text:
MOKAPO YA ZOMI NA MWAMBE
Batisimo mpe boyokani na yo ná Nzambe
Ndenge nini babatisaka moto mpo akóma moklisto?
Makambo nini osengeli kokokisa mpo bápesa yo nzela ya kozwa batisimo?
Ndenge nini moto amipesaka na Nzambe?
Ndimbola mpenzampenza ya batisimo ezali nini?
1. Mpo na nini Moetiopia moko, mosali monene ya mokonzi, asɛngaki azwa batisimo?
“TALÁ! Mai yango oyo; nini ezali kopekisa ngai kobatisama?” Moetiopia moko, mosali monene ya mokonzi, nde atunaki motuna oyo na siɛklɛ ya liboso. Moklisto moko na nkombo Filipo autaki komonisa ye ete Yesu azali Masiya oyo alakamaki. Lokola makambo oyo Moetiopia yango ayekolaki na Makomami esimbaki mpenza motema na ye, asalelaki yango. Amonisaki ete alingi kozwa batisimo!—Misala 8:26-36.
2. Mpo na nini osengeli mpenza kokanisa mingi likambo ya kozwa batisimo?
2 Soki oyekolaki malamumalamu na Motatoli moko ya Yehova mikapo nyonso oyo ezali liboso ya mokapo oyo, mbala mosusu yo mpe okanisi ete ntango ekoki mpo omituna motuna oyo: ‘Nini ezali kopekisa ngai kobatisama?’ Kino sikawa oyekoli elaka ya Biblia oyo etali bomoi ya seko na Paladiso. (Luka 23:43; Emoniseli 21:3, 4) Oyekoli mpe ndenge mpenza bato oyo bakufá bazali, ná elikya ya lisekwa. (Mosakoli 9:5; Yoane 5:28, 29) Mbala mosusu okómá koyangana na Batatoli ya Yehova na makita oyo basalaka na lisangá na bango mpe omoni na miso ete bazali na lingomba ya solo. (Yoane 13:35) Likambo ya ntina koleka, mbala mosusu obandi kokóma na boyokani makasi na Yehova Nzambe.
3. (a) Etinda nini Yesu apesaki bayekoli na ye? (b) Ndenge nini babatisaka moto na mai?
3 Ndenge nini okoki komonisa ete olingi kosalela Nzambe? Yesu ayebisaki bayekoli na ye ete: “Bókende mpe bókómisa bato bayekoli na bikólo nyonso, kobatisáká bango.” (Matai 28:19) Yesu ye moko apesaki ndakisa na ndenge azwaki batisimo na mai. Banyakelaki ye mai te, to babwakelaki ye kaka mwa matangá ya mai na nzoto te, to mpe basopelaki ye mwa mai na motó te. (Matai 3:16) Liloba “kobatisa” euti na liloba moko ya Grɛki oyo elimboli “kozindisa.” Na yango, mpo na kobatisa moto akóma moklisto, esengeli kozindisa ye mobimba na mai.
4. Kozwa batisimo na mai ekomonisa nini?
4 Kozwa batisimo na mai ezali likambo oyo bato nyonso oyo balingi kozala na boyokani na Yehova Nzambe basengeli kosala. Batisimo ekomonisa na miso ya bato ete olingi kosalela Yehova, osepeli kosala mokano na ye. (Nzembo 40:7, 8) Nzokande, mpo okoka kozwa batisimo, ezali na mwa makambo oyo osengeli kokokisa.
OSENGELI KOZALA NA BOYEBI MPE KONDIMA
5. (a) Wapi likambo ya liboso oyo moto asengeli kosala mpo akoka kozwa batisimo? (b) Mpo na nini makita ya boklisto ezali na ntina mingi?
5 Obandi kosala likambo ya liboso. Ndenge nini? Na ndenge ozali koyekola koyeba Yehova Nzambe mpe Yesu Klisto, ntango mosusu na ndenge ozali koyekola Biblia mbala na mbala. (Yoane 17:3) Kasi, makambo ya koyekola ezali mpenza mingi. Baklisto basengeli ‘kotonda na boyebi ya solosolo ya mokano ya Nzambe.’ (Bakolose 1:9) Yango wana, koyangana na makita ya Batatoli ya Yehova ekosalisa yo mingi. Koyangana na makita yango ezali na ntina mingi. (Baebele 10:24, 25) Koyanganaka na makita nyonso ekosalisa yo oyeba Nzambe malamumalamu.
6. Wapi makambo oyo osengeli koyeba na Biblia mpo okoka kozwa batisimo?
6 Yango elingi koloba te ete osengeli koyeba makambo nyonso ya Biblia mpo okoka kozwa batisimo. Moetiopia wana azalaki na mwa boyebi, kasi azalaki na mposa ya lisalisi mpo na kokanga ntina ya biteni mosusu ya Makomami. (Misala 8:30, 31) Se ndenge moko, yo mpe osengeli naino koyekola makambo mingi. Kutu, okosilisa koyekola makambo nyonso ya Nzambe ata moke te. (Mosakoli 3:11) Nzokande, liboso ozwa batisimo, osengeli koyeba mpe kondima mateya ya ntina ya Biblia. (Baebele 5:12) Na ndakisa, osengeli koyeba mpe kondima ndenge bato oyo bakufá bazalaka mpenza mpe ntina ya nkombo ya Nzambe mpe ya Bokonzi na ye.
7. Boyekoli ya Biblia esengeli kosalisa yo na nini?
7 Kasi, kozala kaka na boyebi ekoki te, mpamba te “na kozanga kondima likoki ya kosepelisa [Nzambe] mpenza ezali ata moke te.” (Baebele 11:6) Biblia eyebisi biso ete ntango bato mosusu na engumba Kolinti ya kala bayokaki nsango oyo baklisto bazalaki kosakola, “babandaki kondima mpe kobatisama.” (Misala 18:8) Bobele bongo, boyekoli ya Biblia esengeli kosalisa yo ondima ete Biblia ezali Liloba ya Nzambe oyo epemami na elimo na ye. Esengeli mpe kosalisa yo ondima bilaka ya Nzambe mpe ondima ete mbeka ya Yesu ekoki kobikisa yo.—Yosua 23:14; Misala 4:12; 2 Timote 3:16, 17.
KOSAKOLA SOLO YA BIBLIA
8. Nini ekotinda yo oyebisa bato makambo oyo oyekoli?
8 Wana ozali kokolisa kondima na motema na yo, okokoka te kobombela basusu makambo oyo oyekoli. (Yilimia 20:9) Okozala na mposa makasi ya koyebisa bato mateya mpe mikano ya Nzambe.—2 Bakolinti 4:13.
9, 10. (a) Okoki kobanda naino koyebisa solo ya Biblia epai ya banani? (b) Osengeli kosala nini soki olingi kobanda kosakola elongo na Batatoli ya Yehova?
9 Okoki kobanda naino na koyebisa solo ya Biblia na mayele epai ya bandeko na yo, baninga na yo, bato oyo bafandi pene na bino mpe baninga na yo ya mosala. Na nsima, okolinga ntango mosusu obanda kosakola elongo na Batatoli ya Yehova. Soki ezali bongo, kobanga te koyebisa Motatoli oyo azali koteya yo Biblia mposa na yo. Soki emonani ete okoki kobima na mosala ya kosakola, bakotinda bankulutu mibale ya lisangá bákutana na yo esika moko na ndeko oyo ateyaka yo Biblia.
10 Yango ekopesa yo nzela ya koyeba malamu bankulutu mosusu ya lisangá, baoyo bazali kobatela etonga ya Nzambe. (Misala 20:28; 1 Petelo 5:2, 3) Soki bankulutu yango bamoni ete oyebi mateya ya ntina ya Biblia mpe ondimaka yango, soki bamoni ete bomoi na yo eyokani na mitinda ya Nzambe, mpe olingi mpenza kokóma Motatoli ya Yehova, bakoyebisa yo ete okoki kobanda kosakola elongo na lisangá; wana okómi mosakoli ya nsango malamu oyo azwi naino batisimo te.
11. Makambo nini bato mosusu basengeli kotika liboso bákoka kosakola elongo na lisangá?
11 Mbala mosusu ekosɛnga obongola mimeseno na yo mosusu liboso bándima yo obanda kosakola elongo na lisangá. Ntango mosusu ekosɛnga otika makambo mosusu oyo osalaka na kobombana. Na yango, liboso omonisa mposa na yo ya kokóma mosakoli oyo azwi naino batisimo te, osengeli kotika masumu minene, lokola pite to ekobo, milangwa, mpe komɛla bangi.—1 Bakolinti 6:9, 10; Bagalatia 5:19-21.
KOBONGOLA MOTEMA MPE KOBONGWANA
12. Mpo na nini kobongola motema ezali na ntina?
12 Liboso okoka kozwa batisimo, osengeli naino kokokisa makambo mosusu. Ntoma Petelo alobaki ete: “Bóbongola mitema mpe bóbongwana mpo masumu na bino ebomama.” (Misala 3:19) Kobongola motema elimboli koyoka mpenza mawa mpo na likambo oyo osali. Soki moto azalaki na bomoi moko ya mbindo, ebongi mpenza abongola motema; kasi kobongola motema ezali mpe na ntina ata soki ozalaki na bomoi ya mbindo mpenza te. Mpo na nini? Mpamba te bato nyonso bazali basumuki mpe esengeli Nzambe alimbisa bango. (Baloma 3:23; 5:12) Liboso oyekola Biblia, oyebaki mokano ya Nzambe te. Bongo, ndenge nini bomoi na yo ekokaki koyokana mpenzampenza na mokano na ye? Yango wana, kobongola motema ezali na ntina.
13. Kobongwana ezali nini?
13 Nsima ya kobongola motema, esengeli kobongwana. Osengeli kosuka kaka te na koyoka mawa. Osengeli mpe kotika bomoi na yo ya liboso mpe kozwa ekateli makasi ete kobanda sikawa okosala makambo oyo ezali malamu. Osengeli naino kobongola motema mpe kobongwana liboso ya kozwa batisimo.
KOMIPESA
14. Likambo nini ya ntina mingi osengeli kosala liboso ya kozwa batisimo?
14 Liboso ya kozwa batisimo, osengeli mpe kosala likambo mosusu ya ntina mingi. Osengeli komipesa na Yehova Nzambe.
15, 16. Komipesa na Nzambe elimboli nini, mpe nini etindaka moto amipesa na Nzambe?
15 Ntango omipesi na Yehova Nzambe na libondeli oyo osali na motema moko, olaki ye ete okokangama kaka na ye mpo na libela. (Deteronome 6:15) Kasi mpo na nini moto akolinga kokóma moombo ya Nzambe? Mpo na koyanola na motuna yango, tózwa ndakisa ya mobali moko oyo abandi kosepela na mwasi moko. Ntango akómi koyeba ye malamu mpe komona ete azali na bizaleli ya malamu mpenza, mobali yango akoyoka ete motema na ye ezali kolinga mwasi yango mingi. Na nsima, ekokamwisa te soki atuni mwasi yango libala. Atako kobala ekobakisela ye mikumba mosusu, kasi akobala ye kaka mpo alingi ye mingi.
16 Ntango oyebi Yehova mpe okómi kolinga ye mingi, yango ekotinda yo osalela ye na motema na yo mobimba to osambela ye na makoki na yo nyonso. Moto nyonso oyo alingi kolanda Yesu Klisto, Mwana ya Nzambe, asengeli ‘komiboya.’ (Malako 8:34) Tomiboyaka soki tozali kosala ete bamposa mpe mikano na biso epekisa biso te kotosa Nzambe na makambo nyonso. Na yango, liboso okoka kozwa batisimo, esengeli ete mokano ya Nzambe ezala likambo ya liboso oyo osalaka na bomoi na yo.—1 Petelo 4:2.
KOBANGA EPEKISA YO TE
17. Mpo na nini bato mosusu bakokaka mbala mosusu te komipesa na Nzambe?
17 Bato mosusu bakokaka komipesa na Yehova te mpo babangaka kosala likambo yango ya ntina mingi. Ntango mosusu babangaka ete soki bakómi baklisto oyo bamipesi ekosɛnga básala makambo oyo ye akosɛnga bango, soki bongo te bakomema ngambo na miso na ye. Lokola babangaka ete mbala mosusu bakokoka te, mpe bakoki kosala makambo oyo ekoyokisa Yehova mawa, bakanisaka ete eleki malamu bámipesa na ye te.
18. Nini ekoki kotinda yo na komipesa na Yehova?
18 Soki okómi kolinga Yehova mingi, yango ekotinda yo omipesa na ye mpe osala makasi mpo bomoi na yo eyokana na komipesa na yo. (Mosakoli 5:4) Nsima ya komipesa na Nzambe, ekosɛnga mpenza ete ‘otambola na ndenge ebongi na Yehova mpo osepelisa ye mpenza.’ (Bakolose 1:10) Lokola olingi Nzambe mingi, okokanisa ata moke te ete kosala mokano na ye ezali mpasi mingi. Na ntembe te, okozala na makanisi moko na ntoma Yoane oyo akomaki ete: “Bolingo ya Nzambe elakisi boye, ete tótosaka [mibeko] na ye; kutu [mibeko] na ye ezali kilo te.”—1 Yoane 5:3.
19. Mpo na nini osengeli te kobanga komipesa na Nzambe?
19 Mpo na komipesa na Nzambe, ezali kosɛnga te ete ozala moto ya kokoka. Yehova ayebi esika makoki na yo esuki mpe azali kosɛnga yo ata moke te ete osala makambo oyo eleki makoki na yo. (Nzembo 103:14) Alingi olonga, yango wana akolendisa yo mpe akosalisa yo. (Yisaya 41:10) Okoki mpenza kondima ete soki otyeli Yehova motema na yo mobimba, “akoyeisa banzela na yo alima.”—Masese 3:5, 6, NW.
ZWÁ BATISIMO MPO NA KOMONISA ETE OMIPESI
20. Mpo na nini komipesa na Yehova esengeli kotikala kaka likambo na bino mibale te?
20 Soki okanisi makambo oyo touti kolobela awa, yango ekoki kosalisa yo omipesa na Yehova na libondeli. Moto nyonso oyo alingaka mpenza Nzambe asengeli mpe ‘kosala eyambweli mpo na lobiko.’ (Baloma 10:10) Ndenge nini okosala yango?
21, 22. Ndenge nini okoki kosala “eyambweli” ya kondima na yo?
21 Yebisá Mokambi-misala ya bankulutu ya lisangá na bino ete olingi kozwa batisimo. Akopona bankulutu oyo bakotalela elongo na yo mwa mituna ya mateya ya ntina ya Biblia. Soki bankulutu yango bandimi ete okoki kozwa batisimo, bakoyebisa yo ete okozwa yango na liyangani oyo ekoya. * Mbala mingi, na liyangani basalaka lisukulu moko oyo elobelaka ntina ya batisimo. Na nsima, molobi asɛngaka bato nyonso oyo balingi kozwa batisimo báyanola na mituna mibale ya pɛtɛɛ mpo bámonisa “eyambweli” ya kondima na bango na minɔkɔ na bango.
22 Ezali batisimo nde ekomonisa na miso ya bato ete omipesi na Nzambe mpe na ntango wana okómi Motatoli ya Yehova. Bazindisaka bato oyo balingi kozwa batisimo nzoto mobimba na kati ya mai, mpo emonana na miso ya bato nyonso ete basili komipesa na Yehova.
NDIMBOLA YA BATISIMO NA YO
23. Kozwa batisimo “na nkombo ya Tata mpe ya Mwana mpe ya elimo santu” elimboli nini?
23 Yesu alobaki ete bayekoli na ye bakozwa batisimo “na nkombo ya Tata mpe ya Mwana mpe ya elimo santu.” (Matai 28:19) Yango elimboli ete moto oyo azali kozwa batisimo andimi bokonzi ya Yehova Nzambe mpe ya Yesu Klisto. (Nzembo 83:18; Matai 28:18) Andimi lisusu mokumba mpe misala ya elimo santu ya Nzambe, to nguya na ye oyo esalaka mosala.—Bagalatia 5:22, 23; 2 Petelo 1:21.
24, 25. (a) Kozwa batisimo elakisi nini? (b) Esengeli koyanola motuna nini?
24 Nzokande, batisimo ezali te kaka likambo ya kozindisama na mai. Ezali komonisa likambo moko ya ntina mingi. Kozindisama na mai elakisi ete okufi na ndenge ya elilingi mpe otiki libela bomoi oyo ozalaki na yango liboso. Kobima na mai elakisi ete ozongi na bomoi mpo na kosala mokano ya Nzambe. Kobosana mpe te ete omipesi na Yehova Nzambe, kasi omipesi te na mosala moko boye, na likambo moko boye, na bato to na ebongiseli moko boye. Komipesa na yo mpe batisimo oyo ozwi ezali ebandeli ya boninga moko ya makasi elongo na Nzambe—boyokani moko ya solosolo mpenza elongo na ye.—Nzembo 25:14.
25 Kozwa batisimo ezali ndanga ya lobiko te. Ntoma Paulo akomaki boye: “Bókoba kosala mpo na lobiko na bino moko na kobanga mpe na kolɛnga.” (Bafilipi 2:12) Batisimo ezali nde ebandeli. Motuna ya ntina yango oyo: Ndenge nini okoki kotikala na kati ya bolingo ya Nzambe? Mokapo ya nsuka ya buku oyo ekoyanola na motuna yango.
^ par. 21 Bapesaka bato batisimo na mayangani ya minene mpe ya mike oyo Batatoli ya Yehova basalaka mbula na mbula.


c: text/html

text:
LITEYA 62
Nzete monene oyo ezalaki elilingi ya bokonzi moko
Nebukadenezare alɔtaki ndɔtɔ moko ya kobangisa. Abengaki bato na ye ya bwanya mpo báyebisa ye ndimbola na yango. Kasi moko te akokaki kolimbwela ye ndɔtɔ yango. Nsukansuka, mokonzi asololaki na Danyele.
Nebukadenezare ayebisaki ye: ‘Na ndɔtɔ na ngai, namonaki nzete moko. Ekómaki molai tii etutaki mapata. Bato nyonso na mabele mobimba bakokaki komona yango. Ezalaki na nkasa ya kitoko mpe mbuma ebele. Banyama ezalaki kofanda na nse ya elili na yango mpe bandɛkɛ ezalaki kotonga zumbu na bitape na yango. Na nsima anzelu moko akitaki. Abelelaki: “Bókata nzete yango mpe bitape na yango. Kasi bótika ekumu ná misisa na yango na mabele, mpe bókanga yango na bansinga ya ebende mpe ya motako. Motema ya nzete yango ebongwana, ezala lisusu ya moto te, ekoma ya nyama, mpe elekisa ntango nsambo. Bato nyonso basengeli koyeba ete Nzambe azali Mokonzi mpe apesaka bokonzi na moto nyonso oyo alingi.”’
Yehova asalisaki Danyele ayeba ndimbola ya ndɔtɔ yango. Ntango Danyele ayebaki ndimbola ya ndɔtɔ yango, akómaki kobanga. Alobaki: ‘Ee mokonzi, ebongaki ndɔtɔ yango etala banguna na yo, kasi etali nde yo. Nzete monene oyo bakataki ezali yo. Okolongwa na bokonzi, mpe okolya matiti na zamba lokola nyama ya zamba. Kasi lokola anzelu alobaki bátika ekumu ná misisa ya nzete yango, okozonga lisusu mokonzi.’
Mbula moko na nsima, Nebukadenezare azalaki kotambolatambola likoló ya ndako na ye mpo na kotala kitoko ya Babilone. Alobaki: ‘Talá engumba kitoko oyo natongá. Nazali mpenza moto monene!’ Kaka ntango azalaki koloba bongo, mongongo moko eutaki na likoló elobaki: ‘Nebukadenezare! Sikoyo olongwe mokonzi.’
Na ntango yango, Nebukadenezare abɛlaki motó mpe akómaki lokola nyama ya zamba. Babenganaki ye na ndako na ye mpe akómaki kofanda na zamba elongo na banyama. Nsuki na ye ekómaki milai lokola nsala ya mpongo mpe manzaka na ye lokola manzaka na ndɛkɛ.
Nsima ya mbula nsambo, mayele ya Nebukadenezare ezongaki mpe Yehova atyaki ye mokonzi ya Babilone. Na nsima, Nebukadenezare alobaki: ‘Nasanzoli Yehova, Mokonzi ya likoló. Sikoyo nayebi ete Yehova azali Mokonzi. Akitisaka bato ya lolendo, mpe akoki kopesa bokonzi na moto nyonso oyo alingi kopesa.’
“Lolendo ezalaka liboso ya kokwea, mpe elimo ya komikumisa liboso ya kobɛta libaku.”—Masese 16:18

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Paradiso na mabele—Ndɔtɔ mpamba to likambo ya solo?
Paradiso! Mikanda oyo ezalaka na bafɔtɔ ya bisika kitoko ya bamboka mosusu epesaka biso mposa ya kokende na bamboka yango oyo emonanaka lokola “paradiso” mpo tómiyoka malamu mpe tóbosana mitungisi mpe bampasi ya bomoi. Kasi ndenge toyebi yango, ntango tozongaka na mboka na biso, tokutaka makambo ezali kaka ndenge totikaki yango.
Atako bongo, likambo etali paradiso ebendaka mpenza likebi ya bato mingi. Kasi, tokoki komituna boye: ‘“Paradiso” ezali kaka ndɔtɔ mpamba? Soki bongo, mpo na nini ebendaka likebi ya bato? Mokolo mosusu ekokóma likambo ya solo?’
BANDA KALA PARADISO EBENDAKA LIKEBI YA BATO
Banda basiɛklɛ mingi, bato balingaka koyeba makambo mingi etali paradiso. Eloko ebendaki likebi ya bato mingi ezali ‘elanga ya Edene,’ oyo Biblia elobi ete ezalaki na “ɛsti.” Nini esalaki ete elanga yango ebenda likebi ya bato? Biblia elobi boye: “Yehova Nzambe akolisaki na mabele nzete nyonso ya kitoko na kotala mpe malamu na kolya.” Elanga yango ezalaki esika moko kitoko mpe malamu. Eloko mosusu oyo ebendaki mpenza likebi koleka, ezali ‘nzete ya bomoi oyo ezalaki na katikati ya elanga’ yango.—Ebandeli 2:8, 9.
Longola yango, mokanda ya Ebandeli elobeli bibale minei oyo ezalaki kobima na elanga yango. Na bibale yango minei, mibale, elingi koloba Tigre (to Hidekele) ná Efrate, eyebani tii lelo oyo. (Ebandeli 2:10-14) Bibale yango mibale oyo ebimaka na Golfe persique, ezali na Irak, oyo kala ezalaki na kati ya Perse.
Yango wana, tokoki kokamwa te ndenge likanisi ya paradiso awa na mabele ekɔtá mpenza na mimeseno ya bonkɔkɔ ya bato ya Perse. Na ndakisa, karte moko ya Perse ya siɛklɛ ya 16, oyo ezali na Musée d’art na engumba Philadelphie, na etúká ya Pennsylvanie, na États-Unis, emonisi elanga moko oyo ezingami na bifelo mpe ezalaki na banzete mpe bafololo. Maloba ya Perse oyo ebongolami na “elanga oyo ezingami na bifelo” elimboli “paradiso,” mpe bililingi oyo ezali na karte yango emonisi makambo oyo Biblia elobeli mpo na elanga kitoko ya Edene.
Kutu, masolo oyo etali paradiso ebɛtamaka na minɔkɔ mingi mpe ekɔtá na mimeseno ya bato mingi na mokili. Lokola bato bazalaki kokende kofanda na bamboka mosusu, bamemaki mpe masolo wana ya ebandeli, oyo nsima ya bankama ya bambula, esanganaki na bindimeli mpe masapo ya bamboka yango. Ata lelo oyo, soki bato bamoni esika moko ya kitoko, babengaka yango mbala moko paradiso.
BATO BALUKAKA PARADISO
Bato mosusu oyo bazalaki kosala mibembo ya mosika mpo na koyeba mokili balobaki ete bamonaki esika oyo paradiso ezalaki. Na ndakisa, ntango Charles Gordon, mokonzi moko ya basoda ya Angleterre, akendaki kotala bisanga Seychelles na 1881, akamwaki ntango amonaki esika moko kitoko oyo babengi Vallée de Mai, oyo lelo batyá yango na molɔngɔ ya biloko ya motuya na mokili, mpe alobaki ete esika yango ezali elanga ya Edene. Na siɛklɛ ya 15, Christophe Colomb, moto moko ya Italie, oyo azalaki kosala mibembo na bibale ya minene, amitunaki soki akómi pene na elanga ya Edene ntango akómaki na esanga ya Hispaniola, oyo lelo ezali République Dominicaine mpe Haïti.
Buku moko ya istware (Mapping Paradise) ezali na bililingi ya kala koleka 190, mingi kati na yango ezali komonisa Adama ná Eva na Edene. Ezalaki mpe na elilingi moko ya siɛklɛ ya 13, oyo bazwaki na kopi ya mokanda ya Beatus de Liébana. Eteni ya likoló ya mokanda yango ezalaki na esika moko oyo ezalaki na liyemi ya paradiso. Liyemi yango ezalaki komonisa bibale minei oyo ezalaki na paradiso: “Tigre,” “Efrate,” “Pishone,” mpe “Gihone.” Bibale yango ezalaki kobima mokomoko na esika na yango. Yango ezalaki elilingi oyo emonisi ndenge oyo lisangá ya bokristo epalanganaki na mabele mobimba. Mayemi ya ndenge wana emonisi ete atako esika oyo Paradiso ezalaki koyebana lisusu te, tii lelo bato mingi bayebi ete ezalaki awa na mabele mpe lisolo yango ebendaka likebi na bango.
John Milton, moto moko ya Angleterre oyo azalaki powɛti na siɛklɛ ya 17, akendá nsango mpo na poɛmi na ye Paradise Lost (Paradiso oyo ebungá), oyo eutaki na lisolo ya Ebandeli oyo elobeli lisumu ya Adama mpe ndenge oyo Nzambe abimisaki ye na elanga ya Edene. Na buku yango, alobelaki elaka ya kozongisa bomoi ya seko awa na mabele mpo na bato, mpe alobaki: “Na ntango wana, mabele mobimba ekozala paradiso.” Longola yango, Milton akomaki mpe buku mosusu oyo ezalaki na motó ya likambo Paradise Regained (Paradiso ezongisami).
BABONGOLI NDENGE YA KOTALELA LIKAMBO YANGO
Tomoni polele ete banda kala, bato mingi bazalaki kondima likanisi oyo elobaka ete paradiso oyo elimwá ezalaki awa na mabele. Kasi, mpo na nini lelo oyo bato mingi bandimaka yango lisusu te? Ndenge buku moko (Mapping Paradise) emonisi yango, ezali mingimingi mpo “bato ya teoloji . . . baboyaka kondima ete paradiso ezalaki awa na mabele.”
Mangomba mingi eteyaka bandimi na yango ete nsukansuka, bango nyonso bakokende na lola, kasi bakofanda na paradiso awa na mabele te. Nzokande, na Nzembo 37:29, Biblia elobi: “Bayengebene bakozwa mabele, mpe bakofanda wana seko.” Lokola lelo oyo mabele ezali paradiso te, nini ekoki kondimisa biso ete elaka yango ekokokisama? *
PARADISO NA MABELE MOBIMBA EZALI LIKAMBO YA SOLO
Yehova Nzambe, oyo asalaki Paradiso ya liboso oyo elimwá, alaki ete akozongisa yango. Na ndenge nini? Kanisá libondeli oyo Yesu ateyaki biso: “Bokonzi na yo eya. Mokano na yo esalema, lokola na likoló, ndenge moko mpe na mabele.” (Matai 6:10) Bokonzi yango ezali guvɛrnema ya mokili mobimba oyo epesami na mabɔkɔ ya Yesu Kristo mpe ekozwa esika ya baguvɛrnema nyonso ya bato. (Danyele 2:44) Ntango Bokonzi yango ekoyangela, mokano ya Nzambe mpo na paradiso na mabele ‘ekosalema.’
Longola yango, na litambwisi ya elimo ya Nzambe, mosakoli Yisaya amonisaki bomoi oyo bato bakozala na yango na Paradiso, esika oyo mikakatano mpe bampasi nyonso oyo bato bazali na yango lelo ekosila. (Yisaya 11:6-9; 35:5-7; 65:21-23) Tolendisi yo ozwa mwa miniti mpo na kotánga bavɛrsɛ yango na Biblia na yo moko. Soki osali bongo, okozala na ntembe ata moke te mpo na makambo oyo Nzambe alaki bato ya botosi. Bato yango bakofanda na paradiso mpe bakozala na boyokani malamu na Nzambe, mapamboli oyo Adama abungisaki.—Emoniseli 21:3.
Mpo na nini tokoki kondima ete elikya ya Paradiso na mabele ezali ndɔtɔ mpamba te, kasi likambo ya solo? Mpo Biblia eyebisi biso: “Likoló ezali ya Yehova, kasi mabele, apesá yango bana ya bato.” Elikya ya Paradiso na mabele euti epai ya “Nzambe, oyo akoki kobuka lokuta te, alaká banda kalakala mpenza.” (Nzembo 115:16; Tito 1:2) Ya solo, Paradiso ya libela na libela, oyo Biblia elaki, ezali mpenza elikya kitoko!
^ par. 15 Likambo mosusu oyo ekoki kobenda likebi ezali ete na Koran, na Surate 21, vɛrsɛ 105, Al-Anbiya’ [Basakoli] elobi: “Bato ya sembo na kati ya basaleli na Ngai bakozwa mabele.”


text:
Kaka ndenge tata ya bolingo alingaka ete bana na ye bázala malamu, Tata na biso ya likoló mpe alingi ete tózala na esengo mpo na libela. (Yisaya 48:17, 18) Alaki ete ‘moto oyo azali kosala mokano ya Nzambe akotikala libela na libela.’—1 Yoane 2:17.
Nzambe alingi tótambola na banzela na ye.
Biblia elobi ete Mozalisi na biso asepelaka ‘kolakisa biso banzela na ye’ mpo ‘tótambola’ na yango. (Yisaya 2:2, 3) Abongisi etuluku moko ya bato “mpo na nkombo na ye,” mpo báyebisa mokano na ye na mokili mobimba.—Misala 15:14.
Nzambe alingi tósambela ye na bomoko.
Losambo ya pɛto ya Yehova ekabolaka bato te kasi esangisaka nde bango na bolingo ya solo. (Yoane 13:35) Lelo oyo, banani bazali koteya bato nyonso na bisika nyonso ndenge ya kosalela Nzambe na bomoko? Tosɛngi yo ozwa eyano na mwa buku oyo.


text:
MOKAPO 9
“Klisto azali nguya ya Nzambe”
1-3. (a) Likambo nini ya nsɔmɔ ekómelaki bayekoli na Mbu ya Galilai, mpe Yesu asalaki nini? (b) Mpo na nini ebongi báloba mpo na Yesu ete, “Klisto azali nguya ya Nzambe”?
BAYEKOLI bazali kobanga makasi. Bazalaki kokatisa Mbu ya Galilai na masuwa mpe na mbala moko mopɛpɛ moko ya makasi ekiteli bango. Na ntembe te, ezali mbala ya liboso te bámona mopɛpɛ ya makasi na mai yango
2 Yesu abangi te. Na motema mpiɔ mpenza, apameli mopɛpɛ mpe mbu: “Fandá nyɛɛ! Tiká makɛlɛlɛ!” Mbala moko, mopɛpɛ mpe mbu etosi ye
3 Kasi Yesu azalaki lokola bato nyonso te. Mpo na Yesu mpe na nzela na ye, Yehova amonisaki nguya na Ye na ndenge ya kokamwa mpenza. Yango wana, elimo santu etindaki ntoma Paulo aloba mpo na Yesu ete “Klisto azali nguya ya Nzambe.” (1 Bakolinti 1:24) Na ndenge nini nguya ya Nzambe ezali komonana kati na Yesu? Mpe ndenge oyo Yesu asalelaki nguya na ye ekoki kozala na ntina nini na bomoi na biso?
Nguya ya Mwana mobotami-se-moko ya Nzambe
4, 5. (a) Nguya mpe bokonzi nini Yehova apesaki Mwana mobotami-se-moko na ye? (b) Eloko nini oyo Mwana yango asalelaki mpo na kokokisa mikano ya Tata na ye ya kokela biloko mpe bikelamu mosusu?
4 Tótalela nguya oyo Yesu azalaki na yango liboso abotama moto awa na mabelé. Yehova asalelaki “nguya na ye ya seko” ntango akelaki Mwana mobotami-se-moko na ye oyo na nsima akómaki kobengama Yesu Klisto. (Baloma 1:20; Bakolose 1:15) Nsima na yango, Yehova apesaki Mwana yango nguya mpe bokonzi monene mpo akokisa mikano na Ye oyo etali kokela biloko mpe bikelamu mosusu. Biblia elobeli Mwana yango boye: “Biloko nyonso esalemaki na nzela na ye, mpe kozanga ye eloko ata moko te esalemaki.”
5 Tokoki mpenza te komona bonene nyonso ya mokumba yango. Kanisá nguya oyo esengelaki mpo na kokela bamilio na bamilio ya baanzelu ya nguya, kokela molɔ́ngɔ́ ná bamiliare na bamiliare ya bagalaksi oyo ezali na kati, mpe kokela mabelé ná ebele ya biloko mpe bikelamu ya bomoi oyo ezali na kati. Mpo na kokokisa mosala wana nyonso, Mwana mobotami-se-moko yango asalelaki nguya oyo eleki makasi na molɔ́ngɔ́ mobimba
6. Nsima ya liwa ya Yesu awa na mabelé mpe lisekwa na ye, nguya mpe bokonzi nini bapesaki ye?
6 Mwana mobotami-se-moko yango akokaki kozwa lisusu nguya mpe bokonzi mingi koleka? Nsima ya liwa na ye awa na mabelé mpe lisekwa na ye, alobaki ete: “Bokonzi nyonso epesameli ngai na likoló mpe na mabelé.” (Matai 28:18) Ɛɛ, bapesaki Yesu likoki mpe lotomo ya kosalela nguya na ye na molɔ́ngɔ́ mobimba. Lokola azali “Mokonzi ya bakonzi mpe Nkolo ya bankolo,” bapesi ye ndingisa ya “kobebisa nyɛɛ guvɛrnema nyonso mpe bokonzi nyonso mpe nguya”
7. Mpo na nini tokoki kotya motema ete Yesu akosalela ata mokolo te na ndenge ya mabe nguya oyo Yehova apesi ye?
7 Tosengeli nde kobanga ete mokolo mosusu Yesu akosalela nguya na ye na ndenge ya mabe? Soki moke te! Lokola Yesu alingi mpenza Tata na ye, akoki ata mokolo moko te kosala eloko oyo ekosepelisa Ye te. (Yoane 8:29; 14:31) Yesu ayebi malamu ete Yehova asalelaka soki moke te nguya na ye monene na ndenge ya mabe. Yesu ye moko amoni na miso ete Yehova alukaka nde mabaku ya ‘komonisa nguya na ye mpo na baoyo bazali na mitema pɛto liboso na ye.’ (2 Ntango 16:9) Lisusu, ntembe ezali te ete Yesu alingaka bato lokola Tata na ye; yango wana, tokoki kotya motema ete akosalela ntango nyonso nguya na ye mpo na kosala makambo ya malamu. (Yoane 13:1) Kutu, makambo oyo asalá ezali mpenza kondimisa biso likanisi yango. Tótalela nguya oyo azalaki na yango ntango azalaki awa na mabelé mpe ndenge oyo asalelaki yango.
Azalaki na “nguya na . . . maloba”
8. Nsima ya kopakolama ya Yesu, azwaki nguya ya kosala nini, mpe ndenge nini asalelaki nguya na ye?
8 Emonani ete Yesu asalaki makamwisi te ntango azalaki naino mwana moke na Nazalete. Kasi, makambo ebongwanaki nsima ya batisimo na ye na mobu 29 ya ntango na biso (T.B.), wana azalaki na mbula soki 30. (Luka 3:21-23) Biblia eyebisi biso boye: “Nzambe apakolaki ye na elimo santu mpe na nguya, mpe akatisaki mokili yango mobimba kosaláká malamu mpe kobikisáká baoyo nyonso banyokolami na Zabolo.” (Misala 10:38) Maloba “kosaláká malamu” emonisi mpenza ete Yesu asalelaki nguya na ye malamu, boye te? Nsima ya kopakolama na ye, “akómaki mosakoli ya nguya na misala mpe na maloba.”
9-11. (a) Epai wapi Yesu azalaki koteya mbala mingi, mpe mokakatano nini asengelaki kolonga? (b) Mpo na nini lolenge ya koteya ya Yesu ezalaki kokamwisa bibele ya bato?
9 Na ndenge nini Yesu azalaki na nguya na maloba? Mbala mingi, azalaki koteya na bisika ya polele
10 Mokolo moko na ntɔngɔ, na ebandeli ya mobu 31 T.B., bato ebele bayanganaki na mwa ngomba moko pembeni ya Mbu ya Galilai. Kati na bango, basusu bautaki na Yudea mpe na Yelusaleme, batambolaki kilomɛtrɛ 100 to 110. Basusu bautaki na Tulo mpe Sidoni, bamboka oyo ezali na nɔrdi mpe pembenipembeni ya mbu. Bato mingi ya maladi bapusanaki penepene na Yesu mpo na kosimba ye, mpe abikisaki bango nyonso. Ntango amonaki ete ata moko te kati na bango azalaki lisusu na maladi ya makasi, abandaki koteya bango. (Luka 6:17-19) Ntango asilisaki, bango nyonso bakamwaki mpo na makambo oyo bayokaki. Mpo na nini?
11 Bambula mingi na nsima, moto moko oyo ayokaki lisolo wana akomaki ete: “Bibele yango ya bato bakamwaki na ndenge na ye ya koteya; mpo azalaki koteya bango na ndenge ya moto oyo azali na bokonzi.” (Matai 7:28, 29) Yesu azalaki koloba na nguya mpe bazalaki komona yango. Azalaki koloba na nkombo ya Nzambe mpe azalaki kotika ete bokonzi oyo Liloba ya Nzambe ezali na yango nde esimba mateya na ye. (Yoane 7:16) Makambo oyo azalaki koloba ezalaki polele, bilendiseli na ye ezalaki kotinda bato bábongola makanisi na bango mpe moto moko te akokaki kokweisa bandimbola oyo azalaki kopesa. Azalaki kolobela makambo na bozindo mpe maloba na ye ezalaki kosimba mitema ya bayoki na ye. Ateyaki bango ndenge ya kozala na bomoi ya esengo, ya kobondela, ya koluka Bokonzi ya Nzambe, mpe ya komibongisela avenire. (Matai 5:3–7:27) Maloba na ye ezalaki kolamusa mitema ya bato oyo bazalaki na nzala ya mateya ya solo mpe ya boyengebene. Bato ya ndenge wana bazalaki kondima ‘komiboya’ bango moko mpe kotika makambo nyonso mpo na kolanda ye. (Matai 16:24; Luka 5:10, 11) Na ntembe te, yango emonisi ete maloba ya Yesu ezalaki mpenza na nguya!
Azalaki na “nguya na misala”
12, 13. Na ndenge nini Yesu azalaki na “nguya na misala,” mpe makamwisi na ye ezalaki kaka ndenge moko?
12 Yesu azalaki mpe na “nguya na misala.” (Luka 24:19) Baevanzile elobeli makamwisi koleka 30 oyo asalaki
“Bamonaki Yesu azali kotambola likoló ya mbu”
13 Yesu asalaki makamwisi ndenge na ndenge. Azalaki na nguya ya kobengana bademo, yango wana azalaki na mokakatano te ya kosala yango. (Luka 9:37-43) Azalaki na nguya likoló ya biloko ya mokili; yango wana, abongolaki mai vinyo. (Yoane 2:1-11) Atambolaki likoló ya Mbu ya Galilai na ntango oyo mopɛpɛ makasi ezalaki kopɛpa likoló na yango, mpe likambo yango ekamwisaki bayekoli na ye. (Yoane 6:18, 19) Maladi ata moko te elekaki ye na makasi; azalaki kobikisa binama ya nzoto oyo ebebi, maladi oyo eumeli mingi mpe maladi oyo ekoki koboma moto. (Malako 3:1-5; Yoane 4:46-54) Azalaki kobikisa bamaladi yango kaka ndenge moko te. Abikisaki bato mosusu na mosika, nzokande asimbaki basusu kaka kosimba. (Matai 8:2, 3, 5-13) Abikisaki basusu na mbala moko, basusu malɛmbɛmalɛmbɛ.
14. Na makambo nini Yesu amonisaki ete azali na nguya ya kosilisa liwa?
14 Na koleka, Yesu azalaki na nguya ya kozongisa moto na bomoi. Masolo misato ya Biblia emonisi ete alamusaki bakufi: azongisaki mwana mwasi moko ya mbula 12 epai ya baboti na ye, azongisaki mwana kaka moko ya mwasi moko oyo akufelaki mobali epai ya mama na ye, mpe azongisaki mobali moko oyo balingaki mingi epai ya bandeko na ye ya basi. (Luka 7:11-15; 8:49-56; Yoane 11:38-44) Na mabaku nyonso misato wana, amonaki ata mokakatano moko te na kosala yango. Atɛlɛmisaki mwana wana ya mwasi na mbeto oyo balalisaki ebembe na ye, nzokande autaki kokufa. Asekwisaki mwana mobali ya mwasi wana oyo akufelaki mobali, oyo bazalaki komema na mbeto mpo na kokende kokunda ye; na ntembe te, asekwisaki ye kaka na mokolo oyo akufaki. Mpe atɛlɛmisaki Lazalo na lilita, nzokande akufaki banda mikolo minei.
Asalelaki nguya mpo na bolamu ya bato, kasi na mayele mpe na limemya
15, 16. Makambo nini emonisi ete Yesu azalaki kosalela nguya na ye mpo na bolamu na ye moko te?
15 Kanisá ete nguya oyo Yesu azalaki na yango ezala nde na mabɔkɔ ya mokonzi moko ya kozanga kokoka; ntango mosusu moto yango alingaki kosalela yango na ndenge ya mabe, boye te? Kasi Yesu azalaki na lisumu te. (1 Petelo 2:22) Aboyaki moimi, mposa ya lokumu mpe lokoso, oyo etindaka bato ya kozanga kokoka básalela bokonzi na bango mpo na konyokola basusu.
16 Ntango Yesu azalaki kosalela nguya na ye, azalaki koluka bolamu na ye te; ata mbala moko te asalelaki yango mpo na litomba na ye moko. Ntango azalaki na nzala, aboyaki kokómisa mabanga mampa. (Matai 4:1-4) Lokola azalaki na biloko mingi te, yango emonisi ete asalelaki nguya na ye te mpo na kozala na bozwi. (Matai 8:20) Talá likambo mosusu oyo emonisi ete ezalaki te mposa ya koluka naino bolamu na ye moko nde etindaki ye asalaka misala ya nguya. Ntango azalaki kosala makamwisi, ye moko azalaki komipimela. Na ndakisa, ntango azalaki kobikisa bato ya maladi, ezala ata moto moko mpamba, nguya ezalaki kobima na nzoto na ye mpe azalaki koyoka yango. (Malako 5:25-34) Atako bongo, azalaki kotika ete bibele ya bato básimbaka ye, mpe bazalaki kobika. (Luka 6:19) Azalaki na elimo ya komipimela mpenza!
17. Ndenge nini Yesu amonisaki ete azalaki kosalela nguya na ye na mayele?
17 Yesu azalaki kosalela nguya na ye na mayele. Ata mbala moko te asalaki misala ya nguya kaka mpo na komilakisa to mpo bámona ye. (Matai 4:5-7) Yango wana, aboyaki kosala bilembo kaka mpo na kosepelisa Elode, oyo azalaki na mposa ya komona bilembo. (Luka 23:8, 9) Yesu azalaki kosalela nguya na ye piblisite te; yango wana, mbala mingi azalaki kosɛnga bato oyo abikisi ete báyebisa likambo yango te. (Malako 5:43; 7:36) Alingaki te ete bansango ya kokamwisa mpenza oyo bazali kopanza ye nde etinda bato báluka koyeba soki azali nani.
18-20. (a) Nini ezalaki kotinda Yesu asalelaka nguya na ye boye to boye? (b) Ndenge oyo Yesu abikisaki moto moko oyo akufá matoi epesi yo makanisi nini?
18 Yesu, moto ya nguya, akesanaki mingi na bakonzi ya motema makasi oyo batyaka likebi ata moke te na bamposa mpe na bampasi ya basusu ntango bazali kosalela bokonzi na bango. Yesu azalaki kotyela bato likebi. Komona mpamba oyo azalaki komona bato ya mpasi ezalaki kopesa ye mawa mingi mpe ezalaki kotinda ye abikisa bango. (Matai 14:14) Azalaki kotalela mayoki mpe bamposa na bango; boboto mpe komibanzabanza yango nde ezalaki kotinda ye asalela nguya na ye boye to boye. Na Malako 7:31-37, tozali kokuta ndakisa moko oyo ezali kosimba motema.
19 Na libaku yango, bibele mpenza ya bato bamoni Yesu mpe bamemeli ye ebele ya bato ya maladi mpe abikisi bango nyonso. (Matai 15:29, 30) Kasi Yesu atye likebi mingi na mobali moko. Moto yango akufá matoi mpe azali mpenza na likoki ya koloba malamu te. Ntango mosusu Yesu amoni ete moto yango azali nkandankanda to azali komiyoka malamu te na esika yango. Yango wana, Yesu amitye na esika na ye; amemi ye pembeni
20 Soki tokanisi ete ata na ntango Yesu azalaki kosalela nguya oyo Nzambe apesaki ye mpo na kobikisa bato ya maladi, azalaki kotalela mayoki na bango, likambo yango ezali mpenza kosimba mitema na biso. Koyeba ete Yehova apesi Bokonzi epai ya Masiya, Mokonzi ya motema mawa mpe oyo amibanzabanzaka mpo na basusu ndenge wana ezali mpenza kokitisa biso motema, boye te?
Elembo ya makambo oyo ekoya
21, 22. (a) Makamwisi ya Yesu ezalaki elembo ya nini? (b) Lokola Yesu azali na bokonzi likoló ya mopɛpɛ, mbula mpe biloko mosusu ya mokili, tokoki kolikya ete akosala nini ntango akoyangela?
21 Misala ya nguya oyo Yesu asalaki awa na mabelé ezalaki kaka komonisa mwa moke mapamboli ya minene koleka oyo boyangeli na ye ekosopa. Na mokili ya sika ya Nzambe, Yesu akosala lisusu makamwisi
22 Yesu akozongisa mai, mabelé mpe mopɛpɛ oyo bato babebisi ndenge esengeli mpenza kozala. Kanisá lisusu ndenge apekisaki mopɛpɛ moko ya makasi, mpo na komonisa ete azali na bokonzi likoló ya mopɛpɛ, mbula mpe biloko mosusu ya mokili. Na yango, ntembe ezali te ete ntango Kristo akoyangela, bato bakobanga lisusu mipɛpɛ ya makasi te, koningana ya mabele te, bavolka te to makama mosusu oyo ebimaka na mokili. Lokola Yesu azali Mosali ya Mayele oyo Yehova asalelaki mpo na kokela mabelé ná bomoi ya lolenge nyonso, ayebi malamu ndenge mabelé esalemá. Ayebi ndenge ya kosalela malamu biloko na yango. Ntango akoyangela, mabelé oyo mobimba ekokóma Paladiso.
23. Ndenge nini Mokonzi Yesu akokokisa bamposa ya bato?
23 Ekozala boni mpo na bamposa ya bato? Lokola Yesu akokaki koleisa malamu mpenza bankóto ya bato na mwa bilei moke mpamba, yango endimisi biso ete boyangeli na ye ekosilisa nzala. Ya solo, ebele ya bilei, oyo mpe ekokabolama na bosembo mpenza, ekosilisa nzala mpo na libela. (Nzembo 72:16) Bokonzi oyo azalaki na yango likoló ya maladi emonisi biso ete bato ya maladi, bato oyo bakufá miso, bato oyo bakufá matoi, bibɔsɔnɔ mpe batɛngumi bakobikisama mpenza mpo na libela. (Yisaya 33:24; 35:5, 6) Likoki na ye ya kosekwisa bato oyo bakufá endimisi biso ete, lokola azali Mokonzi kuna na likoló, nguya na ye ekopesa ye mpe nzela ya kosekwisa bamilio na bamilio ya bato oyo Tata na ye akanisaka bango na esengo mpenza.
24. Ntango tozali kokanisa nguya ya Yesu, likambo nini tosengeli kobosanaka te, mpe mpo na nini?
24 Ntango tozali kokanisa nguya ya Yesu, tóbosanaka te ete Mwana yango alandaka ndakisa ya Tata na ye malamumalamu. (Yoane 14:9) Na yango, ndenge oyo Yesu asalelaka nguya na ye ezali komonisa polele ndenge oyo Yehova asalelaka oyo ya ye. Na ndakisa, kanisá ndenge Yesu abikisaki na boboto mpenza moto moko ya maba. Lokola Yesu ayokelaki ye mawa, asimbaki ye mpe alobaki: “Nalingi.” (Malako 1:40-42) Na masolo ya ndenge wana, ezali lokola nde Yehova azali koloba na biso boye: ‘Ezali ndenge wana nde nasalelaka nguya na ngai!’ Yango epesi yo mposa ya kokumisa Nzambe na biso mozwi-ya-nguya-nyonso mpe ya kopesa ye matɔndi na ndenge azali kosalela nguya na ye na bolingo ya ndenge wana, boye te?
^ par. 1 Mbala na mbala, mipɛpɛ makasi eyaka pwasa na Mbu ya Galilai. Lokola mai yango ezali na nse mingi (soki mɛtrɛ 200 na nse ya nivo ya mai monene), mopɛpɛ oyo ezalaka likoló na yango ezalaka na molunge mingi koleka oyo ya bisika ya pembenipembeni; yango nde esalaka ete mipɛpɛ makasi ebɛtaka kuna. Mipɛpɛ makasi eutaka na Ngomba Helemona, oyo ezali na nɔrdi, mpe ekitaka na Lobwaku ya Yolodani. Yango wana, mai ekoki kozala kimya mpe mbala moko mopɛpɛ moko ya makasi eyei kobebisa kimya wana.
^ par. 12 Tóyeba lisusu ete na bantango mosusu Baevanzile elobelaka na mokuse ebele ya makamwisi oyo Yesu asalaki lokola nde ezalaki kaka likamwisi moko. Na ndakisa, mokolo moko, “engumba mobimba” eyaki kotala ye, mpe abikisaki “bato mingi” ya maladi.
^ par. 19 Kobwaka nsoi ezalaki lolenge moko to elembo moko ya kobikisa maladi oyo Bayuda ná bato ya bikólo mosusu bazalaki kondima, mpe makomi ya balabi emonisi ete bato bazalaki kosalela nsoi mpo na kobikisa bato na maladi. Soki Yesu abwakaki nsoi, ezalaki ntango mosusu kaka mpo na komonisa moto yango ete alingi kobikisa ye. Ezala ndenge wana to te, Yesu asalelaki nsoi na ye lokola nkisi te.


text:
MOTUNA 1
Nazali nani?
YO OLINGAKI KOSALA NINI?
Talá likambo oyo: Karen ayei na fɛti moko esali naino miniti zomi te; nsima na ye, ayoki mongongo moko oyo ayebi.
“Mpo na nini otɛlɛmi kaka boye?”
Karen abaluki mpe amoni moninga na ye Jessica asimbi milangi mibale ya masanga bafungolá. Ayebi ete ezali masanga oyo elangwisaka. Jessica apesi Karen molangi moko mpe alobi na ye: “Ozali lisusu mwana moke te, boye te?”
Karen alingi koboya, kasi akanisi ete Jessica azali moninga na ye. Karen alingi te moninga na ye amona ye yuma. Lisusu, Jessica azalaka mwana malamu. Soki ye azali komɛla masanga, boye ezali mabe mpenza te. Karen alobi na nse ya motema: ‘Ezali kaka masanga! Ezali bangi te!’
Soki ozalaki na esika ya Karen, olingaki kosala nini?
KANISÁ!
Mpo osala oyo ezali malamu na bisika ya ndenge wana, osengeli komiyeba. Koyeba soki ozali nani ekosalisa yo okangama na makambo oyo oyebi ete ezali malamu. Soki obosani yango te, okozala na makasi ya kotambwisa bomoi na yo na esika otikelaka bato mosusu bátambwisa yo.
Okozwa makasi yango ndenge nini? Bandá naino na kopesa biyano na mituna oyo elandi.
1 NAZALAKA MAKASI NA NINI?
Koyeba makasi na yo mpe bizaleli na yo ya malamu ekosalisa yo ozala na mpiko.
NDAKISA YA BIBLIA: Ntoma Paulo akomaki boye: “Ata soki nazali na makoki te na koloba, ya solo nazali bongo te na boyebi.” (2 Bakorinti 11:6) Lokola Paulo ayebaki Makomami malamu, esalisaki ye azala na mpiko ntango bato batungisaki ye. Atikaki te maloba mabe ya basusu ebangisa ye.
OMITALELA: Komá likambo moko oyo oyebi kosala malamu.
Sikoyo lobelá ezaleli na yo moko ya malamu. (Na ndakisa, kosalisa basusu, kokaba, kotyelama motema, kotosa ngonga)
2 NAZALAKA NA BOLƐMBU NINI?
Ndenge kaka ebende ebukanaka kaka esika oyo ezali na mpota, bizaleli na yo ekobeba noki soki otiki bolɛmbu na yo etambwisa yo.
NDAKISA YA BIBLIA: Paulo ayebaki bolɛmbu na ye. Akomaki boye: “Na motema na ngai, nasepelaka mpenza na mobeko ya Nzambe, kasi nazali komona na binama na ngai mobeko mosusu oyo ezali kobunda etumba na mobeko ya makanisi na ngai mpe oyo ezali komema ngai mokangami epai ya mobeko ya lisumu.”
OMITALELA: Bolɛmbu na yo nini osengeli koluka kolonga?
3 NAKANAKA KOSALA NINI?
Okoki komata taxi mpe koyebisa sofɛlɛ abalukabaluka esika moko tii motuka na ye ekosila esansi? Ekozala bozoba, mpe okobebisa mbongo!
Elimboli nini? Komityela mikano na bomoi ekosalisa yo okende liboso. Okobalukabaluka esika moko te mpo oyebi esika ozali kokende mpe ndenge ya kokóma kuna.
NDAKISA YA BIBLIA: Paulo akomaki boye: “Ndenge oyo nazali kopota mbangu ezali ya bipotela te.” (1 Bakorinti 9:26) Na esika akanga mabɔkɔ azela oyo ekoyela ye, Paulo amityelaki mikano mpe akokisaki yango.
OMITALELA: Komá makambo misato oyo okolinga kosala tii na mbula oyo ekoya.
4 MATEYA NINI NANDIMAKA?
Soki oyebi te mateya nini ondimaka, okobendama epai na epai. Ndenge moko na mongingima (caméléon), okobanda kobongwana mpo na kosepelisa baninga na yo
Nzokande, soki makambo ozali kosala eyokani na mateya oyo ondimaka, ekomonisa ete omiyebi, ata soki baninga bazali kosala nini.
NDAKISA YA BIBLIA: Na ntembe te mosakoli Danyele azalaki naino elenge ntango “akanaki na motema na ye” ete akotosa mibeko ya Nzambe, atako azalaki mosika na libota na ye. (Danyele 1:8) Na ndenge yango, atikalaki sembo, abongwanaki te. Danyele akangamaki na mateya oyo azalaki kondima.
OMITALELA: Mateya nini ondimaka? Na ndakisa: Ondimaka ete Nzambe azali? Mpo na nini? Nini etindaka yo ondima yango?
Ondimaka ete mibeko ya Nzambe oyo etali bizaleli malamu ezali mpo na bolamu na yo? Mpo na nini?
Sikoyo, okolinga kozala ndenge nini? Lokola lokasa oyo ekwei na nzete, oyo ekendaka epai na epai ata na mwa mopɛpɛ moke, to lokola nzete oyo ekweaka te, ata na mopɛpɛ ya makasi? Soki omiyebi mpenza, okozala lokola nzete ya ndenge wana. Mpe yango ekosalisa yo opesa eyano na motuna oyo: Nazali nani?


text:
LITEYA 24
Mbongo mpo na mosala na biso na mokili mobimba eutaka wapi?
Mbula na mbula, ebongiseli na biso ebimisaka bamilio ya Babiblia ná mikanda mosusu mpe tokabolaka yango ofele. Totongaka Bandako ya Bokonzi ná babiro ya filiale mpe tobatelaka yango. Tosungaka bankóto ya bandeko ya libota ya Betele mpe bamisionɛrɛ, mpe tosalisaka bandeko na ntango ya likama. Na ntembe te, okoki komituna: ‘Mbongo nyonso wana eutaka wapi?’
Tosɛngaka dime te, tokɔngɔlaka mpe mabonza te. Atako mosala na biso ya kopalanganisa nsango malamu esɛngaka mbongo mingi, tosɛngaka bato mbongo te. Eleki sikoyo mbula koleka nkama moko, nimero ya mibale ya zulunalo Linɔ́ngi ya Mosɛnzɛli elobaki ete tondimi ete Yehova moto azali kosunga biso mpo na kobimisa yango mpe “tokoki te kosɛnga to koluka mbongo epai ya bato,” mpe tosalá yango ata moke te!
Mosala na biso esimbami na makabo oyo bato bapesaka na bolingo na bango moko. Bato mingi basepelaka na mosala na biso ya koteya Biblia mpe bapesaka makabo mpo na yango. Batatoli bango moko mpe basepelaka kopesa na esengo ntango na bango, makasi na bango, mbongo na bango mpe biloko na bango mosusu mpo mokano ya Nzambe esalema na mabele mobimba. (1 Ntango 29:9) Na Ndako ya Bokonzi mpe na mayangani na biso, tozali na bakɛsi ya makabo esika baoyo balingi bakoki kotya makabo. Makabo ekoki mpe kopesama na nzela ya site Internet na biso, jw.org. Mbongo mingi eutaka na bato oyo bazali na bozwi mingi te, oyo bakokani na mwasi mobola oyo mobali akufá, oyo Yesu alobelaki, oyo atyaki mbongo ya bibende mibale na kɛsi ya makabo na tempelo. (Luka 21:1-4) Na yango, moto na moto akoki mbala na mbala ‘kobomba mwa eloko pembeni’ mpo na kopesa “ndenge akani na motema na ye.”
Tondimi mpenza ete Yehova akokoba kosimba mitema ya baoyo balingi ‘kokumisa ye na biloko na bango ya motuya’ mpo na kopesa mabɔkɔ na mosala ya Bokonzi, mpo mokano na ye ekokisama.
Nini ekesenisaka ebongiseli na biso na mangomba mosusu?
Ndenge nini mbongo ya makabo esalelamaka?


text:
Biblia ezali buku oyo etondi kaka na bwanya ya bato?
Eyano ya Biblia
Biblia, oyo bato mosusu babengaka Makomami Mosantu, ezali na maloba ebele ya bwanya. Kasi, yoká ndenge yango moko elobi: “
Makomami nyonso ekomami na litambwisi ya elimo ya Nzambe.” (2 Timote 3:16) Makambo mingi emonisi ete maloba yango ezali solo. Tótalela makambo oyo elandi:
Moto moko te alongá komonisa ete masolo ya Biblia ezali lokuta.
Bato oyo bakomaki Biblia bazalaki bato ya sembo mpe bakomaki makambo nyonso polelepolele. Bosembo na bango emonisi mpenza ete makambo oyo bakomaki ezali solo.
Biblia elobeli mingimingi likambo kaka moko: Nzambe azali na lotomo ya koyangela bato mpe mokano na ye ekokokisama na nzela ya Bokonzi ya likoló.
Atako ekomamá kala mpenza, na bisika oyo elobeli makambo ya siansi, Biblia ekɔtisi makanisi ya lokuta te, oyo bato bazalaki kondima na ntango ya kala.
Masolo ya istware emonisi ete bisakweli, to makambo oyo Biblia elobá banda kala mpenza, ekokisamá.


text:
MOKAPO 1
“Bokonzi na yo eya”
1, 2. Maloba nini ya Yehova bantoma misato ya Yesu bayokaki, mpe basalaki nini?
SOKI Yehova Nzambe ye moko alobi na yo osala likambo moko, okosala nini? Ata soki asɛngi nini, na ntembe te okosepela mpenza kosala nyonso oyo alobi, boye te?
2 Mwa moke nsima ya fɛti ya Elekeli ya mobu 32 T.B., bantoma misato ya Yesu
3. Mpo na nini Yehova alingi tóyoka Mwana na ye, mpe tokotalela likambo nini?
3 Maloba yango
“Monɔkɔ elobaka nde makambo oyo etondi na motema”
4. Ndenge nini Yesu amonisaki ete Bokonzi ezali na ntina mingi na miso na ye?
4 Bokonzi ezali likambo ya ntina mingi na miso ya Yesu. Mpo na nini tolobi bongo? Mpo maloba ya moto emonisaka makambo oyo ezali na ntina mingi na miso na ye mpe oyo esepelisaka motema na ye. Yesu ye moko alobaki: “Monɔkɔ elobaka nde makambo oyo etondi na motema.” (Mat. 12:34) Na libaku nyonso, Yesu azalaki kolobela Bokonzi. Baevanzile minei elobeli Bokonzi mbala koleka 100, mpe mbala mingi ezalaki na maloba ya Yesu. Bokonzi nde likambo ya libosoliboso oyo azalaki kolobela na mosala ya kosakola; alobaki ete: “Nasengeli mpe kosakola nsango malamu ya bokonzi ya Nzambe na bingumba mosusu, mpamba te natindamaki mpo na yango.” (Luka 4:43) Yesu akobaki koyebisa bayekoli na ye makambo ya Bokonzi ata nsima ya lisekwa na ye. (Mis. 1:3) Ya solo, Yesu azalaki kosepela na Bokonzi mingi, yango wana azalaki kolobela yango.
5-7. (a) Ndenge nini toyebi ete Bokonzi ezali na ntina mingi na miso ya Yehova? Pesá ndakisa. (b) Ndenge nini tokoki komonisa ete Bokonzi ezali na ntina mingi na miso na biso?
5 Bokonzi ezali mpe na ntina mingi na miso ya Yehova. Ndenge nini toyebi yango? Tóbosana te, Yehova nde atindaki Mwana na ye se moko na mokili mpe makambo nyonso oyo Yesu alobaki mpe ateyaki eutaki epai ya Yehova. (Yoa. 7:16; 12:49, 50) Ezali mpe Yehova nde asalisaki bakomi minei ya Baevanzile bákoma masolo ya bomoi mpe mosala ya Yesu. Yango emonisi nini?
Mokomoko na biso asengeli komituna boye: ‘Bokonzi ya Nzambe ezali na ntina mingi na miso na ngai?’
6 Kanisá ete olingi kotya bafɔtɔ ya libota na bino na album. Bafɔtɔ ezali ebele, kasi nyonso ekokoka na album yango te. Okosala nini? Okopona bafɔtɔ oyo okotya na album. Baevanzile ezali lokola album ya bafɔtɔ oyo esalisaka biso tóyeba Yesu malamu. Yehova asalaki te ete bakomi ya Baevanzile bákoma likambo mokomoko oyo Yesu alobaki mpe asalaki awa na mabele. (Yoa. 20:30; 21:25) Kasi, asalisaki nde bango bákoma maloba mpe misala ya Yesu oyo ekosalisa biso tóyeba ntina ya mosala na ye mpe mokano ya Yehova. (2 Tim. 3:16, 17; 2 Pe. 1:21) Lokola Baevanzile elobeli mingi makambo oyo Yesu ateyaki mpo na Bokonzi ya Nzambe, tokoki mpenza koloba ete Bokonzi ezali na ntina mingi na miso ya Yehova. Kanisá naino: Yehova alingi tóyeba Bokonzi na ye!
7 Mokomoko na biso asengeli komituna boye: ‘Bokonzi ya Nzambe ezali na ntina mingi na miso na ngai?’ Soki ezali bongo, tokolinga koyoka makambo oyo Yesu alobaki mpe ateyaki mpo na Bokonzi yango: ntina na yango, ndenge nini ekoya, mpe ntango nini ekoya.
“Bokonzi na yo eya”
—Na ndenge nini?
8. Ndenge nini Yesu alobelaki na mokuse ntina ya Bokonzi?
8 Tótalela libondeli oyo Yesu alakisaki bayekoli na ye. Na maloba ya polele, Yesu alobelaki na mokuse ntina ya Bokonzi, mpe amonisaki makambo oyo Bokonzi yango ekosala. Libondeli yango ezali na malɔmbɔ nsambo. Malɔmbɔ misato ya liboso etali mokano ya Yehova: kosantisama ya nkombo na ye, koya ya Bokonzi na ye, mpe kokokisama ya mokano na ye na mabele ndenge ezali na likoló. (Tángá Matai 6:9, 10.) Makambo yango misato ezali na boyokani. Bokonzi ya Masiya nde eloko oyo Yehova akosalela mpo na kosantisa nkombo na ye mpe kokokisa mokano na ye.
9, 10. (a) Bokonzi ya Nzambe ekosala nini ntango ekoya? (b) Elaka nini ya Biblia ozelaka na motema moko?
9 Ntango Bokonzi ya Nzambe ekoya, ekosala nini? Ntango tobondelaka ete, “Bokonzi na yo eya,” tosɛngaka ete Bokonzi ya Nzambe ebongola makambo. Ntango Bokonzi yango ekoya, ekomonisa nguya na yango awa na mabele. Ekolongola mokili oyo ya mabe, kati na yango baguvɛrnema nyonso ya bato, mpe ekotya mokili ya sika ya boyengebene. (Dan. 2:44; 2 Pe. 3:13) Na nsima, ntango Bokonzi ya Nzambe ekobanda koyangela, mabele mobimba ekokóma paradiso. (Luka 23:43) Baoyo Nzambe abombá bango na makanisi na ye bakozonga na bomoi mpe bakokutana lisusu na bandeko mpe baninga na bango. (Yoa. 5:28, 29) Bato ya botosi bakokóma bato ya kokoka mpe bakozwa bomoi ya seko. (Em. 21:3-5) Nsukansuka, mokano ya Yehova Nzambe ekosalema awa na mabele ndenge ezali na likoló! Ozali na mposa makasi ya komona kokokisama ya bilaka wana ya Biblia? Yebá ete mbala nyonso oyo obondelaka ete Bokonzi ya Nzambe eya, osɛngaka nde ete bilaka wana ya kitoko ekokisama.
10 Tomoni polele ete Bokonzi ya Nzambe ‘eyei’ naino te mpo na kokokisa libondeli oyo Yesu alakisaki bayekoli na ye. Tii lelo baguvɛrnema ya bato ezali naino koyangela mpe mokili ya sika ya boyengebene eyei naino te. Kasi, nsango ya malamu ezali: Bokonzi ya Nzambe esilá kotyama, ndenge tokomona yango na mokapo oyo elandi. Tólobela sikoyo makambo oyo Yesu alobaki mpo na ntango oyo Bokonzi esengelaki kotyama mpe ntango oyo ekoya.
Ntango nini Bokonzi ya Nzambe esengelaki kotyama?
11. Likambo nini Yesu amonisaki mpo na kotyama ya Bokonzi?
11 Yesu amonisaki ete Bokonzi ekotyama na siɛklɛ ya liboso te, atako bayekoli mosusu bazalaki kozela ete esalema bongo. (Mis. 1:6) Tótalela makambo oyo alobaki na bandakisa mibale oyo apesaki, mosusu na mobu 31 T.B., mpe mosusu na mobu 33 T.B.
12. Ndenge nini ndakisa ya blé ná matiti mabe emonisi ete Bokonzi ebandaki koyangela na siɛklɛ ya liboso te?
12 Ndakisa ya blé ná matiti mabe. (Tángá Matai 13:24-30.) Nsima ya kopesa ndakisa yango, mbala mosusu na prɛnta ya mobu 31 T.B., Yesu alimbwelaki bayekoli na ye ndakisa yango. (Mat. 13:36-43) Ndimbola yango na mokuse ezalaki boye: Nsima ya liwa ya bantoma, Zabolo akolona matiti mabe (bakristo ya lokuta) na kati ya blé (“bana ya Bokonzi,” to bakristo oyo batyami mafuta na elimo). Bakotika blé ná matiti mabe ekola elongo, esika moko, tii na ntango ya kobuka mbuma, oyo ezali “bosukisi ya makambo ya ntango moko boye.” Nsima ya kobanda ya eleko ya kobuka mbuma, bakopikola matiti mabe. Na nsima, bakoyanganisa blé esika moko. Na yango, ndakisa wana emonisi ete Bokonzi esengelaki kotyama na siɛklɛ ya liboso te, kasi nde soki blé ná matiti mabe ekoli tii na nsuka mpe eleko ya kobuka mbuma ebandi. Ndenge eyaki komonana, eleko ya kobuka mbuma ebandaki na 1914.
13. Ndenge nini Yesu amonisaki ete akotyama Mokonzi mbala moko te nsima ya kozonga na ye na likoló?
13 Ndakisa ya mina. (Tángá Luka 19:11-13.) Yesu apesaki ndakisa yango na mobu 33 T.B., ntango azalaki kokende na Yerusaleme mpo na mbala ya nsuka. Bato mosusu oyo bazalaki koyoka ye bakanisaki ete akotya Bokonzi soki bakómi na Yerusaleme. Mpo na kosembola likanisi wana mpe komonisa ete Bokonzi ekotyama na ntango wana te, Yesu alobaki ete azali lokola “moto moko boye ya lokumu” oyo asengelaki liboso kosala mobembo “na mokili moko ya mosika mpo na kozwa nguya ya bokonzi.” * Mpo na Yesu, ‘mokili ya mosika’ ezalaki likoló, epai Tata na ye akopesa ye nguya ya bokonzi. Kasi, Yesu ayebaki ete soki azongi na likoló, akotyama Mokonzi mbala moko te. Akofanda naino na lobɔkɔ ya mobali ya Nzambe mpe akozela ntango oyo etyamá. Ndenge eyaki komonana, Yesu azelaki na boumeli ya basiɛklɛ mingi.
Ntango nini Bokonzi ya Nzambe ekoya?
14. (a) Eyano nini Yesu apesaki na motuna oyo bantoma na ye minei batunaki ye? (b) Kokokisama ya esakweli ya Yesu emonisi nini mpo na kozala na ye mpe Bokonzi?
14 Mwa mikolo moke liboso Yesu abomama, bayekoli na ye minei batunaki ye ete: “Elembo nini ekomonisa kozala na yo mpe bosukisi ya makambo ya ntango oyo?” (Mat. 24:3; Mrk. 13:4) Na eyano na ye, Yesu apesaki esakweli moko oyo ezali na makambo ebele; esakweli yango ezali na Matai mokapo 24 mpe 25. Yesu alobelaki makambo ndenge na ndenge oyo ekosalema na mokili, oyo ekomonisa eleko oyo ebengami “kozala” na ye. Ebandeli ya kozala na ye ná kotyama ya Bokonzi esengelaki kosalema ntango moko; mpe na nsuka ya kozala na ye nde Bokonzi ekoya. Tozali na bilembeteli mingi oyo emonisi ete esakweli ya Yesu ebandaki kokokisama na 1914. * Na yango, ezali na mobu yango nde eleko ya kozala ya Kristo ebandaki mpe Bokonzi etyamaki.
15, 16. Maloba “libota oyo” etaleli banani?
15 Sikoyo, ntango nini Bokonzi ya Nzambe ekoya? Yesu ayebisaki te mokolo mpe ngonga nini ekoya. (Mat. 24:36) Kasi, alobaki likambo moko oyo esengeli kondimisa biso ete koya ya Bokonzi yango ekómi mpenza pene. Yesu alobaki ete liboso Bokonzi eya, esengeli “libota oyo” emona naino kokokisama ya elembo ya esakweli. (Tángá Matai 24:32-34.) Maloba “libota oyo” etaleli banani? Tótalela malamumalamu makambo oyo Yesu alobaki.
16 “Libota oyo.” Yesu azalaki nde kokanisa bapakano? Te. Banani bazalaki wana ntango Yesu alobaki likambo yango? Ntango Yesu apesaki esakweli yango, azalaki kaka elongo na mwa bantoma na ye oyo “bapusanaki epai na ye kaka bango moko.” (Mat. 24:3) Ayebaki ete mosika te, bantoma bakotyama mafuta na elimo santu. Tótalela mpe makambo oyo alobaki liboso. Liboso alobela “libota oyo,” Yesu alobaki: “Sikoyo, bózwa liteya oyo na ndakisa ya nzete ya figi: Ntango kaka etape na yango ya sika ekómi pɛtɛpɛtɛ mpe ebimisi nkasa, boyebi ete eleko ya molunge ekómi pene. Bino mpe ndenge moko, ntango bokomona makambo yango nyonso, bóyeba ete azali pene, na baporte.” Bayekoli ya Yesu oyo batyami mafuta na elimo
17. Liloba “libota” elimboli nini mpe “makambo wana nyonso” ezali nini?
17 “Ekoleka ata moke te tii makambo wana nyonso ekosalema.” Ndenge nini maloba yango ekokokisama? Mpo na kozwa eyano, tosengeli koyeba makambo mibale: ndimbola ya liloba “libota” mpe ya maloba “makambo wana nyonso.” Mbala mingi, liloba “libota” to “nkola” (génération) esalelamaka mpo na kolobela bato ya mbula moko te, oyo bomoi na bango ekutani na eleko moko boye. Libota to nkola ezalaka molai koleka ndelo te, mpe ezalaka na nsuka. (Kob. 1:6) “Makambo wana nyonso” ezali makambo nyonso oyo Yesu asakolaki ete ekosalema na eleko ya kozala na ye, banda ntango ebandaki na 1914 tii ntango ekosuka na ‘bolɔzi monene.’
18, 19. Maloba “libota oyo,” oyo Yesu alobelaki elimboli nini, mpe tokoki koloba nini na mokuse?
18 Na yango, maloba “libota oyo,” oyo Yesu alobelaki elimboli nini? Libota yango ezali bituluku mibale ya bakristo oyo batyami mafuta na elimo oyo bomoi na bango ekutanaki na eleko moko boye. Etuluku ya liboso ezali bakristo oyo batyami mafuta na elimo oyo bamonaki ebandeli ya kokokisama ya elembo na 1914. Etuluku ya mibale ezali bakristo oyo batyami mafuta na elimo, oyo na eleko moko, bazalaki na bomoi na baoyo ya etuluku ya liboso. Mwa ndambo ya bakristo ya etuluku ya mibale bakozala na bomoi mpo bámona ebandeli ya bolɔzi monene. Bituluku yango mibale ezali libota moko mpamba te bomoi na bango ya bakristo oyo batyami mafuta na elimo ekutanaki na eleko moko boye. *
19 Na mokuse, tokoloba nini? Toyebi ete elembo oyo emonisi kozala ya Yesu na Bokonzi ezali komonana polele na mokili mobimba. Tomoni mpe ete bakristo oyo batyami mafuta na elimo, oyo bazali naino na bomoi mpe bazali na kati ya “libota oyo,” bazali kokóma mibange; nzokande bango nyonso bakosila kokufa te liboso ete bolɔzi monene ebanda. Na yango, tokoki koloba ete etikali moke mpenza Bokonzi ya Nzambe eya mpo na koyangela mabele mobimba! Ekozala mpenza esengo mingi komona kokokisama ya libondeli oyo Yesu ateyaki biso ete: “Bokonzi na yo eya”!
20. Buku oyo ekolobela makambo nini, mpe tokotalela nini na mokapo oyo elandi?
20 Tóbosana te maloba oyo Yehova ye moko alobaki uta na likoló mpo na Mwana na ye ete: “Bóyoka ye.” Biso bakristo ya solo tosepelaka mpenza kotosa etinda wana ya Nzambe. Totyaka likebi na likambo nyonso oyo Yesu alobaki mpe ateyaki mpo na Bokonzi ya Nzambe. Buku oyo ekolobela makambo oyo Bokonzi yango esili kosala mpe oyo ekosala na mikolo ezali koya. Mokapo oyo elandi ekolobela makambo minene oyo esalemaki mwa moke liboso Bokonzi ya Nzambe ebanda koyangela na likoló.
^ par. 13 Ntango mosusu ndakisa ya Yesu etindaki bayoki na ye bákanisa Arkelausi, mwana ya Erode Monene. Liboso Erode akufa, aponaki Arkelausi mpo ayangela Yudea mpe bamboka ya zingazinga nsima na ye. Nzokande, liboso ete Arkelausi abanda koyangela, asengelaki kosala mobembo molai tii na Roma mpo Kaisala Augusto andima ye.
^ par. 14 Mpo na koyeba makambo mosusu, talá Mokapo 9 ya buku Biblia eteyaka mpenza nini?


text:
Biblia na Internet | BIBLIA - LIBONGOLI YA MOKILI YA SIKA
Olingi koyoka botángi ya lisolo oyo na %%?
Danyele 1:1-21
1 Na mbula ya misato ya bokonzi ya Yehoyakime+ mokonzi ya Yuda, Nebukadenezare mokonzi ya Babilone ayaki na Yerusaleme mpe azingaki yango.+2 Na nsima, Yehova akabaki Yehoyakime mokonzi ya Yuda+ ná ndambo ya bisaleli+ ya ndako ya Nzambe ya solo na lobɔkɔ na ye, bongo amemaki yango na mokili ya Shineare+ na ndako ya nzambe na ye; mpe amemaki bisaleli yango na ndako ya kobomba biloko ya motuya ya nzambe na ye.+3 Bongo mokonzi alobaki na Ashepenaze kapita monene ya ndako ya mokonzi+ ete amema bana mosusu ya Yisraele mpe ya libota ya mokonzi mpe ya bankumu,+4 bana oyo bazalaki na mbeba ata moko te,+ kasi oyo bazalaki kitoko mingi mpe oyo bazalaki na mayele ya kososola makambo nyonso ya bwanya,+ mpe baoyo bazalaki na boyebi mpenza, mpe baoyo bazalaki na bososoli ya makambo oyo eyebani,+ baoyo bakokaki mpe kotɛlɛma na ndako ya mokonzi;+ mpe ateya bango ekomeli* mpe monɔkɔ ya Bakaladea.5 Lisusu, mokonzi akatelaki bango pɔsɔ ya mokolo na mokolo oyo euti na bilei kitoko+ ya mokonzi mpe na vinyo na ye oyo azalaki komɛla, ɛɛ, mpo bábɔkɔla bango mbula misato, mpe na nsuka na yango, bátɛlɛma liboso ya mokonzi.6 Nzokande na kati na bango, ezalaki na bana mosusu ya Yuda: Danyele,+ Hanania, Mishaele ná Azaria.+7 Mpe kapita ya bato oyo basalaka na ndako ya mokonzi apesaki bango bankombo mosusu.+ Bongo apesaki Danyele nkombo Beleteshazare;+ mpe Hanania, Shadrake; mpe Mishaele, Meshake; mpe Azaria, Abedenego.+8 Kasi Danyele akanaki na motema na ye ete amikómisa mbindo te+ na bilei kitoko ya mokonzi mpe na vinyo na ye oyo azalaki komɛla. Mpe azalaki kosɛnga kapita ya bato oyo basalaka na ndako ya mokonzi ete atika ye mpo amikómisa mbindo te.+9 Bongo Nzambe ya solo asalaki ete kapita ya bato oyo basalaka na ndako ya mokonzi amonisela Danyele motema boboto mpe ayokela ye mawa.+10 Yango wana kapita ya bato oyo basalaka na ndako ya mokonzi alobaki na Danyele boye: “Nazali kobanga nkolo na ngai mokonzi oyo akateli bino bilei na bino mpe masanga na bino.+ Bongo mpo na nini amona bilongi na bino elɛmbilɛmbi ntango akokokanisa yango na bana oyo bazali mbula moko na bino, mpe mpo na nini bómemisa motó na ngai ngambo epai ya mokonzi?”11 Kasi Danyele alobaki na mokɛngɛli oyo kapita ya bato oyo basalaka na ndako ya mokonzi+ atyelaki Danyele, Hanania, Mishaele ná Azaria ete:12 “Nabondeli yo, meká basaleli na yo mikolo zomi, mpe bápesa biso ndunda+ tólya mpe mai tómɛla;13 mpe bilongi na biso ná elongi ya bana oyo bazali kolya bilei kitoko ya mokonzi ebima liboso na yo, mpe salá basaleli na yo ndenge okomona.”14 Nsukansuka, ayokelaki bango na likambo yango mpe amekaki bango mikolo zomi.15 Mpe na nsuka ya mikolo zomi, bilongi na bango emonanaki malamu mpe mafutamafuta koleka bana nyonso oyo bazalaki kolya bilei kitoko ya mokonzi.+16 Yango wana, mokɛngɛli yango azalaki kolongola bilei na bango ya kitoko mpe vinyo na bango ya komɛla mpe azalaki kopesa bango ndunda.+17 Mpe mpo na bana yango, bango minei, Nzambe ya solo apesaki bango boyebi, mayele ya kososola mikanda nyonso ná bwanya;+ mpe Danyele azalaki na mayele na bimonaneli ná bandɔtɔ ya ndenge nyonso.+18 Mpe na nsuka ya mikolo oyo mokonzi alobaki ete bákɔtisa bango,+ kapita ya bato oyo basalaka na ndako ya mokonzi akɔtisaki mpe bango liboso ya Nebukadenezare.19 Mpe mokonzi abandaki kosolola na bango, mpe na kati na bango nyonso, ata moko te amonanaki lokola Danyele, Hanania, Mishaele ná Azaria;+ mpe bakobaki kotɛlɛma liboso ya mokonzi.+20 Mpe likambo nyonso ya bwanya mpe ya mayele+ oyo mokonzi azalaki kotuna bango, amonaki ete bango baleki mbala zomi banganga-nzambe nyonso ya maji+ mpe bato oyo babelelaka bilimo+ oyo bazalaki na bokonzi na ye mobimba.21 Mpe Danyele atikalaki tii na mbula ya liboso ya mokonzi Siruse.+


text:
LAMUKÁ! Sanza ya Juin 2014 | Kozala moninga malamu esɛngaka nini?
Likambo ya mawa, kozwa moninga ya solosolo ekómi mpasi lelo. Esengeli kozala bongo? Esɛngaka nini mpo boninga eumela? Talá batoli ya Biblia oyo ekoki kosalisa yo.
Makambo oyo ezali koleka na mokili
Ezali mpe na masolo oyo: mokakatano oyo balopitalo oyo ebombaka makei ya bomwasi mpe mai ya mibali na malili na Canada ezali na yango, kolya mwa banyama mikemike na esika ya kolya mosuni ya nyama, mpe biro ya sika ya kosala milulu ya mabala oyo bato oyo bandimaka te ete Nzambe azalaka bafungoli na Irlande.
ELOBELI TITRE YA EZIPELI
Kozala moninga malamu esɛngaka nini?
Bato mingi bamonaka ete ezali na ntina kozala na baninga malamu. Ndenge nini okoki kozala moninga malamu mpo na basusu? Lisolo oyo elobeli toli minei oyo ezali na Biblia, oyo ekoki kosalisa yo.
BIBLIA ELOBI NINI?
Liwa
Nini ekómelaka biso soki tokufi? Elikya ya kokutana lisusu na bandeko na biso oyo bakufá ezali? Talá biyano ya kolendisa oyo Biblia epesi mpo na liwa.
TÓTALELA MAKAMBO YA KALA
Joseph Priestley
Ata ntango azalaki kokoma makambo ya siansi to ya lingomba, Joseph Priestley aboyaki makanisi mpe mateya ya bonkɔkɔ mpo na kolongisa solo. Talá ndenge makambo oyo amonaki mpe makomi na ye esalisaka bato tii lelo oyo.
Maladi ya misuni ya mino—Ekoki mpe kozwa yo?
Maladi ya misuni ya mino ezali maladi ya monɔkɔ oyo enyokolaka bato mingi na mokili. Nini ebimisaka yango? Ndenge nini okoki koyeba soki ozali na yango? Ndenge nini okoki komibatela mpo maladi yango ezwa yo te?
LISALISI MPO NA LIBOTA
Ndenge ya kosalela mbongo na mayele
Kozela te tii ntango mbongo ekosila bongo otalela ndenge na yo ya kobimisa mbongo. Yekolá ndenge ya kosalela mbongo liboso elimwa na mabɔkɔ na yo.
EBIMÁ KAKA YANGO MOKO?
Likoki oyo mwa nyama oyo elyaka nyɛi (coléoptère) ezalaka na yango ya koyeba nzela
Mwa nyama yango esalelaka mayele nini mpo na kotambola na butu? Mpe bato bakoki koyekola nini epai ya mwa nyama yango?
Makambo mosusu
Ozali na mposa ya lisalisi mpo obengana makanisi ya kosangisa nzoto?
Ndenge nini okoki kotikala pɛto ntango makanisi ya kosangisa nzoto eyeli yo? Zwá lisalisi oyo euti na Biblia.
Oyo bilenge mosusu balobi mpo na telefone
Mpo na bilenge mingi, telefone esalisaka na kozwa baninga. Bolamu mpe makama na yango ezali nini?
Moize akoli na Ezipito
Liteya nini tokoki kozwa na makambo oyo elekaki na bomoi ya Moize ntango azalaki mwana moke na Ezipito? Zwá makambo oyo mpe bólobela yango na libota.


text:
GÉORGIE | 1998-2006
Mapamboli na ‘eleko ya malamu mpe na eleko ya mpasi.’
—2 Tim. 4:2.
KOBANDA na nsuka ya bambula ya 1990 tii lelo, motángo ya Batatoli ya Yehova mpe ya bato oyo basepelaka na mateya ya solo na ekólo Géorgie ezali se komata. Na 1998, bato koleka 32 409 bayanganaki na Ekaniseli ya liwa ya Kristo.
Kasi, basakoli mingi, ata mpe bankulutu, bazalaki bato ya sika na kati ya solo mpe bayebaki naino makambo mingi te. Mingi na bango bazalaki na mposa ya formasyo na makambo ndenge na ndenge oyo etali lisangá. Kasi ndenge nini bakokaki kozwa formasyo yango?
Ebongiseli ya Yehova esalisi mingi
Ndeko Tüngler Arno, ná mwasi na ye Sonja, oyo bazwaki diplome na Eteyelo mosusu ya Gileade na Allemagne, batindamaki na Géorgie na sanza ya misato 1998. Kaka na mbula yango, Lisangani ya Mikóló-Bakambi endimaki kofungola Biro ya mosala na Géorgie, oyo filiale ya Russie ezalaki kotambwisa.
Eumelaki te, Komite ya ekólo ebandaki kotambwisa mosala ya kosakola. Ntango kaka Leta endimaki mosala na biso, filiale ya Allemagne ekómaki kotinda mikanda na biso na Géorgie. Bonsomi oyo Leta epesaki efungolaki mpe nzela mpo tósomba mapango mpo na kotonga Bandako ya Bokonzi mpe bandako ya filiale.
Ntango ya kopesa bandeko formasyo na makambo ya elimo
Basakoli mingi bazalaki te na likoki ya kosakola ndako na ndako na ndenge ya polele, na boumeli ya bambula mingi ya epekiseli na boyangeli ya Bakoministe. Ndeko Arno Tüngler alobi: “Basakoli mingi bazalaki kopesa litatoli na balabala, kasi bango nyonso te nde bamesanaki kosakola ndako na ndako, mpe kolandela bato oyo basepelaki na nsango malamu.”
Ndeko Davit Devidze, oyo abandaki kosala na Biro ya ekólo oyo eutaki kofungwama na sanza ya mitano ya mobu 1999, alobi: “Mosala ya kosala ezalaki mingi, ezala na mosala ya kosakola to na Betele. Ezalaki na makambo mingi oyo tozalaki kotánga na mikanda, kasi tozalaki koyeba te ndenge ya kosalela yango. Yango wana, tozalaki kotala malamumalamu mpe koyekola epai ya bandeko oyo Lisangani ya Mikóló-Bakambi ezalaki kotinda.”
Bandeko ya Géorgie babandaki kozwa formasyo moko oyo esengelaki koumela ntango molai. Kasi, kaka ndenge ezalaka mpo na bandeko oyo bakendaka kosakola esika mposa ezali mingi, ezala moto oyo azali kopesa formasyo to baoyo bazali kozwa yango, bango nyonso bazwaka matomba. (Mas. 27:17) Na yango, ata bandeko oyo bayaki kosalisa bayekolaki makambo mingi epai ya bandeko ya ekólo yango.
Batatoli ya ekólo yango bamonisaki bizaleli malamu
Ndeko Arno ná mwasi na ye Sonja babosanaka te ndenge oyo bandeko bayambaki bango na esengo mokolo oyo bakómaki na Géorgie. Bandeko basi mpe mibali ya ekólo yango basalaki nyonso mpo na kosalisa bango bámesana na teritware na bango ya sika.
Ndeko Sonja abosanaka te ezaleli na bango ya kokaba. Alobi boye: “Ndeko mobali moko ná mwasi na ye oyo bazalaki kofanda pene na biso bazalaki komemela biso bilei ya malamu mpenza. Ndeko mwasi moko abimaki na biso na mosala ya kosakola, alakisaki biso lisangá na biso ya sika, mpe ayebisaki biso makambo mingi oyo etali mimeseno ya bato ya Géorgie. Ndeko mwasi mosusu amonisaki motema molai mpo na koyekolisa biso monɔkɔ ya Géorgien.”
Ndeko Warren Shewfelt ná mwasi na ye Leslie, oyo bautaki na Canada mpe batindamaki na Géorgie na 1999, alobi boye: “Bolingo oyo bandeko basi mpe mibali ya ekólo Géorgie bamoniselaki biso esepelisaki biso mingi mpe esalisaki biso tómikitisa. Bango nyonso, ata mpe bilenge, bazalaki komonisa mayoki na bango polele mpe kolingana.”
Bandeko ya bikólo mosusu oyo batindamaki na Géorgie bazalaki te kotya makanisi kaka na mikakatano oyo bazalaki kokutana na yango kuna; bazalaki kotya makanisi nde na bizaleli malamu ya bato ya ekólo yango. Longola yango, ezaleli ya komikitisa mpe bolingo oyo bamisionɛrɛ bazalaki komonisa esalaki ete bandeko ya Géorgie básepela na bango nokinoki.
Bato oyo babangaka Nzambe bayambi solo
Na boumeli ya bambula ya 1990, bato mingi ya mitema sembo bakobaki koyamba solo. Kaka na 1998, bato 1 724 bazwaki batisimo. Nini esalisaki bato mingi ya Géorgie básepela na solo?
Ndeko Tamazi Biblaia, oyo azalaki mokɛngɛli-motamboli na boumeli ya bambula mingi, alobi boye: “Bato mingi ya ekólo yango balingaka Nzambe. Yango wana, ntango tozalaki koyebisa bango nsango ya Biblia, bazalaki koyamba yango na mposa makasi.”
Ndeko Davit Samkharadze, oyo azali molakisi na Eteyelo ya bapalanganisi ya nsango malamu ya Bokonzi, alobi boye: “Ntango moto abandi koyekola Biblia, mbala mingi bato ya libota na ye mpe baninga ya kartye bapekisaka ye. Lokola balukaka kopekisa moyekoli akoba koyekola Biblia, nsukansuka, bayekoli mingi bakataka boyekoli ya Biblia bango moko!”
Lokola nsango ya Bokonzi epalanganaki, ebongolaki bomoi ya bato ebele. Na sanza ya minei 1999, bokoli emonanaki mingi, mpamba te mpo na mbala ya liboso, bato 36 669 bayanganaki na Ekaniseli.
“Batɛmɛli bazali mingi”
Mpo na mosala na ye ya kosakola na Efese, ntoma Paulo akomaki boye: “Porte monene, oyo ezali kopesa nzela na mosala, efungwami liboso na ngai, kasi batɛmɛli bazali mingi.” (1 Ko. 16:9) Maloba na ye emonisi mpenza makambo oyo Batatoli ya Yehova ya ekólo Géorgie bakutanaki na yango mwa basanza nsima ya Ekaniseli ya 1999.
Na sanza ya mwambe 1999, etuluku moko ya bato ya lingomba ya Ɔrtɔdɔkse oyo bazali na molende ya koleka ndelo, oyo Vasili Mkalavishvili, sango moko oyo balongolá azalaki kokamba, basalaki likita moko monene na Tbilissi mpe batumbaki mikanda na biso na miso ya bato nyonso. Yango ebandisaki minyoko makasi oyo eumelaki mbula minei.
Na mokolo ya 17/10/1999, bato mosusu oyo bazalaka na molende ya koleka ndelo na makambo ya losambo basanganaki na etuluku moko ya bato soki 200 mpe bapanzaki makita ya lisangá ya Gldani na Tbilissi. Bato yango oyo bazalaki na banzete mpe bikulusu ya bibende, babandaki kobɛta bayangani, mpe bandeko mingi bakɔtaki na lopitalo.
Likambo ya kokamwa, bakangaki te bato oyo bazalaki konyokola Batatoli, mpe bato yango bakobaki konyokola bandeko. Bakonzi mingi ya guvɛrnema, ezala mpe Prezida Shevardnadze, basepelaki te na makambo ya mobulu oyo basalelaki Batatoli, kasi basalaki eloko moko te. Kutu, mbala mingi bapolisi bazalaki kokóma na esika oyo likambo esalami nsima ya ntango molai.
Kaka na ntango yango, Guram Sharadze, moto moko ya politiki na Géorgie, abandisaki kampanye moko monene mpo na kotɛmɛla Batatoli ya Yehova. Apanzaki nsango ete Batatoli ya Yehova bazali likama mpo na ekólo. Emonanaki lokola ete “eleko ya malamu” mpo na kosakola nsango malamu esili.
Ndenge oyo ebongiseli ya Yehova esalaki na ntango ya botɛmɛli
Ebongiseli ya Yehova ezwaki bibongiseli nokinoki mpo na kosalisa Batatoli ya Yehova na Géorgie. Bapesaki bandeko malako mpo na oyo bakoki kosala soki balingi konyokola bango to kobimisela bango mobulu. Bakundwelaki mpe bango ntina oyo ntango mosusu esɛngaka ete bakristo ya solo báyika mpiko na minyoko.
Longola yango, ebongiseli ya Yehova esalaki ete bandeko oyo bayebi mibeko básamba na tribinale mpo na bolamu ya bandeko. Ndeko moko oyo azalaki kosala na Departema ya Mibeko na filiale ya Géorgie, alobi boye: “Na boumeli ya mbula minei, tosilisaki badosye koleka 800 na makambo oyo bato ya Vasili Mkalavishvili babimiselaki bandeko. Tosɛngaki lisalisi ya bibongiseli mosusu ya Leta mpe bibongiseli oyo etalelaka ntomo ya bato. Biro monene ya Batatoli ya Yehova esalaki kampanye mpo likambo yango eyebana, atako bongo, batikaki konyokola bandeko te.” *
^ par. 30 Mpo na koyeba makambo mosusu etali milende oyo bandeko basalaki mpo na kozwa bonsomi ya losambo, talá Lamuká! ya 22/01/2002, nkasa 18-24 (na Lifalanse).


text:
MAKAMBO YA ESENGO YA MBULA ELEKI
Kosala baplan mpe kotonga na mokili mobimba
BOKOLI monene oyo ezali kosalema na ebongiseli ya Yehova ezali kosɛnga kotonga lisusu Bandako ya Bokonzi, Bandako ya mayangani, bandako mpo na biteyelo ya teokrasi, babiro mpo na babongoli, mpe bandako ya Betele na bisika ndenge na ndenge. Na yango, na sanza ya zomi na 2013, Lisangani ya Mikóló-Bakambi esalaki departema moko ya sika mpo mosala ya kosala baplan, ya kotonga, ya kobongisa mpe ya kobatela bandako ya losambo ekoka kosalema nokinoki mpe na ndenge oyo ekosɛnga mbongo ebeleebele te. Departema yango ya sika ebengami Departema ya kosala baplan mpe ya kotonga na mokili mobimba (WDC); ezali na biro monene na Brooklyn, na New York, mpe esalaka na litambwisi ya Komite ya kobimisa mikanda ya Lisangani ya Mikóló-Bakambi.
Departema yango etambwisaka mosala ya Badepartema ya kosala plan mpe kotonga na bitúká, oyo ezali na biro ya filiale ya Afrika ya Sudi, ya Allemagne, ya Australie, mpe ya États-Unis. Departema mokomoko elandelaka mosala ya kosala baplan, ya kotonga mpe ya kobatela bandako na biso na mikili oyo yango etalelaka. Mokano na yango ezali ya kosala ete mosala ya kotonga Bandako ya Bokonzi ekende nokinoki. Liboso, Bandako ya Bokonzi ezalaki kotongama na lisalisi ya Komite ya botongi to ya ebongiseli ya kotonga na mikili oyo ezali na bozwi mingi te. Sikoyo, bibongiseli yango mibale ekómi kaka ebongiseli moko, mpe tolingi kosalela mikano ya bibongiseli yango mibale mpo na kokolisa mosala na biso ya kotonga.
Mpo na kotambwisa mosala monene ya kotonga Bandako ya Bokonzi mpe Bandako ya mayangani, Departema ya kosala baplan mpe kotonga na ekólo efungwamaki na Babetele nyonso. Departema yango etindaka lapolo mbala moko na Komite ya filiale ya ekólo. Likambo ya malamu na mbongwana yango ezali ete sikoyo Betele nyonso ekoki kotinda bandeko oyo bazali na mosala ya kotonga bákende kosalisa bandeko ya masangá na kotonga Bandako ya Bokonzi mpe Bandako ya mayangani.
Na sanza ya minei na 2014, esengelaki kosilisa misala minene 270, kati na yango, babiro 90 mpo na babongoli na bamboka, Bandako ya mayangani 35, mpe bandako 130 na Babetele. Longola yango, ezali na Bandako ya Bokonzi koleka 14 000, mosusu esengeli kotongama, mosusu esɛngi kosala misala minene mpo na kobongisa yango.
Kondima na biso elendisamaka mpenza na komona basaleli ya Yehova bazali kosala na bomoko atako bazali bato ya bikólo, ya mimeseno, mpe ya minɔkɔ ekeseni, mpo na kotonga bandako oyo ezali kosanzola mpe kokumisa nkombo na ye mosantu! Ndeko Dan Molchan, oyo azali na Komite oyo etalelaka bandeko ya Betele na biro monene alobi boye: “Mosala ezali naino mingi; na yango, tozali na botɔndi mpo na mabondeli ya bandeko na biso ya mibali mpe ya basi, mpe mpo na makabo oyo batyaka mpo na mosala yango. Kasi tozali na botɔndi mingi mpo na bandeko oyo bamipesi na bolingo na bango moko mpo na kopesa mabɔkɔ na misala yango.”


text:
Na nzembo na ye « Constatation », Kisangani Djenga Espérant, azali komituna mituna uta na makambo oyo ye amoni na mokili. Djenga K asosoli mokili, moluka, bolingo, motema mabe, elikya pe liwa!
Yoka lolaka ya mwana ya Djenga
Ngo oo
Nakonzémba ee
Nákonzémba
Nakokamwa ee
Nákokámwa
Mongongo na ngai ya mwana Djenga
Nakonzémba ee
Lolaka na ngai ya mwana ya Djenga nakotuna ee
Nakonzémba ee
Nákonzémba
Nakokamwa ee
Nákokámwa
Mongongo na ngai ya mwana Djenga
Nakonzémba ee
Lolaka na ngai ya mwana ya moto nakotuna ee
Mokili ya kala ezaláká ya bakristo ee
Lelo mokili ekomi ya bapagano
Nakokamwa ee
Sanza, moyi, mapata, zamba, mabelé pé na mayi
Bino bato bozaláká
Babandá mokili bazali wapi ?
Baye babandá mokili bazali wapi ?
Ngai moko na mawa nákolela
Moto ákolela
Bato bákoseka
Mpinzoli ya moto, bato bákotyola
Bougie ékopela
Mayi ya miso ékotanga
Natikali lokola zoba ngai moko na mokili
Nákolela
Constatation
Passé ya moto ezali nostalgie
Ezali lisitwale
Ekotikalaka
Kasi l’avenir eyébana te oo
Liwa ya moto ezali surprise
Sé lokola lisano
Bato babandi kolela
Réussite ya moto ezali surprise
Sé lokola lisano
Bato babandi kokamwa
Oo mama aa
Pasi ya mokili eponi moto te
Pasi ya mokili ezali ya moto nyonso
Pasi ya mokili ezali ya moto nyonso
Nakonzémba
Nakonzémba
Nakonzémba
Babandá mokili bazali wapi ?
Ngai moko ná mawa, malole
Naconstater lisusu boye
Namoni lisusu boye
Bato ya mokili,
Maloba sé koloba.
Ózanga mbongo,
Bato bákoseka.
Ózala na nzimbu
Bato bakokumisa.
Nakomi lokola zoba na mokili ngai moko nákolela
Nakomi lokola zoba nákokima mokili, somo
Naconstater lisusu boye
Bondoki ya Kinshasa etikálá lisusu na famille te
Bafamille babéndá nzoto
Bondoki ya Kinshasa, bafamille babéndá nzoto.
Etíkálá sé na misapi ya bato bakolakisa.
Tokómá kolokana sé na bato ya nzela, mama
Mingi bazwa bacoup na la vie, sé po na baninga ya mitema mabe
Basusu basilá sé po ya bato ya quartier.
Mingi basálá baninga mabe, sé po átikala na kompani
Naconstater lisusu boye :
Namoni lisusu boye :
Matanga ekómá façon na façon na Kinshasa
Différence ekaboli bariche ná bapauvre
Liwa ya pauvre, bato bákoseka
Matanga ya pauvre, bato ya kotánga.
Matanga ya pauvre ekowumelaka mingi te.
Bato bákobanga kosala dépense éleka ndelo.
Baye batikali na sima, lobi bakolia nini ?
Matanga ya riche, oyo somo !
Voiture suka suka, lokola défilé
Lopango etondi meke lokola zando
Mabala ekoma kosalama se na matanga
Basusu bayaka kaka se kotala lopango.
Lokumu po na famille, moto ya mbongo akufi.
Lokumu po na famille, moto ya mbongo akeyi.
Oo atiki ebele ya mbongo na famille na ye.
Ékopesa pasi na baye bazwaka te.
Ékopesa soucis na baye bazwaka te.
Mokili pasi, ngai naleli
Moto soki alangwe aleki na nzela, kotumola ye te.
Oyebi te soki ya soucis to pe ya esengo.
Akoya kokatela yo Lingala sé na nsé ya kwiti.
Tika ye áleka malembe.
Tika ye áleka na ye koleka.
Kapesa yela ngai bulangeti po nazipa nzoto.
Kapesa yela ngai vunga po nazipa nzoto.
Mopepe ya libanda ekobeta ngai malili,
Pasi ya kotelengana eleki ngai.
Mopepe ya libanda ekobeta ngai malili,
Pasi ya kotelengana eleki ngai.
Naconstater lisusu boye :
Songi-songi, kutu naloba te.
Yango lelo ekómá à la mode
Bapésá yango kutu kombo motors
Sango ékokende na mopepe
Songi-songi ebomá mabala
Yango vraiment, epanzá bafamille
Songi-songi ebomá baamitié
Songi-songi ekómá lokola passe-port po na bato mosusu
Mokili pasi ngai naleli.
Moto ya pusu soki ákoleka, kofinga ye te.
Ndenge akólá na bomwana, oyebi te.
Mingi bazwa badiplome evandá na ndako ee
Basala bakelasi te, bakómá bahéritier.
Bazwá maboma po bisimba-simba eleki.
Po bálonga mokili.
Mokili compliqué
Zwa idée.
Mokili compliqué
Kamwa ve.
Babandá mokili, boza wapi ?
Namoni lisusu boye :
Natuni lisusu boye :
Po na nini basi ya mabala bakomá mobulu koleka basi ya ndumba ?
Po na nini baleki na biso ya basi ya mbula oyo ya sika, bachangea idée ?
Natuni lisusu boye :
Po na nini, biso mibali tolingi se mwasi oyo azali na moto avandá na ye ?
Po na nini, biso mibali olingi ózala sé na basi ebele ? Ekomi kompani ?
Po na nini, biso mibali tokimaka basi soki ozwi mosolo ?
Po na nini ? ee mokili !
Nakonzémba, nakonzémba, nákonzémba ee
Nákonzémba nakanisa pasi ya bana na ngai.
Nákonzémba nakanisa pasi ya famille na ngai.
Nákonzémba nakanisa pasi ya molongani na ngai Kiazola.
Mokolo nakokufa, nakoyeba te.
Soki pe riche, soki pe pauvre.
Nakoyeba te, mama aa
Bana na ngai batikali na mawa bákolela papa
famille na ngai batikali na mawa bákolela Djenga K
Molongani na ngai Kiazola ákolela, chéri adieu.
Moninga na ngai ya motema Luvi ákolela Djenga K alangá-nzembo.
Bachérie ya miké maboko na moto bákolela alangá-nzembo.
Banguna na ngai na mitema bákosepela, c’est bien akeyi.
Filo mbongo na ngai ya motema ákolela Djenga akeyi.
Jipsy na ngai ya motema ákolela Djenga K alanga nzembo.
Mishka na Vida bákolela, bákolela
na ngai ya motema ákolela
Lita na ngai ya Bembo ákolela Djenga K alanga nzembo.
Ee, mokili ee !
Oo mokili !
Ee pasi ee, ee pasi ee !
Oo Nzambe, oo Nzambe !
Mitakufa bure, ju ya Mapendo !
Mitakufa bure, ju ya Mapendo !
Oo pasi ee, oo Nzapa !
Oo Mungu ee, oo pasi ee!
Nakeyi ee !


text:
Ministre Kankonde alobi makambo maye ntango Nation unies etangi police kati baye bazwaka basi mpe babali na makasi.
Ministre Kankonde akundoli ete ekolo mboka ezali na bosenga ya police mpe ba policiers esengeli bazala na esengo mpe lipumbu ya mosala bapona, ya kozala bomoko mpe bakengeli ya kimya.
Nasengi bino bopesa esika ya yambo na mosala na binso ya bato ya l’Etat, na koteya bana mboka, na esika ya konyokola na makasi bandeko babino, elobi M. Kankonde.
Ezala se na lolenge loye nde tokokoka kopesa elongi ya bomoto na PNC oyo esengeli ezala mingi mpo na kokitisa mitema ya ban aya mboka na esika ya kozala likama na bango, abakisi.
Ministre Kankonde alobi makambo maye ntango Nation unies etangi police kati baye bazwaka basi mpe babali na makasi.
Kolanda Haut-commissaire ya mibale ya mambi ya makoki ya bomoto ya Nations unies Kate Gilmore, koleka bato nkama libwa, basi mpe babali, bazwamaki na makasi na mobu moko na ekolo Congo démocratique.
Basado, bapulusu mpe basimba minduki nde bafundami na kosala mbeba yango, eyebisi Kate Gilmore.
Mbeba yango esalami mingi mpenza na monyele ya Congo démocratique. Nzokande bakonzi mampinga baboyi likambo yango mpe balobi ete misala ya bolukiluki mitiyama mpo na kolandela soda nyonso afundami na likambo yango.


text:
Col. John Tshibanga oyo akangama mpo na botomboki, azwi mokanda mobengisi ye kosamba lisusu na Haute cour militaire o’mokolo ya minei na Kinshasa. Lingomba ECCHA ekamwe likambo yango mpo o’mokolo ya mitano moleki, Col. Tshibangu aboyaki kobima o’boloko butu butu nsima na kozwa ndingisa. VOA Lingala
Bato zomi bakufi na bitumba ya baye bamonani kozala ba ADF na mboka Kokola, na Beni, na Nord-Kivu. Bayi mboka batelemisaki misala mpo na koboya likambo liye lisalami ntango mampinga ya elokolo Congo démocratique, ba FARDC, basakolaki mposo moleki kobanda kobengana na nguya batomboki mpe basimba mind
Bakambi ya ba communes babengami na Cour d’Appel ya Haut-Katanga na Lubumbashi mpo na koyanola na ntina ya bosaleli ya mosolo ya rétrocession ya ETD (entité territoiriale décentralisée) na Haut-Katanga. Esalemi na bosengi ya Société civile. Narval Mabila atunaki moyi HDH (Humanisme et droits humains
Bolukiluki bozali kokoba nsima likama ya bwato na lac Albert na Ituri o’mokolo ya eyenga. Bato 6 bakisamaki mpe nzoto misato mizwami. Bato mwambe bazali nanu kolukama. VOA Lingala ebengaki na Ituri mokambi ya lingomba Convention pour le respect des droits de l’homme, Me Moïsee Baguma.
Mokambi ya bitumba na Ebola ya ONU, David Greelsy apameli bozangi bokengi ya baye basalaka mpo na kosilisa bokono bwa Ebola. Mingi mpenza nsima na bobomani ya mopanzi sango Papy Mahamba na suka ya mposo mpoleki ntango apesaki sango etali Ebola. M. Gressly akani kokita ye moko na bisaka yango. Erikas


text:
A Modern Lingala language dictionary for young children: 0 to 9 years old. Look up simple Lingala language words and translate between Lingala - English, today.
- bima act
- puei
Lingala Word of the Day: Register free
Latest: Ama Bambara California Canada Deutsch Europe Kimbundu Oganesson Otone Poto Somali Zimbabwe a acid aluminium ateliye azonto b bakiliya bakoro bango barreur basil baule biliyon biloko bima bisaleli boboto boloko bomoko bomoyi bonana boseko bonso cadre calme catch cerium cilantro compagne composition constitution copper coussin cravatte crevette cube d directeur djoto mikie do-adv doadv dzinka ebotaka te eboto ecriture einsteinium ekaniseli ekokani elamba ya mpembe elastique election electronique eleki eleki pe mingui eleko ya mbula eleko ya molunge eleko ya mpio elikia elikya elili eloko esalisi esangisi essengo essokoli bilamba etambola etape etoumba eza ezaleli faux fermium fize football fuck fufu gecko goigoi hawk holmium hormone imprimante infrastructure instrument iriduim islamic ite itsekiri jamais jus kaka kala kanga kangisa kartie kasi kati kauka kaye kazaka kelasi ya nzoto ko beta mayi ko bima libanda ko bimisa ko boma ko bombana ko fiba ko finga ko fukama ko kalinga ko kanga ko kosa ko kossa ko kufa ko kunda ko kwaka ko loba ko mela ko mema ko ndinda ko nena ko passula ko pela ko pema ko pessa matondo ko pona kosibana kuwivir libosso likolo ya miso likula limbisa limemya litatoli lopango ya ba nyama loto mafuta mangangala mapamboli masolo matiti mbotama elamu mbula misato mitindo mobomi mokili molongi molunge monene mwana mokonzi nguya nzoto pasifike planɛti polele r s salisa salon sika simbiliki tukutuku u wewa yango moko zuwa .
Greetings in Lingala: masolo mbote melesi nazali malamu palado sango nini .


text:
Plus d’informations sur Amazon Music Unlimited. Na senga yo bolingo ya mwana soso Po ata akoli toujours pene na lopango Opima nga opesi ya mwana ndeke Tala akoli ye wana apumbwe oh Zala nini na luki te Pona mona ata lisala moka ya bolingo na yo oh! Amazon Second Chance Transmettez, échangez, donnez une seconde vie à vos objets. En savoir plus sur Amazon Prime. Veuillez cliquer ici pour en gérer le contenu. Afficher les résultats pour Format Tous les formats Titres. Jules Shungu Wembadio Pene Kikumba, dit Papa Wemba, né le 14 juin à Lubefu au Congo belge et mort le 24 avril à Abidjan à la suite d’un malaise survenu sur scène1,2, est un chanteur, auteur-compositeur et acteur congolais.
Amazon Second Chance Transmettez, échangez, donnez une seconde vie à vos objets. Amazon Music Écoutez des millions de chansons. Secret ya sante ya moninga yo nde obomba pourquoi o komi invisible? Découvrez Amazon Music Unlimited. Audible Téléchargez des livres audio.
Na senga yo bolingo mon amour Yo o preferer o pesanga ba regret Motema ya mwana moto ekoma poubelle Role na nga se koyamba biloko ya bosoto Nini nga nasali yo eh Po nameriter lifuta ya motindo oyo?
Notre Père Album Forever de génération en génération.
PAPA WEMBA Feat NATHALIE MAKOMA « 6 MILLIONS YA BA –
Namemi ekulusu eh nayebi tina te Bolingo ekomi mabe loba nayeba oh Soki weemba contraire envoutement oyo ewuti wapi Tokende epayi ya ba pasteur ba delivrer yo Baby eh.
Na senga yo bolingo ya mwana soso Po ata akoli toujours pene na lopango Opima nga opesi aemba mwana ndeke Tala akoli ye wana apumbwe oh Zala nini na luki te Pona mona ata lisala makmoa ya bolingo nathlie yo oh! Loposo na nga Ondimi ekelela ba caresses na yo! Les membres Amazon Prime ont également accès à la livraison gratuite en 1 jour ouvré sur plus de 2 millions d’articles mais majoma à la livraison gratuite en 2 jours ouvrés sur 3 millions d’articles supplémentaires et à des films et séries sur Prime Video et à Prime Music.
Offres Reconditionnées Bonnes affaires. Book Depository Livres expédiés dans le monde entier. Quisque volutpat mattis eros. Na kati ya chambre nga moko Contre six millions ya ba soucis ngoya oh! Nathalie Makoma oyo likambo ya somo likambo ya mpasi likambo yakokamwa basengi biso kopo ya mayi topesi bango bidon est-ce que tosali mabe?
En savoir plus sur Amazon Prime. Six millions ya ba soucis feat. Na bengi yo na telephone Mille et une fois oboyi nayo korappeler Les messages non lus O supprimer oboyi ko tanga ata moko ya pamba Ba « je t’aime » na ngayi na motema na yo O effacer lokola elembo ya masuwa na mayi Pourquoi ah? Kindle Direct Publishing Auto-publiez facilement vos livres au format numérique. Papa Wemba Six millions ya ba soucis Nathalie Makoma 6 million.
Abonnez-vous à notre newsletter
Yaka o sauver nga ah. Il est le cofondateur et Afficher les résultats pour Format Tous les formats Titres.
Nous sommes dans un monde Loposo na nga où tout le monde Ondimi ekelela ba caresses na yo! Motema ekoki te Epesi misa ya mawa Pinzoli etangi Soki ozongi te na maioma. Aliquam 27 may Plus d’informations sur Amazon Music Unlimited. Audible Téléchargez des livres audio. Amazon Business Paiement 30 jours.
Kwiti ya bolingo na yo ekosi nga Na plonger na piscine ezanga mayi Na mbeto ya lopitalo nga losambo eh Epayi ya nzambe na mona yo ya suka Soki oboyi na yo koya eh Somba deja courronne de fleurs ya kufa na lapa Yele oh oh! Secret ya sante ya moninga yo nde obomba pourquoi o komi invisible?
: Papa Wemba, Nathalie Makoma – Titres : Téléchargement de Musique
Dans le panier MP3. Penalty ya kufa na nga ondimi o beta yango Na makanisi o marquer te o tirer à kakoma Tala nga na poto pinzoli etondi pelouse Souci ekomisa nga paralysée mon amour Pardon ko marquer te eh ah!
Abonnez-vous à notre newsletter Get all latest content delivered to your email a few times a month. Donec nec justo eget felis facilisis fermentum.
Moyens de paiement Amazon. Prime Now Livraison en 1 heure sur des milliers de produits. Découvrez Amazon Music Unlimited.
Ecoutez n’importe quel titre, partout et tout le temps. Indisponible Chargement en cours


text:
Lisalisi ya bato bayebi mibeko.
Balingomba esalisaka bato (ndako ya nzambe, balingomba mosusu etalaka makambo ya bamapaya) balingomba oyo basangana na OSAR. Bazali na bisika tuku misatu epayi moto abuaki ngunda akoki kozua lisalisi etali mibeko ya ngunda.
Bakotala makambo nayo mpo bayeba soki bakonzi bakondima to bakoboya kingunda nayo
- Ntoli na ndenge bakati makambo na yo.
- Bakosalisa yo soki ozali na mikakatano
- Lisalisi soki ozali na makambo etali bofandi na yo na mboka swissi.
- Bisika bapesaka ntoli etali mibeko ya kingunda.


text:
Texte Nini batosa po baya kotosa oyo wana? Mobeko-likonzi kutu esengaki bato bakufa.
Basigna basigna, batosa te. Lobi yo otosaki te, ebongo sikoyo, soki ye atosi te, eesala nini?
Ezali Modèle ya RDC, okosi nga lelo, lobi nakosi yo. Oyo azali na mokoloto nde akoluka pe ndenge na ye ya kokomisa ngulupa, ekoma ya ye.
Si banani oyo na banani oyo bawutaki kuna te? Tangu ozwaki bango, oyebaki te? Ebongo soki batengami ozolela?
Ezalaka bongo. Bakanisaki ozali zoba, basutuki ozali suka na mosopi. Ebongo po na nini okanisi ye aza zoba, akosopa yo!
Mboka ya bana na Bana. Awuluwala, oyo ekoya lobi toyebi te. Tozosopana, keba na tshobo! Tshobo égal but.
Obokoli mwana nkoyi na mboka? Okamwe tango azongi na zamba? Makalamba!


text:
Premier ministre Sylvestre Ilunga Ilunkamba alobi gouvernement ya sika ezali ya mbongwana lokola mokonzi mboka alingi yango. Nsima na koloba yango, molebeli ya mokonzi Félix Tshisekedi, Kasango Mwema, atangi bakombo ya bato 65 bazali na mbulamatari yango, na milulu na ntongo ya lundi na Cité ya Unio
Na suka ya mibu 1400, bateki bayindo ya oyo ekoma lelo Angola, basalaki mpe mombongo ya bato na Antlatique. Pene na millioni motoba ya bana ya Afrika batiyamaki na bowumbo, bawutaki na Royaume Kongo nzinga nzinga na Angola.
Mibu 400 uto bana ya Afrika ya yambo bamemamaki na bowumbo na Amerika. Bokomi na bango na colonie britannique ya Virginia na sanza ya mwambe ya 1619, na masuwa mamemaki bana ya Afrika kowuta na Royauma Kongo (Angola). Ezalaki bobandi ya bowumbo boye bowumelaki mibu nkama mibale.
Président Félix Tshisekedi azongiseli Premier ministre Sylvestre Ilunga Ilunkamba mokanda ya nkombo amemelaki ye o’mokolo ya mposo mpe asengi ye kobongisa yango, esakoli mokambi ya sika ya mbulamatari nsima ya bokutani na bango na Cité ya Union africaine, na Kinshasa.


text:
Oui, je suis à toi
Chérie pense à moi
I love you
baby touch me
Rochereau Tabu ley - Mazé
Kitoko étondi yo nzoto Mazé, na mona moto nini na méka na yo té
Motéma na ngaï ékangami motambo na yo, ba pékisa ba tikala na nsoni
Elongui nzoka esangisa ba charme Mazé, O léka nzéla bato bas oba ko baluka
Kitoko étondi yo nzoto Mazé, ba koma ba yemba nioso na mona té
Mobimba ya moto étonda nzoto na élégance, ézali likambo ban aya mibali ba kufa
Ba ndéko bo tala Mazé na lineti, léki ya Mopatipi, Mazé
A léka, mibali mitéma mi ko béta, Mwana ya mama Yité, Mazé,
Ba ndéko bo tala Mazé na lineti, léki ya Sharufa, Mazé
A léka, mibali mitéma mi ko béta, Mwana ya mama Yité, mama
Refrain: (x2)
Bolingo ngaï na yé to nkaga na libanga, to bwaka na ébalé ya Zaïre
Masuwa ma tinda kala ma bima té ooh, ébima sé libanga ya bolingo na biso
Kitoko étondi yo nzoto Mazé, O nguénga mafoufa ya wolo na nzoto
Mobimba ya moto étonda nioso na beauté, O mbanda lidzaka, miso na suki
A bwaka lokolo, oyo ndè suka ya démarche, A luka Kinshasa mobimba bato ba kufa
Refrain: (x2)
Bolingo ngaï na yé to nkaga na libanga, to bwaka na ébalé ya Zaïre
Masuwa ma tinda kala ma bima té ooh, ébima sé libanga ya bolingo na biso
Accéléré:
Mazé, ba kanisi ngaï na kanga yo na ndako ya Nganga
Mazé, ba silisi ngaï loposo épayi na mélaka
Mazé, ba lobi ké ngaï na koki yo té na bolingo
Oooh Mazé, na koki na yo, na lingiu sé yo
Suka sé na ko bala yo, na ko lésa yo
Mazé, ba luki ba kimisa yo na moto ya mosolo
Mazé, ba longoli ngaï mosala na kufa na nguélélé
Mazé, ba koséli ngaï makambo na kota na wélé
Ooooh Mazé, na zali na yo, na kotika té
Suka sé ba ko kamwa ngaï, na ko bala yo
Mazé, ba bakisi yo lokas aya rouge na élongui ya 5 ans,
Mazé, O tali bango mpaba mpo makasi ya bolingo na ngaï
Mazé, O lobélaka ngaï nioso oyo mbango ba ko loba contre ngaï
Oooh soni, ba téli les yeux, ba téli les yeux,
Suka sé ba téli les yeux, ba téli miso
…
Voir en ligne : Mazé - Youtube


text:
Na Ituri, na Mambasa, ndako ya bompazi sango, radio Lwemba mpe bapanzi sango basusu batelemisi misala mya bango mpo na kopalela bobangisi mpe bobomi ya boko kati na bango mpo etali kopesaka sango ya Ebola. Erikas Mwisi atunaki motambwisi ya radio communautaire Lwemba, Joël Musavuli.
*Sassou na ambassadeur ya USA basololi mpo Agoa *Tshisekedi ayambi mokambi ya Africom *RCD/KML eyebisi ntina ya bolongwi ya Mbusa na Lamuka *Ba migrants ya Congo démocratique baye bakomi na makolo na Etats-Unis bayanoli na mbela ya Tshisekedi ya kozonga mboka
-Bakati nzela babomi bato minei na Kasangulu –Pene na 30 baye bamamaki na ba ADF/EI batikami –Nkumu moko na ba Kamuena Nsapu bayike baitiki mindiku –Société civile esengi ete bobuki ya makoki ya bomoto bakota te na gouvernement –Basi basengi basengi mabonga ya bokonzi, Na Lubumbashi –OMS ebandi kope
Sous-secrétaire d’Etat adjointe ya Amerika, Heather Merritt, asilisi jeudi mobembo ya mikolo mibale na Lubumbashi. Alobi na suka ya mobembo mwaye na engumba mokonzi ya etuka ya Haut-Katanga ete bulamatari ya Amerika ekokoba kopesa maboko na bokonzi ya sika na Congo démocratique bokambami na Felix Th


text:
On dirait okananga uta kala, Tcha-tcho Mbala On dirait okangela nga kanda na motema Tcha-tcho na kanisaki bolingo yango ezalaki ya solo Tombola buaka pe nguazu, ya poto pe ezali éé Chéri ya kozua no ngai éé, okomisa nga ata baignoire Po tous les jours yo osokolaka, na fanda na poso na yo Tchatcho apesi ngai acide éé, yé amoni mondoki ndé rétard Na kufa na tika yé, y’asala vie na yé Bolingo ezali lokola lisano ya Nintendo E pratiquamaka se epayi nionso prise ezali Mais yo sali nini, oyibi nga mbeto? Accueil Bio Paroles Sons Clips. Tout Le Monde Danse. Tchatcho pardon zonga Na ndimi faute eza ya nga Mbala pardon o zongela ngai Na ndimi faute eza ya ngai Na tikaki ndako polele Po tozalaki kaka midi Na lingaki na aerer ndako Moyibi ya bolingo akoti Limbisa nayo ngai, pardon chéri.
Rejoignez la communauté falky expert, découvrez et donnez votre avis sur les nouveautés musicales, et gagnez de nombreux cadeaux! Tchatcho faloy zonga, na ndimi faute eza ya nga éé Mbala pardon o zongela ngai, na ndimi faute eza ya ngai éé Na tikaki ndako polélé, po tozalaki kaka midi Na lingaki na aérer ndako, moyibi ya bolingo a koti Limbisa no ngaiii, pardon chéri Tchatcho o komisi ngai valise, assoocié mema nani? Tchatcho pardon zonga Na ndimi faute eza ya nga Mbala pardon o zongela ngai Na ndimi faute eza ya ngai Na tikaki ndako polele Po tozalaki kaka midi Na lingaki na aerer ndako Moyibi ya bolingo akoti Limbisa nayo ngai, pardon chéri Tchatcho okomisi ngai valise, na mema nani? Les paroles de Associé: On dirait okananga uta kala, Tcha-tcho Mbala On dirait okangela nga kanda na motema Tcha-tcho na kanisaki bolingo yango ezalaki ya solo Tombola buaka pe nguazu, ya poto pe ezali éé Chéri ya kozua no ngai éé, okomisa nga ata baignoire Po tous les jours yo osokolaka, na fanda na poso na yo Tchatcho apesi ngai acide éé, xssocié amoni mondoki ndé rétard Na kufa na tika yé, y’asala vie na yé
Fans de musique latine?
Bolingo ezali lokola lisano ya Nintendo E praticamaka sé epayi nioso prise ezali Mais yo sali nini éé, yo yibi nga mbeto Yo obosani canapé, tapis pé ezali ééé Mais yo yibi outillage, yo obosani artisan Artisan ndé chéri na ngai, Tchatcho Mbala Chéri na ngai éé, y’olobaka na ngai Bolingo ya nga na yo, ata liwa e ko kabola té éé Pourquoi yo bongoli motema, likolo ya likambo moké papa On diré o kana nga wuta kala, Tchatcho Mbala On diré o kangela nga kanda na motema aaa eh le procure janoukeke ya editsara Tchatcho na kanisaki bolingo yango ezalaki ya solo Les paroles de Associé: Nouveaux albums Da Uzi – Mexico.
Tchatcho pardon zonga, na ndimi faute eza ya nga éé Mbala pardon o zongela ngai, na ndimi faute eza ya ngai éé Na tikaki ndako polélé, po tozalaki kaka midi Na lingaki na aérer ndako, moyibi ya bolingo a koti Limbisa no ngaiii, pardon chéri Tchatcho o komisi ngai valise, na mema nani? Places de Concerts Si vous souhaitez voir vos artistes préférés sur scène, nous vous proposons également un service de billetterie en ligne pour l’achat de vos places de concerts.
Bolingo ezali lokola lisano ya Nintendo Iphpa pratiquamaka se epayi nionso prise ezali Mais yo sali nini, oyibi nga mbeto? Tout Le Monde Danse.
Fally Ipupa – Associé Lyrics & Traduction
Sélection des chansons du moment. Associé na ngai, tala ndenge monoko é boyi lokuta e refoulé epayi ya misomiso pe lokola ye alobaka té, a tangisi bé mayi. Jain On My Way.
On dirait okananga uta kala, Tcha-tcho Mbala On dirait okangela nga kanda na motema Tcha-tcho na kanisaki bolingo yango ezalaki ya solo Tombola buaka pe ngwanzu, ya poto pe ezali Chéri yaka kozua no ngai, okomisa nga ata baignoire Po tous les jours yo osokolaka, na fanda na poso na yo Tchatcho apesi ngai acide, ye amoni mondoki nde rétard Na kufa na tika yé, y’asala vie na ye Tchatcho pardon zonga Ippa ndimi faute eza ya nga Mbala pardon o zongela ngai Na ndimi faute eza ya ngai Na tikaki ndako polele Po tozalaki kaka midi Na lingaki na aerer ndako Moyibi ya bolingo assocké Limbisa nayo ngai, pardon chéri Tchatcho okomisi ngai valise, na mema nani?
Associé na ngai, tala ndenge monoko eboyi lokuta e refoulé epayi ya miso, Miso pe lokola ye alobaka te, atangisi be mayi Moyibi mobimba akoteli ngai na midi, ayibi kaka mbeto nasala nini?
Découvrez le nouveau phénomène latino et ses paroles assocé Vous êtes passionné e de musique?
Y’obosani canapé, tapis pe ezali Mais oyibi outillage, obosani artisan Artisan nde chéri na ngai, Tcha-tcho Mbala Chéri na ngai y’olobaka na ngai Bolingo ya nga na yo, ata liwa e ko kabola te Pourquoi yo bongoli awsocié, likolo ya likambo moke Papa?
Poèmes et Poésies Découvrez les Poèmes et Poésies disponibles sur notre site: Paroles de chansons de Fally Ipupa.
Fally Ipupa – Associé mp3 gratuit
Tchatcho pardon zonga Na ndimi faute eza ya nga Mbala pardon o zongela ngai Na ndimi faute eza ya ngai Na tikaki ndako polele Po tozalaki kaka midi Na lingaki na aerer ndako Moyibi ya bolingo akoti Limbisa nayo ngai, pardon chéri. Alessia Cara Not Today.
Accueil Bio Paroles Sons Clips. Tombola buaka pe nguazu, ya poto pe ezali éé Chéri ya kozua no ngai éé, okomisa nga ata baignoire Po tous les jours yo osokolaka, na fanda na poso na yo Tchatcho apesi ngai acide éé, yé amoni mondoki ndé rétard Na kufa na tika yé, y’asala vie na yé Rejoignez la communauté music expert, découvrez et donnez votre avis sur les nouveautés musicales, et gagnez de nombreux cadeaux!


text:
"Misala na biso minso ya kolamusa bato, mangwele, bokundi bibembe na bokengi, etc mitelemisami kasi ozali nanu awa," eyebisi mokambi ya bitumba biango, Dr. Jean-Jacques Muyembe.
Vendredi, mikolo misato mikoki, bavandi ya Beni mpe Butembo bazali kolakisa kanda na bango mpo bobomami ya bayike na bango na ba ADF ata Monusco (Mission ya ONU) ezali wana mpe mampinga ya RDC mazali kosala misala ya kobengana batomboki baye.
Police ebetaki gaz lacrymogène mpe masasi likolo mpo kobengana baye bazalaki kotelemela base ta ba casques bleus ya Monusco na nzela ya bokoti Beni.
Bavandi bazali kolela ete ba ADF babomi bato tuku motoba wuto sanza ya zomi na moko ebandaki.
Nzokande bopesi mangwele bozali kokoba bisika bisusu.
Mangwele ma mibale mazali kopesama wuto mposo mibale.
Koleka bato 373 basili kozwa yango. Dr. Muyembe ye moko mpe azwi yango.