text:
“Bw’Otyo Bwe Wasiima”
“Ebintu bino wabikweka abagezi n’abayivu, n’obibikkulira abaana abato.”
1. Kiki ekyaleetera Yesu ‘okujjula essanyu n’omwoyo omutukuvu’? (Laba ekifaananyi waggulu.)
LOWOOZA ku ngeri Yesu Kristo gye yali afaananamu ‘ng’ajjudde essanyu n’omwoyo omutukuvu.’ Ayinza okuba nga yali ataddeko akamwenyumwenyu era nga yenna ajjudde essanyu. Kiki ekyali kimuleetedde essanyu eryo? Emabegako yali asindise abayigirizwa be 70 okugenda okubuulira amawulire amalungi ag’Obwakabaka bwa Katonda. Yali ayagala okulaba engeri gye bandikozeemu omulimu gwe yali abakwasizza. Mu kiseera ekyo, waaliwo bangi abaali baziyiza omulimu gw’okubuulira amawulire amalungi, nga muno mwe mwali abawandiisi n’Abafalisaayo abaali abayivu. Abawandiisi n’Abafalisaayo baaleetera abantu bangi okunyooma Yesu nga bamutwala ng’omubazzi obubazzi era nga n’abayigirizwa be babatwala ng’abantu ‘abataayigirizibwa nnyo.’ (Bik. 4:13; Mak. 6:3) Wadde kyali kityo, abayigirizwa baakomawo nga bava okubuulira nga basanyufu nnyo. Mu butuufu ne badayimooni tebaasobola kubalemesa kubuulira! Kiki ekyabayamba okusigala nga bavumu era nga basanyufu?
2. (a) Lwaki Yesu yayita abayigirizwa be abaana abato? (b) Kiki ekyayamba abagoberezi ba Kristo okutegeera ebintu eby’ebuziba ebiri mu Kigambo kya Katonda?
2 Weetegereze ebigambo Yesu bye yagamba Yakuwa. Yamugamba nti: “Nkutendereza mu lujjudde, Kitange, Mukama w’eggulu n’ensi, kubanga ebintu bino wabikweka abagezi n’abayivu, n’obibikkulira abaana abato. Weewaawo Kitange, kubanga bw’otyo bwe wasiima.” (Mat. 11:25, 26) Lwaki Yesu yayita abayigirizwa be abaana abato? Kubanga obutafaananako abantu abayivu era abaali beetwala okuba abagezi, abayigirizwa ba Yesu baali beetegefu okuyigirizibwa era nga beetoowaze. (Mat. 18:1-4) Okuba abeetoowaze kyabaganyula kitya? Yakuwa yakozesa omwoyo omutukuvu n’abayamba okutegeera ebintu eby’ebuziba ebiri mu Kigambo kye, naye ng’ate abo abaali batwalibwa okuba abayivu tebaasobola kubitegeera olw’okuba baali ba malala era nga ne Sitaani abazibye amaaso.
3. Kiki kye tugenda okwetegereza mu kitundu kino?
3 Yesu kyamusanyusa nnyo okulaba engeri Yakuwa gy’ayambamu abantu abeetoowaze okutegeera ebintu eby’ebuziba ebiri mu Kigambo kye, ka babe nga bayivu oba nga si bayivu. Eyo ye ngeri Yakuwa gye yasiima okukolamu ebintu era takyukanga. Yakuwa akiraze atya nti eyo ye ngeri gye yasiima okukolamu ebintu? Okwetegereza eky’okuddamu mu kibuuzo ekyo, naffe kijja kutuyamba okufuna essanyu lingi.
OKUYAMBA ABANTU ABA BULI NGERI OKUTEGEERA EBINTU EBY’EBUZIBA
4. Magazini ya Watchtower eri mu Lungereza olugonzeddwamu eganyudde etya abantu ba Yakuwa?
4 Ennaku zino, ekibiina kya Yakuwa kyeyongedde okuyigiriza mu ngeri ennyangu era etegeerekeka obulungi. Lowooza ku byokulabirako bino ebisatu. Ekisooka, waliwo magazini ya Watchtower eri mu Lungereza olugonzeddwamu. * Magazini eyo eyambye abantu bangi abasanga obuzibu mu kusoma, oba abatategeera bulungi Lungereza. Emitwe gy’amaka bangi bakirabye nti kati abaana baabwe bategeera bulungi ebyo ebifulumira mu magazini y’Omunaala gw’Omukuumi, nga guno gwe mukutu omukulu Yakuwa mw’ayitira okutuliisa mu by’omwoyo. Waliwo bangi abawandiise amabaluwa nga bakiraga nti basanyufu nnyo olw’okuba nti waliwo magazini eri mu lulimi olugonzeddwamu. Mwannyinaffe omu yagamba nti: ‘Nnatuulanga butuuzi mu lukuŋŋaana olw’okusoma Omunaala gw’Omukuumi, naye kati ndwenyigiramu mu bujjuvu. Kati nziramu emirundi egiwerako era sikyalimu kutya. Nneebaza nnyo Yakuwa n’ekibiina kye olw’okutuwa magazini eyo.’
5. Lwaki Enkyusa ey’Ensi Empya ey’Olungereza eya 2013 nnungi nnyo?
5 Eky’okubiri, waliwo Enkyusa ey’Ensi Empya ey’Olungereza eyafulumizibwa ku lukuŋŋaana olwa buli mwaka olwaliwo nga Okitobba 5, 2013. * Ebyawandiikibwa bingi kati birimu ebigambo bitonoko, naye ate ng’amakulu tegaakyuka, si na kindi nga geeyongedde okuvaayo obulungi. Ng’ekyokulabirako, Yobu 10:1 mwalimu ebigambo 27 naye kati biri 19; Engero 8:6 mwalimu ebigambo 20 naye kati biri 13. Ennyiriri ezo zombi kati nnyangu okutegeera okusinga bwe kyali. Ow’oluganda omu eyafukibwako amafuta, amaze emyaka mingi ng’aweereza Yakuwa n’obwesigwa, yagamba nti: ‘Nnasomye ekitabo kya Yobu mu Enkyusa ey’Ensi Empya eya 2013, era kati mpulira nga nkitegeera bulungi!’ Waliwo n’abalala bangi aboogedde ebigambo ebifaananako ng’ebyo.
6. Owulira otya okuba nti tweyongera okutangaazibwa ku ebyo ebiri mu Matayo 24:45-47?
6 Eky’okusatu, lowooza ku nkyukakyuka ezikoleddwa gye buvuddeko awo ezikwata ku ngeri gye tutegeeramu Ebyawandiikibwa. Ng’ekyokulabirako, mu Omunaala gw’Omukuumi ogwa Jjulaayi 15, 2013, twatangaazibwa ku ‘muddu omwesigwa era ow’amagezi.’ (Mat. 24:45-47) Kyannyonnyolwa bulungi nti omuddu omwesigwa ke Kakiiko Akafuzi, ate ‘ng’ab’omu nju’ beebo bonna abaliisibwa mu by’omwoyo, ka babe nga baafukibwako amafuta oba nga ba ‘ndiga ndala.’ (Yok. 10:16) Nga kitusanyusa nnyo okuyiga ebintu ng’ebyo era n’okubibuulirako abapya! Bintu ki ebirala ebiraga nti Yakuwa ayagala abantu be bayigirizibwe mu ngeri ennyangu era etegeerekeka obulungi?
EBIRI MU BAYIBULI BINNYONNYOLWA MU NGERI ENNYANGU ERA ETEGEEREKEKA OBULUNGI
7, 8. Ebimu ku bintu ebiri mu Bayibuli ebirina kye bikiikirira bye biruwa?
7 Bwe kiba nti omaze ekiseera kiwanvu ng’oweereza Yakuwa, oteekwa okuba ng’okirabye nti leero waliwo enjawulo mu ngeri ebintu ebiri mu Bayibuli gye binnyonnyolwamu mu bitabo byaffe. Mu biseera by’edda, mu bitabo byaffe mwafulumirangamu nnyo ebitundu ebyabanga binnyonnyola ebintu ebitali bimu ebyogerwako mu Bayibuli era ne biraga nti birina kye bikiikirira, naye ekyo kati tekikyakolebwa nnyo. Ekituufu kiri nti ebintu ebimu ebiri mu Bayibuli birina kye bikiikirira. Ng’ekyokulabirako, Yesu yayogera ku “kabonero . . . aka nnabbi Yona.” (Soma Matayo 12:39, 40.) Yesu yakiraga nti ekiseera Yona kye yamala mu lubuto lw’ekyennyanja kyali kikiikirira ekiseera kye yandimaze mu ntaana.
8 Waliwo n’ebintu ebirala ebyogerwako mu Bayibuli ebirina kye bikiikirira. Omutume Pawulo yayogera ebimu ku byo. Ng’ekyokulabirako, enkolagana eyali wakati wa Ibulayimu, Agali, ne Saala ekiikirira enkolagana eyali wakati wa Yakuwa n’eggwanga lya Isiraeri era n’enkolagana eri wakati wa Yakuwa n’ekitundu eky’omu ggulu eky’ekibiina kye. (Bag. 4:22-26) Mu ngeri y’emu, weema entukuvu ne yeekaalu, Olunaku olw’Okutangirirako Ebibi, kabona asinga obukulu, n’ebintu ebirala ebyaliwo ng’Abaisiraeri bakyali wansi w’amateeka ga Musa byali ‘kisiikirize busiikirize eky’ebintu ebirungi ebyali bigenda okujja.’ (Beb. 9:23-25, 10:1) Okusoma ku bintu ng’ebyo kisobola okunyweza okukkiriza kwaffe era kisobola okutuleetera essanyu lingi. Naye kiba kituufu okulowooza nti buli kintu ekyogerwako mu Bayibuli kirina kye kikiikirira?
9. Ebyo ebikwata ku Nabosi byannyonnyolwa bitya mu biseera by’edda?
9 Edda, enkola ng’eyo yagobererwanga nnyo. Ng’ekyokulabirako, lowooza ku ebyo bye tusoma ku Nabosi. Nnaabakyala Yezeberi yalagira Nabosi attibwe, omwami we, Akabu, asobole okutwala ennimiro ya Nabosi. (1 Bassek. 21:1-16) Mu mwaka 1932, kyalagibwa nti ebyo ebikwata ku Nabosi birina kye bikiikirira. Kyagambibwa nti Akabu ne Yezeberi bakiikirira Sitaani n’abagoberezi be; Nabosi akiikirira Yesu; era nti okufa kwa Nabosi kukiikirira okufa kwa Yesu. Kyokka, ekitabo ekyafulumizibwa mu 1961 ekyalina omutwe “Let Your Name Be Sanctified,” kyagamba nti Nabosi akiikirira Abakristaayo abaafukibwako amafuta, era nti Yezeberi akiikirira amadiini ga Kristendomu. Era ekitabo ekyo kyagamba nti okuyigganyizibwa kwa Nabosi, kukiikirira okuyigganyizibwa kw’abaafukibwako amafuta mu nnaku ez’enkomerero. Okumala emyaka mingi, okunnyonnyola ebintu ebiri mu Bayibuli mu ngeri eyo kyanywezanga okukkiriza kw’abantu ba Katonda. Naye lwaki kati enkola ng’eyo tekyagobererwa nnyo?
10. (a) Omuddu omwesigwa yeeyongedde atya okuba omwegendereza ng’annyonnyola ebintu ebiri mu Bayibuli? (b) Mu bitabo byaffe, kati essira lissibwa ku ki?
10 Kyokka ekiseera bwe kigenze kiyitawo, Yakuwa ayambye “omuddu omwesigwa era ow’amagezi” okwongera okuba omwegendereza. Kati omuddu omwesigwa yeewala okugamba nti ekintu ekiri mu Bayibuli kirina kye kikiikirira okuggyako nga waliwo obukakafu obw’amaanyi okuva mu Byawandiikibwa obukiraga. Okugatta ku ekyo, kyazuulibwa nti ebintu ebyannyonnyolwanga mu ngeri eyo byabanga bizibu okutegeera n’okujjukira. Ate era essira bwe lyassibwanga ku bintu ne kye bikiikirira, kyaleeteranga omusomi okuwugulibwa n’alemererwa okulaba ebyo by’ayinza okuyigira ku ebyo ebyogerwako mu Bayibuli. N’olwekyo, ennaku zino mu bitabo byaffe, essira lissibwa ku ebyo bye tuyigira ku bintu ebiri mu Bayibuli ebisobola okutuyamba okunyweza okukkiriza kwaffe, okugumiikiriza, okwemalira ku Katonda, n’okwoleka engeri endala ennungi. *
11. (a) Kati tutegeera tutya ebyo ebikwata ku Nabosi, era ekyokulabirako kye kituganyula kitya? (b) Lwaki ennaku zino ebitabo byaffe tebikyayogera nnyo ku bintu nga biraga nti birina kye bikiikirira? (Laba “Ebibuuzo Ebiva mu Basomi” mu magazini eno.)
11 Kati tutegeera tutya ebyo ebikwata ku Nabosi? Mu ngeri ennyangu tuyinza okugamba nti: Omusajja oyo omutuukirivu yafa, si lwa kuba nti yali akiikirira Yesu oba abaafukibwako amafuta, naye lwa kuba yali musajja mwesigwa. Yanywerera ku Mateeka ga Yakuwa ne bwe yali ng’ayigganyizibwa abo abaali bakozesa obubi obuyinza bwabwe. (Kubal. 36:7; 1 Bassek. 21:3) Ekyokulabirako kya Nabosi kya muganyulo nnyo gye tuli kubanga ffenna tusobola okwolekagana n’okuyigganyizibwa olw’okunywerera ku mateeka ga Katonda. (Soma 2 Timoseewo 3:12.) Eky’okuyiga ng’ekyo buli omu asobola okukitegeera obulungi, okukijjukira, n’okulaba engeri gye kiyinza okumuyamba okunyweza okukkiriza kwe.
12. (a) Kiki kye tuyinza okwogera ku bintu ebiri mu Bayibuli? (b) Lwaki tusobola okutegeera obulungi ebintu eby’ebuziba ebiri mu Kigambo kya Katonda? (Laba obugambo obuli wansi.)
12 Kati olwo tugambe nti ebintu byonna ebiri mu Bayibuli birimu bya kuyiga bye tusobola kukozesa mu bulamu bwaffe obwa bulijjo mwokka era nti tebisobola kuba na makulu malala gonna? Nedda. Leero bwe kituuka ku bintu ebimu ebyogerwako mu Bayibuli, ebitabo byaffe tebigamba nti birina kye bikiikirira. Mu kifo ky’ekyo, biraga engeri ebintu ebyo gye bikwataganamu n’ebirala. Ng’ekyokulabirako, ebyo bye tusoma ku ngeri Nabosi gye yayigganyizibwamu era n’asigala nga mwesigwa okutuukira ddala okufa, bitujjukiza engeri Kristo gye yayolekamu obwesigwa n’engeri abaafukibwako amafuta gye booleseemu obwesigwa. Ate era bisobola okutujjukiza obwesigwa abagoberezi ba Kristo bangi ‘ab’endiga endala’ bwe boolese. Ekyo kiraga nti Yakuwa atuyigiriza mu ngeri ennyangu okutegeera. *
OKUNNYONNYOLA ENGERO ZA YESU MU NGERI ENNYANGU
13. Byakulabirako ki ebiraga nti kati tunnyonnyola engero za Yesu mu ngeri ennyangu era etegeerekeka obulungi?
13 Yesu ye Muyigiriza asinga bonna abaali babadde ku nsi. Bwe yabanga ayigiriza, Yesu yakozesanga nnyo engero. (Mat. 13:34) Okukozesa engero oba ebyokulabirako mu kuyigiriza kisobozesa omuntu okunnyonnyola ebintu ebizibu mu ngeri ennyangu, okuyamba abamuwuliriza okufumiitiriza, era kimusobozesa n’okubatuuka ku mitima. Emyaka bwe gizze giyitawo, ebitabo byaffe bizze binnyonnyola engero za Yesu mu ngeri ennyangu era etegerekeka obulungi. Ng’ekyokulabirako, Omunaala gw’Omukuumi ogwa Jjulaayi 15, 2008 gwatuyamba okweyongera okutegeera olugero lwa Yesu olw’ekizimbulukusa, olw’akasigo ka kalidaali n’olw’akatimba. Kati tutegeera bulungi nti engero ezo zikwata ku Bwakabaka bwa Katonda, n’ebyo bye bukoze mu kuyamba abantu okwesamba ensi ya Sitaani ne bafuuka abagoberezi ba Kristo ab’amazima.
14. (a) Mu biseera by’edda twannyonnyola tutya olugero lwa Yesu olw’Omusamaliya omulungi? (b) Leero tutegeera tutya olugero lwa Yesu olwo?
14 Tuyinza tutya okutegeera engero za Yesu ezoogera ku bintu ebiwerako? Kyo kituufu nti ezimu ku ngero ezo zirimu obunnabbi, ate endala zirimu ebintu bye tulina okukolerako mu bulamu bwaffe obwa bulijjo. Naye tuyinza tutya okumanya obanga olugero lwa bunnabbi oba si lwa bunnabbi? Emyaka bwe gigenze giyitawo, tweyongedde okutegeera engero ez’obunnabbi n’ezitali za bunnabbi. Lowooza ku ngeri gye twali tunnyonnyolamu olugero lwa Yesu olw’Omusamaliya omulungi. (Luk. 10:30-37) Mu Watch Tower eya 1924, kyagambibwa nti Omusamaliya akiikirira Yesu; oluguudo olukkirira okuva e Yerusaalemi okudda e Yeriko lukiikirira embeera y’abantu egenze yeeyongera okwonooneka okuva obujeemu lwe bwabalukawo mu Adeni; ababbi abali ku luguudo bakiikirira amakampuni amanene n’abasuubuzi ab’omululu; ate kabona n’Omuleevi bakiikirira Kristendomu. Leero, ebitabo byaffe bikozesa olugero olwo okujjukiza Abakristaayo bonna nti tulina okwewala okusosola bwe tuba tuyamba abo ababa mu bwetaavu, naddala obw’eby’omwoyo. Tekitusanyusa nnyo okukiraba nti kati Yakuwa atuyigiriza mu ngeri ennyangu okutegeera?
15. Kiki kye tujja okwekenneenya mu kitundu ekiddako?
15 Mu kitundu ekiddako, tujja kwekenneenya olugero lwa Yesu olulala olukwata ku bawala ekkumi embeerera. (Mat. 25:1-13) Olugero olwo Yesu yali ayagala abagoberezi be abandibaddewo mu nnaku ez’enkomerero balutegeere batya? Kyandiba nti buli muntu, buli kintu, na buli mbeera ebyogerwako mu lugero olwo birina kye bikiikirira? Oba kyandiba nti Yesu yali ayagala abagoberezi be bafunemu eby’okuyiga bye bandikozesezza mu bulamu bwabwe obwa bulijjo mu nnaku ez’enkomerero? Ekyo tujja kukiraba.
^ lup. 4 Magazini ya Watchtower eri mu Lungereza olugonzeddwamu yatandika okufulumizibwa mu Jjulaayi 2011. Kati waliwo n’ennimi endala ezikola kye kimu.
^ lup. 5 Enteekateeka zikoleddwa enkyusa eyo okuvvuunulwa mu nnimi endala.
^ lup. 10 Ng’ekyokulabirako, ekitabo Koppa Okukkiriza Kwabwe kyogera ku bantu 14 aboogerwako mu Bayibuli. Mu kitabo ekyo, essira lissibwa ku bye tuyigira ku bantu abo, so si ku ebyo bye bakiikirira.
^ lup. 12 Kyo kituufu nti mu Kigambo kya Katonda mulimu n’ebintu ebiyinza okulabika ‘ng’ebizibu okutegeera,’ nga muno mwe muli n’ebimu ku ebyo Pawulo bye yawandiika. Naye tusaanidde okukijjukira nti abo bonna abaawandiika Bayibuli baaluŋŋamizibwa omwoyo omutukuvu. Omwoyo ogwo era gwe guyamba Abakristaayo ab’amazima leero okutegeera obulungi ‘ebintu bya Katonda eby’ebuziba.’


c: text/html

text:
Omugenzi Abadde ayitibwa Virigo Nabukalu Kiwanuka
Yazaalibwa nga 16th April 1916
Bakadde be be baali: Omutaka Mwambala e Kyambazi Kyanamukaaka & Tekera Nakalema eyagalamizibwa e Serinya Kinddu.
Abadde muzzukulu wa katende e Mawokota mu kika ky,olugave.
Yasomera ko e Narozaari
Yafumbiriganwa ne munne Alex Salongo Kiwanuka mu bufumbo obutukuvu
Omukama yamuwa abaana bana
Omugenzi Esther Nsomere Namugera
Omugenzi Henry Kiwanuka
Omukyala Wilbroad Namagembe Ssebuny
Hon. Edward Kiwanuka Ssekandi.
Omukama yamuwa abazzukulu nakabirye ne nakasatwe (grand children, great grand children and great great grand children )
Yaffa obulwadde bwa lubyaamira ku Lwokutano nga taano omwezi og’wokutaano , ku saawa taano ez’ekiro.
Read More

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Chapter 1
1 Awo Mukama n'ayogerera ne Musa mu ddungu lya Sinaayi, mu weema ey'okusisinkanirangamu, ku lunaku olw'olubereberye olw'omwezi ogw'okubiri, mu mwaka ogw'okubiri nga bamaze okuva mu nsi y'e Misiri, ng'ayogera nti
2 Mubale omuwendo gw'ekibiina kyonna eky'abaana ba Isiraeri, ng'enda zaabwe bwe ziri, ng'ennyumba za bakitaabwe bwe ziri, ng'omuwendo gw'amannya bwe guli, buli musajja, ng'emitwe gyabwe bwe giri;
3 abaakamaze emyaka abiri n'okukirawo, bonna abayinza okutabaala mu Isiraeri, ggwe ne Alooni mulibabala ng'eggye lyabwe bwe liri.
4 Era waliba wamu nammwe omusajja ow'omu buli kika; buli muntu omutwe gw'ennyumba ya bakitaawe.
5 Era gano ge mannya g'abasajja abaliyimirira awamu nammwe: ku Lewubeeni; Erizuuli mutabani wa Sedewuli.
6 Ku Simyoni; Serumiyeeri mutabani wa Zulisadaayi.
7 Ku Yuda; Nakusoni mutabani wa Amminadaabu.
8 Ku Isakaali; Nesaneri mutabani wa Zuwaali.
9 Ku Zebbulooni; Eriyaabu mutabani wa Keroni.
10 Ku baana ba Yusufu: ku Efulayimu; Erisaama mutabani wa Ammikudi: ku Manase; Gamalyeri mutabani wa Pedazuuli.
11 Ku Benyamini: Abidaani mutabani wa Gidiyooni.
12 Ku Ddaani; Akiyezeeri mutabani wa Amisadaayi.
13 Ku Aseri; Pagiyeeri mutabaai wa Okulaani.
14 Ku Gaadi; Eriyasaafu mutabani wa Deweri.
15 Ku Nafutaali; Akira mutabani wa Enani.
16 Abo be baayitibwa ku kibiina, abakulu b'ebika bya bakitaabwe; gye gyali emitwe gy'enkumi za Isiraeri.
17 Awo Musa ne Alooni ne batwala abasajja abo abaatuddwa amannya:
18 ne bakuŋŋaanya ekibiina kyonna ku lunaku olw'olubereberye olw'omwezi ogw'okubiri, ne baatula okuzaalibwa kwabwe ng'enda zaabwe bwe zaali, ng'ennyumba za bakitaabwe bwe zaali, ng'omuwendo gw'amannya bwe gwali, abaakamaze emyaka abiri n'okukirawo, ng'emitwe gyabwe bwe gyali.
19 Nga Mukama bwe yalagira Musa, bw'atyo bwe yababalira mu ddungu lya Sinaayi.
20 N'abaana ba Lewubeeni, omubereberye wa Isiraeri, okuzaalibwa kwabwe, ng'enda zaabwe bwe zaali, ng'ennyumba za bakitaabwe bwe zaali, ng'omuwendo gw'amannya bwe gwali, ng'emitwe gyabwe bwe gyali, buli musajja eyaakamaze emyaka abiri n'okukirawo, bonna abaayinza okutabaala;
21 abaabalibwa ku bo, ku kika kya Lewubeeni, baali obukumi buna mu kakaaga mu bitaano.
22 Ku baana ba Simyoni, okuzaalibwa kwabwe, ng'enda zaabwe bwe zaali, ng'ennyumba za bakitaabwe bwe zaali, abaabalibwa ku bo, ng'omuwendo gw'amannya bwe gwali, ng'emitwe gyabwe bwe gyali, buli musajja eyaakamaze emyaka abiri n'okukirawo, bonna abaayinza okutabaala;
23 abaabalibwa ku bo, ku kika kya Simyoni, baali obukumi butaano mu kenda mu bisatu.
24 Ku baana ba Gaadi, okuzaalibwa kwabwe, ng'enda zaabwe bwe zaali, ng'ennyumba za bakitaabwe bwe zaali, ng'omuwendo gw'amannya bwe gwali, abaakamaze emyaka abiri n'okukirawo, bonna abaayinza okutabaala;
25 abaabalibwa ku bo, ku kika kya Gaadi, baali obukumi buna mu enkumi ttaano mu lukaaga mu ataano.
26 Ku baana ba Yuda, okuzaalibwa kwabwe, ng'enda zaabwe bwe zaali, ng'ennyumba za bakitaabwe bwe zaali, ng'omuwendo gw'amannya bwe gwali, abaakamaze emyaka abiri n'okukirawo, bonna abaayinza okutabaala;
27 abaabalibwa ku bo, ku kika kya Yuda, baali obukumi musanvu mu enkumi nnya mu lukaaga.
28 Ku baana ba Isakaali, okuzaalibwa kwabwe, ng'enda zaabwe bwe zaali, ng'ennyumba za bakitaabwe bwe zaali, ng'omuwendo gw'amannya bwe gwali, abaakamaze emyalca abiri n'okukirawo, bonna abaayinza okutabaala;
29 abaabalibwa ku bo, ku kika kya Isakaali, baali obukumi butaano mu enkumi nnya mu bina.
30 Ku baana ba Zebbulooni, okuzaalibwa kwabwe, ng'enda zaabwe bwe zaali, ng'ennyumba za bakitaabwe bwe zaali, ng'omuwendo gw'amannya bwe gwali, abaakamaze emyaka abiri n'okukirawo, bonna abaayinza okutabaala;
31 abaabalibwa ku bo, ku kika kya Zebbulooni, baali obukumi butaano mu kasanvu mu bina.
32 Ku baana ba Yusufu, ku baana ba Efulayimu, okuzaalibwa kwabwe, ng'enda zaabwe bwe zaali, ng'ennyumba za bakitaabwe bwe zaali, ng'omuwendo gw'amannya bwe gwali, abaakamaze emyaka abiri n'okukirawo, bonna abaayinza okutabaala;
33 abaabalibwa ku bo, ku kika kya Efulayimu, baali obukumi buna mu bitaano.
34 Ku baana ba Manase, okuzaalibwa kwabwe, ng'enda zaabwe bwe zaali, ng'ennyumba za bakitaabwe bwe zaali, ng'omuwendo gw'amannya bwe gwali, abaakamaze emyaka abiri n'okukirawo, bonna abaayinza okutabaala;
35 abaabalibwa ku bo, ku kika kya Manase, baali obukumi busatu mu enkumi bbiri mu bibiri.
36 Ku baana ba Benyamini, okuzaalibwa kwabwe, ng'enda zaabwe bwe zaali, ng'ennyumba za bakitaabwe bwe zaali, ng'omuwendo gw'amannya bwe gwali, abaakamaze emyaka abiri n'okukirawo, bonna abaayinza okutabaala;
37 abaabalibwa ku bo, ku kika kya Benyamini, baali obukumi busatu mu enkumi ttaano mu bina.
38 Ku baana ba Ddaani, okuzaalibwa kwabwe, ng'enda zaabwe bwe zaali, ng'ennyumba za bakitaabwe bwe zaali, ng'omuwendo gw'amannya bwe gwali, abaakamaze emyaka abiri n'okukirawo, bonna abaayinza okutabaala;
39 abaabalibwa ku bo, ku kika kya Ddaani, baali obukumi mukaaga mu enkumi bbiri mu lusanvu.
40 Ku baana ba Aseri, okuzaalibwa kwabwe, ng'enda zaabwe bwe zaali, ng'ennyumba za bakitaabwe bwe zaali, ng'omuwendo gw'amannya bwe gwali, abaakamaze emyaka abiri n'okukirawo, bonna abaayinza okutabaala;
41 abaabalibwa ku bo, ku kika kya Aseri, baali obukumi buna mu lukumi mu bitaano.
42 Ku baana ba Nafutaali, okuzaalibwa kwabwe, ng'enda zaabwe bwe zaali, ng'ennyumba za bakitaabwe bwe zaali, ng'omuwendo gw'amannya bwe gwali, abaakamaze emyaka abiri n'okukirawo, bonna abaayinza okutabaala;
43 abaabalibwa ku bo, ku kika kya Nafutaali, baali obukumi butaano mu enkumi ssatu mu bina.
44 Abo be baabalibwa, Musa ne Alooni be baabala, n'abakulu ba Isiraeri, abasajja kkumi na babiri: buli muntu wa mu nnyumba ya bakitaabwe.
45 Bwe batyo bonna abaabalibwa ku baana ba Isiraeri; ng'ennyumba za bakitaabwe bwe zaali, abaakamaze emyaka abiri n'okukirawo, bonna abaayinza okutabaala mu Isiraeri;
46 bonna abaabalibwa baali obusiriivu mukaaga mu enkumi ssatu mu bitaano mu ataano.
47 Naye Abaleevi ng'ekika kya bakitaabwe bwe kyali tebaabalibwa mu bo.
48 Kubanga Mukama yagamba Musa
49 nti Kyokka ekika kya Leevi tolikibala, so tolinoonya muwendo gwabwe mu baana ba Isiraeri:
50 naye Abaleevi obafuule abakulu b'ennyumba ey'obujulirwa, era ab'ebintu byayo byonna, era ab'ebintu byonna ebigenderako: banaasitulanga ennyumba, n'ebintu byayo byonna; era banaagiweerezanga, era baanasiisiranga okwetooloola ennyumba.
51 Era ennyumba bw'eneebanga etambula, Abaleevi be banaagisimbulanga: era ennyumba bw'eneebanga esimbibwa, Abaleevi be banaagisimbanga: era munnaggwanga anaasemberanga anattibwanga.
52 Era abaana ba Isiraeri banaasimbanga eweema zaabwe; buli muntu okuliraana n'olusiisira lwe ye, era buli muntu okuliraana n'ebendera ye ye, ng'eggye lyabwe bwe liri.
53 Naye Abaleevi banaasiisiranga okwetooloola ennyumba ey'obujulirwa, walemenga okuba obusungu ku kibiina ky'abaana ba Isiraeri: era Abaleevi banaabanga n'omulimu ogw'okukuuma ennyumba ey'obujulirwa.
54 Bwe batyo bwe baakola abaana ba Isiraeri; nga byonna bwe byali Mukama bye yalagira Musa, ne bakola bwe batyo.


text:
Omuserikale wa poliisi afiiriddewo mbulaga n’abalala babiri nebavaawo n’ebisago eby’amanyi mu kabenje akagudde ku nkulungo eyabbulwamu erya Gaddafi ku luguudo olwakazibwako Kyabazinga mu kibuga Jinja nga mmotoka Lukululana Number ZC 9669 y’etomedde abantu ababadde batambulira ku pikipiki Number UDV 316V.Afudde ye Corporal Stella Angupalu n’abalutonze kubaddeko;Private Joseph Musisi ne Richard Kutosi.
Kivvuunuddwa Charles Kizindo
Photo Credit: WordPress.com
Omulamuzi James Eremye Mawanda owa kkooti ya Buganda Road wano mu Kampala ateewuluzza omukyala atasiba zikweya Dr Stella Nyanzi awerennemba n’egy’okuyita ku mikutu emiyungabantu n’amala amalako abantu abamu egya Nakakaawa nga ne Kabwejungira tamutalizza.
Dr Nyanzi ateereddwa ku kakalu ka kooti ka Bukadde 10 obw’obutaliiwo nga n’abamweyimiridde abataano balagiddwa buli omu okusasula akakalu ka Bukadde kkumi kkumi era obw’obutaliiwo.Omulamuzi Eremye Mawanda alagidde Dr Stella Nyanzi n’abamweyimiridde nti tebasaanidde kwogera kana na kataano ka musango guno mu mawulire.
Kivvuunuddwa Charles Kizindo
Bannamakerere abalumirirwa Ssettendekero ono ddaaki beekozeemu omulimu oguteekateeka emisinde emibunabyalo mwebagenderedde okukunganyiza ensimbi Obuwumbi 15 bwebaagala okweyambisa mu kuzimba Makerere University Students’ Centre.
Bano baagala ekifo kino okubeeramu kalonda yenna okwo kwossa ekisenge galikwoleka ekirituuzanga abantu abasukka mu nkumi ebbiri.Dr Nakayiwa Florence ow’eby’enteekateeka ategeezezza nti nteekateeka eno etuumiddwa ‘’Run for your campus’’ yaakubeerawo nga 14th omwezi guno.
Kivvuunuddwa Charles Kizindo
Photo Credit: Makerere University
Abadde Minister omubeezi ow’ensonga z’abakozi gyebuvuddeko eyawummuzibwamu mukamaawe Herbert Kabafunzaki byandyongera okumwonoonekera oluvannyuma lw’Omusigansimbi omulala okuvaayo ng’amuvunaana okumusiba okumala essaawa ttaano nnambirira ng’amulanga okugaana okumuwa ekyojamumiro kya Doola za America 5000 wano ku kitebe kya poliisi y’amasekkati ga Kampala.
Ekitebe kya South Korea kiwandiikidde omuwandiisi w’enkalakkalira mu ministry y’ensonga z’amawanga amalala okunonyereza ku bigambibwa nti munnansi waabwe Woo Junghoon yasibwa Kabafunzaki n’alagira obutamuta okutuusa ng’amuwadde ekyojamumiro.
Kivvuunuddwa Charles Kizindo
Photo Credit: BusinessGuideAfrica
Abazadde bakubiriziddwa okutuukiriza obuvunanyizibwa bwonna obw’ennyingo y’okutemera abaana baabwe omusingi gw’obulamu obulungi.
Bwayogeddeko naffe,Ssekamwa waministry y’eby’obulamu Vivian Nakaliika ategeezezza nti mu ssabbiiti eno ey’eby’okugemesa abaana okwetooloola ensi yonna abazadde basaanidde okugenda ku malwaliro gonna okwetooloola eggwanga bagemese abaana baabwe ebirwadde binnamutta newankubaddenga enteekateeka enkulu zatwaliddwa mu ttundutundu lya Busoga.
Kivvuunuddwa Charles Kizindo
Photo Credit: ruralreporters.com
Ministry y’eby’obulamu esambazze ebibadde byogerwa abataka mu district z’ettundutundu lya Karamoja ne Teso nti abamu ku batuuze baabwe abeewandiisa okufuna obutimba bw’ensiri tebaabufunye mu ggandaalo eriwedde ng’enteekateeka ya ministry bweyali.
Ssekamwa wa ministry eno Vivian Nakaliika ategeezezza nti abatuuze bonna abeewandiisa baafunye obutimba bwabwe ng’abagamba nti tebaafunye kyamazima tebeewandiisa.Kino kiddiridde abamu ku bataka mu district ya Pader okuvaayo nebavumirira ministry eno obutabategeerezaawo mu budde ku nnaku zebanaaweerwamu obutimba.
Kivvuunuddwa Charles Kizindo
Photo: NRS International
Poliisi e Masindi etandise okunonyereza ku nfa y’omusajja nneekoleragyange Charles Sseruganda agambibwa okufiira mu kidiba ekizungu ekiwugirwamu eky’ekifo ekisanyukirwamu eruuyi eyo ekya Country Inn mu kibuga Masindi.
Aduumira poliisi e Masindi JohnBosco Bakashaba ategeezezza nti batandise okunonyereza ku kiyinza okuba nga kye kyaviiriddeko omusajja ono abadde nnannyini Charles Enterprises okufiira mu swimming pool eyo mweyabbide nga waliwo n’abalala abawuzi musanvu.
Kivvuunuddwa Charles Kizindo
Photo: Red Pepper
Omukago gw’ebibiina by’obwannakyewa ebirwanyisa obulyake n’obukenuzi nga bali wamu n’ekibiina ekitaba bannamateeka ekya Uganda Law Society basabye Gov’t eyongeze emisaala gy’abakungu mu kitongole ekiramuzi n’okwongeza ku mutemwa gw’embalirira ogubaweebwa kyongere okubagondeza ku mirimu gyabwe.
Cissy Kagaba akulira omukago gw’ebibiina bino ategeezezza nti enguzi efumbekedde mu kitongole kino tekireseemu mpeereza nnungamu naye nga nnabe avudde ku nsako zaabwe kweveera.
Kivvuunuddwa Charles Kizindo
Poliisi eyungudde basajja baayo okwetooloola ebitundu by’eggwanga eby’enjawulo oluvannyuma lw’okufuna amawulire nti bannakibiina kya FDC bateekateeka okulemesa okulayira kw’omukulembeze w’eggwanga ng’ennaku z’omwezi 12th omwezi guno ogwa Muzigo Ogw’okutaano.
Amyuka Ssekamwa wa poliisi mu ggwanga Polly Namaye agambye nti nga poliisi ssibaakuganya nteekateeka eno kugenda mu maaso n’okusingira ddala abo abateekateeka okuva e Kabarole,Isingiro,Ntungamo,Kisoro,ne Kasese abateekateeka okujja e Kampala.
PHOTO: www.observer.ug
Omubaka wa Mityana North mu lukiiko lw’eggwanga olukulu Godfrey Kiwanda era ssentebe w’ababaka abaganda atongozza akakiiko k’ababaka banne amakumi 25 abagenda okuwenjeza omumyuka w’omukubiriza w’olukiiko lw’eggwanga Jacob Oulanya akalulu akanaamutuusa ku bukubiriza bw’olukiiko luno.
Bano okusinga kuliko ababaka abapya abaakalondebwa nga baakutandikira mu kumatiza kabondo k’ababaka bannakibiina kya NRM,baddeko bannabibiina by’ebyobufuzi ebirala olwo balyoke balabe abajja ku bwannamunigina.
Ekibinja kino kiriko ababaka abakiikirira abavubuka okuva mu masekkati g’eggwanga,ow’obukiikakkono n’ow’obugwanjuba.


text:
Kakati ffe baabo tutuuse mukwogera kwaffe kubikwata kusswala- taata bweyagamba- ate “esswala nga bwekyayogerwa muhadiith yannabbi owekitiibwampaji yaddiini bwekkirizibwa nebisigaddeyo bikkirizi bwa, bwegaanibwa nebisigaddeyo biganibwa”.
Mazimayo ndagaano nakusisinkana ebyagererwa ekise era nga binywevu wakatiwomutonzi nebitondebye, ALLAH yateekawo ebiseera byazo ebirungi na- makubo gazo, nebifananyibyazo nengeri yayo mungeri yokwesinza… ebyo byoyimirirmubyo mumazo ga ALLAH, nga oyelekedde gyali namagezigo nomuti magwo nebiyungobyo, oyogera naye nomwegayirira, nogabirwa ebyengera nga amagezigo gesengejja, nofu na obuwomerezi nobulongoofu nobuwomu bwokutuuka nokumusisinkana kyamubutonde okufuna ekitiibwa nokutya okwokwagala nga nawe oyimiridde mumaso ga ALLAH omugulumivu… omusasizi kuggwe, omukwata mpola embeerayo, omuwulize ate nga mulabi.
Mazima okubbinkira kwa Jajjawo Amiiril- moumini na (a.s) mukumwesinza omuleziwe nokwolekerakwe gyali yennayenna kali kakisa akasanira okusowola akasaale mumubirigwe mulutalo lwe “swiffiini” ekya mufuula nga atewana nobulumi bwomubiri gwe nga awanjagira omuleziwe.
Ate yali imamuwo ZEINIL-ABDIINA (a.s) nga bwatawaza okusaala ebbala limyukirira nebamuga mba abantube: kiki ekyo ekikutuukangako nga otawaza naddamu nagamba: “mukimanyi nti mumaasogange wali wo gwenjagala okuyimirira kululwe”.
Yali nga bwayimirira musswala atandika okukankana, era nayanukula oyo aba amubu ziizza: “Njagala kuyimirira mumaso gamutonzi wange mberenga mmwegayirira, nekulwensonga eyo kwekukankana”.
Ate imam kazimu (A.S) yalinga bwayimirira muku saala neyeyawula nomuleziwe akaaba ebiyungobye nebikubagana, omutimagwe negukubagana kulwoku tya ALLAH owekitiibwa.
Lwaki Rashiid ekizikiiza kyekkomera kya muletera okweyawulira okugondera ALLAH nokumwe sinza, nga yebaza omuleziwe okumutegekera aka banga ako akalungi akagalibwa gyali nga ayogere nomuleziwe bwagamba: “muleziwange mazima nze ebbanga lyemmaze ngambadde nkusa ba omfunireyo akabanga mbeere nga nkwesinza kati amatendo kunsonga eyo”.
Ate yyo- eswala kwolesa kuwulira okwokungu lu kulwekyetago ekyomunda nga kisibuka mumutima, esswala kwekwewayo kulwa ALLAH owekitiibwa nokukwatagana nomutonzi omutonzi webitonde, omuyinza, nanyini bufuzi, mukiseera wogambira nti (ALLAHU AKBAR) nga otandika esswalayo, mazima ekintu maadda nenkolayakyo nebikifanana nabulikyonna ekikiriko kijja kutoniwa mumwoyogwo oba olya wo kyakasebengerera kubanga oyimiridde mumaso gomutonzi wensi, oyo eyemalilira kubwenyini bwakyo eyakigonza okusinziira kukwagalakwe yeyemunene okusinga bulikintu era yalina bulikintu mubuyinzabwe.
Atemukiseera wogambira : nga nawe osoma suula AL-Hamudu: “GWEWEKKA GWETWESINZA ERAGWE- GWETUSABA OKUTUYAMBA” katiggwe onaaba omubirigwo okuva buli- mubuwuufu kulwokusaba okuya mbibwa nokwewala ekitali ALLAH omuyinza wabyona omulamuzi kyonna ekiba kibadde.
Kunsonga eyo eyagalwa kulwokugonda ojjakube era nga onaaba bulilunaku emirundi etaano: kumakya muttuntu ku-asri, magribi, ne ISHA-A.bwoba oyagadde oyongera kwejo ekibakikusanidde ebyagalwa.
◘ Amakulu gekyo kirinti mazima esswala mulimu eziri WAJIBU ne MUSTAHABU. Enkakafu nezitali nkakafu-?
- Yye, waliyo eziri wajibu nendala mustahabbu.
◘ Esswala eziri wajibu nzimanyi… mazima zezo zetusaala bulilunaku, era zezino: swala yasubuhi ne zuhuri ne asri nemagaribi ne isha.
- Sizeezo zokka nti zesswala enkakafu wabula waliyo esswala endala enkakafu era zeezino: 1- swalatul Ayaati.(ejjakwogerwako.)
2- swalat Twawafu enkakafu mu-umura ne mu-Hajji. (ejjakwogerwako gyebujja mumaso).
3- okusaalira kumufu.(nayo ejja mumaso).
4- Esswala eyo omuzadde gyatasaala, nebeeranga ekakata kumwanawe omukulu okujiriwa oluva nyuma lwokufa.( ejjakwogerwako mumaso).
5- Esswala ekakata kulwokupangisa oba okweyama oba okulayira eyonno eyawuka na okusinziira kukwawukana kwebiseera.
Wabula esswala eyabulijjo erina ebitandiikirwako biribitano:
1- Ekiseera kyesswala. 2- Eqbla. 3- Ekifo kyesswala 4- Engoye ezoyo asaala.5- Okwetukuza muswala.
Taata yagamba: kisaana obutawubisibwa nti ebintu ebyo ebitano tebyetagisa musswala ezitali zabulijjo- muswala enkakafu neziri mustahabbu – kubanga ebintu ebyo byetagisa okubeerawo mubujjuvu insha- allah.
Kakati kanzire kukuteefuula ebintu biri ebutaano kimu kukimu.
◘ Obakyekyo ojjakutandika nakiseera kyasswala.
- Yye, nebitandika mubyo.
1- Ekiseera kyesswala bulisswala eyabuliru naku erina ekiseera ekyajigererwa, era tekisaana kukuvayo kwa al-fajiri okutusa kukuvayo kwenjuba ate ekiseera kyazuhuri ebbiri (zuhuri ne asri) kitandikira mukuchuka kwenjuba okutuusa lwegwa Ekiseera ekisooka kyeyawulidde swalabi suhuri ate ekisseea ekisembayo kya swalati Asri mukigero ekyozisaliramu.
◘ Ntegeera ntya okuehuka kweenjuba, nga kyekiseera ekitandikirwamu zuhuri zombi?
- Mazima kibeera wakati wokuvayo kwenjuba nokugwa kwayo.
Ate ekiseera kya isha zombi (magaribi ne isha) kyokitandikira mubudde wakati, ekiseera ekisooka kyeyawulidde swala yamagaribi ate ekisembayo kyaswala ya isha mukigero kyo kuzitukirizamu.
Totandika swala yamagaribi okujjako nga ebire ebimyufu bivudde emashiriq waggulu (ebuvanjuba)
◘ Ebimyufu ebyemashiriq kyekki?
- Mazima biba bimyufu waggulu kuggulu kuludda lwe buvanjuba opoziti yoluddaolu gwako enjuba era bivayo luvanyuma lwa kugwa kwanjuba.
◘ Ngerageranya ntya wakati wekiro, awo ekiseera kyaswalat isha wekikama?
- Mazimakyo kiseera kiri wakati wakugwa kwanjuba ne alfajri.
◘ singa obudde buziba nessisaala swala ya magaribi ne isha nga nkigenderedde?
- kikukakatako okwanguyiriza okuzisaala nga alfajri tennavayo nga onuyirira kusembera eri ALLAH kyokka. Awatalikunuyirira kutu kiriza swala oba kuliwa swala awamu nokwegendereza buli musswala nakwo nga kwekukakasa okuyingira kwekiseera nga to nnaba kutabdika eswala sinsonga oba ebeera swalati fajri oba zuhuri oba asri oba isha oba magribi
2- QIBLA: kikukakatako okwolekera muqi bula nga osaala, ne qibla- nga bwomanyi kyekifo ekyo ekisangibwamu ka’aba eyekitiibwamecca.
◘ Bwemba sisobodde kumanya saidi ya qibla oluvanyuma lwokuwayo obunyinkivu bwange nembulwa buli bubonero bwonna bwennyinza okwesigamirako ntegeere qibula?
- Saala nga otunudde kuludda lwosubira okubeerako qibla.
◘ Bwemba sisobodde kulondako luddalwonna?
- Saalira kuludda lwonna lwosubira oku beerako qibla.
◘ Bwenkakasa nga oludda lwonna lweluliko qibla, nensaala, oluvanyuma lwesswala nemma nya nti mazima nze mbadde kunsobi?
- Singa okwawukanakwo kuqibla kubadde wakati waddyo ne kkono swalayo ebeera ntuufu… naye singa okwawukana kuba kusingawo, oba swalayo nga ebadde ku- opoziti said neqibla naye nga ekiseera kyaswala kikyaliko, damu swalayo, naye ekiseera kyaswala bwekiba kiweddeko, tekikukakatako kugiddamu.
3- Ekifo kyo-omusaaze [genderera ekifo kyasswalayo kirina okubeera kyahalali kubanga esswala tetuuka nga ekifo mwo gisaaliidde kyakunyaga.)
Ate ekifo ekyetagisa okuwa khumusu nayenga tomuwadde kibalibwamubyokunyaga okugeza nga enyumba oba capeti oba ebirala ebikwata kukhumusu bijja, wabula tekye tagisa kugwa mubugayavu nobutafayo nga ate banji bakiyingira nebaziyiza ebivu nanyizibwa bya ALLAH mubugagga bwabwe .
◘ Tukitwale nti ettaka teri badde lyakunyaga neayenga liliko capeti enyage obunyazi.
- Nabwekityo swalayo tebantuufu kukapeti enyage. Taata yayongera nagamba:
Kikakata ekifo mwovvunnamira kirina okuba kiyonjo kitukuvu nga sikinajisifu.
◘ Ogendereramu ekifo ekyokuvvunama, ekifo ekyokuvvunnamirako nekyenyi?
- Yye, kutukuza kifo kyakuvunnama kyokka, ekitegeeza ettaka “Turba” nebirifanana mwebyo kwovvunnamira.
◘ Ate ebifo byesswala ebisigaddeyo, ekifokye bigere byombi okugeza ekifo ekikozesebwa omubiri gwonnamusswala?
- Temwetagisa butukuvu, singa kiba kikyafu naye nga obukyafu bwakyotebutambula kutuuka kumubiri oba kungoye kikkirizibwa okukisaaliramu esswala.
Wasigaddeyo ebintu ebyeyawulidde ekifo kyoyo asaala ngenda bbikubulira mungeri ya pointisi
1- Tekisaana musswala oba mukintu ekivala kukuba ntaana zaba ma, asuumiima mabega smga mukuziiku amabega mubeeramu obukyafu bwempisa
2- Swala yomusajja oba omukazi tetuuka singa baba baliiranaganyi oba singa bayimirira kulaini emu nebe nkanankana oba singa omukyala okulembera omusajja okujjako nga waliwo ekyawula wakati womusajja nomukazi okusukka muyadis kkuumi nga opimisa mukono oba nga waliwo kisenga.
3- Kiri mustahabbu okusaalira mumuzigti, era nga emizigiti egisinga obulungi gwemuzigitigwa haram emacca no- omuzigiti gwannabbi no-omuzigiti gwe kuufa nomuzigiti ggwa Aqswa.
Nga bwekiri mustahabbu okusaalira esswala mu- mashahidi gaba imam bama- asuumu (A.S).
4- Ekisinga obulungi kumukyala kwekulonda wo ebifo ebisinga okubeera ebibikkirire mwaba- asaali ra, newankubadde munyumbaye.
1. Ekyambalo kirina okuba kiyonjo nga sikyakunya ga, ekyonga kyeyawulidde olubikka obwerere era ekyo kyawukana embeera yakyo kumusajja nomukazi, kubanga kimala engoye ezomundazokka okubeera halali nga empale enyimpi eri aba sajja, kyokka kubakyala ekyotekimala kulwo bugazi bwekifo kyabikka musswala omubirigwe gwonna okujjako ebyajjululwamu.
2. Obuteabeera nga kimu kubintundu byekintu ekifu nayenga bwekiba ekiramu kiba halali, nga eddiba lyekisolo ekisaliddwako mu- sharia newankubadde nga lyokka terimala kubikka bwerere.
◘ Abaffe okusaalira mumusipi ogweddiba esswala etuuka nayenga gujjiddwa mumukono gwamusiramu, obanga gwakolebwa munsi yabasiramu, kyokkanga tetumanyi kusalibwa kwakisolo ekyo musharia?
- Yye, swala ebeera ntuufu okujisaaliramu.
◘ Ate omusipi gweddiba ogwajjibwa mungalozo mukaafiiri, oba ogwakolebwa munsi yabakaafiiri.
- Swala ebantuufu okujjako nga otegedde nti guvudde mukisolo ekitasaliddwa musharia.
◘ Bwemba sirina bukakafu nti guno omussipi guvudde gwakolebwa muddiba lyabutonde oba ddiba kkolerere?
Okkirizibwa okusaliramu bulimugeri yonna.
3. Engoye zomuzaaze zirina okubanga tezakolebwa mubitundu byansolo nkambwe, singa byebigendaoku bikka obwerere, oba mubisolo ebirala ebitaliibwa nyama yabyo.
4. Obutaba lwa haliili (feeza) mwerere kusaidi yaba sajja, ate bo abakyala bakkirizibwa okusaalira mu haliili (feeza) omwerere.
5. Obutaba nga lwa zahabu mwerere oba ata buddwamu nayenga bwomulaba omunya nti zaabu atali oyo atategerekeka kusaidi yabasajja.
◘ Singa ebeera mpeta yakumukono oba kinyere kyabufumbo ekyomunkoto?
- Newankubadde nga mpeta yakumukono oba kinyere kyamubulago ekyobufumbo, mazima swala teba ntuufu eri omusajja nga yasaliddemu mukyo nga bwekiri nti kizira kumusajja okwambala zaabu lubeerera.
◘ Newankubadde mukiseera kyesswala?
- Lubeerera… bulijjo yadde mukiseera ekitali kyasswala.
◘ Ate amannyo gazaabu agomuada agakolebwa eri abamu kubasajja, nessaawa eya zaabu abamu bajisitulira munsawo?
- Ebyo bikkirizibwa eri abasajja era swala zaabwe ziba ntuufu.
◘ Singa omusajja abatamanyi nti empetaye ya zaabu kyokka najisaliramu, oba abadde amanyi ntiyazaabu neyerabira nagisaaliramu bwamala najju kira oba namanya oluvanyuma lwokuggwa kweswala.
- Swalaye ebantuufu.
◘ Ate abakyala…?
- Bakkirizibwa okwawbala zaabu lubeerera era swala muzaabu ebantuufu kusaidi yaba kyala.
Wasigaddeyo munyambala yomusaaze ekintukimu nga kirina omugaso, kyekino abaffe kikakata kumu sajja okubikka obwererebwe musswala nganabwo bwebusajjabwe nentulaze nawafulumizibwa empi tambi?
Ate kikakata kumukyala okubikka omubirigwe gwonna musswala nenviirize newankubadde nga ali yekka tewali amulaba okujjako ekyenyi okuyisa awo akakaya wekatabikka bulijjo nga kakka kukitetaiyi, nebibato byombi okutuusa mu nyingo omukono wegutandikira, nebigere byombi oku tuusa muntandikwa yentumbwe ebyo tebibikikibwa.
Ebyo byebitandikirwako musswala.- taata yeyaga mba- Ate yosswala yenyini guba mulimu nga gwegatta mu ebitundu bingi nebimu nga bikakafu “wajibaati”
Byebino: okuleeta Nniya, takibiiratul lhram, okuyimirira, okusoma al- hamudu, okwogera ku-ALLAH, okukutama, okuvvunnama, okuleeta tashahuddi, okutoola salamu, nga ogenderera mubintu ebyo okwanguyiriza nokulina nyisa nga bwojja okumanya.
◘ Lwaki totandise nakwaaziina oba nokukima swala?
- Nga sinnaba kwanukula kibuuzokyo njagala nkugunju le nti mazima ebimu kubitundu ebyo byetugambye biyitibwa mpaji nganazo zezino:
1- Enniya 2- Takibiratul Lhram 3- Okuyimirira 4- Okukutama 5- Okuvunnama.
Ate ebitundu ebisigaddeyo byeyawulidde nakwo noona swala nga okujikendeeza nobugenderevu oba okwerabira.
Kati nzira kukwanukula ekibuuzokyo:
Okwaziina nokukima swala muswala eyabulijjo enkakafu kitwalibwa nga kiri mustahabbu enka kafu era esaana omusaze okugireeta, nayenga kikkirizibwa okubireka.
Taata wange yayongera nagamba nga ankuutira:
Nkwegombesa obutaleka kwaziina nakukimaswala musswalaazo eziriwajibu ezabuli lunaku kyadda ki n ofiirwa empeera yabyo byombi (ALAZHAN WAL- IQAMAH)
◘ Bwemba njagadde okwaziina njaziina ntya?
- ogamba:
◘ Ate okukima swala?
- Mukukima Swala ogamba bwoti :
◘ Ate nga toyogedde kushahada ebbiri eza wilayati imam Ali bin Abitwalib Amiiril mu-umini na (A)?
- Mazimayo kuba kuba kujjuza shahada yamubakawa katonda ete eri mustahabbu, nayenga tebalibwa nga kitundu mukwaziina oba mukukima swala.
◘ Ekitegeeza ekitundu kyesswala ekisooka kye wayise ggwe nti Nniya?
- Yye.
◘ Niya kyekki?
- Kwekugenderera esswala nga oyagalakwesinzanayo nga okyalira ALLAH olukyala olwokwekkakanya.
- Njagala otegere okweyongera oba okukyala okwokwekakkanya mukifananyi ekyeyolefu.
- Okukyala okwokwekkakanya gwogwe mulimu ogwo mumwoyo ogulinanyisa ebikolwa ebyokwesinnza omuntu byawulira nabyo nti mazima yemuddu omukkakamu mumaso ga ALLAH omugulumivu.
◘ Abaffe Niya erina enjatuza egyeyawulidde?
- Nedda, mazimayo mirimu gyamumutima sosirulimi, nolwekyo nga ekifo kyayo mwoyo wabula mazima ggwe bwoba togenderedde musswala kwesembeza nakwekkakanya eri ALLAH nennenyenyazo ezo zokolamuswalayo Swalaayo ebanfu.
EKYOKUBIRI: TAKBIIRAT AL- IHRAM.
◘ Takbiratul ihramu kyekki?
- Ogamba: ALLAHU AKBAR. Nga nawe oyimiridde kubigerebyo nga otebenkedde mukuyimirirakwo nga oyolekedde muqibula... ogamba mululimi oluwarabu, nga oyanjuluza mukwatulakwo ennyukuta ya hamuza muddoboziyo mukigambo “AKBAR” nabwekityo enyukuta ezisigaddeyo.
Ekisinga obulungi kwekwawula wakati wa takibi ratul lhiram eyo nentandikwa ya suurat al- ha mudu noyawulawo nekintu kyonna nga okusirika akatono waleme butabawo njawulo wakati watakibiratul ihram ne ssuula AL- hamudu.
◘ Ogambye nti kikakafu okutoola takibira nga oyimiridde kubigerebyo, Singa obeera mulwadde notasobola kuyimirira kubigerebyo yadde kwesiga ma kumuggo oba kukisenge oba kukintu kyonna kati awo okola otya?
- Saala nga otudde, bwaba tosobodde bwo tyo saala nga ogalamidde kuluddalwo olwaddyo oba olwakkono nga ekyenyikyo kyolekedde muqibla, “kikakafu okukulembeza oludda olwaddyo kulwakkono Singa wabawo obusobozi.
◘ Bwemba sisobodde?
- Saala nga ogalamiridde kunkoonayo nga ebigerebyo biri muqibla gyebitunudde.
◘ Bwemba nsobola okuyimirira mukutoola takibla yokka nessisobola kugenda mumaso nga nyimi ridde?
- Kikukakatako okutoola takbira nga oyimiridde nogende mumaso neswalayo nga otudde obanga webase nga bwenkunyonyodde.
EKYOKUSATU: AL- QRA’AT.
- Kujja oluvayuma lwa takbrat ihram nga osoma suula ya AL- hamudu ne ssuula enzijuvu endala oluvanyuma lwa AL- hamudu okusoma okutuufu awatali nsobi ate tewerabira kusoma bisimillah buli muntandikwa yessuula okujjako suula yatawuba ojisoma nga bwogisanga mu qru’an.
◘ Singa ekiseera tekinzikiriza kusoma suula yakubiri eri gyensoma bulijjo oluvanyuma lwa AL- hamudu?
- Leka okusoma suula osome al-hamudu yokka era bwotyo bwokola nga olimulwadde nga tosobo kusoma suula yakubiri oluvanyuma lwa AL- HAMUD obanga obadde olikutya oba olimangu.
◘ Ngeri gyensomamu essuula ebbiri?
- [Kikakata kumusajja oba abasajja okusoma suula zombi mulwatu muswala yasubuhi nemagaribi ne ISHA, ate nokuzisoma mukyama muswala ebbiri Asri ne zuhuri]
◘ Ate abakyala?
- Tewali kwatuza kubakyala okujjako omukazi kikakata kuye okusoma mukyama muswala yazuhuri ne Asri.
◘ Singa mba simanyi teeka lyakwatuza nakusoma mukyama musswala oba nerabidde nensoma suula zombi oba emu kuzombi mukyama nga ate nsa’la swalati subuhi oba magaribi oba ISHA.
Oba nenzisoma oba emu kuzombi muddobozi eyawaggulu nga ate nsaala zuhuri oba Asri ekitegeeza nga ndikyenyume kyabyo?
Swalatuka swahihi: swalayo ebantuufu.
◘ Ezo zengenda okusoma muswala raka- esooka neyokubiri, naye ate eyokusatu neyokuna naasomera muuki?
Gwe oliwaddembe wakati wokusomera muraka eyokusatu neyokuna suula Al-hamudu yokka.
Oba okusoma tasibiihaati enya mukyama mumbe ne zombi okujjako BISIMILLAH kikukakatako singa obadde imam oba nga oliwekka okujisoma mulwatu.
◘ Singa mbansazewo okusoma tasibiihaati ngambantya:
- Kikumala okugamba mukyama: (SUBUHANALLAH WAL- HAMUDULILLAH WALA ILAHA ILLALLAH WALLAHU AKBARU) omulundi gumu oba emirundi esatu eranga kyeki singa obulungi.
◘ Abaffe eyowaliyo ekyetagisa ekirala mukusoma?
- Yye, bwova mukusomakwo nogenda mumaso ekisinga obulungi kwekwatuza kunkomerero yebigambo okusi nziira kunjatuza yabyo toddira kigambo kiriko sukuuni noteekako fataha, ate ekisinga kwekutee ka sukuuni kunkomerero yekigambo nga oyimirira.
Ate kikukakatako oluvanyuma lwekyo okuwanvu ya enyukuta ya “ALFU” oluwanvuya olutonotono nga nawe osoma ekigambo [WALALLWAALLIINA] kunko mereo yasuula ya al- hamudu olyoke osobole okwekumira kukutuukiriza Tashidiidi ne ALFU mukifananyi ekirungi.
◘ Oluvannyuma lwekyo?
- Sangula hamuza eyokuyunga mukusomakwo singa esangiddwa wakati mubigambo sosikuntandikwa- kwa bigambo, ate oyolese hamuza eyokukutula singa ogenda kuyimirira esobole okweyoleka kululimilwo nga etegeerekeka mukuyimirira.
◘ Mpayo kukyokulabirako eri hamuzatul wasuli ne hamuzatul qatu’e.
- Hamuza mukigamba (ALLAH, ARRAHMAN, ARRAHIIM, IHDINA) eyo gyebayita nga osoma obanga oge nda mumaso nokusoma.
Ate hamuza eri mukigambo [IYYAKA, AN- AMUTA) eyo gyebayita hamuzatul qatu’e eyolesebwa kululimi nga ojatuza mukugisoma.
◘ Oluvannyuma ate kiki?
- Olvanyuma bwoba oyagadde okusoma suula yatawuhiidi oluvanyuma lwa AL- hamudu nga gyolonze mukifokye ssuula endala kikwanguwira okuyimirira kukigambo : (AHADU) nokiteekako sukuuni bwoti (AHAD) nga osoma aya eyekitiibwa: (QUL- HUWALLAH AHAD) ekitege za owummulamu katono nga tonnaba kusoma aya eddako: (ALLAH SSWAMAD).
Taata yayongerako nagamba:
Kulwokukuuma obutuufu bwokusomakwo muswalayo nkukuutira obeerenga osalira emabega wa imam amamyi okusoma muswalaye musswalaye akuyigirize okusomakwo nesswalayo Singa ekyokikuzibuwalira, mubutonoennyo gezako okuyiga okusoma obulungi essuula ebbiri (suula ya al- hamudu nessuula egiddako) nga ogobe rera omu kubasomi ba qru’an abatikirivu aba ma nyi okwatuza enyukuta obulungi, nga ogoberera okusomakwe nokusomakwo, mukiseera ekyo notegee ra ensobiizo singa aba ozisanze ozitereze ekyo kyekirungi okusinga okugenda mumaso nga ate olikunsobi zewakulirako okuva mubuto yadde nga ozuudde ensobiyo oluvanyuma lwekise era obanga osadde emyaka mingi esswala etali ntuufu mukusoma
EKYOKUNA: OKUYIMIRIRA.
Amakulu gakwo meyolefu, naye njgala kutegeeza nti okuyimirira kyekimu kubitundu byasswala eranga kirina ekitendo ekyokwegatta, kwo okuyimi rira kuyinza okuba mpaji nga okuyimirira mukutool la takibirat ihram nokuyimirira nga tonnaba kuku tama kwebayita okuyimirira okwegasse nokukutama.
Olwonno nebifuuka empaji ate kiyinza okuba ekikakafu nayenga simpaji nga okuyimirira nga osoma nokutoola tasibiihi nokuyimirira oluvanyuma lwa – rukuu- okukutama mukiseera ekyo kubeerako amateeka gebikakafu musswala nayenga simpaji.
EKYOKUTANO: OKUKUTAMA.
Oluvanyuma lwokusomakwo essuula ebbiri kiku kakatako okukutama.
◘ Naye nkutama ntya?
- wewetamu okutuusa ennwezengalozo lwezitu ka kumaviiviigo kati bwomala okutebenkera mukukutama ogamba [SUBUHANA RABIYAL AZWIMI WABIHAMUDIHI] omulundi gumux3, oba ogamba:
[SUBUHANALLAH] emirundi esatux3, oba ogamba:
[ALLAHU AKBAR] emirundi esatu, oba ogamba:
[AL- HAMUDULILLAH] emirundi esatu, oba ebirala ebita li- ebyo nayenga biri mukigero kyabyo mukujjukira ALLAH nga okuleeta tahaliili essatu.
Olvanyuma noyimuka okuva mukukutamakwo noterera, okutuusa nga omaze okutebenkera mukuyimirira okkawansi novvunama.
EKYOMUKAGA: OKUVVUNAMA.
Kikakata buli mulaaka emu enzivunnama nebige re ebissajja byombi nobiteeka kuttaka.
Ate kalombolombo lwekyo kyovvunamako nobeekako ekyenyikyo kirina okubanga kiva muttaka oba mubimera ebyomuttaka ebitaliibwa yadde okwa mbalibwa.
◘ Mpayo kukyokulabirako kwebyo ebitasaana okuvunnamako kulwokuba nti biriibwa oba byamba lwa?
- Emboga namatunda tebisaana kuvunnamirwako kubanga biriibwa, ate pamba ne tebi saana kuvunnamako kubanga byambalwa.
◘ Kukintuki kwemba mvunnama?
- Beeranga ovunnama kuttaka oba kumusenyi, oba kukayinja, oba kulwaazi oba kulubawo oba kwekyo ekitaliibwa mubioola byomuti vunnama kumuti ekkoola lyagwo nga erikozesebwa muku wandiikako oba olupapula lwenyini singa luba lwakolebwa mulubawo oba mupamba oba kittani vunnama kubisunku, nebyesogedde binginnyo.
Tovunnama kungano nomubere nepamba nebyoya nequpa nekoolansi nekisinga obulungi kwe kuwmama kutaka naye ekisingira ddala ye turubatul huseiniyya emirembe gibeere kuuye.
◘ Bwemba sisobodde kuvunnama kwebyo ebisaana okuvunnamibwako kulwobutabeerawo mubungi oba nga ntya okubivunnamako mungeri yatuquya?
- Bwoba tofunye bivunnamirwako beeranga ovuna ma ku koolansi bwebiba tebifunyise vunnama kukyoyagala... kulugoyelwo oba kukibatokyo ate bwobeera mungeri ya tuquya vunnama kwe kyo tuquya kyegamba: tewerabira kubeeranti ekifo wovunamira kibeera kulevo emu namaviiviigo nennwe zebigerebyo ebisajja tekyeyongera obuwanvu bwekimu kubyo kukinne wakyo engalonnya ngazigatti ddwa wamu nabwekityo ekifo kyovvunamirako kukifo woyimirira
◘ Singa nteeka ekyenyi kyange nekibato kyange nebige re byange nevviiviryange kuttaka kikikyenkola?
- Gamba oluvanyuma lwokutebenkera mukuvunnama: (SUBUHANA RABIYAL A-ALA WABIHAMUDIHI) omulundi gumu oba gamba: (SUBUHANALLAH) oba (ALLAH AKBARU) oba (AL-HAMUDU LILLAH) emirundi esatu oba ebirala mubyokwogera ku ALLAH ebifanaganako nga ebyo.
Oluvannyuma situla omutwegwo otuule otebe nkere, bwotuula notebenkera, zaawo omutwe ovvuname oluvunnama olwokubiri osomere mulwo kyolonze mwebyo byo tegedde mukusooka.
◘ Bwemba sisobodde kwewetamu okujjuvu okwo kuvvunama kulwobulwadde?
- Gezako okuvvunama ekigero kyosobola, oddire kyovvunamako okiteeke wagguluko oluvanyuma oteekeko ekyenyikyo nga olabirira okuteeka ebimu kubiyungobyo mubifo byabyo.
◘ Bwemba sisobodde mwekyo nakyo?
- Wunzikira omutwegwo eri ekifo kyouvunamira mu bwoba tosobodde laza namasogongo ozibiriza kulwokuvunnama ate nga omoga ekiraga nti omaze okuvunnama.
EKYOMUSANVU: TASHAHUDI.
Ekakata oluvanyuma lwokuvunama omulundi ogwokudiri nga ova mulaaka eyokubiri buli muswala, nemulaaka esembayo muswala ya magaribi ne- zuhri ne- Asri ne SIHA.
◘ Kiki kyenjogereramu?
- Gamba: [ASHIHADU ANLA – ILAHA ILLALLAH LASHARIIKALAHU, WA-ASHIHADU ANNA MUHAMMADA ABDUHU WARASUULU HUALLAHUMMA SWALLI ALA- MUHAMMADI WA- AL MUHAMMADI] ajogera mukifananyi ekirunginga otudde otebe nkedde mukutuulakwo nga oyanguyiriza wakati webikolwabyo.
EKYOMUNANA: OKUKUBA- SALAM.
Nayo nkakafu mulaaka esembayo buli muswala ogamba oluvanyuma lwatashahudi nga otudde oteredde mukutuulakwo.
◘ Njogereramu kiki?
- Kimala okugamba muyo: (ASSALAM ALAIKUM) ekisinga obulungi oyongerako (WARAHMATULLAHWABARAKATUH) ekisinga obulungi muyo ogamba okusooka: (ASSALAMU ALAIKA AYYUHANNABIYYU WARAHMATULLAHI WABARAKATUH) (ASSALAMU ALAINA WA- ALA IBADILLAH SSWALIHIINA).
Ebyo byebiyungo byasswala olina okubituukiri za kimukukimu nga bwembibaze nembiteekulula nga biddiringana ebimu bidda kubinne wabyo ate ebimu bikwata kubinne wabyo awatali kulekawo kabanga akonoona ekifananyi kyesswala nobumu bwayo.
◘ Lwaki toyogedde ku- qunuutu ate nga ggwe ositula emikonogyo nokola qunuutu muswalayo?
- Qunuutu yo-eri- mustahabbu omulundi gumu muswala zonna ezabulilunaku nendala okujjako: [SWALA YA- SHAFU-E] oluvanyuma lwokusoma essuula ebbiri mulaaka eyokubiri nga tonnaba kukutama situla emikonogyo okole qunuutu bwoba oyagadde mustahabu.
◘ Abaffe erina enjogera eyetekuludde gyenyinza okwogera?
- Nedda, kikusobokera okusomeramuyo Aya ya qru’an nga osabiramu ALLAH omugulumivu kyonna kyoyagala nowanjagira omuleziwo nomuzaba nedduwa yonna gyoyagala.
◘ Kaakati mmaze okumanya engeri gyensaalamu era kiki kyengamba oba kiki kyenkolera buli mukitundu wentuuka musswala njagala okukubuuza kwebyo ebyonona esswala abaffe waliyo ensonga ezonoona esswala nekinkakatako okuddamu esswala singa bifunika?
- Yye, era nzijakubikubalira?
1- Okuleka ekimu kubiyungo oba ebitundu byasswala ebyasoose nga ate ogenderedde,: enniya,oba takibi ratul-ihramu oba okukutama, okuvunnama, oba ebirala ebiringa ebyo.
2- Okuvamu omukka nga osaala eranga olimusswala newankubaddenga kwerabira oba kuwalirizibwa olu vannyuma lwoluvunnama olusembayo.
3- Okukyusa ekyenyi okukijja muqibula mubujjuvu bwakyo oba omubirigwe gwonna nga agenderedde.
◘ Singa atunua erudda nayenga katono ngabwa yinza okuchukako katono nga tekiraga nti tatunudde muqibula?
- Ekyo tekikosa swala naye kyetamibwa.
4- Singa omuntu asaala asekera musswala nga agenderedde muddobozi eyawaggulu ewulirwamu okutyetyemuka.
5- Singa omuntu asaala akaaba nga agenderedde.
Sinsonga oba okukaaba kubeeramu eddoboozi oba teribeeramu yadde ekimu kubintu byedduniya naye tekikosa kukaaba singa ensonga ekwata ku- Akhera.
6- Okwogera nga ogenderedde musswala yadde enyukuta emu singa ennyukuta ebeera mu amakulu sinsonga oba ayagadde makulu gaayo okugeza nga bwanagamba (Qii) kikolwa kyakula gira kiva mukigambo (waqa) okwekingiriza oba ayagadde kutegeeza makulu malala agatali gakigambo kyayogedde nga bwayinza okubuuzibwa nga alimusswala nti nyukutaki eyokubirimunyu kuta za- alfabetiko? naddamu nti (BBE) ate mubigambo ebyonona esswala tujjululamu okuddamu salam nga bwoba ogiwulidde kubanga okujiddamu kuli wajibu kukakafu.
7- Okukola omulimu ogujjawo ekifanaanyi kye sswala nembeera yayo okugeza nga okutungira musswala oba okwetakula enyo.
8- Okulya nokunywa nga olimusswala newanku badde nga tekijjawo mbeera yasswala wabula kyokyonoona esswala.
9- Okugenderera okuteeka omukonogwo kugu nnewagwo nga oyimiridde musswala nga ogende reramu kugonola nakukola mpsa eri ALLAH ngeri yakutya nga nakyo kyebayita ATTAKIFIIRI.
10- Agoberera lmam okugamba nti (AMIINA) nga imam amazeeko suula AL-FATIHA awatalikutya.
Ate oluvanyuma waliwo ebisaana okwogerwako nga nalyo lyessomo (lyashakk) okubuusabuusa muswala
◘ Abaffe okubuusabuusa musswala kitta esswala?
- Okubuusabuusa musswala tekitta swala bulijjo nabuli- mungeriyona, ezimu kumbuusabuusa zitta esswala, ate ezimu- muzo tezitwalibwanga ekntu wabula zirekebwanga bweziri.
Kati mukutwaliza awamu ngenda kukuwa etteeka eribuna ngalikwata kuzimu kumbeera zashakk- okubuusabuusa.
◘ QA’EDA esooka: buliyenna abuusabuusa muswalaye ntuufu oba sintuufu oluvanyuma lwokumaliriza swalaye awo tubala swalaye nga ntuufu.
◘ Ekyokulabirako:?
- Singa obuusabuusa oluvanyuma lwokusaala swala yasubuhi nga ewedde, abaffe osadde laaka bbiri oba zisukkamu oba teziweze bbiri ? awo gamba nti swalayange ntuufu.
◘ QA’EDA eyokubiri: buliyenna abuusabuusa mukitundu kyesswala mubimu kubitundu byesswalaye nayenga amaze okukivamu, ekitundu ekyo kibalibwanga kituufu era neswalaye nga ntuufu.
◘ Ekyokulabirako?
- Singa obuusabuusiaizza muksomakwo, obamubutuufu bwokukutamakwo oba okuvunnamakwo oluvanyuma lwokumala okusoma, oba okukutama, oba okuvunnama lwokumala okusoma, oba okuvunnamakwo oluvanyuma gamba nti okusoma kwange kutuufu, oba okukutama kwange kutuufu, oba okuvvunama kwange kutuufu... ate oluvannyuma lwebyo swalayange yonna ntuufu.
◘ QA’EDA eyokusatu: buliyenna abuusabuusa mukuleta ekitundu mubitundu byesswala atenga amaze okuyingira mukitundu ekiddako kwekyokyavamu azimbira kukugamba nti akikoze era nesswalaye ebantuufu, wabula kimala okuzimbira kwekyo kulwabwokka bwakuyingira mwekyo ekitasaana kuyingirwamu shari, eyya okukugerageranya kwo kutta ekitundu ekisoose kagenderere.
◘ Ekyokulabirako: singa obuusabuusa nga olimusu ula eyokubiri abaffe osomye suula ya AL- fatiha oba ogyerabidde, notagisoma gamba: mazima nze ngisomye ogende mumaso nesswalayo, nabwekityo singa obuusabusa nga olimumbeera yokugenda –murukuu- okukutama abaffe osomye essuula oba nedda? gamba nti mazima nze ngisomye ogende mumaso neswalayo, era ebeera ntuufu.
◘ QA’EDA eyokuna: buliyenna ayitiriza okubuusa buusakwe nasussa ekikomo ekyobutonde, ava kukubuusabuusa natakutwala nga kintu eranatatu nulayo. Swalaye gyabusizzabuusizza muyo ebeera ntuufu.
◘ Ekyokulabirako?
- Singa mubiseera ebisinga obungi obuusabuusa nga ate olimusswala yasubuhi nobuusa buusa mumuwendo gwe laaka zaayo, kyokola kuleka butafayo ku shakkuyo, nogamba: swalayange ntuufu.
Singa oyititiriza okukola shakku mukubeeranti ovvunamye enzivunnama biri oba lumu ogamba: mazima ggwe ovvunamye emirundi ebiri era tofayo kushakkuyo wabula swalayo ebantuufu nabwekityo bulijjo.
◘ Ntegeera ntya nti ndina shakku mpitirivu?
- Omuyitirivu washakka ategeera yekenyini mubwangu... anti kumala bumazi shakkaye okweyongera kuba ntu ababulijjo abamufanana ate kimala obutasaala swala ssatu okujjako nga abuusizza mwemu kuzo.
- QA’EDA, eyokutaano: buli yenna abuusabuusa mumu wendo gweeraaka za- swala yasubuhi oba swalaya magaribi oba mulaaka ebbiri ezisooka esooka neyokubiri buli musswala eyelaaka ennya nataso bola kulondako mumagezige emukundowooza ebbiri, era natasobola kulondako mumagezige muwendo gwetongodde mulaaka ezo, wabula nasigala nga talina kituufu okujjako shakka nga tamanyi laaka mmeka, omuntu ngoyo swalaye ebeeranfu.
◘ Ekyokulabirako?
- Singa afuna shakka –katugeze- nganaye asaala- swala ya subuhi nagamba abaffe oba ndimulaaka yakubiri oba esooka neyetegerezamu katono, nalowoza, kati singa abatatuuse kukirowoozo kisembayo ekyenkomerero natalondawo mumagezige nti- mazoma alimulaaka esooka katugeze, oba laaka yakubiri swalaye eba efudde.
◘ Singa alondawo mumagezi emu-kundowoza ebbiri nga bwanasalawo nti alimulaaka esooka?
- Singa alondawo omuwendo gwe- laaka ogweyawudde akolera kwekyo endowoza kyegamba, bwekibanga ekiyisiddwamu-mukibuuzokyo- yendowoza nti mazima laaka yesooka, kyakola kuleeta laaka yakubiri najju za swalaye era ebeera ntuufu nabwekityo embeera musswala yamagaribi nemulaaka ezisooka esooka neyokubiri buli musswala eyelaaka ennya.
◘ Kati mmaze okutegeera etteeka lyashakka mu sswala ebbiri eyasubuhi nemagaribi, ne mulaaka ebbiri esooka ne yokubiri muswala yadhuhuri ne asri ne isha, naye tteekaki erikola mushakka singa ziba dde laaka yakusatu oba yakuna muswala ezee laaka ennya?
- Singa mumagezige alondamu omuwendo ogweyawu dde mulaaka akolera kundowozaye kyegamba era okusinziira kwekyo kyayisizzamu mumagezige.
◘ Singa asigala nga alimubbanga abuusabuusa addingana?
- Mumbeera nga eyo kijja kwetagisa okunnyola nyo kubanga bulikifo wona kirina etteeka lyakyo eri kyeyawulidde, nzijja kwegerako ebimu mukubala nayenga sijja kuwanvuya:
1- Omuntu abuusabuusa wakati welaaka eyokusatu neyokuna wonna shakka weebeera azimbira kukuga mba nti eyo laaka yakuna najjuza swalaye.
2- Bwamala naleeta laaka bbiri nga atudde oba laaka emu nga ayimiridde, eyo- neyitibwa swala ya “IHTIYA”. Ti
3- Omuntu akola shakka wakati welaaka eyokuna neyokutaano nga amaze okuyingira mulukutama olwoku biri (era nga ateese ekyenyikye kukivunnamirwako yadde nga tanaba kutandika kutendereza) azimbira kukugamba nti eno laaka yakuna bwamala najjuza swalaye bwamala navunnama emvunnamabbiri ezookwerabira oluvanyuma lweswala.
4- Omuntu bwakola shakka wakati welaaka yoku biri neyokusatu nga amaze okuyingira muluvunnama olwokubiri azimbira kukugamba nti alimulaaka yakusatu, naleeta eyokuna oluvannyuma lweyokusatu, kati bwamala swalaye, asaala swalaya lhitiyati (nga nayo ebeera laaka emu nga ayimiridde).
◘ Swala ya lhitiyati esaalibwa etya?
- Oluvannyuma lwokumala esswalaye bwaba nga tannaba kutunula kuddyo nekukkono eranga tanna ba kukola kyonoona swala atandikirawo swala ya lhitiyati naleeta takibira bwamala nasoma al-fatiha (mukyama) naye temwetagisamu suula-ya kubiri, bwamala nakutama navvuunama naleeta tashahudi nakuba salam singa swala yaihitiya ti ebeera yalaka emu naye singa ebeera yalaaka bbiri kyakola kuleeta laaka yakubiri ngabwako ze mulaaka esooka.
◘ Ate okuvunnama okwokwerabira kuli kwewayogedde?
- Oleeta niya novvunama oluvannyuma lweswala direct ate ekisingaobulungi kwekuleeta takibira lhram nogamba mukuvunnamakwo:
(BISIMILLAH WABILLAH ASSALAM ALAIKA AYYUHA NNABIYYU WARAHMATULLAH WABARAKATUH).
bwomal nositula omutwegwo kuttaka notuula ate noguzzawo mukuvunnama nga bwewasoose ate nositula omutwegwo notuula noleeta tasha hhudi nokuba salam nabwekityo nomala suju udi- ssahawi.
Taata yayongerako: leka kibeere mundowozayo nti mazima ovvunama sujuudu –ssahawi sirwakuba nti kubanga okoze shakka mulaaka eyokuna neyokutaano wabula sujuudi sahawi ekolebwa nemubifo ebirala bingi:
A- Singa oyogedde musswalayo nga werabidde oba nga bugayavu.
B- Singa oleese ssalamu mukwerabira mukifo ekitasaana kutooleramu salam nogamba: (Assalamu Alaikumu) oba ogambye (Assalam Aleina wa-ala ibadillah sswalihiina) kyokka nga tonnaba kujjuza swalayo.
C- Singa werabidde okuleeta tashshuddi muswalayo novunnama envunnama ebbiri ezokwerabira neki singa obulungi kuleeta tashahhudi awamu nekyo.
D- Singa ofunamu okumanya mukutwaliza awamu – oluvannyuma lweswala- nti mazimaggwe oyonge ddemu oba okendeezezza awamu nokubeera nti swalayo eramulwa nga ntuufu olina okuvunnama sujuudu – ssalhlwi mukiseera ekyo.
Ezokwerabira singa oba werabidde sajida emu muswalayo –oluvanyuma lwokuliwa oluvannyumalwe swalayo- oba nga oyimiridde mukifo kyokutuula oba opoziiti yakyo mukwerabira, wabula ekirungi kwekuvunnama envunnama ebbiri ezokwerabira buli lwoyongeramu oba okukendeeza musswalayo.
E- Damu okuvvunama kwasahawi emirundi nemirundi egyetagisa ekitegeeza beera nga ovunnama emiru ndi ebiri oba okusingawo.
Nsemberedde oluvanyuma olwokukomenkkereza okwo gera kwaffe kussomo elyesswala nsaba taatawange ampeyo essomo elyokukolerako eri esswala eye laaka enya kubanga yesinga obuwanvu musswala ezabulijjo enkakafu mbeerenga nekenneenya ngeriki taata gyaleetamu takibiratil ihram era nasoma nakutama navvunama nakuba salam, wabula mazima nadda emabega oluvannyuma lwokujjukira nti mazima asaala bulilunaku eswala ya ISHA nga ate nayo swala yalaakannya mulwatu nengamba mumwoyo gwange: bwekiba bwekityo kamugenderere nga asaala.
Mukiseera taata weyayagalira okutandika swalaye eyelaaka ennya eri eyolwatu, nalinga ndimuyitirivu WA kumutunulira eranga wendintunula nga bwendaba ekifuluma nekiyingira mukwenyenya kweswalaye, era ngenda kubatedera ngeriki taata gyeya saalamu:
Yatandika okusooka najjuza wuzuye.
Nayimirira kumusaalogwe nga ayolekedde muqibla nga mugonvu nayaziina nakima esswala bweyamala nata ndika esswalaye, nakuba takibira nga agamba:
[ALLAHU AKBAR] bweyamala nasoma suula ya- alifatiha nagoberezako suula ya- al-Qadr.
Bweyamala okujijjuza nga ayimiridde yesimbye nakutama, bwamala okuterera mukukutama yatendere za nagamba: SUBUHANA RABIYAL AZIIMI WABIHAMDI
Bweyamala okwatuza ennyukuta esembayo mukutendere zaa nga akutamye, yesimba naterera nga ayimiridde kubigerebye.
Bweyamala okuterera muluyimirira nakka wansi avvuname, bweyaterera mukuvunnamakwe yatendereza nga agamba: [SUBUHANA RABIYAL A-ALA WABIHAMDIHI] bwamala okujjuza olwatuza olusembayo nga naye avunnamye, yatuula okuva mukuvunnamakwe bwamala okuterera mukutuula naddawo avvuname olwoku biri na someramu nga bweyasomye olwasose:
[SUBUHANA RABIYAL A-ALA WABIHAMUDIHI]
Bweyamala nasitula omutwegwe mukuvunnamakwe natuula ayimirire nga yesimbye kubigerebye kulaaka eyokubiri Bweyatebekera mukuyimirira, nasoma suula ya- al-fatiha, lero kuluno yazzaako suula yatawuhiidi bwamala okugisoma, nasitula emikono gye kulwaqunuutu, nasomera muqunuutuye aya ya- QRUAN: [RABBI IGFIRILI WALIWALIDAYYA WALIMANI DAKHALA BAITIYA MU- UMINA WAL- MUUMINIINA WAL- MUUMINAAT WALATAZDI ZZALIMUNA ILLA TABAARA]
Oluvannyuma nata emikonogye okuva muqunuutu nakka akutame, bweyaterera mukukutama nasoma:
[SUBUHANA RABIYAL AZIIMI WABIHAMDIHI]
Oluvannyuma naterera nga ayimiride akke mukuvu nnama, bweyavunnama nasomera mukuvunnamakwe:
[SUBUHANA RABIYAL A-ALA WABIHAMDIHI]
Bweyamala natuula okuva musajida esooka nga ayagala sajida eyokubiri, bweyavunnama nasoma:
[SUBUHANA RABBIYAL A- ALA WABIHAMDIHI]
Oluvannyuma natuula okuva mukuvunnamakwe bweyaterera mukutuula natoola tashahhudi nga agamba: [ASHIHADU ANLA- ILAHA ILLALLAH WAHDA HU LASHARIIKALAHU WA- ASHIHADU ANNAMUHAMMADA ABDUHU WARASUULUHU ALLAHUMMA SWALLI ALA MUHAMMADI WA- ALIMUHAMMADI].
Bwamala okuva mutashahhudi yayimrira neyesimba kulaaka eyokusatu najitandika- nga atendereza :
[SUBUHANALLAH WAL- HAMUDULILLAH WALA- ELAHA ILAA- LLAH WALLAH UAKBARU] emirundi esatu x3nayenga muddobo zi yamukyama.
Oluvannyuma nakutama nasomeramu ngabweyasose [SUBUHANA RABIYAL AZIIMI WABIHAMUDIHI] bweya mala nayimirira nga ayimiridde okuva mukukutamakwe nakka avvuname, nasomeramu nga bweyasomye okusooka [mukuvunama: SUBUHANA RABIYAL A-ALA WABIHAMDIHI]. Bwatyo.
Bweyajimala, nayimirira kubigerebye okuleeta laaka eyokuna eranga yesembayo, najitandika nga bweyatandi ka ezakulembedde nokutendereza nga agamba:
[SUBUHANALLAH WAL- HAMUDULILLAH WALA –ELAAH ILLA LLAHU WALLAHU AKBARU].
Bweyamala nakutama nga bwasoma: [SUBUHANA RABII YAL AZIIMI WABIHAMDIHI] bweyamala nayimirira akke wansi avvuname nga bwasoma [SUBUHANA RABIYAL A-ALA WABIHAMDIHI]bweyamala natuula avvuname olwokubiri era olusembayo muswala gyalimu nasomeramu –ngabulijjo: [SUBUHANA RABIYAL A-ALA WABIHAMDIHI]. Bweyamala natuula nga mutebenkevu aleete Tashahudi nga bwagamba nga bweyaga mbye mutashahudi eyasoose:
[ASHIHADU ANLA ILAHA ILLALLAH WAHDAH ULASHARIIKA LAHU, WA-ASHIHADU ANNAMUHA MMADA ABDUHU WA RASUULUHU, ALLAHUMMA SWALLI ALA- MUHAMMADI WA- AL – MUHAMMADI].
Bweyamala okujjuza tashahhudi natolera salamu kunabbi (saw) ngaagamba: [Asslam Alaika AYYUHANNABI YYU WARAHMATULLAH WABARAKATUHU] bweyamala najjuza swalaye nga agamba:[Assalam Alaina wa- ala ibaadi llah sswalihiina] [ASSALAM ALAIKUM WARAHMATULLAH wabarakatuh].
Bwatyo taata bweyasaala swala ya ISHA ate yali amaze okusaala egifanana mubutiuvu okugeze nga swola ya- zuhuri ne Asri- nga ate zombi zirimu laaka- nnya (4) –wabula mazimaye yasoma suulabbiri mulaaka zaazo esooka ne yokubiri nga agisomera mukyama.
Mazima namugenderera, nga naye asala swala yamagaribi, nemusanga nga agisaala ngabwasaala swala ya ISHA, wabula bweyamala okuvunama olwokubiri nga alimulaaka eyokusatu, yatuula naleeta tashahudi nessalam era nga akomeknkereza swalaye kubanga [swala yamagaribi eri nalaaka ssatu].
Bwentyo nemugenderera nga asaala swala eyoku makya [swala ya subuhi] nemusanga nga asaala nga bweyassadde swalat ISHA, wabula bwamala okuva musajidi eyokubiri nga alimulaaka eyokubiri naleeta Tashahhudi, nakuba salamu kumulundi guno ajjuze swalaye kubanga swala yasubuhi erimu laakabbiri.
Bwatyo taata bweyasaala nga swalaze ezabuli lunaku, wabula mazima nze mukutegeera kwange kwennafuna mukumugenderera nokunyweza nokwekanya ngenda kubabuulira ebimu kubintu ebyeyawulidde esswa la, nga taata bweyazisaala nayenga biri mungeri yapoints:
1- yalinga akwatirwannyo omululu omuyitirivu abeerenga asaala swalaye muntandikwa yekiseerakyayo, nga asaala zuhuri mukiseera a’wo ekiseera kyazuhuri wekituukira [okuchuuka KWENJUBA] era nasaala magaribi muntandikwa yekiseera kyayo bwatyo bwenamubuuza kunsonga lwaki ayanguyiririza eri – sswala muntandikwa yekiseerakyayo, yankubira ekifananyi ne- hadiith yalmam ASSWADIQ (A.S) mweyagambira bwati: [OBULUNGI BWEKI SEERA EKISOOKA- KUKISEERA EKISEMBAYO BULINGA OBULUNGI BWENKOMERERO KUNSI].
2- Yalinga bwayimirira mumaso ga-ALLAH abeeranga asaala, nga bumweyolekako obuwufu bwokutya nokugonda nokwekkakanya –NYA, ebiseera ebimu yalinga addingana wakati womu tonzi nomwoyogwe yekennyini muddobozi ewulikaka na nga tannaba kugenda kumusaalogwe nga agamba:
[QAD AFULAHAL MUUMINUUNA *ALLAZIINA HUMU FISWALA TIHMU KHASHI-UUNA] nga alinga agunjula omwoyogwe ne A’ya eyo nga tannaba kwolekera eri-sswala nakujitandika nabeeranga ajjukiza omwoyogwe nemigaso oba obukulu bwasswala mungeri yokugondamuyo kulwa ALLAH.
3- Yalinga oluberyeberye nga tanaba kusaala subu hi nga asooka kusaalawo laakabbiri, nasaala laaka munaana- laaka bbiribbiri nga subuhi nga tannasaala zuhuri, nendala bwatyo nga tana saala Asri,- nasaala laakannya- laakabbiribbiri nga bwosaala subuhi-oluvannyuma lwa swala yamagaribi nasaala laakabbiri nga atudde oluvannyuma lwaswala ya- ISHA lwalilumu nemubuuza kusswala ezo.
Nagamba: mazimaza nawafilu [SUNNA] ziri ezayogerwa okuva ku-imam Askari (A.S) mazimaye yagamba: [mazimazo KEKAMU KUBUBONERO BWOMUKKIRIZA].
4- Awamu nokubeeranti hamza mukigambo “ALLAHU AKBARU” eyitibwa hamzatul qatwie, kikakafu okubeeranga eyole sebwa bulunginyo kululimirwo singa obeeranga oleeta takibira bwatyo taata bweyagamba.
Namugamba omulundi gwaligumu: mazima abamu mubantu baatuza hamza eno nga efanagana newa wu nga sentence bweyalibadde bweti: “ALLAHUWA- AKIBARU”.
Nagamba: nkwekesa okujatuza nga okwatuzakwa bwe mazimabbo basobya yayongera nagamba:
Bwetyo embeera bweri muhamza [ANI-AMUTA] mu- aya eyekitiibwa musuula yal-fatiha [SWIRATWALLAZIINA ANI-AMUTA ALEIHIM] yyo hamzatul Qatu-e era kikakafu okujoolese kululimilwo bulunginyo mukiseera kyokujatu za era bwotwo mubujjuvu mu-hamza [AL-ALA] muki gambo [SUBUHANA RABIYAL A-ALA WABIHAMDIHI]mukuvunnama yyo hamzatul Qatu-e nayo ekakata okwolesebwa kululimilwo bulungi nga ojjatuza.
5- Taata yagamba: gezaako okuyimirira kunyukuta yaddali mukigambo [AHAD] nga osoma Aya ya qru’an entukuvu musuula yatawuhidi [QUL HUWALLAHU- AU- AHAD].
Oluvannyuma nosaamu mpolampola nga tonaba kujongera ko Aya eddako [ALLAHU- SSWAMAD] ekyo kyekisinga obwangu gyoli era kyekigonvu.
6- Taata yalinga ateeka empeereze kunkomerero yebi gambo muswalaye singa ayatuza eranga agenda mumaso mubigambobye nokusoma ate yalinga abiteekako sakina kunnyukuta esembayo mukigambo ekyokyayimirddeko singa aba ayagadde okuyimirira.
7- Nabuuza taata omulundigumu: nkuwulira mukiseera wosomera ekigambo kya katonda:[BISIMILLAH ARRAHMAN ARRAHIIM] oteeka kasira kunnyukuta ya-miimu mukigambo [ARRAHIIMI] ate nokisoma bwotwo nga osoma [ARRAHMANI ARRAHIIMI* MALIKI YAUMIDDIINI] musuula ya-al-hamdu atenga mpulira abantu abasinga obungi basoma nebateekako zumma nga bali musswala.
Nga bwenkuwulira nga osoma musuula ya-alamdu:
[IYYAKA NA-ABDU] oteeka zumma kunnyuku ya BBA mukigambo [NA-ABDU] atenga mpulira abamu mubantu bateekako kasira nga basaala.
Yaddamu nagamba: abaffe tewasoma kussomo lyanahawu nomanya amateeka ganahawu?
Namuddamu nengamba: nalisoma. naye sikiwanvunnyo.
Nagamba: kiki abamanyi banahawu kyebagamba muku teeka empereze mubigambo bino ebibiri [ARRAHMANI ARRAHIIM]?
Namuddamu nti bateekako kasira ngaggwe bwosoma .
Nagamba: ndetera copy yakurawram entukuvu.
Nengimuleerera copy okuva mukitabo kya ALLAH eyali okumpi nange.
Nagamba: Jayo suula ya-alihamdu ogitunuulire .
Nenzijayo suula ya-alhamdu nensanga nga kasira neyolefu kunkomerero yebigambo byombi [ARRAHMAN ARRAHIIM] nensanga nga ennyukuta ya (B) mukigambo NA- ABDU, mu-aya [IYYAKA NA- ABDU]nga eriko zumma sosikasira nemugamba: mbisanze ngaggwe bwobisoma.
Nagamba: kakati soma nga bwebiri mukitabo kya ALLAH ate wegendereze kunsobi ezabuna mubamanyi era abasomi naawe oleme kuzigwamu.
8- Taata yalinga tatandika kwogera kukatonda mukukutama oba mukuvunnama okujjako nga amaze okutebenkera ku-ALLAH mubujjuvu nga akutamye oba avunnamye.
9- Yalinga bwasitula omutwegwe muluvunnama olusooka awummulam katono okutuusa lwatebenkera mukutuula ate naddawo oluvunnama olwokubiri era bwatyo bweyali akola mukusitula omutwegwe muluvunnama olwokubiri yalinga atuula oluannyuma nayimiriraokuleeta laaka ezisembayo.
10- Lumunamubuuza: nkuwulira nga osomera oba osabira wesabira ggwekennyini, nabazaddebo, nebagandabo aba kkiriza oluvannyuma lweswala direct.
Nagamba: yye, abul hasan (A.S) yagamba:[omuntu BWASABIRA BAGANDABE MUBAKKIRIZA ABAAMI NA BAKYALA ABASIRAMU ABAMI NA- ABAKYALA, ALLAH AMUTEEKERA KUBULIMUKKIRIZA MALAIKA NGA EMUSABI RAKO].
11- Ate namubuuza : nkulaba otendereza ALLAH buli luvannyuma lwaswala?
Nagamba: mazima zo tasibiihi ZA-ZAHARA (A.S) omubaka wakatonda zeyamuyigiriza (saw), era zezino: [ALLAHU AKBARU] emirundi asatu mwena (34) ate [AL-HAMDU-LILLAH] emirundi asatu mwesatu (33) ate [SUBHANALLAH] emirundi asatu mwesatu (33) wonna zibeera tasbiihi kikumi (100).
◘ Abaffe tasbihi za-zahara zirina zirina obulu ngi?
- Yye, mazima byayogerwa nga biva ku imam SWADIQ (A.S) mazima yagambaeri taatawa haruuna (OWANGE TAATA HARUUNA. MAZIMAFFE TULAGIRA ABANA BAFFE TASIBIIHI ZA-HARA (A.S) NGA BWE TUBALAGIRA OKUSAAALA ZENYWE REZEEEKO, MAZIMA OMUDDU BWAZEKWATAKO TABEERA MWONONEFU)
Ate era byava kuye (A.S) yagamba: (TASIBIIHI ZAHARA BULILUNAKU OLUVANNYUMA LWABULI SWALA KYEKISINGA OKWAGALWA GYENDI OKUSINGA ESSWALA EMIRUNDI LUKUMI BULI LUNAKU OLUKUTAMA)
Singa waliyo ekisinga kwekyo obulungi omubaka wa Allah ylikiyigirizza Fatuma kulwekitiibwakye awali omubaka wa-ALLAH nga bwekya yogerwa okuva kuba Imam (A.S).
12- Ebiseera ebimu taata yalinga asaala swala ya zuhuri ate nagoberezako swala ya Asri direct, obanga asaala swala yamagaribi nagoberezakowala ya Isha direct, atenga ebiseera ebimu yalinga ayawula wakati weswala zombi, nassala zuhuri ate nadda kunsongaze, okutuusa ekiseera kyaswala ya-asri lwekituuka nasaala Asri, era bwatyo bwakola kuswala yamagaribi ne Isha.
Bwenamubuuza kwekyo yannyanukula: Ggwe oliwaddembe okulondawo mukugatta oba okwawulamu.
13- Nkuwulira –nagamba taata- Bwosoma suula ya Al-qadri oyolesa enyukuta yalamu singa obanga ekigambo kyakatanda: (INNA ANZALNAHU FII LAILATIL QADR) atenga mpulira abamu mubantu nga tebagyolesa nebeera nga ennyukuta yalamu teriwo nga alinga asoma (INNA ANZALINAHU) atenkuwulira nga osoma (SUBUHANA RABIYAL AZIIMI WABIHAMDIHI) noteeka zumma kunnyukuta ya ( SIIN) mukiga mbo (SUBUHANA) noyolesa fataha mukigambo (RABIYA) atenga mpulira abamu mubo tebagyatuza nga bwoyatuza?
- Sakugambye nti wegendereze mukusomakwo.


text:
Omukristayo yani?
Ekibuzo: Omukristayo yani?
Edidwamu: Dikisonare egamba nti Omukristayo y’omuntu ayatula okukirizza mu Katonda nga Krist oba okusomesa okukwata ku Yesu Kristo. Kuno okunyonyola tekumalayo makulu gali mukigambo “Omukristayo” Baibuli yenyonyola ekigambo kino obulungi. Ekigambo “Omukristayo kikozesebwa emirundi essatu mu Ndagano Empya. (Ebikolwa byabatuume 11:26;26:28; 1 Petero 4:16). Abagoberezi ba Yesu Kristo basoka okuyitibwa Abakristo mu Antioch. (Ebikolwa byabatuume 11:26) olwensonga nti ebikorwa,eneyisa n’enjogera yalinga eya Kristo. Ekigambo Omukristayo kitegezza “Okubeera mu kibina kya Kristo” oba “Omugoberezi wa Kristo.”
Ekembi kiri nti ekigambo Omukristayo ebiseera ebisinga kikozzessebwa ookutegeza omuntu omunaddini oba omuntu we’mpisa naye nga ayinza okuba omugoberezi wa Kristo oba nga tali. Banji abatali bagoberezi ba kristo balowoza nti bakristo olwensonga nti bagenda mu kanissa. Wabula okugenda mu kanissa oba okuyamba abatesobolla oba okuba omuntu omulungi tekikufula mukristo.
Baibuli esomesa nti ebirungi byetukola tebireta Katonda kutukiriza. Tito3:5 AGAMBA NTI Yatulokola lwa kusasira kwe wabula si lwa bilungi byetukola. Yatulokola mu kuzalirwa eera ne mumwoyo. Omukristayo y’omuntu azzaliddwa era ne Kristo.(Yokaana 3:3;Yokaana 3:7; 1 Petero 1:3) era eyesigga Yesu Kristo. Abeefesi 2:8 atugamba nti mukukiriza walokolwa mukwesigga walokolwa kino tekyava joli wabula kirabo kya Katonda.
Omukristayo omutuffu yateka okukkirizza kwe mu bikorwa bya Yesu Kristo ne mu Yesu Kristo ne mukuffa kwe nga okusasula kwe bibi byaffe. Omukristayo akiririza mu kuzukira kwa Yesu oluvanyuma lwe nakku essatu. Yokaana 1:12 agamba nti bona abamwaniriza,bona abesigga erinya lye yabawa olukusa okuyitibwa abaana ba Katonda. Ekiragga Omukristayo omutuffu kwe kwagala abantu abalala nokubeera omuwulizze eri ekigambo kya Katonda. (1Yokaana2:4,10).Omukristayo omutuffu mwana wa Katonda ddala,ali mu kikka kya Katonda era awereddwa obulamu obupya mu Yesu Kristo.
Osazewo okukiriza mu Kristo okusinzira kubyosomye wano? Bwoba okiliza, nyiga epesa eligamba nti “Nzikiriza Kristo lero.”
Dayo ku lutimbagano olusoka olwa luganda
Omukristayo yani?


text:
Omumyuka wa Ssenkaggale wa DP mu Buganda omubaka wa Mukono Betty Nmbooze yandisimbibwa mu kakiiko akakwasisa empisa mu kibiina ssinga alemerako n’agenda mu maaso ne ttabamiruka gwateekateeka.
Nambooze ategese olukungaana olw’abakulembeze mu Buganda okwegeyaamu ku bisoomoza ekibiina ku lwokutaano nga 31 kyokka nga kino Ssenkagale w’eKibiina Nobert Mao akiwakanya.
Amyuka omwogezi w’ekibiina Waiswa ategezezza nti Mao yagenze ewa Nambooze amusabe okuyimiriza ttabamiruka wa Buganda ye kyagamba nti kigendereddwamu kwabuluza mu Kibiina n’ategeeza ng’ensonga zaayogerako bweziri entuufu wabula n’asaba bakiweemu akadde.
Kivvuunuddwa Charles Kizindo
Photo Credit: Daily Monitor


text:
BWE yamaliriza siniya eyookuna ssente ezimwongerayo ne zibula. Yasalawo okunoonya eky’okukola ne kibula nga talina wadde ennusu. Embeera yamunyiga n’asalawo okugenda Abakozi ba Muwonge nga batereeza engatto z’amasanda z’akola. Muwonge ng’alaga ebigatto ebikadde bye bakuhhaanya n’abisaanuusa. mu katale ka Owino ayiiye obulamu kyokka nga byonna bizibu.
Yatunuulira embeera eyali emwetoolodde n’alabira ddala ng’akomye. Lumu yali atambula n’alonda engatto y’eddiba enkadde ku kasasiro n’agitwala n’agyoza n’agikuba eddagala. Bwe yagitwala mu Owino baagigulirawo n’afunamu ssente ez’amangu. Eno ye yali entandikwa y’okulonda engatto enkadde nga bwazitereeza n’azitunda n’afuna ssente nga kati gwafuuka omulimu n’akolamu n’ekkolero.
Ono ye Alfred Muwonge. Akulaga engeri gy’avudde mu buyinike n’atuuka ku ddaala ly’okutambula ng’alinamu ekikumi era oyinza okugamba takyasabirwa. Bwe yatunda engatto eyasooka n’alaba nga liyinza okuba ekkubo erimutuusa ku kwesiima. Yasooka kukuhhaanya za ddiba n’azirongoosa ne ziddawo.
Agamba nti ye yasooka okukola omudaala gw’engatto enkadde ku mwala gw’akatale ka Owino. Omuntu eyatandika ng’anoonya ssente ezimuyamba ave mu kizibu yafuna ssente ezimubeezaawo n’okugaziya bizinensi ye nga kati gwafuuka mulimu.
‘‘Nayongera okulonda ebikadde nga bwe nzijuza omudaala gwange era omu ku basuubuzi bwe yalaba nga binkolera naye n’atandika okuleeta ekkooti ezikozeeko ne tufuuka babiri’’. Bwe yalinga alonda engatto zino, ezimu zaalinga nkadde nnyo ng’ate soole za labba n’amasanda n’akizuula nti asobola okuzisaanuusa. Omulimu bwe gwagaziwa n’atandika okulonda buli kika kya ngatto nga tataliza masanda, pulasitika ne ddiba. Yalaba abantu abambala engatto beeyongera buli lunaku n’asalawo okuyiiyiza ezibakaddiyeeko.
Muwonge agamba nti ng’omwana enzaalwa y’omu Kisenyi, yalaba ng’asobola okuyiiya ekyuma ekisaanuusa buli kintu kya masanda n’addamu n’akikolamu ebintu ebirala. ‘‘Mu 1990 engatto z’amasanda zeeyongera okuleetebwa nga ziri ku ssente ntono ate nga bazambalira akaseera katono ne zifa.
Nasalawo okussa amaanyi ku ngatto z’amasanda nga nkirabye nti hhenda kuddamu nzikyuse’’. Yasooka n’ayiiya obutiba obukola engatto zino oluvannyuma n’ayiiya ekyuma ekisaanuusa amasanda.
Bino yasooka kubikola ng’agezesa ng’eno omudaala gwe ogutunda ebikadde bwe gugenda mu maaso. Nkola engatto Olunaku lwe nakola engatto eyasooka mu masanda ge nsaanuusizza katono nfe essanyu kubanga namanya nti obugagga mbusemberedde. ‘‘Bwe nafuna abantu abansiima okukuh− haanya kalonda w’ebintu ebikadde ebitavundira mu ttaka ne nneeyongera amaanyi.
Naggulawo sitoowa mu bitundu ebyenjawulo omuli Masaka, Mbarara, Mukono, Jinja mwe nakuh− hanyizanga ebintu ebikadde omuli: obutimba bw’ensiri, magetesi, engatto n’ebirala.
Omulimu bwe gwagaziwa n’afuna Abazungu okuva ebweru w’eggwanga ne bamwongeramu n’okulaba engeri gy’akolamu engatto okuva mu masanda nga bw’akuuma n’obutonde bw’ensi.
Omutindo bwe gwalinnya, yayitibwa e Girimaani n’alambula enkola y’engatto n’okumusiima engeri gy’akuumye obutonde bw’ensi era ekirabo kye baamuwa yali jenereeta enkadde ezaakola mu myaka gya ssematalo owookubiri naye nga zinywa kitono nnyo. ‘‘Ekirabo kyannyongera amaanyi ne ntunuulira obutiba bwe bakozesa engatto ne soole obwongo ne bugaziwa’’. Agamba nti ebyuma byonna by’akozesa obutiba yazze abyekolera wamu n’amazzi agooza ebintu bye.
Yategeezezza nti mu nkola y’okumulambula, waliwo Abachina abaamukyalira kyokka eyali asuubira okumwongerako n’okumuwabula ate bwe baatunuulira ebyuma by’akozesa n’obutiba bwe yayiiya ate baabikoppa bukoppi era n’abaggulako omusango mu kkooti. Yagambye nti ku myaka 63 gy’alina, agaziye bulungi ng’aweza ebyuma 10 ebikola engatto nga buli kimu kibalirirwamu obukadde 600.
Akozesa kkiro z’amasanda 1,000 (ttani emu) buli lunaku ate mu sitoowa ze akuhhanya ttani 500,000 buli lunaku nga n’ebimu abiggya Rwanda. Kkiro y’ebintu byamasanda agigula 1,600/- kyokka abamu abawaamu engatto empya.
NNEES OMESEZZA NE NFUUKA YINGINIYA Yategeezezza nti omuntu eyatandika okukola engatto ng’alina bbaluwa ya S4, gye buvuddeko yeesomesezza nga kati yeewadde diguli mu bwayinginiya.
Yeewaanye nga bw’atalina kyuma kimulema kukanika wadde okuyiiya. Okufunamu, agamba nti amasannyalaze yagavaako ng’akozesa jenereeta enkadde gye baamuwa e Girimaani. Yategeezezza nti buli ky’akola yeeyambisa obuuma bwa ‘Vanier Calipers’ obupima ebigero bya buli kintu ekikolebwa. Muwonge alonda kasasiro n’akolamu engatto
OKUSOOMOOZA lYagambye nti yandyagadde okukozesa amasannyalaze naye ga bbeeyi nnyo. lAbantu bamuyisaamu amaaso. Yawadde eky’okulabirako nti olumu yali ava okulonda engatto ng’ayambadde bubi ng’atambula ne mutabani we.
Abantu bwe baamulaba ne baagala okumumuggyako nga bamuyita mulalu abbye omwana. Yamala kubannyonnyola ne beewuunya era abantu abamu abalonda ebikadde naddala eby’amasanda babayita balalu ekitali kituufu. By’afunyemu lYagambye nti ebikadde bimulinnyisizza eddaala kubanga ekkolero lye likozesa abantu abasoba mu 100 okutereeza engatto empya z’akoze, abakola mu kyuma ssaako abalonda ebikadde.
lSsinga baali tebalonda bintu bya masanda ebitavunda, eggwanga lyandibadde mu katyabaga. lYagambye nti yatandika bubi nga talina wadde kkampuni naye kati mugazi era kkampuni ye eyitibwa ‘Alfred Muwonge New Technology Age Project co. Ltd’’ ng’omulimu gwayo gwa kukuhhaanya kalonda w’ebintu by’amasanda ebitavunda mu ttaka n’addamu n’abikolamu engatto. lAfunye akatale e Rwanda, DRC, Kenya ne Uganda.


text:
Cheune ng’afuuwa Sheebah ssente. Baali ne Ssemwanga.
Bya Martin Ndijjo
OKUFA kw’omugagga Ivan Ssemwanga kulese Bannayuganda
naddala abadigize n’abanyumirwa obulamu bw’okulya esswagga n’okutuusa kati beebuuza omuntu agenda okumuddira mu bigere.
Ssemwanga w’afiiridde nga bangi bamukazizzako lya kabaka w’okulya esswagga mu ggwanga olw’obubadi n’ebintu ebirala by’azze akola omuli okumansa ssente ebimuwadde ettuttumu
n’emikwano.
Ng’oggyeko okuvuga mmotoka ez’ebbeeyi, okukasuka ssente n’okucakaza abantu ssaako okubagabula omwenge mu bbaala ez’enjawulo buli lw’ayingirawo, Ssemwanga abadde aleetawo ebbugumu n’okuvuganya okw’amaanyi mu bavubuka abalya obulamu era bangi babadde bamwepikira okumumenyawo.
Embeera eno esinga kweyoleeka mu biseera bya December nga bankubakyeyo (abasama) bayingiddewo.
Baleeta mmotoka ez’ebbeeyi mwe batambulira, okutegeka obubaga obw’okumu kumu kwe balagira ssente.
Embeera eno yeeyolese ne mu kuziika e Nakaliro mu Kayunga abantu abamu bwe baavudde ku ky’okukungubaga ne badda mu kwebuuza abagagga n’abantu abalala be basuubira okuba ne ssente baddire Ssemwanga mu bigere mu kumansa ssente.
Bino we bibeereddewo nga waliwo n’abamu ku bavubuka abavuddeyo abeepika nga buli omu agamba y’ayagala okudda mu kifo ky’omugenzi era abamu baliko n’obubadi bwe batandise okukola mu mbeera ey’okulaga esswagga.
Abas inga b’e South Africa Bangi ku bavubuka bano bakolera South Africa era bagamba nti tebayinza kukkiriza muntu kuva mu nsi endala okudda mu bigere bya Ssemwanga.
Bagamba nti ng’oggyeko okulya obulamu, Ssemwanga akoze nnyo okukyusa n’okusitula erinnya lya Bannayuganda abakolera e South Africa era w’afiiridde ng’abatadde ku maapu.
“Edda nga bw’oyogera nti okolera South ng’abantu bakuyita musawo wa kinnansi naye kati Bannayuganda abakolera e South Africa batumanyi ng’abagagga era mu December bwe tukungaana
n’abakolera mu mawanga amalala tubabuutikira naye kino kyonna kivudde ku bulamu n’ebintu Ssemwanga by’abadde akola,’’ Moses Kibombo mukwano gw’omugenzi nga naye akolera South
Africa bwe yagambye.
Abamu ku bavubuka abaagala okudda mu kifo kya Ssemwanga n’ebibakwatako.
Don Bahat
Amannya ge amatuufu ye Bahat Lubega mutabani wa Yunisi Ssebyala mu Ndeeba wano mu Uganda ng’abeera n’e Bulenga gy’alina amaka.
Ono yeewuunyisiza abantu abaamulabye mu kusaba okw’okwebaza emirimu gy’omugenzi bwe yapangisizza mmotoka y’ekika kya Limozin mwe yatambulidde ng’ataddeko ekigambo ‘Don Bahat’.
Ono akolera South Africa ne Zambia era alina kkampuni ezimba amayumba eya Donz Events and Construction ne bizinensi endala eya Donz Supermaket mu mawanga gano gombi.
okudda mu bigere by’omugenzi na lwaki yettanira ebintu by’esswaga, yazzemu nti “lwakuba mwe muliyita sswagga naye ffe obwo bwe bulamu bwe tubeeramu ebweru ate ekikwatagana ne ssente nzirina awakana lindirira December ojja kukakasa kuba nnina okutwala mu maaso esswaga lya Ssemwanga.”
Harvey
Ono amannya ge amatuufu ye David Asiimwe abeera Cape Town, Gordons Bay ate wano mu ggwanga asula Ntinda mu ministers village ng’azaalibwa Itendero mu Shema disitulikiti.
E South Africa alina kkampuni ya Itindero Boys General Trading etunda n’okupangisa mmotoka ez’ebbeeyi nga n’abasinga okuzipangisa be bayimbi n’abazannyi ba firimu abazikozesa mu ntambi zaabwe.
Akolera ne mu mawanga amalala okuli; Malawi, Namibia ne Botswana. “Ssente nzirina lwakuba mbadde sirabika nnyo mu bintu bya sswagga wano mu ggwanga naye ab’e Cape Town oba SK Mbuga basobola okukubuulira.
Ssemwanga w’avudde sirabawo ayinza kumuddira mu bigere okuggyako nze”
Mu lumbe e Muyenga yatambudde n’abawala babiri era omu obwedda y’amukwatira essimu ng’ayogera.
Alina amayumba g’abapangisa e Seeta, Kira ne Bunnamwaya awamu ne ffaamu e Mbarara.
Prince MJ
Amannya ge mu bujjuvu ye James Muyanja alina oluganda ku Ssemwanga era mu kuziika e Kayunga omu ku baabadde ba MC, Issa Musoke yamwanjudde ng’azze mu kifo kya Ivan nga ye
yakulembeddemu ne banne okuyiwa omwenge ogw’ebbeeyi mu ntaana n’okumansamu ssente.
Kigambibwa omugenzi ye yamulaga ekkubo erikola ssente. Abeera Johannesburg mu South Africa era eno akolerayo emirimu egy’enjawulo.
Alina amasomero okuli n’agayigiriza abantu okuvuga mmotoka. Wano mu ggwanga asula Muyenga.
Fred Ssekyanja;
Ono ye mumyuka w’omugenzi ku kifo ky’abaddeko ekya pulezidenti wa Bannayuganda ababeera e South Africa.
Ssemwanga abadde ng’oma nnene naddala ebintu by’abadde akola mu bulamu buno obw’okulya esswanga era simanyi oba ku ffe waliwo ayinza okutuuka mu bigere bye.
Bw’oyogera ku ssente zo tuzirina naye omutima okuzisaasaanya nga Ssemwanga bw’abadde akikola sikiwa nti kuffe waliwo agulina naye nze nga Ssekyanja wadde sigenda kutuukiriza ddala ebyo Ssemwanga by’abadde akolera abadigize mbasuubiza okubanaazako amaziga g’omugenzi.
Gitawo ne Meddie Ssentongo
Bano mu 2015 baakola ekibiina kya ‘The Money team Africa’ (TMT) okuvuganya ekya Rich Gang ekya Ssemwanga kyokka ne balemererwa okumumenyawo kati bagamba nti kye kiseera okudda ku maapu era bagenda kufuba okutumbula obulamu omugenzi bwabadde atambuliramu.
“Ssemwanga y’abadde akulembera mu kumansa ssente n’oddako Meddie na Gitawo. W’atali kitegeeza nti kati ffe abaliko.” Meddi bwe yagambye.
Adamz Dumba
Kibi Ssemwanga muganda waffe era mukwano gwaffe yatugenzeeko kuba bwe tubadde tweyagalira mu bulamu buno.
W’atali tetusobola kugamba nti ensi ekomye awo okuggyako okugenda maaso n’okukola ebyo by’abadde akola. Eno ensi y’okulya
obulamu tugenda kugitambuza.
Don Zella.
Nzikiriza Ssemwana y’abadde asinga mu kintu kino kuba akikoledde ebbanga. Kati ndi mu Amerika situdde wabula nkola ssente era mu
December ‘nyingirawo’ kuzimansa era nteekateeka n’okukolayo obubaga njagala kuvuganya n’abasajja okulaba nga nze adda Ssemwanga w’avudde.
Edward Cheune;
Ono bwe babadde bakulira ekibiina kya Rich Gang ne Ssemwanga era ku lwa bammemba abalala agamba amanyi ekitiibwa kya Rich Gang kirina okusigalawo wadde baviiriddwaako Ssemwanga.
Nze nsomesa kukola ss ente-SK Mbuga
Sulayimaani Kabangala Mbuga bwe yatuuse e Kayunga abantu bwe
baamaze okumusaasira okuviibwako mukwano gwe Ssemwanga abamu kwe kumugamba nti ssebo kati ggwe gwetusigazza okutuwa ku ssente abalala babeera mu bya ‘kwesudiya’.
Wabula Mbuga bwe yabuuziddwa ku nsonga eno yagambye nti ye obulamu bw’esswagga n’okusula mu bbaala ng’acakaza abantu tebumukolera kati yadda mu kya bamusigansimbi ng’atandikawo
bizinensi n’okuteekawo eby’obugagga ebitali bimu era mwetegefu okusomesa n’okuyamba kw’abo abaagala okuyiga okukola ssente so ssi kuzimansa.
Njako.
Amannya ge amatuufu ye Moses Nkoyooyo ng’abasinga bamumanyi nga Micky. Ono naye mugagga era alina amakampuni agawerako okuli; Njako Auto, Njako land & Property Developers, Njako Tour & Travels, Njako Financial Services n’enddala.
Mu kuziika Ssemwanga ye yakoze ku by’okunywa obwedda ebigabulwa abakozi be.
Yacamudde nnyo abantu obwedda abamulaba abamu ne batuuka n’okumusaba nti olw’omutima omugabi gw’alina nga ogw’omugenzi lwaki tadda mu kifo kye.
Kyokka bwe yabuuziddwa yagambye nti obulamu bwe bwanjawulo era ebiseera ebisinga abeera mu kuddukanya bizinesi ze.
Ebifudde Ssemwanga ow’enjawulo mu sswagga
- Mu 2012 yaleeta emmotoka ekika kya Lamb n’akkakkanya abaali batandise okumwelijjako
- Okutikka abantu ku mmeeri n’abacakaza ku bwereere.
- Okukasuka ssente mu bbaala ez’enjawulo abantu ne balonda.
- Okulaga bandali za ssente mu ddoola ng’olumu
- alaga nti yeebaka nazo
Bya Martin Ndijjo
OKUFA kw’omugagga Ivan Ssemwanga kulese Bannayuganda
naddala abadigize n’abanyumirwa obulamu
bw’okulya esswagga n’okutuusa kati beebuuza
omuntu agenda okumuddira mu bigere.
Ssemwanga w’afiiridde nga bangi bamukazizzako
lya kabaka w’okulya esswagga mu ggwanga
olw’obubadi n’ebintu ebirala by’azze akola
omuli okumansa ssente ebimuwadde ettuttumu
n’emikwano.
Ng’oggyeko okuvuga mmotoka ez’ebbeeyi,
okukasuka ssente n’okucakaza abantu ssaako
okubagabula omwenge mu bbaala ez’enjawulo buli
lw’ayingirawo, Ssemwanga abadde aleetawo ebbugumu
n’okuvuganya okw’amaanyi mu bavubuka
abalya obulamu era bangi babadde bamwepikira
okumumenyawo. Embeera eno esinga kweyoleeka
mu biseera bya December nga bankubakyeyo
(abasama) bayingiddewo.
Baleeta mmotoka ez’ebbeeyi mwe batambulira,
okutegeka obubaga obw’okumu kumu kwe balagira
ssente.
Embeera eno yeeyolese ne mu kuziika e Nakaliro
mu Kayunga abantu abamu bwe baavudde
ku ky’okukungubaga ne badda mu kwebuuza
abagagga n’abantu abalala be basuubira okuba ne
ssente baddire Ssemwanga mu bigere mu kumansa
ssente.
Bino we bibeereddewo nga waliwo n’abamu ku
bavubuka abavuddeyo abeepika nga buli omu
agamba y’ayagala okudda mu kifo ky’omugenzi era
abamu baliko n’obubadi bwe batandise okukola mu
mbeera ey’okulaga esswagga.
Abas inga b’e South Africa
Bangi ku bavubuka bano bakolera South Africa
era bagamba nti tebayinza kukkiriza muntu kuva
mu nsi endala okudda mu bigere bya Ssemwanga.
Bagamba nti ng’oggyeko okulya obulamu, Ssemwanga
akoze nnyo okukyusa n’okusitula erinnya
lya Bannayuganda abakolera e South Africa era
w’afiiridde ng’abatadde ku maapu.
“Edda nga bw’oyogera nti okolera South
ng’abantu bakuyita musawo wa kinnansi naye kati
Bannayuganda abakolera e South Africa batumanyi
ng’abagagga era mu December bwe tukuhhaana
n’abakolera mu mawanga amalala tubabuutikira
naye kino kyonna kivudde ku bulamu n’ebintu
Ssemwanga by’abadde akola,’’ Moses Kibombo
mukwano gw’omugenzi nga naye akolera South
Africa bwe yagambye.
Abamu ku bavubuka abaagala okudda mu
kifo kya Ssemwanga n’ebibakwatako.
lDon Bahat
Amannya ge amatuufu ye Bahat Lubega mutabani
wa Yunisi Ssebyala mu Ndeeba wano mu Uganda
ng’abeera n’e Bulenga gy’alina amaka.
Ono yeewuunyisiza abantu abaamulabye mu
kusaba okw’okwebaza emirimu gy’omugenzi bwe
yapangisizza mmotoka y’ekika kya Limozin mwe
yatambulidde ng’ataddeko ekigambo ‘Don Bahat’.
Ono akolera South Africa ne Zambia era alina
kkampuni ezimba amayumba eya Donz Events ne
bizinensi endala eya Donz Supermaket mu mawanga
gano gombi. Bwe yabuuziddwa oba anaasobola
okudda mu bigere by’omugenzi na lwaki
yettanira ebintu by’esswaga, yazzemu nti “lwakuba
mwe muliyita sswagga naye ffe obwo bwe bulamu
bwe tubeeramu ebweru ate ekikwatagana ne ssente
nzirina awakana lindirira December ojja kukakasa
kuba nnina okutwala mu maaso esswaga lya Ssemwanga.”
lHarvey
Ono amannya ge amatuufu ye David Asiimwe
abeera Cape Town, Gordons Bay ate wano mu
ggwanga asula Ntinda mu ministers village
ng’azaalibwa Itendero mu Shema disitulikiti.
E South Africa alina kkampuni ya Itindero Boys
General Trading etunda n’okupangisa mmotoka
ez’ebbeeyi nga n’abasinga okuzipangisa be bayimbi
n’abazannyi ba firimu abazikozesa mu ntambi
zaabwe. Akolera ne mu mawanga amalala okuli;
Malawi, Namibia ne Botswana.
“Ssente nzirina lwakuba mbadde sirabika nnyo
mu bintu bya sswagga wano mu ggwanga naye ab’e
Cape Town oba SK Mbuga basobola okukubuulira.
Ssemwanga w’avudde sirabawo ayinza kumuddira
mu bigere okuggyako nze”
Mu lumbe e Muyenga yatambudde n’abawala
babiri era omu obwedda y’amukwatira essimu
ng’ayogera. Alina amayumba g’abapangisa e Seeta,
Kira ne Bunnamwaya awamu ne ffaam e Mbarara.
lPrince MJ
Amannya ge mu bujjuvu ye James Muyanja
alina oluganda ku Ssemwanga era mu kuziika e
Kayunga omu ku baabadde ba MC, Issa Musoke
yamwanjudde ng’azze mu kifo kya Ivan nga ye
yakulembeddemu ne banne okuyiwa omwenge
ogw’ebbeeyi mu ntaana n’okumansamu ssente.
Kigambibwa omugenzi ye yamulaga ekkubo erikola
ssente. Abeera Johannesburg mu South Africa
era eno akolerayo emirimu egy’enjawulo. Alina
amasomero okuli n’agayigiriza abantu okuvuga
mmotoka. Wano mu ggwanga asula Muyenga.
lFred Ssekyanja;
Ono ye mumyuka w’omugenzi ku kifo
ky’abaddeko ekya pulezidenti wa Bannayuganda
ababeera e South Africa. Ssemwanga abadde
ng’oma nnene naddala ebintu by’abadde akola mu
bulamu buno obw’okulya esswanga era simanyi
oba ku ffe waliwo ayinza okutuuka mu bigere bye.
Bw’oyogera ku ssente zo tuzirina naye omutima
okuzisaasaanya nga Ssemwanga bw’abadde akikola
sikiwa nti kuffe waliwo agulina naye nze nga
Ssekyanja wadde sigenda kutuukiriza ddala ebyo
Ssemwanga by’abadde akolera abadigize mbasuubiza
okubanaazako amaziga g’omugenzi.
lGitawo ne Meddie Ssentongo
Bano mu 2015 baakola ekibiina kya ‘The Money
team Africa’ (TMT) okuvuganya ekya Rich Gang
ekya Ssemwanga kyokka ne balemererwa okumumenyawo
kati bagamba nti kye kiseera okudda ku
maapu era bagenda kufuba okutumbula obulamu
omugenzi bwabadde atambuliramu. “Ssemwanga
y’abadde akulembera mu kumansa ssente
n’oddako Meddie na Gitawo. W’atali kitegeeza nti
kati ffe abaliko.” Meddi bwe yagambye.
Adamz Dumba
Kibi Ssemwanga muganda waffe era mukwano
gwaffe yatugenzeeko kuba bwe tubadde tweyagalira
mu bulamu buno. W’atali tetusobola kugamba
nti ensi ekomye awo okuggyako okugenda maaso
n’okukola ebyo by’abadde akola. Eno ensi y’okulya
obulamu tugenda kugitambuza.
lDon Zella.
Nzikiriza Ssemwana y’abadde asinga mu
kintu kino kuba akikoledde ebbanga. Kati ndi
mu Amerika situdde wabula nkola ssente era mu
December ‘nyingirawo’ kuzimansa era nteekateeka
n’okukolayo obubaga njagala kuvuganya n’abasajja
okulaba nga nze adda Ssemwanga w’avudde.
lEdward Cheune;
Ono bwe babadde bakulira ekibiina kya Rich
Gang ne Ssemwanga era ku lwa bammemba abalala
agamba amanyi ekitiibwa kya Rich Gang kirina
okusigalawo wadde baviiriddwaako Ssemwanga.
Nze nsomesa kukola ss ente-SK Mbuga
lSK MBUGA
Mbuga bwe yatuuse e Kayunga abantu bwe
baamaze okumusaasira okuviibwako mukwano
gwe Ssemwanga abamu kwe kumugamba nti ssebo
kati ggwe gwetusigazza okutuwa ku ssente abalala
babeera mu bya ‘kwesudiya’.
Wabula Mbuga bwe yabuuziddwa ku nsonga eno
yagambye nti ye obulamu bw’esswagga n’okusula
mu bbaala ng’acakaza abantu tebumukolera kati
yadda mu kya bamusigansimbi
ng’atandikawo
bizinensi
n’okuteekawo
eby’obugagga ebitali
bimu era mwetegefu okusomesa n’okuyamba
kw’abo abaagala okuyiga okukola ssente so ssi
kuzimansa.
lNjako.
Amannya ge amatuufu ye Moses Nkoyooyo
ng’abasinga bamumanyi nga Micky. Ono naye
mugagga era alina amakampuni agawerako okuli;
Njako Auto, Njako land & Property Developers,
Njako Tour & Travels, Njako Financial Services
n’enddala. Mu kuziika Ssemwanga ye yakoze ku
by’okunywa obwedda ebigabulwa abakozi be.
Yacamudde nnyo abantu obwedda abamulaba
abamu ne batuuka n’okumusaba nti olw’omutima
omugabi gw’alina nga ogw’omugenzi lwaki tadda
mu kifo kye. Kyokka bwe yabuuziddwa yagambye
nti obulamu bwe bwanjawulo era ebiseera ebisinga
abeera mu kuddukanya bizinesi ze.
ebifudde Ssemwanga ow’enjawulo mu ss wagga
vMu 2012 yaleeta emmotoka ekika kya Lamb
n’akkakkanya abaali batandise okumwelijjako
vOkutikka abantu ku mmeeri n’abacakaza ku
bwereere.
vOkukasuka ssente mu bbaala ez’enjawulo
abantu ne balonda.
vOkulaga bandali za ssente mu ddoola ng’olumu
alaga nti yeebaka nazo


text:
Poliisi e Ntebe enonyereza ku nfa y’abaana ababiri abaggyiridde mu dduuka eryakutte omuliro mu kiro ekiyise e Kiwafu.Ssekamwa wa poliisi mu ttundutundu lya Kampala n’emiriraano LLuke Owoyesigire ategeezezza nti bano kuliko Maria Anyango abadde atemera mu myaka ena ne mutoowe Esther Magero abadde ow’emyaka ebiri abaana ba Kusiima Evelyne ne Corporal Mukaga Tadeo Bunyara ow’ekitongole ekikuuma kabwejungira.
Ono ategeezezza nti kigambibwa nnyina w’abaana bano yabasibidde mu nnyumba n’agenda mu katale ng’enju ebadde ekozesebwa ng’edduuka atenga mwebasula.Okunonyereza okusookerwako kulaga nti Terefayina eyabadde mu nnyumba eno ye yabaluse n’ekwasa enju yonna.


text:
Amawulire
Akabenje akagudde e Nakasongola kasse bataano.
Ivan Ssenabulya
June 13th, 2018
Bya samuel Ssebuliba.
Police ekyanonyereza ekiviirideko akabenje akagudde wano e Nakasongola, okukakana nga kasse abantu bataano mukiro ekikeeseza olwaleero.
Mukabenje kano emotoka 2 ne bodaboda bikoonaganye ku kyalo Namayonjo , wabula nga abafudde mpaawo yabategedde.
Twogedeko n’ayogerera police mu kitundu kino Paul Kangave n’agamba nti abantu basatu bebasimatuse nebadusibwa mu dwaliro ly’amajje wano e Nakasongola
Ono agamba nti emotoka ekika kya Toyota saloon number No. UDB 061 D yawabye nekoona bodaboda okwabadde abantu 2 nebafa ,teyakomye okwo newaba n’ekoona emotoka entala No. UAX 182F, okukakana nga omuwendo gw’abafudde gutuuse ku 5.


text:
POLIISI erangiridde amateeka agagenda okugobererwa mu kudda kw’omubaka wa Kyadondo East, Robert Kyagulanyi amanyiddwa nga ‘Bobi Wine’ mw’eweredde ebikujjuko n’enkung’aAna zonna ezibadde ziyinza okubaawo mu kudda kwe.
Bobi Wine olunaAtonnya ku kisaawe e Ntebe ajja kwanirizibwa ba famire ye yokka n’oluvannyuma ab’ebyokwerinda bamuwerekere okumutuusa mu maka e Magere ku lw’e Gayaza.
Bobi Wine abadde mu Amerika gye yagenda okujjanjabirwa oluvannyuma lw’okufuna obuvune mu kanyoolagano k’okukwatibwa ab’ebyokwerinda mu kibuga Arua gye yali ne banne nga bagenze okunoonyeza omubaka Kasiano Wadri akalulu.
Yakwatibwa n’abantu abalala 33 ne baggalirwa ku by'okukanyugira emmotoka za Pulezidenti Museveni amayinja ne bayasaako emu endabirwamu era emisango giri mu kkooti e Gulu. Ogw’okusangibwa n’emmundu gavumenti gwe yali emutaddeko yagumuggyako.
Nga boogera eri bannamawulire mu Kampala abakungu ba poliisi okwabadde omwogezi wa poliisi mu ggwanga, Emilian Kayima abadde n’abanene ba poliisi abalala baategeezezza.
‘’Tukitegedde nti omubaka Robert Kyagulanyi akomawo nkya ku Lwokuna nga September 20. Ajja kwanirizibwa ba famire ye bokka era abeebyokwerinda bagenda kumukuuma okuva e Ntebe okumutuusa mu maka ge e (Magere)’’.
Poliisi etegeezezza ekitegedde nti waliwo abantu abagenda bagaba T’ Shirt emmyuufu n’okukunga abalala okwetaba mu bikujjuko by’okumwaniriza n’egamba nti bino bimenya mateeka era tebigenda kukkirizibwa kuba bijja kutataaganya enzirukanya y’emirimu.


text:
Lulyansolo
Lulyansolo ky'ekiramu ekifuna amasoboza(energy) n'ebiriisa (nutrients) okusingira ddala nga ekikula kyakyo kirya nnyama ya nsolo endala okuyita mu kugajambula n'okuyuza ebiramu(predation)oba okuyigga ensolo ezifudde. Muno mulimu ensolo nga empologoma, goonya, engo,n'endala.
Lulyabimera(Herbivorous) eba nsolo efuna ebiriisa(nutrients) n'amsoboza(energy) gayo nga okusingira ddala erya bimera . Muni mulimu ente, embuzi,n'endala.
Ate "lulyansolobi"(Omnivorous) efuna ebiriisa byayo n'amasoboza nga erya byombi, ensolo n'ebimera. Weetegereze : Ensolo + Bimera = Ensolobi (Omunivorous). Omuntu naye lulyansolobi.
Bivudde mu kitabo "Essomabiramu"(Biology) ekya Muwanga Charles