text:
Ndenge nini okoki kosala ete losambo na kati ya libota esepelisaka?
Tata moko na Brésil alobaki ete: “Masolo na losambo na kati ya libota ekómaka mpenza elɛngi, mpe mbala mingi tokendeke tii butu makasi soki nakati bango te.” Tata moko na Japon alobi ete mwana na ye ya mbula 10 akipaka te ntango ya kosilisa boyekoli mpe alingaka kaka ekoba. Mpo na nini? Tata yango abakisi boye: “Elendisaka ye mpe epesaka ye esengo.”
Kasi, mpo na koloba polele, bana nyonso te nde basepelaka na losambo na kati ya libota. Kasi mpo na nini? Tata moko na Togo alobi boye: “Losambo ya Yehova esengeli te kolɛmbisaka.” Soki esalemi bongo, ekoki kozala nde mpo na lolenge oyo losambo na kati ya libota ezali kosalema? Ndenge Yisaya alobaki yango mpo na Sabata ete esengeli ‘kosepelisa mpenza,’ mabota mingi emonaki mpe ete losambo na kati ya libota esengeli kozala bongo.—Yis. 58:13, 14.
Baboti bayebaka ete mpo mabota na bango esepela na losambo na kati ya libota, esengeli esengo emonanaka. Ralf, tata moko oyo azali na bana misato ya basi mpe moko ya mobali alobi ete boyekoli na bango na kati ya libota ezalaka te kaka koyekola mokanda boye to boye, kasi moto nyonso ya libota alobaka. Ya solo, kosala ete moto nyonso asepela mpe amikɔtisa na lisolo ekoki kozala mpenza mokakatano. Mama moko alobi ete: “Nakokaka te kokómisa losambo na kati ya libota elɛngi ndenge nalingaka ezala.” Ndenge nini okoki kolonga mokakatano yango?
BÓSALELAKA MAYELE NDENGE NA NDENGE
Tata moko ya bana mibale na Allemagne alobi boye: “Tosengeli kobongolaka makambo.” Natalia, mama moko ya bana mibale alobi ete: “Likambo eleki ntina mpo na libota na biso ezali ete tosalelaka mayele ndenge na ndenge.” Mabota mingi ekabolaka losambo na bango na kati ya libota na biteni mingi. Cleiton, tata moko na Brésil oyo azali na bana mibale ya bilenge alobi boye: “Yango esalaka ete boyekoli ezala malilimalili te mpe moto nyonso ya libota apesaka makanisi.” Kokabola ntango ya boyekoli na biteni mingi ekoki kosalisa baboti batyaka likebi na bamposa ya mwana mokomoko, mingimingi soki bokeseni ya bambula na bango ezali makasi. Baboti bakoki kolobela bamposa ya moto mokomoko ya libota mpe kobongola makambo mpe kopona makanisi nini bakosalela mpe ndenge ya kosala yango.
Mayele nini mabota mosusu basalelaka mpo bázala na makambo ndenge na ndenge ya koyekola? Basusu babandaka losambo na bango na kati ya libota na loyembo. Juan, tata moko na Mexique alobi boye: “Yango esalaka ete boyekoli esepelisa moto nyonso mpe ebongisaka makanisi na biso mpo na makambo oyo tokoyekola.” Libota na ye eponaka nzembo oyo eyokani na makambo mosusu oyo bakoyekola na mpokwa yango.
Mabota mingi etángaka mokapo moko to mibale ya Biblia elongo. Mpo na kokangama kaka na likambo moko te, na mabota mingi, moto na moto atángaka biteni oyo elobeli bato oyo balobeli na lisolo moko ya Biblia. Tata moko na Japon, alobi ete “azalaki kosala bongo te liboso.” Kasi bana na ye mibale ya mibali bazalaki na esengo ya komona baboti na bango bazali kosala lokola bango. Mabota mosusu basalaka masano ya Biblia. Roger, tata moko ya bana mibale ya mibali na Afrika ya Sudi alobi ete: “Mbala mingi bana bamonaka makambo oyo biso baboti totyelaki yango likebi te na lisolo moko ya Biblia.”
Lolenge mosusu ya kosalela mayele ndenge na ndenge ezali ya kosala likambo moko elongo, na ndakisa kotonga masuwa ya Noa to tempelo ya Salomo. Kosala bongo esɛngaka bolukiluki ya mozindo. Na ndakisa, na libota moko na Asie mwana moko ya mwasi ya mbula mitano afandaki na salon ná baboti mpe nkɔkɔ na ye ya mwasi. Na tablo moko basalaki mwa lisano oyo ezalaki komonisa mibembo oyo ntoma Paulo asalaki lokola misionɛrɛ. Mabota mosusu basalaka masano na tablo ya masolo oyo mokanda ya Kobima elobeli. Na Togo, elenge moko na nkombo Donald oyo azali na mbula 19 alobi boye: “Kosalela mayele ndenge na ndenge ememaki makambo ya sika na losambo na biso na kati ya libota mpe na libota na biso.” Okoki kokanisa likambo moko oyo ekoki kosala ete losambo na bino na kati ya libota epesaka mpenza esengo?
KOMIBONGISA EZALI NA NTINA MINGI
Atako kosalela mayele ndenge na ndenge mpe kobongola makambo epesaka esengo na losambo na kati ya libota, bato nyonso basengeli komibongisa mpo bázwela yango mpenza litomba. Ntango mosusu bilenge balɛmbaka, yango wana batata basengeli kokanisa malamu liboso na makambo oyo baponaki mpo na boyekoli mpe kozwa ntango mpo na komibongisa malamu. Tata moko alobi boye: “Soki namibongisi malamu, bato nyonso basepelaka na boyekoli.” Tata moko na Allemagne ayebisaka libota na ye liboso makambo oyo bakotalela na bapɔsɔ oyo ekoya. Tata moko na Bénin oyo azali na bana motoba oyo bakokisi naino mbula 13 te, abongisaka liboso mituna oyo bakosalela soki asali programɛ ya kotala DVD na losambo na kati ya libota. Ya solo, komibongisa ekómisaka losambo na kati ya libota malamu koleka.
Soki bato ya libota bayebi liboso makambo oyo bakotalela, bakoki kolobela yango na boumeli ya pɔsɔ mpe yango ekobakisa lisusu esengo na bango. Mpe soki mokomoko azali na mokumba, akomona ete losambo na kati ya libota etaleli mpe ye.
SALÁ MAKASI EZANGAKA TE
Mabota mingi bazalaka na mokakatano ya kosala losambo na kati ya libota pɔsɔ na pɔsɔ.
Batata mingi basalaka banda ntɔngɔ tii mpokwa mpo na kozwa mwa limpa. Na ndakisa, tata moko na Mexique alongwaka na ndako na ngonga ya 6 ya ntɔngɔ mpe azongaka kaka na ngonga ya 20. Na ntango mosusu, ekoki kosɛnga kotya losambo na kati ya libota mokolo mosusu mpo na kosala makambo mosusu ya elimo.
Kasi, tosengeli kozala na ekateli ya kosala losambo na kati ya libota pɔsɔ na pɔsɔ. Loïs, elenge moko ya mbula 11 na Togo, alobi ete na libota na bango bazwá ekateli ete: “Ata soki tobandi losambo na kati ya libota na retare mpo likambo moko ebimaki mokolo wana, tosalaka yango kaka.” Mabota mosusu basalaka losambo na bango na kati ya libota na ebandeli ya pɔsɔ. Soki likambo moko ya mbalakaka ebimi, bakoki kosala yango mokolo mosusu, kasi kaka na pɔsɔ wana.
Maloba losambo na kati ya libota emonisi ete eteni yango ya losambo ezali na kati ya losambo oyo topesaka Yehova. Tiká ete bato nyonso ya libota na yo bámemela Yehova ‘likabo ya bana-ngɔmbɛ ya mibali ya mbɛbu na bango’ pɔsɔ nyonso. (Hos. 14:2) Mpe tiká ete losambo na kati ya libota ezala ntango moko ya esengo mpo na moto nyonso “mpo esengo ya Yehova ezali esika makasi ya libateli na bino.”—Neh. 8:9, 10.


c: text/html

text:
Biblia na Internet | BIBLIA - LIBONGOLI YA MOKILI YA SIKA
Olingi koyoka botángi ya lisolo oyo na %%?
Nzembo 46:1-11
Epai ya mokambi ya nzembo. Ya bana ya Kora+ mpo na Bilenge basi. Loyembo.46 Nzambe azali ekimelo mpe bokasi na biso,+Lisalisi oyo ezwamaka noki na bantango ya mpasi.+2 Yango wana tokobanga te, ata soki mabele ezali kobongwana+Mpe ata soki bangomba ezali kotengatenga na kati mpenza ya mbu monene;+3 Ata soki mai na yango ezali yikiyiki, ezali kobimisa fulufulu,+Ata soki bangomba ezali kolɛnga na yikiyiki na yango.+Sela.4 Ezali na ebale moko oyo mikɛli na yango esepelisaka engumba ya Nzambe,+Tabernakle monene, oyo eleki bosantu, ya Oyo-Aleki-Likoló.+5 Nzambe azali na katikati ya engumba yango;+ ekotengatenga te.+Nzambe akosalisa yango ntango ntɔngɔ ekotana.+6 Bikólo ekómaki yikiyiki,+ makonzi ekómaki kotengatenga;Ayokisaki mongongo na ye, mabele ebandaki konyangwa.+7 Yehova ya mampinga azali elongo na biso;+Nzambe ya Yakobo azali esika na biso ya kobombana oyo etombwaná.+Sela.8 Bóya, bótala misala ya Yehova,+Ndenge atye makambo ya kokamwisa na mabele.+9 Ye azali kosilisa bitumba tii na nsuka ya mabele.+Azali kobukabuka litimbo mpe kokatakata likɔnga;+Azali kotumba makalo na mɔtɔ.+10 “Bótika mpe bóyeba ete ngai nazali Nzambe.+Nakotombwama na kati ya bikólo,+Nakotombwama na mabele.”+11 Yehova ya mampinga azali elongo na biso;+Nzambe ya Yakobo azali esika na biso ya kobombana oyo etombwaná.+Sela.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
LITEYA 40
Davidi ná Goliate
Yehova ayebisaki Samwele: ‘Kende na ndako ya Yese. Mwana na ye moko akokóma mokonzi ya Yisraele.’ Samwele akendaki na ndako ya Yese. Ntango amonaki mwana ya liboso, alobaki na nse ya motema: ‘Na ntembe te mwana yango ye oyo.’ Kasi Yehova ayebisaki Samwele ete ezali ye te. Yehova alobaki: ‘Natalaka motema ya moto, kaka te ndenge oyo azali komonana libándá.’
Yese abimisaki bana na ye mosusu motoba liboso ya Samwele. Kasi Samwele alobaki: ‘Yehova aponi ata moko na bango te. Ozali na bana mosusu ya mibali te?’ Yese alobaki: ‘Nazali na mwana mosusu, mwana ya nsuka, nkombo na ye Davidi. Akendaki kokɛngɛla bampate na ngai.’ Ntango Davidi ayaki na ndako, Yehova ayebisaki Samwele: ‘Ye nde naponi!’ Samwele atyaki Davidi mafuta na motó mpo akokóma mokonzi ya Yisraele.
Mwa moke na nsima, Bayisraele bakendaki kobunda na Bafilistia; engambe mobali moko na nkombo Goliate azalaki kobundela Bafilistia. Mokolo na mokolo, Goliate azalaki kotyola Bayisraele. Azalaki kobelela: ‘Bótinda mobali moko oyo akobunda na ngai. Soki alongi, tokokóma baombo na bino. Kasi soki ngai nalongi, bokokóma baombo na biso.’
Davidi akendaki na kaa ya basoda ya Yisraele mpo na komemela bandeko na ye bilei. Ayokaki matumoli ya Goliate mpe alobaki: ‘Nakobunda na ye!’ Mokonzi Saulo alobaki: ‘Ozali naino mwana moke.’ Davidi ayanolaki: ‘Yehova akosalisa ngai.’
Saulo apesaki Davidi molato na ye ya etumba, kasi Davidi alobaki: ‘Nakokoka kobunda na yango te.’ Davidi azwaki kaka bilingongo na ye (Lance-pierres) mpe akendaki na mokɛli. Aponaki mabanga mitano ya sɛlisɛli mpe atyaki yango na saki. Na nsima, Davidi apusanaki pene na Goliate. Engambe yango agangaki: ‘Yaká awa, mwana. Nakopesa bandɛkɛ ya likoló mpe banyama ya zamba mosuni na yo.’ Davidi abangaki te. Azongiselaki ye na mongongo makasi: ‘Oyei na mopanga mpe na likɔnga, kasi ngai nayei na nkombo ya Yehova. Ozali kobundisa biso te; ozali kobundisa nde Nzambe. Moto nyonso akomona ete Yehova azali na nguya oyo eleki mopanga to likɔnga. Akopesa bino nyonso na mabɔkɔ na biso.’
Davidi atyaki libanga moko na bilingongo na ye mpe abalusaki yango na makasi na ye nyonso. Na lisalisi ya Yehova, libanga yango ekendaki kokɔta na elongi ya Goliate. Engambe yango akweyaki na mabele mpe akufaki. Na nsima, Bafilistia bakimaki mpo na kobikisa bomoi na bango. Otyelaka Yehova motema lokola Davidi?
“Mpo na bato ekoki kosalema te, kasi ezali bongo te mpo na Nzambe, mpo makambo nyonso ekoki kosalema mpo na Nzambe.”—Marko 10:27


text:
Biblia na Internet | BIBLIA - LIBONGOLI YA MOKILI YA SIKA
Olingi koyoka botángi ya lisolo oyo na %%?
Amose 3:1-15
3 “Bóyoka liloba oyo Yehova alobi mpo na bino,+ Ee bana ya Yisraele, mpo na libota mobimba oyo nabimisaki na mokili ya Ezipito,+ ete:2 ‘Nayebaki kaka bino+ na kati na mabota nyonso ya mabele.+ Yango wana nakosɛnga bino bózongisa monɔkɔ mpo na mabunga na bino nyonso.+3 “‘Bato mibale bakotambola nde elongo soki bayokani te?+4 Nkɔsi ekoganga nde na zamba soki ezwi nyama ya kolya te?+ Mwana-nkɔsi oyo nkingo etondi na nsuki ekobimisa nde mongongo na yango uta na esika na yango ya kobombama soki ekangi eloko te?5 Ndɛkɛ ekokwea nde na motambo na nse soki motambo ezali te mpo na yango?+ Motambo ekotombwana uta na mabele soki ekangi ata eloko te?6 Soki liseke eyulami na engumba, bato mpe balɛngaka, boye te?+ Soki likama ebimi na engumba, ezali mpe Yehova nde asali mosala, boye te?7 Mpo Yehova Nkolo Mokonzi-Oyo-Aleki-Nyonso akosala eloko moko te kozanga ete amonisa likambo na ye ya nkuku epai ya basaleli na ye basakoli.+8 Nkɔsi egangi!+ Nani akobanga te? Yehova Nkolo Mokonzi-Oyo-Aleki-Nyonso ye moko alobi! Nani akosakola te?’+9 “‘Bóyebisa yango na bandako milai ya kofanda na Ashedode mpe na bandako milai ya kofanda na mokili ya Ezipito,+ mpe bóloba ete: “Bósangana esika moko mpo na kobundisa bangomba ya Samaria,+ mpe bótala makambo mingi ya mobulu oyo ezali na kati na yango mpe makambo ya kobuba oyo ezali na kati na yango.+10 Mpe bayebaki te kosala oyo ezali alima,”+ yango nde liloba ya Yehova, “baoyo bazali konduka mobulu+ mpe kopunza na kati ya bandako milai na bango ya kofanda.”’11 “Yango wana, talá oyo Yehova Nkolo Mokonzi-Oyo-Aleki-Nyonso alobi: ‘Monguna moko azali mpenza zingazinga na mokili,+ mpe akokitisa yo makasi na yo, mpe bandako milai na yo ya kofanda ekopunzama mpenza.’+12 “Talá oyo Yehova alobi: ‘Se ndenge mobateli ya mpate abɔtɔlaka makolo mibale to eteni ya litoi na monɔkɔ ya nkɔsi,+ bobele bongo bana ya Yisraele bakobɔtɔlama, baoyo bafandi na Samaria na mbeto kitoko+ mpe na elalelo ya Damasi.’+13 “‘Bóyoka mpe bópesa litatoli+ na ndako ya Yakobo,’ yango nde liloba ya Yehova Nkolo Mokonzi-Oyo-Aleki-Nyonso, Nzambe ya mampinga.14 ‘Mpo, na mokolo oyo nakosɛnga bázongisa monɔkɔ+ mpo na botomboki ya Yisraele oyo atombokelaki ye, nakosɛnga mpe bázongisa monɔkɔ mpo na bitumbelo ya Betele;+ mpe maseke ya etumbelo ekolongolama mpenza mpe ekokwea na mabele.+15 Mpe nakokweisa ndako ya eleko ya mpiɔ+ mpe ndako ya eleko ya molunge.’+“‘Mpe bandako ya mpɛmbɛ ya nzoku ekobeba mpenza,+ mpe bandako mingi ekolimwa mpenza,’+ yango nde liloba ya Yehova.”


text:
MOKAPO 8
Biloko oyo tosaleli
—Kobimisa mikanda mpo na mokili mobimba
1, 2. (a) Na siɛklɛ ya liboso, nini esalisaki na kopalanganisa nsango malamu na Ampire ya Roma mobimba? (b) Nini emonisaka yo ete Yehova azali kosunga biso lelo oyo? (Talá mpe etanda “ Nsango malamu na minɔkɔ koleka 670.”)
BAPAYA oyo bayaki na Yerusaleme bazalaki kokamwa makambo oyo bazalaki koyoka. Bato ya Galile bazalaki koloba malamu minɔkɔ ya bapaya, mpe makambo oyo bazalaki koloba ebendaki likebi na bango. Ezalaki na Pantekote ya mobu 33 T.B., ntango bayekoli ya Yesu bazwaki elimo santu mpe bakómaki koloba minɔkɔ mosusu na ndenge ya likamwisi; yango emonisaki ete Nzambe azalaki na bango. (Tángá Misala 2:1-8, 12, 15-17.) Bato ya mikili ndenge na ndenge bayokaki nsango malamu oyo bayekoli basakolaki mokolo wana, mpe na nsima bapalanganisaki yango na Ampire ya Roma mobimba.
2 Lelo oyo, basaleli ya Nzambe balobaka minɔkɔ mosusu na ndenge ya likamwisi te. Atako bongo, bazali kosakola na minɔkɔ ebele mpenza koleka na siɛklɛ ya liboso, mpo bazali kobongola nsango ya Bokonzi na minɔkɔ koleka 670. (Mis. 2:9-11) Basaleli ya Nzambe babimisi mikanda ebele mpenza na minɔkɔ ndenge na ndenge mpe yango esali ete nsango ya Bokonzi ekɔti na bisika nyonso ya mokili. * Likambo yango mpe ezali komonisa polele ete Yehova azali kosalela Mokonzi Yesu Kristo mpo na kotambwisa mosala ya kosakola. (Mat. 28:19, 20) Wana tozali kotalela mwa biloko oyo tosaleli na mosala ya kosakola na boumeli ya mbula 100 oyo eleki, talá ndenge Mokonzi asalisi biso mokemoke mpo tóyeba kotyela bato likebi mpe alendisi biso tózala bateyi ya Liloba ya Nzambe.
Mokonzi apesi bato na ye bisaleli mpo bálona mboto ya solo
3. Mpo na nini tosaleli biloko ndenge na ndenge na mosala ya kosakola?
3 Yesu alobaki ete “liloba ya bokonzi” ezali lokola mboto mpe motema ya moto lokola mabele. (Mat. 13:18, 19) Ndenge kaka mosali-bilanga asalelaka bisaleli ya ndenge na ndenge mpo na kobalola mabele mpe kobongisa yango liboso alona mboto, bato ya Yehova basaleli biloko ndenge na ndenge mpo na kobongisa mitema ya bamilio ya bato mpo bándima nsango ya Bokonzi. Bisaleli mosusu esalelamaki kaka na boumeli ya ntango moko boye. Mosusu, na ndakisa babuku mpe bazulunalo, ezali kosalisa mingi tii lelo. Mayele ndenge na ndenge oyo tolobelaki na mokapo oyo eleki ezalaki mpo na bato ebele na mbala moko; kasi biloko nyonso oyo tokolobela na mokapo oyo, esalisi basakoli ya Bokonzi bákutana mpenza na moto mokomoko mpe básolola na ye.
4, 5. Ndenge nini bazalaki kosalela fono, kasi ezangaki nini?
4 Badiskur na badiskɛ. Na bambula ya 1930 tii na bambula ya 1940, basakoli basalelaki badiskur oyo etyami na badiskɛ mpe bazalaki kobɛta yango na fono. Diskur moko ezalaki koumela miniti soki mitano. Badiskur mosusu ezalaki na mitó ya makambo ya mikuse, na ndakisa “Bosato,” “Epongelo,” mpe “Bokonzi.” Ndenge nini bazalaki kosalela badiskɛ yango? Ndeko Clayton Woodworth, oyo azwaki batisimo na 1930 na États-Unis, alobaki boye: “Nazalaki komema mwa sakosi ya moke oyo ezalaki na fono mpe mwa ebende oyo nakotya na nse ya fono mpo ebɛta malamu. Soki nakómi liboso ya porte moko, nazalaki kobimisa fono, mpe soki nabongisi yango malamu, nazalaki kobɛta porte. Soki moto afungoli, nazalaki koloba ete: ‘Nazali na nsango moko ya ntina mingi; nalingi oyoka yango.’” Nini ezalaki kosalema? Ndeko Woodworth alobi boye: “Mbala mingi bato bazalaki kondima. Na bantango mosusu, okomona moto akangi mbala moko porte. Bato mosusu mpe bazalaki kokanisa ete natɛkaka bafono.”
5 Na 1940, basalaki badiskur koleka 90 mpe batyaki yango na badiskɛ koleka milio moko. John Barr, oyo na ntango wana azalaki mobongisi-nzela na Grande-Bretagne mpe na nsima akómaki na Lisangani ya Mikóló-Bakambi, alobaki boye: “Na 1936 tii 1945, fono ezalaki mpenza moninga na ngai. Kutu, na ntango wana, soki fono ezali te, nazalaki kokoka koteya te. Koyokisa bato mongongo ya ndeko Rutherford na porte ya ndako na bango ezalaki mpenza kolendisa bango; ezalaki lokola nde ye moko azali wana. Atako bongo, fono ezalaki te lokola moto oyo azali koteya: ezangaki likoki ya kosimba mitema ya bato.”
6, 7. (a) Ndenge nini mokanda ya litatoli esalisaki, kasi mabe na yango ezalaki nini? (b) Ndenge nini Yehova ‘atyaki maloba na monɔkɔ na biso’?
6 Mokanda ya litatoli. Kobanda na 1933, lisangá elendisaki basakoli básalelaka mokanda ya litatoli na mosala ya kosakola ndako na ndako. Mokanda ya litatoli ezalaki mwa lokasa moko ya santimɛtrɛ 8 na mokuse mpe santimɛtrɛ 13 na molai. Ezalaki na nsango mokuse ya Biblia mpe elobelaki mikanda na biso oyo tokokaki kopesa moto. Mosakoli azalaki kaka kopesa moto mokanda yango mpe kosɛnga ye atánga. Ndeko moko na nkombo Lilian Kammerud, oyo na nsima akómaki misionɛrɛ na Porto Rico mpe na Argentine, alobaki boye: “Nazalaki kosepela mingi kosalela mokanda ya litatoli.” Mpo na nini? Alobaki boye: “Mingi kati na biso tozalaki koyeba te ndenge ya kobanda lisolo malamu. Mokanda yango esalisaki ngai namesana kobanda lisolo na bato.”
7 Ndeko David Reusch, oyo azwaki batisimo na 1918, alobaki boye: “Mokanda ya litatoli esalisaki bandeko mingi, mpo kaka bandeko moke nde bazalaki komona ete bayebi kobanda lisolo.” Atako bongo, mokanda yango esalisaki na makambo nyonso te. Ndeko Reusch abakisaki boye: “Na bantango mosusu, bato bazalaki kokanisa ete tolobaka te. Tokoki koloba ete ezalaki lokuta te, mpo mingi kati na biso tozalaki kokoka kosolola na bato te. Kasi, Yehova azalaki kobongisa biso mpo tóyeba kosolola na bato. Eumelaki te, atyaki maloba na monɔkɔ na biso na ndenge ateyaki biso kosalela Biblia na mosala ya ndako na ndako. Asalaki yango na nzela ya Eteyelo ya mosala ya Teokrasi, oyo ebandaki na bambula ya 1940.”
8. Ndenge nini okoki kotika Kristo abongisa yo?
8 Babuku. Banda na 1914, basaleli ya Yehova basili kobimisa babuku koleka 100 oyo elobelaka makambo ya Biblia. Babuku mosusu ebimisamaki libosoliboso mpo na kopesa basakoli formasyo na mosala ya kosakola. Ndeko Anna Larsen, moto ya Danemark, oyo azali mosakoli esali mbula soki 70, alobi boye: “Yehova asalisaki biso tókóma basakoli ya malamu mpenza na nzela ya Eteyelo ya mosala ya Teokrasi mpe babuku na yango. Nayebaka ete buku ya liboso ya eteyelo ezalaki Lisalisi ya Teokrasi mpo na basakoli ya Bokonzi (na Lingelesi), oyo ebimaki na 1945. Na nsima, tozwaki buku “Tozali na oyo esengeli mpo na mosala nyonso ya malamu,” oyo ebimaki na 1946. Lelo oyo, tozali na buku Zwá matomba na mateya ya Eteyelo ya mosala ya Teokrasi, oyo ebimaki na 2001.” Ya solo, na nzela ya Eteyelo ya mosala ya Teokrasi ná babuku na yango, Yehova abongisi biso mpenza mpo tózala basakoli. (2 Ko. 3:5, 6) Opesá nkombo na Eteyelo ya mosala ya Teokrasi? Omemaka buku Eteyelo ya mosala pɔsɔ nyonso na makita mpe ofungolaka yango na lokasa oyo mokɛngɛli ya eteyelo azali kolobela? Soki osalaka bongo, okotika Kristo abongisa yo mpo okóma moteyi ya malamu koleka.
9, 10. Ndenge nini babuku esalisi na mosala ya kolona mboto mpe kosopela yango mai?
9 Yehova azali mpe kobongisa biso na ndenge asali ete ebongiseli na ye ebimisaka babuku mpo na kosalisa basakoli báyeba kolimbola mateya ya Biblia. Moko na yango oyo esalisaki mingi ezalaki buku Solo oyo ezali komema na bomoi ya seko. Ebimisamaki mpo na mbala ya liboso na 1968 mpe esalisaki bato ebele. Mosala na biso ya Bokonzi ya sanza ya 11 na mobu 1968 elobaki boye: “Lokola bato ebele mpenza bazali kosɛnga buku Solo, na sanza ya libwa, bandeko ya Brooklyn basalaki butubutu na masini ya kobimisa mikanda.” Lisolo yango ebakisaki ete: “Na sanza ya mwambe, longola motángo oyo ezalaki kobimisama, bato basɛngaki babuku koleka milio moko na ndambo!” Na 1982, tosilaki kobimisa babuku koleka milio 100 na minɔkɔ 116. Na boumeli ya mbula 14, elingi koloba kobanda 1968 tii 1982, buku Solo esalisaki bato koleka milio moko bákóma basakoli ya Bokonzi. *
10 Na 2005, buku Biblia eteyaka mpenza nini? ebimaki; buku moko malamu mpo na koyekola na bato Biblia. Tosili kobimisa buku yango milio 200 na minɔkɔ 256! Ndenge nini esalisi? Na mbula nsambo mpamba, kobanda 2005 tii na 2012, bato soki milio moko na ndambo bakómi basakoli ya nsango malamu. Kaka na eleko yango, motángo ya bato oyo bazali koyekola Biblia emati makasi; elongwe na milio 6 ekómi koleka milio 8 na ndambo. Ntembe ezali te ete Yehova azali kopambola milende oyo tozali kosala mpo na kolona solo ya Bokonzi mpe kosopela yango mai.
11, 12. Na lisalisi ya bavɛrsɛ, yebisá soki bazulunalo na biso ebimisamaka mpo na banani.
11 Bazulunalo. Na ebandeli, Linɔ́ngi ya Mosɛnzɛli ezalaki kobimisama libosoliboso mpo na “etonga moke,” baoyo ‘babengami mpo na kokende na likoló.’ (Luka 12:32; Ebr. 3:1) Na mokolo ya 01/10/1919, lisangá ya Yehova ebimisaki zulunalo mosusu, oyo ebongisamaki mpo na bato nyonso. Bayekoli ya Biblia mpe bato mosusu basepelaki mingi na zulunalo yango na boye ete na boumeli ya bambula mingi, ezalaki kobimisama mingi mpenza koleka Linɔ́ngi ya Mosɛnzɛli. Na ebandeli, bazalaki kobenga zulunalo yango L’Âge d’Or. Na 1937, bakómaki kobenga yango Consolation. Na nsima na 1946, ekómaki kobengama Lamuká!
12 Na boumeli ya bambula, ezipeli mpe ekomeli ya Linɔ́ngi ya Mosɛnzɛli mpe ya Lamuká! ebongwani mingi, kasi ntina na yango ebongwani te: kosakola Bokonzi ya Nzambe mpe kosalisa bato bákóma kondimela Biblia. Lelo, Linɔ́ngi ya Mosɛnzɛli ekómá mibale: nimero ya boyekoli mpe nimero ya bato nyonso. Nimero ya Boyekoli ebimaka mpo na “basali ya ndako”: “etonga moke” mpe “bampate mosusu.” * (Mat. 24:45; Yoa. 10:16) Nimero ya bato nyonso ebimaka mingimingi mpo na bato oyo bayebi naino mateya ya Biblia te, kasi bazalaka na limemya mpo na Biblia mpe Nzambe. (Mis. 13:16) Lamuká! ezali mingimingi mpo na bato oyo bayebi Biblia malamu te mpe bayebi Nzambe ya solo Yehova te.
13. Likambo nini ebendi likebi na yo na oyo etali kobimisama ya bazulunalo na biso? (Talá etanda “ Kobimisama ya mikanda na mokili mobimba.”)
13 Kobanda na mobu 2014 tokómaki kobimisa koleka milio 44 ya Lamuká! mpe milio soki 46 ya Linɔ́ngi ya Mosɛnzɛli sanza nyonso. Lamuká! ebongolami na minɔkɔ soki 100, mpe Linɔ́ngi ya Mosɛnzɛli na minɔkɔ koleka 200; na yango ezali bazulunalo oyo eleki kobongolama mpe kokabolama na mokili mobimba! Ezali likambo monene, kasi esengeli kokamwisa biso te. Bazulunalo yango ezali na nsango oyo Yesu alobaki ete esengeli kosakolama na mabele mobimba esika bato bafandi.
14. Likambo nini tosalaki na molende, mpe mpo na nini?
14 Biblia. Na 1896, ndeko Russell ná baninga na ye babongolaki nkombo ya ebongiseli oyo bazalaki kosalela mpo bákɔtisa liloba Biblia na nkombo yango; ekómaki kobengama Watch Tower Bible and Tract Society. Mbongwana yango ebongaki mpenza mpo Biblia nde esaleli ya libosoliboso mpo na kopalanganisa nsango malamu ya Bokonzi. (Luka 24:27) Na boyokani na nkombo yango oyo eyebani na Leta, basaleli ya Nzambe bakabolaki Biblia na molende mpe balendisaki bato bátánga yango. Na ndakisa, na 1926, tonyataki na bamasini na biso libongoli moko ya Makomami ya Grɛki ya bokristo ya Benjamin Wilson (The Emphatic Diaglott). Kobanda na 1942, tonyataki mpe tokabolaki Babiblia King James Version soki 700 000. Mbula mibale mpamba na nsima, tokómaki konyata na masini Biblia mosusu (American Standard Version) oyo esaleli nkombo ya Yehova na bisika 6 823. Na 1950, tokabolaki Biblia yango koleka 250 000.
15, 16. (a) Nini esepelisaka yo na Libongoli ya Mokili ya Sika? (Lobelá mpe etanda “ Kobongola Biblia na minɔkɔ ebele.”) (b) Ndenge nini okoki kotika Yehova asimba motema na yo?
15 Na 1950, tobimisaki Biblia Libongoli ya Mokili ya Sika ya Makomami ya Grɛki ya bokristo. Na 1961 nde tobimisaki Biblia yango ya mobimba. Biblia yango ekumisaka mpenza Yehova na ndenge ezongisi nkombo na ye na bisika oyo ezalaki na makomi ya Ebre ya ebandeli. Nkombo ya Nzambe etyami mpe mbala 237 na Makomami ya Grɛki ya bokristo. Mpo Libongoli ya Mokili ya Sika ezala sikisiki mpe mpasi te na kotánga, tobongisaki yango mbala mingi; mbala ya nsuka esalemaki na 2013. Na 2013, tosilaki kobimisa Babiblia milio 201 ya Libongoli ya Mokili ya Sika na mobimba na yango to na ndambo na minɔkɔ 121.
16 Bato mosusu bayokaka ndenge nini ntango batángaka Libongoli ya Mokili ya sika na minɔkɔ ya mboka na bango? Na Népal, moto moko alobaki ete: “Bato mingi bazalaki komona ete libongoli ya monɔkɔ ya Népalais oyo tozalaki na yango ezali mpasi na kokanga ntina, mpo elobeli na yango ezali makasi mingi. Kasi sikoyo tokoki kokanga ntina ya Biblia malamu, mpo [Libongoli ya Mokili ya Sika] ekomami na elobeli ya mikolo oyo.” Ntango mwasi moko na République centrafricaine abandaki kotánga Libongoli ya Mokili ya Sika na monɔkɔ ya Sango, abandaki kolela mpe alobaki: “Oyo mpenza monɔkɔ ya mboka na ngai.” Lokola mwasi wana, mokomoko na biso akoki kotika ete Yehova asimba motema na ye soki azali kotánga Liloba na ye mokolo na mokolo.
Tózala na botɔndi mpo na bisaleli mpe formasyo oyo tozwaka
17. Ndenge nini okoki komonisa botɔndi mpo na bisaleli mpe formasyo oyo ozwaka, mpe matomba nini okozwa soki osali bongo?
17 Ozalaka na botɔndi mpo na bisaleli mpe formasyo oyo Mokonzi Yesu Kristo apesaka biso? Ozwaka ntango mpo na kotánga mikanda oyo moombo ya sembo abimisaka, mpe osalelaka yango mpo na kosalisa basusu? Soki osalaka bongo, yo mpe okoki koyoka lokola ndeko Opal Betler, oyo azwaki batisimo na mokolo ya 04/10/1914. Opal alobaki boye: “Na boumeli ya bambula, ngai ná mobali na ngai [Edward] tosalelaki fono mpe mokanda ya litatoli. Tozalaki kosakola ndako na ndako mpe kopesa bato babuku, mwa babuku, mpe bazulunalo. Tokómaki kobima mpe kotambola na babalabala mpo na kokabola mikanda. Na nsima, balakisaki biso ndenge ya kozongela bato na bandako na bango mpe koyekola Biblia na baoyo basepelaki. Tozalaki na makambo mingi ya kosala mpe tozalaki na esengo mingi.” Yesu alakaki ete bayekoli na ye bakomipesa na kolona, kobuka, mpe ete bakobanda kosepela elongo. Lokola Opal, bamilio ya bato bakoki koloba ete elaka wana ya Yesu ekokisami mpenza.
18. Libaku nini tozali na yango?
18 Bato mingi oyo bakómi naino kosalela Mokonzi te bakoki komona ete basaleli ya Nzambe bazali “bato batángá kelasi mingi te mpe bato mpamba.” (Mis. 4:13) Kasi kanisá naino. Mokonzi asali ete bato na ye, oyo batalelami lokola bato mpamba, bakóma babimisi minene ya mikanda, oyo mosusu ezali kobongolama mpe kobimisama koleka mikanda nyonso oyo ebimaka na mokili mobimba! Longola yango, apesi biso formasyo mpe alendisaka biso tósalela mikanda yango mpo na kopalanganisa nsango malamu na mabota nyonso. Ezali mpenza libaku malamu kosala elongo na Kristo na mosala ya kolona mboto ya solo mpe kokómisa bato bayekoli!
^ par. 2 Na mbula 10 mpamba oyo euti koleka, basaleli ya Yehova babimisaki mikanda koleka miliare 20 oyo elimbolaka Biblia. Longola yango, bato koleka miliare mibale na ndambo oyo basalelaka Internet bakoki kokɔta na site na biso jw.org.
^ par. 9 Babuku mosusu oyo esalisaki basakoli na koteya solo ya Biblia ezali La harpe de Dieu (ebimaki na 1921), Que Dieu soit reconnu pour vrai! (ebimaki na 1946), Okoki kozala na bomoi ya seko na mabele oyo ekobongwana paradis (ebimaki na 1982), mpe Boyebi oyo ezali komema na bomoi ya seko (ebimaki na 1995).
^ par. 12 Talá Linɔ́ngi ya Mosɛnzɛli ya 15/07/2013, lokasa 23, paragrafe 13, oyo esalisaki biso tóyeba malamu soki “basali ya ndako” ezali banani.


text:
MAKAMBO YA MOTUYA NA LILOBA YA NZAMBE | YISAYA 34-37
Hizikiya azwaki mbano mpo na kondima na ye
Senakeribe mokonzi ya Asiri atindaki Rabashake akende na Yerusaleme kosɛnga bato ya engumba yango bámitika. Bato ya Asiri balobaki makambo ndenge na ndenge mpo na kotinda Bayuda bámitika kozanga bábunda.
Kokabola. Ezipito ekosalisa bino ata moke te.
—Yis 36:6
Kokɔtisa ntembe. Yehova akobundela bino te mpo asilikeli bino.
—Yis 36:7, 10
Kobangisa. Bokokoka ata moke te kotɛlɛma liboso ya basoda ya Asiri.
—Yis 36:8, 9
Komekama. Komitika na mabɔkɔ ya Asiri ekobongisa bomoi na bino.
—Yis 36:16, 17


text:
LINƆ́NGI YA MOSƐNZƐLI Sanza ya Août 2013 | Pornografi—Ezali lisano mpamba to pwazɔ?
Pornografi ezali lisano mpamba to pwazɔ? Esɛngaka nini mpo na kolongwa na boombo ya pornografi?
ELOBELI TITRE YA EZIPELI
Pornografi—Ezali lisano mpamba to pwazɔ?
Kotala pornografi, esalaka nini epai ya bato mpe mabota?
BIBLIA EBONGOLAKA BATO
“Nakomaki komituna mpenza soki bomoi na ngai ezalaki kokende wapi”
Tángá ndenge batoli ya Biblia esalisaki moto moko abongola bizaleli mpe makanisi na ye mpo asepelisa Nzambe.
MITUNA YA BATÁNGI
Mpo na nini Biblia etángi te bankombo ya bato mosusu oyo yango elobeli?
Tosengeli koloba nde ete bato nyonso oyo Biblia etángi bankombo na bango te bazali na bizaleli mabe to bazali mpenza na ntina te mpo bankombo na bango etángami te?
KOKÓMA MONINGA YA NZAMBE
“Bizaleli na ye oyo emonanaka te ezali komonana polelepolele”
Ondimelaka Nzambe? Okoki komonisa makambo oyo endimisaka yo ete azali?
MEKOLÁ KONDIMA NA BANGO
Nzambe ‘abatelaki ye ná bato mosusu nsambo’
Ndenge nini Noa ná libota na ye babikaki na eleko ya mpasi oyo ekómelaki naino bato liboso te?
Biyano na mituna ya Biblia
Mpo na nini mabondeli mosusu esepelisaka Nzambe te? Tosengeli kosala nini mpo ayoka biso?
Makambo mosusu
Batatoli ya Yehova bayinaka bato oyo balongwá na lingomba na bango?
Ntango mosusu, esɛngaka kobimisa moto na lisangá, mpe yango ekoki kosalisa ye azonga na lisangá.


text:
Biblia na Internet | BIBLIA - LIBONGOLI YA MOKILI YA SIKA
Olingi koyoka botángi ya lisolo oyo na %%?
Kolimbola Mibeko 13:1-18
13 “Soki mosakoli+ moko to molɔti ndɔtɔ+ moko oyo alɔti ndɔtɔ abimi epai na yo mpe apesi yo elembo moko to likamwisi moko ya komonisa makambo oyo ekoya,+2 mpe elembo yango to likamwisi yango ya komonisa makambo oyo ekoya ekokisami, oyo alobelaki yo+ ete: ‘Tólanda banzambe mosusu, oyo yo oyebi te, mpe tósalela bango,’3 osengeli te koyoka maloba ya mosakoli yango to ya molɔti ndɔtɔ yango oyo alɔti ndɔtɔ,+ mpamba te Yehova Nzambe na bino azali komeka+ bino mpo na koyeba soki bozali kolinga Yehova Nzambe na bino na motema na bino mobimba mpe na molimo na bino mobimba.+4 Yehova Nzambe na bino nde bokolanda, mpe ye nde bokobanga, mpe mitindo na ye nde bokotosa, mpe mongongo na ye nde bokoyoka, mpe ye nde bokosalela, mpe bokokangama kaka na ye.+5 Mpe mosakoli+ yango to molɔti ndɔtɔ yango oyo alɔti ndɔtɔ asengeli kobomama,+ mpamba te alobeli likambo ya kotombokela Yehova Nzambe na bino, oyo abimisaki bino na mokili ya Ezipito mpe asikoli yo na ndako ya boombo, mpo na kopɛngwisa yo na nzela oyo Yehova Nzambe na yo apesi yo mitindo otambola+ na yango; mpe osengeli kolongola oyo ezali mabe epai na yo.+6 “Soki ndeko na yo, mwana ya mama na yo, to mwana na yo ya mobali to mwana na yo ya mwasi to mwasi na yo ya bolingo to moninga na yo oyo azali lokola molimo na yo moko,+ ameki kobenda yo na nkuku, na maloba oyo: ‘Tókende mpe tósalela banzambe mosusu,’+ oyo oyebi te, ezala yo ezala bankɔkɔ na yo,7 banzambe mosusu ya bato ya bikólo oyo bazali zingazinga na bino, bato oyo bazali penepene na yo to baoyo bazali mosika na yo, banda na nsuka oyo ya mokili kino na nsuka mosusu ya mokili,8 osengeli te kosala ndenge ye alingi to koyoka ye,+ mpe liso na yo ekoyokela ye mawa te, mpe osengeli komonisela ye motema mawa te,+ mpe osengeli kobomba ye te;9 kasi osengeli mpenza koboma ye.+ Lobɔkɔ na yo ekozala lobɔkɔ ya liboso oyo ekokitela ye mpo na koboma ye, mpe na nsima lobɔkɔ ya bato nyonso.+10 Mpe osengeli kobamba ye mabanga, mpe asengeli kokufa,+ mpamba te alukaki kopɛngwisa yo otika Yehova Nzambe na yo, oyo abimisaki yo na mokili ya Ezipito, na ndako ya boombo.+11 Boye Yisraele mobimba ekoyoka mpe ekobanga, mpe bakosala lisusu te eloko mabe lokola oyo epai na yo.+12 “Soki oyoki na moko ya bingumba na yo, oyo Yehova Nzambe na yo azali kopesa yo mpo na kofanda kuna, balobi ete:13 ‘Bato ya mpambampamba babimi epai na yo+ mpo na koluka kopɛngwisa bato oyo bafandi na engumba+ na bango, na maloba oyo: “Tókende mpe tósalela banzambe mosusu,” oyo bino boyebi te,’14 osengeli koluka mpe kotalatala mpe kotuna malamumalamu;+ mpe soki likambo yango emonani ete ezali solo, ete likambo yango oyo eyinamá esalemi epai na yo,15 okobɛta mpenza bato oyo bafandi na engumba yango na mopanga.+ Mpe eloko nyonso oyo ezali kuna, mpe banyama na yango ya mboka, okobebisa+ yango na mopanga.16 Mpe okosangisa biloko na yango nyonso oyo ekopunzama na katikati ya esika na yango monene ya bato nyonso, osengeli kozikisa engumba+ yango na mɔtɔ ná biloko na yango nyonso oyo epunzami mpo ezala likabo mobimba oyo epesami na Yehova Nzambe na yo, mpe yango ekokóma libondo ya bitiká mpo na ntango oyo etyami ndelo te.+ Ekotongama lisusu ata moke te.17 Mpe eloko ata moko te oyo ekómisami ekila mpo ebebisama ekokangama na lobɔkɔ na yo,+ mpo Yehova atika nkanda na ye ya kongala+ mpe ayokela yo mpenza mawa mpe amonisela yo mpenza mawa+ mpe akómisa yo mingi, kaka ndenge alapelaki bankɔkɔ na yo ndai.+18 Mpo osengeli koyoka mongongo ya Yehova Nzambe na yo na kobateláká mitindo+ na ye nyonso oyo nazali kopesa yo lelo, mpo na kosala oyo ezali sembo na miso ya Yehova Nzambe na yo.+


text:
Palemá
Palemá ezalí esíká mpé lisangá lya bantómá ba bǎna-mbóka bapɛ́saka makanisi libosó ’te bapɔ́na mangó lokóla mibéko mya kokamba letá mpé ekólo. Esálaka na bokonzi bwa mibéko.
Nkómbó « palemá » eútí parlement o lifalansé.
Palemá eúlaka bǎna-mbóka, kasi mpé ekokí koúla bitúká bya lisangá lya bitúká. Palemá ekokí kozála na ndéngé íbalé :
- palemá ya ndáko yɔ̌kɔ́, eye ekelí mpé endími mobéko mwa sika.
- palemá ya ndáko íbalé, ndáko yɔ́kɔ ya bokeli mibéko mpé ndáko esúsu ya bobɔngisi mibéko, esengélí ndáko íbalé indimí mobéko mwa sika.
Tálá mpé[kokoma | kobɔngisa mosólo]
O libándá[kokoma | kobɔngisa mosólo]
- Bureau de la traduction du Canada (Biló ya bobóngoli minkandá na nkóta isúsu ya guvɛnɛmá ya Canada), Maloba ma Afríka matálí nzelá ya misálá na palemá, 2010.


text:
lundi 27 février 2017
Toluka liboso bokonzi bwa Nzambe...!
Nsango ndamu totangaki lobi mokolo mwa lomingo
*************************
Awa bayekoli basangani na ye, Yezu alobi na bango:
"Moto moko te akoki kosalela bakonzi babale: to akoyina moko mpe akolinga mosusu; to akondima moko mpe akokinola mosusu. Bokoki kosalela Nzambe mpe mosolo te. Yango wana nalobi na bino: bomitungisa te mpo ya bomoi bwa bino soko bokoliya nini,
to mpo ya nzoto soko bokolata nini. Bomoi boleki bileyi te? Nzoto eleki bilamba te?
Talani ndeke ya likolo: ikokataka bilanga te, ikobukaka mbuma te, ikosangisaka yango o bibombelo te. Kasi Tata wa bino o likolo akoleisaka yango! Bino boleki ndeke na motuya te?
Nani o ntei ya bino, ata amitungisi ndenge nini, akoki kobakisa ata mokolo moko na bomoyi bwa ye? Mpe ntina nini bokomitungisaka mpo ya bilamba?
Talani ndenge nini fulele ikokolaka o bilanga: ikoyokaka mpasi na mosala te mpe ikosonoko bilamba te. Kasi nalobi na bino: ata Salomo na nkita ya ye inso, alataki lokola fulele ina te.
Bongo soko Nzambe akobongisaka matiti ma bilanga bongo, maye mazali lelo mpe makobwakema lobi o moto, akosala bino malamu maleki te? Bino bato ba boyambi boke.
Botika komitungisa mpe komituna: Tokolia nini? Tokomele nini? Tokolata nini?
Bapagano nde bato bakolukaka biloko bina binso. Nzokande Tata wa bino o likolo ayebi ' te bosengeli na byango binso.
Boluka liboso Bokonzi bwa Nzambe mpe bosembo bwa bwango; biloko biye binso nde babakiseli bino nsima.
Bongo bomitungisa te mpo ya mokolo mwa lobi. Mpasi ya lobi ekoki na lobi. Mokolo na mokolo mozali na mpasi ekoki na mwango.
Lokumu na yo, Kristu!
Aucun commentaire:
Inscription à : Publier les commentaires (Atom)


text:
Biblia na Internet | BIBLIA - LIBONGOLI YA MOKILI YA SIKA
Olingi koyoka botángi ya lisolo oyo na %%?
Ebandeli 23:1-20
23 Mpe bomoi ya Sara ezalaki mbula nkama moko na ntuku mibale na nsambo (127). Yango nde mbula ya bomoi ya Sara.+2 Bongo Sara akufaki na Kiriate-arba,+ elingi koloba, Hebrone,+ na mokili ya Kanana,+ mpe Abrahama akɔtaki kolela Sara makasi mpe alelaki ye na kobimisa mpisoli.3 Bongo Abrahama atɛlɛmaki, alongwe liboso ya ebembe na ye, mpe abandaki koloba na bana ya Hete+ ete:4 “Ngai nafandi mopaya epai na bino mpe nazali moto oyo autá na mboka mosusu.+ Bópesa ngai esika ya kokunda bibembe kati na bino mpo nakunda ebembe na ngai, elongwa na miso na ngai.”+5 Na yango, bana ya Hete bayanolaki Abrahama mpe balobaki na ye ete:6 “Yoká biso, nkolo na ngai.+ Kati na biso, yo ozali nkumu ya Nzambe.+ Kundá ebembe na yo na malita na biso oyo eleki kitoko.+ Moto moko te kati na biso akoboyela yo lilita na ye mpo okunda ebembe na yo.”+7 Na yango, Abrahama atɛlɛmaki mpe agumbamaki liboso ya bana-mboka,+ liboso ya bana ya Hete,+8 mpe asololaki na bango na maloba oyo: “Soki milimo na bino endimi nakunda ebembe na ngai, elongwa na miso na ngai, bóyoka ngai mpe bóbondela Efrone mwana ya Zohare mpo na ngai,+9 ete apesa ngai mobenga ya Makapela,+ oyo ezali ya ye, oyo ezali na nsuka ya elanga na ye. Tiká ye apesa ngai yango na kati na bino na ntalo mobimba ya palata mpo nazwa esika ya kokunda bibembe.”+10 Nzokande, Efrone afandaki kati na bana ya Hete. Bongo Efrone Mohiti+ ayanolaki Abrahama na matoi ya bana ya Hete elongo na baoyo nyonso bazalaki kokɔta na porte ya engumba na ye ete:+11 “Te, nkolo na ngai! Yoká ngai. Napesi yo mpenza elanga, mpe napesi yo mpenza mobenga oyo ezali kati na yango. Napesi yo mpenza yango na miso ya bana ya bato na ngai.+ Kundá ebembe na yo.”12 Na yango, Abrahama agumbamaki liboso ya bana-mboka13 mpe alobaki na Efrone na matoi ya bana-mboka ete: “Soki kaka yo—te, yoká ngai! Nakopesa yo ntalo ya palata mpo na elanga. Kamatá yango na lobɔkɔ na ngai,+ mpo nakunda ebembe na ngai kuna.”14 Bongo Efrone ayanolaki Abrahama mpe alobaki na ye ete:15 “Nkolo na ngai, yoká ngai. Eteni ya mabele ya motuya ya shekele nkama minei (400) ya palata, ezali nini kati na ngai ná yo? Na bongo, kundá ebembe na yo.”+16 Na yango, Abrahama ayokelaki Efrone, mpe Abrahama atyelaki Efrone na kilo ntalo ya palata oyo alobaki na matoi ya bana ya Hete, shekele ya palata nkama minei (400) oyo bato ya mombongo bazalaki kosalela.+17 Na yango, elanga ya Efrone oyo ezalaki na Makapela, oyo etalani na Mamare, elanga yango ná mobenga oyo ezalaki kati na yango mpe na banzete nyonso oyo ezalaki na elanga,+ oyo ezalaki kati na bandelo na yango nyonso epai na epai, endimamaki+18 ete ekómi esika oyo Abrahama asombi na miso ya bana ya Hete kati na baoyo nyonso bazalaki kokɔta na porte ya engumba na ye.+19 Mpe nsima na yango, Abrahama akundaki Sara mwasi na ye na mobenga ya elanga ya Makapela oyo etalani na Mamare, elingi koloba, Hebrone, na mokili ya Kanana.+20 Bongo elanga mpe mobenga oyo ezalaki kati na yango endimamaki na mabɔkɔ ya bana ya Hete ete ekómi ya Abrahama mpo ezala esika ya kokunda bibembe.+


text:
Biblia na Internet | BIBLIA - LIBONGOLI YA MOKILI YA SIKA
Olingi koyoka botángi ya lisolo oyo na %%?
Kobima 39:1-43
39 Mpe na nsinga ya bulé ná lɛnɛ oyo epakolami langi ya mwa motane-bulé mpe na biloko oyo epakolami langi ya motane makasi,+ batongaki bilamba+ na mitonga mpo na mosala na esika mosantu.+ Bongo basalelaki Arona bilamba mosantu,+ kaka ndenge Yehova apesaki Moize mitindo.2 Na yango asalaki efode+ ya wolo, nsinga ya bulé ná lɛnɛ oyo epakolami langi ya mwa motane-bulé ná biloko oyo epakolami langi ya motane makasi mpe lini ya kitoko oyo elíngamalíngamá.3 Na nsima batutaki manzanza ya wolo mpo na kokómisa yango nkasa mikemike ya papala, mpe akataki bansinga mpo na kolita yango na nsinga ya bulé mpe na lɛnɛ oyo epakolami langi ya mwa motane-bulé mpe na biloko oyo epakolami langi ya motane makasi mpe na lini ya kitoko, mosala ya moto oyo asalaka mayemi na bansinga.+4 Basalelaki yango biteni ya elamba na mapeka oyo bakangisaki na yango. Ekangisamaki na bansuka na yango mibale.5 Mpe nkamba, oyo ezalaki likoló na yango mpo na kokanga yango, esalemaki na biloko ndenge moko na oyo basalaki yango: na wolo, na nsinga ya bulé, mpe na lɛnɛ oyo epakolami langi ya mwa motane-bulé mpe na biloko oyo epakolami langi ya motane makasi mpe na lini ya kitoko oyo elíngamalíngamá,+ kaka ndenge Yehova apesaki Moize mitindo.6 Na nsima basalaki mabanga ya onikisi+ oyo ekɔtisamaki na mpɛtɛ ya wolo oyo ezali na mapeka, mabanga oyo bakataki makomi kokata ndenge ezalaka na kashɛ na motángo ya nkombo ya bana ya Yisraele.+7 Bongo atyaki yango likoló ya biteni ya elamba ya mapeka ya efode lokola mabanga ya ekaniseli+ mpo na bana ya Yisraele, kaka ndenge Yehova apesaki Moize mitindo.8 Na nsima asalaki libenga ya ntolo,+ mosala ya moto oyo asalaka mayemi na bansinga, kaka na biloko oyo basalaki na yango efode: wolo, nsinga ya bulé ná lɛnɛ oyo epakolami langi ya mwa motane-bulé, biloko oyo epakolami langi ya motane makasi ná lini ya kitoko oyo elíngamalíngamá.+9 Yango ezalaki karé ntango egumbami na mibale. Basalaki libenga ya ntolo, ntango egumbami na mibale, bolai na yango zerete moko mpe bonene na yango zerete moko.+10 Na nsima batondisaki yango na milɔngɔ minei ya mabanga. Molɔngɔ ya rubi, topazi ná emerode nde molɔngɔ ya liboso.+11 Mpe molɔngɔ ya mibale+ ezalaki tirikwaze, safire+ ná jasipe.+12 Mpe molɔngɔ ya misato+ ezalaki libanga ya leshɛmɛ, agate ná ametiste.13 Mpe molɔngɔ ya minei+ ezalaki krizolite, onikisi+ ná jade. Yango ekɔtisamaki na mpɛtɛ ya wolo oyo ezali na mapeka, na madusu na yango.14 Mpe mabanga yango ezalaki na motángo ya nkombo ya bana ya Yisraele. Yango ezalaki zomi na mibale na motángo ya nkombo na bango, bakati makomi na yango kokata ndenge ezalaka na kashɛ, mokomoko na nkombo na yango, mpo na mabota zomi na mibale.+15 Mpe basalaki likoló ya libenga ya ntolo minyɔlɔlɔ oyo balitalitá, na ndenge balitaka nsinga, na wolo ya pɛto.+16 Batyaki mabanga yango mibale na kati ya wolo mpe basalaki mpɛtɛ mibale ya wolo. Na nsima, batyaki mpɛtɛ yango mibale na nsuka mibale ya libenga ya ntolo.+17 Nsima na yango balekisaki nsinga mibale ya wolo na kati ya mpɛtɛ yango mibale na bansuka ya libenga ya ntolo.+18 Mpe balekisaki bansuka mibale ya nsinga yango mibale na kati ya mpɛtɛ yango mibale oyo ezali na mapeka. Na nsima batyaki yango likoló ya biteni ya elamba ya mapeka ya efode, na liboso na yango.+19 Na nsima basalaki mpɛtɛ mibale ya wolo mpe batyaki yango na bansuka mibale ya libenga ya ntolo na mopanzi na yango oyo ezali na ngámbo oyo etali efode na kati.+20 Na nsima basalaki mpɛtɛ mibale ya wolo mpe batyaki yango na biteni mibale ya elamba na mapeka ya efode, na nse, na liboso na yango, pene na esika oyo yango ekutani, likoló ya nkamba ya efode.+21 Nsukansuka bakangisaki libenga ya ntolo na mpɛtɛ na yango tii na mpɛtɛ ya efode na nsinga ya bulé, mpo ezala likoló ya nkamba ya efode mpe mpo libenga ya ntolo elongwa te likoló ya efode, kaka ndenge Yehova apesaki Moize mitindo.+22 Na nsima asalaki kazaka ezangá mabɔkɔ+ ya kolata na nse ya efode, mosala ya mosali-bilamba, mobimba na nsinga ya bulé.23 Mpe nkingo ya kazaka ezangá mabɔkɔ ezalaki na katikati na yango, lokola nkingo ya kazaka ya bibende. Nkingo na yango ezalaki na ndelo zingazinga mpo epasuka te.+24 Na nsima basalaki na ndelo ya kazaka ezangá mabɔkɔ bagrenade ya nsinga ya bulé ná lɛnɛ oyo epakolami langi ya mwa motane-bulé ná biloko oyo epakolami langi ya motane makasi, oyo elíngamalíngamá esika moko.+25 Lisusu, basalaki bangonga mikemike ya wolo ya pɛto mpe batyaki bangonga yango kati na bambuma ya grenade+ na ndelo ya nse ya kazaka ezangá mabɔkɔ zingazinga, kati na bambuma ya grenade;26 ngonga moke moko ná grenade moko, ngonga moke moko ná grenade moko na ndelo ya nse ya kazaka ezangá mabɔkɔ zingazinga,+ mpo na kosala mosala, kaka ndenge Yehova apesaki Moize mitindo.27 Na nsima basalelaki Arona ná bana na ye ya mibali bazambala ya lini ya kitoko,+ mosala ya mosali-bilamba,28 ná tirba+ ya lini ya kitoko, biloko ya kolata na motó oyo ebongisaka nzoto,+ oyo esalemi na lini ya kitoko, bakupe ya lini+ oyo esalemi na lini ya kitoko oyo elíngamalíngamá,29 ná elamba ya kokangisa na loketo+ ya lini ya kitoko oyo elíngamalíngamá ná nsinga ya bulé ná lɛnɛ oyo epakolami langi ya mwa motane-bulé mpe biloko oyo epakolami langi ya motane makasi, mosala ya moto oyo asalaka mayemi na bilamba, kaka ndenge Yehova apesaki Moize mitindo.30 Nsukansuka basalaki linzanza ya kongɛnga, elembo mosantu ya komipesa na Nzambe, na wolo ya pɛto mpe bakomaki likoló na yango likomi moko oyo bakati kokata ndenge ezalaka na kashɛ: “Bosantu ezali ya Yehova.”+31 Na nsima bakangisaki yango na nsinga ya bulé mpo na kotya yango ezala likoló ya tirba,+ kaka ndenge Yehova apesaki Moize mitindo.32 Bongo mosala nyonso ya tabernakle ya hema ya kokutana ekómaki na nsuka na yango, mpo bana ya Yisraele bazalaki kosala na kolandáká mitindo nyonso oyo Yehova apesaki Moize.+ Basalaki kaka bongo.33 Mpe bamemelaki Moize tabernakle,+ hema+ ná bisaleli na yango nyonso,+ bakroshɛ na yango,+ bakadrɛ na yango,+ bikangiseli na yango+ ná makonzí na yango ná bitɛlɛmiselo na yango oyo ezali na mabulu,+34 ezipeli na yango, oyo esalemi na mposo ya mpate-mobali, oyo epakolami+ langi ya motane ná ezipeli na yango oyo esalemi na mposo ya nyama ebengami fɔkɛ,+ rido ya elamba ya kozipa,+35 sanduku+ ya litatoli, banzete ya komema yango+ ná ezipeli,+36 mesa,+ bisaleli na yango nyonso+ ná mampa ya kolakisa,37 etɛlɛmiselo ya miinda+ na wolo ya pɛto, miinda na yango, molɔngɔ ya miinda,+ ná bisaleli na yango nyonso+ ná mafuta mpo na kongɛngisa,+38 etumbelo+ ya wolo, mafuta mosantu,+ mpaka ya malasi ya nsolo kitoko+ ná elamba ya kozipa+ mpo na monɔkɔ ya hema,39 etumbelo+ ya motako ná motalaka+ na yango ya motako, banzete ya komema yango+ ná bisaleli na yango nyonso,+ saani monene+ ná etɛlɛmiselo na yango,+40 barido+ ya lopango, makonzí na yango,+ bitɛlɛmiselo na yango oyo ezali na mabulu+ ná elamba ya kozipa+ mpo na monɔkɔ ya lopango, bansinga na yango+ ná bapike na yango+ ná bisaleli nyonso+ mpo na mosala ya tabernakle, mpo na hema ya kokutana,41 bilamba+ oyo etongami na mitonga mpo na mosala na esika mosantu, bilamba mosantu+ mpo na Arona nganga-nzambe ná bilamba ya bana na ye ya mibali mpo na kosala mosala ya banganga-nzambe.+42 Bana ya Yisraele basalaki mosala nyonso na kolandáká mitindo nyonso oyo Yehova apesaki Moize.+43 Mpe Moize amonaki mosala nyonso, mpe, talá! basalaki yango kaka ndenge Yehova apesaki mitindo. Ndenge wana nde basalaki. Bongo Moize apambolaki bango.+


text:
EBIMÁ KAKA YANGO MOKO?
Lipapu ya lipekapeka
MAPAPU ya lipekapeka ezalaka pɛtɛpɛtɛ, yango wana soki kutu ata mwa litangá moke ya mai to mwa salite ekwei likoló na yango, lipekapeka ekokoka te kopumbwa malamu. Atako bongo, mapapu na yango ezalaka ntango nyonso pɛto mpe ya kokauka. Sekele na yango ezali nini?
Tókanisa naino: Bato ya mayele na iniversite moko ya etúká ya Ohio oyo bayekolaki lipekapeka babengi morpho bleu (Morpho didius), bamonaki ete ata soki mapapu ya lipekapeka emonanaka pɛtɛpɛtɛ na miso, kasi ezali na mwa biloko ya mikemike (écailles) oyo elekáleká moko likoló ya mosusu. Likoló ya mwa biloko yango, tokoki komona mwa mikɔlɔtɔ oyo esalaka ete salite to mai ekwea mbala moko. Bato ya mayele bazali koyekola ndenge mapapu ya lipekapeka esalemá mpo na kosala biloko ndenge na ndenge oyo ekoki kobatela bamasini ya bakompanyi mpe baaparɛyi oyo minganga basalelaka mpo salite to mai ebebisa yango te.
Ndenge lipapu ya lipekapeka ekelamá, ezali likambo mosusu oyo emonisi polele ndenge bato ya mayele bazali komekola biloko oyo ezalisamá. Moto moko ya mayele na nkombo Bharat Bhushan alobi boye: “Soki totali ndenge biloko ezalisamá, kobanda na oyo ya mike mpenza tii na oyo ya minene, tokoki komona ete ezalisamá na moto moko ya mayele mingi; yango nde bato balandaka na boumeli ya bambula mingi.”
Okanisi nini? Lipapu ya lipekapeka ebimá kaka yango moko, to basalaki yango kosala?


text:
Biblia na Internet | BIBLIA - LIBONGOLI YA MOKILI YA SIKA
Olingi koyoka botángi ya lisolo oyo na %%?
1 Samwele 21:1-15
21 Na nsima, Davidi akómaki na Nobe,+ epai ya nganga-nzambe Ahimeleke; mpe Ahimeleke+ akómaki kolɛnga ntango akutanaki na Davidi, bongo alobaki na ye boye: “Mpo na nini ozali yo moko, mpe moto moko te azali elongo na yo?”+2 Na yango, Davidi alobaki na nganga-nzambe Ahimeleke boye: “Mokonzi ye moko apesi ngai mitindo mpo na likambo moko,+ mpe alobaki na ngai ete: ‘Moto moko ayeba ata eloko te na likambo oyo nazali kotinda yo mpe oyo napesi yo mitindo.’ Bongo nayokanaki na bilenge mibali tókutana na esika boye mpe boye.3 Mpe sikoyo, soki ozali na mampa mitano, pesá yango na lobɔkɔ na ngai, to eloko nyonso oyo ekoki komonana.”+4 Kasi nganga-nzambe ayanolaki Davidi mpe alobaki boye: “Na lobɔkɔ na ngai, mampa ya mpamba ezali te, mampa mosantu nde ezali;+ ekopesama kaka soki bilenge mibali yango basanganaki na basi te.”+5 Na yango, Davidi ayanolaki nganga-nzambe mpe alobaki na ye boye: “Kasi basi batyamaki mosika na biso lokola liboso ntango nazalaki kobima,+ mpe nzoto ya bilenge mibali yango ezalaka mosantu, ata soki batindami na mosala ya mpamba. Bongo lelo, na ntango moto akómi mosantu na nzoto na ye, ekozala boni?”6 Na yango, nganga-nzambe apesaki ye oyo ezali mosantu,+ mpamba te kuna mampa mosusu ezalaki te, kaka mampa ya kolakisa oyo elongolamaki liboso ya Yehova+ mpo bátya mampa ya sika wana, na mokolo oyo balongolaki yango.7 Nzokande, mosaleli moko ya Saulo azalaki wana na mokolo yango, likambo moko ekangisaki+ ye liboso ya Yehova, mpe nkombo na ye ezalaki Doege+ Moedome,+ kapita ya babateli ya mpate ya Saulo.+8 Mpe Davidi alobaki lisusu na Ahimeleke boye: “Bongo ozali na eloko moko te, ezala likɔnga to mopanga? Mpo nazwaki na lobɔkɔ na ngai ata mopanga na ngai te, to bibundeli na ngai te, mpamba te likambo ya mokonzi esengelaki kosalema nokinoki.”9 Na yango, nganga-nzambe alobaki ete: “Mopanga ya Goliate,+ Mofilistia oyo obomaki na lobwaku ya patatalu ya Ela,+ yango oyo, elíngami na kazaka moko, nsima ya efode.+ Soki okozwa yango, zwá, mpo mosusu ezali awa te, kaka yango.” Bongo Davidi alobaki lisusu boye: “Mosusu lokola yango ezali te. Pesá ngai yango.”10 Na nsima, Davidi atɛlɛmaki mpe akobaki kokima+ Saulo na mokolo yango, mpe nsukansuka akómaki epai ya Akishe, mokonzi ya Gate.+11 Mpe basaleli ya Akishe bakómaki koloba na ye boye: “Oyo Davidi te, mokonzi+ ya mokili yango? Ye nde moto oyo bazalaki se koyembela na mondimo+ mpe na mabina ete:‘Saulo abomi oyo ya ye bankóto,Mpe Davidi abomi oyo ya ye bankóto zomi zomi’?”+12 Bongo Davidi abandaki kokanisa maloba yango na motema na ye, mpe akómaki kobanga+ Akishe mokonzi ya Gate makasi.13 Na yango, akosaki+ ete azali na ligboma na miso+ na bango mpe abandaki kosala lokola moto ya ligboma na lobɔkɔ na bango mpe azalaki kokomakoma bilembo na bizipeli ya porte mpe azalaki kotangisa nsoi na mandefu na ye.14 Nsukansuka, Akishe alobaki na basaleli na ye ete: “Bomoni ete moto oyo azali na ligboma. Bongo mpo na nini boyei na ye epai na ngai?15 Nazangi nde bato ya ligboma, mpo bóya na oyo asalela ngai makambo ya ligboma? Moto ya boye akɔta na ndako na ngai?”


text:
GÉORGIE | 1924-1990
Bato ya liboso oyo balukaki solo
NA EBANDELI ya bambula ya 1920, bayekoli ya Biblia basalaki milende mpo na kokutana na bato ya Géorgie oyo bazalaki mpenza koluka solo. Na 1924, bafungolaki biro moko ya Batatoli ya Yehova na Beyrout, na ekólo Liban, mpo na kotambwisa mosala ya kosakola na teritware oyo esangisaki mpe bikólo lokola, Arménie, Géorgie, Syrie mpe Turquie.
Atako mwa mboto ya solo elonamaki na Géorgie na ntango wana, kasi na ebandeli mbuma emonanaki mpenza polele te. (Mat. 13:33) Kasi, nsima ya bambula, nsango ya Bokonzi epalanganaki mpe ebongolaki bomoi ya bato ebele mpenza na Géorgie.
Azalaki mpenza na mposa ya bosembo
Vaso Kveniashvili azalaki naino elenge ntango Etumba ya Mibale ya mokili mobimba ebandaki. Lokola Union Soviétique nde ezalaki kokonza ekólo Géorgie, eumelaki te, bakɔtisaki tata na ye mosala ya soda. Na eleko wana kaka, mama ya Vaso akufaki. Lokola Vaso azalaki yaya, akómaki koyiba mpo na komisalisa mpe kosalisa baleki na ye.
Vaso akɔtaki na etuluku ya bato ya mobulu mpe amipesaki mpenza na kosala makambo ya mabe elongo na bato yango. Alobi boye: “Nazalaki komona ete bosembo efandi nde epai ya bato oyo basalaka mobulu, kasi te na guvɛrnema to epai ya bato.” Kasi eumelaki te Vaso amonaki ete azalaki koluka eloko oyo moto akoki kopesa ye te. Abakisi boye: “Nazalaki na mposa ya eloko moko oyo ezali sembo.”
Nsukansuka bakangaki Vaso mpo na mabe oyo azalaki kosala mpe batindaki ye na Sibérie na kaa oyo bazalaki kosalisa bato misala makasi. Kuna akutanaki na Motatoli ya Yehova moko oyo bakangaki ye mpo na kondima na ye. Vaso alobi: “Nsukansuka, nazwaki eloko oyo nazalaki koluka. Tozalaki ata na mokanda moko te, kasi nasalaki makasi nakanga makambo oyo ndeko yango azalaki koteya ngai.”
Ntango Vaso abimaki bolɔkɔ na 1964, azongaki na Géorgie mpe alukaki Batatoli ya Yehova. Kasi bakobaki kokomelana mikanda ná ndeko oyo bazalaki na ye na bolɔkɔ. Likambo ya mawa, moninga na ye wana akufaki mpe Vaso azalaki lisusu kosolola na Batatoli ya Yehova te. Esɛngaki azela lisusu mbula soki 20 mpo na kokutana lisusu na Batatoli ya Yehova. Tokolobela makambo na ye mosusu nsima.
Bampasi ebongwani lipamboli
Bolɔkɔ oyo Banazi bakɔtisaki Valentina Miminoshvili, elenge mwasi moko ya Géorgie, ebongwanaki nde lipamboli monene mpo na ye. Kuna ezalaki mbala ya liboso akutana na Batatoli ya Yehova. Likambo ekamwisaki ye makasi koleka ezali kondima makasi oyo bato yango bazalaki na yango. Mateya ya Biblia oyo bato yango bateyaki ye esimbaki mpenza motema na ye.
Ntango Valentina azongaki na mboka na ye nsima ya etumba, akómaki koteya bato makambo ya sika oyo ayekolaki na Biblia. Eumelaki te, mosala na ye ya kosakola ebendaki likebi ya bakonzi ya mboka wana, bakangaki ye lisusu mpe bakatelaki ye etumbu ya bolɔkɔ ya mbula 10 ya kosala misala makasi na kaa moko, na Russie. Kuna akutanaki lisusu na Batatoli ya Yehova, mpe na nsima azwaki batisimo.
Nsima ya kobima bolɔkɔ na 1967, Valentina akendeki na Wɛsti ya Géorgie, epai azongelaki na mayele mosala na ye ya kosakola. Ayebaki te ete mosika te ye nde akozala eyano ya libondeli oyo moto moko asalaki.
Yehova ayanolaki na mabondeli na ye
Na 1962, ndeko Antonina Gudadze alongwaki na Sibérie mpe akendaki na Géorgie mpo mobali na ye oyo azalaki Motatoli ya Yehova te azwaki ekateli bázonga na Géorgie, mboka na ye. Ndeko Antonina azali moto ya Sibérie mpe ayebaki solo na nzela ya Batatoli ya Yehova oyo bakimaki bamboka na bango mpe bayaki na Sibérie. Amonaki lokola akabwani na bandeko ya lisangá na bango mpo akómaki kofanda sikoyo na Khachouri, mboka moko oyo ezali na Ɛsti ya Géorgie.
Antonina akanisi ndenge Yehova apesaki eyano na mabondeli na ye; alobi boye: “Mokolo moko, nazwaki koli oyo eutaki epai ya mama na Sibérie, mpe na kati ya koli yango, namonaki mpe mwa mikanda oyo elimbolaka Biblia, oyo abombaki yango malamu. Nakobaki kozwa bilei ya elimo ndenge wana na boumeli ya mbula motoba oyo elandaki. Mbala nyonso, nazalaki kopesa Yehova matɔndi mpo na litambwisi, bilendiseli mpe likebi oyo azalaki kotyela ngai.”
Kasi, Antonina azalaki kaka ye moko. Alobi boye: “Nakobaki kobondela Yehova akutanisa ngai na bandeko na ngai ya elimo. Mokolo moko, basi mibale bakɔtaki na magazini epai nazalaki kotɛka. Batunaki ngai: ‘Yo nde Antonina?’ Esengo oyo ezalaki na bilongi na bango emonisaki ete bazali bandeko na ngai ya elimo. Toyambanaki mpe tobandaki kolela.”
Moko ya bandeko basi yango ezalaki Valentina Miminoshvili. Antonina asepelaki ndenge ayebaki ete makita esalemaka na Wɛsti ya Géorgie. Azalaki kokende makita mbala moko na sanza, atako ezalaki mosika mpenza, na ntaka ya kilomɛtrɛ 300 kolongwa ndako na ye.
Solo epiki misisa na Wɛsti ya Géorgie
Na bambula ya 1960, Batatoli mosusu ya Yehova oyo bakonzi banyokolaki na bisika mosusu ya Union Soviétique bakendeki kofanda na bisika oyo motungisi ezalaki mpenza te. Vladimir Gladyuk, ndeko moko ya makasi mpe ya molende, azalaki moko na bango. Na 1969, alongwaki na Ukraine mpe akendeki kofanda na engumba Zougdidi, na Wɛsti ya Géorgie.
Liboso, baoyo bayaki na Géorgie bazalaki kosala makita na monɔkɔ ya Russe. Kasi, ntango bato ya Géorgie bakómaki koya ebele na makita mbala na mbala, bibongiseli ezwamaki mpo makita esalemaka na monɔkɔ ya Géorgien. Mosala ya kokómisa bato bayekoli ezalaki koleka malamu mpenza, yango wana na sanza ya mwambe na mobu 1970, bato 12 ya mboka wana bazwaki batisimo.
Na eleko ya prɛnta ya 1972, Vladimir ná libota na ye bakendeki mosika na wɛsti, na engumba Soukhoumi, na bokula ya Mbu Moindo. Vladimir alobi boye: “Tomonaki ete tokómi bazwi na elimo mpe topesaki Yehova matɔndi ndenge apambolaki biso. Kuna lisangá ekolaki mbangu mpenza.” Na prɛnta wana nde Ekaniseli ya liboso esalemaki na Soukhoumi, mpe bato 45 bayanganaki.
“Nalandaki na motema na ngai mobimba mpe na molimo na ngai mobimba”
Ndeko mwasi Babutsa Jejelava, oyo azali sikoyo na mbula soki 90, azali moko ya bato ya liboso oyo bayambaki solo noki na Soukhoumi na ebandeli ya 1973. Alobi boye: “Mokolo moko, namonaki basi minei bazali kosolola makambo ya kitoko. Na nsima nayaki koyeba ete, basi mibale na kati na bango bazalaki bamamelo mpe mibale mosusu Batatoli ya Yehova.” Moko na bango ezalaki Lyuba, mwasi ya ndeko Vladimir Gladyuk mpe mosusu ndeko Itta Sudarenko, mobongisi-nzela moko ya molende oyo autaki na Ukraine.
Ndeko Babutsa alobi boye mpo na lisolo yango: “Nalandaki na motema na ngai mobimba mpe na molimo na ngai mobimba.” Ntango ayokaki ete Nzambe azali na nkombo, akɔtaki na lisolo yango nokinoki mpe asɛngaki bálakisa ye nkombo yango na Biblia. Atunaki mituna mingi mpenza, yango wana lisolo yango eumelaki ngonga misato mobimba.
Babutsa abangaki ete akomona lisusu Batatoli te, yango wana atunaki: “Bokokende, bosundoli ngai kaka boye?”
Bandeko basi yango bazongisaki ete: “Te, tokosundola yo te. Tokozonga mokolo ya pɔsɔ.”
Ntango mokolo ya pɔsɔ ekómaki, Babutsa asepelaki ndenge bandeko basi yango bazongelaki ye. Babandaki mbala moko koyekola na ye Biblia. Ntango balingaki kosilisa koyekola, Babutsa alingaki koyeba soki bandeko yango bakokende libela te. Na nse ya motema alobaki boye: ‘Namoni bato oyo. Sikoyo ebongi nayeba mpenza soki tokomonana lisusu na bango.’
Babutsa asalelaki mayele. Alobi boye: “Nayebaki ete Lyuba abalá, yango natunaki Itta soki ye mpe abalá. Itta azongisaki ete azali na mobali te. Yango wana nayebisaki ye ‘soki boye yaká na ndako na ngai! Mbeto ezali mibale, mpe mwinda ezali na katikati. Tokoki kotya Biblia wana mpe kosolola ata na butu!’” Itta andimaki mpe ayaki na ndako ya Babutsa.
Babutsa akanisi makambo oyo elekaki na ntango wana; alobi boye: “Ntango mosusu nazalaki kolala te, nazalaki kaka kokanisa makambo nayekolaki. Okomona motuna eyeli ngai na mbalakaka. Nalamusi Itta, nalobi: ‘Itta, zwá Biblia na yo. Nazali na motuna!’ Itta asimbi miso mpe alobi: ‘Mabe te ndeko na ngai.’ Na nsima, azalaki kofungola Biblia mpo na kolakisa ngai eyano.” Mikolo misato nsima ya koya ya Itta na ndako ya Babutsa, Babutsa akómaki kosakola nsango malamu.
Babutsa azalaki na moninga moko ya motema, nkombo na ye Natela Chargeishvili. Babutsa alobi boye: “Nakanisaki ete bozwi ekopekisa ye kondima solo, nzokande namikosaki. Kaka na mokolo ya liboso oyo tosololaki, solo ebandaki kopela na motema na ye.” Eumelaki te, bango nyonso mibale bakómaki koyebisa na molende elikya na bango epai ya baninga na bango, ezala baninga ya mosala to bato ya kartye na bango.


text:
Liloba moko oyo ezalaki na ndimbola monene!
“MWASI.” Ntango mosusu Yesu azalaki kobenga basi ndenge wana. Na ndakisa, ntango abikisaki mwasi moko oyo azalaki ebɔsɔnɔ mpe agumbamaki mpo na maladi mbula 18, alobaki: “Mwasi, obiki na bolɛmbu na yo.” (Luka 13:10-13) Kutu, Yesu asalelaki lolenge wana ya kobenga, oyo na ntango ya kala ezalaki komonisa limemya, ntango azalaki koloba na mama na ye moko. (Yoa. 19:26; 20:13) Kasi ezalaki na liloba mosusu oyo ezalaki komonisa limemya mingi koleka.
Biblia esaleli liloba mosusu oyo emonisi mpenza boboto mpe bolingo ntango elobeli basi mosusu. Yesu asalelaki liloba yango ntango alobaki na mwasi oyo azalaki kobɛla maladi ya kotanga makila mbula 12. Likambo oyo mwasi yango asalaki ya kosimba Yesu eyokanaki te na Mobeko ya Nzambe, oyo ezalaki koloba ete moto oyo azali na maladi ya ndenge wana azali mbindo. Bato bakokaki koloba na ye ete asengelaki te kobima esika bato mosusu bazali, mpo azalaki mbindo. (Lev. 15:19-27) Kasi, asalaki bongo mpo asukaki mayele. Kutu, “amonaki mpasi mingi na minganga ndenge na ndenge mpe asilisaki biloko na ye nyonso mpe azwaki litomba te, kutu, akómaki nde na mpasi koleka.”
Mwasi yango alukaki mwa nzela ya koleka katikati ya ebele ya bato, alandaki Yesu nsimansima, mpe asimbaki nsɔngɛ ya elamba na ye ya likoló. Mbala moko, maladi na ye ya kotanga makila esilaki! Mwasi yango akanisaki ete bato bakoyeba te likambo oyo asali, kasi Yesu atunaki: “Nani asimbi ngai?” (Luka 8:45-47) Ntango mwasi yango ayokaki bongo, akweaki na kobanga mpe na kolɛnga liboso ya Yesu, “mpe ayebisaki ye solo nyonso.”
Mpo na kosalisa mwasi yango abanga te, Yesu alobaki na ye na boboto: “Mwana na ngai, zalá na mpiko!” (Mat. 9:22) Bato ya mayele oyo balimbolaka Biblia balobaka ete liloba ya Ebre mpe ya Grɛki oyo babongoli na “mwana” ekoki kosalelama na ndenge ya elilingi mpo na komonisa “boboto mpe bolingo.” Mpo na kokitisa ye lisusu motema, Yesu alobaki na ye: “Mwana na ngai, kondima na yo ebikisi yo. Kende na kimya, mpe biká na maladi na yo ya mpasi.”
“Mwana.” Boaze, mozwi moko ya Yisraele abengaki Ruta, elenge mwasi moko ya Moabe, ndenge wana. Ruta mpe akokaki kobanga mpo azalaki kolɔkɔta mbuma na elanga ya mobali moko oyo ye ayebaki te. Kasi Boaze alobaki na ye: “Oyoki, mwana na ngai.” Na nsima, alendisaki Ruta akoba kolɔkɔta mbuma na bilanga na ye. Ruta agumbamaki liboso ya Boaze mpe atunaki ye mpo na nini amoniselaki ye boboto ndenge wana, atako azalaki mopaya. Mpo na kokitisa ye lisusu motema, Boaze ayanolaki boye: “Bayebisaki ngai mpenza makambo nyonso oyo osalelaki bokilo na yo [Naomi, mwasi oyo mobali akufá] . . . Tiká Yehova apesa mbano mpo na oyo osalaki.”
Yesu mpe Boaze bazali mpenza ndakisa malamu mpo na bankulutu na masangá! Ntango mosusu, bankulutu mibale bakoki kokende kosolola na ndeko mwasi moko oyo azali na mposa ya lisalisi mpe bilendiseli ya Biblia. Nsima ya kosɛnga litambwisi ya Yehova na libondeli mpe koyoka na likebi makambo oyo ndeko mwasi ayebisi bango, bankulutu yango bakozala na likoki ya kokitisa ye motema mpe kobɔndisa ye na Liloba ya Nzambe.


text:
MITUNA YA BATÁNGI . . .
Nani asalá Nzambe?
Tózwa ndakisa ya tata moko oyo azali kosolola na mwana na ye ya mobali ya mbula nsambo. Alobi na mwana boye: “Banda kala mpenza, Nzambe asalaki mabele mpe biloko nyonso oyo ezali na mabele, asalaki mpe moi, sanza mpe minzoto.” Mwana akanisi mwa moke na likambo yango mpe na nsima atuni boye: “Tata, nani asalá Nzambe?”
Tata ayanoli ye boye: “Moto moko te asalá Nzambe. Azalaka kaka.” Eyano yango esepelisi ye mpo azali naino mwana. Kasi ntango azali kokola, motuna wana ezali kaka kotungisa ye. Azali kondima te ete moto moko akoki kozanga ebandeli. Azali komituna boye: ‘Nzambe autá wapi?’ Mpo ata likoló mpe mabele ezali na ebandeli.
Biblia epesi eyano nini? Epesi eyano ndenge moko na oyo ya tata oyo tolobeli na ebandeli. Moize akomaki boye: “Ee Yehova, . . . liboso bangomba ebotama, to obanda kobimisa mokili mpe mabele oyo ebotaka, lokola na mpasi ya kobota, Ɛɛ, libela na libela yo ozali Nzambe.” (Nzembo 90:1, 2) Ndenge moko mpe, mosakoli Yisaya akamwaki boye: “Naino oyebi te to naino oyoká te? Yehova, Mozalisi ya mabele nsuka tii nsuka, azali Nzambe mpo na libela”! (Yisaya 40:28) Ndenge moko, mokanda ya Yuda emonisi ete Nzambe azali “seko na bileko nyonso oyo eleká.”—Yuda 25.
Bavɛrsɛ yango emonisi biso ete Nzambe azali “Mokonzi ya seko,” ndenge ntoma Paulo amonisi. (1 Timote 1:17) Yango elimboli ete Nzambe azalaka kaka, ata soki toluki koyeba soki aumeli mbula boni, tokoyeba kaka te. Mpe akokoba kaka kozala. (Emoniseli 1:8) Boye, lokola azali seko na seko, yango ezali moko ya bizaleli minene ya Mozwi-ya-Nguya-Nyonso.
Mpo na nini ezali mpasi tókanga ntina ya likanisi yango? Lokola bomoi na biso ezali mokuse, yango esalaka ete ndenge biso totalelaka ntango ekesana mpenza na ndenge Yehova atalelaka yango. Lokola Nzambe azali seko na seko, mpo na ye, mbula nkóto ezali lokola mokolo moko. (2 Petro 3:8) Tózwa ndakisa: Liyoyo to libanki oyo eumelaka na bomoi kaka mikolo 50 mpamba, ekoki mpenza koyeba bomoi na biso, oyo eumelaka mbula 70 to 80? Soki moke te! Biblia emonisi ete na miso ya Mozalisi na biso Monene, tozali lokola mayoyo to mabanki. Ata likoki na biso ya kokanisa ekopusana ata kopusana te na oyo ya Yehova. (Yisaya 40:22; 55:8, 9) Yango wana tokoki kokamwa te soki ezali mpasi bato báyeba mpenza makambo mosusu oyo etali bomoto ya Yehova.
Atako likanisi oyo ete Nzambe azali seko na seko ekoki kozala mpasi tókanga ntina na yango, likanisi yango ebongi mpenza. Soki moto moko nde asalá Nzambe, moto yango asengeli kozala Mozalisi. Kasi, ndenge Biblia emonisi yango, Yehova nde ‘azalisaki biloko nyonso.’ (Emoniseli 4:11) Lisusu, toyebi ete liboso, likoló mpe mabele ezalaki te. (Ebandeli 1:1, 2) Eutaki wapi? Esengelaki naino Mozalisi na yango azala. Azalaki mpe liboso ya ekelamu nyonso ya mayele, na ndakisa Mwana na ye se moko oyo abotamaki mpe baanzelu. (Yobo 38:4, 7; Bakolose 1:15) Boye, emonani polele ete liboso azalaki ye moko. Akokaki kokelama te mpo eloko moko te ezalaki oyo ekokaki kosala ye.
Bomoi na biso mpe likoló ná mabele emonisaka ete Nzambe azali seko na seko. Ye oyo asalá ete likoló ná mabele ebalukaka, oyo atya mibeko oyo etambwisaka yango, asengeli kozala seko na seko. Mpe ye nde apesá eloko mosusu nyonso mpema ya bomoi.—Yobo 33:4.


text:
MOKAPO YA NTUKU MIBALE NA MIBALE
Atikalaki sembo na komekama
1, 2. Mposa ya Petro ezalaki nini ntango Yesu azalaki kosakola na Kapernaume, kasi likambo nini esalemaki?
PETRO azalaki kotalatala na motema likoló bilongi ya bato oyo bazalaki koyoka Yesu. Ezalaki na sinagoga ya Kapernaume. Ndako ya Petro ezalaki na engumba yango; esika oyo azalaki kosala mosala na ye ya koboma mbisi ezalaki mpe wana, na bokula ya Mbu ya Galile; baninga na ye mingi, bandeko na ye mpe baninga na ye ya mosala bazalaki kofanda na engumba yango. Na ntembe te, Petro azalaki na mposa makasi ete bato ya engumba na ye bátalela Yesu ndenge ye atalelaki ye, bázwa mpe esengo ya koyoka makambo oyo etali Bokonzi ya Nzambe na monɔkɔ ya moteyi oyo aleki bateyi nyonso. Kasi, esalemaki bongo te.
2 Bato mingi batikaki koyoka. Bamosusu bazalaki koimaima polele, bazalaki koboya makambo oyo Yesu azalaki koloba. Kasi, likambo oyo etungisaki Petro mingi koleka, ezali nde ndenge oyo bayekoli mosusu ya Yesu basalaki. Bilongi na bango ezalaki lisusu te komonisa ete bazali na esengo ya koyeba mpe ya kokanga ntina ya solo. Sikoyo, emonani ete balɛmbi nzoto, kutu basilikaki. Bato mosusu bakómaki koloba polele ete maloba ya Yesu ezali makasi. Lokola balingaki koyoka lisusu te, balongwaki na sinagoga
3. Kondima ya Petro esalisaki ye mbala mingi asala nini?
3 Ezalaki ntango moko ya mpasi mpo na Petro mpe bantoma mosusu. Petro akangaki mpenza ntina te ya makambo oyo Yesu alobaki mokolo yango. Na ntembe te, akokaki komona ntina oyo maloba ya Yesu ekokaki kobɛtisa libaku, soki balimboli yango te. Kasi, Petro akosala nini? Ezalaki mbala ya liboso te bosembo na ye epai ya Nkolo na ye emekama; elingaki mpe kozala mbala ya nsuka te. Tótala ndenge oyo kondima ya Petro esalisaki ye alonga mikakatano yango mpe atikala sembo.
Atikalaki sembo ntango basusu balɛmbaki
4, 5. Na ndenge nini Yesu azalaki kosala makambo oyo bato bazalaki kozela te?
4 Mbala mingi, Petro azalaki kokamwa makambo ya Yesu. Mbala na mbala, Nkolo na ye azalaki kosala mpe koloba makambo oyo bato bazalaki kozela te. Mokolo moko liboso, Yesu aleisaki bankóto ya bato na ndenge ya likamwisi. Mpo na yango, balingaki kokómisa ye mokonzi. Kasi, akamwisaki bato mingi na ndenge abendaki nzoto mpe asɛngaki bayekoli na ye bámata na masuwa mpe bákende na Kapernaume. Wana bayekoli bazalaki na kati ya mai na butu, Yesu akamwisaki bango lisusu na ndenge atambolaki likoló ya mbonge ya Mbu ya Galile, mpe apesaki Petro liteya ya ntina mingi na oyo etali kondima.
5 Na ntɔngɔ, bamonaki ete ebele ya bato balandaki bango pembenipembeni ya laki. Kasi, emonanaki ete eloko oyo etindaki bato yango ezalaki nde mposa ya komona Yesu abimisa lisusu bilei na ndenge ya likamwisi, kasi ezalaki te mposa ya koyeba makambo ya Nzambe. Yesu apamelaki bango mpo na ezaleli wana ya koluka kaka biloko ya mokili. (Yoa. 6:25-27) Lisolo yango ekobaki na sinagoga ya Kapernaume, epai Yesu alobaki lisusu likambo oyo bato bazalaki kozela te, ntango azalaki koluka koteya likambo moko ya ntina mingi, kasi oyo ezalaki mpasi mpo na kondima.
6. Yesu apesaki ndakisa nini, mpe bato oyo bazalaki koyoka ye basalaki nini?
6 Yesu alingaki te ete bato báya epai na ye kaka mpo aleisa bango. Alingaki báyeba ete Nzambe akoki kopesa bango bomoi ya seko kaka soki bandimeli mbeka ya Yesu mpe balandi ndakisa na ye. Na yango, apesaki ndakisa moko, amikokanisaki na mana, limpa oyo eutaki na likoló na mikolo ya Moize. Ntango bato mosusu baboyaki kondima yango, asalelaki ndakisa ya kosimba motema, alobaki ete esengelaki kolya mosuni na ye mpe komɛla makila na ye mpo na kozwa bomoi. Ezalaki na esika yango nde bato bakómaki koimaima polele. Bamosusu balobaki ete: “Liloba oyo ezali makasi; nani akoki koyoka yango?” Bayekoli mingi ya Yesu bazwaki ekateli ya kotika kolanda ye. *
7, 8. (a) Likambo nini Petro akangaki naino ntina te na oyo etali mokumba ya Yesu? (b) Eyano nini Petro apesaki na motuna oyo Yesu atunaki bantoma?
7 Petro akosala nini? Na ntembe te, ye mpe atungisamaki mpo na maloba ya Yesu. Akangaki naino ntina te ete Yesu asengelaki kokufa mpo akokisa mokano ya Nzambe. Atako bongo, Petro alukaki nde kosala lokola bayekoli wana ya bongolabongola oyo batikaki kolanda Yesu mokolo wana? Te; likambo moko ya ntina ekesenisaki Petro na bato wana. Ezalaki nini?
8 Yesu abalukaki epai ya bantoma na ye mpe atunaki bango ete: “Bino mpe bolingi kokende te, boye te?” (Yoa. 6:67) Alobaki na bango nyonso 12, kasi Petro nde ayanolaki. Ezalaki kosalema bongo mbala mingi. Mbala mosusu Petro azalaki mokóló na bango. Ezala bongo to te, ye nde azalaki koloba mingi kati na bango; mbala mingi Petro azalaki kokakatana te koloba makambo oyo azalaki kokanisa. Na mbala oyo, likambo oyo azalaki kokanisa ezalaki maloba kitoko mpe oyo etiká nsango ete: “Nkolo, tokokende epai ya nani? Yo ozali na maloba ya bomoi ya seko.”
9. Ndenge nini Petro atikalaki sembo epai ya Yesu?
9 Maloba yango esimbi motema na yo te? Kondima oyo Petro azalaki na yango epai ya Yesu esalisaki ye akolisa ezaleli moko ya ntina mingi: bosembo. Petro amonaki polele ete Yesu azali Mobikisi kaka moko oyo Yehova apesaki mpe ete Yesu abikisaki na nzela ya maloba na ye
Tosengeli kokangama na mateya ya Yesu, ata soki eyokani te na ndenge oyo tozalaki kolikya to tolingaka
10. Ndenge nini tokoki lelo oyo komekola bosembo ya Petro?
10 Yo mpe omonaka bongo? Likambo ya mawa, bato mingi na mokili balobaka ete balingaka Yesu, kasi bazalaka sembo te epai na ye. Mpo na kotikala mpenza sembo epai ya Kristo, tosengeli kolinga mateya na ye, lokola Petro. Tosengeli koyekola yango, kokanga ntina na yango, mpe kosalela yango na bomoi na biso
Atikalaki sembo ntango basembolaki ye
11. Yesu amemaki bayekoli na ye wapi? (Talá mpe maloba na nse ya lokasa.)
11 Mwa moke nsima ya ntango wana oyo makambo mingi esalemaki, Yesu amemaki bantoma na ye mpe bayekoli mosusu na mobembo na ngámbo ya nɔrdi. Nsɔngɛ ya Ngomba Heremone, oyo etondi na nɛjɛ, mosika na ndelo ya nɔrdi ya Mokili ya Ndaka, ezalaki na ntango mosusu komonana ata banda na Mbu ya Galile. Mokemoke, ngomba yango ezalaki komonana likoló koleka, wana bazali kopusana mpe komata na nzela oyo ememi na bamboka oyo ezali pembeni ya Kaisaria ya Filipe. * Na esika wana ya kitoko, esika bazalaki komona eteni monene ya Mokili ya Ndaka na ngámbo ya sudi, Yesu atunaki bayekoli na ye motuna moko ya ntina.
12, 13. (a) Mpo na nini Yesu alingaki koyeba soki bato bakanisaka ete azali nani? (b) Ndenge nini Petro amonisaki kondima ya solosolo na maloba oyo ayebisaki Yesu?
12 Atunaki bango boye: “Ebele ya bato bazali koloba ete ngai nazali nani?” Tokoki komona na makanisi ndenge Petro azalaki kotala miso ya Yesu, ndenge azalaki koyoka lisusu boboto ya Nkolo na ye mpe mayele mingi oyo azalaki na yango. Yesu azalaki na mposa ya koyeba soki bato bakanisaka ete azali nani. Bayekoli ya Yesu bayanolaki na motuna yango, bazongelaki mwa makanisi ya libunga oyo bato mingi bazalaki na yango mpo na Yesu. Kasi, Yesu alingaki koyeba makambo mosusu. Baninga na ye ya motema bazalaki mpe na mabunga yango? Atunaki bango boye: “Bongo bino bolobi ete ngai nazali nani?”
13 Na mbala oyo mpe, Petro aumelaki te koloba. Alobaki polele, na mpiko, likambo oyo ezalaki na mitema ya bato mingi oyo bazalaki wana. Alobaki ete: “Ozali Kristo, Mwana ya Nzambe ya bomoi.” Tokoki komona ndenge Yesu amungamungaki mpo na komonisa ete asepeli na Petro mpe apesaki ye longonya ya solosolo. Yesu ayebisaki Petro ete ezali Yehova Nzambe, kasi moto te, nde amonisaki polele solo wana ya ntina mingi epai ya bato oyo bazalaki na kondima ya solosolo. Petro asosolaki moko na makambo minene oyo Yehova amonisaki naino te tii wana: Masiya, to Kristo oyo alakamaki banda kala!
14. Mikumba nini ya minene Yesu apesaki Petro?
14 Kristo yango azalaki moto oyo esakweli moko ya kala ebengaki libanga oyo batongi-ndako bakobwaka. (Nz. 118:22; Luka 20:17) Lokola azalaki kokanisa bisakweli ya ndenge wana, Yesu amonisaki ete Yehova akotya lisangá moko likoló ya libanga wana oyo Petro autaki komonisa. Na nsima, apesaki Petro mwa mikumba ya ntina mingi na kati ya lisangá yango. Atyaki Petro likoló ya bantoma mosusu te, ndenge bato mosusu bakanisaka, kasi apesaki ye nde mikumba. Apesaki Petro “bafungola ya bokonzi.” (Mat. 16:19) Petro akozala na mosala ya kofungwela bituluku misato ya bato nzela ya kokɔta na Bokonzi ya Nzambe
15. Nini etindaki Petro apamela Yesu, mpe alobaki nini?
15 Kasi na nsima, Yesu alobaki ete bato oyo bapesi bango mingi, bakosɛnga bango mpe mingi, mpe likambo yango emonanaki solo na ndakisa ya Petro. (Luka 12:48) Yesu akobaki komonisa makambo mosusu minene oyo etali Masiya, na ndakisa ete mosika te bakonyokola ye mpe bakoboma ye na Yerusaleme. Petro atungisamaki mingi ntango ayokaki makambo yango. Abendaki Yesu pembeni mpe abandaki kopamela ye ete: “Komitungisa te, Nkolo; likambo wana ekokómela yo te.”
16. Ndenge nini Yesu asembolaki Petro, mpe toli nini ya ntina biso nyonso tokoki kozwa na maloba wana ya Yesu?
16 Na ntembe te Petro akanisaki ete azali kosalisa Yesu, yango wana eyano ya Yesu ezalaki likambo moko ya kokamwisa. Apesaki Petro mokɔngɔ, atalaki bayekoli mosusu, oyo na ntembe te bazalaki na makanisi ndenge moko na Petro, mpe alobaki ete: “Leká nsima na ngai, Satana! Ozali eloko oyo ezali kobɛtisa ngai libaku, mpo ozali kokanisa makanisi ya Nzambe te, kasi oyo ya bato.” (Mat. 16:23; Mrk. 8:32, 33) Maloba ya Yesu ezali na toli moko ya ntina mingi mpo na biso nyonso. Ezalaka mpasi te tókóma libosoliboso na makanisi ya bato na esika ya kozala na makanisi ya Nzambe. Soki tozali kosala bongo, ata soki tokanisi ete tolingi kosalisa moto, kozanga ete tóyeba yango, tokoki kolendisa moto wana asala likambo moko oyo ekosepelisa Satana, kasi Nzambe te. Kasi, Petro asalaki nini?
17. Yesu alingaki koloba nini ntango ayebisaki Petro ete “leká nsima na ngai”?
17 Na ntembe te, Petro ayebaki ete Yesu abengaki ye te Satana Zabolo na ndenge ya solo. Kutu, Yesu alobaki na Petro te ndenge alobaki na Satana. Yesu alobaki na Satana ete: “Longwá”; kasi alobaki na Petro: “Leká nsima na ngai.” (Mat. 4:10) Yesu abwakaki te ntoma wana oyo amonaki ete azali na makambo mingi ya malamu, kasi asembolaki kaka makanisi mabe oyo azalaki na yango na likambo wana. Ezali mpasi te komona ete Petro asengelaki kotika kozala eloko oyo ezali kobɛtisa libaku liboso ya Nkolo na ye mpe koleka nsima na ye lokola moyekoli oyo azali kolendisa ye.
Tokokoba kozala penepene na Yesu Kristo mpe Tata na ye, Yehova Nzambe, kaka soki tozali kondima disiplini na komikitisa nyonso mpe tozali kozwa liteya na disiplini yango
18. Ndenge nini Petro amonisaki bosembo, mpe ndenge nini tokoki komekola ye?
18 Petro azongisaki liloba, asilikaki, to atikaki koloba mpo na nkanda? Te; na komikitisa nyonso, andimaki mpamela. Na ndenge yango, amonisaki lisusu bosembo. Bato nyonso oyo balandaka Kristo basengeli kosembolama na ntango mosusu. Tokokoba kozala penepene na Yesu Kristo mpe Tata na ye, Yehova Nzambe, kaka soki tozali kondima disiplini na komikitisa nyonso mpe tozali kozwa liteya na disiplini yango.
Bosembo na ye ezwi mbano
19. Yesu alobaki likambo nini ya kokamwisa, mpe mbala mosusu Petro amitunaki nini?
19 Mwa moke na nsima, Yesu alobaki likambo mosusu ya kokamwisa: “Ya solo mpenza nalobi na bino ete bato mosusu na kati ya baoyo batɛlɛmi awa bakoyoka ata nsolo ya liwa te liboso bámona Mwana ya moto ayei na bokonzi na ye.” (Mat. 16:28) Na ntembe te, maloba wana etindaki Petro amituna mituna. Yesu alingaki mpenza koloba nini? Ntango mosusu Petro amitunaki soki lokola auti kozwa mpamela ya makasi bongo, yango ekozangisa ye mapamboli to mikumba nyonso oyo asengelaki kozwa.
20, 21. (a) Lobelá emonaneli oyo Petro amonaki. (b) Ndenge nini lisolo oyo ezalaki kati na bato oyo bamonanaki na emonaneli esalisaki mpo na kosembola Petro?
20 Nzokande, pɔsɔ soki moko na nsima, Yesu amemaki Yakobo, Yoane, ná Petro “na ngomba moko molai”
21 Yesu abandaki kobongwana liboso na bango. Elongi na ye ebandaki kongɛnga, tii ekómaki kongala lokola moi. Bilamba na ye mpe ekómaki mpɛmbɛ makasi. Na nsima, bato mibale babimaki pembeni ya Yesu, moko azalaki komonisa Moize mpe mosusu Eliya. Bazalaki kolobela “kokende na ye oyo esengelaki mpenza kosalema na Yerusaleme”
22, 23. (a) Ndenge nini Petro amonisaki esengo mpe ezaleli ya mɔtɔmɔtɔ? (b) Mbano nini mosusu Petro, Yakobo, ná Yoane bazwaki na butu wana?
22 Petro amonaki ete asengeli kosala mwa likambo na emonaneli wana ya kokamwa, ntango mosusu akanisaki ete akokaki koyeisa yango molai. Emonanaki lokola nde Moize ná Eliya balingi kokabwana na Yesu. Na yango, Petro alobaki boye: “Molakisi, ezali malamu tózala awa, boye tótɛlɛmisa bahema misato, moko ya yo mpe moko ya Moize mpe moko ya Eliya.” Ya solo, basaleli wana ya Yehova oyo bakufá banda kala mpe bamonanaki na emonaneli wana bazalaki na mposa ya bahema te. Ya solo, Petro akanisaki na mozindo te liboso aloba. Atako bongo, Petro asepelisi yo te mpo na esengo na ye mpe ezaleli na ye ya mɔtɔmɔtɔ?
23 Petro, Yakobo ná Yoane bazwaki mbano mosusu na butu yango. Lipata moko ebimaki mpe ezingaki bango na ngomba. Mongongo moko ebimaki kuna: ezalaki mongongo ya Yehova Nzambe! Alobaki boye: “Oyo azali Mwana na ngai, oyo aponami. Bóyoka ye.” Na nsima, emonaneli yango esilaki, mpe batikalaki kaka ná Yesu na ngomba.
24. (a) Matomba nini Petro azwaki na emonaneli wana? (b) Matomba nini tokoki kozwa na emonaneli yango lelo oyo?
24 Emonaneli yango ezalaki mpenza likambo moko kitoko mpo na Petro mpe biso! Bambula mingi na nsima, akomaki na ntina na libaku oyo azwaki na butu wana, ya kozala moko na bato oyo ‘bamonaki bonene na ye na miso’; amonaki liboso nkembo oyo Yesu akozala na yango ntango akokóma Mokonzi na likoló. Emonaneli wana ekokisaki bisakweli mingi ya Liloba ya Nzambe mpe elendisaki kondima ya Petro mpo na mikakatano oyo asengelaki kokutana na yango. (Tángá 2 Petro 1:16-19.) Ekoki kosalema mpe bongo mpo na biso soki, lokola Petro, totikali sembo epai ya Nkolo oyo Yehova atye likoló na biso, toyekoli epai na ye, tondimi disiplini mpe kosembolama na ye, mpe tozali kolanda ye na komikitisa nyonso mokolo na mokolo.
^ par. 6 Tokoki komona ete bato oyo bazalaki na sinagoga bazali bongolabongola soki totali ndenge basalaki mokolo Yesu alobaki maloba oyo, ná ndenge basalaki mokolo oyo elekaki ntango basakolaki polele ete azali mosakoli ya Nzambe.
^ par. 11 Longwa na ndelo ya Mbu ya Galile, basalaki mobembo yango ya kilomɛtrɛ 50 banda na mɛtrɛ 210 na nse ya nivo ya mbu tii na mɛtrɛ soki 350 na likoló, na kati ya bisika ya kitoko mingi.


text:
Mokapo 28
Biklezia mingi bya lokuta bikotongama o mikolo mya nsuka—Bakolakisa malako ma lokuta, ma mpamba mpe ma ligboma—Bopengwi bokozala beboo na ntina ya balakisi ba lokuta—Zabulu akongala o mitema mya bato—Akolakisa ndenge inso ya malongi ma lokuta. Penepene na 559–545 Yambo ya Klisto.
1 Mpe sikawa, tala, bandeko ba ngai, nalobaki na bino, engebene lokola Molimo asengisaki ngai; yango wana, nayebi solo ete masengeli kosalema.
2 Mpe makambo maye makokomama o buku makolongobana mpenza epai ya bana ba bato, mpe mpenza epai ya nkona ya biso, eye ezali montika mwa ndako ya Yisalaele.
3 Mpo ete ekosalema o mokolo mona moye biklezia biye bikotongama, mpe epai ya Nkolo te, ekoloba moko epai ya mosusu: Tala, ngai, nazali wa Nkolo; mpe basusu bakoloba: Ngai, nazali wa Nkolo; mpe boye ekoloba moko na moko oyo atongaki biklezia, mpe epai ya Nkolo te—
4 Mpe bakowela bango na bango; mpe banganga ba bango bakowela bango na bango, mpe bakolakisa na boyebi bwa bangomei, mpe bakoboya Molimo Mosantu, oyo akopesaka bolobi.
5 Mpe bakoboya nguya ya Nzambe, Mosantu Moko wa Yisalaele; mpe bakoloba epai ya bato: Yokemelani epai ya biso, mpe yokani mosise mwa biso; mpo tala, Nzambe azali te lelo, mpo Nkolo mpe Mosikoli asalaki mosala mwa ye, mpe apesaki nguya ya ye epai ya bato;
6 Tala, yokemelani epai ya mosise mwa ngai; soko bakoloba, ezali likamwisi lyoko lisalemi na loboko la Nkolo kondima yango te; mpo mokolo moye azali Nzambe wa makamwisi te; asalaki mosala mwa ye.
7 Iyo, mpe ekozala mingi bayo bakoloba: Liani, meleni, mpe sepelani, mpo lobi tokokufa; mpe ekozala bolamu mpo ya biso.
8 Mpe lisusu ekozala mingi baye bakoloba: Liani, meleni, mpe sepelani; nzokande, bangani Nzambe—akoyengebene na kosalaka lisumu lyoko like; iyo, kosani moke, zwani litomba lya moto na ntina ya maloba ma ye, timolani libulu mpo ya moto wa penepene na yo; ezali bobe te o eye; mpe salani makambo manso maye, mpo lobi tokokufa; mpe soko ezali ete tozali na elindo, Nzambe akobete biso na mbete ike, mpe o nsuka tokobikisama o bokonzi bwa Nzambe.
9 Iyo, mpe ekozala mingi bayo bakolakisa nsima ya lolenge loye, malongi ma lokuta mpe ma mpamba mpe ma ligboma, mpe bakovimbana o mitema mya bango, mpe bakoluka o bozindo kobomba toli ya bango na Nkolo; mpe misala mya bango mikozala o molili.
10 Mpe makila ma basantu makobelela uta o mabele likolo lya bango.
11 Iyo, bakei banso mpembeni ya nzela; babebi.
12 Na ntina ya lolendo, mpe na ntina ya balakisi ba lokuta, mpe malongi ma lokuta, biklezia bya bango bibebi, mpe biklezia bya bango bitombwani; mpe na ntina ya lolendo bavimbani.
13 Bayibi bakeleli mpo ya ndako isantu kitoko ya bango; bayibi bakeleli mpo ya bilamba bya bango bya malonga; mpe baniokoli basokemi mpe bakeleli o mitema, zambi bavimbani.
14 Balati nkingo itimba, mpe mito likolo, iyo, na ntina ya lolendo, mpe nkuna, mpe bonsomo, mpe pite, bakei mpembeni longola se bake, baye bazali balandi basawa ba Klisto; nzokande, bakambemi, ete mbala nzike babungi zambi balakisami na misise mya bato.
15 O bato ba bwania, mpe bayekola, mpe baye bavimbani o lolendo la mitema mya bango, mpe baye banso bateyi malongi ma lokuta, mpe baye banso basali pite, mpe basantoli nzela alima ya Nkolo, lisuma, lisuma, lisuma ezala epai ya bango, elobi Nkolo Nzambe wa Bokasi Bonso, mpo bakosukumama o limfelo!
16 Lisuma epai ya bango baye bakobalola mpembeni mosembo mpo ya likambo lyoko lya mpamba mpe bakotiola eye ezali elamu, mpe bakoloba ete elongobani te! Mpo mokolo mokoya moye Nkolo Nzambe akoya noki kobimela bafandi ba mabele; mpe o mokolo mona moye bakotela mpenza o bobe bakowa.
17 Kasi tala, soko bafandi ba mabele bakoyambola uta o nkuna mpe bonsomo bwa bango, bakobebisama te, elobi Nkolo wa Bibele.
18 Kasi tala, eklezia ena enene mpe ya nsomo, mwasi wa pite wa mabele manso, esengeli kobambama o mabele, mpe enene esengeli kozala bokwei bwa yango.
19 Mpo bokonzi bwa zabulu bosengeli boningana, mpe baye bazali ba bwango basengeli mpenza kolamusama epai ya boyamboli, to, zabulu akokanga bango o miniololo mya ye mya libela, mpe bakosengeniama na nkanda, mpe bakowa;
20 Mpo tala, o mokolo mona akongala o mitema mya bana ba bato, mpe akolamusa bango na nkanda likolo lya eye ezali elamu.
21 Mpe ekolembisa ye basusu, mpe kobondela bango epai ya bozangi bobangi bwa mosuni, ete bakoloba: manso mazali malamu o Siona; iyo, Siona azwi bomengo, manso mazali malamu—mpe boye zabulu akokosa milimo mya bato, mpe akokamba bango o na bokebi mosika o nse o limfelo.
22 Mpe tala, basusu baye akolete mosika, mpe akolobela bango limfelo lizali te; mpe akoloba epai ya bango: Nazali zabulu te, mpo azali te—mpe boye ayimisani o matoyi ma bango, kina agbati bango o miniololo mya ye mya nsomo, uta wapi ezali lobiko te.
23 Iyo, bagbatami na liwa, mpe limfelo; mpe liwa, mpe limfelo, mpe zabulu, mpe banso baye bakangemaki o yango bakoteleme liboso lya ngbende ya Nzambe, mpe kosambisama engebene na misala mya bango, uta wapi basengeli kokende o kati ya esika elengelemi mpo ya bango, kutu liziba lyoko lya moto mpe libanga lya fofolo, liye lizali monioko mozanga nsuka.
24 Yango wana, lisuma ezala epai ya ye oyo azali o kimia o Siona!
25 Lisuma ezala epai ya ye oyo akobelela: Manso mazali malamu.
26 Iyo, lisuma epai ya ye oyo akoyokemela epai ya misise mya bato, mpe akoboya nguya ya Nzambe, mpe likabo lya Molimo Mosantu!
27 Iyo, lisuma epai ya ye oyo akoloba: Tozwi, mpe tozali na ntina ya mosusu te!
28 Mpe o nsuka, lisuma epai ya bango baye banso bakolenge, mpe bakosilika na ntina ya bosolo bwa Nzambe! Mpo tala, oyo atongami likolo lya libanga akozwa yango o bosepeli; mpe oyo atongami likolo lya nse ya zelo, akolenge mbele akweya.
29 Lisuma epai ya ye oyo akoloba: Tozwi liloba lya Nzambe, mpe tozali te lisusu na ntina ya liloba lya Nzambe, mpo tozwi ekoki!
30 Mpo tala, boye elobi Nkolo Nzambe: Nakopesa epai ya bana ba bato monkoloto likolo lya monkoloto, mosise likolo lya mosise, awa moke mpe kuna moke; mpe bapambolami bango baye bakoyokemela epai ya mitindo mya ngai, mpe bakotia litoyi o toli ya ngai, mpo bakoyekola bwania; mpo epai ya ye oyo akoyamba nakopesa mingi koleka; mpe na bango baye bakoloba, Tozwi ekoki, na bango ekolongolama kutu eye bazwi.
31 Alakelami botutu ye oyo akotia elikia ya ye na moto, to azali kosala mosuni loboko la ye, to oyo akoyokemela epai ya misise mya bato, longola se soko misise mya bango mikopesama na nguya ya Molimo Mosantu.
32 Lisuma epai ya Bapaganu, elobi Nkolo Nzambe wa Bibele! Mpo ata nakotandola loboko la ngai epai ya bango uta mokolo na mokolo, bakoboya ngai; nzokande, nakoyoka ngolu epai ya bango, elobi Nkolo Nzambe, soko bakoyambola mpe bakoya epai ya ngai; mpo loboko la ngai lotandolami mikolo minso, elobi Nkolo Nzambe wa Bibele.