text:
Home › Forums › Culture, Edutainment and Pure Fun › Ebitabo / Books › ‘ZINUNULA OMUNAKU’BY E. K .N .KAWERE
This topic contains 25 replies, has 6 voices, and was last updated by Ndibassa 9 years ago.
-
AuthorPosts
-
January 9, 2011 at 11:33 pm #27386
Natta ‘embogo’ eyali eremye abangi’
NGA bannunudde okuva mu kibira, namalira ddala ennaku nga sitegeera bulungi bya ku nsi. Naye bwe nazuukuka nalaba Mikolo ayimiridde awo, omanyi bankuumanga mu mpalo ne Meeya.
Olweggulo Meeya n’aleeta Mirembe andabeko era yasanyuka nnyo okulaba nga mbategeera naye nga nkyali munafu nnyo.
Mirembe olwannambula ne nzisuuka mangu. Bwe nassuuka era nga mmaze okuwulira Omwami bwe yakinaggukanga ng’awulidde bwe mbuze, ne mpaggirira okuyiga okulwanyisa amafumu era ne nneeyongera okumwekeka.
Waliwo ekyekango ekyatutuukako nga kyenje nzisuuke, naye ate kyanfunyisa emikwano mu bavubuka abamu n’abawala b’omu kisaakaate. Omwami yalina ebiraalo by’ente bingi nga mwe bamuggyira ente ez’okutta. Lumu baaleeta ente ennume nga yaakutta.
Ente eyo teyali nte, leero ng’amba nga mbogo bubogo. Baba bagiserengesa mu bbaagiro, ne yeesimattula ku babaazi n’ebalaga enkoggo, n’etandika okutomera buli muntu gwe yagwikirizanga.
Oluvannyuma ng’emaze okutta abantu basatu nga n’abeebiwundu ewezezza, Omwami n’alagira bagiyiggise amafumu n’ebitimba. Obuzibu obwaliwo, nga tezigika anti nga terina nfo ya nkalakkalira w’ebeera, wabula okusamaala obusamaazi mu byalo byonna ebyali okumpi.
Kale nno mba ndaaladaalako olweggulo okumpi n’embuga y’Omwami, ne nnengera abawala b’omu kisaakaate nga bagenda okuyunja, batambula nnyini beerinnyako. Okugenda okutebuka nga ndaba ente empitako emasuka butego.
Munnange, atemya alwawo. Okugenda okwezimuukiriza ng’egudde mu bawala b’embuga ebagoya. Ne njagala nziruke, naye bwe nalaba nga tewaliiwo musajja kumpi wa kubajuna, ne ng’enda mmale gawadaawadako, ggwe ate eyali eremye abangi! Olwo nno nga yaakatomera abawala basatu.
Omu emumenye embiriizi bbiri, omulala emuwumuggudde ekisambi, omusaayi gutiiriika ate omundi emumenye omukono bali awo bavuya, nayo endusu zigiwandagala.
Bwe nagituukako ne ngikuba omuggo, bw’eba ekyuka eti ekangalala ejje entomere ne ngikuba ogwokubiri mu nkwakwa ya kkono, okugwa wali nga nkalu ya jjo. Abantu bangi abaawulira. ‘Olwali ku njovu e Kavumba’ lwali lutono, ne beesomba.
Nali nneeseebulula nziruke, abawala n’abantu abaasookawo ne bantaayiza era mu kaseera katono nga sikyalina we mpisa kigere, abantu ne banzengerera.
Waaliwo omusajja omu n’asibako banne bonna, n’abategeeza ng’ente eyo bw’ebadde ebamaze obwoya ku ntumbwe era nga bwe yanyaamizzanyaamizza gundi ne gundi ate omu nga bwe yamwekwesezza e buziizi, omundi n’emuwalampya ejjirikiti ate omulala n’emwekukumya mu luwonko.
N’amenya amannya nkumu nga n’agamu ku g’abaana b’Omwami mwegali, n’amaliriza nti, ‘Singa tabadde muvubuka ono, ndaba n’olwaleero twandigubiddegubidde bwereere!’
Sso nno mu butuufu nze okugitta, yali ekooye nga n’enjala egiriko. Abantu nagezangako okubannyonnyola ebituufu nga tebang’anya, bawowoggana buwowogganyi n’okunneebaza. Kino kyanyiiza nnyo abaana b’Omwami.
Akawungeezi ako Mirembe yajjako ewaffe okunneebaza n’ambuuza nti, ‘Ggwe omutono ate omuto bw’otyo, amaanyi agakuwala gatyo ogaggya wa agalikuwalanyisa ne bakututtira?
Yalaba nsirise n’agamba nti, ‘Owange Meeya, ekyana kyo kino lwaki kirina ensonyi kiti? Singa si maanyi ago ge kirina, ggwe wandisaanidde obe omusajja kyo kibe ekikazi, sso ekirina ensonyi kiti!’
Nze saamwanukula, nga simanyi kye nnyinza kupaatiikawo, anti nga n’amaanyi g’agamba nze sigeewuliramu.
Ekibuuzo:
1. Kawere alina engeri gy’atuzizika atukkirizise nti ddala kisoboka Zinunula okuba nga yakola ebyamagero bino byonna. Ng’owa ebyokulabirako, laga engeri gy’akolamu kino.
Published on: Saturday, 8th January, 2011February 20, 2011 at 12:59 pm #27473
Abampembe bannumba ekiro bammize omusu’
Ebitabo byaffe
NAJJA yatugamba nti amawulire g’olukwe lw’okunzita yagategeeza Mirembe naye n’amutegeeza bw’akuumibwa ennyo era taasobole kujja kutulabula. Yatutegeeza nti Mirembe ye yamusalidde amagezi ag’okwebuzaabuza.
Najja yatutegeeza nti Mirembe atwegayiridde tuleme kusula mu nju yaffe, nti tetunaanyiza mu kabi kano era nti “bwe tuva ku bibye tugenda ku wa ngatto.” Nti era yatya nnyo n’alowooza nti oluyombo lwe ne Kagulukankwale lwandiba nga lwe luzadde ebyo byonna!
Nze ne mmudamu nti, “Omugamba nti, ekikye kyasangiriza ku lukulu nti ggambo bbi….! Lwo ne bwe lutandibaddewo, kalusambulira yali yakoleera dda ng’alindirira mpewo kutumbuka.”
Najja n’amaliriza ebibye nti, “Era Mirembe yabasabye mumukakase nga temujja kusula mu nju omwo.” Nze nali omwangu ne mmusaba amutegeeze nga bwe tutajja kumusuubiza nti tetuusulemu, naye era nga bwe twali tetujja kweteeka mu kabi konna. Najja n’assa ekikkowe ng’omuntu abadde yeetisse eggugu eddene, n’atusiibula. Okutemya n’okuzibula ng’ebitooke byamumize dda.
Najja bwe yagenda, era nga tumaze akabanga nga twewunise, Meeya n’atubuuza kye tuteesa okukola. Nze ne mmunnyonnyola nga bwe tuteekwa okusula mu nju omwo. Bombi, ye ne Mikolo ne bajuukira wamu nti, “Ki! Kusula mu nju omwo? Ng’omulalu? Oyinza okussa omukono gwo mu kamwa k’empologoma ng’olaba?”
Ne mbannyonnyola nti bwe katutanda ne tusula mu nju endala bajja kutuketta batulumbeyo, ate nti tujja kuba tutwalidde ab’omu nju eyo olwa nnabamba era nga kyangu okuwubwa ffe ne bafumita omuntu omulala. Bwe namala okubannyonnyola entegeka gye nali ndowooza okutuyamba ne bakkiriza, naye nno ng’enkalu zimaze kwenyoola.
Mu ttuntu wakati, we twamanya nti abantu tebatera kutambulirawo, we twasombera emiteteme ne tubugiriza akayu kaffe konna munda. Awali obuliri bwaffe twebunguluzaawo ebbugirizo ly’emiteteme emigigi esatu ne tuwoola ku ttaka obuliri bwaffe bubeereko wansinsi omwo mwe tuba tweyalira.
Naye bwe gwatuuka ku anaasulamu ne bugayaggaya, Mikolo nga y’ayagala asulemu nze nsuze ba Meeya kubanga omukulu nnyinimu Kirimuttu yali amaze ennaku nga taliiwo, ye Mikolo nga y’abasuza. Ne tukaayana nnyo ku kino nga nze muli munda saagala musajja wa bandi afe lumbe luno lukwatire. Nga nze bwe nfa, era nno kale kubanga eyali ayagala Mirembe ye nze so si Mikolo. Empaka bwe zaali ziremaganye ne nsaba Mikolo tugende ewa Muyodi atusalirewo. Tuba tusituka tuti nga ne Muyodi ono!
Mikolo bwe yamala okumunnyonnyola nange ne mmunnyonnyola nga bali tubasuza mu mpalo nti oluwalo olwange lwali luwedde nga Mikolo y’ali mu luwalo; nti nno nze bwe nzikiriza Mikolo okujja okusula mu nju yaffe nze nsule eri n’amala abaako akabi ng’ate oluwalo terubadde lulwe abalikiwulira bonna bagenda kunsekerera bannyoome nti yassa munne!
Era ne nnyongera nti “Mikolo sijja kumugulamu byayanga, kubanga mmanyi nti nga bamusse, olunaavumbula ensobi yaabwe, ng’amaanyi gaabwe gonna bamalira ku nze ate sirowooza nga n’embooge eneebuguma nga tebannankwasa; anti nammwe mumanyi nti ekibadde kikyabalwisa ffe kuba babiri, munnange Mikolo kasita anaavaawo, n’obudde tebuliziba nga tebannankuba ku ssekalootera. Olwo abantu nga boogera ku linnya lyange nti kalyose ne kafa kassa munne waako ng’ate ne Mirembe bamutwalirako olw’okwagala akaziribongo!” Ne mmaliriza nga mbasaba oba nfa nfe bwomu, nti bwe balimanya nga nfudde mpozzi baliweera ne bawa Mikolo akaagaanya okuwoolera eggwanga.
Bino nno byonna nabyogezanga luggumuggumu era Mikolo byamunyiikaaza nnyo ate Meeya nga naawe bw’omumanyi omukazi ye yadda mu kukaaba bukaabi. Nga mmaze okunnyonnyola ntyo, Muyodi n’akkiriza Mikolo andeke nsule mu kayu kaffe.
Eky’ekiro munnange nno kyakaawa! Nze nalyako ekitole kimu, Mikolo simanyi bisatu oba bina ye yatusinga obugumu. Meeya teyalya era n’abalala bwe batyo baalya ekitole kimu bibiri. Bwe twamala okulya, bannaffe be twali tulagaanyizza okujja okunyumya ne batuuka ne tufumaafumamu naye nga n’enfumo tezitereera; era waayitawo akaseera katono ne twabuka.
Bwe twali tuwerekera abagenyi Meeya eyandi ku lusegere n’ambuuza nti, “Ekyemuludde engulu wali mu lusuku okirabye?” Ko nze, “Nkirabye.” So nali ndowooza nga nze nkirabye nzekka. Ye kwe kuwa ekirowoozo tukome nga tetunnatuuka we twakirengera. Nga nkomyewo nnyingira, Mikolo ne Meeya ne bansiibula ne bagenda mu nju yaabwe. Olwayingira nga nneesuula ku buliri bwange naye akaseera akaddirira buli lwe nkajjukira neesisiwala. Natuuyana emigigi gy’entuuyo ena nga gikala ate nga n’akanyeenyenkule okungwako nga kamala okunkunkumula.
Nga wayiseewo ekiseera kye nalowooza okuba ekinene, nga ndi mu kutya ne ndowooza nti tebakyazze. Kazzi “njoza ntamu ng’abagenze okuyigga tebannadda” kubanga mba ng’enderera bwe nti okwebaka ne mpulira akasekeeterera mu kisenge ng’ogeraageranyizza mu mbiriizi zange. Nasooka kulowooza nti mmese, naye bwe nalwawo nga mpulira okusekeeterera kusiriikirira ate ne kutandika era nga mpulira ng’omuntu eyeeseguunya ebweru (anti bw’oba otya towulira osuula matu) ne ndyoka ntegeera nti ab’omukago bagobye.
Omusiru nze! Nali ndowooza nti banaayita mu mulyango nga ng’amba muli nti bwe bayita eyo bananzita nange nneerwanyeeko anti atakulekera….” Naye bwe badda mu kukuba empungu mu bisenge, eby’okwerwanako ne mbiziika n’effumu lye nali nsembezza nga ndisindika eri. Olwo ne nnindirira ekinaddirira.
Ebibuuzo:
1. Zinunula ddala musajja atatya biduduma. Laga obutuufu bwa kino nga weesigama ku kitundu ky’osomye.
2. Omukwano omungi Mirembe gw’alina eri Zinunula gweyolekera wa mu kitundu ky’osomye?
Published on: Saturday, 19th February, 2011March 7, 2011 at 8:51 am #27563
Tutta omukago ne Mirembe’
Ebitabo byaffe
EBYEWUUNYISA nga bwe bitaggwa mu nsi, na kino kyanneewuunyisa nnyo. Olwali olwo nga tugenda wa Muyodi olwegguloggulo tuwayeemu era tweyongere n’okulwana.
Tuba tuli eyo nga Meeya, Mirembe ne Najja bagobye. Twabalabira eri nga tubaaniriza nga tubalamusa naye ekyasinga okunneewuunyisa kwe kulaba nga Mirembe ne Meeya baali bamanyiddwa nnyo mu maka ago kye nali sisuubira kubanga twali tetubasangangayo wadde omulundi ogumu ate nga ne Muyodi taboogerangako, okuggyako luli lwe namunyumiza oluyombo lwa Mirenbe ne Kagulukankwale era ne lwe yannyingizaamu ekirowoozo ky’okuyiga okulwanyisa amafumu n’engabo.
Emboozi eba egudde amakerenda, Mirembe kwe kumbuuza gye nali mbulidde era nange okwandibadde ng’okumwanukula, ne mmubuuza ekibuuzo kye kimu. Ng’asiriikiridde okumala akabanga n’anziramu nti,
‘Nali gyendi. Ye ombuuliza ki? Manyanga wagamba nti nkwesibako so nga ggwe tonjagala.’ Kino kyanzigya enviiri ku mutwe era kyansuula wala kubanga nali sikyogerangako. Nayagala mmubuuze eyamubuulira ekyo naye teyang’anya n’ankwata nakyo amavumbavumba nti, ‘Nedda teweegaana. Bw’onoova awo nga weegaana nti tolina na muwala mukwano gwo ludda eyo,’ n’asongayo olunwe nga bw’abiina ensige.
Ne mmunnyonnyola nti
omuwala taliiyo era ebigambo biri nze sibyogeranga. Ye kwe kuddamu nti, ‘Kale kale, kiwedde tunyumye birala. Ddala kino kyankeeta nnyo. Kye nava njagala nnyongere okumunnyonnyola naye annyinyonnyole tutegeeragane ku nsonga eyo.
Mba nnaakoogerayo ekigambo
kimu n’ang’amba nti, ‘Ssebo
nno amalusu go gagendera ki? Nze ebyo nabimaze sikyabiddamu, leka n’okukusegulira nkusegulire,’ n’asituka n’afuluma.
Kino kyannema
okugumiikiriza. Aba atuuka mu luggya ne mmulumba ne mmukwata emikono mu biseke ne mmunyeenya, ye nno ng’olwo atunudde ku ttaka. Ne mmusaba antunuulire naye n’asitula mpola amaaso ge okutuusa lwe gaasisinkana agange n’ayogera mu ddoboozi erisinga obukambwe nti, ‘Mwana wattu nno nta ojja kummenya emikono era laba giigino girungudde, genda eri mu mikwano gyo nze nvaako. Naye abasajja temuli bantu era temulina mwoyo!’
Kwe kumubuuza oba mu mazima yalowooleza ddala nga simwagala. Okwandibadde okunziramu, yansaba nneme kumuteganya kubanga yali amanyi byonna anti ng’asirika naye amanya’. Eyannimirira, enkumbi yalina njogi era n’ebigambo eyabirunga omunnyo yagunoza.
Mba nsigadde kumira mangota, Meeya kwe kujja n’annyamba nga bw’ajuukamu akatono nti, ‘Bannange, ggwe lwaki mwannyinaze omuwaayiriza nti takwagala? Nze mmanyi akwagala nnyo mpozzi ggwe tomwagala. Ko Meeya, ‘Nze! Ye nno ggwe wandigambye otya? Enkima esala ogw’ekibira? Ddala mwannyoko ono tanjagala.
Meeya: Bannange, akwagala oyagala akwagale atya, akukolere ki era akuwe ki?
Wano ne Mikolo we yayingirira mu mpaka kubanga naye yali yazze dda ng’ayimiridde awo ku bbali n’agamba Meeya nti, ‘Nedda, oli tomuzibiikiriza buzibiikiriza, ndowooza era waliwo ensonga emwogezezza ekyo.
Mirembe: Ggwe wamma ssebo weeri.
Zinunula: Nsaba ekintu kyonna ky’oyagala olabe oba nnaakikuwa olyoke otegeerere okwo oba nkwagala oba sikwagala.
Ye nga tannaba na kukisaba, nze olw’okwagala okumukakasa nga bwe mmwagala, saalowooza na ku ky’anansaba wabula nakkiriza bukkiriza nga bwe nja okukimuwa.
So nno kiba kiseera kirala, ndowooza sandikkirizza kigambo kya buzibe bw’amaaso kityo, naye mu kiseera kino saalina kirala kya kumponya.
Mirembe kwe kutegeeza nga bw’atajja kweteganyiza bwereere kusaba kantu konna era nga nange bwe sisaanidde kwemalamu ng’ate mmanyi nti sisobola kumuwa ky’anansaba. Nze ne nnyongera okuggumiza obweyamo bwange.
Yalaba nnyongedde okukikakasa n’ang’amba nti, ‘Jjangu tugende wali awali abakulu nkikusabe nga nabo balaba, naye onooswala bwe kinaakulema.’ Bwe twatuuka awali Muyodi ne Kulwawo, Mikolo n’annyonnyola empaka nga bwe ziri era nga bwe baali balindirira okuwulira ekisabibwa.
Mirembe kwe kugamba nti; ‘Kale oba anjagalira ddala, tutte naye omukago.’
Kino kyanneesisiwaza era kyagejja nnyo okusinga kye nali mmusuubira okunsaba.
Bonna nga bakyasiriikiridde, Meeya n’annyonnyola nga kino bwe kiri ekizibu ennyo era nga bw’asaba Mirembe asabeyo ekirala nti kubanga kino singa kituuka mu matu g’Omwami, obwange bunaaba bukomye.
Mikolo ng’amaze okwogera ebigambo bye ebyali bigudde olubege ku ludda lwa Mirembe, ne Muyodi n’ayogera ebibye era nabyo nga kibuyaga abiraza ludda olwo nga basembera ddala nze nkole ekyansabibwa kubanga nasuubizza obweyamo obwo nteekwa kubutuukiriza.
Nagenda okulaba nga Meeya akyukira mu kiti nga mbazzi ng’adda ku ludda lwa bali nga bakka ku nze nga bafukuutirira ebigambo nga bakamala.
Mirembe yalaba ngugubye n’agamba nti, ‘Bannange saabagambye nti ono anguyaaguya. Nze sirina kirala kye nja kumusaba wabula bulijjo njanga kukijjukira nga bw’andaze abaagala bwe bayisa bannaabwe.”
Awo n’asituka n’agamba Najja nti, ‘Gira tugende mwana wa ssebo.’ Olwo nno ng’ebiyengeyenge bimubunye emmunye zonna. Mu kaseera ako emmeeme yange we yagisindulira ne nzikiriza ne tutta ne Mirembe omukago wakati w’abatono naye abatanjabulira mu buzibu bwonna.
Nga wayiseewo emyaka nkumu ddala, Mirembe n’ambuulira ekyamuwaliriza okutta nange omukago era nkakasiza ddala nga ye yalengera wala nnyo okunsinga!
EBIBUUZO
1. Okutta omukago kye ki?
Laga engeri omukago gye guttibwamu mu Buganda.
2. Ebintu bingi Mirembe bye yandisabye Zinunula.
Olowooza lwaki yasalawo kumusaba batte omukago?March 19, 2011 at 4:10 am #27543
Bya Mariam Kyabangi
NAMASOLE lye linnya eriweebwa omukyala azaala Kabaka. Erinnya lino lyatandika ku mulembe gwa Ssekabaka Kimera era nnyina eyali ayitibwa Wannyana ye yasooka okuyitibwa Namasole.
Omulangira Kimera bwe yali ajja okulya Obuganda, yajja n’abantu bangi nga ne nnyina Wannyana tamuleseeyo. Wabula olw’obuwanvu bw’olugendo, Wannyana yakoowa tebannatuuka. Bwe baasemberera olusozi Gguluddene mu Busiro, eriggwa lyafumita Wannyana, bonna ne bakkaanya asigale awo.
Wannyana bw’atyo yasigala n’omutaka ‘Nkumbinkalu’ Owembwa nga y’amukuuma. Mu balala abaaliko ye Wavvuuvuumira Owembogo eyasamba ekisaka Wannyana mwe yasigala ng’awummudde. Bw’atyo Wavvuuvuumira n’afuna erinnya erya Kasamba. Ye Nkumbinkalu yaweta emiti gy’ekisaka, Wannyana aleme kwokebwa musana. Okuva olwo Nkumbinkalu n’afuuka ow’omuzizo atalirwako enju ya Namasole ng’ezimbibwa.
Wannyana ng’asigadde mu kisaka ebikoola by’ekiti ekyeggamasole bye byayalirirwanga wansi okumuteerako ebyanzi by’amata n’ebintu bye ebirala. Awo we yafunira erinnya Namasole nga liggyibwa ku bikoola by’ekyeggamasole. Okuva olwo na kaakano, nnyina wa Kabaka ayitibwa Namasole.
Ekifo awabeera Namasole nakyo kiyitibwa ‘Lusaka’ ng’erinnya eryo liggyibwa ku kisaka Wannyana we yawummulira ng’ajja ne Kimera okulya Obuganda.
Ku Ssekabaka Kimera era kwe kwava akalombolombo ka Bakabaka obutaddayo kulaba ku bannyaabwe. Namasole yakomanga Bukeerere ewa Nankere okulaba ku Kabaka mu nju eyitibwa Namiryango . Okuva ku Namasole Wannnyaa owa Ssekabaka Kimera okutuuka ku Namasole Ndwaddeewazibwa owa Ssekabaka Kamaanya, Bakabaka tebaalabanga ku bannyaabwe.
Empisa eyo yadibizibwa Ssekabaka Ssuuna II eyayagala ennyo nnyina, Kannyange. Mu biseera nga Namasole talaba ku Kabaka, mwannyina ayitibwa Masimbi wamu ne Nakalyana be baamukiikiriranga ewa Kabaka. Amannya amalala agayitibwa Namasole; ‘Kanywabibumbwa’ ne ‘Nnabijjano.’
Published on: Saturday, 5th February, 2011
Mirembe antonera ebimuli
OLWATIKKA Mirembe ne banne ensuwa zaabwe, nalowooza nti omuzannyo guwedde. Naye buli omu yagaana okukulembera nti anaalumirirwa y’anaggulawo. Nalaba obudde buyise nnyo ate nga bo balabika tebabufaako, nze ne nkulembera.
Era nkyakyewuunya, kale lwaki saabaleka nga mmaze okubatikka ne nneddirayo. Naye anti olunaakutta….! Era akabi nga kanajja, ekikere kidduka nga mpewo. Bwe mba ntambuddeko akabanga, Meeya n’ampita nti,
‘Mwana wattu jjangu ompeereze akakomo kange kagudde sisobola kukalonda ng’ensuwa eri ku mutwe. Nga ng’enda nkamuwe. Bwe namutuukako n’ang’amba nti akake si ke kagudde wabula aka Mirembe. Nga mmuyitako nga ng’enda Mirembe we yali.
Okutunula wansi nga nkalaba ku bigere bye nga nkalonda nga nkamuwa. Bwe namala okukamuwa n’ampa ekisaaganda ky’ebimuli nga bw’amwenya. Yasooka kusikamu kamuli kamu n’akawunyako n’akasuula eri. Bwe namwebaza n’aseka nti “Hmmm! Nnyabo olina ageebaza, weebaza n’ebyoya by’enswa!
Mu kaseera ako omwana w’omwami Pyati Sololo omukulu, we yawamatukira mu kasaka akaali engulu okumpi ne Meeya we yali ayimiridde.
Mirembe bwe yamulaba ng’ajja n’ang’amba nti, “Munno wuuyo ajja.” Simanyi kye yasinziirako okugamba atyo naye kyandiba nti mu lulimi lwe mwe mwateekebwa okundagula olutalo lwe nali nja okuyingirira wakati wa Kagulukankwale (lino lye linnya ly’omwana w’omwami oyo).
Nali ntandulula ebigere, Mirembe n’ang’amba nti, “Tondeka wano nzekka,” nange ne nnyimirira. Mu kasiriikiriro ako, Kagulukankwale yajja ng’atusimbye eriiso ery’obukambwe nga lyetabuddemu n’obukyayi ku ludda lwange. Sso nno nange okuva lwe nasooka okumukubako agange yagaanirwa ddala emmeeme yange okumuyingiza mu birowoozo newankubadde tewaali nsonga emunkyayisa.
Bwe yatutuukirako ddala n’abuuza Mirembe enkangu nti “Oyo y’ani gw’oyogera naye?”
Ko Mirembe nti, “Anti naye wuuyo waali, ggwe mwebuulize. Ye bannange, ggwe bakubuuza buli gw’oyogera naye?”
Ko Kagulukankwale nti, “Toyinza kunnyanukula bw’otyo.” Luno nno yabwatuka nga ggulu anti n’obugulu bwateruka. N’agattako na kino nti, “Tomanyi bwe ndi musajja?”
Mirembe: Bw’otoyogera
tebamanya bw’oli musajja? Ndowooza waliwo abasajja abalala nga ggwe. Ate sikulwa nno nga be bakusinga!
Kagulukankwale: Ono amuwadde ebimuli bino ani, si ggwe?
Mirembe: Nedda, si nze.
Kagulukankwale: Kale oba si ggwe obimuwadde, mbuulira abimuwadde. Onnimba ompise musiru? Sikulengedde ng’obimutonera? Kale era weegaane nti si ggwe obimutonedde!”
Mirembe n’ayongera okwegaana naye Kagulukankwale ng’ayongera okumulumiriza. Wano Mirembe we yamugambira amusale alabe ky’anoonya. Kagulunkwale: Ntegedde akalenzi kano okaagala era ndowooza bulijjo gy’ogenda, simanyi n’okusulayo?”
Sso nno lwa kunnyoomoola yali tansinza kiwago. Kino nze kyankosa nnyo mu mmeeme yange kubanga nawulira muli nga kissa ku linnya lyange obuzigamu.
Mirembe: Ye omalira ki amalusu go, mbadde ogambye nti otegedde, genda eka oloope nga bulijjo. Simanyi oyagala tugwe wansi tukube amavi nandiki tuteme emivuuma egitannafuukamu tukugerekereko.”
Kagulukankwale yalaba talina ky’anaakola kwessa busungu, n’abuuza akawala kali ka Najja kamubuulire bye tubadde tunyumya, ne kamutegeeza nga bwe kabadde katawulira kigambo na kimu. Yakasokaasoka ebigambo bingi naye ne kagaana. Kye yava akawujjamu empi bbiri n’ensumbi gye kaali keetisse n’egwa n’eyatika.
Nandiyinzizza okugumiikiriza ebirala bingi naye si kino eky’okuyiikiriza ebbujje, leero ‘kiiso kya mbuzi!’ Nabuuka ekigere kimu nga mmukutte ne mmunyoolera mu bulago olubugo lwe yali asumise, naye mba ngalula ekikonde nkimutomeze, Mirembe n’ankwata omukono nti, ‘Ku lwange nedda, nkwegayiridde muleke.’ Ne mmusindika eri mu bicuucu ne ng’amba Mirembe ne Najja batambule tugende, era nabo bwe baakola.
Bwe nakyuka ne kansongamu olunwe nga bwe kalangiriza nti, ‘Ggwe ggwe, ky’onkoze olikisasulira. Lwe tulisisinkana awalungi, tulirya amatereke.’
Bwe twatuuka ku Meeya, Mirembe n’amugamba nti nkabasombedde! Waliwo n’ebirala bye baayogera naye sikyabijjukira.
Akabi nga bwe katabula musombi, nze nasuubira nti mu bawala abaatuyitako mwe mwali eyabbirako Kagulukankwale gye twali tusigadde.
Kagulu olwatuuka mu kisaakaate ng’akoleeza nga bwe mmukubye era nga bwe njagala Mirembe ng’abiteekako omutwe n’amagulu nti nvugula ne bakaabasajja. Kyokka bwe twali twawukana, Mirembe yankuutira okwekuuma buli we ndaga nti sikulwa nga ntuukibwako akabi, nze ne mmusekerera olw’okutya awatali nsonga.
Ebibuuzo:
1. Zinunula alina eriiso ejjogi eryetegereza buli kimu. Laga obutuufu bwa kino ng’osinziira ku kitundu ky’osomye.
2. Abakazi y’ensibuko y’ebizibu byonna ebituuka ku basajja. Kubaganya ebirowoozo ku kino nga weeyambisa Zinunula Omunaku.
Published on: Saturday, 5th February, 2011March 20, 2011 at 10:00 am #27548
‘Mirembe antegeeza Omwami bw’amwagaliza mutabaniwe’
Ebitabo byaffe
WABA wayise ennaku bbriri nga tumaze okutta omukago, Mirembe n’ambuulira ekyama ekyammala akatuuyo mu mubiri.
Yasooka kunsaba mmusinyiwe olw’obutambuulirirawo kyama kino, mbu yali tayinza kumbikkulira bya lulyo lwe nga tanninaako luwenda ate ng’okumbuulira ekyama kino yali ateekwa buteekwa okulusiinyaako. Awo teyalwa n’agends ku ngeri gye yagendamu mu kisaakaate.
Bwe yali ng’akyali muto nnyina n’afa, ate nga wayise ebiro bitono ne kitaawe n’agoberera n’aleka ng’alaamidde Pyati Sololo okuba omukuza we kubanga baali banywanyi ba mukago. N’ayongera okumbuulira nga kitaawe bwe yamulekera obutitimbe bw’ebintu ebyakwasibwa omwami Pyati oyo omukuza we nti kubanga kitaawe yatya okubikwasa bagandabe ng’alowooza nti bagenda kubyekomya bamudoobye oluvannyuma. Nti nno ebintu ebyokitaawe yabifuna ng’omugabo gwe ogw’omunyago lwe baatabaala bwe yakwasiba ebintu bye ne yeeyongera nnyo obugagga n’amaanyi, anti nga leero buli ky’ayagala akyetuuseeko; nti era abaddu bangi n’abazaana abaali aba kitaawe, mu kisaakaate kya Pyati bakyalimu.
Wano we yatuukira ku kigambo ekyankunkumula ng’ayogeza eddoboozi erijjudde okutya n’ennaku n’ang’amba nti, ‘Omwami ayagala nfumbirwe omu ku batabani be.’ Nali njasama mbeeko kye njogera n’ansirisa nti, ‘Ogira ogumiikiriza mmaleyo bye nkubuulira.’
N’ayongera nti, ‘Ye anjagaliza mutabani we omuggulanda gwe mba nfumbirwa, kubanga amanyi nti bwe nfumbirwa oyo kiba kisalidde mu ntamu anti ebintu ebyo byonna nga bya kufunda ku ye, naye bwe nfumbirwa omulala, olwo nga batema kubyawuzaamu okutuwaako ekitundu. Naye mutabaniwe omuggulanda Kimojo Kagulukankwale anneesibyeko ng’ayagala y’aba antwala. Ye Omwami amanyi nga siyinza kumwagala ate era naye amuyita mulalu mpozzi lwa butamwagala nnyo kubanga mu ddalu ndaba nga bombi n’omwana waabo bakaliira ku njala naye anti ‘omuganzi…’ Kyokka tayagala kunyiiza Kagulu, ky’ava ayagala ekigambo ky’okumugaana kive mu nze. Olumu yampita n’ampikiriza era n’annweenweka obugambo bungi obwalaga nti ayagala omulenzi oyo mmwesammuleko, ye alyoke afune ebbanga okunfumbiza oli gw’ayagala. Eddako yambuuza oba nga nali sinnatuuka kufumbirwa era mmubuulire n’omusajja gwe njagala oba simulina ye andabire owuwe.
Nze ne mmutegeeza nga bwe sinnatuuka kufumbirwa ate ng’atya okunkaka olw’empaka. Alina abantu abaali mikwano gya kitange b’atya era nange antyamu okumulaamira omukago.
Ate ennaku zaakayita ntono kasookedde addamu okumbuuza lwe ndifumbirwa era n’ang’amba nti omusajja gwe njagala nzije mmumutwalire yeenywere ku mwenge.
Bwe namuddamu nti simulinna n’ang’amba nti, ‘Mwana wange omutwe guno ogulabye envi bwe zitandise okutobeka?
Mmanyi nno bingi by’otonsuubira kumanya anti ‘eriiso ly’omukulu…’ era ‘bukadde magezi…’ Kino ne kintegeeza nti kyandiba ng’olujeejeemo olukuliko nti onjagala, Kagulukankwale yalumutuusaako dda, sso ate nga talema anti omumwa ogugwe tegutuulira awo!
Mirembe n’ayongera okunogaanya nti, ‘Ekisinga okuntiisa kwe kulaba nga buli muvubuka gwe nsekera oba antunuulira obulungi, tewayita bbanga nga tannatibwa oba okubula n’abulirako ddala amayitire.’
Zinunula: Lwaki tofumbirwa mwana wa Mwami!
Mirembe: Mu mazima simwagala! Naye nga bwe saagala kumazaawo baana b’abakazi, ndirwa ddaaki ne mpalirizibwa okumufumbirwa.
Zinunula: ye abatta atya?
Mirembe: Abatta mu ngeri nnyingi ate oluusi mu kyama. Ayinza okukusindikira abantu ne bakuteega ne bakutta oba bayinza okukuwendula ne bakutwala eyo mu bibira ne bakugang’alamiza eyo.
Emitego egyo gyonna bwe gikulemwa, alinayo gumu ogw’enkomerero nnantavvuunukwa mulamu. Omwami bw’alaba b’ayagala okutta baweze ng’ate bamulemye okukwasa mu ngeri endala yonna, olwo ng’assaawo muzannyo gw’amafumu ng’agenda agulirira agasajja ga nnakinku mu kulwanyisa amafumu. gabamuttire.
Y’amanyi gy’agawakankula. Awa amateeka nti mu muzannyo abalwanyi bafumitigana mikono gyokka n’amagulu sso ng’akuusa bukuusa kubanga abalagira bafumite mu kifuba abo b’abalaga n’obubonero babatte ate oluvannyuma ne yeekangabiriza.”
EBIBUUZO
1. Geraageranya enneeyisa y’abaagalana Zinunula ne Mirembe n’ey’abaagalana ku mulembe guno.
2. Ddala omukwano tegugulwa. Wagira endowooza eno nga weesigama ku kitundu ky’osomye.
Published on: Saturday, 12th March, 2011April 7, 2011 at 11:35 am #27526
KulabakoParticipant
Omwana w’omwami ampangira abatemu kyokka ne battamu ye
Ebitabo byaffe
NG’OMUYIGGO guwedde, tuba tukkirira ekibira, omwana w’Omwami omu n’ayimirira n’atubuuza nti, ‘Kazzi mmwe temwazze na mafumu?’
Ko ffe: Nedda anti naawe walabye bwe mwatusanze mu kkubo nga tuva kunyumyamu.
Ko ye: Ye bannange, mundabidde ku muggo gwange?
Ko ffe: Tetunnagulabako.
Ko ye: Owa kale, si nsonga ogwo gunfudde ndifuna mulala. (N’ankyukira) Ggwe nno wabadde ogaana, gy’ofunye si nnyingi okusinga ey’abalina emiguwa ey’endola nnyini, nze nno n’okumpaako! Awo ffenna nga tuseka, naye nze nga mmanyi nti mbadde ngiguzeemu obulamu.
N’ayongera nti; ‘Ye sso mmwe nga muli ba kyewuunyo. Muddira alina ennyama y’ava emabega ate atalina n’akulembera! Yiino nno mugisibye kisaazisaazi egenda ewenena ate n’obudde buzibye. Olwo bw’egwa mutegeerera ku ki? Alina ennyama bw’akulemberamu, bw’egwa, ava emabega ayinza okugiraba oba okugirinnyako ne mugironda. Ffenna ne tuseka nga tulowooza tuseka na munnaffe.
Mikolo eyali yeetisse ennyama olwakulemberamu, mutabani w’Omwami n’agamba nti, ‘Ye nga bannaffe sikyabawulira. Batulese simanyi! Mwanguweeko tubatuuke.
N’adduka akapempenu, naffe tuba tusaayirira, ennyama yaffe n’esowottoka n’egwa, ne tussa ekitereke ne tukinyuunyuula. Tuba tusirikka mu kakubo, ne tusisinkana abasajja babiri ne tubeegattako ne tugenda nga tulojja. Naye tuba tumalako tuti ekitundu eky’ekitosi, ne tuwulira ng’omuntu akaaba nti, ‘Nfudde nnyabo!
Ne tuyimirira akakuukuulu ne tubuuzaganya nti, ‘Kibadde ki ekyo? Nze nawulira ng’ekinyonyi ekikaaba era n’omusajja omulala bw’atyo, ate omusajja omundi ne Mikolo bo baawulira ng’omuntu. Twalabula Mikolo agende mpola nga yeekengera sikulwa ng’agwa ku nsolo. Tuba tutambuddeko akabanga nga n’omwala tugusomose, Mikolo n’abuuka era n’ettu ly’ennyama ne ligwa. N’atugamba nti, ‘Bannange nninnye ku muntu, nninye ku kugulu kw’omuntu!’
Omusajja n’agenda ng’awammansa emikono n’ebigere. Twagenda okuwulira ng’agamba nti, ‘Wuuno muntu ddala n’okwokya akyayokya naye temukyali kakuba! Awo nga tudduka, bwe tukuba n’enduulu. Bwe twatuuka ku kyalo, ng’eng’oma zirawa, anti tezirawa ng’umba, ng’abantu beesomba, ng’emimuli baleeta nga tuddayo mu kibira.
Twagenda okulaba ng’omulambo gugudumadde awo ku mabbali g’ekkubo. Effumu lyamufumitirwa ku kkono ne limuyita mu mutima ne ligguka ku ddyo era yagwa nga yeevuunise. Okugenda okumugalanjula, nga ye mwana w’Omwami eyabadde atukuba oluboozi!
Enkeera Omwami yatuyita tumunnyonnyole enfa y’omwanawe kubanga yagamba nti ffe twasigala naye era ng’alabika ng’ayagalira ddala omusango okugussa ku ffe. Kyokka olwokuba si ffe twaziga ensolo ate nga tetwalina mafumu mu kuyigga nga baatugwikiriza mu kkubo, ebyo bye byatuwonya. Era abasajja bali ababiri be twali nabo, baatuwolereza nnyo. Ebigambo ebituufu ndowooza byali bwe biti: Omwana w’Omwami omu ye yaziga engabi, mpozzi n’ateesa n’omwami oli agambe nti y’agizize tuleme kwekengera. Anti oluvannyuma Meeya yatutegeeza nti omusajja oyo mu ttuntu ku olwo yatutumira omuntu tugende naye wamu n’amafumu gaffe tugende naye mu kuyigga. Naye omuntu gwe yatuma n’asanga nga tetuliiwo. Ogwo gwali mukisa gwaffe kubanga tetwandiremye kugenda naye kubanga bulijjo twayigganga naye. Kyokka yakola bubi okutulyamu olukwe era yasaanira okufa obubi.
Twagenda okutuuka ku kizigo nga baategese dda engeri gye bananzitamu, kye baava bansaba nsaggule ku kizigo banneewubize okwo banfumite. Era nga babadde balemeddwa okunzitira ku kizigo ne bateekateeka okunzita nga tuddayo. Baddira abaali ab’okundasa ne babakweka mu kibira ne babategeeza nga bwe banaabatemyako nga bayitawo, bano abateeze balyoke banzite. Ndowooza baabagamba nti nze nali nja okukomererayo, omufu kye yava anjagattajagatta nsigale emabega. Mpozzi nno abassi bwe baalaba omwana w’Omwami ng’agenda atinattina ate ng’emabega tebawulirayo ajja mulala, ne balowooza nti ate banaamulinda kutuuka mitala? Nga bagamuyiira ng’afa, anti gy’otega amaggwa, bwe bakugoba gye bakulaza.’
Ebibuuzo:
1. Ebizibu ebimu bye tusanga mu bulamu ffe tubyereetera. Lambulula ng’osinziira ku Zinunula Omunaku.
2. Laga obukodyo Kawere bw’akozesa okutuukiriza omutwe gwe yawa akatabo.
Published on: Saturday, 26th March, 2011May 23, 2011 at 9:06 am #27645
Nnejjusa obufumita kutta Mbego
Ebitabo byaffe
OLUSAMBAGGERE luno lwanyiiza nnyo Mbego era nze kata ndugulemu obulamu, kubanga bwe namusamba ne nzungamu nga sinnatereera bulungi ye n’asindika effumu n’obuswandi obw’ekitalo ne lijja nga linyooka liriko n’obujja bwegaaya.
Nalyekangira kumpi nnyo ne likwata ekkundi ly’engabo yange ne liyitamu ne linsusa olususu lw’olubuto ne ligenda nalwo! Naye singa engabo nali sigikwatidde bbali nga mmusamba, awo bandiggyeewo kugenda kumalirako ttaka.
Mbego n’agamba nti, “obwedda nkutaatira kazzi nneeyolera mpiri mu bunnya!” Ne ndaba ng’asunguwalidde ddala era ne mmanya nti kaakano “Nze oba ye!”
Ebyaddirira mmanyiiko bitono, anti twayokyagana mafumu gokka, oluusi nga nze mmukwasa oluusi nga ye era mu kiseera kino olutalo ne luba lwa kabi nnyo nga tewali kutemya wadde okumira eddusu. Omulundi gumu, engabo ya Mbego yagwa nga ngikubye naye oba lwaki saamuzisa mu kiseera kino ne kaakano simanyi era ndowooza sirimanya.
Ddaaki, omulangirizi n’afuuwa ekkondeere tumire ku ddusu, naye nze nga sifaayo oba nga tuwummula oba tetuwummulamu mmaze okuguba era nga ntaamye; nga kye njagala kwe kulwana oba banzita banzite olutalo luggwe. Anti nga nzenna njebye era nzenna ng’omusaayi gumbunye.
Waaliwo ddala mu kaseera akamu we nayagalira okuleka Mbego anfumite era nali ddala ku njegooyego ya kukikola naye ate awo we baafuuyira ekkondeere tuwummule. Nga tuwummuddeko, Mikolo n’agezaako okunvubiriza ng’addira ekiwero n’annyika mu mazzi n’ampisaako.
Eng’ombe teyalwa n’etokota tudding’ane ne mpulira ng’Omwami yeesooza era nga bw’akontola. Abasajja abajja ne Mbego ne boogera ebigambo bye saategeera naye oluvannyuma Muyodi bye yanjogereramu ne mbimanya. Bye bino, “Andu akiti amoga! Adudu amale pyo! Ekinyobba jje lakatu ddu!”
Mba nsituka akaana ne kajja n’olwendo ne kang’amba nti, “Muyodi akukuutidde weekuume nnyo era Mbego tomuggyaako maaso, anti era mu lulwana luno malira amagezi gonna mu kwewoma amafumu ga Mbego.” Bw’atyo n’amaliriza ne bino nti, “Banne bamuvumye nti, oli muntu ki ggwe! Okulemwa akaana ako akato! Ye Omwami onoddayo n’omutunula mu maaso! Nti nno bw’akulema luno nga tokyatukulembera.”
Bwe namala okubiwuliriza ne ng’amba akaana nti, “Ddayo omugambe Muyodi, nti awandigudde oluwanga lwange we waneerindiggula olwa Muyodi.” Naye mba nsituka ne ngwa, Mbego kwe kwogera mu ddoboozi ekkangufu nti, “Situkawo eri ne nkumaliriza, ensega nange zinneeyanzeeko nga bannange bwe zibeeyanzizza.
Nange muli ne mpulira ng’obwange busigazza kaseera buseera anti ng’engabo sikyagiyinza ezitowa nga luyijja, omukono gwange ogwa ddyo guzingaladdemu ate nno gattako ebiwundu n’omusaayi gwe nali njoobaanye wamma ggwe nga tewali njawulo na kiyoyo ate nga nnyenja buyenzi.
Mu kaseera kano omusajja omu we yasitukira n’asaba Omwami omuzannyo guggwe, ng’awa ensonga ze nti, emirundi egya bulijjo esatu egizannyibwa giweddeyo era n’ekyokubiri engabo yange yali ewumugguddwa nnyo nga tekyewomekamu. Omwami okwandibadde okwanukula yanyeenya mutwe era n’alaga olunwe ku ngabo ezaali awo ku bbali.
Omusajja ono Nkuyegetetyassabo yali muzira nnyo yali yaakalwana mu ntalo kkumi ng’akomawo newankubadde mu lumu eriiso teryalutonda
Wa ebikolwa ebiri mu mboozi eno, ebiraga ng’omuzannyo guno kaali akatego ak’okumutemula.
Published on: Saturday, 14th May, 2011June 8, 2011 at 10:15 am #27663
Akamegga enjovu kenkana wa!
Ebitabo byaffe
MPOZZI nno Omwami kye yava tamuyita kujja kulwana mu kifo kyange nga bwe yandikoze singa eyayogera yali mulala gw’anyoomerera.
Tebaalwa ne bandeetera emu ku ngabo ezaali awo, naye bwe nagikwatamu ng’ezitowa bulala, kwe kusaba eyange entono. Bwe baagireeta, abantu bangi abaali ku ludda lwange essuubi lye baali banninamu ne libakendeeramu. Abamu ne baleekaana nti, “Kozesa eri ennene, eyo bajja kugifumita omulundi gumu nga yawumugguse dda.”
Ate baagenda okulaba ga nkutte akafumu kange akatono, wamma ggwe ne baterebukira ddala mu nze
era bangi ne bampeerayo mu birowoozo byabwe eri Mbego nti, “ako akafumu katono nnyo tekayinza kuyita mu ngabo ya musajja oli.”
Abaali bakyanninamu akasuubi baalaba ng’ate n’akafumu nkakwasizza kkono, n’eryabwe ne liseebengerera, okuggyako Muyodi ne Mirembe abaatabagana mu birowoozo wamu nange, era abaamanya ekyankozesa ekyo.
Bwe nalaba omukono ogwa ddyo gusannyaladde ne mmanya nga tegujja kusobola ngabo nnene kugizunza mangu ate nga nail nneetaaga okuzunza effumu amangu nkooyese omulabe wange. Sso nno ate nga kkono wange bantu butamanya nga y’asinga ddyo amaanyi.
Omuzannyo ne gutojjera, ng’abaali ku ludda lwange bazirise, ab’oku ludda olulala bo nga beesunga obuwanguzi kazzi nno nga bagaya kyezinze.
Nga twakatandika, Mbego n’anfumita nnyo ekibegabega era abantu bangi ne bagamba nti, “Ekyo si kye twakugambye?” Naye mu kaseera akaddirira, Mbego n’asigala kwewoma bwewomi. Bwe nagiranga ne mba ng’amufumita omukono ogwa ddyo ate amangu ennyo ne mmusokya amagulu, ng’engabo akyagissa etangire effumu ne mba ng’amufumita omutwe oba omukono ogwa ddyo.
Yabanga akyewoma ne mmudda emabega, bwatyo n’abeera mu kwewoma n’okwebulungulula buli kaseera. Yalaba atandika okukoowa n’aleeta n’agomu buto gonna ammalirize nga tegannamwabulira; kye yava agezaako okunsamba, naye bwe namwewoma n’atagala, anti, amazina amayigirire’.
Saalwa ne mmusindikira akajogolo nga kanyooka n’okunyooka. Bwe yakakuba n’atagala ne mmutega n’asinzittuka ng’adda ekyennyumannyuma eyo gye yalinnyira mu kitembejja ky’omusaayi n’aseerera n’agwa bugazi.
Saalwa ne mmusemberera era abantu bonna ne balowooza nti nzija kumukazakkaliza awo anti nga Luwanga amungabudde. Baalaba nnyimiridde mmutunuulira okulaba bwe yeeriga ng’asituka addawo, ne bannyamira nti “Oli musiru? Mufumitire awo ng’akyali wansi. Bw’anaasituka n’amala akutta gunaaba gukusinze!”
Abamu ne beesooza nti, “Mukaleke bakatte anti kawuttufu! Ko keesiga ki? Sso nga nze bwe nalaba Mbego ali wansi avuya, nga nja kulabika ng’omutemu okutta omuntu atakyeyinza. Mmanyi ng’ekikolwa kino kyali ddala kya busiru era kata nkisasulire obulamu bwange; naye ku nkomerero kyangulira ekitiibwa ate ne kibumba obuti mu mitima gy’abalabe bange. Abalala ne boogera na lwatu nti, “Oyo omwana si muntu era tali yekka!”
Nga bwe gwali, abantu bwe baayogera ebyo nze ne mmwenya bumwenya, Mbego bw’aba asituka n’andaba, kwe kumbuuza nti, “Nze ssebo nze gw’osekerera? Ka nno nzikukalize ku mumwa.”
Ne ndabira ddala ng’omusaayi gumutisse ku mutwe era ng’olutalo alutamidde bwenge. Nalaba biri bityo nange kwe kugaddako ne nkwata effumu lyange eddene ne bukalambira.
EKIBUUZO: 1. Totta kibe nga tonnakikenenya ndusu. Laga omuwandiisi wa Zinunula Omunaku bw’aggyayo amakulu g’olugero luno mu kitundu ky’emboozi ekikuweereddwa.
2. Kawere anafuya nnyo omuntu we nga tannamutuusa ku buwanguzi. Laga bw’akikoze mu kitundu ky’osomye era olage akakodyo kano bwe kamuyamba nga omuwandiisi.
Published on: Saturday, 21st May, 2011June 19, 2011 at 4:15 am #27669
Mbego mmufumita n’ava mu buddeEbitabo byaffe
KYAZIRA kutereera, n’asindika amafumu mukaaga nga ga kumukumu gonna ne ngakuba, gonna nno nga gajjira mu kifuba wakati! N’awulugumya limu ng’ayagala linkwante obwenyi, ne mpanika engabo ate ne nfukamira.
Effumu kwe kuyita mu kakundi k’akagabo kange ne ligenda nga lyesooza nti, “Omponye nno!” Amafumu ne gatandika okujjira okumukumu mangi ne ngakuba amalala ne gankwata emikono amalala magulu ne mmanya nga “Kamaanya” asunguwadde anti nga takyagera bulungi.
Kino ne kimpa buggya amaanyi era mbu mu kaseera kano Muyodi we yayogerera nti “Entamu ebadde efumba eya Mbego bavuunike!”
Ebyo nno Mirembe ye yabimbuulira. Effumu erimu lyankwata ekisambi ne ntalanguka naye ne nfukamira bufukamizi ne sigwa. Ne nnwana bwezingirire buli ffumu lye nasindikanga abEemikwano ne baamira nti, “Bwotyo ssebo, bwotyo gendera awo ggwe, toggya okwo mpolampola ayiisa obusera.”
Mbego yalaba mmufuukidde lukokobe, n’asindika effumu lye eryali ery’okunzisa era eryali effumu lye, lye yakanyuga omulundi ogw’enkomerero mu nsi. Bwe lyajja ne ndyekangira kumpi, ne ndikuba mawanvuwanvu ne limpita ku mutwe ne litumbiira mu bbanga mbu ne lyetonnya emabega wange.
Bwatyo Mbego olw’eryanyi lye yakozesa ng’akasuka effumu, n’atagala era nange bwe nalikuba ne ntagala naye nze ne mmusooka okutereera, kye nava nnuma n’ogwengulu ne nkoowoola n’agomu buto gonna; ne mmusindikira effumu ne likwata ekkundi ly’engabo ye ne ndaba nga kuvaako ensasi ne ligiyitamu ng’akambe bwe kayita mu muzigo ne limugatta ebisambi byombi awo kumpi ne bbunwe; n’alyoka yeerindiggula ennume y’ekigwo ng’ente gye basibye amagulu gonna be ddu-u-u!
Bwe yagwa, n’agwa ku gutundutundu gw’effumu erimu ku mafumu agaali gamenyese mu lutalo nga gwesimbye mu ttaka , obwogi nga bwe butunudde waggulu ne gumuyitamu mu mbiriizi ne gukomekkereza omulimu gwe natandika!
Nali wa mukisa bukisa nze obutasooka kukasuka ffumu n’amaanyi gange gonna kubanga ddala mba kusooka Mbego kwemalamu, nkakasa nga nze sandirutonze. Ebyaddirira sibijjukira, wabula nzijukira kino kyokka nti, Mbego bwe yagwa ne ndaba ng’ensi yonna yeetooloola ne mpulira ng’agwa awo nno we nakoma okutegeera.
Bino byannyumirizibwa Mikolo: bwe nagwa, Mikolo, Muyodi n’abantu abalala Muyodi be yali alagaanyizza ne bansibako akasaakaate k’abantu era mu kawuniikiriro akaddirira, ne banneebagajja nga batya nti sikulwa nga mikwano gya Mbego mu busungu bwabwe bankolako akabi. Abantu bonna okugenda okuwawamuka n’okutegeera ddala ekibaddewo bajje bantunuleko, nga tebakyandaba. Banne ba Mbego tebaagoberera era Mikolo yang’amba nti singa baagoberera, yabuusabuusa oba nga waaliwo ku bo eyandizzeeyo. Nti kubanga Muyodi yagendanga ‘ataliza’ emabega waffe, obubinja bw’abasajja be abaagayiga obulungi nga nze banneetisse nti nno obubinja obwo bwasigalanga bukwebedde balyoke babwetonnyemu nga tebamanyi! Ate bakung’unsa tebeeramba kkubo baagendanga basalinkiriza mu nsuku era n’ewaffe tebandazaayo wabula bantwala wa Muyodi gye natuusibwa ng’obudde buzimeera.
Abasajja ne bambugumiza amazzi ne bannyiga ebiwundu era ne bannaazaako omusaayi. Muka Muyodi n’asiiga eddagala eryo ate nga teribembulwa kunyiga kiwundu wabula buli awabembuka nga nkovu. Bannnyumiza nti eddagala eryo okusooka baatya okulimmetta olw’okuluma kwalyo nti naye eyabagumya ye Muyodi ne mukaziwe Kulwawo abaategeeza abasajja abaali balitidde nti mu mbeera gye nalimu nali sisobola kuwulira bulumi.
EKIBUUZO: Obuwanguzi Zinunula bw’atuukako, abutuukako lwa mukisa si maanyi ge. Kubaganya ebirowoozo.
Published on: Saturday, 28th May, 2011September 25, 2011 at 11:37 am #27728
Pyati ampa Mirembe mmuwase ng’akasiimo
Ebitabo byaffe
EBYO olwaggwa ne tunyegera nga tulaga ku mbuga era nga tukooka nnyo anti nga n’emigaabe gigenda gigwa.
Okugenda okutuuka ku mbuga ng’omuntu ali awo! Nze bannange be baagenda bansitudde, baagaanira ddala omulabe okunkwatako.
Nga tutuuse mu mbuga , Pyati n’awamatuka gye yali yeekukumye. Bwe yalaba ebintu ebikomezeddwaawo n’abantu, n’abuuza akoze ekyo.
Munnaffe omu gwe twalonda okuwoza olutabaalo n’aluwoza era bwe yali asirisa n’ansongako olunwe nga bw’agamba nti, ‘Obuwanguzi bwaffe bwonna businzidde ku mugabe waffe ono, omuzira, omutegesi era omukkaanya.
Singa tabadde ye, tetwandiwangudde.
Awo abantu bonna ne bankubira emizira nga bwe bammimbijja, anti olwo bansitudde era ne Mirembe nga kwe ntadde omutwe nga ngalamidde naye bamusituliddeko bagenda beetooloola embuga nti, ‘Mumulabe omuzira ne munne.’
Nakanda kubategeeza nga bwe sisaanidde kitiibwa ekyo kubanga waaliwo bangi abaakola eby’obuzira okunsinga nga tebawulira bongera kusaakaanya. Bwentyo nga mmala gasirika anti kasita bifuuyibwako empewo nga tebikyazzeeyo.
Awo Omwami n’ayimirira ku katuuti wakati mu mbuga era ng’amaze okuwenya ku bantu bonna basirike, n’asitula eddoboozi lye n’agamba nti, ‘Ffenna abali wano kaakati , twegasse wamu okwebaza Bawankula.
Ekikolwa eky’obuzira kino kye balaze leero, tekibangawo mu byafaayo byaffe era abajjwa ne bazzukulu baffe banaakijjukiranga, naffe ab’omulembe guno kirituweesanga ekitiibwa. Kantuuke ku Mugabe w’eggye lino.
Mwenna mumanyi bw’atali muzaaliranwa wa mu nsi muno naye kasookedde ajja, byonna by’akoze bya buzira byereere era n’olugero lwaffe lutuukiridde bulungi ku ye nti, ‘Eteefe…’
PYATI AMPA MUWALAWE
Omuntu omuzira ono, asaana okwebazibwa era nze okwandibadde nga okwebaza kwange kaakano newankubadde nja kwongera okumwebaza oluvannyuma, mmuwa era mmukkiriza okuwasa muwala wange Mirembe gwe ndowooza nti ajja kumusanyusa.
Embaga eribaawo ng’assuuse era Bawankula abalala bonna buli omu nja kumuwa omuwala era n’abo abafiiriddwa batabani baabwe buli omu nja kumuwa endobolo. Awo abantu bonna ne boogerera waggulu nti, ‘Oyogedde ssebo.’
Ebibuuzo:
1. Omuntu yenna okutuuka ku buwanguzi, ateekwa okuba omuzira, omutegesi era omukkaanyi. Laga bino bwe bituukirira mu katabo Zinunula Omunaku.
2. Singa ggwe Pyati, bintu ki bye wandiyigidde ku Zinunula nga ggwe omukulembeze?
Published on: Saturday, 24th September, 2011September 25, 2011 at 11:42 am #27729
Komunaku atunyumiza engeri gye baabawambamu
KOMUNAKU ng’amaze okwa Ndodooti ekiseera, yawuliranga bba ne banne nga bawera enkolokooto nga bwe bagenda okwekokoolera nnamunkukumbo w’ebintu lwe balirumba Pyati.
Bba yali musajja muzira era nga banne bamwesiga nga buvune kyokka ng’atyoboola era ng’anaanuula nnyo eggye lya Buwankula buli lwe yalyogerangako anti ng’aliyita ggye lya bwacaaka oba emiyeeye era nti olulitukubamu effumu nga tunyaama. Nti nno newankubadde nga bino byonna yabiwuliranga naye teyalootako n’olumu nti ffe twenyigidde mu ggye lya Pyati. Ye ng’ayinza kusuubira atya nti n’eyo ku nkuzi y’ensi tutuukayo!
Olunaku lwe yazaawukirako yalulombojja bw’ati: ‘Olweggulo tumale tunyagibwe enkeera, omusajja nnyinimu yalumala mu kafubo ne banne. Bwe yadda, n’atutegeeza nga yeekabye ng’enkya eggye lyabwe bwe lijja okwoleka mu maaso g’Omwami alabe oba nga lirifufuggaza amakunsu ga Pyati singa geekolera ne ganaawuuka ewaabo waago okumwekongolobojjako!
Yayogeranga ebyo, ssempala nga tamanyi nti Walumbe ali ku luggi amuliimisa! Mu ttumbi nnyinimu yawamatuka mu nju n’agenda.
Obudde olwakya nga tugenda kukunsa mmimbi. Akasana bwe kaakaza nga n’emmimbi ziweze, ne tugenda eri bannaffe tukkirire mu kibira okutyaba enku nga bwe twali tulagaanye, omanyi twagendanga guduula tuleme okutya ennyo. Luno oba yali kinaawuuzi ki eyatuwujja? Anti kumpi ffenna mu kyalo kata tuggweeyo! Munnange nga tuserengeta mu kibira nga tutyaba nku.
Tuba tuli eyo tukolongola ensekese nga n’obulali buyita kuli, kwe kuwulira olwogoolo n’akavuvung’ano. Twetwabissaako nnyo mwoyo era nga tulowooza nti tuli wala n’ekkubo. Naye tugenda okuwulira nga waliwo abakuba akaayo okumpi ddala we twali. Twatandika okumaga n’okupapa era wano munnaffe omu we yayiiyiriza amagezi ag’okwekweka.
Kyazira kukiggya mu kamwa, nga tusensera mu lukakaba lwa luzibaziba nga twekukuma, wamu kipooli. Tuba tuli awo, tulowooza nti nga bwe twekukumye awakwafu aweekusifu, ennyago n’engabo binaatutaliza kuba okusinziira ku kukaaba kw’abafumite, okugobongotana kw’engabo n’amafumu, twali tutegedde nga bwagayeggaye dda.
Mu kiseera kino, bwakeddempulira kwe kwekomerera mu gga ly’omuwala eyali alwadde ensalika ng’agitaddeko eddagala, asibizzaawo enjoka z’ekyayi ajja apipira nnyini naye abundaale we tuli. Bwe yatema omulanga nti, ‘Nfudde nnyabo!’ Nagenda okulaba ng’olukakaba lwonna luyuuguuma, okutemya nti emirundi ebiri ng’abatabaazi abaali bajoobanye ensanke baatukukunuddeyo dda tuli banyage!
Ekibuuzo:
Olugero ‘Zinunula Omunaku…’ lutuukira lutya ku Komunaku?
Published on: Saturday, 10th September, 2011
-
AuthorPosts
You must be logged in to reply to this topic.


c: text/html

text:
Minisita avunaanyizibwa ku nsonga za Kampala Betty Olive Namisango Kamya azzizzaayo omuliro eri Omubaka mu Palamenti owa Munisipaali y'e Mukono Betty Nambooze ku nsonga z'okugaziya ekibuga nti bw'abanga ayogera asookenga kebuuza afune amawulire amatuufu naye bwekitaba ekyo agya kuswalira bwereere.
Kino wekijjidde nga Nambooze gyebuvuddeko yavuddeyo n'awakanya eky'okugaziya ekibuga nga bwekiri mu nteekateeka y'ekitongole ekivunaanyizibwa ku kuteekerateekera eggwanga ki National Planning Authority wamu ne Bank y'esi yonna nti kigendererwamu kunyaga ttaka lya bantu .
Betty Kamya okwogera bino asinzidde ku yafeesi z'ekitongole kya Uganda National Planning Authority mu Kampala n'ategeeza nti Nambooze agwanidde okukitegeera nti enteekateeka y'okugaziya ekibuga ssi yiye Kamya ng'omuntu wabula kyayisibwa Lukiiko lwa ggwanga.
Kamya agongeddeko nti okugaziya ekibuga kigendereddwamu kukendeeza mugotteko gwa kibuga era n'akakasa nti zu Munisipality zaakukolera wamu n'ekibuga enkulaakulana esoboe okutinta mu ggwanga.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Amawulire
Abasubuzi basobeddwa bwebagadde ebizimbe
Ivan Ssenabulya
February 13th, 2019
Bya Damalie Mukhaye
Abasubuzi mu bizimbe ebyenjawulo mu Kampala bavudde mu mbeera nebajagalala oluvanyuma lwokuggala ebizimbe bino mwebakolera.
Ebizimbe okuli Namaganda plaza, MM plaza, Jumbo Arcade, Zai plaza ebyomugagga Young, byagaddwa akakwungeezi akayise, awatabadde kutegeeza bapangisa.
Kati abasubuzi abakolera mu bizimbe ebyo basobeddwa, wabulanga bemulugunya nti tewali kyebababulidde, lwaki babagadde.
Katio abasubuzi bavudde mu mbeera nebatandika okuggala enguudo eziri okumpi nebizmbe bino.
Wabula guno ssi gwegusoose okuggala ebizmbe bino, nga negyebuddeko byaggalwa wakati mu nkayana kubwa nanayini wakati wa Young nomugenzi Charles Muhanji.


text:
Obubaka bw’okwemulugunya bwe baabadde baagala butuusibwe mu kakiiko k’omulamuzi Bamugemereire baabutisse muyambi wa Pulezidenti ku batalina mwasirizi, Resty Nakayenga Kiguli nga beemulugunya ku nnaggagga nnannyini masomero ga Hormisdallen, Mukalazi Kizito.
Baategeezezza nti osanga omulamuzi y’anaabayamba kuba abakulembeze baabwe abandibayambye tebafaako.
Okutuuka wano, kiddiridde omugagga ono okubagobaganyanga ku bibanja byabwe ng’abagamba nti y’alina ekyapa ekyalo kyonna kwe kitudde.
Baamuloopedde n’abakuumaddembe okutandikira ku poliisi y’e Kasangati nti tebabayamba nga bwe batwalayo ensonga zaabwe tebafaayo nga baziyita obusongasonga era bwe batuuza enkiiiko ne bayita ne poliisi okubawa obukuumi, tejja kyokka ate ye Mukalazi bw’ajja okusenda ennyumba zaabwe n’ebirime ajja ne poliisi n’emuwa obukuumi.
Abatuuze bano oluvannyuma lw’emyaka nga Mukalazi abatiisatiisa, waliwo ne nnamukadde Hasifah Mbuubi 86, gwe yawa wiiki emu ng’ettaka alivuddeko nga tannamutta.
Yagenda mu maaso n’akoona enju ye era n’okuuusa kati omukadde ali mu maziga.
Ate Josephine Mukiibi ne bba Abbas Mukiibi baalumirizza Mukalazi okubatiisatiisa okubabuzaawo oba okubatta ssinga tebamulekera ttaka liweza yiika ssatu.
Mu mbeera eno mwe baayitidde olukiiko, Mukalazi naye yayitiddwa kyokka n’atalabikako. Mu balala abaabaddewo ye mubaka w’ekitundu, Robert Sentamu Kyagulanyi (Kyaddondo East).
Nakayenga yennyamidde olw’engeri enguzi bw’esse n’empeereza ya poliisi.
Yagambye nti kati abantu ba wansi okugenda ku poliisi ne babawuliriza kifuukidde ddala kizibu olw’enguzi efumbekedde mu bifo bino ng’abagagga be babategeerera nga balinga be bakama baabwe?
Yagumizza abatuuze nti ensonga zino zigenda kuggwa mu mirembe era afube okutegeeza buli avunaanyizibwa era mu nnaku ntono agenda kubategeeza olukiiko olulala olunaku lwe lunaatuula.
Omubaka Kyagulanyi olwakutte akazindaalo n’ategeeza abatuuze nti abadde ali mu kkubo ajja asanze waliwo abamuteeze mu kkubo ne bagezaako okumutangira okujja mu lukiiko luno nga bamugamba nti ensonga zino mpanvu tajja kuzisobola era ne bamugamba nti Mukalazi amwetaaga asooke agende awaka amulabe.
Yayongedde okubagumya n’agamba nti abagagga bye bagamba nti omwavu tasinga musango byaliwo ku mulembe guli nga tannajja ku bukulembeze naye ensonga zino kati aziyingiddemu butereevu era agenda kutandika okuzitambulirako afube okulaba nga buli omu afuna obwenkanya nga tewali kuyiwa musaayi.
Olukiiko olwawedde abatuuze ne beekolamu omulimu ne basala sseng'enge Mukalazi gwe yabadde asiba ku ttaka lyabwe ebikondo ne babiggyayo ne babikumako omuliro.


text:
-
Empaka za Copa Coca Cola 2019. - 3 hours ago
-
Kibuyaga asaanyizzaawo Amasomero. - 3 hours ago
-
Okutumbula eby’obulimi mu Ggwanga - 3 hours ago
-
Abazigu baziinze ekyalo okubeera RDC we Masaka Ssentongo. - 3 hours ago
-
Abaweereza mu Keleziya bajaguzza emyaka 19. - 3 hours ago
-
Poliisi eremesezza Bobi Wine okuyimba. - 3 hours ago
-
Omulambo gw’omusawo guzuuliddwa. - 3 hours ago
-
Kyabazinga aggaddewo eza Royal CUP e Kamuli. - 3 hours ago
-
Poliisi eremesezza Bobi Wine okuyimba. - 3 hours ago
-
Mbabazi alaliise nga bwanatera okuddamu okwogera ku by’obufuzi. - 3 hours ago


text:
Barbie okutabuka yabadde ayagala kulaba mwami we kubanga yabadde amaze okulagibwa ebifaananyi ebiraga nti Bobi Wine yabadde akubiddwa nnyo.
EMBEERA YA BOBI WINE
Barbie yabadde akyayomba n’afuma amawulire nti bba bamutuusizza mu kkooti y’amagye mu nkambi e Gulu.
Yapapye mangu okugenda okumulaba kyokka era abajaasi tebaamuganyizza kuyingira.
Bakkirizza balooya ba Bobi Wine babiri bokka; Asuman Basalirwa ne Medard Lubega Seggona.
Baamuleese mu kkooti ku ssaawa 9:00 ez’olweggulo nga bamukwatiridde okumuyingiza. Looya we Basasirwa yategeezezza Bukedde nti baamuleese bamukwatiridde nga tategeerekeka.
Amaaso gaabadde gazimbye, ng’omutwe guzimbye nnyo, tavaamu yadde ekigambo nga n’okutambula tasobola bawaniridde muwanirire.
Wano Basaalirwa ne Seggona baawakanyizza kkooti okusomera omuntu eyabadde mu mbeera bwetyo emisango nga bagamba nti tebiyamba kuba n’ebigenda mu maaso yabadde tabitegeera.
Kino ssentebe wa kkooti eno Lt. Gen. Andrew Gutti yakigaanyi era n’agenda mu maaso n’okumubuuza eby’okusangibwa n’emmundu.
Bobi Wine baakanze kumubuuza nga talina ky’avaamu nga bw’aba awalirizza by’ayogera tebikwatagana. Kkooti eyatuulidde ekiseera ekitono, yabaddemu abajaasi nga 50.
Ababaka abaasindikiddwa palamenti ne balooya abalala n’aba famire bonna tebakkiriziddwa kuyingira.


text:
Ssentebe wa Muyenga, Yasin Omari alekulidde ekibiina kye ekya NRM ng’ebula mbale okutuuka ku kulonda kwa bassentebe by’ebyalo aba LC1 ne 2.
POLIISI y’e Wamala emenye ennyumba y’omugagga n’ekukunulayo amabaati g’e kkanisa agaabadde gabbiddwa mu biseera bya Ssekukkulu.
Aabasuubuzi batandise okufuna okutya nga bagamba nti abaguzi tebannataba bulungi nga n’abayitamu abamu bakola gwa kulamuza! Abamu bakitadde ku mbeera ya...
POLIISI ekoze ekikwekweto n’eyoola abakazi n’abasajja beesanze mu bbaala ez’enjawulo e Ntinda , Kisaasi Kamwokya , Kyebando , Bukoto.
Abayizi embeera gye bayitamu nga bagenda ku ssomero n'okudda awaka
Poliisi y’e Kireka ekutte n’eggalira omuvubuka eyayingidde ‘Supermarket’ y’essundiro ly’amafuta erya Super Oil ku lw’e Namugongo n’abbamu emikebe gy’amata...
JJAJJA agobye muzzukulu we ow'emyaka 11 awaka ng'amulanga kubba macupa ge agaweddemu Soda n'agaguza abaamaduuka.
OMUSAJJA agambibwa okubba pikipiki asimattuse okuttibwa abavuzi ba bodaboda ku siteegi y’oku Kalerwe oluvannyuma lw’okusangibwa ne Bajaj UEC G64F gye...
AB’E Kyebando Kisalosalo balangidde aba Poliisi okubeera n’emimwa gy’oluwewere, bwe bagiroopera abamenyi b’amateeka ng’ate ebalonkoomayo eri abaloopeddwa....
BAKYALA b'abasiriklae abaakyusibwa okuva ku poliisi y'e Kabalgala batemye emiranga nga bafulumya mu nnyumba.
23 Apr 2019
23 Apr 2019
23 Apr 2019
22 Apr 2019
22 Apr 2019


text:
BYA NAZIFAH NAMPEERA
Abafumbo Zawuja Namusisi ne Richard Ssejjombwe baayombedde ku poliisi ya CPS ng’entabwe eva ku mwana waabwe, Gideon Kyeyune, 9 okubula ng’ava ewa kitaawe e Kalagala Luweero kyokka n’asuulibwa e Mpereerwe ku luguudo lw’e Gayaza ng’eno omuvuzi wa bodaboda gye yamuggye n’amuleeta ku poliisi ya CPS mu Kampala.
Poliisi yanoonyerezza n’ezuula bazadde b’omwana n’ebayita mu ofiisi y’amaka n’abaana, eno Zauja gy’alumiririzza bba okumusaba omwana we kyokka nga yabadde ayagala kumusaddaaka naye ne bimusala olw’okwanguwa n’aloopa ku poliisi nga Ssejjombwe we yatiiridde n’alagira abantu abaaleese omwana we ne bamusuula e Mpereerwe. Zauja era alumiriza Ssejjombwe okubeera n’amasabo ng’era alina n’abaana abalala be yasaddaaka.
Omwana ye bw’abuuziddwa agambye nti waliwo mukwano gwa kitaawe eyajja n’emmotoka n’amugamba nti alinnye amutwale ewa kitaawe kyokka bwe baatuuka gy’atamanyi n’aggula emmotoka olwo ye omwana n’amuyita mu nkwawa n’adduka.
Kitaawe w’omwana ono yeegaanyi byonna ebimwogerwako mukyala we nti bino byonna byakumwonoonera linnya kubanga ye tasobola kusaddaaka mwana we.
Omwogezi wa poliisi mu Kampala n’emiriraano, Luke Owoyesigyire annyonnyodde engeri gye baafunyeemu omwana ono era n’ategeeza nti omwana addiziddwa nnyina nga n’okunoonyereza ku ngeri omwana ono gye yatuuseemu e Mpereerwe bwe kugenda mu maaso.


text:
Abakazi bakooye empewo y'ekiro baagala basajja babamaleko ekiwuubaalo.
Njagala omwami nga naye tayogera bwe tusobola okufaanaganya embeera, alina eddiini okusinga nga Mulokole kuba nange ndi Mulokole oba Omukulisitaayo nga...
Njagala omwami omweru, ali wakati w’emyaka 29-35, akola asobola okunfunira eky'okukola, omwetegefu okwekebeza omusaayi. Bakufunye batya? Bakube 0706582208....
Nnetaaga omwaami asobola okundaga omukwano, alina empisa ng'abeera mu kibuga okuva ku myaka 30-35 ate nga takozesa bitamiiza. Atekeddwa okubeera nga yazimba...
OMUKWANO gwa leero guyingiddemu obufere obw'ekika ekya waggulu. Abantu bangi batandika omukwano n'ekigendererwa ky'okubaako ebintu ebikalu oba ensimbi...
Njagala omwami alina empisa, eyazimba nga mwetegefu okunfunira omulimu n’okugenda ewaffe n’okunjagala n’omwana wange, ng’ali wakati w’emyaka 30 ne 40....
Njagala omwami ali ku ddagala lya ARVs kuba nange lye nkozesa, ali wakati w’emyaka 38-45, akuze mu birowoozo, anampumuza nange nkole bwetyo. Biki by’aba...
Oyagala musajja afaanana atya? Nnoonya omusajja owookulya naye Kulisimansi, alina ku ssente, alabika bulungi kuba nange nnyirira, ow’obuvu naanyizibwa,...
Oyagala omusajja afaanana atya? Njagala musajja waakulya naye Kulisimaansi oluvanyuma tukole obufumbo, alina okuba ng'alina amaka, eddiini, empisa, ssente...
NZE Maria, nina emyaka 30. Nnoonya omusajja ow’emyaka 40-60. Kuba 0703056931.
22 Apr 2019
22 Apr 2019
22 Apr 2019
22 Apr 2019
22 Apr 2019


text:
Kkooti enkulu mu Kampala esingisizza Ivan Kamyuka omusango gw’okutta munne John Ahimbisibwe oluvannyuma lw’okukaayanira omukazi mu Club Guvnor ekifo ekisanyukirwamu mu Kampala.
Omulamuzi Wilson Kwesiga yejjeerezza Kamyuka omusango gw’obutemu n’amusingisa ogw’okutta omuntu mu butanwa nga yesigama ku bujulizi bw’oluyi oluwaabi obualga nti eyattibwa ye yasooka okulumba Kamyuka ate n’okusosonkereza muganzi we Nima Nyarwaka gwe baakaayanira.
Ahimbisibwe yafa mu kiro nga 2 – August – 2015 ku Case Clinic oluvannyuma lw’okuvaamu omungi mu kiwundu kyeyafuna kunsingo Kamyuka bwe yamukuba giraasi.


text:
Omuntu yenna azimba abera aba ayagala akole ekintu ekirabika obulungi era nga kinawangaala ate nga tekiseerebwa.
JUSTINE Nansasi, 45, omutuuze w’e Kawempe mu Tebuyoleka Zooni, mu ggombolola y’e Nangabo alina ennyumba gy’azimba ya bisenge bitaano.
AKAKAIIKO akassibwaawo Palamenti okubuuliriza ku bigambibwa nti waliwo okukabawaza n’okukuluusanya abaana mu masomero kanjudde lipoota yaako ng’erimu ebyesittaza...
MU kaweefube w’okusitula omutindo gw’ebyenjigiriza mu ggwanga kkampuni ya kya Vision Group efulumya amawulire ga Bukedde erina enteekateeka ey’okuyambako...
EBIBUUZO bya S4 ebifulumiziddwa minisitule y’ebyenjigiriza olwaleero bizze n’essanyu naye era n’okweraliirira. Abazadde n’abayizi nga bajaganya olw’okubikola...
Ssentebe w’ekitongole kya UNEB, Prof. Mary Okwakol, asinzidde ku mukolo gw’okufulumya ebyavudde mu bibuuzo bya siniya eyookuna n’alaga obwennyamivu olw’abantu...
Ebibuuzo by’abayizi 1825 ebyakwatiddwa mu ggwanga lyonna kuliko n’ebyamasomero amanene agamanyiddwa ennyo mu ggwanga.
ABASOMESA b'e Makerere ku yunivasite beewozezzaako mu kakiiko ka Palamenti ku bigambibwa nti, bayitiridde okukabassanya abawala ne bagamba nti babasoomooza...
MINISITA omubeezi ow’ensonga z’abaana n’abavubuka Florence Nakiwala Kiyingi akubirizza abazadde obutalekera basomesa na bannaddiini kubagunjulira baana....
Gavumenti erangiridde okuddamu okuwandiisa abasomesa ba siniya oluvannyula lwemyaka etaano.
18 Apr 2019
18 Apr 2019
18 Apr 2019
18 Apr 2019
18 Apr 2019


text:
Bya DICKSON KULUMBA
BULIJJO omukisa gujjira mu buzibu bw’abantu abalala abakwetoolodde, olwo bw’oba mukozi n’onoga ssente n’okwekulaakulanya.
Embeera eno Ssaalongo John Kasozi ow’e Naguru - Kasenke, gye yeyambisa okutandika bizinensi y’enku mu kitundu ky’e Nakawa. Alaga engeri gye yatandika n’okuyimirizaawo bizinensi ye: Kyantwalira emyaka ena nga nneetegereza abantu abalala abaddukanya bizinensi eno.
Waliwo omwami eyali azitunda ku luuyi lw’akatale k’e Nakawa nga yalina omukozi kyokka n’amugoba nga tafaayo ku mulimu guno n’ekyavaamu bizinensi kugwa. Wano we nnakozeseza omukisa guno ne ntandika bizinensi y’enku ey’obuwangaazi. Nasaba ekifo KCC ne kimpa mu katale e Nakawa ne ntandika mu 2007.
Nneekwata ku muvubuka gwe baagoba n’antuusa ku musajja eyabaleeteranga enku ng’ambuulira n’emisoso egizirimu gyonna omuli: emiwendo gyazo, entambuza, n’ebintu ebirala bingi. Nnatandika okusuubula enku n’obukadde busatu nga nsaba kimu nfisse amagoba ga 10,000/- buli lunaku kye natuukiriza.
Kyantwalira ebbanga lya myezi etaano okumanyika ennyo eri abantu abatema enku. Nnafuna ne bulooka asolooza enku mu bantu, ng’olwo nze nzija kutikka mu btundu eby’enjawulo omuli Nkokonjeru, Bukunja n’awalala. Ebitundu ebirala kuliko Mityana, Mubende n’e Kyegeggwa.
Bakasitoma nfuna bangi era kizibu okuggwawo kuba buli akola omukolo gwe, nange ku bajeti mbeerako: Nzitunda mu balakisi y’abaserikale e Kibuli, mu mawooteeri, amasomero ne mu bantu ssekinoomu. Ebiti by’enku Waliwo enjase nga zino ziseerebwa nnyo n’ennene ez’okuteesa omuwendo.
Bye njize mu mulimu guno
1. Bizinensi yeetaaga okubala okusobola okumanya ebbeeyi gy’otunda ofuneko amagoba.
2. Obugumiikiriza obwa waggulu n’okwekkakkanya kuba mubaamu n’ebyokusamba ensiko ng’ogenze okuzigula mu byalo.
3. Guno mulimu ogusobola okukolebwa omwavu kuba tezivunda.
Bye nfunyemu
Nzimbyemu emizigo gy’amaduuka munaana, enju mwe nsula era nagulayo n’emmotoka ekola sipensulo eyingiza ensimbi buli lunaku.
Nnatandika okutunda enku n’obukadde 3 kati ndi landiroodi


text:
-
Wulira Eddoboozi: Tuyiga ku bibeera mu wiiki entukuvu. BB - 5 hours ago
-
Wulira Eddoboozi: Tuyiga ku bibeera mu wiiki entukuvu.AA - 6 hours ago
-
Gwe baabamenyera ennyumba asobeddwa. - 11 hours ago
-
BP. Zziwa awadde obubaka bwa Paasika. - 11 hours ago
-
Enteekateeka z’ebikujjuko bya Paasika. - 11 hours ago
-
Abayizi batonedde abali mu bwetaavu. - 11 hours ago
-
Maama Fiina ayingidde mu nsonga z’Abasiraamu. - 11 hours ago
-
Okujjukira omwotyo gw’omugenzi Sheikh Kayongo. - 11 hours ago
-
Gagaano amasomero agafunye mu kulima. - 11 hours ago
-
Poliisi eyodde 33 ekiro mukikwekweeto. - 11 hours ago


text:
Abatuuze b’e Kanyanya mu muluka gw’e Kawempe balaajanye ku ngeri amaggye gye gabatulugunya nga ba bakutte ekiro bano bagamba nti bekubirako dda enduulu ewa GISO we Kanyanya akulira amaggye mu kitundu ekyo naye teba yambiddwa.
Abatuuze bongeddeko nti amaggye gano bwegaba gakola ebikwekweto tebaba na Poliisi ekintu kyebagambye nti kyabulabe kiteeka obulamu bwabwe mu matigga kuba Poliisi yetegeera abantu bo mukitundu era bebamanyi n’engeri gye bakwatamu omuntu wa bulijjo naye amagye enkwata gye babakwata babanga abakwata abatujju.


text:
Omubaka we Kyadondo East mu Palamenti Robert Kyagulanyi ssentamu amanyikiddwa nga Bobi Wine, adduukiridde abantu mu ngeri y’okujjaguza amazaalibwa ge.
Bobi Wine yazaalibwa nga 12, Febwali, 1982, era enkya ya leero, asazeewo okudizza ku bantu mu kujjaguza okuweza emyaka 37.
Bobi Wine nga yegatiddwako mukyala we Barbie Itungo Kyagulanyi, omubaka wa Munisipaali ye Mityana Francis Zzaake n’abantu abalala, batwalidde abalwadde ku ddwaaliro lya Kasangati Health Centre IV n’ebintu ebyenjawulo omuli ensawo z’obuwuunga ne sukaali, ssabuuni, paadi n’ebintu ebirala.
Mu ngeri y’emu balambuddeko abali mu bwetaavu mu kifo kya Sister with blister Uganda mu bitundu bye Lubya era nayo, babatwalidde ebintu ebyenjawulo, ekiwadde abantu essanyu.


text:
Pulezidenti Yoweri Kaguta Museveni agamba nti Gavumenti egenda kufuba okulaba nga esasula ensimbi ezibanjibwa bannabyamizannyo abawanguzi b’emidaali.
Bweyabadde ku kyemisana ne ttiimu eyeetaba mu mpaka z’emizannyo egy’enjawulo eza Common Wealth mu Gold Coast Australia eggulo mu maka g’obwa Pulezidenti e Ntebbe , Museveni yategeezezza nti abaawangula zzaabu agenda kubawa obukadde butaano buli omu, aba Ffeeza obukadde busatu ate Ekikomo akakadde kamu kamu.
Joshua Kiprui Cheptegei yawangula emidaali gya zzaabu ebiri, Stella Chesang n’awangula ogwa zzaabu gumu songa Mercyline Chelangat yawangula kikomo (Bronze) ate n’omukubi w’ebikonde Juma Miiro n’awagula ekikomo .
Yuganda yatwala ttiimu ya bannabyamizannyo 69 ab’etaba mu mizannyo omuli : Track and field events, Netball, Rugby, Table Tennis, Badminton, Squash, Swimming, Boxing, Weightlifting, Shooting ne Cycling.


text:
Bya JOSEPH MAKUMBI
OMUSAJJA abadde yaakanjulwa, atabudde abooluganda bw’asuulidde mukyala we ebintu wabweru n’amugamba nti amaka yagatunda dda.
Isaac Menya Nalugoda, nnannyini kkampuni enzimbi eya Bageya Construction Company esangibwa e Kamuli Kireka yasuulidde mukyalawe Prossy Nansamba gwe yayanjula mu September w’omwaka oguwedde ebintu wabweru n’amulagira okugenda abeere mu muzigo kubanga ennyumba yagitunze.
Nansamba annyonnyola bwati; “Maze ne Nalugoda emyaka mwenda ng’omwana waffe omukulu wa myaka musanvu era bulijjo abadde mwami eyeeyagaza okutuusa mu July w’omwaka guno embeera ye bweyakyuka.
Alina omukazi Omutanzania gwe manyi nga maama Anna gwe yaleeta awaka n’amulambuza ennyumba ne kkalina gye tuzimba n’amugamba nti mwe tugenda okusengukira.
Okuva omukyala ono bwe yajja awaka omusajja yakyuka, emirembe ne gituggwaako.
Buli kiro twazuukukanga ne tusaba naye bwe nnamuzuukusanga ng’agaana. Lumu yansanga nga nsaba n’ankuba nga kwatadde n’okunnangira nti musabira afe.
Omukozi w’awaka Fiina Nabirye agamba nti: Nnagenda okujja awaka wano ng’omwami alina obutakkaanya n’omukazi ng’olumu yabazuukusa mu kiro n’abagamba nti bajje bawulire ng’omukazi amusabira afe.
Olunaku olumu omwami yangoba awaka nti muviire era nnasula wa Kojja wange e Kireka. Omukyala yampita era bwe yansangawo n’ambuuza ekinkomezaawo kwe kumugamba nti omukyala yampise muyambe ku mwana.
Waliwo bwe yajja n’aggalawo ennyumba nga yasooka ku nziggyako ssimu era olwamala okussaako amakufulu n’anziriza essimu nga bw’agamnba nti kalabe omukazi bwanaayingira ennyumba.
Poliisi tennyambye: Nansamba agamba nti agenze ku poliisi y’e Kira enfunda eziwerako kyokka n,atayambibwa. era yasaba
n’omusirikale amukuume olw’okutya omusajja okumutuusaako obulabe ne bamumuma.
Ku Lwokutaano, Nalugoda yapangisizza bakanyama ne balumba amaka banfulumye n’ebintu ebyabadde bisigadde mu nnyumba babitwale mu kazigo e Bweyogerere gye baatwala ebyasooka kyokka baganda be abaakulembeddwa mwannyina
Charles Buyinza ne babalemesa okubitwala.
Mu kulwanagana kuno Buyinza yakubiddwa n’afuna ebisago ku mukono ne baguyuza kyokka poliisi n’emuggulako omusango
ogw’okukuba mukodomiwe Menya nga guli ku fayiro nnamba SD: 14/25/09/2015 .
Kyendowooza omusajja annimba kubanga mu bbanga lya myezi mukaaga okuva bwe yanziggyako emmotoka gye yampa mu kwanjula yakaleeta abantu mukaaga nga bonna bagamba nti yabaguza ennyumba eno era ng’endagaano gye baleeta teyawuka kubanga omuntu gw’agamba nti ye yagula y’omu. Nsaba abakulu mu poliisi banyambe


text:
Naye newankubadde nali nkola okunoonyereza nange nali nawugulazibwa nga ndowooza nti ebizungu bye bigimusa ebituufu byokka.
Julius Musimenta, omumyuka w’akulira ekitongole kya A.F.I.R.D. agamba nti okuggyako ng’abantu bazuukuse ne bategeera ekigendererwa ky’abakola ebigimusa ebyo ebikolerere naye obulimi bugenda kusaanawo kubanga buli lwe bafuuyira n’ebigimusa ebizungu batta ttaka kwe balimira.
Ky’ova olaba abantu bagamba nti, ettaka likaddiye terikyabaza mmere buli sizoni lyetaaga bigimusa.
Musimenta agamba nti, bwe yakizuula nga bw’okozesa ebigimusa ebyobutonde oba okola kyamaanyi mu kuzza ettaka obuggya nze ne bannange ne tusalawo Mmande August 20, 2018 Bukedde 23 okwesiba ku kunoonyereza ku ngeri ez’enjawulo ze tuyinza okuddaabululamu ettaka lyaffe.
Mu ngeri ze twatunuulira twakizuula nti, enkola y’okweyambisa ensirihhanyi emmyuufu okukola ebigimusa nyangu, tetwala ssente ate ng’ereeta ssente n’okukekkereza ku nsaasaanya.
Ensiring'anyi ne nzikolamu ekigimusa Ebitongore ekya caritas ne ACSA bikoze kinene mu kuyamba abantu okuzza ettaka lyabwe obuggya nga bivuggirira okunoonyereza ku butonde n'ebigimusa eby’obutonde.
Ekigimusa ekikolebwa mu nsirihhanyi kiyitibwa ‘Vermin composite’ ekiyamba ennyo okuzza obugimu mu ttaka.
Ebyetaagisa okukola ekigimusa kino Ekigimusa kino tekyetaagisa bintu wabula ebyo bye tukozesa omuli kasasiro gwe tukuhhaanya awaka, ebintu ng’ebidomola n’amabaafu amakadde.
By’okozesa okutereka ekigimusa Bw’oba osobodde okufuna embaawo, okola ekintu ekyefaanaanyiriza ekibookisi nga eky’ennyaanya oba ekiriirwamu ente, obunene opima okusinziira ku bungi bw’ekigimusa ky’ogenda okukola.
Oba bw’oba ng’ekigimusa ky’oyagala kingi osobola okusima ekinnya nga kya nsonda mw’osobola okuteeka kasasiro omungi.
Enkola y’ekigimusa Bw’omala okufuna ekifo w’ogenda okukolera ekigimusa kyo, ogulayo kkiro y’ensirihhanyi ku 100,000/-. Newankubadde omuwendo ogwo guwulikika ng’omungi naye ensirihhanyi bw’ogeraageranya n’omugaso gwazo ziba ssente ntono nnyo.
Ekisooka ensirihhanyi ezo bw’oba ozirunda mu myezi 3 oba owezezza kkiro 30 nga naawe otandika kutunda.
Ate akatale kaazo weekali kubanga naffe wano tuzigula kuba tulina bingi bye tukolamu ng’emmere y’enkoko, ey'ebyennyanja kubanga twakizuula nti ensirihhanyi erina ekiriisa kyamaanyi n’okusinga mukene gwe tuwa enkoko n’ebyennyanja.
Ebyo nga biwedde, okwata kasasiro n’omuteeka mu kifo kye wateeseteese edda, olwo n’oyiwamu ensirihhanyi zaffe wabula si buli nsirihhanyi nti zikola, waliwo ekika ky’ensirihhanyi ekiyitibwa ‘Red worm’ nga kino twamala kukinoonyerezaako ne tukizuula nti zizaala nnyo ate nga zirya nnyo n’okukula amangu.
Ensirihhanyi ze tukozesa zibeera mmyuufu nga tukola ekigimusa kyaffe. Kyokka kikulu obutateeka bintu ebitavunda ng’obuveera, ebyuma n’ebirala mu kasasiro gw’oyagala okukolamu ekigimusa kubanga kijja kuwa ensirihhanyi obuzibu mu kukyusakyusa kasasiro asobole okuvunda.
Olumala obikkako n’olinda, bwe wayitawo wiiki bbiri obikkulako nga kasasiro atandise okuvunda era omwezi gugenda okuyitawo ng’eyali kasasiro afuuse ttosi kyokka nga tewateekamu ttaka.
Olwo kino kiba kigimusa ate bw’oba nga wakiteeka mu kibookisi eky’embaawo nga kiri ku katandaalo kiba kitandise okuvaamu amazzi agakulukuta.
Awo obeera ofunye bibiri mu kimu kubanga ekyo ekikulukuta kiba kigimusa ky’amazzi ate nga ddagala.
Bwe wayita emyezi ebiri, ekigimusa kiba kiwedde okukola era n’ensirihhanyi zaffe ziba zeeyongedde obungi ng'eyalina kkiro emu otuuse mu kkiro 50 era bw’oba oyagadde osobola okuzitunda oba okuzikozesa ng’emmere y’enkoko n’ebyennyanja.
Ofunayo ekintu ng’ettundubaali oba ebbaati n'olyanika mu musana, olwo n’oddira ekigimusa n’okyanikako, olw’okuba ensiring'aanyi tezaagala musana zijja kudda wansi zonna olwo ekigimusa kisigale waggulu kikuyambe okuziggyamu ate osigaze ekigimusa.
Kino okyanika ne kikala mpola era ekyetaaga omusana gwa mirundi ng’ena ne kifuuka eky’obuweke.
Ku mutendera guno kiba kiwedde ng’otwala mu nnimiro, kyokka nga ffe tukipakira mu busawo bwa kkiro 10 era nga buli kamu kagula 100,000/-.
EKIGIMUSA KY ’AMAZZI DDAGALA
Ekigimusa eky’amazzi ate kyo wano twakyongerako ne kifuuka kigimusa ate nga ddagala, tukitabula n'omusulo gw’ebisolo ng’obumyu n’embuzi nakyo ne tukipakira mu budomola bwa liita ttaano ne tuteeka ku katale.
Ekyewuunyisa ku kigimusa kino tetuteekamu birungo biwangaaza bintu naye tebyonooneka okumala ebbanga.
Ekigimusa ky’amazzi Bwe tukitabula n’omusulo kifuuka ddagala era omuntu alina kukifuuyira ng’akozesa bbomba era afuuyira ku bikoola ne ku kikolo olwo n’afuna omuganyulo.
Ekigimusa kino okifuuyira omulundi gumu mu mwaka era kikola bulungi, akadomola kamu aka liita ttaano kafuuyira yiika emu.
Ekigimusa ky’obuweke Ekigimusa kino okikozesa omulundi gumu buli mwaka era nga bw’oba okipima, okozesa olubatu olw’omukono lumu ne weetoolooza ekimera.
Ffe tetugimusa kimera kyokka, wabula omugaso gw’ekigimusa kino omukulu kuzuukusa ttaka ne lidda bujja kubanga ssinga tukola ekigimusa nga kyakugimusa kimera kyokka olwo kitegeeza buli sizoni tuggya kuba tufuuyira, ate ng’ensibuko ya byonna ly’ettaka, bwe libeera eddungi likuwa n’ebimera ebirungi.
Advocacy Coalition for Sustainable Agriculture, P.O.BOX 14125 Kampala, Email: acsa.ug@gmail.com, Info@acsaug.org, www.acsaug.org Alina ekibuuzo , genda mu ssimu yo teekamu.
Omulimi, lekawo akabanga sindika ku 6565. oba kuba 0772463220, 0703315757. Nga bwe yabitegeezezza Paul Kakande.


text:
Added 13th March 2019
ABAKOZI ba KCCA mu Kampala Central baanirizza Town Clerk omupya mu kusaba okwabadde ku kitebe kya munisipaali eno, ku William Street mu Kampala ku Lwokuna lwa wiiki ewedde.
Ramos yatudde ne pulezidenti Perez ne beegeyaamu ku by'okusigala kwe mu Real Madrid.
ABABADDE beesunga okukola effujjo e Namugongo bubakeeredde, abeebyokwerinda bwe baatadde kkamera ezisboba mu 200...
OLWALEERO kkampuni ya Vision Group efulumya ne Bukedde etegese olukung'aana lw’okukubaganya ebirowoozo n’okusomesa...
Abakulira Chelsea tebaamatidde bukodyo bwa Sarri era banditandika okuyigga omutendesi omulala
POLIISI mu kubuuliriza kwayo ku mukozi wa Barclays Bank, Nashiba Naiga agambibwa okubba obukadde 190 ku akawunta...


text:
Bino yabyogeredde ku Lutikko e Lubaga bwe yabadde asimbula emisinde egyetabiddwaamu abaana n’abantu abakulu mu kaweefube w’okunoonya ssente z’okuddaabirizza ekifo kya ‘’Holy Infant Oratario’’ ekimanyidwa nga Sunday school abaana abato we basomera eby’eddiini.
Ku mukolo guno Nakiwala kwe yasiimidde ne Ssaabasumba Dr. Cyprian Kizito Lwanga olw’ekirowoozo ky’okutandikawo ekifo ky’abaana kino kye yagambye nti kyakwongera okusika abaana ababadde balekebwa awaka olw’okubulwa we babakuumira.
Cansala w’essaza lya Kampala Rev. Fr. Joseph Mary Ssebunnya eyakiikiridde Ssaabasumba yategeezezza nti ekifo kino kyakwongera okubangula abaana mu by’eddiini n’asaba abazadde obutabaleka waka wabula bajjenga nabo buli Ssande basobole okuyiga ekigambo kya Katonda ekinaabayamba okutambulira mu kitangaala kubanga be bakulembeze ab’enkya.
Yagambye nti ekigenderwa ky’emisinde gino kuliko okusonda ssente z’okuddaabiriza ekifo ekyabaweereddwa ssaabasumba, okuyamba abaana okukuuma emibiri gyabwe nga miramu, okunnyikiza eddiini, okumanyagana n’okuzimba emikwano mu baana.
Yagambye nti waliwo enteekateeka z’okubunyisa enkola eno mu ssaza lyonna okulaba nti abaana bongera okumanya Katonda ne yeebaza minisita olw’obuyambi bwe yabawadde ng’omulimu guno gwetaagisa ensimbi ezisoba mu bukadde 10.


text:
Abazigu baabadde ku pikipiki ezaabadde zeefaananyirizaako eza bodaboda ezitaabaddeko nnamba. Edduuka lye baayingiridde litunda mmere ya nkoko n’amagi eriyitibwa Kika feeds.
Ababbi bano bwe baamze okunyaga ssente baabadde bafuluma maneja w’edduuka, Cissy Namukana 24, n’alaya enduulu ng’asinziira mu mulyango, olwo ababbi ne bamukyukira ne bamukuba essasi mu kugulu n’agwa.
Mu kiseera kino, Sarah Nalubega 23, omutuuze w’oku munaana, eyabadde yeesuddeko akabanga, yalabye ebyabadde bigenda mu maaso naye n’alaya enduulu.
Ababbi baamutunuzzaamu emmundu ne bamukuba ebyasi ebyamukutte mu kifuba n’afiirawo. Namukana nga kati apooca ku kitanda e Mulago yatunnyonnyodde bwati ku bulumbaganyi buno:
“Zaabadde essaawa 9:00 ez'emisana abasajja basatu nga bambadde ebikooti ebiddugavu ne bayingira edduuka.
Beefudde abalamuza emmere y’e bisolo kyokka baabadde baakabuuza ebbeeyi, omu n’asikayo emmundu n’atulagira okuteeka emitwe wansi.
Nga ffenna tumalidde emitwe ku ttaka baatandise okuffeffetta buli kasonda awasuubirwa ssente. “Oluvannyuma baagenze mu dduloowa awaterekebwa ssente.
Baatandise okuzikuhhaanya nga bwe bazissa mu kisawo kye baabadde nakyo.
Olwo baatukyukidde ne batubuuza ssente endala gye ziri. Wano we baalabidde ensawo yange eyabadde okumpi ne dduloowa era muno , mwabaddemu emitwalo 8 n’endala ze saategedde muwendo ze nabadde naakatunda mu magi zonna ne bazitwala.
Oluvannyuma nga bamaze okutwala ensimbi eziwera obukadde bubiri, baat- Abattira ku pikipiki bakubye abawala 2 amasasi emisana utte n’ebiwandiiko byange eby'omugaso omuli ne Densite y’eggwanga.
“Nnagezezzaako okubeegayirira babinzirize. oluvannyuma baabinkasukidde nga batuuse ku mulyango. Nnabawereekerezza enduulu era eyabadde n’emmundu kwe kunkuba essasi ku kisambi ne liyitamu ne likwata oluggi.
Awo we nakomye okutegeera era nagenze okudda engulu nga ndaba abantu bakuh− haanye boogera nga bwe waliwo omuntu eyakubiddwa amasasi n’afiirawo.”
EYALABYE ABAZIGU ANNYONNYOLA
Allan Tumwesigye omutuuze w’oku Munaana ku lw'e Gayaza yategeezezza nti bangi ku bantu b’omu kitundu baalabye abazigu bano kyokka olwokuba baabadde n’emmundu, baatidde okubatambaala.
Tumwesigye ayongera n’agamba nti n’ekyakubizza Nalubega amasasi agaamusse ky’abadde kya kuwereekereza bazigu bano nduulu bwe baabadde bamuyitako. “Abazigu bano baakutte kkubo eridda e Kampala.
Pikipiki baagivugizza bumalirivu n’aba Poliisi abaabadde ku kabangali ya poliisi tebaasobodde kutegeera nti babbi. Ne Poliisi y’e Kasangati eyayanguye okulaba embeera ereese amasasi mu kitundu yagenze okutuuka nga bamazeemu omusulo.
Abatuuze baanenyezza Poliisi olw’okubakaza ne bakirako ababbi nga bababuuza kino na kiri omwabadde okubabuuza ekika ky’emmundu n’okubanenya lwaki tebabalaga bisosonkole bya masasi.
Jjajja wa Nalubega amanyiddwa nga Hilda Lukwago yagambye nti Nalubega abadde atera okumutuma okugula emmere y’enkoko kyokka ku luno Nalubega yabadde yaakava awaka amasasi ne gabwatuka.
Agamba nti yabadde agenda ku kkubo abamu ku bantu kwe kumutegeeza omuntu abazigu gwe bakubye amasaasi n’afiirawo. Wano we baamutegeerezza nga muzzukulu we Nnalubega bw’attiddwa era yagenze okutuuka ku mulambo nga ddala Nnalubega mufu.
“Muganda wange Kagezi Namazzi yattibwa na masasi kati ne muzzukulu wange wuuno afudde masasi,” Hilda Lukwago bwe yategeezezza wakati mu kusangula amaziga. Omugenzi alina oluganda ku Joan Kagezi eyali omulamuzi eyakubwa amasasi e Kiwaatule.
Omu ku bakungubazi ataayagadde kwatuukirizibwa mannya ge yategeezezza nga Hilda Lukwago bwe yali mukulu wa Joan Kagezi eyattibwa era omugenzi Nalubega, Kagezi yali naye amuyita jjajja.
Saul Semakula, nga ye ssentebe w’ekitundu kino, yategeezezza nti yasoose kulaba Nalubega eyabadde okumpi ne ofiisi ye etunudde obutereevu mu geeti ya jjajja we ng'ayokya kasasiro.
“Nasoose kusaagirira naye nga mmusaba ekyokulya n’antegeeza nti emmere eyidde agenda kundeetera,". Ssemakula bwe yagambye .
Yayongedde n’ayokya kasasiro omulala eyabadde okumpi n’ekikomera kya jjaaja we. Yabadde akyayokya Jjajja we kwe kumuyita n’amutuma emmere y’enkoko.
Nawulidde ebibwatuka emirundi ebiri ne hhamba be nabadde nabo nti masasi .
Waayise akaseera katono omutuuze Mutyaba kwe kunkubira n’antegeeza nga Nalubega bw’akubiddwa amasasi agamuttidde ku luguudo .
Natadde Nnaalongo mu mmotoka yange ne tugenda we baamukubidde amasasi kyokka twasanze omulambo guggyiddwaawo ne munne eyabadde obubi nga batwaliddwa ku ddwaaliro e Kasangati.
Eno gye baabaggye ne babongerayo e Mulago. Omulambo gwa Nalubega gwaggyiddwa ku ggwanika e Mulago ne gutwalibwa okuziikibwa ku kyalo Mukungwe mu disitulikiti y'e Masaka.


text:
AMAGYE ga Obote we gaalumbira Olubiri lwa Kabaka e Mmengo mu May wa 1966, eyaliko Katikkiro wa Buganda, Dan Muliika yali abeera wa jjaajjaawe Bakaluba eyalina amaka emabega w’enju Basiima.
Anyumya bwe yawulira amasasi nga geesooza mu masanso g’emiti.
NG’OBWETWAZE bulwanirirwa, enkiiko nnyingi zaateekebwawo okulaba buli kitundu bwe kigenda okuyingira mu Uganda Empya.
Omuzungu yateekawo okulonda kwa 1961 kyokka olw’okuba abantu ba Buganda baali tebamanyi ngeri gye bagenda kutambulamu mu nsi mpya, akalulu tebaakajjumbira, abantu 3 ku buli 100 bokka be baakeetabamu.
Awo we waava ekirowoozo ky’okukkirizisa Obote akolagane n’Obwakabaka era Abaganda bennyini be bamutwala ewa Kabaka Muteesa e Baamunaanika.
Yeefuula omugonvu era n’ategeeza nga byonna Buganda by’erafuubanira okuli ne Federo- abiwagira.
Bakkiriziganya okukola omukago kyokka Abaganda ne beekengera kwe kukola ekibiina kya Kabaka Yekka era kino kye kyegatta ne UPC mu mukago.
Kye bataamanya nti kyali kya kabi okukola omukago n’omuntu atalina buwangwa na nnono by’akkiririzaamu. Okulonda okulala kwategekebwa mu 1962, omukago gwa UPC/KY ne guwangula DP. Baagenda e Bungereza mu London Conference okutegeka endagaano ya 1962 (Ssemateeka).
Mwalimu akawaayiro ku masaza agaabula okuli Buyaga ne Bugangaizi nga Buganda ne Bunyoro bagakaaya- Yali nsobi Buganda okutta omukago ne Obote atakkiririza mu buwangwa - Dan Muliika nira, ne kikkiriziganyizibwako nti ensonga zaago ziritunulwamu oluvannyuma lw’emyaka ebiri nga tufunye obwetwaze.
Mwassibwamu akawaayiro akalala akagamba nti Pulezidenti bw’abeera tatadde mukono ku bivudde mu kalulu k’ekikungo ku nsonga eno, Katikkiro wa Uganda, asobola okuguteekako. Ekirungi ekyali mu ndagaano ya 1962 kyali nti twalina okuddamu okugitunuulira oluvannyuma lw’emyaka ena.
Mu kutambuza endagaano ya 1962, ebibiina byobufuzi byali bye bifuga abakulembeze okusinga abakulembeze okubyetikka.
Kale obukulembeze bwa UPC/KY ne butambuza emirimu, eggwanga ne likulaakulana okusinga n’ensi mu Buwalabu ezimu.
Akalulu k’ekikungu kaakubwa mu 1964, amasaza ago ne gasalawo okudda e Bunyoro, Kabaka Muteesa II teyassa mukono ku tteeka erigaggya e Buganda okudda e Bunyoro kyokka tewali yayomba kubanga Ssemateeka bwe yali agamba.
Wabula Obote yatandika okufi irwa obuwagizi mu UPC kye ng’abamu mu kibiina kye batandise okuwakanya obukulembeze bwe.
Ekyokubiri, Obote yatandika okuyingiramu obubbi e DR Congo era kino ne kireetera omubaka Daudi Ochieng ensonga zino okuzireeta mu Palamenti, Obote annyonnyole n’engeri Idi Amin eyali omuduumizi okusindikibwa e Congo.
Bali baagala okumanya Amin yeewaggula yekka okuyingira mu nsonga z’e Congo oba Obote yazirimu,naye avunaanibwe.
Obote ne Amin kwe kusala amagezi okuzikwata mu ngeri yaabwe mu February wa 1966 ng’aggyawo Ssemateeka okwewala ensonga zino.
Omusajja omu mu Lukiiko lwa Buganda, Kaggwa n’asinziira mu Lukiiko nti engeri Obote gy’aggyeewo Ssemateeka atugatta, aggye gavumenti ye ku ttaka lya Buganda kubanga avudde ku musingi eggwanga kwe lyatandikira.
Buganda yakola endagaano okuyingira mu Uganda era endagaano Buganda gye yakola n’Omungereza era ye yasaba Omungereza okugiddiza obwetwaze.
Mu byakkiriziganyizibwako waaliwo kkooti ey’okugendangamu okutawulula enkaayana eza bannamukago abakola Uganda ng’eno ye y’Obuvanjuba bwa Afrika.
Mu musango ogwali guvunaanwa Obote ne basajja be gwali gusobola okugenda mu kkooti eyo. Baggyawo Ssemateeka n’okuwera okugenda mu kkooti eyo kubanga tolina tteeka mw’oyinza kuwaabira.
Embeera yagenda eyonooneka, Obote ne basajja be abaakulemberwamu omuduumizi w’eggye Idi Amin gwe yali akuzizza amangu ago baasalawo okulumba Olubiri nga beekwasa nti mu Lubiri waliyo ebyokulwanyisa, nti Mmengo yali emugobye ku ttaka lya Buganda ate nti Muteesa II yagaana okussa omukono ku tteeka ly’akalulu k’ekikungu eryazzaayo amasaza agaabula- Buyaga ne Bugangaizi!
OKULUMBA OLUBIRI
Twatandika okuwulira amasasi ag’amaanyi okuva ku ssaawa 11:00 ez’oku nkya ga May 24,1966 ne twebuuza wa gye gavugira. Okugenda okwetegereza nga gali ku Lubiri lwa Kabaka.
Ekiseera ekyo nali awo wansi w’enju gye bayita Basiima kubanga waliwo enju za jjajjange Bakaluba Musoke era twagawuliranga mu miti.
Baamenya omulyango Kaalaala ne bayingira okutandika okukola layini zaabwe, baayokya obusiisira obwalimu, ndowooza tebaali batendeke bulungi kubanga kye kyayamba ne Muteesa okubalaba okulwana ne kunyiinyittira.
Oluvannyuma lw’enjega eno, Obote yaggyawo Ssemateeka wa 1962 n’ateekawo eyiye ey’omu kamooli ng’eno yagiteeka mu busanduuko bwa babaka ba Palamenti.
Muno teyaggyawo Bwakabaka kyokka yatandika okutambula mu bitundu ebirala ng’agamba nti mbawonya Buganda ebatuddeko, baagala Federo ate mmwe temulina Federo, Federo ebeera na bagagga.
Abamu baasooka ne bamuwagira kyokka ate okwekyusa, abaamuwagira nabo yabeekyusizza era bonna ebisumuluzo nbe babimutwalira ng’amaze okubawera.
Naye tulowooza nti Omungereza yali atutegekedde embeera eno kubanga yali atadde omukono ku ndagaano ne Ssemateeka wa 1962, lwaki yakkiriza Obote okukola bwatyo? Naye oluvannyuma Abangereza baanenennana ne Obote n’abalemerera olwo ne batinzika ne Amin nga bamulaba ng’omunafunafu.
Okussa ekitiibwa mu Ssemateeka kyavaawo. Obuyinza bwava mu bantu ne budda mu bakulembeze nga bwasigala mu biwandiiko.
Buli mukulembeze azze addawo ng’aleeta Ssemateeka wuwe. Ebibiina byaggwaamu amaanyi, abakulembeze ne babeera nga be bali waggulu waabyo.
Obote bwe yalaba ng’obuwagizi bw’ekibiina kye bukendedde, yasalawo okuggyawo Ssemateeka w’ekibiina kino wakati mu kuvuganya okw’amaanyi okuva mu basajja be Grace Ibingira ne Kakonge.
Ebibiina okufuuka eby’abantu ssekinoomu kibizinnamya. Y’ensonga lwaki olaba mutabani wa Obote ali mu ntalo ne banne nti ekibiina kyali kya kitaawe!
Ebyenfuna byakyuka, okugeza ebitundu byonna eby’eggwanga byalina ebibiina by’obwegassi. Bino byayamba okutumbula obulimi n’obulunzi ate nga biriko akatale naye eby’obufuzi ebibi byatta omulamwa gw’ebibiina bino okutuusa lwe byasaanyizibwawo.
Obote yafuula eggwanga eritalina nnono. Kati abantu balowooleza mu bubbi. Bwe bakulonda mu kifo ogenda kubbayo ky’obbye.
Ekisaanidde okukolebwa, eggwanga liddemu okutunuulira bannannyini ggwanga Kigezi, Ankole, Buganda,Acholi, Teso, Busoga, Sebei, Bunyoro, Toro, Lango, Karamoja n’ebirala.
Disitulikiti zitwerabiza ebyaffe. Mmengo efube okufuuwa omukka ogw’omulamu mu bibiina by’obwegassi nga Kabaka bw’akola olwo abantu ba Buganda bajja kukulaakulana.


text:
Bashir 75, eyaggyiddwa mu buyinza ku Lwokuna oluwedde alina ssente obuwumbi bwa doola mwenda eziterekeddwa mu bbanka ezenjawulo. Kigambibwa nti zonna yazinyaga mu Gavumenti naddala mu kutunda amafuta.
Abadde azinyaga ng’aziyisa mu bitongole by’ebyokwerinda ebirina enkizo ng’ensaasaanya yaabyo tetunulwamu.
Bwe kituuka ku bitongole ebikessi ebiri wansi w’amaka ga Pulezidenti ne ofiisi ye, Bashir abadde alagira ne ziweebwa baganda be Abdallah Hassan al-Bashir ne Al-Abbas Hassan al-Bashir. Bombi baakwatiddwa ku misango gy’enguzi n’okunyaga ensimbi za Gavumenti.
Bashir alina baganda be abamanyiddwa bataano. Okukwatibwa kwabwe kwalangiriddwa omwogezi wa Gavumenti ey’ekiseera Lieutenant General Shamseddine Kabbashi, ku Lwokusatu ekiro.
“Bavunaanibwa nguzi n’okunyaga ensimbi za Gavumenti okumala emyaka 30. Twagala bakomyewo ssente z’omuwi w’omusolo zonna ze baanyaga,” bwe yategeezezza.
Abeekalakaasi abaavuddeko Bashir okugwa bakyalemeddeko nga baagala bannamagye obuyinza babukwase abantu baabulijjo kubanga nabo (bannamagye) kitundu ku Gavumenti ya Bashir.
Okukwata baganda ba Bashir kitunuuliddwa nga kaweefube wa bannamagye okukkakkanya abeekalakaasi nga bwe bagenda okukola ku nsonga ze baludde nga beemulugunyako naddala enguzi.
Bashir abadde amaze myaka 30 mu buyinza, yaggyiddwa mu kifo gy’abadde akuumirwa n’aggalirwa mu kkomera ery’amaanyi erya Kober mu Khartoum eno nga naye Bashir gye yasibiranga abamuwakanya.
en. Abdel Fattah al-Burhan, akulira Sudan kati yeeyamye nga bw’atagenda kuttira ku liiso muntu yenna eyabba ssente za Gavumenti.
Alagidde ebitongole bya Gavumenti byonna okuwaayo akawunti kwe bitereka ensimbi munda mu Sudan n’ebweru zeetegerezebwe. Era yatuuzizza olukiiko lw’amagye ne lusalawo obubinja bwonna obw’abalina emmundu obwassibwawo Bashir okuyambako okukuuma emirembe, buzzibwe wansi w’amagye.
Kyokka amagye gaasazeewo Bashir kumuwozeseza mu Sudan olw’emisango gy’okutta abantu n’okutyoboola eddembe lyabwe e Darfur.
Wabula ekibiina ekirwanirira eddembe ly’obuntu ekya ‘Amnesty International’ kyawabudde Bashir atwalibwe mu kkooti y’Ensi Yonna eya International Criminal Court etuula mu Hague ekya Nertherlands.


text:
Kiconco yabadde asabye omulamuzi Samuel Emolot okugira ng’ayimirizza abatuuze okuzimba okutuusa nga kkooti emalirizza okuwulira omusango gwa nnannyini ttaka ly’e Lusanja omutuufu.
Kiconco yagambye nti singa kizuulwa nti ettaka lirye ate ng’abatuuze baddamu dda okuzimba kijja kumutaataaganya okuddamu okumenya amayumba gaabwe omulundi ogwokubiri ate abatuuze baddemu bafi irwe.
Wabula omulamuzi Emolot yagaanye okubaako ekiragiro kyonna ky’ayisa ku ttaka lino nga kkooti tenneesitula kugenda kulirambula okuzuulira ddala ekituufu.
Abatuuze olwawulidde nti kkooti egaanye okubayimiriza okuzimba, ne bakuba enduulu n’okusaakaanya era ne bawera nga bwe bagenda okwongera okuzimba amayumba gaabwe gaggwe.
Abatuuze 128 nga bayita mu looya waabwe Lukwago baaleese okusaba okupya mu kkooti nga baagala kkooti ebagatte kw’abo 12 Kiconco b’awawaabira nga bagamba nti ekiragiro kyonna kkooti ky’eneeyisa bwe kiba kikosa 12 nabo kijja kubakosa.
Bano era baategeezezza nti ekiragiro kya kkooti y’e Nabweru Kiconco kye yasooka okukozesa okumenya amayumba gaabwe kyaliko abantu 12 naye yamenya ag’abantu abasukka mu 150 abataali mu musango nga ku luno baagala bagattibwe mu musango bategeere byonna ebigenda mu maaso.
Omulamuzi Emolot yalagidde Lukwago okuwandiika byonna ebikwata ku bantu bano 120 era okusaba kwabwe ajja kuwulira nga April 15, 2019.
Gye buvuddeko Kiconco ng’akozesa wannyondo wa kkooti Moses Kirunda yamenya amayumba g’abatuuze b’e Lusanjja mu ngeri enkambwe ekyavaako Pulezidenti Museveni okwesitula n’atuuka ku ttaka n’agumya abantu nti Kiconco tali waggulu w’amateeka era ajja kukolebwako.
Wabula ye Kiconco yagambye nti omulamuzi obutamuwa kiragiro kiyimiriza bantu kuzimba ku ttaka lye akoze kikyamu kubanga omusango agenda kuguwangula era amayumba agaggyewo.


text:
Gilbert Muhanguzi
Abashohi aba n’obu barikubaisibwaho ebyeyanja omu maka gaabo obwa hati nibagira ngu embeera eziri omumaka gaabo nizeerarikiriza munonga ahabw’okuba tibaakiza munyanja ahabwa za goonya ezitegire amaino. Robert Kashaija ori Ceyamaani w’omwaaro gwa Katwe nagira ngu abantu 4 baAmazire kuba nibaitwa goonya ezi.
Tugambireho Ali Abdul kandi naagira ngu akaba agiire ahanyanja kunaaba etyo goonya ekaguruka omumaizi ekamukwata engaro.
Kashaija nagira ngu nagwa oihireho okuriibwa za goonya entaasya yaabo ebaire yayeyogyera ahabw’okugira ngu nibakwata eby’enyanja ebikuzire.
Beitu nayongyera ayetomboitira ekitongore ky’eby’obuhingi, amatungo n’obujubi obutagira eiteeka eririkujunaana ahari abo boona abarikuhenda ebiragiro by’ahanyanja.
Abashohi aba nibeerarikirira barikugira ngu nibabaasa kwija n’okuremwa okushashura ebishare by’amashomero ahabw’embeera ei barimu.


text:
Nneetaaga mukyala ow’obuvunaanyizibwa, alina ettutumu, ow’ebbeeyi omusawo, omubaka wa palamenti, looya n'abalala. Njagala wa myaka 30 n’okweyongerayo....
Nneetaaga omwami okuva ku myaka 40 n’okweyongerayo, atya Katonda, alina empisa nga mwetegefu okukola obufumbo n'okwekebeza omusaayi.
Nneetaaga omwami asobola okundabirira n'omwana wange, alina empisa, laavu, anaanfunira omulimu nga mwetegefu okugenda ewaffe n'okwekebeza omusaayi nga...
Noonya mukyala ananzaalira nga munene, omwesimbu, asobola okunyongerako ssente mu bizinensi yange ne nsobola okugaziwa nga wa myaka 20 ne 35.
Nneetaaga omukyala asobola okunyambako okutumbula ekitone kyange ng’alina empisa.
Okusinga nneetaaga mwami Muzungu kuba bamanyi omukwano, ali wakati w’emyaka 27- 50, alina empisa, afaayo, alina ku ssente anankuba embaga.
Abakazi bakooye empewo y'ekiro baagala basajja babamaleko ekiwuubaalo.
Njagala omwami nga naye tayogera bwe tusobola okufaanaganya embeera, alina eddiini okusinga nga Mulokole kuba nange ndi Mulokole oba Omukulisitaayo nga...
Njagala omwami omweru, ali wakati w’emyaka 29-35, akola asobola okunfunira eky'okukola, omwetegefu okwekebeza omusaayi. Bakufunye batya? Bakube 0706582208....
Nnetaaga omwaami asobola okundaga omukwano, alina empisa ng'abeera mu kibuga okuva ku myaka 30-35 ate nga takozesa bitamiiza. Atekeddwa okubeera nga yazimba...
25 May 2019
25 May 2019
25 May 2019
25 May 2019
25 May 2019


text:
ABATEMU bayingiridde omuyizi wa MTAC e Nakawa abadde asoma diguli eyookubiri ne bamusiba emiguwa ku kitanda ne bamusobyako ne baleka nga bamutuze. Abatemu baasoose kumukubira ssimu n’ajja ku ggeeti we baamuwambidde ne bamuzza mu nju mwe baamuttidde.
Bwe bamaze okumutta, ennyumba ye baagikumyeko omuliro okubuza obujulizi kyokka baliraanwa bwe baalabye omuliro ne bakubira poliisi eyazudde omulambo gwa Imacculate Kebirungi nga gusibiddwa ku kitanda gwambuddwa engoye. Kebirungi abadde muyizi ku Management and Advisory Training Center (MTAC) e Nakawa ng’asoma diguli eyookubiri era abadde mukozi mu kitongole ky’amazzi ekya National Water and Sewerage Corporation (NWSC).
Vivian Newumbe omwogezi wa NWSC yagambye nti, Kebirungi abadde yaakabegattako wiiki nga ssatu emabega ng’akyali mu kutendekebwa ku ttabi lyabwe ery’e Luzira. Abatemu okuyingira mu muzigo gwa Kebirungi ku Neptune Avenue poloti 21 e Mbuya, ku Lwokuna, tewali wadde muliraanwa eyabalabye era tewali yawulidde wadde enduulu.
Baamutadde ekigoye mu kamwa ne bakola ebyambyone byonna nga tewali awulira. Dayirekita w’ekitongole kya poliisi ekizikiza omuliro n’okudduukirira abagudde ku bibamba, Joseph Mugisa yagambye nti, abatemu basoose kutta Kebirungi olwo ne bakuma omuliro okubuzaabuza obujulizi.
Okusinziira ku baserikale ba poliisi abaalabye ku mulambo gwa Kebirungi nga tegunnatwalibwa mu ggwanika e Mulago, enkwagulo ne laama z’engalo z’abatemu zaabadde zirabika bulungi ku mubiri gwe. “Omwana baamuttidde mu maanyi, baamusibye emikono n’amagulu ne bamubamba ku kitanda ne bakola byonna bye baagala ne bamutuga ate ne baagala n’omulambo bagwokye”, omu ku baserikale abaatuuse we battidde Bukedde 5 AMAWULIRE Lwamukaaga November 17, 2018 Kebirungi bwe yategeezezza.
POLIISI ERINA W’ETANDIKIRA Omwogezi wa poliisi mu Kampala n’emiriraano Lucas Owoyesigyire yagambye nti, balina we basobola okutandikira era baakutte abantu basatu babayambeko mu kunoonyereza.
Yagasseeko nti,banoonya muganzi wa Kebirungi, Solomon Okello gwe bateebereza nti yandiba nga alina ky’amanyi ku ttemu lino. Ku Lwokuna akawungeezi, amagye gaakoze omuyiggo oluvannyuma lw’okukizuula nti, Okello yabadde afulumye eggwanga ng’ali Kenya ayagala kudduka. Baakubidde ab’obuyinza mu Kenya essimu Okello n’akwatibwa ku kisaawe ky’ennyonyi ekya Jomo Kenyatta Airport.
ENNYUMBA YONNA BAAGITANKUDDE We twatuukidde ku muzigo gwa Kebirungi twasanze bataddewo omukuumi. Emiryango waliwo kalina etannaggwa ate emmanju we wali emizigo w’abadde asula. Munda mu muzigo gwa Kebirungi twasobodde okulingizaamu. Abatemu omuliro baagukumidde ddala ku mufaliso okwabadde omulambo okwanguya okubuza obujulizi.
Ennyumba yonna yabadde etankuddwa nga buli kimu kisuuliddwa waakyo. Omu ku baserikale abakuhhaanya obujulizi yagambye nti, ennyumba baagisanze nzigule. Oluvannyuma lw’okutwala omulambo, baataddewo omuserikale akuumawo era omuzigo gwa Kebirungi gwasibiddwaako akaguwa ka poliisi akalaga nti kifo ekyo wazziddwaawo omusango era tabakkiriza kusaalimbirawo


text:
BINO BYE BIKULU MU BUKEDDE W’OLWOKUNA:
Tukuleetedde kalonda akwata ku bajeti eyasomeddwa omuli emisolo egyayongezeddwa, abakugu kye bagyogerako okuli n’ebitali byabulijjo ebyabaddewo ng’esomwa.
Omuvuzi wa sipensulo bamuwambye okuva mu Kisenyi mu Kampala ne bamuttira e Masindi.
Poliisi egudde ku nfo abaserikale ba UPDF gye baakuba mwe babadde basinziira okubba abantu.
Mu Asiika Obulamu; Tukulaze obuzibu bw’ofuna mu kulaba ennyo ttivvi n’okukozesa kompyuta.
Kuno tukugattiddeko Jjajja w’abaana ng’akuwa eddagala lye erivumula endwadde ez’enjawulo.
Mu Byemizannyo; Eyali omutendesi wa Nigeria, Stephen Keshi afudde akukkulumira ensi ye lwa butasiima.
Funa kopi yo ku 1500 zokka oba gasomere wano ku E Paper ku bbeeyi y'emu;
https://vpg.visiongroup.co.ug/flippaper/personal/


text:
OMUBAKA wa Kalungu West mu Palamenti, Joseph Ssewungu (ku kkono) ne Hajji Abudu Kalimu Kironde ttiimu ya Express ebasula ku mwoyo nga lufuba.
Express bwe yabadde ezannya ttiimu ya UPDF mu kisaawe e Wankulukuku, baakubye ggoolo 2 ku 0.
Baafunye ku ssanyu kyokka era Ssewungu yayise Hajji Kironde amubaliremu ekibalo okulaba oba ttiimu yaabwe, ‘Express mukwano gw’abangi’ teesalibweko.
Omupiira guno gwatadde nnyo omubaka ku bunkenke era obwedda buli UPDF lw’ebalumba ng’akwata ku mutwe okulaga ennaku. Express y’emu ku ttiimu ezoolekedde okusalwako era bw’eteerwanako egenda.


text:
Bya Musasi waffe
EMBEERA w’etuuse yeetaaga muntu mukozi ate nga muyiiya nnyo okugiyitamu. Abalina omulimu ogumu tegukyamala kuba ne ssente zibuze ate ng’ebintu byonna birinnye ebbeeyi.
Dinana Muwalu, omutuuze w’e Luzira avuga takisi wabula agamba nti ssente z’afuna tezikyamala. Bwe yakizuula oluvannyuma lw’okuwuliriza pulogulaamu “Ensi kuyiiya’ ku Bukedde Fa Ma yatandika okuyiiya. Annyonnyola bwe yatandika.
“Bwe nnawuliriza leediyo ya Bukedde ne nzibuka amaaso ne ntandika okuyiiya ekirala eky’okukola ng’oggyeeko okuvuga takisi.
Nnatuukirira mukwano gwange omu e Butabika alina ettaka ne mmusaba ampeeyo we nsobola okulimira kye yakkiriza n’ampa yiika ssatu.
Kye nnasooka okukola kwe kulimirako ennyaanya kuba waali wagimu.
Bwe nnazikungudde ne nzizaamu ebinyeebwa ne muwogo, gwe mbaliriramu obukadde obusoba mu bubiri singa nnaamukungula.
Bwe ngaba takisi yange mu kifo ky’okuzannya zzaala ng’enda mu nnimiro nga nnima kuba ndaba kye kijja okunzibulula. Kampala we yatuuka yeetaaga muntu nga mukozi ate muyiiya”, Muwalu bw’agamba.
Abantu bangi bafuna ensimbi mu mirimu gyabwe kyokka nga tezikyasobola kumala byetaago byabwe. Anoonya engeri endala z’osobola okuyitamu okwongera ku nnyingiza yo weekwate bino.
Amakubo 6 mw’onooyita okwongera ku nnyingiza yo


text:
“Mbalinze mu club Guvnor nga December 13, 2018 mulabe gye bayita okulya obulamu ne kaasi…” bwatyo omugagga Joseph Wajjala okuva e Denmark bwatandise ng’akoowola abantu okweyiwa ku kabaga ka basama kategese.
Akabaga kano akatumiddwa ‘Million Dollar Party’ kawagiddwa kkampuni ya Vision Group efulumya ne Bukedde era Wajjala agamba ‘patte’ eno etegekeddwa nga yanjawuulo ku bubaga bwa basama obuzze bukolebwa era buli muntu alina omukisa okuwangula ebirabo omuli Ttiivi gaggadde ez’omulembe n’amassimu ag’ebbeeyi.
Wajjala eyatuuse edda mu ggwanga okulaba nga enteekateeka zitambula bulungi bino abyogeredde mu lukung’ana lwa bannamawulire olutudde ku kitebe kya Vision Group olwa leero.
“Tumala omwaka mulamba nga tukola kale tekirimu sitaani kufunayo olunaku ne tusanyukira wamu nga bwe tweggyako ne situleesi” Wajjala bw’agambye.
Ate ye Bbosa Gonzaga Gonza omu ku bali lu lukiiko oluteekateeka akabaga kano ategezezza nti ng’ogyeko okulya n’okunywa, wagenda kubeerayo abayimbi abagenda okusanyusa abantu bakulembeddwamu; Rema Namakula owa ‘‘Siri Muyembe ne Touch my body’’ Zanie Brown ne Fille
Omanyi omwezi gwa December gwa kulya ssente, abasama okuva mu nsi ez’enjawulo okuli South Africa, Amerika, Bungereza, Sweden, Denmark n’endala baatandise dda okuyingirawo nga beesunga kabaga kano akagenda okuggulawo ebbinu lino. Okuyingira 50,000/- n’emmeeza 1,000,000/-.