text:
Les voeux d'Emmanuel Kandolo
Ndeko Messager,
Mua contribution na ngai yango wana mpo na suka ya mbula. Natombeli yo moko mpe baye banso bazali na motema mua yo mbula ya sika. Yango mpe ezala bongo mpo na Mbokamosika.
Patriotiquement,
Emmanuel Kandolo
Ndeko Gullaume Bayama,
Na lisolo obeti, tika nameka kolobela château rouge na oyo etali petite histoire na yango, ndenge tomonaki yango na bomuana mpe ndenge Zaïrois abandi kosala makambo kuna.
Château rouge na bosolo ebengamaka place du château rouge mpo kala (selon histoire ya Paris) esika wana ezalaka na château moko etongamaka na ba briques ya rouge. Château iye, ebandaki kobengama château rouge mpo na couleur na yango ya rouge. Tango Ville de Paris ebandi kotonga métro vers fin ya 19ième siècle na début ya 20ième siècle, eyaki kosala ligne numéro 4 oyo ezali ko relier ba portes mibale ya Paris : porte de Clignancourt na porte d’Orléans, mpe parmi ba stations na yango moko oyo ezali na nse ya esika château rouge ezalaki. Yango wana ebengami na kombo ya métro château rouge. Kasi na likolo, esika wana ezali kobengama place du château rouge. Place iye ezali justement na boulevard Barbès na esika ezali na croissement ya ba rues Poulet na Custine na 18ième arrondissement ya Paris.
Biso tango tozalaka bana, mingi mingi ba week end ba parents ba biso babandaki kotambusa biso na kati ya Paris. Mbala ya liboso tokomaka na place château rouge ezalaka na été 1959, towutaka visite na Butte Montmartre mpe toya makolo tee na place ya château rouge. Wana nde toyaki lisusu ko découvrir marché De Jean oyo ezali na même avenue portant le nom De Jean. A l’époque, tomonaka eloko moko te ya Afrique noire (bilamba, biloko ya koliya, mayaka, etc.), absolument rien. Wana ezalaki nde ba immigrés ya Maghreb nde babandaki kosala ba courses na bango wana (bazalaki na ba petites boulangeries na confiseries, boucheries, poissonneries, etc.) mpe batu mosusu bazalaki na boulevard Barbès. Na période wana, il était difficile kokutana na mutu moindo na nzela. Kasi nazali koyeba lisusu que quelques Sénégalais babandaki kotelengana devant ba magasins ya Barbès mpe misusu koteka biloko mike mike na nse ya tour Gustave Eiffel.
Ndenge nini Zaïrois aye ko se retrouver na château rouge ? Avant ya ko répondre na motuna oyo, tika naloba que kala ezalaki très difficile mpo na kozua biloko ya koliya ya mboka na biso. Bon, na famille na biso tozalaki vraiment na problème te dans la mesure où ravitaillement ezalaki kosalema na ba voyages na pays ou soki batindeli biso par fret. Sabena mpe sima Air Congo na Air Zaïre ebandaki koya na ba malles ya biloko ya koliya sans problème atako tango wana trajet ezalaki ya 14 heures de vol na ba escales ebele tee eyaki kokoma ya 08 heures sans escale. Nazali koyeba lisusu que magasin ya liboso oyo ebandaki koteka biloko ya Afrique, na 1976, ezalaki na métro Trocadéro. Yango ezalaki magasin ya ba Chinois. Kuna nde ngolo ebandaki kotekama. Esika ya liboso oyo ebandaki kobenda ba rares Africains ya France mpe ya Belgique. Sima ya wana eyaki kokoma na métro Alesia. Na sima ya magasin oyo, ba Chinois mosusu mpe babandi ba activités na château rouge na magasin Rama. Yango ebotaki ba magasins mosusu kaka na nzinga nzinga ya rue De Jean wana. Zaïrois aye na château rouge na nzela ya Tati (un des grands magasins parisiens oyo etekaka biloko na prix discount). Ba jeunes filles oyo bawutaki na Bruxelles, bamemaki moyibi ya bilamba na Paris mpo bango bayebaki ndenge bayibaka na ba magasins ya Belgique. Tango wana surveillance ezalaka na ba boutiques na ba magasins neti lele oyo te. Soki bayibi biloko na magasin Tati ya Barbès, baye kotanda yango na mabele na wenze ya De Jean. Esika wana nde lisolo ya château rouge ebandaki epayi ya Zaïrois. Na yango, batu bakomaki koya wana kosala ba courses epayi ya ba Chinois, kosomba biloko ya moyibi oyo etandami na nse mpe au passage mua coop. ya chaussures moko eyibamaki, wana moyibi amemi yo na ndaku na ye, boyeki kosolola. Biloko wana eye kokumba batu na masolo ya carte orange, nzela ya métro République na gare du nord, makambu ekomi kosalema na métro Laumière, etc.
Sika na oyo etali Robert « Bob » Masua w.w.w, ngai nakoyebisa yo kaka que luka oyeba malamu mpona nini Bob azali kokoka lisusu te ? Bob ayaki na Paris en tant qu’étudiant, kasi makambu na ye ezalaki clair te, il paraît même que azalaka na diplôme d’Etat te mpe amekaka kozua inscription na diplôme ya ndeko na ye Jules, na Paris VIII, mpe esimbaki te. Sima, aye ko se lancer na ba cailloux tee na ndenge ayaka kokoma producteur ya Koffi. Ko produire Koffi na komela batu mbongo nde eyaki kosala que ba moyens ekomi komata. Loyenge na kolawuka ya mbongo ebebisaki ye moto tee na ndenge makambo na Koffi ebandaki lisusu kotambola malamu te mpo na ba raisons ebele. Aye kofongola boutique na château rouge, en se calcant sur initiative ya sœur na ye Véronique, une boîte à fric ya contrefaçons et autres VHS vidéos piratées ya théâtres de chez-nous produit na Tshitenge N’sana mpe diffuser na Télé Zaïre. Kutu, Tshitenge akanaki à porter pleine contre ye kasi maladie eyaki komema ye. Bob azali mutu ya liboso oyo abandaki exploitation sauvage ya ba sketches na ba émissions misusu ya variété musicale ya mboka na biso. Akanisaki que ezali « droit » na ye de se permettre de faire des bénéfices pécuniaires na ba œuvres ya batu mususu en les piratant, volant, bafouant, etc. tout en flouant à ses pieds ba droits d’auteurs ya ba Zaïrois. Ye nde abanda kosala bosoto na misala ya baninga jusqu’ à ce que ayaki kokota en conflit ouvert na Doudou Ngafura. Kasi ayaki ko corrompre Doudou mpe alembisa likambo wana.
Kokweya ya Bob ezali conséquence logique ya culture ya gestion à la zaïroise : mbongo ya boutique esangani na mbongo ya poche na ye, kolinga basi na kobala partout, kosala ba dépenses à la folie de grandeur, koboya kofuta ba niongo na ba factures, ba conflits permanents mpo na kofuta ba salaires ya batu oyo basali koteka na boutique, kozanga ko respecter ba engagements na batu azali kosala na bango makambu, etc. lelo oyo, ye wana akoma koteka oyo akoki koteka na boutique ya château rouge mpo mbongo ezali lisusu te, moyen ba marchandises ya malonga ekota ezali te. Akoma kolala na boutique na ye ya château rouge mpo azali na ndaku te awa na France. Donc, akoma na ye sans avenir!
Joël Mbetenge, effectivement azalaki na boutique na ye mpe na château rouge. Yango ekueya mpo na mauvaise gestion na le fait ya ko se « spécialiser » na songi songi. Au lieu ya ko utiliser art na ye ya photographie na nzela malamu, akomaki nde ko utiliser yango mpo na kotia songi songi na mabala ya batu, na ba relations ya batu, bref désordre totale. Sima ya boutique asalaki nganda, kasi ba sales habitudes na ye ekimisaki ba clients nionso tee na ndenge aye ko se retrouver mitelengano. Sika faute ya nani ?
Ngai nayebisa Joël que talant oyo azali na yango esengeli asalela yango na ndenge ya mayele. Esengelaki akota kelasi ya photographie npo e crédibiliser koyeba na ye. En même temps a profiter abongisa français na ye mpe ayekola anglais na bon usage ya communication. Na sima alingaki abanda kokola na musala mua ye. Au lieu alandaka ba clients na ye na ba photos akangi bango na ba nganda, terrains, concerts, fêtes, manifestations, etc. alingaki afungola studio ya photo. Kuna alingaki mpe abanda kosala ba repartages, montages na ba cérémonies ebele tout en cherchant kofungola nzela na ba communautés africaines mosusu. Na pembeni akokaki koluka kosala ba portages na oyo etali makambu ya ba communautés en collaboration na ba journaux na ba revues communautaires, mpe koluka ndenge akoki kozua accréditation oyo ekoki kofongelela ye ba portes na ba manifestations culturelles ya ndenge na ndenge. Na yango, akobanda kotekisa ba photos na ye, kosala ba reportages mpo na compte na ye ou ya batu oyo bakotinda ye, etc. Mais, mutu alingi na ye komona mosika te mpe azali kobebisa boyebi bua ye na photographie kaka boye !!!
Botemba azali mpe na même problème ya mauvaise gestion mpe ya absence ya notion ya pilotage ya un petit commerce ! Totika koluka ba faux-fouillants! Likambo ezali nde na kozanga koyeba mpe ko se lancer na ba activités oyo ezali kosenga discipline na koyeba mosala. Neti bango bazali na yango te, ekoki kosimba te.
Ba ndeko, ekozala lokuta soki tokanisi que biso nde tosimbaka château rouge ou encore que ba Chinois baye nde sima na biso na château rouge. Bango na ba ndibu baya esika wana avant biso. Ba ndigari bango bazalaka kaka sima ya batu oyo mpona kosalela bango misala ya manutention sans plus. Ba Chinois na ba ndibu, contrairement na biso, babandaki na magasin moko, sima eye kobota mosusu mpe ezali kaka kokola. Biso, tozali nde na confusion mingi mpo toyebi te ndenge nini ya kosala commerce mpe na lolenge ya kobalola mbongo. Wango wana tozali kotika château rouge na ba oyo ba comprena ndenge nini petit commerce etambolaka. Boni na château rouge bazali na ba boutiques oyo ebotami wuta babanda ?
Patriotiquement,
Emmanuel Kandolo
Ba ndeko Bellak, Lelo, na ya Théo,
Je crois que tolobela caractère ya Vicky na Congo 2000 na ba ndeko mosusu kuna. Kasi tika na bakisa en disant que mayele na maturité ya Vicky esalaki que abanda ko comprendre musukusuku ya Franco. Vicky azalaki mutu moko azalaki kowelisa te mpo abotamaka na famille ya bien, bakolisa ye na ba conditions malamu mpe azuaki éducation ya malonga mpe abandaki ko mener vie na ye dignement et d’une manière ordonnée. Yango wana azalaki nduliste ya liboso na Congo oyo asalaka mariage religieux na 1958, une grande première à l’epoque. Mayele ya Vicky ! Il suffit koyoka na ba nzembo na ye mpona ko comprendre elobeli na ye na ndenge ezali kolekisa maloba ma ye. Asala mingi mpona O.K. Jazz, ye azalaki véritablement le maître artistique ya O.K. Jazz. Kasi nionso oyo au lieu esepelisa Franco, rien ! Au contraire, ebandaki kotiya ye na ba jalousie. Déjà, le fait ya koloba français mpe koyeba mukanda ebandaki ko complexer ye, pire encore, voyage ya Bruxelles na 1959, ebebisaki motema mua ye. Na ba zuwa wana a détourna Bomboko, mais il ne pouvait pas grand-chose sans Vicky jusqu’à ce que salut eyaki na 1966, na ba garanties financières à vie oyo président Mobutu a prometaki ye en échange ya dévouement illimité et sans borne na ye mpona président Mobutu, nde Franco ayaki komona que cette fois-ci, akomi le seul maître à bord. Mais avant wana, il fallait koluka ba sili na mutu : ko violer ba ententes oyo bazalaki na yango na oyo etali ba contrats ya distribution ya ba nzembo ya ba musciens ya O.K. Jazz na ba Editions na bango : Vicklong mpo na Vicky, Franco na Epanza makita na Boma bango. Wana ezalaki lidusu ya kobimela. Yango wana tango bakabuani, Franco abandi mbokela na biloba loba. Kasi Vicky ayaki kozongisela ye nzembo moko très mature na kombo ya Conseil d’ami. Bolero kitoko, une chanson poignante, émouvante, pénible, mélancolique etonda maloba ma buania mpe mayele esangani na ba regrets en forme ya dégoût na ingratitude ya Franco mpe na kokita na ye na bas fond.
Par ailleurs, Invocation ezali vraiment kotiya eloko na eloko na esika na yango. Art ma polémique basalaka libala te ! Na oyo etali likambo ya ba journalistes en général mpe ya ba journaliste ya musique en particulier, mawa mingi. Parmi ba exemples, nakotanga avec déception Zacharie Bababaswe. Ye abandaki vraiment malamu mpe lelo oyo alingaki azala incontestablement mokitani ya ba kulutu ba ye : Benoît Lukunku (actuellement ambassadeur na Lisbonne), Kalonji Ngoy, Lutu Mabangu, Bijoux Mbiye Vanga, Lukezo Luansi, Jean Ntambwe Mushapata, Manda Tshebua, etc. Liste ezali mulayi… kasi abebisi nzela na ye na makambo ya polémique stérile. Zacharie asala ba reportages na ye ya bien na Kin na musique mpe na makambu mosusu neti na aide mama Bobi apesaki na F.A.Z. pendant la guerre de libération, atuna général Bakambala, commendant logistique, mituna, akende na délégation tee na Goma atuna ba soda mituna. Asala eloko mususu ya bien na major Ngani ya DSP, asala musala emonana même soki mua ba amélioration esengelaki eyaka bipayi na bipayi en tout cas na ba initiatives akomaki kokola mpe avec le temps alingaki asala musala ya kitoko. Brusquement, amibuaki na polémique ebotaka mbuma te mpe kobunga nzela nionso wana. Na suka awa, ayebisi biso que awuti na Quebec na Canada na sommet ya francophonie, il était, selon ye, le seul journaliste Congolais kuna pendant que R.T.N.C. mpe etindaki batu oyo bakendeki na délégation officielle, Top congo mpe ezalaki na kunzi na yango Christian Lusakueno. Au lieu aloba makambo ya francophonie na ya R.D.Congo na perspective ya sommet ekosalisa, ye alobeli makambo ya popol Mukelenge na muasi na ye, sans rapport na présence na ye na Quebec. Donc, mutu na nse mpe makolo likolo ! Malheureusement, nzela oyo nde ezali ko risquer e guider musique na biso na baye bazali kosala yango.
Mpona kosukisa, Franco ayaki kozua mayele na sima kasi ekomaki trop tard. Alingaki Vicky makasi ata soki abungaki na ba provocations na ye. Asala tout mpo à sauver Vicky, atinda ye na poto à ses frais, asala nionso akokaki kosala mpe asimba makambo nionso dignement sans arrières pensées et en toute sincérité oyo ezalaki na hauteur ya ba vrais amitiés na bango. Kasi ngonga esi elekaki mpe yango eyaki kobakisama likolo ya ebandeli ya bokono Franco azalaki na yango. A vrai dire, liwa ya Vicky ezalaka choc makasi mpo na Franco.
Vicky, azalaki très sympa papa wana. Personnellement, nazua ba occasions mingi ya kokutana mpe kosolola na ye. Abandaki ko répondre volontier na mituna mpe koloba que porte ya lopango na ye ekangamaka te. Effectivement, soki azali na lopango na ye toujours propre mpe lopango kitoko, peto, langi ya pembe esika nionso, lokola motema na ye ya un artiste qui connaissait l’universalité ya musala na ye na kosangisa na yango. Eloba ye moko : « N’est pas musicien, celui qui le veut ! ».
Musicalement,
Emmanuel kandolo
Ndeko Guillaume,
Ngai nakobakisa kaka que mutu ata moko te akoki kolongola José Roger Nyoka Longo Mvula « Jossart » esika azalaki na ebandeli ya Zaiko mpe esika azali sika sika awa na Zaiko. Jossart azali parmi ba musiciens ya premières heures mpe ya premier jour ya Zaiko. Bien que famille na ye esilaki kolongua na Dendal, abandaki kowuta N’djili et ensuite Kimbaseke mpo na koya kobeta na Zaiko. Le seul oyo abandaki kowuta mosika na bango nionso. Il est également le seul oyo abeta ba concerts, asala ba enregistrements, a participa na ndule mingi, mpe asala ba voyages nionso ya Zaiko. Jossart atikala ko trahir Zaiko te. Fidélité na régularité na ye emonana butu na moyi ; na tango ya bisengo na ya mpasi ; mbula na moyi ; na tongo mpe na mpokua na Zaiko. Jossart azali makila ya Zaiko : abanda na Belguide, ancêtre ya Zaiko tee na lelo oyo azali kokoba na Zaiko. Donc, un pur sang. Jossart atikala kobeta na orchestre mosusu te en tant que nduliste régulier ya groupe mosusu autre que Zaiko ! Azui oyo musicien azuaka na carrière na ye na Zaiko. Alors, moko te akoki kobongola masolo. C’est vrai, ba contradictions ekoki kozala na kobunga, kasi bendele ya Zaiko, ezali kopela grâce na Jossart. Na yango ensengeli azua lokumu mpe ko reconnaître yango.
Ba oyo bakende mpona ba raisons diverses, lelo basuki wapi ? Misusu kati na bango balobaki que bakosala koleka Zaiko, basuka wapi ? Bawela ki président, basuka wapi ? Ba declarations ya Pépé Félix Manuaku Waku tango mosusu asalaka ngai mawa puisque alingaka akaba kolongua na ye na Zaiko ba batu mosusu. Asalaka époque na ye, azalaka le grand chef oyo abandaki ko diriger bilombe nionso. A dirigeaka Zaiko na compétence nionso. Bilili mususu emonisa tango Dieudonné Nzolatima « mbuta Mashakado » na ndule ya RE.NA.PEC na 1976, na ba provocations sur André Bimi Ombale. Na nzembo ya Eboza ya Ilo Pablo, Mbuta akata André kwanga na micro ya première voix. André ayaki ko se rabattre na mopanzi mpe ayemba nzembo wana sans ayokana tout en demandant na Likinga « Redo » amata na esika na ye. Na bouchez, azonga sima epayi ya pépé Félix Manuaku na Teddy Sukami mpo asenga na Manuaku que abendana. Manuaku apesaki ye autorisation na honchant la tête.
Pépé Félix ayaka kosala erreur ya vie na ye en croyant que soki alongue ba oyo ayokanaki na bango na kiyanda, bango nionso bakolanda ye. Toyebi ba nani bayanganaka ye mpe baye balandaki ye. En plus, mutu te abengana ye na Zaiko. Abendana ye moko. D’ailleurs, Roxy Tshimpaka abanda ko répéter répertoire ya Zaiko pendant que ye azali naino na Zaiko. Tango amonaka Roxy na vis-à-vis nde ayaka kokima Zaiko de lui-même. Soki azali na mémoire, akoyeba que alobaka yango ye moko na émission ya liboso asalaki na César Ngadi. Apesa même ndakisa ya Bongania seul mutu abandaki kokumisa ye devant effervescence na encouragement ya batu ebele mpo na Roxy. Manuaku ebongi a s’en prendre na ye moko na famille Tangi oyo balakaki ye ba merveilles. Ba Tangi na ba amours oyo ezalaki na kati nde ebebisela ye makambo na Marceline mpe na Zaiko. Réalité ezali wana !!!
Tango Manuaku akomaki na ye par terre, mpe après départ ya batu bakendeki kosala familia Dei, Zaiko eyaki ko sollicité ye mpo aya ko renforcer mouvement neti ezalaki na mobulu makasi. Kasi ye azuaki yango neti occassion ya revenche mpe na ba conditions apesaki, moko ezalakai insalamable : en plus na ye moko, aya na six musiciens ya Grand Zaiko Wawa na Zaiko Langa Langa, ekoma neti fusion ya deux orchestres. Wana ezalaki intolérable mpe suréaliste. 100% ya batu ya Zaiko oyo basololaka na Jossart en priver na bakonzi ya Zaiko bango moko baboyaki boule wana. Na kanda wana nde akoma koloba oyo abanda koloba wana. Abosani que souvent babengisaka ye, tango abandaki kobaluka baluka na mikili sans ambition, abandaki mpe koya kobeta na ba concerts soki Zaiko eye mikili, mais abosana nionso wana. C’est vraiment dommage!
Antoine, ndenge Anaclet ayebisi yo, Zaiko ebimaka na Bar Hawaï oyo eyaka kokoma ciné Bongolo.
Guillaume, merci na yo ndeko mpe tozali kaka kokoba na blog na biso oyo.
Musicalement,
Emmanuel Kandolo
Ba ndeko,
Lisolo ya valentine Mansanga ezali vraiment na contradiction mpe ezali kotelema malamu te. Joe Nolo atindi sango na Kinshasa tee na Congo « Soki bomoni muasi akongenga lokola solei, boyebaka que ye wana ngai nalingi… ngai nakobala...». « Batu ba confirmer que Mansanga azali leki ya lucifere » mpo azali kosalisa ba accidents mingi soki batu bakotala ye. Kasi tango Mansanga aye na ndaku ya baboti ya Joe Nolo, à la grande surprise kongala na ye lokola solei elobami te. Ekoko ebendi attention ya batu ezali parfum ya solo ya jardin d’Eden oyo nzambe akabelaki ye tango abimaki miss na paradis. Or, biso nionso toyebi ndenge lisolo ya jardin d’Eden esukela. Toyebi lisusu que moko te akota paradis mpo tee lelo oyo jugement dernier esalemi naino te mpe tribunal wana ekosalema na surprise générale, ndenge eko siéger eyebani te, loi oyo yango ekosambisela batu endimaka présence ya avocat te, elingaka enquête te, mpe elingaka kotuna mituna te, etc. Ata moyibi oyo Yesu alakaki jour babaraki bango akota paradis te mpo mibeko elobi qu’il faut au préalable jugement dernier avant mutu amona mpe akota paradis. Alors, ndenge nini ba élections miss ou élection miss esalemaki kuna mpe Valentine Mansanga alonga yango en étant plébliciter miss ?
Musicalement,
Emmanuel Kandolo
Ba ndeko,
Na mituna ba ndeko Messager, ya Moti na Dodo bakomi, esengeli tomeka kokabola mpo na komeka koyanola na motuna oyo esangisi mitunia minso : Comment aider efficacement nos familles restées en Afrique?"
Yambo ya ko aider ebongi mutu ayeba soki azali ko aider na objectif nini ? Aide oyo ekowumela ngonga boni, mbula boni ? Tee wapi a ko continuer ko aider ? Ba familles nionso na R.D.Congo ezali ndenge moko te mpe nionso ezelaka aide ya libanda te mpo makoki na mikumba mikeseni. Na oyo etali aide na famille, ba cas d’espèce ezali ebele mpe ba lolenge ya ko aider ezali miyike : ko financer ba études na famille, ko financer corruption mpona kozua misala, koleyisa famille, kosunga na ba cas ya maladi, matanga, feti, kobalisa ndeko na nionso oyo ezali kolanda, kobongisa quotidien ya famille na esika famille ezali kofanda, transport, factures ya energie, etc. Ba familles mosusu basalaka yango te mpo bakoka : ba ndaku ebele efandi polele, baboti bazali na situation mpe bazuami na mikili na compte na bango, bana bazali na misala efutaka très bien, ba misusu bazali na affaires mpe bazali komona clair, etc.
Kasi likambo munene oyo ezali ko compliquer situation ezali nde kozanga ko kanisa na lolenge ya ko orienter aide mpo yango e rendre batu autome et non dépendant. Or, dans la plupart des cas ya ba aides oyo ezali kokende na ba famille ezali ko rendre batu dépendant mpe improductif. Ba causes na yango ezali kaka na origines ya ba aides wana mpe na notion oyo batu bazali kotinda aide bazali kosala na aide. Na ngambo ezali mpe na ba éléments extérieurs oyo ezali kosala que mutu a comprendre vraiment te pourquoi azali kozua aide wana mpe nini esengeli na ye esala an aide yango, tout comme interprétation ya rapport entre rareté ya circulation ya liquidité oyo ezali kowuta na ba faibles revenus voir kozanga kofuta batu na mbongo oyo ezali kowuta libanda mpo na kosalisa batu.
1. Mentalité
Na mboka na biso likambo ya mentalité ezali ko bloquer évolution ya mutu mpo a comprendre makambo ebele. Soki to observer société na biso kobanda likolo tee na nse, démesure na luxe elati batu makasi. Il suffit totala baye bazali na pouvoir lelo, lobi bazalaki ndenge nini ? Lelo bakomi ndenge nini ? Kosenga mbongo na ba montant minene ya kokaba pamba boye ezali kokamuisa, facilité ezua esika ya musala mpe batu balingi intervention ya l’Etat défaillant na nionso tee na kokata matiti oyo eboti liboso ya lopango na bango. Tee na camp militaire, soda akoma na bolembu bua bokati matiti oyo ezali kobota esika ye afandi. Azali kozela chef d’état major général ya armée aya kokatela ye yango mpe ministre ya défense akongola yango mpe akende kobuakela ye yango na fulu. Soki totali na balabala batu mingi balingi kaka kolata bilamba ezali na kombo ya couturier ya luxe, peu importe origine ya eloko, seul le paraître compte. Le fait ya kolata griffe ezali kosala mutu, tout comme kosolola na portable batu bamona que oyebani, kotambola na voiture ya marque ata esala ba kilomètres milayi mpe elemba na yango, esala rien soki ezali gros cylindré, bozui ya mutu ezali nombre ya basi bazali kolanda ye, ndenge bazali koyemba mpe kobuaka ye, kozua diplôme ya université sans bagage na mutu, l’essentiel ezali que nasilisa, etc.
Ba oyo bazali mpe kowuta mpoto, eloko ezali ko intéresser bango ezali nini bakoloba soki bamoni ngai boye ? Equipe epola te, esengeli nasimba ba petits makasi na ba formes ya solo ba griffes ya somo, esengeli ba convaincre selon ba critères ya réussite oyo mboka na biso ezali ko reconnaître réussite. Nini towutaka na yango ya malonga na mikili yango towutaka ? Bo mutu na biso bokomaka ndenge nini ? Observation ya malonga ya kokabola na baye batikali na mboka ezalaka nini ? Ndenge nini tokoki kofandisa bizaleli malamu ya poto na oyo ya malamu ya mboka ezalaka na makanisi ma biso ? Est-ce que kobonga ya mutu ezali kaka na mbongo ? Buania, mayele ya kelasi, bizaleli bia bonkoko ba remplaceaka yango na ba biens matériels ? Le fait ya kokita na mboka na makanisi etengama mpe ekemba te, yango wana tozali komona ba investissements bidons neti ba soi-disant flat-hôtels, ba taxis bus na ba taxi ezali kobota mbuma te. Mutu alingi bamona ye que atambusaka, soki azali na voiture a sentir que amati échelon, soki akeyi na R.D.Congo mpo ye azali na mukanda amoni que a avancer par rapport na mutu oyo azali na mukanda te, soki asombi ndako na R.D.C, mokili mobimba esengeli eyeba, etc. Nionso oyo parce que projet ezali te. Ou soki ezali, esalemi ndenge esengeli te mpe ba évaluations ya risque na succès esalemi malamu te. Nzela wana ekeyi tee na ba oyo bazali kosala politique. Bazali batu ya liboso oyo bazali kosalela mibeko ya mboka oyo bango moko basali mpe ba voter te. Bazali ko entretenir corruption, moyibi, na ko continuer na maye manso mabebisi mboka.
Pona kobongola mentalité na oyo etali ba ndeko na biso oyo bazali na R.D.Congo mpe oyo bazali ko recevoir aide ya libanda esengeli diaspora ezua likanisi ya kosala ba associations ya changement ya mentalité oyo ekoki ko accompagner utilisation ya aide wana, awa na mikili neti na France par exemple mpe na R.D.Congo. Ba associations oyo e jouer rôle ya sensibilisation ya batu sur sens ya responsabilité ya mutu na gestion ya vie na ye, na valeur ya kopesa na mbongo en insistant sur la valeur financière et économique na yango mpe na ndenge ezali kosimba économie ya mboka. Mbongo ezali eloko ya kosakana na yango te mpe kosimba yango, kozua yango na ko dépenser yango ezali kosenga boyebi ata ya moke. Ndenge nini kobotisa mbongo na makambo ya solo, ndenge nini ko limiter ba dépenses mpe ndenge nini baye bazali kotinda yango bazali ko se sacrifier na botindi yango, etc.
Aide esengeli esalema na programme, sinon te, résultat na yango ekozala nul. Awa na mikili tango mutu akomi esengeli association eyamba ye mpe eyebisa ye ndenge elekelaka : na insertion sociale, qualification na musala, kofuta ba impôts indirects na directs, ko déclarer ba revenus, mpe ko gérer malamu. Na moment oyo mutu azali ko aider ezali une partie ya mbongo ya retraite, épargne, assurance ya vie na ye ezali kokende, etc. yango wana esengeli ebota mbuma, ekende esika esengeli ekende. Soki ba associations oyo ezali kosala musala na yango malamu peut-être makambo ekobonguana mua moke.
Kasi diaspora ye moko lisusu azali komitiya na mobulu puisque à travers mabanga oyo azuaka na banzembo, toyokaka que kozua ezali facile, nionso eyaka yango moko, na ba imaginations oyo ezali mosika na makambo ya solo. Ebongi lisusu mutu atika ko s’identifier na musicien mpe atika kokanisa que vie na ye esengeli ekende ndenge un irresponsable azali komema vie na support ya produit ya musala na ye : clips, publicités, D.V.D., C.D., mabanga, bilamba, kindumba, etc. Est-ce que soki batangi kombo na yo na Maxi, Pululu, ou Amour voir Samy nde e changer nini ? Mbongo ya mabanga ekoki ko servir na eloko mosusu te ? Soki oboyi kokende miziki na Zénith ekosala nini ? Soki pendant séjour na yo olingi fille ou garçon na R.D.Congo te eko changer nini ? Soki mpe tango okitaki mutu akiaki yo cas te, oko perdre nini ? Nionso oyo lifuta na yango ezali nini concrètement ? Wana nde mituna esengeli diaspora amitunaka tango mosusu !
2. Projet ya bien communautaire
Coopérative ya bana mikili esengeli ebotama. Lolenge ya malamu ya ko aider ba ndeko ezali na ba projets ya intérêt commun neti kosalisa bibliothèque na quartier, ko lancer projet ya ko déboucher ba canaux d’évacuations en incitant ba jeunes na volontariat, projet ya ko retaper école ya quartier ou ya commune, kotongisa dispensaire na chaque quartier ya commune, kosala projet ya recyclage ya ba sachets en collaboration na ba artisanats, ko monter fanfare par exemple mpo na encadrement ya jeunesse na musique, kotongisa mua salle ya gymnastique oyo ekoki kopesa ba volontaires na sport ba encadrer bilenge, salle oyo ekoki mpe ko servir na ba pièces ya théatre ou ba opérettes na but ya changement ya mentalité na ba réunions ya club culturelle na quartier, etc. Nionso oyo ekoki kosalema soki diaspora ayebi ndenge nini ya ko canaliser makanisi. Il suffit par exemple batu ya chaque commune bayokana en association ou na coopérative, neti bana Matonge, bana ya Immo-congo, bana Yolo, bana Kimbangu. Soki basangani boye, bakoki kosala ba projets neti oyo natangi likolo. Sima bakoki lisusu kosangana na cadre ya ba communes tee na district mpo ba organiser transport public na kati na yango neti district ya Funa par exemple, en utilisant moto gizi ou petita pona transport ya batu. Yango ezali na faible consommation mpe ekoki kokota na ba zela ya mike. Na oyo etali neti transport ya marchandises basali ba pusu oyo ekobanda kaka ko desservir batu ya commune ou distrcit concerné. Soki mayele ebandi na makambo ya mike, mpe sensibilisation na oyo etali utilisation, kobatela bien communautaire na ko gérer yango malamu, yango ekoki komatisa activité économique na kati ya district mobimba mpe ko rendre jeunuesse responsable mpe autonome. Wana coopérative ekoki koluka banzela ya sika ya kosunga communauté.
3. Vision
Kotinda mbongo, ba pourcentages Western Union azali kozua ezali mbongo oyo Congolais na gouvernement na ye azali ko perdre. Mbala na mbala nasolola na bakonzi misusu na likanisi ya kosala banque oyo ekoki ko faciliter ba transactions wana na mboka na biso ou encore na ba opérateurs économiques bakoki koyokana basala banque oyo ekoki kodefisa baye bazali na mbongo mingi te mpo ba se lancer na mua activité kasi rien kaka.
Ngai nazali kokamua te soki batu na mboka na biso bazali komona makambo mosusu te. Boni babima na Kinshasa mpo na kokende kotambola na intérieur? Ou encore boni na intérieur babimaka na ba provinces na bango mpo bakende na ba provinces mosusu ? Wana ezali ebandeli ya ignorance mpe kozanga koyeba mboka na yo. Nani apekisaki ou apekisaka Congolais akende vacance na intérieur? Ba misusu bakenda kelasi na Bandundu, Bas Congo kasi bayebi koloba kikongo te. Ba misusu basala université na Lubumbashi na Kisangani kasi bayebi koloba Swahili te. Ba misusu bawutaki intérieur baye kotanga na Kinshasa mpe batikala koloba lingala te ! Misusu bakende Ecole de formation des Officiers (E.F.O) na Kananga, balobaka Tshiluba te. Ba misusu bakende ba mutations ya ndenge na ndenge kasi balobaka lokota ata moko te ya ba mboka bakende kosala misala. Nionso oyo ezali kolakisa degré ya manque ya intérêt ya mutu. Congo ezali na bomengo ya ndenge na ndenge. Na côté ya Nganza na Nord Ubangi ba campagnes ya masangu ekotisela batu mbongo. Biloko na talo moke. Bumba, Kisangani, Goma, kananga moyen ya kosala makambu ezali ebele. Nzela ya Ndola na Lubumbashi ba Kinois boni bayebi yango ? Mbisi ya Océan atlantique na ba fruits de mer ba hôtels nini na capitale eboyaka kosomba yango ? Sol ou ba crevettes etekamaka sans problème ! Kivu eleyisaka batu boni ? Ba ndakala (fretins) na Tanganyika. Nzela ya Bandundu na Idiofa na Ngungu, mafuta na fufu. Bas Zaire kutu koloba te. Ngai nayebi mboka na ngai malamu yango wana nayebi nini nazali koloba. Esengeli nde kofongola miso. Kinshasa ezali capitale e produisaka eloko te. Mosala na yango ezali kaka ya consommation.
Makambo ya Moti alobi, ebandakala, lolendo na ngoigoi nde ezali kozongisa Kinois sima mpe na ba oyo nionso balingi kolanda lokolo na ye.
A suivre…
Patriotiquement,
Emmanuel Kandolo
P.S. Ya Moti, esengo kotanga yo lisusu na kati ya famille na biso oyo ya Mbokamosika. Bozongi bolamu !


c: text/html

text:
La biographie de Nzenza Nlandu: par E. Kandolo
S Miekono
James Dean disait:"Puisqu’on ne peut changer la direction du vent, il faut apprendre à orienter les voiles".
Ndeko Serge,
Limbisa ngai na mua retard mpo temps na ngai ezali mua mobulu. Kasi nabanzi que l’essentiel ezali nde nayanola na motuna.
Nameki kosalela yo biographie ya Edouard Nzenza Nlandu « Edmond » ndenge osengaki. Nabanzi que yango ekosunga yo mua moke mpo oyeba lolenge nini azalaki mpe kosala lien na ba kombo ya avenue otangelaki ngai.
Patriotiquement,
Emmanuel Kandolo
................................................................................................................................
Edouard Nzeza Nlandu « Edmond », azali mu Ntandu, amoni mokili na mokolo mua 15 septembre 1923, na village ya Mpangu, territoire ya Madimba, district ya Bas-Congo, province ya Congo-Kasaï. Atangi ba kelasi na ye ya primaire, na ville ya Léopoldville, na Institut Saint Joseph, wuta 1932 tee na 1938. Sima akeyi kosala école moyenne na Brazzaville, abandi na 1938 tee asilisi na 1942. Azongi na Congo-Léopoldville, mpo na kokota na petit séminaire Saint Henri ya Lemfu, na secteur ya Ngeba, territoire ya Madimba, na district ya Bas-Congo, na province ya Léopoldville. Kuna nde asilisi petit séminaire na 1945. Sima, akeyi na grand séminaire ya Mayidi, esika azui diplôme na philosophie mpe théologie, na 1949. Mpo na ba raisons personnelles a renoncer na sacerdoce mpe na ko poursuivre ba études théologiques na université pontificale grégorienne ya Rome.
Abandi vie professionnelle active na mokolo mua 3 mai 1950, en tant que commis na comptabilité na ba Plantations Lever au Congo. Yango eyebanaki na kombo ya Huileries du Congo belge (H.C.B.), filiale ya Unilever ya Londres.
Tango Caisse générale d'épargne du Congo belge et du Rwanda-Urundi esalemi na mokolo mua 10 juin 1950, a postuler kuna, mpe abandi mosala na août 1950, en qualité ya commis na comptabilité.
Na même année, 1950, asali rédaction ya premier manifeste ya Association des ba Kongo pour l’unification, la conservation, l’expression et le perfectionnement ya langue kikongo = Association des Bakongo (A.BA.KO.).
Edmond Nzenza Nlandu azali former epayi ya ba Jésuites : Lemfu mpe na Kisantu, esika atangaki, ezali na congrégation jésuite ya ba Frères de Saint Joseph.
Na Kisantu nde asalaki ba amitiés na professeur na ye, Père Joseph Van Wing, na grand séminaire ya Mayindi. Ce dernier, azalaki éthologue, sociologue mpe anthropologue. Asalaki ba études mpe na ba publications miyike sur ba Kongo. Ye nde asalaki commission pour l’unification ya kikongo, na 1935, na Kisantu. Grâce na ye nde likanisi lya kosala association culturelle ya ba Kongo ebotamaki. Père Van Wing nde a insista epayi ya Edmond Nzeza Nlandu mpo asala association culturelle ezali kosangisa ba Kongo mpe na promotion ya culture kongo mpe mpo na ko lutter contre déliquescence ya kikongo par rapport na lingala na Léopoldville, na lolenge mundele azali kosala nionso mpo na kokotisa yango mayi. Ye mpe lisusu nde azali na base ya publication ya manifeste ya liboso ya revue Kongo Overzee, na Bruxelles.
Ancien élève ya Père Van Wing, Edmond Nzenza Nlandu atiaki na profit ba études na recherches ya Père Van Wing « Etudes ba Kongo » mpo na ko explorer richesse ya héritage culturelle Kongo. Ba références ya ba études mpe ba recherches ya Père Van Wing yango oyo na nse :
- R.P. Van Wing, Joseph, Etudes Bakongo: histoire et sociologie, Goemaere, Bruxelles, 1921.
- R.P. Van Wing, Joseph, Etudes Bakongo: sociologie, religion et magie, Desclée de Brouwer, Bruxelles, 1959.
Ba Ntandu ya Léopoldville ; Madimba na Kisantu bazalaka na Association na bango eyebanaka na kombo ya Renaissance des ba Kongo (RENAI.BA.KO.), ya Jean Mavuela, na 1945. Tango RENAI.BA.KO. ekufi na 1950, na mbotama ya A.BA.KO. ba Ntandu nionso oyo bazalaki kuna bakendaki kokota na A.BA.KO ya Edmond Nzeza Nlandu.
Na septembre 1950, Edmond Nzenza Nlandu asali Association des ba Kongo pour l’unification, la conservation, l’expression et le perfectionnement ya langue kikongo (A.BA.KO.). Officiellement, A.BA.KO. esalemaki na décision ya Gouverneur ya district ya Moyen-Congo, Jean Trodeur, na décision azuaki, wuta initiative Edmond Nzeza Nlandu azuaki, ya kosenga autorisation ya kosala association, na lettre akomelaka Jean Cordy, Administrateur ya territoire, Chef ya service ya population noire, na mokolo mua 2 septembre 1952. Aboutissement ya procédure administrative ezalaki signature ya décision n° 4.612/23A ya 7 juillet 1953.
Na mokolo mua 11 septembre 1953, Léon Pétillon, Gouverneur général ya Congo belge, a signer ordonnance n° 05/309. Yango epesi autorisation ya publication ya journal Kongo dia Ngunga. Yango nde ezali ko diffuser expression conscience tribale ya ba Kongo en extension na batu ya Kwango mpo na kati ya A.BA.KO. ezalaki mpe na ba anciens élèves jésuites ya mission Kwango, na district ya Kwango epayi Père Joseph Van Wing akomaka inspecteur ya enseignement na Vicariat ya Kwango. Ba liens ezalaki makasi entre ba élèves ya Kisantu na oyo ya Kwango.
Mpo na ba oyo bayebi te, ba réunions ya liboso ya A.BA.KO. ebandaki kosalema na avenue Isangi n° 168, na commune ya Saint-Jean (Lingwala). Bureau ya journal Kongo dia Ngunga ezalaki na stade reine Astrid (stade Cardinal Malula, ex-stade du 24 novembre 1965).
Na ebandeli A.BA.KO. ezalaki majoritairement na ba Ntandu (batu ya Mpangu septentrional) na ba Ndibu (batu ya Nsudi) na kolanda na ba Manyanga, Besi Ngombe, Solongo, tee kokita na ba Yombe, Amboma, etc.
Kobanda na septembre 1950 tee na juillet 1953, Edmond Nzeza Nlandu azalaki Fondateur mpe Président ya A.BA.KO.
Wuta mokolo mua 11 septembre 1953, akomi Directeur-Fondateur ya journal Kongo dia Nkunga.
Na 21 mars 1954, Edmond Nzenza Nlandu a démissionner na présidence ya A.BA.KO .mpe a proposer par surprise candidat na ye, Joseph Kasa Vubu na présidence générale. Ye andimami sans problème na faveur ya ba applaudissements nourris. Wuta wana, Edmond Nzenza Nlandu atikalaki kaka na titre ya fondateur mpo azalaki ko souhaiter ya kozala consacrer mingi mingi na journal Kongo dia Nkunga. Kobanda awa nde Kasa Vubu abandi ko réformer A.BA.KO. na mouvement politique.
Neti ekomaki difficile Edmond Nzeza Nlandu concilier ba activités ya journal na mosala mua ye na Léopoldville, na Caisse générale d'épargne du Congo belge et du Rwanda-Urundi, ayaki kozua décision ya kolongua na mosala, na juillet 1956 mpo na ko se consacrer na commerce. Yango ezalaki possible mpo azuaki crédit na société de Crédit aux classes Moyennes et à l'Industrie (SCOMI) nde e permettaki ye a démarrer ba activités commerciales na vente et achat ya ba produits ya première nécessité mpe plus tard na transport ya batu na ba marchandises na secteur ya ba Kongo.
Na décembre 1957, na ba élections communales ya Léopoldville, aponami Conseiller communal ya Matete.
Na 1958, azui likanisi ya kosangisa ba Kongo ya province ya Léopoldville oyo ezali na kati na yango na ba districts ya Bas-Congo na Kwango. Bango basangani na coopérative ebengami Coopérative ba Kongo-kwango (CO.BAKWA.).
Kaka na 1958 wana, A.BA.KO. eponi ye membre ya Comité central.
Na mokolo mua 4 janvier 1959, rassemblement public ya Association des ba Kongo (A.BA.KO.) esengelaki esalema na commune ya Kalamu (Dendale) na quartier Ranquin, na esika ebengami The Young Men's Christian Association (Y.M.C.A.). Kasi, Jean Tordeur, Bourgmestre ya ville ya Léopoldville, bien que apesaki autorisation mikolo mileki, aye koboya lisusu que meeting esalema. Batu basi batondaki na Y.M.C.A. mpo na koyoka makambo Kasa Vubu, Président général ya A.BA.KO. esengelaki aloba. Déception ya ba militants ya A.BA.KO. eyaki kosangana na kanda ya ba sympathisants ya Victoria Club na lolenge équipe na bango epolaki na match ya championnat ya entente ya Léopoldville, na stade Tata Raphaël, contre Mikado. Sangana ya batu nionso wana ebendi na situation explosive et incontrôlable mpo na ba autorités urbaines ya Léopoldville mpe ekumbi na ba bavures ebele : kufa ya batu, pillage, viols, blessures, etc. ya population noire na blanche.
Mobulu oyo nde eyaki kokangisa 26 dirigeants ya A.BA.KO. mpe na kati na bango, Edmond Nzenza Nlandu. Ye akangamaki na mokolo mua 5 janvier 1959.
Mobilisation makasi ya ba Kongo esalemaki, Président Fulbert Youlu ya Congo-Brazzaville, Jean Nlandu, kulutu ya Edmond Nzeza Nlandu na ba notables ne-Kongo mosusu, batiaki ba moyens en jeu mpo na kobengisa un des célèbres avocats français, Maître Jacques Croquez ya Barreau de Paris mpe na ba Maîtres Antoine Joseph Van Bilsen na Jabot ya Barreau ya Bruxelles mpo na défense ya ba dirigeants ya A.BA.KO. Procès ebandaki na mokolo mua 23 janvier 1959 mpe mpe bazui acquittement na bango na mokolo mua 26 février 1959.
Na début décembre 1959, Edmond Nzeza Nlandu akeyi na Bruxelles na ba membres ya A.BA.KO. mpe na ya ba partis mosusu mpo na ko discuter ba modalités ya élections législatives mpe na Table ronde.
Na bozongi na Léopoldville, Edmond Nzeza Nlandu a participer na congrès ya Kisantu oyo esalemaki wuta mokolo 24 tee na 27 décembre 1959. Yango esangisaki ba partis nationalistes na oyo ebandaki ko prôner fédéralisme.
Azongi lisusu na Bruxelles, na tête ya délégation ya A.BA.KO. na Table ronde politique ya Bruxelles oyo esalemaki wuta 20 janvier tee na 20 février 1960. Yango ezalaki composer na ba membres titulaires iye : Edmond Nzenza Nlandu, Joseph Kasa Vubu na Daniel Kanza. Ba membres suppléants : Joseph Yumbu Lemba, Simon Nzenza, Emmanuel Kini na Philibert Luyeye.
Kuna esika bazalaki na Bruxelles, boyokani bozalaki te kati na bango, Kasa Vubu abendani na Liège, pendant que ba travaux ya Table ronde ezali ko continuer na Bruxelles. Edmond Nzeza Nlandu, fondateur, Daniel Kanza, vice-Président, Simon Nzeza, trésorerie général ba signer document ezali ko fustiger attitude dictatoriale ya Kasa Vubu, Président général mpe na ko accuser ye que a détourner mbongo ya caisse ya A.BA.KO. Kasa Vubu a réagir na conférence de presse na Liège mpe na Léopoldville, Vital Moanda, vice-Président mosusu, abengisi comité central ya A.BA.KO. mpe ezui décision ya ko suspendre Edmond Nzeza Nlandu, Daniel Kanza na Simon Nzenza na parti.
Ba esprits ekomaki chauffés makasi na Léopoldville. Photographe, militant ya A.BA.KO. Nsiama, muyombe lokola Kasa Vubu na Moanda, ayebani malamu na commune Ngiri Ngiri. Ye, asalaki suka na ba montages ya ba photos ewutaki na Bruxelles mpe abimisi ba photos montées ezali kolakisa Thomas Kanza (munyanga mpe muana ya Daniel Kanza), a coller Kasa Vubu na chemise, mosusu a étrangler ye carrément na kingo mpe Kasa Vubu en difficulté lokola mutu azali lisusu kokoka kopema malamu te, etc. Yango etambolaki mpe epanzanaki na Léopoldville tee na ba province ya Congo central. Comme il fallait s’y attendre, ebotami koyinana makasi kati na ba Yombe na ba Manyanga mpe tango délégation ekendeki Bruxelles, ezongi na Léopoldville, Comité central ya A.BA.KO. ebengisi yango, esangeni lisusu mpe na mokolo mua 22 mars 1960, e révoquer Daniel Kanza na A.BA.KO. e conduire suspension ya Edmond Nzenza Nlandu na Simon Nzenza.
Suspension ya Edmond Nzenza Nlandu ezalaki lever avant ba élections législatives ya mai 1960. Ye alongaki ebonga ya député national élu ya ville ya Léopoldville.
Na mokolo mua 15 décembre 1960, Edmond Nzenza Nlandu asali parti politique ya sika na kombo ya Rassemblement Fédéral Congolais (RA.FE.CO.).
Na 1961, asali mobembo na République Fédérale ya Allemagne sur invitation ya fondation Deutche-France-Afrique. Yango eyaki kosala que fondation Deutche-France-Afrique eya ko implanter na Léopoldville, imprimerie, papeterie, librairie Concordia mpe Edmond Nzenza Nlandu aponaki parmi ba responsables na yango.
Na ba élections législatives ya mars-avril 1965, aponami lisusu Député national.
Na 1967, Président Mobutu abongolaki franc congolais na Zaïre mpe na 1970 abandi kopesa makanisi ma kobongola kombo ya République Démocratique ya Congo na Zaïre, Député national, Edmond Nzenza Nlandu azalaki opposer na idée oyo mpe alobaki polele que « Nzadi ezali fleuve na kikongo. Kolongola Congo mpo na ko remplacer yango na Zaïre ezali na sens moko te mpo Zaïre ezali na assise historique ata moko te comparativement na Congo =Kongo. Ata ba imposer Zaïre, suka suka kombo wana ekolimua mpo ezali na repère historique te ». Wuta awa nde conflit ebandaki kati na ye na Président Mobutu.
Na 1973, na zaïrianisation, l’Etat Zaïrois e zaïrianiser imprimerie, papeterie, librairie Concordia, esika Edmond Nzenza Nlandu azalaki mokonzi.
Fondation Deutche-France-Afrique, ezalaki propriétaire ya imprimerie Concordia. Ezalaki zaïrianiser. Yango nde eye kozua kombo ya sika ya imprimerie, papeterie, librairie de Kinshasa, mpe l’Etat etie Bondo Nsama, Directeur-gérant. Ce dernier, azalaki ancien éditeur de Myoto.
Na 1979, Bondo Nsama asombi journal Salongo mpe na imprimerie de Kinshasa ex-Concordia na l’Etat Zaïrois mpe ekomi privatiser. Journal e garder kombo ya Salongo, en revanche, imprimerie Kinhsasa ebongoli lisusu kombo ekomi kobengama Générale d'Imprimerie et Offset du Zaïre (G.IM.O.ZA.).
Pour rappel, Salongo ebotami na fusion (juillet 1972) ya ba journaux Myoto ex- Etoile du Congo na Progrès (février 1972).
Donc, Edmond Nzenza Nlandu azalaka propriétaire ya imprimerie Concordia te, yango wana ezalaka zaïrianiser. Mpe soki azalaka en conflit na Président Mobutu te, mbele alingaki nde apesaye Concordia na cadre ya zaïrianisation. A part wana, kanda Président Mobutu akangelaka ye, esalaki que atiya ye na résidence surveillée pendant plusieurs mois.
Na Congrès ya A.BA.KO. ya 25 juillet tee na 4 août 1963, Edmond Nzeza Nlandu aponamaki comme Conseiller général à vie. Une manière ya ko saluer action na ye na A.BA.KO. Sima ya Congrès oyo, A.BA.KO. ekomaki kosala ba Congrès clandestins wuta Président Mobutu asalaka coups d’Etat na ye ya mbala ya mibale, mokolo mua 24 novembre 1965.
Edmond Nzenza Nlandu, riche commerçant, ba activités na ye ebotelaki ye ba activités na Kinshasa, Bas-Congo na Bandundu na import na export, magasins, menuiserie, ferme, boulangerie, restaurant, camions, ba ndaku, na ba terrains agricoles. Apesaki misala na batu ebele.
Intellectuel, homme de culture attaché na ba valeurs traditionnelles africaines mpe profondément encré na kotombola bendele ya culture ne-Kongo, commerçant ayebi kobalola mbongo mpe kokolisa ba activités na ye, mutu honnête mpe entreprenant na mingi asala, politicien dévoué na cause ya ne-kongo.
Edmond Nzenza Nlandu akufi tragiquement par empoisonnement na mokolo mua 28 avril 1977.
Patriotiquement,
Emmanuel Kandolo

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ETENI 8
Liwa ya Yesu ezali na ntina nini mpo na yo?
Yesu akufaki mpo biso tókoka kozala na bomoi. Yoane 3:16
Mikolo misato nsima ya liwa ya Yesu, basi mosusu bakendaki na lilita na ye mpe bakutaki yango polele. Yehova asekwisaki Yesu na kati ya bakufi.
Na nsima, Yesu amonanaki na bantoma na ye.
Ya solo, Yehova asekwisaki Yesu lokola ekelamu ya elimo mpe ya nguya oyo akoki kokufa lisusu te. Bayekoli na ye bamonaki ye ntango azalaki komata na likoló.
Nzambe asekwisaki Yesu mpe akómisaki ye Mokonzi ya Bokonzi ya Nzambe. Danyele 7:13, 14
Yesu apesaki bomoi na ye mpo na kofuta lisiko mpo na bato. (Matai 20:28) Na nzela ya lisiko yango, Nzambe apesi biso libaku ya kozwa bomoi ya seko.
Yehova atyaki Yesu Mokonzi mpo ayangela mabele. Akozala elongo na bato 144 000 ya sembo oyo basekwi awa na mabele mpo na kozala na bomoi na likoló. Yesu ná bato 144 000 basali guvɛrnema moko ya sembo na likoló—Bokonzi ya Nzambe.—Emoniseli 14:1-3.
Bokonzi ya Nzambe ekokómisa mabele paradiso. Bitumba, kobomana, bobola, mpe nzala ekozala lisusu te. Bato bakozala mpenza na esengo.—Nzembo 145:16.


text:
MOKAPO YA MWAMBE
Bokonzi ya Nzambe ezali nini?
1. Libondeli nini oyo bato mingi bayebi tokolobela sikoyo?
BAMILIO ya bato bayebi libondeli oyo eyebani, oyo babengaka Tata wa biso, to libondeli ya Nkolo. Yesu asalelaki libondeli yango mpo na koteya bayekoli na ye ndenge ya kobondela. Abondelaki mpo na makambo nini? Mpe mpo na nini libondeli yango ezali na ntina mpo na biso lelo?
2. Wapi makambo misato ya ntina Yesu ateyaki biso tóbondelaka mpo na yango?
2 Yesu alobaki: “Bosengeli kobondela boye: ‘Tata na biso na likoló, nkombo na yo esantisama [to ezala mosantu]. Bokonzi na yo eya. Mokano na yo esalema, lokola na likoló, ndenge moko mpe na mabele.’” (Tángá Matai 6:9-13.) Mpo na nini Yesu ateyaki biso tóbondelaka mpo na makambo wana misato?
3. Makambo nini tosengeli koyeba mpo na Bokonzi ya Nzambe?
3 Toyekolaki ete nkombo ya Nzambe ezali Yehova. Tolobelaki mpe mokano ya Nzambe mpo na bato mpe mabele. Kasi, Yesu alingaki koloba nini ntango alobaki: “Bokonzi na yo eya”? Tokoyeba soki Bokonzi ya Nzambe ezali nini, ekosala nini, mpe ndenge nini ekosantisa nkombo ya Nzambe.
BOKONZI YA NZAMBE EZALI NINI?
4. Bokonzi ya Nzambe ezali nini, mpe nani azali Mokonzi na yango?
4 Yehova atyá guvɛrnema moko na likoló mpe aponá Yesu azala Mokonzi na yango. Biblia ebengi guvɛrnema yango Bokonzi ya Nzambe. Yesu azali “Mokonzi ya baoyo bazali bakonzi mpe Nkolo ya baoyo bazali bankolo.” (1 Timote 6:15) Yesu akoki kosala makambo ya malamu koleka bakonzi nyonso ya mokili, mpe azali na nguya koleka bakonzi nyonso, ata soki basangani.
5. Guvɛrnema ya Nzambe ezali wapi? Ekoyangela nini?
5 Yesu azongaki na likoló mikolo 40 nsima ya lisekwa na ye. Nsukansuka, Yehova atyaki ye Mokonzi na Bokonzi ya Nzambe. (Misala 2:33) Guvɛrnema ya Nzambe ezali na likoló kasi ekoyangela mabele. (Emoniseli 11:15) Yango wana, Biblia ebengi Bokonzi ya Nzambe ‘bokonzi ya likoló.’
6, 7. Mpo na nini Yesu azali Mokonzi ya malamu koleka bakonzi nyonso ya mokili?
6 Biblia elobi ete Yesu aleki bakonzi nyonso ya bato mpo “kaka ye moko nde akoki te kokufa.” (1 Timote 6:16) Nsukansuka, bato nyonso oyo bazali bakonzi bakokufa, kasi Yesu akokufa te. Makambo nyonso ya malamu oyo Yesu akosalela biso ekoumela libela na libela.
7 Biblia esakolaki ete Yesu akozala Mokonzi ya sembo mpe ya motema mawa; elobaki: “Elimo ya Yehova ekofanda mpenza likoló na ye, elimo ya bwanya mpe ya mayele, elimo ya toli mpe ya nguya, elimo ya boyebi mpe ya kobanga Yehova; mpe akosepela na kobanga Yehova. Mpe akosambisa te na kolanda kaka oyo ekomonana na miso na ye, mpe akopamela [to akopesa toli] te na kolanda kaka likambo oyo matoi na ye eyoki. Mpe akosambisa na boyengebene mpenza bato oyo bazangá [to babola].” (Yisaya 11:2-4) Okolinga kozala na mokonzi ya ndenge wana?
8. Ndenge nini toyebi ete Yesu akoyangela ye moko te?
8 Nzambe aponá bato mosusu mpo báyangela elongo na Yesu na guvɛrnema ya likoló. Na ndakisa, ntoma Paulo ayebisaki Timote: “Soki tokobi koyika mpiko, tokoyangela mpe elongo na ye.” (2 Timote 2:12) Bato boni bakoyangela elongo na Yesu?
9. Bato boni bakoyangela elongo na Yesu? Ntango nini Nzambe abandaki kopona bato yango?
9 Ndenge tomonaki yango na Mokapo 7, na emonaneli moko ntoma Yoane amonaki Mokonzi Yesu na likoló elongo na bakonzi mosusu 144 000. Bato 144 000 yango ezali banani? Yoane alobi ete “nkombo [ya Yesu] mpe nkombo ya Tata na ye ekomamá na bilongi na bango.” Mpe abakisi: “Bango bazali bato oyo bazali kokoba kolanda Mwana-Mpate [elingi koloba Yesu] epai nyonso oyo azali kokende. Bango basombamaki na kati ya bato.” (Tángá Emoniseli 14:1, 4.) Bato 144 000 yango ezali bakristo ya sembo oyo Nzambe aponá mpo ‘báyangela mabele’ elongo na Yesu. Soki bakufi, basekwaka mpo na kokende na likoló. (Emoniseli 5:10) Banda na ntango ya bantoma, Yehova abandaki kopona bakristo ya sembo mpo bázala na kati ya bakonzi yango 144 000.
10. Lokola Yehova aponi Yesu ná bato 144 000 báyangela bato, mpo na nini yango emonisi bolingo na ye?
10 Yehova alingi biso mingi, yango wana aponi bato mpo báyangela elongo na Yesu. Yesu akozala mokonzi ya malamu mpo ayebi komitya na esika na biso. Ayebi mpasi oyo bato bamonaka mpo azalaki mpe moto lokola biso. Ntoma Paulo alobaki ete Yesu amityaka na esika na biso, akoki “koyokela biso mawa,” mpe “amekamaki na makambo nyonso lokola biso.” (Baebre 4:15; 5:8) Bato 144 000 mpe bayebi mpasi oyo bato bamonaka mpo bazalaki bato lokola biso. Bango moko bazalaki bato ya masumu mpe bazalaki kobɛla. Na yango, tokoki kotya motema ete Yesu ná bato 144 000 bakosuka kaka te na koyeba ndenge tozali koyoka, kasi bakoyeba mpe mikakatano oyo tozali kokutana na yango.
BOKONZI YA NZAMBE EKOSALA NINI?
11. Mpo na nini Yesu ateyaki bayekoli na ye bábondelaka ete mokano ya Nzambe esalema na likoló?
11 Yesu ateyaki bayekoli na ye bábondelaka ete mokano ya Nzambe esalema na likoló. Mpo na nini? Na Mokapo 3 toyekolaki ete Satana Zabolo atombokelaki Yehova. Nsima ya botomboki ya Satana, Yehova atikaki ye ná baanzelu oyo balandaki ye, to bademo, báfanda kaka kuna na likoló mpo na mwa ntango. Na yango, bikelamu nyonso te na likoló nde bazalaki kosala mokano ya Nzambe. Na Mokapo 10, tokoyekola makambo mosusu etali Satana mpe bademo.
12. Wapi makambo mibale ya ntina mingi oyo Emoniseli 12:10 elobeli?
12 Biblia elobi ete mwa moke nsima ya ntango oyo Yesu akómaki Mokonzi na Bokonzi ya Nzambe, abundaki na Satana. (Tángá Emoniseli 12:7-10.) Vɛrsɛ 10 elobeli makambo mibale ya ntina mingi. Ya liboso, Bokonzi ya Nzambe, oyo Yesu Kristo azali mokonzi na yango, ebandi koyangela mpe ya mibale, babengani Satana na likoló mpe abwakami na mabele. Ndenge tokomona yango, makambo yango esilá kosalema.
13. Nini esalemaki na likoló ntango babenganaki Satana?
13 Biblia elobeli esengo oyo baanzelu ya sembo bazalaki na yango ntango babenganaki Satana ná bademo na ye na likoló: “Bósepela, bino likoló mpe bino baoyo bofandi na likoló!” (Emoniseli 12:12) Sikoyo, likoló ezali na kimya mpe na bomoko makasi mpo baanzelu nyonso kuna bazali kosala mokano ya Nzambe.
14. Makambo nini ezali kosalema na mabele mpo babenganá Satana na likoló?
14 Kasi bomoi ezali mpenza ndenge mosusu awa na mabele. Makambo ya nsɔmɔ ezali kosalema ‘mpo Zabolo akiteli biso,’ mpe azali “na nkanda makasi, mpo ayebi ete azali na ntango mokuse.” (Emoniseli 12:12) Satana azali na nkanda makasi. Babenganá ye na likoló mpe ayebi ete etikali moke abomama. Azali kosala nyonso mpo na kobimisa mobulu, bitumba, mpe bampasi na mabele mobimba.
15. Mokano ya Nzambe mpo na mabele ezali nini?
15 Mokano ya Nzambe mpo na mabele ebongwaná te. Alingi kaka bato ya kokoka báfanda libela na libela na mabele oyo ekokóma paradiso. (Nzembo 37:29) Ndenge nini Bokonzi ya Nzambe ekosala yango?
16, 17. Danyele 2:44 eyebisi biso nini mpo na Bokonzi ya Nzambe?
16 Esakweli oyo ezali na Danyele 2:44 elobi: “Na mikolo ya bakonzi yango, Nzambe ya likoló akotya bokonzi moko oyo ekobebisama te. Mpe bokonzi yango ekoleka na ekólo mosusu te. Ekotuta mpe ekosukisa makonzi oyo nyonso, mpe ekotikala seko.” Esakweli oyo eteyi biso nini mpo na Bokonzi ya Nzambe?
17 Ya liboso, eyebisi biso ete Bokonzi ya Nzambe ekoyangela na “mikolo ya bakonzi yango.” Yango elimboli ete baguvɛrnema mosusu ekozala awa na mabele ntango Bokonzi yango ekoyangela. Ya mibale, Bokonzi ya Nzambe ekoumela libela mpe guvɛrnema mosusu ekozwa esika na yango te. Ya misato, Bokonzi ya Nzambe ekobunda etumba na baguvɛrnema ya mokili oyo. Ekolonga etumba yango mpe ekotikala guvɛrnema kaka moko mpo na koyangela mabele. Na yango, bato bakozwa guvɛrnema oyo eleki malamu.
18. Nkombo ya etumba ya nsuka oyo ekozala kati na Bokonzi ya Nzambe mpe baguvɛrnema ya mokili oyo ezali nini?
18 Ndenge nini Bokonzi ya Nzambe ekobanda koyangela mabele? Liboso ya etumba ya nsuka, oyo babengi Armagedone, bademo bakokosa “bakonzi ya mabele mobimba esika bato bafandi, mpo na koyanganisa bango mpo na etumba ya mokolo monene ya Nzambe Mozwi-ya-Nguya-Nyonso.” Baguvɛrnema ya bato ekobunda na Bokonzi ya Nzambe.
19, 20. Mpo na nini Bokonzi ya Nzambe esengeli koyangela mabele?
19 Mpo na nini tosengeli na Bokonzi ya Nzambe? Mpo na makambo soki misato. Ya liboso, tozali bato ya masumu; yango wana tobɛlaka mpe tokufaka. Kasi, Biblia elobi ete ntango Bokonzi ya Nzambe ekoyangela, tokozala na bomoi libela na libela. Kutu, Yoane 3:16 elobi: “Nzambe alingaki mokili mingi, yango wana apesaki Mwana na ye se moko oyo abotamaki, mpo moto nyonso oyo azali kondimela ye abomama te kasi azwa bomoi ya seko.”
20 Ya mibale, tosengeli na Bokonzi ya Nzambe mpo tofandi na mokili oyo etondi na bato mabe. Bato mingi bakosaka, bayibaka, basalaka makambo ya mbindo. Biso tokoki kosala eloko moko te mpo na kolongola bango, kaka Nzambe nde akolongola bango. Bato oyo bazali kaka kosala mabe bakobomama na Armagedone. (Tángá Nzembo 37:10.) Ya misato, tosengeli na Bokonzi ya Nzambe mpo baguvɛrnema ya bato ezali na nguya te, enyokolaka bato mpe etondi na lokuta. Esalisaka bato te bátosa Nzambe. Biblia elobi ete “moto ayangeli moto mpo na komonisa ye mpasi.”
21. Ndenge nini Bokonzi ekosala ete mokano ya Nzambe esalema awa na mabele?
21 Nsima ya Armagedone, Bokonzi ya Nzambe ekosala ete mokano ya Nzambe esalema na mabele mobimba. Na ndakisa, ekolongola Satana ná bademo na ye. (Emoniseli 20:1-3) Nsukansuka, moto moko te akobɛla to akokufa. Na nzela ya lisiko, bato nyonso ya sembo bakofanda na Paradiso libela na libela. (Emoniseli 22:1-3) Bokonzi ya Nzambe ekosantisa nkombo ya Nzambe. Yango elimboli nini? Elimboli ete ntango guvɛrnema ya Nzambe ekoyangela mabele, bato nyonso bakokumisa nkombo ya Yehova.
NTANGO NINI YESU AKÓMAKI MOKONZI?
22. Ndenge nini toyebi ete Yesu akómaki Mokonzi te ntango azalaki awa na mabele to mbala moko nsima ya lisekwa na ye?
22 Yesu ateyaki bayekoli na ye bábondelaka: “Bokonzi na yo eya.” Yango emonisi ete guvɛrnema ya Nzambe esengelaki koya na nsima. Yehova asengelaki naino kotya guvɛrnema yango mpe kotya Yesu Mokonzi na yango. Yesu atyamaki nde Mokonzi mbala moko ntango azongaki na likoló? Te, azelaki naino. Mwa bambula nsima ya lisekwa ya Yesu, ntoma Petro mpe ntoma Paulo bamonisaki yango polele ntango basalelaki esakweli oyo ezali na Nzembo 110:1 mpo na kolobela Yesu. Na esakweli yango, Yehova alobi: “Fandá na lobɔkɔ na ngai ya mobali, tii nakotya banguna na yo lokola ebonga ya makolo na yo.” (Misala 2:32-35; Baebre 10:12, 13) Ntango boni Yesu azelaki liboso ete Yehova atya ye Mokonzi?
Bokonzi ya Nzambe ekosala ete mokano ya Nzambe esalema na mabele
23. (a) Ntango nini Yesu akómaki Mokonzi na Bokonzi ya Nzambe? (b) Tokoyekola nini na mokapo oyo elandi?
23 Bambula mingi liboso ya 1914, mwa bakristo oyo bazalaki mpenza koluka koyeba solo basosolaki ete 1914 ekozala mobu moko ya ntina mingi na kolanda esakweli ya Biblia. Makambo oyo ezali kosalema na mokili banda mobu 1914 emonisi ete bamikosaki te. Yesu akómaki Mokonzi na mobu wana. (Nzembo 110:2) Mwa moke na nsima, Satana abwakamaki na mabele, mpe sikoyo “ayebi ete azali na ntango mokuse.” (Emoniseli 12:12) Na mokapo oyo elandi, tokomona makambo mosusu oyo emonisi mpenza ete tozali na ntango ya nsuka. Tokomona mpe ete etikali moke, Bokonzi ya Nzambe esala ete mokano ya Nzambe esalema na mabele mobimba.


text:
MITUNA OYO BILENGE BATUNAKA
Mpo na nini koboya kolanda bavedɛti?—Eteni 1: Mpo na bana basi
Bavedɛti oyo balakisaka na TV bazalaka ndenge nini?
Talá etanda wana na nse, mpe yanolá na mituna.
Maloba nini emonisi malamu bizaleli ya bilenge basi oyo otalaka na bafilme, na TV mpe na bazulunalo?
Maloba nini okolinga ete bato básalela mpo na kolobela bizaleli na yo?
Na ntembe te, biyano oyo opesi na motuna ya liboso euti na molɔngɔ 1 mpe biyano oyo opesi na motuna ya mibale euti na molɔngɔ 2. Soki ezali bongo, yango emonisi ete olingi te kozala lokola bilenge oyo bazali bavedɛti, mpe ozali yo moko te! Mpo na nini tolobi bongo?
“Na bafilme, mbala mingi elenge mwasi azalaka motó makasi mpe matata. Ebimisaka biso nyonso lokola bato oyo babongi kotyelama motema te, mpe oyo batalaka kaka bomoto na bango.”—Erin.
“Bilenge basi oyo balakisaka na TV mpe na bafilme balingaka bato nyonso bátala kaka bango, bamipesaka na kobongisa nzoto, kolata, koyebana, mpe kozwa mibali.”—Natalie.
“Ezali mpasi omona vɛdɛti oyo amɛlaka masanga te, oyo alalaka na mibali te, mpe oyo atombokelaka baboti na ye te. Soki asalaka makambo wana te, bamonisaka ye lokola moto akangamá na losambo to ya makambo makasi.”—Maria.
Omituna boye: ‘Molato na ngai, bizaleli na ngai, mpe ndenge na ngai ya koloba emonisaka mpenza soki nazali nani, to nalandaka kaka bavedɛti oyo namonaka na TV to na bafilme?’
Oyo osengeli koyeba
Bilenge mingi bakanisaka ete balandaka moto te, nzokande balandaka bavedɛti oyo balakisaka na TV to na bazulunalo. Elenge mwasi moko na nkombo Karen alobi boye: “Namonaka yango epai ya leki na ngai ya mwasi. Alobaka ete akipaka eloko mosusu te, kaka bilamba mpe mibali. Nzokande azali mayele mpe nayebi ete ezali na makambo mosusu oyo esepelisaka ye. Kasi azali kosala makambo lokola moto azangi mayele mpo akanisi ete kaka yango nde ekosala ete bana basi mosusu bándima ye. Azali na mbula 12 mpamba!”
Biblia elobi: “Bótika kolanda makambo ya ntango oyo.”—Baroma 12:2.
Bilenge nyonso te nde balandaka makambo ya bilenge oyo balakisaka na TV. Alexis, oyo azali na mbula 15, alobi boye: “Na bafilme, bilenge basi bakipaka kaka makambo na bango moko, bazalaka mayele te, mpe basalaka makambo lokola bana mike. Kasi namoni ete mingi kati na biso tozalaka na makanisi malamu. Tokanisaka makambo mosusu ya bomoi na esika ya kolekisa mokolo mobimba na kolɔta mwana mobali moko ya kitoko.”
Biblia elobi: ‘Makoki ya kososola ya bato oyo bakɔmɛli, . . . lokola basalelaka yango, emesaná kokesenisa ná mabe ná malamu.’—Baebre 5:14.
Bavedɛti basalisaka nde bato oyo basalaka bapiblisite; basalisaka bilenge basi te. Lokola eyebani ete bazulunalo oyo elobeli bilenge, bilamba, baaparɛyi mpe masano ya sika ebimisaka benefisi mingi, bakompanyi minene oyo esalaka biloko yango elukaka kobenda bilenge liboso bákokisa mbula 13. Buku moko (12 Going on 29) elobi: “Bato oyo basalaka bapiblisite bayebisaka bana oyo bakokisi naino mbula 13 te ete soki bazangi bilamba, babiju, biloko ya kobongisa elongi, mpe baaparɛyi oyo ebimi sika, bakoyebana te. Bana yango batalaka bapiblisite oyo elakisaka ndenge ya kobenda mibali, liboso kutu báyeba soki kobenda mibali elakisi nini.”
Biblia elobi: “Eloko nyonso oyo ezali na mokili—mposa ya nzoto mpe mposa ya miso mpe kolakisa na lolendo biloko ya kobikela—euti na Tata te, kasi euti na mokili.”—1 Yoane 2:16.
Kanisá naino: Nani akozwa matomba soki ozali kokanisa kaka kosomba modɛlɛ ya elamba moko ya mikolo oyo? Nani akozwa matomba soki olingi kaka kosomba telefone oyo ebimi sika kaka mpo baninga na yo bámona yo? Bato oyo basalaka bapiblisite balukaka nde bolamu na yo, to oyo ya bango moko?
Oyo okoki kosala
Yekolá koboya makambo mosusu ya bavedɛti oyo balakisaka na bafilme. Ntango ozali kokola, okoyeba komona ata makambo oyo ezali komonana na miso te. Kanisá malamu ndenge makambo ya bavedɛti ya bafilme ekoki kobongola bizaleli na yo. Alana, oyo azali na mbula 14, alobi boye: “Na bafilme, okomona biloko ya kobongisa elongi oyo elenge mwasi atye ezali komonana koleka bilamba oyo alati, mpe bilenge mingi bayebaka te ete yango ebimisaka bango kitoko te; balukaka nde kobenda likebi ya bato.”
Salá makasi okóma moto oyo olingi mpenza kokóma. Na ndakisa, kanisá lisusu bizaleli ya malamu oyo oponaki na ebandeli ya lisolo oyo, oyo okolinga bato báyeba yo na yango. Mpo na nini te kobanda koyekola komonisa bizaleli yango sikoyo? Biblia elobi boye: “Bólata bomoto ya sika, oyo na nzela ya boyebi ya solosolo ezali kokómisama sika na kolanda elilingi ya Oyo azalisaki yango”—kasi te na kolanda elilingi oyo bato ya piblisite balakisaka.—Bakolose 3:10.
Luká bandakisa ya malamu. Okoki komona bandakisa yango mosusu na libota na yo, epai ya mama, mama-leki, to tata-mwasi. Ekoki mpe kozala epai ya baninga na yo oyo bakɔmɛli. Batatoli ya Yehova basepelaka mpo na masangá na bango, ezali na basi mingi oyo bazali ndakisa malamu.—Tito 2:3-5.
Likanisi: Tángá buku Mekolá kondima na bango mpo na oyeba basi ya bizaleli malamu oyo Biblia elobeli, na ndakisa, Ruta, Hana, Abigaile, Estere, Maria, mpe Marta. Buku Mekolá kondima na bango ebimisami na Batatoli ya Yehova mpe ezali na www.jw.org.


text:
Efandeli na baninga
Efandeli malamu na baninga, esengeli bayokana malamu bango na bango mpe batoyisa mibeko ya esika bafandi. Bankolo mboka Swissi balingaka boye :
Kimia na butu
Na butu, banda 22h têé 7h ya tongo, mpe banda 12h têé 13h, esengeli kimia ezala. Kotiya TV na miziki makasi te. Epekisami kosala makelele mikolo ya yenga to ya baféti ya mboka. Soki olingi kosala feti, esengeli koyebisa liboso bato ofandi na bango pembeni.
Bisika mpo na bato nionso
Portes ya kokotela na ndako (immeuble), escalier, epayi ya kosokola bilamba, bisika ya kotia biloko ndenge na ndenge (cave), bizali po na bato nionso. Esengeli kotika bisika yango bopéto.
Machine ya kosokola bilamba
Na ba ndako ebele, mibeko elakisi ndenge moto na moto akosalela machine ya kosokola bilamba.
Bibuele
Na bandako mosusu epekisami bibuele lokola mbua, niawu, bafanda. Mokanda ya ndako oyo otiaki misapi liboso ya kokota ekoloba yango.
Komela makaya
Na bandako ebele, epikisami komela makaya na ba escalier, na ascenseur to na bisika bato nioso bakotaka to balekaka(entrée, esika ya machine ya bilamba). Na bandako mosusu, bakopesa kaka na bato oyo bamelaka makaya te.
Liyebisi
Efandeli ya moto nioso ekomami na mibeko ya ndako. Soki kuokosoesalemi to boyokani ezali te okati na bino, bokende kokutana na moto akengelaka ndako to na mokolo ndako.


text:
MITUNA OYO BILENGE BATUNAKA
Kosangisa nzoto mibali na mibali to basi na basi ezali mabe?
“Kolula baninga na ngai mibali ezali moko ya mikakatano ya makasi mpenza oyo nazalaki na yango ntango nazali kokola. Nazalaki kokanisa ete ekoleka na yango, kasi tii lelo etungisaka ngai.”—David, azali na mbula 23.
David azali mokristo mpe alingaka kosepelisa Nzambe. Lokola alulaka baninga na ye mibali, akosepelisa mpenza Nzambe? Nzambe ayokaka ndenge nini na likambo etali kosangisa nzoto mibali na mibali to basi na basi?
Biblia elobi nini?
Ndenge oyo bato batalelaka likambo ya kosangisa nzoto mibali na mibali to basi na basi ekoki kotalela mimeseno ya bato to eleko. Kasi bakristo balandaka te makanisi oyo bato mingi bazalaka na yango to ‘bamemamaka te epai na epai na mopɛpɛ nyonso ya mateya.’ (Baefese 4:14) Kutu, balandaka nde oyo Biblia elobi na likambo yango (mpe na ezaleli mosusu nyonso etali yango).
Likanisi ya Biblia ezali polele na likambo etali kosangisa nzoto mibali na mibali to basi na basi. Elobi boye:
“Osengeli te kolala na mobali ndenge olalaka na mwasi.”—Balevi 18:22.
“Nzambe atiki bango bálanda bamposa ya kosangisa nzoto na ndenge ya nsɔni, mpo basi na bango batiki ndenge oyo esengeli kosangisa nzoto, bakómi kosangisa nzoto na ndenge oyo esengeli te.”—Baroma 1:26.
“Bómikosa te. Ezala bato ya pite, basambeli ya bikeko, bato ya ekobo, mibali oyo bazwamá mpo na kosangisaka na bango nzoto na ndenge oyo ebongisamá te, mibali oyo balalaka na mibali, miyibi, bato ya lokoso, balangwi-masanga, bafingi, mpe babɔtɔli bakozwa libula ya bokonzi ya Nzambe te.”—1 Bakorinti 6:9, 10.
Kutu, mibeko ya Nzambe etali moto nyonso, ezala baoyo bazalaka na mposa ya kosangisa nzoto mibali na mibali to basi na basi to mpe mposa ya kosangisa nzoto kati na mwasi ná mobali. Yango wana moto nyonso asengeli kozala na komipekisa soki ayoki mposa ya kosala likambo moko oyo Nzambe alingaka te.—Bakolose 3:5.
Yango elingi koloba ete . . . ?
Yango elingi nde koloba ete Biblia etindaka bato báyina baoyo basangisaka nzoto mibali na mibali to basi na basi?
Te. Biblia etindaka biso te tóyina bato, ata soki basangisaka nzoto mibali na mibali to te. Kutu, eyebisi biso nde ‘tólanda kozala na kimya na bato nyonso,’ ata soki bazali na bomoi ya lolenge nini? (Baebre 12:14) Yango wana ezali mabe kotungisa, koyina to kosala bato oyo basangisaka nzoto mibali na mibali to basi na basi likambo moko ya mabe.
Yango elingi nde koloba ete bakristo basengeli kotɛmɛla mibeko oyo endimi libala ya mibali na mibali to basi na basi?
Biblia emonisi ete likanisi ya Nzambe mpo na libala ezali ete mwasi moko, mobali moko. (Matai 19:4-6) Kasi kolobela mibeko etali libala ya mibali na mibali to basi na basi ezali likambo ya politiki, ya Nzambe te. Biblia epekisi bakristo bákɔta na makambo ya politiki. (Yoane 18:36) Yango wana, bakotɛlaka te mpe batɛmɛlaka te mibeko ya Leta na likambo etali libala ya bongo to mpe ezaleli mosusu ya ndenge wana.
Bongo soki . . . ?
Bongo soki moto asangisaka nzoto na baninga na ye mibali to basi? Akoki mpe kobongwana?
Ɛɛ. Kutu, na siɛklɛ ya liboso basusu basalaki bongo! Nsima ya koloba ete baoyo basangisaka nzoto mibali na mibali to basi na basi bakokɔta na Bokonzi ya Nzambe te, Biblia ebakisi: “Bamosusu na kati na bino bazalaki ndenge wana.”—1 Bakorinti 6:11.
Elingi nde koloba ete baoyo batikaki kosangisa nzoto ndenge wana mposa yango ezalaki koyela bango lisusu te? Te. Biblia elobi: “Bólata bomoto ya sika, oyo na nzela ya boyebi ya solosolo ezali kokómisama sika.” (Bakolose 3:10) Kobongwana esalemaka mokemoke.
Bongo soki moto oyo alingi kotosa mibeko ya Nzambe ayokaka kaka mposa ya kosangisa nzoto mibali na mibali to basi na basi?
Kaka ndenge ezalaka na mposa nyonso, moto akoki koboya to kokokisa mposa yango. Na ndenge? Biblia elobi: “Bókoba kotambola na elimo mpe bokokokisa ata mposa moko te ya nzoto.”—Bagalatia 5:16.
Simbá ete vɛrsɛ elobi te ete moto akoyoka lisusu te mposa ya nzoto. Kasi, soki azali na programɛ malamu ya koyekola Biblia mpe abondelaka, akozala na makasi ya kobengana bamposa yango.
David, oyo tolobelaki na ebandeli ya lisolo oyo amonaki ete ezali bongo, mingimingi nsima ya kosolola likambo yango na baboti na ye oyo bazali bakristo. Alobi boye: “Ezalaki lokola kilo elongwe na mapeka na ngai mpe nakokaki kolekisa bolenge na ngai malamu soki nayebisaka bango yango noki.”
Na nsuka, toyokaka esengo soki totosi mibeko ya Yehova. Tondimisamaka ete mibeko yango “ezali alima, esepelisaka motema mpe kobatela yango ezali na litomba monene.”—Nzembo 19:8, 11
Makambo mosusu
LAMUKÁ!
Libala ezali kaka boyokani ya bato mibale?
Talá ndenge oyo mokumba oyo Nzambe apesá mwasi ná mobali na libala ekoki kosalisa bango bázala malamu mpe na esengo.


text:
Biblia na Internet | BIBLIA - LIBONGOLI YA MOKILI YA SIKA
Olingi koyoka botángi ya lisolo oyo na %%?
Yoane 7:53–8:59
* Bamaniskri אBsys etyá te makambo banda vɛrsɛ ya 53 tii na mokapo ya 8, vɛrsɛ ya 11, oyo elobi (na mwa bokeseni na kati ya makomi ya Grɛki mpe mabongoli na yango ndenge na ndenge) ete:53 Bongo bakendaki moto na moto epai na ye.8 KasiYesuakendakinaNgombayaOlive.2 Nzokande,nantɔngɔntɔngɔayakilisusunatempelo,mpebatonyonsobabandakikoyaepainaye,mpeafandakimpeabandakikoteyabango.3 BongobakomelimpeBafarisaibayakinamwasimokooyobakangakinaekobo,mpe,nsimayakotɛlɛmisayenakatikatinabango,4 balobakinayeete:“Moteyi,bakangimwasioyoazalikosalaekobo.5 NaMibeko,Moizeasɛngakibisotóbambakabasiyaboyemabanga.Bongoyoolobimpenzanini?”6 Yasolo,bazalakikolobabongomponakomekaye,mpobázwalikamboyakofundayenayango.KasiYesuagumbamakimpeabandakikokomanamabelenamosapinaye.7 Ntangobatingamakikakanakotunaye,atɛlɛmakimpealobakinabangoete:“Motooyoazangilisumunakatinabinoabambayelibangaliboso.”8 Mpeagumbamakilisusu,akobakikokomanamabele.9 Kasibaoyobayokakibongobabandakikobima,mokomoko,bandanamikóló,mpeyeatikalakikakayemoko,mpemwasioyoazalakinakatikatinabango.10 Ntangoatɛlɛmaki,Yesualobakinayeete:“Mwasi,wapibango?Motomokoteakweisiyolikambo?”11 Yealobakiete:“Motote,tata.”Yesualobakiete:“Ngaimpenakweisiyolikambote.Kendenayo;bandasikoyokosalalisumulisusute.”12 Bongo Yesu alobaki na bango lisusu ete: “Ngai nazali pole+ ya mokili. Moto oyo azali kolanda ngai akotambola na molili soki moke te,+ kasi akozwa pole ya bomoi.”13 Na yango Bafarisai balobaki na ye ete: “Ozali kopesa litatoli mpo na yo moko; litatoli na yo ezali solo te.”14 Yesu azongiselaki bango ete: “Ata soki nazali kopesa litatoli mpo na ngai moko, litatoli+ na ngai ezali solo, mpo nayebi epai nauti mpe epai nazali kokende.+ Kasi bino boyebi te epai nauti mpe epai nazali kokende.15 Bino bozali kosambisa na ndenge ya bato ya mosuni;+ ngai nazali kosambisa ata moto moko te.+16 Mpe atako bongo soki nasambisi, lisambisi na ngai ezali solo, mpo nazali ngai moko te, kasi Tata oyo atindaki ngai azali elongo na ngai.+17 Lisusu, ekomamá na Mibeko na bino mpenza ete: ‘Litatoli ya bato mibale ezali solo.’+18 Nazali kopesa litatoli mpo na ngai moko, mpe Tata oyo atindaki ngai azali kopesa litatoli mpo na ngai.”+19 Bongo balobaki na ye lisusu ete: “Tata yango na yo ye wapi?” Yesu ayanolaki ete: “Boyebi ngai te, boyebi mpe Tata na ngai te.+ Soki boyebaki ngai, mbɛlɛ boyebi mpe Tata na ngai.”+20 Alobaki maloba wana na esika ya kobomba biloko ya motuya+ ntango azalaki koteya na tempelo. Kasi moto moko te akangaki ye,+ mpo ngonga+ na ye ekokaki naino te.21 Bongo alobaki na bango lisusu ete: “Nazali kokende, mpe bino bokoluka+ ngai, nzokande bokokufa na lisumu na bino.+ Epai nazali kokende bino bokoki kokóma te.”22 Na yango, Bayuda babandaki koloba ete: “Akomiboma te, boye te? Mpo alobi ete: ‘Epai nazali kokende bino bokoki kokóma te.’”+23 Bongo alobaki na bango lisusu ete: “Bino bozali bato ya nse; ngai nazali moto ya likoló.+ Bino bozali bato ya mokili oyo;+ ngai nazali moto ya mokili oyo te.+24 Yango wana nalobaki na bino ete: Bokokufa na masumu na bino.+ Mpo soki bozali kondima te ete ngai nazali ye, bokokufa na masumu na bino.”+25 Na yango, babandaki koloba na ye ete: “Yo nani?” Yesu alobaki na bango ete: “Mpo na nini kutu nazali koloba na bino?26 Nazali na makambo mingi ya koloba mpo na bino mpe ya kosambisa. Ya solo, moto oyo atindaki ngai alobaka solo, mpe makambo oyo nayokaki epai na ye, nazali koloba yango na mokili.”+27 Bakangaki ntina te ete azalaki koloba na bango mpo na Tata.28 Bongo Yesu alobaki ete: “Ntango bokotombola+ Mwana ya moto,+ bokoyeba ete ngai nazali ye,+ mpe ete nasalaka eloko moko te na likanisi na ngai moko;+ kasi kaka ndenge Tata ateyaki ngai, ndenge mpe nazali koloba makambo oyo.+29 Mpe moto oyo atindaki ngai azali elongo na ngai; atiki ngai ngai moko te, mpo nasalaka ntango nyonso makambo oyo esepelisaka ye.”+30 Wana azalaki koloba makambo yango, bato mingi bandimelaki ye.+31 Bongo Yesu alobaki lisusu na Bayuda oyo bandimaki ye ete: “Soki botikali na kati ya liloba na ngai,+ bozali mpenza bayekoli na ngai,32 mpe bokoyeba solo,+ mpe solo ekopesa bino bonsomi.”+33 Bango bayanolaki ye ete: “Biso tozali bana ya Abrahama+ mpe tokómá baombo ya moto ata mokolo moko te.+ Ndenge nini ozali koloba ete: ‘Bokozwa bonsomi’?”34 Yesu ayanolaki bango ete: “Ya solosolo mpenza, nalobi na bino ete: Moto nyonso oyo asalaka lisumu azali moombo ya lisumu.+35 Lisusu, moombo aumelaka na ndako libela te; mwana aumelaka libela.+36 Na yango, soki Mwana apesi bino bonsomi, bokokóma mpenza na bonsomi.+37 Nayebi ete bozali bana ya Abrahama; kasi bozali koluka koboma ngai,+ mpo liloba na ngai ezali kosala mosala te epai na bino.+38 Makambo oyo namoni epai ya Tata+ na ngai nde nazali koloba;+ mpe bino bozali bongo kosala makambo oyo boyoki epai ya tata na bino.”39 Bazongiselaki ye ete: “Tata na biso ezali Abrahama.”+ Yesu alobaki na bango ete: “Soki bozali bana ya Abrahama,+ bósala misala ya Abrahama.40 Kasi sikoyo bozali koluka koboma ngai, moto oyo nayebisi bino solo oyo nayoki epai ya Nzambe.+ Abrahama asalaki bongo te.+41 Bino bozali kosala misala ya tata na bino.” Balobaki na ye ete: “Biso tobotamá na pite te; tozali na Tata kaka moko,+ Nzambe.”42 Yesu alobaki na bango ete: “Soki Nzambe azalaka Tata na bino, mbɛlɛ bolingi ngai,+ mpo uta na Nzambe nde ngai nabimi mpe nazali awa.+ Nayaki mpe na ndenge na ngai moko te, kasi Moto wana nde atindaki ngai.+43 Mpo na nini bozali koyeba te makambo oyo nazali koloba? Ezali mpo bokoki koyoka liloba na ngai te.+44 Bino bouti na tata na bino Zabolo,+ mpe bolingi kokokisa bamposa ya tata na bino.+ Ye azalaki mobomi-bato ntango abandaki,+ mpe akangamaki makasi te na solo, mpo solo ezali na kati na ye te. Ntango alobaka lokuta, alobaka na kolanda makanisi na ye moko, mpo azali moto ya lokuta mpe tata ya lokuta.+45 Kasi ngai, lokola nalobaka solo, bozali kondima ngai te.+46 Nani na kati na bino akondimisa ngai ete nazali na lisumu?+ Soki nazali koloba solo, mpo na nini bozali kondima ngai te?47 Moto oyo auti na Nzambe ayokaka maloba ya Nzambe.+ Yango wana bino bozali koyoka te, mpo bouti na Nzambe te.”+48 Bayuda bazongiselaki ye ete: “Tozali nde na elonga te ya koloba ete: Yo ozali Mosamaria+ mpe ozali na demo?”+49 Yesu ayanolaki ete: “Nazali na demo te, nazali nde kokumisa Tata na ngai,+ mpe bino bozali kosambwisa ngai.50 Kasi ngai nazali koluka nkembo na ngai moko te;+ ezali na Moto moko oyo alukaka mpe asambisaka.+51 Ya solo mpenza nazali koloba na bino ete: Soki moto azali kotosa liloba na ngai, akomona liwa ata mokolo moko te.”+52 Bayuda balobaki na ye ete: “Sikoyo toyebi ete yo ozali na demo.+ Abrahama akufá,+ basakoli mpe bakufá;+ kasi yo olobi ete: ‘Soki moto azali kotosa liloba na ngai, akoyoka ata nsolo+ ya liwa te.’53 Yo oleki+ nde tata na biso Abrahama, oyo akufá? Lisusu, basakoli bakufá.+ Ozali kokanisa yo nde nani?”54 Yesu ayanolaki ete: “Soki nazali komipesa nkembo ngai moko, nkembo na ngai ezali mpamba. Tata na ngai nde moto azali kopesa ngai nkembo,+ ye oyo bino bolobi ete azali Tata na bino;55 nzokande boyebi ye te.+ Kasi ngai nayebi ye.+ Mpe soki nalobaka ete nayebi ye te, nalingaki nazala moto ya lokuta lokola bino. Kasi nayebi ye mpe nazali kotosa liloba na ye.+56 Abrahama tata na bino asepelaki mingi na elikya ya komona mokolo na ngai,+ mpe amonaki yango mpe asepelaki.”+57 Na yango, Bayuda balobaki na ye ete: “Okokisi naino mbula ntuku mitano (50) te, bongo omoná Abrahama?”58 Yesu alobaki na bango ete: “Ya solosolo mpenza, nalobi na bino ete: Liboso Abrahama azala, ngai nazalaki.”+59 Bongo balɔkɔtaki mabanga mpo bábamba ye;+ kasi Yesu abombanaki mpe abimaki na tempelo.


text:
JM KABUND au Coté de FELIX TSHISEKEDI Apanzi ba VERITÉS na Base Pona nini Abwakisi Masolo Ya CENCO :
KABILA Ya Mbala Oyo Toko imposer yo Premier Ministre… UDPS eza ni ya Koteka, ni yako défisa, Toza na makasi ya ko Ningisa Mboka Oyo. Liwa Ya TSHISESKEDI ezali raison ata moko te po bakanisa ke makasi esili biso!
Tozo na Pouvoir ya Ko retiré Pouvoir na KABILA à travers Peuple. Nabimi CENCO et nakotia lisusu Makolo kuna Te! Soki le 27 Mars ba signer arrangements particuliers te, Nako Pesa mot d’ordre…


text:
Bondimaka minganga básalisa bino?
Ɛɛ, Batatoli ya Yehova bandimaka makambo ya minganga, mpe bandimaka minganga básalisa bango. Tosalaka makasi tózala nzoto kolɔngɔnɔ, kasi ntango mosusu mpe tozalaka “na mposa ya monganga.” (Luka 5:31) Kutu, Luka, mokristo moko ya siɛklɛ ya liboso, azalaki monganga; lelo mpe Batatoli ya Yehova mosusu bazali minganga.—Bakolose 4:14.
Nzokande, ndenge mosusu oyo minganga basalisaka eyokani te na mitinda ya Biblia, mpe tondimaka yango te. Na ndakisa, tondimaka te bákɔtisa biso makila na nzoto mpo Biblia epekisi kozwa makila mpo na kosalisa nzoto. (Misala 15:20) Ndenge moko mpe, Biblia epekisi kosalisa nzoto epai ya banganga-nkisi to kozwa bankisi oyo ekokɔtisa moto na boyokani na bilimo mabe.—Bagalatia 5:19-21.
Kasi, minganga mingi basalelaka bankisi oyo ebuki ata mobeko moko te ya Biblia. Na yango, moto na moto aponaka minganga básalisa ye na ndenge oyo alingi. Motatoli mosusu akoki kondima nkisi to lisalisi moko boye ya monganga, nzokande Motatoli mosusu akoki koboya yango.—Bagalatia 6:5.
Makambo mosusu
BIYANO NA MITUNA YA BIBLIA
Mokristo akoki kondima lisalisi ya monganga?
Likambo ya kopona lisalisi ya monganga etali mpe Nzambe?


text:
Ha, ha, ha, ha, Frere Edouard A pimelaka moto ko seka na ko lela te, Frere Edouard Soki ngolo ayebisi yo que ngando aza malade
Ndimela ye oh, po bango nyoso ba vandaka na mayi Butu eko komaka eh Tongo pe eko tanaka eh, ba mama ba ko lamuka na tongo Ko luka mapa na boulangerie Bango nde ba ko lamusaka biso, tongo esi etani 3) Ba mama ya mapa Kinshasa a bosana bino eh Que bino bato bo lamusaka biso na tongo Po ba ndeke na ba soso ba bandaka ko lamusa biso na tongo, Ba bunga oh 4) Nga, Diesa, na botama na nga mokolo ya eyenga ah Yango mpe na mesana ko sambela mikolo minso ya lomingo Na pokwa nga na mesana ko kende messe na nga Po nalula Nzambe eh Instrumental 5) Nakomi na ndako ya Nzambe Frere Edoire a luli nga na miso ya bato A beleli na miso ya ba ndimi ngai mwasi naye ya molimo Na tika mibali nyoso ya misuni 6) Na landi nanga lokuta ya Frere Edouard Nakomi na ndako ya Frere Edouard Frere Edouard alobi na lata robe ya molayi Na tiya kitambala na moto Frere Edoure okamwisi nga 7) Ah ngai, Liya, mawa ah Frere Edouard, olulaki ngai na ndenge na ngai te Frere Edouard Boni yo moyimi boye Olingi ba tala nga na ndeko mosusu te 8) Kaka yo moko Nayebi nyoso naza mwasi nayo Obangaka nini, Frere Edouard Pesa nga confiance lokola na mi pesa na molimo 9) Ba ndimi eh Eloko na monaka Frere Edouard mabe Soki ba paya ba ye na ndako To ya famille na ngai, to ya famille naye 10) Oko mona Frere Edouard akomi mawa mawa Lokola mwana ya moke ya 5ans Nanu azwi petit déjeuner na tongo te Eh, ba frere na ba soeur Surtout kanda ezalaka na Frere Edouard 11) Ko meka ata senga ye sucrée te na sombela ba paya Wana oko mona Frere Edouard abimiseli yo bible Bo tanga esika moko Et puis eloko mosusu, ezalaka na Frere Edouard 12) Soki akangeli yo kanda Eza lokola moto ba kangi ye na menotte na ba police Ah, nga, Liya eh Nga moto nazalaka mwasi ya elongi elengi Ha, ha, ha, ha, 13) Lelo nakomi lokola safu oyo eyindi na nzete Batu kutu ya misuni ba koma ko kamwa ngai En fin, nayebi te Soki ba frere nyoso ba zalaka obe boye oh Ha, ha, ha, ha, 14) Na voiture nayo Autocollant nyoso ba koma grace a Dieu Na ndako na biso Mur nyoso photo ya Yesu 15) Na maboko naye oh Chapelet ezangaka te, Frere Edouard Yekola ko kaba, yekola pe ko limbisa bato ngo oh Instrumental 16) Kake ebetaka likolo oh Ebomaka nango bato nyoso te oh Tango mosusu eko boma mobali Etiki mwasi na bana 17) Mabe toko salaka o se, eko futamaka o se Bolamu toko salaka o se Eko futamaka o likolo Frere Edouard yekola ko kaba Yekola pe ko limbiso bato eh
- United States (+1)
- Andorra (+376)
- Argentina (+54)
- Austria (+43)
- Australia (+61)
- Belgium (+32)
- Bulgaria (+359)
- Bolivia (+591)
- Brazil (+55)
- Canada (+1)
- Switzerland (+41)
- Chile (+56)
- Colombia (+57)
- Costa Rica (+506)
- Cyprus (+357)
- Czech Republic (+420)
- Germany (+49)
- Dominican Rep. (+1)
- Denmark (+)
- Equador (+593)
- Estonia (+372)
- Spain (+34)
- Finland (+358)
- France (+33)
- United Kingdom (+44)
- Greece (+30)
- Guatemala (+502)
- Hong Kong (+852)
- Honduras (+504)
- Hungary (+36)
- Ireland (+353)
- Iceland (+354)
- Italy (+39)
- Liechtenstein (+423)
- Lithuania (+370)
- Latvia (+371)
- Luxemburg (+352)
- Monaco (+377)
- Malta (+356)
- Mexico (+52)
- Malaysia (+60)
- Nicaragua (+505)
- Netherlands (+31)
- Norway (+47)
- Panama (+507)
- Peru (+51)
- Philippines (+63)
- Poland (+48)
- Portugal (+351)
- Paraguay (+595)
- Sweden (+46)
- Singapore (+65)
- Slovakia (+421)
- El Salvador (+503)
- Turkey (+90)
- Taiwan (+886)
- United States (+1)
- Uruguay (+598)
- Other (Add your code)


text:
Voice Of Congo vous présente l’Emission SANS TABOU d’Odon Pambu qui reçoit comme invité Mr. Matone Kimbangu qui nous parle de Simon Kimbangu, l’après concertations nationales, la Victoire de FARDC et le concert de JB MPIANA..Suivez
20 comments
-
O
-
merci matone’ kimbangu nzambe apambola yo,olobi bien ,eloko ngai na yebi simon kimbangu azali nzambe.mutu moko akochange’ yango azali te.
-
Vous-avez dit “sans trucage”? le premier trucage est le gros mensonge que vous repondez sur le net. Comme quoi le president Joseph Kabila Kabange,n’est pas le fils de Mzee Laurent Desire Kabila. Simon Kibangu aza ni Nzambe ni prophete kutu a zelaka jour ya jugement.
-
ndeko oyo soki grand muzombo,toyebi te,soki ndenge nini ozali, pe soki oyokaka wapi? yo moko olobaki na emission ya papa ngoma que makambu na biso etali yo lisusu te pe okokota te,mbongo ya makila ebebisi yo mutu to nini?tika biso tranquile.kipe makambu na bino ba collabos pe ba traitres ,toboyi ba distractions na yo.zala na matoyi ya koyokaka.felicitation na emission pe na ba ndeko emission TSHITOKO TROPPPPPPPPPPPPPPPPPPPPPPPPPPPPPPPPPPPPPPPPPPPPPPPPPPPPPPPPPPPPPPPPPPPPPPPPPPPPPPPPPPPPPPPPPPPPPPPPPPPPPPPPPPPPPPPPPPPPPPPPPPPPPPPPPPPPPPPPPPPPPPPPPPPPPPPPPPPPPPPPPPPPPPPP.BO SALA MUSUSU PE EBELE,COURAGE ET FELICITATION.
-
Moko yaba caracteristiques na bino ba con-battants eza LOKUTA. Alors, tika ko kosela nga makambu.
-
http://youtu.be/88oZ9oLwRYY yo mutu ya lokuta te,yambolela biso oyo nini?pe pona nini kaka na congo?est-ce que mauvaise gouvernance oyo ezali kuna,tricherie,canail,incompetance nioso wana biso batu to tie yango to nini yebisa biso…
-
-
-
-
HGRAND MUZOMBO tolemba yo. obombamaka na sima ya bazombo oza rwande
mais eza rien mokolo yo okosutuka ekozala na butu te na moyi pe te. esk tango okomaka
consience na yo elobelaka yo ? pas graves ofingaka okomaka mais oyo avandi pembeni nayo
ayebi yo tambola péte merci diangwaku
-
Tika mangungu ozo bangisa mutu TE. D’ailleurs, yo oleki ba Rwandais na nini hein?
-
eza mangungu te,mibimisa toyeba que ezali mangungu,yo nde ozali na yo pereux boye?alors tika baninga tranquil,ndoki.
-
-
-
Grand Muzombo, oza penza fwaba elakisi oza zoba.
-
Zoba Koleka tata na mama nayo TE
-
ndeko ndoki oyo soki grand muzombo,azali au service ya kanambe pprd,yekaka batu bazoba,kasi buzoba ya kanambe to oyo esalemaka na congo azakoloba yango te,kaka kolanda batu na ba emission pe kaka ko critiquer bango ezalaka ha?kasi tosengi pe na batu oyo bayebi musala yango basalela biso pona ye.kasi ye azali kokanisa que bazali kobangisa ye,or ezali nde verite.http://youtu.be/88oZ9oLwRYY yo mutu okotelaka bango est-ce que ozali vraiment humain?donc toyebi que ozali na yo traitre collabos!
-
Mabe eza wapi soki naza na service ya, le president Joseph Kabila Kabange? liberte nanga na kaka TE!
-
MABE EZALI PONA NA YO, NA BA FAMILLE NA YO PASI EZALI, LOKOLA BATU NIOSO.PE BA COMBATTANTS OYO YO OFINGAKA BASALAKA YANGO KAKA PONA MBOKA,DONC INTERET GENERAL.YO LUKA OYEBA SOKI PENZA MUTU NA YO TO MISU NA YO ESALAKA MALAMU?PE MOTUNA EZALI EST-CEQUE OZALAKA A L’AISE?SOKI YASOLO MIBIMISA TOSEPELA NA YO.OYO NIOSO ESALEMAKA PEEZALI KOLEKA NACONGO EZALI FICTION?
-
-
-
-
GRAND MUZOMBO you just curry on makin’ a fool out of ur as’s’. The net is tightening on you.We are on ur tracks. Et jour tokozwa yo?, nalobi bien jour okokweya ya na fillet man??….
-
Il ne faut JAMAIS sous-estimer son adversaire voir meme son ennemi juré. Keep being on my tracks until you realise, these tracks are leading towards your grave yard. Likopa na bino eza trop leger, nga le Grand Muzombo naza na besoin na sangana na batu ebele te pona sandrumer un con-battant. D’ailleurs, na sandruma con-battant moko na East London na matanga ya pauvre Pegui mama ya muana ya Kalo (Kalonji). Ba oyo ba yebi ba yebi, le reste en s’en tape au cul. Pour votre information, fillet nayo moko eko mela yo devant le Grand Muzombo, jour yango frappe oyo maitre Tchikeva na maitre Franck ba pesa ba cons-battufis (78 cons-battufis) na West Green, Tottenham eza mukie. Luka nga na luka yo to lukisana. A suivre……..
-
lokutasur lokuta,lien oyo totindeli est-ce otali yango pe au repondre biso?soki te tika biso kimia,pona okofuta yango kala te.
-
-
-
Odon et kimbangu
Nakosenga na bino boya ko visiter Goma bino moko bomona kimona meso
Boya ko vivre sans trucage guerre ya Goma ko visiter ba soldats na ha hôpitaux yo moko o poser ba soldats ba questions
-
merci na bino batu bozali kosalaka ba emission pona eveil ya peuple congolais,longonia na yo papa journaliste na invite na yo koko matone kimbangu.
-
KIBANGU N’EST NI DIEU NI PROFETE. IL ETAIT QU’UN ANARCHISTE.
ET AUSSI UN COURREUR DE JUPON.


text:
NKASA MPO NA BILENGE
Nakosala nini soki namiyokaka lokola mwana etike?
Makambo mosusu
Ndenge ya kobongisa mabondeli na yo
Lokasa oyo ekosalisa yo otalela makambo oyo olobaka na mabondeli na yo mpe lolenge ya mabondeli oyo osalaka.
Kozala te moto oyo alingaka likambo nyonso esalema na ndenge ya kokoka
Lokasa oyo ekoki kosalisa yo ozala makambo makasimakasi te ntango ozali kosala makambo mpe ntango basusu bazali kosalela yo makambo.
Kotya bafɔtɔ na Internet mpe ndenge oyo bato bakotalela yo
Talá ndenge ya koyeba liboso bafɔtɔ oyo okotya na Internet mpe makambo okokoma kuna.


text:
Mpo na nini baboti batikaka ngai te namisepelisa?
Kanisá naino na likambo oyo:
Babengi yo na fɛti moko, kasi oyebi te soki baboti na yo bakopesa yo nzela okende. Okosala nini?
1. NAKOSƐNGA NZELA TE—NAKOKENDE KAKA
Ntina oyo olingi kosala bongo: Olingi kolakisa baninga na yo ete okoki kosala makambo ndenge olingi. Omonaka ete oyebi mingi koleka baboti na yo, to otosaka bango na makambo nyonso te.—Masese 14:18.
Makambo oyo ekobimisa: Okoki kokamwisa baninga na yo, kasi bakoyeba mpe ete ozali na mayele mabe. Soki ozali kokosa baboti na yo, mokolo mosusu okokosa mpe baninga na yo. Soki baboti na yo bamoni ete okosaki bango, bakoyoka mpasi mingi, mpe na ntembe te, bakopekisa yo obimaka!—Masese 12:15.
2. NAKOSƐNGA NZELA TE—NAKOKENDE MPE TE
Ntina oyo olingi kosala bongo: Okanisi malamu mpe omoni ete likambo oyo bokosala kuna eyokani te na makambo oyo Biblia eteyaka to mpe bato mosusu oyo okokutana na bango kuna bakozala baninga malamu te. (1 Bakorinti 15:33; Bafilipi 4:8) To mpe, okoki kozala na mposa ya kokende, kasi ozali kobanga kosɛnga nzela epai ya baboti na yo.
Makambo oyo ekobimisa: Soki oboyi kokende mpo oyebi ete ezali malamu te, okobanga te koyanola baninga na yo soki batuni yo mpo na nini oyaki te. Kasi soki oboyi kokende kaka mpo ozali na makasi te ya kosɛnga nzela epai ya baboti, okotikala na ndako obandi koimaima, mpo okanisi ete bazali kopimela yo bisengo.
3. NAKOSƐNGA NZELA—MPE NAKOZELA
Ntina oyo olingi kosala bongo: Oyebi ete baboti na yo bazali na bokonzi likoló na yo mpe omemyaka makanisi na bango. (Bakolose 3:20) Olingaka baboti na yo mpe olingi te kokosa bango mpe kobima na baninga na yo, mpo yango ekoyokisa bango mpasi. (Masese 10:1) Okoki mpe komonisa ntina oyo olingi kokende kuna.
Makambo oyo ekobimisa: Baboti na yo bakomona ete olingaka bango mpe omemyaka bango. Mpe soki bamoni ete likambo oyo osɛngi ezali mabe te, bakoki kondima.
Ntina oyo baboti bakoki koboya
Ntina moko ekoki kolimbolama boye: Soki olingi kokende na libongo, okosepela kobɛta mai (nager) esika oyo ezali na bato oyo basalaka mosala ya kobikisa bato oyo balingi kozinda na mai. Mpo na nini? Mpo ntango ozali kosakana na mai, okoyeba mpenza te soki likama ezali. Kasi na esika oyo bazali, bato oyo basalaka mosala ya kobikisa baoyo balingi kozinda na mai bamonaka makama malamu mpenza. Ndenge moko mpe, lokola baboti na yo bayebi makambo mingi koleka yo, mbala mosusu bazali komona makama mosusu oyo ozali komona te. Lokola bato oyo basalaka mosala ya kobikisa baoyo balingi kozinda na mai, mokano ya baboti na yo ezali te ya koyiba yo esengo, kasi ya kosalisa yo okima makama oyo ekoki kosilisa yo esengo na bomoi.
Ntina mosusu yango oyo: Baboti na yo bazali na mposa makasi ya kobatela yo. Bolingo nde etindaka bango bándima soki bamoni ete likama ezali te mpe báboya soki bamoni likama. Ntango osɛngi bango nzela ya kosala likambo moko, bango moko bamitunaka soki bakoki kopesa nzela, mpe soki bakondima makambo oyo ekobima na nsima. Bakopesa yo nzela kaka soki bamindimisi mpenza ete likama moko te ekokómela yo.
Ndenge ya kosala mpo baboti na yo bápesa yo nzela
Oyo okoki kosala
Koloba solo: Omituna boye: ‘Mpo na nini nalingi mpenza kokende? Ezali libosoliboso mpo nazali kosepela na likambo yango, to mpo nalingi kosepelisa baninga na ngai? Ezali mpo moto moko oyo nasepelaka na ye mingi akozala kuna?’ Na nsima, lobelá baboti na yo solo. Bazalaki mpe bilenge liboso mpe bayebi yo malamu. Yango wana, bakoyeba kaka nini mpenza ezali kotinda yo okende kuna. Bakosepela na yo soki olobi na bango solo, mpe okozwela bwanya na bango matomba. (Masese 7:1, 2) Kasi, soki ozali moto ya lokuta, bakobanda kondimela yo lisusu te mpe bakopesa yo lisusu nzela ya kobima te.
Kopona ntango: Kosɛngaka baboti na yo makambo te ntango kaka bauti mosala to ntango bazali kosala makambo mosusu. Sololá na bango ntango bazali motema ya kokita. Kasi kozela mpe te tii ntango ngonga ekotikala moke mpo obanda kotya bango mpanzi likoló mpo báyanola yo. Baboti bakosepela te kozwa ekateli ya mbangumbangu. Sɛngá bango nzela liboso mpo opesa bango ntango ya kokanisa.
Makambo oyo bokosala: Kobomba makambo mosusu te. Limbolá mpenza likambo oyo olingi kosala. Baboti bakomiyoka malamu te soki ntango batuni yo: “Banani bakozala kuna?” “Mokóló moko akozala?” to “Likambo yango ekosila ntango nini?” yo ozongisi kaka: “Nayebi te.”
Makanisi na yo: Komona baboti na yo te lokola banguna na yo. Moná bango nde lokola baninga na yo, mpo soki totali malamu, bazali mpenza baninga. Soki ozali komona baboti na yo lokola baninga na yo, okoluka koswanisa bango te mpe bango bakozala matata te.
Monisá baboti na yo ete okoli mpe okoki kondima ekateli na bango mpe komemya yango. Soki osali bongo, bakosepela na yo. Mpe na nsima, bakondima kopesa yo nzela soki osɛngi bango.


text:
Biblia na Internet | BIBLIA - LIBONGOLI YA MOKILI YA SIKA
Olingi koyoka botángi ya lisolo oyo na %%?
Baroma 12:1-21
12 Bongo bandeko, nabondeli bino na mawa ya Nzambe ete bókaba nzoto+ na bino mbeka+ ya bomoi,+ ya bosantu,+ oyo Nzambe akoki kondima:+ mosala mosantu+ oyo bozali kosala na makoki na bino ya kokanisa.+2 Mpe bótika kolanda+ makambo ya ntango oyo, kasi bóbongwana, bókómisa makanisi na bino makanisi ya sika,+ mpo bómindimisa bino moko+ mokano+ ya Nzambe oyo ezali malamu mpe ekoki kondimama mpe ezali ya kokoka.3 Mpamba te na boboto monene oyo bamoniselaki ngai nazali koyebisa moto nyonso na kati na bino ete akanisa te ete azali koleka ndenge oyo ye azali mpenza;+ kasi akanisa nde na ndenge oyo ezali komonisa ete azali na makanisi malamu,+ moto na moto na kolanda bonene+ ya kondima+ oyo Nzambe akabeli ye.4 Mpo se ndenge tozali na binama mingi na nzoto kaka moko,+ kasi binama nyonso ezali na mosala kaka moko te,5 ndenge moko mpe biso, atako tozali mingi, tozali nzoto kaka moko+ na bomoko na Kristo, kasi tozali binama, oyo mokomoko na yango ezali ndeko ya mosusu.+6 Yango wana, lokola tozali na makabo ndenge na ndenge+ na kolanda boboto monene+ oyo bamoniselaki biso, soki esakweli, tósakola na kolanda kondima oyo bapesi biso;7 to mosala, tómipesa na mosala yango;+ to moto oyo ateyaka,+ amipesa na koteya+ na ye;8 to moto oyo alendisaka, amipesa na kolendisa+ na ye; moto oyo akabaka, asala yango na lobɔkɔ pɛtɛɛ;+ moto oyo akambaka,+ asala yango na lisɛki te; moto oyo ayokelaka bato mawa,+ asala yango na esengo.9 Bolingo+ na bino ezala na bokosi te.+ Bóyina oyo ezali mabe,+ bókangama na oyo ezali malamu.+10 Na bolingo ya bondeko+ bólinganaka na motema. Mpo na kopesana lokumu,+ bózala bato ya liboso.11 Bózala na gɔigɔi te na misala na bino.+ Bópela na elimo.+ Bósalela Yehova lokola baombo.+12 Bósepelaka na elikya.+ Bóyika mpiko na bolɔzi.+ Bótingama na mabondeli.+13 Bókabelaka basantu na kolanda bamposa na bango.+ Bózalaka na ezaleli ya koyamba bapaya.+14 Bópambolaka baoyo bazali konyokola bino;+ bópambolaka+ mpe bólakelaka mabe te.+15 Bósepela elongo na bato oyo bazali kosepela;+ bólela elongo na bato oyo bazali kolela.16 Bókanisaka bamosusu ndenge bomikanisaka;+ bózala na makanisi ya komitombola te,+ kasi bózala na makanisi ya komikitisa.+ Bókóma bato ya mayele na miso na bino moko te.+17 Bózongisela moto mabe na mabe+ te. Bósalaka nde makambo oyo ezali malamu na miso ya bato nyonso.18 Soki likoki ezali, soki etaleli kaka bino, bózala na kimya+ na bato nyonso.19 Bandeko ya bolingo, moto oyo asali bino mabe, bózongisela ye mabe te+ kasi bótikela nde nkanda esika;+ mpo ekomamá ete: “Kozongisa mabe ezali likambo na ngai; ngai nakozongisa mabe, Yehova alobi bongo.”+20 Kasi, “soki monguna na yo azali na nzala, pesá ye eloko alya; soki azali na mposa ya mai, pesá ye mai amɛla;+ mpo ntango ozali kosala bongo ozali kotya makala ya mɔtɔ na motó na ye.”+21 Kotika mabe elonga yo te, kasi saláká malamu mpo na kolonga mabe.+