text:
Bya EDWARD SSERINNYA
NGA tusemberedde okutandika sizoni, omulimi nkakasa nga wategeka dda ekifo w’ogenda okulima ng’ekikubulako kye kika ky’ensigo ez’omulembe z’ogenda okusimba.
Mu mbeera ey’okuyigga ensigo ejja okukuwa amakungula amalungi olina kwekwata aba FARM INPUTS CARE CENTRE (FICA), basobole okuguza ensigo ez’embala ezigenda okukuyamba okwongeza ku makungula mu myaka 50 emipya.
Kitunzi wa kkampuni, Winnie Naggayi agamba nti, bamaze okutegekera abalimi ensigo ez’embala, era ng’omuntu ajja kusobola okuzifuna ng’ayita mu maduuka gaabwe ag’enjawulo okuli ettabi ekkulu erisangibwa ku luguudo oludda e Bombo ku poloti 40, akasanduuko 34095, Kampala Uganda.
Balina ba agenti nga bano bayambako mu kubunyisa ebyamaguzi byabwe mu bitundu ebyenjawulo gy’osobola okusanga ensigo zaabwe n’eddagala lyonna lye batunda nga Modern Farmers Center e Jinja, Kamuli Farmers Shop e Kamuli, Kawalira Horticulture Centre e Kakiri kulw’e Hoima, Farm source e Mukono, Patida Agro-supply e Sironko, Las Enterprises e Luweero, JRS Vet Partners e Kiboga, Kyomya Supply Shop e Masindi, n’amalala mangi.
Ezimu ku nsigo ze balina kuliko:
1. Kasooli: Baleese ekika kya kasooli omupya gwe batuumye FH6150 ng’ono makulira mu nnaku 130. Kasooli ekika kya FH5160 nakyo kikola bulungi, kikulira mu nnaku 120 ku 130 kigumira endwadde n’ekyeya. Waliwo ebika nga Longe 6H, Longe 9H, UH6303, Longe 4, Longe 5, MM3, Longe 7, UH 615. Batunda n’ebigimusa ebikola obulungi ku kasooli nga DAP, NPK ne Urea.
2. Ebijanjaalo: Waliwo ebika nga K132 ne NABE 4, nga bino bikulira ennaku 80.
3. Omuwemba: Sekedo ne Epuripur, bino ebika byombi bikulira ennaku 100, ate nga bibala nnyo mu yiika bbiri n’ekitundu ofunamu ttani ttaano,
4. Omuceere gw’oku lukalu balina NERICA 1 ne NERICA 4, nga guno gukulira mu naku 110-120.
5. Soya, Maksoy ne Namsoy bino byafulumizibwa ne biziba eddibu lya Nam I ne II. Maksoy 2N, Maksoy 3N, ne Namsoy 4M, tamala.
6. Muwogo, waliwo ekika kya mm6/4271, ono twakwatibwa birwadde bigengewaza n’okuvunza muwogo.
7. Ebinyeebwa waliwo Red beauty, Serenete 1, 2, 3 ne 4.
8. Ebirime ebirala waliwo obulo obwa Pese 1 ne 2, Seremi 1 ne 2.
9. Entungo, waliwo Sesame 1 ne 2, Sesim 1 ne 2 nga bukulira ennaku 100 ku 110. Okumanya ebisingawo bakubira ku ssimu 0782451995, 0704464701, 0774128711, 0702415665.


c: text/html

text:
Bya HUSSEIN BUKENYA
Lwamukaaga mu za Afrika:
El Merreikh - KCC, 2:00
Mu CAF Confederation Cup:
Don Bosco - Victoria, 10:30
LEERO (Lwamukaaga), KCC ettunka ne El Merreikh eya Sudan mu mpala za Orange CAF Champions League mu Red Castle El Merreickh Stadium e Sudan ng’erina ebigendererwa bibiri.
Mu 2009, Merreikh yawandula KCC mu za Orange CAF Confederations Cup ku mugatte gwa 2-1, kati KCC eyagala kwesasuza n’okweggyako ekikwa ky’obutawangula ttiimu z’amawanga g’Abawarabu okumala emyaka 18.
Bukya KCC, ewangula Al Hilal mu 1995, teddangamu kuwangula ttiimu yonna eva mu mawanga g’Abawarabu nga guno gwe mukisa gw’erina okumalawo ejjoogo lino n’abazannyi abalungi okusinziira ku mutendesi George Nsimbe.
“Singa abazannyi bassa ebiragiro byange mu nkola, nnina essuubi nti tusobola okufuna kye twagala. Tetuli bapya ku ttiimu eno ate nga nayo ekimanyi nti tetuli bangu,” Nsimbe bwe yategeezezza nga basitula.
Bengo afunye obuvune:
Mu kutendekebwa kw’Olwokuna mu Khartoum Stadium, omuwuwuttanyi Steven Bengo yakosezza ekisambi n’atamalaako kutendekebwa. Nsimbe agamba nti yandimuleka ebbali. Baakudding’ana ku Lwomukaaga olujja e Namboole.
Victoria eri n’eya DR Congo
Mu ng’eri y’emu, Victoria University nayo eri mu nsiike ne FC Don Bosco eya DR Congo mu za CAF Confederations Cup.
Omutendesi wa Victoria, Morley Byekwaso yategeezezza nti wadde gwe mulundi ogusoose okuzannya mu mpaka za Afrika, bagenze banywedde era beetegefu okudda n’obuwanguzi.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Bya Henry Nsubuga
POLIISI e Seeta mu munisipaali y’e Mukono ekoze ekikwekweto ku bantu abalima enjaga n’ekwata taata n’omwanawe nga be bamu ku babadde beenyigira mu kulima enjaga.
Musa Lugoloobi (45) omutuuze ku kyalo Namiryango-Kisenyi mu divizoni y’e Goma ne mutabaniwe Geoffrey Kabembula (17) be basangiddwa n’omusiri gw’enjaga gye babadde balima.
Akulira poliisi y’e Seeta, Gaston Twinamasiko yategeezezza nti okukola ekikwekweto kino kyavudde ku bantu ku kyalo kino ababadde basusse okwemulugunya ku Lugoloobi nti y’omu ku baguza abavubuka mu kitundu enjaga gyebanywa ne babakolako obulabe omuli n’obutemu obusitudde enkundi.
Wabula Lugoloobi yategeezezza nti ye enjaga abadde alima ya kuwa nte ze ng’eby’okugiguza abavubuka baamusibyeko bisibe olw’empalana z’ekyalo.
Twinamasiko yategeezezza nti Lugoloobi ne mutabaniwe bagenda kutwalibwa mu kkooti baggulweko omusango gw’okusangibwa n’enjaga.


text:
Website Analysis
Yandex TCY
Description:
Ugandan news, news in Uganda, Kampala, Uganda, breaking news, news, besigye, museveni, yoweri, new vision, vision news, vision, Amawulire, Luganda, Uganda , Mmengo, Mengo,Ssenga,senga,kasalabecca, ebika, Buganda, Kabaka , Nabagereka, Nagginda, Omumbejja, Omulangira, Mumbejja, Mulangira, Ssabasajja, Katikkiro, Ssaza, Kyadondo, Buddu , Bugerere, Bulemeezi, Buluuli, Busiro ,Busujju, Butambala, Buvuma, Buwekula , Gomba, Kyaggwe, Kabula , Kooki, Mawogola, Mawokota, Ssese , SingoKeywords:
Ugandan news, news in Uganda, Kampala, Uganda, breaking news, news, besigye, museveni, yoweri, new vision, vision news, vision, Amawulire, Luganda, Uganda , Mmengo, Mengo,Ssenga,senga,kasalabecca, ebika, Buganda, Kabaka , Nabagereka, Nagginda, Omumbejja, Omulangira, Mumbejja, Mulangira, Ssabasajja, Katikkiro, Ssaza, Kyadondo, Buddu , Bugerere, Bulemeezi, Buluuli, Busiro ,Busujju, Butambala, Buvuma, Buwekula , Gomba, Kyaggwe, Kabula , Kooki, Mawogola, Mawokota, Ssese , Singo


text:
ABANTU basatu okuli n’omuyizi wa yunivaasite y’e Makerere bakubiddwa ennyondo mu kiro kimu ne batwalibwa e Mulago nga bali mu mbeera mbi.
Gilbert Ben Mubiru omuyizi w’e Makerere ow’omwaka ogwokusatu ng’asoma byakompyuta, yakubiddwa ennyondo ng’ava okusoma ebitabo mu Library ku ssaawa 4:00 ez’ekiro ekyakeesezza ku Lwomukaaga ne bamunyagako ensawo omwabadde laptop n’ebitabo. Mu kiro kye kimu, Samuel Kasango ow’e Mutungo, yapangisiddwa abasajja babiri okuva ku kibangirizi kya Ssemateeka mu Kampala okubatwala e Mutungo ne bamukuba pikipiki ne bagitwala sso nga ne Paul Sempijja ow’e Kiboga naye yakubiddwa pikipiki ye ne bagitwala.
Kati apooceza Mulago.


text:
Bya Juliet Lukwago
Joseph Kimbowa, abangi gwe babadde bamanyi nga Kevina House olw'ennyumba ye gye yazimba ku luguudo lw'e Ntebe n'agiwa erinnya lino yafudde.
Alese akoze ebintu bingi ng'ebisinga abikoze ng’ayita mu mulimu gwe ogw’obuzimbi.Olumu nga tannafa, Kimbowa nnamusisinkana n'annyumiza obulamu bwe obujjudde ebyewuunyisa bwati:
Nze Yozefu Kimbowa, kitange ye mugenzi Yoana Kivumbi ne nnyabo Maria Nakyejwe, bonna nga bagalamidde ku kyalo Jjanya mu Mawokota . Ndi wa Ng'onge.
Bazadde bange okugenda okunzaala nga November, 29, 1929, baabeeranga Katende okumpi n’enju y'Ababiikira ba St. Francis.
Twazaalibwa abaana musanvu nga nze muggalanda. Mukama yatuwa omukisa, mwannyinaffe John Baptist Nakiganda bwe yamulonda n'afuuka omunnaddiini ow’ekibiina ky'Ababiikira ab’omutima omuddaabiriza e Gogonya.
Natandika okusoma mu 1939, mu kigo ky’e Katende. Ate mu 1940 ne nnyingira St Kizito Mpigi, gye nasomera ebibiina byonna, oluvannyuma nayingira Kisubi Technical gye nayigira ebyokuzimba.
Nkuze nzimba, oli ne bw'ataba na pulaani kyokka n'annyinyonnyola bulungi ky'ayagala tekisobola kunnema.
Olwamala okusoma emirimu ne gitandika okunnoonya. Nze ne mukwano gwange Ssali ffe twazimba Seminalio y’e Kisubi, era twamala emyaka 4 nga tubumba amatoffaali agaazimba Gogonya.
Mu 1956, olwo kwe kutandika okuzimba konventi y'Abasiisita e Nkokonjeru, nasookera ku ttanka z’amazzi, oluvannyuma kwe kuzimba emu ku nju eziri mu konventi eno, nze nnakola ku ntaana ya Mother Kevina wadde mu kusooka yali yazimbibwa Bayitale.
Amaka ga nnagatuuma Kevina House nga ngabbula mu Musiisita Omuzungu Mother Kevina eyatandika ekibiina ky'Abasiisita ab'e Nkokonjeru, eddwaaliro ly’e Nsambya n’ebintu ebirala bingi.
Omubiikira ono bwe yafa nasalawo okutandika okumusaba nange ansabire era ne nsalawo ebyange byonna mbimukwase nga mmwebaza by'azze ampisaamu omuli okumponya amakomera n’okuttibwa.
Lumu nakola emirimu abantu abamu ne bagaana okunsasula, kye nakola kwe kugenda ku ntaana ya Sr. Kevina e Nkokonjeru ne mugamba nti mukwano gwange abantu bano na bano bagaanyi okunsasula ensimbi zange ze nakolera sso nga mbabanjizza emirundi n’emirundi.
Nasaba Omubiikira ono ababanje, era kwe kusomerawo essaala ya 'Kitaaffe ali mu Ggulu' ne nvaawo. Mba nnaakasimbula ekigere ku ntaana ya Sr. Kevina ne bankubira essimu nga bannoonya okunsasula 10,000/-. Mu 1954 ezo zaali ssente nnyingi nnyo!
Ssente ezo natandika okuzisuubulamu ebyennyanja okuva e Ntebe okubitwala mu katale mu 1960. Buli kye nasalangawo okukola nga nsooka kufukamira ne nsaba Mother Kevina annung’amye nsobole okukola ekituufu.
Olulala nnali njagala kugenda Roma mu kulangibwa kw’Abajulizi kyokka ssaalina ssente. Nagenda ku ntaana ya mukwano gwange ne mubuuliramu.Olwo nnali mmaze okutuukirira be nnali mmanja ne batansasula.
Naye olwamala okusaba bampa ssente zange 45,000/- ne ng’enda e Roma. Ku mulundi ogwo twasasulanga 1,200/-. Twagenda abantu 160 nga Fr Augustine ne Ssaabasumba Kiwanuka be baatukulembera olwo ne tusisinkana Msgr Emmanuel Nsubuga e Roma.
Obulamu bwange
Mu 1977 nagendako mu buwang’aguse, anti mu mwezi gwa July wa 1975, bankwata ku kisaawe e Ntebe ne bantwala e Naggulu nga banteebereza okubaako kye nnakola mu kutega bbomu e Nammanve ng'eno olukung'aana lwa OAU lugenda mu maaso!
Bantulugunya okumala ennaku 15, oluvannyuma ne bantwala e Luzira ne bansiba emyezi 8. Bwe gyaggwaako, baagaana omuntu yenna okunneeyimirira ne bansalira gwa kufa.
Oluvannyuma bannyimbula, kyokka mba ng'enda okutuuka eka ate ne baddamu ne bankwata ne banzizaayo e Naggulu. Bansibira mu Upper Room gye basibira abazzi b’emisango eminene. Nalaba nze ennaku!
Mukyala wange Jane Kayaga bwe yajja okundabako ne mugamba nti bw'oba ozzeeyo mpitira Fr, Charles Kimbowa (kati Msgr Kimbowa) ajje annejjusise. baali batukuuma baali banzibiddeko nti bagenda kuntwala ku kalabba!
Fr Kimbowa bwe yajja olwamala okukola kye nnali musabye naye ne mutuma ang’ambire Kalidinaali Emmanuel Nsubuga agende ang’ambire Pulezidenti Amin nti bwe tuba tulina omusango gwe twakola batutte naye bwe tuba tetulina batute tudde mu maka gaffe tukole emirimu gyaffe.
Ebbanga eryo lyonna nasabanga Mother Kevina annyambe nsobole okuva mu kkomera, era nga February 5, 1976 baatuta!
Nzijukira bwe nnali mu kkomera, nnawandiikira mukyala wange ebbaluwa nga mmugamba nti bwe bamugobanga mu nnyumba agende abeerenga e Ggogonya mu Basiista n’abeera eyo!"
Mzee Kimbowa buli lw'obaddenga omukyalira ng'akidding'ana nti asinga kwagala eddiini ye Obwakabaka n’ekibiina kye ekya DP.
Kyokka abadde ayagala buli omu, era gye buvuddeko Pulezidenti Museveni yamukyalira mu maka ge era n'amuwa ekirabo ekyawundibwa mu kifaanaanyi ky’omusaalaba omumyufu.
Mukyala we yamuwasa nga August, 6, 1949, ne bazaala abaana 15.
Mzee Kimbowa yang'amba: Ndi omu ku baazimba Uganda Management Nakawa mu 1972, Makerere University school of Technology mu 1953, Kisubi Seminary ne seminario endala nnyingi.
Ssaabasumba Dr. Cyprian Lwanga yatenderezza omugenzi Kimbowa olw’ebirungi by'akoledde Eklezia ye awamu n’eggwanga lye, era nasaba abantu bangi okumulabirako basobole okukolerera eggwanga lino. Yaziikiddwa eggulo.


text:
MUSASI WAffe, South Sudan
MU kugenda twatuukidde Juba gye twasanze abantu ab’enjawulo nga bali ku mirimu gyabwe bakakkalabya kyokka mu ngeri ya kimpoowooze.
Bw’otuuka mu kibuga Juba, oyinza obutakkiririzaawo nti ensi eri mu lutalo olw’abantu abakola emirimu gyabwe.
Abasuubuzi, amasomero n’emirimu emirala bagikwazza kinnawadda, abagwira ne bannansi bakolera wamu era ne bbaasi ezisaabaza abantu okuva e Uganda okutuuka e South Sudan buli kiseera ziyingira e Juba.
Kw’oyinza okulabira nti e Juba wabaddeyo olutalo be baserikale ababagalidde ebyokulwanyisa abalawuna mu buli kanyomero naddala mu bifo ebirimu abantu abangi ng’obutale.
Hakim Mpalanyi, eyali omuwandiisi w’ekibiina omwegattira abasuubuzi abakolera e South Sudan, yategeezezza nti eggye lya UPDF okugenda e South Sudan ly’essanyu lye balina kati kubanga eby’olutalo babifuma bufumi.
Nga tumaze okwetegereza nti embeera eri e Juba etusobozesa okweyongerayo okulawuna, twayolekedde e Bor wabula ekiriyo kikuba ensisi kubanga ekivundu kye kikwaniriza, ate mu bitundu ebimu olaba emirambo nga gikyagangalamye kungulu.
EMBEERA E BOR YEESISIWAZA
Ebifo ebimu twasanzeemu emirambo nga bagisibye mu biveera bagikung’aanyizza ate awalala ng’olaba engatto ezaali ez’abajaasi zitandise okuliibwa enkuyege.
Ebifo bw’obiraba ne bakugamba nti waaliwo abantu, oyinza okuwakana anti awaali amayumba kati kyererezi mpozzi n’awamu okulaba ebisirinza by’omuyonga.
BANNAYUGANDA ABAKOLERA MU SOUTH SUDAN BOOGEDDE:
Kasimu Lubowa asuubula ebintu eby’enjawulo okuva e Uganda naddala eby’okulya okubitwala e Juba agamba nti, “Nakomyewo ku Lwakusatu okuva e Juba.
Nina ekirabo ky’emmere e Munoki naye embeera ekkakkanye lwakuba olumu balagira abantu okweggalira ng’obudde bukyali nnyo.
Obuzibu mu kutunda ebyamaguzi byaffe buva ku Bannansi abadduka mu kibuga era luli eyatwalanga loole y’obummonde ne ngitunda mu nnaku ssatu, kati tusobola okumala wiiki n’okusingawo nga ntubidde nayo. Weesanga nga bye tututte ate kyenkana ffe tubyeriira.
Ebitundu nga Munoki, Melakia ne Jebere emirimu gitambula newankubadde ng’awamu abaserikale bangi kyokka tebalina buzibu.
Okutambula ku nguudo okuva e Uganda okutuuka e Juba tusanga loodibulooka z’abaserikale era ng’enkola yaabwe, bw’obawaayo akasente bakuleka n’oyitawo.”
Ye Steven Kayemba agamba nti, “Ebyobusuubuzi bitambula bulungi wadde mu bitundu ebimu, ebintu bya buseere.
Bw’otuuka mu butale nga Jebel ne Konyokonyo, omunwe gw’ettooke bagukuguza 700/- (mu za Uganda). Eby’okwerinda birungi kyokka batulagira tukome okutambula ku ssaawa 12:00 akawungeezi.”
Ate Lawrence Kaggwa agamba nti, “Nze nkolera Kastom, Konyokonyo, Tong Ping, Jebel, Munuki, Gudele ne Rock City naye embeera kati yatereera wabula abantu bakyali batono naye kati bbaasi zikola buteddiza okubakomyawo naddala Bannayuganda. Abantu bali mu bitundu nga Juba, Konyokonyo, Kastom ne Merekia.
Aba UPDF nga baakatuusa Thon Kuol Jiel mu nkambi e Juba ku Lwokuna. Yasimattuse
abayeekera abaalumbye ewaabwe e Anyadi mu ssaza ly’e Jonglei ne batta abantu 24.
ABANTU ABALALA BATTIDDWA
Abantu abasoba mu 25 be bakakasiddwa okutttibwa abayeekera mu disituliki y’e Kolnyang ekyesudde mayiro 9 okuva mu kibuga Bor ku Lwokusatu ate abalala 11 tebamanyiddwaako mayitire.
Omuvubuka Manyok Ayuen Malou, gwe battidde kitaawe ne nnyina omuto, yategeezezza nti abasajja baazinze ekyalo kyabwe nga buwungeera ne basasira amasasi mu bantu n’okubakasukamu bubbomu.
Yagambye nti bazadde be battiddwa ate ye ne baganda be buli omu yakutte wuwe.
OMWOGEZI WA KIIR ASINZIDDE KAMPALA N’ALABULA MACHAR:
Omwogezi wa Pulezidenti Salva Kiir, Ateny Wek Ateny ng’ali wamu n’omubaka wa South Sudan mu Uganda, Samuel Luate Lominsuk yasinzidde ku minisitule y’ensonga z’ebweru mu Kampala n’ategeeza nti kyewaffula Dr. Riek Machar bw’aba ayagala okwesimbawo ku bwapulezidenti mu 2015, asooke alangirire nti avudde mu buyeekera.
Yagambye nti SPLA ng’eri wamu ne UPDF, engabo bagirumisizza mannyo okulaba nga bafufuggaza abayeekera.
Nga December 15 omwaka oguwedde, okulwanagana kwabalukawo mu South Sudan era olutalo luno lusasaanidde eggwanga ne lufiiramu abantu abagambibwa okusoba mu 10,000.
Abayeekera bazzeemu okuggumiza nti enteeseganya z’okuzza emirembe ziri mu lusuubo singa UPDF teva mu South Sudan.


text:
Bya EDWARD SSERINNYA NE JULIET LUKWAGO
KIKYETAAGISA okwonoona obulindo bw’ensimbi okutegeka embaga ennene? N’omala ebiseera ng’osonda ssente zonna n’ozisaasaanya ku lunaku lumu oluusi ng’opangisa oba n’osigaza amabanja agakukoma mu bulago!
Ye lwaki okola embaga eyo yonna eneekukyayisa n’okwogera ku nabbo, anti nga bakummye ssente, oba ofune entondo nga munno akuwadde z’obadde tosuubira?
Ennaku zino enkola ezzeewo yaakugatta okw’ekikungo, ekekkereza. Bwe bakugatta mu kikungo omanya bumanya nti embaga yo ejja kubaako abantu bangi ddala.
Omwezi oguwedde, essaza ekkulu ery’e Kampala lyagasse emigogo gy’abagole 41, ku mukolo ogwategekeddwa ku lunaku lw’abafumbo bonna abava mu ssaza lino nga December 29.
Abakristu omukolo baagujjumbidde ne bakuba obuluulu ng’abagole balayira mu maaso nga Ssaabasumba Dr. Cypriano Lwanga era ne babaaniriza mu kiraabu y’abafumbo.
Abamu abaagattiddwa baabadde batandika butandisi obufumbo, ate ng’abalala babumazeemu ebbanga ddene. Nnalabyemu abalala nga bandibadde mu kiseera kino bajaguza emyaka 25, 15 oba n’emirala mu bufumbo naye bambi nga tebaasobola kugattibwa luli olw’embeera!
N’olwekyo bw’oba ssentebe w’eggombolola okiraba otya bw’okunga abantu mu ggombolola yo, ne mukwatagana n’ebigo oba amasinzizo agakuliraanye ne bagatta emigogo nga 40.
Kino kiyamba okukendeeza ku nsimbi ezisaasaanyizibwa abantu nga bategeka emikolo gy’embaga.
Olumu nno amaka gasasika lwa musajja kulemwa kukuba mukazi mbaga, naawe oyinza okuba ng’embaga gye wasuubiza mukazi wo nga kati eyiseeko emyaka!
Bw’oba mukazi ng’osoma bino, tolaba nga balo ebbanga lye yakusubiza embaga liyitiridde? Lwaki temugenda mu y’ekikungo, kuba eyo ey’omu eyinza obutatuuka nga buli kiseera ssente tezibaawo!
E Lubaga abagole babagulira ne keeki.
E NAMIREMBE
Rev. Abraham Lubega Kisakye, amyuka Vicar e Namirembe agamba nti, Ekkanisa bwe yamala okulaba ng’embaga y’omu ekaluubiriza abantu kwe kusalawo okutandika okugatta okw’ekikungo era nga kati baakamala emyaka esatu nga bakikola.
Kyasalibwawo buli July 27, okugatta kuno kubengawo eri abo ababa n’ebisaanyizo era nga Omulabirizi y’abagatta. Ne mu mwaka guno okugatta kugenda kubaawo.
Abagole okugattibwa balina okuleeta ebbaluwa eva gye babadde basabira, ebbaluwa eva mu bakadde ekakasa nti omwami yayanjulwa, okusasula 50,000/- nga kuno kubaako okwewandiisa mu Gavumenti, satifikeeti n’emisoso gy’ekkanisa n’emirala.
Mu September w’omwaka oguwedde, amagye ga UPDF gaakola enteekateeka ne bagatta bofiisa baago 72 mu nkambi y’e Masindi.
Mu kugatta kuno omukolo baagukolera awo ne guggwa bonna ne basala keeki n’okugabula abagenyi baabwe olwo ne biggwa!
Sso singa buli omu yali akoze mukolo gwe, bandibadde basaasaanyizza ssente nnyingi ddala.
‘Bwe baba tebakugasse mu kikungo waakiri genda ewa Ddiisi’
SSENTE ennaku zino za nkalu, era abantu abasinga abategeka embaga ensimbi bazisuubira mu bannaabwe.
Eno y’emu ku nsonga lwaki enkiiko ze zikulembera kumpi buli mukolo gwa mbaga.
Kino kitegeeza nti ggwe kawasa we zikubulira n’abalala b’ozisuubiramu nabo zisobola okubabula.
Ekizibu ekiriwo ennaku zino be bagagga okwonoona emikolo gy’embaga ne bagiteekamu obungodiira obutwala ssente.
Oli n’apangisa embalaasi ku mitwalo 30, n’apangisa ennyonyi ku mitwalo 70, n’aleeta olukoloddoli lw’ebintu nga n’ebimu bicupuli!
Kino kitiisa abaavu n’abavubuka nabo okukola embaga nga balowooza nti bajja kuba baswala, ye bwe kiba nga kibadde mu famire abaana bateekawo okuvuganya okuba ng’embaga ye y’esinga ku ya munne eyaliwo omwezi oba omwaka oguwedde sso nga bino byonna butaliimu, si ge makulu g’embaga.
Eky’abalinawo okukozesa ensimbi ennyingi, abatazirina nabo ate olumu baagala okwewanika, okukola emikolo egy’ebbeeyi sso nga tebaba na busobozi bugikola!
Okuleeta abavuzi ba ddigi, okupangisa mmotoka ez’ebbeeyi, okwambala eby’obukadde n’ebirala byonna kwejalabya.
Wabula olumu abagole bamanyi okukola embalirira ng’eriko ebintu eby’ebbeeyi kyokka nga nabyo tebabirina!
Olaba omugole omusajja atuuka n’okuteekako ssente ezambaza omukazi? Olwo oba musajja ki nga tosobola na kwambaza mukazi wo!
Abamu nno bagwa ku looni za bbanka okusobola okukola embaga ate abalala bagenda okuva mu mbaga nga banyiga biwundu olw’amabanja ge baba basigaddemu!
Sigamba nti tokola mbaga, naye ekikulu weeteeketeeke oba tosobola lwaki togenda mu kikungo ne bakugatta era satifikeeti ojja kugifuna!
Ssaabasumba Lwanga lwe yagatta abafumbo mu kikungo e Namugongo.
EMBAGA ENNENE ZIKYALINA AMAKULU?
Omulabirizi w’e Mityana, Steven Kazimba Mugalu agamba nti, obukulu bw’embaga kwe kugenda mu ssinzizo ne babagatta n’okubawa omukisa.
“Singa mu ssinzizo wabaawo abajulizi okuva ku njuzi zombi ez’abagole ekyo kimala. Kwe kugamba nti ne bwe wabaawo abantu nga 10 kimala okubagatta.
Ekikulu ekirala ekiri mu mbaga kwe kugatta abantu nga bo bennyini baagalana, era okugatta nga kuwedde muba baddembe okudda awaka buli omu n’adda ku bibye oba bwe muba musobola okugendako ku kacaayi mukikole naye si kya kkatala nti mulina okukola omukolo omunene,” bw’agamba.
Ayongerako: Embaga yange yaliwo mu1984, naye twalina emmotoka emu, yasooka kunona mukyala n’eyita ewange n’ennona n’entwala ku kkanisa.
Naye kati ndi Mulabirizi! Kyokka waliwo abategeka embaga ne bateekamu obutitimbe n’obutitimbe era kikwasa ennaku obufumbo bwe butawangaala!
Ekirala okugatta kw’ekikungo kuyambako nnyo. Okugeza e Mityana, mu June wa 2013 twagatta emigogo 225 naye mwattu tewali nsimbi ziri awo zaasasanyizibwa kuba ffenna twaliira ku kkanisa era ne tuvaawo nga tuli basanyufu.
Mu mbeera eno tewali mugole n’omu yeeraliikirira na bya mikolo gya mbaga kugamba nti gimuwuuba, sso nno omukisa gw’afuna gwe gumu naawe eyakozesa obukadde n’obukadde bw’ensimbi.
Jane Namulindwa ow’e Kitigoma agamba nti, abantu balina okukimanya nti, ne bwe muba mugenze wantu nga basaba satifikeeti z’embaga era muwaayo ze zimu.
Azisaba tayinza kugamba nti ggwe wateekamu obukadde bumeka ku mbaga yo oba gwe wakozesa mmeka!
EMIGOGO EGIZZE GIGATTIBWA
E Namirembe ku Lutikko baagatta emigogo gy’abagole 25 mu July wa 2013.
Mzee Pio Mutumba omukozi mu kitongole kya KCCA ne mukyala we Anna Nakambirwa bagamba nti, baali bamaze emyaka 50 mu bufumbo kyokka nga ensimbi ezikola embaga zaabula!
Bwe baawulira omukisa ogw’okugatta okw’ekikungo e Lubaga tebasumagira ne bagukozesa era nga kati bafumbo ab’empeta.
SSAABASUMBA LWANGA
Eklezia ennaku zino tutegeka omukolo ne tugatta Abakristu ababa baagala okugattibwa era buli muntu waddembe okusalawo n’omwagalwa we ne bagattibwa.”
Ssaabasumba Lwanga agamba nti, obufumbo Sakalamentu kkulu nnyo era terisaana kuzannyirwako ng’abamu bwe bakola ennaku zino.
“Kikwasa ennaku okuba ng’abafumbo abamu bagattibwa ennaku zino si lwa mukwano, wabula okwagala okufunirako ebitiibwa ne satifikeeti z’obufumbo oba oli awo nga balina bye bagoba,” bwe yagambye.
Ayongerako nti, olw’okuba abantu bangi mu ggwanga tebalina busobozi bukola mbaga n’abamu batya, enkola y’okugatta ekikungo egenda kubunyisibwa mu bigo byonna 56 mu Uganda.
Mu mbeera eno, abafumbo oba abaagala okutandika amaka , kyamagezi nnyo okusooka okulowooza ku kutukuza obufumbo oba okugattibwa ne bwe baba tebalina nsimbi baleme kulemesebwa bufumbo mbu olw’okuba oli taleese bintu bingi oba talina nsimbi zitegeka mbaga abantu gye banaalya ne basindisa n’ebigere.
TEBAKUTWALAKO EBINTU
Muky. Rashida Batunula okuva mu ofiisi ya Administrator General, ekola ku nsonga z’abafu agamba nti, “Kiryose omukazi (oba omusajja) okkirize babagatte mu kikungo okusinga obutagattibwa, kubanga singa munno afa, oyinza obutagabana ku bintu bye n’oviiramu awo.”
Dr. Mutumba ne mukyala we Anna baabagatta mu kikungo.
‘Klezia yatukolera ku byonna, ffe twasasula 50,000/- zokka’
Dr. John Pius Mutumba yagattibwa ne mukyala we Anna Nankabirwa gwe bamaze naye emyaka 50 mu bufumbo.
Agamba nti, “Okusisinkana kabiite wange Nankabirwa nnali nkola mu dduuka lya muganda wange James Kauta erya Buzibu Provincial Stores e Luzira.
Newankubadde tetubadde bafumbo okumalira ddala emyaka 50 be ddu naye munnange asobodde okugumiikiriza ebizibu bingi, era Mukama n’atuweeramu ezzadde n’abazzukulu bangi.
Bingi ebizze bitugaana okugattibwa omuli ebyenfuna newankubadde nti olumu ensimbi zibadde zibeerawo ate olulala ne zibula naye nga bw’ozikwatako nga toyinza kugamba nti ate ziteeke mu mbaga.
Waba wabula omwezi gumu okugatta okw’ekikungo kubeewo mu December wa 2013, Anna yalina gye yali ava ne bamutegeeza nga Ssaabasumba Dr Lwanga, bw’ategese okugatta abafumbo bonna abanaayagala ku kiggwa ky’e Namugongo.
Nnamugamba atwaleyo mangu amannya gaffe, kuba nange nnali nnakoma okufuna ssakramentu mu 1964!
Nagenda ne mbuulirako Msgr. Gerald Kalumba n’ansabirako era n’agamba nti twalwawo.
Olunaku lw’embaga sseebaka, munnange Anna yali yagenze dda e Namugongo abagole abakyala bonna gye basula basobole okubategeka n’okubasiba anti byonna baali babitukoleddeko ffe twasasula musasuzi 50,000/-.
Bino byonna bibala bya muto wange Patrick Mutumba eyandeeta e Kampala okunzigya e Busoga. Singa teyakikola osanga n’essakramentu lino ssandirifunye.
Anna Nankabirwa agamba: Kubeera bagumikkiriza nga bwe twongera okuwanjangira Omukama kye kitusobozesezza okutuuka ku mmeeza ye entukuvu.


text:
Libya (3) 0-0 (2) Ghana
EKIKWA kyeyongedde okulondoola Ghana mu mpaka za Afrika, bwe yakubiddwa Libya n’egitwalako ekikopo kya CHAN ku Lwomukaaga.
Libya yawangudde mu peneti 4-3 oluvannyuma lw’okulemagana 0-0 mu ddakiika 90.
Ghana, bangi gye baali basonzeemu okuwangula ekikopo kino, yazze mu nsiike eno ng’eyagala kuggyawo kikwa ky’amawanga g’Obugwanjuba obutawangulanga ku kikopo kino okuva lwe zaatandikawo mu 2009.
Ghana yakubwa DR Congo ku fayinolo y’empaka za CHAN ezaasooka mu 2009 mu Ivory Coast sso nga Ghana enkulu, yaakakubirwa ku fayinolo z’ekikopo kya Afrika emirundi ena.
Guno gwe gusoose Libya okuwangula ku mpaka eziri ku mutendera gw’Afrika.


text:
Essuula 1
1 Pawulo, omutume wa Kristo Yesu olw'okwagala kwa Katonda eri abatukuvu abali mu Efeso n'abakkiriza mu Kristo Yesu:
2 ekisa kibeerenga gye muli n'emirembe ebiva eri Katonda Kitaffe ne Mukama waffe Yesu Kristo.
3 Yeebazibwe Katonda Kitaawe wa Mukama waffe Yesu Kristo, eyatuwa buli mukisa gwonna ogw'Omwoyo mu bifo eby'omu ggulu mu Kristo:
4 nga bwe yatulondera mu ye ng'ensi tennaba kutondebwa, ffe okubeera abatukuvu abatalina kabi mu maaso ge mu kwagala:
5 bwe yatwawula edda okumufuukira abaana ku bwa Yesu Kristo, nga bwe yasiima olw'okwagala kwe,
6 ekitiibwa ky'ekisa kye kiryoke kitenderezebwenga, kye yatuwa obuwa mu oyo omwagalwa:
7 eyatuweesa akununulibwa kwaffe olw'omusaayi gwe, okusonyiyibwa ebyonoono byaffe, ng'obugagga obw'ekisa kye bwe buli,
8 kye yasukkiriza gye tuli mu magezi gonna n'okutegeera kwonna,
9 bwe yatutegeeza ekyama eky'okwagala kwe, nga bwe yasiima yekka, nga bwe yamalirira edda mu ye,
10 olw'obuwanika obw'omu biro ebituukirivu, okugattira awamu byonna mu Kristo, ebiri mu ggulu n'ebiri ku nsi;
11 mu oyo naffe mwe twafuukira obusika bwe twayawulibwa edda mu kumalirira kw'oyo akoza byonna nga bw'ayagala mu kuteesa kwe;
12 ffe tulyoke tubeere ettendo ly'ekitiibwa kye, ffe abaasooka okusuubira mu Kristo:
13 era nammwe mu ye, bwe mwawulira ekigambo eky'amazima, enjiri ey'obulokozi bwammwe, mu oyo, n'okukkiriza bwe mwakkiriza, ne muteekebwako akabonero n'Omwoyo Omutukuvu eyasuubizibwa,
14 gwe musingo gw'obusika bwaffe, okutuusa envuma ya Katonda lw'erinunulibwa, ekitiibwa kye kitenderezebwe.
15 Bwe nnawulira okukkiriza Mukama waffe Yesu okuli mu mmwe, era kwe mulaga eri abatukuvu bonna,
16 kyenva sirekangayo kwebaza, nga mboogerako mu kusaba kwange;
17 Katonda wa Mukama waffe Yesu Kristo, Kitaffe ow'ekitiibwa, abawe omwoyo ogw'amagezi n'ogw'okubikkulirwa mu kumutegeera ye;
18 nga mumulisibwanga amaaso ag'omutima gwammwe, mmwe okumanya essuubi ery'okuyita kwe bwe liri, obugagga obw'ekitiibwa eky'obusika bwe mu batukuvu bwe buli,
19 era obukulu obusinga ennyo obw'amaanyi ge eri ffe abakkiriza bwe buli, ng'obuyinza bw'amaanyi ge bwe bukola,
20 ge yakoza mu Kristo, bwe yamuzuukiza mu bafu, n'amutuuza ku mukono gwe ogwa ddyo mu bifo eby'omu ggulu,
21 waggulu nnyo okusinga okufuga kwonna n'obuyinza n'amaanyi n'obwami na buli linnya eryatulwa si mu mirembe gino gyokka naye ne mu egyo egigenda okujja:
22 n'ateeka byonna wansi w'ebigere bye, n'amuteekawo okuba omutwe ku byonna eri ekkanisa,
23 gwe mubiri gwe, okutuukirira ku oyo atuukiriza byonna mu byonna.


text:
OMUGAGGA w’e Mityana, Yekoyada Busuulwa yafa emyaka etaano egiyise. Yaleka abaana 23 ng’abazadde mu bakazi basatu.
Kalondoozi wa Bukedde alaze engeri ebyobugagga bya Busuulwa gye bivulubanya abantu abamu omuli n’abamu ku baana abaagala okubitunda.
BW’OYOGERA ku linnya Yekoyada Busuulwa, osanga batono abatamumanyi e Mityana ne Gomba. Abamu bamujjuukirira mu mulimu gw’okutambuza abantu, omulimi, omusuubuzi era munnabyamizannyo.
Ekyennaku ebyobugagga enkumu bye yaleka , waliwo abooluganda abasazeewo okubyekomya sso ng’omugenzi yaleka abaana 23.
YEKOYADA Y’ANI?
Yekoyada Busuulwa yaliko sipiika w’eggombolola y’e Mpenja, we yabeerera kansala w’omuluka gw’e Ng’omanene.
Yalinako kkampuni etambuza abantu eya Uganda Company, ate nga y’akulira ettabi lya UTODA e Mityana.
Yekoyada ng’abasinga bwe baali bamuyita yali munnabyamizannyo, y’omu ku baali baddukanya ttiimu y’omupiira eya Mityana UTODA.
Mu myaka gya 1990 ajjukirwa nnyo mu bitundu bye Kitongo - Busujju, bwe yawagiranga ennyo ttiimu y’Ekika kye eky’Ekkobe era nga y’agisakirira.
Yali musuubuzi wa birime n’ente naddala mu bitundu by’e Maddu, yasuubulanga emmwaanyi mu bitundu bye ggwanga ebiwerako, ate nga mulunzi.
Yalina eddundiro ly’ente e Kyayi mu Maddu nga liwezaako mayiro ssatu. Yali mulimi ate ng’alina amayumba n’ettaka e Mityana, Gomba ne Kampala.
We yafiira mu 2008, nga ye mubaka wa Namwama, akulira Ekika ky’Ekkobe mu ssaza ly’e Gomba.
Yekoyada Busuulwa yafa mu January wa 2008, yaleka abakyala basatu nga buli omu yamuzimbira amaka ge.
Omukyala omu ali ku kyalo Ng’omanene mu Gomba, omulala ng’abeera Maanyi mu Busujju ate n’omulala ng’abeera mu kibuga Mityana.
Stanley Sevume, mutabani wa Yekoyada
BAABUZA EKIRAAMO KYE
Yekoyada ng’amaze okufa, waliwo abeekobaana ne babuzaawo ekiraamo ky’omugenzi. Stanley Sevume, mutabani wa Yekoyada agamba nti okubulawo kw’ekiraamo kyaleetera n’okubulwa omusika.
Abaana bonna okuva mu famire essatu baatuula ne bakkaanya nti buli famire ereete omwana omu, nga baagala okufuna obuyinza okuddukanya ebintu by’omufu okuva ewa Administrator General (omukungu avunaanyizibwa ku nsonga z’abafu).
Famire y’e Ng’omannene yaleeta Aidah Nambalirwa, ey’e Mityana n’ereeta Samuel Kaziro ate ey’ e Maanyi n’ereeta Lauben Kato.
Busuulwa yaleka abaana 23, kyokka abasatu be baali balondeddwaamu okuddukanya ebyobugagga. Ewa Administrator General fayiro yasooka n’ebula okumala wiiki bbiri, bwe yalabika empapula ezimu zaali ziggyiddwaamu.
Wabula Aidah Nambalirwa yang’ambye nti olukiiko olwogerwako ye teyaluliimu. Agamba nti waliwo muganda waabwe Sarah eyamusizaako omukono nti yaliwo sso nga mu butuufu teyaliiwo.
Sevume agamba nti oluvannyuma Nambalirwa, Beatrice Neetunze Busuulwa (bakola mu ofiisi ya Pulezidenti) ne Stuart Sewakirwanga baatunda ku ttaka ly’e Kyayi-Maddu mu Gomba eriwerako mayiro ssatu. Baatundako yiika 300.
Kyokka Beatrice Busuulwa yang’ambye nti okutunda ku ttaka eryo bakkiriziganya nga famire essatu, era mu baaliwo kwaliwo ne Leuben Kato.
“Twasalawo nti poloti eri e Mityana mu kibuga tutunde ku ttaka ly’e Gomba tugikulaakulanye nga tuzimbawo ekizimbe bannyaffe bonna bafunengamu ku ssente.
Bwe twamala okutunda kyatubuukako baganda baffe abo bwe baagenda ewa ssenga e Nateete ne bagamba nti bo baagala ssente zaabwe mu kifo ky’okukulaakulanya e Mityana, era bonna baafuna 2,300,000/- era ne bazissizaako emikono,” bwe yagambye.
Ayongerako: N’okutuusa kati poloti y’e Mityana si nkulaakulanye. Abaana abo be bagifunamu ssente, kuba buli mwaka babasasula 1,500,000/- ffe ze tutakwatako.
Nange Kalondoozi wammwe nnalabye ku lisiiti emu eya 26/11/2011 abaana kwe baafunira ssente ezo ez’obupangisa ku poloti y’e Mityana.
W’somera bino ng’ekibuga kyagala kwezza poloti eno kubanga bannyini yo baalemwa okugikulaakulanya.
Justine Namirembe, muwala wa Yekoyada
OBUVUNAANYIZIBWA KU BYOBUGAGGA BY’OMUGENZI
Milly Nakityo, omu ku bawala ba Yekoyada agamba nti nga January 15, 2009, baaawandiikira akola ku nsonga z’abafu nga bamusaba obuyinza ku bintu bya kitaabwe.
“Twali twamala dda okulonda abantu abagenda okutukiikirira nga bava mu famire zonna okukola ku nsonga eno.
Mu kiseera kino baganda baffe Beatrice Busuulwa, Nambalirwa ne Sewakiryanga baasalawo okutunda ku ttaka ly’e Kyayi. Ettaka baaliguza Emmanuel Kararira ow’e Kyankwanzi ku bukadde 120,” bw’agamba.
Beatrice Busuulwa agamba nti eyagula ettaka baasigala bamubanja, kyokka olw’okuba waliwo enkaayana mu famire naye akyalinzeeko okusasula.
Ddala omusika baamuwaanyisa oba omugenzi bwe yalaama?
Tonny Nsereko, omu ku bamulekwa ba Yekoyada agamba nti ensonga bwe baazituusa mu ofiisi ya Adminitrator General, yawandiika ebbaluwa n’agibawa bagiwe akulira abakozi mu disitulikiti ye Mpigi (CAO) ng’emulagira ayingire mu nsonga zino.
“CAO w’e Mpigi naye yawandiika ebbaluwa n’agimpa ngitwalire owegombolola y’e Mpenja, Robert Sentongo (eyaliwo mu kiseera ekyo).
Ku ggombolola omwami ssaamusangawo, wabula ebbaluwa ne ngiwa ssentebe w’eggombolola Mw. Ssebulime.
Mw. Ssebulime yankubira essimu nga bwe baali batuwadde olwa 4/3/2009, tugende tutuule mu nsonga nga famire. Ffenna twakung’aana e Ng’omanene mu maka ga kitaffe, kyokka ekyasooka okutwewuunyisa, oweggombolola eyalina okukubiriza olukiiko olwo teyaliiwo!
Twalabira awo nga ssentebe Ssebulime agguse ne sipiika w’eggombolola Mw. Ssebitaaba era be baalukubiriza.
Twakkaanya nti buli nnyumba eveemu omuntu omu agikiikirire nga tufuna obuyinza obuddukanya ebintu by’omufu.
Ab’ennyumba y’e Mityana baaleeta Samuel Kaziro, ab’e Maanyi ne baleeta Lauben Kato n’abe Ng’omanene ne baleeta Aidah Nambalirwa.
Mw. Ssebulime yaleka atuwadde olunaku kwe twali tulina okunonera empapula eziraga ebintu byonna bye tuteesezzaako mu lukiiko. Bwe lwatuuka ne nzirayo era n’antegeeza nga oweggombolola bwe yali tannaba kujja.
Olunaku lumu nakwatibwa omukisa ne bandaga Mw. Robert Sentongo ( eyali oweggombolola), bwe namubuuza ku nsonga z’empapula z’olukiiko lwe twatuulamu, yanziramu nga bwe yali takimanyiiko!
Yankulemberamu bulembwe ne tulumba Mw. Ssebulime mubuuze empapula z’olukiiko nga naye w’ali. Olwamutuukirira ne nziramu okumubuuza empapula z’olukiiko lwa famire lwe twalimu, omukulu yava mu mbeera n’amboggolera nga bw’antegeeza nti ng’ende nzibuuze CAO. Yang’amba nti ye si mukulu wa Kika!
ADMINISTRATOR GENERAL
Ensonga z’olukiiko lwe Ng’omanene nga zikyakalubye, ofiisi ya Administrator General yatuyita ne tutuuza olukiiko lwa famire nga 3/7/2009 mu ofiisi ya Administrator General.
Twaddamu okulonda abantu basatu be twasooka okulonda okubeera n’obuyinza obuddukanya ebintu bya kitaffe.
Kyokka kino baganda baffe abamu nga bakulemberwa abakola mu ofiisi ya Pulezidenti tebaakisanyukira.
Baali baagala bokka abazaalibwa e Ng’omanene be baba babeera n’obuyinza ku byobugagga bino. Ku baana 23 Yekoyada be yazaala, musanvu be bazaalibwa e Ng’omanene.”
Wabula Beatrice Busuulwa agamba nti Administrator General yali abawadde amagezi omusika ajje ye ku bubwe sso si ng’akiikiridde famire gy’avaamu abalala kye baalemwa okutegeera.
“Taata bwe yali omulamu, yabaganya ebintu bye nga bwe yalaba, buli mukyala n’abaana be n’abawa we yabawa. Olw’okuba nga famire ey’e Ng’omannene yagiwa ettaka ddene si nsobi ya muntu yenna,” bw’agamba.
TONNY Nsereko, omu ku bamulekwa agamba nti ekiraamo kya Yekoyada bwe kyabula, Dr. Nsereko Ddamulira (jjajja w’abaana) yayita abaana bonna n’abatuuza mu maka ge e Mutundwe.
“Yatutegeeza nga bwe yali amaze okwebuuza ku katikkiro w’Ekika nga tannaba kutuyita, kuba kitaffe yali alina obuvunaanyizibwa mu Kika nga ye mubaka wa Namwama mu ssaza ly’e Gomba.
Abaana b’omugenzi ffenna twalwetabamu era ne tukkaanya tulonde omusika anadda mu bigere bya kitaffe.
Twakuba akalulu ne tulonda Samuel Kaziro era ffenna ne tulabika nga tumukkaanyizzaako.
Buli mwana yaliwo okuggyako omu yekka ye yagaana okulonda.
Ekizimbe ekiriko Posita e Nateete nakyo kikaayanirwa.
Ebyobugagga bya Yekoyada bingi bitundiddwa
Nsereko agamba: Oluvannyuma twakikkaanyaako olumbe lwabizibwe nga December 11, 2009 mu maka g’e Ng’omannene, Gomba. Ekiro kya December 10, 2009, Dr. Nsereko yatuyita ffenna abaana era n’atuggyirayo ebbaluwa okuli ekifaananyi kya Bob Stuart Sewakiranga nga ye musika!
Bwe twamubuuza gye yaggye omusika nga kitaffe teyaleka kiraamo ate nga ye muntu y’omu eyatuyita ne tulonda omusika Samuel Kaziro, yatuddamu nti ssengaffe Joyce Neeteese eyamugamba nti omusika ye Sewakiryanga. Twamubuuza ekyamugaana okutuyita n’atutegeeza ku nsonga eyo nga bukyali n’atutegeeza nti tewaali budde.
Wabula bino Beatrice Busuulwa agamba nti bulimba bwereere. Agamba nti tebalondanga ku musika kubanga era omugenzi kitaabwe yali yalaama mu maaso ga ssenga waabwe n’abantu abalala ng’ayagala Stuart Ssewakiryanga y’aba amusikira.
“Ate olumbe terwayabizibwa nga December 11 nga bwe bagamba wabula nga December 15,” bw’agamba.
Justine Namirembe, omu ku bamulekwa ba Yekoyada agamba nti kye yalaba ekiro lwe baasula mu lumbe talikyerabira, kuba ku ssaawa mwenda, abaserikale okwali n’abambadde ebyambalo bya UPDF baatandika okukuba buli mwana eyali awakanya omusika Ssewakiryanga nga babagoba mu lumbe.
Ekyaddirira kwe kuteekako omusika ku ssaawa 12 nga bukya era abaana abasinga tebaatuggya na ku kifugi. Ssewakiranga yateekebwako ng’omusika wa kitaffe wadde nga twali tulonze Samuel Kaziro!
Kyokka Beatrice Busuulwa agamba nti tebakozesangako ku baserikale ba magye. “Twasaba poliisi n’etuwa obukuumi nga bwe kiba awalala wonna okukuuma obutebenkevu n’emmotoka z’abantu.
Ekirungi nti waliwo ne vidiyo z’omukolo ziyinza okukakasa kino. Ffe tetukozesa ofiisi gye tulimu ku nsonga zino kubanga tetuli waggulu w’amateeka,” bw’agamba.
SAMUEL KAZIRO
Ono abaana gwe baali balonze okubeera omusika. “Kitaffe Yekoyada okufa yandeka ku ttaka ly’e Kyayi nga liwerako yiika 1920, ze mayiro ssatu.
Ku ttaka lino, taata waffe Nsereko yalinako yiika 192. Bwe yalaba ng’entalo zisusse, ye yasalawo okutundako ekitundu kye. Kino Dr. Nsereko okukikola ffenna yamala kututegeeza era ne tumusemba, kuba n’ebiwandiiko bya kitaffe ku ttaka lino byali bikiraga.
Dr. Nsereko olwatunda, baganda baffe abakola mu ofiisi ya Pulezidenti baalumba eyagula ne batema olukomera lwe yali atadde ku kiralo kye.
Twali tukkaanyizza tukole ku nsonga z’obwannannyini ku bintu bya kitaffe, naye twagenda okuzuula nga ku mpapula ezimu, obufaananyi bw’abaana abamu baabuggyako.
Wabula Beatrice Busuulwa agamba nti wadde Dr. Nsereko yatunda naye yakikola mu bukyamu kubanga n’ettaka lyennyini likyaliko emisango mu kkooti e Mpigi.
“Oyo gwe baaguza twayogera naye mu buntu n’akkiriza nti ddala ali mu nsobi. Yasaba tumuwe wiiki emu aggyeko ebintu bye, ‘ Bw’agamba.
Kaziro agamba nti famire y’e Ng’omannene eyagala kwezza kizimbe ekiri e Nateete okuli Posita era nti mu kiseera kino be bakiddukanya.
Waliwo ettaka eriri e Kabasuma e Ng’omanene ne ku kyalo Kigoogwa e Mityana nabyo babyagala,” bw’agamba.
Kyokka Beatrice Busuulwa agamba: Aba Posita bamaze emyaka etaano tebatusasula kubanga baagala okuwa ssente omuntu omutuufu addukanya ebintu by’omugenzi (alina letters of administration) ataliiwo kati.
Omuzigo ogumu emmanju taata yaleka aguwadde ssengaffe era y’agubeeramu, ate omulala omusika Stuart Ssewakiryanga y’agusoloozaamu ssente buli mwezi ezirabirira ebintu bino.
Kaziro agamba: Dr. Nsereko bwe yatunda ekitundu ky’ettaka ekikye, twali tusazeewo ng’abaana tuddemu tukube ettaka erisigaddewo.
Beatrice Busuulwa agamba: Baagala kufuna buyinza ku ttaka lino lyonna balitunde, kyokka balinde ebinaava mu kkooti. Ky’eneesalawo kye tujja okugenda nakyo.
Ku ffaamu kwaliko ente 126 kyokka zonna baazitunda, muganda waffe Sarah yatunda tulakita eyandituyambye ffenna, kyokka ekisinga okuluma nti ebintu bye bakaayanira n’essaawa eno be babifunamu.”
Kalondoozi yazudde nti Sarah Busuulwa amaze wiiki ssatu mu kkomera e Mityana ku bigambibwa nti alina gwe yali afera obukadde bw’ensimbi munaana!
Abooluganda abalala okuli Eron Nakibuule, Esther Nsangi, Jane Nsonyiwa ne Florence Nakamanyisa bagamba nti mu kiseera kino tebakyasobola kulinnya kigere ku ttaka lino, era nga muganda waabwe Beatrice Busuulwa yatandika dda okuggya ku basenze abamu ssente nti waakubafunira ebyapa.
Samuel Kaziro, abaana gwe baalonda okubeera omusika.
MU OFIISI YA PULEZIDENTI
Stanley Sevume, mutabani wa Yekoyada agamba nti mu April wa 2012 eyali akolanga omuwandiisi w’ekyama mu ofiisi ya Pulezidenti, Sandra Ndyomugenyi yayita abooluganda bonna n’abatuuza.
Bwe baamunnyonnyola ensonga zaabwe zonna, n’alabula abooluganda abakola mu ofiisi ya Pulezidenti obutakozesa linnya lya ofiisi eno okulwana entalo zaabwe.
Nga August 29, 2013, omuwandiisi wa Pulezidenti ow’ekyama , Flora Kiconco yaddamu okutuuza abooluganda era ne bakkaanya nti obuyinza ku ttaka lino buli omu afuneko ekikye.
Bakkaanya nga bwe kyali kyasalibwawo edda, nti buli famire ereete omuntu omu, era ne balabika nga balinga abakkaanyizza. Olukiiko lwatuula ku Okello House.
Beatrice Busuulwa agamba nti ababalwanyisa be bamu abaabadde bagezaako okufera minisita Frank Tumwebaze (avunaanyizibwa ku Kampala) nga bamuguza ettaka lya kitaabwe mu bukyamu naye Mukama n’azza bibye bwe yatuukayo n’asooka okubula!
Oluvannyuma lw’emyaka etaano, abaana ba Yekoyada Busulwa tebafunanga ‘Letters of Administration’ ezibawa obuyinza okuddukanya ebintu bya kitaabwe lwa nkaayana eziva mu booluganda.
Certificate of No Objection baagifuna mu 2010, nga waakayita emyaka ebiri nga kitaabwe amaze okufa, naye obutakwatagana n’omululu mu baana ba famire ezimu y’aleese ebizibu.
Lwaki aboobuyinza balekeredde abooluganda okutuuka okutting’ana nga tewali kikolebwa ate nga waliwo abawera okutuusa ku bannaabwe obulabe?


text:
Bya SOFIA NALULE
ABATAKA abaagalana be balima akambugu naye omuyimbi Baker Kadingidi (DJ Nesta) ne nnyina, Joweria Nsubuga akola mu Bbanka Enkulu eya Uganda tebakalima, kubanga tebaagalana.
Entabwe eva ku butakkaanya ku ky’obulaasi. Baker ne famire ye bonna Balasita era beeyisa kiraasi ekyanyiizizza nnyina ne baawula amakubo.
Kadingidi enjawukana ye ne nnyina agirombojja nga lutabaalo. “Olowooza maama okunkyawa kyava ku malaasi nga ye bw’agamba?
Nedda, kino kivudde wala nga nkyali muto. Okusiba zino enviiri mba nkiikirira obujjajja obw’edda kuba abantu b’edda tebaalina kkirita yadde ebisanirizo era enviiri zaabwe zaabanga bwe ziti.
Abaana be y’abesomesezza tabatwala ku ssomero.
Maama tolowooza nti nviiri ze zaamunkyaya, ndi musajja mukulu eyeesalirawo bye njagala. Maama yanzaala n’ansuula ewa jjajja omugenzi Haji Muhammad Kadingidi n’abategeeza nti azzeeyo kusoma e Kenya era nakula mmanyi bajjajja nti be banzaala.
Maama bwe yadda teyafaayo kunnoonya yadde yali afumbiddwa awalala nga nfunye ne bato bange. Bwe nayingira P.I bajjajja baamukaka okuntwala naye ennaku gye nalabira ewuwe nninga eyali omwana wa muggya we. Buli lwe nzijukira ebiseera ebyo n’amaziga gampitamu.
Ng’omwana ate omuggulanda saafunako kadde nti twogera omuzadde n’omwana ne jjajja lwe yafa bwe nagenda okumubuuzaako yambuuza kimu nti mmwagaza ki? Kino kyankuba wala mmange ne mmwesonyiwa.
Engeri maama gye yampisaamu n’ennaku gye nalaba, nasalawo omukwano gwe nasubwa nga nkula ogw’omuzadde nguyiire abaana bange.
Abaana bange bwe bulamu bwange era nze buli kimu gye bali n’okuba omusomesa waabwe kuba ssikkiririza mu kyakubatwala mu ssomero.
Ekisooka amasomero g’ennaku zino ga bbeeyi ate nga saagala baana bange kubatwala ku ssomero lya layisi kubonaabona ng’ate nze nsobola okubatuusaako byonna bye bandifunidde ku ssomero.
Si nze musajja eyasoma ennyo kuba nakoma mu S.5 naye ekkalaamu ngitegeera.
Saagala baana bange bayite mu bulamu obukaluba nga nze bwe nayitamu. Seevuma kitange kubulwa ssente zinnyongerayo osanga ye yali entegeka.
Kadingidi ng’ayigiriza abaana be okuyimba mu sityudiyo ye.
Bwe nkoowa nga maama waabwe annyambako. Buli ku makya olumaliriza okukola ku mirimu nga mbazza mu bitabo okumala ssaawa ttaano buli lunnaku.
Abazadde balina okukimanya nti abaana beetaaga okuwa obudde era abange mbawa obudde ne mmanya bye baagala n’ebibanyiiza kuba nze saalina maama ampa budde y’ensonga lwaki nasalawo n’okubafuula abalaasi nga mbasiba dreadlocks.
N’okuyimba mbayigiriza kuba nze ndi muyimbi, nabo bakunyumirwa kye nva mbayigiriza.”
Maama wa Baker, JOWERIA NSUBUGA ng’ono akolera mu Bbanka Enkulu eya Uganda ebya mutabani we abyogerako bwati:
Nze sikyalina kye nneetaaza mwana oyo. Ekikulu namutwala ne mmulaga ekika kye kati kiki ky’anjagaza? Bw’abeera amanyi nti nze nnyina yandibadde akola bye njagala. Sikolagana na mwana anywa njaga na mwenge.
Talina muntu gw’ajja kuyitamu alowooze nti nnyinza okumugondera n’okuwuliriza by’agamba.
Ate talowooleza mu bintu nze bye ntuuyanidde olwokuba nti ye mulenzi yekka gwe nnina. Alina okukimanya nti ebintu byange bye nnina mugabo gwange maanyi gange.
Nagezaako okumuggyako abazzukulu mbasomese n’agaana n’abakotoggera.
Oyo omwana empisa ze zannema musajja mukulu asussizza emyaka 18 omuntu gy’alina okulowoolezaako naye yagaana.
Okumuwuliriza asooke akole bye njagala kuba nze ndi mukazi munnaddiini ate ow’obuvunaanyizibwa.”
Nnyina wa Kadingidi, Joweria Nsubuga
MUKYALA WE AYOGEDDE
SHARON BWOGI mukyala wa Kadingidi by’agamba: Twasisinkana n’omwami wange ate nga ffenna twagala okukuza enviiri ne tuzaagazisa n’abaana baffe era nga twagala tubeere fasoni emu lwaki twawukana ng’ate twagalana?
Dread zikuuma embeera zonna enkuba ne bw’etonnya okuzikaza kyangu nnyo n’omusana guzikaza. Ebya nnyazaala wange nze mbiraba bulabi kasita omwami wange anjagala.
Bye boogera ku Kadingidi
Hope Kasuji: Nze Dj Nesta nkuze mmulaba era nga mmanyi nsobola okumwebuuzaako we mbeera nsobezza.
Ekirala mu by’okuyimba mmwesiga mu kuyamba abantu naddala abayimbi abato abatannafuna ssente kukwata butambi tabayisa bubi. Musajja musirise atamanyiira bantu ate awa abantu abakulu ekitiibwa.
Hajat Amina Nakalawa, Konge: Baker simuwulirangako kikyamu mu kitundu kino okuva lwe yasengako. Ye muntu eyeewa buli omu awatali kusosola era munyumya mulungi ky’aba tamanyi yeebuuza.
Sam Buteera: Baker musajja munyumya ate teyeewulira. Musajja yeekolera situdiyo ye ewuwe naye bw’obeera n’obwetaavu takuyisa bubi akuyingiza ne mutegeeragana mu ddembe. Buli omu amutwalira mu kiti kye.
Ssaalongo Musoke: Kye namulabako Baker si muntu mutambuze ng’abalaasi abalala. Ye muntu atuula awaka we n’azannya n’abaana be mpozzi n’okubayigiriza okuyimba n’empisa ng’omuzadde yenna bw’ateekeddwa okukola.


text:
OMUKAZI atutte bba mu FIDA ng’amulanga okusuulawo amaka ge n’agenda n’omukazi omulala. Agnes Nansubuga nga mutuuze w’e Lukuli-Nanganda mu ggombolola y’e Makindye yategeezezza nti yagattibwa ne Joseph Ddumba mu Klezia e Lubaga mu 1997.
Yategeezezza nti oluvannyuma lw’emyaka etaano mu bufumbo Obutukuvu, bba yafunayo omukazi omulala gwe yapangisiriza amaka e Kabalagala.
Ono ye yasigula bba n’abasuula mu maka kati emyaka ebiri nga talinnyawo. Agamba nti abaana tabawa buyambi bwonna. Ayagala bannamateeka bamuwe ku magezi ku ngeri gye bayinza okugabanamu ebimu ku bintu bya bba.
Bino mulimu amayumba g’abapangisa n’ettaka okuli emiti gya payini. Ayongerako nti ensonga yazisoosa mu b’ekika kyokka bamuwa amagezi agende mu kkooti nga nabo balemereddwa okubatabaganya.
Bannamateeka bawandiise ebbaluwa ebayita bombi bagonjoole ensonga zaabwe wiiki ejja era kkopi emu n’eweerezebwa ku poliisi y’e Kabalagala, LC ne Ddumba. Balina okutuula ku Lwokuna bagonjoole ensonga zaabwe.


text:
Bya BENJAMIN SSEBAGGALA
VISION Group eyongedde okuleeta omukisa eri abavubuka okuyiga okutandikawo emirimu mwe baggya ensimbi n’okubalaga amakubo wamu n’okubatuusa ku bantu abayinza okubayambako okutandikawo emirimu mwe baggya ssente.
Akulira Vision Group, Robert Kabushenga, yagambye nti ku Lwomukaaga luno nga January 25 201 olukung’aana lutandika ku ssaawa 3:00 ku makya ku Kampala Parents’ School.
“Omulundi ogwasooka abantu baagamba nti twabawa magezi wabula ku mulundi guno tukwataganye n’abantu abayinza okuyamba abavubuka okubalaga eky’okukola oba okubawa we batandikira emirimu,” Kabushenga bwe yaggumizza.
Yayongeddeko nti baleese amyuka gavana wa banka enkulu, Dr. Louis Kasekende, annyonnyole abantu ku ngeri gye bayinza okutandikamu amangu emirimu n’okuyamba abazadde okumanya engeri y’okuyambamu abaana okusoma 'kkoosi' eziyinza okubayamba okutandika amangu emirimu.
Agamba nti Vision Group ekwataganye n’amakampuni amalala wamu n’ebitongole nga KCCA erina abantu b'ebadde ekolagana nabo mu bitundu ne batandikawo emirimu nga kye kiseera babigabane n’abalala bamanye omukisa oguliwo.
Uganda Industrial Research Institute (UIRI) nayo gy'eri era bano bayamba abavubuka okubafunira ebifo we bayinza okutandikira emirimu emitono bizinensi bw’ekula n’asobola okwetongola n’afuna ekifo ekirala. Emirimu gye bayamba okutandika kuliko okufumba emigaati, okulunda enkoko n’eirala.
Amakampuni amalala agagenda okubaayo kuliko MTN Uganda erudde ng’eyamba abantu okutandikawo emirimu emitonotono ne bava mu bwavu nga bano bagenda kugabana n’abalala engeri gye bakikolamu. Crane Bank nayo egenda kubeerayo
Emikolo gigenda kulagibwa ku TV za Vision Group zonna ne ku mikutu gya leediyo ate oluvannyuma bikubibwe mu mpapula z’amawulire. Asigadde awaka waakubiraba n'okubigoberera kyokka atuuse mu kifo wennyini afunamu nnyo okusinga asigadde.
Kabushenga agamba nti wagenda kubeerawo abavubuka abalina ke beekoledde bawe obujulizi ku mirimu gyabwe era enteekateeka kkampuni gy'eriko kukwatagana na makampuni ag'enjawulo okulaba nga olukung’aana luno lubeerawo emirundi ena buli mwaka.


text:
Bya EDWARD SS ERINNYA
KKAMPUNI ya Vision Group efulumya ne Bukedde basse omukago ne bbanka ya DFCU n’ekitebe kya Budaaki mu Uganda mwe bagenda okuyita okussaawo okuvuganya mu mpaka z’obulimi okwetooloola eggwanga lyonna.
Akulira Vision Group, Robert Kabushenga yagambye nti, mu mpaka zino, abalimi mwe bagenda okuyita okwewangulira olugendo lw’e Budaaki okusobola okuyigira mu balimi baayo ate nga n’abalimi abasatu abanaasinga baakwewangulira obukadde 150.
Empaka zino ezituumiddwa National Farmers Competition ng’ekimu ku bigendererwa byazo kwe kulaba ng’obulimi n’obulunzi gufuuka omulimu ogwegombesa mu ggwanga.
“Abantu 80 ku buli 100 bayimirirawo ku bulimi, ate ekirungi kumpi gwe mulimu gwokka oguteetaaga buyigirize nga n’okutandika okugukola teweetaaga kusooka kuwandiika bbaluwa nti osaba mulimu,’ Kabushenga bwe yagambye.
Abalimi abalina ke beekoledde bajja kulagibwa ku mikutu gya Vision Group gyonna okuli ttivvi, empapula z’amawulire, emikutu gya yintanenti ne leediyo.
Omuntu okwetabamu sindika obubaka ng’okozesa yintanenti ku; harvestmoney@ newvision. co.ug oba genda mu ssimu yo owandiike ekigambo Farmer olekewo akabanga ozzeeko erinnya ly’omulimi, ennamba ye, ekyalo ne Disitulikiti osindike ku 8338.
Jjukira nti osobola okulonda omulimi ali ku kyalo kyo n’avuganya oba ggwe kennyini okwewandiisa. Okuvuganya kwatandise dda.
Uganda eyawuddwaamu ebitundu 10, nga buli kitundu wajja kulondebwayo omulimi omu anaanywa mu banne akendo era nga bano bajja kutwalibwa e Budaaki okwongera okulambula ku ffaamu z’abalimi b’eyo kibayambe okwongera okubayigirako.
Ate abalimi abasatu abanaasunsulwa mu bano e 10 bajja kwongerwako ekirabo ky’okubagulira ekyo kye balowooza nti kye kinaaba kibabulamu okusobola okutumbula omulimu gwabwe.
Ebitundu nga bwe biga banyiziddwaa mu Eno y’engeri ebitundu gye bigabanyiziddwaamu; obukiika kkono bw’e Bugwanjuba (Ankole ne Kigezi), Obugwanjuba (Bunyoro,Toro ne Rwenzururu), Amasekkati (Buganda nga tekuli bitundu biriraanye Kampala), Buvanjuba (Busoga), masekkati g’Ebuvanjuba (ebitundu bya Elgon, Busia, Tororo, Butaleja, Pallisa, Budaka, Kapchorwa ne Bugisu), Obukiika ddyo bw’ebuvanjuba (Teso ne Karamoja), West Nile, Obukiika ddyo (ebitundu bya Acholi), amasekkati g’obukiika ddyo (Lango) ne Disitulikiti eziriraanya Kampala (Kampala, Wakiso ne Mukono)


text:
Empapula eziriko enyunzi ezigguka ku Bulaaya
Zino z'empapula eziriko enyunzi ezigguka ku Bulaaya:Laga (50 ezikulembera | 50 eziddako) (20 | 50 | 100 | 250 | 500).
- Isilandi (← Empapula eziriko enyunzi ezigguka ku luno)
- Girimane (← Empapula eziriko enyunzi ezigguka ku luno)
- Finilandi (← Empapula eziriko enyunzi ezigguka ku luno)
- Napooleon Bonapat (← Empapula eziriko enyunzi ezigguka ku luno)
- Rwasha (← Empapula eziriko enyunzi ezigguka ku luno)
- Swiiden (← Empapula eziriko enyunzi ezigguka ku luno)
- Denimaaka (← Empapula eziriko enyunzi ezigguka ku luno)
- Yitale (← Empapula eziriko enyunzi ezigguka ku luno)
- Bupoolo (← Empapula eziriko enyunzi ezigguka ku luno)
- Buyonaani (← Empapula eziriko enyunzi ezigguka ku luno)
- Lithueenia (← Empapula eziriko enyunzi ezigguka ku luno)
- Buturuki (← Empapula eziriko enyunzi ezigguka ku luno)


text: Nnabbi waffe omwagalwa Muhammadi yannyonnyola Kulaane, era n’atubuulira ebintu bye tuteekwa okukola ne bye tutateekeddwa, ng’ayita mu bigambo bye (hadiisi), tusobole okubeera abasanyufu muno mu nsi ne ku Lunaku lwenkomerero. Hadiisi era ziyamba okuyiga eddiini yaffe mu ngeri ematiza. Ekitabo kino kkunnganyizo lya hadiisi amakumi ana (40) omuwandiisi ze yaleeta nga zeetooloolera ku nfumo ezigenderera okugunjula abaana, nga mulimu hadiisi ezikubiriza okukola ebikolwa ebirungi ate n’ezo ezigaana okukola ebintu ebibi mu mpisa n’eneeyisa.


text:
Bya MADINAH NALWANGA
OMUKAZI abbye enkoko abatuuze ne bazimusiba mu bulago ne bamukunguzza ekyalo kyonna nga bwebamulayiza obutaddamu kubba n'oluvannyuma ne bamutwala ku poliisi e Kitintale naggalirwa.
Akello Sarah 24 nga mutuuze w'e Kitintale zooni 12, yatambuziddwa ekyalo kyonna n'enkoko mu bulago oluvannyuma lw'okuzibba ku Iryn Namala omutuuze w'okukyalo ekyo.
Oluvannyuma poliisi y'eKitintale etuseewo ne mutaasa ku bantu n’emuggalira n'enkoko ze.
Akulira eby'okwerinda ku kyalo kino Isa Tabaalo ategeezezza nti Akello aludde ng'abba enkoko mu kitundu ekyo era nga bibadde biwulirwa mu ngambo okutuusa lwe bamukutte lubona olwa leero.
Ayongeddeko nti ekimukwasizza olwaleero, wiiki ewedde yabba enkoko z'omutuuze omu kyokka naaziguza mu abaakatale era gyebaazikwatira , nebalabula abaakatale nti bwadde okubaguza endala batemye kubaakakiiko akwatibwe , era bwegubadde nakwatibwa.
Wabula ye Akello yeegaanye ekyokubba enkoko n’agamba nti muganda we yeeyazimuleetera okuva mukyalo e Lira
Akulira poliisi ye Kitintale Mable Tweheyo ategeezezza nti bamukutte n'ebizibiti era agenda kutwalibwa mu kkooti avunaanibwe.
Tweheyo akubirizza abakyala okukola ennyo baleke okulowooreza mu byobwereere era Akello abaswazizza nnyo ng’abakyala.


text:
Bya DICKSON KULUMBA
OBWAKABAKA bulambise ebintu ebigenda okukolebwa mu myaka ena ebigenda okuyamba okulwanyisa obwavu mu Buganda.
Ebintu bino kuliko; okulima ebitooke, emmwaanyi, okuzaaza ente z’olulyo okulaba ng’amasaza gafuna ensimbi ez’okuddukanya emirimu gyago.
Ng’ali mu lusuku lwe ku mbuga y’essaza e Bugerere e Ntenjeru, Kabaka yatongozza okusimbibwa kw’ensuku ku mbuga z’amasaza n’amagombolola gonna mu Buganda nga Katikkiro Mayiga yategeza nti Kabaka takyayagala kulaba ttaka kutali kikolebwako ku mbuga zonna.
Omukungu mu minisitule y’obulimi n’ettaka e Mmengo, Ibrahim Kalinzi agamba nti buli ssaza lyakubeera n’olusuku nga lwa yiika 10 ekitono era n’emmwaanyi ekitono 10.
Mu nteekateeka eno, n’omuntu owaabulijjo eyeetegese obulungi, waakuweebwanga endu z’ebitooke 450 ezisimba yiika emu buli mwaka wamu n’endokwa z’emmwaanyi 450 ng’ozisimba mu bbanga lya 10x10.
Ate asimba alekamu ebbanga lya 10x12, aweebwa endokwa 315 n’endu 315 byonna nga biweza yiika nnamba buli mwaka okutuusa emyaka etaano ng’omuntu wa wansi alina yiika ttaano ng’alekebwa okutandika okwetengerera.
Jesca Ssendagire nga y’akulira ekitongole kya BUCADEF annyonnyola nti abalimi babadde balina ekizibu ky’endu n’endokwa eziba n’endwadde ng’era okuteekebwa kw’emmerezo ku buli mbuga, kwakuyamba abalimi okufuna ebintu bino awatali buzibu bwonna.
Mu ngeri y’emu, Ssendagire yategeezezza nti kampeyini y’okusimba emiti egendereddwaamu okutereeza embeera y’obudde, obulimi n’obulunzi bweyongere okutinta mu Buganda.
Kalinzi agattako nti bo mu minisitule y’ebyobulimi, balina entegeka y’okumezesa endokwa eziri wakati w’obukadde 80 - 100 mu myaka ena egijja.
Ate mu masaza agalina enkizo mu kulunda naddala ente okuli Kabula, Buluuli, Mawogola n’amagombolola amalala mu masaza agamu, galagiddwa okutandika n’ente 50 nga minisitule y’ebyobulimi e Mmengo, yaakubayamba n’amazzi agazaazisa ente z’olulyo.
Omukugu mu byobulimi era nga y’akulira obulimi bw’emmwaanyi mu Buganda mu kitongole ky’emmwaanyi ekya UCDA, Edward Lutakome Ssentamu agamba nti Mmengo yakoze bulungi okuddamu okukubiriza abantu okulima ebirime bino eby’ettunzi kubanga mwe muli ssente.
Emirimu gino gyakulondoolwa abaami b’amasaza, Ssendagire n’agamba nti ekinaaba kiddako kwe kugatta ku mutindo ku bintu bino.


text:
Bya Hannington Nkalubo
AKAWUMBI ka ssente pulezidenti Museveni ke yawa abasuubuzi ba Paaka yaadi ng’akatale kaabwe kaweddewo mu muliro ogwasooka kabizadde buli eyakeewolako n’atasasula bw’ayitiddwa mu kkooti abitebye era bonna basattira.
Ekibiina kya Micro Finance Support Centre Ltd, Pulezidenti Museveni mwe yayisa ssente zino mu nkola y’okubawola kipangisizza balooya ba kkampuni ya Kiwanuka and Karugire Advocates era bataddeyo omusango mu kkooti Enkulu.
Kkooti yawandiikidde ekibiina ekigatta abasuubuzi, ekya Kampala United Park Yard Cooperative Savings and Credit Society Ltd, eyakulira okugaba ssente zino, Moses Eserait ne Ssentebe w’abasuubuzi Charles Lubega bagende beewozeeko mu nnaku 15 ezaaweddeko nga December 20, 2013 kyokka tewali yalinnyeeyo.
Abasuubuzi olwalabye ku bbaluwa ezibayita mu kkooti ne batabuka nti luno lukwe olugenderera okubatunza obuntu bwe basigazza mu mayumba awaka kubanga tebalina we bagenda kuggya ssente ze basasula Pulezidenti Museveni.
Ssentebe w’akatale, Charles Lubega nga y’asooka ku lukalala lw’abayitiddwa yagambye nti abasuubuzi mu katale baasaasaana buli omu yakwata lirye ng’abaliwo abatono omuliro gwabaleka mu bbanga.
“Twasooka ne tusasula obukadde 350 ng’omuliro tegunnaba kutwokya era kati batubanja obukadde 650 zokka. Twali tusasula bulungi naye omuliro ogutwokezza emirundi ebiri gwatukomya nga kati buli omu yakwata lirye. Abasuubuzi abawera 2300 abeewola ssente simanyi gye bali ate ng’omusingo gw’emidaala gyonna gyasaanawo,” Lubega bwe yagambye.
Yategeezezza nti baawandiikidde Pulezidenti Museveni nga bamusaba bamusisinkane bamulage embeera embi mwebali. “Okugyako nga kkooti egenda kukwata omu ku omu naye tetulina ssente. Ebya kkooti binsobedde kubanga noonyezza abasuubuzi bambuze,” Lubega bwe yagambye.
Ate Omuwandiisi John Bosco Sserwadda yagambye nti ekiseera kino buli musuubuzi yakwata lirye. “Abamu beeyiiyiza ku nguudo, abalala baagenda Juba, abalala mu byalo n’abamu bakeera kulejjesa obuntu mu ngalo emirimu gyaggwaawo kati ddala tubabanja tutya?” Sserwadda bwe yagambye.
Mu bbaluwa ya balooya, pulezidenti yawa abasuubuzi akawumbi kamu mu bitundutundu bisatu. Yasooka kubawa obukadde 200 nga September 01, 2009, n’addako obukadde 400 nga November 26, 2009, n’obukadde obulala 400 ne babubawa nga July 23, 2010.
Ebbaluwa egamba nti baasasulako obukadde 350 kati bbanka ebanja obukadde 653 era buli eyaziryaako ayitiddwa mu kkooti yennyonnyoleko oba okumusalira omusango nga taliiwo ayiggibwe.
Ebbaluwa egamba nti ekibiina ky’abasuubuzi kyakola ng’omusingo okuggyayo ssente zino era nga bamaze okuzisasula bagenda kugattako endala eza balooya obukadde mukaaga.


text:
Bya AHMED KATEREGGA NE MUWANGA KAKOOZA
KAKENSA okuva mu yunivasite e Makerere, Polof. Augustus Nuwagaba akalaatidde Paalamenti eyomwenda okuleka ng’enogedde eddagala ly’ebintu Buganda by’ebanja naddala Obwakabaka ne federo nti kubanga bw’etaakikole era ebbanja eryo lijja kusigala nga limenya Uganda nga bwe gubadde emabega.
Polof. Nuwagaba era asabye Ssemateeka wa Uganda alogoosebwe, wassibweewo olukiiko olukulu nga lutuulamu abakulembeze b’ennono n’Abataka abakulu b’Ebika, bannabyabufuzi basigale mu lukiiko oluto nga bwe guli e Bungereza n’e Buyindi.
Bino yabyogeredde ku Imperial Royale Hotel wiiki eweddeo mu musomo ogwategekeddwa ababaka ba Palamenti olw’okujjukira nga bwe giweze emyaka 50 bukya Uganda yeefuga.
Gwayogereddwaamu n’oku ku bannabyabufuzi abaalwanirira okwefuga, Al Haji Akbar Adoko Nekyon (82).
Polof. Nuwagaba yagambye nti emmanduso y’ensasagge y’ebyobufuzi mu Uganda yali Obote kussaawo kalulu k’ekikungo mu 1964, abantu b’e Buyaga ne Bugangaizi gye baalonderawo okudda e Bunyoro.
Kino kyaleetawo olukonko wakati wa Sir Edward Muteesa eyali Pulezidenti ne Milton Obote eyali Katikkiro ne kituusa n’omukago gwa UPC ne Kabaka ‘Mutereeze ebya Buganda emyaka 50 egijja gitunyumire’ Yekka okusasika.
“Nkalaatira mmwe Palamenti eyomwenda okugonjoola ensonga Buganda z’ebanja ez’Obwakabaka n’enfuga eya federo zive mu ddiiro bwe mutaakikole era zijja kusigala nga zimenya Uganda,” Polof. Nuwagaba bwe yategeezezza.
Wabula yawakanziddwa Adoko Nekyon yagambye nti, “Eby’amasaza ago mubiggye ku Obote mubizze ku nze kubanga nze namuwa amagezi abantu baago bakube akalulu k’ekikungo oluvannyuma lw’okusaba Muteesa akkirize waakiriBunyoro etwaleko amasaza asatu;
Buweekula, Buyaga ne Bugangaizi, Buganda esigaze Buluuli kubanga Abaluuli si Banyoro, ne Ssingo kubanga eyo yali nsalo z’Obwakabaka bwombi!”
Nekyon yeekokkodde omuyeye gw’ababaka ba Palamenti n’agamba nti gussizza nnyo omutindo gwabwe ate bwe yatuuse ku babaka abakazi, n’agamba nti bandibadde balondebwa bakazi bokka nti kyokka kati basinga kugasa basajja kubanga be babasaba omwenge ng’okulonda kutuuse.
“Ababaka b’ajaaasi tebalondebwa bajaasi bonna okuggyako akakundi k’ab’olubatu,” bwatyo bwe yatadde akaka wabula n’agamba nti ab’abalema bo basaanidde okusigalayo.
Omumyuka wa ssentebe w’akabondo ka NRM mu Palamenti eyakiikiridde Sipiika Rebecca Kadaga, David Bahati yakubirizza banne obutakkiriza buyinza bwa Palamenti kukendeezebwa ng’abantu abamu bwe baagala kibe era aboogezi bonna ne bagamba nti mu masiga ana ag’eggwanga; Palamenti, Gavumenti, embuga z’amateeka n’emikutu gy’amawulire, nti essiga ery’oku ntikko ye Palamenti.


text:
Omusuubuzi wa lumonde ku Kaleerwe ng’abulizzaako oluvannyuma lw’okulinda bakasitoma nga tabalaba.
OMUSASI waffe yayiseeko mu butale bw’oku Kaleerwe obutali bumu mu ssaawa z’amalya g’ekyemisana alebe engeri abasuubuzi gye batambuzaamu emirimu.
Eno gye yasanze ng’abasinga obungi baabadde bawujjaddeko mu midaala gyabwe n’abalala mu mmaali yennyini gye batunda.
Kyazuuse nti abamu baabadde beebase lwa mukkuto kyokka bangi nga beekwasa bakasitoma kubula ng’ate ne ssente ze balya tebaziraba. Ono ye Kampala!
N’ono yeebase mu myera gy’atunda nga banne bali ku kyemisana.
Omutunzi w’ennyaanya mu katale ka Kizito ng’abulizzaako.
Ono yalinze abagula ebitabo n’awummuza omutwe ku kasituulu.


text:
Nze Betty Kansiime 23 , mbeera Mengo kyokka nzaalibwa Fort portal. Njagala omusajja alina ku nsimbi anaasobola okundabirira obulungi muzaalire ne ku baana abalungi. Ndi ku ssimu. Kuba 0757029993.
Nnoonya omwami ow’emyaka 50-60, ow’omu kyalo ate nga wa buvunaanyizibwa ne bw’aba alina abaana. Nze nnina emyaka 43. Kuba 0758062814.
Nnoonya omwami nga wa myaka 32-45 nga wa buvunaanyizibwa. Nze nnina emyaka 25. Nneddira Nnyonyi. Kuba 0774803482.
Nnoonya omwami nga wa myaka 35-60. Nze nnina emyaka 27. Kuba 0753271870.
Nnoonya omusajja Omunyakole nga wa myaka 35-40. Nnina omwana. Kuba 0774286952.
Nze Jackie. Nnoonya omwami ow’okufumbirwa ng’atya Katonda. Sifa ku by’alina naye njagala nga mwetegefu okuwasa. Kuba 0775956968.
Nnoonya omwami omulungi, omuyonjo, ow’emyaka 28-35, akola nga mwetegefu okumwanjula mu bakadde bange. Nze Cissy. Mbeera Kampala era nkola. Ali siriyaasi kuba 0792888825.
Nnoonya omusajja alina empisa, atya Katonda nga mwetegefu okugenda ewaffe. Ansiimye nkubira ku 0779669219.
Nze Tshilah. Nnina emyaka 30. Ndi Musawo era mukyala wa buvunaanyizibwa. Nnoonya omwami omukulu mu birowoozo nga wa buvunaanyizibwa ng’ali wakati w’emyaka 35-48.Kuba 0751603483.
Nze Gift. Ndi Munyankole. Mbeera Mbarara. Nnina emyaka 27. Nnina siriimu. Ndi Mulokole. Nnoonya omusajja ow’obuvunaanyizibwa nga nze. Kuba 0776693410.
Nnoonya omwami ow’emyaka 40-55, ow’obuvunaanyizibwa ayagala omukwano ogw’ekyama, omugumiikiriza ng’alina ssente. Kuba 0777312577.
Nnoonya omwami omulungi ate nga alina ku ssente. Sirina mwana. Kuba 0784172061 oba 0759172061.
Nze Sofie. Mbeera Buwama. Nnoonya omwami ali wakati w’emyaka 35-50. Nze nnina emyaka 30. Njagala omwetegefu okwekebeza omusaayi. Kuba 0752637368.
Nze RN. Mbeera mu Kampala. Nnoonya omusajja ow’obuvunaanyibwa, eyeewa ekitiibwa, Omusiraamu, alina ke yeekoledde nga wa myaka 30-45. Njagala omwetegefu okwekebeza omusaayi. Ali siriyaasi kuba 0701291973.
Nnoonya omwami okuva mu nsi z’e Bulaaya, atya Katonda, muntumulamu ng’akuze mu birowoozo. Nze ndi Muganda. Nnina emyaka 30 era nnasomako. Kuba 0793631810.
Nze Daisy. Nnina emyaka 25. Mbeera ku Kaleerwe. Nnoonya omusajja ow’okufumbirwa nga Munyankole, Mukiga oba Muganda. Njagala wa myaka 30-40. Nga mwetegefu okugenda mu musaayi. Kuba 0751024253.
Nnoonya Omusajja Omusiraamu naye nga si Mutabbuliki ate nga si Musalafu era nga tasala mpale. Njagala wa myaka 30-40. Nze ramurat. Asaagira mu nsonga tojja. Kuba 0758884455.
Nnina emyaka 28. Nnoonya omwami ow’emyaka 40-60. Njagala Musiraamu, alina eddiini, asaala, abeera mu Kampala, omulwadde wa siriimu era ng’ali ku ddagala. Ateekwa okuba ng’alina amaka, wa buvunaanyizibwa nga nze. Ndabika bulungi, nnazaalako. Sifaayo ne bw’aba alina abaana naye nga si bangi. Owa boda, ddereva, Owemmamba Kuba 0704801928 0777105701 obuuze Zaituni.


text:
Bya JOSEPH MUTEBI
POLIISl y’e Kiboga eyabadde awerekedde omugagga okukuba ettaka lye bakaayanira ekubye amasasi mu bbanga okugumbulula abatuuze abaabadde beesomye okutta abapunta bwe bagyayo obusaale ne jjambiya ne bubeefuka.
Ettaka lino erikaayanirwa Muky. Jover Byarugaba ne Ali Muhoozi lisangibwa ku kyalo Ddwaniro mu disitulikiti y’e Kiboga okumpi n’akabuga k’e Bukomero.
Byarugaba agamba nti yagula ettaka lino mu 2005 okuva ku Ephraim Rwiza mutabani wa Lubaterera eyaligula okuva ku munnamagye Capt. Abaho eyalifuna mu 1990 ng’amaze okugula ebibanja ku batuuze abamu abaali bannannyini byo mu kukkaanya n’agenda n’afuna liizi yalyo.
Agamba nti ettaka yaligula ne mulamu we okuva ku Rwiza era mu 2007 yayongera okulikulaakulanya ne basimako ne ddaamu z’amazzi g’ente.
Wabula mu 2011 bwe yaleeta omupunta okulikuba ne bamugamba nti ettaka liriko ekizibu kuba lyali teriwera.
‘‘Twakizuula oluvannyuma ng’ekyapa kye twalina abapunta abaasooka okulikuba baafera Capt Abaho ne bakuba ettaka eddala ne bamulimba nti beerula mpenda erimu ne balyerekera ebbali.
Ekyapa kye yalina kyali kya yiika 500 ng’ate erirye lye yanguza lya yiika 350 eriva ku kkubo wabula olw’okuba yali teyasoma ne bakozesa omukisa guno.
Muhoozi alabika akolagana n’abantu bano abaakuba ettaka kubanga bw’agamba nti yaligula ku Ddungu Kafuluma aba alimba kubanga eno talinaayo ttaka,’’ bwe yagambye.
Byarugaba agamba nti Capt. Abaho yaligula mu 1990 ne lijja nga litambula mu bantu ab’enjawulo so nga nange nnakamalako
emyaka 10 kati bwe butaba bufere lwaki avaayo kati.
Agamba yagula ettaka lino okuva ku Rwiza nga n’abatuuze bonna weebali ne bassentebe b’ekitundu n’ abataka n’abuuza ababuulire eyaliwo ng’aligula.
Abatuuze abasoba mu 300 balumiriza abadde RDC w’e Kiboga, Kule Muranga ne DPC Francis Manana nti beekobaanye n’omugagga Muhoozi bapunte ettaka eritali lirye.
Abatuuze abaakulembeddwaamu Yasin Doka bagamba nti bo bamanyi Jovia Byarugaba nga nnannyini ttaka. Abatuuze baagala Gavumenti ebiyingiremu ekyapa kisazibwemu.
Muhoozi agamba nti kituufu Jover Muhoozi alina ettaka e Ddwaniro naye alitabula n’erirye eriri yiika 350 eriva ku kkubo ng’ate erirye ziri yiika 500 ng’ayagala lipimwe buli omu ayawuleko erirye.


text:
Bya MOSES LEMISA
OBUVUMU omugenzi Sarah Ssebakijja 43, eyali kansala w’omuluka gwa Mulago III mu divizoni y’e Kawempe bwe yalina ng’akyali mulamu bw’akozesezza nga mufu n’alemesa abaagala okutunda enju ye ng’ali e Magombe.
Yadde emyaka giweze 13 bukya afa naye ebintu bye byeyakaatirizanga nti bya baana be akyabilwanirira.
Mutabani we, Fred Mayombwe gwe yaggya ku kyeyo n’amukomyawo nga teyeesiikidde na kanyeebwa byonna abinyumya bwati:
Maama yali muganzi nnyo mu bantu b’omuluka gwa Mulago III nga kino kyamuweesa obwakansala okumala ebbanga era we yafiira mu 2001 yali yeesimbyewo okuddamu okuvuganya naye wewuunye yafa wabula omwezi gumu okulonda kubeewo naye era abantu baamulonda.
Maama yali mukwano gwa buli omu era ng’abaana yatulaga omukwano ogutagambika yadde era ak’okubaamu gw’asinga okwagala tekabulamu.
Maama engeri gye yalina ku ssente ate nga muntu wa bantu bangi abajjanga ne bamukaabira ebizibu ng’abasinga abayambako okusinziira ku kizibu bwe kyenkana.
Ng’omukulembeze yakunganga abantu okugogoa enzizi nga bamuwuliriramu era nga bw’agamba nti ku luno tujja kukola wano ng’abantu bajjumbira.
Yali mukwano gwange nnyo ng’ambuulira ebintu bingi era nga nange buli kintuukako mmweyabiza.
Yatuzaala abaana musanvu, abasatu ne bafa nga kati tuliwo bana naye bwe yafa kyatuwa ebyokuyiga bingi kuba we twalabira n’abaagala okutunda ebintu bye. Okuva December 27, 2001 Mukama lwe yayita maama , nali mmanyi ensi ekomye.
Twamuziika Kawempe kyokka oluvannyuma abamu ku beng’anda baatundawo nga mu kiseera we baakolera kino nali Bulaaya nga nnoonya ssente. E
Ekyasinga okunneewuunyisa kwe kuba nga we nabeereranga e Bulaaya nga maama andoosa ng’empewo bw’emufuuwa nze nga simanyi nti we twamuziika baatundawo dda.
Ebirooto bye nafunanga ku maama ng’akaaba empewo olutatadde byampaliriza okulinnya ennyonyi ne nkomawo nsobole okumuwonya ekizibu kye yaliko yadde nali sinnatuusa kudda Uganda.
Nagenda okutuuka nga baamusengula ne bamutwala e Nakasajja ku lw’e Gayaza. Najjukira nti maama yali yalaama kumuziika Buloba ekintu ab’enganda kye baawakanya mu kusooka.
Nakwata ssente nnyaffe ne mmusengula era nga nakozesa omukisa guno okumuziika obulungi e Buloba nga bwe yali yakyagala.
Ekirala mu kuziika e Kawempe abeng’anda bannemesa okuyiwa ku mmange ettaka nga bang’amba nti engeri gye tubadde aboomukwano ennyo nali sisaana kusembera ku ntaana.
Nabasaba bannyinnyonnyole ebitegeerekeka nga tewali ang’amba kituufu. Beekwasanga buwangwa nti omuntu bw’aba abadde mukwano gwo nnyo tosaana kumuziikako.
Kino kyannuma nnyo era maama okumuyiwako ettaka waali wayise ennaku ssatu. Wano mu kumusengula we nasobolera okumuziika obulungi.
OKUFA KWA MAAMA
Okufa kwe kwaddirira okukaaba okugulu okwali kumuluma kuba lumu yampita n’angamba nti,’Mwana wange okugulu kunsobedde kunnuma kugenda kunzita.’
Namugumya nga mmugamba nti ajja kuba bulungi wabula lwe nabimugamba enkeera essimu eyajja ng’entegeeza nga maama bw’afudde.
MAAMA ANZIJIRA
Nga mmalirizza okusengula amalaalo ga mmange, ekiro ekyo yajja n’andoosa ng’anneebaza okumuwonya empewo nga yenna mmulaba musanyufu nange ne nfuna emirembe.
Engeri maama gye yali omukozi, yaleka amayumba g’abapangisa ku Kaleerwe era kino yakyogeranga nti mayumba ga baana be.
Mu kusooka saakimanya nti abooluganda baali baagala kugatunda wabula maama bwe yajjanga mu birooto ng’ayogera kimu nti, ‘Teri muntu akkirizibwa kutunda bintu by’abaana.’
Kino yakidding’ananga nga muli nneebuuza ekigenda mu maaso ng’enda okubuuliriza nga abooludda lwa maama be baali bafunvubidde okutunda amayumba ago.
Amazima omuntu afa mubiri naye omwoyo gusigala mulamu kuba mu kiseera ekyo abantu bangi bajjanga okulamuza amayumba gaffe naye buli eyatuukangawo ng’akoma ku kulamuza tadda.
Wano maama yajjanga ng’ang’amba nti, ‘Ba mugumu tewali ajja kutunda mayumba ago kuba ga baana bange’.
Ku ffenna abaana tewali yali alowoozezza ku kyakutunda mayumba naye abooluganda bageesibiridde ffe twasigaza kutunula kulaba kye bakola kuba tukimanyi nti maama atulwanirira.
Ate yalaama nti tewaba muntu n’omu akwata ku bintu by’abaana be nti abitunda naye waliwo abakirwanyisa.


text:
Bya Mukasa Kivumbi
ABAYIZI mu masomero ga Pulayimale mu disitulikiti y’e Buikwe basabye ababaka ba Palamenti okubabeerera ab’ekisa bayise amateeka agakangavvula abantu ab’ettima ababasaddaaka n’okubatulugunya mu ngeri zonna okusobola okutaasa bannaabwe abakuziddwa nga bajjudde enkovu ku mitima.
Abayizi era basinzidde mu Palamenti yaabwe ne bategeeza nti ekibalemesa okuyita obulungi ebibuuzo, musango gw’abalambuzi b’amasomero abatatuukako gye basomera oba okulambula amasomero gaabwe olwo n’abasomesa ne beesuulirayo ogwa nnaggamba kuba teri alondoola nkola yaabwe.
Nga batuuse ku bizibu byabwe, baagambye nti abaana abakuziddwa nga babonyaabonyezebwa, bwe bakula bavaamu abantu abatalumirirwa ggwanga lyabwe nga beefaako bokka nga bajjukira ebyo ebyabatuusibwako abaabakuza.
Bagambye nti bannaabwe bangi naddala mu Buikwe bakoleddwaako ebikolwa eby’obukambwe kyokka ng’ababibakozeeko bali mu kutaayaaya nga kino kiva ku mateeka agalemeddwa okussibwa mu nkola so nga n’agaliwo manafu.
Bino abaana babyogeredde mu Palamenti yaabwe ey’omulundi ogwokubiri etegekebwa ekibiina ky’obwannakyewa ekya Save An Opportunity Uganda (SAO) ekirwanirira okukuza abaana obulungi n’omubala ogugamba nti ‘kiki ekiba kikolebwa okuzimba omulembe gw’abaana Omuggya.’
Omukolo gwabadde ku ssomero lya Kasoga P/S mu ggombolola y’e Najjembe mu Disitulikiti y’e Buikwe nga gwetabiddwaakoamasomero ga pulayimale 11 era nga baabadde bateeseza mu maaso g’abazadde n’abakulembeze okuva wonna mu Buikwe.


text:
BAKAZIBAGGYA batabukidde mu lumbe lwa bbaabwe, omugenzi Ssaalongo Joseph Zziwa e Galamba - Wakiso.
Entabwe evudde ku ngabana y’emizigo esatu omugenzi gye yaleka. Nabweteme Zziwa ow’empeta kyokka ng’omugenzi tamulinaamu mwana ne Nnaalongo Norah Nakaye eyazaalira Zziwa abalongo be baatabukidde mu lumbe.
Ssaalongo teyaleka kiraamo kyokka ng’alina amaka e Jjagala ku luguudo lw’e Ssemuto wamu n’emizigo gy’abapangisa e Galamba.
Wabula mukyala mukulu wadde nga talina baana akalambidde nti ye mukyala ow’empeta alina okutwala eby’obugagga bya bba byonna.
Abekiika bayingidde mu nkaayana zino nga bagamba nti Nnaalongo atwale emizogo gyonna esatu asobole okulabirira abaana.
Nabweteme olwawulidde bino n’anyiiga ensonga n’azitwala mu FIDA emutaase. Bannamateeka ba FIDA bawandiikidde ab’ekika ebbaluwa ebayita wamu ne bannamwandu bombi bagonjoole ensonga zino.


text:
Bya EDWARD SSERINNYA
LEERO tujaganya bwe giweze emyaka 20 bukya Kabaka Ronald Muwenda Mutebi II atuuzibwa ku Nnamulondo. Ekimu ku bintu ebyawula Buganda ku nsi endala lwe Lukiiko lwayo olumaze emyaka egisoba mu 800.
Olukiiko lwatandika ne Ssekabaka Kintu, era okuggyako okuva mu 1966 okutuuka mu 1993 Obwakabaka bwe bwaddawo, ebbanga lyonna lubadde lutuula.
Omwogezi w’e Mmengo, Dennis Ssengendo Walusimbi agamba: Olukiiko lukadde nnyo era lulina emyaka egisoba mu 800. Abakiise abaasooka ku Kabaka Kintu baali 21.
Kabaka bw’aba mu Lukiiko, omuggo gwa Sipiika teguleetebwa.
Lutuulwamu baminisita Kabaka b’aba asiimye n’awa obwami n’abaami b’Amasaza. Wabula ennaku zino n’abantu abalala abakiikirirwa okugeza abasuubuzi, abalimi, abalunzi n’abalala nabo batuula mu Lukiiko.
Kyandibadde nti waakiri buli mwezi Olukiiko lulina okutuula, naye luyinza okuyitibwa ekiseera kyonna singa wabaawo ensonga enkulu erina okuteesebwako mu bwangu ddala.
Ebyafaayo biraga nti abakyala baava dda nga batuula mu Lukiiko lwa Buganda, era Nnamasole ne Lubuga be baabanga abasaale okutuula mu Lukiiko. Ku Mulembe gwa Ssekabaka Mulondo, Nnamasole Namulondo ye yaleranga Kabaka kuba yalya Obuganda nga muto ddala.
Bakabaka abaalina abakyala ab’amaanyi nga Nalunga owa Ssekabaka Jjuuko, Nannono owa Ssekabaka Nakibinge nabo baatuulanga mu Lukiiko lwa Buganda.
Mu myaka egy’okumpi okuva ku Ssekabaka Ssemakookiro nga Bannaalinnya, Kimbugwe wa Buganda n’abaami abakulu abatali ba Masaza nga nabo batuula mu Lukiiko.
BATEESA BATYA?
Omuntu yenna ayinza okutuusa ekiteeso kye mu Lukiiko lwa Buganda ng’ayita mu balutuulamu.
Naye ebiteeso byonna ebinaateesebwako tebireetebwa ku lunaku olwo olw’Olukiiko, bisooka ne bireetebwa eri oyo avunaanyizibwa ku nsonga eyo, olwo ne bisooka biteesebwako mu kabineeti n’oluvannyuma bwe kiba kisaanidde ne biryoka bireetebwa mu Lukiiko ne bikubaganyizibwako ebirowoozo. Abaganda lwe baakungubaga ng’Amasiro g’e Kasubi gayidde.
Omukubiriza w’Olukiiko aweebwa obuvunaanyizibwa okusalawo ku ngeri abateesa mwe bagenda okuyita okuteesa okusinziira nga ye bw’aba alabye ku kiki ekinaayanguwa.
Ayinza okusalawo abateesa ne bawanika mikono, oba okugenda ne basemberera obuzindaalo sinakindi okuwandiika obupapula.
Kabaka bw’aba mu Lukiiko, omuggo gwa Sipiika teguleetebwa.
OBUYINZA MU LUKIIKO
Kabaka y’alina obuyinza obw’enkomeredde mu Lukiiko lwa Buganda. Wabula obuyinza bwe busobola okusigibwa mu mukubiriza waalwo (Sipiika) singa Beene mu lutuula olwo tabaamu.
Mu Lukiiko lwa Buganda, Ssaabasajja ne bw’aba taliimu yo Nnamulondo ereetebwa, era n’ebikkulwa okwo nga kw’otadde n’okugikuuma wadde Kabaka aba tagituddeemu.
Nga Ekitiibwa kya Buganda kiyimbibwa, abantu bonna ababa mu Lukiiko balina kutunuulira Nnamulondo wadde Kabaka ne bw’atabaawo.
Abantu balina okumanya nti, Nnamulondo si ya Kabaka wabula Nnamulondo ya Buganda kuba Kabaka yenna ajja agisangawo.
Wabula Nnamulondo eno mu Lukiiko wadde Kabaka mw’ali oba taliimu eweebwa ekitiibwa kyayo mu bujjuvu.
Era singa Kabaka aba mu Lukiiko olwo omukubiriza ne mu ntebe ye tatuulamu kuba obuyinza buba eri Kabaka n’omuggo oguwa omukubiriza obuyinza nagwo teguleetebwa, guleetebwa Kabaka tali mu Lukiiko.
OBULOMBOLOMBO BW’OLUKIIKO LWA BUGANDA
1. Olukiiko terutuula nga tewali Nnamulondo.
2. Kabaka bw’abaamu, omukubiriza tatuula mu ntebe ye n’omuggo ogumuwa obuyinza teguleetebwa.
3. Ekitiibwa kya Buganda kiyimbibwa abateesa batunuulidde Nnamulondo.
4. Mu Lukiiko, Nnamulondo ekuumibwa ekiseera kyonna wadde nga Nnyinimu taliimu.
OKUMALA ebbanga ddene Olukiiko lwa Buganda lubaddemu ebiteeso bingi ebirugulumbizza ne Buganda yonna okutwalira awamu.
Olukiiko lwe lulonda Kabaka era y’ensonga lwaki mu Lukiiko olwasooka, Kabaka Kintu si ye yalukubiriza wabula Omutaka Bukulu okuva e Ssese.
Buli Kabaka lw’alya Nnamulondo, Olukiiko n’Obuganda buba ku bunkenke kuba tewaba amanyi anaalya Obuganda.
Ssentebe wa Disitulikiti y’e Luweero Al-Hajji Abdul Nadduli agamba nti, mu 1897, Katikkiro Sir Apollo Kaggwa ne banne baasinziira mu Lukiiko lwa Buganda ne basalawo okuteekako Kabaka Daudi Chwa II ng’asikira kitaawe Ssekabaka Mwanga II eyali alwanagana n’Abangereza era nga kirabikira ddala nti si waakudda ku Nnamulondo ye.
Kino kyagulumbya nnyo Olukiiko ne Buganda yonna, era abaami n’Abaganda bangi baasala eddiiro ne beegatta ku Mwanga okulwana okukomawo ku Nnamulondo wadde byalema.
Abaganda lwe baakungubaga ng’Amasiro g’e Kasubi gayidde.
Wadde wabaddewo entuula z’Olukiiko ezirugulumbizza ng’olwatuula mu 1919 okusalawo okuyigga emmese ezaali zirwaza abantu kawaali, olwa 1927 olwasalawo okukomyawo envujjo n’endala nnyingi, naye olukyasinze okugulumbya Obuganda lwa 1953, Gavana Sir Andrew Cohen ng’awang’angusizza Ssekabaka Muteesa II.
Cohen yayogerera mu Lukiiko ng’ayagala balonde Kabaka omulala adde mu bigere bya Muteesa. Ekiteeso kyaleetebwa mu Lukiiko enfunda nnya, naye buli mulundi nga kigaanibwa.
Entuula z’Olukiiko lw’ebiseera ebyo, n’ebyava mu kuwang’angusa Kabaka, ye Ssemateeka wa 1955 eyamala emyaka mukaaga gyokka era eyatema empangi y’obwetwaze bwa Uganda mu 1962.
Mu December wa 1961, ebbugumu eryali mu Lukiiko lwa Buganda e Mmengo ekyavaamu Buganda okufuna obwetwaze nga Uganda tennafuna nakyo kyabugumya nnyo ensi.
Wabula ekiteeso ekirala ekyali eky’ebbugumu kyaliwo mu February wa 1966, Olukiiko lwa Buganda bwe lwasalawo okugoba Gavumenti ku ttaka lyayo, oluvannyuma lwa Obote okuva ku Ssemateeka eyali agobererwa owa 1962 kye kyavaako ensasagge eyagoba Kabaka mu Lubiri n’okuvaako ebizibu ebingi Uganda mw’etubidde.
Omuwandiisi w’Olukiiko lwa Buganda, David Ntege agamba nti, okuva mu 1993, Olukiiko lwa Buganda lubaddemu ebiteeso ebitasobola kwerabirwa okugeza eky’okukungubagira etteeka ly’ettaka erya 1998.
Abantu abajja mu Lukiiko baayambala makanzu nga tebataddeeko makooti era ne beesiba ebimyu!
Okuggya kw’Amasiro: Gano gaakwata omuliro mu March wa 2010, era Olukiiko olw’amangu lwayitibwa olw’ensonga enkulu eyali egudde mu Buganda.
Mu lutuula luno abateesa bajja nga bambadde biddugavu ng’akabonero akakungubagira Amasiro.
Ekyapa kya Bulange: Amawulire bwe gaafuluma agaali gagamba nti Kabaka yasinga ekyapa ky’OLubiri eri nnaggagga omu, Olukiiko lwayitibwa bukubirire era mu lukiiko luno ebyapa by’olubiri biri byonna byaleetebwa ne biragibwa mu lujjudde.
Okugaana Kabaka okugenda e Bugerere: Bino byatandika nga eby’olusaago era gye byaggweera ng’abantu abasoba mu 27 bafudde mu keediimo kano, okusibira Katikkiro ku Ssezibwa ne bamugaana okugenda e Bugerere kyali kikuuno mu Buganda, era Olukiiko lwayitibwa mu bwangu okukiteesaako.
Abafuzi b’ensirikirano: Ebbago ku tteeka erikwata ku bafuzi b’ensikirano bwe lyafulumizibwa, mwalimu obuwaayiro nga Kabaka okufuga mu mpalo n’abakulembeze abalala, okusooka okusaba ng’anaagenda ebweru w’eggwanga n’ebirala. kino nakyo kyali kiteeso ky’amaanyi era oluvannyuma ebbago lino lyakolebwamu ennongoosereza.
Ekiteeso ekirala kyaliwo mu 1999, Abambejja abamu bwe baavaayo ne bawakanya Kabaka Mutebi nga bw’atali mwana wa Ssekabaka Muteesa.
Olukiiko lwalimu ebbugumu, Abambejja bano ne baleeta n’obukakafu kwe baali basinziira okugamaba nti Mutebi si mwana wa Muteesa naye era byonna byaggwa. N’ebiteeso ebirala bingi okugeza nga federo, ebyaffe n’ebirala bingi.
Abakiise 21 mu Lukiiko lwa Buganda olwasooka
Bano ne bakiise abaali mu Lukiiko lwa Buganda olwasooka era abaakola Ssemateeka Obuganda gwe butambulirako n’okutuusa olwaleero.
1. Bukulu, okuva e Ssese, eyakubiriza Olukiiko
2. Kato Kintu, oluvannyuma eyafuuka Kabaka.
3. Ndugwa Mukiibi, ow’Olugave. Ono mutabani we Kakulukuku ye yalondebwa mu Lukiiko olwo okuba Katikkiro wa Buganda eyasooka.
4. Kisolo ow’Eng’onge, oluvannyuma naye yafuuka Katikkiro wa Kintu.
5. Kyaddondo ow’Envuma, eyalondebwa ku Bwassaabaddu mu Lukiiko olwo. Ye yali omuduumizi w’eggye lya Buganda eyasooka.
6. Mwanje ow’Engo
7. Balasi
8. Kagobe ow’Effumbe
9. Kayimbyokutega ow’Empeewo, yava Kyaggwe
10. Kiwutta Kyasooka, ow’Embogo naye yali mutabaazi
11. Nnyininsiko ow’Enjovu
12. Bakazirwendo Ssemmandwa ow’Engeye
13. Kakooto Mbaziira ow’Ennyonyi. Ono yatindigga okuva e Bulimu mu Kyaggwe okugenda e Magonga ku kibuga.
14. Nsereko Namwama, Kkobe
15. Kyeya Mutesaasira ow’Engo
16. Nsumba ow’Embogo
17. Kisenge, ow’Ennyonyi naye yava Mirembe mu Kyaggwe.
18. Kyeyune ow’Ennyonyi naye yava Mirembe mu Kyaggwe.
19. Mubiru ow’Emmamba yava Bumogera
20. Mutasingwa ow’Embwa
21. Kayimbyobutezi ow’Enjaza.


text:
Batabani muli mutya? Mwebale kuweereza ggwanga n’okwagala bawala bange. Wabula kye njagala okubasomesa kiri nti laavu tebagikwata bukusu.
Olina kusoma mbeera n’otetenkanya. Waliwo oluusi abakazi lwe baagala okubakwata empolampola mu buliri ate oluusi nga byetaagamu amaanyi. Mu kusooka biba bya kumuweeweeta, kwogeza ssimbo n’ebintu ebirala ebigwa mu kkowe eryo.
Kyokka ate mulimu lw’osobola okumusanga ng’ataamye bugo ng’olina okukozesaamu amaanyi agatali ga bulijjo. Okimanyi nti oluusi obeera oyagala kumukwata omusibe enkalu nga agenda okumumegga ekigwo. Kw’oyinza okulabira embeera eno y’engeri omukazi ono gyakukwatamu. Bw’olaba ng’akukutte akunywezezza ng’akirako akutadde mu ggiribwa nga naawe osumulula!
Tolowooza nti obeera omubonereza kubanga abeera atuuse mu mbeera ng’obwagazi busituse ng’ayagala muvuge nga mudda ku ludda olwo nga mukirako abali ku lusozi.
Olwo naye abeera awulira obuwoomi! Abalala babanyiga mbiriizi, okumutakula mu nviiri kyokka nga byonna yabikugamba obimukole.
Jjukira nti bw’otamukwata nga bwaba ayagadde, ayinza obutafuna ssanyu limutuusa ku ntikko. N’olwekyo batabani muteekwa okuba bakaliisoliiso abeekyusiza mu kiti ng’embazzi.


text:
KATONDA mmwebaza olw’okuba ensonga etusuza nga tukukunadde olw’okuba abaana baffe bagenda bakula.
Newankubdde ssente tufuna ntono nnyo ezitatusobozesa kukola bintu byonna nga bwe twandibyagadde, tukola butaweera okulaba nga tutandika okuzimba omwaka guno.
Ekituufu kiri nti bazadde bange buli lukya bansaba okukola enteekateeka z’okubatwalira omusajja abadde nange okumala emyaka mukaaga mubanjulire mu butongole.
Nange ku lwange ensonga eno ngiraba ng’erimu eggumba naye ndaba nga kyamagezi okusooka okuzimba nga tetunnagiteeka mu nkola.
Mbasaba okutugumiikiriza okumala ebbanga eritali ggere tusooke tumalirize ensonga y’okuzimba.
Oluvannyuma lwa kino mbasuubiza nti nja kukulemberamu munnange tujje tubanjulire omukwano gwaffe guno ne bazzukulu bammwe mu butongole


text:
MWANA wattu Ssaalongo Erias Lukwago yalabye nnyo okugwa mu bifuba by'abakulembeze b'ebibiina ebivuganya Gavumenti ngabannyogoze dda era nga tebikyamuyamba nnyo mu nnaku gy'alimu.
Abakulembeze b'ebibiina ebivuganya Gavumenti baakyalidde Lukwago mu ddwaaliro gye yabadde ku kisituliro, ne bamugwa mu kifuba nga bamugumyanga bwe bajja okumulwanirira okulemera ku bwa Loodi Meeya bw'ekibuga Kampala.
Naye eky'okusaalirwa okunene ebifuba by'abakulu abo byabadde nga byagenye dda nga binyogoze.
Anti ababaka b'ebibiina ebivuganya baabadde baalidde dda olukwe mu bibiina byabwe ng'akalulu bakawadde NRM okwekuula Lukwago ku bwa Loodi Meeya.
Amaanyi ag'okulwanirira obwa Loodi Meeya ebibiina gabiri mu babaka baabyo abali abali mu lukiiko lwa KCCA.
Naye ababaka abo bwe bamala okwegabulula mu kibiina ekirala ne kisobola okusiguukulula Lukwago, awo ebifuba by'abakulembeze biba tebikyamubugumya kubanga biba byannyogoze dda be nnyogonnyogo..
Kino tekisaanye kukoma ku KCCA yokka naye ng'eggwanga likyafugirwa ku musingi ogw'ebibiina ebingi, kirina okumanyibwa obulungi nti amaanyi g'ebibiina gabiri mu babaka baabyo abalondebwa mu nkiiko.
Ababaka abo bwe bajeema oba bwe bagulibwa, ebiddirirabiba nga ebyagudde ku Lukwago.
Lukwago asaasirwa kubanga abadde ku ccupa. Nga n'ababaka ab'ebibiina ebivuganya balirya ddi ku sumbuusa, bwe kiba ng'ate ababaka baabyo be bakubwamu eggalo ne bakunkumuka ne bazinira ku ntoli z'abo be bagenda okuvuganya?
Naye bagundi lwaki bwe mumala okutuuka mwerabira abaabatuusa? Lwaki mwajeemedde abakulembeze bammwe abaabagaanyi okwetaba mu kalulu ka KCCA, kyokka ne mukeetabamu ku kifuba era ne muziniramu amazina ag'amancoolo agatugumbudde Lukwago?
Bagundi mukimanye nti eyo si y'emmaanya y'enkoko! Mumaanye enkoko ng'eddiba terigendera mu byoya,oba si ekyo mukimanyirewo nti bwe mutyo bwe mulyegwira nga temulidde ku ssumbuusa.
Ggwe wange ate nkulimbire ki? Hm


text:
Bya KIZITO MUSOKE
ABATUUZE ba Mityana South, bakyewuunaganya ekyatuuka ku mubaka waabwe, anti bukya bamulonda tebaddangamu kumulabako, era nga takyayitira ddala mu kitundu, wadde okumuwulizaako mu mawulire nti alina kye yayogedde mu palamenti.
Abatuuze bagamba nti baakoma okulaba ku mubaka waabwe, Jerome Ssozi Kaddumukasa mu
December wa 2012, bwe yali mu kuziika musajja wa Kabaka Ssalongo Mubiru Kyewunda ku kyalo
Businziggo mu ggombolola y’e Busimbi.
ne mu
Abalwadde bassiddwa babiri ku kitanda kimu mu ddwaaliro e Mityana.
Kyokka kuziika okwo, omubaka tebyamugendera bulungi oluvannyuma lw’abatuuze okumutwalaganya nga bamulanga obutajjanjaba musajja we Kyewunda, n’okubasuulirira kuba era gwe mulundi gwe baali basoose okumulabako bukya bamulonda mu 2011.
Kaddumukasa yalondebwa ng’omubaka wa palamenti owa Mityana South mu 2006, oluvannyuma
lw’okumegga kati omulamuzi Augustine Nshimye Sebutuuro.
Kaddumukasa mu kiseera ekyo we yawangulira yali mukozi ku leediyo ya CBS kwe yasomeranga
amawulire awamu n’okukubiriza pulogulaamu ya Mambo Bado.
Bwe yajja mu kalulu yasuubiza okulwanirira ensonga za Buganda akuuke n’ejjembe, era obululu
yabweza lweyo.
Mu 2016, Kaddumukasa yaddamu okwesimbawo, era nga ku mulundi ogwo yavuganya n’eyali meeya w’ekibuga Mityana, Henry Kamya Makumbi gwe yawangula.
Mu kulonda okw’emirundi ebiri, Kaddumukasa abadde akozesa nnyo eddoboozi lye era ng’abakyala
bamweyitira “Uncle Voice”.
Ne mu kulonda kwa 2011 buli lw’abadde akwata akazindaalo, ng’agamba nti Mambo Bado, abalonzi kye babadde bayagala ennyo okuwulira.
Kaddu mu by’obufuzi bwe bwonna abadde teyeesimbirawo ku tiketi ya kibiina kya bufuzi kyonna.
Ekisuubizo ekikulu kyabadde akola kwe kusuubiza okulwanirira ensonga za Buganda.
Okusooka abantu bwe baamubuuzanga ensonga lwaki takyalabika mu kitundu, yaddangamu nga bw’alina emisango mu kkooti egimuwuuba egyamuloopebwa nti yabba obululu bwa Makumbi, wewaawo nga nagwo yaguwangula.
OMUBAKA KADDUMUKASA AYOGEDDE
“Nze obutadda mu bantu, kyava ku kufuna kabenje ekyandeetera okumenyeka omugongo awamu n’okugulu, kyokka ng’embeera egenda erongooka.
Nawulira baatuuka n’okumbika ku mikutu gy’amawulire egyenjawulo nti nfudde, nga tebamaze wadde okunneebuuzaako!
Abantu b’e Mityana nja kukomawo, ka nsooke mpone obulwadde obubadde bundi obubi,” Kaddumukasa bwe yategeezezza.
Wabula omubaka ono yalangirira dda nga bw’atagenda kuddamu kwesimbawo mu kifo kya bubaka bwa palamenti.
EBYAFAAYO BY’EKITUNDU
Ekitundu kya Mityana South, kirina amagombolola ana, okuli; Town Council, Busimbi, Sekanyonyi ne Namungo.
Mityana gwe mutima gw’essaza ly’e Singo, era nga we wali n’embuga y’essaza, erisinga obunene mu Buganda.
Mu kiseera ky’okukola Ssemateeka, ekitundu kino kyakiikirirwa Omulangira Besweri Mulondo,
eyasikirwa Owek. Arthur Bagunywa mu 1996.
Augustine Nshimye Sebutuuro yalondebwa mu 2001, ate Kaddumukasa n’alondebwa mu 2006
n’okutuusa olwaleero.
Ku babaka bonna abakiikiridde ekitundu kino, tewali yali afuze bisanja bibiri, okuggyako Kaddumukasa.
Ekitundu kya Mityana South kya balimi, naye nga balinamu town emu ennene.
Abatuuze balina ekizibu ky’eddwaaliro mu kitundu, wadde nga lirudde nga lisuubizibwa okuzimbibwa.
Omuwendo gw’abayizi abawanduka mu masomero guli waggulu, wadde ng’amasomero weegali agali ku mutindo, naddala aga siniya.
Abalimi bakaaba ekizibu ky’akatale k‘ebirime mu kitundu, nga n’amakubo mabi mu byalo.
Amasomero ga pulayimale mangi abaana tebalya kya misana, era basomera mu bigere byereere
nga n’okusoma kwabwe kubi.
Abantu b’ekitundu bawagira nnyo ensonga za Buganda.


text:
ABASAJJA abalwawo okuzaala mwolekedde akabaate. Mulina okimanya nti abaana b’ekikadde bamenya nnyo.
Jjukira abamu gye mukoma okukula n’enfuna okukendeera nga n’oluusi ebirwadde bitandise okukutawaanya.
Ate abakulaba ng’oguluba n’abaana bo bakuyita ‘‘Ssedduvu tto’’ kubanga balowooza nti okyatiguka n’ebyana.
Ekyandibadde ekituufu kwe kuzaala nga naawe emyaka gyo gikyali mimpi, weesobola nga n’amaanyi olina era ogenda okukendeera amaanyi nga basuumuseemu.
Bw’oba weesobola kiba kitegeeza nti ojja kusobola okubalabirira ogule n’akanyama awaka so si kubatwalanga mu nnyimbe okulya ku kanyama.
Kiba kirungi ku myaka egy’ekikadde nga weebaka ne weegolola so si kuzuukuka matumbibudde okubikka abaana.
Abamu mwekwasa famire pulaaningi n’emirimu naye ekituufu kiri nti bw’ozaala amangu onyumirwa nnyo obulamu mu bukadde.


text:
Owapoliisi ng’atadde Kawunyemu ku bantu okuzuula oba batamidde.
Bya Josephat Sseguya
POLIISI bw’eyongedde amaanyi n’obukodyo mu bikwekweto ebikwata abatamiivu ebyakazibwako erya ‘Kawunyemu’, abacakaze nabo ne baleetawo obukodyo obupya okubakuba eddolera nga w’osomera bino, bubeefuka.
Byatandika ng’eby’okusaaga nga poliisi eyinza okukola ekikwekweto kimu mu wiiki oba nga
biibyo mu mwezi, wabula kati bya buli lunaku.
N’essaawa zaakyuka ne ziva ku matumbibudde gye baatandikiranga kati zigenda okuwera 4:00 ez’ekiro ng’enguudo nnyingi mu Kampala n’emiriraano zizingiddwaako Bakawunyemu.
Poliisi egenda okukola kino, ng’abacakaze bamaze okugisalira amagezi, kati ebbaala bazikeera bukeezi ne bazivaamu nga poliisi tennatandika kubakwata.
Omuserikale ng’akwata eyali adduse Kawunyemu.
Mu kiseera kye kimu, abacakaze babadde bayambibwako bannannyini bbaala abasuula enkessi ne balangirira mu bbaala nti, Bakawunyemu bali ku luguudo gundi ne gundi ne babawa n’amagezi ku wa we bayinza okuyita.
Poliisi egenda okuzuula, ng’abacakaze amakubo amanene bagayita bbali ne beeyokya ppanya gye bakukutira nga batamidde.
Owapoliisi ng’akebera omusajja.
Wano nayo kye yakoze kwe kusembereza ddala ebikwekweto ku bbaala zennyini kumpi mu mulyango n’ebifo ebirala ebisanyukirwamu.
Wano abacakaze kye baakoze kwe kusulira ddala mu bbaala ne bakeesezaamu bawone ekibambulira.
Bano nno bakubira abaagalwa baabwe awaka nti ‘poliisi etuzinze leero tusuzeeyo.’ Naye ate mu bano mubaamu abalimba, ababa basuze mu bwenzi.
Omusajja ng’alaga obukolomooni bw’okunywa omwenge.
Abakyala b’awaka kino nakyo tebakisanyukidde nga bagamba nti abasajja baagala kusulirako mu baganzi baabwe abalala.
Era abamu bagamba nti waakiri okukukwata n’osula ku poliisi w’amanyi okusinga ebbaala
gy’ateekakasa.
Abamu olw’okutya bakyala baabwe, basalawo kufuna muntu amanyi okuvuga emmotoka n’agimuwa n’agimuyisiza ku bakawunyemu. Abalala batambuza bigere.
Kino nno poliisi nakyo yakiguddemu era n’ebasalira amagezi kati n’abeebigere bakawunyamu!
Poliisi egamba nti kino bakikola kutaasa bulamu bw’abantu abagang’ayidde ne batagalira ku makubo era nga bayinza okuttibwa ebidduka.
Ekijuujuulu nga kirina eccuupa z’omwenge mu bbaala emu.
Bwe baalabye nga n’abeebigere bakawunyamu, kwe kusala amagezi ne balinnyanga bodaboda okutuuka ku mmotoka zaabwe.
Kino poliisi bw’ekitegeddeko, n’esalawo n’aba boda bakawunyengamu ne bakasitoma baabwe.
Ebintu bwe bituuse awo, ebbaala nnyingi mu Kampala ne batandika okulaajana ng’omwenge batunda mutono.
Abasogozi b’omwenge nabo baalwenyigiddemu ne batandika okusalira bakasitoma baabwe amagezi kati baabateerawo mmotoka ezibavuga okubatuusa awaka nga bagangayidde kyokka bano bavuga banywi bokka ab’amannya n’abagagga.
Wabula abatamiivu tebatudde butuuzi, buli kadde bayiiya kipya nga kati ekiriwo lwe lugambo oluyiting’ana nti ng’omaze okunywa ne guwera, onuuna ku munnyo ate abalala nti onuuna ku nniimu wano kawunyemu aba akulemeddwa kubanga omukka gw’omwenge
gukwamukako!
Ate waliwo abantu abafuuwa obubi mu ‘kawunyemu’ naye era bano abasinga poliisi ebalemerako.
Engeri be batwalako gye bali abatono, abasigadde kati basalawo kuleka mmotoka ku bbaala n’afuna boda ne batandikirawo okuyita mu bunyomero bw’amakubo n’enkuubo z’omu Kampala okutuuka awaka, mmotoka baziddira nkeera.
Ebbaala ennene mu Kampala ebiro bino bakaaba lwa kutunda mwenge mutono ate bo ab’obubaala mu byalo n’enkingizi za Kampala bakuba gudiikudde anti kati abatamiivu banywera ku byalo nga w’asula alengerawo.
Bino we bijjidde nga Uganda yalondeddwa ng’eggwanga erikwata ekisooka mu kunywa omwenge mu Afrika ate mu nsi yonna ekwata kyamunaana nga Bungereza y’ekulembedde okusinziira ku mukutu gw’amawulire mu Amerika ogwa CNN.
Olw’okuba etteeka teritaliza bitiibwa na ddiini, bannaddiini, ababaka ba Palamenti, abayimbi n’abagagga bonna bazze bayoolebwa.
N’Omusumba Wilson Bugembe owa Light the World e Nansana, gye buvuddeko baakamuwunyisaamu mu bikwekweto ebyali e Ntinda.


text:
-
Nnaalongo bamukutte n'obummonde obubbe
Nnaalongo bamukutte n'obummonde obubbeBamukunguzza nga bamutwala ku poliisi
-
Kkooti eragidde Lukwago adde mu wofiisi
Kkooti eragidde Lukwago adde mu wofiisiAba NRM basigabbe bakuba kampeyini
-
Abasajja babiri bakaayanira omwana
Abasajja babiri bakaayanira omwanaBamulwanidde mu lukiiko lw'ekyalo
-
Enkuba egoyezza ab'e Jinja
Enkuba egoyezza ab'e JinjaEsse abantu mukaaga mu magombolola asatu
-
Abasawo balemesezza abantu ennyama y'ente
Abasawo balemesezza abantu ennyama y'enteEbadde ekubiddwa amasannyalaze ng'evunze
-
UPDF yeetondedde abatuuze olw'okutulugunyizibwa
UPDF yeetondedde abatuuze olw'okutulugunyizibwaOmujaasi abadde abagoba ku ttaka
-
Abatuuze balwanaganye n'Abasiraamu
Abatuuze balwanaganye n'AbasiraamuOmu attiddwa munaana bali ku bisago
-
Eyaviirako okufa kwa munnamawulire akwatiddwa
Eyaviirako okufa kwa munnamawulire akwatiddwaAtwaliddwa e Luzira ku limanda
-
URA eboye emmotoka ya Chameleone
URA eboye emmotoka ya ChameleoneAbanjibwa omusolo gwa bukadde 38
-
Omukazi awadde abaana ba muggyawe obutwa
Omukazi awadde abaana ba muggyawe obutwaBabiri bafiiriddewo omu ataawa
-
Bukedde TV зaBaHTaжyє • дoдaє B Akabbinkano
AKABBINKANO: KulimaLekeraawo okukaba obwavu wamu nokugamba nti tewali butale bwabirime kyoka ate nga tolina kyotunda wade omuntu gwobanja, manya ebirime ebilina akatare.
-
Bukedde TV зaBaHTaжyє • дoдaє B Amawulire
URA eboye emmotoka ya Chameleon lwa bbanjaNG'EBULA essaawa mbale Chameleon okubbonga n'abawagizi be mu kivvulu ky'atuumye 'Tubonge East African Concert' , ekitongole ekivunaanyizibwa ku misolo mu ggwanga ekya URA kiboye emmotoka ye lwa bba...
-
Bukedde TV зaBaHTaжyє • дoдaє B Amawulire
Kkooti eyimirizza enteekateeka z'okulonda Loodi Meeya wa Kampala omuggyaKKOOTI enkulu eyimirizza okulonda kwa Loodi Meeya akakiiko k'eby'okulonda kwe kabadde kategeka Omulamuzi Lydia Mugambe n'aggumiza ekyasalibwawo kkooti enkulu nti ekiragiro kya kkooti ekyali kiyimir...
-
TOLIMWAVU: Tandika nekyokyolina ebyokulowoza enyo biveko.Gezako okwenyigila mu buli kintu nga olinebano kikuyambe okukyusa emberaazo era weyisenga mungeri ewa bano amanyi.
-
TOLIMWAVU: Biki ebikulemesa okutukiliza ebilotobyoWejemu okugayaala n'okwenyoma nga olina kyoyagala okutandika nga olwanyisa ebizibu ebikujide nga osalawo amangu.
-
TOLIMWAVU: Yiga okusalawo kukiki kyogenda okukola.Berawo nekintu ekilara kyokola okuva kwekyo kyokola okusinga kubaano boli nabo kumulimo gwokola nga omanya lwaki oli awo era nawa jewava nga wezaamu amanyi.
-
Bukedde TV зaBaHTaжyє Biдeo
BUUZA OMUSAWO: DR. Najjuma Janat adamu ebibuuzo kundwade z'amanyoFuba okulongosa a manyogo okutangira endwade ezigayiganya ate era omanye lwaki owunuya akamwa.
-
Bukedde TV зaBaHTaжyє • дoдaє B BUUZA OMUSAWO
BUUZA OMUSAWO: DR. Najjuma Janat adamu ebibuuzo kundwade z'amanyoFuba okulongosa a manyogo okutangira endwade ezigayiganya ate era omanye lwaki owunuya akamwa.
-
Bukedde TV зaBaHTaжyє • дoдaє B KUUMA OMUBIRI
KUUMA OMUBIRIKola duyulo buli kumakya osobole okukuuma omubirigwo nga mulamu bulunji ate nga gulina amanyi okulwanyisa endwade.
-
Bukedde TV зaBaHTaжyє • дoдaє B KUUMA OMUBIRI
KUUMA OMUBIRIKola duyulo buli kumakya osobole okukuuma omubirigwo nga mulamu bulunji ate nga gulina amanyi okulwanyisa endwade.
-
Bukedde TV зaBaHTaжyє • дoдaє B Agataliiko Nfuufu
Abatunda eby'ennyanja mu katale e'Nakawa banatera okubivakoTebalina webabitereka.Baagala kyuma kya ICE.