text:
ወደ ኢየሩሳሌም ጒዞ
1ከእነርሱ ከተለየን በኋላ ቀጥታ በመርከብ ወደ ቆስ ተጓዝን፤ በማግስቱም ወደ ሩድ፣ ከዚያም ወደ ጳጥራ አመራን። 2በዚያም ወደ ፊንቄ የሚሄድ መርከብ ስላገኘን፣ ተሳፍረን ጒዞአችንን ቀጠልን። 3ቆጵሮስ በታየችን ጊዜ፣ ወደ ግራ ትተናት ዐለፍንና ወደ ሶርያ አመራን፤ መርከባችን ጭነቱን በጢሮስ ማራገፍ ስለ ነበረበት፣ እኛም እዚያው ወረድን። 4ደቀ መዛሙርትንም በዚያ አግኝተን፣ ሰባት ቀን ከእነርሱ ጋር ተቀመጥን። እነርሱም በመንፈስ ሆነው ጳውሎስ ወደ ኢየሩሳሌም እንዳይሄድ ነገሩት። 5የቈይታ ጊዜያችን ባለቀ ጊዜ፣ ትተናቸው ጒዞአችንን ቀጠልን፤ ደቀ መዛሙርቱም ሁሉ ከሚስቶቻቸውና ከልጆቻቸው ጋር እስከ ከተማው ውጭ ድረስ ሸኙን፤ በባሕሩም ዳር ተንበርክከን ጸለይን፤ 6ከተሰነባበትንም በኋላ እኛ ወደ መርከቡ ገባን፤ እነርሱም ወደ ቤታቸው ተመለሱ።
7ከጢሮስ ተነሥተን ጒዞአችንን በመቀጠል ጴጤሌማይስ ደረስን፤ ከመርከብ ወርደንም ለወንድሞች ሰላምታ ካቀረብን በኋላ፣ አንድ ቀን ከእነርሱ ጋር ቈየን። 8በማግስቱ ከዚያ ተነሥተን ቂሳርያ ደረስን፤ ከሰባቱ ወንጌላውያን አንዱ በሆነው በፊልጶስ ቤትም ዐረፍን። 9እርሱም ትንቢት የሚናገሩ አራት ደናግል ሴቶች ልጆች ነበሩት።
10በዚያም ብዙ ቀን ከተቀመጥን በኋላ አጋቦስ የተባለ ነቢይ ከይሁዳ ወረደ፤ 11ወደ እኛም መጣና የጳውሎስን መታጠቂያ ወሰደ፤ የራሱንም እጅና እግር በማሰር፣ “መንፈስ ቅዱስ፣ ‘በኢየሩሳሌም ያሉ አይሁድ የዚህን መታጠቂያ ባለቤት እንዲህ አድርገው በማሰር ለአሕዛብ አሳልፈው ይሰጡታል’ ይላል” አለ።
12ይህን ስንሰማ እኛና በዚያም የሚኖሩት ጳውሎስ ወደ ኢየሩሳሌም እንዳይሄድ ለመነው። 13ጳውሎስ ግን፣ “ለምን እንዲህ እያለቀሳችሁ ልቤን ታባቡታላችሁ? እኔ መታሰር ቀርቶ ስለ ጌታ ኢየሱስ ስም በኢየሩሳሌም ለመሞት እንኳን ዝግጁ ነኝ” አላቸው። 14ምክራችንን አልቀበል ስላለን፣ “እንግዲህ የጌታ ፈቃድ ይሁን” ብለን ተውነው።
15ከዚህ በኋላ፣ ተዘጋጅተን ወደ ኢየሩሳሌም ወጣን። 16በቂሳርያ ከነበሩት ደቀ መዛሙርትም አንዳንዶቹ ወደ ምናሶን ቤት ይዘውን መጡ፤ እኛም በዚያው ተቀመጥን። ምናሶን የቆጵሮስ ሰው ሲሆን፣ ከመጀመሪያዎቹ ደቀ መዛሙርት አንዱ ነበረ።
ጳውሎስ ኢየሩሳሌም ደረሰ
17ኢየሩሳሌም በደረስን ጊዜ፣ ወንድሞች በደስታ ተቀበሉን። 18በማግስቱም ጳውሎስና ሌሎቻችንም ያዕቆብን ለማየት ሄድን፤ ሽማግሌዎችም ሁሉ በዚያ ነበሩ። 19ጳውሎስም ሰላምታ ካቀረበላቸው በኋላ፣ እግዚአብሔር በእርሱ አገልግሎት አማካይነት በአሕዛብ መካከል ያደረገውን ሁሉ በዝርዝር አስረዳቸው።
20እነርሱም ይህን ሲሰሙ፣ እግዚአብሔርን አመሰገኑ፤ ጳውሎስንም እንዲህ አሉት፤ “ወንድም ሆይ፤ በብዙ ሺህ የሚቈጠሩ አይሁድ እንዳመኑ ተመልከት፤ ሁሉም ደግሞ ለሙሴ ሕግ የሚቀኑ ናቸው። 21በአሕዛብ መካከል የሚኖሩ አይሁድ ሁሉ ሙሴን እንዲተዉና ልጆቻቸውን እንዳይገርዙ፣ በቈየው ልማዳችን መሠረት እንዳይኖሩ እንደምታስተምር ስለ አንተ ተነግሮአቸዋል። 22መምጣትህን መስማታቸው የማይቀር ነውና፣ እንግዲህ ምን እናድርግ? 23ስለዚህ የምንልህን አድርግ። ስእለት ያለባቸው አራት ሰዎች በእኛ ዘንድ አሉ፤ 24እነዚህን ሰዎች ይዘህ ከእነርሱ ጋር የመንጻቱን ሥርዐት ፈጽም፤ ራሳቸውንም እንዲላጩ የሚጠየቀውን ገንዘቡን ክፈልላቸው፤ በዚህም ስለ አንተ የተነገራቸው ሰዎች ሁሉ፣ የሰሙት እውነት እንዳልሆነና አንተ ራስህ ሕጉን ጠብቀህ የምትኖር መሆንህን ያውቃሉ። 25ከአሕዛብ ወገን ያመኑትን በተመለከተ ግን ለጣዖት የተሠዋ ምግብ፣ ደምና ታንቆ የሞተ ከብት እንዳይበሉ፣ ደግሞም ከዝሙት ርኵሰት ራሳቸውን እንዲጠብቁ ወስነን ጽፈንላቸዋል።”
26ጳውሎስም በማግስቱ ሰዎቹን ይዞ ሄደ፤ አብሮአቸውም የመንጻቱን ሥርዐት ፈጸመ። ከዚያም የመንጻቱ ሥርዐት መቼ እንደሚያ በቃና የእያንዳንዳቸውም መሥዋዕት መቼ እንደሚቀርብ ለማስታወቅ ወደ ቤተ መቅደስ ገባ።
ጳውሎስ ተያዘ
27ሰባቱ ቀንም ሊፈጸም ሲቃረብ፣ ከእስያ አውራጃ የመጡት አይሁድ ጳውሎስን በቤተ መቅደስ ባዩት ጊዜ፣ ሕዝቡን ሁሉ አነሣሥተው ያዙት፤ 28እንዲህም እያሉ ጮኹ፤ “የእስራኤል ሰዎች ሆይ፤ ርዱን! ሕዝባችንንና ሕጋችንን እንዲሁም ይህን ስፍራ በማጥላላት በደረሰበት ስፍራ የሚገኙትን ሰዎች ሁሉ የሚያስተምረው ሰው ይህ ነው፤ ከዚህም በላይ ግሪኮችን ወደ ቤተ መቅደስ እያስገባ ይህን የተቀደሰ ስፍራ የሚያረክሰው እርሱ ነው።” 29ይህንም ያሉት ቀደም ሲል፣ የኤፌሶኑን ሰው ጥሮፊሞስን ከጳውሎስ ጋር በከተማው ውስጥ ስላዩት፣ ጳውሎስ እርሱንም ወደ ቤተ መቅደስ ይዞ የገባ ስለ መሰላቸው ነበር።
30ከተማው በሙሉ ታወከ፤ ሕዝቡም ከየአቅጣጫው እየተሯሯጡ መጡ፤ ጳውሎስንም ይዘው እየጐተቱት ከቤተ መቅደሱ ግቢ አወጡት፤ በሮቹም ወዲያውኑ ተዘጉ። 31ሊገድሉት ሲፈልጉም የኢየሩሳሌም ከተማ ፍጹም ታወከች፤ ወሬውም ለሮማ ጦር አዛዥ ደረሰው። 32እርሱም ወዲያው አንዳንድ የጦር መኰንኖችንና ወታደሮችን ይዞ እየሮጠ ወደ እነርሱ ወረደ፤ እነርሱም መኰንኖቹንና ወታደሮቹን ባዩ ጊዜ ጳውሎስን መደብደብ ተዉ።
33የጦር አዛዡም ቀርቦ ያዘው፤ በሁለት ሰንሰለትም እንዲታሰር ትእዛዝ ሰጠ፤ ከዚያም ማን መሆኑንና ምን እንዳደረገ ጠየቀ። 34ሕዝቡም ከፊሉ አንድ ነገር ሲናገር፣ ከፊሉ ደግሞ ሌላ ይናገር ነበር፤ ከጫጫታው የተነሣም አዛዡ ምንም ነገር ሊሰማ አልቻለም፤ ስለዚህ ጳውሎስ ወደ ጦር ሰፈር እንዲወሰድ አዘዘ። 35ከሕዝቡ ሁካታ የተነሣ፣ ጳውሎስ ወደ መውጫው ደረጃ ሲደርስ ወታደሮቹ ይሸከሙት ዘንድ ግድ ሆነባቸው። 36ከኋላ የተከተለውም ሕዝብ፣ “አስወግደው!” እያለ ይጮኽ ነበር።
ጳውሎስ ለሕዝቡ ተናገረ
37ወታደሮቹ ወደ ጦር ሰፈር ይዘውት ሊሄዱ ሲሉ፣ ጳውሎስ ጦር አዛዡን፣ “አንድ ነገር እንድነግርህ ፍቀድልኝ?” አለው።
አዛዡም እንዲህ አለው፤ “የግሪክ ቋንቋ ታውቃለህ? 38አንተ ከዚህ ቀደም ዐመፅ አስነሥተህ፣ አራት ሺህ ነፍሰ ገዳዮችን ወደ በረሓ ያሸፈትኸው ግብፃዊ አይደለህምን?”
39ጳውሎስም፣ “እኔስ በኪልቅያ ያለችው የታዋቂዋ የጠርሴስ ከተማ ነዋሪ የሆንሁ አይሁዳዊ ነኝ፤ ለሕዝቡ ንግግር እንዳደርግ ፍቀድልኝ” አለው።
40ጳውሎስም የጦር አዛዡን ካስፈቀደ በኋላ፣ በደረጃው ላይ ቆሞ ሕዝቡን በእጁ ጠቀሰ፤ ሁሉም ጸጥ ባሉ ጊዜ፣ በዕብራይስጥ21፥40 ወይም አራማይክ፤ እንዲሁም ቍ 22፥2 ቋንቋ እንዲህ አለ፤
Pawulo Agenda e Yerusaalemi
121:1 Bik 16:10Awo bwe twamala okusiibulagana ne tuseeyeeya butereevu okutuuka e Koosi. Olunaku olwaddirira ne tutuuka e Rodise, we twava okulaga e Patala. 221:2 Bik 11:19Okuva awo twagendera mu kyombo ekyali kigenda mu Foyiniikiya. 3Ne tulengera ekizinga Kupulo, ne tukiyitako nga tukirese ku mukono gwaffe ogwa kkono, ne tuseeyeeya ne tugoba ku mwalo gw’e Ttuulo mu Siriya, kubanga ekyombo we kyali kigenda okutikkulirwa ebintu. 421:4 a Bik 11:26 b nny 11; Bik 20:23Bwe twava mu kyombo ne tunoonya abayigirizwa ne tubeera nabo ennaku musanvu. Mwoyo Mutukuvu n’ayogerera mu bayigirizwa abo ne balabula Pawulo aleme kugenda Yerusaalemi. 521:5 Bik 20:36Ennaku ezo bwe zaggwaako ne tusitula. Abayigirizwa ne bakyala baabwe n’abaana baabwe ne batuwerekerako okutuggya mu kibuga okututuusiza ddala ku mwalo. Awo ffenna ne tufukamira ne tusaba. 6Bwe twamala okusaba ne tusiibulagana. Ffe ne tuyingira ekyombo kyaffe, ne bannaffe ne baddayo ewaabwe.
721:7 a Bik 12:20 b Bik 1:16Bwe twava e Ttuulo ne tugoba e Potolemaayi, ne tulamusaganya n’abakkiriza, ne tumala nabo olunaku lumu. 821:8 a Bik 8:40 b Bik 6:5; 8:5-40 c Bef 4:11; 2Ti 4:5Enkeera ne tweyongerayo okutuuka e Kayisaliya, ne tubeera mu maka ga Firipo Omubuulizi w’Enjiri, eyali omu ku badiikoni omusanvu abaasooka. 921:9 Luk 2:36; Bik 2:17Yalina abaana be abawala abaali batannafumbirwa bana nga balina ekirabo eky’obunnabbi.
1021:10 Bik 11:28Ne tumalawo ennaku eziwerako, ne wajja nnabbi erinnya lye Agabo ng’ava Buyudaaya. 1121:11 a nny 33 b 1Bk 22:11Bwe yajja okutulaba, n’addira olukoba lwa Pawulo ne yeesiba amagulu n’emikono, n’agamba nti, “Mwoyo Mutukuvu ayogera nti, ‘Bw’ati nannyini lukoba luno bw’alisibwa Abayudaaya mu Yerusaalemi ne bamuwaayo mu mikono gy’Abamawanga.’ ”
12Bwe twawulira ebigambo ebyo ffenna awamu n’abatuuze b’omu kitundu ekyo ne twegayirira Pawulo aleme kugenda Yerusaalemi. 1321:13 a Bik 20:24 b Bik 9:16Naye Pawulo n’addamu nti, “Lwaki mukaaba n’okwagala okunnafuya omutima? Kubanga seeteeseteese kusibibwa kyokka, naye neetegese n’okufiira mu Yerusaalemi olw’erinnya lya Mukama waffe Yesu.” 14Bwe twalaba nga tekisoboka kumukkirizisa butagenda, ne tubivaako, ne tugamba nti, “Mukama ky’ayagala kye kiba kikolebwa.”
15Bwe waayitawo ennaku ntono ne tusiba ebintu byaffe, ne tusitula okulaga mu Yerusaalemi. 1621:16 a Bik 8:40 b nny 3, 4Abamu ku bayigirizwa ab’e Kayisaliya ne batuwerekerako, bwe twatuuka ne tubeera mu maka ga Munasoni, edda eyabeeranga e Kupulo era nga yali omu ku bantu abaasooka okukkiriza. 1721:17 Bik 15:4Bwe twatuuka mu Yerusaalemi abooluganda ne batwaniriza n’essanyu lingi nnyo.
Pawulo Akyalira Yakobo
1821:18 a Bik 15:13 b Bik 11:30Awo enkeera ffenna ne tugenda ne Pawulo ng’agenda okulaba Yakobo, n’abakadde b’Ekkanisa y’omu Yerusaalemi bonna baaliwo. 1921:19 a Bik 14:27 b Bik 1:17Okulamusaganya bwe kwaggwa, Pawulo n’abategeeza kinnakimu byonna Katonda bye yamukozesa ng’aweereza mu baamawanga.
2021:20 a Bik 22:3; Bar 10:2; Bag 1:14 b Bik 15:1, 5Bwe baabiwulira byonna ne batendereza Katonda, naye ne bagamba Pawulo nti, “Owooluganda, omanyi ng’Abayudaaya nkumi na nkumi bakkiriza, era nga bonna bakakatira ku kimu nti Abayudaaya bonna wadde abakkiriza basaana okugoberera amateeka, n’empisa, n’obulombolombo, eby’Ekiyudaaya. 2121:21 a nny 28 b Bik 15:19-21; 1Ko 7:18, 19 c Bik 6:14Baategeezebwa nti oyigiriza Abayudaaya bonna abali mu Bamawanga okuleka amateeka ga Musa baleme okukomola abaana baabwe wadde okugoberera empisa z’Ekiyudaaya. 22Kale kaakano kiki ekinaakolebwa? Kubanga awatali kubuusabuusa bajja kutegeera nti ozze. 2321:23 Bik 18:18Kale waliwo wano abasajja bana abali ku kirayiro, abateekateeka okumwa emitwe gyabwe nga beerongoosa. 2421:24 a nny 26; Bik 24:18 b Bik 18:18Genda nabo mu Yeekaalu weerongooseze wamu nabo, era obasasulire ensimbi ez’okumwa emitwe gyabwe. Kale buli omu ajja kukiraba era abantu bonna bajja kutegeera nti okiriziganya n’okukuuma amateeka, n’ebyo bye bakwogerako tebiriimu nsa. 2521:25 Bik 15:20, 29Ku nsonga z’Abamawanga abakkiriza, twabawandikira nga tubagamba baleme kugoberera bulombolombo bwa Kiyudaaya n’akatono wabula ebyo bye twassa mu bbaluwa yaffe era bye bino; obutalya nnyama ya bisolo ebiweereddwayo eri bakatonda abalala, n’obutalya ebitugiddwa oba okulya omusaayi, era n’okwewala obwenzi.”
2621:26 Kbl 6:13-20; Bik 24:18Ku lunaku olwaddirira Pawulo n’atwala abasajja okwerongoosa, naye ne yeerongoosa nabo. N’ayingira mu Yeekaalu okutegeera olunaku ekiseera ky’okwerongoosa eky’ennaku omusanvu we kiriggweerako, olwo buli omu alyoke atwaleyo ekiweebwayo kye.
Pawulo Akwatibwa
2721:27 Bik 24:18; 26:21Awo ekiseera eky’ennaku omusanvu bwe kyali kiri kumpi okuggwaako, ne wabaawo Abayudaaya abaava mu Asiya ne balaba Pawulo mu Yeekaalu, ne basasamaza ekibiina kyonna, ne bakwata Pawulo 2821:28 Mat 24:15; Bik 24:5, 6nga bwe baleekaana nti, “Abasajja Abayisirayiri! Mutuyambe! Ono ye musajja agenda ayogera obubi ku ggwanga lyaffe ne ku mateeka gaffe ne ku kifo kino, ng’ayigiriza buli muntu buli wantu. Era ayonoonye Yeekaalu yaffe ng’agireetamu Abayonaani.” 2921:29 a Bik 20:4 b Bik 18:19Kubanga baamulabako ng’atambula mu kibuga ne Tulofiimo, eyava mu Efeso, ne balowooza nti Pawulo yamutwala ne mu Yeekaalu.
3021:30 a Bik 26:21 b Bik 16:19Ekibuga kyonna ne kijagalala olw’okuwulira ebigambo ebyo, era abantu ne bajja nga badduka okuva mu buli nsonda y’ekibuga. Ne bakwata Pawulo ne bamufulumya ebweru wa Yeekaalu, amangwago ne baggalawo enzigi. 31Naye bwe baayagala okumutta, amawulire ne gatuuka ku mukulu w’ekitongole ky’abaserikale Abaruumi nti Yerusaalemi kiguddemu akeegugungo. 3221:32 Bik 23:27Amangwago n’asindika abaserikale n’abaduumizi baabwe, ne badduka okugenda eri ekibiina ky’abantu. Awo bwe baalaba omuduumizi n’abaserikale nga bajja, ne balekeraawo okukuba Pawulo.
3321:33 a nny 11 b Bik 12:6 c Bik 20:23; Bef 6:20; 2Ti 2:9Awo omukulu w’abaserikale n’akwata Pawulo n’alagira asibibwe mu njegere bbiri, n’alyoka abuuza nti, “Y’ani, era akoze ki?” 3421:34 a Bik 19:32 b nny 37; Bik 23:10, 16, 32Ne bamuddamu nga baleekaana, ng’abamu bamugamba kino n’abalala nga bagamba kiri. N’alemwa okubaako ekiramu ky’aggyamu olw’okuleekaana okungi. Kyeyava alagira batwale Pawulo mu nkambi y’abaserikale. 3521:35 nny 40Bwe yamutuusa ku madaala, ekibiina ky’abantu ne bayitirira obukambwe, abaserikale ne basitula Pawulo. 3621:36 Luk 23:18; Yk 19:15; Bik 22:22Ekibiina ky’abantu abaali bagoberera ne boogera mu ddoboozi ery’omwanguka nti, “Mumutte!”
Pawulo Ayogera n’Ekibiina
3721:37 nny 34Awo abaserikale bwe baali bagenda okuyingiza Pawulo mu nkambi yaabwe, n’asaba omukulu waabwe nti, “Onzikiriza mbeeko kye nkugamba?”
N’amuddamu nti, “Omanyi n’Oluyonaani? 3821:38 a Mat 24:26 b Bik 5:36Ye si ggwe Mumisiri eyajeemesa abantu mu nnaku ezayita, n’okulembera abatemu enkumi nnya n’obalaza mu ddungu?”
3921:39 a Bik 9:11 b Bik 22:3Pawulo n’addamu nti, “Nedda, nze ndi Muyudaaya, ewaffe Taluso ekiri mu Kirukiya, ekibuga ekitanyoomebwa, era omutuuze. Nkwegayiridde nzikiriza njogere n’abantu bano.”
4021:40 a Bik 12:17 b Yk 5:2Awo omuduumizi w’abaserikale kwe kumukkiriza, Pawulo n’ayimirira ku madaala n’akoma ku bantu basirike, amangwago ekibiina kyonna ne kisiriikirira, n’alyoka ayogera nabo mu Lwebbulaniya ng’abagamba nti:


c: text/html

text:
Ekitongore ekirikora ahabibuuzo ekya Uganda National Examinations Board kyashohoza ebirugire omubibuuzo bya siniya ya 4 ey’omwaka 2017, akasheshe k’eriizooba ahari shaaha 5
Abeegi ahamurundi ogu beyongyeire kukora kurungi n’okwizira omu idaara ry’okubanza n’obucweka 10 ahari 100 kuruga ahabucweka 7.5 omugwa 2016.
Minisita w’eby’obwegyese obw’ahaiguru, Owek. JC Muyingo, yaagira ngu abeegi omwaka oguhwaire beeyongyeire omubaro gurikwingana 2936 kuruga ahari 323276 kuhika ahari 326212 omugwa 2017.
Omubigyezo ebi disiturikiti ya Mukono niyo yaija eyebembeire agandi. Yaakuratirwa Bushenyi, Wakiso, Kampala hamwe na Mbarara. Kandi ekyanga ekya Burugwa-izooba ekirimu disiturikiti eza Bukwo, Butaleja, Buliisa, Bulambuli, Sironko n’ezindi nizo zikirizeyo kukora kubi ebya 2017.
“Ninyenda kukurusya abeegi, abazaire, abashomesa hamwe n’abakuza b’abeegi ahabwa za gureedi nungi ezikozirwe. Ninyenda kugarura amaani omubeegi abo abu ebirugire omubigyezo bibaire bitarigye kugyezaho ogundi murundi kandi batahwa amaani,” nikwo Minisita yaagira.
Okurugiirira omubyashohora, abeegi b’abaishiki bakozire kurungi kukira aboojo omu ishomo ery’orujungu kandi aboojo basingire abaishiki omumashomo agarikukira obwingi.
Omubaro gw’abaishiki abarikushutamira ebibuuzo bya siniya ya 4 obwahati niguguma nigweyongyera kwenda kwingana n’ogw’aboojo. Muyingo nagira ngu, “Abaishiki ku barikushomesibwa, eihanga niriba ryashomesibwa n’ahabw’ekyo buri omwe naashabwa okuta obwegyese omubaana b’abaishiki.”
Omumashomo aga Physics na Chemistry, abeegi baingi tibakozire kurungi kandi abagyerizeho n’obucweka 20 ahari 100 ahabeegi boona abashutamiire ebibuuzo. Okwiba ebibuuzo hamwe n’endiijo mize mibi omubigyezo kubaireho kandi Biology nari eishomo ery’eby’amagara niryo rigiziremu emize mibi egyo mingi n’obucweka 39.7 ahari 100. Biology ekuratsirwe Physics n’obucweka 20, Chemistry n’obucweka 10 hamwe n’Okubara ahabucweka 6.7 omumize mibi nk’okwiba ebibuuzo.
Abarikuhika 81 nibateekateekwaho kuba bayejumbiire omumize etarikwikirizibwa. 49 baareebekireho omukooti kandi baahairwe bail. 21 baaherize kutunga bondi kandi 11 bari haihi kuza omukooti na fayiro ziriyo ziirabibwamu amaisho.
Okurugiirira ahakubakozire ebibuuzo bya sayansi, hariho ekyetaago kihango eky’abashomesa b’amashomo aga hamwe n’ekyetengo ky’okwihaho enteekateeka mbi y’abazaire ngu amashomo ag’ebya sayansi gagumire munonga.
Omu ishomo ry’orujungu, makisi zigarukire ahansi munonga wagyera-gyeranisa n’omwaka gwa 2016. Eishomo erya Physics (eishomo erikwatiraine n’amaani ag’omumwanya n’agatarikureebwa hamwe n’ebindi…) niryo eishomo erikirizeyo kukorwa kubi kandi kitwaire nikibaho kumara emyaka.
Ekitongore ky’ebigyezo obwahati kikikwaitse ebirugire omubigyezo eby’abeegi barikwingana 4525 kuruga ahamyanya 112 erikuteekateekwaho kuba yaayejumbiire omukwiba ebigyezo n’endiijo mize mibi obu baabaire nibakora ebigyezo.
Kandi Dan Odong, omuhandiiki mukuru wa UNEB nagira ngu, “Okwosha kwizire nikukyendeera. Beitu aboojo nibo barikukira kwosha kukira abaishiki. Kandi abaishiki abaingi abayehandiikiise kubuuzibwa buzima bakaija baabuuzibwa.
Abeegi 55 bakashutamira ebibuuzo omukihome kya Luzira. 3 baija omugureedi y’okubanza, 10 omu ya 2 13 omu ya 3 26 omu ya 4. Omwe niwe agwereire kimwe kandi 2 tibarakozire bibuuzo. UNEB egumiizemu yaareka omwanya gwayo ahabihome bya Luzira kuhwera ahari Luzira omukugarura busya enteekateeka n’amagara g’abasibe.
Abeegi 357 abaine oburemeezi omumagara gaabo nibo bashutamiire ebibuuzo bya siniya ya 4 omwaka gwa 2017. 31 n’empumi, 82 baine obuzibu bw’okuhweza, 61 tibarikuhurira, 79 baine obumuga ahamibiri kandi 61 baine oburemeezi bw’okukwata ebi abashomesa barikuba nibeegyesa.
Odongo naagira ngu, abeegi abatari ahankora ya Boona Bashome bakozire kurungi. Kiine kumanywa ngu abeegi abatari ahankora egi nibaruga omumashomero agatwire nigatunga obushagiki kuruga omugavumenti, obwo amaingi gari ago agarikuraaza abeegi kandi agu ebishare byago bitarikujwarirana n’ebishare ebiteirwe omunkora eya Boona Bashome ahabwa siniya.
Bwanyima y’okushaba kuruga omuri bakuru b’amashomero, abeegi abaashutamiire ebibuuzo beitu bataraheriyo okushashura ebishare by’ishomero tibarikuza kubaasa kutunga ebirugire omubigyezo n’obukwakuba okurabira ahankora y’obutumwa obw’amasimu. Abeegi nibahaburwa kubanza batereeza eby’okushashura ebishare by’ishomero reeru nikwo batungye ebirugire omubibuuzo byabo.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Molekyo
Molekyo zitondekabwawo nga obuziba bubiri (two atoms) oba okusingawo bwekozeemu enkwasowazo ez’enkyusabuziba (chemical bonds).
Si kikulu okuba nti obuziba bwa kika kimu oba bwa njawulo. Okiraba nti molekyo ziyinza okuba ennyangu oba enzibuwavu. Zino wansi byakulabirako bya molekyu eza bulijjo: a) Molekyu y’amazzi (H2O) b) Molekyu ya naitogyeni (N2) c) Molekyu ya Ozoni (O3) d) Molekyu ya kalusiyamu-okisayidi (Calcuim oxide) CaO e) Molekyu ya ggulukoosi, C6H12O6. Eno molekyo ekwasiwazibwa atomu za kaboni 6, atomu za k-mazzi 12, n’eza okisigyeni 6. Ggulukoosi kiba kisukaali (sugar) Molekyu ezikolebwa endagakintu(elements) bbiri oba okusingawo ze zikola ekipooli eky’enkyusabuziba (chemical comound). Amazzi, kalusiyamu-okisayidi (calcium oxide), ne ggulukoosi ze zimu ku molekyo ezikola ebipooli eby’enkyusabuziba. Ebipooli byonna ziba molekyu naye si buli molekyu nti kitooli. Molekyu ya Ozoni (O3) n’aya naitogyeni N2 si bitooli. Okiraba nti molekyo kiba “kirimba kya buziba”( a cluster of atoms) bbiri oba okusingawo ezikwasiwaziddwa(bonded) n’enkwasowazo oba “enkwaso”(chemical bonds). Molekyo ntini nnyo era yadde nga zzo nneneko ku atomu nazo zetaagisa enzimbulukusa ey’obusannyalzo(electron microscope). Buli kintu ku Nsi ne ku nkulungo endala kikolebwa molekyo era bwe kityo bwe kiri ku lufuufu olusinga mu bwengula. Molekyo ezasooka zakolebwa emyaka mitwalo ng’asatu oluvannyuma lw’okubwatuka okunene okwaliwo, emyaka egitasukka buwumbi 15 egiyise. Ze zaali molekyo ezisingayo obutini nga obuziba bwa ayidologyeni(hydrogen atoms) bbiri zegasse wamu. Ekiseera bwe kyayitawo semufu, okuva mu njuba ezibumbulukuka ne zibwatuka ne zifulumya mu bwengula ebika bya atomu eby’enjawulo n’ebika bya moolekyo eby’enjawulo, ne bijjawo ne bibuna wonna mu bwengula Kubanga atomu ezisinga mu bwengula zaali za kitondekamazzi, molekyo zino ezisinga zakwasawaza kitondekamazzi ne atomu ey’ekika ekirala. N’olwekyo kitondekamazzi yekwasawaza ne okisigyeni okukola molekyo z’amazzi. Kitondekamazzi yekwasawaza ne kaboni okukola kaboni za nakazzi (hydrocarbons), zino nga ze molekyo ezikola ebiramu byonna. Mu butuufu ekitundu eky’ebiramu ekisinga kirimu mazzi. Ne bwe waali tewannaba kubaawo nkulungo zonna, amazzi ne kaboni za nakazzi zaali zitengejja eyo mu bwengula ku bwazo. Molekyo endala zaakolebwa atomu enzito okusingawo nga sirikoni oba zaabu. Era mu bwengula kaboni za nakazzi ezimu zekwasawaza ne zikola molekyo ennene okusingawo eziyitibwa aminasidi. Enkulungo bwe zatondekebwawo, ezo ezaali zisinga okuba ewala n’enjuba ng’enkulungo ya Kibuuka (jupitor) n’enkulungo ya Ggulu (Neptune) zaakolebwa okusinga molekyo empewufu nga molekyo z’amazzi ne kaboni za nakazzi. Ensi, eyatondekebwawo emyaka nga obwumbi 4.5 egiyise yali eri kumpi nnyo n’enjuba era ng’ekolebwa okusinga molekyo enzito okusingawo nga kkalwe, sirikoni ne minero endala bye bikola enjazi mu magombe g’ensi. Tekinnakakasibwa ngeri ki na ddi amazzi, kaboni eza nakazzi ne aminasidi bwe zajja ku Nsi. Kyokka bwe zatuuka ku Nsi, aminasidi zekung’anya wamu okutondekawo molekyo endala enzibuwavu okusingawo nga ezasooka ku zino zaali asidi za libonyukiraiki oba libonnyukirayikasidi (ribonucleic acids), ne kuddako ebizimbamubiri(proteins). Molekyo y’ebiramu esingayo obunene leero y’endagabutonde (DNA). Buli molekyo y’endagabutonde erimu atomu za kaboni ezisukka mu buwumbi obubiri gattako atomu ez’ebika ebirala nkuyanja. Molekyo zonna zetaaga engeri ey’okukuumira obuziba bwazo awamu.Engeri ebbiri ezisinga okukuumira obuziba bwa mulokyo awamu zirimu: • Enkwasowazo ez’ekiyayaano ekyawamu (covalent bonding) nga mu kabonibbiri-okisadi n’amazzi. • Enkwasowazo eza ez’ekivaatiso (ionic bonding) nga mu byazi. Ku mulembe guno bannasayansi bayinza okukola ebika bya molekyo ebipya mu laabu n’amakolero nga molekyo za pulasitiika. Pulasitiika nazo molekyo molekyo za kaboni za nakazzi. Abantu era bakola molekyo empya ez’okujjanjabisa endwadde. Tumaze okulaba nti ekiyitibwa erementi mu essomabuzimbe (chemistry), ye matiiriyo ekolebwa akaziba ek’ekika ekimu kyokka yadde nga eyinza okuba atomu essukka mu emu. Ky’olina okumanya kwe kuba nti eba atomu ya kika kimu.
Kyokka ate atomu ez’ebika eby’enjawulo bbiri bwe zekwasawaza (bonding), zikola ekiyitibwa “molekyo” (molecule), kino nga era kiyitibwa kitooli (compound).
Molekyo eyinza okukolebwa atomu ez’ekika ekimu ezisukka mu emu oba atomu ez’ebika eby’enjawulo. Ebyokulabirako:
(i) Obuziba bubiri obwa ayidologyeni bukola molekyo ya ayidologyeni, H2. Eno molekyo nnyangu. (ii) Obuziba bubiri obwa okisigyeni bukola molekyo ya okisigyeni, O2. N’eno molekyo nnyangu. (iii) Obuziba busatu obwa okisgyeni bukola molekyu ya Ozoni, “O3”. N’eno molekyu nnyangu. (iv) Molekyu y’amazzi H2O, ekolebwa obuziba bwa ayidologyeni bubiri n’akaziba ka okisigyeni kamu. Eyo molekyo nzibuwavu(complex molecule). (v) Molekyu y’omunnyo, Nacl2, ekolebwa akaziba ka sodiyamu kamui nakaziba ka kololiini kamu. Eno nayo molekyu nzibuwavu.
Ki ekitali Molekyo?
Obuziba obwa namunigina ez’endagakintu teziba molekyo. Akaziba ka okisigyeni eya namunigina, O, teba molekyo. Kyokka okisigyeni bwe yekwasawaza (bonds) ne okisegyeni nga O2 , O3 oba ne yekwasawaza ku ndagakintu oba akaziba ak’ekika ekirala, eno eba molekyo.
Molekyo ezasooka ze zaali molekyo ezaali zisingayo obutono. Obuziba bwa ayidologyeni bubiri bweekwasawaza wamu. Bwe waayitawo ekiseera, semufu z’enjuba ne zibwatuka ne ziwanda obuziba(atoms) obw’enjawulo ne watondekebwawo molekyu ez’ebika eby’enjawulo ne zitandika okutseyeeya mu bwengula.
Olw’okuba obuziba obusinga mu bwengula bwali bwa ayidologyeni, molekyu zino ezisinga obungi zaagatta ayidologyeni ‘akaziba ak’ekika ekirala. Ayidologyeni yeegatta ne okisegyeni okukola molekyo z’amazzi, ayidologyeni yegatta ne kaboni okutondekawo kaboni za nakazzi (hydrocarbons), zino nga ze zizimba buli kiramu.
N’enkulungo bwe zaali tezinnabaawo, obuziba bw’amazzi ne kaboni za nakazzi (hydrocarbons) bwali buseyeeya mu bwengula ku bwazo.Molekyu ezimu zaakolebwa mu buziba obuzito okusingawo nga sirikoni oba zaabu. Kyokka era mu bwengula kaboni za nakazzi (hydrocarbons) zekwata ne zitondekawo molekyu ennene okusingawo eziyitibwa aminasidi (amino acids). Enkulungo bwe zitondekebwawo, ezo ezaali ewala okuva awali enjuba zaakolebwa okusinga mu molekyu eziwewuka ng’amazzi ne kaboni za nakazzi(hydrocarbons).
Ensi eyatondekabwawo emyaka nga obuwumbi 4.5 egiyise, yali kumpi ekolebwa okusinga molekyo enzito nga kkalwe (iron).
Sirikoni mungi ne minero endala nazo zaayingira mu nsi gye zaakola enjazi mu magombe g’ensi.
Tekinnaba kukakasibwa ddi molekyu z’amazzi, kaboni za nakazzi, ne aminasidi bwe zayingira ku nsi. Kyokka bwe zaatuuka ku nsi aminasidi zeegatta okukola molekyu endala enzibuwavu oba oli awo okusooka asidi za libonyukiraiki (ribonucleic acids) ne kuddako ebizimbamubiri (proteins). Molekyu y’ebiramu esinga obunene y’endagabutonde (DNA). Buli molekyo ya ndagabutonde erina atomu za kaboni buwumbi bubiri munda mwayo, gattako ebika bya atomu ebirala.
Molekyo zonna zetaaga engeri y’okukuumira atomu zazo awamu. Engeri enkulu bbiri ezikuumira atomu za molekyo awamu zirimu:
a) Enkwasowazo ez’ekigabanyo (covalent bonding). Enkwasowazo ez’ekigabanyo ng’eza kabonibbiri-okisadi n’eya amazzi. b) Enkwasowazo ez’ekivaatiso (ionic bonding). Ekika ekinafu nga mu njazi ezisinga obungi. Ku mulembe guno abantu bakola molekyo empya mu laabu n’amakolero. Ezimu ku molekyo ezisinga obunene abantu ze bakola mulimu molekyo za pulasitiika (plastics) ng’ebidomola bya kasasiro n’obuveera. Pulasitika nazo molekyo za kaboni eza nakkazzi (hydrocarbons). Abantu era bakola molekyo empya ez’eddagala.


text:
Sande K. William
Obwo harikuburayo ebiro bikye ekiro ky’abakundaine ninga shi ekya Valentines Day kuhika , abashuubuzi omu tauni ya Lyantonde batandikire kuguza ebintu by’abakundaine kandi nibagira ngu nibakora munonga
Okutaanaho n’ebindi byanga aba Lyantonde, na munonga abarikuguza ebimuri by’ebirabo batandikire omukakoryo k’ebyeshongoro bya Valentine’s Day omu kushenda-shenda abaguzi.
Reeba emboozi aha;
Abaguzi nibeyongyera kweshuka omumyanya etari emwe obwe barikutoorana emisono y’ebimuri ei barikwendeza abakundwa baabo.


text:
1
Sikuuka sia Yesu Kristo
(Lk. 3.23-38)
1Kano niko kamasina ke bakuuka ba Yesu Kristo, omwana owa Daudi, owe lisaaye lia Aburahamu.
2Aburahamu aaba raraawe owa Isaaka ne Isaaka aaba raraawe owa Yakobo ne Yakobo aaba raraawe owa Yuda ne bawandaaye, 3ne Yuda aaba raraawe owa Peresi ne Sera, mawaabwe aba Tamari, ne Peresi aaba raraawe owa Hesironi, Hesironi aaba raraawe owa Ramu, 4Ramu aaba raraawe owa Aminatabu, ne Aminatabu aaba raraawe owa Nashoni, ne Nashoni aaba raraawe owa Salimoni, 5ne Salimoni aaba raraawe owa Boasi, maawe aba Rahabu, ne Boasi aaba raraawe owa Obedi, maawe aba Ruthi, ne Obedi aaba raraawe owa Chesi, 6Chesi aaba raraawe owo mwami Daudi.
Ne Daudi aaba raraawe owa Solomoni, maawe aba mukha Uria, 7Solomoni aaba raraawe owa Rehoboamu, Rehoboamu aaba raraawe owa Abicha ne Abicha aaba raraawe owa Asa, 8ne Asa aaba raraawe owa Yehoshafati, Yehoshafati aaba raraawe owa Yoramu, ne Yoramu aaba raraawe owa Usia, 9Usia aaba raraawe owa Yosamu, ne Yosamu aaba raraawe owa Ahasi, Ahasi aaba raraawe owa Hesekia, 10ne Hesekia aaba raraawe owa Manase, ne Manase aaba raraawe owa Amoni, ne Amoni aaba raraawe owa Yosia, 11#2 Bab. 24.14-15; 2 Ke Ch. 36.10; Yer. 27.20 Yosia aaba raraawe owa Yekoniya ne bawandaaye, mu ndaalo nicho baambilwamo ne bayilwa Babiloni. 12Enyuma we khuyilwa mu mbaambe e Babiloni, Yekoniya aaba raraawe owa Shealitieli, ne Shealitieli aaba raraawe owa Serubabeli. 13Serubabeli aaba raraawe owa Abiuti, ne Abiuti aaba raraawe owa Eliakimu, 14Eliakimu aaba raraawe owa Asori ne Asori aaba raraawe owa Satoki, ne Satoki aba raraawe owa Akimu ne Akimu aaba raraawe owa Eliuti, 15ne Eliuti aaba raraawe owa Eliesa, ne Eliesa aaba raraawe owa Matani, ne Matani aaba raraawe owa Yakobo, 16ne Yakobo aaba raraawe owa Yosefu, omuseecha owa Maria, owasaala Yesu, olaangwa Kristo.
17Khwako chiselukho khukhwama khu Aburahamu khukhwola khu Daudi chaba ekhumi na chine, ne khukhwama khu Daudi khukhwola khu mbaambe eye khuyilwa Babiloni, chiselukho ekhumi na chine, ne khukhwama khu mbaambe eye khuyilwa Babiloni khukhwola khu lisaalwa lia Kristo chili chiselukho ekhumi na chine.
Lisaalwa lia Yesu Kristo
(Lk. 2.1-7)
18 #
Lk. 1.27
Lisaalwa lia Yesu Kristo liaba liri: Maawe Maria, aaba aselelwa ne Yosefu. Ne basiili khuba alala tawe, Maria anyoolekha khuba ne nda khubirira khu Roho Omutakatifu. 19Yosefu omuseecha wewe, sikila aba omuluungi lundi se enya khuchangalaasia Maria tawe, ebaasia khumulekha niye mu bwikisi. 20Ne, nga aba nasibaasia ario, malaika amubonekhela mu marooro naloma ali, “Yosefu mwana owa Daudi, okharia khubukula Maria abe omukhasi wowo tawe, sikila nisio aesiisie sili sia Roho Omutakatifu. 21#Lk. 1.31 Alisaala Omwana omusoleeli, mala omutiuukhe oli Yesu, sikila alionia babaandu bewe khukhwama mu bwoni bwabwe.”
22Kano koosi kakholekha khukhwichusia niko Omwami aloma khubirira mu mung'oosi ali,
23 #
Isa. 7.14
“Lola omukhaana owe yabwana alaesia
mala asaale omwana owe siseecha, ne balimutiuukha bali, Emanueli.” (Liboola lili, “Wele ali nafwe.”)
24Nio nga Yosefu aasiisimukha, aakhola nga malaika wo Mwami aamulaka, aareera Maria engo abe omukhasi wewe. 25#Lk. 2.21 Ne se baba alala tawe, khukhwola nga ne asaala omwana, mala Yosefu aamutiuukha ali Yesu.


text:
Abatuuze abasoba mu nkumi ebbiri (2000) boolekedde okutondoka enjala olwa nnyini ttaka asanyaawo emmere yaabwe yonna.
Bano abali ku kanaayokya ani batuuze mu muluka gw'e Kayebe mu gombolola y'e Kitenga e Mubende. Abatuuze bategeezezza nti emmere yaabwe yonna okuli muwogo, ebitooke , lumonde ne kasooli abakozi b'o mugagga babisanyaawo kubiragiro bye ekibaviiriddeko okusigala nga tebalina kyakulya.
Bano bagamba nti balabidde awo nga omugagga Mercy Ddungu nga asindise abakozi nebatandika okusaawa emmere yaabwe nga bagala abatuuze okwamuka ettaka abatuuze kyebawakanya nti ettaka lino yabba libbe.
Omubaka omukyala owa Mubende nga ye Minisita omubeezi owa Kampala Nalongo Benny Bugembe nga aliwamu ne RDC wa Mubende Beyunga Florence ne Police batUuse mu kitundu kino okusobola okulaba ekibadde wabula kibaweddeko nga ensuku zonna ziri wansi ku ttaka nga omugagga ayagala kusimbamu miti.
Nalongo Benny avumiridde ekikolwa kino era wano n'awera okunoonya omukyala ono okukwatibwa avunanibwe .


text:
Ekyoto: Abawummuze Ewuwo Basiiba Bakolaki?
Emirembe gyegigeNze gyikyuka n’abantu batyo nga kati obudde bangi babumalira mu kunoonya nsimbi mu kifo ky’okuwa abaana baabwe obudde kyokka ng’abaana beetaaga okulabirirwa n’okuwabulwa.
Ku Kyoto wetubuuliza nti mu luwummula luno omuzadde kiki ky’okolede omwana wo Abaana munabasamu mutya empisa ng’abazadde nezamwe zayononeka dda?
Mulina omuze enaku zino olaba omwana alaluka nti kamutwale mu Kisulo, ani gwoba omusindikira oyo eyamukuzalira?
Kiki ekiyinza okukolebwa okulaba ng’abaana tebononeka.


text:
Amakulu G’enjogera Mukyabiyita Bya Mannyowenu, Kati Kimyanku Ye Mugabe.
Ebintu okuba ebya Mannyowenu kitegeeza (ebintu okuba ebyo kusaaga oba ebyo lusaago)
● MANNYOWENU yakulembera olutabaalo olumu nga abaganda bafutiza n’okufuntula abanyoro ( Jjukira Buganda eyedda yalimu amasaza asatu Kyadondo, Busiro ne Mawokota)
● MANNYOWENU yalina ekisa kingi nnyo nga kitiiriika nga mubisi!
● Abanyoro baatuuka n’okujeemera MANNYOWENU kubanga yali mukubya byaayi.
● Kabaka kyeyava asindikayo omugabe omulala KIMYANKU ono yali musajja mukambwe era omulwanyi namige.
● Kimyanku yatirimbula abanyoro okukamala era abadduka nga babuulira bannaabwe nti
” MUKYALUYITA LWA MANNYOWENU? KAAKATI KIMYANKU YE MUGABE.
Awo nno wewaava ekisoko oba olugero olwo


text:
Amawulire
Poliisi yegaanye okusigaza Ente zebanunula ku Bakaramoja
Ivan Ssenabulya
April 4th, 2022
Bya Juliet Nalwooga,
Poliisi evudeyo neyesamba ebyogerwa abamu ku babaka ba palamenti nti ente zebanunula okuva ku babbi bente e Karamoja tebazidiza bannyinizo.
Omwogezi wa poliisi mu ggwanga Fred Enanga agambye nti baliko entekateeka gyebagoberera ku nte eziba zinunuddwa okuva eri aba Karamoja era bwebazuula bannyinizo bazizaayo misana mu lujjudde lwa bannamawulire nabakadde be kitundu.
Ono asabye abatanafuna nte zaabwe okugenda mu bilaalo ebyolukale ebyatekebwawo okwetegereza oba mulimu ezaabwe.
Wabula asabye ababaka ba palamenti abava e Karamoja okwasanguza omusirikale wa poliisi yenna gwe bamanyi ayinza okweza ente za batuuze.
Enanga atuubulidde nti mu bikwekweto byebakoze mu ssabiiti ewedde basobodde okununula ente ezisoba mu 400 ne mbuzi 400 ezaali za bibbwa abalwanyi aba karamoja. Ne mmundu 8 nga mulimu amasasi 13 nabyo byazuulibwa.


text:
Obwakabaka bwa Buganda butongozza emisinde egy’okukuza amazaalibwa ga Ssabasajja Kabaka eg’emyaka 67, gigenda okubeerawo nga 03 July, 2022 mu Lubiri e Mengo.
Mu kusooka emisinde gino gyali gyakubeerawo mu April omwaka guno, wabula Omuteregga yasangibwa ali mitala wa mayanja ku mirimu emitongole.
Katikkiro wa Buganda Owek Charles Peter Mayiga, yaatongozza emisinde gino mu Bulange e Mengo, nasaba abantu ba Buganda okujjumbira okugula emijoozi gino gyebanaddukiramu.
Agambye nti emisinde gy’omwaka guno gigendereddwamu okwongera okulwanyisa mukenenya mu Buganda ne Uganda yonna.
Emisinde gino gigenda kubeera gya mulundi gwa 9 okuva lwe gyatandika mu 2014, nga emyaka egyasooka 3 gyali gyakulwanyisa fistula, emyaka 3 egyaddako kulwanyisa sickle cell ate emyaka 3 egigenda okugwako gyakulwanyisa mukenenya.
Ssentebe w’olukiiko olutongozeddwa okuddukanya emisinde gy’omwaka guno 2022, ye Owek Al Hajji Twaha Kawaase Kigongo omumyuka asooka owa Katikkiro, amumyukibwa Owek Henry Moses Ssekabembe Kiberu, omuwandiisi ye ssenkulu wa majestic brands Remmy Kisakye, Owek Dr Prosperous Nankindu Kavuma, Owek Noah Kiyimba ne Maj Stanley Musaazi.
Abavugurizi abakulu ab’emisinde gino kuliko Airtel, DFCU,UNAIDS, CBS ne BBS.
Ssenkulu wa CBS omukungu Michael Kawooya Mwebe yeyamye ku lw’abavujjirizi abalala okuwagira emisinde gino ewatali kuddiriza.
Ssenkulu wa Majestic Brands, Remmy Kisakye, agambye nti ku mulundi bafulumiza emijoozi emitwalo 8, buli gumu gwa shs 15,000/-
Emijoozi gy’emisinde gy’amazaalibwa ga Kabaka 2022 gitundibwa ku
maduuka ga Airtel ku Park Empya , Shoprite Building Ben Kiwanuka Road, ne ku Thobani Centre, mu Bulange ne ku Masengere e Mengo.
Osobola n’okugugula ng’okozesa Airtel Money.


text:
Ebyobuwangwa (Culture)
Eby’obuwangwa (culture) .Abantu abaasooka babeeranga wamu mu Buwangwa bwabwe era abantu okubeera awamu mu buwangwa bwabwe ye yali engeri y’okukolagana eyasooka.
Omuntu w’obuwangwa teyalina ngabanya mu mirimu ya manyi ate nga ne tekinolgiya gweyakozesanga yali wa wansi nnyo ekyaviirako okuba nti ebikolebwa byali bitono era nga n’omutindo gwabyo gwa wansi.
Buli buwangwa mu lubu lw’omuntu buba n’ebyobuwangwa obweyolekera mu lulimi, kitondekabirungi (art), kkala y’olususu, obuwangwa, enzikiriza, enteekateeka z’entalo, sayansi ne tekinologiya ow’engeri emu oba endala.
i) Olulimi.
Olulimi lweyolekera mu kwogera, okusoma n’okuluwandiika. Essomo ly’olulimi liyitibwa kalinnimi (linguistics). Waliwo ennimi 3,700 ezogerebwa okwetolola ensi. Olulimi olusinga okwogerwa abantu b’obuwangwa bwalwo abanji lukyayina kyokka olusinga okwogerwa abantu ab’enjawaulo mu ensi yonna Lungereza. Wano mu Uganda oluganda lwe lusinga okwogerwa abantu abanji ate mu Afirika ey’Obuvanjuba Luswayiri.
ii) Kitondekabirungi (art).
Kitondekabirungi abaddewo ebbanga lyonna omuntu ly’abaddewo. Kitondekabirungi mulimu ebisiige, ebiwoole, ebifaananyi, emiziki, ennyimba, ebikozesebwa eby’emiziki, nyukutologia (literature) omuli ebitabo, ebitontome, ebikokyo, engero, n’ebirala.
iii) Kkala y’olususu n’obuwangwa. Abantu bawukana okuyita mu kkala y’olususu n’obuwangwa (race and ethnicity).
iv) Eddiini n’enzikiriza. Eddiini kuba kukkiriza mu kubaawo kw’oyo asukkulumye ku bw’omuntu. Entabaganya gy’ekoma okukola okunoonyereza n’okuyitimuka mu sayansi n’okutegeera ekibeezaawo obwengula gy’ekoma okukiraba nti ddala waliwo kagezimunyu omu avunaanyizibwa ku buli kitonde olw’engeri obwengula na buli kitonde gye kisengekeddwaamu mu kibalo egya waggulu ekisukkulumye. Abatanaba kumanya kibalo kibezaawo bwengula be bakkiririza mu bukatonde obw’enjawulo kubanga baba tebannalaba bumu bwa nsengeka ya bwengula.
v) Sayansi ne tekinologia. Tekinologia kikwata ku bintu ebikolebwa abantu okubayamba okukola. Sayansi kikwata ku kutegeera engeri obwengula na buli ekibulimu gye kikola. Okusooka tekinologia yali nga mu ngeri nnyangu nnyo era awataali kuwandiika yatambuzibwanga kwogera, kyokka okuwandiika bwe kwavumbulwa, obunyukufu (literacy) ne butandika era kino kyayamba sayansi ne tekinologia okukulaakulana amangu. Olw’embeera ez’enjawulo abantu ze babeeramu, sayansi ne tekinologia mu ntabaganya ez’enjawulo tebiri kumusinji gwe gumu; obuwangwa obumu bukyaali wansi nnyo mu tekinologia ate obulala bugenze wala nnyo.
vi) Entalo. Okulwana entalo nakyo kintu kya byabuwangwa. Buli buwangwa bwalinanga enteekateeka z’okutabaala abulala okusooka nga bukozesa miggo, mayinja, nvumuulo, butida, n’amafumu. Ennaku zino sayansi okulaakulanyizza ennwana y’entalo. Kati waliwo emundu eziyitibwa emigemera , bomu ya atomu n’eya nyukiria. Kyokka olw’okuba abantu baatirimbulanga abalala awatali kutaliza, Ekibiina ky’Amawanga Amagatte okuva mu 1945 kizze kiteekawo amateeka agafuga entalo.
Tosobola kulaga mubujjuvu byabufuna bwa Buganda nga tolaze kakwaate akaaliwo wakati w’ebyobufuzi, ebyanfuna n’ebyobuwangwa mu Buganda eyedda. Ebintu ebikulu mubyobuwangwa bya Buganda mwalimu bino:
a) Obukulembeze mu bwakabaka ne mu bika
b) Emizizo
c) Emizanyo
d) Ennyimba
e) Amazina
f) Ennyambala
g) Eddagala
h) Okusinza
i) Enkuza y’abaana
j) Empisa gamba nga enjogera, okubuuza, obuyonjo, okwaniriza abagenyi
k) Ebikwate-engero, ebisoko, ebikoco
l) Empisa zo kumikolo nga okufiirwa, okwabya ennyimbe, embaga, okwalula abaana (abalongo)
m) Obulombolombo bw’ebika
n) Ebisaanyizo (virtues) nga obugumiikiriza, obukakkamu, obuvumu, ekisa, obusaasizi obuyambi, amazima, obwenkanya, obuntubulamu, okwekengera, obwegendereza n’obukujjukujja, obuyiiya


text:
Okubala
Essuula 30
Musa n'agamba emitwe gy'ebika by'abaana ba Isiraeri nti Kino kye kigambo Mukama ky'alagidde.
2 Omusajja bw'aneeyamanga obweyamo eri Mukama, oba bw'anaalayiranga ekirayiro okulagaanya obulamu bwe n'endagaano, tavumisanga kigambo kye; anaakolanga nga byonna bwe biri ebifuluma mu kamwa ke.
3 Era omukazi bw'aneeyamanga obweyamo eri Mukama, ne yeeragaanya n'endagaano, ng'ali mu nnyumba ya kitaawe, mu buto bwe;
4 kitaawe n'awulira obweyamo bwe n'endagaano gy'alagaanyizza obulamu bwe, kitaawe n'amusirikira: kale obweyamo bwe bwonna bunaanyweranga, na buli ndagaano gy'alagaanyizza obulamu bwe eneenyweranga.
5 Naye kitaawe bw'anaamugaananga ku lunaku lw'awulirirako; tewabangawo ku bweyamo bwe newakubadde ku ndagaano ze, ze yalagaanya obulamu bwe, eneenyweranga: era Mukama anaamusonyiwanga kubanga kitaawe yamugaana.
6 Era bw'anaabanga alina bba, obweyamo bwe nga buli ku ye, oba emimwa gye bye gyogera ng'ayanguyiriza, by'alagaanyizza obulamu bwe;
7 bba n'awulira n'amusirikira ku lunaku lw'akiwulirirako: kale obweyamo bwe bunaanyweranga, n'endagaano z'alagaanyizza obulamu bwe zinaayweranga.
8 Naye bba bw'anaamugaananga ku lunaku lw'akiwulirirako; kale anajjululanga obweyamo bwe obuli ku ye, n'emimwa gye bye gyogedde ng'ayanguyirizza, by'alagaanyizza obulamu bwe: era Mukama anaamusonyiwanga.
9 Naye obweyamo bwa nnamwandu oba bw'oyo eyagobebwa bba, buli kye yalagaanya obulamu bwe, kinaanyweranga ku ye.
10 Era oba nga yeeyamira obweyamo mu nnyumba ya bba, oba yalagaanya obulamu bwe n'endagaano ng'alayira,
11 bba n'akiwulira n'amusirikira n'atamugaana; kale obweyamo bwe bwonna bunaanyweranga, na buli ndagaano gye yalagaanya obulamu bwe eneenyweranga.
12 Naye bba oba nga yabidibya ku lunaku lwe yabiwulirirako; kale buli ekyafuluma mu mimwa gye mu bigambo by'obweyamo bwe oba mu bigambo by'endagaano y'obulamu bwe tekinyweranga: bba ng'abijjuludde; era Mukama anaamusonyiwanga.
13 Buli bweyamo na buli kirayiro eky'endagaano eky'okwebonereza obulamu bwe, bba ayinza okukinyweza, oba bba ayinza okukijjulula.
14 Naye bba bw'anaamusirikiriranga ddala bulijjo bulijjo; kale anaanywezanga obweyamo bwe bwonna, oba endagaano ze zonna eziri ku ye: ng'abinywezezza, kubanga yamusirikira ku lunaku lwe yabiwulirirako.
15 Naye bw'anaabidibyanga ng'amaze okubiwulira; kale ye anaabangako obutali butuukirivu bw'omukazi.
16 Ago ge mateeka Mukama ge yalagira Musa, wakati w'omusajja ne mukazi we, wakati wa kitaawe w'omuwala ne muwala we, ng'akyali mu buto bwe, mu nnyumba ya kitaawe.


text:
Ebyobusuubuzi
Babakutte lw’akutunda ddagala lyabirime effu
Ivan Ssenabulya
July 9th, 2019
Bya Sadat Mbogo Abantu 2 bebakwatiddwa mu bitundu by’e Mpigi nga basangiddwa nga batunda eddagala ly’ebirime erijingirire. Abakwatiddwa kuliko Alex Mugisha ne Justine Nannyonga nga kati bakuumibwa mu kaduukulu ka poliisi e Mpigi. Bano bakwatiddwa mu kikwekweto ekikulembeddwa ab’ekitongole ekirondoola omutindo gw’eddagala ly’ebirime okuva mu […]
Butuluuki yakuwagira Uganda mu sayaansi ne technologia
Ivan Ssenabulya
July 7th, 2019
Bya Prossy Kisakye, Omubaka wa Butuluuki mu Uganda Fikret Kerem asabye bannayuganda okwongera okwettanira entekateeka za sayaansi ne tekinologiya nga kino ky’ekiyinza okuyambako abayizi okuvaayo ne bippya ebiyinza okukendeeza ku bbula ly’emirimu mu ggwanga. Bino ya byogeredde ku ttendekero lya Basiraamu erya Islamic university in […]
Abakozesa balabuddwa ku yinsuwa y’ebyobulamu
Ivan Ssenabulya
July 4th, 2019
Bya Shamim Nateebwa Abakozesa abanebalama okusasulira abakozi baabwe ensimbi eza yinsuwa yebyobulamu eye gwanga baakusasulanga engasi, nga bazikubisizaamu emirundi ebiri. Olukiiko lwaba minister gyebuvuddeko lwayisa ebbago erya National Health Insurance Scheme Bill eryomwaka 2019, ngesaaw ayonna ligenda kuletebwa mu palamenti okutesebwako. Muno buli mukozi owemyaka […]
Olunnaku lw’obwegassi lutuuse
Ivan Ssenabulya
June 27th, 2019
Bya Benjamin Jumbe BannayUganda basabiddwa obutasulirira bwegassi lwebanasobola okutuuka ewala. Omulanga guno gukubiddwa minister ow’ebyobusubuzi amakolero nobwegassi Amelia Kyambadde, wakati mu kwetegekra aolunnaku lwebibiina byobwegassi, olunakwatibwa nga 7th July 2019. Bino abigetegezza banamawulire ku meadia Center wano mu Kampala, ngagambye nti mu gwanga mulimu ebibiina […]
Bannannyi mayumba e kawempe bakukulumye
Ivan Ssenabulya
June 17th, 2019
Bya Prossy Kisakye, Bannanyini mayumba mu division ye kawempe si bamatiivu eri olukiiko olwayitiidwa abadukanya ekibiga aba Kampala capital city authority okubaganya ebirowoozo kubutakanya kumusolo gw’amayumba ogumanyidwa nga property rate tax. Bano mu kwogerako ne radio eno bategezezza nga olukugaana bwerwabadde olw’okutema empenda kubutya bwe […]
Abwakabaka butadde amaanyi mu bwegassi
Ivan Ssenabulya
June 14th, 2019
Bya Shamim Nateebwa Abakulembeze b’obutale bwa Ssaabasajja Kabaka basisinkanye ninisita ow’obwegassi, ettaka, obulimi n’obutonde bwensi, Hajjat Mariam Mayanja Nkalubo n’omumyuka we Hajji Amis Kakomo ku Bulange e Mengo. Ebismbiddwako amannyo mu nsisinkanye eno, ebadde egenderedde okussaawo ebibiina by’obwegassi mu bantu naddala abakolera mu butale. Owek. […]
NSSF erabudde ku kwanguwa okujjayo ssente
Ivan Ssenabulya
June 10th, 2019
Bya Ndaye Moses Ekitavvu kyabakozi ekya National social security fund kisabye, abakozi okwewalanga okujjayo ensako yaabwe, nga tebasoose kulaga entekateeka nnungi eyokusigamu ensimbi ezobukadde bwabwe. Mu tteeka lya NSSF eppya abakozi basobola okujjayo ensimbi zaabwe ku myaka 45 okwawukana kunkola ebaddewo eyemyaka 55. Wabula managing […]
Banabyanfuna boogedde ku banka yekisiraamu
Ivan Ssenabulya
June 5th, 2019
Bya Ivan Ssenabulya Banabyanfuna bagumizza abakristaayo, ku kutya kwebalina ku kutereka ssente mu nkola yekisiraamu, oba Islamic banking, egenda okutandika okukozesebwa. Banadiini abataba enzikiriza ezekikristaayo, wansi wa Uganda Joint Christian Council bavaayo okuwakanya enkola eno, nebagamba nti tebajitegeera atenga erabika erubiridde kukwenyakwenya okukyusa bakiriza okubazza […]
Abalimi e Bukomansimbi bagala gavumenti ebadukirire n’ensigo
Ivan Ssenabulya
May 23rd, 2019
Bya Prossy Kisakye Abatuuze ku byalo 5 mu district y’eBukomansimbi bakubidde gavument omulanga ebadukirire ebawe ensigo oluvanyuma lw’okugya nga basiga efunda eziwera naye ebirime byabwe ne bikala olw’enkuba okulwawo okutonya. Ebyalo ebyasinga okukosebwa kuliko Lwemiriti, Mirembe, Bigasa Kasambya ne Makukuulu. Bano bategezeezza nga okuva mu […]
Gavumenti evudeyo ku balimi n’ababbi ba Vanilla
Ivan Ssenabulya
May 21st, 2019
Bya Prossy Kisakye Minisitule y’eby’obulimi n’obulunzi etadewo ebiragiro ebikkakali wamu n’engasi eri abalimi ba vanilla kko n’abamubba mu nnimiro. Bino by’asanguzidwa mu lukugaana lw’abamawulire olutuzidwa minisita omubeezi ow’ebyobulimi Christopher kibazanga. Kibazanga agamba bakizudde nti buli ebisale bya vanilla lwe birinya n’abamubba nga beyongera kwossa n’abalimi […]


text:
Okubala
Essuula 24
Awo Balamu bwe yalaba nga Mukama asiimye okuwa Isiraeri omukisa, n'atagenda, ng'olulala, okunoonya eddogo, naye n'ayolekeza amaaso ge olukoola.
2 Balamu n'ayimusa amaaso ge, n'alaba Isiraeri nga batudde ng'ebika byabwe bwe byali; omwoyo gwa Katonda ne gumujjako.
3 N'agera olugero lwe, n'ayogera nti Balamu, mutabani wa Byoli, ayogera, Era omusajja eyazibwa amaaso ayogera:
4 Ayogera oyo awulira ebigambo bya Katonda, Alaba okwolesebwa kw'Omuyinza w'ebintu byonna, Ng'agwa wansi, n’amaaso ge nga gatunula:
5 Nti Eweema zo nga nnungi, ggwe Yakobo, Ennyumba zo, ggwe Isiraeri!
6 Zeeyaliiridde ng'ebiwonvu, Ng'ensuku eziri ku lubalama lw'omugga, Ng'emiti egy'omugavu Mukama gye yasimba, Ng'emiti emyerezi egiri ku lubalama lw'amazzi.
7 Amazzi ganaakulukutanga okuva mu nsuwa ze. N'ensigo ze zinaabanga awali amazzi amangi, Ne kabaka we anaasinganga Agagi obugulumivu, N'obwakabaka bwe bunaagulumizibwanga.
8 Katonda amuggya mu Misiri; Alina amaanyi ng'ag'embogo. Aliriira ddala amawanga abalabe be, Era alimenyamenya amagumba gaabwe, N'abakuba okubafumita n'obusaale bwe.
9 Yabwama, yagalamira ng'empologoma ennume, Era ng'empologoma enkazi; ani anaamusaggula? Aweebwenga omukisa buli anaakusabiranga omukisa, Era akolimirwenga buli anaakukolimiranga.
10 Awo obusungu bwa Balaki ne bubuubuukira Balamu, n'akuba mu ngalo: Balaki n'agamba Balamu nti Nakuyita okukolimira abalabe bange, era, laba, obasabiridde ddala omukisa emirundi gino gyonsatule.
11 Kale nno dduka oddeyo ewuwo: mbadde njagala okukukuza obeere n'ekitiibwa kingi nnyo; naye, laba, Mukama akuziyizizza okuba n'ekitiibwa.
12 Balamu n'agamba Balaki nti Era saagamba n'ababaka bo be wantumira
13 nti Balaki bw'alyagala okumpa ennyumba ye ng'ejjudde effeeza n'ezaabu, siyinza kuyita ku kigambo kya Mukama, okukola ebirungi newakubadde ebibi, nga nnyima mu magezi gange nze; Mukama ky'anaayogera nange kye nnaayogera?
14 Era kaakano, laba, ŋŋenda eri abantu bange: jjangu nkutegeeze abantu bano bye balikola abantu bo mu nnaku ez'oluvannyuma.
15 N'agera olugero lwe, n'ayogera nti Balamu mutabani wa Byoli ayogera, Era omusajja eyazibwa amaaso ayogera:
16 Oyo ayogera awulira ebigambo bya Katonda. Era amanyi okumanya kw'oyo ali waggulu ennyo, Alaba okwolesebwa kw'Omuyinza w'ebintu byonna, Ng'agwa wansi, n'amaaso ge nga gatunula:
17 Nti Mmulaba, naye si kaakano: Mmutunuulira, naye tandi kumpi: Muliva emmunyeenye mu Yakobo, N'omuggo ogw'obwakabaka guliyimuka mu Isiraeri, Gulikubira ddala ensonda za Mowaabu, Gulimenyera ddala abaana bonna ab'oluyoogaano.
18 Kale Edomu aliba butaka, Era ne Seyiri aliba butaka, abaali abalabe be; Isiraeri ng'akola eby'obuzira.
19 Era muliva mu Yakobo omu aliba n'okufuga, Alizikiriza abalifikkawo mu kibuga.
20 N'atunuulira Amaleki, n'agera olugero lwe n'ayogera nti Amaleki yali wa lubereberye mu mawanga; Naye enkomerero ye ey'oluvannyuma erituuka mu kuzikirira.
21 N'atunuulira Omukeeni, n'agera olugero lwe n'ayogera nti Ekifo kyo eky'okutuulamu kya maanyi, N'ekisu kyo kyateekebwa ku lwazi.
22 Naye Kayini alinyagibwa, Okutuusa Asuli lw'alikutwala mu busibe.
23 N'agera olugero lwe, n'ayogera nti Zitusanze, ani aliba omulamu Katonda bw'alikola kino?
24 Naye ebyombo biriva ku ttale ly'e Kittimu, Biribonereza Asuli, biribonereza ne Eberi, Era naye alituuka mu kuzikirira.
25 Balamu n'agolokoka, n'agenda n'addayo mu kifo kye: ne Balaki n'addayo.


text:
Abangereza Baagoberedde Ennonno Nebakatagga Mukufa Kwa Kwiini
Baabikidde Enjuki Eziri Mu Lubiri E Buckingham
Okufa kwa Kwiini wa Bungereza Elizabeti kwolese ensi naddala ensi zaffe ezabaddugavu ezisinga okuba nti zawubisibwa n’okutapputa obubi ebyawandiikibwa mu kitabo ekitukuvu abazungu bwebaleeta enzikiriza yaabwe n’okusoma ekitabo kya Bayibuli.
Abangereza Obulombolombo Ne Nnonno Byebagoberedde Ebyasinze Okwewunyisa.
Emikolo egy’obuwangwa egigenda mu maaso mu kukungubagira era n’okuziika Nnabakyala wa Bungereza Kwiini Zabeti Alexandria gyejjerezza obuwangwa bwa baddugavu. Emikolo gino egimu ku gyalabiddwaako mwemuli embuzi enjeru eyakunnumbye ng’ekulembedde abaserikale mu nguudo za London era Omulangira eyaridde engoma naavayo okugiramusaako. Mubufunze mu lulimi oluzungu kyategezeddwa nti;
“The Ritual involves a goat that leads 26 men of the 3rd Battalion of the Royal Welsh – supported by the Band of the Royal Welsh – marching from City Hall along Duke Street and into Cardiff Castle ahead of the proclamation of the new King in this case Charles III”
Ate era mu Lubiri olukuku olwe Buckingham, John Chappel ne mukyala we Kath Chappel baasoose mu ketalo okubikira enjuki ez’ennonno ezikumirwa eyo mu kasaka akali mu Lubiri. Bano baasoose kulamiriza nti “Abakulu tubabikira abadde mukama wammwe Nnabakyala Kwiini Elizabeeti yafudde era Kati Mukama wammwe ye Kabaka Charles ow’okusatu nga alayiidde obutabayisa bubi, bwemutyo temusenguka wano ne mu Bungereza wonna”
Bwebamaze ne babikka ku mizinga gye Njuki gino egiweera 200 engoye enzirugavu era basisiira okukungubaga ne njuki ezigambibwa nti okuva awo ziri mu ttulo okutuuka okuziika nga kuwedde.
Omukungu Chappel yategeezeza abamawulire nti guno omukolo negumala gulema okukolebwa awo enjuki mu Bungereza ziba zifuuse lufumo ate era n’Obwakabaka buyuuga. Mu luzungu mu bufunze olupapula lw’amawulire lwagambye bweruti
“The royal beekeeper, John Chapple, told The Daily Mail that he informed the tens of thousands of bees residing in hives at Buckingham Palace and Clarence House that King Charles is their “new master” after Queen Elizabeth death on September 8.
The ritual is part of a tradition in which bees must be told of change in ownership; otherwise, they will no longer produce honey and will leave the hive and disappear for ever!


text:
Amawulire
Akakiiko kébyókulonda kasabye omusango gwa Nsereko gugobye
Ivan Ssenabulya
August 23rd, 2021
Bya Ruth Anderah,
Akakiiko ke byokulonda kasabye kkooti enkulu mu kampala egobe omusango gwe byokulonda ogwawawabirwa omubaka wa kampala central Muhammed Nsereko.
Munnamateeka wa kakiiko ke byokulonda,Eric Sabiiti, ategezeza omulamuzi Margaret Apinyi nti eyatwala omusango guno mu kkooti munnakibiina ki NUP Fred Nyanzi alemereddwa okuwa empabaye omuwawabirwa okusobozesa omusango ogugenda mu maaso.
Wabula munnamateeka wa Nyanzi, Justine Semuyaba alemedeko nti Nsereko yaweebwa empaaba mu budde naye nagaana okugikwata.
Kati omulamuzi asabye akakiiko ke byokulonda okuteeka okusaba kuno mu buwandiike noluvanyuma akole ensalawoye.
Nsereko, yawangula ekifo kyomubaka wa palamenti owa kampala central nobululu 16,998 mu kulonda okwaliwo mu mwezi gwa gatonya omwaka guno ate munne bwebeeri ku mbiranye Nyanzi owa NUP nafuna obululu 15,975 wabula alumiriza nti obuwanguzibwe bwamunyagibwako kwekudukira mu kkooti.


text:
Omuwala ali mu myaka 26 bamukubidde ebikonde mu loogi mu bitundu bye Lugoba mu Kawempe, bw’agaanye okuddamu okusinda omukwano ne muganzi we.
Akawungeezi k’olunnaku olw’eggulo, omuwala ategerekeseeko erya Prossy, yatuuse mu loogi (amannya gasirikiddwa) ng’ali ne muganzi we ali mu myaka 30.
Ku ssaawa nga 2 ez’ekiro, omu ku bakozi ku loogi yawulidde okulwanagana mu kisenge kya loogi ng’omuwala ategeeza muganzi we nti akooye.
Omukozi ku loogi ayogedde!
Omukozi ku loogi agaanye okwatuukiriza erinnya lye agambye nti okutuuka mu kisenge ng’omuwala n’omulenzi bali mu kulwanagana.
Kigambibwa omulenzi yabadde alowooza agenda kusula n’omuwala mu loogi era yabadde asasudde ssente shs 30,000 kiro kiramba.
Wabula oluvanyuma lw’okusinda omukwano rawundi esooka, omuwala yakooye nnyo, kwe kusaba muganzi we okudda awaka.
Prossy agamba nti muganzi we asukkiridde obunene mu nsonga z’omukwano ate lawundi esooka yaluddewo eddakika ezisukka mu 10 nga yabadde akooye nnyo.
Honey No!
Wadde omusajja yabadde alemeddeko omuwala okusigala ekiro kiramba, Prossy naye yalemeddeko nti alina okudda awaka.
Prossy agamba nti abadde mu laavu n’omusajja ebbanga lya myezi esatu (3) era yabadde agenze mu loogi okusinda omukwano, omulundi gwe ogusooka.
Wadde abaddeko n’abasajja abalala mu kikolwa ky’omukwano, Prossy agamba nti muganzi we ategerekeseeko erya Mike, waya esukkiridde obunene era y’emu ku nsonga lwaki yakooye mu lawundi esooka.
Mike avudde mu mbeera!
Mike agamba nti Prossy yamusuubiza nti bagenda kusula bombi era y’emu ku nsonga lwaki yasasudde ssente za kiro kiramba shs 30,000.
Agamba nti omuwala okwekyanga, kabonero akalaga nti muyaaye kuba yabadde amaze okulya enkoko, chipusi n’eby’okunywa ebirala nga biri mu ssente shs 70,000.
Mike agamba nti wadde omuwala abadde amwagala nnyo era abadde amutaddemu ssente mpitirivu, amukooye kuba alaga nti muyaaye mu bikolwa.
Kyaddaki Prossy awangudde!
Oluvanyuma lw’eddakika ezisukka mu 10 nga bali mu kasenge nnamba 10, Mike alemeddeko Prossy okusigala, kyaddaki Prossy yakutte ensawo okudda awaka.
Mike yasigadde mu kisenge yekka ng’asobeddwa kuba yabadde alina okusalawo okudda awaka oba okusula yekka mu loogi okumalayo ssente ze.
Ebirala ebifa mu ggwanga – https://www.youtube.com/watch?v=TlyccuZuguU


text:
Katikkiro Charles Peter Mayiga asisinkanye Tiimu yeggwanga ey’omuzannyo gw’ensero (Silverbacks) nabeebaza okukiikirira obulungi eggwanga mu mpaka za Afrobasketball ezaali e Kigali Rwanda gyebaamalira ku mutendera gwa quarter finals.
Bakulembeddwamu Mw. Nasser Sserunjogi, Omukulembeze wekibiina ekitwala omuzannyo guno mu ggwanga ekya Federation of Basketball Association.
Kamalabyonna Asibiridde abazannyi entanda eyokubeera nempisa ng’emu ku mpagi ezijja okubayamba okutuuka ku buwanguzi n’okubeera ab’omugaso era eggwanga.
Minisita webyemizannyo mu Bwakabaka Henry Sekabembe Kiberu asabye Gavumenti eteeke ssente mu byemizannyo abavubuka basobole okufuna emirimu.
Share.


text:
OMUBAKA wa Gavumenti mu Disitulikiti ye Sembabule Mathias Kintu Musoke agamba nti kuluno ka gwake ke ttonnye azzeyo ewaabwe mu Kalungu East avuganye ku ntebe y’obubaka mu lukiiko lwe Ggwanga olukulu mu kulonda okubinda binda.
Ekifo kino mu kiseera kino kilimu Minisita we by’obulimi Vicent Bamulangaki Ssempijja era nga ku mulundi ogwaggwa Kintu Musoke yavuganya Sempijja nawangulira watono.
Tukuletedde ebyafaayo bya Kintu Musoke mu bujjuvu bye yatunyumirizza mu mboozi eyakafubo bwe tumusanze ku limu ku dduuka lye elitunda emmere ye binyonyi ne bisolo elisangibwa e Kajjansi mu munisipaari ya Makindye Ssabagabo.
Nazaalibwa nga ennaku z’omwezi 02.11.1985 ku kyalo Kalungu ekisangibwa mu Gombolola ye Kalungu mu Disitulikiti ekiseera ekyo eyali emanyiddwa nga Masaka gye baakutula kati okufuuka Kalungu.
Kitange ye mwami Francis Kavuma ne Maama ye Sarah Namutebi abatuuze ku kyalo Bukulula ekisangibwa mu Gombolola ye Bukulula e Kalungu.
Okusoma kwange nakutandikira mu ssomero lya Mukoko Musilim Pulayimale, ne neyongerayo ku New Standard P/S elisangibwa e Kisanje era eno gye natuulira ekibiina ky’omusanvu.
Eno ebibuuzo byagenda okudda nga mpise bulungi era ne neegatta ku ssomero lya St. Bendict SS Bukulula Mukoko mu Siniya esooka.
Neeyongerayo mu Wagwa SS e Lukaya, oluvanyuma ne neegatta ku ssomero lya King David High School gye natuulira siniya ey’okuna.
Wano neegatta ku Nnyendo Mixed SS mu siniya ey’okutaano era olw’agimaliriza ensimbi ne zigolongotana okukkakana nga nvudde mu kusoma ne ntandika okukola emirimu nsobole okufuna ensimbi nzireyo nsome siniya ey’omukaaga.
Kino mu kusooka tekyasoboka mangu wabula ne nfuna omukisa ne neegatta ku Ttendekero lya High Learning Insititute and Business Professionals e Masaka gye nakolera ebbaluwa yange esooka mu Mawulire.
Amangu ddala nga nakamala okukuguka mu mawulire era ne nkolako ne Leediyo ya Buddu ne Equator FM nga omusasi wa mawulire omutendeke, bwe nafuna ensimbi ne nzirayo okutuukiriza ekirooto kyange eky’okumala siniya ey’omukaaga era neegatta ku Equator Collage e Nalukolongo mu Kampala ne mmaliriza ebigezo byange ebya siniya ey’omukaaga era ne mpita bulungi
Olw’okuba nali njagala nnyo okusoma mu bulamu bwange bwonna neegatta ku Yunivasite ye Makerere ne nkola Diguli yange esooka mu by’obusuubuzi kubanga nali mu kiseera ekyo nfuuse musuubuzi mukukuutivu mu Masaka ne Kampala.
Okuva mu buto bwange nayagala nnyo okwekozesa emirimu egivaamu ensimbi, era nasomanga nkola, nasuubulanga amaggi nga ngatwala ku mwalo e Bukakatta ku kagaali, ate nga bwe mba nkomawo naleetanga ensawo za mukene ne nziguza abakola emmere ye bisolo omwali ne mukwano gwange akola kati emmere ye mbizzi emanyiddwa nga Big Pig e Lukaya.
Nali muvuzi wa Boda Boda kayingo era abatuuze mu Masaka ne Bukulula bantegeera bulungi, eyo gye nava ne nkola Garagi ekanika amagaali ne Pikipiki.
Nagenda mu maaso ne nfuna omutima ogwagala okuwerezaako ku Ggwanga lyange, era nansalawo okwegatta ku Ggye lye Ggwanga nga mpitira mu LDU Reserve Force nga omudduumizi waffe yali Kasajjagirwa mu kiseera ekyo.
Nakuzibwa ne nfuuka omuduumizi wa ba LDU bonna mu Kalungu era ne nkola emirimu gye by’okwerinda mu Kalungu wamu ne basajja bange byonna ne bigenda bulungi.
Naliko omukuumi wa RDC we Kiboga James Mukiibi Serunjogi nga oyo yoomu ku bantu abanjagazisa ennyo eby’obufuzi saako ne kitange mu by’obufuzi era nga mukwano gwange nnyo nga ono yeyaliko SsabaMinisita wa Uganda Owekitiibwa Kintu Musoke.
Amangu ddala nga nga mpumudde omulimu gw’obusilikale natandikawo omulimu gw’okugula ettaka n’okulitunda, saako n’okuzimba amayumba nga bwe ngatunda, omulimu gwe nkyakola nakati.
Nze Dayirekita wa MAKI Investment Apartments, Amakkolero agakola emmere ye bisolo ne binyonyi, okwaluza enkoko saako okulima n’okulunda.
Natandikawo MAKI Royal Resort e Bukulula, kkampuni ye bye ntambula emanyiddwanga MAKI Transporters era mu kiseera kino nina abantu bangi be nkozesa nga omu ku kawefube w’okufunira abavubuka emirimu.
Ensonga lwaki nvuddeyo okuvuganya nate
Olw’okuba ndi mulimi omukukuutivu era omulunzi kayingo njagala okulaba nga Kalungu afuuka ekimu ku bitundu bya Uganda omuva emmere eriisa abantu bonna mu ggwanga kubanga buli kimu tukirina ne ttaka lyaffe ddungi nnyo okuzaama.
Ssagalira ddala ddagala kkolerere okuva mu mawanga ge bweru abalimi lye bateeka ku birime byaffe, kubanga eryo lye livuddeko okwononeka kwe ttaka ewaffe kye njagala okugobera ddala mu Kalungu.
Nja kwettanira nnyo okunoonyeza abantu baffe obutale bwe birime naddala ebweru we Ggwanga, kubanga bambi ewaffe abantu balimi nnyo naye badondolwa nnyo abasuubuzi be mmere.
Ensonga y’okwongera okubunyisa amasanyalaze naddala mu byalo nkulu nnyo, kubanga ensi kati etambulira ku misinde gya kizungirizi nga abatalina masanyalaze tebakyasobola kukola bizinensi.
Eby’obulamu e Kalungu bibadde bikyali bubi nga amalwaliro mu kitundu kino gonna mafu nnyo, era nga bannabyabufuzi beeno bagafaako mu biseera byakunoonya bululu bwokka kye njagala kikome kubanga bannaKalungu nabo bannaUganda abeetaaga okufaako nga abalala.
Ekyamazima Katonda ampadde, nga abantu bangi beetaaga okubaako bye banjigirako, era nga ensonga y’obwegassi egenda kuba ku mwanjo nnyo kubanga okukulakulana okw’omuggundu we kugenda okutandikira.
Okugatta abantu mu kiseera kino nsonga nayo nkulu nnyo kubanga abasinga babadde beeyawuddemu nnyo olw’ebyobufuzi ebitabayamba nga essira tugenda kuliteeka nnyo ku kubayigiriza kukola basobole okwejja mu bwavu.
Do you have a story in your community or an opinion to share with us: Email us at editorial@watchdoguganda.com


text:
Okubala
Essuula 27
Awo ne wasembera bawala ba Zerofekadi, mutabani wa Keferi, mutabani wa Gireyaadi, mutabani wa Makiri, mutabani wa Manase, ab'oku nda za Manase mutabani wa Yusufu: ne gano ge mannya ga bawala be; Maala, Noowa ne Kogula ne Mirika ne Tiruza.
2 Ne bayimirira mu maaso ga Musa ne mu maaso ga Eriyazaali kabona ne mu maaso g'abakulu nekibiina kyonna, ku mulyango gw'eweema ey'okusisinkanirangamu, nga boogera nti
3 Kitaffe yafiira mu ddungu, so teyali mu kibiina ky'abo abeekuŋŋaanyiza ku Mukama mu kibiina kya Koola: naye yafiira mu kibi kye ye; so teyazaala baana ba bulenzi.
4 Ekinaaba kiggisaawo ki erinnya lya kitaffe ku nda ye, kubanga teyazaala mwana wa bulenzi? Mutuwe obutaka mu baganda ba kitaffe.
5 Musa n'atwala ensonga yaabwe mu maaso ga Mukama.
6 Mukama n'agamba Musa nti
7 Bawala ba Zerofekadi boogera bya nsonga: tolirema kubawa butaka bwa busika mu baganda ba kitaabwe; era olibasisa obusika bwa kitaabwe.
8 Era onoogamba abaana ba Isiraeri nti Omusajja bw'anaafanga nga tazadde mwana wa bulenzi, kale muwala we munaamusisanga obusika bwe.
9 Era bw'anaabanga talina mwana wa buwala, kale munaawanga baganda be obusika bwe.
10 Era bw'anaabanga talina ba luganda, kale munaawanga baganda ba kitaawe obusika.
11 Era kitaawe bw'anaabanga talina ba luganda, kale munaawanga obutaka bwe oyo amuli okumpi mu luganda ku nda ye, naye anaabulyanga: era linaabanga eri abaana ba Isiraeri tteeka lya musango, nga Mukama bwe yalagira Musa.
12 Awo Mukama n'agamba Musa nti Linnya ku lusozi luno Abalimu, olengere ensi gye mpadde abaana ba Isiraeri.
13 Kale bw'onoomala okugirengera, naawe olikuŋŋaanyizibwa eri abantu bo, nga Alooni muganda wo bwe yakuŋŋaanyizibwa:
14 kubanga mwajeemera ekigambo kyange mu ddungu Zini, mu kuwakana kw'ekibiina, okuntukuliza ku mazzi mu maaso gaabwe. (Ago ge mazzi ag'e Meriba e Kadesi mu ddungu Zini.)
15 Musa n'agamba Mukama nti
16 Mukama, Katonda w'emyoyo gya bonna abalina emibiri, alonde omusajja okufuga ekibiina,
17 anaafulumanga mu maaso gaabwe, era anaayingiranga mu maaso gaabwe, era anaabafulumyanga, era anaabayingizanga; ekibiina kya Mukama kireme okuba ng'endiga ezitalina musumba.
18 Mukama n'agamba Musa nti Twala Yoswa mutabani wa Nuni, omusajja alina omwoyo, omuteekeko omukono gwo;
19 omuyimirize mu maaso ga Eriyazaali kabona ne mu maaso g'ekibiina kyonna; omukuutirire mu maaso gaabwe.
20 Era onoomuteekako ku kitiibwa kyo, ekibiina kyonna eky'abaana ba Isiraeri bawulirenga.
21 Era anaayimiriranga mu maaso ga Eriyazaali kabona, anaamubuulizanga olw'omusango gwa Ulimu mu maaso ga Mukama: banaafulumanga lwa kigambo kye, era banaayingiranga lwa kigambo kye, ye n'abaana ba Isiraeri bonna wamu naye, ekibiina kyonna.
22 Musa n'akola nga Mukama bwe yamulagira: n'atwala Yoswa, n'amuyimiriza mu maaso ga Eriyazaali kabona, ne mu maaso g'ekibiina kyonna:
23 n'amuteekako emikono, n'amukuutira, nga Mukama bwe yayogera n'omukono gwa Musa.


text:
Amawulire
Museveni waakwetaba ku lunnaku lwa Luwum
Ivan Ssenabulya
February 14th, 2022
Bya Tom Angurin
Omukulembeze wegwanga Yoweri Kaguta Museveni kikakasiddwa nti wakwetaba mu bikujjuko ebyomulundi ogwa 7, ku lunnaku lwa Arch Bishop Janan Luwum Day, egigenda okuberawo nga 16 February e Kololo.
Olunnaku luno lwalangirirwa mu mwaka gwa 2015, nga lukuzibwa buli nga 16 February okujjukira omugenzi.
Kino kyakakasiddwa minisita omubeezi owempisa nobuntu bulamu Rose Lilly Akello nga yakunze abanu okujjumbira okukuza olunnaku luno, okujjukira St Janan Luwum eyasiga ensigo eyemirembe.
Omugenzi yali Mulabirizi wettundutundu, omwali mutwalira amawanga Uganda, Rwanda, Burundi ne Boga-Zaire nga kigambibwa nti yatemulwa Omugenzi Iddi Amin Dada mu 1977.
Ajjukirwa nti yayimirirra ku maviivi ge, okuwakanya ebikolwa ebyokutulugunya abantu nokutyoboola eddembe lyobuntu.


text:
Amasengejje
Ebya Kitatta Bivuddemu ObusunguKkooti y’amagye egobye okusaba kwo kweyimirirwa kw’omuyima wa Boda Boda 2010 Abdallah Kitatta. Guno gubadde mulundi gwa kubiri nga kitatta ...
Bannakazadde Kata Bafe N’abaana BaabweAbakyala ab’embuto e Mubende basobeddwa eka ne mu kibira Nga Tebalina Waakuzaalira Oluvannyuma lw’engalama mu woodi ya bannakazadde mu ddwaliro ...
Half-Truths on Akii Bua Stadium RevampLira Local Government has dismissed reports the memorandum of Understanding signed with Ministry of Sports and Education was not meant ...
Baani Abavuga Bbooda Ez’amataala?Abagoba ba Boda Boda bakakasiza nga bwebakanye ne Kawefube wokukubiriza banabwe okujja ku Bajaji zaabwe obutaala bwebakolerako nga buno abagoba ...
Tiimu Ya Uganda Ezanya Crikcket Eyolekedde OmanTiimu ya Uganda ezanya Crikcket eyolekedde Oman owetaba mu Mpaka ICC WORLD CRICKET LEAGUE DIVISION THREE.
Abakadde Bakwatiddwa ObuggyaAbakadde mu ggombolola y’e Kawempe bakukkulumidde pulezidenti Museveni olw’okusasaanyiza ensimbi ku bavubuka bbo n’abeerabirira ddala kyokka nga bebazze bamulonda emyaka ...
Omusumba W’emasaka Munyiivu NnyoOmusumba w’essaza ly’ e Masaka, John Baptist Kaggwa mwennyamivu olw’omuze gw’abakuumaddembe okutulugunya abantu nga babakwata kyagambye nti kisiga obukyayi mu ...
Museveni Ayogedde Ku Bajaasi AbabiAbakuuma ddembe ensangi zino bebali ku mimwa gyabanayuganda olw’engeri gyebatulugunyamu abantu, nga nabamu bakikola mu lujudde awatali kutya kwonna. Kakati ...
Oba Omukulembeze Akyagezesa Abavubuka?Ababazzi b’okubbiri e Mulago wano mu Kampala abaweebwa obuyambi okuva ewa Puolezidenti okwekulakulanya bekokodde ebeeyi y’amasanyalaze ebyuma ebyabaweebwa gebikozesa nti ...
Beeraliikirira Okugenda GyebatabamanyiAbantu abalindiridde okusengulwa e Bududa basabye waberewo entekateeka ennungamu mu kubasengula kuba abasinga tebamanyi gyebabatwala. Okututegeeza bino,babadde bafuna obuyambi obwabawereddwa ...


text:
Uganda Police Force e Mukono olunaku lw’eggulo yalemesezza Paddy Sserunjogi aka Sobi okusingelu omukadde ow’emyaka 94 okuva ku ttaka lye e Nakisunga mu Disitulikiti y’e Mukono.
Sobi eyavaayo nakyatula nti yomu kuba Kifeesi abatigomyanga Kampala, kigambibwa nti yagenze n’abantu 30 mu maka ga muzeeyi Musa Mwanje nga baagala okumusindiikiriza ave ku ttaka lye eriwereza ddala yiika 5 ku biragiro bya Fulgensio Ssembajwe agamba nti yalabirira ebintu bya John Lule Ssebakijja mulirwana wa Mwanje.
Sobi agamba nti nga Ssebakijja nga tanafa yagula yiika 20 okuva ku Mwanje, wabula nafa nga tebanamaliriza kukyuusa bwannanyini. Sobi agamba nti bamusuubizza okumuwa yiika 10 ku zino 20 singa anamaliriza omulimu gwokukuba olukomera ku ttaka nga baligiggye ku Mwanje.
Kigambibwa nti oluvannyuma lwa Ssebakijja, Ssembajwe yaddukira mu Kkooti nafuna ekiragiro kya Kkooti nga September 2015 nga kimukiriza okukozesa ettaka lino.
Okusinziira ku Mwanje, agamba nti mu 2015 Sobi yamuleetera ekiragiro kya Kkooti namweyanjulira ng’omusirikale w’eggye erikuuma omukulembeze w’eggwanga erya ‘Special Forces Command’ (SFC) ngera baali bamupangisizza okwerula ettaka lino Mwanje agamba nti okusooka yalowooza nti byakusaaga kuba yali alina ebyapa bye byonna nga biri mu mannya ge okutuusa Sobi bweyatandika okusala emiti egyali ku ttaka lye, ensuku ze wamu n’okusaawa omusiri gwe ogwa lumonde.
Mwanje agamba yategeeza mutabani namusaba addukire mu Kkooti eyise ekiragiro ekiyimiriza ebikolwa bino ku ttaka lye. Mwanje yafuna ebyapa bye mu 1960 ku ttaka erisangibwa ku Block 221 Plot 118 Kyaggwe.
Mwanje agamba nti Sobi ne banne bayonoona ennyumba ye, ng’ennyumba eno yazimbibwa Mutabani we omugenzi Meddie Muyanja eyali omukuumi wa Pulezidenti Yoweri Kaguta Museveni.
OC wa Poliisi y’e Mukono, Micheal Kato ne Ssentebe wa LC1 Joseph Ssenkungu bayise olukiiko lw’ekyalo mwebasomedde ekiragiro kya KKooti ekyayimiriza byonna ebikolebwa ku ttaka lino.
Share.


text:
Muhoozi yaaragaanisa abashuma b’amatungo omuri Karamoja
N’ebya Eddie Ssejjoba
Omuduumizi w’amahe ga UPDF ag’ahaitaka, LT. Gen. Muhoozi Kainerugaba yaaragaanisa okurwanisa abashuma b’ente omuri Karamoja abareetsireho obwimukyero omukyanga eky’amatemba g’eihanga.
Kainerugaba yaakyoreka ngu esabiti 2 ezaherize omuri Karamoja, areebire ngu nikyo kyanga ekirikukizayo obusingye omuri Uganda.
Muhoozi arikurabira ahamukuura gwe ogwa Twitter yaagira ngu amahe ga UPDF ekiro kya nyomwabazyo babaasize kucungura ente zirikurenga omuri 200 kuruga ahari Bokora, ou arikugira ngu abaire ataahiriire ishaaza erya Jie omu disiturikiti eya Kotido.
Beitu hoona naagira ngu nk’amahe, nibeija kugarura obusingye omuri Karamoja nangwa n’omu Uganda yoona nk’eihanga.
Enkuyanja y’abarikuteekatekwa kuba abashuma b’ente omuri Karamoja beitsirwe omukikwekweto ky’abaserukare ba UPDF hamwe n’aba pooriisi aharimu n’omuhwezi wa ceeyamaani w’entebe yaakashatu ahabw’egomborora ya Napumpum omuri Kotido, Apend Longole.
Ogu nagambwa kuba aitsirwe ab’eby’okwerinda wiiki ehwaire obwo ayebembeire abashuma b’ente barikuvuga ente z’enyibano kuruga Apeitolim kuzitwara Kotido obwo barikurabira omu disiturikiti eya Abim.


text:
Ababaka ba Palamenti Bannakibiina kya National Unity Platform – NUP bazzeemu okulaajanira Kkooti e Masaka nga baagala wakiri bayimbulwe ku kakalu kaayo kuba bali mu mbeera mbi mu kkomera gyebali.
Ababaka Ssegirinya Muhammad ne Ssewanyana Allan basinzidde mu kkomero e Kigo nebategeeza Omulamuzi wa Kkooti Ento e Masaka Nantege Christine nga bwebayisibwa obubi mu Kkomera nga bagaana abantu baabwe okubakyalira wadde abasawo baabwe okubakeberako, ate nga babakeeza okubatuuza mu bisooto n’ekigendererwa ekyokubaswaza eri basibe banaabwe so nga Babaka babantu abasaanye okuweebwa ekitiibwa.
Bano baagala omuwaabi wa Gavumenti Birivumbuka Richard ayanguye okunoonyereza kwakola kuba bakooye kati olufuuse oluyimba lwa Kkooti olwokwongezangayo omusango.
Wabula omuwabi wa Gavumenti Birivumbuka mukwanukula ensonga zino zonna agambye nti abade takimanyi nti Ababaka bakeera kutuuzibwa mu bitoomi nagamba nti wakwogerako nabakulira ekkomera e Kigo wabula ku nsonga y’okubagaana okulaba abenganda zaabwe saako n’abasawo baabwe agambye nti kino kyasalibwawo akulira ekitongole ky’amakomera nti kubanga bekengera ekirwadde kya covid-19.
Omulamuzi azzeemu okulagira abakulira ekkomera ly’e Kigo okukiriza ababaka okulaba abantu baabwe era basobole nokuzaayo abaana baabwe ku masomero.
Omusango guddamu nga 22/2 /2022
Share.


text:
Palamenti ya Yuganda olwaleero ku ssaawa ttaano ez'ekiro eyisizza etteeka eriggyawo ekkomo ku myaka gya Pulezidenti okuva ku myaka 75 okudda waggulu nga kati oli aba waddembe okwesimbawo wadde ng'asussa emyaka 75 .
Ababaka ba Palamenti 315 aba NRM bawagidde okugikwatako ennyingo ya 102b ate 62 nebawakanya okugikwatako nga ne mu abo mulimu abava mu Kibiina kya NRM.
Wabula era mu kukola ennongoosereza mu Ssemateeka, ababaka basazeewo okukomyawo ebisanja nga omukulembeze akoma ku bisanja bibiri so ate era ababaka basazeewo okweyongeza emyaka gy'ekisanja nja kifuuse kya myaka musanvu (7) ogwekutte .
Kati etteeka lisigalidde Pulezindenti kuteekako mukono


text:
Ani ayinza okukozesa akaweke akajamu olubutto?
- Bwembeera omukazi agezze enyo kinetaagisa okumila obuweke obusingako obunji?
- Watyanga nkizudde nti ndi lubutto lwabalongo?
- Akaweke akajamu olubutto kasobola obutakola bulunji ngambadde nakakozesako?
- Nsobola okumila misoprostol nga natekebwamu kkoyiro mu nnabaana(IUD)?
- Nyinza okumila misoprostol nga nyonsa?
- Bwenbanga nga nina akawuka ka mukenenya, nyinza okukozesaobuweke obujamu olubutto?
- Bwembanga silina musaayi, nzikilizibwa okukozesa Obuweke obujamu olubutto?
- Obuweke obujamu olubutto bwabulabbe nga nalinongosedwako okujibwamu omwaana ( C section)?
- Bwenkozesa obuweke obujamu olubutto atenensigala ngandi lubutto, omwaana gwenazaara anazalibwa no’bulemu?
- Nasalibwa enseke (tubal ligation) Nezitawona nensigala ngandi lubutto. Olubutto lwali munseke. Erakatindi lubutto. Kituufu bwenkozesa empeke ezijamu olubutto?
- Nyinza kujamuntya olubutto bwenbanga nkeberedwa nenzulibwa nga olubutto lulimu nseke?
Ebika bye mpeke ezijamu olubutto n’omugaso gwaazo.
- Obuweke obujamu olubutto bukola butya?
- Misoprostol ekolaki?
- Mifepristone akolaki?
- Nsobola okukoseza misoprostol ewaka?
- Nyinza okunywa amazzi ngamazze okumila misoprostol?
- Nsobola okunywa amazzi ngamazze mifepristone?
- Akaweke ka misoprostol kateekebwa wansi w’olulimi oba munda mu’bukyala?
- Njawuloki eliwakati wokumila misoprostol yekka no’kumila mifepristone ne misoprostol wamu?
- Kiki ekisinga ku misoprostol yekka ne misoprostol + mifepristone?
- Lwaki Nina okumila misoprostol omulala singa nsooka nemila mifepristone?
- Omuntu yena ayinza okumanya singa nkozesa akaweke akajamu olubutto?
Ebitakwatagana ku kaweke akajamu olubutto.
Ebitategerekeka nebilala ebivaamu kaweke akajamu olubutto.
- Bunjiki obwo’musaayi nebitole ebisaniide okujja oluvanyuma lw’okumila misoprostol?
- Ate bwesifuruma musaayi oluvanyuma lwo kumila misoprostol?
- Watyanga nvudemu omusaayi munji oluvanyuma lwo kumila akaweke akajamu olubutto?
- Nyinza kukolaki okukakanya obulumi obuva Ku mila akaweke akajamu olubutto?
- Nsobola okulya ngabulijjo oluvanyuma lwo kumila akaweke akajamu olubutto?
- Nsobola okunywa ngabulijjo ngankozeseza akaweke akajamu olubutto?
- Nsobola okunywa omwenge ngamila oba ngamazze okumila akaweke akajamu olubutto?
- Kitwala banga ki ebilala ebiva mukukozesa akaweke akajamu olubutto okugwaawo?
- Kyabulijo okuwulila nga omulwadde oba okusindukililwa emeemee oluvanyuma lwokumila misoprostol?
- Nkoleki bwensigala nganddi lubutto oluvanyuma lwokukozesa akaweke akajamu olubutto?
Gukuramo inda kwa Muganga n’uburumbuke bw’ejo hazaza
Ibindi bibazo byo gukuramo inda
- Okujamu olubutto nkola yakuziyiza kufuna lubutto?
- Njawuloki eliwakati wa kaweke akajamu olubutto na kaweke ko’kumakya akekizaala gumba?
- Obujanjabi bwo kujamu olubutto kyekintu kyekimu ne’mpeke ezokujamu olubutto? Obujanjabi bwo kujamu olubutto kyekimu n’okulongosebwa okujamu olubutto?
- Nyinza bafuna ntya okumanya ebisingawo?


text:
Omubaka wa Ntenjeru South Hon. Patrick Nsanja avuddeyo nalabula oyo yenna asuubira okutataaganya okulonda okugenda okubaawo nga banoonya anadda mu kifo kyeyali Ssentebe wa Disitulikiti ye Kayunga nti alye kamanye ngakoza n’owebbwa kuba Bannakibiina kya National Unity Platform betegefu okukuuma akalulu kano n’omutima gumu.
Ye omukyala Harriet Nakwedde akwatudde NUP bendera agamba nti obumu bwokka bwebujja okutuusa Disitulikiti y’e Kayunga kubuwanguzi.
Temugenda kubba kalulu ka NUP – Hon. Patrick Nsanja
Omubaka wa Ntenjeru South Hon. Patrick Nsanja avuddeyo nalabula oyo yenna asuubira okutataaganya okulonda okugenda okubaawo nga banoonya anadda mu kifo kyeyali Ssentebe wa Disitulikiti ye Kayunga nti alye kamanye ngakoza n’owebbwa kuba Bannakibiina kya National Unity Platform betegefu okukuuma akalulu kano n’omutima gumu.


text:
Amawulire
Olukiiko olulwanyisa COVID-19 lugenda kutuula
Ivan Ssenabulya
September 15th, 2021
Bya Damalie Mukhaye
Olukiiko olulwanyisa ssenyiga omukambwe mu gwanga lugenda kuddamu outuula olwaleero, okuteesa ku nsonga zokuggulawo amasomero.
Bano wiiki ewedde baasisinkana omukulembeze wegwanga Yoweri K. Museveni wabula nagana entekateeka gyebaali bamwanjulidde okuggulawo amasomero nabalagira baddemu okutuula okubaako byebekenneenya.
Pulezidenti Museveni yalaga obwetaavu bwokusooka okugema abasomesa, abakozi mu masomero nabayizi abakuze abali mu myaka 18, nga yalabula ku muyaga gwobulwadde ogwokubiri.
Omwogezi wa minisitule yebyenjigiriza nemizannyo Dr Denis Mugimba agambye nti olukiiko lugenda kutuula nga lwakukubirizibwa Ssabaminisita wegwanga.
Mungeri yeemu gavumenti emalirizza entekateeka yokuddamu okwekenneenya ennambika yebisomesebwa mu masomero ga primary ne secondary aga wansi, ngamasomero teganagulawo.
Ekitongole ekibaga ebisomesebwa mu masomero, National Curriculum Development Centre (NCDC) minisitule yebyenjigiriza yabawa ekkatala okukola enkyukakyuka mu curriculum.
Akulira ekitongole kino Dr Grace Baguma agambye nti nkomerereo ya wiiki eno banaaba bamalirizza buli kimu.
Okusinziira ku Dr Baguma, balina byebatunuliidde era byebasimbyeko essira ebyenkizo mu kusoma kwabaana.
Omwogezi wa minisitule yebyenjigiriza nemizannyo Dr Denis Mugimba agambye nti mu kino baalubiridde okubaako amasomo gebasuula olwobudde bwokusoma obutono obuliwo.


text:
Olubereberye
Essuula 36
N'okuzaala kwa Esawu (ye Edomu) kwe kuno.
2 Esawu yawasa ku bawala ba Kanani; Ada muwala wa Eroni Omukiiti, ne Okolibama muwala wa Ana, omuwala wa Zibyoni Omukiivi;
3 ne Basimansi omuwala wa Isimaeri, muganda wa Nebayoosi.
4 Ada n'azaalira Esawu Erifaazi; ne Basimansi n'azaala Leweri:
5 ne Okolibama n'azaala Yewusi, ne Yalamu, ne Koola: abo be batabani ba Esawu, abaamuzaalirwa mu nsi ya Kanani.
6 Esawu n'addira bakazi be ne batabani be ne bawala be, n'abantu bonna abaali mu nnyumba ye, n'ebisibo bye n'ensolo ze zonna, n'ebintu bye byonna, bye yakuŋŋaanyiza mu nsi ya Kanani; n'agenda mu nsi endala n'abeera wala ne muganda we Yakobo.
7 Kubanga ebintu byabwe byali bingi bwe biti n'okuyinza tebaayinza kutuula wamu; n'ensi gye baatuulamu teyabayinza olw'ebisibo byabwe.
8 Esawu n'atuula ku lusozi Seyiri: Esawu ye Edomu.
9 N'olulyo lwa Esawu jjajja wa Abaedomu abaali ku lusozi Seyiri lwe luno:
10 batabani ba Esawu amannya gaabwe ge gano: Erifaazi omwana wa Ada omukazi wa Esawu, Leweri omwana wa Basimansi omukazi wa Esawu.
11 Ne batabani ba Erifaazi Temani, Omali, Zefo, ne Gatamu, ne Kenazi.
12 Ne Timuna yali muzaana wa Erifaazi omwana wa Esawu; n'azaalira Erifaazi Amaleki; abo be baana ba Ada omukazi wa Esawu.
13 N'abaana ba Leweri baabano; Nakasi, ne Zeera, Samma, ne Mizza: abo be baali abaana ba Basimansi omukazi wa Esawu.
14 N'abaana ba Okolibama omwana wa Ana, omwana wa Zibyoni, omukazi wa Esawu: n'azaalira Esawu Yewusi, ne Yalamu, ne Koola.
15 Abaana ba Esawu abaalya obwami baabano: abaana ba Erifaazi omubereberye wa Esawu; omukungu Temani, omukungu Omali, omukungu Zefo, omukungu Kenazi,
16 omukungu Koola, omukungu Gatamu, omukungu Amaleki: abo be bakungu abaava mu Erifaazi mu nsi ya Edomu; abo be baana ba Ada.
17 N'abaana ba Leweri omukungu wa Esawu baabano; omukungu Nakasi, omukungu Zeera, omukungu Samma, omukungu Mizza: abo be bakungu abaava mu Leweri mu nsi ya Edomu; abo be baana ba Basimansi omukazi wa Esawu.
18 N'abaana ba Okolibama omukazi wa Esawu baabano; omukungu Yewusi, omukungu Yalamu, omukungu Koola: abo be bakungu abaava mu Okolibama omuwala wa Ana, mukazi wa Esawu.
19 Abo be baana ba Esawu, n'abo be bakungu baabwe: oyo ye Edomu.
20 Abaana ba Seyiri Omukooli, be baatuulanga mu nsi, baabano; Lotani ne Sobali ne Zibyoni ne Ana,
21 ne Disoni ne Ezeri ne Disani: abo be baami abaava mu Bakoli, be baana ba Seyiri mu nsi ya Edomu.
22 N'abaana ba Lotani be bano Koli ne Kemamu; ne mwannyina Lotani ye Timuna.
23 N'abaana ba Sobali baabano; Aluvani ne Manakasi ne Ebali, Sefo ne Onamu.
24 N'abaana be Zibyoni baabano; Aya ne Ana: Ana ye oyo eyalaba enzizi z'amazzi agabuguma mu ddungu, bwe yali alunda endogoyi za Zibyoni kitaawe.
25 N'abaana ba Ana baabano; Disoni ne Okolibama omuwala wa Ana.
26 N'abaana ba Disoni baabano; Kemudaani ne Esubani ne Isulani ne Kerani.
27 Abaana ba Ezeri baabano; Birani ne Zaavani ne Akani.
28 Abaana ba Disani baabano; Uzi ne Alani.
29 Abaami abaava mu Bakooli baabano; omwami Lotani, omwami Sobali, omwami Zibyoni, omwami Ana,
30 omwami Disoni, omwami Ezeri, omwami Disani: abo be baami abaava mu Bakoli, ng'abaami baabwe bwe baali mu nsi ya Seyiri.
31 Ne bassekabaka abaafuga mu nsi ya Edomu, nga tewannafuga kabaka yenna abaana ba Isiraeri, baabano.
32 Bera omwana wa Byoli n'afuga mu Edomu; n'ekibuga kye erinnya lyakyo Dinukaba.
33 Bera n'afa, Yobabu omwana wa Zeera ow'e Bozula n'alya obwakabaka mu kifo kye.
34 Yobabu n'afa, Kusamu ow'ensi ya Abatemami n'alya obwakabaka mu kifo kye.
35 Kusamu n'afa, Kadadi omwana wa Bedadi, eyakuba Midiyaani mu nnimiro ya Mowaabu, n'alya obwakabaka mu kifo kye: n'ekibuga kye erinnya lyakyo Avisi.
36 Kadadi n'afa, Samula ow'e Masuleka n'alya obwakabaka mu kifo kye.
37 Samula n'afa, Sawuli ow'e Lekobosi ekiriraana n'omugga n'alya obwakabaka mu kifo kye.
38 Sawuli n'afa, Baalukanani omwana wa Akubooli n'alya obwakabaka mu kifo kye.
39 Baalukanani omwana wa Akubooli n'afa, Kadali n'alya obwakabaka mu kifo kye: n'ekibuga kye erinnya lyakyo Pawu; ne mukazi we erinnya lye Meketaberi, omwana wa Matuledi, omwana wa Mezakabu.
40 N'amannya g'abaami abaava mu Esawu, ng'ebika byabwe, n'ebifo byabwe, n'amannya gaabwe bwe biri, gaagano; omwami Timuna, omwami Aluva, omwami Yesesi;
41 omwami Okolibama, omwami Era, omwami Pinoni;
42 omwami Kenazi, omwami Temani, omwami Mibuzali;
43 omwami Magudyeri, omwami Iramu: abo be baami ba Edomu, nga bwe baatuulanga mu nsi ey'obutaka bwabwe. Oyo ye Esawu jjajja wa Abaedomu.


text:
Amawulire
FDC ewagidde ekyókutwala Gen Muhoozi mu Kkooti
Ivan Ssenabulya
May 9th, 2022
Bya Prossy Kisakye,
Ekibiina kya FDC kyaniriza ekyamunnamateema womu kampala okutwala Lt. Gen. Muhoozi Kainerugaba mu mbuga za mateeka olwokwenyigira mu byobufuzi nga tanawumula maggye.
Mu ssabiiti ewedde munnamateeka Tegule Gawaya, yatutte omusango mu kkooti etaputa ssemateeka nga alumirizi Gen Muhoozi okutegeka enkungana ze byobufuzi okuyita mu kutegeka obubaga bwa mazaalibwa kyokka nga tanawumula maggye ga ggwanga.
Ssemujju Nganda, agamba nti enneyisa ya Muhoozi ekontana ne ssemateeka ne tteeka lya UPDF kunneyisa yómusirikale.
Ayongedeko nti ebyokukubisa T-shirt eziranga nga bwagenda okuvuganya kuntebbe eyomukulembeze weggwanga mu kulonda okujja okwa 2026 kikyamu.


text:
Gabadde masanyu meereere na kusagambiza nga Bannayuganda Abawuliriza ba Simba aka Bannakkoodikkoodi beesogga ekibuga Dubai.
Banyumiddwa nnyo Ennyonyi ya Ethiopian Air Lines eyasookodde ku kisaawe ky'ennyonyi e Bole Addis Ababa mu Ethiopia era nga wano baayaniriziddwa Minisita avunaanyizibwa ku by'obulambuzi, Hon. Godfrey Kiwanda Ssuubi, ate oluvannyuma neboolekera Ennyonyi lugogoma okuva mu Addis Ababa okutuuka mu kibuga Dubai era bwabadde busaasaana ku ssaawa nga mwenda, n'ebayingira Dubai wakati mu kwakaayakana kw'ekibuga kino.
Obulamu obwo obulamu obwo


text:
Abalonzi mu Mityana ey’amambuka balidde obuwuka nebatwala entyagi Omubaka waabwe ow’ekitundu ekyo ate nga ye mubeezi wa Minisita avunaanyizibwa ku by’obulambuzi mu ggwanga, Godfrey Kiwanda Ssuubi wamu n’omubaka omukyala mu Palamenti owa Disitulikiti y’e Mityana, Judith Nabakooba nga babalanga kuwagira kiteeso eky’okuggya ekkomo ku myaka gya Pulezidenti.
Kiwanda y’abadde alina okuba omugenyi omukulu ku mukolo gw’okuggulawo oluguudo olubadde luwedde okuddaabirizibwa olwa Kiyogaanyi – Kigalama olusangibwa mu ggombolola y’e Kalangaalo mu Disitulikiti y’e Mityana, wabula abantu olulengedde emmotoka ye ng’eyolekera okutuuka ku mukolo, abantu nebatandika okumukasukira amayinja, okumenya embuukuuli z’emiggo ssaako n’okwogera ebigambo ebisongovu era nebamulemesa okutuuka mu mukolo .
Wabula wayise akaseera katono nnyo n’omubaka Judith Nabakooba n’atuuka era n’ono tebamuganyizza kubaako ky’ayogera.


text:
Omusajja omulimi mu ggwanga erya Ghana awanjagidde bannansi okumuddukirira nga yetaaga ensimbi, okuloongosebwa, ebitundu by’ekyama.
Omusajja ono Kofi Atta myaka 47 yakutte akambe ne yeesala ekintu ku bitundu bye kyama bwe yabadde ali mu kirooto.
Agamba nti bwe yabadde atudde ku ntebbe, yasumagidde kwe kuloota ng’akutte ennyama asala, nga naye ekyebuuza engeri gye yakutte akampe, okuggya mutaka mu mpale, okusalako ekitundu.
Mu ddwaaliro agamba nti yasabiddwa ssente nga tazirina, kwe kusaba abantu okumuddukirira wabula bukeeredde enkya ya leero ng’abakyala, bebakyasinze okumuddukirira, okulongoosa ebintu eby’enkizo.
Ate Poliisi e Nigeria ekutte abantu 3 ku misango gy’okutta abantu abasukka 20 okumpi n’ekibuga Benin mu ssaza lye Edo.
Poliisi ezudde emirambo gy’abantu 20 mu kiyumba ekigambibwa nti kirudde nga kyeyambisa abasawo b’ekinnansi aba voodoo.
Okusinzira ku mwogezi wa Poliisi mu ggwanga eryo, Chidi Nwabuzor, ku mirambo 20 egizuuliddwa, 3 gy’abakyala, 15 gy’abasajja ate 2 baana bato.
Poliisi egamba nti tekimanyiddwa, engeri gye batibwamu, battibwa ddi ssaako n’okuzuula abantu abatuufu abenyigira mu ttemu eryo.
Kigambibwa, abantu bazze battibwa ne bakweka emirambo era Poliisi egamba nti etandiise okunoonyereza abatemu abaludde nga benyigira mu kutta abantu abo.
Abamu ku bazuuliddwa, ebitundu by’ekyama byasalibwako, okulembeka omusaayi gwabwe, ekyongedde okutiisa abatuuze.
Mu Nigeria, ebikolwa by’okusaddaaka abantu bizze byeyongera nga kivudde ku bantu okwagala okufuna obugagga obw’amaangu.
Mungeri y’emu omukulembeze w’eggwanga erya Sierra Leone, Julius Maada Bio alabudde bannansi, okwewala okudda ku nguudo mu ngeri y’okwekalakaasa.
Bannansi baludde nga bekalakaasa nga bawakanya ensonga ez’enjawulo omuli obuli bw’enguzi obusukkiridde, ebintu okweyongera okulinya ssaako n’ebitongole ebikuuma ddembe okweyongera okubatulugunya.
Mu kwekalakaasa, abantu 25 bebakatibwa omuli n’abasirikale 5.
Wadde Omukulembeze w’eggwanga Bio agamba nti wadde waliwo obuzibu n’ekitongole kya Poliisi, bannansi balabuddwa okwewala okudda ku nguudo.
Mungeri y’emu agamba nti bamu ku bannansi, bali mu ntekateeka z’okuvunika Gavumenti nga bawagirwa ekibiina ki All People’s Congress party.
Bio alabudde abekalakaasi nti kati bali ku misango gya kulya mu nsi lukwe singa badda ku nguudo.
Ebirala ebifa mu ggwanga – https://www.youtube.com/watch?v=AQv-2_Mp7Dw


text:
Amawulire
Wakayima akakasiddwa ngómubaka wa Nansana Municipaali
Ivan Ssenabulya
September 21st, 2021
Bya Ruth Anderah,
Kkooti enkulu mu Kampala ekakasiza okulondebwa Hannington Musoke Wakayima Nsereko ngomubaka omulonde owa Nansana Municipality.
Kino kidiridde omulamuzi Henrietta Wolayo okuzuula nti Wakayima yasoma era nga alina ebiwandiiko byobuyigirize okuli ebya s.4 ne s.5
Obuwanguzi bwa Wakayima bwawakanyizibwa munne bwebavuganya ku kifo kino Hamis Musoke Walusimbi nga agamba nti talina mpapula za buyigirize ezimusobozesa okubeera mu palamenti.
Naye omulamuzi omusango guno agugobye era nalagira Walusimbi okuyiwa ensimbi zonna Wakayima nakakiiko ke byokulonda ze basasanyiriza mu muasngo guno.


text:
Amawulire
Gavt eyongedde amaanyi mu kulwanyisa omusujja gwénsiri
Ivan Ssenabulya
April 25th, 2022
Bya Moses Ndaye,
Gavt ezzemu neyeyama nga bweri emmalirivu okwongera amaanyi mu kawefube owokulwanyisa omusujja gwensiri.
Okusinzira ku minisita owe Dr. Jane Aceng, bagenda kutunulira nyo ekitundu West Nile, Lango, Karamoja, Busoga ne Acholi.
Mu bubakabwe mu kukuza olunaku olwokulwanyisa omusujja gwensiri munsi yonna olwa World Malaria Day, Acheng agambye nti bali muntekateeka eyokuvaayo ne ddagala erigema omusujja gwensiri mu baana abali wansi wemyaka 5 omwaka ogujja.
Okusinzira ku minisitule, abantu 16 bebafa buli lunaku wano mu ggwanga olwomusujja gwensiri songa abalala 25,000 bebakwatibwa omusujja guno buli lukya.
Ate ebibalo okuva mu kibiina kyensi yonna ekye byobulamu, biraga nti abantu emitwalo 40 bebafa buli mwaka olwomusujja gwensiri, kubano 94% bava munsi za Africa.


text:
Amawulire
Abalamazi okuva e Fortpotal basimbudde
Ivan Ssenabulya
May 23rd, 2022
Bya Rita Kemigisa,
Abalamazi abali mu 1000 basimbudde olwaleero okuva e Fort-Portal okwolekera Namugongo ku kiggwa kyabajulizi.
Bano basimbuddwa omulabirizi Robert Muhirwa ku ssaawa 9, oluvanyuma lwa mmisa yakawungeezi.
Omwogezi wakakiiko akategeka okulamaga kwomwaka guno mu ssaza lye Fort Portal Stephen Alinaitwe agambye nti baakoze buli ekyetagisa kulwokutambula obulungi okutuuka e Namugongo.
Okusinziira ku Alinaitwe, bakawandiika abalamazi 500 okuva mu bisomesa 20 ngomuwendo gusuubirwa okulinnya okutuuka ku 1000 webunazibira.
Bano era bajja kwegattibwako abalamazi okuva e Kasese, nga basubirwa okutuuka e Kampala nga 31 May ku nkomerero yomwezi guno.
Mungeri yeemu, bano bajja kwegatibwako abalamazi okuva e Masaka nga 28 May mu wiiki ejja.
Bbo abalamazi okuva mu ssaza lye Lira abali mu 400, abasimbula wiiki ewedde bakyali mu lugendo olwa KM 300.


text:
Aziza Bafana Aleetedde Ensi Okuwunikirira
Naye Ddala Abakaramoja Bebasindika Abaana Baabwe Ku Nguudo Za Kampala?
Omuyimbi munna Uganda Aziza Banana awunikiriza ensi bwagenze e Karamoja nageezaako okuwa omukyala omukaramoja gwasanze ku n’abaanabe ensiimbi naye ate omukyala nazigaana.
Omukyala ono, eyabadde aweese omwana omuto ku mugongo nga ali n’akalenzi akato ekemyaaka nga 6 nga kettisse omugugu, agamba nti babadde bava mu Ddwaliro e Matany.
Bafana yagezezaako okuttonera omukyala ono ensiimbi¬† obuppapula obw’omutwaalo ogumu busatu nga agenderera nti buli omu afune omutwaalo gumugumu naye gyebyakidde nga omukyala ensiimbi azimuziliridde.
Mukatambi nga Bafana awayaamu n’omukyala ono eyawulikise nti muyivvu olwokuba olungereza yabadde alukuba buddinda, yagaanyi ensiimbi nga agamba nti ono okumuwa ensiimbi ezo zonna, yabadde nekigendererwa ekyokumuloga.!
Omukyala awulikika nga amubuuza oba ensiimbi zino zeyabadde amuwa, oba ziva wa Katonda.!
Abakaramoja Bafa Enjala.
Kinajjukirwa nti enjala “ggwe omuwadde akatebe” ejjonyesa abakaramoja ensangi zino, era nga gavunenti, eamakkanisa, n’ebitongole binakyeewa bali kumulimu gwokubudabuda abakaramoja nga babaddukirira ne mmere n’ebintu ebirala ebikizedebwa mu bulamu obwabulijjo.
Naye Ddala Ddala Abazadde Abakaramoja Bebasindika Abaana Baabwe Ku Nguudo Okusabiriza?
Okusinziira kukatambi kano, kaleetawo ebibuuzo biingi nnyo kunsonga yabakaramoja abaana abasangibwa ku nguudo zomu Kampala n’ebibuga ebirala mu Ggwanga nga basabiriza, nga kigambibwa nti abazadde baabwe bebabasindika okujja ku nguudo okusabiriza.
Singa ddala abazadde bebasindika abaana bano, omukyala nga ono, yandibadde akimanyi bulungi nti mu Uganda mulimu abazira kisa abasobola okuyamba abalala abali mubwetaavu.


text:
Abalwadde ku ddwaliro lya Gavumenti erya Mubende Referral Hospital batandise okwabulira eddwaliro lino oluvannyuma lw'abasawo okwediima.
Safina Mukisa, Nakamate Jessica ne Muhumuza Amon abamu ku balwadde bategeezeza nti abasawo mu ddwaliro bakedde kubategeeza nga bwe batagenda kubakolako era nebabategeeza nti bagezeeko okunoonya awalala obujjanjabi era nabo kwekutandika okusiba engugu zaabwe baabulire eddwalio lino.
Kino kidirdde akeddimo ka abasawo akagenda mu maaso mu ggwanga mwe babanjiza Gavumenti okubongeza omusaala era abamu ku basawo abataagadde ku baatuukiriza mannya, bategeezezza nti embeera gye bakoleramu mbi nnyo era nabo basaanye okwongerwa ku nsimbi basobole okuganyurwa mu ntuuyo zaabwe.


text:
Bannabyabufuzi abali ku ludda oluvuganya Gavumenti mu Palamenti bagamba nti basimbira ekkuuli ennongoosereza mu tteeka ly’ebyettaka .bannamawulire ku kizimbe kya Palamenti mu Kampala, omubaka akulira ab’oludda oluvuganya Gavumenti mu Palamenti Winnifred Kiiza agamba nti Bannayuganda tebagenda kukkiriza Gavumenti kutwala ttaka lyabwe nga tesoose kubaliyirira , kino bagenda kuba nga abagiwadde obuwi ettaka lyabwe.
Winnie Kiiza agamba nti Gavumenti eruubirira kutwala ttaka lya bitongole bya nnono, masinzizo, masomero n’eryobwannannyini .


text:
Akakiiko akalwanyisa obuli bw’enguzi okuva mu Maka g’omukulembeze w’eggwanga aka Anti Corruption Unit – State House Uganda nga kakolera wamu ne Uganda Police Force wamu ne ISO kakutte Hamome Nimrode Senior Procurement Officer, Diogo Paul Acting Natural Resources Officer ne Nkyadi Laban Senior Assistant Accountant aba Disitulikiti y’e Kaliro kubigambibwa nti bafiiriza Gavumenti obuwumbi 6 n’obukadde 500 nga bazisala ku musaala gw’abakozi wamu ne ssente za Gavumenti endala nga bayita mu SACCO y’abakozi.
Abalala abeyokyezza ensiko nga bakyanoonyezebwa kuliko; CFO Mutume Godfrey ne Principal Resources Officer Rebecca Kwagala.
Share.


text:
KCCA Ewemukidde Bannyini Bizimbe
Uganda ekyalina olugendo luwanvu okutubula nga omutindo gwe byobuyonjo gweyongera, anti okusinzira ku kunonyereza kwakolebwa wakati wo mwaka 2016/2017 kulaga nti ebitundu 10 ku buli kikumi wano mu kibuga bye byoka erina emidumo gya kazambi. Kino kiretedde abantu kwogera okufuna endwadde eziva kubujama. Wabula mukulaba nti obuzibu buno bukendezebwa, e kitongole ekiddukanya ekibuga, KCCA kiweeze okulwanagana nebananyi manyumba okulaba nga omutindo gweobuyonjo mu kibuga gweyongera.


text:
Ruth Nuwamanya
Abataka omuri Isingiro baruhire bayekorera orutindo rwabo. Nibagira ngu okuraba omu maizi ga buri izooba babiruhire kandi ngu n’abaana baabo bakaremwa kushoma.
Abataka aba naba omuri Kabumba omugomborora ya Kabuyanda omuri isingiro ey’amashuuma tushangire nibashomba ebintu ebibahwereire kukora orutindo oru ebibaire birimu amabaare n’itaka eribabaire nibashombesa motoka.
Aba nibagira ngu baketerera omuranga ow’omutaka mutaahi waabo orikutuura South Africa yabahweera yabashombera amabaare batyo nabo bayehwera kugashomba kukora orutindo.
Hoona nikigambwa ngu enjura ku ebaire negwa omwanya ogu gucweka enyanja ekibaire nikigumira abantu kwambuka na munonga abakazi
Abaana b’amashomero nabo abejumbiire omu kwombeka orutindo oru.
Abashubuzi n’abahingi nabo orutindo oru rubanyigisiriize kihango ahabw’okuba eby’obushuubuzi byabo na munonga ebitookye bakabishara ebeeyi ahabw’entambura. Nibenda gavumenti ku ebahwera.


text:
Amawulire
Omulamuzi Kanyeihamba avudeyo kukyókwagala okugyawo Beyilo
Ivan Ssenabulya
October 4th, 2021
Bya Ivan Ssenabulya,
Eyaliko omulamuzi mu kkoti ensukulumu George William Kanyeihamba yegasse ku bavumirira ekya pulezidenti okwagala okugyawo beyilo eri abateberezebwa okuzza emisango gyannagomola
Omukulembeze weggwanga azeenga ayimbirira ekitongole ekiramuzi okutagaba beyilo eri abantu abali kumisango omuli egyobutemu, obutujju, basseduvuto n’abalala nga agamba nti kino kitataganya enkunganya yóbujjulizi.
Mu kwogerako nómukutu gwa mawulire ogwa NTV omulamuzi kanyeihamba agambye nti singa beyilo evaawo kuba kulinyirira ddembe lyabuntu kuba amateeka galaga nti ateberezebwa okuzza omusango asigala talina musango gwonna okutuusa nga gumusse muvvi.
Era agambye nti Uganda bwebaba yakugyawo okweyimirirwa erina okusooka okuva mundagano zonna zeyakola na mawanga amalala ku byamateeka


text:
Omulamuzi wa Kkooti ya Buganda Road, Dr. Douglas Singiza enkya yaleero awadde ensala ye kukusaba okweyimirirwa ku kakalu ka Kkooti okw’omuwandiisi Kakwenza Rukirabashaija mu musango ogumuvunaanibwa gw’okuvvoola wamu n’okulengezza omukulembeze w’eggwanga Pulezidenti Yoweri Kaguta Museveni wamu ne Mutabani we Omuduumizi w’eggye lya UPDF eryokuttaka Lt. Gen. Muhoozi Kainerugaba.
Omulamuzi amukirizza okweyimirirwa agende afuna obujanjabi ku kakalu ka Kkooti ka mitwalo 50 egyobuliwo, era namuteekako obukwakulizzo obwamaanyi nti takirizibwa kuwandiika oba kwogera ku musango guno awantu wonna nti singa anakikola wakuzibwayo mu mbuzzekogga.
Share.


text:
3878 Views
Skills on the beat (Kekereza yaka) jim nola mc Lyrics by mp3jaja.com ( what???? ) Ono akuyasako ass ye No Wenger Nga coach wa arsenal Njagala kuba muzirawe Her Snow Simanyi nakumanya i do\' know noku do know Baby, Ngoyaka nyo Yaka wo taggweko? Ngakafene kokukubo Onkubako Kuba obubonero Buli bwenkulabako Tobuuza oba ndimukatuliki Ndimukako Mubulungi, Wagobadda bumale Buli akulaba omutwe Agunyenya bu bob marley Nkwagala okuva eri kumutwe Paka kubigere Abasigadde bakwagalako kino Ekyabula ku ddole Bagala ka animal Ba hunter, Bali yala nze\'bye Wandegeya byanta Sagala bakutogerere Nkwagala nga atasoma Bwayagala film enjogerere Gwe mummy yo (ahhhhhh) Ffa ku daddy yo (Kekereza yaka) Gwe mummy yo (what??? ) Tozalawa daddy yo (Kekereza yaka) Gwe mummy yo (ahhhhhh) Ffa ku daddy yo Kekereza yaka NB - nonya banno Bukya otomera otomedde ya Kanyamunyu Ehhh kanyamunyu?? Nze Ngamba otomedde Ya Kanyamunyu Ehhh kanyamunyu?? Kekereza Yaka otomedde Ya Kanyamunyu Kola ngagasa Cow dung Sirina paracute Tondeka mu bbanga Omutima ogwogeza olukiga hag her hag her Mbu nkuwe hag Ntypinga bingi oyitike Naye onziramu Nananyukuta emu K, Njakusindikira omuwumbo Ogulina namaaso ozirike, Ndabye bu reverse bwabawala Bungi nga tebukola Naye akako nga soda wa black Kokakola Bigula bigula Naye tokakutula Kyatwalira nyoko Emyezi mwenda Okukakola Abalala bagenda mu faco Gwe betegereze Bu reverse bwabwe Bwa oval Nze newunya naba kusiiya Kuba obulungi bwo buli above siiiiiii level Gwe mummy yo (ahhhhhh) Ffa ku daddy yo (Kekereza yaka) Gwe mummy yo (what??? ) Tozalawa daddy yo (Kekereza yaka) Gwe mummy yo (ahhhhhh) Ffa ku daddy yo Kekereza yaka NB - nonya banno Bukya otomera otomedde ya Kanyamunyu Ehhh kanyamunyu?? Nze Ngamba otomedde Ya Kanyamunyu Ehhh kanyamunyu?? Kekereza Yaka otomedde Ya Kanyamunyu Abayimba engoye mwowino Bagenda mulusirika Sshhhhhhh, Bwebalaba kwono malaika Eri wagulu muggulu Gyeyasibuka Mutuuze muggulu Alina nendaga malaika Gwe mummy yo (ahhhhhh) Ffa ku daddy yo (Kekereza yaka) Gwe mummy yo (what??? ) Tozalawa daddy yo (Kekereza yaka) Gwe mummy yo (ahhhhhh) Ffa ku daddy yo Kekereza yaka NB - nonya banno Bukya otomera otomedde ya Kanyamunyu Ehhh kanyamunyu?? Nze Ngamba otomedde Ya Kanyamunyu Ehhh kanyamunyu?? Kekereza Yaka otomedde Ya Kanyamunyu Ehhhhh kanyamunyu? hahaha ha ha Lyrics by mp3jaja.com
Advertisement
| Jim Nola
3879 Views
Nyege | Adrenalyn Muzik
252 Views
Mutima | Anknown Prosper
2175 Views
Ebintu Bya Daddy | Hellen Lukoma
1199 Views
You featuring Arrow Boy X Fik Fameica | Karole Kasita
3276 Views
Lifist | Fik Fameica
1743 Views
Kansalewo | Sheebah Karungi
2399 Views
Picha featuring Grenade Official | Grenade Official
1794 Views
Oliwa | Carol Nantongo
1425 Views
Kola | Daddy Andre
3050 Views
Advertisement


text:
1320 Views
Intro Aroma Aroma romantic Nessim Pan production To love to love To love To love you To love to love To love To love you Verse I I will be giving u love in the VIP I will be walking side to side beibe Nze kyensaba olunaku lulikya lutya When you marry me Akaweta pan me finger beibe So when you step on the floor for me Beibe dance for me Njagadde olwalero tube ffembi Tuzine fembi Chorus Obwedda beibe nkulinda Nga ndi wange nkulinda Nga kili bubi beibe nkulinda Ngenda kwekyuusa, ah Obwedda beibe nkulinda Nga ndi wange nkulinda Nga kili bubi beibe nkulinda Ngenda kwekyuusa, ah Verse II Energy when u turn up When u turn up Onzanya nga matatu onkyanga Mukwano onkyanga Njagala ojimpe kiss esinga Okimanyi ensaana I wanna see your papa Leka nkulabe leero Leka nkulabe neera Leka nkulabe ku Monday Leka nkulabe ku Sunday, eh Chorus Obwedda beibe nkulinda Nga ndi wange nkulinda Nga kili bubi beibe nkulinda Ngenda kwekyuusa, ah Obwedda beibe nkulinda Nga ndi wange nkulinda Nga kili bubi beibe nkulinda Ngenda kwekyuusa, ah Verse III Bulunji bwo mukwano nseko buseko Ma beibe you ginger me Nkimanyi nabawala olabye Ntoko but tonight consider me So when you step on the floor for me Beibe dance for me Njagadde olwalero tube ffembi Tuzine fembi. Chorus Obwedda beibe nkulinda Nga ndi wange nkulinda Nga kili bubi beibe nkulinda Ngenda kwekyuusa, ah Obwedda beibe nkulinda Nga ndi wange nkulinda Nga kili bubi beibe nkulinda Ngenda kwekyuusa, ah Verse IV So many words they say Don't believe them bea Nsaba afazali one day Tube ku wedding day So when you step on the floor for me Beibe dance for me Njagadde olwalero tube ffembi Tuzine fembi Outro Nga ndi naawe bea You're my bea You're my bea Nga ndi naawe bea You're my bea Am you're bea Yeh yeah eh yeah Yese oman rafiki You're
Advertisement
Nkulina | Jowy Landa
278 Views
Nyege | Adrenalyn Muzik
335 Views
Mutima | Anknown Prosper
2614 Views
Ebintu Bya Daddy | Hellen Lukoma
1433 Views
You featuring Arrow Boy X Fik Fameica | Karole Kasita
3336 Views
Lifist | Fik Fameica
1761 Views
Kansalewo | Sheebah Karungi
2470 Views
Picha featuring Grenade Official | Grenade Official
1835 Views
Oliwa | Carol Nantongo
1501 Views
Advertisement


text:
Enziku
Enziku, bumu ku bulwadde bwe'ekikaba. Obulwadde buno buleetebwa akawuka akayitibwa Neisseria gonorrhoeae. Abantu bangi abatafuna bubonero bwa nziku so ng'ate oluusi baba bagirina. [1]
Obumu ku bubonero[kyusa | edit source]
Abasajja bayinza okubabukirirwa nga bafuuyisa, okufulumya amazzi amacaafu okuva mu busajja, oba okulumwa ensigo. Ate bo abakyala basobola okufuna okubabuukirirwa nga bafuuyisa, okufulumya amazzi amacaafu okuva mu bukyala, okukulukuta omusaayi mu biseera by’okulwala oba okulumwa wansi mu bitundu by’ekyama. Enziku eretaawo okuzimba mu bukyala ate mu basajja n’eretaawo okuzimba mu nseke. Bwe kityo, enziku eyo esobola okusaasaana mu nnyingo zonna oba mu misuwa gy’omutima singa eba tejajabiddwa.
Ensaasaana n'okwekebeza[kyusa | edit source]
Enziku esobola okusaasaanyizibwa ng'eva ku maama n’ekwata omwana mu kaseera kokusumulukuka. Obulwadde buno bukeberebebwa mu ngeri ez'enjawulo. basobola okukebera omusulo oba akanyinyi mu basajja ate mu bakyala bakebera mumwa gwa nnabaana. Okwekebeza ekirwadde ky’enziku kisaana eri abantu ababa bakafuuna ababeezi wamu n’abavubuka abali wansi w’emyaka 25 buli mwaka. So ate era n’abasiyazi balina okwekebeza buli mwaka.
Waliwo engeri nnyinhi omuntu z’asobola okweyambisa okwewala enziku; okugeza nga; okukozesa obupiira, okwegatta n’omuntu omu yekka ate nga naye mulamu, n’okulekayo okwegatta. Ebiseera ebisinga obujjanjabi bw'obulwadde buno buba bwa kukubwa mpiso.
Okuddamu okwekebeza kulina kubaawo luvannyuma lwa myezi esattu ate bo abaagalana abawezezza emyezi ebiri balina okfuna obujjanjabi okwewala okulwala enziku.


text:
Kkooti ekola ku misango gy’amabanja eragidde DFCU Bank okuteekayo kwewozaako kwaayo mu bbanga lya nnaku 15 zokka lwaki egaanyi okusasula amabanja ga Crane Bank eyaggalwawo gyebuvuddeko.
Kino kiddiridde Kkampuni ekola eby’okulanga eya Premier Advertising and Media Limited okukuba DFCU Bank mu mbuga z’amateeka nga egamba nti yali ebanja Crane Bank obukadde 112 obwa ssilingi za Yuganda mu kiseera Banka ya Yuganda enkulu weyasalirawo edde (Crane Bank) mu mikono gya DFCU .
Okusinziira ku Maneja wa Kkampuni eno, David Esiat agamba nti ssente zino zebabanja zaali zaakulanga mirimu gya Crane Bank era nga webutuukidde wano nga bazibanjizza n’obwoya nebubaggwa ku ntumbwe ekibaviiriddeko okufiirwa , awo nno kyebavudde beekubira enduulu mu kkoti ebayambeko ku nsonga eno.