text:
Bya Musasi Waffe.
ABAKULIRA ekitongole ekikessi eky’amaggye (CMI) ku lunaku lw’okuna akawungeezi baatuula ne basalawo okutandika omuyiggo ku bagambibwa okutta abantu nga abakozesa boda boda saako n’okumiza omusu OmuPoliisi Muhammed Kirumira, oluvanyuma lw’okufuna amawulire amekusifu agabakwatako.
Ba mbega bakitegeerako nti abampembe bano baaliko obugenyi bwe baali bagenzeeko mu bitundu by’Adjumani mu West Nile, nga eno baali bagenze okukyalira munaabwe amanyiddwa nga Abasi Wasswa ono nga naye mukwate kati.
Mu maka ga Wasswa basangayo Najib Shaban ne Abdulkarim Sekyanzi benyini abaali banonyezebwa okumala akaseera, Ekiwendo kyeyongerayo mu Gombolola ye Butyaba ekisangibwa mu Disitulikiti ye Buliisa era nayo ne bakwatayo abalala okuli Abubaker Kalungi agambibwa okuba nti kyandiba nga naye aliko kyamanyi ku kutemulwa kwa Kirumira, ono yali yekukumye ewa mukwano gwe amanyiddwanga Bashir Hamis naye eyakwatiddwa.
Mu balala abakwatiddwa mulimu ne mukwano gwa Kalungi Mohammed Yusuf nga ono naye yasangiddwa wamu ne Kalungi e Buliisa.
Mu nnaNsi wa Rwanda Bashir Hamid Mugisha naye yakwatiddwa nga ono naye kigambibwa nti akolagana butereevu nabatujju.
Ku Lwokutaano bambega baakedde kulondoola Sheikh Kateregga okuva w’asula e Namungoona ne bamulinnya akagere okutuuka ku kaduuka ka mukazi we Mariam Kasujja, era awo abajaasi ba CMI we baabaweeredde ekiragiro okumusalako bamukwate n’obwegendereza obwekitalo, kyokka bwe yabalabye nga bakutte emmundu nasalawo okubinnyika mu nsuwa.
Awatali kulonzalonza Abajaasi ababadde abakambwe bamusimyeko nga kw’otadde okumwolekeza amasasi agamukutte mu lubuto n’amagulu, era n’afa nga atwalibwa mu ddwaliro olw’okuvaamu omusaayi omungi.
Abantu ab’enjawulo abaabaddewo nga Sheikh Kateregga akubwa amasasi bagamba nti Sheikh olwakubye amaaso ku bajaasi ababagalidde emmundu, n’afunya ku kkanzu n’atandikirawo okudduka olwo amagye ne gasumulula ebyasi.
Oluvanyuma Mukyala we Mariam Kasujja naye yakwatiddwa n’atwalibwa, ate oluvanyuma yakomezeddwawo ku mpingu, Abajasi ne baaza enju ye yonna mu bukuumi obw’amaanyi.
Kateregga, y’omu ku BamaSheikh abakulu ku muzikiti ogwa Masjid Jamia e Namung’oona, nga yaliko mu by’obuyeekera bwa ADF kyokka n’aweebwa ekisonyiwo mu myaka gya 1990.
Omwogezi wa Poliisi mu ggwanga, SSP Emilian Kayima yategeezezza mu kiwandiiko kye yafulumizza ku Lwomukaaga akawungeezi nti, Kateregga okuttibwa kyaddiridde ekikwekweto ekyayindidde e Namung’oona, mu munisipaali y’e Lubaga mu Kampala era nga kyetabiddwaamu n’ebitongole ebirala.
Kayima yategezezza nti, ng’oggyeeko Kateregga waliwo abantu abalala mwenda, abaakwatiddwa nga babateebereza okwenyigira mu kutta abantu nga batambulira ku bodaboda, okumenya amayumba g’abatuuze, n’okubbisa emmundu mu Kampala n’emiriraano.
yayongeddeko nti bonna abaakwatiddwa bakuumibwa mu buduukulu bwabwe obw’enjawulo mu Kampala n’emiriraano nga n’okunoonyereza bwe kugenda mu maaso.
Kinajjukirwa nti ku nkomerero ya April 2018, Amaggye ne Poliisi baalumba omuzikiti gwa Usafi bwe baali baliko omusajja gwe banoonya ng’ateeberezebwa okuba ne ky’amanyi ku by’okutta omuwala Suzan Magara.
Mu kulumba omuzikiti guno, poliisi yasiitaana oluvannyuma lw’Abatabbuliiki abaali beerwanako okukkakkana ng’Abasiraamu babiri bakubiddwa amasasi agaabattirawo.
Mu kikwekweto ekyakolebwa ku muzikiti guno, abasajja 36 baakwatibwa wamu n’abakazi 18 ssaako n’abaana 94 ne batwalibwa ku poliisi e Kibuli.
Do you have a story in your community or an opinion to share with us: Email us at editorial@watchdoguganda.com


c: text/html

text:
Silvano Kibuuka na Hazel Kaliisa
Ebibiina ebirikutegyeka eby’emizaano, n’ekigyendererwa ky’okubaganisa sente za gavumenti omuburingaaniza ahi orikushomear ebi barugireho baabugana omugambirizi mukuru ow’ishengyero, Rebecca Kadaga kandi baahayo n’okushaba kwabo ahanshonga y’embaganisa ya sente za gavumenti ey’oburingaaniza orw’okubanza ebiro 8 okwezi oku.
Kandi barugirey baine akamwenyo ahamatama bwanyima y’okuhika omu ofiisi empango obwo bariugyezaho kugaruza omwisyo omuby’emizaano omu ihanga na munonga ahakucumbagira okuri omubuhwezi oburikuheebwa eby’emizaano ahi barikugira ngu ebibiina bikye nibyo bireebirwe nk’ebiine omugasho gw’amaani kukira ebindi kandi ebingi
Okukora kubi kwa tiimu y’ihanga okureebirweho omumpaka za CHAN omu ihanga rya Cameroo ebaire eri enshonga mpango bwanyima y’ekibiina ekirikukurira eby’omupiira omu ihanga kushaba sente zirikwingana akahumbi kamwe k’emizaano y’omukago n’amahanga agandi hamwe n’okukambiika omuri Dubai batakagiire mumpaka
Abajwekyerwa kuruga omubibiina ebi ebyayegaitiire ahansi y’ekibiina ekirikwetwa Union of Uganda Sports Federations bahaireyo okwetomboitwa kwabo ow’omugambirizi mukuru w’ishengyero obwo barikworeka ebigyendererwa byabo 5 eby’amaani ebirimu n’okuhindura omukiragiro ky’eby’emizaano y’ihanga ekyakozirwe omugwa 1964 eki barikugira ngu tikyakikora omumurembe ogu kandi tikirikuhwera omukutaho embeera nungi y’okubaganiramu sente ezirikuheebwa gavumenti kutunguura eby’emizaano.
Enshonga endiijo ey’omugasho n’ey’okuha eminyeto omu ihanga omugisha nabo kwejumbira omumizaano bakarekyera aho okuba embura mukoro, okuha emigasho mingi eby’emizaano oyihireho eky’okureetaho obusingye hamwe n’okushemeza abantu hamwe na gavumenti kwongyera ahambariirira ya sente z’eby’emizaano kucungura eihanga omumbeera ei ririmu ei barikugira ngu ni nkye munonga kukira ebintu ebi gavumenti erikuha obuhwezi
Omuhandiiki mukuru w’ekibiina eki, Robert Jjagwe nagira ngu okushaba oku kubaire okw’obusinguzi okurugiirira ahaku omugambirizi w’ishengyero abagarukiremu.
“Ashangire ebintu bingi ebimutangaarize kandi agizire ngu enshonga egi nayija kugyanjurira abanya-ishengyero kutandika na wiiki egi. Ashagikire okwegaita kw’ebibiina ebi ngu ahabw’okuba atwire nareeba abantu buntu barikuza omu ishengyero ahabw’enshonga nizo zimwe baitu babaganiisemu nk’ab’omupiira gw’ebigyere, abairuki, ab’omupiira gw’engaro n’abandi. Ayongyeire yaatuteera omuhimbo kujoora eriisho kandi yaagaruka yaagira ngu nihetaagaho n’ekiragiro kya ba memba abatari ba gavumenti baaba nibagyezaho kuhindura omukiragiro ekyakozirwe omugwa 1964,” Jjagwe nikwo agizire.
Ba memba b’ekibiina babandize baahajaanaho na minisita w’eby’emizaano, Hamson Obua wiiki ehweire kandi nikwo kubendeza kurungi ahabw’okwenegyeza entunguuka y’eby’emizaano obwo barikwegaita n’ebindi bitogore bya gavumenti nka NCS, UOC hamwe n’ekitonogre ky’eby’obwegyese n’emizaano.
Ekibiina eki kikatandikwaho omwaka oguhwaire ebiro 19 by’okwa ikumi n’abiri bwanyima y’okwetomboitwa okuriho okukwatiraine nengabanisa y’esente za gavumenti obwo barikuha omupiira gw’ebigyere sente nyingi munonga ezirikuhka omubusiriira 10 obwo emizaano endiijo etarikuteekateekwaho.
Ebibiina 42 omubibiina 53 ebirikumanywa akakiiko k’eby’emizaano ah’ihanga nabyo biri omukibiina eki eky’abeeteeraine ekirikukurira orikwebembera eky’abateezi b’ebikonde, Moses Muhangi.
Ba memba kuruga omukibiina eky’abemigyere n’entomi, table tennis, ekibango, chess, emotoka n’epiki, hockey, squash, netball, kabaadi hamwe n’ab’ebikonde boona bajwekyeirwe omu ishengyero

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Amawulire
Ababaka beyawuddemu kubyekisinde kya Besigye ‘PFT’
Ivan Ssenabulya
October 10th, 2021
Bya Prosy Kisakye
Abamu ku babaka ba palamenti, betemyemu ku nsonga zekisinde ekippya ekyatondeddwawo Dr Kiiza Besigye kyebatuumye “People’s Front for Transition” (PFT).
Ekisnde kino kyazze nomulamwa gwokununula egwanga, bagamba nokujjako pulezidenti Museveni ngomwaka 2026 tegunatuuka.
Kati akulira oludda oluvuganya gavumenti mu palamenti, omubaka wa Nyendo–Mukungwe Mathias Mpuuga agambye nti bagenda kusooka kwetegereza bulungi ebigendererwa byekisnde kino, balyoke basalewo oba oli awo okukyegattako.
Namapala wababaka ba DO, omubaka we Toochi Peter Okot, agambye nti kunaaba kubugutana okukyegattako nga tebanaba kusooka kwetegereza birubirirrwa byakyo.
Omubaka wa Mukono North Kiwanuka Abdallah agambye nti mwetegefu okukoagana nabo, kubanga ekigendererwa kyekimu kujjako gavumenti ya pulezidenti Museveni.


text:
Ge gano ge tuleese, ge gano ge tuleese,
Ge gano amakula go Ddunda ge tuleese, ge gano.
Tugaleeta gy’oli ggwe Katonda,
nga tukwebaza Ddunda by’otuwa.
Ha! Ddunda webale ogabula.
1. Abawereza ye ffe abaana bo,
Gwe tuwereza ye gwe Kitaffe,
Byetukuddiza Ddunda by’ebirabo byo bisiime.
2. Gwe tuwereza gw’egw’omugaati,
Gye tuwereza y’eyo eviini,
Byetukuddiza Ddunda by’ebirabo byo bisiime.
3. Siima Ddunda amaakula go, siima siima
Ddunda, ebirabo byo siima siima.
Siima siima amakula go siima siima,
Tugagatta ko Ddunda n’obulamu bw’otuwa.
4. Abawereza ye ffe abatalina,
Gwe tutonera ye ggwe Omugagga,
Bye tukuddiza Ddunda bikulagga bwetusiima.
5. Gwe tuyitamu y’oyo Omwaana wo,
Ffe tuli kimu n’oyo Kristu,
Byetuwereza Ddunda bikusanyuse kulw’oyo


text:
Amawulire
Abakazi bebaasinga okulwala COVID-19
Ivan Ssenabulya
October 13th, 2021
Bya Ritah Kemigisa
Minisitule yebyobulamu, etegezezza ngabasinga ku bantu abalwala ssenyiga omukambwe mu muyaga ogwokubiri bwebaali abakazi bwogerageranya ku basajja.
Bino byogeddwa, minisita webyobulamu Dr Ruth Aceng bwabadde anyonyola egwanga bweriyimirirdde ku mbeera yobulwadde bwa lumiima mawuggwe.
Engeri abantu gyebalwalamu, nayo agambye nti yakendedde.
Agambye nti abantu 6 ku banatu abalwala buli lunnaku bebafa ssenyiga omukambwe, ngabasinga ku bano bali mu myaka 50.
Wabula wadenga obulwadde bukendedde, mu bitundu okuli Kampala, mu Teso mu disitulikiti ye Soroti, Katakwi, Ngora obulwadde bukyali wagguli.
Ebitudu ebirala, okuli Acholi mu disitulikiti ye Amuru, Gulu endala obulwadde bukyegiriisa.


text:
Ekidd.: Ka tusanyuke ffenna ababatize
Yezu b’ayise ffenna ffe ku mbaga ye!
Tulifa lumu kyokka tuliva emagombe eri n’obuwanguzi!
Nnyini bulamu ffenna alituzuukiza!
1. Nze kuzuukira: anzikiriza ne bw’alifa
Aliba mulamu: Yezu y’akigamba!
2. Nze kuzuukira, angoberera ndiba naye,
Nga mmuzuukiza, ndijja nze mmutwale.
3. Yezu gw’ofunye, kyakulya ddala, tomwewala
Y’alikulamya! Yezu bwe yagamba!
4. Yezu gw’ofunye, kyakunywa ddala tuba naye
Wa lubeerera, bw’atyo bwe yagamba!
5. Yezu gw’ofunye, ye Muganzi wo alizuukiza
Abamumanyi! Bw’atyo bwe yagamba!
6. Yezu gw’ofunye, ggwe musuubize , okuva kati
Oli muddu we! Nyweza bye yagamba.
DOWLOAD LINK:
KA TUSANYUKE


text:
Bya Ssaabayima Wamala Mugalula
Nze Kabona Wamala Mugalula, nga nsangibwa mu nsozi z’e Walusi naye ng’obuzaale bwange buli Butambala ku kyalo Kawami, omuluka Kirokola mu ggombolola y’e Kalamba.
Bajjajjange bonna bagalamidde mu Lugo- Butambala, ku mayiro yaffe Abenseenene. Ndi muzzukulu wa Mugalula e Kisozi- Ggomba, Kalibbala e Nsiisi, Masembe e Maya, muzzukuklu wa Kajubi e Bujubi, Malinzi e Lukoni, Kalanzi mu Lugo- Kyaddondo era muzzukulu wa Mpagi e Ziwungwe- Busujju.
Bwe nnali nsoma mu Mabanda Primary mu Butambala mu kibiina kya P4, nafunira okwolesebwa okwantwala eri omugezigezi omu Ssemakula Owoolugave eyambuulira bino: Nti ng’enda kubeera muweereza, era ndiweerereza mu nsozi. Eyo ng’okusoma kutawaana, P7 nagituulira mu Kawami Primary, ne ng’enda mu Kibibi SS era ne nkoma mu S2 ne nzija mu kibuga .
Nakolako ogwa takisi ku Namasuba-Zana stage era nze omu ku baatandikawo siteegi y’e Ndejje ne Masajja. Nasuumusibsa ne nfuna ettaawo (nnamba 028). Natemako ennyama e Najjanankumbi nga ngisuubula Mpigi n’emirimu emirala mingi naye gyonna gyatuukanga ekiseera ne gigaana olw’okuba nail nneerabidde ekigambo Ssemakula kye yambuulira.
Mu kuggulawo Jubilee Park, ekibangirizi e Katwe ekyakung’aanyanga abasawo b’ekinnansi, nnali mmaze okutuusibwa mu nsozi zino ez’e Walusi, nga nsisinkanye bakadde baffe abagenzi abaali batwala ensozi zino omui Omusiige Ssebyayi Kyabangi ne maama Namuganyi Akukireeka.
Nga baggulawo Jubilee Park nalondebwa okukulembera ennyumba eyayitibwanga Ebbanguliro mwe nakolera emirimu emirungi omuli okutegeeza abantu bonna ebikwata ku buwangwa bwabwe, obutonde n’obwamwoyo bwabwe. E bisinga nabifunanga okuva mu bakadde bange n’okwolesebwa. Olwo erya Kabona lyankalako naye olw’okuba ebigambo byange byali bitam bulira ku mutendera gwa waggulu, bankazaako lya Paasita.
Nina abaana, asembayo atudde P7 era erinnya lya Pasiita lyamira erya taata.
Walusi y’ani?
Walusi kiggwaayo nti Walusinsi, ekitegeeza omwaliiro oguleze n’okuwambaatira ebiramu byonna. Njogera ku nsi na bulamu n’obutonde bwayo. Ekitebe ekikulu ekya Walusi kitudde Kikandwa mu muluka Kiwanguzi mu ggombolola y’e Wabusaana mu ssaza ly’e Bulemeezi.
Walusi alina ensozi ze okwetooloola ensi yonna okwateekerwateekerwa obutonzi, obutonde n’obuwangwa bw’abantu. Kuno kw’otwalira n’ebiramu byonna. Wano e Bulemeezi , Walusi alina emitwe 102, bwe bwagaagavu bwe nga gya nkizo nnyo mu bulamu bwaffe. Era n’enzizi zaakwo nga ziri mu kifo kimu ziri 102 abantu kwe banywa amazzi naye ng’ekyewuunyisa, ne bwe kiba kyeya enzizi ezo tezikalira! Abantu batambuza ente zaabwe okuva e Nakasongola n’awalala ne zijja zinywa mu nzizi zino ku kyeya.
Ensozi zino zifukamirwamu olw’abantu okunoonya emikisa, obulamu, okusumulula ebyabasobako, okunoonya enzikiriza yaabwe (obutonzi), okumanya ebibakwatako mu buwangwa, obutonde n’obutonzi kubanga ago ge masiga asatu ensi kw’etambuliza okumanya kwayo.
Okuva ku lubereberye kw’okubaawo kw’abantu n’okutuusa kaakati, abantu bamanyi nti ensozi zino y’ensibuko ya byonna. Eno nsibuko ya misambwa, emyoyo, okumanya n’okutegeera ng’ekyokulabirako, ensozi zino mwe mwafukamira abatakansi n’abantu ab’obuvunaanyizibwa okukoowoola nate Obwakabaka okuddawo, ekintu kye tukakasa nti kyatuukirira kubanga tubulina.
Abantu be bamu abo mu nsozi zino mwe baafukamira okwegobako effugabbi lya Obote ne banne era mwe twasinziira okuleeta obukulembeze obutufuga na leero.
Mu nsozi zino okuva okubaawo kw’abantu n’okutuusa kaakati muzze mutambuliramu Abasiige okuva mu Bika eby’enjawulo okutuusa ku Basiige abasembyeyo mu Kika ky’Enjovu omuva Omusiige Ssebyayi Kyabangi n’Omuweeka Maama Akukireeka Namuganyi ow’Empindi. Abo nno okwolesebwa kwabwe baakufuna eyo mu myaka gya 1962 ng’obutonzi bubakoowoola, era bajjanga ne bakola emikolo kuno ne baddayo okutuusa mu 1972 bwe baasitukira ddala amakanda ne bagaku ba mu nsozi zino. Ensonga enkulu ezaabaleeta kwe kuzzaawo Obwakabaka, okutereeza eby’obukulembeze mu ggwanga ne mu Afrika okutwaliza awamu, okumanyisa abantu obutonzi, obutonde, obuwangwa bwabwe n’obulungi obubirimu.
Okusobolola ebyo ebizze bisoba mu mawanga gaffe, Ebika byaffe, mu nzigya ne mu mpya zaffe, omulimu gwe baakola obulungi nga babikkula emyaliiro, egyo egiri mu mayinja ne mu njazi Omutonzi mwe yakweka o bubonero n’obulambe bwa buli kintu nga bwe kyabaawo mu nsi muno.
Ebyafaayo bya Walusi bitugamba ensi nga bwe yatandika era bitulaga okubeerawo kw’ebintu byo nna, ebirina obulamu n’ebitalina. Tutegeezebwa nga ensi tennabaawo waaliyo akatonnyeze, ako kajja kayingiwala bwe kagejja ne mwekola ekizikiza. Ekizikiza ekyo mwalimu emiramwa, amaloboozi agaali gajjudde okusiiya, okutokota, okubwatuka, okusaalirira, okubugujja n’amalala nga bwe gawulirwa okuva mu biramu byonna ebyagabana ensi.
Okusaanawo kw’ekizikiza mwava emiriro egyekung’aanyiza mu njuba, emmunyeenye n’emyezi ne mu lule lwa Musoke. Olwo ensi n’egabana obutangaavu. Amabala ga Musoke ageekung’aanyiza mu lule olwo egyo ne gibeera emibiri omusanvu egy’Obwattonda era nga gy’emyoyo omusanvu egikola Obwattonda.
Ekizikiza ekyo mu kusaanawo kwakyo mwavaamu empewo n’omuyaga omwali amaloboozi ng’enkuba etonnya nnyo, emiriro n’amaloboozi nga biri wamu kintabuli, okwo kwe kwali okubeerawo kw’ensi n’okwegabanya kwayo. Ebyo byonna byali wano mu nsozi z’e Walusi era obubonero bwabyo bweyolekeras mu nsozi zino n’okusingira ddala e Mirinze mu zzaaliro.
Mu nsozi z’e Walusi tuyigirizibwa emirembe egyajja gibaawo okuviira ddala ku gwa Katonnyeze, omulembe Omuzigi, Ekizikiza, Obutangaavu, ogw’Eggi, omulembe Olubereberye, omulembe Omuberusi, Omulunguusira, Omululumo, Omuwawa, Omuganda ne guno gwe tulimu omulembe Omutinzi. Gino gy’emirembe 12 ensi mwe yaakatambulira.
Walusi ayongera okutuyigiriza nti olukalu lwabaawo, n’olubisi ne lubaawo. Ziyite ensozi n’ennyanja. Mu kubaawo kw’ennyanja, ensulo ate nga ziva mu nsozi, ky’ova olaba teriiyo mazzi gakulukuta nga gambuka olusozi, wabula gava mu nsozi ne gakkirira.


text:
Amawulire
Emisango 6,900 gyegyalopebwa egyokutulugunya abaana abawala
Ivan Ssenabulya
October 11th, 2021
Bya Juliet Nalwooga ne Ivan Ssenabulya
Minisitule yekikula kyabantu etegezezza nti okuyita mu lukomo lwessimu, Uganda Child Helpline baafunye emisango gyokutulugunya abaana abwala 6,900 nga gino giri waggulu nnyo, bwogerageranya ku misango 120 egyabalenzi.
Kino kibaddewo, wakati wa January ne June, omwaka guno 2021.
Kino kibikuddwa, olwaleero nga Uganda yegasse kunsi yonna okukuza olunnaku lwomwana omuwala.
Bino webijidde ngalipoota ezenjawulo ziraga nti wabaddewo okweyongera mu bikolwa ebyokubawaza abaana, bangi babuuse nembuto mu biseera byomuggalo gwa ssenyiga omukambwe, era okusoma kwabwe kuli mu lusuubo.
Olunnaku luno lukwatiddwa ku mubala, mu lunyanymbe “Digital Generation. Our Generation”.
Mu mwaka gwa 2014, minisitule yekikula kyabantu bakwatagana ne UNICEF nebatekawo ennamba yessimu eyobwerere 116 abantu bayite okwo, okuloopa emisango nebikolwa byonna ebyokutulugunya abaana.
Mungeri yeemu, Encrypt Uganda, banakyewa abatakabanira ensonga zobukuumi ku mitimbagano basabye gavumenti egatte essomo lya Online Safety mwebyo, ebisomesebwa mu masomero ku tekinologiya.
Bano basabye ebitongole bya gavumenti okuli, minisitule yebyenjigirza nemizannyo, ey sayansi ne tekinologiya saako ababaga ebisomesebwa aba National Curriculum Development Centre kino okukirowozaako kubanga obwetaavu webuli.
Akulira emirimu ku Encrypt Uganda nga ye Ssenfuma Brian agambye nti obwetaavu webuli kubanga abantu bangi abongedde okuwettanira okukozesa yintaneeti.
Kino agambye nti kyakuyamba okukuuma abaana, okuva eri ebikolwa ebikyamu ku yintaneti okuli okubalimba nebetaba mu bukaba, okubakukua nebirala.


text:
Bannabyabufuzi Abakazi Basisinkanye e Bulaaya -Switzerland
Ababaka ba palaamenti okwetolola ensi abegatira mukibina kyabwe ekya Forum for Women at the Inter-Parliamentary Union sibasanyufu olwa gavumenti ezenjawulo ezongedde okulemesa abakazi abawera okwesoga ebyobufuzi. Pulezidenti wekibina ekitaba ababaka abakyala wona munsi Gabriela Cuevas Barron okuva e mexico agambye kati ke kadde abakyala okutandika okulwanirira ebifo mu palamenti mu mawanga gaabwe ate mpozzi nezo eziri mu mutendera ogusukka amawanga.


text:
1TH – – Bible en mashi du Congo
Munkwa munene oku barhumisi ba Yezu na Ekleziya
bakolaga na C.D.P.C.L. Bukavu, bulya omu EBIBLIYA NTAGATIFU,
Verbum Bible, Kinshasa 1992, rhudômire binwa binji bya mashi.
AMARUBA MARHANZI MUTAGATIFU PAOLO AYANDIKIRAGA ABATESALONIKA (BANYA-TESALONIKA)
Obwofi bw’ebinwa
Muli gano maruba marhanzi-rhanzi Paolo ayandikiraga Abanya-Tesalonika omu mwâka gwa 52, ababwîzire, erhi: «1, 9 Ntâho barhadwîrhi baganîra oku mwarhuyankiriraga, n’oku mwalekaga abazimu binyu, mpu mushimbe Nnâmahanga munashige Nyamuzinda w’obuzîne n’ow’okunali, 10 munalinge oku Omulaga agaluka kurhenga empingu, olya Mugala afûlaga omu bafù, ye Yezu, orhuciza obukunizi bwayisha.»
Paolo ashib’ibwîra abatesalonika, erhi: «2,19 Bundi bulangalire buci rhugwêrhe, gandi masîma maci rhwâbone, lindi ishungwe lihi lyârhulerhere irenge embere za Nnawirhu Yezu olusiku âgaluka, aha nyuma zinyu? Neci, mw’oyo mwe irenge lirhu, mwe na busîme bwirhu.»
Paolo ali akengeza abakristu kurhi bakwânîne okulama omu kulinda oku Yezu agaluka; ebi Nnâmahanga alonza kuhika amango Omugala galuka kuli kurhujira batagatifu (5, 1; 2, 19; 3, 13; 4, 15; 5, 2; 5, 23). Co cirhumire enyigîrizo nkulu z’amaruba kuli kubwîra abakristu kurhi balinda olwo lusiku: kulama omu butagatifu, bayake eby’enshonyi, banalame omu buzigire (5, 7-8). Na ntâye omanyire olusiku n’amango Nnâhamwirhu agaluka (5,1).
1
Omusingo
1 Paolo, Silvano na Timoteyo, kuli Ekleziya y’Abatesalonikaa eri muli Nyamuzinda lshe na muli Nyakasane Yezu Kristu. Kuli mwe enshôkano n’obuholo!
Avuga Nnâmahanga omunkwa anabasîma
2 Rhurhahusa okuvuga Nnâmahanga omunkwa ngasi mango mwe mweshi nurhumire n’okummukengêra omu nsengero zirhu. 3 Ngasi kasanzi, embere za Larha Nnâmahanga, erhi kugerêreza rhugerêreza ebijiro by’obuyemêre bwinyu, n’emikolo y’obuzigire bwinyu, n’obulangalire bwinyu bukomîre, rnuli Nnawirhu Yezu Kristu.
4 Rhurhahabiri, bene wirhu bazigirwa ba Nnâmahanga, oku muli nshagi zâge. 5 Bulya Emyanzi y’Akalembe rhwamudwîrhîre birhali binwa byône, ci yali eyegemîre obuhasheb, na Muka Mutagatifu, n’oburhwâli burhalimwo bwôbac. Ninyu mwêne mumanyire kurhi rhwàli rhuyôsire muli mwe nti lyo rhummukwânana. 6 Ninyu mwarhulolerakwo olwiganyo, mwacîsêza okushusha Nyakasane, mwayankirira Oluderhod n’enshagali ya Mûka Mutagatifu, n’obwo mwàli omu malibuko manji, 7 na ntyo mwaba lwingayo oku bemêzi boshi b’e Macedoniya n’e Akaya. 8 Neci, kurhenga emwinyu Oluderho lwa Nyakasane lwayumvikîne, arhali omu Macedoniya n’omu Akaya mwône, ci na hoshi hoshi obuyemêre bwinyu muli Nyamuzinda bwàjîre irenge, na ntyo ntacicîrhamya nakuderha. 9 Ntâho barhadwîrhi baganîra oku mwarhuyankiriraga, n’oku mwalekaga abazimu binyu, mpu mushimbe Nnâmahanga munashige Nyamuzinda w’obuzîne n’ow’okunali, 10 munalinge oku Omulaga agaluka kurhenga empingu, olya Mugala afûlaga omu bafù, ye Yezu, orhuciza obukumzi bwayisha.
2
Oku Paolo ayôrhaga erhi ali e Tesalonika
1 Ninyu mwêne murhahabiri, bene wirhu, oku rhurharhamiraga busha erhi rhuyisha emwinyu. 2 Erhi rhuba rhwamalibuzibwa n’okujacirwa e Filipie, nk’oku mumanyire, Nyamuzinda wirhu arhuha oburhwâli bw’okummuyigîriza Emyanzi y’Akalembe yâge omu ntambala ndârhi la. 3 Enyigîrizo zirhu zirhali za bunywesi, nisi erhi za bugalugalu erhi bulyâlya. 4 Ci kulya kuba Nyamuzinda abwîne oku rhukwânîne, arhufumbasize Emyanzi y’Akalembe yâge; nirhu nka rhwahanûla, rhurhalonza okusimîsa abantu, ci Nyamuzinda yêne oyishi ebirhuli emurhima. 5 Na nta mango rhusag’iderha ebinwa by’okulimîriza, ninyu mwêne murhakuhabiri, erhi okujira akantu kankafulika amagene g’eby’en’igulu; Nyamuzinda ye muhamîrizi wâni muli okwo. 6 N’oli emwinyu, oli ahandi, ntasag’ibona rhwalonza okukuzibwa n’abantu, 7 n’obwo rhwankahashire okummuyêreka obuhashe bwirhu, kulya kuba rhuli ntumwa za Kristu.
Ci rhwacijira banyinyi ekarhî kinyu, rhwayôrha nka muzire walisa abana bâge n’okubashîbirira. 8 Omu buzigire bwirhu kuli mwe, rhwankalonzize rhu mmuhe, arhali Emyanzi y’Akalembe yone, ci n’obuzine bwirhu ciru, bulya mwali murhonyire bwenene emunda rhuli! 9 Mucikengîre, bene wirhu, emirimo n’emiluho yirhu: rhwakag’immuyigîriza Emyanzi y’ Akalembe ya Nnâmahanga omu kukola budufu na mûshi nti lyo rhurhazidohera ndi muli mwe. 10 Mw’oyo na Nyamuzinda mwanahamîriza kurhi rhwàli batagatifu, bashinganyanya na bêru-kwêru. 11 Muyishi bwinja oku rhwajirire ngasi muguma muli mwe nka kula omubusi ajirira abana bâge: 12 rhwakazir’immuhanûla, rhwakammuha omurhima, rhwanakammulahiriza nti olugendo lwinyu luyôrhe lukwânana Nnâmahanga wammuhamagalaga omu Bwâmi bwâge n’omu irenge lyâge.
Obuyemêre n’obushîbirizi bw’Abatesalonika
13 Co c’irhumire oku bwirhu rhwehe, rhurhahusa okuvuga Nyamuzinda omunkwa, bulya erhi muba mwamayumva Oluderho lwâge rhwammumanyîsagya, murhaluyankiriraga nka kanwa ka muntu, ci, nk’oku lunali, mwaluyankirira nka Luderho lwa Nnâmahanga. Olwo Luderho kukola muli mwe, mwe bemêzi. 14 Neci, bene wirhu, mwayankîre olwiganyo oku Ekleziya za Nyamuzinda ziri omu Yudeya muli Kristu Yezu; kulya kuba ninyu mwalibuzîbwe n’abantu b’omu cihugo cinyu nk’oku ezo Ekleziya zalibuzibagwa n’Abayahudi, 15 balyâla bayirhaga Nyakasane Yezu n’abalêbi; bâbo bo bàrhulibuzagya; barhasimîsa Nnâmahanga, banali bashombanyi b’abantu boshi. 16 Banakarhuhanza okuyigîriza abapagani mpu lyo barhacunguka; na ntyo barhahusa okuyushûla olugero lw’ebyâha byâbo. Ci lero obukunizi bwa Nyamuzinda mîra bwàbarhindagakwo.
17 Rhwehe, bene wirhu, kurhenga rhujira nsiku rhurhabonana n’amasù, ci arhali omu murhima, rhwàyumva rhukola rhucifinjire okushub’ibona obusù bwinyu, rhwànayumva rhummuduzire bwenêne. 18 Rhwanacilalira okuja emwinyu; nie ono Paolo nakuhizire kanji, ci shetani akarhutwîra omu majira. 19 Bundi bulangalire buci rhugwêrhe, gandi masîma maci rwâbone, lindi ishungwe lihi lyârhulerhere irenge embere za Nnawirhu Yezu olusiku âgaluka, aha nyuma zinyu? Neci, mw’oyo mwe irenge lirhu, mwe na busîme bwirhu.
3
Paolo arhuma Timoteyo e Tesalonika
1 Erhi rhubona rhurhacihashiri, rhwahiga okuyôrha rhwêne Atena; 2 rhwarhuma Timoteyo, mwene wirhu na murhumisi wa Nyamuzmda omu kulumîza Emyanzi y’ Akalembe ya Kristu, nti ammuzibuhye anammukomeze omu buyemêre bwinyu, 3 Iyo harhag’ijira owarha omurhima muli ago malibukof. Ninyu mwêne murhahabiri oku eco co cigabi cirhu. 4 Bulya rhuli emwinyu, rhwakag’immurhonda oku kukwânîne rhubone amalibuko; kwo byanayishirig’iba, murhakuhabiri. 5 Erhi mbona ntacihashiri nanacimurhuma nti adôse emyanzi y’obuyemêre bwinyu nti kwankanaba Omushumisig mîra ammushumikaga, n’omukolo gwirhu gube gwafîre busha.
Avuga omunkwa oku myanzi Timoteyo amudwîrhîre
6 Ci buno Timoteyo arhuhandire, arhenga emwinyu, arhudwîrhîre emyanzi minja y’obuyemêre bwinyu n’obuzigire bwinyu; arhubwîzire oku kudula mucirhudula, n’oku mucîfinja bwenêne okushub’irhulolakwo nk’oku nirhu rhucîfinja okushub’immubonakwo. 7 Ntyo, bene wirhu, omu malumwa n’omu malibuko girhu ga ngasi lubero, obuyemêre bwinyu bwarhuhîre omurhima. 8 Neci, rhuyumvîrhe rhukola rhugwêrhe emisi bulya mukomîre muli Nyakasane. 9 Rhubwîragi nirhu kurhi rhwankahash’ivuga Nyamuzinda omunkwa kuli mwe kw’aga masîma goshi rhudwîrhe rhwayumva embere za Nnâmahanga erhi mwe murhuma? 10 Budufu na mûshi erhi kushenga rhumushenga burhahusa, nti rhushub’ibona obusù bwinyu, rhunayushûle ebibulikîne omu buyemêre bwinyu. 11 Mâshi Nyamuzinda yêne, Larha na Nnawirhu Yezu, barhufukûlire enjira y’okuhika emwinyu! 12 Ninyu Nyakasane ammuyôlolose anammujire bimâna omu kuzigirana mwêne na nnene n’omu kuzigira abantu boshi nk’oku rhummuzigira! 13 Na ntyo akomeze emirhima yinyu; ayijire myêru-kwêru omu butagatifu embere za Larha Nyamuzinda, amango nnawirhu Yezu ayisha bo n’abatagatifu bâge boshi.
4
Amahano: obutagatifu n’obuzigire
1 Neci bene wirhu, rhummuhunyire rhunammuyinginzire muli Nyakasane Yezu nti mushimbe erya njira rhwammuyigîrizaya, erya njira emmuyêreka kurhi mukwânîne okuyôrha lyo musimîsa Nnâmahanga. Câbà kwo munakola muyôsire ntyo. Muhirage njira, muje embere. 2 Mumanyire bwinja marhegeko maci rhwammuhîre oku izîno lya Nyakasane Yezu. 3 Obulonza bwa Nnamahanga b’obu: muhinduke batagatifu; muleke eby’enshonyi; 4 ngasi muguma muli mwe amany’ilanga omubiri gwâge omu butagatifu n’omu bukenge, 5 arhanacicîrîkiriraga omu kuhêkwa n’amiru mabî ak’abapagani barhishi Nyamuzinda. 6 Muli okwo harhajiraga owasârhaza mwene wâbo erhi okumujira buligo; bulya Nyakasane anacîhôle kw’ebyo byoshi, nka kulya rhwammubwiragakwo rhwanakuhamîriza 7 Birhali bya nshonyi Nyamuzinda arhuhamagaliraga, ci butagatifu. 8 Na ntyo owagayaguza ago marhegeko, erhi arhali muntu agayaguzize, ci Nyamuzinda yêne, owammushobôzagya Omûka gwâge Mutagatifu.
9 Oku biyêrekire okuzigirana, nta bulagîrire mugwêrhe bw’okuyandikirwa, kulya kuba Nyamuzinda yêne wammuyigîrizagya okuzigirana mwêne na nnene, 10 erhi kwo munayôrha mujirira bene wirhu boshi b’omu Macedoniya yoshi. Rhummuhunyire nti muyushûle okuja embere, bene wirhu. 11 Mucîsêze okukarhûza, na ngasi muguma ashîbirire omulimo gwâge, munakole n’amaboko ginyu, nka kulya rhwammurhegekaga. 12 Ntyo olugendo lwinyu luyôrhe lushingânîne omu rnasù g’abali embugah, na ntâye mwalagîrirakwo.
Abazîne n’abafîre olusiku Nyakasane agaluka
13 Bene wirhu, rhurhalonza muhabe olw’abafîre, lyo murhag’ifà mutula ak’abandi barhajira bulangalirei. 14 Akaba rhuyemîre oku Yezu afîre anafûka, ntyo kwo abafîre muli Yezu nabo banayish’iba: Nyamuzinda anabahêke bo naye. 15 Okûla rhummubwîzirekwo n’obuhashe b’Oluderho lwa Nyakasane: rhwe rhucizîne, rhwe rhwâbe rhuciriho amango Nyakasane agaluka, rhurhakashokolera abafîre. 16 Bulya, oku cimanyîso, oku izù lya Malahika mukulu n’oku mushekera gwa Nyarnuzinda, Nyakasane yêne anayandagale, n’abafîre muli Kristu bo bâfûke barhanzi. 17 Okubundi nirhu, rhwe nabo omu bitu, rhuj’ishimânana na Nyakasane omu malunga; na ntyo rhwâbêre na Nyakasane ensiku zoshi. 18 Mukaz’irhûlirizanya n’ebyo binwa.
5
Okuba masu omu kulinga okuyisha kwa Nyakasane
1 Oku nsiku n’amango, bene wirhu, nta bulagirire mugwêrhe bw’okubiyandikirwa. 2 Ninyu mwêne mukumanyire bwinja: Olusiku lwa Nyaksane kwo luyisha nka cishambo c’omu budufuj. 3 Amango abantu baderhe mpu: «Murhûla na kalembe», lyo obuhanya bwâbahonere oku caligumiza, kula emikero mibishi enarhogera omukazi oli izîmi, barhakanabona oku bayâka. 4 Mwehe, bene wirhu, murhali omu mwizimya, mpu olwo lusiku lummurhibukirekwo nka cishambo. 5 Mweshi muli bana b’ obumoleke n’ab’omûshik. Rhurhali bâna ba budufu nisi erhi ba mwizimya. 6 Kuziga rhurhajaga îro ak’abandi, ci rhube masù erhikwo, rhurhanabaga badâdà. 7 Abaja îro, budufu balija, n’abalaluka, budufu balaluka. 8 Ci rhwehe, rhwe b’omûshi, rhurhabaga badâdà; rhuyôrhe rhufumbasire empenzil y’obuyemêre n’obuzigire, rhuyambale n’ensirha y’obulangalire bw’obucire. 9 Bulya Nyamuzinda arharhulemeraga bukunizi, ci mpu rhubone obucire Nnawirhu Yezu Kristu orhumire. 10 Arhufîrire mpu rhukaba rhuzîne erhi rhukaba rhurhazînim, rhulame rhulungîne naye. 11 Ntyo mukaz’irhûlirizanya mwêne na nnene, munakahânana olwiganyo lwinja, nk’okûla munajira.
Oku ababa haguma bakwânîne okuyôrha
12 Rhummuhunyire, bene wirhu, nti mukakenga balya bammuluhira, abammukulîre muli Nyakasane, banakammuhanûla.· 13 Mubazigire kwago-kwago omukolo gwâbo gurhumire. Mube n’omurhûla ekarhi kinyu. 14 Mâshi, bene wirhu rhummuhunyire nti muhanûle abalerha akavulindi, muhe abwôba omurhima, muzibuhye engonyi, munakalembera abantu boshi. 15 Mumanye hankajira owagalulira omuntu obubî oku bubî; ci ngasi mango mucihangâne okujirirana aminja mwêne na nnene, mugajirire n’abantu boshi. 16 Mukayôrha mushagalusire ensiku zoshi. 17 Mukashenga oburhahusa. 18 Oku ngasi kantu mukaz’ivuga omunkwa, bulya ntyo kwo Nnâmahanga alonza kuli mwe, muli Kristu Yezu. 19 Murhazimagyan Muka Mutagatifu; 20 murhagayaguzagya enshôkano y’obulêbi; 21 ci mulole bwinja ngasi kantu, n’ebiri binja byo muyoôrhanage. 22 Mucilange oku ngasi coshi ciderhwa cibî.
Obwanga n’omusingo 23 Nyamuzinda w’omurhûla yêne ammujire batagatifu lwoshi lwoshi, alange emyûka n’emirhima n’emibiri yinyu buzira izâbyo kuhika olusiku Nnawirhu Yezu Kristu ayisha. 24 Ommuhamagire arhatwa omu kanwa kâge, yêne ye wajira okwo. 25 Murhusengerere nirhu, bene wirhu. 26 Mulamuse bene wirhu boshi n’ehinûnugurho hitagatifu. 27 Mmuhunyire bwenêne muli Nyakasane nti aga maruba gasomerwe bene wirhu boshi. 28 Enshôkano ya Nnawirhu Yezu Kristu ebe ninyu!
a1.1 Batesalonika; Banya-Tesalonika; Bantu b’e Tesalonika
b1.5 : Buhashe bw’okujira ebisômerîne.
c1.5 oburhwâli burhalimwo bwôba: bijiro by’okumanyisa oku Mûka Mutagatrfu ye wakag’ikolêsa Paolo.
d1.6 : Oluderho, yo Myanzi y Akalembe.
f3.3 : Amalumwa n’amalibuko co cimanyiso c’omukristu osêzire omu buyemêre en’igulu.
h4.12 : Abali embuga, bo balya bahali b’omu mulala gwirhu gw’abemêzi (1 Kr 15. 12).
i4.13 : Abandi barhajira bulangalire; bo bapagani abo.
k5.5 : Abakristu balemeragwa obumoleke n’omûshi: okuyôrha rhuli omu bumoleke n’omu bulangashane bw’omûshi bwo bworhere bwirhu.
l5.8 rhuyôrhe rhufumbasire empenzi: Lola Ef 6, 14-17.
m5.10 : Rhukaba rhuli bagumaguma erhi rhukafa.
n5.19 : Okuzimya Mûka kwo kujira akantu kankahanza omukolo gwa Mûka Mutagatrfu omu mirhima yirhu.


text:
BWINO
BULI Muganda alina erinnya lye baamutuuma ery'ekika naye bw'obuuza erinnya eryo kye litegeeza, batono abasobola okukubuulira amakulu agali mu mannya gaabwe. Katukulage amakulu g'amannya g'ebika agamu naawe ofeeyo okuzuula amakulu agali mu linnya lyo:
KABOGGOZA:
Lino linnya lya basajja abeddira Eng'onge. Kaboggoza eyasooka kigambibwa nti ye yaleeta okukomaga mu Buganda. Mu kusooka erinnya lye ye yali Lutaaya naye abantu bwe baamutunuulira ng’aboggoza ensaamu ku mukomago ng’akomaga kwe kumutuuma Kaboggozansaamu oluvannyuma lye baasalako ne lisigala Kaboggoza era ne lifuuka erinnya ery’ekika ky’Eng'onge. (Laba n'amakulu amalala wansi).
SSEKYONDA:
Bano baba basajja abeddira Engabi. Erinnya lino lyajja bwe liti: Bemba Musota bwe yatandika okulwana ne bataka banne, abamu badduka kyokka abalala ne beekweka bwekwesi. Mu beekweka mwe muli n’omutaka Mutaawe ow’Engabi. Gye yeekweka yazaalirayo abaana olwo n’atandika okwewaana nga yeeyita ‘ekyondo’ ekivaamu abaana era kwe kutandika okutuuma Ssekyonda nga liva mu kyondo. Erinnya lino lyafuukira ddala lya kika kino.
MWENNYANGO:
Lino linnya lya bawala nga liva mu muddo oguyitibwa omwennyango. Omuddo guno guba n’amagimbi era bw’ogukoonako gukwokya n’owulira obubalagaze kyokka guliko n’eddagala. Baagugerako n’olugero nti “Abalangira mwennyango, aligukwatako gulimwokya’.
SSEMBIRO NE NAMBIRO:
Bano baba beddira Mpeewo. Amannya gano okugatuuma bagaggya ku butaka bwabwe obusangibwa e Bubiro mu Kyaggwe. Mu Bubiro mwe muva amannya Ssembiro ne Nambiro.
SSEKANJAKKO NE NAKANJAKKO:
Bano baba beddira Nkima ng’okutuuma amannya gano bagagggya ku butaka bwabwe e Bunjakko mu Mawokota nga buno butaka bw’Abenkima ab’essiga lya Jjumba.
SSEKABEMBE NE NAKABEMBE:
Ng’oggyeeko Abendiga abatuuma amannya gano era gatuumwa n’Abenkima ng’okutuuma amannya gano bagaggya ku butaka bwabwe obuli e Kabembe nga buno butaka bw’Abenkima ab’essiga lya Mande oluusi ayitibwa Kibembe.
NABISERE:
Erinnya lino lya bawala nga liva mu bubbo obuyitibwa obusere nga buba bubbo butoneetone obulungi nga bwe bwaleeterwangamu emmwaanyi mu lubiri nga buno bulukibwa Baamutima.
WAGABA:
Bano baba basajja abeddira Obutiko. Erinnya lino okulituuma baliggya ku kifo we babajjira eng'oma ya Kabaka eyitibwa Kawulugumo wamu ne Nnamulondo. Aboobutiko be babajja Nnamulondo n’eng'oma Kawulugumo era we babibajjira bayitawo Wagaba , kwe baava okutuuma erinnya lino. Noolwekyo oyinza okugamba nti Wagaba litegeeza ekifo we babajjira Nnamulondo n’eng'oma Kawulugumo.
KIMBUGWE:
Erinnya lino lyabanga lya mulezi wa mulongo wa Kabaka . Kigambibwa nti omulongo kyabanga kirira ekyavanga ku Kabaka ng’azaaliddwa. Buli Kabaka aba n’omulongowe era akuumwa butiribiri ng’edda yakuumwanga Kimbugwe era Kimbugwe ng’abeera na lubiri lulamba anti mwabangamu ennyumba 50. Omulongo wa Kabaka yayalirwanga ekitanda kinene nnyo kwe baamuteekanga ng’alina n’abakyala abamukuuma era nga balinga abakuuma Kabaka yennyini. Kigambibwa nti Kabaka bwe yabuuzaanga nti ‘Kino kiki?’ ng’omukuumi addamu nti 'kino mbu ggwe’ muno mwe mwava erinnya Kimbugwe. Abawala bayitibwa Nakimbugwe.
KYANJO NE NAKYANJO: Ensibuko y’amannya gano eri mu lubiri lwa Kabaka. Mu lubiri lwa Kabaka mwabangamu ennyumba nnyingi. Bwe wayitanga mu luggya lwa Masengere ng’osanga enkuubo ezizimbiddwaamu ensiisira ezaaseresebwanga amaliba g’ente. Emu ku nsiisira zino ezaasangibwanga mu lubiri ensereke n’amaliba g’ente ng’eyitibwa kyanjo, bwe ziba ennyingi nga ziyitibwa byanjo. Ensiisira zino zaasulangamu abaami abaalinga bakulira ebitongole ebinene n’abakungu nga basula bakuuma Kabaka. Noolwekyo oyinza okugamba nti Kyanjo ne Nakyanjo gategeeza ennyumba z’omu lubiri ensereke n’amaliba g’ente ezaasulangamu abaami n’abakungu nga bakuuma Kabaka. Eddiba ly'ente eritali liwale (ggwale) nalyo liyitibwa kyanjo.
NABIKAKALA: Lino linnya lya bakazi nga liva mu muti oguyitibwa Ekikakala ogweyambisibwanga mu kuzimba ennyumba.
MUTUMBA: Erinnya lino liva mu kigambo Mututumba nga kikozesebwa mu kuzimba ennyumba z’Abaganda nga bwe zaalinga. Edda ennyumba z’Abaganda zaabanga za ssubi era zaaserekebwanga mu mbu. Olubu olusooka olw’essubi baaluserekanga ebikolo (eno gye baatemye) bye bitunudde wansi ate olubu oluddako ng’ebikolo biba bitunudde waggulu, bwe batyo bwe baagendanga bawaanyisa okutuuka waggulu ku kasolya. Guno gwe mututumba era mwe muva erinnya Mutumba.
WAMALA: Erinnya lino lirina ensibuko y’emu n’ennyanja Wamala nga lyajja bwe liti:
Musisi ow’e Bukasa mu Ssese yalina abaana be babiri; Bumbujje ne Lubaale. Lwali lumu abaana bano ne balwana. Embwa ya Bumbujje yalaba mukama waayo bamukuba bubi kwe kukkira Lubaale n’emuluma okugulu ekyamuviiramu okulemala. Lubaale bwe yalemala abantu kwe kumutuuma Wannema ng’ono ye lubaalere asamirwa leero. Kitaabwe bwe yazuula nga Bumbujje ye yali awakudde olutalo olwavaako omwanawe Lubaale okulemala n’anyiiga era n’agoba Bumbujje e Ssese. Bumbujje e Ssese yavaayo n’amazzi mu nsumbi ge yatwala nti agakozese mu kwalula abaana be. Bwe yatuuka e Busundo mu Ssingo n’azimba awo. Kyokka amazzi ge yatwalira mu nsumbi ne gayiika ne gavaamu ennyanja. Ng’ali e Ssingo kitaabwe Musisi yamuweerezanga obubaka nti: ‘’Wamala okulemaza omwana wange olowooza awo e Ssingo w’oli siyinza kukulumbawo?’’ Kuno kwe kuva erinnya Wamala eryatuumibwa ennyanja era n’abantu. Oyinza okugamba nti Wamala litegeeza buzibu.
VVUBYA NE NAVVUBYA
Bano baba beddira Lugave. Kigambibwa nti amannya gano gaatandikira ku Ssekabaka Muteesa I nti lumu Mukaabya Muteesa I bwe yali asomoka akagga Nneerabiddeng'oma akaayawulanga Banda ku Kyambogo nti ebirenge by’embugo ze ne bikuba mu mazzi. Bwe yabiraba nga bitobye kwe kugamba nti ‘Nvubizza birenge’’ Abantu akagga ne bakatuuma Vvubyabirenge era lino lye baasalako ne batuuma abantu Vvubya ne Navvubya.
KAGUGUBE:
Lino litegeeza omuntu ow’emputtu atawulira bimugambibwa.
KKONDE:
Erinnya lino lisibuka mu kawuka ke bayita Mukulutafakkonde nga kigambibwa nti akawuka kano ne bw’okakuba ekikonde tekafa. Abaana batera okukazannyisa nga bakakuba ebikonde balabe oba kanaafa. Erinnya ly’akawuka kano lye baasalako ne batuuma Kkonde. Abawala bayitibwa Nakkonde.
KALEMA:
Erinnya lino liva mu linnya ly’omuti oguyitibwa Kalemanjovu. Guno teguba muti munene naye guba gugonda nnyo era enjovu tesobola kugumenya olw’obugonvu bwago. Guno gwe basalako ne batuuma Kalema eritegeeza omuntu omugonvu.
SSEMPAKA:
Lino lisibuka mu mpaka ezaaliwo wakati w’abalangira; Kikulwe ne Mawanda wamu n’omusajja Mawuuba bwe baali badduse muganda waabweKabaka Kagulu Tebucwereke ng’ayagala okubatta. Bwe baali bakomawo okuwamba Obuganda, ne batandika okuwakana ku wa we basaanye okuyita. Olusozi kwe baawakanira kwe kulutuuma Ssewampaka era lino lye livaamu erinnya Ssempaka. Kyokka abamu bagamba nti erinnya Ssempaka lyava ku mpaka za Wagaba Owoobutiko, ezaamuggya mu kika ky’Envuma.
KASASA:
Erinnya lino liva mu muti omusasa. Baguyita Omusasa kubanga gutera okuwogoka ne guvaako amatabi agakala amangu ne gafuuka enku ze baasasisanga emmere. Okusasa kitegeeza kwonoona, kale oyinza okugamba nti Kasasa abeera mwonoonyi wa bintu. Omuti Omusasa era guyitibwa Omuzzanvuma n’erinnya eddala guyitibwa Mwesigamwabakyala.
NALWOGA:
Erinnya lino liva mu kigambo ky’Olunyoro; okwoga ekitegeeza okunaaba. Mu kigambo ky’Olunyoro kino okwoga mwe muva ekigambo ekyogero ekitegeeza ekibya omwana omuto mw’anaabira. Oyinza okugambanti Nalwoga litegeeza omuntu omunaabi.
LWOGAMATA:
Lino nalyo liva mu kigambo Okwoga eky’Olunyoro ekitegeeza okunaaba. Noolwekyo oyinza okugamba nti Lwogamata litegeeza Munaabamata.
KAYOGA:
Lino nalyo liva mu kigambo okwoga ekitegeeza okunaaba.
MWERUKA:
Erinnya lino lya basajja nga liva mu kigambo kweruka ekikozesebwa ku kintu ekyeru oba ekyereere ekitaliiko kintu kyonna. Abawala bayitibwa Namweruka nga Mweruka ne Namweruka gategeeza omuntu omweru oba ataliiko bbala lyonna.
NAMAALWA:
Linnya eritegeeza omwenge.
NSANGI:
Bano baba bawala nga litegeeza ekifo abantu we basisinkanye.
SSERWADDA NE NALWADDA
Bano baba beddira Mpologoma. Ensibuko y’amannya gano eri ku butaka bw’Abempologoma. Akulira ekika ky’Empologoma ye Namuguzi ng’obutaka bwe buli Lwadda ekisangibwa mu Kyaddondo. Ku kyalo Lwadda, Abempologoma kwe bava okutuuma amannya Sserwadda ne Nalwadda.
SSEWANDIGI:
Erinnya lino lya basajja abeddira Enjovu. Lisibuka ku kyalo Buligi, ekisangibwa e Buligi mu Butambala ng’eno eriyo ekiggwa ky’Abenjovu ekya lubaale waabwe Nawandigi kwe baava ne batuuma amannya Ssewandigi ne Nawandigi erituumibwa abawala.
KABENGWA:
Lituumibwa basajja abeddira Empologoma. Obumu ku butaka bw’Abempologoma busangibwa ku kyalo Bubengwa e Bulemeezi. Obutaka buno kwe baggya okutuuma erinnya Kabengwa era erinnya lino lye liweebwa n’akulira obutaka buno.
NNAAMALA:
Bano abawala abeddira Enkula ng’ensibuko y’erinnya lino eri ku nte ya Kabaka Kimera eyitibwa Namala ekitegeeza nti Kimera bwe yalya Obwakabaka yamala. Abenkula be baalundanga ente eno kye baava batuuma bawala baabwe erinnya Nnaamala eritegeeza omuntu ali obulungi (ebitaala gwe bitadde)
SSEMBIRO:
Lituumibwa basajja abeddira Empologoma ng’erinnya lino baaliggya ku kyalo Kkulambiro gye balina obutaka. Kkulambiro kisangibwa Kyaddondo. Ssembiro y’akulira obutaka buno nga Wassiga. Wano we bava okutuuma Ssembiro, abawala ababatuuma Nambiro.
KASAMBA:
Bano baba beddira Mbogo. Ensibuko y’erinnya lino eri ku kyalo e Busamba mu Busiro eri obutaka bw’Abembogo abava mu ssiga lya Kasamba ng’ono y’atwala obutaka obwo.
NNYANZI:
Lituumibwa basajja abeddira Embogo. Ensibuko y’erinnya lino eri ku kyalo Nnyanzi mu Ssingo gye balina obutaka kye baava basalawo okutuuma batabani baabwe erinnya Nnyanzi. Abawala bayitibwa Nannyanzi.
KAAMAANYI:
Lituumibwa abasajja abeddira Embogo ng’erinnya baalyetuuma nga baliggya ku ngabo ya Kabaka eyitibwa Kaamaanyi, Abembogo gye bakwata. Noolwekyo Kaamaanyi oyinza okumuyita engabo ya Kabaka.
NANJOBE:
Abawala abeddira enjobe be batuumibwa erinnya lino nga baliggya ku Njobe gye beddira. Abalenzi babatuuma Ssenjobe.
KYAMBADDE:
Linnya lya basajja abeddira Ennyonyi nga baliggya ku kibira kyabwe ekikulu ekiyitibwa Kyambadde nga kisangibwa mu Kyaggwe. Abawala bayitibwa Nakyambadde. Noolwekyo oyinza okugamba nti Kyambadde litegeeza kibira. Ekibira kino bakyogerako ne mu mubala gwabwe nti 'Mu Kyambadde mulimu engo, bampe omuggo nneewerekeze'.
KIYEMBA:
Ensibuko y’erinnya lino eri ku nkejje. Enkejje zirimu ebika. Enkejje ennene okusinga zino ze tutera okulaba ze ziyitibwa Kiyemba. Noolwekyo Kiyemba litegeeza enkejje ennene. Abawala batuumibwa Nakiyemba.
BWANIKA:
Ensibuko y’erinnya lino eri ku kasozi Naggalabi, e Buddo, ng’eviira ddala ku Bemba Musota ne mugandawe Nambigirwa abaalwanyisa Kintu ne bamugoba ku bukulembeze. Bemba ne Nambigirwa baagenda ew’omulubaale eyabawa obuganda bw’enku obusibe obulungi n’abagamba nti babutwale babusse okumpi n’enju ya Kintu nti bw’anaabukwatako nga bufuuka emisota nga gimubojja ng’afa. Ekifo we baayanika obuganda bw’enku e Naggalabi ne leero wayitibwa Bwanika era we wava erinnya Bwanika eritegeeza obulwa.
KASIBANTE:
Erinnya lino liva ku muddo nagwo oguyitibwa Kasibante nga gulina emirandira emingi egiba gyetuumye awamu ne gikola akanywa ne ginywera mu ttaka nga kuno abantu kwe baava okulowooza nti osobola okugusibako ente.
KIBOWA:
Linnya eritegeeza okusiba. Lituumwa abasajja Abenvubu nga liva ku muddo oguyitibwa ekibowabowa nga gwezingirira ku miti ne guba nga ogugisibye. Kibowabowa kirabika kiva mu Lunyoro kubanga bano okusiba bakuyita kuboha.
BAKKA NE NABAKKA:
Bano beddira Ffumbe ng’amannya gava ku lusozi okuli obutaka bwabwe oluyitibwa Bakka, olusangibwa mu Busiro. Erinnya Bakka liviira ddala ku Lutalo wakati wa Ssekabaka Kagulu Tebucwereke ne baganda be Kikulwe ne Mawanda. Abalangira bano lumu baali badduka obukambwe bwa Kagulu ne basisinkana omusajja Mawuuba ow’Emmamba e Busunju ne bakola eggye okudda okulwanyisa Kagulu kyokka baba bajja okulwana ne batandika okukaayana ng’abamu bagamba bayite waggulu ku lusozi ate abalala nga bagamba baluyite bbali.Olusozi luno kwe baawakanira baalutuuma Ssewampaka era baaluyita waggulu olwo bwe baali bakkirira Kagulu ne basajja be kwe kubalaba era ne bagamba nti ‘balabe bakka’. Wano we wava erinnya bakka eryaweebwa olusozi era erituumibwa Abeffumbe.
NDAGIRE:
Lino linnya ly’abawala nga liva mu kika ky’omutuba gwe bayita endagire, mwe bakola embugo.
BBANDA:
Litera kutuumibwa basajja Ab’Enkima nga liva mu bigambo 'bbanda balogo' ebitegeeza omuntu atatya balogo.
KASOLO:
Erinnya lino lituumibwa basajja ab’Engeye nga liggwaayo nti Kasolo kamponye. Liviira ddala ku Ssekabaka Ssuuna II eyali omuyizzi kkungwa. Lumu yali ayigga mu bitundu by’e Lugoba, akasolo ne kamuddukako ko ye nti ‘akasolo kamponye’’. Abantu olwakiwulira ne bakituuma akagga mwe yakyogerera ne lifuuka linnya ly’abasajja ab’Engeye.
KASENGE:
Erinnya lino litandikira ku Lutalo lwa Bemba Musota ne Kintu. Bemba Musota yagenda ne mugandawe Nambigirwa ew’omulubaale abawe eddagala erigoba Kintu ku bukulu. Omulubaale yabatwala n’abalagulira mu kasenge ke ng’atya abantu okumulaba ng’ayogera n’abajeemu. Ekyalo kwe yabalagulira kye kyava kituumibwa Kasenge n’erinnya ne litandika okutuumwa mu bantu.
SSEMMENGO:
Erinnya lya basajja abeddira Envubu. Liva ku mmengo (olumu baluyita lubengo) za lubaale Kiwanuka Abenvubu gwe basamirira ezaabeeranga kati we bayita Mengo nga buno bwali butaka bwa Banvubu kyokka ne bavaako nga Kabaka Mwanga II amaze okuzimbako olubiri lwe, ne baggyako n’emmengo za Kiwanuka ne bagenda nazo. Ku mmengo zino kwe baava okutuuma erinnya Ssemmengo.


text:
Abalamazi Batandise Okutuuka ku Biggwa
Kati giweze emwaka 139 bukyanga Fr. Pere Mapeera ne Br. Amansi bagoba e Bugoma mu bizinga by’e Ssese gyebatandikira omulimo gw’okuyigiriza eddiini y’ekikatuliki wabula ab’omukifo mu kifo kyenyini webatandikira obukirisitu eddini ya kurisitu eby’okusinza babyesonyiwa dda. Mu kiseera kino eky’okujjukira Bannayuganda abaafiirira ediini webatandikira okusomesa enjiri y’ekikatuliki mu Buganda oluvanyuma eyasasaana ne Uganda yona.tusazeewo okudda e Bugoma Fr. Pere Mapeera ne Br. Amansi


text:
Jangu Yezu Jangu, Jangu Yezu Omununuzi
Twakulinda bwadda, wekka, Gwe mulyoyi waffe
- Gwe mununuzi ajja, Kristu leeta eddembe
Ensi eri munnaku, olw’okuba nga temuli ddembe
Abalanzi baakulanga, Kristu nti oliva Muggulu
N’okka eno kunsi, kiwamirembe tufunire eddembe.
- Gwe Kabaka w’ensi, Kristu Yezu omusaasizi
Otusonyiwe ebibi byaffe, Kristu Yezu omusaasizi
Abalanzi baakulanga, Kristu nti oliva Muggulu
N’okka eno kunsi, obe gwe luguudo lwaffe
- Gwe mununuzi ajja, Kristu yanguwa okujuna
Tujje mu nvuba ffe, mwe twesibye ffe olw’obunafu
Abalanzi baakulanga, Kristu nti oliva Muggulu
N’okka eno kunsi, otusobozese okutuuka mugullu


text:
Kuuma ebisuubizo bye wasuubiza ng’obatizibwa
Kristu n’omusenga, wamalirira toddirira.
1. Nnyaffe Eklezia akusaba, nnywera okule mu kukkiriza
Katonda ani oyo gw’onoonya?
Gwebatakuwa ku luli ng’obatizibwa.
2. Kristu yatugamba twerinda abalanzi ab’obulimba bali ababuzabuza
Bakuwa eddiini ennyangu, weerinde mwattu ozaawa
Bakuwa Kristu omwangu, weerinda mwattu ozaawa.
Bakuwa obugagga obwangu, weerinde mwatu ozaawa.
3. Eddiini si byewuunyo, ne sitaani naye abikola nnyo
Eddiini si kwesanyusa, ne sitaani naye asanyusa nnyo
4. Empeera y’abalungi ekusuba, obanga tofubye tonywedde
Empeera y’abalwana ekusuba, obanga togumye tonywedde
Empeera y’abalungi ekusuba, okusamira kuleke ozaawa
Empeera y’abalwana ekusuba eddiini ziizo zibuna.


text:
Ensi nyingi zirina amateeka agetolodde ku kubaawo kw’okujjamu embuto wamu n’okukozesa empeke ezijjamu embuto. Mu nsi awatagaanirwa kujjamu mbuto, abasawo abasinga (ba ddokita) bakubiriza okukozesa amadagala mifepristone ne misoprostol mu sabbiiti (wiiki) ezisooka 13 ez’olubuto, naye misoprostol nga lyo lyokka nalyo likolera ddala obulungi mu sabbiiti ezisooka 13. Obunonero obulaga olubuto olujjiddwaamu n’empeke bufaanana nnyo nga olubuto oluvuddemu lwokka, ate okujjamu olubuto n’obuweke kyekisinga okubeera ekyesigika ekitalina bukosefu eri abakazi okukozesa mu kyaama.
Ensi nyingi zirina amateeka agetolodde ku kubaawo kw’okujjamu embuto wamu n’okukozesa empeke ezijjamu embuto. Mu nsi awatagaanirwa kujjamu mbuto, abasawo abasinga (ba ddokita) bakubiriza okukozesa amadagala mifepristone ne misoprostol mu sabbiiti (wiiki) ezisooka 13 ez’olubuto, naye misoprostol nga lyo lyokka nalyo likolera ddala obulungi mu sabbiiti ezisooka 13. Obunonero obulaga olubuto olujjiddwaamu n’empeke bufaanana nnyo nga olubuto oluvuddemu lwokka, ate okujjamu olubuto n’obuweke kyekisinga okubeera ekyesigika ekitalina bukosefu eri abakazi okukozesa mu kyaama.
Eddagala erikozesebwa mu mpeke ez’obujjanjabi ezijjamu embuto zikola mu ngeri nti ziweweeza era neziggula omumwa gwa nnabaana, era neziteeka nnabaana okwefuunza, ekisindika olubuto ebweeru.
Nga okozesa misoprostol, mu ssaawa nga 1 oba 2 ez’empeke ezisooka nga siyingidde munda mu mubiri, ojja kutandika okuwulira obulumi mu lubuto wamu n’omusaayi okuyiika. Olubuto lutera okuvaamu mu ssaawa 24 nga omaze okumira empeke ezisembayo eza misoprostol. Oluusi, kitera okubaawo mangu ko.
Eddagala erikozesebwa mu mpeke ez’obujjanjabi ezijjamu embuto zikola mu ngeri nti ziweweeza era neziggula omumwa gwa nnabaana, era neziteeka nnabaana okwefuunza, ekisindika olubuto ebweeru.
Nga okozesa misoprostol, mu ssaawa nga 1 oba 2 ez’empeke ezisooka nga siyingidde munda mu mubiri, ojja kutandika okuwulira obulumi mu lubuto wamu n’omusaayi okuyiika. Olubuto lutera okuvaamu mu ssaawa 24 nga omaze okumira empeke ezisembayo eza misoprostol. Oluusi, kitera okubaawo mangu ko.
Bwoba nga okwatiddwaakwo, oyinza okuba nga okimanya nga ofulumizza ebinyama by’olubuto. Biyinza okulabika nga abibala abitonotono abiddugavu nga birina olususu oluwewere; oba akapirapiira akatono aketoloddwa akabuubi akeeru akagoonvu. Nga kisinzirira ku bukkulu bw’olubuto olwo, ebinyama bino biyinza okubeera bitono nnyo n’okusinga enjala zo, okutuusa ku bunene bw’ekigalo kyo ekisajja. Bwoba nga osobola okutegeera ebinyama bino, kino kitegeeza nti olubuto lujjiddwaamu bulungi. Oluusi, ebinyama by’olubuto biyinza okuwumbibwa mu bitole by’omusaayi. Oyinza obutabiraba okujjako nga wetegeerezza bulungi nnyo nnyini ddala.
Ekibanja kumutimbagano kino kiyinza okwagala obulondoola abakozesa n'empereeza endala y'abakwasaganya okukola obulungi. Osobola okusoma Enkola n'Obukwakulizo bwaffe n' Emitendera gy'Okukuuma Ebyama . Okusigala ng'okozesa ekibanja kino, oba otuwa okukkiriza kwo okukola kino.


text:
N’obu haraabe habeireho entuguuka omumuzaano gw’omupiira gw’ebigyere ourikuzaanirwa omumushenyi omu ihanga, hoona abantu babeire batarikwija omubwingi okuguroreera ahabw’okuburwa ebishaayi.
Kwonka eki kiri haihi kuhwaho wayebdera ahankoragana eziizire nizihwaho ahagati y’ekibiina ekirikukurira omupiira ogu ekya Uganda Beach Soccer Association hamwe n’abantu abarikukwatwaho kureetaho ebishaayi hamwe n’ebindi bintu bingi ebirikukoresibwa omumuzaano ogu.
Obwa biso, aba batungire eitaka rirkwingana hiika emwe omu disiturikiti ya Buliisa kwombeka ekishaayi ky’omupiira gw’omumushenyi.
Omwanya ogu gukaheebwayo eishomero rya Kisansya Primary School omu tauni ya Buliisa
Orikwebembera ekibiina ky’omuzaano ogu Deo Mutabaazi kandi hoona otayayeire omwanya ogu ogw’ahaishomero rya Kisansya agizire ngu eki nikiija kuhwera kutunguura omuzaano ogu omuri Buliisa hamwe n’amadisiturikiti agandi agagihereire.
“Eki nikyoreka ngu habeireho entunguuka omumuzaano hamwe n’enkoragana nungi n’abo abarikukwatwaho kandi bakashagika omuzaano gw’omupiira gw’omumushenyi omu Uganda. Ninyebaza ekyanga ekya Kitara ahabw’okuranzya hare kugira ngu bazaane omupiira gw’omumushenyi aharurengo rw’ekyanga nk’oku kiri omu manifesito y’orikwebembera ekibiina ky’omupiira gw’ebigyere obwo arikutandika encuro nsya ahantebe,” Mutabazi nikwo agizire.
Meeya w’etauni ya Buliisa, Muliisa Epafurah agizire ngu beetebeekaniise kuheereza obushagiki bwona oburikwetaagisa kwenda ngu omuzaano ogu gutunguukye omukyanga eki.
“Nyine okusiima kwingi ahabw’okugira ngu omurimo ogu gwahika aha. Nitwija kuha obushagiki bwona kureeba ngu omurimo ogu gwakorwa. Hariho emigisha mingi erikureetwaho eby’emizaano hamwe n’omupiira okutwariza hamwe,” Muliisa nikwo agizire.
Abandi bakuru kuruga omukibiina eki kandi hoona abahikire ahamwanya ogu babeire barimu Ali Mwebe, Bashir Mutyaba, Tony Ssebagala na Mutebi Julius.
Ekishaayi eki ku kiraahwe, nikiija kuba kiri ekishaayi kya kabiri omu ihanga bwanyima y’ekishaayi ekya FUFA ekirikushangwa omuri Njeru.
Enyimaho, UBSA ekeegaita n’abandi bashagiki nk’aba ahari Lido Beachkugira empaka z’okuhayana nangwa n’aharurengo rw’eihanga.
Diana Kaboha omukuru kuruga omukyanga ekya Kitara kandi hoona omujwekyerwa omukazi ahabw’ekyanga ekya Kitara omuri FUFA, James Ayebale, George Kabwimukya, Harunah Alinde, Favour Gilbert Businge kandi hoona nabo abahikire ahakushwijuma omwanya ogu, bakozire omurimo gw’amaani kureebeka ngu omurimo ogu gwatandika.
Okutunga eitaka eri nikukurata ebintu bintu ebibeire byaheirwe ekibiina ekya FUFA. Ebi birimu, eitaka erya Kadiba omuri Mengo kandi hoona eryabahairwe ekanisa, Lugazi omuri Buganda n’ery’eka y’aba Rujumba aharuguuto nyeigyendwa orwa Kampala - Hoima.
N’ebya Shafik Ssenoga
#WestSports


text:
Mukyala w’omubaka Allan Ssewanyana, Lydia Namata awanjagidde omukulembeze w’eggwanga lino Yoweri Kaguta Museveni okuvaayo okuyingira mu nsonga ze olwa bba okuddamu okumukwata.
Namata agamba nti mu kiseera kino yetaaga okumanya embeera bba gy’alimu kuba engeri gye yakwatibwamu sinungi.
Agamba nti bba Ssewanyana oluvanyuma lw’okukwatibwa akawungeezi k’olunnaku Olwokuna ng’ayimbuddwa okuva mu kkomera e Kigo, abasirikale abaali mu ngoye eza bulaaka baddamu okumukwata nga bali mu mmotoka eyakazibwako erya ‘Drone’.
Agamba nti ‘Drone’ yali edduka nnyo era balemererwa okuzuula bba gye yatwalibwa.
Namata agamba nti mu kiseera kino yetaaga okumanya embeera ya bba n’okutegeera ekifo gye bamukuumira era bw’aba mufu, asabye ebitongole ebikuuma ddembe okumuddiza omulambo, okuziika bba okusinga okubonyabonya famire.
Wakati mu kulukusa amaziga, Namata agamba nti bakooye embeera mbi nga ye ssaawa, okuyimbula bba.
Ssewanyana ye mubaka we Makindye West mu Palamenti era nnyina Sarah Ssendaula avumiridde engeri gye bakuttemu omwana we.
Maama agamba nti mutabani we talina musango nga kiswaza okusiiga erinnya lye enziro.
Ate Munnamateeka w’abasibe okuli Muhammad Ssegiriinya owe Kawempe North ne Ssewanyana, Omuloodi wa Kampala Ssaalongo Erias Lukwago asabye omukubiriza w’olukiiko lw’eggwanga olukulu Jacob Oulanyah ayingire mu nsonga z’ababaka okuggalibwa mu makomera mu ngeri emenya amateeka mu ggwanga.
Ssewanyana ne Ssegirinya bali ku misango egiwerako omuli egy’obutemu esatu (3), okulya mu nsi olukwe ssaako n’okugezaako okutta omuntu, mu kitta bantu ekyali e Masaka wakati w’omwezi Ogwomusanvu n’Ogwomunaana era ku limanda mu kkomera e Kigo, bamazeeyo sabiiti ezisukka mu bbiri (2).
Newankubadde akawungeezi k’olunnaku olwa Mmande, omulamuzi wa kkooti enkulu e Masaka Victoria Nakintu Katamba, yakkiriza okusaba kwabwe okweyimirirwa, Ssegirinya akyali mu kkomera ne Ssewanyana akyali mu mikono gy’ebitongole ebikuuma ddembe.
Oludda oluwaabi nga lukulembeddwamu Richard Birivumbuka lugamba nti, Ssegirinya ne Ssewanyana benyigira mu kutta Sulaiman Kakooza, Michael Kiza Nswa ne Tadeo Kiyimba ate Robert Ssebyato, wadde baamutema kyokka yasimatukka okufa.
Birivumbuka agamba nti batuula ku Happy Boys, Kalenda ssaako ne Kayanja Rest House mu Kampala, okuteesa ku ngeri y’okutta abantu e Masaka.
Ssegirinya ne Ssewanyana abali ku misango gye gimu n’abantu abalala abasukka mu 10 omuli Christopher Sserwadda, 23 omutuuze we Nyendo-Mukungwe, Mike Sserwadda ne Jude Muwonge nga batuuze ku kyalo Setaala.
Abalala kuliko Batesta Mutabaazi, Joseph Kayabula, Ashraf Kayinza, Issa Ssebunnya, Moses Kaganda ne Kaboyo Henry nga bonna batuuze ku kyalo Byanjiri mu disitulikiti y’e Lwengo.
Wabula omwogezi w’amaggye mu ggwanga Brigadier General Flavia Byekwaso, agamba nti Ssewanyana ali mu mikono gyabwe ng’alina emisango emirala gy’alina okwanukula.
Ebirala ebifa mu ggwanga – https://www.facebook.com/GalaxyFm1002/videos/147481420921737


text:
Ekitongore ekirikujunanizibwa ahaby’enguuto omu ihanga ekya UNRA bakora endagaano n’ekitongore ekya National Enterprise Corporation (NEC) erikuza kwikiriza amahe aga UPDF kutandika kuhuunduza hamwe n’okureeberera enguuto omu ihanga.
NEC,ekitongore ky’eby’esente ahansi ya UPDF ,kurugirira aha ndagaano egi,nikija kutandika kukora enguuto erikuza omu irwariro ry’okushemerezamu abaana omuri Entebbe nka purojekiti yaabo ey’okubanza.
Omu kihandiko ekyashoohozibwa UNRA eriizooba,enguuto egi (4km) neija kuhwera abantu kuhika ah’irwariro eri,eri abarwaire barikushemerezibwamu hati omukyanga eki.
Ezindi enguuto ezirahuunduzibwe harimu orwa Olwiyo-Pakwach hamwe n’okureberera enguuto ezimwe nka Ngoma-Kyankwanzi (15km),Ngoma-Kasozi-Kyamukanda (42km),Luku-Kalangala (31km) hamwe na Kalangala-Mbalabana (35km).
UNRA yaagira ngu endagaano egi neija kuhwera ebitongore kukora purojekiti ezimwe omumaisho.
Orikukurira ekitongore ekya UNRA,Allen Kagina yaagira ngu okukwatanisa ahagati y’ebitongore ebi nikija kuhwera gavumenti kuhikiriza ebigyendererwa byayo eby’entunguuka.


text:
Endwadde y’omutima
Enfaanana y’obulwadde buno[kyusa | edit source]
Kino kizibu[[1]] ekibeerawo mu nzimba y’omutima ng’omwana azaaliddwa. Obubonero bw’obuzibu buno businziira ku kika ky’obulwadde obwo era nga busobola okukyuka okuva mu kubulira ddala okutuuka ku kubeera nga bufuuse ekizibu ku bulamu. Singa omuntu abeera n’ekizibu kino abeera assa nnyo, okufuma kw’olususu, okuwewuka kw’omubiri ng’obuzito bugenda bwesala n’okuwulira ng’omuntu buli kiseera abeera mukoowu. Tekireetawo kulumizibwa mu kifuba era ng’ebiseera ebisinga tekiwerekerwako ndwadde ndala. Ekizibu ekiyinza okuva mu ndwadde y’omutima gwe mutima okulemererwa.
Ebireeta endwadde y’omutima[kyusa | edit source]
Ensibuko y’obulwadde buno temanyiddwa. Kisobka okuba nga buleetebwawo endwadde ezikwata abakyala nga bali mbuto. Okukozesa eddagala oba ebiragalalagala okugeza omwenge oba ssigala, endya embi, omugejjo gwa maama n’ebirala. Okubeera n’omuzadde ng’alina endwadde y’omutima nayo esobola okuba ensonga.
Ebika[kyusa | edit source]
Obulwadde bw’omutima bwawuluwamu ebibinja ebikulu bibiri okuli nga kisinziira ku lususu lw’omwana okufuuka langi eya bbulu. Ekizibu kino kiyinza okutwaliramu ebisenge by’omutima eby’omunda, obunywa obufuga ennnyingira n’enfuluma y’omusaayi okuva mu mutima, oba emisuwa eminene egiggya n’okuyingiza omusaayi mu mutima.
Obulwadde bw’omutima busobola okuziyizibwa okuyita mu kugema wamu n’okuteeka ekirungo kya iodine mu munnyo oguliibwa mu mmere, n’okuteeka folic acid mu mmere. Ebirwadde ebimu biba tebyetaaga bujjanjabi. Endala zisobola kujjanjabibwa okuyita mu kulongoosa. Okulongoosa kiyiza okwetaagisa okukikola emirundi egiwerako era nga mu mbeera ezimu kiyinza okwetaagisa okukyusa omutima.
Endwadde y’omutima kye kizibu ekisinga okulabikira mu baana abazaalibwa nga mu mwaka gwa 2015 abantu obukadde 34.3 be baalina ekizibu kino mu nsi yonna. Bukosa abaana abali wakati wa 7-75 ku buli baana lukumi abazaalibwa nga kino kisinziira ku ngeri gye bakeberebwamu. Abaana 6-19 bafuna okukosebwa okw’amaanyi era ng’obulwadde buno bwe bumu ku nsonga ezireetera abaana okufa nga baakazaalibwa. Mu 2013 bwaleetera abaana 323,000 okuva ku 366,000 abaafa mu 1990.


text:
Ab'e Bwaise Baagala Mbalirira ku Mwala
Enkuba buli lw’etonnya amazzi neganjaala abali e Bwayise bevuma myala nga lubigi, wabula abatuuze bebamu mu kitundu kino basimbidde ekkuuli enteekateeka zokusima omwala omupya ogwe lubigi nga bagamba zandibaamu ekibba ttaka nga bakyetaaga okusomesebwa okumanya ekituufu ekigenda okolebwa.
Bano basinziide mu lukungaana lwebatudemu nabakulembeze baabwe nga lugenderedwamu okubatangaaza ku ntekateka y’okuzimba omwaala gwa lubigi nga bakulembedwamu meeya we kawempe emanuel sserunjogi.


text:
PHP – – Bible en mashi du Congo
Munkwa munene oku barhumisi ba Yezu na Ekleziya
bakolaga na C.D.P.C.L. Bukavu, bulya omu EBIBLIYA NTAGATIFU,
Verbum Bible, Kinshasa 1992, rhudômire binwa binji bya mashi.
AMARUBA MUTAGATIFU PAOLO AYANDIKIRAGA ABAFILIPIa
Enshokolezi
Omu kulwira obuyêmere (cig. 1), rhugwêrhe Yezu Kristu rhwarhôla lwiganyo. Oku ali wa bworhere bwa Nyamuzinda acirhohya, acijira busha, ayanka obworhere bw’omuja; acirhohya yêne, aba mumvi kuhika afa oku musalaba; okwo kwarhuma Nyamuzinda amukuza, amuha izîno lirhalusire amazîno goshi, lyo lya Nyakasane, kwo kuderha Mwâmi w’abantu boshi na w’obuhashe oku bintu byoshi (2, 6-11; 3, 21). Paolo avuzire bwenêne omunkwa oku Banya-Filipi okuba bamurhumîre entûlo omu malagîrire gâge anabakengezize mpu bakacishinga muli Nyakasane banarholerekwo Paolo olwiganyo.
1
Omusingo
1 Paolo na Timoteyo, bambali ba Kristu Yezu, oku batagatifu boshi muli Kristu Yezu bali e Filipi, haguma na balun gere n’abashamasi. 2 Kuli mwe engalo n’omurhûla gwa Larha Nnâmahanga na Nyakasane Yezu Kristu!
Omunkwa n’omusengero
3 Ngasi kummukengêra, nnamvuge Nyamuzinda wâni omunkwa, 4 n’omu nsengero zâni zoshi, ngasi mango mmusengerera mweshi n’enshagali; 5 bulya mwantabîre omu kulumîza Emyanzi y’Akalembe kurhenga olusiku lurhanzi kuhika buno. 6 Nnamanyire oku owarhondêraga ogu mukolo mwinja muli mwe, aguyûkiriza lwoshi, kuhika Olusiku lwa Kristu Yezu. 7 Kushingânîne mmulongeze ntyo mweshi, bulya omu murhima gwâni muba. Neci, omu nkoba zâni n’omu kulwîra n’okuhamîriza Emyanzi y’Akalembe, mweshi kushangîra mushangîra enshôkano nàhîrwe. 8 Nyamuzinda ye muhamîrizi wâni: mmuzigira mweshi n’omurhima gwa Kristu. 9 N’eci nshenga c’eci: nti obuzigire bwinyu buyûshuke ngasi lusiku kulusha omu bumanye n’omu burhimanya, 10 lyo mukaz’ibona ebiri binja kulusha, na ntyo mube bacêse na bêru-kwêru kuhika Olusiku lwa Kristu, 11 munayunjule amakwânane g’obushinganyanya Yezu Kristu arhushobôzagya, oku irenge n’obukuze bwa Nyamuzinda.
Emyanzi ya Paolo
12 Bene wirhu, nalonza mumanye oku emanja zanyishagakwo zakwânîne Emyanzi y’Akalembe. 13 Bulya omu bwâmi n’ahandi hoshi bakola bamanyire bwinja oku ndi mubohe erhi Kristu orhuma, 14 na banji ba muli bene wirhu bàyumvîrhe oburhwâli muli Nyakasane erhi nkoba zâni zirhuma, bacisêza bwenêne okulumîza Oluderho lwa Nnâmahanga buzira bwôba. 15 Ntahabiri oku baguma banakayigîriza Kristu n’omurhima gw’obuyagalwa n’okulonz’ilushana, ci abandi bakujira n’omurhima nkana. 16 Abôla bakujira n’obuzigire, bulyâla bamanyire bwinja oku omukolo gwâni kuli kulwîra Emyanzi y’Akalembe. 17 Ci abandi bôhe bayigîriza Kristu n’obulonza bw’okuciberamwo mirhwe ibiri, bakujira n’omurhima gw’obulyâlya, bulya balangalîre mpu banyushûlira agandi malibuko omu nkoba zâni. 18 Ci okwo kurhi kwankanjira? Oku byankaba kwoshi, akaba n’omurhima gw’obulyâlya, akaba n’omurhima nkana, caziga Kristu amanyikane! Okwôla kwo kunsimîsize, kwo kwanashub’ikansimîsa. 19 Bulya mmanyire oku ebyo byankwânana okucunguka, ensengero zinyu zirhumire n’oku burhabâle bw’Omûka gwa Yezu Kristu. 20 Co ncikubagire ecôla, co nanangalire: ntâko nankabulabula; ci mmanyire bwinja, bunôla nkagandi mango goshi, oku nkalama erhi nkafa, Kristu akuzibwa omu mubiri gwâni. 21 Bulya Kristu ye kola kalamo kâni, na nkafa erhi bunguke. 22 Ci akaba okuyôrhana obuzîne mwo gunôla mubiri kwankarhuma njira omulimo gugwêrhe amakwânane, ntabwîni cici nankacîshoga. 23 Ntabwîni ciguma nalondôla muli ebyo bibiri: ncifinjire okucigendera nj’ibêra na Kristu, kwo kwankanabire kwinja kulusha. 24 Ci kukwânîne mbêre omu mubiri erhi mwe murhuma. 25 N’okwo nkuyemîre: mmanyire bwinja oku ntâje ngahi n’oku nabêra ninyu mweshi, lyo muja embere munabone obusime bw’obuyemêre bwinyu; 26 na ntyo hano ngaluka ekarhî kinyu, mubone erindi igwârhiro ly’okucîkunga muli Kristu Yezu.
Okulwîra obuyemêre
27 Kwônene mube n’olugendo lushingânîne Emyanzi y’Akalembe ya Kristu. Mbe nyishir’ibonana ninyu, mbe mbêzire kulî ninyu, nalonza nyumve oku haguma mulukira, n’oku omurhima gwinyu guli muguma omu kulwîra obuyemêre bw’Emyanzi y’Akalembe; 28 oku murhakangwa ciru n’ehitya n’abashombanyi: eco co cimanyîso c’okubayêreka oku kuherêrekera bâherêrekere oku mwene mwâcira; n’eyo eri ngalo ya Nyamuzinda. 29 Bulya murhashobôlaga enshôkano y’okuyemêra Kristu kwônene, ci n’ey’okubona amalibuko erhi ye rhuma. 30 Ninyu mudwîrhe mwalwa erya ntambala mwabonaga nalwa, na nk’oku mumanyire, ncidwîrhe nayilwa kuhika ene.
2
Okulanga ecinyabuguma omu bwirhohye
1 Akaba hali akantu kankalerha oburhûlirize muli Kristu, akaba obuzigire bwakahash’ihira omuntu omurhima omu nda, akaba ecinyabuguma muli Mûka Mutagatifu ho ciba, akaba haba olukogo n’obwonjo, 2 muhire ishwinjiro oku busime bwâni omu kukalukira haguma: mube na buzigire buguma, na murhima muguma, na nkengêro nguma. 3 Ntâco mujirage n’omurhima gw’okuciberûlamwo mirhwe ibiri erhi gw’okuciyêrekana oku murhali; cingasi muguma akagerêreza n’obwirhohye oku abâbo bamulushire. 4 Murhakag’ilonza ngasi muguma obunguke bwâge yêne, ci ngasi muntu akalonza obunguke bw’abandi. 5 Enkengero z’emirhima yinyu zishushane n’ez’omurhima gwa Kristu Yezu.
6 Yehe, oku ali omu bworhere bwa Nyamuzinda, arhaderhaga mpu acinanîrize oku bukulu bwâge bw’okuyumânana na Nyamuzinda;
7 ci acijira busha, ayanka obworhere bw’omujà, erhi acijira muntu. Akacîyêrekana nka muntu kwône omu bandi;
8 acirhohya yêne, aba mumvi kuhika okufa, afîra oku musalaba.
9 Okwo kwo kwarhumire Nyamuzinda amukuza, amuha Izîno lilushire agandi mazîno goshib,
10 mpu ngasi oyumva izîno lya Yezu, akaba emalunga, akaba en’igulu, akaba omu kuzimu, afukame;
11 na ngasi lulimi lulumîze oku Yezu Kristu ye Nyakasane, oku irenge lya Nyamuzind’Ishe.
Okucihangana omu kukolera obucire
12 Ntyo, bîra bani, kulyâla muyôrha munyumva, kwo munyumvagye, arhali amango ndi ekarhi kinyu lyône, ci bwenêne buno ntahali; mushibirire obucire bwinyu erhi munayôbohire munadwîrhe mwageramwo omusisi. 13 Bulya Nyamuzinda yenene ommuha okulonza n’okujira ebi asîmire. 14 Muli byoshi mukole buzira kucîduduma na buzira kurhindira, 15 lyo muba bêru-kwêru na bacêse, mube bana ba Nyamuzinda barhalikwo izâbyo omu kagarhî k’iburha libî n’ery’emihera; ekarhî k’ery’iburha kwo mulangashana nka rhumole omu igulu. 16 Mugwârhe buzibu oluderho lw’obuzîne, ly’Olusiku lwa Kristu nyish’icîkuza, bulya ntalibirhiraga busha ntanarhamiraga busha. 17 Mâshi ciru omuko gwâni gwankabulagwa oku nterekêro n’oku ntûlo y’obuyemêre bwinyu, nsîmire nancîshinzire haguma ninyu mweshi. 18 Kwo na kwo, musîme munacishinge haguma nani.
Obugo bwa Timoteyo bo n’Epafroditi
19 Nangalire muli Nyakasane Yezu nti nammurhumira Timoyeto duba, lyo manya emyanzi yinyu, na ntyo omurhima gubêre omu nda. 20 Bulya nta wundi ngwêrhe ncîkubagira akage, owankashîbirira obunguke bwinyu n’omurhima gwoshi. 21 Kali boshi banakalonza obunguke bwâbo bône, ci barhalwîra ebya Kristu! 22 Murhahabiri oku ayêrekîne oburhwâli bwâge n’oku akozire nani omukolo gw’okulumîza Emyanzi y’Akalembe nka kulya omwâna akola n’ishe. 23 Oyôla ye nangalire nti ye nammurhumira hano mbona lunda luhi ebyâni biyêrekire. 24 Ciru nangalire muli Nyakasane oku nani niene ntalegam’iyisha. 25 Ncikebirwe nti kukwânîne mmugalulire Epafroditi, oyu mwene wirhu rhushangîra naye omulimo n’amatumu, ye muganda mwantumiraga mpu antabâle omu bulagîrire bwâni. 26 Ali akola ammuduzire mweshi, anali ababîre erhi amanya oku mwayumvirhe oku alwâla. 27 Neci, kwo binali, ali alwâzire, ciru alonz’ifa. Ci Nyamuzinda amufa lukogo; ci mushana arhali yenene alufîre, ci na nani, mpu lyo ndek’ibona akarhinda oku kandi. 28 Y’oyo mmurhumirage duba, nti hano mumulolakwo, mushub’ishagaluka, na nani niene akarhinda kampwe emurhima. 29 Neci, mumuyankirire n’omwishingo muli Nyakasane, munakaz’ikenga abali akâge. 30 Bulya mukolo gwa Kristu gwarhumaga alinz’ifà, alonz’ihâna obuzîne bwâge, mpu oburhabâle murhankahashir’impisakwo, abumpe ahali hinyu.
3
Enjira y’okuli y’obucire bw’omukristu
1 Neci, bene wirhu, mucishinge muli Nyakasane. Okushub’immuyandikira ebinarhanzir’immubwîra kurhantamya, na kuli mwe kugwêrhe akamalo. 2 Mumanye orhubwac! Mumanye abakozi babî! Mumanye abakembûle b’obwihambe! 3 Kali rhwe bakembûle b’okunali, rhwe rhushenga Nnâmahanga muli Mûka gwage Mutagatifu, n’obukuze bwirhu muli Yezu Kristu rhubulongeza, ci rhurhacîkubagira mubiri. 4 N’obwo nani nanahash’ibona igwârhiro y’okucîkubagira omubiri. N’akaba haligi owundi wankaderha mpu ankahash’icîkubagira omubiri, nie ono mulushire. 5 Nakembûlagwad olusiku lwa kali munani, ndi wa mulala gw’Israheli, w’omu bûko bwa Benyamini, ndi Muhabraniyae okomoka oku Bahabraniya; oku biyêrekire Amarhegeko, ndi Mufarizeyi; 6 rhukalola obushiru, nalibuzize Ekleziya; oku bushinganyanya bw’okushimba Amarhegeko, nali muntu munwererwa. 7 Ci obwo bunguke bwoshi nal’ingêrhe, nabulola nka muhona erhi Kristu orhuma. 8 Neci, mbwîne oku ebintu byoshi biri muhona nkalola obunguke burhajira lugero bw’okumanya Kristu Yezu, Nnâhamwirhu. Ye warhumire nyemêra okuheza byoshi, nankola nkabilola nka bikabulirwa, nti lyo nyunguka Kristu 9 nnamubêmwo, arhali n’obwâni bushinganyanya, bulya burhenga omu kushimba amarhegeko, ci n’obushinganyanya burhenga omu kuyemêra Kristu, bulya buhânwa na Nyamuzinda bunasimikira oku buyemêre; 10 ntyo mmumanye yêne, manye n’obuhashe bw’obufûke bwâge, nshangîre n’amababale gâge, nnamushushe omu lufu lwaâge, 11 Lyo mpash’iyish’ifûka omu bafîre. 12 Ntadesiri nti nkola mpisire nisi nti nkola mba mwimâna; ci ncikulikire enjira yâni, ndole erhi nankamushikira bulya nani niene nagwârhagwaf na Yezu Kristu. 13 Nanga, bene wirhu, ntadesiri nti nkola ngwêrhe. Ciguma cône ndesire: nyibagire enjira namagenda, nyerekire nieshi nieshi embere zâni, 14 ndi bulibirha nti mpike, lyo mpâbwa oluhembo Nyamuzinda arhuhamagaliraga omu mpingu muli Kristu Yezu. 15 Rhweshi rhweshi rhwe rhukola rhuli bimâna, kwo rhukwânîne rhugerêreze ntyo; n’erhi ankaba haligi kundi mugerêrize, muli okwo nakwo Nyamuzinda ammumulekera obukengêreg. 16 Ci kwônene, ngasi aha rhwankaba rhuhisire, rhushimbe njira nguma.
17 Mweshi muntolerekwo olwiganyo, bene wirhu, munakalolakwo balya bashimba olwiganyo lwirhu. 18 Bulya hali banji, -nammubwîzirekwo kanji, ci nashub’immubwîrakwo ene n’emirenge omu masù-, hali banji bayôrha nka bashombayi b’omusalaba gwa Kristu. 19 Abôla obuzinda bwâbo kuli kuhera, enda yâbo ye nyamuzinda wâbo, n’ebyankabalerhera enshonyi bwo bukuze bwâbo; barhanayishi ebirhali by’en’igulu. 20 Rhwehe empingu yo mwirhu, yo rhulinga oku Omuciza wirhu Nyakasane Yezu Kristu ayish’irhuluka, 21 ayish’ihindula omubiri gwirhu gw’obuzamba, agushushanye n’omubiri gwâge gw’irengeh, bulya agwêrhe obuhashe oku bintu byoshi.
4
1 Ntyo bene wirhu bazigirwa nkumbula, mwe busîme bwâni, mwe na ntanda yâni, mukomere muli Nyakasane, bîra bâni.
Amahano mazinda
2 Mpunyire Evodiya bo na Sintiki nti bakaz’iyumvanya muli Nyakasane. 3 Nawe Sizigo, murhabâzi wâni muzigirwa, nkuhunyire obarhabâle; bulya bantabîre okulumîza Emyanzi y’Akalembe, bona Klementi n’abandi barhabâzi bâni. Amazîno gâbo gali mandike omu Citabu c’Obuzîne. 4 Mucishinge muli Nyakasane ngasi mango. Nshubir’immubwirakwo: mucishinge. 5 Muciyêrekane nfula omu masù g’abantu boshi. Nyakasane ali hofi. 6 Murharhanyagya cici; ci omu ngasi bulagîrire musengere Nnâmahanga, mumushenge, munamuvuge omunkwa. 7 Ntyo omurhûla gwa Nyamuzinda gulushire ngasi nkengêro gwalanga emirhima yinyu n’obukengêre bwinyu muli Kristu Yezu. 8 Ceci, bene wirhu, ngasi biri by’okuli, ngasi biri nkana, ngasi bishingânîne, ngasi bicîre, ngasi bikwânîne okuzigirwa n’okukengwa, ngasi nkomedu nyinja na ngasi kantu kakwânîne okukuzibwa, ebyôla byo mushîbirirage. 9 Ebi mwayigîrizibwe, ebi mwayankirîre, ebi mwayumvîrhe nammubwira n’ebi mwabwîne najira, ebyôla byo mukag’ikajira. Na ntyo Nyamuzinda w’obuholo anaba ninyu.
Paolo avuga omunkwa oku burhabâle bamurhumiraga
10 Nasîmire bwenêne muli Nyakasane bulya mwayishir’ibona oku mwanshîbiramwo. Ntahabiri oku mwakag’inyibuka, ci mwakabula obulyo. 11 Burhali bulagîrire burhumire nderha ebyo binwa bulya nakomerîre okusîma ngasi bworhere ndimo. 12 Nyish’ilamira omu bukenyi, nyish’ilamira n’omu buhirhi. Ngasi mango na muli byoshi nacikomerîze okuyîgurha n’okushalika, okuba mugale n’okuba mukenyi. 13 Nanahasha byoshi n’oburhabâle bw’Olya onzibuhya. 14 Ci kwônene mwajizire kwinja erhi mushangîra amalibuko gâni. 15 Ninyu mwêne murhakuhabiri, Bafilipi, oku erhi ntangira okulumîza Emyanzi y’Akalembe n’erhi ntenga e Macedoniya, nta Ekleziya yantabîre n’eciderhwa lusaranga, arhali mwe mwêne. 16 Ciru n’erhi ndi e Tesalonika, kabiri kwoshi mwantumîre ebi nal’indagîrirekwo. 17 Kurhali kuderha oku nnonzize okukarhûlwa; ci nnonzize nti obunguke bwinyu buluge. 18 Bunôla ngwêrhe ebikwânîne byoshi, ciru na kulusha. Ndi muhirhi kurhenga erhi Epafroditi ampisakwo entûlo yinyu, ogwo mugavu gw’akasununu kinjinja, eyo nterekêro Nnâmahanga ayankirira anasimîswa nayo. 19 Naye Nyamuzinda wâni, omu bukuze bwâge, ammushobôze ngasi byoshi mukenyirekwo oku lugero lunashingânîne obuhirhi bwâge, muli Kristu Yezu. 20 Ayagirwe oyo Larha Nyamuzinda emyâka n’emyâka! Amen.
Omusingo n’obwanga
21 Mulamuse ngasi mutagatifu muli Kristu Yezu. Bene wirhu rhuli rhweshi bammulamusize. 22 Abatagatifu boshi mpu asingi, ci bwenêne ab’omu mwa Sezari. 23 Enshôkano ya Nyakasane Yezu Kristu ebe omu mirhima yinyu!
a1.0 Abafilipi: Banya-Filipi; Bantu b’e Filipi.
b2.9 lzîno lilushire agandi mazîno goshi lyo izîno lya «Nyakasane»: kwo kuderha Mwâmi Mukulu w’abantu boshi n’ow’ebintu byoshi; kandi omulongo gwa 11: Yezu Kristu ye Nyakasane.
c3.2 orhubwa: Ntyo kwo Abayahudi bakag’iderha abapagani. Paolo naye abagalulire eco cijaci cabo!
d3.5 : Lyàli irhegeeko ly’Abayahudi (Lev 12, 3).
e3.5 : Paolo aburhiragwa e Tarsi, ci olulimi lwâbo càli ciyahudi, co ciharamiya erhi cihabraniya.
f3.12 Nagwârhagwa: Omu njira y’e Damasi. 3, 15: Lola 1 Kr 2, 6. 3, 21: Lola 1 Kr 15, 43-53.
h3.21 ahindula omubiri gw’obuzamba gube mubiri gw’irenge: Lola 1 Kr 15, 43-53.


text:
Amannya g'ebika agamu gava mu mirimu oba emizannyo gy'Abaganda
AMANNYA g'Abaganda ag'ebika tegaamala gagwawo wabula galina ensibuko ng'agamu gava mu mirimu gye baakolanga amalala gava mu mizannyo n'amalala mu byafaayo bya Buganda oba mu mpisa n'obulombolombo. Laba gano wammanga:
WAMPAMBA:
Erinnya lino lya basajja nga liva mu lulimi lw’ababazzi b’amaato. Bano balina ekigambo empamba kye bakozesa nga buno buba buti bwe bakozesa okusiba ebika ebibeera mu lyato okwongera okubinyweza. Ebika biba wansi mu lyato we baligattira ng’okunyweza ebiti bino bye bakozesa okuligatta ebiyitibwa ebika, bakozesaayo obuti obulala obubinyweza bwe bayita empamba ng mu buno mwe muva ernnya Wampamba.
BATENGA:
Lino linnya lya bawala nga liva mu mulimu gw’Abaganda ogw’okukomaga. Mu kukomaga waliwo omutendera gwe bayita okutenga nga kuno kwe kukuba olubugo okulubyabyataza n’okwongera okuggyamu amazzi agayitibwa obuleebo nga bakozesa ensaamu ey’amannyo amanene. Mu kutenga olubugo mwe muva erinnya Batenga ly’oyinza okugamba nti litegeeza okukuba ekikuta ky’omutuba ekigenda okukolebwamu olubugo okukibyabyataza n’ensaamu ey’amannyo amanene.
DDAMBA:
Kino kizinga mu nnyanja Nnalubaale gye baatwalanga abasibe ne babamenya emikono n’amagulu ne babaleka eyo ggoonya ne zeeriira.
KALINDA:
Lino erinnya lyava mu kalindaluzzi ng’ono yalinga mukuumi wa luzzi Kabaka mw’anywa amazzi. Oluvannyuma lyatandika okutuumwa mu kika nga lisaliddwaako ne lisigala Kalinda.
MUWAMBI:
Erinnya lino lya basajja nga lisibuka mu kutabaala. Abaganda edda bwe baatabaalanga ne bawangula era ne banyaga ebintu okuva ku bebalwanye nabo. Mu mbeera eno waabangawo kye bayita okukuba omuwambiro nga mu kino omugabe (eyaduumiranga olutabaalo) bwe yamalanga okulobola ebinyagiddwa ng’atoolamu ebyo by’ayagala okuva mu by’abasajjabe abalwanyi bye baanyaze, bwe yamalanga ate ng’asindika ababaka be nga baddamu nga balobola ebintu abatabaazi bye baasigazza nga baddamu nga baggyamu bye baagala nga babitwala ng’omutabaazi olwo asigazaawo ebibye . Okulobola kuno okwokubiri okukolebwa ababaka b’omugabe kwe kuyitibwa okukuba omuwambiro era Omuwambiro mwe muva erinnya Muwambi ly’oyinza okugamba nti litegeeza kulobola ebinyagiddwa mu lutabaalo.
SSEJJOBA NE NAJJOBA:
Gano gava mu nkola y’Abaganda ey’okwetonaatona emitwe gyabwe. Ejjoba byabanga byoya eby’enkusu n’ebyennyange bye baatikkiranga ku mitwe nga kino kye bayita ejjoba. Omuntu oluusi yatalanga ejjoba nga kino kitegeeza nti basala enviiri ebbali n’ebbali ne balekawo enviiri wakati ezitali nsale okwefaanaanyiriza ebyoya by’enkusu n’ennyange bye beetikkiranga ku mitwe ebiyitibwa ejjoba. Ssejjoba ne Najjoba oyinza okugamba nti gategeeza musono gwa nviiri ogw’okwetikkira ebyoya by’ennyange n’enkusu. Erinnya eddala erya Nakijoba nga lino lya bawala aboolugave nalyo ligwa mu ttuluba lye limu.
SSENFUKA NE NANFUKA:
Gano gava mu lulimi lw’abatabaazi n’abalwanyi nga baalinanga enjogera nti mukooneko enfuka oba nti enfuka ne zidding'ana nga bakozesa enfuka okutegeeza okusookereza omulabe wo oba omuntu bwe mulwana ng’oyagala okupima amaanyi ge. Mu lulimi olw'ekigwo Ekiganda, enfuka kiba kitundu kya kigwo.
SSEBIRUMBI:
Lino lya basajja nga liva mu linnya eriweebwa ebisagazi ebito nga biyitibwa ebirumbirumbi. Muno mwe muva erinnya Ssebirumbi. Ebirumbirumbi bino Kabaka by’alwanyisa nga ogumu ku mikolo egikolebwa ng’agenda okutikkirwa e Naggalabi. Abawala bayitibwa Nabirumbi ng’oyinza okugamba nti gategeeza ebisagazi ebito.
KIBIRIGE NE NAKIBIRIGE:
Gano amanny g’abantu abeddira Engeye. Gava mu muzannyo ogw’okubiriga nga mu muzannyo guno abaana batema emiggo emimpi enta nga bbiri oba ssatu gye baayitanga embirigo olwo ne babiriga nga buli omu afuba okukanyuga embirigo ye n'egenda wala, asinze okukasuka ewala y'aba awangudde olwo n'akuba embirigo za banne ne zigenda wala. Mu kibiriga mwe muva erinnya Kibirige ng’abawala abamu bayitibwa Nakibirige abalala Nambirige.
KIZIMULA:
Lino liva mu lulimi lw’ababazzi b’amaato Okuzimula kwe kutereeza eryato nga babajja n’okuyooyoota ekitundu ky’emabega olulimi lw’eryato we lunaagalamira. Oyinza okugamba nti Kizimula ye muntu atereeza n’okuyooyoota eryato nga balibajja naddala ekitundu eky’emabega kye bayita Balumba.
SSEMAWATA:
Lino lya basajja nga liva mu kigambo ky’ababazzi b’amaato ‘mawata’ ekitegeeza ekifo we batemye omuti ogugenda okubaggyibwamu eryato.


text:
News
Bakyewagula ba NRM bakirizidwa okwetaba mu tabamiruka
Kyadaaki ababaka ba National Resistance Movement (NRM) abawakannya eky’okujja ekkomo ku myaka gy’omukulembeze w’eggwanga bakirizidwa okwetaba mu ttabamiruka w’ekibiina.
Ekiwandiiko ekitekedwaako omukono avunanyizibwa kumateeka mukibiina Oscar John Kihika, kilambikidwa nti banno bakyaali bakiise mu NRM okusinzira ku kawayilo 11(2) (i) musemateeka afuga ekibiina ela nga tebayinza kulekebwa tale okuvva lwekiri nti tebagobwanga mu NRM.
Kinajukirwa nti olunaku lwegulo Ssabawandiisi w’ekibiina kinno Justine Kasule Lumumba yavudeyo nakawangaamula nti buli mubaka eyavugannya ku kaadi y’ekibiina natawagila kujja kkomo ku myaka gy’omukulembeze w’eggwanga ssi wakukilizibwa kwetaba mu tabamiruka wakibiina.
Okusinzira ku Lumumba, kunno kwabadde kulagira kwa Ssentebe wa NRM Yoweri Kaguta Museveni obutetaba mu tabamiruka ono okutuusa ng’akakiiko akakwasisa empiisa mukibiina katunudde munsonga zaabwe.
Tabamiruka w’ekibiina wakutuula sabiiti ejja wakati w’ennaku z’omwezi 23 ne 25 mu kisaawe e Namboole. Omusasi waffe akitegeddeko nti ezimu ku nsonga enkulu kwe kulonda anakwatira ekibiina bendera mu kulonda kwa pulezidenti mu 2021.
Ngojjeeko ekyo, abakiise bagenda kukola enongosereza mu semmateeka afuga akamyufu k’ekibiina jekalondebwaamu kafuuke akokusimba ku mugongo.
Kinajukirwa nti ababaka ba NRM abasoba mu kumi tebawagira kyakujja kkomo ku myaka gy’omukulembeze w’eggwanga wadde nga banakibiina abasinga nga bakulembedwamu pulezidenti Museveni bawagira okukyusa akawayiro 102(b) mu mwakka gwa 2017.
Abamu ku babaka banno abayimirila ku magulu gabwe abiiri nebawakannya kinno kuliko Patrick Nsamba, Sam Lyomoki ,John Baptist Nambeshe, Monica Amoding, Theodore Ssekikubo, Gaffa Mbwatekamwa, Barnabas Tinkasimire, Saran Nakawunde, Maurice Henry Kibalya, Silvia Akello, Felix Okot Ogong kwosa n’omubaka wa Mukono ey’omaserengeeta Johnson Muyanja Ssenyonga.


text:
BETELEMU (Fr. Joseph Namukangula)
Betelemu, Betelemu! Ggwe nnamukisa.
Betelemu, Betelemu! Ggwe nnamukisa.\
- Yezu azaaliddwa …… Betelemu ……
Yezu azaaliddwa oyo.
- Ssabalingira …… Betelemu …
Kristu azaaliddwa ggwe.
- Ssabazaawuzi ….. Betelemu ….
Ozze plizaawi;a ffe.
Ssanyu lisuuse, ssanyu lisuuse, Omununuzi atuuse x2
l ll
(a) Bannange abasumba mujje Tugende
Anti mbayita obnw’edda Tugende
Tugende e Betelemu Tugende e Betelemu
Tulabe omwana oyo azaaliddwa
(b) Azaaliddwa! Kigambo kya ssanyu- Tugende
Ffenna Alleluia mu nsi Tugende
Ne mu ggulu nga ky’ekyo Tugende e Betelemu
Tulabe omwana oyo azaaliddwa
(c) Ye wuuyo Katonda y’azze Tugende
Afuge ensi alamule eby’eggulu Tugende
Ye wuuyo Omusumba waffe Tugende e Betelemu
Tulabe omwana oyo azaaliddwa
(d) Ye wuuyo eyalangwa y’azze Tugende
Kabaka ono omufuzi ow’ekisa Tugende
Ye wuuyo omusuubize azze Tugende e Betelemu
Tulabe omwana oyo azaaliddwa
(e) Yeebase awo mu kabanvu Tugende
Bambi empewo emufuuwa Tugende
Anti awo awasula ente Tugende e Betelemu
Tulabe omwana oyo azaaliddwa
(f) Maria ne Yozefu abange Tugende
Mbalaba mufa ekitiibwaa Tugende
Wuuno kabiite wammwe Tugende e Betelemu
Tulabe omwana oyo azaaliddwa
(g) Mwe abaagalwa, muyimbe Tugende
Anti essanyu lisusse! Tugende
Ye ono Omununuzi azze. Tugende e Betelemu
Tulabe omwana oyo azaaliddwa
(h) Ye ono kigambo y’azze Tugende
Mukama olwaleero azze ku nsi Tugende
Mmwe ensi kati muyimbe Tugende e Betelemu
Tulabe omwana oyo azaaliddwa
(i) Olwaleero kigambo kya ssanyu Tugende
Mukama olwaleero azze ku nsi Tugende
Mmwe ensi, kati muyimbe Tugende e Betelemu
Tulabe omwana oyo azaaliddwa
(j) A,a,a, Alleluia mu ggulu Tugende
A,a,a Alleluia mu nsi Tugende
A,a,a Alleluia Mwenna Tugende e Betelemu
Tulabe omwana oyo azaaliddwa
.


text:
Enjuba Elwanye N'omwezi Olwaleero
Olwaleero lubadde lwa njawulo wano ku lukalu lwa Africa, abantu bakedde kwerolera ku mwezi nga gusiikiriza enjuba, oluusi abaddugavu kye bayita enjuba okulwana n’omwezi.
Okusiikirizibwa kw’enjuba n’omwezi kubaddewo okuviira ddala mu ssaawa eza kalasamayanzi n’ettuntu lyonna, era mu mawanga agamu enzikiza ekwatidde ddala ne buba ng’obuzibye.
Omwezi kumpi gusiikiirizza enjuba yonna, era esigazzaawo akatundu katono akaaka, nga kafaanana omuliro.
Amawanga ag’obuvanjuba n’obukiikaddyo bwa Africa ge galabye embeera eno.


text:
Amawulire
Abadde akukusa abaana afiridde mu kkubo nga bamutwala mu ddwaliro
Ivan Ssenabulya
September 20th, 2021
Bya Juliet Nalwooga
Omusajja agambibwa nti abadde kungwa mu kukusa abantu, afiridde mu kkubo bwebabadde bamutwala mu ddwaliro lya Matany hospital mu disitulikiti ye Napak.
Omugenzi ye John Lomilo abadde aweza emyaka 59, ngabadde mutuuze ku kyalo Alekilek mu gombolola ye Iriiri e Napak.
Ono baamukutte nabaana 8 abali mu mu myaka wakati wa 6 ne 15.
Poliisi egamba nti yatemezeddwako abantu babulijjo, ku musajja ono agambibwa nti abaddenga akukusa abaana okubatwala e Busia nabamu okubayingiza munda mu kibuga Nairobi e Kenya, nebatandika okukola lejjalejja
Wabula bweyabadde mu mikono gya poliisi kyategezeddwa nti mulwadde, era nebagezaako okumutwala mu ddwaliro okufuna obujanjabi obwamangu.
Omwogezi wa poliisi mu kitundu kya Mt Moroto, nga ye Mike Longole akaksizza okuka kwe, wabula agambye nti balinze alipoota zabasawo zezinabakakasa kiki ekimuviriddeko okufa.


text:
Wuliriza kuran mu Luganda ne Shk Nkata oba downloading okuva wano
Qur’an eweza essuula 114 nga buli emu yayawulwamu ennyiriri (Ayat). Essuula zonna tezifaanana mu bunene
oba obutono. Esingayo obunene eweza Ayat 286, ate esembayo obutono eweza Ayat 3. Essuula ezisinga obungi Nabbi tezaamukkaako bulambirira ebbanga lye yamala ery’ebisanja ebibiri nga akoowoola abantu okudda eri Katonda.
Ekisanja ky’Emkka (Palan) (610-622 C.E.), yakkirwako essuula 86, sso nga ekisanja ky’Emadiina (622-632 C.E.) yakkirwako essuula 28. Eno y’enteekateeka essuula zonna 114 gyezakkiramu ku Nabbi nga tusookera ku yasooka okukka tusembyeyo eyasembayo okukka, mubbanga ly’ebisanja byombi. Mpozzi mu kulambika enninanyisa y’essuula mu kukka kwazo tujja kweyambisa nnyukuta za walufu, okugeza (Aa,Ab,Ac).
🎧🎧🎧Wuliriza emisomo gya Shk Qasim
📖📝📚 Weyondere O wuliriza kuran mu Luganda – Laba okuvvunula kuran mubigambo
ebikwatagana ne websites bisange wano
109. ESSUULA: AL-KAFIRUNA, ABAJEEMU
Yakkira Makka. Erina Aya 06
Kulw’erinnya lya Allah Omusaasizi ennyo Ow’Okusaasira okw’enjawulo
1. Ggwe langirira nti: ‘Abange mmwe abajeemu.
2. Nze ssi sinza ebyo bye musinza.
3. Nammwe temusinza oyo gwensinza.
4. Era sijja kusinza ebyo bye mwasinza
5. Nammwe temusinza oyo gwensinza.
6. Mulina eddiini eyamwe nange nnina eddiini eyange’.
110. ESSUULA: ANNASRU, OBUYAMBI
Yakkira Madiina. Erina Aya 03
Kulw’erinnya lya Allah, Omusaasizi ennyo Ow’okusaasira okw’enjawulo.
1. bwe buba butuuse obuyambi bwa Katonda n’obuwanguzi.
2. N’olaba abantu nga bayingira mu ddiini ya Katonda mu bibinja.
3. Olwo tendereza amatendo amalungi aga Mukama Katonda Omulezi wo era omusabe okukusonyiwa. Mazima yewuyo Ayenenyezebwa.
111. ESSUULA: AL-MASAD, OBUGWOGWA
Yakkira Makka. Erina Aya 05.
Kulw’erinnya lya Allah Omusaasizi ennyo Ow’okusaasira okw’enjawulo.
1. Gizikiridde emikono gya Abu Lahab era azikiridde.
2. Terina kyemugasizza emmaali ye n’ebyo bye yakabassanira.
3. Ajja kwesogga omuliro Lubumbujja.
4. Ne mukyala we omwetissi w’ebisiki.
5. Nga ensingo ye mulimu omugwa gw’obugwogwa.
112.ESSUULA: IKHILAS, OBWANNAMUNIGINA
Yakkira Makka. Erina Aya 04
Kulw’erinnya lya Allah, Omusaasizi ennyo Ow’okusaasira okw’enjawulo.
1. Ggwe bategeeze nti: ‘Katonda asinzibwa Allah ali omu.
2. Katonda asinzibwa Allah ye Mwesigamirwa.
3. Teyazaala era teyazaalibwa.
4. Era tebangayo kintu kimwenkana n’ekimu’.
113. ESSUULA: AL-FALAQ, MATULUTULU
Yakkira Makka. Erina Aya 05
Kulw’erinnya lya Allah, Omusaasizi ennyo Ow’okusaasira okw’enjawulo.
1. Gamba nti: Nneekuumisa Mukama Katonda nnannyini matulutulu.
2. Okumponya ebibi by’ebyo bye yatonda.
3. N’okumponya ebibi by’ekiro nga kikunizza.
4. N’okumponya ebibi bya (abo) abafuuyirira mu bifundikwa (nga baloga).
5. N’okumponya ebibi by’omukozi w’ensalwa bwaba akoze ensalwa.
114. ESSUULA: ANNAAS, ABANTU
Yakkira Makka. Erina Aya 06
Kulw’erinnya lya Allah, Omusaasizi ennyo Ow’okusaasira okw’enjawulo.
1.Gamba nti: ‘Nneekuumisa Mukama Katonda Omulezi wa bantu
2. Omufuzi wa bantu
3.Omusinzibwa wa bantu
4.Okumponya ebibi by’okubuzaabuza kwa Ssitaani.
5.Eyo ebuzaabuliza mu bifuba bya bantu.
6.Nga eri mu ttuluba ly’amaginni n’abantu.


text:
Ssaabalabirizi Alabudde ku Kukukusa Abantu
Ssaabalabirizi w’ekkanisa ya Uganda his grace Stanley Ntagali yennyamidde olwokukusa abantu okweyongedde ennyo mu ggwanga kwagamba nti kususse okutyooboola ekitiibwa ky’omuntu.
Sabalabirizi era asabye abazadde obutawuddisibwa kuwaayo baana babwe nti batwalibwe okukuba ebyeyo, naye nga gyebatwalibwa babasindika mu buddu.
Abedi Bwanika eyeri yesimbawo ku bwa Pulizidenti wano mugwanga mu kulonda okwagwa avumiridde ekya bakulembeze okwelowoozangako bboka nga tebanalowooza ku bantu ababalonda.


text:
OMWAMI wa Ssabasajja Kabaka atwala e Ssaza lye Kyaggwe Ssekiboobo Elijah Bogere alidde mu ttama n’alabula abavubuka mu Buganda ab’efunyiridde okulinyirira Namulondo saako n’okutyoboola Katikkiro wa Buganda, nagamba nti bano bonna bamaze okubagwa mu buufu era bagenda kubakolako ssinga tebakikomya.
Ssekiboobo eyabadde omukambwe yagambye nti tebagenda kutunula butunuzi nga abavubuka be yayogeddeko nga abaakuzibwa obubi bagenda mu maaso okumanyiira n’okutyoboola abakulembeze be Mengo okuli ne Katikkiro wa Buganda Charles Peter Mayiga, nakinogaanya nti bano eyabalula esiridde singa bakiddamu.
“Tetugenda kuganya gavubuka gano bazadde baago ge baakuza obubi, era nga tegabuuliriddwa kugenda mu maaso nga gayisa amaaso mu bwa Kabaka saako n’abakulembeze be Mengo, ekyo nze Bogere ne banange tetugenda kukikkiriza kubaawo, era kati ekilungi tutegedde ababatuma saako n’ababavujirira obusente sente naddala abavumira ku mitimbagano bano abasinga tumanyi we bali era tugenda kubakolako nga bwe kyetaagisa, tetufuddeyo mu mbeera yonna.
Tutaddewo naffe ekibinja kya bavubuka abaagala obwaKabaka era ababuwa ekitiibwa nga bano be bagenda okwanganga ekibiina kya bavumirira abakulembeze ku mitimbagano saako n’abalala ab’effujjo abo bbo tugenda kubeelumbira muntu ku muntu.
Embeera eno tegenda kukoma mu Kyaggwe muno mwokka, wabula bwe kinetaagisa okulumba mu maSsaza amalala agakola Buganda tuterezeeyo nakyo kijja kukolebwa singa abaami baayo banaaba batusabye” Sekiboobo bwe yagambye.
Okwogera biino yabadde mu Gombolola ye Mpatta nga atongoza abaami ba Ssabasajja ab’emiruka saako n’ebyalo.
Yavumiridde abakulembeze abavujjirira abavubuka n’obusente sente okuvuma abakulembeze mu bwaKabaka nagamba nti bano abamu Baganda abalala bamawanga malala naye nga beeyita abaganda, kyokka nakiggumiza nti bagenda kubakolako singa bagenda mu maaso ne kye yayise obugwenyufu.
Kigambibwa nti akabinja ka bavubuka kano akalina abakulembeze abakateekamu amaanyi nga beefudde abalwanirira Namulondo era be bamu ku baagenze mu maaso n’okujjako ebyuma nga Katikkiro ayogera mu Lumbe lwe yali Sekiboobo Alex Benjamin Kigongo Kikonyogo olw’ayabiziddwa ku kyalo Nekoyedde mu Kyaggwe ku lw’omukaaga.
Bbo abaami ba Kabaka abatuuziddwa beeyamye okulwanirira ObwaKabaka ne Namulondo okulaba nga tebinyenyezebwa.
Do you have a story in your community or an opinion to share with us: Email us at editorial@watchdoguganda.com


text:
Mmwe abatalidde mulya wa nga Yezu agabudde ekijjulo
omulungi ky’ategese eri abo be yeebonanya.
- Luba lwa kayisanyo lw’atuyise gy’ali tujje agabule.
Olwo ne tulinnya olusozi mu lw’akasota ffe nga twesunga.
- Tuba n’amaanyi ffe nga tumaze okumuguna ag’omwoyo;
mu Ukaristia ffe mwe tujja obulamu mwe yatweweera.
- Enjala e’ennyonta eby’obutuukirivu y’abiwonya oyo.
Olwo ne tubunya Evanjiri nga tuli kimu naye mu nsi yonna.
- Tuba mu kusinza ffenga tumuwa ettendo nga atwewadde.
Omwo mu weema ye entukuvu mw’abeera katumugulumizenga


text:
Mukyala Mugerwa Pt.2 Lyrics – Herman Basudde
Mukyala Mugerwa eyatta bba ebiro biri
Nga naakatonnya mu nsiike gwe nawaabira
Mwasigala mwebuuza gye byakkira
Nga maze omunaabira maaso olw’obutemu bwe
Eyaliwo yannyumiza lwe yasitula
Nti yankolimira okudibaga emirembe gye
N’anoonya aw’okufuna obubudamo
Anti olwo ensi yali myufu etemusanyusa
N’asiisira ku kyalo Katwe Kinyoro wano
Mumanyiyo abamanyi e Kampala manyi
Omuzigo teyasooka kugufuna
N’asulanga ewa Nabulya Benedicta
Naye nga bw’omanyi omuntu ateesiba zikweya
N’akikinaza ekikolo mu maka muli!
Gattako okusunda ebbeere ekito obuta
Abalenzi ne bayaayaana ab’e Katwe wano
Mwabo ne bba wa Nabulya teyabulamu
Yaweerezaayo naye application
Mukyala Mugerwa ebitone bye yagabana
Eky’obutakaayanya banne be yakifuna
Teyakaayanya bba wa Nabulya mu bye yayagala
Munnange y’eyali amuliisa n’okumusuza
Wadde awo yajja lwa Nabulya mbu bwe baasoma
Teyamusaasira kwebigika mulenzi we
Ate naatakoma kw’ekyo ku Katwe kuli
Yagenda okuweza omwezi baaliko bana
Ebyaddirira bye ndeeta mulabe bino
Ddala Mukyala Mugerwa mukazi mumalirivu
Bwe yetegereza ennyo amaka mwe yaseegera
Aga mukwano gwe Nabulya naatazembeya
Yeggyako abalenzi bonna ku katwe kuli
Neyamalira ku bba Nabulya n’amalirira
N’abaami twezira akulaze nti akulumirwa
Kale no ne bba wa Nabulya n’agujubana
Yalwa edda n’amubuzaamu eyo nga banyumya
Nti nkwagala naye simanyi nti okikakasa
Kale ensimbi tezinsobozesa
Singa nfuna enju we ngirabye nkukukulire
Mukyala Mugerwa n’awoomerera mu kuddamu
Nti kansabe ogira opakasa ojja kuzifuna
Twegendereze Nabulya mu kukukuta
Bwatugwamu mu budde buno ajja kukunsubya
Bwe baamala okuteesa ebyo ebyaddako biki?
Mukyala Mugerwa okuyitirira okucamuka
Nga buli waatuula olwo tagyanawo
Waggukira mu nkola ye ey’ebiro biri
Omuzigo gwe baatesa amufunire
N’agujja mu mutwe nga naye ayagala wano
Ssi nsonga mu bubi yamalirira agalwanire
Asindulurewo Nabulya adde maka muli
Buli akola ekisa akipime kirimu akabi
Ate mukkirize n’abakazi bamalirivu
N’omuntu w’omuze gwe tayinza kuguleka
Wadde agufunyemu ebisago ebitagambika
Mukyala Mugerwa namutya kwe kumuyiwa
Naye ebyo teyabijjukira n’akola kino
Yalina enkumi ze ttaano nga nkukulire
Era ng’enkola y’abakazi tobazannyisa
Omukazi tabulako akiba we nze nabalaba
Asula enjala ne yekuniza tazitoolako
Yakeera kugula mboga ye na butungulu
N’asiika na buli kirungo kyalimu muli
Teri amanyi gye yaggya katwa ke yakozesa
Osanga kaafikka ku ka Mugerwa ke yamuttisa
Ng’assa mu ssowaani ya Nabulya mubiwulire
Nga balya mmere nga bulijjo bwe bakola
Bwe baamala okulya Nabulya kwe kusalawo
Yewunzike akakkane ekintu mukkuto
Ne Mukyala Mugerwa ayingidde ekiriri kye
Era nga nammwe mu ttuntu bwe mutera okola
Munnange ye Nabulya teyazuukuka
Yafiira mu tulo otungi twamusaalirwa
Kale bba waddira eyo ku kkumi nga na bbiri
Mukyala Mugerwa yali ali ku mirimu gye
Aluka bitambaala awo ku mabbali
Awali omuti omukookoowe w’aweweerera
Bw’amala omugamba kino nti kulikayo
N’oli n’amubuuza mugole akutte ludda wa?
Mutera okutuula wano olw’egguloggulo
Kk’ono okuva ku ky’emisana ali eyo yeebase
Muzuukusizza n’asirika kwe kumuleka
Mugole tafuna olubuto basooka bwebatyo
Kko omwami tetukyazaala ffe nga twakoma
Tusigadde gejja abaana abo bamala
Bwaba yeebase kaŋende muzuukuse
Yaggye wa otulo otugwaagwa bwetutyo?
Tunuulira bba wa Mugerwa mu kifaananyi
Mukyala Mugerwa okakase bwali lunnabe
Taata bw’awummuza ensawo ye kwe kumuyita
Nti otulo otulanze ki otwebaka otyo?
Bwatayitaba n’anyeenyaako amuzuukuse
Wamma nga buli waakwata wonna wawoze
Kwe kuwenjula olutimbe amutunuulire
Ettaala n’akoleeza agobewo ekizikiza
Kye yalaba ky’ekyamutuma okunogoka
N’agwa ekigwo awo n’enduulu n’egoberera
Nga munne yakalambadde amaaso galaga
Yafiira mu kutya kunene awatali ajuna
Abantu ne bakuŋaana era kye baakola
Enfa ye nabo kwe kugituuma ekikutuko
N’aziikibwa e Kirinnyabigo mu buyinike
Kuba e Katwe tewaasigala ataamuziikako
Nga n’omukaabi w’olunaku olwo eyabakira
Mukyala Mugerwa bamutenda okukamala
Yakaaba nga bw’amulese mu buzibu butyo
Munno najja noonya gwe e Kampala wano
Nootoba mubi n’ompa we naseegera
Laba Nabulya bw’ondekawo ndage wa kati?
Walumbe talaga yandiraze okufa kuno
N’ondaga ne we n’aba nga tonakutuka
Gw’omanyi obulungi gye nava ondese wano
Kale balo akole atya nze nga tosaasira!
Naye kale nsigadde bubi nsaanayo ajuna
Olumbe lwalitutte nze ne manyirirwa
Mu nsi ab’ekisa baggwaamu obaddemu omu
Kale bwe yasazeewo Mukama okukuyita
Mukyala Mugerwa obutemu ky’ekizibu kye
Naye mutwe alina amagezi tomuzannyisa
Mu kuziika yamalayo obunaku bwe yasobola
Omufu yali munywanyi we ekyo bwe kyalaga
N’adda e Katwe naye amagezi ge yakozesa
Nga tomanya nti eddya liri lye yayagala
Yajja akuŋaanye obuntu bwe bwe yali nabwo
Agende anoonye awatuufu w’aliseegera
Bannyina bba wa Nabulya kwe kumusaba
Abakuumire ku bu mulekwa bw’abufumbira
Engeri kitaabwo gy’akeera Katwe okupakasa
Nabo teri alina watuufu ew’okubulaza
Ne bamusaba afunemu engeri y’ekisa
Omufu abadde munne we lwa kufa kuno
Ndowooza yakuba n’enkwawa lwa kuba nabo
Abaaliwo tebaamwekkaanya kumulaba
Okusooka bba wa Nabulya nga muganzi we
Kati omutemu y’agaziye mu maka muli
Bw’obuuza ono y’ajja atya mu maka muno?
Bakuddamu akuuma mabujje amato gano
Mu kisa kya Nabulya ze results
Ye kubeera mu ntaana ky’ekiwummulo
Gwe yajuna ng’ensi eno emutawusa
Y’ali mu ddya lye ekintu kiruma
Bwe mbabuulira okukomya ku kisa kino
Ne mumpita omubi tewali we kiyambira
Nkuwadde ebbanga weerowooleze
Owunzike ng’anasula ewuwo omutebuse
Omwegayirire nviire abantu ba luno
Mujjanga bugenyi nga toosule awo kimala
Tomala kuwulira Nabulya bye yaganyulwa
N’osigala ng’amannyo okyagayanise
Kati amawulire gatandise okuwulirwa
Nti ku muliraano awo waliwo Yiga
Mukyala Mugerwa kirabika amukozesa
Lwakuba tewanafunika bukakafu
Abangi we basonga ennyo olunwe luno
We kitera okwabikira munzikirize
Mukyala Mugerwa abaami gwe mulimu gwe
Alinga mmotoka ya takisi mu kupakira
Oyo we gunaggumira ka musaasire
Bba wa Nabulya obubwe bukomye
Omwo yajja lwa Nabulya gwe yatemula
Gwe eyali bba wa Nabulya ki akutaliza?
Yatta Mugerwa bwe yali tannalabuka
Kati obwongo busaanuuse e Kampala wano
Kale Mugerwa omwavu we yamuttira!
Eby’obugagga bwe ajja kutta abisigaze
Yeegaziye mu nju yo ng’ali ne Yiga
Wuuyo omuzaddemu n’omwana alayiruse
Nze nakusooka ku mukazi oyo wummula
Enkomerero ntaana kankubuulire
Ssi mulwadde wa siriimu ssimuwaayira
Mpozzi ng’era abufunye mu biro bino
Enzita y’omukyala oyo kankubuulire
Ofunda ne siriimu akuganya okutegeka
Obutakwatula linnya ntya okukudibya
Naye omukazi oyo ne mu kyalo bamwekola
Kuba nze gye namwagalira mu biro biri
Era okutandika okuyimba kwe nasookera
Munnange mu Kikuubo gy’okola
Olyangayo emmere afumba oli ebivaavava
Ajja kukulesa mmotoka eyakakumenya
N’obulwa n’empale ossaako enamba gy’ovuga
Olugambo ssi lubi kulukola
Naddala bwe lubeera nga lujuna
Abaagalwa nkomye awo eby’ensi tebikoma
Buli omu andabire ab’ewaabwe kuba bibi


text:
Wadde:
1) Okulaakulana mu by’enfuna, nga wekinyonyolwa mu bitabo by’emitindo gye by’ensimbi, kwe kwongera kubungi bw’ebintu ebikolebwa n’empeereza, era;
2) Okulaakulana mu by’enfuna kutukawo ng’obungi bw’abantu bweyongende era ng’ebintu n’empereza eriwo wegabanyizibwaamu emala buli muntu, nate;
3) Eby’enfuna mu nsi yonna bikulira wamu nga mulimu eby’obulimi, ebigibwamu, ebikolebwa, n’empeereza eyetaaga okutekebwamu ebintu ebilabika n’ebisasiro, era;
4) Okulaakulana mu by’enfuna kutera kulabibwa nga gross domestic product (GDP) eyaddala eyongezedwa oba ku gross national product (GNP), era;
5) Okulaakulana mu by’enfuna kubadde kwa makkulu, era ekiseera kyona kigendererwa ky’abantu abasinga ne gavumenti, ate;
6) Okusinziira ku ndowooza za physics n’ebyobutonde waliwo ekkomo ku nkulaakulana mu by’enfuna, era;
7) Obukakafu obulaga okukosebwa okwoluberera ku by’obutonde n’obulamu obulungi nga kiva ku nkulaakulana mu by’enfuna bya mawanga gona bugenda bweyongera …
N’olwekyo, ffe tugamba nti:
1) Waliwo obutabanguko obwamaanyi wakati w’ekulaakulana mu by’enfuna n’okukuuma eby’obutonde (okugeza, okukuuma ebisolo n’ebimera, empeewo n’amazzi amayonjo, obutebenkevu mu bwengula), nate;
2) Waliwo obutabanguko obwamaanyi wakati w’ekulaakulana mu by’enfuna n’empeereza y’obutonde ebikola omusingi gw’abantu (okugeza, ebisobozesa ebimera okubala, okuvuunza ebintu, embeera y’obudde ennungi), era;
3) Okukula kwa tekinologiya kuleese ebilungi n’ebibi ku butonde n’ebyenfuna era tetulina kukyesigamako kutabaganya butabanguko wakati w’enkulaakulana mu by’enfuna n’obuwangazi bwe by’enfuna obulungi, nate;
4) Okulaakulana mu by’enfuna, nga kugerageranyizidwa ku GDP, kweyongera okubeera okw’obulabe era kigendererwa kya mabega, naddala mu nsi egagga ezilina ezilina ettutumu buli wamu, era;
5) Obunywevu bwe by’enfuna mu nsi (nga, eby’enfuna ebinywevu, obutebenkevu bw’emiwendo gy’abantu n’empeereza emala buli muntu) kyakulondako kilungi eri eby’enfuna era kifuuse kigendererwa kya mugaso mu nsi enene, egagga, era;
6) Okudukanya obutebenkevu mu by’enfuna kwetagisa okutekebwawo nga kutono okwewala okumenya okutekebwatekebwa mu matterekero ge by’enfuna ebisuubirwa n’ebitasuubirwa nga ekyeeya, n’amaanyi okukendeera, nate;
7) Eby’enfuna ebilungi mu nsi tekitegeeza nti waliwo enkulankulana, amaanyi, enkola esobozesa tekinologiya ow’enjawulo okukozesebwa era n’ebitundu by’enfuna okukyuuka, nate;
8) Nga eby’enfuna ebinywevu bitekeddwawo, kyandibadde kilungi ensi egagga okuyamba ensi endala okuva ku kigendererwa ky’enkulaakulana mu by’enfuna zilubilire eby’enfuna ebitebenkevu, nga zitandika n’ensi ezinyumirwa empeereza ezimala buli muntu, era;
9) Ensi ezisinga ezilina obwavu buli wamu, nga zongera empereza eriwo eya buli muntu (oba, ekirala, okusasaanya obugagga buli wamu) zisigala n’ekigendererwa eky’omugaso.
Endowooza ya CASSE Ekyuuka n’obudde?
Endowooza ya CASSE ebaddengawo okutekebwako mukono kumutimbagano okuva mu mwezi ogw’okutaano nga 1, 2004. Wadde nga yakolebwa kulwa nsi zona, mu ngeri emu yassa essira ku nkulaakulana mu by’enfuna bya Amerika. Yakyusibwa mu mwezi ogw’omukaaga nga 3, 2008, okulaga okukula mu kufaayo n’obwetaavu bwa mawanga amagagga okutwala ebigere ebisooka eri eby’enfuna ebitebenkevu. CASSE tekyusa ndowooza zaayo, kubanga ziyimilidde ku mateeka ga sayansi ag’edda. Endowooza ya CASSE esasokela ddala esangibwa wano, nga ebikyusibwa byangu okutegeera.
Ssa omukono ku kiwandiiko:
Ssa omukono ku kiwandiiko ng’omuntu kinoomu
Laba obuwagizi bw’ekiwandiiko:
Laba enzikkiriza z’ebitongole n’abantu n’emikono gy’abantu sekinoomu
Laba emikono egisidwako enjawufu