN BUKENYA
OMUTENDESI Moses Basena, eyasuulawo omulimu gw'okutendeka Express wiiki ewedde, eggulo yeefukuludde n'addamu okukwazza emirimu gya ttiimu eno.
Basena, omulimu gwamuweebwa Kavuma Kabenge kyokka Express bwe yeetemamu ebiwayi ebibiri, ekya Kabenge n'ekya ssentebe waayo, Bbaale Mugera, olwo Basena n'asalawo okuddako ebbali.
Express ya Bbaale Mugera bwe yabadde etendekebwa eggulo e Wankulukuku, Basena ye yagibadde mu mitambo ng'amyukibwa Wasswa Bbosa ne Sam Kawalya.
"Omulimu gwange kutendeka mupiira era kati kye nkola. Ndi mu kuteekateeka ttiiimu yange esobole okuvuganya obulungi mu liigi ya sizoni eno," Basena bwe yagambye. Liigi ya FUFA (FUFA Super League) esuubirwa okutandika nga September 25.


text:
Eby''abaana
Bya Ahmed Mukiibi
OMWANA eyeewaggula ku bazadde be n’ajja mu Kampala okukola obwa hawusigaalo azziddwayo mu kyalo ewaabwe oluvannyuma lw’ababadde bamukozesa okuloopebwa ku Poliisi y’e Katwe.
Mariam Tusanyuke ow’emyaka 16 ng’abadde akola obwa hawusigaalo e Busaabala yanunuddwa ekibiina kya Katwe Child Labour Advocates Association (KCLAA) n’ekya Platform for Labour Action PLA abaamukoledde mu nteekateeka ez’okumuddizza bazadde be.
Bazadde b’omuwala ono ye Yonah Zironda ow’oku kyalo Nkombe mu disitulikiti y’e Mayuge mu Busoga omwana ono gye yadduka emyaka ebiri egiyise nga yakamaliriza okutuula P7.
Ab’ekibiina kya PLA ne KCLAA baakolganye n’ekibiina ekikola ku nsonga z’abaana e Jinja ekya Child Restoration Outreach (CRO) abaatuusizza omwana ono eri bazadde be.
Omukungu wa PLA, Simon Peter Omoro yategeezezza nti baakolganye ne Poliisi y’e Katwe okununula omwana ono okuva gy’abadde akozesebwa mu bukyamu okutuusa lwe baamutuusizza e Jinja ne bamukwasa aba CRO abaamutuusizza ku bazadde be.


text:
Bya ALI KIZZA
Katongole ng’azimbye omubiri gwonna.
OMWANA akwasizza kitaawe eyamukubya n’amugongobaza n’okumutuusako ebisago ebyamanyi.
Edrine Katongole 9 yasangiddwa ku poliisi y’e Nateete nga takyasobola kutambula olw’obuvune obwamutuusiddwako kitaawe Abeeri Byekwaso eyakwatiddwa n’aggalirwa.
Katongole alumiriza kitaawe okumukuba nga yeeyambisa waaya buli lw’asobya era okutuuka ku poliisi waliwo abazirakisa abaamusitudde nga kitaawe amaze okumukuba n’amuleka mu nnyumba nga takyasobola kutambula.
Akola ku nsonga z’amaka ku poliisi y’e Nateete, Jeniffer Ndegemo yategeezezza nti Byekwaso yagguddwaako omusango gw’okutulugunya omwana ku fayiro nnamba SD:29/21/08/12.


text:
Bushenyi
Ab’e Bushenyi basaba ddagala na mazzi
Bya Abdul Karim Ssengendo
ABANTU b’e Bushenyi bagambye nti kabineeti ya Museveni empya tebagirabamu njawulo kubanga yabaggyeeko Dr. Richard Nduhura n’ebaddiza Polof. Tarsis Kabwegyere, nti kyokka kye basinga okugyagaza kukola ku bizibu bya bannansi.
Abamu ku batuuze bagambye nti Uganda esanga ebizibu by’ebbula ly’amasannyalaze, ebbula ly’eddagala amazzi n’enguudo eziwomoggose nti bw’okola ebyo mu buli kitundu n’abali mu bitundu ebitavuddemu baalidde bwaminisita tebakukiikira nsingo.
Abakyala b’e Bushenyi baategeezezza nti bbo basinga kwagala gavumenti empya ekole ku bannamwandu n’abakadde gattako okulongoosa ebifo abakyala gye bazaalira kuba ebisinga embeera yabyo mbi.
Waliwo abaategeezezza nti gavumenti eteekeddwa okwongera amaanyi mu pulogulaamu zaayo nti kubanga zitandika ng’ennungi kyokka ne zifa nga zituuse okutuukirizibwa.
Bushenyi kye kimu ku bitundu ebyafunye baminisita abangi okuli Polof. Kamuntu Ephrahim, Kahinda Otafiire, Kabwegyere ne Karooro Mary Okurut.


text:
Orombi (owookubiri ku kkono), Mbabazi, Dr. Ssentamu n’abalala nga basala keeki ku mukolo.Ekif Ali Wa
Bya Ali Wasswa
Obulabirizi bw’e Muhabura mu Disitulikiti y’e Kasese bajaguzza emyaka 100. Omukolo gwabaddewo ku Ssande nga Katikkiro wa Uganda, Amama Mbabazi ye yabadde omugenyi omukulu. Mbabazi ne bannaddiini abaabaddewo baasabidde Ssaabalabirizi wa York mu Bungereza, Dr. John Ssentamu emikisa asobole okudda mu kifo ky’akulira obulabirizi bw’e Cantabarey
Yategeezezza nti amanyi bulungi Dr. Ssentamu nti muntu muyivu era musanyufu okulaba nti Uganda evaamu omuntu n’afuna obukulu nga bw’alina. Dr. Ssentamu eyakulidde okubuulira ku mukolo guno yakuutidde abantu okunywerera mu ddiini yaabwe. Mbabazi yasabye bannaddini okulabira ku Ssaabalabirizi Luke Orombi ku ngeri gy’akulembeddemu Abakristaayo nga talina kyekubiira.


text:
ENSONGA z’omukwano nnaziwummulamu oluvannyuma lw’omusajja okunsuula mu muzigo n’andekera abaana abataliiko buyambi.
Nze Sheillah Nabateregga, mbeera Ntebe. Omusajja ono yantuukirira era nga bonna bwe bakola n’ansaba tutandike omukwano.
Yansuubiza ebintu bingi ebyampaliriza okumuwa omutima gwange ate mu kiseera ekyo nnali sirina muntu yenna gwe njagala.
Omukwano omungi gwe twalina gwampaliriza okutandika okubeera naye nga tweyisa ng’abafumbo.
Mu bbanga ttono nnali mmaze okufuna olubuto. Twabeerera ddala ffembi okumala ekiseera.
Oluvannyuma lw’emyaka mukaaga, yatandiikiriza mpola okukyusa mu nneeyisa era ng’enda okuwulira nti alinayo omukyala omulala.
Nnagezaako okwogera naye ambuulire ekikyamu kye nnakola wabula ng’alaga nti talina budde bumpuliriza.
Yakeera lumu teyadda waka n’andeka mu muzigo n’abaana abataliiko buyambi.
Wano we natandikira okulaba buli kika kya nnaku eyantuusa n’okwejjusa olunaku lwe nasisinkana omusajja ono. Ennaku ezimu ekyokulya kyambulanga olwo ne tusula njala n’abaana bange.
Ekiseera kyatuuka eby’okwekubagiza ne mbisiba ku bbali ne ntandika okwekolerera.
Mu kiseera kino emirimu gyange gitambula bulungi, abaana bange basoma era eby’omukwano nnabyesonyiwamu okutuusa Katonda lw’alimpa omusajja omutuufu.


text:
Aba Cranes mu kutendekebwa
WADDE Cranes yawanguddwa Zambia (1-0) ku Lwomukaaga, essuubi ly’okuyitamu lyeyongedde okuzimba mu mitima gy’abawagizi ate nga batuufu!
Cranes yabadde ku bugenyi nga kati mu gw’okudding’ana, Zambia y’ekyala mu kattiro e Namboole, Cranes gy’efukamiriza abanene ba Afrika. Cranes yeetaaga kuwangulira ku ggoolo 2-0.
Enkizo ya Zambia ku Uganda
Cranes yayingidde ensiike nga Zambia egirinako enkizo kuba be balina ekikopo kya Afrika, baabadde ku butaka ate nga balina obumanyirivu bw’okuyitamu mu z’okusunsulamu kuba okuva mu 1986 tebalemererwangako kuyitamu.
Zambia yaakukyalira Cranes n’enkizo nti y’ekulembedde ne ggoolo 1-0 era okulemagana kubakolera oba buli ggoolo gye bateebamu ewanvuya olusozi lwa Cranes kuba eba eteekeddwa kukuba lukunkumuli lwa ggoolo.
Nkisuubira okuzanyira ku bunkenke naye ekirungi Zambia bali ku bugenyi n’olwekyo bajja kuba bazinira mu ngalo za Cranes nga ya ddembe okubakola ky’eyagala.
Zambia y’esinza ‘puleesa’
Omutindo Cranes gwe yayolesezza e Zambia gwayongedde okulaga nti kati esajjakudde! Baakoledde wamu nga ttiimu, obukkakkamu, engeri gye baakuumyemu omupiira nkakasa bannyinimu baakubiddwa ekyekango era kkiriza oba gaana,
Zambia kati be basinga okuba ku puleesa.
Nga bwe nnategeeza mu Bukedde ku Lwomukaaga, era omutindo gwa Dennis Onyango gwakuumidde Cranes mu muzannyo. Zambia yakoze emikisa gy’okuteeba esatu kwe yateebye ggoolo y’obuwanguzi kyokka ebiri Onyango n’ataasa nga n’ogumu omupiira yaguggye ku kigere ky’omuteebi ng’ayolekedde mu katimba akakalu.
Cranes yakoze emikisa ebiri, omutaavudde bibala naye kiwa essuubi ku kisenge kya Zambia nti si kiggumivu.
Cranes by’erina okukola okuyitawo:
- Kapiteeni wa Zambia, Christopher Katongo yafunye omukisa gumu n’agukozesa. Lwaki abateebi ba Cranes tebateebera ku mukisa gusooka? Dan Wagaluka yadiibuuze omukisa ogwanditadde Cranes mu mbeera esingako gy’erimu kati.
- Ekitengo ky’obutawangula mupiira gusalirawo Cranes kirina okusalirwa amagezi! Wagaluka bwe yalemeddwa ggoolo, kyandese nneewuunaganya nti muzannyi ki alisala Cranes ku kaguwa ne yeggyako ekikwa ky’obutayitamu mu za Afrika. Mu 1993, Adam Semugabi yalemwa peneti ku Nigeria eyali ebayisaawo okwetaba mu za 1994 e Tunisia. Ate bwe gubadde ne ku nfunda eziwerako n’omwaka oguwedde abazannyi bwe baadiibuuda emikisa Cranes n’eremagana ne Kenya (0-0)
- Tewali muntu ssekinnoomu avunaanyizibwa ku kikwa ky’emyaka 34 Cranes gy’esubiddwa eza Afrika. N’olwekyo tuleme kulindirira kubaako gwe tukinenyeza okuggyako okukwasiza awamu buli muntu alime olubimbi lwe!
mubirua2002@yahoo.co.uk (0774054636)


text:
EMBOOZI
Sheikh Ssentamu eyattibwa gye buvuddeko.
Bya Ahmed Mukiibi
EMYEZI etaano egiyise gibadde gya buyinike mu Basiraamu olw’abantu baabwe abatemuddwa mu bukambwe.
Abattiddwa mulimu Sheikh Abdul Karim Ssentamu, Hajji Abubaker Abbasi Kiweewa Kigejjogejjo, Sheikh Yunusu Abubakari Madungu ne Suilaman Wabbi bonna abakubiddwa amasasi.
Kuno kw’ogatta eyali omumyuka wa Supreme Mufti, Sheikh Abdul-Hakim Ssekimpi eyafa mu ngeri etategeerekeka, ‘obulwadde’ bwe bwamugwira amangu ne bumutta mu nnaku bbiri sso nga yali mulamu tteke!
Ekyewuunyisa ku ttemu lino y’engeri efaanagana abantu abo gye battiddwaamu nga bonna bakubiddwa masasi, mu ssaawa ze zimu, ennaku ze zimu era bonna bafudde omu omu buli mwezi.
Eyasooka okutemulwa yali Sheikh Abdul Karim Ssentamu eyakubwa amasasi ku ssaawa nga zigenda mu ssatu ez’ekiro ky’Olwokutaano nga April 20, 2012 bwe yali ava ku muzikiti gw’oku William Street mu Kampala. Eyamukuba essasi eryamutta talina kye yatwala.
Nga May 23, Omusiraamu omulala Sulaiman Wabbi yatemulwa abazigu abaamubbako mmotoka, omulambo gwe ne bagusuula e Bunnamwaya.
Hajji Kiweewa naye yatemulwa ku Lwokutaano nga June 22, 2012 ku ssaawa nga nnya bwe yali ateekateeka okuggalawo Supamaketit eyitibwa Prime Supermarket e Kyanja. Abaamutta tebalina kye baatwala
Waayita kumpi omwezi gumu, Sheikh Ssekimpi n’afa mu ngeri ey’ekibwatukira, obulwadde bwe bwamugwira ku Lwokusatu ekiro, bwagenda okukya ku Lwokutaano lwa July 20 (ekisiibo lwe kyatandiika) nga mufu. N’okutuusa olwaleero enfa ye ekyatankanibwa ng’abamu bagamba nti bwandiba nga bwali butwa!
Omwezi gubadde gwakawera, ku lunaku ekisiibo lwe kyakomekkerezeddwa ku Lwomukaaga oluwedde, Sheikh Madungu abadde akulira omuzikiti gw’Abatabbuliiki Abasalafu e Bugiri n’asindirirwa amasasi ku ssaawa nga ssatu ez’ekiro bwe yabadde ava okusaaza Abasiraamu b’abadde akulembera. Abaamusse tebalina kye baatutte
Ani atta Abasiraamu?
Sheikh Ssentamu bwe yali yaakatemulwa, Pulezidenti Museveni yategeeza nti yattibwa yaakamala okwogera ku ssimu n’akulira abayeekera aba ADF, Sheikh Jamil Mukulu!
Sheikh Hassan Kirya, omu ku bakulembeze b’Abatabbuliiki, agamba nti Pulezidenti okwogera bwatyo, bo baakitwala nti okuttibwa kwa Ssentamu gavumenti yakulinamu omukono.
Ensonda mu by’ebyokwerinda zaategeezezza nti Gavumenti erina olukalala lw’Abasiraamu abalina enkolagana ne Jamil Mukulu era abateeberezebwa okuba nga bayamba ku ADF okuwandiisa abavubuka beegatte ku ADF e Congo. Abantu abo balinnyibwa kagere era amasimu gaabwe Gavumenti egalumika okwongera okufuna obujulizi
Abali ku lukalala luno be bantu abaaliko mu ADF era abaali bakwatiddwaako mu by’obuyeekera n’okutega bbomu oluvannyuma kkooti ne zibayimbula. Abalala beebo abaasaba ekisonyiwo kya Gavumenti nga bagamba nti baboneredde.
Abamu ku baaweebwa ekisonyiwo kino baayingizibwa mu magye n’ebitongole ebikuumaddembe okuyamba ku Gavumenti okulwanyisa ADF era waliwo abateebereza nti Jamil Mukulu ayinza okuba y’ali emabega w’ettemu lino olw’okwesasuza ku banne abaamulyamu olukwe.
Wabula mu kuziika Sheikh Ssentamu, Jamil Mukulu yaweereza obubaka obusaasira aba famire ya Ssentamu n’asambajja ebigambibwa nti ADF eyinza okuba nga ye yamusse. Mukulu alina enkambi ye mu Congo era alina b’agenti be munda mu ggwanga.
Abatabbuliiki ab’enjawulo be nnayogeddeko nabo kyokka ne basaba amannya gaabwe obutayatuukirizibwa baategezezza nti ettemu ku bannaabwe lukwe luwanvu olugendereddwaamu okubasonjola omu kw’omu kasita bakuteebereza nti olina akakwate ku Jamil Mukulu.
“Tuli mu kutya, tetumanyi ani addako. Okutya kwaffe tekuli ku kya kufa kubanga okufa tteeka wabula obutatuwa mukisa kwerwanako”, omu ku Batabbuliiki bwe yagambye.
Sheikh Madungu, ne Sheikh Ssekimpi baaliko mu ADF ate ye Sheikh Ssentamu teyali mu ADF wabula baasoma ne Mukulu e Saudi Arabia wadde nga baalina obutakkaanya ku ngeri ey’okubuuliramu n’okusaasaanya enjiri y’obusiraamu nga Mukulu nnalukalala okusinga ku Ssentamu.
Bamaseeka babatta lwa nkaayana za Busiraamu oba bizinensi?
Abasiraamu abaakattibwa babadde bawagizi b’ekiwayi ky’e Kibuli era okuttibwa kwabwe waliwo abakuyingizzaamu enkaayana z’Obusiraamu ez’e Kibuli ne Kampalamukadde.
“Tulina Basiraamu bannaffe be tumanyi abakola obwa ‘yinfooma’, abatwala eng’ambo ez’obulimba mu bitongole ebikuumaddembe olw’okubanga baagala okufunayo obusente”, omu ku Batabbuliiki bwe yagambye.
Abalina endowooza eno bagamba nti ku ng’ambo zino ab’ebitonmgole ebikuumaddembe kwe beesigama okukola enkalala z’abantu be balumiriza nti bakolagana ne Jamil Mukulu nga bamuyamba okusonda ssente mu mizikiti n’okukunga abavubuka okuyingira obuyeekera.
Era bano be bagamba nti kimanyiddwa n’ayonka nti Sheikh Ramadhan Mubajje wa NRM, Bamaseeka abattibwa bawagizi ba Supreme Mufti Zubair Kayongo...!
Okuttibwa kwa Sheikh Ssentamu ne Kiweewa kugambibwa okuba nga kulina akakwate ku nkaayana zino kubanga Hajji Kiweewa y’omu ku babadde bassa ensimbi mu mirimu gya Supreme Mufti Kayongo ate Ssentamu y’abadde Imamu w’omuzikiti gw’oku William, ogwali gutundiddwa ab’e Kampalamukadde, kyokka ab’e Kibuli ne Nakasero ne bakiremesa.
Mu ggwanga lino, emmundu nnyingi eziri mu mikono emikyamu. Emmundu zino ez’ejjenjeero y’ensonga lwaki ettemu lyeyongedde, olw’ensonga ez’enjawulo omuli embiranye eza bizinensi, n’abakazi, obunyazi bw’ensimbi n’emmotoka, enkaayana z’ettaka, empalana ku mirimu n’ebirala.
Ebirala..
Sheikh omulala bamukubye essasi


text:
Bya MUSASI WAFFE
Rebecca Wasswa ow’e Kasubi agamba nti langi ezaaka zimukolera naddala ng’azimaacinze bulungi.
LANGI ekola kinene okuggyayo endabika y’omuntu era y’ensonga lwaki engoye zikolebwa mu langi ey’enjawulo okuyamba abeera alwambadde okunyuma.
Waliwo langi erabisa omuntu nga munene, ekozza, ereeta akabina n’amakudde, sso ng’endala bw’ogyambala ne bw’oba n’amakudde gabula!
Kino kitegeeza nti nga tonnalonda langi ya lugoye, wadde oluusi dizayini ebeera ekukubye oteekeddwa okusooka okumanya enkula yo kikuyamba okulonda langi ekugyamu.
Okusinziira ku katabo k’emisono aka Lady Zona ak’e Bungereza, langi ya kacungwa y’emu ku zisinga okunyumira abantu abatono ddala ate nga bawanvu.
Bagamba nti singa omuwala oba omukazi ayambala langi eno ne bw’aba mutono ng’olumuli erina engeri ‘gy’emuteekako ennyama n’alabika ng’omunene ekimwongera okulabika obulungi.
Kino kitegeeza nti ate omunene ddala, langi eno tasaanye kugyesembereza, ejja kwongera okumulaga nga munene nnyo.
Omukyala alina ekifuba ekinene n’ebbeere eddene okunyuma weekwate langi ya pinki naddala wansi. Okugeza singa ayambala bbulawuzi enzirugavu, wansi n’ayambalirayo jjiini eya pinki oba sikaati ya pinki abamulaba amaaso bajja kusinga kugassa wansi awali langi eyaka, ebbeere tebajja kulifaako nnyo.
Ate bw’oba wa kabina kanene, kirungi n’oyambala waggulu langi eyaka nga kacungwa, enjeru, emmyuufu pinki n’endala.
Kino kireetera abakulaba amaaso okugassa ennyo waggulu awali langi eyaka, ne bagaggya wansi. Wabula bw’oba ng’ekigendererwa kyo kya kulaga kabina ko nti keemala, tekikugaana kukambaza langi eyaka, anti era ejja kwongera okulabisa nga kanene ddala.
Abakugu era bagamba nti ekirungi ky’okwambala langi ezaaka naddala waggulu, nti zirina engeri gye ziyambamu ffeesi yo n’olabika ng’asaze emyaka, ekitali ku langi enzikivu, kuba zongera
okukuzikiza naddala mu ffeesi.
Ku mukyala ataakenduka bulungi mu kiwato, singa weesiba omusipi naddala ogwa langi eyaka gujja kukunyunira gwongere okulaga ekiwato kyo we kikoma. Okugeza bw’oba oyambadde ekiteeteeyi ekiddugavu nga mulimu ebyeru, osobola okusibako omusipi omumyufu okwongera okuggyayo endabika y’ekiteeteeyi.
Obutalaga nnyo nti omusipi gwawukanye ku by’oyambadde osobola okukwatirako ensawo emmyuufu oba n’oyambalirako engatto emmyuufu, ojja kwaka.
Ng’oggyeeko engoye, ‘make -up’ gwe weesiiga naye singa omutobekamu langi ezaaka, ojja kwongera okunyuma. Langi nga kakobe, kipaapaali, bbulu, pinki n’e-ndala singa ozeesiiga bulungi zongera okukulabisa obulungi naddala nga zikwataganye ne bw’oyambadde.
Eby’oku matu, obukomo, ensiiga y’enjala, omukuufu ne kalonda yenna gwe weeteekako okwongera okunyuma akola bulungi ddala singa abeera mu langi ezaaka.


text:
Kampala
Mutebi ng’alaga kateni loodi eya siliver.
Bya RUTH NAZZIWA
KATENI z’omu madirisa zikola kinene ku ndabika y’ennyumba naddala mu ddiiro kubanga buli ayingira mu nju kw’atuukiza amaaso. Erabika bulungi ng’amadirisa ogataddemu kateni empanvu ate bwe ziba ku luwagi ng’amba (Curtain Rod) ziyitirira ekiraga nti otambula n’omulembe.
Sande Mutebi atunda kateni n’ebigenderako ku Jjemba Plaza mu Kiyembe agamba nti kateni loodi za njawulo. Waliwo ez’ebyuma, eza pulasitiika, ez’emiti, sitiiru nga zibeera mu ffuuti 5 oba 6. Zigula wakati wa 50,000/- ne 150,000/-. Zino z’ezadda mu kifo kya kateni bbokisi.
Waliwo eza Aluminium nga zino ziba ng’umu nnyo. Kw’ozaawulira ziba zizitowa okukira ku ndala. Wabula munda zibeera za pulasitiika. Emu eri wakati wa 80,000/- ne 100,000/- okusinziira ku kifo w’ogiguze, ekika n’obuwanvu.
Ddi lw’okozesa kateni loodi ebbiri?
Mutebi agamba nti oyinza okukozesa kateni loodi ebbiri omulundi gumu bw’oba ogenda kuteeramu akatimba munda oba nga kateni z’okozesezza zitangaala. Mu ngeri eno olina okuba n’obuuma obuwanirira kateni loodi zombi omulundi gumu ng’obusibira ku kisenge.
OKUTEEKAYO KATENI LOODI
Olina okupima sayizi y’eddirisa oba oluggi okumanya wa ‘bulaketi’ we zirina okugenda, olina okutunuulira obuwanvu n’obugazi kubanga kiba kyetaagisa okwongerako yinki awagenda ‘ring clips’.
Kateni zirina okwetaaya okuva ku kisenge kale bw’oba osibayo kateni loodi olina okulekayo akabanga ku njuyi zombi.
Olina okusooka okupima obuwanvu n’obugazi bwa kateni nga tonnaba kusibayo kateni loodi.
By’olina okugoberera
Bw’oba tonnaba kugula kateni loodi, waliwo ebintu by’osaanye okwetegereza.
Kateni loodi zirimu ebika bingi ekireetera bbeeyi okwawukana. Gye zikoma okutekebwako ebijolobero onebwa n’ebbeeyi yaazo okulinnya.
Kateni loodi ennungi terina kuba nnene okusinga eddirisa oba oluggi okusobola okwawula byombi we biba biyita. Era tolina kukozesa kateni loodi nnyimpi ezitenkana na ddirisa kubanga zijja kulabisa bubi ennyumba.
Olina okufuna kateni loodi egendera obulungi ku bintu ebiri mu nnyumba ng’ekisenge, entebe, emmeeza n’ebibajje ebirala.
Weewale okukozesa kateni enzito eziyinza okuviirako kateni loodi okwewetamu oba okugwa ekiyinza okwonoona ennyumba yo.
Olina okuba omwegendereza ng’oziwenjula kubanga ziyinza okuwanukayo ne zikukuba oba abantu abalala abatudde mu nju. Era kakasa nti obuuma obuzikutte bunywedde okwewala obubenje.
Londa kateni loodi egya mu ssente zo oleme kugwa mu mabanja.
Olina okumanya dizayini gy’oyagala okuba mu nnyumba yo nga tonnaba kuzigula kuba bw’oba oyagala kukozesa kateni loodi bbiri omulundi gumu olina okussaamu obutimba. Kati bw’oba otambula n’omulembe ng’oyagala n’enju yo erabike bulungi, funa kateni loodi.


text:
Kampala
Omusajja ng’alongoosa endabirwamu z’oluggi. Ekif; Ronald Mubiru.
Bya RONALD MUBIRU
ABANTU bazimba ennyumba ez’omulembe ne baziteekako amatiribona kyokka enzigi n’amadirisa bye bateekako ne bizitta.
Kino kitegeeza nti kikwetaagisa okufuna omukubi wa pulaani omulungi n’omukugu mu by’okuzimba ggoloofa yo esobole okulabika obulungi n’okutambula n’omulembe.
Omuzimbi w’amayumba, Jimmy Ssennyomo agamba nti ennaku zino abantu bajjumbidde nnyo okuzimba enju eziriko enzigi engazi kyokka olina okulaba nga balukola bulungi kubanga buli muntu waatuukira.
Enzigi zino zirimu ebika okugeza eza Aluminium, Steel n’embaawo. Wabula olina n’okutunuulira ekika ky’e ndabirwamu okufuna ezinnyirira, engumu nga buli muntu azitunulako alaba kiraasi ne ssente.
Ssennyomo agamba nti ggoloofa yo bw’oba onoogissaako oluggi olugazi, olina n’okussaako amadirisa amagazi obulungi, olubalaza olunene ne sayizi ya sheedi erina okuba engazi. Ekimu ku bino bwe kiba ekitono ennyumba ejja kufa.
Ate Henry Ssekisambu owa Premier Gatta e Kibuli abatunda eby’okuzimba yategeezezza nti tekigasa kuteeka luggi lugazi ku nnyumba ntono kubanga ejja kufa. Era olina n’okugoberera langi gy’osiigako kubanga yandibadde ekwatagana ne langi eziri ku nnyumba.
Erina okuba ng’ekusanyusa engeri gy’olutuukirako buli lunaku ng’oggulawo n’okuggalwo ng’ate endabirwamu zirimu
tinti ali wabweru obutalaba biri munda mu nnyumba.
Amaka ga nannyini Select Garments ge yateekako oluggi olugazi.Ekif; Ronald Mubiru.
Lwaki abantu bazijjumbidde
Ssekisambu yategeezezza nti enzigi engazi zirabisa bulungi ennyumba n’okulaga ssente.
Zanguyiza omuntu obulamu naddala ng’aliko ebintu ebinene okugeza ebitanda, emmeeza, entebe n’ebirala byayingiza oba okufulumya mu nnyumba.
Enzigi engazi ziyingiza bulungi empewo mu nnyumba ng’ogguddewo n’okuleeta ekitangaala ekimala. Wabula yagambye nti enzigi zino zeetaaga ssente nnyingi okuzikola n’okuziteekamu olw’ebintu ebingi ebyetaagisa okuziwunda


text:
Kayabwe
Mugerwa (ku kkono) ng’ayogera eri baddereeva b’e Kayabwe.
BADDEREEVA ba takisi ku siteegi y’e Kayabwe abeekolamu ekibiina ne bagula mmotoka ya takisi beeyawudde bwe balemereddwa okukkiriziganya n’ababakulira be bagamba nti mmotoka bagifudde yaabwe.
Baddereeva 60 nga bali mu kibiina kya Kayabwe Drivers Association okuva mu mbeera kiddiridde ssentebe w’ekibiina kyabwe, Mubaraka Sulaiman Mugerwa okwezza mmotoka eno n’abagamba nti tebagirinaako obuyinza.
Baddereeva bagamba nti beewola ssente obukadde 30 mu Bbanka ya Opportunity okugigula.
Baaweebwa emyezi 6 okumalayo ebbanja lye basonjola nga August 2 kyokka bukya liggwaayo Mubaraka ne banne tebabafaako.
Poliisi y’e Buwama yayingidde mu nsonga zino ne bakkiriziganya mmotoka eno etundibwe ssente zigabanibwe.


text:
Kampala
Abayizi ba St. Mary’s Kitende nga bali mu ssomo lya ssaayansi erya Physics gye buvuddeko
Bya TERAH KAAYA NGA Uganda yeetegekera okutandika okusima amafuta, kyetaagisa okuba n’abakugu abasobola okukola ku ky’okusima n’okulongoosa amafuta g’eggwanga.
Kino okukituukako, waalina okutandikibwawo ettendekero abantu bano mwe balina okuyigira byonna okusinga okupangisa abantu okuva wabweru w’eggwanga.
Akulira ekitongole ekya Uganda Industrial Research Institute, Prof. Charles Kwesiga agamba nti kino kitandikiddwako oluvannyuma lw’okuteekawo ettendekero erya Uganda Petroleum Institute.
“Twatandikawo ettendekero lino mu disitulikiti y’e Kigumba era nga ly’ettendekero erisoose mu Uganda okusomesa abayizi ku byamafuta. Twaggulawo nga March 20, 2010 nga twatandika n’abayizi 28.
Kino kyaleetebwawo ensonga eziwerako nti okutandika ettendekero nga lino oteekwa okuba n’ekifo ekimala, ebyuma ebyetaagisa abayizi okwegezesezaamu, ensimbi ezibalabirira n’okubabeezaawo.
Kyategeezeddwa nti Uganda yeetaaga abantu 3000 abatendeke mu byamafuta abataliiwo kati. Tetwayagala kukozesa basomesa kuva mu nsi ndala era nga kino okukituukako twalina okusunsula mu basomesa abaffe wano ne tubazzaayo ne bongera okubangulwa mu bye bagenda okusomesa era kati be tulina bali ku mutindo gwa nsi yonna kubanga n’ebbaluwa abayizi baffe ze baweebwa nga bafulumye za mutindo gwa nsi yonna.
Tutwala bayizi abaayita PCM era n’abayizi abalina ebisaanyizo okugenda mu yunivasite newankubaddde baweereddwaayo ebifo, basobola okujja ne bayingizibwa ne basoma ebyamafuta.
Omuyizi asooka kugezesebwa okukakasa obaddala ebigezo bya siniya eyoomukaaga yabiyitira ddala ng’akozesezza mutwe gwe era nti eggwanga lijja kumuganyulwamu bw’anaaba afulumye.
Gavumenti buli mwaka ettendekero lino eriwa obuwumbi 2 okuliddukanya era nga tusuubira essaawa yonna ejja kuzongerako okusinziira ku bwetaavu.
BATENDEKEBWA EMYAKA EBIRI
Abayizi bano bamala emyaka ebiri nga batendekebwa, oluvannyuma baweerezebwa mu nsi endala okwongera okubangulwa n’okugezesebwa era nga kati twakoze endagaano ne gavumenti ya Trinidad and Tobago gye tugenda okusindika abayizi baffe abanaatera okumaliriza.
Tubadde tukolaganira wamu ne gavumenti ya Norway ng’abamu ku bayizi baffe tubasindika mu kitongole ekya RKK, ku luno bagenda kwegerezaamu mu ttendekero erya Kenson School of Production Techinology Ltd okumala emyezi mukaaga.
BABANGULWA MU BYAMASANNYALAZE
Abayizi bano mu myaka ebiri basomesebwa amasomo omuli okusima amafuta, okukola ku byuma ebisima amafuta, okuyunga n’okwokya ebyuma ebikozesebwa ku mafuta, ebyamasannyalaze n’amazzi kuba byonna bigendera wamu.
Ebyobulamu, obutonde bw’ensi n’okwekuuma bikwatibwako wamu n’obutale n’engeri y’okubuddukanya n’amasomo amalala mangi. Bino byonna biggweera mu myaka ebiri gyokka era omuyizi bw’afuluma aweebwa Dipuloma.
DIPULOMA YA DDAALA LYA NSI YONNA
Dipuloma ye naddala bw’abeera asinze kusimba makanda ku kya kwokya byuma etuukanira ddala n’eyekitongole ekya American Elding Society kwe kulaba nti tulina abayizi okubagezeseza mu nsi ezirina ebisaanyizo ebituukana n’omutindo gw’ensi yonna.
Omuyizi ateekeddwa okufuluma ng’ali ku ddaala ery’ensi yonna era nga bwe kuba kuvuganya asobolera ddala okuvuganya n’abayizi abalala okuva mu nsi ezirina amatendekero ku byamafuta.
Omuwendo gw’abayizi gukyali mutono naye mu kiseera kino gwe tusobola, okusinziira ku nsimbi gavumenti z’etuwa naye nga mu ntegeka twagala obusobozi mu nsimbi.” bw’agamba.
Agamba nti okuyingiza ab’omwaka guno kukyali mu lusuubo kuba gavumenti tennabawa ssente nti naye ekifo n’ebikozesebwa bwe binaafunika bajja kuyingiza abayizi 200 kubanga tubeetaaga nga eggwanga okusinziira ku mirimu egiriwo.


text:
Mbarara
Abaakwatiddwa nga bali ku poliisi.
Bya ALI WASSWA
POLIISI y’e Mbarara ekutte abantu musanvu abagambibwa okwenyigira mu bubbi bwa mmotoka ne bazitemamu sipeeya ne bamutunda mu mawanga ag’omuliraano.
Akulira Poliisi mu bitundu bya Ankole, Mw Martin Abbiru yategeezezza nti mu kikwekweto kino baakutte Frank Mwesigwa 33, nga mukozi mu bbaasi ya Kasaba ekola ku lw’e Rukungiri, Robert Twongirwe 33, ow’e Kinyasano, Rukungiri, Abdukarimu Sseguya ow’e Nyamityobora ng’asuubula sipeeya ne muganda we Kalid Byamugisha omutuuze e Makenke, Mbarara.
Abalala be ba: Ashiraf Nakibinge ow’e Kyengera okumpi ne Kampala, Hussein Nsamba omusuubuzi wa mmotoka mu kibuga Mbarara ssaako Simon Mayanja ow’e Kibaale. Ono kigambibwa nti y’aziga n’okuketta mmotoka ze banabba.
Mw. Abbiru yategeezezza nti baabasanze n’emmotoka ssatu ng’ezimu zabbibwa Mbarara n’awalala nga bagenda kuzitunda oba okuzitemamu sipeeya.
Mu nnyumba ya Byamugisha baasanzeemu ennamba eziwerako ezaatemeddwa ku mmotoka, yingini ya mmotoka eteeberezebwa okuggyibwa mu mmotoka ze babba.
Abbiru yagambye nti bagenda kuvunaanibwa okubbisa eryanyi ate bakyayigga abalala.


text:
Bwengwe
Mbabazi (mu nkoofiira) ng’atongoza amazzi e Kihihi.
Bya Ali Wasswa
KATIKKIRO wa Uganda, Amama Mbabazi atongozza omulimu gw’okutuusa amazzi mu byalo ogugenda okuwemmenta obuwumbi 11.
Ensimbi ez’okukola omulimu guno zaakuva mu Gavumenti era gajja kutuusibwa mu magombolola mukaaga ne Town Council bbiri okuli Butogota ne Kihihi. Amazzi gano gaakuva ku lusozi Kanyampanga.
Yatongozza amazzi agava e Banyaara ekiri mu Ggombolola y’e Bwengwe agamalawo obuwumbi bubiri. Ensimbi zino zaaweebwayo ab’omukago okuva mu ggwanga lya Austria nga bbo ab’e Ggombolola n’e Disitulikiti baawaayo ettaka eryagulibwa obukadde 8.
Mbabazi bwe yabadde ayogera eri abantu abakungaanidde ku ssomero lya Bujengwe Pulayimale yategeezezza nti guno mukisa eri abantu b’omu Nkikizi okuba nga bagenda kufuna amazzi amayonjo era gatuusibwe mu masomero ne mu malwaliro.
Muky. Betty Bigombe minisita omubeezi ow’ebyamazzi yasabye okulwanyisa endwadde eziva ku bucaafu n’okunaaba mu ngalo. Yategeezezza nti minisitule ye egenda kulaba nga basimba emiti okukuuma embeera y’obudde.


text:
Muky. Rehema Muhindo ng’akwasa omukungu w’akakiiko k’ebyokulonda mu Kasese empapula ng’azze okwewandiisa okuvuganya ku kifo ky’omubaka omukazi owa Kasese.
MINISITA w’ebyokwerinda, Dr. Chrispus Kiyonga awabudde abalonzi b’e Kasese naddala ab’omu Busongora North okulonda
omuntu asobola okwogera ne Pulezidenti obutereevu. Yagambye nti Gavumenti eriwo ya NRM n’olwekyo kyetaagisa okutuma
omuntu ali muli munda okujjukiza Pulezidenti ebintu bye yasuubiza okusinga okutuma agenda okudda mu kuyomba.
Yasabye abantu bave mu njawukana mu by’eddiini, ebika n’amawanga wabula balonde omuntu asobola okulaba nga Gavumenti etuukiriza bye yabasuubiza.
Bino Dr. Kiyonga nga ye ssentebe wa NRM yabyogeredde mu kibuga kye Kichwamba ne Hima ng’anoonyeza Muky. Rehema Muhindo akalulu. Rehema Muhindo (NRM) agenda kuvuganya ne Muky Winfred Kiiza (FDC), Muky. Betty Kayesu atalina kibiina ne Muky. Rosemary Matsiko owa DP.
Muhindo yeeyamye okulwanirira abakyala n’abavubuka Ate Muky. Winfred kampeyini yazitongolezza Kisinga ku luguudo oluva e Bweera okujja e Kasese ng’omukolo gwetabiddwaako Maj. Gen Mugisha Muntu eyasabye abalonzi okulonda Muky. Kiiza bawemuukirize NRM basobole okuddayo mu Palamenti.


text:
kampala
MWEBALE kwekuumira wamu ng‛abafumbo mu nkola ya kabbaani ku ndongo. Kino kye mukola mu bufumbo kirimu emiganyulo mingi omuli okwewala endwadde z‛ekikaba nga siriimu, okukuliza abaana mu mpisa, okukulaakulana mu bulamu obwa bulijjo n‛emirala.
Newankubadde bino biri biti, waliwo abamu ku bawala bange abalabika nga muva ku mulamwa ekiyinza okuleeta obuzibu obutali bumu mu maka gammwe.
Mpulirayo abamu ku mmwe abaddukira mu b‛enganda zammwe babajjanjabe nga mumaze okuzaala. Abalala temulinda na kumala kuzaala ne musenguka ne mugenda mu bantu bammwe ne musiisira eyo okumala ebbanga erisukka n‛emyezi.
OKUVA MU FIDA
Aloopye bba eyasuulawo amaka n’adduka Omukwano temugupapiramu bwe muba munoonya essanyu Kuno kwe mugatta okujjanjaba abantu b‛ewammwe nga buli alwalwa ggwe oyitibwa okumujjanjaba.
Kino tekyandibadde kibi naye ng‛omukazi omufumbo teweetaaga kutondawo bbanga wa nsonga nti wano we wayinza okuva embeteza etta obufumbo.
Ogumu ku miramwa gy‛obufumbo kwe kukuumagana mu bulungi ne mu bubi ko mu bulamu ne mu bulwadde. N‛olwensonga eno, okukujjanjaba n‛okukulabirira mu mbeera ng‛eno bufuule buvunaayizibwa bwa musajja okusinga okubutikka abalala.
Siraba nsonga lwaki ebintu mubireetamu akajanja balo natakunyiga oluvannyuma lw‛okuzaala n‛okukujjanjaba mu ngeri endala yonna eyeetaagisa.
Muyigirize engeri gye kikolebwamu era nkakasa ajja kukikola. Bw‛olaba ng‛okaluubirirwa waakiri yita omuntu ajje awaka wo w‛aba akuyambira. Enkola eno eyongera n‛okuteeka omuzinzi mu bufumbo bwammwe.
Ate oyo aba alwadde siraba nsonga lwaki tomusitula n‛omujjanjabira ewuwo. Ekyo bwe kiba tekisoboka, mumufunire omujjanjabi okusinga lw‛onolekawo amakaago ogende okudda ng‛okifuuwa okizza munda.
Baana bange, omwami bw‛amanyiira okuddanga awaka n‛asangawo emmere, akatunda n‛omuntu amubudaabuda, ajja kusanga obuzibu ng‛asigaddewo yekka n‛ekinnaddirira kutandika kulya buli wasanze. Akuume...


text:
Kampala
NZE Betty Nainafu 25, mbeera Ttula ndi musoga okuva e Kamuli. Olumu nnali ng’enze mu katale okugulayo engoye ne nsisinkana omusajja eyansaba omukwano.
Okusinziira ku ngeri gye yali alabikamu nawalirizibwa mangu okukkiriza bye yali ang’amba bwe tutyo ne tutandika okwagalana.
Olw’okuba nnali nkyali waka buli lwe twabanga ab’okusisinkana nalimbanga maama nga bwe nnali ng’enda okulaba ku muganda wange kumbe nga njagala kusisinkana mwagala.
Olw’omukwano omungi gwe yampanga yatandika okuntegeeza nga bwe yali ayagala okumpasa tutandike okubeera ffembi wabula nga kino yali wa kukikola nga mmaze okufuna olubuto. Olw’okuba nnali mmwagala nakola mangu kye yali ansabye tusobole okubeera ffembi.
Embeera zange zaatandika okukyuka era maama bwe yabimbuuza ne mmutegeeza ebyantuukako. Twatandika okukubira omusajja essimu wabula nga tagikwata era olumu ng’agiggyako.
Bwe nabuuza abaali bamumanyi kwe kuntegeeza ng’omusajja bwe yalina mukyala we nga nze yali talina gy’andaza.
Wano eby’omusajja we nabiviirako ne nsalawo ndabirire olubuto lwange wabula ebyembi omwana wange n’afa. Twagezaako okukubira omusajja essimu atulagirire ewaabwe tugende tuziike naye nga tagikwata okutuusa taata lwe yasalawo omwana tumuziike ewa mukulu wange.
Bwe natereeramu ne nfuna omuzirakisa eyandeeta e Kampala ntandike okukola. Okuva olwo eby’omusajja ono nabyenenya kyokka olwawulira nti ntandise okufuna ku mirembe n’ankubira essimu ng’anne-egayirira mmusonyiwe byonna tuddemu twagalane. saagala kumanya era nakooma eby’abasajja kuba bayaaye.


text:
EBINTU by'abasajja toyinza kubitegeera kuba mulimu abatamanyi kye baagala.
Omusajja yangoba ewuwe oluvannyuma n'anneegayirira nzireyo kyokka kati azzeemu okumbonyaabonya.
Nze Consitance Ayebale, mbeera Kabaale. Ekiseera we nafunira omwami wange twali tweyagala nnyo era mu mukwano guno mwe nafunira olubuto kati omwana aweza emyaka ebiri.
Ekiseera kyatuuka omusajja ono n'akyusa mu nneeyisa era bwatyo n'annemerera kwe kumuviira.
Wabula lumu mba ndi ewange n'antumya ng'ende mmulabeko ekintu kye saagaana.
Twaddamu okubeera ffembi kyokka era waayita ekiseera kitono n'addamu emize gye. Yatandika okunywa omwenge era nga buli lw'akomawo atuukira ku nze n'akuba.
Kino akikoledde ddala okumala ebbanga kyokka ate tampa na buyambi bwa mwana.
Mu kiseera kino mpulira nga ntendewaliddwa era mmaliridde okuva mu bufumbo buno kuba naye ewuwe alabika takyanjagalawo.


text:
Kampala
Bya HERBERT MUSOKE NE CATHERINE LUTWAMA
Ku bizimbe by’omu Kampala, buli wamu olina kusasulirawo.
ABAPANGISA ebizimbe, akeedi n’amaduuka mu Kampala bagenze mu Palamenti okwekubira enduulu olwa ssente z’obupangisa okulinnya ennyo ekivuddeko bannannyini bizimbe okubanyuunyunta.
Omuwandiisi w’ekibiina ekigatta abapangisa mu Kampala ekya Uganda Tenants & Squatters Association, Zaidi Mukasa yagambye nti Palamenti ebayambe esseewo etteeka erirung’amya enkolagana wakati w’abapangisa ne bannannyini bizimbe kubanga bangi ku bapangisa bafiiriddwa ebintu ne ssente lwa kutulugunyizibwa.
Mw. Mukasa agamba nti kati ssente z’obupangisa zisasulwa mu ddoola, ate bw’omala okusasula ssente ezo n’osasula eza kaabuyonjo, paakingi, amasannyalaze n’amazzi ne we batereka ebyamaguzi.
Abasuubuzi mu Kampala beekalakaasa mu March w’omwaka guno nga baagala bannannyini bizimbe bakendeeze ku bisale by’obupangisa. Oluvannyuma baasisinkana Pulezidenti n’abawa amagezi nti bwe balaba ekizimbe kwe babaseera bakiveeko badde ku kirala.
Ssente z’obupangisa mu Kampala okumanya zirinnye, bangi ku basuubuzi badduse ku bizimbe ekivuddeko ebimu okubissaako kkufulu.
Mw. Mukasa agamba nti emyaka nga etaano emabega, ennyumba eyali ku 50,000/- kati ya 150,000/- ate amaduuka agaali ku 100,000/- kati gatandikira mu 250,000/-.
Wakati mu Kampala, edduuka eryali ku 800,000/- kati litandikira mu bukadde bubiri ate essa eryatandikiranga ku 50,000/- kati litandikira ku 200,000/-.
ABASUUBUZI BAFIIRIDDWA
Mw. Everest Kayondo, akulira ekibiina ekigatta abasuubuzi mu Kampala ekya Kampala City Traders Association (KACITA), agamba nti okupaala kwa ssente z’obupangisa kufiirizza abasuubuzi bangi y’ensonga lwaki omuwendo gwa bizinensi eziggalawo mu Uganda guli waggulu okusinga amawanga agatwetoolodde.
“Abasuubuzi banyigirizibwa nnyo kubanga ebizimbe ebimu nga Magoba Arcade, edduuka litandikira mu bukadde bubiri ate essa liri ku 900,000/- kyokka amasannyalaze, kaabuyonjo, n’ebirala byonna byakusasulira,” bw’agamba.
Sulaiman Mukisa, omusuubuzi ku Magoba Arcade agamba nti apangisa ekifo ku 900,000/- w’assa emmeeza y’amasimu omwezi, kyokka mu lukuubo lw’edduuka okuterekawo emmeeza eno asasula 20,000/- omwezi, w’atereka amasimu 20,000/- , go amasannyalaze yagavaako kubanga yali agasasulira 30,000/- buli mwezi!
“Ssente zino zonna ogenda okubalamu ng’osussa akakadde kyokka ogenda okubalamu nga n’oluusi zikulemwe okuggyayo,” Mukisa bw’agamba.
Amaduuka ku bizimbe ez’okulambula ebimu gaggaddwa
Bannannyini bizimbe abamu, okugeza ebya nnaggagga Sudhir nga City House, ebyabwe babisasuza mu doola, ekitegeeza nti buli doola lw’erinnya naawe apangisa ku kizimbe kye ssente zeeyongera.
“Embeera y’ebyenfuna ekendeezezza abaguzi mu maduuka agasinga obungi era n’enyingiza nnafu nnyo kyokka ye nannyini kizimbe tayagala kuwuliriza kubanga naye walina okuggya ssente ezimuyimirizaawo,” Mukasa bw’agamba.
Abalala batambulira mu kwewola ng’anoonya engeri gy’ayimirizaawo bizinensi ye ate nga ne gy’asula apangisaayo ekyongera ku nsaasaanya y’omusuubuzi.
Tekyewuunyisa nti omusuubuzi asobola okumala emyaka mu kibuga ng’akola kyokka nga talina wadde akantu anti nga buli kasente k’afuna ate k’asaasaanya.
Ku Mukwano Arcade n’ekizimbe kya Park View abasuubuzi bagamba nti baabongeza ssente mu 2011, ate wadde basasula mwezi gwe bakola era nga ku gwo babawaako ennaku 10, ssente z’obupangisa okulinnya tekiyinza kubalemesa bizinensi.
Ku bizimbe bino abaali basasula 200,000/- kati basasula 500,000/-; abalina amaduuka amanene abaali basasula 1,500,000/- kati basasula 1,800,000/- . Kuno kubaako n’ez’amasannyalaze.
Ku bizimbe by’omu Kampala, buli wamu olina kusasulirawo.
Seera ky’olina naffe tuseere kye tulina’
Mw. Godfrey Kirumira, akulira ekibiina ky’abagagga bannannyini bizimbe mu Kampala, agamba nti ssente z’obupangisa okulinnya kiva ku mbeera y’ebyenfuna mu nsi yonna etabanguse nga nannyini kizimbe okubeerawo naye alina kulinnyisa ssente.
“Ebizimbe bino bannannyinibyo abasinga ssente bazeewola mu bbanka ate bbanka zaayongeza amagoba nga baamala dda okwewola ekitegeeza nti nabo balina okwongeza ssente z’okupangisa okusobola okusasula amabanja gano,” Kirumira bw’agamba.
Annyonnyola nti wadde nga balina ekibiina ekibagatta kizibu okussaawo omuwendo ogw’awamu kubanga buli omu alina engeri gy’addukanyaamu bizinensi ye.
Ebizimbe ebisangibwa ku nguudo nga Luwum, Kampala Road, William n’endala biri ku bbeeyi ya wansi okusinga ebiri ku Nakivubo, Ben Kiwanuka, Kyaggwe Road n’endala.
Mw. Kasim Ssebadduka, alina amayumba agapangisibwa e Kasubi era nga musuubuzi mu Park Yard agamba nti embeera y’ebyenfuna epaala buli lunaku y’evaako okulinnyisa ssente z’obupangisa kubanga waliwo enjogera agamba nti seera ky’olina bakuseere ky’otolina.
Annyonnyola nti ebbeeyi y’ebizimbisibwa ennaku zino eyeekananye nayo evaako amayumba okulinnya kubanga emyaka nga etaano emabega ng’okuzimba ekisenge kimu nga omalira mu 800,000/- kyokka kati omalira mu bukadde busatu ate nga okyalina ebikubanja. Kino kiba kitegeeza nti naawe olina okukissa ku beeyi ya waggulu okusobola okugyayo ssente zo.
Akayumba akabi akaali ku 20,000/- nga temuli na masannyalaze era nga enkuba bw’etonnya kajjuza amazzi, kati okasanga ku 50,000/-, eyali ku 50,000/- kati ya 100,000/- ate ebisenge bibiri ebiri ku mulembe bitandikira ku 200,000/-.
Mw. Swale Kisubi, alina amayumba g’abapangisa e Katwe agamba nti babbulooka abanoonyeza abaagala okupangisa amayumba balinnyisa ebisale by’amayumba.
Okulinnya kw’ebisale by’okupangisa y’emu ku nsonga lwaki abasuubuzi bangi kati beeyunidde nnyo ebitundu ebyesudde Kampala nga Nateete, Ndeeba, Bwaise, Nakawa, Makindye, Najjanankumbi n’ebirala era kati kizibu okufuna edduuka mu bitundu bino okusinga mu masekkati ga Kampala.
Mu bitundu nga bino kati amayumba ga bizinensi gatandikira ku 200,000/- kyokka nga nago gaakunoonya nnyo nga ne bakayingirizi bwe bakulyako ez’okulambula.


text:
Tunuulira
Kazambi ava mumakolera yenna aggweera mu nnyanja
AMAKOLERO agasinga ageetoolodde Kampala, kasasiro ne kazambi waabwe bamuyiwa mu nnyanja. Ekibi nti amateeka agakwasisa omuze nga guno manafu ate tegassiddwa mu nkola.
Ssentebe wa Disitulikiti y’e Wakiso, Mw. Matia Lwanga Bwanika agamba nti, emirimu mingi abantu gye bakolera ku nnyanja naye nga gitta obutonde okugeza abantu abalimirako ebimuli naddala abali ku luguudo lw’e Ntebe, ate eddagala ly’obutwa balita ne ligenda mu nnyanja okwo kw’ossa abantu abazimbye biiki ku mbala z’ennyanja ne weekanga ng’ebintu bingi byebakolerako tebikkirizibwa mu mateeka.
Amazzi g’ennyanja awamu ng’e Luzira gaafuuka ga kiragala.
Kati weebuuze emyalo egitalina kaabuyonjo ababeerako bakyama wa? Kale omuvubuka kino oyinza okukiwakanya n’okwewolereza nti mulina we mukyama, naye bwe muba mu kuvuba n’owulira ng’oyagala kweyamba, ddala ovuga eryato n’odda ku lukalu n’omaliriza ekizibu kyo n’oluvannyuma n’oddayo ku mulimu?
Kino ekibuuzo tewali muvubi ayinza kukiddamu! Ekitegeeza nti kati ennyanja bazifuula kaabuyonjo, naye ate nga mwemuva ebyennyanja ebituwoomera okukamala!
Ekiddo kikyeriisa nkuuli mu bitundu by'ennyanja ebimu
Omuwandiisi w’akakiiko akakulembera omwalo gw’e Gaba Hassan Ssenoga agamba nti, omwalo gwabwe guliko abantu abasoba mu 800 naye obuzibu bwe balina nti kasasiro bamusuula mu nnyanja nga ne bwobagambako tebawulira.
Kino kivaako okutattana amazzi ne gakyusa ne langi ebiseera ebimu.


text:
Tambula n''omulembe
Bya MUSASI WAFFE
ABASAJJA abafaayo okulabika obulungi bafuba okukola ku nsusu zaabwe. Wadde abamu bakyakitwala nti abakazi be bateekeddwa okuyooyoota ensusu, abasajja abasinga endowooza eno bagenda bagikyusa.
Omusajja naye okulabika obulungi alina okukola ku lususu n’aluggyamu embalabe, olusolo ne ‘black heads’.
Olususu lw’abasajja nalwo lulumbibwa embalabe olw’okukwatako enfuufu. Enfuufu eno bw’erwako eyingira mu butuli bw’omubiri, n’ekivaamu kufuna mbalabe.
Singa olususu lumanyiira okuba n’embalaba lufuna ebikuyiro n’enkovu okukkakkana ng’eyandibadde omweru oba ow’akatakketakke ate afuuse muddugavu ttibittibi. Eno y’ensonga lwaki n’omusajja ateekeddwa okukozesa ‘scrab’ okukola ku lususu lusobole okulabika obulungi.
Ekirungi nti waliwo ebintu ebikozesebwa awaka ebikola obulungi ku nsonga eno;
Omuceere singa ogusekula ne musigalamu empulunguse ntonotono n’ogugatta mu mata ne weesiiga, gukola nnyo ku lususu lw’omusajja.
Byesiige mu ffeesi ne mu nsingo obirekeko okumala eddakiika 15 - 20, oluvannyuma onaabemu.
Bino bijja kuyamba okumalamu oluzigozigo mu ffeesi era bizibukule obutuli bw’omubiri gusse bulungi.
Bw’oba tokoze kino kozesa sukaali n’amazzi g’enniimu. Funa akajiiko ka sukaali ogatte mu mazzi g’enniimu weesiige. Enniimu erimu asidi atangira obuwuka okusigala ku lususu, ate sukaali bw’omuyisa ku lususu aggyako olususu olufudde.
Ovakkedo ne kaawa nabyo bikola nnyo ku lususu lw’abasajja. Sala ovakkedo omusotte agonde, oluvannyuma ogattemu kaawa, osiige ku lususu okumala akaseera, oluvannyuma onaabemu.
Ekirungi kya kaawa, ne bw’omala okumunaaba ku lususu asigala akuwunyako.
Osobola okukozesa ebikoola bya ‘neem’tree’. Binnyike mu mazzi, oluvannyuma oganaabe mu ffeesi. ‘Neem tree’ alimu ekirungo ekitta obuwuka.


text:
Mukono
Mutumba ng’alaga kasooli gw’akungudde.
Bya Paddy Nsobya
Abalimi ku kyalo ky’e Katente mu ggombolola y’e Nakisunga e Kyaggwe beekolamu ekibiina ekibayambye okuyiga ennima n’okulunda ebiri ku mulembe n’okwanguyirwa okufunira ebirime byabwe akatale.
Omu ku bakulembeze b’ekibiina kino, George Mutumba ku kyalo Katente B, agamba nti ekibiina kya Kyosimbonaanya Farmers Group kibayambye okwanguyirwa okufuna abakugu ne bababangulira wamu.
Bafunye amagezi ku birime bye balina okulima ne bafuna ensimbi buli kiseera okumalako omwaka gwonna.
Mu kibiina mwe baatuweera amagezi okulima ebintu ebikula amangu ng’enva endiirwa, kasooli n’ebijanjaalo,ennyaanya n’ebirime ebirwawo okukula ng’emmwaanyi kyokka nga birimu ssente.
Mutumba agamba nti omwaka ku ttaka lye erya yiika 10 alifunamu obukadde obuwera omunaana. Zino azikola mu bulimi n’obulunzi era azikola bwati.
Mutumba by’alima; Nnima ebintu eby’enjawulo nga kasooli, n’enva endiirwa buli sisoni y’enkuba.
1. Nnina yiika y’olusuku era ndyamu emmere endala n’engitunda. Abaguzi bajja waka nga buli nkota ya 10,000/-.
Mu kusimba olusuku ngezaako okusima ebinnya ebigazi. Buli kimu nga kya ffuuti ssatu obugazi n’obuwanvu.
Buli kinnya nteekamu ekitundu ky’ensawo y’obusa bw’ente nga mbutabuddemu ettaka. Ensukusa nga sinnagisimba nsooka kuzinnyika mu ddagala lya Rocket eritta ebiwuka ne zisulamu ekiro kimu enkeera n’ensimba.
Mutumba ngazizika ekitooke, Ebifaananyi byonna bya Paddy Nsobya.
2. Kasooli naye alina akatale. Ennaku zino buli kkiro eri ku 500/-. Nnalima yiika ttaano era kati ntandise okumukungula nga buli yiika nsuubira okuggyamu ttani. Bw’ogeraageranya ku bbeeyi eyo ttani eba evaamu 500,000/-.
3. Nnima enva endiirwa nga sukumawiiki, bbiring’anya, ne kaamulali omunene. Naye ekituyisa obubi y’ebbeeyi oluusi ekka ennyo. Ennaku zino bbeeyi esse nnyo, ensawo ya bbiringaya tugitunda 8,000/- ate akasawo ka kaamulali akatono ka 7,000/-, sso nga mu biseera ebirungi ensawo ya bbiring’anya esobola okusussa 50,000/-.
4. Emmwaanyi; Zino zirwawo okukula wabula bwe zitandika okubala zirimu ssente. Ettaka kwe nnazisimba ndiriikiriza nga ndissaamu obusa. Naziwa amabanga ga ffuuti 10 ku 10. Bwe ziba zibaze obulungi buli yiika esobola okuvaamu kkiro 500 oba ensawo 5.
Ebizibu; Naye ekizibu nsinze kukisanga ku buwuka obuzikaza. Kye nkola ekinene okubulwanyisa kutemako matabi we kabeera kalumye n’okubiika ne tugookya nga tekannasaasaanira bitundu birala oba amagi okwalula.
Ennaku zino kkiro y’emmwaanyi enkalu eri ku 2000/-.
Okulwanyisa ebiwuka; Okulwanyisa ebiwuka nzirira omusulo gw’ente ne nteekamu ebikoola bya taaba ne ntereka okumala ennaku 14. Oluvannyuma mbifuka ku bitooke kuba gutta ebiwuka. Buli kitooke nfukako liita bbiri ezeddagala. Enkola eno ennyambye okukekkereza ate omusulo gukola ng’ekigimusa.
Okulunda; Okusobola okuyimirizaawo ennimiro, nnunda embizzi n’ente nga bino bimpa obusa n’omusulo by’enkozesa okugimusa ennimiro n’esitawaana kugula bigimusa bizungu.


text:
Jinja
Kasima nga yeetegeka okusmba eggaali ye.
Bya DONALD KIIRYA
Yasin Kasima yavudde ku kyalo kye e Bukaya mu Njeru Town Council n’agenda mu kibuga Jinja okugula ebyokulya n’okunyiriza maama w’abaana ku Idi kyokka nga ssente yatambudde na za bijanjaalo ne ssukaali zokka.
Oluvannyuma lw’okutuuka mu kibuga Jinja yayingidde mu dduuka lya Mam Owen Shoppers n’alonda kkiro ya ssukaali n’endala ey’ebijanjaalo n’ebizigo eby’ekika kya Caro Light nga bigula 2,800/- bye yasonsese mu mpale atwalire haki ye eyasigadde eka.
Omuserikale eyamulabye ye yamwazizza n’akkiriza okubba era ne bamulagira yeeyambule asotte eggaali ye ng’ali bute adde eka


text:
Ssenoga ne Nassolo
Bya Hafswa Nankanja
JANET Nassolo akkakaanye ku mulamu we Ritah Nang’endo n’amukuba lwa ttooke.
Nang’endo yalumbye Nassolo wuwe amuggyeko ettooke bba Bonny Ssenoga (mwannyina wa Nang’endo) lye yatutte nga talisasudde.
Abatuuze b’e Kyengera be baabatawuluza ne batwala Nassolo ku poliisi e Kyengera ng’eno kazaalabulwa Ssenoga gye yabasanze.
Ofiisa: Ssenoga, okimanyi nti, ggwe kazaalabulwa?
Ssenoga: Ate lwaki simanyi na kindeesezza wano.
Ofiisa: Ettooke walifunye otya?
Ssennoga: Maama yaweerezza amatooke nze ne mukulu wange ne tuganona ku mmotoka ne tugassa w’atundira kwe kuggyako limu. Kyanneewuunyisizza okuwulira nti, amatooke maama g’aweerezza e Kampala galeese obuzibu. Kati anaawulira atya nti, abaana be bali ku poliisi lwa matooke ge yalima?
Ofiisa:Ggwe ogenda kusibye mukyalawo.
Ssenoga: Kale amazima baagaweerezza baaba agatunde ssente aziweereze maama. Nabadde sirina mmere ate nga tagenda kumpola kwe kusalawo ntooleko limu mmusasule oluvannyuma.
Nang’endo:Omwana Nassolo gw’agenda okuzaala togeza n’omuweereza ewa maama. Mukyalawo gwe tumanyi y’oyo gwe wasuula mu kyalo.
Ofiisa:Ebyammwe biwanvu, ogenda kusula wano nga bwe twongera okunoonyereza. (fayiro eri SD: Ref 35/24/05/2012. )


text:
Ssenga nnina ekizibu. Mpulira nga sikyalina maanyi ga kisajja bulungi nga ge nnasooka okubeera nago. Ng’enze ku basawo abeeranga nti bagaba eddagala erizzaamu amaanyi g’ekisajja naye sirinaawo njawulo era mukazi wange naye agamba sikyamumatiza. Nkole ntya?
Mwana wange, abasawo abeeranga nti bazzaamu amaanyi g’ekisajja abasing babeera bafere era baveeko. Ogambye nti amaanyi g’olina gakendedde kyokka mu kusooka nga walina mangi.
Kino kibaawo buli lwe weeyongera okukula. Tombuulidde myaka gyo naye omusajja gy’agenda ng’akula, amaanyi gakendeera olw’ensonga eziwerako.
Oyinza okuba ng’okola nnyo kale ogenda okutuuka mu buliri nga tokyamalako bulungi. Oyinza okuba nga obwongo bwo obukozesa nnyo mu kulowooza.
Ebirowoozo bibuza amaanyi. Okumatiza mukazi wo, fuba okulaba nga bwe muba munaanyumya akaboozi, obwongo bwo obuteeka ku kye mugendako ate sooka omunoonye bulungi.
Onoogenda okumuyingira ng’ayidde era ajja kumatira ne bw’onooba toluddeewo nga munyumya
akaboozi.


text:
OLUNAKU lwe nnategeeza omwagalwa wange nti ndi lubuto, n’adduka era wano omukwano gwaffe we gwakoma.
Nze Sandra Namanda, mbeera Mpigi. Mu 2009 nafuna mwanamulenzi gwe nnalaba nga y’ansaana olw'endabika ye ennungi. Twatandika omukwano omuzito muli ne mmanya nti ebyange biteredde. Yansuutanga wamu n'okunjiiyiza buli kalungi ggwe wamma ne mmuwa obubonero.
Oluvannyuma lw'emyaka ebiri nga tuli mu mukwano ogw'ekika kino, nalowooza nti nfunye olubuto bwentyo ne mmutegeeza nga mmanyi naye agenda kusanyuka.
ekyanzigya enviiri ku mutwe ne ntuuka n'okwebuuza engeri katonda gye yatondamu abasajja, ye munnange ono obutandaga ssanyu ku nsonga eno nga bwe nnasuubira. Nga nnaakamutegeeza yalabika ng’atidde ennyo era kwolwo yansiibula mangu ekintu kye yali tatera kukola.
Nasigala nneebuuza ebintu bingi kuba nnali simulabangako mu mbeera eno. Okuva olwo saddayo kumulaba ate bwe nnamukubiranga essimu ng’antegeeza bw’atajja kusobola kuba ali wala ate ng’oluusi tatawaana kugikwata.
Nga wayise ekiseera nagenda mu ddwaaliro bankebere mmanye ekituufu n’okutegeera ebbanga olubuto we lutuuse. eno abasawo gye bakantemera nti sirina lubuto. Kyasooka ne kinnuma kyokka oluvannyuma ne nkivaako kuba omusajja yali amaze okundaga kiki ky’ali era enkolagana yaffe awo we yakoma.
Wabula ennaku zino abeera annoonya n’okunkubira essimu ng’ayagala tudding’ane. naye okusinziira ku ngeri gye yamenyamu omutima gwange mpulira siri mwetegefu kukola ky’ansaba kuba nnamumala.


text:
ABAKYALA bangi abeesanga nga balemereddwa okusindika abaana okukkakkana nga balongooseddwa.
Dr. Ivan Mukasa owa St. Jude Medical Centre agamba nti abakyala bangi abazaalira kubiso ensangi zino olw’ensonga ezitali zimu.
Waliwo abakikola kyeyagalire olw’obutayagala kuyita mu bulumi bwa bisa bya mwana, ate abalala kiva ku mbeera gye babaamu, omusawo ng’alaba ti singa amuleka okusindika omwana kiyinza okumuteeka mu buzibu n’oluusi okufa.
Waliwo be balongoosa singa abasawo balaba ng’ekirira kyezinze bbebi mu bulago, sso ng’ate eriyo abakazi abalina amagumba amafunda, nga tebasobola kuzaala bulungi.
Omwana oluusi ayinza okuba nga tateredde bulungi mu lubuto naddala nga yeekiise oba ng’asoosa magulu mu kiseera ky’okuzaalibwa. Waliwo n’abakyala abatafuna bisa ekiwaliriza abasawo okubalongoosa okutaasa obulamu bw’omwana.
BY’OLINA OKUKOLA OKWEWALA EKISO:
Soma era weebuuze ku bikwata ku kuzaala; Sooka weebuuze oba osome ku biwandiiko by’okuzaala ofune okutangaazibwa okumala ku bikwata ku kuzaala okuva eri abasawo abakugu.
Kino kikuyamba okumanya by’olina okukola ekikuyamba okusumulukuka obulungi nga tolongooseddwa.
Londa eddwaaliro eryesigika n’omusawo omulungi;
Sooka onoonyereze ku bikwata ku ddwaaliro n’omusawo agenda okukulabirira n’okukuzaalisa nga tonnasalawo gy’ogenda kuzaalira. Singa omanya nti eddwaaliro abakazi abasinga babasala, tekyandibadde kirungi kwesibayo kuba emikisa gyo naawe okukulongoosa gijja kuba mingi.
Ekirala weewale okulonda omusawo n’eddwaaliro nga tolina ky’obamanyiiko. Funa omukwano okuva eri omusawo w’abakyala n’omuzaalisa.
Kino kikuyamba okussaawo enkolagana ennungi nabo okusobola okukula- birira obulungi ng’oli lubuto,
ekikendeeza ku mikisa gyo okuzaalira ku kiso.
Weewale okuweebwa ekitanda nga tonnaba kulumwa bisa bya mwana. Kuba gy’okoma okulwa mu
ddwaaliro nga tolina bias kiwaliriza abasawo okukulongoosa.
Weewale amacupa agaleeta ebisa nga tonnatuusa kuzaala. Okukussaako amacupa g’ebisa nga tonnatuusa kuzaala
kyongera ku mikisa gyo egy’okulongoosebwa kubanga nnabaana n’omubiri gwo tebiba byetegefu kusindika mwana, era bw’olemererwa bakulongoosa.
Weewale okukozesa ebiralagalagala abasawo bye batakulagidde, obang’omuntu abikulagiridde tomwesiga, naddala ku lubuto olusooka. Fuba okugoberera ebiragiro by’abasawo n’abantu abalina obukugu mu by’okuzaalisa. Kino nakyo kiyamba okusumulukuka obulungi.
Bw’otuuka mu ssanya , weewale okusindika omwana ng’omubiri tegunneetegeka. Okusindika omwana mu ssaawa entuufu kyanguya omwana okufuluma n’okuzaala obulungi.
Alongooseddwa kola bino
DR. Mukasa agamba nti kiba kirungi omukyala ne yeetegeka bw’aba agenda okulongoosebwa
kuba kimuyamba okuwona amangu.
Agamba nti singa weesanga ng’olongooseddwa, waliwo by’olina okugoberera: Yonsa omwana amangu ddala nga waakadda engulu si nsonga ne bwe mutabaamu mabeere.
Kino kiyamba nnabaana okudda amangu mu kifo kye. Weemanyiize okutambulatambulako omubiri guleme okunafuwa.
Weetegereze olukindo emirundi ebiri oba essatu olunaku omanye enkyukakyuka y’ekiwundu kikusobozese
okuwona amangu. Oyinza okuwanirira olubuto ng’ogenda okwebaka osobole okwebaka obulungi n’obuteebakira
lukindo nga terunnakala.
Oluvanyuma lwa wiiki;
Weewale okusitula ebizitowanaddala ebisukka kkiro ettaano.Kola ku dduyiro omusaamusaamung’okuwuga, okutambulakon’ebirala ebyangu.
Weewale okulya ennyo ebisiike kuba bisavuwaza omubiri ekiyinza okuviirako okulwawo okuwona oba okutana.
Oluvanyuma lw’omwezi;
Genda ew’omusawo akwekebejje okulaba oba owonye eraakubuulire ddi lw’olina okuddamu okwegatta ne munno.
Yongera ku dduyiro gw’okola kuba ayamba okugumya ebinywa by’olubuto ne lulema kulebera.
Oluvanyuma lw’emyezi ebiri;
Muyinza okutandika okwegatta wabula mu kiseera kino, oyinza obutaba na bwagazi kuba obusimu bw’obwagazi bumala emyezi mwenda okutereera obulungi.
Kino kibaawo kuba omubiri guba gukola nnyo okusobola okukola amabeere omwana g’anaayonka ekireetera obwagazi
okubula.
Nga tonnafuna lubuto lulala olina okusooka okwebuuza ku musawo okusobola okwekebejja oba olukindo lwawona bulungi n’okukuwa ku magezi.
Tereka bulungi ebbaluwa z’eddwaaliro kw’obadde onywera eddagala kuba ziyamba abasawo okumanya embeera gy’obeeramu ng’oli lubuto.


text:
GEORGE ye musajja gwe nnakwasa omutima gwange era eno y'ensonga lwaki nnakkiriza okugenda ewuwe okutandika okumulabirira.
Nnali mmaze okukakasa nga bw'ali omusajja ow'obuvunaanyizibwa era anaasobola okumpisa mu bulamu bw'ensi eno nga ndi musanyufu.
Nze Jackie Nassiwa, mbeera Gayaza- Namavundu. Twakamala emyaka ena mu bufumbo bwaffe era tuzaaliddemu omwana omu.
Newankubadde tanneeyanjula mu bakadde bange mu butongole, nnina essuubi nti ajja kukituukiriza kubanga mu njogera ye alaga nga bw'ali omwetegefu okukituukiriza newankubadde ekiseera takyogerako.
Yanzimbira ennyumba mwe tuli kati n’okwekulaakulanya mu ngeri endala nnyingi. Ekintu ekisinga okumbobbya omutwe mu kiseera kino kye kyokuba nga sirina mulimu.
Kino kindeetera okwekubagiza era buli kiseera ng’amba munnnage anfunire entandikwa nsobole okubaako omulimu gwe nkola oguvaamu ku ssente.
Ng’omukyala mba n’ebyetaago bingi naye olumu nkaluubirirwa okusaba omwami wange buli kimu kuba obuvunaanyizibwa bw’awaka aba alina bungi.
Ndi mukazi mugumiikiriza ate omutetenkanya. Era nsuubira nga bwe nnaatandika okukola enfuna yaffe ejja kweyongera nnyo olwo ndyoke nzize ne ku mwana waffe.


text:
Kampala
Bw’oba n’omukuufu ogw’ebbeeyi mu Kampala gendayo nga weesibye bbiri. Ekif; Martin Ndijjo.
Bya MARTIN NDIJJO
OMUYIMBI omu yayimba nti; Ekisolo kye bayita omuntu tokyesiganga... Ndowooza yamala kwetegereza mbeera za Bannakampala. Bangi beefuula mikwano gyo naye nga baluka pulaani ya kukubba. Tunula ku bantu abakwetoolodde. Obadde okimanyi nti bataano ku 100 bandiba ababbi era nga balinda kufuna luwenda bakusumagize? Oyo nno ye Kampala gwe boogerako nti ssi bizimbe!
Abantu bangi (ssi nsonga oba bavubuka, bakazi oba basajja bakulu) mu Kampala obubbi bagufudde mulimu. Bakeera kuyiiya bukodyo bwa kubba. Mu Kampala mw’osanga omuntu eyeefuula nnannyini kintu oba akumanyi ennyo, gye biggweera ng’akulese mu maziga.
Olwaleero tukuleetedde obumu ku bukodyo obupya Bannakampala bwe bakozesa okukubba naawe n’osigala ng’obanyenyeza mutwe ng’embuzi etenda enkuba okutonnya. Wali ogudde mu katego kaabwe konna? Waliwo abakubira abantu essimu ne babategeeza nga bwe baliko ebirabo bye bawangudde oba ssente. Bwe ziba ssente, bakugamba okubasisinkana mu kifo eky’ekusifu gye bakunyagira. Bwe biba bintu bikalu, bakugamba osooke obaweereze ssente ku ssimu bongere Okukulagirira oba okubikutuusaako. Bw’oyitika, ng’oluguddemu.
Obubaka obw’essimu abafere bwe baweereza.Ekif; Martin Ndijjo.
Abalala bakeera kusoma mawulire nga banoonya nnamba z’essimu ez’abantu abalangiramu ebintu byabwe ebibabuuzeeko. Beefuula okuba nti baabironze era bakukubira essimu ne bakusaba osooke obaweereze ssente ku mobile money. Bw’okikola, ng’olwo bakubbye. Waliwo abapangisa Bodaboda kwe basinziira okusika ku bantu naddala abakazi ensawo ate abalala ne banyagulula abagoba ba bodaboda bennyini. Oli omulaba kwenyigiriza ku wa bodaboda nga sso ali mu nsawo ze asokoolamu ssente.
Bw’oba okyatenda bano, ate abasikambula emikuufu n’obwoku matu ne bayigirawo. Bano basinga kuteegera ku bitaala by’oku nguudo nga mmotoka ziyimiridde oba mu kalippagano k’ebidduka. Bw’oba onyumirwa nnyo okusowolera ku luggi ng’endabirwamu eri wansi, sooka weekebere nti tolina mukuufu, bya ku matu oba ssaawa ebiyinza
okukema ababbi.
Abalala bakozesa embeera y’akalippagano k’ebidduka okuggula enzigi z’emmotoka
ne babba. Bano batera kuba babiri buli omu nadda oludda olulwe. Ali ku ludda lwa ddereeva akukonkona ne yeefuula alina ky’akulaga n’omumalirako ebirowoozo. Bwe bakulaba olobye, ng’oli ali ku ludda olulala aggulawo mmotoka okubba. Bw’oba oyagala okuloza ku bubbi nga buno yitako e Nsambya naddala bw’oba ova ku lw’e Ggaba okuyingira ku lidda ku ddwaaliro. Bangi bababbidde awo.
Bw’oba otambula weegendereze si kulwa ng’abali ku bodaboda bakusikako ensawo yo.Ekif; Martin Ndijjo.
Waliwo abateega abantu mu kkubo ne babagobesa embwa okubasuuza bye bakutte ate abalala ne babakwata obubadiya.
Waliwo abagufudde omuze okukubiranga abantu enduulu nga babayita ababbi kyokka nga be babbi. Bano bayambibwako abadduukirize okukunyagulula n’okukukuba ng’abazze okuyamba gwe gwe bayita omubbi sso nga bayamba babbi!
Abalala beeyambisa embeera yonna ey’akanyigo. Okugeza mu takisi oba mu bbaasi, omuntu akwekukuutirizaako era ogenda okumanya nti bakubbye ng’onoonya ssente kusasula oba ng’otuuse gy’olaga. Waliwo n’abeenyigiriza ku bantu abangi nga batambula. Buno obubbi businga ku miryango egiyingira mu paaka oba nga mulinze takisi ku siteegi ezijjuza ennyo.
Yitako ku siteegi nga ey’e Mpereerwe mu paaka enkadde, gendako ku Mini Price oba ku siteegi ya Arua Park naddala akawungeezi owulire abantu bwe baakaba olw’okubasala ensawo.
Omulala yeefuula akumanyi. Olaba muntu kujja gy’oli ng’ataddeko akaseko ku matama n’okukuwa engalo nga bw’akugamba nti, “Gundi ng’obuze nnyo...” Oluva awo ng’atandika okukunyumiikiriza. Bano batera okuteega abantu abava mu malwaliro ne beefuula abaagala okubayamba.
Amina Kahunde (wakati) yakwatibwa abatuuze b’e Kabowa nga yeefudde agula ‘airtime’ sso nga mubbi.Ekif; Martin Ndijjo.
Obukodyo bw’ababbi obupya
1.Abamu beefuula bakasiru abasaba obuyambi, abalala beefuula balema ate abalala nti bafunye obuzibu otere obayambe kyokka nga ono aluuka lukwe lwa kubba.
2.Waliwo abeefuula abaguzi nga bano beezira kuwulira muntu atunda emmotoka. Batuukirira kagitunda ne bamusaba
abawe bavugemu basobole okumanya embeera y’emmotoka era wano we bafunira ekisumuluzo ne bakikolamu kkopi. Kino ababbi bakikola ku mmotoka ezirina ‘Looko’ enzibu okumala gaggulwa wabula ku mmotoka ezitalina ‘Looko’ eza bulijjo tebatawaana, babeera n’ebisumuluzo ebiggula buli kkufulu.
3.Waliwo abaakola ebisumuluzo ebisobola okuggulawo kumpi buli kkufulu (master key), nga bino bye bakozesa okukunyaga.
4.Waliwo abeefuula akusomera ddiiru ensava ate ng’efunirawo era bano batera kusaba ssente bw’ozimuwa toddamu kumulaba. Bano batera kujjira mu mbeera ya byamaguzi bye okuba nti babikutte olw’omusolo oba alina ssente naye ziri mu bbanka kyokka nga yeetaagawo ez’amangu okusobola okutambuza ddiiru eno ensava. Era akulaga enjawuulo ya ssente gy’ogenda okufuna ku ddiiru singa omuwa ssente.
5.Abalala beerimbika mu mirimu okugeza ogw’abasituzi b’emigugu ne bagibba. Ababbi b’emigugu bw’aba atambula afuba okulaba ng’akuvaako mabega era ogenda okukyuka nga yakubuzeeko dda. Ate bw’akubeera mu maaso atambula ayanguyiriza atere akubuleko.
6.Waliwo abatambula n’ebicupuli bya ssente omuli n’abatakisi. Ono bw’omuwa ssente entuufu, azikyusizaawo n’akulaga ez’ekicupuli nti z’omuwadde. Batera okubeera abakambwe era bw’otomuwa ndala tekimugaana kukutwala ku poliisi n’akulekayo.
7.Waliwo abeefuula bamalaaya okubba abasajja ate waliwo n’abasajja abeefuula abakazi nabo nga balina ekigendererwa ky’okunyaga.
Omusajja eyeefuula omukazi abbe abasajja abamugula nga balowooza malaaya. Ekif; Martin Ndijjo
Weegendereze bino;
YADDE ababbi b’omu Kampala bangi bakozesa bwongo okukwata abalala obujega, naye naawe nga tebannakubba, waliwo obubonero bw’olina okwegendereza. Bw’olaba omuntu takuva ku lusegere ng’otambula yongera okumwegendereza.
Jjukira nti buli omu yeekengera munne mu kibuga. Kati ono atakuvaako ye abeera takwekengera? Waliwo abeefuula okuba n’ekisa era alina obusobozi okukuyamba okukutuusa ku ky’oyagala. Ono naye mugendeko mpola.
Abamu bambala bulungi ow’ekitiibwa gw’otosuubira kuba muntu mukyamu. Ono naye tomuggyaako maaso yandiba omubbi.
Omuntu ayogera nga takuweeza naddala ng’aliko ddiiru gyakusomera. Weebuuze lwaki takuwa ggaapu naawe obeeko ky’oyogera. Omutu akwekukuutirizaako naddala nga muli mu takisi oba mu kifo eky’akanyigo bw’oba osobola muviire. Ate nga tonnakikola, weekebere bulungi si kulwa nga yakubbye dda. Ekyokulwanyisa ekisinga bwe buteesiga b’otomanyi.


text:
Kampala
Kafeero ne Mariam Ndagire mu kivvulu ekimu.
Bya FRED KAYONGO
WAYISE emyaka etaano bukya muyimbi Paulo Kafeero afiira mu ddwaaliro e Mulago. Kafeero yafa nga May 17 2007, wabula wadde ebirwa byerabirwa, kizibu okulowooza nti omukazi muzungu gwe yawasa ayinza okumujjukira n’amulaga omukwano omungi bwe gutyo ne mu ntaana gy’ali okusinga bakazi be Abaddugavu!
Mu myezi ng’ena nga kafeero afudde, omu ku bakazi be be yakubamu n’oluyimba yali amaze okufumbirwa omusajja omulala, ebintu bye ebitonp bye yalinawo byali bigabaniddwa nga ne mikwano gye abaasuubiza okulabirira abaana baabasuulawo dda buli omu n’akwata lirye!
Wabula mukazi we Omuzungu, Dr. Kathryn Barrett-Gaines amukubyemu ekitabo kiramba mw’agambira nti ye talabanga musajja mugezi nga Kafeero kubanga na buli kati bwe weetegereza ennyimba ze yayiiya ziyinza okukulung’amya mu mbeera yonna gy’oba olimu.
Kafeero abasinga baali bamuyita The Golden Boy of Africa. Yasinga kuyitimuka olw’engeri gye yayiiyanga wamu n’okuyimba ennyimba ezijjudde obubaka n’ebigambo by’Oluganda olukusike. Mu kitabo Omwana w’Omuzungu kye yawandiise ku Kafeero era n’akituuma One Little Guitar: The words of Paul Job Kafeero, agamba nti talabanga muntu ayimba binyuma, ebiyigiriza n’ebizimba nga bba eyafa.
“Mwattu yali amanyi Olungereza, naye olw’okuba Kafeero yali ayagala nnyo olulimi lwe ky’ova olaba nga yayimbanga mu Luganda,” Omwana w’Omuzungu bw’agamba. Agamba: Nasisinkana Kafeero nga October 28, 1998 obulamu bwange ne bukyukira ddala. Ku lunaku olwo olwali olwa Ssande, twali mu kisaawe e Nakivubo n’ayingira mu mutima gwange, era na buli kati nkyamwagala.
Twabeeranga ffenna mu maka ge twazimba e Lweza okumpi ne Kajjansi. Twagayingira tegannaggwa, ne mmutwala mu bakadde bange mu Amerika ne mmulagayo, naye n’antwala ewaabwe n’andaga kitaawe. Ku olwo bwe yali andagayo ewa kitaawe yayongerezaako nti, “Ng’enda naye!” Era ebyo bye yategeeza bannyina ku kyalo Masaaba.
Mu myaka esatu nga nsisinkanye Kafeero, nnafuna diguli eyookubiri mu byafaayo bya Afrika okuva mu yunivasite y’e Stanford, oluvannyuma ne nfuna omulimu omusava, naye nnagulekulira, ne ntunda emmotoka yange na buli kintu kye nnalina ne nzija mu Uganda okuba naye ebbanga lyonna. Naye oluvannyuma omulimu gwe nga tegutukkiriza kuba ffenna, nnaddayo mu Amerika naye nga nzija ne mmulabako.
Lwe nnasembayo okumulaba mu June wa 2006 ye yanvuga okuntuusa ku kisaawe e Ntebe. Nga twakayita e Kajjansi, nnayogera ku mukwano gwaffe n’angamba nti, ‘Tetuli ba mukwano!’ Bwe nnakaayana yanziramu, “ Nze balo!’ Bulijjo bwe twatuukanga ku kisaawe ng’asigala mu mmotoka nze ne nvaamu. Yang’ambanga nti tayagala kukaaba ng’ansiibula!
Ku luno yamperekera okutuusa abaserikale we baali bamukkiriza okutuuka. Yali wamuwendo nnyo gyendi.” Ennyimba zonna eza Kafeero 83 ze yassa ku ntambui 21 ze yakuba mu bulamu bwe zissiddwa mu kitabo kino eky’emiko 289 ate n’azivvuunula mu Lungereza.
Omwana w’Omuzungu agamba nti Kafeero yali ayagala nnyo abaana. Mu ngeri y’okujereegerera baggya be, yabuuzizza: Kijja kitya nti omusajja eyali ayagala abaana bwatyo yafa ng’alina b’atamanyi!