text:
Koyebaka ete nsango malamu ezali ya solo ezali mozindo ya litatoli. Kozalaka na molende ya solo na nsango malamu ezali mozindo ya bobongoli motema.
Etinda na ngai Ekangami likolo ya mokangano ya kozwaka litatoli ete Yesu azali Klisto mpe kokomaka mobongwani epai na Ye mpe na nsango malamu na Ye. Lokola momesano, tokolobela makambo ya litatoli mpe mbongwana na kokabolaka yango moko na moko. Nzokande, tokozwa limoni ya motuya mpe boyebi monene mingi ya molimo ntango tomanioli makambo oyo mibale ya motuya elongo.
Nasambeli Molimo Mosantu akoteya mpe akolendisa moko na moko na biso.
Bino Bolobi ete Ngai Nazali Nani?
Tokoki koyekola mingi etali litatoli mpe mbongwana uta na mosala ya Apostolo Petelo.
Ntango Yesu akendaki na libongo ya Kaisala na Filipo, Ye atunaki bayekoli na Ye motuna oyo ya mozindo: “Nde bino bolobaka ete ngai najali nani?”
Petelo azongisaki mbala moko ete:
“Yo ojali Klisto, mwana na Njambe na bomoi.
“Yesu ajongiseli ye ete, Esengo na yo, Simona mwana na Yona, jambi mosuni mpe makila imonisi yango na yo te kasi Tata na ngai na Likolo” (Matai 16:15–17).
Lokola etalisami polele na eyano ya Petelo mpe na lilako ya Mobikisi, litatoli ezali boyebi ya moto na moto ya bosolo ya molimo ezwami na bobimisi. Litatoli ezali likabo uta na Nzambe mpe ebongisami mpo na bana na Ye nyonso . Moto nyonso ya bosembo oyo azali koluka bosolo akoki kozwa litatoli na kosalelaka “eteni yoko ya bondimi” na Yesu Klisto mpo na “bomeki boko likolo ya” (Alama 32:27), mpe “komeka bokasi ya liloba” (Alama 31:5), mpo na komitika “na masengisi ya Molimo Mosantu” (Moziya 3:19), mpe kolamuka epai ya Nzambe (tala Alama 5:7). Litatoli ememaka bokoli ya boyanoli ya moto ye moko mpe ezali liziba ya ntina, ya bobangi te, mpe ya esengo.
Kolukaka mpe kozwaka litatoli ya bosolo esengi kotuna, koluka, mpe kobeta (tala Matai 7:7 ; 3 Nefi 14:7 ) na motema ya bosembo, mokano ya solo, mpe bondimi na Mobikisi (tala Moloni 10:4 ) Biteni ya ntina ya litatoli ezali koyeba ete Tata na Lola azali na bomoi mpe alingi biso, ete Yesu Klisto azali Mobikisi na biso, mpe ete litondi ya nsango malamu ezongisami na mabele na mikolo mya nsuka miye.
Ntango Yo Obongwani
Lokola Nkolo ateyaki bayekoli na Ye na Elambo ya Nsuka, Ye alobaki na Petelo,
“Simona, Simona, Satana alombi ete … anyongela bino lokola masango:
“Nde ngai nasili kobondela na ntina na yo ete kondima na yo ejanga te. Mpe wana esili yo kobongola motema, lendisa bandeko na yo.” ( Luka 22:31–32 ).
Na litomba, Apostolo ya nguya oyo, alobaka mpe atambolaka elongo na Nkolo, azalaka nzeneneke ya makamwisi mingi, mpe azalaki na litatoli monene ya bonzambe ya Mobikisi. Kasi kutu Petelo azalaki na mposa ya malakisi mosusu uta na Yesu etali nguya ya mbongwana mpe ya kosantisama ya Molimo Mosantu mpe lotomo na ye ya kosala na botongono.
Mozindo ya nsango malamu ya Yesu Klisto esengi mbongwana ya mozindo mpe ya ntango nyonso na lolenge na biso mpenza oyo esalami na nzela ya Bomikabi ya Mobikisi. Bobongoli motema ya solo ememi mbongwana na boyambi, motema, mpe na bomoi mpo na kondima mpe kotosa bolingi ya Nzambe (tala Misala 3:19; ; 3 Nefi 9:20 ) mpe ezali na komipesa moko ya solo mpo na kokoma moyekoli ya Klisto.
Bobongoli motema ezali kokolisa, kokomisa mozindo, mpe koyeisa monene ebandeli ekambi litatoli. Ezali mbano ya bobimisi uta na Nzambe, etamboli nzela moko na boyamboli, botosi, mpe etingia ya moto ye moko. Moluki nyonso ya bosembo ya bosolo akoki kobongola motema na koyokaka mbongwana ya nguya ya motema mpe kobotamaka na molimo na Nzambe (tala Alama 5:12–14 ). Ntango tozali kokumisa makuli mpe mayokani ya lobiko mpe ya bonetwami (tala D&A 20:25 ), kokende “mbangu o boso na sikisiki na Klisto” (2 Nefi 31:20), mpe koyika mpiko na bondimi tii na nsuka (tala D&A 14:7 ), tokomi bikelamo ya sika na Klisto (tala 2 Bakolinti 5:17). Bobongoli motema ezali libonza ya bisomei, ya bolingo, mpe ya bosembo topesi epai ya Nzambe na botondi mpo na likabo ya litatoli.
Bandakisa ya Bobongwani na Buku ya Mormon
Buku ya Mormon etondi na masolo mafulama ya kobongola motema. Amaleki, mwana ya Yakobo, asakolaki: “Nalingi ete boya epai na Klisto, oyo azali Mosantu Moko wa Yisalaele, mpe bokabolaka lobiko la ye, mpe nguya ya bosikoli bwa ye. Iyo, yakani epai ya ye, bonzani molimo mwa bino mobimba lokola libonza lyoko epai ya ye” (Omini 1:26 )
Koyebaka na nzela ya nguya ya Molimo Mosantu ete Yesu azali Klisto ezali na motuya mpe esengelami. Kasi koyaka na lokengo epai na Ye mpe kopesaka molimo na biso mobimba lokola libonza esengi mingi koleka boyebi ya mpamba. Bobongoli motema esengi motema na biso mobimba, nguya na biso mobimba, mpe molimo mpe na makasi na biso mobimba (tala D&A4:2 ).
Bato ya Mokonzi Benyamina bayanolaki na malako na ye na kobelelaka, “Iyo, tondimi makambo manso maye olobi epai ya biso; mpe lisusu, toyebi sikisiki mpe bosolo bwa mango, na ntina ya Molimo mwa Nkolo mwa Nguya Inso, oyo asali mbongwana ekasi na biso, to o mitema mya biso, ete tozali lisusu na meko mpo na kosala bobe te, kasi mpo ya kosala bolamu ntango inso.” (Moziya 5:2). Kondimaka maloba malobama, kozwaka litatoli ya litondi ya bosolo na yango, mpe kosalelaka bondimi na Klisto ebotaki mbongwana makasi ya motema mpe bomipesi ya makasi mpo na kokola mpe kokoma malamu mingi koleka.
Balamani oyo babongolaki mitema na buku ya Elamani balimbolami lokola kozalaka “o nzela ya lotomo la bango, mpe bazali kotambola na bokebi liboso lya Nzambe, mpe batosi kobatela mitindo mya ye mpe meko mya ye mpe masambisi ma ye. ...
“Bazali kosalaka makasi na etingia ya sikisiki ete bakoka komeme etikali ya bandeko ba bango o boyebi bwa bosolo” (Elamani 15:5–6).
Kaka lokola bandakisa oyo etalisi polele, bizalela ya motuya oyo ekangami na bobongoli motema ezali kosala mbongwana makasi na mitema na biso, kozalaka na meko ya kosala malamu ntango nyonso, kokendeke liboso na nzela ya lotomo, kotambolaka na bokebi liboso ya Nzambe, kobatelaka mitindo, mpe kosalaka na etingia ya sikisiki. Na polele, Milimo ya botongono oyo bakomaki ya komikaba na mozindo na Nkolo mpe mateya na Ye.
Kokoma babongwani
Mpo na mingi kati na biso, bobongoli motema ezali nzela ya kokende liboso moke moke kasi likambo ya ngonga moko te uta na likambo ya nguya to ya kokamwa. Monkoloto likolo ya monkoloto, mosise likolo ya mosise, malembe malembe mpe penepene na kozangaka koyeba, ntina na biso, makanisi na biso, maloba na biso, mpe misala na biso ekomi engebene na bolingi ya Nzambe. Bobongoli motema epai ya Nkolo esengi molende mpe bompikiliki.
Samwele, Molamani alakisaki biloko mitano ya ntina na kobongola motema epai ya Nkolo: (1 ) kondimelaka mateya mpe masakoli ya baprofeta basantu lokola ekomami na makomi, (2 ) kosalelaka bondimi na Nkolo Yesu Klisto, (3 ) koyambolaka, (4 ) Koyokaka mbongwana makasi ya motema, mpe (5 ) kokomaka “sikisiki mpe molende o bondimi” (tala Helaman 15:7–8). Oyo ezali nzela oyo ekambi na bobongoli motema.
Litatoli mpe Mbongwana
Litatoli ezali ebandeli mpe lisengisi ya yambo mpenza mpo na kokoba bobongoli motema. Litatoli ezali esika ya kobandela; ezali nsuka ya mobembo te. Litatoli ya makasi ezali moboko likolo na yango bobongoli motema etiami.
Litatoli yango moko ezali te mpe ekokoka te kobatela biso na mbonge mpe mabe oyo tozali na yango na mikolo mya nsuka. Litatoli ezali na motuya mpe esengelami kasi ekoki te mpo na kopesa makasi mpe bobateli ya molimo oyo tozali na yango mposa. Boko bandimi ya Eklezia oyo bazali na matatoli basili kolemba mpe kokweya. Boyebi mpe bomipesi na bango ya molimo ezalaki ya kokoka te mpo na mikakatano bakutanaki na yango.
Liteya monene etali mokangano katikati ya litatoli mpe bobongoli motema emonani polele na misala ya misio ya bana ya Moziya.
“Lokola mingi bamememeki o boyebi bwa bosolo, o nzela ya liteya ya Amona mpe bandeko ba ye, engebene na molimo mwa bobimisi mpe mwa bobikuli, mpe nguya ya Nzambe kosalaka makamwisi na bango—iyo, ... lokola Nkolo azali na bomoi, lokola mingi ya Balamani bandimaki na liteya lya bango, mpe babongwanaki epai ya Nkolo, bakweyaki mosika mokolo moko te.
“Mpo bakomaki bato moko sembo; batiaki o nse mandoki ma botomboki bwa bango, ete babundaki lisusu na Nzambe te. ...
“Sikawa, baye bazali bango baye babongwanaki epai ya Nkolo” (Alama 23:6–8 ).
Biloko mibale ya motuya elimbolami na milongo miye: (1) boyebi ya bosolo, , oyo ekoki kososolama lokola litatoli, mpe (2 ) babongwani epai ya Nkolo , , oyo nasosoli ete ezali bobongoli motema epai na Mobikisi mpe na nsango malamu na Ye. Yango wana, bosangisi ya nguya ya litatoli mpe bobongoli motema epai na Nkolo ebotaki sikisiki mpe molende mpe epesaki bobateli ya molimo.
Bakweyaki mpenza ata mokolo moko te batiaki o nse “mandoki ma botomboki na bango—, ete babundaki lisusu na Nzambe te.” Kotia mpembeni “mandoki ma botomboki” oyo balingaki lokola kimoyimi, lolendo, mpe, bozangi botosi esengi mingi koleka kondima mpe boyebi. Boyambi ya sikisiki, bomikitisi, boyamboli, mpe bomipesi eyei liboso tobwaka mandoki ma botomboki na biso. Ezali bino mpe ngai naino na mandoki ma botomboki oyo ezali kopekisa biso kobongolaka motema epai ya Nkolo? Soki boye, nde tosengeli koyambola sikawa.
Yeba ete Balamani babongwanaki te epai ya bamisionele oyo bateyaki bango to epai ya pologalami ya malamu ya Eklezia. Babongwanaki epai ya bomoto ya bakambi na bango te to epai ya bobateli bonkoko to ezalela ya bankoko ya batata na bango. Babongwanaki epai ya Nkolo—epai ya Ye lokola Mobikisi mpe epai ya bonzambe mpe malongi na Ye—mpe bakweyaki mokolo moko te.
Litatoli ezali boyebi bwa molimo ya bosolo ezwami na nguya ya Molimo Mosantu. Kokobaka na bobongoli motema ezali bomipesi ya molende na bosolo ebimisami oyo tozwi—na motema oyo ezali na bolingi mpe mpo na ntina ya bosembo. Koyebaka ete nsango malamu ezali ya solo ezali mozindo ya litatoli. Kozalaka na molende ya solo na nsango malamu ezali mozindo ya bobongoli motema. Tosengeli koyebaka nsango malamu ezali ya solo mpe kozala ya solo na nsango malamu.
Litatoli, Bobongoli motema, mpe lisese ya Baseka Zomi
Nalingi sikawa kosalela moko ya ndimbola ya lisese ya baseka zomi mpo na kotalisa mokangano katikati ya litatoli mpe bobongoli motema. Baseka zomi, mitano oyo bazalaki na bwania mpe mitano oyo bazalaki bazoba, bazwaki minda na bango mpe bakendeki koyamba mobali ya libala. Nasengi ete bokanisa na ntina ya minda esalelaki baseka lokola minda ya litatoli. Baseka ya zoba bazwaki minda na bango ya litatoli kasi bazwaki mafuta te elongo na bango. Zwa mafuta yango lokola kozala mafuta ya mbongwana.
“Nde bango na mayele bakamati mafuta [ya bobongoli motema] na milangi esika moko na miinda [ya litatoli].
“Ewumeli mobali na libala, bango yonso bayoki mpongi mpe balali.
“Kati na butu, mongongo eyokani ete, tala mobali na libala, bobima mpo na kojuana na ye.
“Bongo, baseka yango yonso balongwi na mpongi mpe babongisi miinda na bango [ya litatoli].
“Bango bilema balobi na bango na mayele ete, pesa biso ndambo na mafuta na bino [kutu mafuta ya bobongoli motema], jambi miinda na biso [ya litatoli na biso ilembi mpe] ijali kojimama.
“Nde bango ya mayele bazongisi liloba ete, Te, soko ete ekokoka te mpo na biso mpe mpo na bino. Bokenda epai na batekisi mpe bosomba mpo na bino mpenja.” (Matai 25:4–9 ).
Ezalaki baseka ya bwania bayimi mpe elingaki bango kokaba te to ezalaki bango kolakisa na malamu ete mafuta ya bobongoli motema ekoki kodefisama te? Ekoki makasi ya molimo oyo ewutaka na botosi ya sikisiki na mitindo kopesama na moto mosusu? Ekoki boyebi oyo ezwami na nzela ya boyekoli ya etingia mpe ya komanyola makomi kopesama epai ya oyo akeleli? Ekoki kimia oyo nsango malamu ememi epai ya Basantu ba Mikolo mya Nsuka ya botongono kolekisama na moto oyo akutani na bonguna to mikakatano monene? Eyano ya polele na mituna nyonso oyo ezali te.
Lokola baseka ya bwania bakangamaki malamu, moko na moko na biso tosengeli “kosomba mpo na bisomei.” Basi oyo ya kofulama bazalaki kolobela makambo ya nkita te; kasi, bazalaki kokangama na mokumba na biso ya moto na moto mpo na kobatela mwinda na biso ya litatoli kopelaka mpe mpo na kozwa bobakisi ekoki ya mafuta ya bobongoli motema. Mafuta oyo ya ntango ezwami litanga moko na ngonga —“monkoloto likolo lya monkoloto [mpe] mosise likolo ya mosise” (2 Nefi 28:30 ), na bompikiliki mpe na molende. Nzela mya mokuse ezali te. Minuti ya nsuka ya koboma nzoto mpo na bomilengeli ezali te.
“Yango wana, zala botongono, sambelaka ntango nyonso, kozalaka na mwinda na yo ya kobongama mpe kopelaka, mpe mafuta elongo na yo, ete okoka kobelema na boyei ya Mobali na Libala” ( D&A 33:17 ).
Litatoli
Nalaki ete wana ekokoma biso na boyebi ya bosolo mpe tobongwani epai ya Nkolo, tokotikala sikisiki mpe molende mpe tokokweya ata mokolo moko te. Na lombangu tokotia mpembeni mandoki na biso ya botomboki. Tokopambolama elongo na pole ya kongenga uta na minda na biso ya litatoli mpe ya bobakisi ekoki ya mafuta ya bobongoli motema. Mpe wana ezali moko na moko na biso kobongwana mobimba mpenza, tokolendisa mabota na biso, baninga na biso mpe bandeko na biso. Na ntina ya bosolo boye natatoli na nkombo ya bule Yesu Klisto, amene.


c: text/html

text:
Wana ezali biso koya epai ya Mobikisi na biso, Yesu Klisto, mpe kopetola mitema na biso, tokozala banso bisalele na kokokisaka bilaka ya nguya ya Buku ya Mormon.
Namipesaki mpo na kosala lokola soda na Mampinga ya Masuwa ya United States na Etumba ya Vietnam. Noki nsima na ngai kokoma na Quantico, Virginia, mpo na boyekoli ya ebandeli namimonaki kotelemaka na garde-à-vous liboso ya mbeto na ngai na ndako ya mabaya elongo na balikili mosusu ya Mampinga ya Masuwa 54. Nakutanaki na sergent molakisi na ngai, ancien combattant ya kala alenda na etumba, ntango abetaki kisambeti mpo na kofungola ekuke ya ndako ya mabaya mpe akotaki na kogangaka maloba etonda na bosoto.
Nsima ya ebandeli oyo ya nsomo, abandaki na nsuka moko ya ndako ya mabaya mpe atelemelaki likili moko na moko na mituna. Kolongola moko te, sergent moteyi na ndenge azalaki na likambo moko mpo na likili moko na moko mpo na koseka ye na maloba ya koganga, mpe ya yauli. Akitaki na molongo, na marine moko na moko kozongisaka, lokola etindamaki, eyano na ye: “Iyo” to “Te”, Sergent Molakisi.” Nakokaki te komona malamu nini azalaki kosala, mpamba te totindamaki kotelama na garde-à-vous na miso na biso kotalaka kaka liboso. Ntango akomaki epai na ngai, nakoki koloba ete akamataki saki na ngai mpe asopaki biloko na yango nyonso na matelas nsima na ngai. Atalaki biloko na ngai malamu, nsima azongaki nsima mpo na kotala ngai. Namilengelaki mpo na loma na ye. Na loboko na ye ezalaki Buku ya Mormon. Nazelaki agangela ngai; na esika ya oyo ayaki penepene na ngai mpe alobaki na mongongo moke, “Ozali Mormon?”
Engebene na mibeko, nagangaki, “Iyo, Sergent Moteyi.”
Lisusu nazelaki maloba ya mabe mingi koleka. Na esika na yango, apemaki mpe atombolaki loboko na ye oyo esimbaki Buku ya Mormon mpe na mongongo moko ya kimia mpenza alobaki, “Ondimaka buku oyo?”
Lisusu nagangaki, “Iyo, Sergent Moteyi.”
Na ntango oyo nazalaki na ntembe te ete alingaki koganga maloba ya kotiola Bamormon mpe Buku ya Mormon, kasi bobele atikalaki kimia. Nsima ya ngonga moko azongaki nsima na mbeto na ngai mpe akitisaki Buku ya Mormon na nse. Nsima atambolaki mpembeni na ngai na kozangaka kotelema mpe akobaki koseka mpe kotiola na mangala ya bosoto balikili oyo batikalaki.
Namitunaka mbala mingi ntina nini Sergent ya Mampinga ya Masuwa oyo atikaki ngai mokolo wana. Kasi nazali na botondi nakokaki koloba na kozangaka kotatabana, “Iyo, nazali mondimi ya Eklezia ya Yesu Klisto ya Basanto ba Mikolo mya Nsuka” mpe “Iyo, nayebi Buku ya Molomoni ezali ya solo.” Litatoli oyo ezali likabo ya motuya epesami na ngai nzela ya Molimo Mosantu na lisalisi ya bamisionele mibale mpe mopesi toli moko ya lisanga likoki ya banganganzambe.
Ntango nazalaki na mibu 14, bamisionele mibale, Lee Pearson mpe Boyd Camphuysen, bateyaki libota na ngai nsango malamu ezongisami ya Yesu Klisto, mpe nabatisamaki. Mibu mibale nsima, mopesi toli na lisanga likoki ya bonganganzambe, abetaki mondenge na ngai mpo na kotanga Buku ya Mormon. Nandimaki mondenge, mpe natangaki ata nkasa 10 butu nyonso kino nasilisaki.
Na lokasa ya nkombo natangi ete ekomami “mpo ya Balamani, baye bazalaki montika moko mwa ndako ya Yisalaele; mpe lisusu mpo ya Moyuda mpe Mopaganu.” Na boyingisi ya Buku ya Mormon: Litatoli Lisusu ya Yesu Klisto, elobi ete Balamani “bazali o ntei ya bankoko ya BaIndi ya Amerika.” Ntango natangaki Buku ya Mormon, emonanaki na ngai ete ezalaki kolobela bankoko na ngai BaIndi ya Amerika. Elobeli lisolo ya bato moko babengami lokola “Balamani” oyo basalaki mobembo uta na Yelusaleme tii na “mboka ya elaka” (1 Nephi 2:20) penepene na mibu 600 Yambona Klisto. Ezali nsango ya bozalani ya Nzambe elongo na bavandi ya kala bazalaki esika moko na mikili ya Amerika. Ezali na nsango moko ya mosala ya Yesu Klisto o ntei ya bango nsima ya Bosekwi na Ye. Matangi na Buku ya Mormon epesi likanisi ete o ntaka ya ntango bapalanganisamaki na mikili ya Amerika mobimba mpe bisanga ya mbu ya penepene (tala Alama 63:9–10). Baprofeta na bango balobelaki yambo esalema ete bapaganu ebele mpenza balingaki koya na mabele oyo ya elaka, mpe nkanda ya Nzambe elingaki kozala likolo ya Balamani, mpe balingaki kopalanganisama, kobetama, mpe penepene na kobebisama (tala 1 Nefi 13:10–14).
Nkoko ya nkoko na ngai Echo Hawk, Indi Pawnee, abotamaki na katikati ya 1800 na oyo ebangami Nebraska. Ntango azalaki na mibu 19, bato ya Pawnee basengisamaki kotika 9.3 million ha ya mabele na bango mpo na kotikela bawuta esika. Na 1874 bato ya Pawnee batambwisamaki bakilometele mingi na sudi na esika ya moke babombelaki bango na Mabele ya Oklahoma. Bato ya Pawnee bakitaki uta na koleka 12,000 tii na 700 nsima ya boyei na bango na Oklahoma. BaPawnee, lokola bikolo misusu, bapalanganisamaka, babetamaka, mpe na penepene bango nyonso babebisamaka.
Buku ya Mormon ezali na nsango ya kafukafu mpo na bana ya Balamani, montika moko ya ndako ya Yisalaele. Nefi alimbolaki nsango na ye ntango abongolaki limoni ya tata na ye ya mikolo miye mya nsuka: “Mpe o mokolo mona montika mwa nkona ya biso mokoyeba ete bazali baye ndako ya Yisalaele, mpe ete bazali bato ba boyokani bwa Nkolo; mpe nde bakoyeba mpe bakoya o boyebi bwa batata ba bango ba kala, mpe lisusu o boyebi bwa nsango elamu ya Mosikoli, eye esalemaki epai ya batata ba bango elongo na ye; yango wana, bakoya o boyebi bwa Mosikoli mpe biteni mpenza bya malongi ma ye, ete bakoka koyeba boniboni koya epai ya ye mpe kobikisama” (1 Nefi 15:14).
Buku ya Mormon ezali makoma ya bule. Ezali na litondi ya nsango malamu ya libela. Profeta Joseph Smith akomaki ete “Buku ya Mormon [ezali] elamu koleka buku inso likolo lya mabele, mpe fungola ya likonzi lya eyamba ya biso, mpe moto moko akoki kokoma mingi penepene na Nzambe na kowumelaka na malako ma yango, koleka buku inso isusu. ” (Teachings of Presidents of the Church: Joseph Smith[2007], 64). Yango wana, ezali na nsango moko mpo na bato banso na mokili.
Lokola elenge mwana mobali ya mibu 17 kotangaka Buku ya Mormon mpo na mbala ya yambo, nakangamaki na elaka ya Moloni: “Mpe ekozwa bino makambo maye, nalingi kolendisa bino ete bosenga Nzambe, Tata wa Seko, o nkombo ya Klisto soko makambo maye mazali ma solo te; mpe soko bokosenge na motema mwa bosembo, na bondimi na Klisto, akomonisa bosolo bwa mango epai ya bino, na nguya ya Molimo Mosantu” (Moroni 10:4).
Lokola nafukamaki na losambo, nazwaki litatoli ya molimo ya nguya te Buku ya Mormon ezali ya solo. Litatoli esalisaki ngai kokata nzela na ngai na kati ya bomoi.
Nalendisi bino banso mpo na kotanga Buku ya Mormon: Litatoli Lisusu ya Yesu Klisto.
Nasengi mingimingi montika ya ndako ya Yisalaele, bana ya bato ya Buku ya Mormon, wapi epai bokoki kozala, mpo na kotanga mpe kotanga lisusu Buku ya Mormon. Boyekola bilaka bizwami na Buku ya Mormon. Bolanda mateya mpe ndakisa ya Yesu Klisto. Bosala mpe bobatela mayokani na Nzambe. Boluka mpe balanda bokambi ya Molimo Mosantu.
Nasukisi na maloba makomama na Amaleki, profeta mosusu ya Buku ya Mormon: “Mpe sikawa bandeko balingami ba ngai, nalingi ete boya epai ya Klisto, oyo azali Mosantu Moko wa Yisalaele, mpe bokabola lobiko la ye, mpe nguya ya bosikoli bwa ye. Iyo, yakani epai ya ye, mpe bonzani bozo bwa bino mobimba lokola libonza lyoko epai ya ye, mpe kobani na kokilaka bilei mpe kosambelaki, tiani molende kina o nsuka; mpe lokola Nkolo azali na bomoi bokobikisama” (Omini 1:26).
Ntango toyei epai ya Mobikisi wa biso, Yesu Klisto, mpe topetoli mitema na biso, tokozala banso bisalele na kokokisaka bilaka ya nguya ya Buku ya Mormon. Ya yango napesi litatoli na nkombo ya bule ya Yesu Klisto, amene.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Bertin Valencia
November 17, 2009 3:53 PM
Dieu est amour
Life is too short,aufaite nazali ko luka ba amis et connaissances na ngai:bana nionso oyo ya ngwaka,bana ya bokoro,nzolameso na ecole primaire lufungula,jean jack (Jiko)na kalina,king de 750 oyo ya sonas(boma),yapania mbokolo(mbojo a luanda),george kinamvuidi de ex.makela do zombo,voyant issa moukila (jean methode) na Tino kanza (zurick),pembele ndombele(niazinzo le marechal ya ba W.C.)l'ancien de kibokolo du zombo ,lanza fuala ndomaneno(demba angola),noko belena (pea) na ndotoni(theo)de wige(angola),tout les anciens du groupeoyo ya ngwaka,armande lianza,famille mbayo oyo ya lingwala,jean jackie massamba,nicolel'anciennedel'immeubleroyal(ngombe),j.p.na bige de la famille mumbengayi, tout les anciens del'ecole armee du salut(kasai barumbu) ,lelo(swanga bon marche),sophie otshudi la fille du feu general,ainsi tout ce qui m'ont connue ou bien oyo bayebi batu na zali koluka ba meka ko aider ngai pona kozala na contact na bango.Mes excuses pona ba oyo na tangi bakombo te,bomeka toujour kocontacter na gai.Sans toutefois oublier mes freres et soeurs du ministere de la voie (victor paul werweill),Eyale bolumba bokungu bianco de ngelatandu le grand Water Close champion(w.c.).Je vous aime tous,que le grand Dieu de grace vous benisse. bless!!!!!!! Berthin valencia


text:
Nzelá-masíni Matadi–Kinsásá
Lisapo[kokoma]
'La compagnie du Congo pour le commerce et l'industrie, CCCI, esalemi le 27 décembre 1886 na Maître Van Halteren na Van Bevere (ba notaires na Bruxelles). Filiale na yango, la compagnie de chemin de fer du Congo (CFC), esalemi le, 31 yuli 1889. Yango esalemaki mpo etonga na ezua possibilité ya ko exploiter mpe kosala nzelá-masíni na Bas-Congo mpé 1500 hectares ya mabele pembeni ya nzela ya rail oyo ekotongama. Kasi, compagnie oyo ekokaki te selon projet na yango, kosangisa batu oyo bakokaki kosala musala moye. Donc, esengelaki babengisa batu bawuta na Afrika ya wesita mpo baya kosala musala wana. Esengeli koloba ete ba conditions oyo batu babandaki kosalela musala ezalaki mpasi mingi mpo mingi bakufaki mpe mingi batombokaki kasi Belge abomaki mpe ebele. Selon ba calculs, na train oyo ebandaki komema 50 Tonnes, mpe ko rouler na vitesse ya 20.5km/h, ezalaki économique par rapport na 13.000 porteurs oyo babandaki ko coûter 50 fois chers (en coût, soins, alimentation, etc.).
Matadi - Kinshasa[kokoma]
CFC, la Compagnie du Chemin de fer du Congo, esalemi na 1892, train ya mindele. Ebandaki kosala: Matadi - Kenge - Songololo - (col de Zole) - Tumba - Kama - Mbanza-Ngungu (Thysville) (col de Zona Gongo) - Inkisi - Tampa - Kinshasa (Léopoldville).
Misala mia kotonga ligne Matadi - Kinshasa (Léopoldville) mibandaki le 15 mars 1890 mpe mosilaki le, 16 marsi 1898. Albert Thys azalaki conducteur des travaux.
Réorganisation[kokoma]
Na mukolo ya 20 avril 1935, Belge, na but ya kosangisa ba entreprises de transports oyo ebandaki kosala na Congo, ayaki kosala entreprise publique industrielle et commerciale ebengami Office des transports coloniaux, OTRACO.


text:
Molímo Mosántu
Molímo Mosántu azalí molímo mwa Nzámbe, mpé moto wa mísáto na bonzámbe bwa baklísto. Abêngami mpé lisúsu Bolingo bwa Tatá mpé Mwǎna. Na bibilíya, Molímo Mosántu mubandá kosála mpé komilakisa úta boyókani bwa kala. Boyókani bwa sika ezalí koloba 'te Molímo Mosántu azalí moto akɛsɛni na Tatá mpé Mwǎna, mpé na bangó básáto (Tatá, Mwǎna mpé Molímo Mosántu), bazalí sé Nzámbe mɔ̌kɔ́.
Bato basúsu bakobênga yangó Elímo Sántu na esíká ya Molímo Mosántu kasi baklísto míngi balingaka kobênga yangó Elímo Sántu tɛ́ mpó bangó balobaka Elímo ezalí mpó na milímo misúsu miye mizalí mya Nzámbe tɛ́ kasi Molímo Mosántu azalí sé mɔ̌kɔ́. Yě (Molímo Mosántu) azalí Molímo mwa Nzámbe mpé azalí na makokí mánsɔ ma moto, yangó wana esengeli abêngama Molímo Mosántu na esíká ya Elímo Sántu.


text:
Tika toyamba mpe tososola bikamwa mpe litomba ya bonganganzambe. Tika tondima mpe tolinga mikumba tosengami mpo na kokokisa.
Bosepeli ya Kopumbwa
Mibu mingi mileki bakapiteni mibale ya mpepo mpe ngai tozwaki mokano ya kokokisa ndoto moko ya bomwana ya kobongisaka mpepo moko ya kala. Elongo tosombaki Piper Cub ya 1938 moko ya kala mpe tobandaki mosala ya kozongisa yango na lolenge na yango ya ebandeli. Mosala yango ezalaki mosala tozalaki kolinga kosala. Ezalaki na ndimbola ya ndenge mpo na ngai mpamba te nayekolaki kopumbwa na mpepo ya lolenge moko ntango nazalaki elenge mobali.
Mpepo oyo esalamaki liboso kaka mibu 35 nsima ete bandeko Wright bapumbwa mpo na mbala na bango ya yambo. Kokanisaka na ntina na yango kaka esalaka namiyoka mokolo mpenza.
Masini oyo ezalaki na fongola ya lotiliki te; wana ezalaki biso kopelisa motele uta na cabine, moto mosusu na mabele akosimba pakapaka makasi mpe akobwaka yango na makasi kino masini ekotambola na yangomei. Kopelisa masini ezalaki ngonga moko ya esengo mpe ya konzo.
Ntango kaka topumbwaki likolo, emonanaki polele ete Piper Cub esalamaki mpo na mbangu. Solo, ntango mopepe ezalaki makasi, yango ezalaki komonana lokola soki tozalaki kopusana te. Namikundoli kompumbwaka elongo na elenge mwana na ngai ya mobali, Guido, likolo ya nzela ya mituka na Allemagne, mpe solo mpenza, mituka na nse ezalaki kotambola mbango koleka biso!
Kasi, o, boniboni nalingaki mpepo oyo ya moke! Ezalaki nzela ya malamu ya koyoka bikamwa mpe kitoko ya kobumbwa. Okokaki koyoka, kosimba, konukuta, komeka, mpe komona nini kopumbwa ezalaki. Bandeko Wright balimbolaki yango na lolenge boye: “Ezali na [eloko moko] ekokani na oyo bakumbi mpepo basepelaka na yango wana ezali bango komemama na mopepe na likolo ya mapapu ya mpembe.”1
Na bokeseni, na ebandeli ya mobu oyo nazwaki libaku ya kopumbwa na mpepo F-18 ya mbangu mpo ya bitumba elongo na ba Blue Angels, ekipi bapumbuki ya mpepo ya Mampinga ma United States Navy oyo bayebana mingi na mokili. Ezalaki lokola kopumbwaka likolo mpe kolandaka balabala eyebana mpamba te mibu 50 mpenza liboso, penepene na mokolo ya lelo, nasilisaki boyekoli na ngai mpo na kokoma soda mokumbi mpepo ya bitumba.
Boyebi mpepo F-18, solo, ezalaki nyonso mpenza na bokeseni uta na oyo na Piper Cub. Elakisaki ngai kitoko ya kopumbwa moko ya makasi mingi. Ezalaki lokola kosalelaka mibeko ya kotambola na mopepe na lolenge moko ebongi nie mingi. Nzokande, kopumbwaka elongo na baBlue Angels lisusu ekundolisaki ngai ete kozalaka mokumbi ya mpepo ya mbangu mpo na bitumba ezali lisano ya elenge mobali. Na kozongela maloba ya bandeko Wright lisusu ete, “Mingi koleka eloko mosusu liyoki [ya kopumbwa] ezali moko ya kimia ebongi nie, esangani na esengo oyo efungolaka misisa mpo ekoma monene.”2 Mpo na kobakisa, kopumbwa elongo na baBlue Angels epesaki ngai likanisi ya lolenge mosusu mpenza ya kozalaka na “baanzelu” zingzinga na yo mpe komemaka yo likolo.
Soki bosengelaki kotuna ngai wapi kati ya mabaku ya kopumbwa mibale oyo nasepelaki na yango mingi koleka, nandimi te ete nakokaki koyebisa yo. Na lolenge moko ya mwa polele, ezalaki ya kokesana mpenza, mpo naloba moke. Kasi lisusu na lolenge mosusu, ezalaki ya kokokana mingi.
Na Piper Cub mpe na F-18 nyonso mibale, nayokaki esengo, kitoko, mpe bosepeli ya kopumbwa. Na nyonso mibale nakokaki koyoka libiangi ya mokomi na ntoki mpo na “[kotika] basinga ya bonguna ya mabele mpe [kobina] ya likolo likolo ya mapapu ya ekomi lokola palata na koseka.” 3
Bonganganzambe Se Moko Wana Bisika Nyonso
Sikawa, bokoki kotuna, nini mabaku mibale ya kopumbwa ekeseni mpenza oyo ezali kosala na liyangani na biso lelo to na bonganganzambe topesameli litomba na komema to na mosala ya bonganganzambe oyo banso tolingaka mingi?
BandekoBrethren, ezali solo ete makambo ya moto na moto na mosala ya bonganganzambe ekoki nyonso kozala ya mwa kokesana? Tokoki koloba ete ndambo na bino bazali kopumbwa na bampepo ya bangu makasi F-18, ntango basusu bazali kopumbwa na Piper Cubs. Ndambo na bino bafandi na bapalwasi mpe makonzi wapi ebonga moko na moko, uta na mosungi kino mokambi ya liboke ya banganganzambe minene kino na sekeletele ya lisanga likoki ya badiakona, etondisami na mosimbi bonganganzambe ya moningi. Bozali na libaku ya kosala elongo na libongisi ya palwasi oyo ezali na bato bakoka mpo na kosala na mabiangi.
Basusu kati na bino bafandi na bituka ya mokili wapi ezali se motango moke ya bandimi ba Eklezia mpe basimbi bonganganzambe. Bokoki komiyoka bino moko mpe na mokumba ya mnyonso oyo esengeli kosalama. Mpo na bino ekoki kozwa bomipesi mingi ya moto na moto mpo na kozwa masini ya mosala ya bonganganzambe ebanda. Ntango mosusu ekoki kutu komonana ete etape na bino to palwasi ezali kokende liboso te.
Nzokande, likambo te mikumba na bino nini to bozwi na bino ekoki kozala bino mpe ngai toyebi ezali ntango nyonso na bosepeli ya ndenge oyo eyaka uta na mosala ya komipesa ya bonganganzambe.
Nalingaki kopumbwa ntango nyonso, ata soki ezalaki na Piper Cub, na F-18, to na mpepo mosusu. Ntango nazalaki na Piper Cub nayimayimaki te na ntina ya bozangi mbangu; ntango nazalaki na F-18 namilelaki te ntango bobangi ya botamboli ya tapale na mawa te elakisaki ngai bosolo ya mibu na ngai ya kopusana.
Iyo, ezali ntango nyonso na eloko moko ebonga nie te na ezalela nyonso. Iyo, ezali pete kokuta makambo ya koyimayima na ntina na yango.
Kasi bandeko, tozali bamemi ya Bonganganzambe bonsantu, nsima ya Molongo ya Mwana na Nzambe! Moko na moko na biso totiamaki maboko na mito na biso, mpe tozwaki bongangansambe ya Nzambe. Topesamaki likoki mpe mokumba ya kosala na nkombo na Ye lokola basali na Ye na mabele. Ata soki na palwasi monene to na etape moke tobengami mpo na kosalisa, kopambola, mpe kasala na makambo manso mpo na bolamu ya moto nyonso mpe eloko nyonso oyo ezali na bobateli na biso. Ekoki kozala na likambo moko eleki esengo?
Tososola, tolula, mpe toyoka bosepeli ya mosala ya bonganganzambe.
Bosepeli ya Bonganganzambe
Bolingo na ngai mpo kopumbwa ezalaki na nguya na bokambi ya bomoi na ngai mobimba. Kasi lokola ya kolendisa mpe ya esengo makambo na ngai lokola mokumbi mpepo ezalaki, makambo na ngai lokolo mondimi ya Eklezia ezali mozindo mingi, ya bosepeli mingi, mpe bozindo mingi koleka. Ntango na mizindisi na mosala ya Eklezia nayokisami nguya ya makasi mingi ya Nzambe mpe boboto ya ngolu na Ye lokola.
Lokola mokumbi mpepo nasimbaki likolo. Lokola mondimi ya Eklezia nayoki bolingo mpe bobateli uta na lola.
Na libaku, nazali kozanga kovanda na moto ya mpepo. Kasi kosalaka elongo na bandeko na ngai mibali mpe basi na pete ekokisi esika yango. Kokoka koyoka kimia eluti mpe esengo oyo ekoli uta na kozalaka mwa eteni ya likambo mpe mosala oyo monene, nalingi kozanga mpo na eloko moko te na mokili.
Lelo tosangani lokola liboke monene ya bonganganzambe. Ezali bosepeli mpe litomba na biso ya bule mpo na kosalela Nkola mpe bandeko na biso, mpo na komipesa mingi mpenza malamu mingi koleka nyonso oyo ezali o ntei na biso mpo na likambo ya lokumu ya komatisa basusu mpe kotoga bokonzi ya Nzambe.
Toyebi mpe tososoli ete bonganganzambe ezali nguya mpe likoki ya seko ya Nzambe. Tokoki na pete kozangela bolimboli oyo uta na motema. Nzokande, esosoli biso ndimbola ya oyo tozali koloba? Tika nazongela: bonganganzambe ezali nguya mpe likoki ya seko ya Nzambe.
Kanisa na ntina na yango. Na nzela ya bonganganzambe, Nzambe akelaki mpe akambaka balola mpe mabele.
Na nzela ya nguya oyo, Ye asikoli mpe anetoli bana na Ye, komemaka “esalema bozangi kufa mpe bomoi ya seko ya moto.”4
Bonganganzambe, kaka lokola Profeta Joseph Smith alimbolaki, “nzela na yango Oyo Aleki Nguya abandaki kobimisa nkembo na ye na…bokeli ya mabele oyo mpe na nzela yango Ye akobaki komibimisa epai ya bana ya bato na ntango ya lelo, mpe na nzela na yango Ye akoyebisa bantina na Ye tii nsuka ya ntango.” 5
Tata wa biso na Lola ya nguya nyonso apesi biso likoki ya bonganganzambe—bato ya kufa oyo, na ndimbola, tozali na bambeba mpe tobongi nie te. Ye apesaki biso likoki ya kosala na nkombo na ye mpo na lobiko ya bana na Ye. Na nguya oyo topesami ndingisa ya kosakola nsango malamu, kosala makuli ya lobiko kosalisa botondi ya bokonzi ya Nzambe na mabele, mpe kopambola mpe kosalisa mabota mpe baninga na biso bato.
Ezali wana mpo na Banso
Oyo ezali bonganganzambe ya bule tomemi.
Bonganganzambe, to mokumba nyonso na kati na yango, ekoki kosombama to kobengisama te. Bosaleli nguya ya bonganganzambe ekoki kozwa nguya, kondimisama, to kotindama na makasi te na ebonga, na bomengo, to na nguya. Ezali nguya ya molimo oyo esalaka na mobeko ya lola. Owutaki na Tata monene ya biso banso na Lola. Nguya na yango ekoki kotindama mpe koyangekala kaka na nzela ya mibeko ya bosembo, 6 na bosembo ya mboto yemei te.
Klisto azali liziga ya likoki mpe nguya ya bonganganzambe ya solo nyonso likola na mabele.7 Ezali mosala na ye na kati na yango tozali na litomba ya kosunga. “Mpe moko te akoki kosunga na mosala oyo longola se azala na bosawa mpe atonda na bolingo, kozalaka na bondimi, elika, mpe lolango, kozalaka na ndelo na makambo manso, ata nini ekopesamela ye mpo na kobatela.”8
Tosalaka mpo na litomba na biso moko te, kasi tolukaka kosalisa mpe kotombola basusu. Tokambambaka na bokasi te kasi na nzela ya bondimisi… motema molai, …boboto, mpe bosokemi, mpe na bolingo ezangi lokuta.”9
Bonganganzambe ya Nzambe Aleki Nguya Nyonso ezali wana mpo na mibali bolongobana bisika nyonso bakoki kozala— kozanga kotala bankoko, ya bosawa boniboni ezali bizalala na bango, na biteni ya penepene to mosika mingi ya mokili. Ezwami na mbongo te to na ntalo songolo ya mokili. Mpo na kozongela profeta ya kala Yisaya, moko na moko oyo ayoki mposa na komela akoki koya epai na mai, mpe mosolo mosolo moko te esengami mpo na koya kolia!10
Mpe na ntina ya Bomikabi ya seko mpe eyebana te ya Mobikisi na biso Yesu Klisto, bonganganzambe ya Nzambe ekoki kozwama ata soki obeti libaku to olongobanaki te na kala. Na nzela ya mosala ya bopetwami mpe bosukwami ya boyamboli, okoki “kotelema mpe kongenga”! 11 Na ntina ya bolingo ezanga ndelo, ya kolimbisa ya Mobikisi mpe Mosikoli na biso, okoki kotombola miso na yo, kokoma ya kosukwama mpe kolongobana, mpe kokoma bana ya Nzambe ya bosembo mpe ya lokumu—bamemi balongobani ya bonganganzambe ya bule ya Nzambe ya Nguya Yonso.
Likamwisi mpe Litomba ya Bonganganzambe
Nayoki mwa mawa mpo na baoyo basosoli mpe baluli bokamwisi mpe litomba ya banganganzambe te. Bazali lokola baleki nzela na mpepo baye babebisi ntango na bango koyimayimaka na ntina ya monene ya liboke ya nguba wana ezali bango kolapa ndai na mopepe mosika likolo ya mapata—likambo moko bakonzi ya kala bakokaki kopesela nyonso bazwaki mpo kaka komeka mbala moko!
Bandeko, topambolama mpo na kozala bakabola ya bosawa ya likoki mpe nguya ya bonganganzambe monene oyo. Tika totombola miso na biso mpe tomona, toyeba, mpe tondima libaku oyo mpo na oyo yango ezali mpenza.
Na nzela ya mosala ya bosembo, bolingo mpe bomipesi ya bonganganzambe, tokoki koyeba ntina ya solo ya libimisi: “Nakokendi liboso ya elongi na bino, nakozala na loboko na bino ya mobali mpe ya mwasi, mpe Molimo na ngai ekozala na mitema na bino, mpe banzelu na ngai nzinganzinga na bino mpo na komema bino.”12
Tika toyamba mpe tososola bokamwisi mpe litomba ya bonganganzambe. Tika tondima mpe tolinga mikumba tosengami na kokokisa—mikumba na bandako na biso mpe bitonga ya Eklezia na biso, ezala monene to moke. Tika tokoba kokola na mosala ya bonganganzambe na bosembo, na bomipesi. Tika tozwa bosepeli ya kosalisa na bonganganzambe!
Tokoki kosala eye malamu koleka na kosalelaka mibeko ya boyebi, botosi, mpe bondimi.
Eye elingi koloba, yambo, tosengeli koyeba mpe kokotisa kati na biso malongi ya bonganganzambe maye mazwami na liloba ebimisami na Nzambe. Ezali motuya kososola mayokani mpe mitindo likolo ya miye wapi bonganganzambe ezali kosala.13
Nsima, tika tozala bwania mpe tosala likolo na boyebi tozwi ntango nyonso mpe na lokumu. Wana ekotosa biso mibeko ya Nzambe, koyekola kosembola mayele mpe nzoto na biso, mpe koyokanisa misala na biso na ndakisa ya bosembo eteyami na baprofeta, tokozwa esengo ya mosala ya bonganganzambe.
Mpe na nsuka, tika tokotisa na mozindo bondimi na biso na Nkolo na biso Yesu Klisto. Tika tokamata likola ya bisomei nkombo na Ye mpe tokamata mokano ya kotambola mokolo nyonso na nzela ya kimoyekoli ya sika. Tika misala na biso ebongisa nie bondimi na biso.14 O nzela ya kozala bayekoli tokoki kobonga nie litambe moko moko liboso mpe na ntango moko na kosalisaka libota, baninga bato, mpe Nzambe.
Ntango tosali na bonganganzambe na mitema, nguya, mayele mpe bokasi na biso mobimba, tozali na elaka ya kozwa boyebi eluti, kimia, mpe makabo ma molimo. Wana ekokumisa biso bonganganzambe bosantu, Nzambe akokumisa biso, mpe “tokotelama na kozangaka mbindo liboso na [Ye] na mokolo ya nsuka."15
Ete tokoka ntango nyonso kozala na miso ya komona mpe motema ya koyoka makamwisi mpe bosepeli ya bonganganzambe ya Nzambe na biso ya monene mpe ya nguya ezali losambo na ngai na nkombo ya Yesu Klisto, amene.
Mostrar las referencias
-
1. Wilbur Wright, na James Tobin, To Conquer the Air: The Wright Brothers and the Great Race for Flight (2003), 238.
-
2. Wright brothers, na Tobin, To Conquer the Air, 397.
-
3. John Gillespie Magee Jr., “High Flight,” in Diane Ravitch, ed., The American Reader: Words That Moved a Nation (1990), 486.
-
4. Mose 1:39.
-
5. Teachings of Presidents of the Church: Joseph Smith (2007), 108–9.
-
6. Tala {Doctrine et Alliances 121:36.
-
7. Tala Baebele 5:4–10; Doctrine et Alliances 107:3.
-
-
-
10. Tala Yisaya 55:1.
-
-
-
13. Tala Doctrine et Alliances 84:33–44; 121:34–46.
-
14. Tala Yakobo 2:22.
-


text:
Liromansh
Liromansh tǒ Liromansh-rɛ́to bazalí lokótá na bato ya Romansh. Elobamí o na eténi ya kanton Etúká ya Mbwé ya Swisi (Liromansh-rɛ́to) mpé ya Nola ya Italia.
Makótá[kokoma]
- Liromansh ya Mbwé (rumantsch) 60 000 malémo o 2000. Ezalí Lokótá ya Letá ya Etúká ya Mbwé mpé ya Swisi bandá 1938.
- Liromansh ya Dolomiti tǒ Liladin (ladin) 30 000 malémo ya bangómba ya Dolomiti ya Nola ya Italia.
- Lifulian (furlan) 600 000 malémo ya Nola ya Italia. Ezalí lokótá ya Letá ya Nola ya Italia bandá 1999.


text:
Téké
Téké tǒ Tio ezalí ekólo ya Kongó-Kinsásá, ya Kongó-Brazzaville mpé ya Gabɔ́. Batéké bavándaka pɛnɛ o engúmbá Kinsásá, o komini ya Maluku, o Bandundu, etúká ya Ogwe ya likólo mpé o etúka ya Plato (Plateaux) mpé Pool, pɛnɛ o milúká Lefini, Nkuna, Kwa mpé Kwango.
Motángo mwa bato mozalákí 800 000.
Mokonzi wa bangó azalí Makoko ya Mbé.
Makoko Iloo azalákí Mani ya Batéké bandá 1880 tíí 1892, ntángo Pierre Savorgnan de Brazza akelákí Brazzaville mpé Henry Morton Stanley akelákí Léopoldville.
Tálá mpé[kokoma]
- Nkótá Téké, ethnologue.com
- Bateke.com
Nkomá mpé Búku[kokoma]
- Kawata Ashem-Tem (2004) Bagó ya lingála mambí ma lokóta : Dictionnaire lingala. Karthala. ISBN 2-84586-494-9


text:
Manneken Pis
Manneken Pis elingi koloba « mwana oyo azali kosuba », na indubile ya bato ya Bruxelles. Manneken Pis azalí ekeko ya libende, ayebana na mokili mobimba. Ba moko bakanisaka ke ékeko wana abatelaka Bruxelles, mpe bapaya oyo bayaka ko tala Bruxelles ba zanga kokende kotala Manneken Pis te.
Moláto[kokoma]
-
-
Sánzá ya mítáno 2002
-
En Diablada (Bolivia)
-
-
le 16 Sánzá ya mwambe 2008 en tenue de la Confrérie de l'éléphant rose (nzoku)
-
En carabin du Cercle de Médecine de l'ULB. (mónganga)


text:
Bokolendisama mpe naino bokofulama mpo na koyeba ndelo mpe monene ya makoki na bino mpo na kosalisa
Natondi na botondi mpo na kozala elongo na bino na mpokwa ya lelo. Basi ba Eklezia ya Yesu Klisto bazali se kokende mpo na kokoma lingomba ya bandeko basi oyo mama ya Profeta Joseph Smith, Lucy Mack Smith, alimbolaki na maloba maye: “Tosengeli kolingana moko mpe mosusu, kokengelana moko mpe mosusu, kolendisana mpoko mpe mosusu mpe kozwa malakisi, ete tokoka banso kovanda esika moko na lola.”1
Biteni ezali misato na ndimbola oyo ya monene kolimbolaka makoki ya kosangana na ezalela moko ya esengo elongo na Nzambe. Moko ezali ya kosalisaka to kobatelaka moko mpe mosusu. Mosusu ezali ya koteyana. Mpe ya misato ezali ya kovanda elongo na Nzambe.
Ntina na ngai na mpokwa oyo ezali mpo na kosalisa bino boyoka longonia mpe matondi ma Nzambe mpo oyo nyonso bosili kosala mpo na kosalisa moko mpe mosusu kokokisa moango moye wana ya lokumu. Mpe, ntina ya mibale, kolimbola ndambu ya oyo esengeli koya kasi eye naino ten a mosala na bino na bomoko.
Lokola bandeko basi ya eleko yak ala, bosili koya na mbela ya Nkolo mpo na kosunga basusu. Na mobu 1856 profeta Brigham Young atunaki basantu kokende kopesa lisalisi na bapionie na makalo ya maboko oyo bakangamaki na mabanga ya mbula ya pemba na bangomba. Na ntango wana ya bokeleli alobelaki bandimi na likita linene ete: “Bondimi, eyamba, mpe misala ya eyamba na bino, ekobikisa soki moke te moko na bino kati na bokonzi ya likolo ya Nzambe na biso, longola se soki botii na misala mibeko lolenge miye nazali koteya bino sikawa. Bokende mpe bomema awa bato oyo wana bazwami na ngomba mpe bosalisa bango mpenza na bamposa na bango oyo tobengi ya ntango, … soki te bondimi na bino ekozala ya mpamba.”2
Basin a Utah bandimaki kokende nkama na nkama. Nas bobola na bango batondisaki makalo na nyonso bakokaki kokabola mpe nyonso bakokaki kosangisa uta na basusu mpo na kolendisa baye bazalaki na likama. Moko ya bilombe bandeko basi oyo akomaki, “Naino nayoka bosepeli te, to nakoki koloba, elengi na mosala moko te oyo nasalaka na bomoi na ngai, mpamba te bomoko ya makanisi elekaki nyonso.”3
Ntango babikisaki banso mpe mabanga ya mbula ya pembe enyangwakaki, ndeko mwasi se moko wana akomaki motuna ya motema na ye ya botongono ete: “Eloko nini oyo elandi oyo baton a bolingi ya kosala bakoki kosala?”4
Na ntango na biso, mangomba ya bilombe bandeko basi bipai nyonso na mokili basili kobalusa bondimi na bango na misala na bisika nkama. Mpe bazali se kotuna motuna se moko wana mpo na eye etali mikolo mikoya nsima ya bomoi na bango ya mosala.
Moko na moko kati na bino azali se moko na esika se moko na mobembo na biso ya kozonga na bomoi ya seko. Boko bazali na mibu mingi ya mayele, mpe basusu bazali naino na ebandeli ya bomoi na bango ya kufa ya kozala bayekoli. Moko na moko azali se moko na lisolo ya bomoto na ye mpe ya mikakatano na ye. Kasi banso bozali bandeko basi mpe balingami bana ya basi ya Tata na biso na Lola, oyo ayebi mpe akengelaka moko moko na bino.
Oyo bosali malamu elongo na lolenge ya kokamwa ezali kolingana, komekengela, mpe kolendisa moko mpe mosusu. Nzalaki nzeneneke ya ekamwiseli wana ya biteni misato sanza moko kaka eleki ntango namonaki bino kosalisa ndeko moko ya mwasi. Lokola tata na ye, natondi bino mpe nalingi nazongisa matondi na ngai na Nzambe oyo akambaki motali mpe moteyi moko.
Mwana na biso ya mwasi Elizabeth, oyo afandaka na ekolo mosusu mpe azwami na ngonga ya ntango ekeseni mosika na biso, azalaki na ndako elongo na mwana na ye ya mwasi ya mibu misato. Mwana na ye mosusu azalaki na mposo na ye ya yambo na Gardienne. Elizabeth azalaki na zemi ya sanza motoba mpe kozelaka mbotama ya mwana na ye ya misato, oyo minganga balobaki akozala mwana mwasi mosusu. Mobali na ye, Joshua, azalaki mwa mosika na mosala na ye.
Emonaki ye ete makila ezalaki kobima ye mpe kobakisama mingi, ye abengaki mobali na ye na nzela ya singa. Ye mobali ayebisaki ye kobenga ambulance mpe ete akokuta na ye na lopitalo oyo ezwamaki na minute 20 uta ndako na ye. Liboso akoka kobenga ambulance, ayokaki moto kobeta na liboso ya ekuke.
Na ekuke asutukaki na komona moninga na ye mama motali mpe moteyi. Bazalaki na elaka te na ntongo wana. Moninga na ye ayaokaki kaka ete esengeli aya kotala Elizabeth.
Ye asalisakai Elizabeth kokota na motuka. Bango bakomaki na lopitalo mwa minuti liboso ete Joshua akoma uta na mosala na ye. Minuti 20 ekakaki te, dokotolo azwaki mokano ya kobimisa mwana na lipase mpo na kobikisa Elizabeth mpe mwana na ye. Boye mwana abotami sika ya moke mpenza ayaki na mokili kogangaka makasi, minuti 15 liboso ya ntango etangamaki. Kilo na ye bagrami 765. Kasi azalaki na bomoi, Elizabeth mpe lokola.
Maloba ya Lucy Mack Smith ekokisamaki ndambu mokola wana. Mondimi moko ya Lingomba ya Bamama Basungi, kotindama na Molimo Mosantu, akengelaki, alingaki, mpe alendisaki moninga na ye na bokonzi ya Nzambe. Ye mpe nkoto zomi ya bankoto ya basi mosusu oyo bapesa lisalisi efulami na molimo ya lolenge wana nkola na nkola azwaki bobele matondi ya baoyo balingaki te kasi mpe lisusu maye ya Nkolo.
Bomikundola maloba na Ye ya botondi epai na baoyo bazwaka botondi ya mabele se moke ya mawa na bango ya mokili ete: “Kasi Mokonzi akozongisela bango: Nalobi na bino ya solo, mbala nyonso bosalaki yango ata na moto moko na kati ya bandeko na ngai oyo ya mike, boyeba ete bosalaki yango na ngai.”5
Kasi likamwisi na ndeko ya mwasi moko ya Lingomba ya Bamama Basungi koyaka kosalisa na ngonga yango mpenza ebakisami na nzela ya nguya ya bomoko ya lingomba ya bandeko basi. Oyo ezali kaka ndambu ya etinda oyo episikopo ya Elizabeth atindelaki Elizabeth mpe Joshua na lopitalo mwa bangonga nsima mbotama ya mwana: “Mokambi ya Lingomba ya Bamama Basungi azali kokomba nyonso malamu. Tosili kosala moango ya mikolo ya nsima mpo na kosalisa bana na yo ya basi na ndako boye Elizabeth akoki kokendeka mpe kozonga lopitalo ntango mwana ayebani nkombo te wana ya bonzenga akotikala kuna. Tosalaka yango liboso, kala mingi, mpe bato [na biso] bazali se kozela libaku”
Episikopo akobaki koloba, kolobaka mpo na ye moko mpe mpo na palwasi ete: “Toyaka nkutu na lopitalo mpe tovandaki na bana mike na ndako ya kosakana ntango bana balingaki te kotika bango epai mosusu.”
Mpe nsima: “Tokokisa moango na biso te, solo mpenza, na kozangaka kosala elongo mpe bondimami na yo. Tolingaki kaka koyebisa yo ete komitungisa te mpo na ntina ya makambo tokoki [mpe tokokoa] kosala.”
Oyo basalaki mpo na mwana na ngai ya mwasi esalisaki ye kozwa ntango moko ya motuya na mwana na yeya mwasi ya moke ntango asimbaki ye mbala ya liboso.
Mpe boye episikopo asukisaki etinda na ye epai ya Joshua mpe Elizabeth na oyo bandeko basi bapanzaki nsango ya mokano na bango epai nyonso na mokili mpo na kosalisa basusu mpo na Moteyi: “Batela bondimi.”
Na bokeseni na bino nyonso na bisika bozwami mpe na makambo bokutanaka na yango, nakoki koyebisa bino eloko moko na oyo ezali kozela bino liboso. Wana ezali bino kobatela bondimi, bokomimona bobiangami mbala na mbala na Nkolo mpe lisusu kosalisaka moto mosusu na mposa ya lisungi ntango elongobani te. Ekoki komonana lokola mosala moko ya mpasi mpe oyo ekoki kosalema te. Ntango ekoya libiangi, ekoki te komonana ete bazali na mposa na yo te to ete moto mosusu apesa lisalisi na pete nyonso.
Bomikundola ete ntango Nkolo apesi biso nzela ya kokutana na moto oyo azali na mpasi, topeska lokumu na Mosamalia malamu mpo na oyo asalaki te kasi mingi mpe mpo na oyo asalaki. Ye alekaki te mpembeni atako moleki nzela oyo babetaki na balabala azalaki mopaya mpe mbele monguna. Asalaki nini akokaki kosala mpo na moto babetaki mpe nsima atiaki moango songolo mpo ete basusu basala mingi koleka. Ye asalaki eye wana mpo asosolaki ete kosalisa ekoki kosenga mingi koleka oyo moto moko akoki kosala.
Mateya kati na lisolo oyo ekoki kokamba bino na manso mazali kozela bino na mikolo ya nsima. Mateya oyo ezalaki pene ya kosalela na bomwana na bino moko mpe na maye bokutani na yango kala mingi te awa.
Ata mbala moko, mpe mbele mbala mingi, bosutukaki ntango bokutanaki na moto moko oyo azalaki na mposa ya lisalisi. Ekokaki kozala moboti, tata to mama nkoko, ndeko ya mwasi, to mwana moke oyo abetami na bokono to eleme. Mpo na bomoi oyo ezali na likama mayoki na bino ya mawa etangami koleka mposa na bino ya bomoto. Boye, bino bandaka kopesa lisalisi.
Lokola moleki nzela oyo na lisolo ya Mosamalia malamu kati na makomi, emonani lokola ete lisalisi asengelaki ebalukaki na lisalisi ya ntango molai oyo bokoki kopesa se moto moko te. Mosamalia asengelaki kotika moleki nzela wana na lisalisi ya mobateli ndako ya bapaya. Kosalisa basusu bato mingi ezali yoko eteni ya moango ya Nkolo.
Baepisikopo mpe bakambi ya Lingomba ya Bamama Basungi babenga ntango nyonso bato ya libota kosalisana ntango mposa ezali. Ezali na bantina mingi mpo ya kosalela libongisi. Ntina ya monene koleka nyonso ezali mpo na kopesa na bato mingi lipamboli eyikisami ya bolingo oyo eyaka uta na kosalisana.
Bosili komona mpe koyoka lipamboli yango. Ntango nyonso bosalisi moto ata mpo na mwa ntango moke bosilaki koyoka bolingo ya moto basalisaki. Lokola ntango ya kopesa lisalisi ekomaka molai, mayoki ya bolingo mpe ebakisamaki.
Lokola tozali bato ya kufa, kobakisama wana ya bolingo ekoki kosukisama na bosisoi mpe bolembi. Oyo ezali ntina mosusu Nkolo atikaki biso koyoka mposa ya lisalisi ya basusu na lisalisi na biso epai ya bato bazali na mposa. Yango wana Nkolo akelaki mangomba ma bapesi lisalisi.
Mwa bamposo eleki nazalaki wana ntango elenge mwasi moko atelemaki mpo ya kosungama na likita ya elambo lokola kolodinatele mosungi na mateya ya bamam batali mpe bateyi, mosala oyo nayebaki te ete ezalaka. Namitunaki soki ayebi nini ntako Nkolo afutaki ye. Mpo ete atungisamaka ntango nyonso na nwana, ye abimaki liboso ya nsuka ya likita na kozangaka kopesa ngai ntango ya koyebisa ye boniboni Nkolo akolinga mpe akotonda ye mpo na lisalisi na ye mpo na ntina ya kosangisaka makasi masalemi na bayekoli na Ye.
Kosalisa basusu oyo bazali na mposa esengaka bato mingi,lingomba ya bolingo mpe ya bomoko. Yango oyo Nkolo azali kotoinga o neti na bino. Alingi bino mpo na mosala nyonso bozali kosala.
Moko ya bilembo ya solo ya botondi na Ye ezali ete Nzambe akopesa bino nzela ya koyoka kobakisama ya bolingo mpo nab aye bozali kosalisa. Tala ntina nini bolelaka na liwa ya moto basalisaki mpo na ntango molai. Kobungisaka libaku ya kosalisa bango ekoki koyokama lokola kobungisa eloko moko ya monene koleka bokabwani ya mwa ntango moke. Nayokaki mwasi moko—oyo nayebaki kala—mwa mikolo sikasikawa, mposo oyo mobali na ye akufaki kopesa litatoli ya botondi ayokaki mpo na kosalisaka ye kino nsuka mpenza ya bomoi na ye. Mpinzoli ekokaki komonana te, kasi bipwepwe na ye ya esengo ezalaki komonana.
Atako kosalisa bato ntango molai mpe na bolingo ezali na lifuta monene, boisili koyekola ete ezali na bandelo ya nzoto, ya motema, mpe ya misolo na nyonso oyo tokoki kosala. Moto oyo azali kosalisa mpo na ntango molai akoki kokoma moto oyo azaloi na mposa ya lisalisi.
Nkolo oyo azali mopesi Molakisi mpe Mopesi ya banso oyo bazali bakeleli, apesaki toli efulama na bapesi lisalisi oyo basili kolemba na maloba maye malobamaki na Mokonzi Benyamina mpe makomama na Buku ya Mormon ete: “Mpo na ntina ya kokangaka bolimbisi bwa masumu ma bino ---Nalingi ete bokabaka ndambo ya biloko bya bino na babola, moto na moto engebene na oyo azali na yango, lokola koleisaka oyo azali na nzala, kolatisaka oyo azali bolumbu, kokendaka kotala bakoni mpe kokabolaka mpo na bobondisi bwa bango, ezala na molimo mpe na nzoto mpe lokola, engebene na bamposa ya bango.” 6
Kasi boye akobaki kokebisa baye kati na bino oyo bazangi kopesa koesa eyano na mbela elembo ya bosolo ete bozali kokoba kokende mosika mpe kowumela na lisalisi na binbo ya bolingo ete: “Mpe keba ete makambo maye manso masalema na bwania mpe na molongo; mpo esengeli te ete moto [to mopesi lisalisi] akima mbangu koleka makasi azali na yango. Mpe lisusu, elongobani ete azala na etingia, ete na yango akoka kolonga mbano; boye, makambo manso masengeli kosalema na molongo.”7
Toli wana ekoki kozala ya mpasi mpo na kosalela ntango ozali kotala malamu bokatikati ya mposa na yo ya kasala manso mpo na kosalisa basusu mpe bwania ya kozala ekenge mpo na kokokisa mposa na yo moko mpe kokanga nguya nay o ya kosalisa. Osili komona basusu kobundaka na boponi ya lolenge wana ya mpasi. Yoko ndakisa ezali boponi ya kosalisa moto moko oyo kani bomoi ebelemi na nsuka na ndako na bino moko to kotika ye na ndako ya lisalisi na yo ntango ekoki kozala ete osili kolemba mpenza.
Oyo boyebi na ntina ya moango mwa lobiko ekoki kozala eloko oyo ezali kokamba yo ntasngo ya boponi ya mpasi ya lolenge wana. Tala moko ya ntina nini Lucy Mack Smith alobaki na bwania nyonso ete bandeko basi basengeli “kozwa malakisi na boyekoli.”
Esalisaka mingi kozala na elikya ya solo mpo na ntina ya Nkolo mpo na mwana nyonso ya Nzambe oyo azali ntango ya mpasi ya bomoi oyo ya kufa. Ye ateyaki lolenge ya mozindo mpenza ya moango mwa lobiko epai ya Profeta Joseph na lolenge oyo ete abundaki kososola eye emonanaki lokola mikakatano mizanga nsuka ete: “Mpe soki otieli yango molende malamu, Nzambe na likolo akonetola yo.”8
Boponi na biso mpo ya kosalisa malamu moto moko oyo azali kosalisa mosusu o nzela ya mimekano makasi ekomi boye “Nini nzela nasengeli kolanda oyo ekosalisa na lolenge ya malamu koleka nyonso moto nazali kolinga mpo na ‘kotia molende malamu’?” Ntina na biso ya kopesa lisalisi ezali mpo na biso kosala ete ye asalela bondimi na Klisto, babatela elikya ya bongengi mpo na bomoi ya seko, mpe kosalela bolingani, bolingo ya peto ya Klisto, kino na nsuka ya bomoi na ye.
Nasili komona bandeko basi na bokonzi kotiamayele na bango nyonso na Mobikisi mpe na ntina na Ye. Kanisa ntango okotaki na ndako ya makita wapi nsima ya Lingomba ya Bamama Basungi to Bana ya Primaire to Bilenge basi basangani.
Elili ya Mobikisi to maloba na Ye ekoki kozala mpenza elembo ya bosolo te, kasi boyebi bato oyo basimbama na litatoli ya bosolo mpe motuya ya Bomikabi na ngonga wana lokola ezalaki na mpokwa ya lelo. Elili ya tempelo to maloba “Mabota Makoki Kozala Seko,” ekoki kozala te, kasi bokoki komona elikya na bipwepwa na bango.
Mpe bosili komona, lokola ngai, Mama motali mpe moteyi ya bwania kotonga bolikii na ndeko mwasi oyo azali kobunda ete lisalisi na ye na moto mosusu, kutu lokola azali kokweya, esengeli kaka mpe ezali motuya. Bakambi banene ya Lingomba ya Bamama Basungi bazwaka banzela ya kotika baoyo basengeli lisalisi na lisalisi ya baye bazali kosalisa basusu. Bazali kokela mabaku mpo bandeko basi bayika mpiko na mimekano na bango malamu lokola basalisanaka na bolingo ya peto ya Klisto. Tokoki kotanga awa kotinda na boboto mopesi lisalisi oyo alembi kopema mpe kondima lisalisi ya basusu.
Bandeko basi bakoki kosaka yango na kosambisaka baye bazali na mimekano na lombango te. Bato mingi oyo bazali na mikumba ya kilo babandaka na ntembe mpo na bango moko mpe mpo na motuya na bango moko. Tokolembisa mikumba yango soki tozali na bompikiliki na bolembu bango mpe tokumisi bolamu nyonso oyo tomonaka kati na bango. Yango nde Nkolo asalaka. Mpe tokoki kolanda ndakisa na Ye—Ye mopesi lisalisi monene koleka ya banso.
Na Eklezia ya Yesu Klisto tolobelaka mbala mingi bokasi ya lingomba ya bandeko basi. Tosengeli koyekola kondima ete Mobikisi azali ntango nyonso na lingomba yango ntango tobiangi Ye.
Mingimingi, tokomona bana basi ya Nzambe kobianga bandeko basin a lingomba elongo na bango. Wana ezali bandeko basi koya na likita mpe koluka kiti ya kofanda, bayokaka maloba ya boboto kobimaka, “Nasengi yaka kofanda awa elongo na ngai.”
Tokoyoka maloba maye na mikolo ya nsima oyo Lucy Mack Smith amonaki na mosika ntango bandeko basi “bakofanda na lola elongo.” Tolengelaka te mokolo wana na ntango moko te. Ekoya na mikolo mpe mibu na kosalisaka moko mpe mosusu mpe kotika maloba ma bomoi ya seko na mozindo kati na mitema na biso.
Losambo na ngai ezali ete mingi na biso tokozala elongo na mokolo ya nsima ya nkembo oyo ezali liboso na biso. Napesi bino litatoli na ngai ete elikya na bino mpo na mokolo yango ekolongisama. Nkolo Yesu Klisto asali ete ekoka kosalema mpo na bino na nzelka ya Bomikabi na Ye ezanga ndelo. Tata na Lola ayokaka mpe ayanolaka nsambo na bino ya bondimi mpo na kokamba mpe kosalisa bino kotia molende na mosala na bino mpo na Ye.
Molimo Mosantu atindami epai na bino mpe epai ya baoyo bosalisaka. Bokolendisama mpe bokofulama naino mpo na koyeba ndelo mpe molai ya makoki na bino mpo na kosalisa. Molimo akolendisa bino ntango bokoki komituna, “Esali ngai na ndenge ekoki?”
Natatoli ete Nkolo akozala elongo na bino mpe ete nzela na bino ekolengelama mpe ekotiama bilembo mpo na bino na Ye na ntango bozali kosalisa baoyo Ye alingaka na bamposa mpe mimekano na bango. Na nkombo ya bule ya Yesu Klisto, amene.
Mostrar las referencias
-
1 Lucy Mack Smith, naDaughters in My Kingdom: The History and Work of Relief Society (2011), 25.
-
2. Brigham Young, naDaughters in My Kingdom, 36.
-
3. Lucy Meserve Smith, naDaughters in My Kingdom, 37.
-
4. Lucy Meserve Smith, na Daughters in My Kingdom, 37.
-
5. Matai 25:40.
-
6. Moziya 4:26.
-
7. Mosiah 4:27.
-


text:
“Akolona na mitema ya bana bilaka bipesamaki epai ya batata, mpe mitema ya bana misengeli kobaluka epai ya batata na bango.”
Nkolo abimisaki epai ya Profeta Joseph Smith malongi ya kafukafu oyo etali makuli ya bule ya libatisi. Pole wana eyaki ntango baeklezia mosusu ya baklisto ezalaki koteya ete liwa na libela, na seko, esali atandele ya molimo. Bazalaki koteya ete babatisami bazwaki mbano ya bosepeli ezanga nsuka ntango basusu banso bazalaki kokutana na monioko ya seko, kozangaka elikia ya bosikoli.
Bobimisi ya Nkolo ete na nzela ya likoki ya bonganganzambe ya solo libatisi ekokaki kosalama na bozwili mpo na bawa ebateli bosembo ya maloba na Ye: “Soko moto akobotama na mai mpe na molimo te, akokoka koingela na Bokonji na Njambe te.” 1. Libatisi na bozwili ekoki kopesa na ngolu likuli eye ya ntina mpo na bawa nyonso ya botongono baye bazwaki yango te na bomoyi ya kufa.
Malongi oyo ya nkembo ezali litatoli mosusu ya lolenge ezingi nyonso ya Bosikoli ya Yesu Klisto. Ye asalaki ete lobiko ezala mpo na moto nyonso ayamboli. Bomikabi na Ye elongaki liwa, mpe Ye apesaki nzela na bawa ya botongono bazwa makuli nyonso ya lobiko na bozwili.
Na mokanda moko, ekomama mibu 150 mileki, Joseph Smith asakolaki: “Basantu bazali na libaku ya kobatisamaka mpo na … bandeko na bango bakufa … baye basili kozwa Nsango malamu na molimo … na nzela ya … baye batindami mpo na koteya bango” 2 Nsima abakisaki, “Basantu oyo batali yango mpamba mpo na litomba ya bandeko na bango bakufa, bazali kosala yango na libebi ya lobiko ya bangomei.” 3
Profeta Eliya apesaki bafungola ya mosala mpo na bozwili na Joseph Smith na Tempelo ya Kirtland 4 mpo na kokokisa elaka ya Nkolo ete “akolona na mitema ya bana bilaka bipesamaki epai ya batata, mpe mitema ya bana misengeli kobaluka epai ya batata na bango.” 5
Na nzela ya bobimisi epai ya Joseph Smith mpe baprofeta balandi nsima, ekoyei bososoli moko ya mpe makoki mpo na mosala ya tempelo mpe makasi ya mambi ya libota oyo ezali kosunga yango. Profeta nyonso uta Joseph Smith alendisi mposa etindami mpo na kosala makuli nyonso mpo na bisomei mpe bankoko na biso bakufa.
Mosala ya tempelo mpe mambi ya libota ezali mosala moko ekabwani na biteni mibale. Ekangani elongo lokola makuli ya libatisi mpe likabo ya Molimo Mosantu. Boko bato bakoki ntango mosusu kokoka te kosala misala nyonso mibale na ntina ya bokonongono ya nzoto to mosika ya batempelo. Mokambi Howard W. Hunter ateyaki:
Mokambi Howard W. Hunter ateyaki ete:
“Tosengeli kosala tempelo na mosala ya makuli ya bonganganzambe oyo esengelami mpo na bonetwami na bisomei; nsima tosengeli kosala mosala esengelami mpo na baye bazwaki libaku te ya kondima nsango malamu na bomoi na bango. Kosalaka mosala mpo na basusu ekokisami na biteni mibale: yambo, na boluki ya mambi ya libota mpo na koyeba na ntembe te baboti na biso; mpe ya mibale, na kosalaka makuli ya tempelo mpo na kopesa bango mabaku wana lokola epesami na baye bazali na bomoi.
“Kasi ezali na bandimi mingi ya Eklezia baye bazali na mabaku moke mpo na kokota na batempelo. Basalaka manso bakoki. Bakobaka kosala boluki ya mambi ya libota mpe basalelaka bango mosala ya likuli ya tempelo na basusu. Na ngambo mosusu, ezali na boko bandimi baye bamipesi na mosala ya ya tempelo kasi bazali na bolembu mpo na kosala boluki ya mambi ya libota oyo etali babokitani ya libota na bangomei. Atako bazali kosala mosala ya bonzambe na kosungaka basusu, babungisi lipamboli moko na kozangaka koluka bandeko na bangomei bakufa lokola ekambemi na bonzambe na baprofeta ya basantu ba mikolo mya nsuka. …
“Nayekoli ete baye bamipesi na boluki mambi ya libota mpe bazali kosala mosala ya likuli ya tempelo mpo na baye oyo bankombo na bango babomboli bakoyeba bosepeli mosusu ya kozwaka bandambu mibale ya bopamboli.”6.
Tata na lola alingi moko na moko na biso tozwa biteni mibale ya bopamboli ya mosala ya ntina mpenza ya bozwili. Ye akambi basusu mpo na kolakisa biso lolenge nini tokolonga. Etali yo to ngai mpo na kosenga mapomboli wana.
Mosala nyonso okosala na tempelo ezali ntango olekisi malamu, kasi kozwaka makuli na bozwili mpo na moko ya bankoko na yomei ekosala ngonga na tempelo ya bule mingi mpe kutu mapamboli mingi ekozwama. Bokambi ya Yambo esakoli, “Mokumba na biso ya yambo ezali koluka mpe koyeba bankokona bisomei.” 7
Elingi bino bilenge babali nzela ya solo mpo na kolongola nguya ya monguna na bomoi na bino? Mizindisa na boluki bankoko na yo, lengela bankombo na bango mpo na makuli ya bule ya bozwili ezwami na tempelo, mpe nsima kende na tempelo mpo na kozala mozuili mpo na bango bazwa makuli ya libatisi mpe ya likabo ya Molimo Mosantu. Wana ezali yo kokola, okozala na makoki ya kosala elongo na kozwaka makuli mosusu lokola. Nakanisi na bobateli monene mosusu te na nguya ya monguna kati na bomoi na yo.
Na misio ya Rostov-na-Donu ya Russie, bilenge babengisamaki na kotala molongo ya ba nkombo 2.000 mpe nsima kopona ata nkombo moko uta na mabota na bangomei mpo na makuli ya tempelo. Baye bakokisaki ntina oyo babengisamaki kokende mobembo ya molai na Tempelo ya sika ya Kiev na Ukraine. Elenge mobali moko akabolaki mayele na ye: “Nazalaki kolekisa ntango mingi kosakanaka na ordinatele. Ntango nabandaki kokoma molongo ya nkombo, nazwaki lisusu ntango ya kosakana te. Na ebandeli nakanisaki, ‘O te! Boniboni ekoki kozala boye!’ ntango mosala oyo esilaki, kutu nabungisaki mposa ya lisano …. Mosala ya mambi ya libota ezali likambo moko oyo tokoki kosala awa na mabele, mpe ekotikala na lola.”
Basantu ya botongono mingi basili kosala mosala yango ya kolukaka babokitani ya mabota mpe bazali kosalela makambo ya ebombelo ya FamilySearch mpo na kobomba makuli ya bayelibota na bangomei ya kosala bozwili. Ntina ya kobombaka bankombo ezali mpo na kopesa nzela eleko ya ntango esengeli mpo na bato basala makuli mpo na bankoko mpe bandeko ya mpembeni. Ezali lelo na bankombo nkotonkoto 12 mpe bankotonkoto ya makuli makokani maye mabatelami. Nkombo mingi esili kobombama uta mibu mingi mileki. Bankoko baye babombolami bazali na ntembe te komitungisa mpe bazali na esengo ntango bankombo na bango elongolami mpo na makuli. Nzokande, bakoki te kozala na esengo mpenza ntango basengeli kokoba kozela makuli na bango esalama.
Tozali kolendisa baye kati na bino bazali na ebombelo monene ya bankombo bakabola yango mpo ete bato ya libota na bino ya monene to palwasi mpe likonzi ekoka kosalisa bino na kosalaka mosala wana. Bokoki kosala eye na kokabolaka bakalati ya tempelo na bandimi ya palwasi mpe ya likonzi oyo balingi kosalisa to na kosalelaka libongisi ya ordinatele ya FamilySearch mpo na kotia bankombo mbala moko tii na tempelo. Nzela oyo ya nsuka ezali eloko moko Cindy Blevins ya mboka Casper, Wyoming, azalaki kosala na mibu mingi mileki.
Ndeko mwasi Blevins abatisamaki wana ezalaki ye elenge mpe azalaki se moko ya libota na ye ya kosangana na Eklezia. Asililaki kokokisa motango monene mpenza ya mosala ya mambi ya libota. Kasi ezali na bankombo mosika mingi koleka mpo na ye mpe libota na ye kokokisa. Yango wana, Ndeko mwasi Blevins apesi bankombo na tempelo, oyo, elobi ye, ezali mbala mingi ekokisami na mwa bamposo, mbala mingi na moko ya batempelo ezali penepene ya ndako na ye. Alobi ete alingaka kokanisa ete baninga mpe bato ya penepene ya palwasi mpe likonzi na yemei bakoki kozala o ntei ya baye bazali kosalisa mpo na kokokisa mosala mpo na bankoko na ye. Azali kokumisa lolenge na bango ya kosala bongo.
Mwasi wa ngai ya bolingo, Jeanene, alingaki kosala boluki mambi ya libota. Ntango bana na biso bazalaki bilenge azalaki kokabola ntango ya kotala bana na baninga, na yango akokaki kozwa mwa bangonga mwa mposo nyonso mpo na kosala oyo etali boluki babokitani ya libota. Nsima ntango mwana na biso atikaki ndako, akomaki na zulunali ya ye moko: “Nakamati mokano mpe nalingi kotelama mpe koganga na ntina na yango. Lisuku ya kala ya Mike ekomi lisuku na ngai ya mambi ya libota. Ezali na biloko ekoka mpo na kobongisa nkoma mpe kosala na kati. Bomoi na ngai sikawa ekokangama na boluki ya ntina ya libota mpe botindi bankombo na tempelo. Nazali na esengo mpe motema likolo mpo na kobanda.”8
Zulunale mosusu elobi: “Likamwisi … mpo na ngai esalamaki na bilo ya Mambi ya Libota ya Mel Olsen oyo alakisaki ngai na lokasa eniatama na masini ya nzete ya bandeko na ngai bayebani nyonso ezwamaki uta na makundoli na ordinatele ya Minkanda ya Bonkoko ya sika oyo etindamaki na lingomba ya mambi ya libota . Ewutaki mingimingi na makundoli ya pologalami ya nkola minei oyo Eklezia asengaki uta mibu mingi mileki. Natondisamaki na makanisi ya mosala monene oyo ezalaki liboso na ngai ya kosangisa makundoli ya boluki bankoko na ngai banso uta na mabongisi ya libota mpo na kokotisa yango nyonso na ordinatele mpo na bokaboli ya yambo na nzela ya ordinatele ya Minkanda ya Bonkoko . Mpe kuna nyonso ezalaki, kitoko, ya kobongisama mpe eniatama na lazer mpe kofandaka wana likolo ya bilo liboso na ngai. Nazalaki na esengo mpenza mpe elekelaki ngai mpenza ete nafandaki kaka wana monoko polele mpe nsima nabandaki kolela mpo na nazalaki na esengo makasi. Mpo na moto oyo aluki na bokasi, malamu na mibu ntuku misatu, bokotisi na ordinatele ya bankoma eye nyonso ezali solo esengo. Mpe ntango nazali kokanisa bakama ya bankoto ya bato baye bazali sikawa to kala te bakozala kokotisaka maboke minene ya bankombo mpe bapalaki ya bangomoko ya boluki, nazali na esengo mpenza. Ezali solo mosala ya Nzambe mpe Ye azali koyangela yango.”9
Nameki mingi ya bambuma ya mosala kitoko oyo mpo na koyeba ete bafungola oyo ezongisamaki na Eliya epai ya Joseph Smith epesi nzela na mitema na biso ekangisama mpe ma na moko na moko na biso tosangana na bankoko na biso baye bazali kozela lisalisi na biso. Na nzela ya makasi na biso na batempelo ya bule awa na mabele kosalelaka likoki epesameli biso na Mobikisi, batata na biso bazali kozwa makuli ya lobiko oyo epesi bango nzela ya kosepela esengo ya seko.
Na kala, kotindikamaka na boyebi ya mozindo ya bosantu ya mosala, bato batelemelaki na mpiko mikakatano oyo emonanaki lokola kosalaka yo moko mpo na kobuka mbuma nyonso na Nebraska. Sikawa, bato ya nguya mingi bazali kosala mosala. Na lisanga tokoki mpe tokosala mosala esengelami.
Natatoli ete Molimo ya Eliya ezali kosimbaka mitema ya bana ya Batata mingi na mokili mobimba, kasalaka mosala mpo na bawa kotambola na lombangu moko esalama naino te.
Kasi bongo yo? Osili kosambela mpo na mosala ya bankoko na yomei? Tia mpembeni biloko wana oyo na bomoi na yo ezali na ntina mpenza te. Zwa makano ya kosala likambo moko oyo ekozala na mbano ya seko. Ntango mosusu otindikami mpo na koluka bankoko kasi ozali koyoka ete ozali moluki ya mambi ya libota te. Ekoki yo komona ete esengeli te kozala mingi koleka? Nyonso ebandaka na bolingo mpe mposa ya bosembo mpo na kosalisa baye bazali nsima ya elamba oyo bakoki te komisalisa. Tala nzinganzinga. Ekozala na moto moko na etuka na yo oyo akoki kosalisa yo ozwa elonga.
Mosala oyo ezali mosala ya molimo, bokasi ebakata ya kosala elongo ya bangambo mibale ya elamba, wapi lisalisi lipesami epai na epai na bangambo mibale. Esika nyonso ozali na mokili, na losambo, bondimi, bomipesi, etingia, mpe mwa ya libonza, okoki kosalisa na nguya. Banda sikawa. Nalaki yo ete Nkolo akosalisa yo omona nzela. Mpe ekosala yo oyoka esengo. Na nkombo ya Yesu Klisto, amene.
Show References
-
1. Yoane 3:5 .
-
2. History of the Church , 4:231.
-
3. Teachings of Presidents of the Church: Joseph Smith (2007), 471–72.
-
4. Tala Doctrine et Alliances 110:13–16,.
-
5. Doctrine et Alliances 2:2 ; biso nde tobeti sete.
-
6. Howard W. Hunter, “A Temple-Motivated People,” Liahona, May 1995, 5–6
; Ensign, Feb. 1995, 4–5.
-
7. First Presidency letter, Feb. 29, 2012; biso nde tobeti sete.
-
8. Jeanene Watkins Scott, personal journal, Apr. 1988.
-
9. Jeanene Watkins Scott, personal journal, Sept. 23, 1989.


text:
Mbuta ya Yésu-Krísto o likoló
Mbuta ya Yésu-Krísto o likoló (Latina Ascensio Domini, Ligresi ἡ Ἀvάλnψις toῦ Kupίou) ezalí eyenga ya baklísto. Ezalí mikɔlɔ zómi yambo ya Pantekote.
Etápe
Biblíya[kokoma]
Nsango Malámu ya Marko[kokoma]
«Tango Nkolo Yesu asilisaki koloba na bango, amemamaki na likolo, mpe avandi na loboko ya mobali ya Nzambe.» (Marko 16, 19)
Nsango Malámu ya Luka[kokoma]
«Sima, Yesu amemaki bango na libanda ya vile kino na bapembeni ya Betania. Atombolaki maboko likolo mpe apambolaki bango. Mpe tango azalaki kopambola bango, abandaki kotika bango mpe amemamaki na Likolo. Sima ya kokumbamela ye, bazongaki na Yeruzalem na esengo monene. Bazalaki tango nyonso na Ndako ya Nzambe, mpe bazalaki kopambola Nzambe.» (Luka 24, 50-53)
Misála ya Bantoma[kokoma]
«Kasi bokozwa nguya, tango Molimo Mosantu akokitela bino; mpe bokozala ba temwe na ngai na Yeruzalem, na Yudea mobimba, na Samariya, mpe kino na suka ya mokili. Sima ya koloba makambo oyo, Yesu amemamaki na Likolo na tango bazalaki kotala ye; mpe lipata ezipaki ye na miso na bango. Lokola bazalaki kaka kotala na likolo ndenge Yesu azalaki komata, na mbala moko bato mibale balataki bilamba ya pembe batelemaki pembeni na bango mpe balobaki: Bato ya Galileya, mpo na nini botelemi awa mpe bozali kotala na likolo? Yesu oyo amemami kati na bino mpo na kokende na Likolo, akozonga kaka ndenge bomoni ye akeyi na Likolo.» (Misála 1, 8-11)
Galerie[kokoma]
-
-
-
Apocalypse de Bamberg
-
-
Ascension du Christ, icône de Novgorod, XIVe siècle
-
Un des panneaux du Triptyque des Offices d’Andrea Mantegna


text:
Bamisionele banso, bilenge mpe bankulutu, bazali kosala na elikia moko ya kokomisa bomoi malamu mingi mpo na bato basusu.
Bandeko ba ngai ba bolingo mibali, basi, mpe baninga, topesi bolingo mpe mbote na biso na moko na moko na bino. Tosepeli mingi na liyebisi ya Mokambi President Thomas S. Monson ntongo ya lelo, oyo ekitisi mibu mpo na kosala mosala ya misio na mibu 18 mpo na bilenge mibali mpe mpo na mibu 19 mpo na bilenge basi. Na nzela ya boponi oyo, mingi ya bilenge na biso bakokoka kosepela na mapamboli ya misio.
Mibu mibale mileki mpe eyebisami lisusu na ntongo ya lelo, Mokambi Monson asakolaki “elenge mobali oyo alongobani, mpe akoka asengeli komilengela mpo na kosala misio. Mosala ya misio ezali lotomo ya bonganganzambe—lotomo moko Nkolo azeli na biso oyo topesameli mingi mpenza.”1 Lisusu alimboli ete mpo na bilenge basi, misio ezali boponi ya koyamba na malamu kasi ezali mokumba te. Mpe lisusu abengisi balongani bakomela mingi lisusu mpo na kosala misio.
Bolengeli mpo na misio ezali na motuya. Misio ezali mosala ya bolingi na Nzambe mpe bato. Bamisionele bakosunga litomba oyo na ekozo na bango moko. Baboti, mabota, bandeko, mpe bakabi na Mosolo Monene ya Misio bakoki lisusu kosunga. Bamisionele banso, bilenge mpe bankulutu, bakosala na elikia moko ya kokomisa bomoi malamu mingi mpo na bato.
Mokano ya kosala misio ekobongisa atandele ya misionele, mwasi to mobali wa ye, mpe bana na bango mpo na bankola ekoya. Mposa ya kosala misio ezali mbano ya solo ya bobongoli motema, bolongobani, mpe bolengeli ya moto.
Na bato ya mokili mobimba, mingi na bino bozali na Eklezia ya Yesu Klisto ya Basantu ba Mikolo mya Nsuka te mpe boyebi moke mpenza na oyo etali biso mpe bamisionele na biso. Bozali awa to bozali koyoka mpamba te bolingi koyeba mingi oyo etali Bamormon mpe maye basionele na biso bazali toteya. Lokola bozali koyekola mingi oyo etali biso, bokoyeba ete tokaboli makambo mingi ya motuya. Tolendisi bino bobatela oyo nyonso ezali malamu mpe solo mpe nsima bomona soki tokoki kobakisa mosusu. Na mokili oyo etonda na mikakatano, tozali mpenza na mposa ya lisalisi mbala na mbala. Boyambi, bosolo ya seko, mpe bamisionele na biso bazali biteni ya motuya mingi ya lisalisi wana.
Bilenge bamisionele na biso batiaka mpembeni boyekoli, misala, bolingo, mpe makambo misusu na bango oyo bankulutu ya bilenge basalaka mingi na ntango oyo ya bomoi. Mpo na sanza 18 tii 24 batiki nyonso na ntina ya mposa na bango ya kosalela Nkolo. 2 Mpe boko ya bamisionele na biso bazali kosala na mibu na bango ya kokomela mingi ya bomoi. Nayebi ete mabota na bango epambolami. Na libota na biso moko, mwambe bazali sikwa kosala misio ya ntango mobimba—bana basi misato, mibali na banso, papa nkoko moko, mpe nkoko moko.
Boko na biso bakoki komituna oyo etali nkombo Mormon. Ezali nkombo babambi mpo na biso. Ezali te nkombo na biso ya solo, atako toyebani mingi lokola Bamormon. Nkomo wana ewuti na buku ya bule moko eyebani lokola Buku ya Mormon.
Nkombo ya solo ya Eklezia ezali Eklezia ya Yesu Klisto ya Basantu ba Mikolo mya Nsuka. Ezali Eklezia ya Yesu Klisto ya ebandeli oyo etiami lisusu. Ntango atambolaki na mabele, abongisaki Eklezia na Ye. Ye abiangaki Bapostolo, Bantuku Sambo, mpe bayangeli misusu na bango apesaki likoki mpo na kosala na nkombo na Ye.3 Nsima ya liwa ya Klisto mpe Bapostolo na Ye, bato babongolaki makuli mpe malongi. Eklezia ya ebandeli mpe bonganganzambe ebungaki. Nsima ya Bikeke ya Molili, mpe na nse ya bokambi ya Tata ya Lola, Yesu Klisto azongisaki Eklezia na Ye. Sikawa ezali lisusu na bomoi, ezongisami mpe ezali kosala na nse ya bokambi na Ye ya bonzambe.4
Tolandaka Nkolo Yesu Klisto mpe toteyaka Ye. Toyebi ete nsima ya elonga na Ye likolo na liwa, Nkolo mosekwi abimelaki bayekoli na Ye na mabaku mingi. Ye aliaki elongo na bango. Ye atambolaki elongo na bango. Liboso ya Ntombwa na Ye ya nsuka, atindaki bango “bakenda kojalisa bayekoli na mabota yonso, kobatisaka bango na nkombo ya Tata mpe na Mwana mpe na Molimo Mosantu.”5 Bapostolo basalaki bokebi na lilako wana. Bango lokola babiangaki basusu mpo na kosunga bango kokokisa motindo ya Nkolo.
Lelo na nse ya bokambi ya bapostolo mpe baprofeta ya sikawa, mokumba wana kaka epesami na bamisionele ya Eklezia ya Yesu Klisto ya Basantu ba Mikolo mya Nsuka. Bamisionele oyo bazali kosala na mingi koleka bikolo 150. Lokola bantoma ya Nkolo Yesu Klisto, bazali kobunda kokokisa motindo wana ya bonzambe—ekomisami ya sika na mikolo na biso na Nkolo Yemei—mpo na komema litondi ya nsango malamu mosika mpe kopambola bomoi ya bato bipai binso.6
Bamisionele na nsika ya bolenge to ebandeli ya mibu 20 na bango bazali bilenge na lolenge ya mokili. Kasi bapambolami na makabo—lokola nguya ya Molimo Mosantu, bolingo ya Nzambe, mpe matatoli ya bosolo—oyo ezali kokomisa bango bantoma ya nguya ya Nkolo. Bakaboli nsango malamu ya nsango malamu oyo ekomema bosepeli ya solo mpe esengo ya libela na banso oyo basali bokebi na nsango na bango. Mpe mbala mingi, bazali kosala yango na ekolo mpe lokota ya bampaya mpo na bango.
Bamisionele bazali kobunda mpo na kolande Yesu Klisto na maloba mpe misala. Bazali koteya Yesu Klisto mpe Bomikabi na Ye.7 Bazali koteya Bozingisi mpenza ya Eklezia ya Klisto ya kala na nzela ya profeta ya mikolo mya nsuka ya Nkolo ya yambo, Joseph Smith.
Bokokaki kokutana liboso, to koboya koyeba, bamisionele na biso. Elikia na ngai ezali ete bokobanga bango te kasi bokoyekola na bango. Bakoki kozala liziba etindamaki uta na lola epai na bino.
Yango ekomelaki Jerry, mobali moko ya malonga ya protestant na katikati ya mibu 60 oyo azalaki kovanda na Mesa, Arizona. Tata ya Jerry azalaki mokengeli moko ya Babaptiste, mama na ye mokengeli moko ya Baméthodiste. Mokolo moko moninga moko ya motema ya Jerry Pricilla akabolaki na ye mpasi ayokaki na liwa ya mwana na ye na eleko ya kobota mpe bobomi libala oyo elandaki mwa nsima. Kobundaka lokola mama ye moko kaka, Pricilla azalaki na bana minei—bana basi misato mpe mwana mobali moko. Ntango afungolaki motema na ye na Jerry, atubelaki ete azalaki kokanisa komiboma. Na bokasi nyonso mpe bolingo Jerry akokaki komeka kosalisa ye asosola ete bomoi na ye ezalaki na motuya. Abengisaki ye mpo na kokende na eklezia na ye, kasi Pricilla alimbolaki ete asundolaka Nzambe.
Jerry ayebaki te nini kosala. Nsima, ntango azalaki kotia mai na banzete na bilanga na ye, mobali oyo ya bondimi asambelaki na Nzambe mpo na bokambemi. Lokola asambelaki, ayokaki mongongo moko na makanisi na ye kolobaka, “Kangisa bana mibali wana na velo.” Jerry na mwa mobulu, amitunaki oyo yango elingaki koloba. Wana ezalaki ye kokanisa na liyoki oyo, atalaki likolo na balabala mpe amonaki bilenge mibali mibale na simisi ya mpembe mpe kalavati koyaka na velo epai ya ndako na ye. Ekamwaki ye na “bokutani,” oyo atalaki bango koleka mpembeni. Nde, kososolaka ete likambo esengaki ye asala, agangaki, “E, bino, nasengi bino botelema! Nalingi koloba na bino!”
Na botali moko ya komituna mpe ya mposa, bilenge bana mibali batelamaki. Lokola bazalaki kobelema, Jerry amonaki ete balataki bilembo na nkombo kolakisaka bango lokola bamisionele na Eklezia ya Yesu Klisto ya Basantu ba Mikolo mya Nsuka. Jerry atalaki bango mpe alobaki, “Oyo ekoki komonana mwa mabe, kasi nazalaki kosambela mpe basengaki ngai na ‘telemisa bana mibali na velo.’ Natalaki likolo na balabala, mpe na moni bino. Bokoki kosalisa ngai?”
Bamisionele basekaki, mpe moko alobaki, “Iyo, nazali na ntembe te tokoki.”
Jerry alimbolaki matata ya motungisi ya Pricilla. Mosika te bamasionele babandaki kokutana na Pricilla, bana na ye, mpe Jerry. Balobelaki ntina ya bomoi mpe mwango ya seko ya Nzambe mpo na bango. Jerry, Pricilla, mpe bana na ye bakolaki na bondimi na nzela ya losambo ya solo, boyekoli ya Buku ya Mormon, mpe bondeko ya bolingo elongo na bandimi ya Eklezia. Bondimi ya makasi ya Jerry ya kala ekomaki kutu makasi mingi koleka. Ntembe ya Pricilla mpe makanisi na ye ya komiboma ebalukaki na elikia mpe esengo. Babatisamaki mpe bakomaki bandimi ba Eklezia ezongisami ya Klisto.8
Iyo, bamisionele bakoki kosalisa na nzela mingi. Na ndakisa basusu kati na bino bokoki kolinga koyeba mingi mpo na oyo etali bankoko. Bokoki koyeba bankombo na baboti na bino mpe ya bankoko minei na bino, kasi boniboni mpo na bankokololo mwambe? Boyebi bankombo na bango? Bolingi koyeba mingi ya oyo etali bango? Botuna bamisionele! Bakoki kosalisa bino!9 Bayebi penepene na kokota na makundoli ma mambi ya libota ya Eklezia ya Yesu Klisto ya Basantu ba Mikolo mya Nsuka.
Basusu kati na bino bozali bandimi kasi sikawa bozali na botau. Bolingi Nkolo mpe mbala mingi bozali kokanisa kozonga na lopango na Ye. Kasi boyebi te lolenge nini bokobanda. Napesi bino likanisi ete botuna bamisionele! 10 Bakoki kosalisa! Bakoki lisusu kosalisa na koteyaka balingami na bino. Biso bamisionele tolingi bino mpe tozali na mposa ya komema bosepeli mpe pole ya nsango malamu ezonga na bomoi na bino.
Basusu kati na bino bakoki kolinga koyeba boniboni kolonga bokakemi to kowumela ntango molai mingi mpe kosepela mingi na konongono ya nzoto. Botuna bamisionele! Bakoki kosalisa bino! Boyekoli ya bosomi elakisi ete, lokola lingomba, bandimi ya Eklezia ya Yesu Klisto ya Basantu ba Mikolo mya Nsuka bazali liboke ya nzoto konongono. Motango ya liwa ezali o ntei ya nse mingi koleka mpe bomoi ezali ya molai mingi koleka lingomba nyonso oyo esili kotangema bayekola na ntango moko molai na Etazini.11
Basusu kati na bino bokoki koyoka ete bomoi ezali na mosala mingi mpe ya matata, kasi na nse ya mozindo ya motema na bino boyoki mpamba ya nsomo, na bokambi to ntina te. Botuna bamisionele! Bakoki kosalisa bino! Bakoki kosalisa bino mpo na koyekola mingi etali ntina mpenza ya bomoi—ntina nini bozali awa na mabele mpe wapi bokokende nsima ya liwa. Bokoki koyekola boniboni nsango malamu ezongisami ya Yesu Klisto ekopambola bomoi na bino koleka eloko nyonso mosusu bokoki sikawa kobanza.
Soki bomitungisi etali libota na bino, botuna bamisionele! Bakoki kosalisa bino! Kolendisa mabala mpe mabota ezali ya motuya mingi mpenza na Basantu ya Mikolo mya Nsuka. Mabota ekoki kozala elongo libela. Botuna bamisionele mpo na koteya bino boniboni yango ekoki kosalema mpo na libota na bino.
Bamisionele bakoki lisusu kosalisa bino na mposa na bino mpo na koyeba mingi koleka. Molimo ya moto ezali na mposa mpenza ya mwinda. Ezala bosolo ewuti na labo ya mayele to na bobimisi uta na Nzambe, tokoluka yango! Nkembo ya Nzambe ezali ya solo mayele.12
Kokola na boyekoli ezali na boyebi ya molimo mpe ya ntango lokola. Tobeti sete na motuya ya bososoli makomi ma bule. Boyekoli ya bonsomi moko kala te esosolaki ete Basantu ba Mikolo mya Nsuka bazalaki bato bayebi mingi koleka na oyo etali Boklisto mpe Biblia.13 Soki bolingi kososola Biblia malamu mingi, kososola Buku ya Mormon malamu mingi, mpe kozwa bososoli ya monene mingi ya bondeko ya moto mpe botata ya Nzambe, botuna bamisionele ! Bakoki kosalisa bino!
Mingi na bino bazalina mposa ya mozindo mpo na kosalisa bato bakeleli. Mpamba te tolandi Yesu Klisto, Basantu ya Mikolo mya Nsuka batindami na mposa wana ya makasi. 14 Moto nyonso akoki kosangana na biso mpo na kosalisa bakeleli mpe kopesa lisungi mpo na bato ya likama ya mobomano esika nyonso na mokili. Soki bolingi kosala elongo na biso, botuna bamisionele! Bakoki kosalisa bino!
Mpe soki bolingi koyeba mingi ya oyo etali bomoi nsima na liwa, oyo etali lola, oyo etali mwango ya Nzambe mpo na bino; soki bolingi koyeba mingi ya oyo etali Nkolo Yesu Klisto, Bomikabi na Ye, mpe Bozongisi ya Eklezia na Ye lokola etiamaki na ebandeli, botuna bamisionele! Bakoki kosalisa bino!
Nayebi ete Nzambe azali na bomoi. Yesu azali Klisto. Eklezia na Ye ezongisami. Na makasi nasambeli ete Nzambe akoka kopambola moko na moko na bino mpe moko na moko na bamisionele na biso ya ntalo. Na nkombo ya Yesu Klisto, amene.
Show References
-
1. Thomas S. Monson, “As We Meet Together Again,” Liahona
mpe Ensign, Sanza ya zomi na moko 2010, 5–6.
-
2. Tala Doctrine et Alliances 4:3.
-
3. Tala Matai 10:1; Luka 6:13; 10:1; Baefese 4:11–12.
-
4. Tala Doctrine et Alliances 1:30.
-
5. Matai 28:19.
-
6. Tala Doctrine et Alliances 68:8; 84:62; 112:28.
-
7. Tala 1 Bakolinti 2:2; 2 Nefi 25:26.
-
8. Bosololi ya yemei uta na W. Tracy Watson, mokambi ya kala na Misio ya Mesa na Arizona.
-
9. Wapi esika napesi libengisi ya “kotuna bamisionele”, bokoki lisusu kotuna moninga moko oyo azali mondimi ya Eklezia mpo na lisalisi.
-
10. Bandeko, baninga, mpe bayangeli ya Eklezia oyo bazali kosalaka elongo na moninga bakoki kozala na esengo ya kosalisa.
-
11. Tala James E. Enstrom mpe Lester Breslow, “Lifestyle and Reduced Mortality among Active California Mormons, 1980–2004,” Preventive Medicine, vol. 46 (2008), 135.
-
12. Tala Doctrine et Alliances 93:36.
-
13. Tala U.S. Religious Knowledge Survey (Pew Forum on Religion and Public Life, sanza ya libwa 28, 2010), 7.
-
14. Tala Ram Cnaan, Van Evans, mpe Daniel W. Curtis, Called to Serve: The Prosocial Behavior of Active Latter-day Saints (University of Pennsylvania School of Social Policy and Practice, 2012); “Mormon Volunteerism Highlighted in New Study” (sanza ya misato 16, 2012), http://www.mormonnewsroom.org/article/mormon-volunteerism-report; Mormons in America: Certain in Their Beliefs, Uncertain of Their Place in Society (Pew Forum on Religion and Public Life, sanza ya yambo 12, 2012), 43; Robert D. Putnam mpe David E. Campbell, American Grace: How Religion Divides and Unites Us (2010), 444–54.


text:
Sango Malamu ya Matié
Sango Malámu ya Matié (Matayo) (tǒ Sango Malámu Ndenge Bakòmá na Matié tǒ Evanjile ya Matié) ezalí búku ya Sango Malámu ya Biblíya (Bibiliya).
Matié (Matayo) alandi makambo nyonso oyo Marko (Malako) akòmaki.
- Mateya ya Yoane Mobatisi; batisimo ya Yésu; zabalo amekaki Yésu na esobe. (3,1–4,11)
- Mosala ya Yésu na Galilé; azalaki koteya bato, pe kobakikisa bato ya maladi. Abandi koyebisa bayekoli na ye ndenge akofua pe akosekwa; bongo alongwe na Galilé akei Yerusalemi. (4,12–20,34)
- Na Yerusalemi, Yésu asalaki kaka poso moko. Tango asekwaki, amimonisaki na bayekoli, na Galilé. (21–28)
Kosi mokanda ya Matié ekeseni pe mingi ná oyo ya Marko.
- Na ebandeli ya mokanda na ye, ayebisi makambo mingi oyo etali bakoko ya Yésu. mbotama pe bomwana na ye (1–2); yango elakisi tè Nzámbe akokisi bilaka oyo apesaká na bileko eleká: Yésu azali Mokonzi oyo bazalaki kozela po ábikisa ekolo na ye; azali «Emanuel», elakisi Nzámbe azali na biso.
- Matié asangisi maloba ya Yésu na masolo mitano ya milai:
- Mateya na likolo ya ngomba: yango ezali kolakisa ndenge bato basengeli kondima kokonzi ya Nzámbe. (5–7)
- Ndenge bayekoli basengeli kosakola sango ya kokonzi ya Nzámbe. (10)
- Sekelé ya bokonzi ya Nzaámbe: epesami na masapo sambo oyo ezali kolakisa tè bokonzi yango elingi koya, kutu esi ekómi, atako ezalaki komomnana nau té. (13)
- Bizaleli oyo ebongi na Mboka ya Nzámbe. (18)
- Ndenge basengeli kozela bokonzi ya Nzámbe. (24–25)
Nyonso wana ezali kolakisa tè Yésu azali Mokonzi oyo amememli bato na ye bokonzi ya Nzámbe; azali pe Moteyi oyo apesi bango batoli po bákóma bato ya Mboka ya Nzámbe, pe bákoka kopanza sango na yango epai ya bato nyonso.
Tala mpé[kokoma]