text:
Kiyingulu ya mai ya monene kati na mokili… ezali kiyungulu na biso ya kati oyo ekoya uta na litatoli bozindo mpe ya makasi.
Bandeko basi mpe mibali, lelo napambolami mpo na kozwa nkoko na ngai ya 13 ya mokolo ya banso na lingomba. Wana esalaki ngai natuna, “Nini ngai nalingi nkokololo na ngai ayeba? Ntongo oyo nalingi koloba na nsolo mpenza na libota na ngai mpe ya bino.
Biso lokola bakambi tozali komitungisa mingi na ntina ya libebi oyo pornographie ezali kosala na bomoi ya bandimi ya Eklezia mpe mabota na bango. Satana azali kobeta na nkanda nanu ayoka te.
Moko ya ntina tozali awa na mokili ezali koyekola kosalela bamposa mpe mayoki ya banzoto na biso ya kufa. Mayoki wana Nzambe apesa ezali kosunga biso kolinga kobala mpe kozala na bana. Bosangani ya kati na libala kati na mwasi mpe mobali oyo ezali komema bana kati na bomoi ya kufa ezali lisusu koloba kozala mayele moko ya kitoko, kolingaka oyo eyokanisi elongo mitema mibale elingami, esangani na nzoto mpe molimo, mpe komema bosepeli mingi mpe esengo lokola toyekoli kotia moko mpe mosusu liboso. Mokambi Spencer W. Kimball ateyaki ete na libala, “molongani akomi ya liboso na bomoi ya mwasi to ya mobali, mpe … moto mosusu [te] ya motuya [to] eloko ekoki mokolo moko te koleka liboso ya moninga molongani…
“Libala ezali kolakisa bokangami mobimba mpe botongono nyonso.”1
Mibu mingi mileki moko ya bana na biso alembaki nzoto makasi. Natambolaki kati na esika na ye ya kolala, wapi afungolaki motema na ye mpe alimbolelaki ngai ete azalaki na ndako ya moninga na ye mpe na likama amonaki ebandeli mpe bilili ya kotungisama mpe misala na televisio kati na mobali mpe mwasi bazalaki na bilamba te. Abandaki kolela mpe koloba boniboni ayokaki mabe na ntina ya oyo amonaka mpe akanisaki kobimisa yango na makanisi na ye. Nazalaki na botondi mingi ete akokaki komipesa epai na ngai, kopesaka ngai libaku ya kokitisa motema na ye ya bozangi koyeba mpe ya koyokokaka mpasi mpe kosunga ye koyeba boniboni kozwa lisungi na nzela ya Bomikabi ya Mosikoli na biso. Namikundoli mayoki masantu nayokaki lokola tofukamaki elongo, lokola mama na mwana na ya mwasi, mpe kosenga lisungi ya Tata na biso ya Lola.
Bana mingi, bilenge, mpe, mikolo bazali komitina na kozanga boyebi na pornographie, kasi bokoli moko ya motango ya basi mpe mibali bazali koponaka kotala yango mpe bazali kozongela sima kobandelaka tiii yango ekokoma mposa ya maksi. Bato baye bakoki kolinga na mitema na bango mobimba kobima libanda na motambo oyo kasi mingimingi bazali kokoka te kolongwa na yango na bangomoko. Boniboni tozali na botondi na yango ntango balingami baye baponi komipesa epai na biso lokola baboti to mokambi ya Eklezia. Tosengeli kozala na bwanya toloba na boningani, nkanda, to kobwaka te , oyo ekoki kosala bango kovanda kimia lisusu.
Biso lokola baboti mpe bakambi tosengeli kopesa toli na bana mpe bilenge na moboko ekomema liboso, koyokaka na bolingo mpe bososoli. Basengeli koyeba makama ya pornographie mpe boniboni yango ekangaka likolo ya babomoi, kosalaka libungi ya Molimo, kobebisa mayoki, kokosa, kobebisa bondeko, kobungisa bomiyangeli, mpe pene na kosilisa nyonso ya ntango, makinisi, mpe bokasi.
Pornographie ezali eloko ya mpamba koleka, mabe, mpe emati koleka liboso. Lokola tovandi elongo na bana na biso, lisanga tokoki kosala libongisi ya libota na mibeko mpe bandelo, kozala kosala na yomei mpona kobatela ba ndako na biso na biyungulu ya mayi ya biloko ya lotiliki. Baboti, tozali koyeba ete ba telephone oyo ezali na makoki ya internet, ba ordinateurs te, bizali elindo monene?2
Bilenge mpe mikolo, soki bozwami na motambo ya Satana ya pornographie, bokundola boniboni Mosikoli na biso ya bolingo ezali na ngolu. Bokoki kobanza na bozindo boni Nkolo alingi mpe akobatela bino, kutu ti sikawa? Mosikoli na biso azali na nguya ya kopetola mpe kobikisa bino. Akoki kolongola mpasi mpe bosisoyi bozali koyoka mpe kokomisa bino peto lisusu na nzela ya nguya ya Bomikabi na Ye.
Biso lokola bakambi tozali komitungisa mingi na oyo etali balongani mpe bana oyo bakonyokwamaka na bokangami makasi na pornographie. Mpaka Richard G. Scott abondelaki: “Soki bozali na bonsomi kosala lisumu monene yomei, bonyokwama mpamba te mbano ya masumu ya moto mosusu. … Bokoki koyoka ngolu. … Nzoka nde bosengeli te kotia likolo na binomei liyoki ya mokumba mpona misala wana.”3 Boyeba ete bozali bino moko te. Lisungi ezali. Makita ya bosikoli ya bokangani na mabe mpo na balongani, esangisi na mayangani na telefone, oyo ekopesa nzela na balongani mpo na kobenga na likita mpe kokabola uta na bandako na bangomei.
Bandeko ya basi mpe mibali, boniboni tozali kobatela bana mpe bilenge na biso? Biyungulu ya mayi bizali bisalelo esengeli, kasi biyungulu oyo eleki minene na mokili, bobele moko oyo ekosala na nsuka, ezali kiyungulu ya kati ya moto na moto oyo ekowuta na litatoli ya bozindo ya botosi ya bolingo ya Tata na biso ya Lola mpe libonza ya komikaba ya Mosikoli na biso mpona moko moko na biso.
Boniboni tozali kokamba bana na biso na bozindo ya mbongwana mpe kokota na Bomikabi ya Mosikoli na biso? Nalingi maloba ya profeta Nefi oyo wapi bato na ye basalaki mpona kopesa makasi na bilenge ya mikolo na ye: “Tozali koloba ya Klisto, tozali kosepela kati na Klisto, tozali koteya ya Klisto, [mpe] tozali kosakola Klisto …ete bana na biso bakoka koyeba na liziba nini bakoka kotala mpona bolimbisi ya masumu na bango. ”4
Boniboni tokoki kosala yango na mabota na biso? Mingi kati na bino boyoki ngai koyebisa boniboni molongani na ngai anyatamaki, Mel, mpe Nayokaki lokola baboti ya bana minei. Lokola tozalaki liboso ya mikakatano ya boboti mpe bobateli liboso na bosenga ya bomoi, tozangaki elikia mpona kosunga. Tosambelaki mpe tobondelaki mpo na koyeba nini kosala. Eyano oyo eyaki ezalaki polele: “Ezali malamu soki ndako ezali na bosoto mpe bana bazali kokoba na pijama mpe mikumba nyonso etikali ya kosila te. Biloko bobele se moko oyo esengeli mpenza ekokisama na ndako ezali koyekola makomi mokolo na mokolo mpe likita mpokwa na libota mposo na mposo.”
Tozali komeka kosala makambo wana, kasi ezalaki te ntango nyonso ya yambo mpe, kondima mobulu, ezalaki ntango nyonso ya kotala mpamba. Tobongolaki etaleli na biso mpe tomekaki komitungisa te na oyo etali biloko ya ntina muke. Makanisi na biso ekomaki kosolola, kosepela, koteya, mpe kotatola Klisto na komekaka kosambela mokolo na mokolo mpe koyekola makomi mokolo na mokolo mpe kosala likita mpokwa na libota mposo na mposo.
Moninga moko kala te akebisaki, “Ntango osengi bandeko basi kotanga makomi mpe kosambela mingi, ekotungisi bango. Mpe bakoyoka lokola bazali na mingi mpo na kosala.”
Bandeko ya basi mpe mibali, mpo ete nayebi uta na boyebi na ngaimei, mpe oyo ya molongani na ngai, Nasengeli kotatola mapamboli ya koyekola makomi mokolo na mokolo mpe losambo mpe likita ya mpokwa na libota mposo na mposo. Wana ezali makambo mpenza oyo ekosunga kolongola mitungisi, kopesa bokambi ya bomoi na biso, mpe kobakisa kobatela na mabota na biso. Bongo, soki pornographie to bitumba mosusu ekobeta mabota na biso, tokoki kosenga lisungi ya Nkolo mpe kozela bokambami monene uta na Molimo, koyebaka ete tosalaki oyo Tata na biso asengaki biso kosala.
Bandeko basi mpe mibali, soki maye naino esalami te na mabota na biso, tokoki banso kobanda sikawa. Soki bana na biso bakoli koleka mpe baboyi kosangana na biso, tokoki kobanda biso moko. Lokola tozali kosala, nguya ya Molimo ekobanda kotonda na ndako na biso mpe bomoi na biso, na suka ya ntango, bana bakoyanola.
Bomikundola ete Bapostolo ya bomoi baplakaki lisusu ete lokola tozali koluka bankoko na biso mpe tobongisi nkombo ya libota na biso moko mpo na tempelo, tokoki kobatelama sikawa mpe kati na bomoi na biso lokola tomibateli bisomei ya kolongobana na ndingisa ya kokota na tempelo.5 Oyo bilaka!
Elenge, zwa mikumba mpona kozala malu ya molimo na yo. Longola telefone na yo soki esengeli, yemba loyembo ya Primaire, sambela mpona lisungi, kanisa na ntina ya makomi, tambola libanda ya filime, talisa na Mobikisi, zwa elambo na kolongobana mpe yekola Jeune Soyez Fort, zala ndakisa mpo na baninga na yo, mipesa na moboti, kende kotala episikopo na yo, senga lusungi, mpe luka toli ya makasi soki esengeli.
Nini nalingi nkokololo na ngai ayeba? Nalingi bango mpe bino koyeba ete nayebi Mobikisi azali na bomoi mpe alingi biso. Afutaki nyongo mpo na masumu na biso, kasi tosengeli kofukama liboso ya Tata na biso ya Lola, na komikitisa nyonso, koyambolaka masumu na biso, mpe kobondela Ye mpo na bolimbisi. Tosengeli kolinga kobongola mitema na biso mpe bamposa na biso mpe komikitisa mingi mpo na koluka lisungi mpe bolimbisi na baye ntango musus tozokisaki to totikaki.
Nayebi ete Joseph Smith amonaki Nzambe, Tata na biso ya Lola, mpe Mobikisi na biso, Yesu Klisto. Natatoli ete tozali na profeta ya bomoi likolo ya mokili, Mokambi Thomas S. Monson. Natatoli lisusu ete tokoki te kokumbama libanda soki tokolanda toli ya profeta ya Nzambe. Natatoli mpo na nguya ya mayokani mpe mapamboli ya tempelo.
Nayebi ete Buku ya Mormon ezali ya solo! Nakoki te kolimbola nguya ya buku monene oyo. Nayebi bobele ete lisanga na losambo, Buku ya Mormon ekomema nguya mpo na kobatela mabota, koyeyisa bondeko makasi, mpe kopesa bondimami ya moto na moto liboso na Nkolo. Natatoli makambo maye nyonso na nkombo Mosantu ya Yesu Klisto,amene.
Lakisa Matangi
-
1. Teachings of Presidents of the Church: Spencer W. Kimball (2006), 199–200.
-
2. Tala Clay Olsen, “What Teens Wish Parents Knew” (address given at Utah Coalition Against Pornography Conference, Mar. 22, 2014); utahcoalition.org.
-
3. Richard G. Scott, “To Be Free of Heavy Burdens,” Ensign to Liahona, Sanza ya Zomi na Moko. 2002, 88.
-
4. 2 Nefi 25:26.
-
5. Tala David A. Bednar, “The Hearts of the Children Shall Turn,” Ensign to Liahona, Sanza ya Zomi na Moko. 2011, 24–27; Richard G. Scott, “The Joy of Redeeming the Dead,” Ensign to Liahona, Sanza ya Zomi na Moko . 2012, 93–95; Neil L. Andersen, “Find Our Cousins!” (address given at RootsTech 2014 Family History Conference, Sanza ya Mibale. 8, 2014); lds.org/prophets-and-apostles/unto-all-the-world/find-our-cousins.


c: text/html

text:
Tibélekilosi
Tibélekilosi (TB) ezalí bokɔnɔ buye bubébisaka esíká ya kopéma eye babengi mampúlúlú maye mazalaka o káti ya ntólo, kasi ekokí mpé kobébisa bisíka bisúsu bya nzóto. Mbúla (Mvúla) 150 iye iúti koleka na Ingɛlɛ́tɛlɛ, moto mɔ̌kɔ́ na kati ya bato 8 baye basiláká kowâ, bakufáká na bokɔnɔ bwa tibélekilosi. Kasi kobandá mibú 1980, bokɔnɔ bûná bumɔ́nɔnɔkɔ mingi lisusu tɛ́, mpó éte bato bakokóma na ndáko ya malamu, koliya malamu mpé mínganga bazali mpenzá komɔ́nɔ o lombangú mpé kotiya mpɛmbɛ́ni baye bazalí kobɛlɛ mpó bazua lobiko noki. Kasi TB esili naíno libela tɛ́. Ya sɔ̂lɔ́, TB ezalí bokɔnɔ bunyɔ́kɔlɔkɔ mokili mobimba mingi mikolo miye. Mbúla (Mvúla) eye eleki bato mingi bakufáki na TB-8,000 na mokɔlɔ mɔ̌kɔ́ - koleka Mbúla (Mvúla) inso iye isíla koleka. Na Mbúla (Mvúla) 20 iye ileki, TB ebandi komata malɛ́mbɛmalɛ́mbɛ na Ingɛlɛ́tɛlɛ. Sikáwa bato 7,000 bazalí kozwa yangó o mobú mɔ̌kɔ́ – wana elíngi koloba moto mɔ̌kɔ́ na kati ya bato 10,000 na molɔ́ngɔ́ mobimba.
Lokásá luye luzalí koyebisa (koloba?) likóló lya bokɔnɔ bûná, ndénge ya koyéba bwangó, lobíko la bwangó, mpé ekolakisaka ndénge esili kopanzana na mbóka na (biso?) mpé kokokisa yangó na loléngé lusili kopanzana na molɔ́ngɔ́ mobimba. Lokásá luye lupɛsi mpé tolí ya sika mpó na mángwɛlɛ́ ma BCG na UK, mpé lulakisi buku isusu iye izali na nsango iye inso ikosalisa koyéba makambo ma bokɔnɔ bûná na website.
Etápe
- 1 Tibélekilosi ezalí nini?
- 2 Moto azuaka Tibélekilosi ndéngé nini ?
- 3 Tibélekilosi ezalaka bisíká míngi?
- 4 Tibélekilosi emɔ́nɔnɔkɔ ndénge níni?
- 5 Mpó na níni bapesa mwǎna wa ngai Mángwɛlɛ́ ma Bacillus Calmette-Guérin?
- 6 Mbóka iye izalaka na babeli mingi ba Tibélekilosi
- 7 Ndénge níni koyeba éte moto azalí na Tibélekilosi?
- 8 TB epanzanaka ndénge nini?
- 9 Kozua TB ezalaka noki, to makasi?
- 10 Kozua TB na kobɛlɛ TB bikeseni?
- 11 TB mabe na yango penza nini?
- 12 TB ekoki kokébisama na libateli lya mángwɛlɛ́?
- 13 Sɔ́kí olingi kokɛndɛ na mbóka mopaya esengeli ozua mángwɛlɛ́ ya BCG?
- 14 Mángwɛlɛ́ ya BCG ezali nini?
- 15 Mpona nini, esengeli komeka lomposo la moto, liboso lya kopesa ye Mángwɛlɛ́ ya BCG?
- 16 Babikisaka tuberculose ndénge nini?
- 17 Tosala nini soki moto azalaka mpene na moto ya TB?
- 18 Na mokili mobimba
- 19 Níni bazali kosala mpó na kopekisa bompanzani bwa TB na mokili mobimba?
Tibélekilosi ezalí nini?[kokoma | kobɔngisa mosólo]
Tibélekilosi (TB) ezalí bokɔnɔ bwa mabé buye bukoki kovimbisa kati (ya moto ya mwana?), na lokóta la Kingɛlɛ́sa babobengi TB meningitis. Mpó na bakóló, mbala mingi ebebisaka esíká ya kopéma eye babengi mampúlúlú, kasi ekoki kobebisa mpé mikúwa , kati ya moto tǒ bisika bisúsu. Awa na mbóka na biso, bato mingi baye bazuaka bokɔnɔ bwa TB babikaka, kasi basengeli komɛlɛ nkísi sánzá motóba mpó na kobika.
TB ezalí bokɔnɔ bwa makási, kasi ebikisamaka, ewutaka na mikɔlɔ́bɔ mya ('Mycobacterium Tuberculosis'), Tibélekilosi tǒ M. Tb na bokúsé. Mbala mingi ekotaka na ntólo esíká ya kopéma mpé ebɛngɛmi na Kingɛlɛ́sa ('pulmonary TB') kasi ekoki mpé kokota bisíká bisúsu o nzóto lokóla na kati ya nkíngó, mikúwa tǒ biténi bya kati ya libumu. Ekoki mpé kopɛsɛ menenziti. M. bovis ezalí bokɔnɔ bosúsu buye bukokani na TB kasi bwangó buzuaka káka nyama, mingi mpenzá ngɔ́mbɛ́ ('bovine TB'). M. bovis mpé ekoki kozua moto lokóla na eleko ya kala, ntángo bato bayebaki naíno tɛ́ ndénge níni bakokí kobátela mabɛ́lɛ   tǒ koluka TB na Ngɔ́mbɛ́.
Moto azuaka Tibélekilosi ndéngé nini ?[kokoma | kobɔngisa mosólo]
Nzelá enɛnɛ ya kozua TB ndé ewutaka na moto oyo azali na yangó na nzóto ya ye,oyo azali kokósola. Soki akósola, abimisi bokɔnɔ na kati ya nsɔ́í. Sɔ́kí moto ozui nsɔ́í yangó na ntángo ya kopéma, wana okoki kozua TB. Mikɔlɔ́bɛ miye miúti na nsɔ́í ekoki kotelengana na mopɛpɛ ntángo molayi kasi mbala mingi epɛ́sɛkɛ bokɔnɔ tɛ́. Nzela enɛnɛ ezali káka sɔ́kí ozalaka mpó na ntángo molayi pɛnɛ na moto oyo azalí na TB.
Tibélekilosi ezalaka bisíká míngi?[kokoma | kobɔngisa mosólo]
Nakati ya Ingɛlɛ́tɛlɛ na mibú mya 1950, batu koleka 50,000 bazaláká kozua TB na mbúla (mvúla) mɔ̌kɔ́. Mikolo miye ezongi tíí batu 7,000 baye bazuaka na mbúla mɔ̌kɔ́ , kasi sɔ́kí okokisi yangó na mibú mya 1990, ntángo wana ezalaki bato 5,500. Yango ekomɔ́nɔ éte ezalí komata lisúsu. Wana omɔnɔní éte kozua TB ezalí noki tɛ́, kasi esengeli ozala na ekenge na ndénge ya koyeba yangó mpó, na mokili mobimba TB ezali bisíká mingi. Lokóla batu batambolaka mingi na mokili, bangó bakoki kozua yangó mpé bakoki kokotisa yango na mbóka ya yɔ̂.
Tibélekilosi emɔ́nɔnɔkɔ ndénge níni?[kokoma | kobɔngisa mosólo]
Tibélekilosi ekoki kobebisa biténi mingi bya nzóto. Ndénge yangó ekomɔ́nɔnɔ na mwǎna ekɛsɛni na loléngé ekomɔ́nɔnɔ na mokóló. Lokóla Tibélekilosi ewutaka na bato, ekozala malámu éte oyébá sɔ́kɔ moto azalí na yangó mpó omibátela. Malámu omɔ́nɔ mónganga tǒ dókótóló sɔ́kí mwǎna tǒ ndeko wa yɔ̌ alakisaka bilembo biye bikomami o nsé:
- Kósúkósú eye elekisi mpɔ́sɔ isáto
- Fɛ́fɛlɛ
- Kotɔkɔ na butú
- Kokɔ́ndɔ
- Nzóto kolɛmbɛ nɔkí
- Kokósola makilá
Mpó na níni bapesa mwǎna wa ngai Mángwɛlɛ́ ma Bacillus Calmette-Guérin?[kokoma | kobɔngisa mosólo]
Na Ingɛlɛ́tɛlɛ, lokóla na mbóka isúsu, Mángwɛlɛ́ ma Bacillus Calmette-Guérin epɛsɛmɛkɛ bǎna baye bazali pɛnɛ na bato baye bakoki kozala na TB. Wana ezalí mpó bǎna bâná bavándaka bisíká mɔ̌kɔ́ na bato ba TB, ekoki kozala baboti tó bankoko baúti bisíká bato mingi babɛ́lɛkɛ TB. Na bokuse mbala mingi bǎna baye bavándaka na engúmba ya masikini. Mobateli (mángwɛlɛ́ ) mwangó bapesɛkɛ na ntángo mwǎna abótami kasi bakopɛ́sɛkɛ mpé ntángo inso iye isengeli.
Mbóka iye izalaka na babeli mingi ba Tibélekilosi[kokoma | kobɔngisa mosólo]
Mbóka iye ikomami o nsé izalaka na bato mingi baye bazali kobɛlɛ TB. Sɔ́kí eyano ya yɔ̂ na mitúna na biso ezali 'oui' 'íyo', sala nɔkí opɛsɛ mwǎna wa yô mángwɛlɛ́ ma BCG sɔ́kí amozui naíno tɛ́.
- Yɔ̌, bandeko ba yô tǒ tatá wa mwána wa yô awuti na mbóka yɔ̌kɔ́ na kati ya iye itángami o nsé?
- Yô na mwǎna wa yo bokokɛndɛ́kɛ́ kovánda koleka sánzá mobimba tǒ bokotambola mingi na kati ya mbóka iye itángami o nsé?
- Na káti ya ndáko ya yô, tǒ pɛnɛpɛnɛ na yɔ̂, ezali na moto oyo akokáki kozala pɛnɛ wa mwǎna wa yɔ̂ na ntángo mingi, oyo azali na TB tǒ azaláká na yangó kala, tɔ̌ awuti na mbɔ́ka yɔ̌kɔ́ na kati ya iye itángami?
Ndénge níni koyeba éte moto azalí na Tibélekilosi?[kokoma | kobɔngisa mosólo]
Lokóla TB ekotaka bisíká míngi na nzóto, nzelá ya komɔnɔ yangó mpé ezalí ndéngé na ndéngé. TB eye eyebani míngi ndé ya kokosola eye babengi na lingɛlɛsa 'pulmonary TB'. Moto oyo azalí na yangó akolakisa bilembo biye:
- kozánga mpósá ya koliya na kokɔ́ndɔ
- kokosola eye emataka makási nsima ya mpɔ́sɔ mínei koleka tɔ̌ sánzá
- kobimisa nsɔ́í míngi; akoki mpé kokosolo makilá sɔ́kí nzéla ya makilá epasuki
- komiyoka nzóto kolɛmbɛ ntángo inso
- kozala na fɛ́fɛlɛ, mbala míngi na butú, eye epesi kotɔkɔ míngi
TB epanzanaka ndénge nini?[kokoma | kobɔngisa mosólo]
Nzela ya kopanza TB yango kaka moko: baye bazali na yango nakati ya tolo to na mongongo. Mayi oyo ebimaka na monoko na kokolola nakati ya mopepe nde ezali na maladie. Kasi oyeba te tango mosusu baoyo bazali na yango bakoki te kopanza yango.
Kozua TB ezalaka noki, to makasi?[kokoma | kobɔngisa mosólo]
Penza, ezalaka makasi moto azua TB, mpe esengi tango molayi to kokutana mbala mingi na moto oyo azali na yango, lokola kovanda na ndako moko. Ata ndenge wana, basusu, ata soki bazui TB, bango bakobelaka te. Bato mingi (toloba 9 na kati ya 10) baye bazali na nzoto kolongono, soki bazui yango bakobela te. Baye 10% batikali bakobela, kasi mbala mingi noki te, kasi na sima ata ya bambula 10 na koleka (Comstock, 1982). Wana esalamaka mpo maladie yango ekoki kovanda na nzoto ya moto lokola elali bambula mpe moto azali kobela te. Maladie ekolamuka na sima ya bambula, mbala mingi soki nzoto ezangi komibatela (immunite), lokola moto mobange, bankisi misusu, kobela lokola Sida to kovanda na mizele.
Mpona 10% baye bakobelaka TB, tango ya mabe ezalaka soki ekomi naino mbula mibale te banda bazui yango.
Kati ya 1 na 5% ya baye bazui TB babelaka noki wuta bazui yango (Styblo et al., 1969; Sutherland et al., 1976; 1982). Wana babengaka yango kobela mbala moko, na Angle 'primary disease', mpe mbala mingi ezalaka na bana. 'Primary TB' mbala mingi ekoleka emonana te, mpe ekobika yango moko ata soki moto ameli nkisi te, kasi ekoki kozonga sima ya bambula. Ekotika elembo moke nakati ya tolo, na ndenge emonanaka na Rayon-X.
Kozua TB na kobɛlɛ TB bikeseni?[kokoma | kobɔngisa mosólo]
Mpó na bato mingi baye bakozua TB, mibateli ya nzóto (immunite) ekobúnda kín'o kosilisa tǒ kokanga yango mpó emata tɛ́. Ndénge wana bokɔnɔ ekotikala ya kolála, kasi ezalí naíno na bomɔi, mpé ekobima lisúsu na nsima, eye ebengami bokɔnɔ na mpóngi tǒ bulála, na lingɛlɛsa babubengi 'latent TB infection'.
Baye bazalí na bokɔnɔ bwa TB na mpóngi balakisaka bilembo biye:
- emonɔnɔkɔ tɛ́
- babɛlɛkɛ tɛ́
- bakoki kopanza na basúsu tɛ́
- Mbala míngi sɔ́kí bameki lomposo la bangó, ekomɔnɔnɔ tɛ́ éte bazalí na yangó
- Bakoki kobɛlɛ TB na nsima ya mibú
Baye bazali kobɛlɛ TB (‘active TB’) bakolakisaka bilembo biye bikomami na 'Nzelá níni ya koyeba TB'.
TB mabe na yango penza nini?[kokoma | kobɔngisa mosólo]
Soki babikisi te, TB, ata epayi ya bakolo, emataka malembe kino eyi koboma. Mabe mosusu ekopesa meningite. Nzela mosusu, soki babikisi te, nde kobimisa makila tango ya kokolola. TB ekokoma ndongo soki emeseni nkisi, mpo ndenge ya kobikisa ezalaka makasi. Nakati ya Ingɛlɛ́tɛlɛ, TB, ebomaka bato 350 na mbula moko, mingi nakati ya bango mibange, kasi bana mpe bazalaka. Bisika bato bavandaka na bandako oyo ekoki te, na mokili mobimba, bato mingi bakufaka na TB koleka oyo ya UK.
TB ekoki kokébisama na libateli lya mángwɛlɛ́?[kokoma | kobɔngisa mosólo]
Libateli lizali mángwɛlɛ́ ma BCG. Ntángo esúsu mángwɛlɛ́ ma BCG mabátelaka na bokɔnɔ bwa TB tɛ́, kasi masalisaka bǎna baye bazalí kobɛlɛ bokɔnɔ bwa meningite 'TB meningitis' (Rodrigues et al., 1993).
Ntángo ya kala, na Ingɛlɛ́tɛlɛ, bazalaki kopɛsɛ bǎna banso ba kelási mángwɛlɛ́ ma BCG. Kasi lokóla loléngé la TB lobóngwanaka, Ingɛlɛ́tɛlɛ ekamati nzelá ya kolanda bato bakɛ́ baye bazalí na tibelekilosi. Na Ingɛlɛ́tɛlɛ, mángwɛlɛ́ ma BCG makɛsɛni ɛngɛ́bɛ́nɛ́ na epái eye yɔ̂ ofandi na UK, mpó TB ekoki kozala na esíká sóngóló kasi na esíká pakala ezali tɛ́. Mángwɛlɛ́ ma BCG mapɛsɛmi na bǎna baye bavándaka bisíká biye bato mingi bazalí na TB koleka bisíká bisúsu, mpó na bôngó, bapɛ́sɛkɛ mángwɛlɛ́ ma BCG na bǎna baye babótami ó mbóka iye bato mingi babɛ́lɛkɛ bokɔnɔ bwa TB. Mángó (Mángwɛlɛ́ ma BCG) mapɛ́sɛmi mpé lokóla na bǎna ba kelási ba mbúla 10 kín'o 14 sɔ́kí bazwaka BCG na bomwǎna tɛ́.
Sɔ́kí olingi kokɛndɛ na mbóka mopaya esengeli ozua mángwɛlɛ́ ya BCG?[kokoma | kobɔngisa mosólo]
Sɔ́kí moto azwá mángwɛlɛ́ ya BCG kala, ekosengela éte azua mángwɛlɛ́ ya BCG sɔ́kí alingi kokɛndɛ o mobémbo, kovánda tǒ kosála mosálá mpó na sánzá mɔ̌kɔ́ tǒ koleka, na mbóka eye ezalaka na bato mingi ya TB (Immunisation against Infectious Disease, 1996).
Mángwɛlɛ́ ya BCG ezali nini?[kokoma | kobɔngisa mosólo]
Mángwɛlɛ́ ya Bacillus Calmette-Guérin (BCG) ezali bokɔnɔ ya TB oyo ezuaka gombe Mycobacterium bovis. Nakati ya BCG maladie ya TB ezalaka, kasi bakangi yango epesa kobela te. Kasi mpona baye bazangi mobateli ya nzoto, lokola bato ya Sida, mpona bango BCG ekoki kopesa maladie tango mosusu.
BCG batiyaka yango na tonga ya moke na lomposo.
Mpona nini, esengeli komeka lomposo la moto, liboso lya kopesa ye Mángwɛlɛ́ ya BCG?[kokoma | kobɔngisa mosólo]
Moto nyonso oyo azali na sanza 12 to koleka wana, bakomekaka loposo naye liboso ya kopesa ye mobateli ya BCG. Wana ezali mpona koyeba soki mobateli ya nzoto (immunite) emeseni na TB. Nzela ya koyeba nde kobeta tonga ya tuberculin – mayi ya proteine basali wuta na 'M. tuberculosis' – na kati ya loposo. Sima ya mikolo 2 - 10, na ndenge ya tonga yango, bakotala esika babeti yango. Soki esika babeti tonga evimbi mpe, ekomi lokola makila, wana elakisi te maladie ezali. Ndenge wana ebongi lisusu te bapesa moto BCG, mpo akozala asiazui TB to maladie mosusu ya ndenge wana. Soki nzoto naye elakisi kozala na maladie ya makasi, wana esengi bameka ye na nzela misusu koyeba soki penza asiazui to abandi kobela TB. Bana oyo bakokisi naino sanza 12 te, bango bazali na posa te ya komeka loposo, liboso ya kozua BCG.
Babikisaka tuberculose ndénge nini?[kokoma | kobɔngisa mosólo]
Mbala mingi TB ekoki kobika, kasi moto ebongi asilisa nkisi ya sanza 6 to koleka. Baye babelaka TB mbala mingi bakotaka na opital te. Ata soki bakoti, wana ekozala mpona koyeba soki penza bazali na maladie yango to mpo babanda kozua nkisi. Ata boye, bato ya TB esengi bazala mpene na efimiele ya tolo, tango nyonso ya kozua nkisi mpo bazua yango na ndenge ekoki, mpe soki likambo ya mabe ezali, basala noki moto atika te kozua nkisi.
Nzela oyo tomeseni, ezali ya kozua nkisi 'antibiotics' misatu to mine mbala moko mpona sanza mibale, nde sima na yango nkisi mibale mpona sanza mine misusu. Nkisi mine minene ya TB ezali isoniazid, rifampicin, pyrazinamide na ethambutol. Eyaka elongo mpona kosalisa soki maladie emeseni nkisi moko, misusu ebunda. Ata boye, maladie ebandi komesana nkisi ya ndenge nyonso. Mbala mingi nkisi esalaka lisusu te mpo moto azalaki kozua yango na ndenge ekoki te, to azuaki yango na ndenge ya mabe to moto asilisaki te kozua nkisi (Conaty et al., 2004). Mikolo oyo batiyaka nkisi mibale to koleka na kati ya na komprime moko. Moto akomela komprime mine to koleka, mokolo moko. Tango mosusu esengi moto azua nkisi mikolo mingi, lokola maladie ya TB meningitis, to soki maladie ebandi komesana na nkisi moko to mibale, wana esengi kobalula nkisi.
Soki moto abandi nkisi mpona poso mibale, wana akoki lisusu kopanza TB te, mpe akobanda komiyoka malamu sima ya poso mine. Kasi esengi sanza motoba ya kozua nkisi mpo moto abika.
Tosala nini soki moto azalaka mpene na moto ya TB?[kokoma | kobɔngisa mosólo]
Tango bakuti moto azali na TB, dokotolo akotala soki baye bavandaka naye bakoki kozua yango. Soki emonani te moto akoki kopanza yango, to mwana azali na yango, kasi eyebani te azui yango wapi, wana baye bazalaka mpene naye bakobenga bango mpo bameka eyebana soki bango mpe bazali na yango. Bato wana bakozala bandeko to baye bavandaka na ndako moko. Tango mosusu baninga, lokola baye basalaka elongo, mpe bakobenga bango, kasi mbala mingi tina ya kosala yango ekozala te. Ezalaka mbala mingi te mwana apanza TB – kasi kobela na bango elakisaka te moto mokolo oyo azali kobela TB, azali mpene na mwana wana.
Komeka mpona bandeko tina yango koyeba baye basi bazui TB to baye basi babandi kobela. Komeka basalaka na loposo to na Rayon-X. Na kati ya UK mbala mingi soki bameki loposo, elakisaka te moto asiazui maladie (loposo kovimbal mpe kozala lokola makila esika babetaki tonga), kasi wana ezali mpo bazuaki mobateli ya BCG. Soki loposo soolo ezali. Soki TB emonani, wana moto bamemi ye na dokotolo mpe bakopesa ye nkisi ya TB.
Na mokili mobimba[kokoma | kobɔngisa mosólo]
TB ebomaki bato 100 million na bambula 100 oyo eleki, yango Organisation Mondial de Sante eti yango lokola maladie oyo ya koboma bato mingi na mokili 'Global Health Emergency' na 1993 (WHO 1). Emonani lokola 33% ya bato nyonso na mokili bazali na yango. Na mbula moko, bato 9 million ya sika bazuaka yango (WHO 2). Tango nyonso moto moko azuaka yango na second moko.
Mpona bato mingi ata soki bazui TB mobateli ya nzoto na bango ekoki kokanga yango babela te. Ata boye, TB ebomaka bato 2 million na mokili na mbula moko, moto moko na second 15 (WHO 3). Kati ya bango, 98% bazali bato ya Tiers Monde, mingi na Asie de Sud na Afríka ya bato mwindo (WHO 4).
TB ezalí ya libosó mpó na koboma basi mpé koleka bokɔnɔ misusu esalaka mwána etíké bazala mingi.
Níni bazali kosala mpó na kopekisa bompanzani bwa TB na mokili mobimba?[kokoma | kobɔngisa mosólo]
Ebongi bato banso o molɔ́ngɔ́ mobimba babundisa bokɔnɔ bwa TB. Kosilisa yangó esíká mɔ̌kɔ́ ekosalisa sɔ́kí basilisi yangó bisíká bisúsu. WHO eyi na nzela oyo babengaka 'Directly Observed Treatment – Shortcourse' (DOTS) (WHO 5): 1. Leta ezala na mposa ya kosalisa 2. nzela ya komeka bato mpo eyabana soki bazali na TB 3. nzela eye ebandimi ya kozua nkisi ya sanza 6 mpona babeli mpe moto ya kotala te bato bazali kozua nkisi na ndenge ebongi 4. Moto akáta komela nkísi tɛ́ kín'o abiki, mpé nkísi ezala eye esengeli. 5. Kokoma na búku loléngé osili kozua nkísi mpó mikɔlɔ mya nsima Mónganga ayeba ndénge níni bapesaki yɔ̂ nkísi

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Play ch@mpi_EuX_Il_PaRlEnT_EuX_TrEmBlEnT mix de mopao sarkozi
Return to the blog of GervaisKatende
BIN ADAMO, Posted on Thursday, 11 July 2013 at 6:04 AM
FERRE GOLA LE BENJAMIN DE WENGE MUSICA 4X4!!!! respecttttttttttttttttttttttttttttttttttttt
Visitor, Posted on Thursday, 11 July 2013 at 5:45 AM
rdkongo bien parlé!!! toza na 2013
RDKONGO, Posted on Wednesday, 10 July 2013 at 12:12 PM
BIL CLINTOSH PAPA LEKI ATA BO ZA BA MASTA MAIS AZA KAKA PAPA LEKI NA YO FERRE GOLA YE AZA LEKI YA WERRASON MAIS BINO BO ZA BANA YA WERRA. O COMPRENDRE DIFFERANCE BO ZA NANGO NA FERRE. TANGU YAYA NA LEKI BA ZO BUNDA YA BINO EZA WAPI BINO BO KOMI KO FINGA PAPA LEKI NA BINO FERRE PO BO TRAVALLAKI COMPAGNIE MOKO. SANS BOYEBA QUE TANGU YE AZALAKI NA GRAND MOUVEMENT WENGE MUSICA TOUT TERRAIN WANA BINO NANU BO BOTAMI TE. FERRE AZA DERNIER FILS YA WENGE BO TUNA PAPA CHERI BIN ADAM AKO YEBISA BINO REALITE BO TIKA KO REVER OH FERRE O FERRE AZA LIKOLO SOKI BABENGANAKI BINO NA STADE JOURNALISTE A BOTOLI BINO MICRO EZA FAUTE YA FERRE GOLA TE BO CONTINUE KO MELA SUFFLET TO COMPRENDRE QUE BO KOMI NA BINO BA ARBITRE BO SUFFLET MATCH YA FERRE NA FALLY PRISSSSSSSSSSSSSSSS PRISSSSS PRISSSSSSSSSSSSS
2013 TOUR OYO KISEKILA, Posted on Wednesday, 10 July 2013 at 8:31 AM
SHUUUUT MR GLU GLU KOKOTISA MOPAO NA ZAMBA TE AZA ETRE HUMAIN
KIMBWA NA BINO NA MOPAO TE PO AZALAKA NA ZAMBA TE.APPROUVA BA NIAMA TE MAIS NA BATU YA MOKILI 20 ALBUMS A SUCCES RESPECTTTTTTTT
Visitor, Posted on Tuesday, 09 July 2013 at 11:24 PM
BILL TRES SAGE
GLU GLU, Posted on Tuesday, 09 July 2013 at 11:23 PM
@SOCODA YEMBA NDE BONGO YA BINO BA LEADER BAZO YEMBA TO BAZO FARATE NANU?? PO TOZOLUKA BANGO NA AUTOROUTE MAIS ZIMUAKA BAZA TEIN . MAIS WERRASON AZA YA NGO EBOTI JALOUSIE BA SOIT DISANT BISO TOYEMBAKA DANGER BAZO TOURNIQUER WERRASON AZO MATA NDENGE KK MOPAO ALOBA NZETE A MBILA BAOKATA EOOKOLA. BOSLA KA NGELE BATELA MBANGA NA MISAPI SALELA TETE PO REALITE EZA TRUCAGES TE WERRA NDE MUTU AZALAKA NA MASOLO. INGETAAAA
INGETAMAN, Posted on Tuesday, 09 July 2013 at 11:17 PM
DAILLEURS YO FERRE OZO MERITE KAKA LIBABE ODINDA PENZA TOLOKI YO NA BA SOIT DISANT MINGONGO BA MUSICIENS NAYO MOKO MOKO BAKOKIMAYO PE BAKO FINGAYO NAYO NA BA BOITE YA SARDINES OYO OSI OBOMELI DANSEUSE MOKO OMEMI LIKOLO. OKO KATANA. BILOKO NO EKOPOLA SOLO. NA NZELA YA MOPEPE , MOTO, MAYI NA MABELE OKO LELA ET OKO TIKALA MABOKO PAMBA NA KOMBO YA BAKOKO KONGO. INGETAAAAAAAAAAAAAAAA INGETAAAAA INGETAAAAAAAAAAA
Visitor, Posted on Monday, 08 July 2013 at 6:52 PM
bien dit Dangwe Mcintosh Nsengo Werrason merite du respect
Visitor, Posted on Monday, 08 July 2013 at 4:09 PM
BILL CLINTON YO OZALI MWANA MAYELE OCOMPRENA MASOLO QUE WERRASON AZA PAPA MWANA NKOY AZA NKOYI OMONI NDENGE MAKAMBU NAYO EKUNGWAMI OKENDE LIBOSO MISALA NAYO EFULAMA TILAPIA ALIAS FERRE TOKODINDISA YE BIEN SOKI PO CD NAYE EFULAMA ASAMBWE CARRIERE NAYE EKOSUKA KALA TE AZA LOKOLA MOPEPE YA CAYINA YANGO FALLY MWANA MAYELE AZOKENDE KAKA LIBOSO BISO NYONSO TOYEBI NDENGE AYAKA PROBLE ALUKI EZA KUTU WERRASON TE BISO BA FANS TOKOSILISA YE BIEN
SOCODA, Posted on Monday, 08 July 2013 at 4:03 PM
TOZA NA 1900 TE NA EPOQUE YA GRECO YA JB TALA NDENGE EZONGISA ZIK NA BISSO SIMA. EZA NDE LIKAMBO YA SOCODA LEADER YEMBA NDE YEMBA NDE WMM EZA GROUPE OYO EKOMISA PORTE PAROLE CELEBRE PO NA KOFINGA BA LEADER MOSUSU . EZA NDE LIKAMBO YA QUE DEMANDE LE PEUPLE YEMBA NDE YEMBA NDE BA MELOMANES BAZA KOZILA


text:
PARCOURS DES COMBATTANTS, KIMBANGU MATONE: LAISSONS: UDPS FAIRE SON DIALOGUE
PARCOURS DES COMBATTANTS, KIMBANGU MATONE: LAISSONS: UDPS FAIRE SON DIALOGUE
Chers Forumeurs, Forumeuses, voici Une interview trouvee sur VOICIE OF CONGO entre ODON PAMBU & MAITRE MATONE KIMBANGU(Un nom qu'il a adopte depuis qu'il a commence Le Combat au sein de La Diaspora)...
Cette video n'est pas mise pour le but de destabiliser L'UDPS...Loin de la...Je tiens d'ailleurs a signale que cette interview a ete realisee bien avant La Marche ou Manif de 28 Aout 2015...
Ce qui m'attire dans cette entrevue ce n'est pas la ou il aborde L'Affaire Dialogue ou L'UDPS, mais plutot la ou il aborde a propos du sens du Combat, Resistance, Patriotisme au sein de La Diaspora...
BA NDEKO NASENGI NA BINO SOKI BOZWI TEMPS BOLANDA INTERVIEW OYO, Car ce que ce gars declare a de la Substance...
A PARTIR DE La 16 eme Min: 30 seconde...
ODON PAMBU: " Parmis batu oyo bo bandaki ideologie yako interdire Musique oyo tobengi...Hem...Ambargo Ou bien COMBAT...na Congo...Mingi lelo bazo decider bakende na CONGO...Analyse na yo ekozala ndenge nini pona bato ya bongo "
MATONE KIMBANGU: " Eza mawa...Pona mutu oyo abundaka, azalaka constat na maloba na ye...Surtout soki azwi elok'oyo azoluka te...
Mais eza mawa pusique ba ndeko nanu TOZWI ELOKO TOZO LUKA te ba bandi ko changer discours...
Donc elingi kolakisa quelque part baza susu na MPIKO te, baza pe na bo bango lisusu te kati na bango...
Ba Perdre pedale..."
ODON PAMBU: "Y'olobi ba perdre pedale, mais bango balobi babebti masolo epa b'Americains, eza masolo a kati..."
MATONE KIMBANGU: " Ngayi nazalak sur na biso ba CONGOLAIS...Biso Moko...Yango omoni toujours na betaka sete nba Likambo Ya RESPONSABILITE...Or RESPONSABILITE WANA EKOYA KAKA NA DEUX CHOSES...INFORMATION NA FORMATION...
Soki Peuple Congolais akomi Forme puis Informe akoyeba kozwa Responsabilite na Ye..."
ODON PAMBU: " Hein, nazo mona Histoire ya Combat oyo eza lokola histoire ya Les 13 Parlemenatires ya UDPS "
MATONE KIMBANGU: " Hein nayebi Histoire ya Les 13 Parlementaires penza mingi te..."
ODON PAMBU: " Ba bimaki bango treize, mais lelo mutu na mutu abendanaka na ntango na ye, ba misus pe ba tikalaka ti lelo etikala ya Tshisekedi Wa Mulumba...Lel'oyo bato lokola ba Mokrekese ndeko na yo baza lisusu te, basali plateforme po ba kende CONGO "
MATONE KIMBANGU: " Ngayi na lobaka yango sans Rancune hein...Batu oyo yo baza Fideles te pona KONGO, bazo zwa makambu ya KONGO lokola b'aventures, bakoki kozala batu na nga te..."
ODON PAMBU: " Likambu wana eza kotika mokumba ebele na ngambu na bino ou bien eza ko aleger bino tache pona koloba ke bon debarras po biso to continuer tosimba lisusu makasi "
MATONE KIMBANGU: " Matondo, avec tous les respects oyo nazo pesa ba bundeli nyonso tout ya Monde entier...D'abord COURAGE ET FELICITATION ndenge to ndima ko bundela mboka na biso...
Mais eloko a liboso nalingi na yebisa na biso ba COMBATTANTS, Combat tozo sala eza COMBAT Politique, mais biso nanu tokomi ba Politiciens Te...
Alors tolingaki tokoma ba Politiciens le Jour oyo yo, Congo ekozala Libere, ba oyo bako linga basdala nzela Politiko bako sala Politiko, ba oyo bako linga basala ekonzomi bako landa nzela ya Ekonzomi,m ba oyo bako linga basala Commerce ba kokende nzela Commerce...
Mais Lelo brutalement comme ca, sans preparation, ba ndeko ebele ba se dechainer...Pona peut etre temps oyo tosali na Combat, pona peut etre deception oyo bazwi...Pona peut etre ba espoirs oyo Bapesi Bango...pONA PEUT ETRE BA promesses bapesi bango...Bakomi lelo komi benga...Nga na bengaka bango ba politichiens...
Parce que Lelo Politique ba yekolaka yango...Na Parti Politique...Politique ba tangaka yango te na Classe, malgre tout science politique ezali...Mais bayekolaka Politique na kati ya Parti Politique...Po mutu nyonso asali scinec Po aza kaka Politicien te...Pe ako sala kaka Politique T...
...Mais ya biso prematures comme ca, batu sans formation politique, baza kolinga koyoka meme pas bato oyo basala politique kala...Malgre tout expertise to pe experience politique wana ekoki kozala ya Bien tt comme ya mabe...Mais bazo zwa yango te...Mais bazo linga bango moko ba s'improviser Politiciens...PROBLEME EZA TE...Mais bakozala ba Politiciens te, mais bakozala ba politi-Chiens...
Ya mibale...En Plus mboka na biso na EtAT OYO EZALI NA YANGO, Il aurait fallu pas Que To Creaka ba Partis Politiques...Il aurait fallu To creaka ba groupes ya ba Resistance na ba Formes na yango Nyonso...
Mais desole, ba ndeko, bamoni que Resistance eza Libanga Makasi, bazo koka yango te, Bake na bango cote ya pete...Pona nini???
Bakutanaka na batu wana, bapesanaka ba mbote, ba yambanaka ba sololaka...
Yango wana omoni, tellement que bazo koka yango te...Omoni Mot moko Pamba, Oyo babengi Dialogue,
ENNGISI COMBAT NA BA RESEAUX SOCIAUX TOUT....
BOLANDA INTERVIEW OYO, MATONE EST NON SEULEMENT BRILLANT, MAIS AZA PENZA GUERRIER...
_________________
L'originalité est un des grands principes du romantisme.
ALPHA DOG
» Feuille de route de l'UDPS pour le DIALOGUE
» EN SOMMES-NOUS AUJOURD'HUI A NOUS SATISFAIRE D'UN "DIALOGUE" POUVOIR/OPPOSITION RÉDUIT A UNE CONFRONTATION "JK" VS TSHISEKEDI (ET SON UDPS) ? QUEL EST LE BON DIAGNOSTIC DE CE QUI SEMBLE SE PRÉPARER DEVANT NOUS ?
» Cascade de Murel
» Troménie 2012 Locronan (D90)


text:
Koyebaka ete nsango malamu ezali ya solo ezali mozindo ya litatoli. Kozalaka na molende ya solo na nsango malamu ezali mozindo ya bobongoli motema.
Etinda na ngai Ekangami likolo ya mokangano ya kozwaka litatoli ete Yesu azali Klisto mpe kokomaka mobongwani epai na Ye mpe na nsango malamu na Ye. Lokola momesano, tokolobela makambo ya litatoli mpe mbongwana na kokabolaka yango moko na moko. Nzokande, tokozwa limoni ya motuya mpe boyebi monene mingi ya molimo ntango tomanioli makambo oyo mibale ya motuya elongo.
Nasambeli Molimo Mosantu akoteya mpe akolendisa moko na moko na biso.
Bino Bolobi ete Ngai Nazali Nani?
Tokoki koyekola mingi etali litatoli mpe mbongwana uta na mosala ya Apostolo Petelo.
Ntango Yesu akendaki na libongo ya Kaisala na Filipo, Ye atunaki bayekoli na Ye motuna oyo ya mozindo: “Nde bino bolobaka ete ngai najali nani?”
Petelo azongisaki mbala moko ete:
“Yo ojali Klisto, mwana na Njambe na bomoi.
“Yesu ajongiseli ye ete, Esengo na yo, Simona mwana na Yona, jambi mosuni mpe makila imonisi yango na yo te kasi Tata na ngai na Likolo” (Matai 16:15–17).
Lokola etalisami polele na eyano ya Petelo mpe na lilako ya Mobikisi, litatoli ezali boyebi ya moto na moto ya bosolo ya molimo ezwami na bobimisi. Litatoli ezali likabo uta na Nzambe mpe ebongisami mpo na bana na Ye nyonso . Moto nyonso ya bosembo oyo azali koluka bosolo akoki kozwa litatoli na kosalelaka “eteni yoko ya bondimi” na Yesu Klisto mpo na “bomeki boko likolo ya” (Alama 32:27), mpe “komeka bokasi ya liloba” (Alama 31:5), mpo na komitika “na masengisi ya Molimo Mosantu” (Moziya 3:19), mpe kolamuka epai ya Nzambe (tala Alama 5:7). Litatoli ememaka bokoli ya boyanoli ya moto ye moko mpe ezali liziba ya ntina, ya bobangi te, mpe ya esengo.
Kolukaka mpe kozwaka litatoli ya bosolo esengi kotuna, koluka, mpe kobeta (tala Matai 7:7 ; 3 Nefi 14:7 ) na motema ya bosembo, mokano ya solo, mpe bondimi na Mobikisi (tala Moloni 10:4 ) Biteni ya ntina ya litatoli ezali koyeba ete Tata na Lola azali na bomoi mpe alingi biso, ete Yesu Klisto azali Mobikisi na biso, mpe ete litondi ya nsango malamu ezongisami na mabele na mikolo mya nsuka miye.
Ntango Yo Obongwani
Lokola Nkolo ateyaki bayekoli na Ye na Elambo ya Nsuka, Ye alobaki na Petelo,
“Simona, Simona, Satana alombi ete … anyongela bino lokola masango:
“Nde ngai nasili kobondela na ntina na yo ete kondima na yo ejanga te. Mpe wana esili yo kobongola motema, lendisa bandeko na yo.” ( Luka 22:31–32 ).
Na litomba, Apostolo ya nguya oyo, alobaka mpe atambolaka elongo na Nkolo, azalaka nzeneneke ya makamwisi mingi, mpe azalaki na litatoli monene ya bonzambe ya Mobikisi. Kasi kutu Petelo azalaki na mposa ya malakisi mosusu uta na Yesu etali nguya ya mbongwana mpe ya kosantisama ya Molimo Mosantu mpe lotomo na ye ya kosala na botongono.
Mozindo ya nsango malamu ya Yesu Klisto esengi mbongwana ya mozindo mpe ya ntango nyonso na lolenge na biso mpenza oyo esalami na nzela ya Bomikabi ya Mobikisi. Bobongoli motema ya solo ememi mbongwana na boyambi, motema, mpe na bomoi mpo na kondima mpe kotosa bolingi ya Nzambe (tala Misala 3:19; ; 3 Nefi 9:20 ) mpe ezali na komipesa moko ya solo mpo na kokoma moyekoli ya Klisto.
Bobongoli motema ezali kokolisa, kokomisa mozindo, mpe koyeisa monene ebandeli ekambi litatoli. Ezali mbano ya bobimisi uta na Nzambe, etamboli nzela moko na boyamboli, botosi, mpe etingia ya moto ye moko. Moluki nyonso ya bosembo ya bosolo akoki kobongola motema na koyokaka mbongwana ya nguya ya motema mpe kobotamaka na molimo na Nzambe (tala Alama 5:12–14 ). Ntango tozali kokumisa makuli mpe mayokani ya lobiko mpe ya bonetwami (tala D&A 20:25 ), kokende “mbangu o boso na sikisiki na Klisto” (2 Nefi 31:20), mpe koyika mpiko na bondimi tii na nsuka (tala D&A 14:7 ), tokomi bikelamo ya sika na Klisto (tala 2 Bakolinti 5:17). Bobongoli motema ezali libonza ya bisomei, ya bolingo, mpe ya bosembo topesi epai ya Nzambe na botondi mpo na likabo ya litatoli.
Bandakisa ya Bobongwani na Buku ya Mormon
Buku ya Mormon etondi na masolo mafulama ya kobongola motema. Amaleki, mwana ya Yakobo, asakolaki: “Nalingi ete boya epai na Klisto, oyo azali Mosantu Moko wa Yisalaele, mpe bokabolaka lobiko la ye, mpe nguya ya bosikoli bwa ye. Iyo, yakani epai ya ye, bonzani molimo mwa bino mobimba lokola libonza lyoko epai ya ye” (Omini 1:26 )
Koyebaka na nzela ya nguya ya Molimo Mosantu ete Yesu azali Klisto ezali na motuya mpe esengelami. Kasi koyaka na lokengo epai na Ye mpe kopesaka molimo na biso mobimba lokola libonza esengi mingi koleka boyebi ya mpamba. Bobongoli motema esengi motema na biso mobimba, nguya na biso mobimba, mpe molimo mpe na makasi na biso mobimba (tala D&A4:2 ).
Bato ya Mokonzi Benyamina bayanolaki na malako na ye na kobelelaka, “Iyo, tondimi makambo manso maye olobi epai ya biso; mpe lisusu, toyebi sikisiki mpe bosolo bwa mango, na ntina ya Molimo mwa Nkolo mwa Nguya Inso, oyo asali mbongwana ekasi na biso, to o mitema mya biso, ete tozali lisusu na meko mpo na kosala bobe te, kasi mpo ya kosala bolamu ntango inso.” (Moziya 5:2). Kondimaka maloba malobama, kozwaka litatoli ya litondi ya bosolo na yango, mpe kosalelaka bondimi na Klisto ebotaki mbongwana makasi ya motema mpe bomipesi ya makasi mpo na kokola mpe kokoma malamu mingi koleka.
Balamani oyo babongolaki mitema na buku ya Elamani balimbolami lokola kozalaka “o nzela ya lotomo la bango, mpe bazali kotambola na bokebi liboso lya Nzambe, mpe batosi kobatela mitindo mya ye mpe meko mya ye mpe masambisi ma ye. ...
“Bazali kosalaka makasi na etingia ya sikisiki ete bakoka komeme etikali ya bandeko ba bango o boyebi bwa bosolo” (Elamani 15:5–6).
Kaka lokola bandakisa oyo etalisi polele, bizalela ya motuya oyo ekangami na bobongoli motema ezali kosala mbongwana makasi na mitema na biso, kozalaka na meko ya kosala malamu ntango nyonso, kokendeke liboso na nzela ya lotomo, kotambolaka na bokebi liboso ya Nzambe, kobatelaka mitindo, mpe kosalaka na etingia ya sikisiki. Na polele, Milimo ya botongono oyo bakomaki ya komikaba na mozindo na Nkolo mpe mateya na Ye.
Kokoma babongwani
Mpo na mingi kati na biso, bobongoli motema ezali nzela ya kokende liboso moke moke kasi likambo ya ngonga moko te uta na likambo ya nguya to ya kokamwa. Monkoloto likolo ya monkoloto, mosise likolo ya mosise, malembe malembe mpe penepene na kozangaka koyeba, ntina na biso, makanisi na biso, maloba na biso, mpe misala na biso ekomi engebene na bolingi ya Nzambe. Bobongoli motema epai ya Nkolo esengi molende mpe bompikiliki.
Samwele, Molamani alakisaki biloko mitano ya ntina na kobongola motema epai ya Nkolo: (1 ) kondimelaka mateya mpe masakoli ya baprofeta basantu lokola ekomami na makomi, (2 ) kosalelaka bondimi na Nkolo Yesu Klisto, (3 ) koyambolaka, (4 ) Koyokaka mbongwana makasi ya motema, mpe (5 ) kokomaka “sikisiki mpe molende o bondimi” (tala Helaman 15:7–8). Oyo ezali nzela oyo ekambi na bobongoli motema.
Litatoli mpe Mbongwana
Litatoli ezali ebandeli mpe lisengisi ya yambo mpenza mpo na kokoba bobongoli motema. Litatoli ezali esika ya kobandela; ezali nsuka ya mobembo te. Litatoli ya makasi ezali moboko likolo na yango bobongoli motema etiami.
Litatoli yango moko ezali te mpe ekokoka te kobatela biso na mbonge mpe mabe oyo tozali na yango na mikolo mya nsuka. Litatoli ezali na motuya mpe esengelami kasi ekoki te mpo na kopesa makasi mpe bobateli ya molimo oyo tozali na yango mposa. Boko bandimi ya Eklezia oyo bazali na matatoli basili kolemba mpe kokweya. Boyebi mpe bomipesi na bango ya molimo ezalaki ya kokoka te mpo na mikakatano bakutanaki na yango.
Liteya monene etali mokangano katikati ya litatoli mpe bobongoli motema emonani polele na misala ya misio ya bana ya Moziya.
“Lokola mingi bamememeki o boyebi bwa bosolo, o nzela ya liteya ya Amona mpe bandeko ba ye, engebene na molimo mwa bobimisi mpe mwa bobikuli, mpe nguya ya Nzambe kosalaka makamwisi na bango—iyo, ... lokola Nkolo azali na bomoi, lokola mingi ya Balamani bandimaki na liteya lya bango, mpe babongwanaki epai ya Nkolo, bakweyaki mosika mokolo moko te.
“Mpo bakomaki bato moko sembo; batiaki o nse mandoki ma botomboki bwa bango, ete babundaki lisusu na Nzambe te. ...
“Sikawa, baye bazali bango baye babongwanaki epai ya Nkolo” (Alama 23:6–8 ).
Biloko mibale ya motuya elimbolami na milongo miye: (1) boyebi ya bosolo, , oyo ekoki kososolama lokola litatoli, mpe (2 ) babongwani epai ya Nkolo , , oyo nasosoli ete ezali bobongoli motema epai na Mobikisi mpe na nsango malamu na Ye. Yango wana, bosangisi ya nguya ya litatoli mpe bobongoli motema epai na Nkolo ebotaki sikisiki mpe molende mpe epesaki bobateli ya molimo.
Bakweyaki mpenza ata mokolo moko te batiaki o nse “mandoki ma botomboki na bango—, ete babundaki lisusu na Nzambe te.” Kotia mpembeni “mandoki ma botomboki” oyo balingaki lokola kimoyimi, lolendo, mpe, bozangi botosi esengi mingi koleka kondima mpe boyebi. Boyambi ya sikisiki, bomikitisi, boyamboli, mpe bomipesi eyei liboso tobwaka mandoki ma botomboki na biso. Ezali bino mpe ngai naino na mandoki ma botomboki oyo ezali kopekisa biso kobongolaka motema epai ya Nkolo? Soki boye, nde tosengeli koyambola sikawa.
Yeba ete Balamani babongwanaki te epai ya bamisionele oyo bateyaki bango to epai ya pologalami ya malamu ya Eklezia. Babongwanaki epai ya bomoto ya bakambi na bango te to epai ya bobateli bonkoko to ezalela ya bankoko ya batata na bango. Babongwanaki epai ya Nkolo—epai ya Ye lokola Mobikisi mpe epai ya bonzambe mpe malongi na Ye—mpe bakweyaki mokolo moko te.
Litatoli ezali boyebi bwa molimo ya bosolo ezwami na nguya ya Molimo Mosantu. Kokobaka na bobongoli motema ezali bomipesi ya molende na bosolo ebimisami oyo tozwi—na motema oyo ezali na bolingi mpe mpo na ntina ya bosembo. Koyebaka ete nsango malamu ezali ya solo ezali mozindo ya litatoli. Kozalaka na molende ya solo na nsango malamu ezali mozindo ya bobongoli motema. Tosengeli koyebaka nsango malamu ezali ya solo mpe kozala ya solo na nsango malamu.
Litatoli, Bobongoli motema, mpe lisese ya Baseka Zomi
Nalingi sikawa kosalela moko ya ndimbola ya lisese ya baseka zomi mpo na kotalisa mokangano katikati ya litatoli mpe bobongoli motema. Baseka zomi, mitano oyo bazalaki na bwania mpe mitano oyo bazalaki bazoba, bazwaki minda na bango mpe bakendeki koyamba mobali ya libala. Nasengi ete bokanisa na ntina ya minda esalelaki baseka lokola minda ya litatoli. Baseka ya zoba bazwaki minda na bango ya litatoli kasi bazwaki mafuta te elongo na bango. Zwa mafuta yango lokola kozala mafuta ya mbongwana.
“Nde bango na mayele bakamati mafuta [ya bobongoli motema] na milangi esika moko na miinda [ya litatoli].
“Ewumeli mobali na libala, bango yonso bayoki mpongi mpe balali.
“Kati na butu, mongongo eyokani ete, tala mobali na libala, bobima mpo na kojuana na ye.
“Bongo, baseka yango yonso balongwi na mpongi mpe babongisi miinda na bango [ya litatoli].
“Bango bilema balobi na bango na mayele ete, pesa biso ndambo na mafuta na bino [kutu mafuta ya bobongoli motema], jambi miinda na biso [ya litatoli na biso ilembi mpe] ijali kojimama.
“Nde bango ya mayele bazongisi liloba ete, Te, soko ete ekokoka te mpo na biso mpe mpo na bino. Bokenda epai na batekisi mpe bosomba mpo na bino mpenja.” (Matai 25:4–9 ).
Ezalaki baseka ya bwania bayimi mpe elingaki bango kokaba te to ezalaki bango kolakisa na malamu ete mafuta ya bobongoli motema ekoki kodefisama te? Ekoki makasi ya molimo oyo ewutaka na botosi ya sikisiki na mitindo kopesama na moto mosusu? Ekoki boyebi oyo ezwami na nzela ya boyekoli ya etingia mpe ya komanyola makomi kopesama epai ya oyo akeleli? Ekoki kimia oyo nsango malamu ememi epai ya Basantu ba Mikolo mya Nsuka ya botongono kolekisama na moto oyo akutani na bonguna to mikakatano monene? Eyano ya polele na mituna nyonso oyo ezali te.
Lokola baseka ya bwania bakangamaki malamu, moko na moko na biso tosengeli “kosomba mpo na bisomei.” Basi oyo ya kofulama bazalaki kolobela makambo ya nkita te; kasi, bazalaki kokangama na mokumba na biso ya moto na moto mpo na kobatela mwinda na biso ya litatoli kopelaka mpe mpo na kozwa bobakisi ekoki ya mafuta ya bobongoli motema. Mafuta oyo ya ntango ezwami litanga moko na ngonga —“monkoloto likolo lya monkoloto [mpe] mosise likolo ya mosise” (2 Nefi 28:30 ), na bompikiliki mpe na molende. Nzela mya mokuse ezali te. Minuti ya nsuka ya koboma nzoto mpo na bomilengeli ezali te.
“Yango wana, zala botongono, sambelaka ntango nyonso, kozalaka na mwinda na yo ya kobongama mpe kopelaka, mpe mafuta elongo na yo, ete okoka kobelema na boyei ya Mobali na Libala” ( D&A 33:17 ).
Litatoli
Nalaki ete wana ekokoma biso na boyebi ya bosolo mpe tobongwani epai ya Nkolo, tokotikala sikisiki mpe molende mpe tokokweya ata mokolo moko te. Na lombangu tokotia mpembeni mandoki na biso ya botomboki. Tokopambolama elongo na pole ya kongenga uta na minda na biso ya litatoli mpe ya bobakisi ekoki ya mafuta ya bobongoli motema. Mpe wana ezali moko na moko na biso kobongwana mobimba mpenza, tokolendisa mabota na biso, baninga na biso mpe bandeko na biso. Na ntina ya bosolo boye natatoli na nkombo ya bule Yesu Klisto, amene.


text:
Réaction d'E. Kandolo à propos de « Quand le football tue »
Réaction de Emmanuel Kandolo à propos de « Quand le football tue »
Chers amis mbokatiers, comme annoncé, notre ami Emmanuel Kandolo est effectivement de retour sur le blog. Ainsi, il aborde l’année 2013 en réagissant à certains sujets publiés au cours de l’année 2012
http://www.mbokamosika.com/article-quand-le-football-tue-58713973.htm
Quand le football tue ,ya Samuel Malonga.
Ba ndeko,
Nawuti kotanga sujet émouvant ya ndeko Samuel Malonga na titre ya : "Quand le football tue !". Mpe na ba commentaires édifiants ya ba ndeko Adèle Toko na Jérôme Nzembele. Na élan oyo, nazali kosangana na bango mpo na komeka komema mpe mua contribution na ngai, particulièrement, na oyo etali cas bouleversant ya Beaudoin Bobutaka Bokina « Bobo ».
Na août 1983, na cadre ya Coupe d’Afrique des vainqueurs de coupe, Association Sportive Vita Club de Kinshasa ekutani na Agaza de Lomé (équipe militaire). Na stade Eyadema, na match aller, Agaza elongaki Vita na 2 à 0 mpe na match retour, na stade du 20 mai 1967, Vita ezongisaki ba buts nionso mibale na : Mutufuila, sur penalty, na faute esalemaki sur Mobua « Petit William ». But ya mibale ezalaki ya Bobutaka na action ya Mutufuila oyo atindaki munduki ebetaki na poteau mpe na bozongi ya balle, Bobutaka a reprendre yango. Vita eyaki kobakisa but ya misatu tango Kipulu akotaki en remplacement ya Bongese. Juge de touche atonbolaki drapelet na faute esalemaki sur Kipulu, avant a tirer. Dans un premier temps, arbitre andimi but mpe tango amoni que assistant na ye atomboli drapelet, a préférer a zongela décision na ye bien que azalaki pembeni ya action, arbitre a hésiter ko valider yango mpe akeyi kosolola na juge de touche, mpe aboyi but oyo ye moko a validaki mpe andimi oyo juge de touche amonaki wuta mopanzi ya tribune latéral ya Vita, oyo ya ba kiti ya motane. Mobulu ebima wana, babamba ye malala na ba poso ya malala.
Neti match esuka na 2 à 0 na faveur ya Vita, esali que ba équipes nionso mibale e se retrouver na égalité ya ba ya ba buts na ensemble ya ba matchs nionso mibale : aller na retour. Donc, esengelaki ba kende na ba tirs au but mpo ekabola bango na boyebi nani alongi mpo ye a continuer compétition. Agaza alonga Vita na 4 tires contre 2. Sima ya wana, ba supporteurs ya Vita basala mobulu na stade mpe suite na nionso wana, Confédération Africaine de Football (C.A.F.)f eyaki kozua mokano mua ko suspendre stade du 20 mai 1967 na ba compétitions internationales durant mbula mobimba. Yango nde Vita tango elongaki lisusu Challange papa Kalala na 1983, esengelaki ekende kobeta ba matchs na ye na Lubumbashi, na stade Mobutu.
Justement, kuna nde na Coupe d’Afrique des vainqueurs de coupe ya 1984, Vita akutanaki na Mighty Barolle Sports Association ya Monronvia. Sur place, na Antoinette Tubman Stadium, Vita apolaki na 2 à 1 mpe na retour na stade Mobutu, na Lubumbashi, Vita elongaki na 3 à 1. Awa tozali na fin mai mpe esengelaki Bobutaka akatisa na Brazzaville, esika esengelaki akende ko renouveler biloko na ye.
Victoire ya Vita contre Mighty Barolle esali que Vita akutana na Red Arrows Football Club ya Lusaka na Zambie. Yango ekosenga que Vita atikala na Lubumbashi le temps abeta match aller mpe na sima, préparation ya match retour tee kokende na Lusaka mpe kozonga. Nionso oyo esali trois semaines na quelques jours. Pour rappel, Vita epolaki na match retour ebetamaki na Nkoloma Stadium, ya Lusaka, 0 à 1.
Avant départ ya Lubumbashi mpo na ko préparer match contre Red Arrowos, Vita azalaki na internement na N’sele mpe kuna nde Bobutaka akomaki komona ba signes avant coureur. Ye na Mutufuila bazalaki toujours kolala pavillon moko na N’sele mpe chambre moko na ba hôtels nionso Vita a kitaka mpo na ba matchs na ye. Selon Mutufuila, mbala mibale tango Bobutaka azalaka kosukola, abelela ye makasi : « Ya Muntu ! Ya Muntu ! Nazali komona makila ezali kobima na douche esika ya mayi ! ». Wana Bobutaka abima mbangu tee esika Mutufuila azalaki mpe alobi na ye que amoni makila te, azali na mayi, yango makila yango azali komonela yango wapi ? Bobutaka apesi eyano te.
Wana temps ezali lisusu mingi te mpo Vita asilisi ba matchs mibale ya avance mpe esengeli akita na Lubumbashi. Kokoma na Lubumbashi, Vita azalaki na hôtel Bellevue. Mpo na ba oyo bakenda Lubumbashi, hôtel Bellevue ezali entre Hôtel de ville ya Lubumbashi na gare ya Société Nationale des Chemins de Fer du Congo (S.N.C.C.).Fédération Zaïroise de Football Associations (FE.ZA.F.A.), naturellement, e décider que Vita atikala na Lubumbashi mpo abeta mach aller mpe na sima, ekeyi kobeta retour na Lusaka. Retour na début juin mpe ezongi na Kinshasa.
Na match aller, Bobutaka a brilliaki mpe na magnifique but atiaki de toutte beauté.
Na Lubumbashi, namona Bobutaka, kaka ndenge azalaka d’habitude : respect, déterminant mpe optimiste na ba chances ya Vita na ensemble ya deux matchs. Ndenge souvent abandi koloba : « Balle ezali lisano ya mibali, tokosala tout to gagner coupe oyo ».
Tango Vita ezongi na Kinshasa, namoni lisusu Bobutaka na baninga ba ye na entraînement na terrain ya Etoile du Zaïre, juste na mopanzi ya ex-résidence ya Monseigneur Malula mpe actuel Bureau ya Secrétaire général ya Jeunesse du Mouvement Populaire de la Révolution parti-Etat (J.M.P.R.). Nazali koyeba lisusu, alataka ensemble ya maillot le coq sportif ya mauve mpe azalaki un peu ailleurs : ko taquiner baninga,ko tshume balle, bref, abandaki kozua séance ya entraînement vraiment a sérieux te. Na suka, copine na ye, Bomboko Lomboto « Philo » ayaki na kitunga ya damaze. Wana ezalaki na entraînement oyo azali ko précèder match contre mAssociation Sportive Matonge mpo yango ezalaki match ya retard. C’est pourquoi esengelaki ebetama na mokolo molandi, c’est-a-dire na 14 juin na 15h30 mpo stade du 24 novembre 1965 ezalaki na minda ya malonga te mpo na match ebetama na butu.
Mpo na match oyo, rendez-vous epesamaki na ba joueurs banso bakutana na 10 h du matin na Yolo-Nord, na hôtel Mangaka. Avant wana, Bobutaka ayaki epayi na bango, na lopango ya famille, na camp Mombele. Wana abandaki kofutela na Ngiri Ngiri, lopango moko na Mbuya Mpaka. Il semblerait que ayebisaki ba parents na ye que alali malamu penza te mpo butu mobimba ayoki ba hiboux na ba niawu bazali kolela na kati ya lopango. Sima ya wana, azwi taxi tee na lieu ya rassemblement, na hôtel ya Président Mangaka, Vice-Président et Membre ya comité sportif ya Vita mpe Président ya équipe ya football MangPresse. Makani tondo nde azalaki Président sportif ya Vita na eloko oyo.
Tango Bobutaka na Vita bakomi na stade du 24 novembre 1967, kulutu na ye, Bobutaka Libabela aye na stade mpo na koyebisa ye que abetala match oyo te mpo aloteli ye ndoto mabe. Bobutaka Bokina a assurer ye que akobeta te, d’ailleurs, Kambala « petit Jento » nde alati n°13. Tango Libabela akeyi entraînement ya Imana, na Collège Boboto, Bobutaka atikali ko récupérer maillot na ye ya n°13 mpe azali titulariser na équipe iye : Tubilandu, Anzemba, Mbala, Mpeti, Kongolo, Monguale, Mobua, Mutufuila, Nkama na Ofualuka.
Au cours ya match contre Matonge, wana, Bobutaka azali kobeta ndenge abetala, sans problème tee tango ayaki kokota na collusion na gardien ya Matonge, Ndudi. Bobutaka akueyi, abaluki mpe arbitre abengi ba soigneurs baya na terrain. Soigneur Mpaka a administrer ye ba soins, tee Bobutaka atelemi, ba soigneurs babimi na terrain, Bobutaka ateli mua moke esika moko, asali trois pas mpe akueyi lisusu !!! Mbala moko Nkama aye mbangu asimbi mutu abandi koganga mpo fulu fulu ebandi kobima Bobutaka na monoko. Wana ba soigneurs ya Vita baye lisusu mbangu sans kutu kozela autorisation ya arbitre. Ba meki ye bouche à bouche mpe na massage cardiaque mpo motema ebandaki lisusu kobeta te. Tango ba remarquer que Bobutaka azali ko réagir te na ba premières soins wana, immédiatement voiture ya Président Mangaka, Mercedes 200 ya gris, ekoti na terrain mpe ekumbi Bobutaka na Soigneur Mpaka na batu mibale y compris ye moko Président Mangaka na hôpital général mama Yemo. Na ngonga wana, ezali évident que Bobutaka azalaki na état moko très critique mpe ba minutes nionso oyo ebandaki koleka na trajet ya stade du 24 novembre 1965 tee na hôpital mama Yemo, ezalaki cruciales mpe ezalaki mises na contribution te mpo wana azalaki sous assistance médicale te lokola na ambulance. Na ngonga wana, biso mpe tozalaki na reflexe ya kolanda mpo esengelaki koyeba suite ya likambo. Kokoma mpe tokomi na urgence ya mama Yemo boye, ba médecins balobi que akufaki tango akueyaki mbala ya mibale.
Sika, que faire ? Vita a contacter actuel Président ya comité sportif na ye, Makani Tondo, Vita a informer Kande Nzambulate na Lumabo Makiadi. Wuta wana, mokano mozuamaki que information officielle ezali que Bobutaka azali na soins intensifs. Information oyo yango nde esengelaki e circuler le temps match esila mpe batu bazonga na ba ndaku sans mobulu. Dans l’entre temps, Commandant adjoint ya ville de Kinshasa, chargé ya sécurité publique, colonel Opango Deke Kange, azui ba dispositions mpe atindi ba gendarmes epayi ya ba Ndundi mpo na protection na ye mpe ko déplacer ye na lieu sûr, le temps ya ko préparer batu ya Vita na annonce ya mauvaise nouvelle ya liwa ya Bobutaka.
Sima ya bosakoli sango na ba informations, lobi na yango, autopsie esalemi mpe résultat na yango elobi que liwa na ye ewuti na rupture ya rate. Kasi, information oyo, etikala kozala divulguer publiquement te !!!
Bobutaka baleli ye esika akoli, na lopango ya famille na camp Mombele. Ba footballeurs ebele bazalaki wana mpe Merikani Mpangi nde azalaki en tête ya ya batu oyo bazali kopakola batu bleu. Cercueil ya Bobutaka ekumbanaki na ba baninga ba ye ba Vita mpe esika batiaki ye ba nzele na ye banso batandamakai wana. Balela Bobutaka makasi mpe nazali komona lisusu motindo copine na ye de base, Philomène Bompoko Lomboto « Philo » alelaki ye !!!
Batu ba accompagnaki Bobutaka na lilita na ye na makolo wuta Mombele tee na Cathédrale Notre Dame ya Lingwala mpe bakeyi kosukisa na cimetière de la Gombe.Sima ya wana, polemique eyaki kobima sur muana oyo Bobo, soi-disant abotaka, etc.
Neti vie ebandaki ko continuer mpo na b aye batikali, Bompoko « Philo » akomaka na ye ko tourner na Danga Ntumba « petit poisson » mpe akomaki lisusu nzele ya Ado Makola Ngoy Seti.
Bobutaka akufa na jeunesse nionso likolo ya koluka succès na vie ya mbangu mbangu. Yambo abanda kobeta na Vita, awutaki na équipe ya Chez Yaya, na deuxième division, Kin-Kilimani. Bobutaka abotamaka na Kinshasa, na 1958, mpe awe mokolo mua 14 juin 1984, kaka na Kinshasa.
Patriotiquement,
Emmanuel Kandolo
.
Sujet : Quand le football tue
Ndeko Jose Balolo,
Merci na rectificatif, effectivement, Bobo akundamaki na Kintambo.
…………………………………………………………………………………………………
Ndeko Serge,
Esengo lisusu kobabola na yo masolo. Omoni, na ekolo na biso, tellement qu’inconscience efanda makasi na mitu ya batu, prise ya responsabilité ekoma pasi. Tala kaka na ba conditions esengelaki ko kumba Bobo na hôpital ! soki ba soins d’urgence ebandaki kopesama wana na médecin ya équipe (malheureusement azalaka te, sauf mpo na équipe nationale) mpe ambulance ekumbi ye mpe assister na ba ambulanciers tee na ba urgences ya mama Yemo, mbele ekokaki kozlaa ndenge mosusu !!!
Inconscience wana ezali partout tee na niveau ya Gouvernement, Parlement tee na présidence ! Bazali na ba locales ya secours te oyo mutu akoki kozua assistance médicale epayi ya médecin na personnel qualifié. Bazali même pas na défibrillateur ndenge nini bakoki ko réagir sokii mutu azwi attaque cardiaque ? Esengeli ba institutions wana ezala na ambulances en permanences oyo ekoki kokumba mutu très rapidement mpe na ba conditions malamu na hopital, kasi ba dispositions ezuama te bien que tomonaki Ministre ya Finances ya Gouvernement Mozitu I, Athanase Matenda Kyelu, akueya kambaki.
Tala, basali sommet ya francophonie kuna na Kinshasa, babosaki kotiya ba blocs ya ba hôpitaux minene ya Kinshasa na état mpo ezala en mesure soit ya ko opérer batu , kozongisa batu makila ou ko intervenir na cas ya likama quelconque. Ndenge nini okoki ko comprendre lolenge iye ya ko fonctionner ? Lisusu, na cas ua incendie, victime nde esengeli aluka moyen de transport mpo akende koluka ba pompier na Hôtel de ville. Soki okuti bango kuna te, esengeli o continuer koluka bango soit na 24 novembre ou na zando ya munene !!
Bref, ba konzi ya sport na ekolo na biso bayebi te pourquoi bazali na bibonga wana mpe nini esengeli na bango basala !!!
Patriotiquement,
Emmanuel Kandolo
.


text:
Bentley est la déformation de Kibentele !
Bentley est la déformation de Kibentele !
L’information de notre ami Massamba mérite d’être publiée sous forme d’un article séparée, afin de souligner l’origine de la marque de voiture Bentley. Que ceux qui vivent en Grandes Bretagne fassent des recherches pour nous en dire davantage.
un commentaire vient d'être posté par massamba sur l'articleCHEZ YA SEBA KUNZITA, A KWUILU NGONGO, sur votre blogLe blog de Messager
Moi je me rappelle de l’annee scolaire 1976 1977 nazalaka na internat moko na kombo ya INSTITUT NGOMA a NLEMVO na Kibentele [ kombo oyo ba ndeko na ngayi tango ba missionnaire ANGLAIS BALEKAKA NA MBOKA WANA TANGO BATUNAKA KOMBO YA MBOKA BA SAISISAKA PRONONCIATION MALAMU TE ET PUIS BALOBAKA " BENTLEY " YANGO TANGO NATALAKA LELO OYO MBOKA NA BISO CONGO EZALI VRAIMENT SACRE PAMBA TE CHEZ LES ANGLAIS LELO OYO LEUR VOITURE LA PLUS CHERE EZALI BENTLEY DEFORMATION YA KOMBO YA VILLAGE MOKO NA PROVINCE YA BAS-CONGO VERS KWILU NGONGO NA NZELA YA KOKENDE VERS KIMPANGU.
NA MOMENT WANA NA INTERNAT TOZALAKA KOMONA PAPA LUNGWANA AZALAKA KOYA KOSALA BISO BA DON YA BILOKO YA KOLIA NA BA VUNGA ET AUTRES OBJETS. AZALAKA KOYA AVEC AGENT NA YE MOKO TRES INFLUENT NA KOMBO YA PAPA KABUTUTU. AZALAKA NA RENAULT 16 MOKO YA COULEUR BLEUE. TOZALAKA KOZELA TRAIN NA KOYA NA KINSHASA NA KAMUA CAMP MOKO YA GENDARMRIE TRES SOUVENT TOZALAKA KOVANDA NA NDAKU YA ADJUDANT MOKO AZALAKA KOTEKA MASANGA NA BA CABRI ET QUELLE AMBIANCE TANGO TOZALAKI KOZELA TRAIN POUR RENTRER A KINSHASA AVEC DES BONS RESULTATS SCOLAIRES DANS LA SACCOCHE.
QUELQUES ANNEES APRES MUANA YA LUNGUANA MOKO AYAKA KOKOMA PRESIDENT YA BILIMA MAIS EQUIPE E RECOLTAKA SUCCES MOKO TE ET PUIS PREFET DES ETUDES NA BISO NA MOMENT WANA EZALAKA ABBE WANSAULA BA PROFESSEURS NA BISO PRESQUE BAZALAKA BA ANGOLAIS. JE GARDE UN BON SOUVENIR POUR MON PROFESSEUR DE MATHEMATIQUE NA KOMBO YA AZIKIWE AZALAKI ANGOLAIS, LE PREFET DE DISCIPLINE EZALAKA PAPA NSOMBI AZALAKI EN PLUS PROF YA ANGLAIS, SON AMI INSEPARABLE LE PROFESSEUR NGIEDI BA PUNITION NA ECOLE NA BISO EZALAKA KAKA YA KOKATA BA NZETE PONA KOSALA BA STERE WANA EZALAKA SUKA NA BA PUNITION BA POTA NA PAUME DES MAINS OU BIEN KOTONDISA TONNEAU NA MAYI HEURE MOKO OZA KOTIA MAYI SOKI OPESI MUKONGO BALONGOLI MAYI MOSUSU PONA KONYOKOLA KAKA YO.
ET PUIS PISCINE NA BISO EZALAKA LA RIVIERE LUSIESIE SOKI OSUKOLI YA TROP NA MAYI WANA PAS DE PROBLEME MAIS NA BUTU YO OKOZALA NA PROBLEME AVEC BA DEMAGEAISONS MOKO INCROYABLES TOZALAKA TJRS PRESENT NA WENZE MOKO EZALAKA KO SE TENIR UNE FOIS PAR SEMAINE DONC CHAQUE MARDI BA COMMERCANTS BAZALAKA KOWUTA DE PARTOUT DONC JE ME RAPPELLE AUSSI LA BOITE POSTALE DE L ECOLE QUI ETAIT 116-KWILU NGONGO. AH NOTRE PROFESSEUR D EDUCATION CIVIQUE ET POLITIQUE MONSIEUR JOHN NTOYA IL CONNAISSAIT VRAIMENT ARTICULER LA LANGUE DE VOLTAIRE, AH LES SOUVENIRS SCOLAIRES DANS NOS VIE EBUNGAKA TE EKUNDAMAKA JAMAIS.
Commentaire n°1 posté par massamba aujourd'hui à 15h54
.


text:
Un catcheur ridiculise un « pasteur » à Kasumbalesa
Un catcheur ridiculise un « pasteur » à Kasumbalesa
Cette vidéo recommandée par Richard Kasongo a retenu notre attention. En dépit de son aspect folklorique elle pose un problème spirituel qui prévaut en RDC où n’importe qui peut se faire passer pour un pasteur.
Il est certain que Dieu ne change pas, et qu’il n’a jamais confondu ceux qui se confient à lui. La Bible nous apprend qu’ Elie avait défié les prophètes de Baal et Dieu les avait confondus.
Ce qui est arrivé à ce « pasteur » nous rappelle l’histoire d’Ephèse dans Actes 19 :13-16 :« Quelques exorcistes ambulants essayèrent d’invoquer sur ceux qui avaient des esprits malins le nom du Seigneur Jésus, ne disant : Je vous conjure par Jésus que Paul prêche !
L’esprit malin leur répondit : »Je connais Jésus, et je sais qui est Paul ; mais vous, qui êtes-vous ?
Et L’homme dans lequel était l’esprit malin s’élança sur eux, se rendit maître de deux d’entre-eux, et les maltraita de telle sorte qu’ils s’enfuirent de cette maison nus et blessés »
Ceci prouve qu’à l’instar de ces exorcistes juifs, le « pasteur » de Kasumbalesa n’a pas de liens particuliers avec Jésus. C’est le cas de plusieurs congolais qui s’amusent à jouer aux pasteurs et aux évangeslistes sans avoir connu Jésus.
Messager
.
Mbote na ba ndeko nioso ya mbokamosika,lokola bino namoni video ya bosambuisi Pasteur oyo na mboka na biso congo,koloba solo nasepeli mingi koleka pe nalingi makambo ya boye esalema mingi na mboka na biso peut etre ekoki kosalisa biso na likambo oyo ya ba pasteurs ya lokuta batondi mboka na biso,pe ekoki kosalisa ba ndeko misusu bakoma ba zoba ya ba escroc oyo na kombo ya nzambe ba banda komitunana,lopango nioso ya kinshasa ekoma ndako ya nzambe,mokufi nzala nioso akoma pasteur ,azalaka musicien ,joueur to nani carriere ekoti mobulu akomi pasteur,ndeko mususu azali grand mwifi na allemagne bazongisa ye na kin. sans rien akoma pasta na masina,kuna alobi que nzambe atindi ye asalela ye ,mutu atangi quelques lignes ya bible na ndaku na bango lobi akeyi kosomba tenue ya pasteur na magasin etekaka bilambi yango na matonge (en face ya stade tata Raphael)akomi pasteur ba chegues batondi mboka na biso congo pona lokuta ya ba pasteurs mwana nioso na mboka na biso akoma eloko ya koliela mbongo il sufit abimisi ye kindoki ya lokuta na miso ya batu famille ebengani mwana ou basengi na ye pasteur ( lokuta)alongola kindoki oyo akofina mwana misu abeleli au nom de jesus asali priere ya lokuta kindoki ya mwana esili ye azwi 50 dollars na ye preuve moko te alakisi que kindoki ezalaki na mwana,preuve moko te que pasteur asilisi kindoki yango ,batu oyo bazali koboma congolais ,Ndeko yo mutu otangi mwa maloba oyo nakomi awa soki olingi tala documentaire ezali na internet sur lokuta ya ba pasteurs congolais (titre ya documentaire les marchants de miracles) ezali soni na mawa pour la premiere fois na mokili oyo pasteur alobi ye alamusa bayeyi mibale ,mwana mwasi azali na sida pasteur asaleli ye priere moko payante en public ayebisi ye que sida na yo esili na esengo nioso mwana mwasi akeyi kosalisa examen medecin a confirmé ye seropositivetée na ye ndeko mwasi mayele esili ye ,ba pasteurs congolais bakoma kosilisa bato maladi par simple priere na téléphone même na télévision ,na ba eglises priere ekoma ya kosomba batandi ba envellopes par groupe soki olingi basambelela yo ( pona ezwa musala par exemple ) envellope ezali wana prix na yango 100 dollars,pona likambo mususu 150 dollars ya moins cher 50 dolladrs ,ba ndeko,mboka eza na pasi bango baye na mayele mabe yakolia batu mbongo nakombo ya nzambe sans même bazala ya pasteurs ya solo (toyebi te combien na kati na bango basala ba classes ya ki pasteur (théologie)pasteur akoma lokola nzinzi na mboka na biso basala eloko moko te na mboka (batonga classe te,dispensaire te,hopital te,kasi balingi ko critiquer ba religions oyo tokoli na yango pe batonga biloko na mboka,musique ekoma ya nzambe na ya mokili manzanza oyo bobetelaka musique ya nzambe banani basalaka yango mundele mutu ya mokili (awa pe na bango mokili etondi makambo ya mabe assassin,ki pedé epayi),na ba ndeko ba catcheurs ba oyo bazali na force mystique lokola oyo ya ndeko oyo asambuisi pasteur oyo nakosenga na bino bolanda exemple na ye bo contunuer kosala yango po congolais afongola miso na ba pasteurs ya lokuta oyo bazali koniokola bango ,okotindela ndeko mwasi mua bijoux na kin.lobi okoyoka ekoma ya maman pasteur tata pasta alobi na ndeko muasi bijoux na ye ezali na milimu mabe il faut basambela yango ,na tindeli maman congelateur na kin.sima mikolo ba leki bayebisai ngai maman apesa congelateur na pasteur ,awa na poto ndenge moko ba eglise ya ba congolais mabonza ezalaka kaka ya ba mbongo mingi ba 1,2 OU 5 euros topesaka na catholique kuna moyen te,pasteur mususu babengisaki ye aya koteya na eglise mususu avant même abanda koteya azosenga mbongo alobi malaba na ye eloki mbongo na valeur (awa na poto) ba ndeko ba pasteurs bitika kosakana na ba ndeko na bino na kombo ya nzambe ,nalobi te que bino nioso bozali mabe,non mais na kati na bino ya lokuta baleki mingi ata ba oyo bakende sango mingi bazali ya lokuta (soki bolingo botala documentaire oyo nalobaki na ebandeli ya makomi na ngai ,ba oyo ba lamusa baweyi ,ba oyo bazali kosenga mbongo pona kosala priere pona ndeko,ba oyo balalisaka ba maman veillé pona chance ya libala,ba oyo bazali kosilisa sida na losambo ,kobikisa ba malades na téléphone,oyo azali kolekisa nguya na ye na télévision po ezwa ba ndimi na ye na ba ndaku epai bafandi ,ba makambo oyo nioso ezali na documentaire wana pe ba ndeko ba pasteurs wana na kinshasa bayebana mingi pona mosala ya pasteur ,pona ngai makambo ezali na documentaire wana pe na oyo mususu tozali komona pe koyoka na ebele ya ba pasteurs congolais ezali soni pe mawa mingi ya jomona que congolais azali kosakana na ndeko na ye congolais na ko liya ye mbongo na kombo ya nzambe. ba kulutu ba loba que bizaleli ya mabe elingaka toli te.
F. Mbemba
.


text:
Tunisia
Tunisia ezalí esé ya likoló ya Afríka.
Bato[kokoma | kobɔngisa mosólo]
Nkótá ya ekólo bazali bakiarabu, baberbere mpé batouareg. Nkótá ya letá ezali lifalansé. Dipanda ya Falansia na 20, Sanza ya Misato, 1956. Na Tunisia balobámí nkótá iyíké, liarabu mpé lifalansé.
Relijion káka ya Tunisia izalí islamu 99,2 %, boklísto 0,6 %, mpé boyúda 0,2 %.
Politíki[kokoma | kobɔngisa mosólo]
Mokonzi wa ekólo ezali Zine El abidin Ben Ali. Mokambi-Ekólo ya Republíki ya Tunisia bandá 20 sanza ya misato 1956 tíí 7 novembere 1987 ezalákí Habib Bourguiba. Nkómbó ya politíki ya Republíki ya Tunisia ezalí Destour socialiste demokratiki.
Mambí ma mabelé[kokoma | kobɔngisa mosólo]
Tunisia ezalí o Límbe mpé nsé ya Aljeria mpé Libiya. Tunis ezalí mbóka-mokonzi ya Republíki ya Tunisia.
Nkómbó ya sika ville ya tunisia. Tunis ezalí mbóka-mokonzi na bato 2 000 000.
Mosɔlɔ ya Tunisia ezalí Dinar ya Tunisia.
Engumba ya Tunisia[kokoma | kobɔngisa mosólo]


text:
Na botambwisi na yo, baye ozali kokamba bakozala na makoki ya komona, kolinga, mpe kondima ete bakoki kokokisa makoki na bango nyonso mpo na kosala na bokonzi ya Nzambe.
Nazali na botondi mpenza mpo na libaku oyo ya kozala na liyangani ya bonganganzambe, ya koyoka liteya mpe litatoli ya kafukafu. Etindaki ngai nakanisa makambo oyo namonaka ngai mei. Penepene ya makambo nyonso oyo nakokisa lokola momemi bongangambe ezali mpo ete bato oyo bayebi ngai bamonaki makambo kati na ngai oyo ngai nakokaki komona te.
Lokola elenge tata nasambelaki mpo na koyeba mosala nini bana na ngai bakokaki kosala na bokonzi ya Nkolo. Mpo na bana mibali, nayebaki bakokaki kozala na mabaku ya bonganganzambe. Mpo na bana basi, nayebaki balingaki kopesa lisalisi lokola bantoma ya Nkolo. Banso balingaki kosala mosala na Ye. Nayebaki ete moko na moko azalaki moto se moko, mpe yango wana, Nkolo alingaki kopesa moko na moko na bango makabo songolo mpo na kosalela na mosala na Ye.
Sikawa nakoki te koloba na tata nyonso mpe moyangeli nyonso ya bilenge makambo mike mike na koyebaka nini ezali malamu mingi mpo na bino bosala. Kasi nakoki kolaka bino ete bokopambola bango soki bosalisi bango bayeba makabo ya molimo babotamaki na yango. Moto nyonso azali na likabo ekeseni. Moko te atindami mpo na kokweya. Ntango bozali koluka bobimisi mpo na komona makabo Nzambe azali komona na baye ozali kokamba na bonganganzambe—mingimingi bilenge—bokopambolama mpo na kokamba bango na mosala bakoki kosala. Na botambwisi na yo, baye ozali kokamba bakozala na makoki ya komona, kolinga, mpe kondima ete bakoki kokokisa makoki na bango nyonso mpo na kosala na bokonzi ya Nzambe.
Elongo na bana na biso moko, nasambelaki mpo na bobimisi mpo na koyeba boniboni nakokaki kosalisa moko moko na bango bamilengela mpo na mabaku songolo mpo na kosalela Nzambe. Mpe nsima namekaki kosalisa bango bamona na makanisi, balikia, mpe basala mosala mpo na nsima. Nakataki libaya moko mpo na mwana mobali moko na moko na litangi moko uta na makomi oyo elimboli makabo ya kafukafu mpe elili oyo elakisi likabo yango. Na nse ya elili mpe nkoma, nakataki mokolo ya libatisi mpe nkotisa na kati ya misala ya banganganzambe ya mwana mobali moko na moko, kokomaka molai na ye na molai na mokolo ya likambo moko na moko.
Nakolakisa bitando ya mabaya nakataki mpo na moko na moko mpo na kosalisa ye amona likabo na ye ya molimo mpe nini akoki kosala na mosala ya Nkolo. Bokoki kofulama mpo na koyeba, lokola nasalaki, makabo ya kafukatu mpe makabo songolo mpe se moko mpo na moko na moko ya bilenge bolingimpe bokambi.
Ntango mwana na ngai ya mobali ya nkulutu akomaki diakona mpe Eagle Scout, elili moko ya engondo eyaki na makanisi na ngai ntango nakanisaki na ye mpe na bomoi na ye ya nsima. Tozalaki kovanda na Idaho penepene na nganda ya ngomba ya South Teton, wapi tokandeki kotambola elongo mpe totalaki engondo kopumbwa. Elili wana na makanisi na ngai epesaki ngai liyoki ya maloba ma Yesaya:
“Akopesa nguya epai na ye oyo alembi; epai na ye oyo ajangi makasi, akobakisa nguya.
“Ata bilenge bakosenjwa, bakolemba, mpe bilenge bakokweya mpenza:
“Kasi baye batia motema na Nkolo bakozongisama makasi; bakomata na mapapu lokola engombo; bakokima; mpe bakolemba te; mpe bakotambola, mpe kokweya te.”1
Ya solo, elongo na mwana mobali ya mokolo koleka banso, totikaki kotambola na South Teton mpamba te mwana na ngai ya mobali alembaki. Alingaki totika. Alobaki, “Ekozala ngai ntango inso na mawa ete tokokaki te kokoma na nsonge? Tata, yo koba—nalingi kolembisa yo te.”
Nazongisaki maloba, “Nakotikala soki moke kozala na soni, mpe okomitungisa soki moke te. Tokotikala se komikundola ete tomataki awa biso mibale.” Na nsonge ya likolo ya ngomba nayemaki mpongo moko mpe nakomaki nkoma “Na Mapapu ya Mpongo.”
Mibu milekaki mwana na ngai ya mobali amataki lokola misionele likolo mingi koleka nakanisaka na elikya ngai ya kitoko mingi koleka. Na mikakatano ya elanga ya misio, mwa oyo ye akutanaki na yango emonanaki kozala mosika na kokoka. Mpo na mwana mobali ozali kosalisa, ekoki kozala, lokola mpo na mwana na ngai ya mobali, ete Nkolo amatisaki ye likolo mingi na koteyaka nsango malamu na monoko ya mpasi mingi koleka nakanisaka ekokaki kosalema. Soki okomeka na elenge mobali nyonso mpo na koyoka makoki na ye ya bonganganzambe, nalaki bino Nkolo akoyebisa bino mingi lokola bozali na mposa. Mwana mobali azali na nguya kutu koleka nini Nkolo akolakisa yo. Salisa ye alanda ntina ya likolo.
Mwana mobali ozali kolendisa akoki komonana lokola nsoninsoni mpo na kozala mosali ya nguya ya bonganganzambe. Mosusu ya bana mibali na ngai azalaki nsoninsoni mingi lokola mwana mobali ya moke ete alingaki te kokota na magazini mpe koloba na kalaka. Abangaki mingi mabe ete namitungisaki ntango nazalaki kosambela mpo na bonganganzambe na ye ya nsima mikolo. Nakanisaki na ntina na ye kati na elanga ya misio—oyo eyokanaki mabe. Nakambamaki na makomi moko na Masese: “Moto na nkuna akimi ntango moto ya kolanda ye azali te, kasi basembo bazali na mpiko lokola nkosi.”2
Nakataki “Mpiko lokola nkosi” na etando, na nse elili ya moto ya nkosi kogangaka. Na misio na ye mpe na mibu elandaki, akokisaki elikya na bokati na ngai. Mwana na ngai ya mobali kala ya nsoninsoni ateyaki nsango malamu na bondimi monene mpe akutanaki na makama na mpiko mpenza. Akumisamaki na mikumba na ye mpo na kolakisa Nkolo.
Yango ekoki kokoma mpo na elenge mobali ozali kokamba. Osengeli kotonga bondimi na ye ete Nkolo akoki kobongola ye na mosali moko ya mpiko mingi koleka mwana mabali ya nsoninsoni omoni sikawa.
Toyebi Nkolo akomisaka basala na ye mpiko. Elenge mwana mobali Joseph oyo amonaki Nzambe Tata mpe Mwana na Ye, Yesu Klisto, na zamba ya banzete abongwanaki na engambe ya molimo. Parley P. Pratt amonaki yango ntango Profeta Joseph Smith apamelaki mokengeli ya mabe oyo akangaki bango. Mpaka Pratt akomaki:
“Na mbalakaka atelemaki na makolo na ye, mpe alobaki na mongongo ya nkake, to lokola bogangi ya nkosi, kosakaka, maloba maye:
“‘KIMIA, bino bazabolo ya libulu ya lifelo. Na nkombo ya Yesu Klisto napameli bino, mpe natindo bozala kimia; nakowumela miniti moko lisusu te mpe koyoka mangala ya boye. Bosukisa elobeli ya boye, to bino to ngai tokufa NA NGONGA OYO!’”
Etali likambo wana, Mpaka Pratt akomaki, “Bolongobani mpe bonkumu namona mbala moko, lokola etelembaki na miniololo na katikati ya butu, na boloko na mwa mboka moko ya Missouri.”3
Nkolo akopesa basali na Ye ya bosembo mabaku mpo na kozala mpiko lokola nkosi ntango balobi na nkombo Na Ye mpe lokola banzeneneke na bonganganzambe na Ye.
Mwana mobali mosusu, kutu ntango azalaki mwa mwana, azalaki na liboke ya baninga oyo balukaki kozala elongo na ye. Asalaki kimoninga na pete o ntei ya bato. Lokola nasambelaki mpenamekaki kotali liboso esalema mosala na ye na bokonzi ya Nzambe, nayokaki ete alingi kozala na nguya ya kobenda bato elongo na bolingo mpe bomoko.
Yango ememi ngai na nsango na Doctrine and Covenants oyo elimboli makasi ya bampaka ya bonganganzambe mpo na kotonga Siona na Missouri na bokumisi ya banzelu oyo bamonaki babokasi na bango mpe misala na bango. Yango esengi libonza monene. Libimisi na Doctrine et Alliances elobi “Nzokande, opambolami, mpo na litatoli oyo opesi ekomami na lola mpo na banzelu batalele; mpe basepeli mpo na yo, mpe masumu nay o elimbisami.”4
Na etando ya bosenda ya mwana na ngai ya mobali, nakataki “Banzelu Basepeli likolo na Yo.”
Bokoki monene ya mwana na ngai mpo na kosangisa mpe kozala na nguya na bato ekendeki mosika koleka mibu na ye ya kelasi. Na bamemi bonganganzambe, abongisaki milulu ya likonzi oyo epesaki bilenge na etuka na ye bondimi ya kotia molende mpe kutu kolonga na ezalela ya kpokoso. Ntango atongaki bondimi na bilenge mibali mpe basi oyo, asalisaki kotonda esika ya Siona na bingumba ya sika ya Amerika. Na kokataka, nasalaki banzelu kobetaka kelelo, oyo ezalaki te mpenza boniboni basalaki yango, kasi ezalaki pete mingi kokata kelolo koleka koganga.
Banzelu basepeli lokola bayangeli na mokili mobimba batongi Siona na bapalwasi, makonzi, bamisio na bango. Mpe bakosepela na bilenge mibali mpe basi bokosalisa kotonga Siona wapi bazali mpe na ezalela nini bakoki kozala. Siona ezali mbano ya bato bakangani na boyokani mpe bolingo. Nabengisi bino kosalisa bilenge mpo na kosangana.
Mpo na moko ya bana na ngai ya mibali, natindamaki kokata moi moko—oyo ezali, moi ya likolo—mpe maloba uta na Losambo mpo na bato ya Mobikisi: “Eye ezali Bimoi ya Seko.” Penepene na nsuka ya mosala na ye na bokufi, Mobikisi asambelaki na Tata wa Ye:
“Mpe oyo ezali bomoi ya seko, ete bakoka koyeba yo Nzambe se moko ya solo, mpe Yesu Klisto, oyo yo otindi.
“Nakembisi yo na mabele: nasilisi mosala oyo yo opesaki ngai.”5
Mwana na ngai ya mobali asalaki mosala na mokili misato kasi oyo eleki na motuya na ndako na ye mpe na kati ya libota na ye. Atongi bomoi na ye nzinganzinga na yango: Asali penepene na ndako, mpe mbala mingi azongi mpo na kosangana na mwasi wa ye mpe bana na ye ya bilenge na ngonga ya kolia. Libota na ye evandaki mpembeni ya Ndeko mwasi Eyring mpe ngai. Bazali kobatela libanda na biso lokola soki ezalaki ya bango mpenza. Mwana oyo ya mobali azali kowumela kaka mpo na komikokisa mpo na bomoi ya seko te kasi lisusu mpo na kowumela azingami seko na ba ye libota na ye ya botondi oyo azali kosangisaka nzinganzinga na ye.
Bomoi ya seko ezali kovanda na bomoko, na libota, elongo na Tata, Mwana, mpe Molimo Mosantu. Bomoi ya seko ekoki kosalema bobele na lisalisi ya bafungola ya bonganganzambe ya Nzambe, oyo ezongisami na nzela ya Profeta Joseph Smith. Kozalaka na lotomo wana ya seko liboso ya bilenge bokambi ezali likabo ya monene bokoki kopesa bango. Bokosala yango yambo na ndakisa na libota na bino moko. Baye boyangeli bakoki kozanga libota na Eklezia, kasi nabeti mondenge na bino mpo na bosalisa bango bayoka mpe balinga bolingo ya libota na ngambo mibale ya elamba.
Etando ya bosanda nalimboli ezali kaka lolenge moko ya kosalisa bilenge komona bonene Nzambe amoni na bango mpe mikolo mikoya na bango mpe mosala se moko Ye elengeli bango bapesa. Ye akosalisa bango bamona boniboni kosala mpo na bana na bino to mpo na bilenge misuse bozali kokamba. Kasi lokola boluki na losambo komema oyo ekoya mpo na binomei mpe bolobeli yango na bilenge bato moko na moko, bokoya koyeba ete Nzambe alingi moko na moko ya bana na Ye moto na moto mpe amoni makabo minene mpe se moko na moko na moko na bango.
Lokola tata napambolamaki mpo na komona oyo ekoya na bokonzi ya Nzambe mpo na bana na ngai ya basi mpe mibali lokola. Ntango nalukaki na losambo kokambama, namonakisamaki nzela moko mpo na kosalisa bana na ngai ya basi bayaba elikya Nzambe atiaka na bango lokola basali oyo bakokaki kotonga bokonzi na Ye.
Ntango bana na ngai ya basi bazalaki bilenge, namonaki ete tokokaki kosalisa basusu bayoka bolingo ya baye bazali na ngambo mosusu ya elamba, na bankola. Nayebi ete bolingo ewuti na mosala mpe efuli elikya ya bomoi ya seko.
Yango wana tokataki etando ya kokatela mapa na yango totiaki lipa moko esalama na ndako mpe tokendeki elongo kopesa likabo na bakufela mibali mpe bakufela basi, mpe maboti. Nkoma nakataki na bitando ya mapa moko na moko elobi, “J’aime et J’espere,” lifalase ya “Nalingi mpe nalikii”. Bosolo ya makabo se moko ya molimo emonani kaka te likolo ya bitando nakataki kasi mingi na polele lokola tokabolaki yango na baye bazalaki na mposa, na katikati ya mpasi to bobungisi, bolakisi lisusu na ntembe te ete bolingo ya Mobikisi mpe Bomikabi na Ye ekoki kopesa kongenga ebonga mpenza ya elikya. Oyo ezali bomoi ya seko mpo na mwana mwasi na ngai mpe mpo moko moko na biso.
Sikawa, bokoki kokanisa, “Ndeko Eyring, ozali koloba ete nasengeli koyekola ndenge nini kokata?” Eyano ezali te. Nayekolaki kokata bobele na lisalisi ya moteyi ya malamu, oyo azalaki Mpaka Boyd K. Packer. Mwa mosala nasalaki ezalaki na ntina ya likabo na ye ya monene lokola mokati mpe bompikiliki na ye lokola moteyi. Kaka lola ekoki kopesa moteyi ya bongo lokola Mokambi Parcker. Kasi ezali na nzela mingi bokoki kobongisa mitema ya bana na bino ata na bitando ya mabaya ekatama te mpo na bango.
Ndakisa, bamasini ya bosololi ya sika epesi nzela ya kokabola bondimi mpe elikya na mosika ya bakilometele oyo ekaboli biso, na mbalakaka mpe na mbongo moke to te. Mwasi wa ngai asalisaka ngai mpo na kosala yango. Tobandaka na koloba na telefoni na bana ya bana to bana na biso ntango tokoki kosala yango. Totunaka bango bakabola masolo ya elonga ya moto na moto na bango mpe misala na bango basali. Tobengisaka lisusu bango batinda foto ya milulu wana. Tosalelaka bafoto wana mpo na kolakisa mwa liboke ya nkoma. Tobakisaka moko to mibale ya manzela uta na Buku ya Mormon. Ntango mosusu Nefi mpe Mormon balingaki kotutama na bolamu ya molimo ya oyo ezali na yango to mwa makasi esengeli mpo na kokela oyo tobengi “Zulunali ya Libota: Mwa Palaki.” Kasi Ndeko mwasi Eyring mpe ngai topambolami na makasi na biso. Toyokaka tofulami na koponaka matangi ya makomi mpe basango ya mokuse ya litatoli tozali kokoma. Mpe tomoni bosolo na bomoi na bango ya mitema kozalaka kobaluka epai na biso mpe epai ya Mobikisi mpe likolo.
Ezali na banzela misusu mpo na kosalisa; bosili kosala na mingi ya yango. Mimesano ya losambo ya libota mpe botangi makoma ekokela makundola ekowumela mpe mbongwana ya motema mingi koleka bokoki kosala sikawa. Ata na milulu ya mokili, lokola likambo ya masano to kotalaka filime, ekoki kobongisa motema ya mwana. Molulu kani ezali na ntina te kasi mayoki oyo eyei ntango bosali yango. Nasosoli bomeki ya malamu mpo na koyeba milulu elongo na nguya mpo na kosala bokesani na bomoi ya elenge. Ezali ete epesi likanisi na libanda ya litomba bayoki eyei na bango lokola likabo uta na Nzambe. Nayebi ete ekoki kosalema uta na mayele na ngai moko.
Ntango nakomaki diakona na mibu 12, navandaki na New Jersey, 80 km uta New York City. Nazalaki na ndoto ya kozala mobeti baseball. Tata wa ngai andimaki kokamata ngai komona lisano moko na Yankee Stadium ya kala mpe eyebana, na Bronx. Nakoki lisusu komona ntango Joe DiMaggio abetaki mongete mpo na kokima na katikati ya libanda ya lisano elongo na tata na ngai avandi penepene na ngai, ntango bobele moko tokenda na lisano monene ya baseball elongo.
Kasi mokolo mosusu elongo na tata na ngai ebongisaki bomoi na ngai libela. Akamataki ngai uta na New Jersey na ndako ya mopamboli moko na Salt Lake City. Namonaka moto yango mokolo moko te liboso.Tata na ngai atikaki ngai na monoko ya ndako. Mopamboli akambaki ngai na kiti moko, atiaki maboko na moto na ngai, mpe asakolaki lipamboli moko lokola likabo uta na nzambe oyo ezali na lisakoli moko ya mposa monene ya motema na ngai.
Ye alobaki ete nazalaki moko ya baoyo elobamaka, “Bapambolami baye bapesi kimia.”6Nasutukaki mingi ete mompaya moko abonga nie akokaki koyeba motema na ngai ete nafungolaki miso na ngai mpo na kotala kisuku wapi likamwisi ya boye ekomaki. Lipamboli wana ya mabaku ebongisaki bomoi na ngai, libala na ngai, mpe mosala na ngai ya bonganganzambe.
Uta na likambo wana mpe oyo elandi yango, nakoki kotatola, “Mpo banso bazali na likabo nyonso te epesameli bango; mpo ezali na makabo mingi, mpe na moto nyonso epesami likabo moko na Molimo ya Nzambe.”7
Na Nkolo kobimisaka na ngai likabo moko, nakoki koyeba mpe komilengala mpo na mabaku ya kosalela yango na bopamboli ya baye nakolinga mpe nakosalisa.
Nzambe ayebi makabo na biso. Mondenge na ngai mpo na bino mpe mpo na ngai ezali kosambela mpo na koyeba mapamboli topesami, mpo na koyeba boniboni kokolisa yango, mpe mpo na koyeba mabaku ya kosalisa basusu oyo Nzambe apesi biso. Kasi na nyonso mingi koleka, nasambeli ete bokofulama mpo na kosalisa basusu kososola makabo na bango maleki malamu uta na Nzambe mpo na kosalisa.
Nalaki ete soki bosengi, bokopambolama mpo na kosalisa mpe kotombola bosusu na nguya na bango mobimba mpo na lisalisi ya baye bango bazali kokamba mpe kolinga. Natatoli na bino ete Nzambe azali na bomnoi, Yesu azali Klisto, oyo ezali bonganganzambe ya Nzambe, oyo tosimbi, mpe Nzambe alengelaki bison a makabo ya ndenge mpo na kosela Ye koleka babolikii na biso ya makasi. Na nkombo ya Yesu Klisto, amene.