text:
Bya Ddwaddwaddwa
Omwaka omukadde tubadde tugumalako omuyaga gw’ebyobufuzi ne gwongera okukunta era n’ennyanja ne yeeyongera okutabanguka.
Eby’omwaka omuggya byetaaga kusabira!Kati n’abakulembeze nabo boogera mafuukuule, tewakyali aluma mu kigambo.
Pulezidenti Museveni bwe yaswakidde n’agamba nti abakiteeka ku kibiina kye ekya NRM nti mwe muli abaatemudde eyabadde omubaka w’abakazi b’e Butaleja, Cerinah Nebanda, “basiru, bagwagwa, batooletoole”!
Okumanya ng’embeera ebizze, ggwe kale nga kyalabwa ani Gavumenti nayo okufuumuulwa n’etaziika ku muntu waayo abadde omukulu mu ggwanga!
Bwatyo omumyuka wa Ssaabaminisita Genero Moses Ali, bwe yagobeddwa ku mikolo egy’okuziika Nebanda e Butaleja n’obubaka bwa Pulezidenti Museveni bwe yabadde agenda okusomera eggwanga, n’asigala ng’akonkomadde nabwo mu ngalo!
Bw’oba okyaluyita olwa mannyowenu, ate ekya sipiika wa Palamenti Muky. Rebecca Kadaga okusiba ennyama n’agoba lipooti ya Gavumenti egamba nti Nebanda teyafudde kirala wabulayafudde mwenge n’ebiragalalagala by’abaddeafuuweeta, ekyo okyogerako ki?
Ye ng’ate kyalabwa ani Pulezidenti Museveni okusitukira mu “nnamba 3” we sipiika Kadaga, n’amuwaayo Poliisi emutaganjule ng’emubuuza akaana n’akataano, emwogweze abatemu b’amanyi abasse Nebanda!
Bw’olaba ng’enswa yeetandise ate okugoba ennyonyi, ng’omanya nti g’olaba majjankunene gennyini nti era ebinaddirira biyinza obutaba birungi.
Bulijjo “nnamba 1” Pulezidenti ne “nnamba 3” we, omugwa balina kugusika nga baguzza ku ludda lumu, naye bwe kiba nti kati batandise kugusika ngeri ya makijjama era nga batuuse n’okutomeragana, mwattu tokuba bukubi mu ngalo wabula kwata ku ttama kubanga ebintu si birungi erudda eyo.
Naye oba ng’ebintu bibi okutuuka awo, kale tunaayingira tutya mu mwaka omuggya n’ebintu ebyonoonese bityo?Ani atuloga era atulogera ki? Kuva dda ng’omukazi Omuyima nga gwe bakiteekako nti bw’akuloga akulekamu kasala kkubo kokka!
Naye ababiri bayinza okutambulira awamu okuggyako nga batabaganye? Olwo bwe kinaaba nti aba NRM babaloze ne babalekamu kasalakkubo kokka, ye lyo ekkubo banaalisala batya nga tebakyatabagana wabula nga basigadde kutomeregana butomereganyi!
Bagundi, babagamba nti omwaka guno mugumazeekonga mutubidde mu nsonyi ezitagambika olw’abakulembeze abali mu mmwe ababbye ensimbi z’eggwanga ne mukeerere n’amwenya.
Era awo Ddwaddwaddwa Mumansa we nkikinalira ne mbuuza nti, bagundi ensonyi ze mulimu ze zibasuddemu akambaayaaya ate ne mudda mu kulangiragana obutemu n’obulogo era ne mubirwaniramu?
Mu kifo ky’okwekuba mu kifuba mweddeko, mutandike okulwanyisa obubbi n’obulabbayi ebyonoonye
obufuzi bwammwe, ate bwe munadda mu kwerogozza n’okulwanagana mwekka na mwekka, bagundi awo eggwanga lye mufuga munaaba mulirese wa?
Mu kifo ky’okwekemba okutereeza ebisobye, lwaki muzze mu kwerogozza bwerogozza? Abajjirira okutereeza ensi, ebintu bwe binaabalema ne mudda mu kwerogozza olwo byo ebyafaayo biriboogerako bitya?
Mwagala kuyitibwa kafayiti ng’eddagala eriremwa okujjanjaba n’okuvumula omulwadde ate ne litta mutte? Bagundi muli ku ki? Kitalo!


c: text/html

text:
Bya Henry Nsubuga
Abantu mwenda be baafiiridde mu kabenje akaagudde ku kyalo Kigunga okumpi n’ekibuga ky’e Mukono ku luguudo oluva e Kampala okugenda e Jinja.
Okusinziira ku Poliisi y’ebidduka e Mukono, akabenje kano kavudde ku mmotoka ya takisi nnamba UAJ 215M ebadde eva e Kampala ng’edda Mukono ng’ewenyuka buweewo eyingiridde ekimotoka ki lukululana nnamba KBA 325T/ZC 8050 nga kyo kibadde kidda Kampala olwo takisi ne bagigoya abantu ne bafa.
Akulira poliisi y’ebidduka e Mukono Mabel Asingwire ategeezezza nti akabenje kano kaguddewo mu kiro ekikeesezza ku Lwokutaano wakati w’essaawa 8:00 ne 8:30 nga bukya.
Asingwire agambye nti abantu 7 be bafiiriddewo embulaga ate 2 ne bafa nga baddusibwa mu ddwaliro e Mulago.
Abantu 5 bbo baasobodde okutuusibwa mu ddwaliro e Mulago gye baawereddwa obujjanjabi nga bataawa.
Densite y'omugenzi Ssebutere emusangiddwako
Ku bantu 9 abaafiiridde mu kabenje kano, poliisi etegeddeko omu nga ye Abdulswabur Ssebutere (17) abadde omuyizi mu ssomero lya West Herts College e Kikandwa-Kakiri mu disitulikiti y’e Wakiso.
Lukululana ebadde ekubyeko engano ya (Pembe Rwanda, Russian High Protein Wheat) ng’eno eyiise mu kkubo oluvannyuma lwa lukululana okulemererwa n’egwa ne yefuula n’etunula gye yabadde eva.
Bbo dereeva ne kondakita wa lukululana tebaalabiseeko ng’akabenje olugudde ne bamalamu omusubi.
Abamu ku batuuze abasula okumpi n’ekifo wagudde akabenje kano baategezezza nti bawulidde ekintu ekibwatuse ennyo era bwe waayise akaseera katono ne bawulira abantu nga balaajana.
Mu ggandaalo ly’ennaku enkulu mu disitulikiti y’e Mukono kati abantu abafiiridde mu bubenje baweze 10 ng’eyasooka yali muvuzi wa bodaboda Ramathan Bukoko eyatomerwa mmotoka n’afa mu kiro ekyakeesezza ku kulisimaasi.
Bukoko eyabadde omutuuze ku kyalo Upper Kauga yatomereddwa mmotoka eyabadde ku misinde ng’ali ku pikipiki nnamba UDH 457K okumpi n’essundiro ly’amafuta erya Hash ku kyalo Kawuga ku luguudo oluva e Kampala okudda e Jinja.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Engeri Y'okuyiga N'obukodyo Bwakwo:
Okuyiga n' okozesa obulungi ebiseera
Okozesa obulungi ebiseera
kwekutegeka n'okugoberera
ebiseera byo by'oba opimye mukuyiga osobole okutukiriza ebigendererwa
byo wadde nga waliwo obuvunanyibwa obulala nga amaka n'ebirala.
Amakubo mukino:
- Londoola enkozesa yebiseera byo.
- Lowooza ku ngeri gyokozesa mu obudde bwo.
- Zuula mangu obubonero obulaga nti otandise okwonoona ebiseera
byo.
- Manya ddi lwoba oganyulwa mu biseera byo.
Okumananya enkozesa y'ebiseera byo kikuyamba okugerageranya
ddi lwonomala emirimu gyo egy'okuyiga.
- Wandiika wansi ebyo by' onokola kikuyambe okumanyi kiki ekinakolebwa
leero, enkya oba mubiseera eby'omaso oba ebyo by' onetaagamu obuyambi
okuva mu banno.
- Pima obudde nebyokkola buli lunaku nebuli wiiki. Wandika wansi
abo bonosisinkana, byonosoma nebirala. Manya ki ekinaddako
buli ddakiika ate togenda kwebaka nga tonamanya kyonakola nkeera.
- Wandika wansi ebyo byoyagala okkola mu maaso. Lamba ku
kalendaliyo ekyo kikuyambe okugerageranya obudde bwo obweddembe.
Okutegeka okulungi okw' ebiseera by'okuyiga:
- Funa otulo otumala, lya bulungi ate wegayazemu oba okugenda
nga kumizannyo nga egyo.
- Sengeka emirimu okuva ku gusinga obukulu paka ku gusembayo.
- Wetegekere ekibiina nga bukyali nga oyisaamu mu by'onosoma.
- Tegeka wo obudde oyise mu byosomye mu kibiina nga wakkiavamu
;
Jukira nti okwelabira kutera kubaawo oluvanyuma lw' essawa
abiri mu nnya(24).
- Tekegeka eddakiika ataano ataano ez' okuyiga.
- Somera wotataganyizibwe.
- Gezako okozesa ebiseera by' oyonoona.
- Singa kutegeka kusomera mu budde bwa misana.
- Tegeka wo okuyisa mu by'osomye ku nkomerero ya week. Schedule
a weekly review
- Wegendereze tofuuka omuddu wentegeka yo, anti nga tekuwa mirembe.
Genda ku
Okutegeka ebigendererwa/n'ebiseera
Ekiddirira


text:
Bya Norman Katende
WADDE nga baawanguddwa mu mupiira gwabwe ogwasembyeyo mu kibinja, bannantameggwa b'omupiira gw'abawala, aba Kawempe Muslim, beesozze oluzannya lwa quarter mu mpaka z'amasomero ga siniya ag'obuvanjuba bwa Afrika (East Africa Secondary School Games).
Kawempe yakubiddwa Tartar okuva e Kenya (3-1), n'emalira mu kifo ekyokubiri.
Yo St. Mary's Kitende, erina okuwangula omupiira gwa leero (Lwakuna) gw'ezannnya ne Solidarity Academy okuva e Rwanda esobole okwenywereza ku ntikko y'ekibinja kyayo.
Mu gw'abalenzi, Kitende, abalina ekikopo kino, baagudde maliri (0-0) ne Grinti SS okuva e South Sudan, era balina okulaba nga bawangula ESIL okuva e Rwanda, okusobola okukulembera ekibinja kye balimu.
Emipiira gy'ebibinja gikomekkerezebwa leero.


text:
Bya Vivien nakitende
SSEKUKKULU kyandibadde kiseera kya kutabagana. Kyokka ono bimusobedde olwa kitaawe akaaye ng’abaana balemeddwa okutabagana era alojja bw’ati:
Kitaffe yafa tagabye byabugagga bwe wabula olwafa bamaama ne babitunda n’ekyaddirira z’enjawukana mu baana, kati anzijira ayagala tukolagane.” Hakim Sseng’endo ow’e Kitebi bw’atandika emboozi ye ku ngeri kitaabwe omugenzi Haji Hussein Sseng’endo bw’amukuutira bakolagane.
Taata yatuzaala abaana abawerako mu bamaama ab’enjawulo wabula bwe yafa wajjawo akasambattuko awaka nga buli maama akaayana n’ekyaddirira baana kutandika kulwana.
Taata yali musuubuzi era we yafiira mu 2004 yalina ebintu by’akoze omuli amayumba g’abapangisa e Mutundwe n’ente eziwerako mu kyalo e Mbarara.
Omukwano gwange ne taata
Wadde tuli abaana abangi taata be yaleka, naye nze nali omuganzi. Mu kunjagala kuno yambuuliranga bingi ng’oluusi ne bw’aba anaakola ekintu anneebuuzaako.
Taata yayagala nnyo tukolagane ng’abaana nga kino yafuba okukikola bwe yatukung’aanyanga okuva mu bamaama ne tubeera awaka w’ali. Yatugambanga nti, ‘Baana bange njagala mukolagane kubanga nze mbazaala mwenna’.
Yalinga tayagala kulaba mwana asosola munne olw’okuba maama si y’omu era ng’oluwulira akikoze oba n’akulaba ng’embooko ejja kukaaba.
Okulwala kwe
Mu 2003 nga ndi mu S.3 taata yafuna omusujja ogwamulumira ebbanga. Twamujjanjaba mu malwaliro ag’enjawulo naye nga buli lwe bamusiibula n’adda awaka ate nga bumuddamu okutuusa mu February wa 2004 Mukama bwe yamujulula mu bulamu bw’ensi.
Taata bw’afa eby’okusoma kwange ne bikoma era wano natandika okunoonya ekyokukola. Omulimu gwe nafuna gwali gwa kwoza ngoye ew’omwami omu ku Martin Road mu Kampala.
Ono yanfunira awookusula ne nneesonyiwa ab’eka engeri gye baali batunze ebintu bya taata ng’awookubeera sirabawo.
Taata atandika okunzijira
Olunaku olumu mu 2005, nali nneebase taata n’anzijira mu kirooto. Namulaba ng’akaaba n’ambuuza nti, ‘Mwana wange lwaki temukolagana ne banno? Lwaki ebintu ebitono bye naleka bibamalamu okutuuka kw’ekyo?’ Bino byonna yabyogeranga akaaba. Yali atudde mu mulyango gw’ennyumba mwe nnali nsula era olwamala okubyogera n’asituka n’agenda.
Okuva olwo yatandikanga okujja buli kiseera wabula ng’ankuutira ekintu kimu nti, ‘Mukolagane oba ebintu bye naleka bye bibaawudde, mubireke babitunde biggweewo naye mmwe abaana bange mwenna mukolagane.’ Ebiseera ebyo nalina obusungu bungi ku baana ba maama eyatunda ebintu bya taata era nga ne bwe mmuyitako simubuuza.
Oluusi yajjanga n’andagira ng’ende nkyalire baganda bange be nali nsinga obutayagala. Kino nasooka ne nkinyooma wabula olumu yajja n’amala ekiro kiramba nga mmulaba ali mu maaso gange agaaniddewo nga n’emisana bwe nneebaka nga mmulaba. Ate ekiro obudde bwonna aba antudde emitwetwe nga ne bwe nzuukuka oluddawo okwebaka ng’akomawo.
Nalaba biri bityo ne ng’enda mu baganda bange naye okuva lwe nagendayo yaweweeramu, enkolagana bwe yatereera n’alekera awo okujja.
Addamu okunzijira
Taata abadde amaze ebbanga nga tanzijira wabula ku ntandikwa y’omwaka guno twafuna obutakkaanya n’abamu ku baganda bange ne twawukana bubi nnyo.
Nabadde ndi awo taata n’ajja nga mukambwe nnyo nga bw’annenya nti, ‘Saagala kusosola.” Ekinneewuunyisa wadde si nze ndi mu nsobi nze gw’asinga okujjira era olumu ajja akutte omuggo ng’agungalulira ankube. Ekizibu ekiriwo nandyagadde okukolagana ne baganda bange naye ate bo tebaagala.
Abamu bwe ngezaako okudding’ana nabo nga banneesamba kati eky’okukola kimbuze ate ye taata buli kiseera ajja munyiivu nnyo era kati atabuse tasobola kuyisaawo lunaku nga tazze. Ambuuza nti, ‘Ebyobugagga ebyabalwanyanga byaggwaawo lwaki temukolagana?’
Ajjira baganda bange
Eky’okunzijira takikola nze nzekka wabula ne baganda bange. Mukulu wange Yahaya Kisitu Bigali naye amujjira ng’amugamba atutabaganye ate ye amujjira nga mukkakkamu nga si mukambwe nga bw’akola ku nze.
Buli lw’aba agenda agamba, ‘Sijja kuwummula ng’abaana bange mulwanagana.’ Ngezezzaako okuyita enkiiko z’ekika tutabagane wabula bannange tebazifaako. Kale nkaluubiriziddwa kubanga sirabawo ngeri ndala yonna yaakutabaganamu ne baganda bange.


text:
Bya ISMAEL TUMWESIGYE
OBUSUNGU ky'ekimu ku bintu ebisinga okuleetera abasiibi okugwa mu nsobi naddala abo abatasobola kubufuga ekiyinza okwonoona ekisiibo kyabwe.
Sheikh Hussein Mapesa Imaam wa Masgid Noor e Lweza - Kayizzi agamba nti okufuga obusungu kikolwa kya buzira nnyo mu ddiini y'Obusiraamu era okukkaatiriza ensonga eno, Omubaka (S.A.W) yagamba nti omuzira y'oyo asobola okufuga obusungu nga waliwo ekintu ekimunyiizizza.
Embeera eno ereetera omuntu okukola ekintu ekiyinza okwejjusa singa aba tafuze busungu bwe oba nga tamaze kufumiitiriza kw'ekyo ekiyinza okuddirira.
Agamba nti omukkiriza okwewala embeera eno naddala mu kisiibo, asaana agoberere omubaka wa Allah (S.A.W) kye yayigiriza nti singa omusiibi alaba nga waliwo amusosonkereza ng'agenderedde okumunyiiza, kirungi oyo asiibye amugamba nti 'muganda wange ndeka kuba nasiibye' era bwamulemerako, ekisinga obulungi kumuviira.
Sheikh Mapesa agamba nti, olw'okuba nga ffe abantu tuli banafu, kyandibadde kirungi okukola bino wammanga okwewala ebintu ebiyinza okutuviirako okunyiiga kuba tetubeera bakakafu nti tuyinza okufuga obusungu bwaffe.
1 Obutamala geetaba mu nsonga z'abawakana kuba ebiseera ebisinga buli awakana y'aba ayagala okusinga ekiyinza okuleetera abawakana okuwaanyisiganya ebisongovu n'olumu okulwana ekintu ekiyinza okukusiibulula.
2 Obutawuliriza banyumya mboozi mbi naddala nga waliwo abageya, munno oba nga bakunyumiza ku muntu wo nti alina bye yakola ebiyinza okukunyiiza.
3 Okwewala ebifo ebitagwaamu buvuyo n'abantu abangi ng'obutale n'ebifo ebibeeramu abatamiivu kuba awabeera abantu abangi kizibu okwewala okunyiigirirayo kuba buli omu yakula bubwe.
4 Okwewala okwetaba mu mizannyo ng'emipiira kuba bayinza okugoba ttiimu yo ne kikujja mu mbeera singa bakuyeeya.
5 Weewale okulumbagana omuntu yenna akola ekintu ekitakusanyusa gamba ng'Omusiraamu alya mu kisiibo nga talina nsonga oba ng'akola ekintu ekitajja oyinza okuva mu mbeera n'emulwanagana. 6 Kiba kirungi omuntu ali mu kisiibo okweteekamu omutima ogusonyiwa munne aba amunyiizizza.
7 Omusiibi kibeera kirungi okwebakako emisana mu bifo ebitaliimu mivuyo ng'emizigiti era kino kikkakkanya omuntu.
8 Okusoma ennyo Kulaani mu kisiibo kye kimu ku bintu ebiteeka omuntu mu mbeera ne yeerabira amunyiizizza era omusiibi yandigyekutte. 9 Okufuba ennyo okwewa ekitiibwa mu nneeyisa olwo n'abalala bakuwe ekitiibwa era kino kiyamba omusiibi obutafuna bintu biyinza kumunyiiza.
Sheikh Mapesa ayongerako nti singa omuntu afuna obusungu, waliwo eddagala omubaka Muhammad (S.A.W) lye yawa abakkiriza nti singa omuntu afuna obusungu obw'amangu, bw'aba ayimiridde, kibeera kirungi atuule wansi wabula bw'awulira ng'obusungu bugaanyi okukkakkana, afuna wuzu asaaleyo eraaka bbiri awo obusungu bubeera bukkakkanye.


text:
Bya EDWARD SSERINNYA
KKAMPUNI ya Vision Group efulumnya ne Bukedde basse omukago ne bbanka ya DFCU n’ekitebe kya Budaaki mu Uganda mwe bagenda okuyita okussaawo okuvuganya mu mpaka z’obulimi okwetooloola eggwanga lyonna.
Akulira Vision Group, Mw. Robert Kabushenga yagambye nti, empaka zino zituumiddwa National Farmers Competition era ng’ekimu ku bigendererwa byazo kwe kulaba ng’amakampuni gonna gatumbula obulimi n’obulunzi gufuuke omulimu ogwegombesa mu ggwanga.
“Abantu 80 ku buli 100 bayimirirawo ku bulimi, ate ekirungi kumpi gwe mulimu gwokka oguteetaaga buyigirize nga n’okutandika okugukola teweetaaga kusooka kuwandiika bbaluwa nti osaba mulimu,’ Mw. Kabushenga bwe yagambye.
Yayongeddeko nti, singa abalimi mu Uganda bakozesa omukisa gw’okuba n’embeera y’obudde ebasobozesa okulima ebirime ne bidda, eggwanga lino liba lisobola okugabira ensi yonna emmere.
Abalimi abalina ke beekoledde bajja kulagibwa ku mikutu gya Vision Group gyonna okuli ttivvi, empapula z’amawulire, emikutu gya yintanenti ne leediyo, era mu katabo kano ‘Enkumbi Terimba’ tujja kuba nga tukutussaako emboozi zino.
Omuntu okusobola okwetabamu sindika obubaka ng’okozesa yintenenti ku; harvestmoney@ newvision.co.ug oba genda mu ssimu yo owandiike ekigambo Farmer olekewo akabanga ozzeeko erinnya ly’omulimi, ennamba ye, ekyalo ne Disitulikiti osindike ku 8338. Jjukira nti osobola okulonda omulimi ali ku kyalo kyo n’avuganya oba ggwe kennyini okwewandiisa. Okuvuganya kwatandise dda.
ABANAAVUGANYA BYE BALINA OKUBA NABYO
1. Omulimi akolanga ekyokulabirako eri banne, nga basobola okujja ne bamuyigirako. Wabula singa oba wali osiimiddwaako mu Uganda oba mu nsi endala yonna ggwe tovuganya.
2. Olina okuba n’ebintu ebikufuula owenjawulo ku balimi abalala, okugeza okukozesa tekinologiya omwangu kyokka ng’akuyamba okufuna amakungula agawera.
3. Ennima eyomulembe, tewali kufaayo ku bugazi ki bw’olimirako, wabula okozesa bukugu ki okufunamu? Waliwo abalimi abalimira mu kifo ekifunda ne bafuna nnyo okusinga abalala nakyo kijja kutunuulirwa nnyo.
4. Obunene bw’amakungula, ddala by’olima bifuna akatale, kino omulimi alina okulaga obukakafu nti ddala by’alima abitunda era afunamu atya.
5. Ennima eyomulembe, omulimi akozesa ebigimusa, afukirira, alembeka amazzi, asobola okulima ng’atabika ebirime n’ebirala ebiringa ebyo.
6. Waliwo abafunamu mu kulima kwo obutereevu n’obutali butereevu? Okugeza okozesa abakozi bameka? Ye ffaamu yo esobola okusikiriza abalala okujja okubaako kye bayiga?
7. Ogattako omutindo ku by’olima? Katugeze olima bibala, obitundirawo nga byakava ku musiri oba okamulamu omubisi?
8. Olina okuba ng’omaze mu bulimi waakiri emyaka esatu, ate olina okulaga obusobozi nti ddala osobola okuguwangaaliramu.
9. Olina okuba ng’olima mu ngeri etetyoboola butonde bwa nsi n’enkuuma ennungi ey’ettaka.
10. Okuba n’erinnya eddungi, omulimi ng’asobola okwesigibwa ebitongole ebiwola ensimbi olw’erinnya lye ate ng’afuna amakungula agawera.
11. Entereka y’ebirime ebikunguddwa, olina okuba ng’ebirime ebikunguddwa obitereka bulungi mu sitoowa ng’olinda akatale. Sitoowa erina okuba mu mbeera esobola okukuuma ebirime obulungi.
12. Okuwandiika enfulumya n’ennyingiza ya ffaamu, kino kye kiyamba omulimi okumanya oba afuna mu mulimu gw’akola. Abanaalondebwamu kino balina okuba nakyo.
13. Omulimi okulaga nti afuba okulaba ng’afuna amagezi okusobola okutumbula omulimu gwe, okugeza okugenda nga mu myoleso, emisomo egitali gimu n’engeri endala.
ABALIMI 10 ABANAASINGA
Uganda eyawuddwaamu ebitundu 10, nga buli kitundu wajja kulondebwayo omulimi omu anaanywa mu banne akendo era nga bano bajja kutwalibwa e Budaaki okwongera okulambula ku ffaamu z’abalimi b’eyo kibayambe okwongera okubayigirako ate abalimi abastu abanakenenulwa mu bano e 10 bajja kwongerwako ekirabo ky’okubagulira ekyo kye balowooza nti kye kinaaba kibabulamu okusobola okutumbula omulimu gwabwe okugeza omuntu alunda enkoko oyinza okusaba ekyuma ekyaluza amagi, alima n’asaba tulakita.
EBITUNDU BWE BIGABANYIZIDDWA
Eno y’engeri ebitundu gye bigabanyiziddwaamu; obukiika kkono bw’e Bugwanjuba (Ankole ne Kigezi), Obugwanjuba (Bunyoro,Toro ne Rwenzururu), Amasekkati (Buganda nga tekuli bitundu biriraanye Kampala), Buvanjuba (Busoga), masekkati g’Ebuvanjuba (ebitundu bya Elgon, Busia, Tororo, Butaleja, Pallisa, Budaka, Kapchorwa ne Bugisu), Obukiika ddyo bw’ebuvanjuba (Teso ne Karamoja), West Nile, Obukiika ddyo (ebitundu bya Acholi), amasekkati g’obukiika ddyo (Lango) ne Disitulikiti eziriraanya Kampala (Kampala, Wakiso ne Mukono).


text:
Bya PADDY BUKENYA NE SIMON SSEKIDDE
ABANTU 14 basimatuse okufiira mu kabenje takisi kigege nnamba UAT 727D ebadde eva e Kiruhura okudda e Kampala bw'eremeredde omugoba waayo n'ewaba ne yeefuula n'egwa mu luwonko.
Akabenje kano kaguddewo enkya ya leero ku kyalo Kavugga - Mpigi ku luguudo lw'e Masaka wakati mu nkuba ebadde efudemba.
Emmanuel Karuhanga omu babadde mu mmtoka efunye akabenje ategeezeza nti mmotoka eno ebadde ku misinde gya yiriyiri era omugoba waayo atuuse ekiseera nga takyalaba gy'alaga olw'enkuba ebadde etonnya kwe kugezaako okusiimuula endabirwamu y'omumaaso kyokka mmotoka n'emuremerera ne yeefuula n'egwa mu luwonko.
Ku balumizibwa kubaddeko n'abayizi abaabdde baddayo ku masomero okutandika olusoma olusooka nga n'ebintu byabwe omubadde emifaliso n'ebitabo byonoonese ate ebirala ne bibbibwa abadduukirize.
Abalumizibwa kuliko; Natukunda Winnie,22, Alibyona Shakib ,20, Ssekamaanya Denis, 21, Baligye Alex ,19,Karuhanga Emmanuel 18, Kamukama Syson, Kamugisha Ritah, Kankunda Caroline, Tusingwiire Besita, ne Akankwatsa Genid . Abayizi ababadde badda ku masomero abalumiziddwa kubaddeko; Tukamushabe Goreth ,14, omuyizi mu Ntebe Primary School, Kangyera Gerald, 18, asomera Burembe Secondary School, ne Alinebyona Akib abadde adda ku ssomera lya White Angels e Ntebe.
Abaserikale ba Poliisi y'ebidduka nga bayamba omu ku baafunye ebisago okutwalibwa mu ddwaaliro.
Omuduumizi wa Poliisi y'ebidduka e Katonga, Gamal Abdul Khalid, akakasiza akabenje kano n'ategeeza nti Poliisi ekyanoonyereza ku kituufu ekiviriddeko akabenje kano.
Alabudde abavuzi b'ebidduka okwewala okuvugisa ekimama n'endiima naddala mu biseera bino eby'okuzza abaana mu masomero.
Abalumizibwa badusibwa mu dwaliro lye Mpigi okufuna obujanjabi gyebagyibwa nebongerwayo mu dwaliro e mulago ku kabangali ya polisi oluvanyuma lwa abyulensi okubanga yabadde teriwo.


text:
Bya Sofia Nalule
OMUSIRAAMU eyatandise okusiiba obadde okimanyi nti bw’otoyambala bulungi enjala yandikulumira obwereere?
Sheikh Faiswal Hussein Matovu, Imaam w’omuzigiti gwa Zamzam Islamic primary school agamba nti Obusiraamu bulina abantu babiri Omusiraamu n’omukkiriza. Omukkiriza y’oyo agoberera ebikolwa bya Nabbi Muhammad (S.A.W) n’okwagala Katonda ng’okola ng’amateeka ga Kulaani bwe galagira.
Sheikh Matovu agamba, omusiibi kozesa ennyambala eteesittaza muntu yenna. Yambala mu ngeri ekuweesa ekitiibwa mu banno ne mu makubo gye muyita. Nabbi Muhammad (S.A.W) agamba nti, weewale okusemberera ebikolwa eby’obwenzi nga ‘Sulati al-Hizab’ bw’eragira abakyala bonna okwebikkirira ne mu biseera ebitali bya kisiibo.
Singa oteeka essira ku mpisa zino empeera zo zeeyongera, tobalibwa ng’omuntu abadde asiiba obusiibi nga yeerumya enjala.Mu ngeri y’emu Sheikh agamba nti, weewale okwambala empale etaagulibwa na sharia.
Omusiraamu ateekeddwa okwambala empale eyo yokka eyagulibwa ne sharia. Sheikh Matovu ayongerako nti, ggwe omusiibi weewale okwambala empale eziraga ekkundi, era toyolesa bwereere bwo mu bantu.
Nabbi Muhammad (S.A.W) ayongera n’ategeeza nti, omukyala ateekeddwa okukweka ebitundu bye eby’omubiri byonna okuggyako amaaso n’ebibatu.
Ggwe omukyala weewale okwambala ne weebikka wenna naye ng’oyolesa ebitundu byo eby’omunda. Yambala ennyambala y’emu n’eyo gy’okozesa mu sswala.
Ate obwereere bw’omusajja butandikira ku kkundi okutuuka ku maviivi. Omusajja ayolesa obwereere bwe singa asiba ‘bbaalansi’ n’okwambala empale ez’ebinu byonoona ensinza yo mu kifo ky’okufuna empeera n’obeera ng’osiibidde bwereere.
Ayongerako nti omusajja ateekeddwa okwambala olugoye olubikka ebibegabega bye. Ate enkofiira kabonero ka musajja Omusiraamu era oyo agyambala afuna empeera wadde nga si tteeka okugyambala.


text:
Essuula 1
1 Ebigambo bya Yeremiya mutabani wa Kirukiya ow'oku bakabona abaali mu Anasosi mu nsi ya Benyamini:
2 eyajjirwa ekigambo kya Mukama mu mirembe gya Yosiya mutabani wa Amoni, kabaka wa Yuda, mu mwaka ogw'ekkumi n'esatu ogw'okufuga kwe.
3 Era kyajjira ne mu mirembe gya Yekoyakimu mutabani wa Yosiya kabaka wa Yuda, okutuusa ku nkomerero y'omwaka ogw'ekkumi na gumu ogwa Zeddekiya mutabani wa Yosiya kabaka wa Yuda: okutuusa ab'e Yerusaalemi lwe baatwalibwa nga basibe mu mwezi ogw'okutaano.
4 Awo ekigambo kya Mukama ne kinjijira nti
5 Bwe nnali nga sinnakubumba mu lubuto nakumanya, era nga tonnava mu lubuto nakutukuza; nkutaddewo okuba nnabbi eri amawanga.
6 Awo nze ne ndyoka njogera nti Woowe, Mukama Katonda! laba, siyinza kwogera: kubanga ndi mwana muto.
7 Awo nze ne ndyoka njogera nti Woowe, Mukama Katonda! laba, siyinza kwogera: kubanga ndi mwana muto.
8 Tobatyanga: kubanga nze ndi wamu naawe okukuwonya, bw'ayogera Mukama.
9 Awo Mukama n'agolola omukono gwe n'akoma ku kamwa kange; Mukama n'aŋŋamba nti Laba, ntadde ebigambo byange mu kamwa ko:
10 laba, leero nkutaddewo okuba omukulu w'amawanga era ow'amatwale ga bakabaka, okusimbula n'okumenya n'okuzikiriza n'okusuula; okuzimba n'okusimba.
11 Era nate ekigambo kya Mukama ne kinjijira nga kyogera nti Yeremiya, olaba ki? Ne njogera nti Ndaba omuggo ogw'omulozi.
12 Awo Mukama n'aŋŋamba nti Olabye bulungi: kubanga ndabirira ekigambo kyange okukituukiriza.
13 Awo ekigambo kya Mukama ne kinjijira omulundi ogw'okubiri nga kyogera nti Olaba ki? Ne njogera nti Ndaba entamu eyeesera; n'amaaso gaayo gayima obukiika obwa kkono.
14 Awo Mukama n'annamba nti Okuyima obukiika obwa kkono obubi bulifubutukira ku bonna abali mu nsi.
15 Kubanga, laba, ndiyita ebika byonna eby'amatwale ga bakabaka b'obukiika obwa kkono, bw'ayogera Mukama; era balijja ne basimba buli muntu entebe ye awayingirirwa mu miryango gya Yerusaalemi n'okwolekera bbugwe waayo yenna enjuyi zonna n'okwolekera ebibuga byonna ebya Yuda.
16 Era ndyatula emisango gyange eri bo olw'obubi bwabwe bwonna; kubanga bandese ne booteza obubaane eri bakatonda abalala, ne basinza emirimu egy'engalo zaabwe bo.
17 Kale nno weesibe ekimyu oyimuke obagambe byonna bye nkulagira: tokeŋŋentererwanga eri bo, nneme okukukeŋŋenterera mu maaso gaabwe.
18 Kubanga, laba, nkufudde leero ekibuga ekiriko enkomera, era empagi ey'ekyuma, era bbugwe ow'ekikomo eri ensi yonna, eri bakabaka ba Yuda, eri abakulu baayo, eri bakabona baayo, n'eri abantu ab'omu nsi.
19 Era balirwana naawe; naye tebalikuwangula: kubanga nze ndi wamu naawe, bw'ayogera Mukama, okukuwonya.


text:
Essuula 1
1 Pawulo, omutume wa Kristo Yesu ng'okulagira kwa Katonda Omulokozi waffe bwe kuli n'okwa Kristo Yesu essuubi lyaffe;
2 eri Timoseewo omwana wange ddala olw'okukkiriza: ekisa, okusaasira, emirembe bibenga gy'oli ebiva eri Katonda Kitaffe ne Kristo Yesu Mukama waffe.
3 Nga bwe nnakubuulirira okubeera mu Efeso, bwe nnali nga ŋŋenda e Makedoni, olagirenga abamu obutayigirizanga bulala,
4 newakubadde okulowoozanga enfumo n'ebigambo by'obuzaale ebitakoma, ebireeta empaka okusinga obuwanika bwa Katonda obuli mu kukkiriza; bwe nkola bwe ntyo ne kaakano.
5 Naye enkomerero y'ekiragiro kwe kwagala okuva mu mutima omulongoofu n'omwoyo omulungi n'okukkiriza okutalina bukuusa:
6 ebyo abamu babiwunjukamu ne bakyamira mu bigambo ebitaliimu;
7 nga baagala okuba ng'abayigiriza b'amateeka, nga tebategeera bye boogera newakubadde bye bakakasa.
8 Naye tumanyi ng'amateeka malungi, omuntu bw'agasoma ng'amateeka bwe gali,
9 ng'amanyi ekyo nti amateeka tegateekerwawo muntu mutuukirivu, wabula abatali batuukirivu n'abajeemu, abatatya Katonda n'abalina ebibi, abatali batukuvu n'abavvoola Katonda, abatta bakitaabwe ne bannyaabwe, abassi b'abantu,
10 abenzi, abalya ebisiyaga, abanyazi b'abantu, abalimba, abalayirira obwereere, n'ebirala byonna ebiwakana n'okuyigiriza okw'obulamu;
11 ng'enjiri bw'eri ey'ekitiibwa kya Katonda eyeebazibwa gye nnateresebwa nze.
12 Mmwebaza oyo eyampa amaanyi, ye Kristo Yesu Mukama waffe, kubanga yandowooza nga ndi mwesigwa, bwe yanteeka mu buweereza,
13 olubereberye bwe nnali omuvumi era omuyigganya era ow'ekyejo: naye nnasaasirwa kubanga nnakolanga nga ssimanyi mu butakkiriza;
14 ekisa kya Mukama waffe ne kyeyongera nnyo wamu n'okukkiriza n'okwagala okuli mu Kristo Yesu.
15 Ekigambo kyesigwa, era ekisaanira okukkirizibwa kwonna nti Kristo Yesu yajja mu nsi okulokola abalina ebibi; mu bo nze w'olubereberye;
16 naye kyennava nsaasirwa Yesu Kristo alyoke alabisize mu nze ow'olubereberye okugumiikiriza kwe kwonna, okubeeranga ekyokulabirako eri abo abagenda okumukkiriza olw'obulamu obutaggwaawo.
17 Era Kabaka ow'emirembe n'emirembe, ataggwaawo, atalabika, Katonda omu, aweebwenga ettendo n'ekitiibwa emirembe n'emirembe. Amiina.
18 Ekiragiro kino nkuteresa, mwana wange Timoseewo, ng'ebigambo bya bannabbi bwe byali bye baakwogerako edda, olyoke olwanirenga mu byo olutalo olulungi,
19 ng'onyweza okukkiriza n'omwoyo omulungi, abalala gwe basindika eri ne bamenyekerwa okukkiriza kwabwe:
20 mu abo ye Kumenayo ne Alegezanda: be nnawa eri Setaani, balyoke bayigirizibwe obutavumanga.


text:
Bya Anthony Ssempereza
MINISITA w’ebyenjigiriza, Dr. JC. Muyingo ayogedde ekigaana abaana okweyongerayo okusoma nga bamaze P.7 n’engeri Gavumenti gy’enogedde ekizibu kino eddagala. Agamba: Abaana abateeyongerayo basinze kuva mu bitundu eby’ekyalo, mu bubuga awali obulimu omuva ensimbi n’emyalo. Ebimu ku biremesa abaana okweyongerayo mulimu bino;
1 Obwavu obususse mu maka agamu nga tewali nsimbi ziweebwa mwana kumuyamba ku bikozesebwa. Wadde gavumenti yateekawo bonnabasome mu siniya n’amatendekero g’ebyemikono, abazadde abamu abamu tebatwalayo baana baabwe mu masomero gano.
2 Abaana abamu bayingirira obulimu omuli okuvuga bodaboda, okusiba enviiri n’obulala mwe baggya ensimbi amangu. Kino kiri mu bitundu omuli obubuga.
3 Ekirala, abaana tebalaba mugaso gwa kusoma kubanga tebalina byakulabirako ku byalo gye bali. Nsaba ababaka ba Palamenti bafube okuba ekyokulabirako mu bitundu byabwe. Nze e Bamunaanika ntuuka ku buli kyalo, era abaana bangi mbalaze omugaso gw’okusoma era bangi basoma.
4 Abaana abamu enjala y’ebaddusa mu ssomero, nga tewali kyakulya ne badda mu byalo okwenoonyeza ebyokulya.
Gavumenti evuddeyo
Dr. Muyingo agambye nti; ‘Gavumemti etaddewo pulogulaamu y’okusomesa abaana empya gye batuumye ‘Skilling Uganda’ era ng’etaddewo ensimbi obuwumbi 10 okuyamba abaana abamaze P.7 ne bateeyongerayo. Pulogulaamu eno ezze kuyamba abataamaliriza misomo nga buli muntu we yakoma w’atandikira. Bw’oba wakoma mu P.7 tukutwala mu tteeko n’oddamu okusoma.
Kyokka omwana bw’aba tayagala byakusoma asobola okufuna omuntu n’amuyigiriza okusiba enviiri oba okukanika, ffe ne tusasula omuntu oyo. Oyo amuyigiriza ajja ku minisitule mu kitongole kya BTV ekikulirwa omukyala Sarah Namuli n’amubuulira nga bw’atendeka omwana era gavumenti n’emusasula.
ABAYIZI ABAATUULA MU 2012
Abayizi abatuula P.7 mu 2012 baali 535,500 nga ku bano abaasobola okweyongerayo mu siniya n’amatendekero ag’ebyemikono bali 430,000. Abalala abasoba mu mitwalo 10 bali ludda wa? Ebigezo ebya PLE eby’omwaka oguwedde ebirindirirwa okufuluma byatuuza abayizi emitwalo 56 naye ku bano bameka abaneeyongerayo? Kuno kusoomozebwa kwa gavumenti ne minisitule y’ebyenjigiriza.


text:
Mu gy’ebizimbe:
Gazaland (4) 3-3 (3) K.K Trust Hotel
Boost House A. 9-1 Vienna Arcade
Magoba Arcade1-2 Kalungi Plaza
Container Village (4) 0-0(2) Mabirizi Complex
ABAWAGIZI b'ekizimbe kya Mabirizi Complex baataamidde ku kisaawe ne babula okulyamu ddiifiri Shafiq Kakembo amaaso olw’obutagaba kaadi nga bagamba nti abazannyi baabwe baayitirizza okukolebwako ebisobyo.
Baabadde ku kisaawe kya St.Peters e Nsambya era bwe baalemeddwa okufuna kye baagala kwe kutandika okumuvuma. Wabula ebivumo tebyabataasizza kuba eddenge evvannyuma we lyavugidde nga Container Village ebawangudde ku ggoolo (4-2).


text:
KAPITEENI wa Cranes, Andrew Mwesigwa y'omu ku bazannyi abeegulidde erinnya mu kuzannya omupiira ebweru w'eggwanga era ng'agufunyemu.
Yategeezezza HUSSEIN BUKENYA ebimuyambye okutuuka ku buwanguzi wamu n'okwekuumira ku mutindo.
NSINGA kwebaza Katonda kuba yankoledde buli kye ntuuseeko. Bazannyi bannange balina okumanya nti omupiira mulimu, ogwetaaga okuwa obudde nga kw'otadde okukola ng'akalogoyi, wabula n'okuwmumula kyetaagisa.
Natandika okuzannya omupiira mu ngeri ya kusaagirira kuba Jinja Academy gye natandikiramu nga ndaba ng'ogutasoboka.
Naliko mu Sea Princes, Aldina SC, eyali ttiimu ya Nile FC ey'abato, Busia FC gyenava mu 2001 okugenda mu Mbale Hereos ate mu 2003 ne neegatta ku Villa gye mpagira.
"Apartments" za Mwesigwa zaazimbye e Masanafu mu Lubaga.
Eno gye nava okugenda mu IBV eya Iceland (omuzannyira Mawejje) mu 2005, era ne ntwalayo Augustine Nsumba.
Abamu ku bazannyi baffe mu Uganda tebamanyi kye baagala kuba olufuna ku ssente nga yeerabira ky'alina okukola ng’ava ku mulamwa, ekintu ekikyamu.
Bakimanye nti mu mupiira temuli kwesaasira, kwemanya na kwemalirira ate nga n’okucakala mu ngeri emalawo fitinensi nayo si nnungi.
Nze gw'olaba sigendangako mu ndongo, sinywangako mwenge n'ebirala nsobole okukuuma omutindo gwange kuba nkimanyi nti omupiira guzannyibwa muntu agwagala ate ng'ali ku mutindo.
Abazannyi tebalina kuweera ne kye baba bafunye. Balina okuba nga beegomba buli kintu ekirungi okusobola okwongeramu amaanyi mu kye bakola ate ssente ne bweziba ntono tobulwa ky'ozikolamu kuba tewali kitasoboka. Kuno kwe balina okugatta okuba n'empisa olwo bajja kuwangula.
Mwesigwa (ku kkono), mukyalawe n'abaana.
Ekintuusizza ku buwanguzi kwebuuza kuba sirina kye nkola nga sseebuuzizza ku maama, baganda bange ne mukyala wange.
- Emipiira mingi eginnumye naye Cranes ne Zambia gwe gukyasinze.
- Ennyama n’ettooke bwobifumba siseguka.
- Obudde bwange nsinga kubumala ne famire yange mpozzi n’okutendereza Katonda.
- Nnina esuubi nti nga sinnava mu Cranes tujja kugenda mu Africa Cup of Nations, buli omu bw'anaakola ekimusuubirwamu.
Rachael Catherine Namuwaya (Maama)
Ndi musawo omutendeke alina ne ddiguli era emyaka 30 egiyise ngimaze nzijanjaba abantu mu malwaliro ag'enjawulo omuli, Jinja Hospital ne Masaka ne Mulago.
Ndi mulokole atakola kintu kyonna ku lunaku lw'okusaba era gye nsabira nninamu ekifo nga bwe mba sinnatuuka tewali akituulamu.
Nasooka ne simatira kuzaala baana balenzi bokka nga ndaba obutazaala muwala kiyinza okunkola obubi naye omwana omulenzi alinga zaabu.
Maama wa Mwesigwa
Nnina abaana abalenzi bana; Robert Mukasa, Andy Mwesigwa n'abalongo Paul Waiswa ne Tonny Waiswa.
Nafuna omukisa kuba abaana bange bonna balina ekitone mu mupiira era Mukasa yazannyirako Villa, Tonny (Victoria University) ne Mwesigwa.
Mwesigwa mwana wa kitalo nnyo eri famire yange kuba talina ky'atakoze okuva lwe yatandika okuzannya omupiira. Musajja muwulize eri buli muntu kababeere ba ku kyalo.
Nnina essuubi nti ebigendererwa bye byonna munsi ajja kubituukiriza kuba awuliriza ebimuwabulwa, alina eddiini ate mukozi nnyo.
Emmotoka za Mwesigwa.
Doreen Nakintu (mukyala wa Mwesigwa):
Katonda yampa Mwesigwa kuba nninga ali mujjana. Nninnye ennyonyi kuba buli mwaka nnina okugenda e Kazakhstan okumufumbira ettooke.
Natandika okubeera ne Mwesigwa mu 2003 nga nkyasoma ku Yunivasite e Makerere era bwe nnamaliriza ddiguli mu kubalirira ebitabo (Statistics) nabikomya awo ne nsalawo ndabirire famire yange era Mwesigwa talina ky'atankoledde ku nsi kuno.
Ovanga ku musajja akwebuuzaako ku buli kintu, akuwa buli ky'oyagala nga tabuuzizza, ayagala abantu b'ewaffe ng'ababe, mmenye ki ndeke ki? Andy andabirira ng’omwana omuto.
Omukwano omwami wange gw'andaga buli lwe ngujjukira nga taliiwo njula okutambuza ebigere ntuuke gy'ali naye nga tekisoboka.
Wabula bwe ntuula mu nju yaffe ne ntunula ku baana baffe Cindy Kwagala Mwesigwa ne Aaron Mwesigwa ng'omutima gukkakkana.
Sirabangako mwami wange ng'anyiize wabula bwe bawangula Cranes teyeebaka asula mu birowoozo, ate bwe mpulira nti alwadde nange ndwala.
Ennyumba ya Mwesigwa esangibwa e Lugala - Masanafu.


text:
Bya Luke Kagiri
Abatuuze abasoba mu 600 e Bukoba mu Ggombolola y’e Nalutuntu mu disitulikiti y’e Mubende bali mu kusattira oluvannyuma lw’omugagga okutwala abaserikale, bakanyama n’abapunta ne bakuba ettaka kwe bali, nga kati balindiridde kusengulwa.
Ebyalo 5 ebiri mu buzibu kuliko Bukoba, Mirembe, Kabulengwa, Kannyogoga ne Kayunga byonna nga biriraaniganye mu muluka gw’e Kyakatebe mu Ggombolola y’e Nalutuntu.
Ssentebe w’eggombolola eno, Peterson Kamulegeya yagambye nti abantu be baludde nga beemulugunya ku bantu abapunta ettaka lyabwe kyokka nga tebalina abadduukirira.
Abatuuze baategeezezza nti, abapunta bazze emirundi egiwera nga bakuumibwa bakanyama n’abaserikale ba poliisi ne bapima ettaka lyabwe.
Balumiriza mutuuze munnaabwe Gedeon Nsabire nti yeekobaana n’omugagga gwe bamanyiiko erya Bitangaalo nga baagala kutwala ttaka lyabwe.
Kigambibwa nti kati abantu abamu basula bweru nga bakuuma okutangira abayinza okubazinduukiriza.
Ensonga zino oluvannyuma baazitegeeza omubaka waabwe mu palamenti, Nyombi Thembo ne bamusaba aziyingiremu.
Essuubi eddala balirina mu minisita Aidah Nantaba nga bagamba nti y’ayinza okubayamba okusigala ku ttaka lyabwe.
MINISITA THEMBO ANNYONNYODDE
Minisita Nyombi Thembo yategeezezza nti mu makubo amatuufu, abantu abaliraanye ettaka erikubwa n’abaliko bandibadde bategeezeddwa ne baweebwa n’omukisa okwegula.
Singa liba nga liri bbali wa byalo bino, olwo abantu abali ku byalo bino nga baliraanye bandibadde bategeezeddwa era ne bassaako emikono, ekirabika nga tekyakolebwa.”
Yagambye nti bagenda kulondoola ensonga zino nga baviira ddala mu kakiiko k’ebyettaka akaagaba ekyapa ekya liizi, era buli akwatibwako ensonga agenda kuyitibwa mu lukiiko mu bbanga ttono, bagonjoole ensonga.


text:
MU nkambi z’abanoonya obubudamu mukung’aaniramu abantu ab’enjawulo era mmanyi bazissaawo okulabirira buli abeeramu.
Wabula nkizudde nti bye bassaako essira kwe kuba nti buli ali mu nkambi afuna ekyokulya bye bambala, ebyokwebikka, okubajjanjaba n’ebirala.
Wabula kye ndabye nti abaana temubalowoozaako nnyo okulaba nga bakula nga balina obuvunaanyizibwa.
Abaana babasuza n’abantu abakulu abafumbo buli omu n’akaluubirizibwa mu mbeera ye.
Waakiri abaana mubaawule basule bokka ate era abalenzi n’abawala mubaawule. Abaana bayiga okunywa ebitamiiza kuba tewabaawo abagambako ate oluusi bibaawo mu bungi kuba abantu tebalina kyakukola.
Obutafaayo ku baana bano bangi bazaala nga bali mu nkambi z’obubudamu kubanga tebabafaako kubalabula. Nsaba abaana mubalabule era mubalung’amye.
Roger Katongole, Ntebe.


text:
Hepatitis ajjanjabwa n’awona?
OBULWADDE bwa Hepatitis, buwona oba nedda? 0756583361.Obulwadde bwa Hepatitis ennaku zino bujjanjabwa wadde nga kiri ku buseere. Genda mu ddwaaliro bakukebere era bakuwe eddagala ly’oba okozesa ogoberere amateeka ge bakuwa ojja kutereera.
Kiva ku ki okulumizibwa omugongo. 0783639859 – Godfrey Nsamba.
Okola mulimu ki? Kiyinza okuba ng’olumwa omugongo nga kiva ku mulimu gw’okola okugeza okwetikka ebizito, okutuula ennyo nga baddereeva n’abakozi ba o isi abatatambulatambula.
Kiyinza okuva ku bulwadde ng’akafuba k’omu magumba, okuseeseetuka kw’amagumba g’enkizi, obubenje naddala obukosa omugongo n’ebirala bingi.
Genda olabe omusawo bakujjanjabe nga bamaze okukukebera okuzuula obuzibu we buva.
Ekifuba nnyinza kukijjanjaba na ki okuwona? 0753353502.
Bw’oba okololedde ebbanga erisukka mu wiiki bbiri, weetaaga okeberebwe okulaba oba tolina kafuba. Obulwadde obulala ng’obukwata emmiro n’endala nabwo buyinza okuleeta obuzibu nga buno. Kiyinza n’okuba ng’obuzibu buva ku mutima, weetaaga okulaba amangu omusawo akwekebejje.
Ensenke ku liiso ngijjanjabana ki okuwona? 0753353502, Diana – Namasuba.
Ensenke bagitereeza na kugirongoosa ne bw’eba ekuze ekisusse era bagikolako. Weewale okukozesa eddagala ly’ekinnansi kuba lisajjula buzibu. Genda ew’omusawo w’amaaso akukebere alabe eky’okukukolera.
Oluwumu lummazeeko ebbanga, nkoze ntya okulugoba?
Oluwumu bulwadde obusobola okujjanjabwa n’eddagala, wabula kyetaagisa nnyo okukuuma obuyonjo kuba kikulu mu ku lugoba. N’ekika ky’eddagala ly’okozesa nakyo kikulu. Okweyonja kutwaliramu okwoza engoye z’oyambala, obuliri, okuyonja omubiri mu ngeri zonna omuli n’okwemwa, okuyonja by’okozesa omuli obusanirizo n’ettawulo oba ebbaafu z’okozesa n’ebirala okwewala okwejjanjaba ng’ate bw’oddamu okwesiiga.
Amannyo gange galiko langi y’ebisiriiza, ngakole ntya okweruka? 0781969335.
Weetaaga okulaba omusawo w’amannyo agooze n’okugayonja akuwe n’obujjanjabi obulala. Okusenya kuyinza obutakuyamba ku buzibu buno. Simanyi oba onywa sigala, omwenge oba ebitamiiza ebirala. Bino bivaako okuddugaza amannyo. Faayo n’okukuuma obuyonjo bw’akamwa ko.
Omuntu alina ensimbu awonyezebwa ki?
Ensimbu esobola okukkakkanyizizbwa ng’okozesa eddagala n’okendeeza ku kugwa. Mu nsi ezaakula edda, bwe bakukebera ne bazuula obuzibu we buva basobola okukulongoosa n’otereera.
Ndi mukyala wa myaka 36, nnakozesa empiso okweziyiza okuzaala okumala emyaka 10, kati mwaka gumu n’ekitundu nga ngivuddeko. Njagala kuzaala nga sinnaweza myaka 40, bang’amba nti nnyinza n’okumala emyaka 5. Kino kituufu, nkole ntya? Harriet - Mukono.
Ng’olabye Harriet, wabula mu mbeera n’emyaka gyo kijja kwetaagisa okusooka okukeberebwa.
Kyetaagisa okulowooza ku nsonga endala okusinga ku nkola y’ekizaalaggumba. Nnabaana, amagi agazaala, enseke n’ebirala byetaaga okukeberebwa okulaba nga tebirina buzibu.
Kiki ekireeta ekikeeto? Nkijjanjaba ntya? 0772536115.
Ekikeeto kiva ku asidi kuba mungi mu lubuto n’endwadde nga eya alusa oluusi ne kookolo.
Olumu kiva ku kulya mmere etekwatagana bulungi na mubiri. Abakyala ab’embuto nabo batera okutawaanyizibwa ekikeeto
nga kiva ku mbeera gye balimu.
Singa ekikeeto kigaana okukuggwaako okumala ebbanga eggwanvu kirungi n’olaba omusawo n’akukeberaera n’ofuna obujjanjabi.
Omwana wange yeerumika nnyo naye mmuwe ki okutereera. 0751671317.
Omwana wo alina obuzibu n’obusiwa bw’omu nnyindo nga bwabika ne bufulumya omusaayi. Era asobola n’okuba nga talina Vitamiini D (eva mu musana) amala mu mubiri oba ng’alina ssennyiga.
Laba omusawo w’ebiwanga amukebere ajja kukuwa obujjanjabi obwetaagisa.


text:
NGA twetegekera omwaka 2014, twebaza Katonda okutuyisa mu 2013! Anti guno gwe muko ogufundikidde 2013 omwaka ogunajjukirwako okusomoozebwa okubuutikidde emizannyo naddala omupiira mu ggwanga.
Tezifudde adda na lusoggo! Cranes, 2014 yaakumuyingira ng’eri mu nkambi yeetegekera mpaka za Afrika ez’abaguzannyira mu liigi y’awaka (CHAN) eziggyibwako akawuuwo nga January 12, 2014 e South Afrika. Cranes okuzannya mu za CHAN, kye kimu ku makungula ga 2013 era okulina okuzimbirwa ebiruubirirwa bya FUFA mu 2014 omwaka nagwo Cranes mw'eyolekedde okusomoozebwa.
Cranes erinamu egy’okusunsulamu abalyetaba mu za Afrika eza 2015 e Morocco, Bannayuganda ze tuyaayaana okwetabamu okweggyako ekikwa ky’emyaka 36.
Si kibi nga pulezidenti wa FUFA, Moses Magogo bwe yategeezezza nti empaka za CECAFA ne CHAN, FUFA yaakuzeeyambisanga okuzimbiramu abazannyi abanaaliikiriza Cranes ey'okuzannya egy’okusunsulamu mu za Afrika.
Naye Abaganda bagamba nti 'akataazimbe, emmuli kazeetikka bukiika' Olugero luno lulaga akanyonyi akagezaako okwezimbira kyokka nga tekeeteeseteese bulungi era ekivaamu kalemererwa. Nga bwe ndaba, enteekateeka za FUFA, zikyabulamu okutuukana n’omutindo okutegekerwa abazannyi abayinza okuganyula Cranes si mu kuzannya kwokka naye n'ebiruubirirwa n’ebigendererwa.
Enteekateeka za Cranes zonna okutwalira awamu zikyabulamu ng’ate ndaba obudde bubaweddeko abazannyi okubalambika ku mulamwa omutuufu. Nsaba FUFA etandikire ku mpaka za CHAN ng’ezitwala nga nkulu kuba omutindo abazannyi gwe banaayolesa e South Afrika gujja kukola kinene okuzimba obwesige mu bazannyi n’abawagizi kyongere okwerula emikisa gya Cranes okuvuganya n’okuyitamu mu mpaka za CECAFA.
mubirua2002@yahoo.co.uk (0774054636)


text:
Bya JOHNBOSCO MULYOWA
MUK’OMUSUUBUZI w’omu Ndeeba, Steven Ssuuna gwe baayokera mu nnyumba e Lweza Zooni A, yafuddde azaala mu kiro ekyakeesezza Ssande n’omwana gwe yazadde!
Cleire Asiimwe 22 abadde yakazibwaako erya Baby Girl yafudde n’omwana we omuwala gwe yabadde yaakazaalira mu ddwaaliro e Mengo, ekivuddeko abooluganda lwa Ssuuna okulumba nnamwandu omukulu ali ku limanda mu kkomera ly’e Kigo.
Asiimwe yali muganzi w’omusuubuzi Steven Ssuuna eyali atunda sipeeya w’emmotoka mu Ndeeba mu maaso ga Petrocity eyayokerwa mu nnyumba ye e Lweza ku nkomerero ya July n’afa nga yaakatuusibwa mu ddwaaliro.
Yaziikibwa ku kyalo Kamaggwa e Kaliisizo mu Rakai. Mukyala wa Ssuuna omukulu, Ruth Jojo, Omusudani yakwatibwa n’aggalirwa mu kkomera e Kigo ng’ateeberezebwa okubaako ky’amanyi ku nfa ya Ssuuna olw’obutakkaanya bwe baali bafunye olwa Ssuuna okufunayo omukazi omulala, Cleire Asiimwe.
Okusinziira ku ssenga wa Ssuuna, Maria Kizza abeera e Kaliisizo mu Rakai, Ssuuna nga tannafa yali yamutegeeza nga Jojo bwe yawera obutamukkiriza kuzaala bweru nga kino kye kyavaako obutabanguko mu maka gaabwe.
‘’Jojo yatandika okukubira Asiimwe essimu ezimutiisatiisa singa kamutanda n’azaalira bba omwana,’’ bwe yagambye.
Asiimwe yaziikiddwa mu maka ga bakadde be Omw. N’omuky. Bosco Lumumba ku kyalo Najja-Lukalu mu disitulikiti y’e Buikwe eggulo ku Mmande ate omwana omuwere yaziikiddwa ku Ssande e Kamaggwa, Kaliisizo mu Rakai awaaziikibwa kitaawe.
Gye buvuddeko Jojo yalaga poliisi obubaka ku ssimu nti waaliwo abaabumuweereza nga bamutiisatiisa okumutta
oluvannyuma lwa bba okufa wabula obubaka buno abooluganda lwa Ssuuna baabutaputa ng’okubabuzaabuza.


text:
Edda mu ddwaaliro e Mulago babbirangayo bugaali na mirambo. Kyokka kati ensi bw’egudde eddalu e Mulago babbirayo n’abaana.
Kezirooni ow’e Kyengera bwe yanona omulambo gwa kitaawe eyafiira e Mulago bw’atuuka ku mulyango ne bamusaba empapula ezifulumya omulambo. Bwe yaddayo okuzinona, yakomawo ng’akagaali n’omulambo tabirabako.
Kezirooni yakanda kukuba biwoobe nti akagaali banditutte naye ne bandekera omulambo gwa ssebo, nga ab’e Mulago bamutegeeza kimu nga bo omulambo gwa ssebo bwe baagumuwadde era nga bw’atakyalina ky’abanja.
Nanfuka kino kyennyini kye yaguddeko e Mulago. Ennaku ntono ezaakayita yazadde omwana ne bamusiibula, kyokka olw’okuba obudde bwabadde buzibye, Nanfuka yasazeewo okwewejjeekako ku lubaalaza lw’eddwaaliro nga bw’alinda abamuddukira era awo omwana we we baamumubbiddeko.
Nanfuka yalaajanyeeko nga Kezirooni gwe babbako omulambo gwa kitaawe emyaka 40 egiyise, kyokka nga naye ab’e Mulago bamuwoleza ebyo bye baawoleza Kezirooni nti ffe twakuwadde omwana wo ne tukusiibula noolwekyo tokyalina ky’obanja.
Naye nno oyo atuukibwako ekizibu ng’ali mu ddwaaliro oba mu luggya lwayo, ddala aba akyalina ky’abanja. Kezirooni okumubbako omulambo gwa kitaawe nga bagumubbiddeko ku mulyango gw’eddwaaliro, ddala ab’e Mulago yali akyababanja! Ate ne Nanfuka okumubbako omwana we nga bamubbidde ku lubalaza lwa ddwaaliro oyo naye ab’edwaaliro aba akyababanja.
Kati kimanyiddwa ab’e Mulago be balina “sindikeeti” mwe babbira abaana b’abantu. Noolwekyo leka aboobuyinza bateekewo obukuumi obuweebwa abali mu ddwaaliro munda n’abali ku mbaalaza, so si kumala kubabbako baana baabwe olwo ne bawoza “Tekitukwatako”.
Yo ensi etuuse okugwa eddalu lyennyini ekkankada Bananfuka bwe banaagenda mu malwaliro ne bazaala abaana ate ne babababbako kyokka oluvannyuma ne beewugguusa nga bawoza tekitukwatako.
Tekikukwatako kitya nga n’amalwaliro mugafudde empuku z’abanyazi n’abatemu? Wateekwa okubaawo eky’amangu ng’ate kya maanyi ekikolebwa okukomya foloffotto ono.Sikulimba.


text:
BULI siteegi ya takisi n’ebyayo. Omusasi waffe atuuseeko ku siteegi y’e Kayunga esangibwa mu paaka enkadde n’akuleetera agamu ku mateeka kwe batambulira, okusobola okukumaakuma baddereeva ne bakondakita ba mmotoka zino ezikunukkiriza 70.
Mu takisi zino mulimu eze Naggalama, Nakifuma, Gayaza, Kangulumira, Bukoto, Bugerere n’endala. Buli takisi erina ebisale byayo wamu n’amateeka agagifuga.
Ku siteegi eno tekukirizibwako mmotoka nkadde engeri gye zitambula eng’endo empanvu era bw’ekaddiwa nga bagigobako.
Muhamood Mutyaba omugoba wa takisi ku siteegi eno agamba nti siteegi eno erina amateeka
agagifuga singa omuntu agamenya asobola okugobwa oba okutanzibwa ssente oba okumuyiriza
okumala akaseera.
Singa omuntu yeerabira ebintu bye mu mmotoka babitereka mu ofi isi yaabwe okutuusa nnannyinibyo
lw’abinona wabula alina okuba n’obukakafu.
Singa omusaabaze awawaabira ddereeva wa takisi nti amuvumye, bakusiba wiiki bbiri oba okukuwumuza.


text:
Bya JOHNBOSCO MULYOWA NE PADDY BUKENYA
OBUBENJE ku luguudo lw’e Masaka naddala mu nnaku enkulu bweraliikirizza abasaabaze ekiwalirizza poliisi okwongera amaanyi mu bikwekweto ku baddereeva abatikka akabindo n’abavuga endiima.
Kino kiddiridde omuwendo gw’abantu abaakafa oluvannyuma lw’okugoyebwa takisi eyagudde ku Lwomukaaga ku makya okulinnya ne bawera bana ate mu kiro ekyakeesezza Mmande akabenje akalala ne kagwa e Kyabadaaza ne kalumya abantu munaana.
Abaakafa kuliko Peter Mugerwa ow’e Kaliisizo, Alozius Ssennyondo ow’e Ggolo n’abalala babiri abatannamanyibwa bibakwatako oluvannyuma lw’abadduukirize okunyaga ebimu ku bintu byabwe ng’akabenje kaakaggwawo.
Mmotoka eno nnamba UAT 220 okugwa yabadde eva ku mwalo gw’e Kasensero mu Rakai ng’etisse abantu abasoba mu 14 abateekeddwa okugibeeramu era nga yabadde n’abantu abasoba mu 20, era yabadde ekedde nnyo okusobola okuyitawo nga poliisi y’ebidduka tennatuuka ku luguudo.
Omugoba wa mmotoka eno yadduse oluvannyuma lw’okukola akabenje kano era nga bangi ku balala abaasimattuse bali mu malwaliro okuli ery’e Masaka, Kaliisizo ne mu ddwaaliro lya Dr. Katwiire e Kyotera.
Abakyali obubi kuliko:
Hajji Abas Mabiriizi omukungu wa BMU ku mwalo e Kasensero, Steven Wasswa w’e Kasensero, Sunday Kajuna w’e Kasensero, Tina Nakandi w’e Mukono kyokka yabadde ava Kasensero ng’ono yamenyese amagulu gombi, Francis Kisomose w’e Kasensero, Oliva Nnisiima ow’e Kinoni nga n’oono yamenyese amagulu ng’ava Kasensero abalala tebannategeerekeka mannya.
Abaalumiziddwa mu kabenje k’e Kyabadaaza baaweereddwa ebitanda mu ddwaaliro ly’e Nkozi mu Mpigi ne Gombe.
POLIISI Y’EBIDDUKA ERABUDDE
Omuduumizi wa poliisi y’ebidduka mu Greater Masaka, Ogwal Kasule yalabudde abagoba b’ebidduka naddala takisi okwewala okutikka abantu akabindo mu kiseera kino eky’ennaku enkulu n’ategeeza nga poliisi y’ebidduka bw’egenda okukola ebikwekweto ku nguudo zonna mu kitundu kino okwewala obubenje.
Afande Ogwal yategeezeza nti akabenje k’e Kaliisizo kaavudde ku kutikka kabindo n’okuvuga endiima ekyavuddeko mmotoka eno okwabika omupiira ne yeevulungula n’egoya abaagibaddemu.


text:
Bya Ahmed Mukiibi
ISMAIL Wakisa, yaakamala emyaka 16 mu bizinensi y’obuvubi n’ebyennyanja mw’afunye ensimbi ezitotoogana ng’obukolwa.
Enkambi ya Wakisa eri ku kizinga Dolwe wakati mu nnyanja Nnalubaale okumpi n’ensalo ya Uganda n’e Kenya gy’alina amaato agasukka mu 50 n’abakozi nga 200.
Amaato agasukka mu 50 galina, Wakisa, nnannyini Kampuni ya Waki Investments& Transporters ali mu luse lw’abagagga abatawunyikamu ku Dolwe era bizinensi eno agyenyumirizaamu kyokka mwennyamivu olw’envuba embi ereese ebbula ly’ebyennyanja mu Nnalubaale.
“Bizinensi y’obuvubi etusala nnyo mu biseera bino, ebyennyanja bitono mu nnyanja olw’envuba embi esusse mu nnyanja”, Wakisa eyasangiddwa ku mwalo gw’e Golofa ku kizinga ky’e Dolwe bwe yategeezezza.
Ayongerako nti, envuba embi eyitiridde ku Nnalubaale, abavubi buli omu by’ayagala by’akola, abasinga beeyambisa obutimba n’ebikozesebwa ebirala ebitakkirizibwa mu mateeka, ekivuddeko envuba embi okweyongera ku nnyanja.
Wakisa agamba nti, n'obukiiko obuddukanya emyalo egy'enjawulo obuyitibwa 'Beach Management Units (BMU)' bwe yagambye nti buno bwe busibye envuba embi mu Nnalubaale.
“ Ensobi Gavumenti gye yakola ya kwesiga obukiiko bwa BMU okugikolera omulimu ogw’okulabirira ennyanja naddala okulwanyisa envuba embi ate nga tebabuwadde busobozi kukola mulimu guno.
BMU ezisinga obungi mu Nnalubaale tezirina mulimu gwe zikola okuggyako okulya enguzi mu bavubi ab’obutimba obumenya amateeka kuba abakungu baazo bangu ba kugulirira kuba abasinga banaku.
Bangi ku bantu bano abaalondebwa si bavubi era bantu abamanyiddwa nti tebalina mirimu, kale kakola ekisoboka okulondebwa ku bukiiko obwo, basobole okufuna kye balya sso si kutaasa nnyanja yaffe.
Okuggyako nga Gavumenti yeenyigidde butereevu mu kulwanyisa envuba embi n’emize emirala egyonoona ennyanja, embeera egenda kwongera kwonooneka ku Nnalubaale.
Obubbi bwa yingini z’amaato
Wakisa agamba nti, obuzibu obulala bwe basanze ng’abali mu bizinensi ey’obuvubi bwe bubbi bwa yingini z’amaato oluusi n’amaato gennyini.
"Ekizinga Dolwe kisangibwa okumpi ne Kenya, kale tulina obuzibu bw’ababbi abava mu Kenya abateega abaana baffe ku nnyanja ne bababbako yingini oluusi n’amaato.
Nnaakabbibwako yingini 13 ng’abazibba bateega abakozi bange ku nnyanja ne babakuba n’oluvannyuma ne bazinyaga.
Yingini ey’eryato yokka egula wakati w’obukadde musanvu n’obukadde mwenda okusinziira ku maanyi gaayo, ekitegeeza nti nnaakafiirwa wakati w’obukadde 90 n’obukadde 120 mu kubbibwako yingini zokka.
Ng’oggyeko yingini, nfiiriddwa amaato mangi ng’agamu gabbibwa ate amalala gaatika gokka buli lwe gamala ebbanga nga tegavuba era buli lwe wabaawo ebbula ly’ebyennyanja, amaato tugasimba ku lukalu.
Amaato bwe gamala ebbanga eddene nga gasimbiddwa ku lukalu gatuuka ekiseera ne gabaluka gokka olw’omusana era kino kibakosezza nnyo kubanga okuzimba eryato erimu obukadde bubiri n’ekitundu ziggwaawo", Wakisa bw'agamba.


text:
Engeri Y'okuyiga N'obukodyo Bwakwo
Byajjibwa mu kitabo: Okulowooza nga kagezi munyu:
Engeri musanvu ezeyambisibwa bakakensa muzuula na Aristotle, Leonardo Einstein, Edison nabalala byawandikibwa Michael Michalko
"Wadde toli kagezi munyu oyinza okweyambisa engeri zino ezabakakensa nga Aristotle oba Einstein okweyongera mukulowooza mungeri eyekikugu osobole okugonza obulamu bwo obwo maaso".
Engeri zino omunaana ziyinza okuyamba okulowoza mungeri enekuleetera amagoba mukumulungula ebikalubye. "Engeri zino zeyambisibwa nnyo abavumbizi mu byafayo munsi yonna".
1.Tunulira ekizibu mungeri ezenjawulo olabe nti ofuna amakubo nebwegaba gawukana kugabalala gomanyi okusobola okimulungula.
Leonardo da Vinci yazuula nti okufuna amagezi kukumulungula ekizibu sooka ozuule engeri gyoyinza okutunulira mungeri ezenjawulo. Yazuula nti omulundi ogusooka nga ofunye ekizibu obaamu kyekubiira mungeri gyokitunulira mu. Naye bwoba nga addamu okukizimba mubwongo bwo kiba nga kizibu kirara si kiri kyewasoose okulaba.
2. Kuba ekifananyi!
Einstein yatunulira nga ekizibu mungeri nyingi nga kwatadde nokukuba ekifananyi alabire ddala wa aw'okumulungura. Era ye yazula nti emiwendo nebigambo bikola kitono mukulowoza kwe singa aba nekifananyi.
3. Leeta amagoba! Ekimu ku kyotegerera ba kagezi munyu kwekuba nti baleeta amagoba.
Thomas Edison yalina obwananyini ku migabo 1,093. Engeri eyiye yali kakugaba katala buli omu gwakozesa naye yenyini nga abanekitundu kyazanya mukulowooza ku kizibu ekiriwo. Mumusomo gwabanna sayansi 2,036 mubyafaayo , Dean Keith Simonton owa University ya California mu Davis yazuula nti banasayansi bangi abakugu mu byafayo bazuula ebyamagezi bingi nnyo naye ate n'ebilowoozo ebitaatuyamba. Naye singa batya okuzula ebyo ebitayumba n'ebiloozo ebyatuyamba bwebatyo tebandibivumbudde.
4. Yunga ebipya byovumbudde ku birala. Yunga ebirowooza ebifananyi nabuli kimu ekipya kyolina wadde nga oluusi biyinza okulabika obulala.
Amateeka g'ensikirano gava ku mumonaaki omu eyagatta okubala ne sayansi wa biology kale nga wadde byali tebirabika kufanagana.
5. Fanaganya ebirowoozo byo; Gezako okuganaganya ebirowoozo ebitalabika kufanaganya oyinza okujjamu kyoyagala.
Da Vinci forced yafanaganya okuwuuma kw'ekidde nga kikubiddwa ku nsamuka yamazzi nga ejjinja likasukiddwamu. Kino kyamuyamba okuzuula nti eddoboozi litambula mungeri yamayengo nga agamazzi. Samuel Morse yavumbula sitenseni zamaloboozi gesimu nga amaze kutunulira sitenseni zendogoyi ezempaka.
6. Loworeza mubikontana.
Physicist Niels Bohr yazuula nti bwokwata ebikontana oba ebyawuka bibiri obwongo bwo buyinza okutuuka mumutindo omulala mukulowooza. Yazuula nti ekitangaala kiringa katundutundu ate era kiringa jjengo bwatyo navumbula 'complimentarity' mu sayansi.
7. Yiga okwefananyiriza mukulowooza.
Aristotle yazuula nti okwefananyiriza ebitafanagana kabonero ka kagezi munyu. Okugeza okwefananyiriza ennyanja n'okwagala.
8. Oluusi wesigame ku lukisakisa oba 'chansi'
Buli lwetugezako okukola ekintu nekigaana tukola ekirala ekyokisooka mu kutetenkanya 'accident' oba ekintu ekigwawo obugwi. Nemunsobi tukoleramu ekirungi singa tetutunula ku bubi bwa nsobi bwokka. Ensobi byejja tunulira ekkubo mwewayise okkola ekyo wefumitirize kukubo eryo ate olabe kyoyinza okukyusa. Tewebuuza lwaki ogudde wabula kiki kyokoze.


text:
Bya Martin Ndijjo
ABASAMA bayite ‘bankubakyeyo’ oluyingiddewo okulya Ssekukkulu ne bongera esswaga mu kulya obulamu era bano kati ‘bajooga’ na nsimbi ng’enjogera y’abavubuka bw’eri.
Embeera eno yeeyolekedde e Lugogo mu MTN Arena ku Lwokuna ekiro, ekibinja ky’abavubuka ‘bankubakyeyo’ e South Afrika nga bakulembeddwaamu ssentebe waabwe, Ivan Ssemwanga, bwe bacankalanyizza akabaga k’empaka z’ebyemisono akaategekeddwa okutikkira abakazi n’abasajja abasinze okulya esswaga n’okwesala amadizayini omwaka guno.
Okuva ku kkono: Lindah, Kim Pherrie ne Nikita
‘Abagagga abato’ Ssemwanga (ku kkono), Meddie ne SK Mbuga nga bavuganya
Ab’e Sausi baavudde ku mpaka ezaategekeddwa ne bassaawo empaka ezaabwe nga bavuganya n’abalala okuli Meddie Ssentongo ne SK Mbuga mu kulaga ssente wakati mu nduulu ey’oluleekereeke okuva mu bawagizi baabwe nga buli omu agamba nti omuntu we y’asinza ssente.
Zari (ku ddyo) ne muganda we.
Abawala (ku ddyo) abamu ku baagabudde abagenyi.
Nga tebannatandika mpaka zaabwe, abategesi, aba The style & Fashion Awards baasoose ne bagaba engule zaabwe era Meddie Ssentongo n’abuukayo n’ey’omusajja asinze okwesala amadizayini. Olwamulangiridde n’asoomooza banne nti, “Bulijjo mbagamba temunsobola nga muwakana naye kati n’abalonzi babakakasizza bwe bannonze mu bangi nti nze asinga era nsiimye.”
Omu ku mikwano gya Zari.
Omuyimbi Desire Luzinda ng’atudde anyumirwa empaka.
Kino kyasaanudde Ssemwanga era bwe baatuuse mu kiseera ky’okuvuganya okugula olugoye olwateereddwaawo omutegesi w’empaka zino, Brian Ahummuza, owa Abryanz Collection n’alaga kiki ky’ali.
Okuva ku kkono: Maggie omuzibu, Leila Kayondo ne Hellen Lukoma.
Wano buli omu yatandise okwogera ssente z’ayagala okugula olugoye nga Zari ye yasoose n’obukadde busatu, Ssemwanga yazzeeko n’obukadde butaano. Ye SK Mbuga olwamutuuseeko yasoose kugamba nti babuuze abalala ze bagula alina ennyingi ye kw’atadikira kyokka wano Ssemwanga eby’okwogeza omumwa yabigaanyi n’alangirira nti, “Kati twogeze ssente.”
Kwe kusikayo kavvu wa bukadde butaano n’amukuba ku mmeeza buli omu n’asirika be cce.
Emu ku mbooko ezaabaddeyo.
Ssemwanga yayongeddeko nti, “Bano baganda bange era tetulina mpalana naye bakkirize nti mu bya ssente baana ku nze era Meddie njagala alangirire wano mu lujjudde nti tansobola, Kampala wange mmumulekera nga nzizeeyo naye olukomawo ng’amunkwasa.”
Ssentongo kino yasoose kugaana naye oluvannyuma yakutte akazindaalo n’ayogera nti “Kampala wa Ssemwanga. Bw’agenda e Sausi’ ng’amundekera kati akomyewo mmumuddizza ajooge,” enduulu n’evuga.”
Maysean (ku kkono) muganzi wa Bad Black.
Oluvannyuma Mbuga yategeezezza abacakaze nti asinga Ssemwanga ssente naye teyayagadde kumuswaza kubanga ye ssentebe waabwe e South Afrika.
Abalala abaawangudde mu mpaka kuliko Zari eyawangudde ey’abakyala, Doreen Kabareebe eya bammodo (aboleesi b’emisono) n’abalala.
Omubaka Mukasa Mbidde ye yabadde omugenyi omukulu.
Omukolo gwetabiddwaako bankubakyeyo n’abali b’obulamu ab’olulango mu Kampala bangi.


text:
JOHANNESBURG
EKIRAAMO ky’eyali Pulezidenti wa South Afrika, Nelson Mandela kisomeddwa ng’emmaali ye yaleka gigabanyizza ba famire ye, mikwano gye, abakozi be, ekibiina kya ANC n’amasomero n’ebitongole eby’obwannakyewa.
Obugagga bwa Mandela obuli mu kiraamo kino eky’emiko 40, bubalirirwa obukadde 46 obwa ssente za South Afrika (ze ddoola obukadde nga buna) era zonna yazitemaatema nnusu ku nnusu mu famire, mikwano n’abalala.
Omumyuka wa Ssaabalamuzi wa South Afrika, Dikgang Moseneke ye yasomye ekiraamo kino mu maaso g’aba famire ya Mandela okwabadde abaana, abazzukulu, bannamwandu Winnie ne Graca, mikwano gye n’abakungu ba ANC.
Tekyategeerekese oba Mandela yaleka alonze omusika.Mandela yafudde nga December 5 n’aziikibwa ku kyalo Qunu nga December 15, 2013 ku mukolo ogw’ekitiibwa n’ebyafaayo ogwetabwako abanene okuva mu nsi yonna omuli ne ba Pulezidenti abasoba mu 100.
Omulamuzi Moseneke yasomye ekiraamo kino, muko ku muko wakati mu bunkenke okuva mu baabaddewo naddala abaana n’abazzukulu abaludde nga beerumaluma olw’obugagga bwa Mandela.
Nnamwandu Graca Machel teyalinze kiraamo n’ategeeza ye omugabo gwe gwonna tagenda kugutwala era talina ky’ayagala ku bya bugagga bwa Mandela, omuntu gwe yali ayagala yafa ne biggwa.
Omu ku baagabanye ku mmaali ya Mandela ye muwala omukabbulu, Zelda La Grange, abadde omuyambi we ow’oku lusegere gwe yawadde Rands emitwalo 50 ne Muky. Xoliswa Ndoyiya abadde omufumbi we okuva lwe yava mu kkomera mu 1991 naye gwe yalekedde rands emitwalo 50.
Buli omu ku baana n’abazzukulu bonna abasoba mu 30, Mandela yabawadde omugabo gwabwe kyokka abamu baafulumye ennyindo y’enkata nga beemulugunya nti ekiraamo kiyinza okuba nga kyakyusiddwamu.
Abalala abaaganyuddwa mu kiraamo mulimu amasomero ag’enjawulo okuli; Clarkbury mu kitundu ky’e Transkei, Fort Hare University, Wits University, Qunu Secondary ne Orlando West High School.
Mukwano gwa Mandela nfa nfe, George Bizos naye, Mandela yamuwadde ku ssente wamu n’ekibiina kya ANC.


text:
Bya MOSES LEMISA
Waliwo ebintu bingi ebikuumidde abantu e Mulago. Muno mulimu bino Amazzi abatuuze bagakima ku nzizi ze balina mu Mulago tebagasasulira era batono abagagula ku taapu. Ekidomola kya 200/-.
E Mulago ettooke ettono osobola okulifuna ku 8,000/- era abasuubuzi abasinga emmere bagisuubula ku Kaleerwe.
Emmere y'omu woteeri, akatongo katandikira ku 1,000/- ate emmere endala etandikira 2,000/- bino biba bijanjaalo ate ennyama ya 2,000/- okudda waggulu.
Loogi z'e Mulago zitandira ku 2,000/ okudda waggulu okusinziira ku kasenge k’oba oyagala.
Okuliraana eddwaaliro bangi kibalemezza e Mulago. Omuntu bw’alwala ayanguyirwa okugendayo ate n’abasuubuzi baguza abajjanjabi n’abasawo ebintu.
Enju z'e Mulago zitandikira ku 30,000/- nga temuli masannyalaze, eziddako za 40,000/- nga mulimu amasannyalaze.


text:
BWE nnamala okusoma ne nfuna omulimu mu kkampuni emu mu Kampala. Bansasula bulungi era buli kye nneetaaga nkyetuusaako.
Ekyali kimbulako yali musajja ne mufuna era tubadde mu mukwano ogutagambika mwe twafunidde n’abaana babiri omulenzi n’omuwala.
Gye buvuddeko baze yafunye omulimu mu kkampuni emu eyaakatandikawo era y’omu ku bagikulira.
Kati ssente zeeyongera kyokka nze eyali alowooza nti essanyu lyaffe ligenda kweyongera ate nfunye nnaku.
Baawandiisizza obwana obwakava mu matendekero bungi ate okusinziira ku mawulire ge nnafunye obumu bwaka.
Muno nno mulimu kamu akatengudde omwami wange omutima era ennaku zino bali mu mukwano ogutagambika.
Bazze bampa olugambo nga mbiyita bya lusaago kubanga omwami wange mwesiga nnyo ng’era sikiwulirangako nti yakwanye omuwala omulala.
Okumanya akaana kaagala kuwamba, omusajja atandise n’okusula ebweru, okukomawo amatumbibudde n’okusuula obuvunaanyizibwa bwe.
Ate bwe mmugambako nga yeekambuwaza ekintiisizza. magonvu ate nga muwewufu abeera wakabi nnyo.


text:
Bya SAMSON SSEMAKADDE
Katwe II Warriors 1-1Africans Tigers
EKYA ttiimu ye okutuuka ku kisaawe nga tewera, kyawalirizza kkansala wa zooni ya Katwe II, Deo Kasana okwambala omujoozi ne yeesogga ekisaawe.
Ono yabadde Katwe, Katwe II Warriors bwe yatuuse ku kisaawe ng’abazannyi b’erina tebaweza ttiimu erina kutandika mupiira ekyaleetedde ddiifiri okubategeeza nga bw’agenda okugabira African Tigers FC gye baabadde bagenda okuttunka nayo, obubonero.
Kino kyawalirizza kkansala Kasana okwambala omujoozi n’ayingira ekisaawe nga bw’agamba nti tayinza kukkiriza kufiirwa bubonero ng’asobolera ddala okuzannya omupiira.
Kkansala bwatyo yayambye ttiimu ye obutaviiramu awo kuba gwagenze okukomekkerezebwa nga balemaganye ne African Tigers (1-1) , era n’afuluma nga musanyufu.


text:
OMUBAKA wa Jinja west mu Palamenti, Moses Balyeku (ku ddyo) agambye nti ekiremesezza Buso- ga okukulaakulana be babaka ba Palamenti okulwanagana nga tebawang’ana bitiibwa.
Yagambye nti abakulembeze balemeddwa buli omu okutegeera ebitiibwa byabwe we bikoma ne kiremesa okukwatira awamu ku nsonga eziruma Busoga ng’abakulembeze.
“Tulina abeebitiibwa bangi era singa tukozesezza bulungi ebifo bye balimu, Busoga yandibadde yeeyagaza naye buli mukulembeze ayagala kulaga nti y’asinga munne era kino kitulemesezza okukwatira awamu tusobole okukola ku bintu ebiruma abantu baffe,” Balyeku bwe yagambye.
Yagambye nti bw’otunuulira amadaala nga bwe gali, Pulezidenti Museveni addirirwa Ssaabalamuzi wa Uganda olwo Sipiika, Rebecca Kadaga n’akwata ekyokusatu nti naye mu kifo ky’okweyambisa Kadaga okukolera Busoga, ate abamu bamulwanyisa.
Okwogera bino, yasinzidde ku ssomero lya St. Henry P/S mu kibuga Jinja ku Duwa ya kansala Mariam Nalumansi akiikirira omuluka gwa Maggwa ku munisipaali y’e Jinja oluvannyuma lw’okukomawo mu kulamaga e Makka gye buvuddeko.


text:
OYINZA okufumintiriza engeri Ssekukkulu y’omusibe? Omugenzi Nelson Mandela akunyumiza engeri gye baakuzangamu Ssekukkulu ng’ali mu kkomera okumala emyaka 27 n’engeri gye yagobesaamu akulira abaserikale ku mulimu nga EDWARD SSERINNYA bw’abikyusizza okuva mu kitabo kye 'Long Walk to Freedom'.
Ku Ssekukkulu, lwe lunaku lwe nalaba olwatuweebwanga nange ne nsiima. Tetwagendanga mu kirombe kukola nga batukkiriza okwegulira ku swiiti, tetwalyanga kijjulo kyanjawulo nnyo, naye twaweebwangayo caayi akawungeezi ng’onywa n’osindisa bigere ekintu ekitabaangawo mu nnaku endala.
Twayimbiranga bawadeni
Twategekanga ekivvulu ky’ennyimba, kyokka nga tuyimbira bawadeni, zino zaabangawo ku Ssekukkulu kwokka, nga tuyimba n’okuzannya emizannyo ng’eno bawadeni bwe balaba.
Eyakulemberanga kkwaaya yaffe baamuyitanga Selby Ngendance ono yali wa kibiina kya PAC kyokka nga yasooka kuba mu bavubuka ba ANC.
Yalina ekitone ky’okuyimba ate ng’asanyusa nnyo. Bawadeni baamusekereranga olw’amatu ge engeri gya gaali gaakulamu, mwattu nga tomumanyidde naawe nga tolemwa kuseka kuba gaali gaakula ngeri!
Twayimbanga ennyimba z’Abaddugavu ezitendereza Ssekukkulu nga bwe tutabikamu ez’Abazungu kyokka muno twatabikangamu n’ennyimba eziwakanya Abazungu naye nga tebabitegeera era nga tewali afaayo.
Graca ng'ali ne bba Mandela lwe baakyala Hillary Clinton.
Tutegeka empaka z’emizannyo
Nga oggyeeko okuyimba, twategekanga n’empaka z’emizannyo okwali omweso gwa 'Dulafuti' ne ‘Scrabble’ Nneetabanga mu kuzannya, era ng’omuwanguzi olowooza nno bamuwa ki okuggyako akapakiti ka 'cokuleeti', eza dulafuti naziwangulako emirundi ebiri.
Mu kuzannya nalinga nneetegereza nnyo, nkwata mpola era y’emu ku nsonga lwaki nawangulanga ate nga ne ku byobufuzi bw’entyo.
Mu dulafuti nga buli fayinolo etuukako nze ne Don Davis, ono namuwangulanga olumu n’ampangula, wabula nga bwe muwangula ye takkiriza yabanga ayagala tuzannye ekyeso ekirala.
Ne bwe zitaabanga mpaka, nga Don ajja n’ampita ne tuzannya dulafuti era natuuka n’okugwa ebigezo lwa dulafuti.
Ngobesa akulira ekkomera
Waliwo omusibe Toivo ja Toivo baali bamusibira mu lukale, naye yali waggume. Lumu bawadeni baj¬ja batamidde omu kubo n’atandika okumukuba nga tewali ky’amukoze, Toivo yava mu mbeera n’akuba wadeni ebikonde n’ensambaggere wadeni n’adduka ng’awoloma.
Nasaba okulaba akulira bawadeni Col. Badenhorst era namulaba, n'afuna n’engeri gye nategezaamu abantu baffe ku ngeri gye batutulugunya kubanga kyali kisusse, bano baagenda ne bategeeza ku balamuzi kiki ekiri mu kkomera.
Omukulu w’ekkomera bwe yamanya nti nali ntegeezezza ku bantu ebweru w’ekkomera ate yali tayagala bamanye nti baali batutulugunya bingi bye nasaba yakkiriza okubiteeka mu nkola.
Bawala ba Obama Sasha, Maria ne nnyaabwe nga bali ne Nelson Mandela.
Abalamuzi batukyalira
Olunaku olw’addako nga nvudde mu ofiisi y’omukulu nakimanyaako nti waaliwo abalamuzi abagenda okutukyalira, wabula baatusaba twerondemu omwogezi eyalina okukiikirira abalala okutuusa ensonga zaffe.
Abalamuzi kwaliko Jan Steyn, M.E Theron ne Micheal Corbett okuva e Cape mu kkooti Enkulu, nga bamaze okutuuka, baagamba nti bajja kwogera nange mu ngeri ya kyama nga tewali muserikale n’omu ne Col. Badenhorst baamugobawo.
Kino nagaana okukikkiriza, ne mbagamba nti tewali kyankizo kye ng'enda kwogera ate sirina gwe mpaayiriza noolwekyo nasaba Col. Badenhorst abeerewo n’ezimu ku nsonga ze ng'enda okwogera era bakkiriza.
Natandika na kubalumiriza nga bwe bakuba abasibe eri mu lukale, era nti waliwo n’omusibe gwe baakuba n’azirika.
Mu bukambwe obw’ekitalo Col. Badenhorst yaddamu nti ‘walabako omusibe yenna gwe bakuba? Olina obukakafu?’
Nayongerako n’ensonga endala ng'okutukozesa ennyo, obutatuwa mmere emala n’endala. Bwe navaawo abalamuzi ne batandika okukunya Col. Baden¬horst era siyinza kukulimba kyaddako.
Wabula nga wayise emyezi esatu Col. Badenhorst baamukyusa ne bamuggya ku kizinga, era yajja n’ansiibula nga bw'ankiina nti, ‘Nkwagaliza mikisa myereere’.


text:
Bya MARGARET ZIRIBAGGWA
ABANTU abasinga obungi tunyimirwa omuziki era akusingako emyaka bw’omubuuza gy’avudde we tayinza kwerabira kukubuulira kifo gye yasanyukiranga n’ennyimba ezaamusuitulanga mu ntebe.
Leero tukuleetedde ennyimba 50, ezaateeka abadigize ku bunkenke era nga zibatambuza sserebu.
1 Olupapula si mupiira olwa Firida Ssonko yali alojja omukwano
2 Mukulike omwaka lwa Hadija Namale yali akulisa abantu okuyita mu mwaka n’okwaniriza omugya era n’okutuusa kati lukubibwa.
3 Atanawa Musolo nga Fred Masagazi, akubiriza abantu okuwa omusolo era ng’abalaga akabi abatawadde musolo ke bayinza okugwamu.
4 Akaana ka Kawalya ka Wanyama, Elly Wamala, yali alaga ebisaanyizo omuwala omulungi by’alina era n’engeri gy’ateekeddwa okuyisibwamu.
5 Twalyako byetwalya lwayimbibwa Elly Wamala, ng’alaga abavubuka nga bo bwe baakyakalanga era ng’alaga buli kintu kirina okukolebwa mu kiseera kyakyo kuba ekita akitava ku ssengejjero kye kifuuka waakindo.
6Ndikwambalanga Ekkooti, olwa Frank Mbalire lumyweza omukwano gw’omusajja n’omukazi ng’amulaga nti naye asiima by’amukolera era talimuvaako.
7 Sekkukkulu, omugenzi Philly Lutaaya yaluyimba ng’alaga amakulu g’Amazaalibwa ga Yesu.
8 Born in Africa, luyimba lwa Philly Lutaaya, oluganzi olulaga nti ne bw’olaga wa oba wa eka we wasinga era oteekeddwa okwenyumiriza gye bakuzaala.
9 Wambuuza ebikwata ku mpeta, lulaga ng’abaagalana bwe bateekeddwa okuk¬wata ebintu empola n’obwegendereza.
10 Nantondo akira abalala, Christopher Ssebadduka yali awaa¬na omuwala omu¬lungi gw’ayagala era abakyala balwagala nnyo.
Elly Wamala okuva mu 1980s naye yayitimuka nnyo.
11 Oluwala olunyunyunsi, lwa Christopher Ssebadduka, mwe yalam¬bikira obukodyo abakazi ababbi be yayita abanyunyuusi bwe bakozesa okuggyako abasajja ssente, ng’omusajja ne bw’abeera mukodo bamusalira am¬agezi waleti n’agisumulula.
12 Agawalagana mu nkoola, olwa Baliggidde Bagamba nti lwalimu ebyobufuzi ng’ayimba ku bi¬seera bya Obote n’abayeekera ba NRA abaali bamuli obubi.
13 Labayo Maama, lwa Peterson Mutebi yali ayanjula omuwala gwalonze mu bangi. Luyimba lulungi mu kwanjula.
14 Oli Kimuli kya Rosa lwayimbibwa Fred Maiso nga lwa baagalana.
15 Wipolo olwa Pasita Okudi yali aten¬dereza Katonda n’okulaga ebirungi omukkiriza by’afuna.
16 Esalambwa eryakula olwa Dan Mugula, ng’alaga abakazi n’eddogo mu maka era ababawa eddagala babonerere mu kifo bave ku ddogo nga banoonya obuganzi.
17 Maryo - Maryo lwa Franko Omuzaire
18 Bbaasi dduniya lwa Herman Basudde, ng’alaga ebizibu omuntu bw’ayitamu mu nsi.
19 Dippo Naziggala, Paul Kafeero, yalaga obuwoomi bw’omwenge n’alaga n’akabi akagulimu era n’asalawo okuguvaako
20 Walumbe zzaaya lw’ayimbibwa Paul Kafeero ng’alaga engeri walumbe gyatasobola kwewalika.
21 Sam Wange, Fred Ssebatta, yaluyimba nga lwa mukwano.
Mariam Ndagire n'omugenzi Paulo Kafeero nabo baakyaka.
22 Ddole w’Omwana Fred Ssebatta, omukazi yali awanjagira omusajja amwon¬gere ku kadde mu kifo ky’okubeeranga ku ky’okunoonya ssente kyokka.
23 Bakoowo luyimbiddwa Walukagga kyokka ennaku zino abantu balu¬fudde njogera nga buli ako¬la ensobi bw’omugambako ng’akuddamu nti, tuli bakoowu.
24 Afrigo Batuuse lwa Moses Matovu owa Afrigo band. Mu myaka gya 1990 bandi eno yali ya maanyi nnyo era nga we banaabeera buli omu yeesunga okugendayo era abamu baatolokanga n’awaka lwa kulaba ku Afrigo.
25 Namboole olwa Mathias Walukaga, luyimba lwa mukwano.
26 Akaalo ka Buganda lwa William Kibuuka nga lwetoloolera ku ttaka.
27 Baalaba taliiwo lwa Dan Mugulu nga ayiimba ku byaliwo nga Kabaka ali mu buwang’anguse.
28 Tereza owebbina lwa Dan Ssebadduka, nga yaluyimba awaana omuwala ow’ebbina eddene.
29 Komawo eka lwa Omusumba Wilson Bugembe, akubiriza abantu abavudde mu ddiini okuddaayo eri Yesu kubanga y’alina buli kalungi ke baagala ng’awaka bwe wa¬beera.
30 Namusanga Ndeeba olwa Bobi Wine, lulaga abakyala nga bwe balina okunyweza abaagala baabwe.
31 Jamila olwa Chameleon, lwali luvumulira okutulugunya abakazi
32 Mama Mia - Chameleon
33 Laavu Supa lwa Sophia Nantongo, lulaga omukwano gwa abakazi.
34 Katikitiki lwa Angella Kalule, lulaga engeri abakyala laavu bw’ebassa ku bunkeke nga balindirira abaami baabwe.
35 Yesu Beera Nange olwa Judith Babirye, lulaga ng’obukuumi bwonna bwe buli mu Yesu nga bw’oba olina ky’oyagala oteekeddwa okwekwata n’akuyamba.
Namale yaliwo mu gya 1960 ne 1970.
36 Kankutendereze olwa Mesaach Semak¬ula, lulaga amaanyi mu¬kama g’alina nga y’asobola okukuwa buli ky’oyagala era n’okukyusa obulamu bwo.
37 Oli Miss, Geoffrey Lutaaya yaluyimba ng’awaana omukyala gw’ayagala.
38 Kapaapala olwa David Lutalo, ng’atenda ebbina ly’omukazi omulya obwongo.
39 Kaseppiki olwa Bebe Cool, yaluyimba nga ad¬damu abaali bamulumba olw’okwagala mukazi we n’abagamba nti buli muntu awujja kaseppiki ke.
40 Birowoozo olwa Irene Namubiru, lulaga akaseera akazibu omukyawe k’abeeramu nga munne agenze.
41 Stamina olwa Eddie Kenzo, luwaana abasajja abalina amaanyioba bayite abamalako.
42 Kibaluma lwayimbibwa Julian Kanyomozi, okulaga abantu nti buli asituka abantu bafuba oku¬laba nga bamussa ate abalala ne babeera awo nga kibaluma.
43 Wafuka Bikadde, Catherine Kusaasira yaluyimba ng’alaga abasajja nti n’abakazi bakyawa era ne beerabira abo ababayisa obubi.
44 Amanyi Tolina olwa Florence Namir¬imu alaga abasajja nti balina okufaayo nga bali n’abakazi okulaba nga tebabale¬kera nnyonta.
45 Obangaina Rachel Magola yayimba lwa mukwano.
46 Ansiisiitira lwa Mariam Ndagire yaluy¬imba ng’alaga essanyu abakyala lye bafuna ng’abasajja babakutte bulungi.
47 Bunkenke lwa Ronald Mayinja , nga alaga embeera eteri nnyangu abantu gyebay¬itamu mu bulamu obwabulijjo.
Judith Babirye wa 2000 era akyaliwo.
48 Omukwano Gunyuma lwa Samalie Matovu alaga engeri omukwano gye guba omuka nga gwakatandika ea nga si bwe gukomekkereza.
49 Kabalagala, Stecia Mayanja,yaluyimba ng’alaga omukwano.
50 Kirooto kyange lwa Maureen Nantume alaga omusajja gw’ayagala nti Katonda gw’amuwadde atuukirize ebirooto bye.
Namale yaliwo mu gya 1960 ne 1970.
Bobi Wine y’omu bakiikiridde banne abawambye mu gyaka gino egya 2000.


text:
AYITIBWA omwawule amanyiddwa ng’omukadde w’ekkanisa, ayitibwa omusosodooti amanyiddwa nga kabona wa Eklezia so nga ne Sheikh amanyiddwa ng’omulyoyi w’emyoyo mu Buyisiraamu.
Ennaku zino ne paasita amanyiddwa nnyo ng’omubuulizi mu kkanisa z’abalokole ez’emyoyo. Awo nno we kibeeredde eky’ekivve oyo ow’ensi atali wa myoyo okweyita paasita w’abalokole nga kyagenderera kwe kwefuula omulokole akole ebikolobero.
Mu kiseera kino William Muwanguzi ali mu kkomera e Kaliisizo mu Buddu ng’awerennemba n’emisango gya kukola bikolobero ku bantu. Naye ekyewuunyisa kye ky’okuba nti Muwanguzi yeeyita paasita w’abalokole era nga kati ayogerwako nga paasita ow’ebikolobero.
Muwanguzi amaze ebbanga ddene ng’avunaanibwa emisango gy’obumenyi bw’amateeka mingi gy’agenda addiza mu bitundu ebitali bimu eby’eggwanga lino.
Abamu basaasirwa kubanga buli ayitibwa paasita bo basuubira nti aba paasita owa ddala so nga mmye.
Bapaasita ab’ekikwangala tebakomye ku kuvumaganya kkanisa z’abalokole ze beewogomamu okukola ebikolobero naye babonyaabonya nnyo abantu be balimbalimba ne babanyagulula n’oluusi okubatuusa ku bibambulira.
Emisango Muwanguzi gy’avunaanibwa e Kaliisizo gy’egy’okweyita kyatali ekya paasita nabuguyaza abantu n’abakola ebikolobero.
Eky’okuba nga Bamuwanguzi batandise okukwatibwa n’okuwozesebwa mu mbuga z’amateeka ekyo kizzaamu ku maanyi.
Naye era amateeka gasaanye okwongerwamu amaanyi gasobolere ddala okulwanyisa Bamuwanguzi ab’ebikolobero.
Ensi kati yeetaaga nnyo enjiri eyambe mu kulyowa emitima gy’abantu. Naye abo abeeyita kye batali ne bakola ebikolwa ebijungulula enjiri singa bannaasigala nga bayinaayina olwo obudde bunaaba butuuse okudda ku bunnaabwo.
Anti ensi eneeba etuuse okugwa eddalu lyennyini ekkankada.
Ate nkulimbe ki!


text:
KIRABIKA ‘Radio Katwe’ yazziddwa ku mpewo era nga yabakanye dda n’omulimu gwayo ogw’okusaasaanya amawulire ag’obulimba agateeka abantu ku bunkeke.
Newankubadde laadiyo ez’omulembe nga Bukedde Fa Ma, zi Radio Katwe zibadde zizimazeeko omulimu, kyokka nayo yeerwanyeko n’efuna bwe yennyigawo era kati nayo eri ku mpewo
Omukung’aanya wa Radio Katwe yasaasaanyizza amawulire ag’obulimba bwe yakubidde abantu amasimu ng’abategeeza nga bwe yeetisse bbomu z’abatujju ba Al-Shabaab ezigenda okutulikira mu maduuka ga Nakumatt ne Garden City mu Kampala.
Ne mu 1966 Radio Katwe bw’etyo bwe yasaasaanya amawulire ag’obulimba ne gateeka Abaganda ku bunkenke. Abaganda Obote yali abagguddeko olutalo ng’alumbye Kabaka waabwe amuttire mu Lubiri lw’e Mmengo era nga nabo bamaliridde okwerwanako Obote bamufuntule bamweggyeko.
Ku mulundi ogwo gavumenti ya Obote yeeyambisa Radio Katwe n’esaasaanya amawulire agaguumaaza Abaganda aga Gali ku Nsalo. Abaganda baakubirizibwa eby’okwerwanako babiveeko kubanga waaliwo amagye agaali gasindikiddwa okubalwanirira n’okubanunula era nga gaali ku nsalo ya Uganda ne Kenya e Malaba, ekintu ekyali eky’obulimba.
Ne mu kiseera kino poliisi eri mu kukubiriza bantu babeere bulindaala okukenga ebikolwa by’abatujju ate omuvubuka Ntwatwa w’aviiriddeyo okusaasaanya ebyobulimba ebiyinza okuvaamu n’okuguumaaza abantu ne batwala ebya Al Shabaab nga eby’olusaago.
Poliisi bwe yakutte Ntwatwa n’emubuuza ku bya bbomu ze yasaasaanyiriza ku ssimu yazzeemu nga bwe yabadde asaaga obusaazi bbomu tazirina!
Okusaagira mu kufa kikolwa kya bugwi bwa ddalu. Abantu bwe baneeyambisa Radio Katwe okusaasaanya eby’obulimba ebijungulula kaweefube ow’okulwanyisa ebikolwa by’ekitujju ekyo kijja kuba nga kiraga ng’ensi bw’egudde eddalu.
Ensi bw’egwa eddalu, olw’abantu abasaagira ne ku bye batalisaagiddeko. Poliisi ekoze bulungi okusitukiramu okulwanyisa ba Ntwaatwa abasaagira ne ku bitasaagirwako ggwe olaba n’evvuvuumira terisaagira ku mwenyango naye ate omuntu atali mulalu asaagira atya ku bikolwa eby’ekitujju!


text:
Bya FRED KAYONGO
OBWAVU kye kimu ku bintu ebyogeza Bannayuganda obwama era buli omu afuba nga bw’asobola okubwegobako. Mu kaweefube ono, abantu abamu bazze eri Katonda ne bamusaba emisana n’ekiro abaggye mu bwavu.
Mw’abo abasaba, waliwo abeemulugunya nti basabidde ebbanga naye Katonda akyagaanyi okumalawo obuzibu bwabwe (obwavu). Ab’engeri eno, Paasita Evans Mayambala, abannyonnyola bwati;
Katonda tagaba ssente kubanga tazirina wabula akutemera butemezi makubo okulaba ng’ozifuna. Kino akikola ng’akuteerawo emikisa egyenjawulo, ebitone ebyenjawulo, abantu b’okolagana nabo n’amakubo amalala mangi.
Abantu basaba bubi. Katonda bamusaba ssente ng’agenda okuzibawa mu kaasi sso nga tazirina mu kifo ky’okumusaba ebintu ebireeta ssente.
Omuntu okufuna ssente, alina okuba ne ky’awaanyisa oba ky’atunda ng’akyongeddeko omutindo okusobola okuvuganya mu katale. Katonda tagaba sente abantu ze basiiba bamusaba wabula ate asobola okugaba obugagga kuba obugagga tekitegeeza ssente.
Omuntu okufuna ssente, ebirowoozo byo tobiteeka ku ssente wabula bisse ku bintu ebyomuwendo ebivaamu ssente era ebisoboka okuteekebwa mu nkola ne bivaamu omulamwa ogw’okubaggawaza.


text:
Bya Ssennabulya Baagalayina
ABATUUZE mu kabuga ka Nnyendo n'emiriraano mu kibuga Masaka baacamuukiridde ng'abakozi mu loogi n'ebbaala bayisa ebivvulu mu nguudo ku mbaga yaabwe bwe baatambulidde ku bodaboda ey'emipiira esatu ng'eno bwe bakuba abalabi ebitole bya laavu oluvannyuma lw'okusiimaganira ku mulimu ne basalawo okugattibwa.
Embaga eno yabadde kasobeza, baataddewo abasumba ab'ekiwaani ne batambuza omukolo gw'okusabira abagole Yuda Tadeo Ssemaganda Ssikyomu ne Prossy Nannyomo abakozi mu Dragon Bar&Lodge eya Richard Bugembe mu kifo ekimanyiddwa nga Kacaafu.
Kacaafu asingibwa mu LC ya Market Triangle mu Ggombolola ya Nyendo-Ssenyange. Embaga yatandise ku ssaawa 6 ogw'ettuntu n'ekomekerezebwa ku ssaawa 12 ez'akawungeezi.Omugole omukazi yakeezeddwa mu saluuni gye baamukoleddeko ne bamwambaza kadaali n'oluvannyuma n'aleetebwa mu kiddaala omukolo ne gutandika. Wano bwe baavuddewo ne balinnya pikipiki mipiira esatu ne bayisa ekivvulu okwetoolola akabuga ne batuukako ne ku lutikko e Kitovu nga abagenda okugattibwa n'oluvannyuma ne bakomawo ku mukolo ne bakkalira ku bucupa bwa sooda busatu, omugaati n'oluvannyuma ne bagabula abagenyi.
Abamu ku bagenyi abayite abaabadde ku mbaga eno.
Ssaalongo Richard Bugembe ategeezezza nti Ssikyomu aludde ng'amukozesa mu mirimo egitali gimu omuli n'ogw'obusalamala ng'ate ye Nannyomo abadde yaakamala ewuwe emyezi mukaaga gyokka ng'okusiimagana kwabwe n'okusaba bafumbiriganwe kyabadde ng'ekirooto mu matu g'abatuuze nga bakiraba ng'ekyebonere kubanga tekibangawo bawala ba mu Kacaafu okufumbirwa.
Bannamukadde Teopistar Nakalema 68, ne Nnaalongo Margret Nakiyimba 78, bano nga bakaddiyidde mu kifo kino bantegeezezza nti eno y'embaga eyookubiri okubaawo mu Kacaafu.
N'abawala Recho Namwanje,Agness Nakamaanya ne Doreen nakazibwe bongeddeko nti munnabwe Nannyomo okubaleka ku muddaala kibawadde essuubi nti oba olyawo nabo bannafunayo abaagalwa ababakuba embaga kubanga babadde tebakisuubira nti omuwala w'omu Kacaafu ayiinza okutuuka ku kitiibwa eky'enkanidde awo.
Abagole nga bali ku pikipiki mipiira esatu.
Ssikyomu yantegeezezza nti yawasaako omukazi n'amunobako ng'amuzaddemu omwana omu wa myaka 11 n g'asoma P.I ng'abazadde be bombi baafa nti kitaawe ye yali amumanyiko erinnya limu erya Bukenya ne nnyina yali Mauricia Nansubuga era mu Nyendo amazeemu emyaka 8 nti abadde takirootangako nti akola ku mbaga ya kaddaali.
Ate ye Nanyomo kitaawe ye Joseph Kiyimba ow'e Kiwangala mu Ggombolola y'e Kisekka mu Masaka ng'agamba nti ekitiibwa ky'akaddaali ky'atuuseeko kyabyafaayo mu bulamu bwe ng'alabira ddala nga kati Katonda amusaba kimu kunaanikibwa mpeta mu maaso ga Kabona okutukuza obufumbo bwabwe.
Enteekateeka y'embaga yaabwe yawomeddwamu omutwe abatuuze b'omu Kacaafu nga mpaawo bagole kye baataddemu nga baakikoze ng'okusomooza ababayeeya nti mu Kacaafu teri muwala afumbirwa bonna abaliyo babanda era baaweze nti ne bannabwe abanavaayo ne basimagana bajja kubakolera ky'ekimu.
Waliwo n'abazadde abaawuliddwa nga beesiimisa abagole nti bo bagabanye ku ssanyu ly'embaga so ng'abaabwe baddibidde ku luggya n'abawasibwa basikibwa ku matu.


text:
Bya MARGARET ZIRIBAGGWA NE SHAMIRA NABIDDO
OMWANA eyazaalibwa ng’alina ebintu by’ekyama bibiri, eky’omusajja n’eky’omukazi nga kati aweza emyaka 16 obulamu bw'ayiseemu bukwasa ennaku omuli n’okubulwa w'asula ng’abantu bamwesamba.
Joel Ategeka alina ebitundu by'omusajja waggulu ate n'abeera n'eby'omukazi wansi era obulamu bwe abunyumya bwati;
“Nazaalibwa Masindi omukyala Elizabeth Twinomujuni kyokka saakula naye yantwala ewa jjaajja (maama wa nnyina) nga sinnaweza myaka ebiri era nakula jjajja nga gwe mpita maama.
Jjajja buli ku makya nzijukira ng'anneekebejja n’okukwata ku busajja bwange era ng’ambuuza oba bukakanyala (okusituka), nga mmuddamu nti nedda.
Saafangayo ku kye yali ambuuza wabula bwe natandika okutegeera olumu namubuuza lwaki bannange abalenzi bafuka nga bayimiridde kyokka nze bwe ngezaako okuyimirira ng’omusulo gukulukuta ku bisambi byange.
Yang’amba nti bwe mbeera nfuka nnina okusitama abo abayimirira tebalina mpisa. Nagenda mu maaso n’okusitama nga bwe yang’amba. Olwo nali ntandise okusoma wabula nga bannange bwe babeera bafuka bayimirira.
Olumu waliwo omulenzi gwe nalaba ng’omusulo guyita mu busajja bwe ne nneewuunya era bwe naddayo eka ne mbuuza jjajja lwaki omusulo gwange teguyita mu busajja.
Ekyaliwo siyinza kukyerabira yantunuulira mu maaso enkaliriza n’akaaba. Nange nakaaba era okuva kw'olwo ne ntandika okutya okubuuza jjajja ebibuuzo nga saagala kumukaabya kubanga nalowooza nti bye mmubuuza bye bimuyungula amaziga.
Nga nsoma mu P.4 nali naaba ne nkwata omusulo gye guva ne nneekanga kyokka saakibuulirako muntu yenna. Waliwo abantu abaakyalanga awaka nga jjaajja alina by'ayogera nabo kyokka nga bwe mbeera nsembera nga basirika.
Ategeka alina amabeere n'obusajja n'obukazi.
Nga wayiseewo omwaka nga gumu abantu bali abaakyalira jjajja baakomawo ne bang’amba nti basawo baali baagala kunkebera era bwe baamala ne bang’amba nti bajja kuntwala e Kampala nga mmaze P.7.
NNONGOOSEBWA OGUSOOKA;
Bwe namaliriza P.7 ekibiina kya 'Six Feet' bajja ewa jjajja kyokka yali amaze okufa. Baagenda ewa maama ne bamusaba okussaako omukono basobole okunnongoosa n’agaana.
Kino kyannyiiza era bwe nkugamba nti simwagala tolowooza nti ndi, mubi naye tanjagala.
Bandeeta e Kampala ne bantuusiza mu ddwaaliro e Mengo ne bannongoosa.
Nga wayiseewo ebbanga banziramu okunnongoosa e Nsambya ne nvaayo kyokka bwe nabuuza abasawo ekyaliwo ne bang’amba nti nkyali mwana muto okunyinnyonnyola.
Okuva bwe nnali mmanyi okusoma natunula ku kipande ne ndaba nga bawandiiseeko nti nnina ebitundu by’ekyama bibiri eky’omusajja n’eky’omukazi. Tekyampisa bulungi naye ng’eky’okukola sikirina.
Najjukira engeri maama gye yali tanjagala ne mmanya nti embeera yange ye yamugaana okunjagala. Nakaaba kyokka nga simanyi kyakukola ate nga ne jjajja eyali anjagala amaze okufa.
Bwe bansiibula bandagira okuddaayo e Masindi kyokka saagendayo okuva bwe nali mmanyi nti tewali anjagala ne nsalawo okubeera mu Kampala.
OBULAMU BW’OMU KAMPALA:
Nasooka kubeera mu Kampala wakati nga ntambula n’abaana b’oku nguudo era nga bampa ebyokulya. Kyokka wano nasulawo olunaku lumu kubanga tekyali kyangu ne ntambula nga simanyi gye ndaga era nasibira Masanafu ne ntandika okubeera eyo.
Abantu bantuma ne nkola emirimu ne bampaayo ku ssente nga waliwo n’abantuma nabo ne bansasula. Waliwo omukyala asinga okunnyamba era obudde bwe buziba waliwo ekkanisa mwe nsula naye bannyiniyo tebakimanyi era saagala bakimanye.
Obulamu bwange buzibu ddala era nsaba abazirakisa bannyambe okunsuza n’okunzizaayo okusoma.
DOKITA EYAMULONGOOSA AYOGEDDE;
Dr. Rosemary Nassanga eyamulongoosa agamba nti, Ategeka yazaalibwa ng’alina ebitundu bibiri eky’omusajja n’omukazi nga kino kiva ku busimu (hormones) ze okubeera nga yafuna za mirundi ebiri ez’omusajja n’omukazi.
Ekintu kino kibeera mu baana abamu era nga ffe abasawo tubalongosa nga bangi batereera ne babeera bulungi. Kye tulina okukola kwe kukebera Ategeka nga bwe twatandikako ne tulaba obusimo obusinga okubeera obw’amaanyi, bwe bubeera nga bwa musajja tumuleka nga musajja bwe bubeera nga bwa mukazi tumuleka nga mukazi.
Kino tetukipapira kubanga tulina okwekenneenya ne tulaba enkula y’omwana ono era ng’okumulongosa twatandika ku ntegeka yaffe ey’okulaba nga Ategeka abeera mu bulamu obweyagaza.
Njagala akomewo mu ddwaaliro e Mulago tumukebere kubanga okulongoosa kubeera kwa bwereere ate n'emmere tugimuwa ebbanga ly'amala mu ddwaaliro.
Alina ebitundu bibiri eby'omusajja n'omukazi.
DR. CHARLES KIGGUNDU AYOGEDDE KWE KIVA
OMWANA okuzaalibwa ng’alina ebitundu by’ekyama bibiri eky’omusajja n’omukazi kiva ku butaffaali bwe yafuna okuba nga tebumala kumufuula kitonde kikazi oba kisajja.
Kino abaana abamu bakifuna kyokka abazadde balwawo okukimanya okutuusa ng’omwana akuze n’abeera nga tayise mu mitendera gy’omuntu omulamu obulungi gy’alina okuyitamu. Ebimu ku muzadde by'ayinza okula-birako omwana we nti alina obuzibu bye bino;
1 Bw'abeera omuwala ayinza obutagenda mu nsonga era abasawo bagenda okumukebera ng’endabika ya muwala kyokka tagenda mu nsonga oba talina nnabaana.
2 Abakazi abamu bamera ebirevu.
3 Abakazi bafuna amaloboozi nga bw'ayogera omuyita musajja.
4 Omwana omulenzi ng’obusajja bwe tebusituka oba nga bumpi nnyo.
5 Ate abamu obutaffaali bwabwe butabuka era ku bano tebawangaala. Kyokka abazaalibwa nga balina ebitundu ebibiri babalinda ne bakula ne bazuula ekitundu ekikula okusinga ekirala ne bakireka olwo ekikula empola ne bakiggyako.


text:
Essuula 1
1 Ekigambo kya Mukama ekyajjira Yoweeri mutabani wa Pesweri.
2 Muwulire kino, mmwe abakadde, era mutege okutu, mmwe mwenna abali mu nsi. Kino kyali kibaddewo mu biro byammwe oba mu biro bya bajjajjammwe?
3 Mukibuulire abaana bammwe, n'abaana bammwe babuulire abaana baabwe, n'abaana baabwe ab'emirembe emirala.
4 Ebyo akawuka bye kafissizzaawo enzige ebiridde; n'ebyo enzige bye yafissizzawo kalusejjera kabiridde; n'ebyo kalusejjera bye kafissizzaawo akaacaaka kabiridde.
5 Muzuukuke, mmwe abatamiivu, mukaabe amaziga; muwowoggane, mmwe mwenna abanywa omwenge, olw'omwenge omuwoomerevu; kubanga gumaliddwawo okuva ku kamwa kammwe.
6 Kubanga eggwanga litabadde ensi yange, ery'amaanyi eritabalika: amannyo ge mannyo ga mpologoma, era alina amasongezo ag'empologoma enkulu.
7 Azisizza omuzabbibu gwange, era asasambudde omutiini gwange: agusasambulidde ddala, era agusudde wala; amatabi gaagwo gafuuse meeru.
8 Kungubaga ng'omuwala ey'esibye ebibukutu bw'akungubagira bba ow'omu buwala, bwe.
9 Ekiweebwayo eky'obutta n'ekiweebwayo eky'okunywa bimaliddiwawo okuva mu nnyumba ya Mukama; bakabona, abaweereza ba Mukama, bawuubaala.
10 Ennimiro ezise, ensi ewuubaala; kubanga eŋŋaano ezise, omwenge omusu gukaze, amafuta gaggweerera.
11 Mukwatibwe ensonyi, mmwe abalimi, muwowoggane, mmwe abawawaagula emizabbibu, olw'eŋŋaano ne sayiri; kubanga ebikungulwa eby'omu nnimiro bifudde.
12 Omuzabbibu guwotose, n'omutiini guyongobera; omukomamawanga n'olukindu n'omucungwa, emiti gyonna egy'omu nnimiro, giwotose: kubanga essanyu liwotose okuva ku baana b'abantu.
13 Mwesibe ebibukutu mukungubage, mmwe bakabona; muwowoggane, mmwe abaweereza ab'ekyoto; mujje mugalamire nga mwambadde ebibukutu mukeese obudde, mmwe abaweereza ba Katonda wange: kubanga ekiweebwayo eky'obutta n'ekiweebwayo eky'okunywa baguguba nabyo eri ennyumba ya Katonda wammwe
14 Mutukuze okusiiba, muyite okukuŋŋaana okutukuvu, mukuŋŋaanyize abakadde ne bonna abali mu nsi eri ennyumba ya Mukama Katonda wammwe, mumukaabire Mukama.
15 Zitusanze olw'olunaku kubanga olunaku lwa Mukama lunaatera okutuuka, era lulijja ng'okuzikiriza okuva eri Omuyinza w'ebintu byonna.
16 Emmere temaliddwawo ffe nga tulaba, weewaawo, essanyu n'okujaguza okuva mu nnyumba ya Katonda waffe?
17 Ensigo zivunda wansi w'amafunfugu gaazo; amawanika galekeddwawo, amaterekero gasuuliddwa; kubanga eŋŋaano ewotose.
18 Ensolo nga zisinda! amagana g'ente gabuliddwa amagezi, kubanga tezirina muddo; weewaawo, ebisibo by'endiga birekeddwawo.
19 Ai Mukama, ggwe nkaabira: kubanga omuliro gwokezza amalundiro ag'omu ddungu, n'ennimi zaagwo zookezza emiti gyonna egy'omu nnimiro.
20 Weewaawo, ensolo ez'omu nsiko zikuwankirawankira: kubanga emigga egy'amazzi gikalidde, n'omuliro gwokezza amalundiro ag'omu ddungu.


text:
Essuula 1
1 Nze omukadde mpadiikira Gayo omwagalwa, gwe njagala mu mazima.
2 Omwagalwa, nsaba obeerenga bulungi mu bigambo byonna era obeerenga n'obulamu, ng'omwoyo gwo bwe gubeera obulungi.
3 Kubanga nnasanyuka nnyo ab'oluganda bwe bajja ne bategeeza amazima go, nga ggwe bw'otambulira mu mazima.
4 Ssirina ssanyu lingi erisinga lino, okuwulira abaana bange nga batambulira mu mazima.
5 Omwagalwa, gya bwesigwa emirimu gyo gyonna gyonna gy'okolera ab'oluganda era abagenyi;
6 abaategeeza okwagala kwo mu maaso g'ekkanisa; abo bw'onoobatambuzanga nga Katonda bw'asaanira, onookolanga bulungi:
7 kubanga baavaayo olw'Erinnya nga tebaweereddwa kintu ba mawanga.
8 Kale kitugwanidde okusembezanga abali ng'abo tulyoke tukolenga omulimu gumu n'amazima.
9 Nnawandiikira ekkanisa ekigambo: naye Diyotuleefe ayagala okubeera omukulu waabwe tatukkiriza.
10 Bwe ndijja kyendiva njijukiza abantu ebikolwa bye by'akola ng'ayogera ku ffe ebigambo ebibi ebitaliimu: so ebyo tebimumala, naye era ye yennyini tasembeza ba luganda, era n'abaagala okubasembeza abaziyiza n'abagoba mu kkanisa.
11 Omwagalwa, togobereranga kibi, wabula ekirungi. Akola obulungi ye wa Katonda: akola obubi nga talabanga Katonda.
12 Demeteriyo asiimibwa bonna, era n'amazima gennyini: era naffe tutegeeza; naawe omanyi ng'okutegeeza kwaffe kwa mazima.
13 Nnalina ebigambo bingi okukuwandiikira, naye saagala kukuwandiikira na bwino na kkalaamu:
14 naye nsuubira okukulaba amangu, tulyogera akamwa n'akamwa. Emirembe gibenga gy'oli. Ab'omukwano bakulamusizza. Lamusa ab'omukwano ng'amannya gaabwe bwe gali.


text:
Bya ANDREW MUGONZA
AMAWANO gagudde ku kyalo Ggala ekisangibwa mu kibuga ky’e Mpigi poliisi bw’ezinzeeko amaka ga Hajji Nooh Kasozi omugagga mu kibuga ky’e Mpigi n’emukwata nga kigambibwa nti abadde yawasa muzzukuluwe n’amuzaalamu n’omwana.
Abooluganda lwa Kasozi baategeezezza nti, Kasozi okuzaala mu muzukuluwe eyali ow’emyaka 14 gyokka yamusobyako busobya oluvannyuma n’amufuulira ddala mukaziwe.
Abooluganda baabuuza omuwala n’abategeeza ng’omwana bw’ali owa jjajjaawe Kasozi.
Oluvannyuma baategeeza kitaawe w’omwana abeera e South Afrika era ne bawaaba ne ku poliisi wabula mu kiseera ekyo Kasozi omwana n’amuddusa ku kyalo n’amutwala e Busia okumukweka.
Aboolganda lwa Kasozi baategeezezza nti ekisinga okubeeewuunyisa kwe kuba nti Kasozi yasooka kusobya ku mwana ono n’agenda mu maaso okumukozesanga okutuusa bwe yamufunyisa olubuto. Bagamba nti, olw’okuba omwana yali muto, okuzaala baasala musale.
Taata w’omuwala (amannya galekeddwa) yategeezezza nti, muwalawe yatwalibwa ewa jjajjaawe oluvannyuma lwa nnyina okufa ate nga ye yali South Afrika.
“Kibi nnyo kitange yennyini okusobya ku mwana wange n’atuuka n’okumuzaalamu omwana. Wadde ye kitange naye ku kye yakola nsazeewo bamusibe kuba kintu kibi nnyo.” bwe yategeezezza ng’akaaba amaziga.
Kasozi eby’okusobya ku muzzukulu we yabikkirizza n’ategeeza nti omu ku bakyala be yali afudde ate nga gw’alina ewaka akaddiye kwe kwegomba omuzzukulu we era n’amufunyisa n’olubuto.
Yategeezezza nti yeegatta naye emirundi mitono kyokka ate nga omwana yagambye abooluganda nti yamukozesa okumala emyaka ebiri era ne bwe yamala okuzaala yasigala amukozesa.
Akola ku nsonga z’abaana n’amaka ku poliisi e Mpigi Monicca Newegulo yategeezezza nti bamalirizza okunoonyereza bagenda ku mutwala mu kkooti avunaanibwe okusobya ku mwana, okusuula obuvunaanyizibwa bwe yaweebwa ku mwana ono n’okwagala owooluganda lwe. Fayiro ye eri SD Ref. 26/26/11/2013. Hajji Kasozi omusango yagukkirizza.


text:
POLIISI ekutte omusajja agambibwa okubbisa emmundu n’atigomya abatuuze b’e Nateete. Akwatiddwa ye Emmanuel Ssennyonjo, 28, ow’e Lungujja nga mu nju ye mwasangiddwaamu n’abawala basatu, nabo abaakwatiddwa.
Okukwata Ssennyonjo kiddiridde abatuuze okwekubira enduulu ku poliisi y’e Nateete nti omuvubuka ono bwe butuuka ekiro ng’ayambala akakookolo ng’abateega n’emmundu okubabba era nti talina mulimu gumanyiddwa gw’akola wadde nga mu nju ye mwasangiddwaamu ebintu eby’ebbeeyi.
Akulira ebikwekweto ku poliisi y’e Nateete, Moses Muzima yategeezezza nti bakyakunya Ssennyonjo ku by’emmundu gy’agambibwa okubbisa era omusango guli ku fayiro CRB:1678/2013.


text:
NG'EBULA ennaku bbiri zokka omwaka 2013 tugukube oluku mu mutwe, JULIET LUKWAGO atuukiridde Ssaabasumba w'Essaza Ekkulu erya Kampala n'akuba ttooci mu mwaka 2014.
Kiki ky'ogamba Bannayuganda?
Nnina essanyu okwagaliza buli muntu omwaka omulungi ate ogw’essanyu. Twakamala okujaguza Amazaalibwa ga Mukama waffe Yezu Kristu, tujjukire nti omwana ono ffenna atuzaaliddwa. Ebyo ebitusoomoozezza omwaka oguwedde tubyerabire era tukolerere mirembe myereere.
Ng’omukulembeze w’eddiini kiki ky’osimbako essira?
Nneebaza Katonda olw’ebirungi by'atukoledde omwaka guno. Nneebaza n'abakoleredde ensi yaffe okulaba nti ebeera n’emirembe mu mwoyo, bigambo n’ebikolwa. Nsaasira abantu bonna abafunye obuzibu obw’enjawulo, omuli baganda baffe abali e Sudan. Tubasabire bonna abafudde, abafunye obuvune n’okutwalibwako ebyabwe Omukama abayambe era nga bwe tusabira n’obusambattuko obwo okuggwa amangu.
Omwaka oguwedde gubaddemu ebintu bingi. Ng’omukulembeze w’eddiini ogulabye otya?
Bingi ebizze bibeera mu ggwanga lyaffe era ebireetedde abantu bangi okubeera n’ebibuuzo mu bwongo bwabwe. Ebimu tebibadde birambulukufu gye bali, ekireeseewo ebibuuzo eri Bannayuganda, n’abakulembeze.
Ebikwata ku KCCA, Essaza lyo mwe lisangibwa obyogerako ki?
Ntuusa okusaasira kwange eri abantu abazze bakosebwa n’okunyigirizibwa buli lwe wabaawo obutabanguko mu Kampala, ffe tubadde tubiraba ku TV n’okubisomako mu mawulire. Ku lwange, obutabanguko buva ku kubeera na bukulembeze bungi mu KCCA. Tulina Meeya, dayirekita, minista w’ekibuga ate nga y’omu owa Pulezidenti, ba RDC’S 5 mu kibuga kimu. Abo bonna basisinkana ddi okuteesa ku kibuga nga basiiba mu mbirigo. Okumalawo emivuyo gino, Palamenti etunule mu kawaayiro nnamba 5.
Emirundi mingi ozze oyogera ku bintu by'obadde olaba nga binyigiriza Bannayuganda. Kiki ky'osinga okusimbako essira?
Bannayuganda bagala obukulembeze obulungi, sigamba nti buno obuliwo bubi nedda. Baagala okubeera n’emirembe mu ggwanga lyabwe, okubeera mu mbeera eyeeyagaza, abakulembeze abalungi, abakuuma eddembe lyabwe era ababasobozesa okufuna buli kye beetaaga mu bulamu bwabwe. Bino byonna bwe bitabeerawo, abantu batandika okwekalakaasa.
Oyogedde ku butabanguko, kiki ky'otegeeza?
Ennaku zino bingi bye tulaba ku TV ne mu mpappula z’amawulire, bikulaga obumenyi bw'amateeka n’okutwalira amateeka mu ngalo kweyongedde. Ettemu, okukwata abaana n’okubasaddaaka, okutulugunyizibwa, obutabanguko mu maka. Bannabyabufuzi nabo ekifaananyi kye batulaga kyennyamiza, ekireetedde obutabanguko okweyogera mu ggwanga lyaffe. Bw'oba oyagala okukakasa olaba 'Agataliiko Nfuufu.'
Ogambye obwamalaaya bweyongedde. Bwamalaaya butya?
Ennaku zino nasoma mu mpappula z’amawulire nti mu Kampala mwokka mulimu bamalaaya abasukka mu 6,500, nga 900 ku bo basajja. Lumu nalina gye nva ne ndaba bamalaaya bangi okumpi ne Posita. Nali nsazeewo okuva mu mmotoka ng'ende mbabuuze kye bakola ku luguudo, wabula ddereeva wange n'ang’aana nti abaamawulire bwe banandaba bajja kunkuba ebifaananyi bagambe nti twalabye Ssaabasumba Lwanga ng'alamuza! Obulwadde bwa mukenenya obuzze bulwanyisibwa ate nabwo bweyogera nga buyita mu bikolwa ebibi abantu bye bakola.
Kiki ekikyasinze okwewuunyisa mu mwaka 2013?
Bingi binneewunyisizza omuli bamaalaya abasukka 6500. Ate eky'abantu okugamba nti batandike okugaba kondomu mu masomero kyankubye wala. Bannange, kuno kwonoona bulamu bw’abaana baffe obw’omu maaso.
Bulijjo mwogera ku buli bw'enguzi mu ggwanga, bwakendeera?
Tuludde nga tubwogerako, era tekitegeza nti bwakendeera. Obuli bw'enguzi nabwo bweyongedde mu ggwanga, kyokka tulina okubulwanyisa nga tuviira ddala mu maka, mu massomero ne mu gavumenti.


text:
Bukedde Ku Ssande yatandise empaka za basereebu abakazi abasinga okwambala ne banyuma ng’empaka zino zaakukomekkereza nga December 22, 2013. Leero Martin Ndijjo ne Steven Musoke bakuleetedde basereebu ababbipinze.
Bukedde Ku Ssande yatandise empaka za basereebu abakazi abasinga okwambala ne banyuma ng’empaka zino zaakukomekkereza nga December 22, 2013. Leero Martin Ndijjo ne steven musoke bakuleetedde basereebu ababbipinze.
Okulonda kujja kuba mu biti bibiri ng’abasomi balonda ajja okuyitibwa omwambazi w’abantu n’abakugu mu by’ennyambala bajja kulonda abawanguzi mu biti eby’enjawulo.
Bano bajja kuyitibwa basereebu abambazi. Abawanguzi balangirirwa December 22. Basereebu basabibwa okuweereza ebifaananyi ebiggyayo obulungi ennyambala yaabwe.
Hellen Lukoma, Julie Ssemugga ne Nnalulungi wa Uganda Stella Nantumbwe.
Grace Nakimera, Sharon O ne Racheal K
Harriet Kisaakye, Jackie Chandiru ne Laila Kayondo
Iryn Namubiru, Juliana Kanyomozi, ne Betty Mpologoma
Liane Nakaweesi, Sarah Zawedde ne Maureen Kabasiita