text:
LINƆ́NGI YA MOSƐNZƐLI—NIMERO YA BOYEKOLI Sanza ya Juin 2013
Nimero oyo ekosalisa biso tósepela lisusu mingi na bizaleli ya Yehova oyo tolobelaka mingi te.
LISOLO YA BOMOI
Kotosa Yehova ememeli ngai mapamboli ebele
Tangá lisolo ya bomoi ya Elisa Piccioli. Abatelaki makanisi malamu atako mikakatano ebele, komipimela makambo mingi, mpe kokufela.
Tósepela mpenza na bizaleli ya Yehova
Kozala moto oyo azali kotika bato baya epai na ye kopona bilongi te, elimboli nini? Kotala malamumalamu ndakisa ya Yehova ekosalisa biso tomonisa bizaleli yango.
Tósepela na bizaleli ya Yehova: akabaka mpe azali makambo makasimakasi te
Yehova azali ndakisa ya kokoka mpo na ezaleli ya kokaba mpe kozala makambo makasimakasi te.
Tósepela na bizaleli ya Yehova: azali sembo mpe alimbisaka
Kozala sembo mpe kolimbisa ezali bizaleli oyo esepelisaka mpe emonisaka boninga ya solo. Komekola Yehova ekosalisa biso tokolisa mpe bizaleli wana ya ntina.
Mituna ya batángi
“Bana ya Nzambe ya solo” mpe “bilimo oyo ezali na boloko” oyo Biblia ezali kolobela ezali banani?
Tiká disiplini ya Yehova ebongisa yo
Yehova “moyemi-mbɛki” na biso abongisaki bato ata mpe bikólo. Yango eteyi biso nini, mpe ndenge nini tokoki kozwa litomba ntango Yehova azali kobongisa biso lelo?
Bankulutu—Bokobɔndisa “molimo oyo elɛmbi”?
Ndenge nini nkulutu akoki kobongisa vizite oyo akosala epai ya moto oyo alembi nzoto? Bankulutu bakoki kopesa moto oyo alembi “likabo ya elimo.”
Ozali koyeba lisusu?
Otangaki malamu banimero ya kala mingi te ya Linɔ́ngi ya Mosɛnzɛli? Omimeka, moná soki ozali komikundola lisusu.


c: text/html

text:
BOMOI YA BAKRISTO
Kampanye ya kokabola Linɔ́ngi ya Mosɛnzɛli na sanza ya libwa
Bato na mokili mobimba bazali na mposa ya libɔndisi. (Mos 4:1) Na boumeli ya sanza ya libwa, tokomipesa na kokabola Linɔ́ngi ya Mosɛnzɛli; ekolobela likambo ya kobɔndisa. Tókabola zulunalo yango mingi mpenza. Kasi, lokola mposa na biso ezali ete tósolola mpenza na bato mpo na kobɔndisa bango, tokotika zulunalo yango te na bandako oyo bato bazali te.
TOKOLOBA BOYE
“Biso nyonso tozalaka na mposa bábɔndisa biso. Kasi epai wapi tokoki kozwa libɔndisi? [Tángá 2 Bakorinti 1:3, 4.] Zulunalo oyo emonisi ndenge Nzambe abɔndisaka biso.”
Soki moto asepeli mpe azwi zulunalo, . . .
LAKISÁ VIDEO MPO NA NINI KOYEKOLA BIBLIA?
Na nsima, tuná ye soki bokoki koyekola Biblia.
LOBÁ LIKAMBO OYO EKOPESA YO NZELA YA KOZONGELA YE
Okoki kotuna motuna oyo okoyanola soki ozongeli ye, na ndakisa, “Mpo na nini Nzambe atiki nzela na bampasi?”

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Biblia na Internet | BIBLIA - LIBONGOLI YA MOKILI YA SIKA
Olingi koyoka botángi ya lisolo oyo na %%?
Nzembo 51:1-19
Epai ya mokambi ya nzembo. Mondule ya Davidi. Ntango Natane mosakoli akɔtaki epai ya Davidi wana asilaki kosangisa nzoto na Bate-sheba.+51 Ee Nzambe, moniselá ngai boboto na kolanda motema boboto na yo.+Longolá misala na ngai ya kobuka mibeko na kolanda motema mawa oyo otondi na yango.+2 Sukolá ngai mobimba na libunga na ngai,+Mpe pɛtolá ngai na lisumu na ngai.+3 Mpo ngai moko nayebi misala na ngai ya kobuka mibeko,+Mpe lisumu na ngai ezali liboso na ngai ntango nyonso.+4 Nasaleli yo lisumu, kaka yo moko,+Mpe nasali oyo ezali mabe na miso na yo,+Mpo yo omonana moyengebene ntango ozali koloba,+Mpo yo ozala na libunga te ntango ozali kosambisa.+5 Talá! Na libunga nabotamaki na kati ya mpasi,+Mpe na lisumu mama na ngai azwaki zemi na ngai.+6 Talá! Yo osepeli na bosolo oyo ezali na kati ya motema;+Mpe na kati na ngai moko osala ete nayeba bwanya mpenza.+7 Pɛtolá ngai na izope nalongwa na lisumu, mpo nazala pɛto;+Sukolá ngai, mpo nakóma mpɛmbɛ mingi koleka nɛjɛ.+8 Salá ete nayoka nsai makasi mpe esengo,+Mpo mikuwa oyo otuti ezala na esengo.+9 Bombá elongi na yo etala masumu na ngai te,+Mpe longolá mabunga na ngai nyonso.+10 Ee Nzambe, zalisá motema ya pɛto na kati na ngai,+Mpe tyá kati na ngai elimo ya sika, oyo ezali ngwi.+11 Kobwaka ngai mosika na elongi na yo te;+Mpe elimo santu na yo, Ee kolongola ngai yango te.+12 Zongiselá ngai esengo ya lobiko na yo,+Mpe sungá ngai na elimo oyo elingaka kotosa.+13 Nakoteya bato oyo babukaka mibeko banzela na yo,+Mpo basumuki bázonga mpenza epai na yo.+14 Ee Nzambe, bikisá ngai na ngambo ya makila,+ Nzambe ya lobiko na ngai,+Mpo lolemo na ngai eyebisa boyengebene na yo na esengo.+15 Ee Yehova, fungolá mbɛbu na ngai,+Mpo monɔkɔ na ngai esakola lisanzoli na yo.+16 Mpo yo ozali kosepela na mbeka te—soki osepelaka na yango, nalingaki kopesa yango;+Yo ozali kosepela te na likabo ya kotumba mobimba.+17 Bambeka oyo Nzambe andimaka ezali elimo oyo ebukani;+Ee Nzambe, motema oyo ebukani mpe etutami, okotyola yango te.+18 Na bosepeli na yo, salelá Siona malamu;+Tongá bifelo ya Yerusaleme.+19 Bongo okosepela na bambeka ya boyengebene,+Na mbeka ya kotumba mpe likabo;+Bongo bangɔmbɛ-mibali ekopesama na etumbelo na yo.+


text:
Kemet (Ezipeto) ekotaki na suka na mobulu. Mobulu yango ewumelaki pene na bambula kama (100). Bituka ya se pe ya likolo, ekomaki kotambola lokola nde, ezalaki Bikolo-nsomi (pays indépendants). Etuka na etuka ezalaki kotambola na ndenge na yango. Faraon (Ndako Monene) azalaki lisusu na tina monene te, na miso ya bato.
Lelo pene na bambula 4077, Mentuhotep II, mokitani ya Intep III afandaki bongo na ebonga ya bonkumu ya Kemet. Abandaki bongo bitumba monene po na kozongisa bomoko na kati ya Kemet. Mampinga ya basoda na ye elongaki bongo etuka moko-moko pe efandisaki bokonzi ya Ndako Monene (bokonzi ya Faraon).
Elombe Mentuhotep II alongi etumba po na kozongisa Bomoko ya Kemet.
Na oyo etali koyangela Ekolo, Mentuhotep afandisaki bakonzi ya bituka, bato oyo ye atielaki penza motema. Bato yango pe bayekolaki mosala ya boyangeli na ndenge esengeli. Yango epesaki Mentuhotep II makoki ya kozwa boyangeli Leta na maboko na ye. Bakomaki pe kokongola mpaku na ndenge esengeli.
Mentuhotep II aponaki bongo engumba Wasset (babengaka yango pe Thebes, Luxor) po ezala mboka-Mokonzi ya Kemet. Toloba, Mentuhotep pe awutaki na Kemet ya likolo, na mboka Wasset. Tango akomi Mokonzi na Kemet ya Likolo pe ya se, azwaki bongo kombo Nebhotepre. Elingi koloba : « mwana ya Ra » to « mwana ya Nzambe ». Mentuhotep azalaki mokonzi monene ya mampinga, azalaki pe mokanisi monene.
Mentuhotep, Mokanisi monene, elongo na mwasi wa ye Na tango na ye, nde makomami efulukaki na mokili ya bato mwindu. Bonkumu ya zomi na moko (onzième dynastie) ebandisamaki na Faraon Mentuhotep II. Na sima na yango, bonkumu ya zomi na mibale (douzième dynastie) ezwaki bokonzi. Yango ebandisamaki na Faraon Amenemope I.
BaFaraon nyonso oyo bakitanaki na esika ya Mentuhotep II, balendisaki bokasi ya mampinga pe mombongo na Bikolo nzinga-nzinga. Ezala Bikolo ya bayindo misusu lokola bango, ezala Bikolo ya bapaya na ngambo ya Mbu Mediterane pe na Azi.
Na bonkumu ya katikati nde, makomami ya bayindo ebutaki penza makasi. Kuna nde ekolisamaki pe etiamaki na molongo : masese, masapo pe kopesela (Kasàla) oyo eyebani tii na moyi ya lelo epayi ya Bayindo.
Eyaki lisusu ndongo, misala minene ya kotonga, ndakisa, bandako minene lokola bibombelo bilei, malita, bamonima pe bandako ya kofanda.
Kati na baFaraon oyo bakende sango, tokoki kotanga Senurset (oyo ayebani lisusu na kombo ya Sesostris). Bonkumu ya katikati ewumelaki pene na bonkama misato (trois siècles), kobanda lelo bambula 4077 tii lelo bambula 3649.


text:
9-
15/05
NZEMBO 1-10
Loyembo 99 mpe libondeli
Maloba ya ebandeli (Eleka min. 3 te)
MAKAMBO YA MOTUYA NA LILOBA YA NZAMBE
“Mpo tózala na kimya na Yehova tosengeli kokumisa Mwana na ye Yesu”: (Min. 10)
[Lakisá video Maloba ya ebandeli na Nzembo.]
Nz 2:1-3
—Biblia esakolaki ete bato bakoyina Yehova mpe Yesu (w04 15/7 16-17 par. 4-8; it-1-F 522; it-2-F 271 par. 1)
Nz 2:8-12
—Kaka baoyo bakumisi Mokonzi oyo Yehova atye mafuta nde bakozwa bomoi (w04 1/8 5 par. 2-3)
-
Tóluka biloko ya motuya ya elimo: (Min. 8)
Botángi ya Biblia: (Eleka min. 4 te) Nz 8:1–9:10
OMIPESA NA MOSALA YA KOSAKOLA
Bokutani ya liboso: (Eleka min. 2 te) wp16.3 ezipeli
—Tángá vɛrsɛ moko na tablɛti to na telefone.
Kozongela moto: (Eleka min. 4 te) wp16.3 ezipeli
—Lakisá nkolo-ndako ndenge ya kozwa bazulunalo na programɛ JW Library.
Boyekoli ya Biblia: (Eleka min. 6 te) bh 12 par. 12-13
—Lendisá moyekoli atya programɛ JW Library na telefone to tablɛti na ye.
BOMOI YA BAKRISTO
Tosáká ndako ya Yehova: (Min. 5) Lisolo na bayangani. Lakisá video Kómá moninga ya Yehova
—Tosáká ndako ya Yehova oyo ezali na jw.org. (Kende na MATEYA YA BIBLIA > BANA.) Na nsima, sɛngá bana mike bámata na estrade mpe tuná bango mituna oyo etali video yango.
Nkombo ya Nzambe na Makomami ya Ebre: (Min. 10) Diskur euti na Mwa buku mpo na koyekola Liloba ya Nzambe, Eteni 1.
Boyekoli ya Biblia na lisangá: (Min. 30) ia mok. 15 par. 1-14 mpe etanda Mituna na ntina na Estere ya mokapo 16
Bozongeli mpe makambo tokotalela pɔsɔ elandi (Min. 3)
Loyembo 11 mpe libondeli


text:
NKASA MPO NA BILENGE
Ndenge ya koboya kotala porno
Makambo mosusu
Ndenge ya kosukisa matumoli na Internet
Lokasa oyo ekosalisa yo opona makanisi oyo omoni ete ekosalisa yo mpe osalela mayele oyo ekosala ete moto oyo azali kotumola yo akanga monɔkɔ na ye.
Yebá kosalela mbongo
Salelá lokasa oyo mpo oyeba nini osengeli na yango mpe nini ozali na mposa na yango mpe talá soki mbongo oyo ozali na yango ekokoka kosomba biloko yango.
Ndenge ya kozwa moto ya komekola
Lokasa oyo ekoki kosalisa yo otala soki okopona nani oyo okomekola.
NKASA MPO NA BILENGE


text:
Biblia na Internet | BIBLIA - LIBONGOLI YA MOKILI YA SIKA
Olingi koyoka botángi ya lisolo oyo na %%?
Yisaya 13:1-22
13 Liyebisi mpo na Babilone,+ oyo Yisaya mwana ya Amoze+ amonaki na emonaneli:2 “Bótɛlɛmisa elembo+ na ngomba ya mabanga oyo ezali polele. Bótombolela bango mongongo, bóningisa lobɔkɔ,+ mpo bákɔta na baporte ya bato ya lokumu.+3 Ngai moko napesi mitindo na bato na ngai oyo basantisamá.+ Nabengi mpe bilombe na ngai mpo na komonisa nkanda na ngai,+ bato na ngai oyo bazali na esengo mingi koleka.4 Bóyoka! Ebele ya bato na bangomba, eloko moko lokola ebele ya bato mpenza!+ Bóyoka! Yikiyiki ya makonzi, ya bikólo oyo eyangani esika moko!+ Yehova ya mampinga azali koyanganisa limpinga ya etumba.+5 Bazali koya, bauti na mokili ya mosika,+ bauti na nsuka ya likoló, Yehova mpe bibundeli ya makaneli na ye, mpo na kobebisa mabele mobimba.+6 “Bóganga na kolela,+ mpo mokolo ya Yehova ezali pene!+ Ekoya lokola kopunzama oyo euti na Mozwi-ya-Nguya-Nyonso.+7 Yango wana mabɔkɔ nyonso ekolɛmba mpe motema mobimba ya moto—mowei mpamba—ekolɛmba.+8 Mpe bato babulungani.+ Kotutuka mpe bampasi ya kobota ezali kokanga bango; bazali na mpasi lokola mwasi oyo azali kobota.+ Bazali kotalana na kokamwa. Bilongi na bango ezali bilongi oyo epeli mɔtɔ.+9 “Talá! Mokolo ya Yehova ezali koya, ezali na nko, na nkɛlɛ mpe na nkanda ya kongala, mpo na kokómisa mokili eloko moko ya kokamwa,+ mpe mpo na kosilisa nyɛɛ basumuki ya mokili yango.+10 Mpo minzoto ya likoló mpe maboke na yango ya Kesile+ ekobimisa pole na yango te; ya solo, moi ekoyinda ntango ezali kobima, mpe sanza ekongɛngisa pole na yango te.11 Mpe ya solo, nakopesa mabele oyo ebotaka etumbu mpo na mabe na yango,+ mpe bato mabe mpo na libunga na bango. Mpe nakosukisa mpenza lolendo ya bato ya lofundo, mpe nakokitisa lolendo ya banyokoli.+12 Nakokómisa moto—mowei mpamba—eloko ya koluka koleka wolo oyo epɛtolami,+ mpe moto ya mabele eloko ya koluka koleka wolo ya Ofire.+13 Yango wana nakobulunganisa likoló,+ mpe mabele ekoningana mpe ekolongwa na esika na yango, na nkɛlɛ ya Yehova ya mampinga+ mpe na mokolo ya nkanda na ye ya kongala.+14 Mpe ekosalema mpenza boye: lokola mboloko oyo babengani mpe lokola etonga oyo ezangi moto ya koyanganisa yango,+ bakobaluka, moto na moto, epai ya bato ya ekólo na ye; mpe bakokima, moto na moto na mokili na ye.+15 Bato nyonso oyo bakozwama bakotɔbɔlama, mpe bato nyonso oyo bakokangama bakokwea na mopanga;+16 mpe bana na bango bakokatama bitenibiteni na miso na bango.+ Bandako na bango ekopunzama, mpe bato bakosangisa nzoto na basi na bango na makasi.+17 “Talá, nazali kolamwisela bango Bamede,+ baoyo bamonaka palata eloko mpamba, baoyo basepelaka na wolo te.18 Mpe matimbo na bango ekobukabuka bilenge mpenza.+ Mpe bakoyokela mbuma ya libumu mawa te;+ liso na bango ekoyokela bana mawa te.19 Mpe Babilone, kitoko ya makonzi,+ bonzenga ya lolendo ya Bakaladea,+ ekokóma mpenza lokola ntango Nzambe akweisaki Sodoma ná Gomora.+20 Bato bakofanda epai na ye ata mokolo moko te,+ akozala mpe na esika ya kofanda te libota na libota.+ Mpe Moarabe akopika hema na ye kuna te, mpe babateli ya mpate bakolalisa bitonga na bango kuna te.21 Mpe bato oyo bafandi na bitúká oyo ezangá mai bakolala kuna, mpe bandako na bango ekotonda na bisulungutu+ minene. Ɛɛ, maligbanga ekofanda kuna, mpe bademo na ndenge ya ntaba bakopumbwapumbwa kuna.+22 Ɛɛ, na bandako milai na ye ya kofanda, bambulú ekoganga,+ mpe nyoka monene ekozala na bandako minene ya bisengo. Mpe eleko na ye ekómi pene, mpe mikolo na ye ekoumisama te.”+


text:
Tósambela Yehova, Mokonzi ya seko
“Mokonzi ya seko . . . azwa lokumu ná nkembo libela na libela.”—1 TIM. 1:17.
1, 2. (a) Nani azali “Mokonzi ya seko,” mpe mpo na nini titre yango ebongi mpenza? (Talá elilingi na ebandeli ya lisolo.) (b) Mpo na nini tolingaka ete Yehova ayangela biso?
MOKONZI SOBHUZA II ayangelaki ekólo Swaziland na boumeli ya mbula pene na 61. Azali moko ya bakonzi ya mikolo na biso oyo aumelaki mingi na bokonzi. Atako mokonzi Sobhuza aumelaki mingi, kasi ezali na mokonzi oyo boyangeli na ye ezali mokuse te lokola bomoi ya bato. Kutu, Biblia ebengi ye “Mokonzi ya seko.” (1 Tim. 1:17) Mokomi moko ya nzembo abengaki Mokonzi yango na nkombo na ye. Alobaki boye: ‘Yehova azali Mokonzi mpo na seko.’—Nz. 10:16.
2 Ndenge oyo Boyangeli ya Nzambe ekoumela nde ekesenisi yango na biyangeli ya bato. Nzokande, lolenge oyo Yehova ayangelaka nde etindaka biso tópusana penepene na ye. Mokonzi moko oyo ayangelaki ekólo Yisraele na boumeli ya mbula 40 akumisaki Nzambe na maloba oyo: “Yehova azali na motema mawa mpe na ngɔlu, ayokaka nkanda noki te mpe atondi na motema boboto. Yehova ye moko apiki makasi kiti na ye ya bokonzi na likoló; mpe bokonzi na ye eyangeli eloko nyonso.” (Nz. 103:8, 19) Yehova azali kaka Mokonzi na biso te kasi azali mpe Tata na biso ya likoló oyo alingaka biso. Yango ebimisi mituna mibale: Na ndenge nini Yehova asalaka makambo lokola Tata? Kobanda ntango botomboki ebimaki na Edene, ndenge nini Yehova asalelaka Bokonzi na ye? Biyano na mituna wana ekotinda biso tópusana penepene na Yehova mpe tósambela ye na motema na biso mobimba.
MOKONZI YA SEKO ABIMISI LIBOTA MOKO MONENE
3. Nani azalaki ekelamu ya liboso na libota monene ya Yehova, mpe banani mosusu oyo bakelamaki lokola “bana” ya Nzambe?
3 Yehova ayokaki esengo mpenza ntango akelaki mwana na ye se moko oyo abotamaki! Yehova azalaki komona ye te lokola moto mpamba. Kutu, lokola azalaki mwana, Yehova azalaki kolinga ye mpe abengisaki ye ayoka mpe esengo na mosala ya kokela bikelamu mosusu ya kokoka. (Kol. 1:15-17) Ebele ya baanzelu bazali mpe na kati ya bikelamu yango. Biblia ebengi bango ‘basaleli na ye oyo bazali kosala mokano na ye,’ baanzelu basalelaka Nzambe na esengo, mpe apesaka bango lokumu na ndenge abengaka bango “bana” na ye. Bazali mpe na kati ya libota monene ya Yehova.—Nz. 103:20-22; Yobo 38:7.
4. Ndenge nini bato bakɔtaki na libota monene ya Nzambe?
4 Nsima ya kokela likoló mpe mabele, Yehova akómisaki libota na ye monene. Nsima ya kobongisa mpenza mabele, mpe kokómisa yango esika moko malamu ya kofanda, esika oyo ekokaki na makambo nyonso, Yehova asalaki likambo moko oyo eleki mosika makambo nyonso oyo asalaki awa na mabele, akelaki moto ya liboso, Adama na elilingi na Ye. (Eba. 1:26-28) Lokola Yehova azali Mozalisi, azalaki na mposa ete Adama azala na botosi. Lokola azali Tata, Yehova apesaki malako na ye nyonso na bolingo mpe na boboto mpenza. Kasi, malako yango ezalaki kopekisa bonsomi na bango te.—Tángá Ebandeli 2:15-17.
5. Ebongiseli nini Nzambe azwaki mpo mabele etonda na bato?
5 Na bokeseni na bakonzi mingi ya bana ya bato, Yehova apesaka bato na ye mikumba mosusu, atyelaka bango motema mpe asalelaka bango makambo lokola bato ya libota na ye. Na ndakisa, atyaki Adama mokonzi ya bikelamu mosusu ya bomoi, kutu apesaki ye mpe mokumba moko ya kitoko mpe ya ntina mingi, kopesa banyama bankombo. (Eba. 1:26; 2:19, 20) Nzambe akelaki te bamilio ya bato ya kokoka mpo bátondisa mabele. Kasi, akelaki mosungi ya kokoka mpo na Adama, elingi koloba Eva. (Eba. 2:21, 22) Na nsima, apesaki mwasi ná mobali yango libaku ya kobota bana mpe kotondisa mabele. Lokola bazalaki na bomoi ya kokoka, basengelaki malɛmbɛmalɛmbɛ kokómisa mabele mobimba Paradiso. Na boyokani na baanzelu na likoló, basengelaki kosambela Yehova seko na seko na kati ya libota na ye monene. Ezalaki mpenza elikya moko kitoko! Mpe yango emonisi mpenza ete Yehova azali Tata ya bolingo!
BANA OYO BATOMBOKAKI BABOYI BOYANGELI YA NZAMBE
6. (a) Ndenge nini botomboki ebandaki na kati ya libota ya Nzambe? (b) Mpo na nini botomboki yango emonisi te ete Yehova atikaka makambo mosusu eleka ye kaka boye azali kotala?
6 Likambo ya mawa, Adama ná Eva basepelaki te ete Yehova azala Mokonzi na bango. Kutu, balandaki Satana, mwana moko ya elimo ya Nzambe, oyo akómaki motomboki. (Eba. 3:1-6) Lokola Nzambe azalaki lisusu te kotambwisa bango, yango ememelaki bango mpe bana na bango minyoko, mpasi mpe liwa. (Eba. 3:16-19; Rom. 5:12) Kobanda ntango wana, Nzambe azalaki lisusu te na bato ya botosi awa na mabele. Yango elingi nde koloba ete makambo mosusu elekaka ye kaka boye azali kotala, mpe azali lisusu na Bokonzi te likoló ya bato mpe mabele? Soki moke te! Amonisaki Bokonzi na ye na ndenge abenganaki Adama ná Eva na elanga ya Edene, mpe mpo na kopekisa bango bázonga lisusu na kati, atyaki bakeruba na porte mpo na kokɛngɛla yango. (Eba. 3:23, 24) Na ntango wana, Nzambe amonisaki ete azali Tata ya bolingo na ndenge amonisaki ete mokano na ye ya kozala na libota moko monene oyo esangisi bikelamu ya elimo mpe bato ya sembo ekokokisama. Alakaki “momboto” moko oyo akoboma Satana mpe akolongola mabe oyo lisumu ya Adama ebimisá.—Tángá Ebandeli 3:15.
7, 8. (a) Ndenge nini makambo mabe ebandaki na ntango ya Noa? (b) Yehova azwaki bibongiseli nini mpo na kopɛtola mabele mpe kobatela bato?
7 Na basiɛklɛ oyo elandaki, bato mosusu basalelaki Yehova na bosembo. Na kati na bango, tokoki kotánga Abele ná Enoka. Kasi, ebele ya bato baboyaki ete Yehova azala Tata mpe Mokonzi na bango. Na ntango ya Noa, mabele “etondaki na mobulu.” (Eba. 6:11) Yango elakisi nde ete makambo oyo elekaka na mabele eleki Yehova na nivo? Makambo oyo eleká emonisi nini?
8 Tótalela lisolo ya Noa. Yehova ayebisaki Noa atonga masuwa moko monene oyo ekokaki kobikisa ye moko ná libota na ye. Ayebisaki ye mpe ndenge mpenza oyo masuwa yango ekozala mpe apesaki ye malako oyo esengeli. Nzambe amonisaki mpe ete alingaka bato nyonso ntango apesaki Noa mokumba ya kozala “mosakoli ya boyengebene.” (2 Pe. 2:5) Na ntembe te, na nsango na ye, azalaki mpe koyebisa bato bábongola motema mpe kokebisa bango ete mosika te, Yehova akobebisa mokili, kasi nsango yango ezalaki kokɔta na litoi oyo mpe kobima na litoi mosusu. Noa ná libota na ye bafandaki na mokili oyo etondaki mpenza na mobulu mpe na makambo ya mbindo na boumeli ya bambula mingi. Lokola azali Tata, Yehova abatelaki mpe apambolaki milimo wana mwambe ya sembo. Ntango atindaki Mpela monene, Yehova amonisaki ete azali na Bokonzi likoló ya bato mpe baanzelu oyo batombokaki. Ya solo, Yehova azwaki mpenza makambo na mabɔkɔ.—Eba. 7:17-24.
BOYANGELI YA YEHOVA NSIMA YA MPELA
9. Libaku nini Yehova apesaki bato nsima ya Mpela?
9 Ntango kaka Noa mpe libota na ye banyataki mabele oyo epɛtolamaki mpe bapemaki mopɛpɛ ya kitoko, na ntembe te bapesaki Yehova mersi ndenge abatelaki mpe akokisaki bamposa na bango. Noa atongaki mbala moko etumbelo mpe apesaki bambeka mpo na kosambela Yehova. Nzambe apambolaki Noa ná libota na ye mpe apesaki bango malako ete: ‘Bábota mpe bákóma mingi mpe bátondisa mabele.’ (Eba. 8:20–9:1) Bato bazalaki lisusu na libaku ya kosambela Nzambe kaka moko mpe kotondisa mabele.
10. (a) Nsima ya Mpela, epai wapi mpe ndenge nini botomboki ebimaki lisusu? (b) Likambo nini Yehova asalaki mpo na komonisa ete mokano na ye esalemaki?
10 Nzokande, Mpela elongolaki te ezaleli ya kozanga kokoka, mpe bato bakobaki kaka kobunda na makambo mabe ya Satana ná baanzelu oyo batombokaki. Eumelaki te, bato batombokelaki lisusu Bokonzi ya Yehova. Na ndakisa, Nimerode, nkɔkɔ ya Noa, abandisaki botomboki moko monene mpenza. Nimerode abengami “elombe mobomi-nyama oyo azalaki kotɛmɛla Yehova.” Atongaki bingumba ya minene, lokola Babele mpe ye moko amityaki mokonzi “na mokili ya Shinare.” (Eba. 10:8-12) Mokonzi ya seko asengelaki kosala nini mpo na mokonzi wana oyo atombokaki mpe milende na ye ya kopekisa mokano ya Nzambe ya “kotondisa mabele” esalema? Nzambe abulunganisaki monɔkɔ ya bato, mpe asalaki ete bato ya Nimerode oyo bakómaki na nkanda ‘bápalangana na mabele mobimba.’ Bakendeki na lingomba na bango ya lokuta mpe lolenge na bango ya koyangela.—Eba. 11:1-9.
11. Ndenge nini Yehova amonisaki ete azali sembo epai ya moninga na ye Abrahama?
11 Atako bato mingi bazalaki kosambela banzambe ya lokuta nsima ya Mpela, bato mosusu ya sembo bakobaki kokumisa Yehova. Moko na bango ezali Abrahama, oyo andimaki kotika Ure, engumba na ye ya bomɛngo mpe afandaki na bahema na boumeli ya bambula mingi. (Eba. 11:31; Ebr. 11:8, 9) Na boumeli ya ntango oyo Abrahama azalaki kotambolatambola, bakonzi mingi bazalaki zingazinga na ye, mpe mingi na bango bazalaki kofanda na bingumba oyo ebatelami makasi. Kasi, Yehova abatelaki Abrahama mpe libota na ye. Mpo na komonisa ndenge oyo Yehova, tata na biso abatelaka biso, moko ya bakomi ya nzembo alobaki boye: “[Nzambe] apesaki moto moko te nzela apunza bango, kasi apamelaki bakonzi mpo na bango.” (Nz. 105:13, 14) Mpo na komonisa ete azali sembo epai ya monginga na ye Abrahama, Yehova alakaki ye ete: “Bakonzi bakobima kati na yo.”—Eba. 17:6; Yak. 2:23.
12. Ndenge nini Yehova amonisaki Bokonzi na ye likoló ya Ezipito, mpe yango esalaki nini epai ya bato na ye?
12 Nzambe azongelaki elaka oyo apesaki Abrahama epai ya mwana na ye Yisaka mpe nkɔkɔ na ye Yakobo ete akopambola bango; na elaka yango, amonisaki mpe ete akobimisa bakonzi na nzela ya bakitani na bango. (Eba. 26:3-5; 35:11) Nzokande, liboso ete Yehova abimisa bakonzi yango, bakitani ya Yakobo bakómaki baombo na Ezipito. Yango emonisaki ete Yehova akokokisa te mokano na ye to azalaki lisusu te kokipe makambo oyo ezali koleka na mabele? Soki moke te! Na ntango oyo ye moko alingaki, Yehova amonisaki nguya mpe Bokonzi na ye likoló ya Farao, moto ya matoi mangbongi. Atako Bayisraele bazalaki na boombo, bandimelaki Yehova mpe abikisaki bango na ndenge ya kokamwa mpenza ntango bakatisaki Mbu Motane. Emonani mpenza ete Yehova azalaki kaka Moyangeli ya molɔ́ngɔ́ mobimba, mpe lokola Tata oyo akipaka bana na ye, asalelaki nguya na ye monene mpo na kobatela bato na ye.—Tángá Kobima 14:13, 14.
YEHOVA AKÓMI MOKONZI YA YISRAELE
13, 14. (a) Na loyembo oyo bayembaki, Bayisraele balobaki nini mpo na Bokonzi ya Yehova? (b) Elaka nini Nzambe apesaki Davidi na likambo etali Bokonzi?
13 Ntango kaka babimaki na boombo na Ezipito na ndenge ya likamwisi, Bayisraele bayembaki loyembo ya bolongi mpo na kokumisa Yehova. Loyembo yango ezali na Kobima mokapo 15, na vɛrsɛ 18, bayembaki ete: “Yehova akoyangela mpo na ntango oyo etyami ndelo te, ɛɛ mpo na seko.” Yehova akómaki mpenza Mokonzi ya ekólo moko ya sika. (Mib. 33:5) Kasi, lokola Yehova amonanaka te, bato basepelaki te ete azala Moyangeli na bango. Mbula soki 400 nsima ya kobima na Ezipito, basɛngaki Nzambe apesa bango mokonzi ndenge bikólo ya zingazinga ezalaki na bango. (1 Sa. 8:5) Atako bongo, Yehova azalaki kaka Mokonzi, likambo oyo emonanaki na boyangeli ya Davidi, mokonzi ya mibale ya Yisraele.
14 Davidi amemaki sanduku mosantu ya kondimana na Yerusaleme. Na mokolo wana ya esengo, Balevi bayembaki loyembo ya masanzoli oyo ezali na maloba ya ntina mingi, oyo ezwami na 1 Ntango 16:31 ete: “Báloba na kati ya bikólo ete: ‘Yehova ye moko akómi mokonzi!’” Ntango mosusu okoki komituna boye: ‘Soki Yehova azali Mokonzi ya seko, ndenge nini akómaki Mokonzi na ntango wana?’ Yehova akómaka Mokonzi ntango amonisi Boyangeli na ye to ntango atye ebongiseli moko mpo emonisa ye na boumeli ya ntango moko boye to mpo na kotalela likambo moko ya sikisiki. Lolenge wana ya koyangela ya Yehova ezali na ndimbola moko monene. Liboso Davidi akufá, Yehova alakaki ye ete bokonzi na ye ekokoba seko na seko. Alobaki ete: “Nakobimisa mpenza nsima na yo momboto na yo, oyo akouta na libumu na yo; mpe nakopika makasi mpenza bokonzi na ye.” (2 Sa. 7:12, 13) Nsukansuka, “momboto” ya Davidi amonanaki mbula soki 1 000 na nsima. Ezalaki nani, mpe ntango nini asengelaki kokóma Mokonzi?
YEHOVA ATYE MOKONZI YA SIKA
15, 16. Ntango nini Yesu atyamaki mafuta na elimo lokola Mokonzi na mikolo ezali koya, mpe ntango azalaki awa na mabele, bibongiseli nini Yesu azwaki mpo na Bokonzi na ye?
15 Na mobu 29 T.B., Yoane Mobatisi abandaki kosakola ete: “Bokonzi ya likoló ekómi pene.” (Mat. 3:2) Ntango Yoane abatisaki Yesu, Yehova atyaki ye mafuta na elimo mpo akóma Masiya oyo alakamaki mpe Mokonzi ya Bokonzi ya Nzambe na mikolo ezali koya. Yehova amonisaki bolingo na ye mpo na Yesu na maloba oyo: “Oyo azali Mwana na ngai ya bolingo, oyo nandimi.”—Mat. 3:17.
16 Na boumeli ya ntango oyo asalaki mosala na ye, Yesu akumisaki Tata na ye. (Yoa. 17:4) Asalaki yango na ndenge azalaki kosakola nsango malamu ya Bokonzi ya Nzambe. (Luka 4:43) Kutu, ateyaki bayekoli na ye bábondelaka ete Bokonzi yango eya. (Mat. 6:10) Lokola azali Mokonzi oyo aponamaki, Yesu akokaki koyebisa batɛmɛli na ye ete: “Bokonzi ya Nzambe ezali na katikati na bino.” (Luka 17:21) Na nsima, na mpokwa liboso ete akufá, Yesu asalaki ná bayekoli na ye ‘kondimana mpo na Bokonzi.’ Na ndenge yango, apesaki bayekoli na ye ya sembo elikya ya kozala bakonzi elongo na ye na Bokonzi ya Nzambe.—Tángá Luka 22:28-30.
17. Ndenge nini Yesu abandaki komonisa mwa moke bokonzi na ye na siɛklɛ ya liboso, kasi mpo na nini asengelaki kozela?
17 Ntango nini Yesu asengelaki kobanda koyangela lokola Mokonzi na Bokonzi ya Nzambe? Asengelaki kozela naino. Kaka nsima ya midi ya mokolo wana, babomaki Yesu mpe bayekoli na ye bapalanganaki. (Yoa. 16:32) Nzokande, ndenge moko na ntango ya kala, Yehova asimbaki makambo na mabɔkɔ. Na mokolo ya misato, asekwisaki Mwana na ye, mpe mokolo ya Pantekote 33 T.B., Yesu abandaki koyangela lisangá ya bokristo ya bandeko na ye oyo batyami mafuta na elimo. (Kol. 1:13) Kasi, lokola Yesu azalaki “momboto” oyo alakamaki, asengelaki kozela tii ntango akokóma mpenza Mokonzi ya nguya ya mabele mobimba. Yehova ayebisaki Mwana na ye ete: “Fandá na lobɔkɔ na ngai ya mobali tii nakotya banguna na yo lokola ebonga ya makolo na yo.”—Nz. 110:1.
SAMBELÁ MOKONZI YA SEKO
18, 19. Ekateli nini tosengeli kozwa, mpe makambo nini tokoyekola na lisolo oyo elandi?
18 Na boumeli ya bankóto ya bambula, boyangeli ya Yehova etyamaki ntembe na likoló mpe awa na mabele. Yehova asundolá soki moke te boyangeli na ye; azali kaka na makambo na mabɔkɔ. Lokola azali Tata ya bolingo, abatelaki mpe akokisaki bamposa ya basaleli na ye ya sembo lokola Noa, Abrahama mpe Davidi. Likambo yango esengeli te kotinda biso tótosa Mokonzi na biso mpe tópusana penepene na ye?
19 Kasi sikoyo tómituna boye: Ndenge nini Yehova akómaki Mokonzi na mikolo na biso? Ndenge nini tokoki komonisa ete tozali bato oyo bandimaka Bokonzi ya Yehova mpe kokóma bana ya kokoka na kati ya libota na ye monene? Ntango tobondelaka ete Bokonzi ya Nzambe eya, yango elimbolaka nini? Tokozwa biyano na mituna wana na lisolo oyo elandi.


text:
LITEYA 80
Yesu aponi bantoma zomi na mibale
Nsima ya kosakola soki mbula moko na ndambo, Yesu asengelaki kozwa ekateli moko monene mpenza. Akopona banani mpo basalaka elongo na ye? Akopesa banani formasyo mpo na kokamba lisangá ya bokristo? Mpo Yesu azwa bikateli yango, alingaki Yehova asalisa ye. Yango wana, akendaki na ngomba moko, epai azalaki kaka ye moko, mpe abondelaki Nzambe butu mobimba. Na ntɔngɔ, Yesu abengaki bayekoli na ye mosusu mpe aponaki bantoma 12 na kati na bango. Oyebi bankombo na bango? Bankombo na bango yango oyo: Petro, Andre, Yakobo, Yoane, Filipe, Bartelemi, Toma, Matai, Yakobo mwana ya Alfe, Tade, Simo, mpe Yudasi Mokeriota.
Bantoma yango zomi na mibale nde bazalaki kotambola elongo na Yesu. Nsima ya kopesa bango formasyo, atindaki bango bákende kosakola. Yehova apesaki bango nguya ya kobengana bademo mpe ya kobikisa bato ya maladi.
Yesu abengaki bantoma yango zomi na mibale baninga, mpe atyelaki bango motema. Bafarisai bazalaki kokanisa ete bantoma batángaki kelasi te mpe bazalaki bato mpamba. Nzokande, Yesu apesaki bango formasyo ya mosala ya kosakola. Balekisaki na Yesu ntango moko ya ntina mingi, liboso akufa mpe nsima ya lisekwa na ye. Yesu azalaki moto ya Galile, mingi ya bantoma na ye bazalaki mpe bato ya Galile. Basusu babalaki.
Bantoma bazalaki bato ya kozanga kokoka mpe bazalaki kosala mabunga. Ntango mosusu bazalaki koloba liboso ya kokanisa mpe bazalaki kozwa bikateli ya mabe. Na bantango mosusu, bazalaki mitema mokuse. Bazalaki kutu kowelana mpo na koyeba nani aleki baninga. Atako bongo, bazalaki bato malamu, balingaki Yehova. Bango nde babongisamaki mpo na kobandisa lisangá ya bokristo nsima ya liwa ya Yesu.
“Nabengi bino baninga, mpo makambo nyonso oyo nayoki epai ya Tata na ngai, nayebisi bino yango.”—Yoane 15:15


text:
Biblia na Internet | BIBLIA - LIBONGOLI YA MOKILI YA SIKA
Olingi koyoka botángi ya lisolo oyo na %%?
Matai 18:1-35
18 Na ngonga wana bayekoli bayaki pene na Yesu mpe balobaki ete: “Nani mpenza aleki bato mosusu nyonso na bokonzi ya likoló?”+2 Bongo abengaki mwana moko ya moke, atye ye na katikati na bango+3 mpe alobaki: “Ya solo mpenza nalobi na bino: Soki bobongwani te mpe bokómi lokola bana mike+ te, bokokɔta na bokonzi ya likoló te.+4 Yango wana, moto nyonso oyo akomikitisa+ lokola mwana moke oyo, ye nde moto oyo aleki bato mosusu nyonso na bokonzi ya likoló;+5 mpe moto nyonso oyo ayambi mwana moke lokola oyo mpo na nkombo na ngai ayambi mpe ngai.+6 Kasi moto nyonso oyo abɛtisi libaku moko ya bato mike oyo bandimelaka ngai, eleki malamu bákangisa ye na nkingo libanga oyo banikaka na yango mbuma,+ lokola oyo mpunda ebalolaka, mpe bázindisa ye na katikati mpenza ya mbu.+7 “Mawa na mokili mpo ezali kobɛtisa kondima ya bato mabaku! Ya solo, biloko oyo ebɛtisaka mabaku esengeli koya mpenza,+ kasi mawa na moto oyo azali kobɛtisa libaku!+8 Yango wana, soki lobɔkɔ na yo to lokolo na yo ezali kobɛtisa yo libaku, katá yango mpe bwaká yango mosika na yo;+ eleki malamu okɔta na bomoi ebɔsɔnɔ to motɛngumi na esika obwakama ná mabɔkɔ mibale to ná makolo mibale na mɔtɔ ya seko.+9 Lisusu, soki liso na yo ezali kobɛtisa yo libaku, pikolá yango mpe bwaká yango mosika na yo; eleki malamu okɔta na bomoi na liso moko na esika obwakama na miso mibale na mɔtɔ ya Gehena.+10 Bókeba, bótyola moko ya bana mike oyo te; mpo nazali koyebisa bino ete baanzelu na bango+ na likoló bazali ntango nyonso kotala elongi ya Tata na ngai oyo azali na likoló.+11 ——12 “Bokanisi nini? Soki moto moko azali na bampate nkama moko (100) mpe moko na yango ebungi,+ akotika ntuku libwa na libwa (99) na bangomba mpe akokende koluka oyo ebungi, boye te?+13 Mpe soki ekómi ete amoni yango, nazali koyebisa bino ya solo, akosepela na yango mingi koleka ntuku libwa na libwa (99) oyo ebungaki te.+14 Ndenge moko mpe Tata na ngai oyo azali na likoló alingaka te ete moko ya bato mike oyo abeba.+15 “Lisusu, soki ndeko na yo asali lisumu, kende komonisa ye libunga na ye, yo ná ye kaka.+ Soki ayokeli yo, ozongisi ndeko na yo na nzela ya malamu.+16 Kasi soki ayoki yo te, kamatá moto moko to bato mibale, mpo na monɔkɔ ya batatoli mibale to misato likambo nyonso endimama.+17 Soki ayoki bango te, lobá na lisangá. Soki ayoki ata lisangá te, azala na miso na yo lokola moto ya bikólo+ mpe lokola mokɔngɔli-mpako.+18 “Ya solo mpenza nalobi na bino: Makambo nyonso oyo bokokanga awa na mabele ekozala oyo esilaki kokangama na likoló, mpe biloko nyonso oyo bokofungola awa na mabele ekozala oyo esilaki kofungwama na likoló.+19 Lisusu ya solo mpenza nalobi na bino ete: Soki awa na mabele, bato mibale na kati na bino bayokani na likambo moko ya ntina oyo bakosɛnga, Tata na ngai oyo azali na likoló akosalela bango yango.+20 Mpo epai bato mibale to misato bayangani na nkombo na ngai,+ nakozala wana na katikati na bango.”+21 Bongo Petro ayaki mpe alobaki na ye ete: “Nkolo, mbala boni ndeko na ngai akosalela ngai lisumu mpe ngai nakolimbisa ye?+ Tii mbala nsambo?”+22 Yesu alobaki na ye ete: “Nalobi na yo te: Tii mbala nsambo, kasi: Tii mbala ntuku nsambo na nsambo (77).*+23 “Yango wana bokonzi ya likoló ekómi lokola mokonzi+ moko oyo alingaki kotalela makambo ya mbongo na ye+ na baombo na ye.24 Ntango abandaki kotalela yango, bakɔtisaki moto moko oyo azalaki na nyongo na ye ya talanta nkóto zomi (10 000) [=denari 60 000 000].25 Kasi lokola azalaki na makoki ya kozongisa yango te, nkolo na ye apesaki mitindo ete ye, mwasi na ye, bana na ye ná biloko na ye nyonso bátɛkama mpe nyongo efutama.+26 Bongo moombo wana akweaki na nse, agumbamelaki ye mpe alobaki ete: ‘Pesá ngai ntango mpe nakofuta yo nyonso.’27 Nkolo ya moombo yango ayokelaki ye mawa, atikaki ye akende+ mpe alimbisaki nyongo na ye.+28 Kasi moombo wana abimaki mpe amonaki moko ya baninga na ye baombo oyo azalaki na nyongo na ye ya denari+ nkama moko (100); mpe akangaki ye, abandi kofina ye nkingo mpe koloba ete: ‘Futá nyongo na ngai nyonso.’29 Bongo moninga na ye moombo akweaki na nse, abandi kobondela ye mpe alobi: ‘Pesá ngai ntango+ mpe nakofuta yo.’30 Kasi alingaki te, bongo akendaki kobwaka ye na bolɔkɔ tii ntango akofuta nyongo oyo azalaki na yango.31 Bongo ntango baninga na ye baombo bamonaki makambo oyo esalemaki, bayokaki mawa mingi mpenza, mpe bakendaki, bayebisi nkolo na bango makambo nyonso oyo esalemaki.+32 Bongo nkolo na ye abengisaki ye mpe alobaki na ye ete: ‘Moombo mabe, nalimbisaki nyongo na yo nyonso, ntango obondelaki ngai.33 Yo mpe osengelaki te koyokela moninga na yo moombo mawa,+ ndenge ngai mpe nayokelaki yo mawa?’+34 Bongo lokola nkanda+ ekangaki nkolo na ye, akabaki ye epai ya bakɛngɛli ya bolɔkɔ, tii ntango akofuta nyongo na ye nyonso.35 Tata na ngai ya likoló akosala bino mpe bongo+ soki mokomoko na bino azali kolimbisa ndeko na ye na motema mobimba te.”+


text:
Biblia na Internet | BIBLIA - LIBONGOLI YA MOKILI YA SIKA
Olingi koyoka botángi ya lisolo oyo na %%?
Yisaya 9:1-21
9 Nzokande, molili ekozala te lokola ntango mokili ezalaki kotungisama makasi, lokola na ntango ya kala oyo bazalaki kotyola mokili ya Zebulone mpe mokili ya Nafatali+ mpe, na nsima, ntango basalaki ete nzela oyo ezali pene na mbu, na etúká ya Yordani, Galile ya bikólo+ ekumisama.+2 Bato oyo bazalaki kotambola na molili bamoni pole moko monene.+ Nde baoyo bafandi na mokili ya molili tuu,+ pole engɛngɛli bango.+3 Okómisi ekólo yango bato ebele;+ osali ete esengo na yango ezala monene.+ Basepeli liboso na yo ndenge bato basepelaka na ntango ya kobuka mbuma,+ ndenge bato bayokaka esengo ntango bazali kokabola biloko oyo bapunzi.+4 Mpo obukibuki ekanganeli ya mokumba na bango+ mpe fimbo oyo ezali na mapeka na bango, lingenda ya moto oyo azali kotinda bango na makasi básala mosala,+ lokola na mokolo ya Midiane.+5 Mpo sapato nyonso ya moto oyo azali konyata+ na lokito, mpe elamba oyo ebalolami na makila ekómi mpenza ya kotumba, lokola biloko oyo ebongi na mɔtɔ.+6 Mpo baboteli biso mwana,+ bapesi biso mwana mobali;+ mpe boyangeli ekozala na lipeka na ye.+ Mpe bakopesa ye nkombo Mopesi-Toli Monene,+ Nzambe ya Nguya,+ Tata ya Seko,+ Nkumu ya Kimya.+7 Bonene ya boyangeli na ye+ mpe kimya, kiti ya bokonzi ya Davidi+ mpe bokonzi na ye, ekozala na nsuka te.+ Ekopikama makasi+ mpe ekosimbama na bosembo+ mpe na boyengebene,+ banda sikoyo mpe tii na ntango oyo etyami ndelo te. Molende mpenza ya Yehova ya mampinga nde ekosala yango.+8 Yehova atindelaki Yakobo liloba moko, mpe yango ekwelaki Yisraele.+9 Mpe bato bakoyeba yango mpenza,+ ɛɛ bango nyonso, Efraime mpe moto oyo afandi na Samaria,+ mpo na lolendo na bango mpe mpo na lofundo ya motema na bango na ndenge balobi:+10 “Babriki ekwei, kasi tokotonga na mabanga oyo bakatá.+ Banzete ya sikomore+ ekatami, kasi na esika na yango tokotya banzete ya sɛdrɛ.”11 Mpe Yehova akotika banguna ya Rezine bátɛmɛla ye makasi, mpe akotinda banguna ya oyo wana,+12 Siri ekouta na ɛsti+ mpe Bafilistia bakouta na nsima,+ bakofungola monɔkɔ na bango mpe bakolya Yisraele.+ Mpo na makambo oyo nyonso, nkanda na ye ezongi nsima te, kasi lobɔkɔ na ye esembolami kaka.+13 Mpe bato bazongeli te Moto oyo azali kobɛta bango,+ mpe baluki Yehova ya mampinga te.+14 Mpe na Yisraele, na mokolo moko kaka,+ Yehova akokata motó+ ná mokila,+ etape ná nkɛkɛlɛ.15 Mobange mpe moto oyo bapesaka limemya mingi nde motó,+ mpe mosakoli oyo azali kopesa mateya ya lokuta nde mokila.+16 Mpe baoyo bazali kokamba bato oyo nde bazali kotinda bango báyengayenga;+ mpe bato na bango oyo bakambami, bango nde babulunganisami.+17 Yango wana Yehova akosepela ata na bilenge mibali na bango te,+ mpe akoyoka mawa te mpo na bana na bango oyo batata bakufá mpe basi na bango oyo mibali bakufá; mpo bango nyonso bazali bapɛngwi+ mpe basali-mabe mpe monɔkɔ nyonso ezali koloba makambo ya bozoba. Mpo na makambo oyo nyonso, nkanda na ye ezongi nsima te, kasi lobɔkɔ na ye esembolami kaka.+18 Mpo mabe epeli lokola mɔtɔ;+ ekolya mwa banzete ya nzubɛ mpe matiti mabe.+ Mpe ekopelisa mwa banzete oyo ezali na zamba,+ mpe mwa banzete yango ekotombwana na likoló lokola lipata ya molinga oyo ezali kobalukabaluka.+19 Na nkɛlɛ ya Yehova ya mampinga mokili epeli mɔtɔ, mpe bato bakokóma lokola biloko oyo mɔtɔ ekolya.+ Moto moko te akoyokela ata ndeko na ye mawa.+20 Mpe bakokata eloko ya kolya na lobɔkɔ ya mobali kasi bakozala kaka na nzala; mpe bakolya eloko na lobɔkɔ ya mwasi, kasi ya solo, bakotonda te.+ Bakolya, moto na moto, mosuni ya lobɔkɔ na ye,+21 Manase akolya Efraime, mpe Efraime akolya Manase. Bango nyonso elongo bakobunda na Yuda.+ Mpo na makambo oyo nyonso, nkanda na ye ezongi nsima te, kasi lobɔkɔ na ye esembolami kaka.+


text:
LINƆ́NGI YA MOSƐNZƐLI—NIMERO YA BOYEKOLI Sanza ya Avril 2017
Nimero oyo ezali na masolo ya boyekoli mpo na 29/05 tii na 02/07/2017
“Elako oyo osali, kokisá yango”
Elako ezali nini? Makomami elobi nini na likambo etali kosalela Nzambe bilako?
Ntango Bokonzi ya Nzambe ekoya, makambo nini ekolongola?
Biblia elobi ete: “Mokili ezali koleka.” Kasi, “mokili” yango esangisi makambo nini?
LISOLO YA BOMOI
Nazali na ekateli ya kozala soda ya Kristo
Demetrius Psarras akangamaki na bolɔkɔ mpo aboyaki kosimba mandoki. Kasi akobaki kopesa Nzambe lokumu, atako akutanaki na komekama makasi ndenge na ndenge.
“Mosambisi ya mabele mobimba” asalaka ntango nyonso oyo ezali sembo
Mpo nini tokoki koloba ete ekoki kosalema te ete Nzambe azanga bosembo? Mpo na nini yango ezali na ntina mingi mpo na bakristo lelo oyo?
Makanisi na yo eyokani na oyo ya Yehova na likambo etali bosembo?
Komikitisa mpe kolimbisa ezali na ntina mingi soki tolingi ete makanisi na biso eyokana na oyo ya Yehova na likambo etali bosembo. Mpo na nini?
Tiká ete elimo na yo ya komipesa ekumisa Yehova!
Nzambe Mozwi-ya-Nguya-Nyonso azwaka na motuya mingi milende oyo basaleli na ye basalaka mpo na kopesa mabɔkɔ na kokokisama ya mokano na ye, ata soki emonani ete milende yango ezali na ntina mingi te.


text:
LISOLO NA MONINGA MOKO YA KARTYE
Mpo na nini Nzambe atiki bampasi ezala?
Ndakisa oyo elandi emonisi ndenge oyo Motatoli ya Yehova moko akoki kosolola na moto. Tósala lokola Motatoli moko na nkombo Michelle akei kotala mwasi moko na nkombo Sofia.
NZAMBE ATALELAKA BAMPASI NA BISO NDENGE NINI?
Michelle: Mbote Sofia. Nasepeli ndenge nakuti yo na ndako.
Sofia: Ngai mpe nasepeli.
Michelle: Mbala eleki tolobelaki ndenge oyo Nzambe atalelaka bampasi na biso. * Olobaki ete likambo yango etungisaka yo banda kala, mingimingi banda mama na yo azwá likama na aksida ya motuka. Kutu, yebisá ngai naino: mama ayoki ndenge nini sikoyo?
Sofia: Mikolo mosusu azalaka malamu, mikolo mosusu ayokaka mpasi. Lelo azali malamu.
Michelle: Ezali esengo mingi. Nakanisi kobatela makanisi ya malamu ntango okutani na likambo ya ndenge wana ezali pɛtɛɛ te.
Sofia: Ezali pɛtɛɛ te. Ntango mosusu namitunaka soki akonyokwama lisusu tii wapi?
Michelle: Emonani ete ozali mpenza komitungisa. Ozali koyeba lisusu motuna oyo totikaki mbala eleki? Mpo na nini Nzambe azali kotika bampasi ekoba konyokola bato soki azali na nguya ya kosilisa yango?
Sofia: Ɛɛ, nazali koyeba.
Michelle: Liboso tótala eyano oyo Biblia epesi na motuna wana, tózongela mwa makambo oyo tolobelaki mbala eleki.
Sofia: Likambo te.
Michelle: Ya liboso, tomonaki ete ata moto moko ya sembo na ntango ya kala amitunaki mpo na nini Nzambe atiki ete bampasi ezala. Kasi, Nzambe apamelaki ye te mpo na motuna wana; alobaki mpe na ye te ete azali na kondima moke.
Sofia: Wana ezalaki likambo moko ya sika mpo na ngai.
Michelle: Tomonaki mpe ete Yehova Nzambe asepelaka ata moke te komona biso tozali konyokwama. Na ndakisa, Biblia elobi ete ntango basaleli na ye bazalaki na mpasi, “ye mpe azalaki koyoka mpasi.” * Koyeba ete Nzambe amityaka na esika na biso ntango tozali na mpasi ezali mpenza kokitisa biso motema, boye te?
Sofia: Ezali bongo.
Michelle: Na nsuka, tomonaki ete lokola Mozalisi na biso azali na nguya nyonso, na ntembe te azali na likoki ya kozwa makambo na mabɔkɔ mpe kosilisa bampasi na ntango nyonso alingi.
Sofia: Yango nde likambo oyo ezali kolekela ngai. Mpo na nini Nzambe azali kotika makambo ya mabe esalemaka nzokande azali na nguya ya kosilisa yango?
NANI ALOBAKI SOLO?
Michelle: Mpo tózwa eyano na motuna na yo, tóbanda na mokanda ya liboso ya Biblia, Ebandeli. Oyebaka lisolo ya Adama ná Eva mpe ya mbuma oyo epekisamaki?
Sofia: Ɛɛ, nayekolá yango na eteyelo ya mokolo ya lomingo. Nzambe apekisaki bango bálya mbuma ya nzete moko boye, kasi bango balyaki yango.
Michelle: Ezali bongo. Sikoyo tólobela makambo oyo ememaki Adama ná Eva na lisumu wana. Makambo yango etaleli mpe ntina oyo tozali konyokwama. Okoki kotánga Ebandeli mokapo 3, vɛrsɛ 1 tii na 5?
Sofia: Ɛɛ. Natángi boye: “Sikoyo nyoka ezalaki ekɛngɛ koleka banyama nyonso ya zamba ya mokili oyo Yehova Nzambe asalaki. Na bongo abandaki koloba na mwasi ete: ‘Ezali mpenza solo ete Nzambe alobaki na bino ete bosengeli te kolya mbuma ya nzete nyonso ya elanga?’ Bongo mwasi alobaki na nyoka ete: ‘Tokoki kolya mbuma ya banzete ya elanga. Kasi na oyo etali kolya mbuma ya nzete oyo ezali na katikati ya elanga, Nzambe alobaki ete: “Bosengeli kolya yango te, ɛɛ, bosengeli kosimba yango te mpo bókufa te.”’ Bongo nyoka alobaki na mwasi ete: ‘Bokokufa soki moke te. Mpo Nzambe ayebi ete mokolo kaka bokolya yango miso na bino ekofungwama mpenza mpe bokokóma mpenza lokola Nzambe, bokoyeba malamu ná mabe.’”
Michelle: Mersi. Tótalela naino bavɛrsɛ yango. Ya liboso, simbá ete nyoka elobaki na mwasi, Eva. Mokanda mosusu ya Biblia emonisi ete Satana Zabolo nde asalelaki nyoka mpo na koloba na mwasi. * Satana atunaki Eva mituna mpo na mobeko oyo Nzambe apesaki na ntina etali nzete moko boye. Ntango otángi na Biblia, omonaki etumbu oyo Nzambe alobaki ete Adama ná Eva bakozwa soki balei mbuma yango?
Sofia: Alobaki ete bakokufa.
Michelle: Ezali bongo. Nzokande na maloba oyo abimisaki na nsima, Satana atɛmɛlaki mpenza makambo oyo Nzambe alobaki. Satana alobaki ete: “Bokokufa soki moke te.” Abengaki Nzambe moto ya lokuta!
Sofia: Mbala ya liboso nayoka ete ezalaki nde boye.
Michelle: Mpe ntango Satana alobaki ete Nzambe azali moto ya lokuta, abimisaki ntembe moko oyo esengelaki kozwa ntango mpo na kosilisa yango. Oyebi mpo na nini?
Sofia: Bon, nayebi mpenza te.
Michelle: Bon, tózwa ndakisa moko. Kanisá ete mokolo mosusu nayei epai na yo mpe nalobi na yo ete naleki yo na makasi. Okoki kosala nini mpo olakisa ngai ete nakosi?
Sofia: Nakanisi tokoki kosala eloko moko mpo na komeka makasi na biso.
Michelle: Ɛɛ, ezali bongo mpenza. Ntango mosusu tokoki kozwa ata eloko moko ya kilo mpe kotala soki nani akokoka kotombola yango. Omoni, mpo na koyeba soki nani aleki moninga na makasi ezali mpasi te.
Sofia: Ɛɛ, ezali mpasi te.
Michelle: Sikoyo, kanisá ete nalobi nde ete nazali sembo koleka yo. Wana ekómi eloko mosusu, bongo te?
Sofia: Ɛɛ, namoni mpe bongo.
Michelle: Mpo, bosembo ezali lokola makasi te; kotombola eloko ya kilo ekolakisa te ete moto azali sembo.
Sofia: Te, ekolakisa te.
Michelle: Mpo na kosilisa mpenza ntembe wana, esengeli kaka kotika ntango eleka mpo bato mosusu bálandela biso mibale mpo bámona soki nani mpenza azali sembo koleka moninga.
Sofia: Ezali bongo.
Michelle: Sikoyo, tózonga na lisolo na biso ya mokanda ya Ebandeli. Satana alobaki nde ete aleki Nzambe na makasi?
Sofia: Te.
Michelle: Soki bongo, Nzambe alingaki komonisa nokinoki ete Satana akosi. Nzokande, Satana alobaki nde ete azali sembo koleka Nzambe. Ezali lokola alobaki na Eva ete: ‘Nzambe azali kokosa bino, ngai nde nazali koyebisa bino solo.’
Sofia: Lobá likambo.
Michelle: Na yango, na bwanya na ye Nzambe ayebaki ete lolenge eleki malamu mpo na kosilisa ntembe yango ezali ya kotika ete ntango eleka. Nsukansuka, ekoyebana polele nani alobaki solo mpe nani akosaki.
NTEMBE MOKO MONENE
Sofia: Bongo ndenge Eva akufaki, emonisaki te ete Nzambe alobaki solo?
Michelle: Emonisaki yango mwa moke. Kasi, ntembe ya Satana esukaki kaka wana te. Talá lisusu vɛrsɛ 5. Omoni likambo mosusu oyo Satana alobaki na Eva?
Sofia: Alobaki na ye ete soki alei mbuma, miso na ye ekofungwama.
Michelle: Ɛɛ, mpe abakisaki ete akokóma ‘lokola Nzambe, akoyeba malamu ná mabe.’ Na yango, Satana amonisaki ete Nzambe azali kopimela bato eloko moko ya malamu.
Sofia: Namoni.
Michelle: Yango mpe ezalaki ntembe moko monene.
Sofia: Na ndenge nini?
Michelle: Na maloba na ye, Satana alingaki koloba ete Eva—ata mpe bato nyonso—bakozala malamu koleka soki baboyi litambwisi ya Nzambe. Na likambo yango mpe, Yehova ayebaki ete lolenge eleki malamu ya kokata yango ezali ya kotika Satana ameka komonisa soki alobaki solo. Yango wana, Nzambe atiki ete Satana ayangela mokili oyo mpo na mwa ntango. Yango nde ntina oyo bampasi etondi na mokili: Ezali Satana nde azali koyangela mokili oyo, kasi Nzambe te. * Kasi, nsango malamu mpe ezali.
Sofia: Nsango yango nini?
Michelle: Biblia eteyaka makambo mibale ya malamu na ntina etali Nzambe. Ya liboso, Yehova asalisaka biso ntango tozali konyokwama. Na ndakisa, talá maloba ya Mokonzi Davidi oyo ezali na Nzembo 31:7. Davidi akutanaki na makambo mingi ya mpasi na bomoi na ye, kasi talá likambo oyo alobaki na libondeli moko epai ya Nzambe. Okoki kotánga vɛrsɛ yango?
Sofia: Ɛɛ. Elobi boye: “Nakozala na esengo mpe nakosepela na motema boboto na yo, mpo omoni mpasi na ngai; oyebi bampasi ya molimo na ngai.”
Michelle: Na yango, atako Davidi akutanaki na makambo ya mpasi, motema na ye ekitaki mpo ayebaki ete Yehova azalaki komona makambo nyonso oyo ekómeli ye. Lokola Yehova ayebi makambo nyonso, ata mpe mitungisi na biso, oyo bato mosusu bakoki komona te, ezali mpenza kokitisa motema, omoni te?
Sofia: Ɛɛ, ezali bongo.
Michelle: Likambo ya mibale oyo Biblia eteyaka mpo na Nzambe ezali ete akotika te ete bampasi ezala kaka libela na libela. Biblia elobi ete mosika te Nzambe akosukisa boyangeli mabe ya Satana. Mpe akolongola mabe nyonso oyo ezali kosalema, ata mpe makambo oyo ezali kotungisa yo ná mama na yo. Nakoki kozonga pɔsɔ ya nsima mpo na komonisa yo ntina oyo tokoki kondima ete etikali moke Nzambe asukisa bampasi nyonso? *
Sofia: Ɛɛ, ekozala malamu.
Ezali nde na lisolo moko ya Biblia oyo olukaka koyeba malamu? Olingi koyeba mateya to makambo mosusu ya Lingomba ya Batatoli ya Yehova? Soki ezali bongo, kokakatana te kotuna Motatoli ya Yehova moko. Akosepela kosolola makambo yango na yo.
^ par. 7 Talá “Lisolo na moninga moko ya kartye—Nzambe akipaka bampasi na biso?” na Linɔ́ngi ya Mosɛnzɛli ya 01/07/2013.
^ par. 17 Talá Yisaya 63:9.
^ par. 26 Talá Emoniseli 12:9.
^ par. 61 Mpo na koyeba makambo mosusu, talá mokapo 9 na buku Biblia eteyaka mpenza nini? ebimisami na Batatoli ya Yehova.


text:
BIBLIA EBONGOLAKA BATO
Sikoyo namoni ete nakoki kosalisa basusu
ABOTAMAKI NA: 1981
EKÓLO: GUATEMALA
BOMOI NA YE YA KALA: ANYOKWAMAKI MINGI NA BOMWANA
NDENGE NAZALAKI:
Nabotamá na Acul, engumba moko ya mosika na bangomba na wɛsti ya Guatemala. Bato ya libota na ngai bazali bato ya Ixil, oyo bankɔkɔ na bango bazalaki Ba-Maya. Longola monɔkɔ ya Espagnol, nalobaka mpe monɔkɔ ya mboka na biso. Nakolá na eleko oyo Guatemala ezalaki na bitumba ya bana-mboka oyo eumelaki mbula 36. Na ntango wana nyonso ebele ya bato ya Ixil bakufaki.
Ntango nazalaki na mbula minei, yaya na ngai ya mbula nsambo azalaki kosakana na grenade na mabɔkɔ mpe epanzanaki na mbalakaka. Likambo ya mawa, ebomaki ngai miso mpe yaya na ngai akufaki. Na nsima, nalekisaki bomwana na ngai na eteyelo ya bato bakufá miso na engumba Guatemala epai nayekolaki ekomeli ya bato oyo bakufá miso. Mpo na bantina oyo nayebaki mpenza te, bakambi ya eteyelo yango baboyaki nasololaka na bana mosusu mpe baninga na ngai ya kelasi bazalaki kokima ngai. Nazalaki ntango nyonso kaka ngai moko mpe nazalaki kozela na mposa makasi sanza mibale ya konje oyo tozalaki kozwa mbula nyonso mpo nazala elongo na mama na ngai mpo azalaki ntango nyonso na boboto mpe motema mawa. Likambo ya mawa, mama akufaki ntango nazalaki na mbula zomi. Lokola namonaki ete nazangi moto kaka moko na mokili oyo azalaki kolinga ngai, nalɛmbaki mpenza nzoto.
Ntango nakokisaki mbula 11, nazongaki na mboka na biso mpe nakómaki kofanda elongo na ndeko na ngai ya mobali ná libota na ye. Bazalaki kokokisa bamposa na ngai ya mokolo na mokolo kasi ata moko te akokaki kosalisa ngai natika komitungisa na makanisi. Na bantango mosusu nazalaki kolelela Nzambe boye: “Mpo na nini mama na ngai akufi? Mpo na nini miso na ngai ekufá?” Bato bazalaki koyebisa ngai ete bampasi yango ezalaki mokano ya Nzambe. Namonaki ete Nzambe azali mafumafu mpe sembo te. Soki namibomaki te ezali kaka mpo nazangaki likoki ya kosala yango.
Lokola nazalaki komona te, nazalaki na likoki ya komibatela te. Ntango nazalaki mwana, basangisaki na ngai nzoto na makasi mbala mingi. Nayebisaki moto moko te likambo yango mpo nakanisaki ete bakokipe yango te. Bato bazalaki mpenza kosolisa ngai te mpe ngai nazalaki kosolisa moto te. Nazalaki kotungisama na makanisi mpe nazalaki kotyela moto ata moko te motema.
NDENGE BIBLIA EBONGOLI NGAI:
Ntango nazalaki naino elenge mpenza, Batatoli ya Yehova mibale (mwasi moko ná mobali na ye) basololaki na ngai na ntango oyo bana-kelasi bapemaka mwa moke. Moko ya balakisi ya eteyelo na biso oyo azalaki koyokela ngai mawa asɛngaki bango báyaka kotala ngai. Bayebisaki ngai elaka ya Biblia oyo elobi ete bakufi bakosekwa mpe baoyo bakufá miso bakomona lisusu. (Yisaya 35:5; Yoane 5:28, 29) Nasepelaki na makambo bateyaki ngai, kasi ezalaki mpasi nasolola na bango mpo namesanaki kosolola na bato te. Kasi, ata bongo, na boboto nyonso mpe motema molai, bakobaki koya kotala ngai mpo na koyekola na ngai Biblia. Mwasi ná mobali yango bazalaki kotambola na ntaka ya kilomɛtrɛ koleka 10 likoló ya ngomba mpo na kokóma na engumba na biso.
Ndeko na ngai azalaki koyebisa ngai ete mwasi yango ná mobali na ye bazalaki kolata malamu atako bazalaki na bozwi mingi te. Ata bongo, bazalaki ntango nyonso kotyela ngai likebi, bazalaki mpe komemela ngai mwa bakado. Namonaki ete kaka bakristo ya solo nde bakoki komipimela ndenge wana.
Nayekolaki Biblia na lisalisi ya mikanda ya ekomeli ya bato bakufá miso. Atako nazalaki kokanga ntina ya makambo oyo nazalaki koyekola, kasi ezalaki mpasi nandima makambo mosusu. Na ndakisa, ezalaki mpasi nandima ete Nzambe akipaka ngai mpenza mpe ete basusu bakoki koyebisa ngai ndenge oyo Nzambe atalelaka ngai. Nayebaki sikoyo ntina oyo Yehova atiki mabe ezala mpo na mwa ntango kasi ezalaki mpasi mpo natalela ye lokola Tata ya bolingo mpenza. *
Makambo oyo nayekolaki na Biblia esalisaki ngai mokemoke nabongola makanisi na ngai. Na ndakisa, nayekolaki ete Nzambe amityaka mpenza na esika ya baoyo bazali konyokwama. Mpo na basambeli na ye oyo bazalaki konyokola bango, Nzambe alobaki boye: “Namoni mpasi ya bato na ngai . . . Nayebi malamu bampasi oyo bazali komona.” (Kobima 3:7) Ntango nakómaki kosepela na bizaleli kitoko ya Yehova, etindaki ngai napesa bomoi na ngai epai na ye. Na 1998, nazwaki batisimo mpe nakómaki Motatoli ya Yehova.
Mbula moko nsima ya batisimo na ngai, nazalaki kolanda mateya mpo na bato bakufá miso pene ya engumba Escuintla. Nkulutu moko ya lisangá oyo ezalaki pene wana amonaki ete nazalaki konyokwama mpo na koya na makita mpo engumba oyo nazalaki kofanda ezalaki mosika. Lisangá ya penepene ezalaki kaka na bangomba oyo mwasi ná mobali oyo bazalaki koyekola na ngai Biblia bazalaki kouta mpe ezalaki mpasi nakende koyangana kuna. Mpo na kosalisa ngai, nkulutu yango alukaki libota moko ya Batatoli ya Yehova na Escuintla oyo bandimaki koyamba ngai na ndako na bango mpe kosalisa ngai nayanganaka na makita ya losambo. Tii lelo bazwaka ngai lokola moto ya libota na bango mpenza.
Nakoki kolobela bandakisa mingi mosusu ya bolingo ya solosolo oyo bandeko ya lisangá bamoniselaki ngai. Makambo nyonso wana endimisi ngai ete lokola nazali Motatoli ya Yehova, nazali na kati ya bakristo ya solo.—Yoane 13:34, 35.
MATOMBA OYO NAZWI:
Namiyokaka lisusu te ete nazangi ntina mpe elikya. Sikoyo bomoi na ngai ezali na ntina mpenza. Lokola nalekisaka ngonga mingi na mosala ya koteya bato Biblia oyo Batatoli ya Yehova basalaka, namipesaka mingi na koteya basusu makambo kitoko oyo ezali na Biblia na esika ya kokipe mpasi na ngai. Lisusu, nazwi libaku ya kosala lokola moko ya bandeko oyo bakambaka lisangá mpe kosala badiskur na masangá. Nazwaki kutu libaku ya kosala badiskur na mayangani na biso ya minene epai ebele ya bato bayanganaka.
Na 2010, nazwaki diplome na Eteyelo ya Biblia mpo na bandeko mibali minzemba (lelo oyo, babengaka yango Eteyelo ya bapalanganisi ya nsango malamu), oyo esalemaki na El Salvador. Eteyelo yango esalisaki ngai nakokisaka malamu mikumba na ngai na lisangá. Formasyo yango esali ete namona mpenza ete Yehova Nzambe, oyo akoki kobongisa moto nyonso mpo na mosala na ye, azwaka ngai na valɛrɛ mpe alingaka ngai.
Yesu alobaki boye: “Esengo ya kopesa eleki oyo ya kozwa.” (Misala 20:35) Lelo oyo, nakoki mpenza koloba ete nazali na esengo atako liboso nakanisaki te ete ekoki kosalema. Sikoyo namoni ete nakoki kosalisa basusu.
^ par. 13 Mpo na koyeba mpo na nini Nzambe atiki mabe ezala, talá mokapo 11 ya buku Biblia eteyaka mpenza nini? ebimisami na Batatoli ya Yehova.


text:
Zongelá Yehova
Yehova azali koluka bampate na ye oyo ebungi, mpe asɛngi yo ozongela ye.
Mokanda ya Lisangani ya Mikóló-Bakambi
Mokanda oyo Lisangani ya Mikóló-Bakambi ekomeli basaleli ya Nzambe oyo batiká etonga.
ETENI 1
“Oyo ebungi, nakoluka yango”
Nzambe amonaka nde ete soki mpate ebungi esili mpo na yango?
ETENI 2
Mitungisi—“Tokamolami na ndenge nyonso”
Soki olɛmbi mpo ozali kokoka te kosalela Yehova ndenge ozalaki kosala liboso, toli moko ekoki kosalisa yo ozwa makasi oyo euti na Nzambe.
ETENI 3
Soki ndeko moko azokisaki yo—Ntango ‘tozali na likambo ná mosusu’
Mitinda misato ya Biblia ekoki kosalisa yo olongola mpasi na motema ntango ndeko mokristo asali yo mabe.
ETENI 4
Komimemisa ngambo—“Pɛtolá ngai na lisumu na ngai”
Ndenge nini okoki kozala na lisosoli ya pɛto?
ETENI 5
Bózongela “mobateli ya mpate mpe mokɛngɛli ya milimo na bino”
Soki nalingi nazongela Yehova, nakobanda wapi? Lisangá ekoyamba ngai ndenge nini?
Maloba ya nsuka
Osepelaka te ntango okanisaka ntango ya esengo oyo ozalaki elongo na basaleli ya Yehova?


text:
Komelá biso
Tozali na esengo ya kosalisa bato oyo basepelaka na Biblia to na mosala na biso na mokili mobimba. Finá esika moko oyo olingi awa na nse mpo na kokutana na Batatoli ya Yehova ya mboka na bino.
Luká dati ya Ekaniseli ya liwa ya Yesu mpo na mbula oyo ezali koya
Luká esika Batatoli ya Yehova bakosala liyangani moko monene
Bengá na telefone to komelá biso na baadrɛsi oyo ezali wana na nse
Autriche
Jehovas Zeugen, Zweigbüro
65617 SELTERS
ALLEMAGNE
+43-720-980-235
Ngonga ya mosala
Lundi tii Vendredi
8:00 tii 17:00


text:
Kokufa miso
“Matangá ya nkisi oyo batyaki ngai na miso ntango nabotamaki nde ebomaki ngai miso. Na boumeli ya bolenge na ngai nyonso nazalaki komona ata moke te mpe nakómaki kotungisama makasi na makanisi.”—Paqui, mwasi moko oyo azali na mbula soki 50, oyo mobali na ye mpe akufá miso.
KOKUFA miso to kozanga komona malamu ekoki kouta na makambo ndenge na ndenge; na ndakisa, likama to maladi. Yango ekoki kobebisa miso, misisa ya miso to bɔɔngɔ. Mbala mingi, bato oyo bakufaka mpenza miso to bamonaka malamu te bamiyokaka lokola bazangi moto ya kokipe bango, bayokaka mawa mpe babangaka. Ata bongo, mingi balongaka mokakatano yango mpe bazalaka na bomoi ya esengo.
Miso nde ezali eloko ya liboso oyo esalisaka biso tóyeba makambo oyo ezali zingazinga na biso. Na yango, soki moto akufi miso, koyoka, koyoka nsolo, kosimba mpe komeka elɛngi ya biloko nde esalisaka ye.
Zulunalo moko (Scientific American) elobi ete bolukiluki oyo basalaki na baselile ya bɔɔngɔ emonisi ete bɔɔngɔ ezalaka na likoki ya “kobongwana na kotalela makambo moto akutani na yango.” Ebakisi boye: “Makambo mingi emonisi ete soki enama moko ezali kosala lisusu te, bɔɔngɔ ekoki kosalisa binama mosusu ekóma na makoki mingi lisusu.” Tótalela makambo oyo elandi.
Koyoka: Kobanda na makelele ya mongongo tii na makelele ya makolo ya moto oyo azali kotambola, moto oyo amonaka te akoki komona na makanisi makambo oyo ezali koleka zingazinga. Fernando, mobali moko oyo akufá miso, alobi boye: “Mongongo to ndenge moto azali kotambola esalisaka ngai nayeba moto yango.” Juan, oyo akufá mpe miso, alobi boye: “Moto oyo akufá miso ayebaka moto na mongongo na ye.” Ndenge moko na moto nyonso, moto oyo akufá miso atyaka likebi na volimi ya mongongo mpo na koyeba soki moto yango azali na mawa to esengo.
Lokola matoi ya moto oyo akufá miso ekómaka kosala lisusu malamu koleka, esalisaka ye ayeba makambo oyo ezali koleka zingazinga na ye kaka na makelele, na ndakisa nzela ya mituka, monene ya shambrɛ to esika makama mosusu ezali.
Koyoka nsolo: Koyoka nsolo ekoki mpe kosalisa moto ayeba makambo, kasi kaka te koyoka nsolo ya kitoko. Na ndakisa, ntango moto oyo akufá miso azali kotambola na nzela, koyoka nsolo ekoki kosalisa ye asala karte moko na makanisi oyo ekoki kosalisa ye amona restora, zando mpe makambo mosusu. Toboyi te, makelele oyo amesaná na yango, ata mpe makambo mosusu ya mikemike na nzela ya kosimba ekoki kobakisama na karte yango.
Kosimba: Francisco alobi boye: “Misapi na ngai ekómá miso na ngai.” Mwa nzete mpe esalisaka “Miso” yango emona malamu. Manasés, oyo abotamá miso ekufá mpe ayekolaki kosalela mwa nzete na bomwana, alobaki boye: “Binama mosusu ya nzoto na ngai, makambo oyo nakangá na motó mpe kosalela mwa nzete ntango nazali kotambola esalisaka ngai nayeba mpenza esika nazali.”
Kosimba mpe esalisaka bato mingi oyo bakufá miso bátánga mikanda oyo ebimá na ekomeli ya bato oyo bakufá miso. Kutu, na mikolo na biso, bato oyo bakufá miso bazali na mwaye ndenge na ndenge oyo ekoki kosalisa bango báyeba makambo mingi, ata mpe makambo ya Nzambe. Longola mikanda ya ekomeli ya bato bakufá miso, ezali mpe na bakasɛti oyo bakoki koyoka mpe kosalela ordinatɛrɛ. Na nzela na yango, bakoki kotánga Biblia mpe mikanda mosusu oyo elimbolaka Biblia. *
Mikanda yango ebɔndisaki mpenza Paqui ná mobali na ye oyo tolobelaki na ebandeli mpe epesaki bango elikya. Bazwaki mpe lisalisi ya ebele ya bandeko ya lisangá na bango. Paqui, alobi boye: “Tozali sikoyo na bomoi ya esengo mpe tokoki kosala makambo mingi biso moko.”
Toboyi te, kokufa miso ezalaka na mikakatano na yango. Kasi ezali mpenza litatoli oyo emonisi ete moto akoki komesana na makambo na pɛtɛɛ nyonso ntango akutani na mikakatano ya ndenge wana mpe kokoba kosepela na bomoi!
^ par. 10 Batatoli ya Yehova babimisaka mikanda oyo elimbolaka Biblia na ekomeli ya bato bakufá miso na minɔkɔ koleka 25.


text:
Biblia na Internet | BIBLIA - LIBONGOLI YA MOKILI YA SIKA
Olingi koyoka botángi ya lisolo oyo na %%?
Yirimia 41:1-18
41 Bongo esalemaki boye: na sanza ya nsambo, Yishimaele+ mwana ya Netania mwana ya Elishama+ ya libota ya mokonzi+ mpe na bato minene ya mokonzi mpe bato mosusu zomi elongo na ye+ bayaki epai ya Gedalia mwana ya Ahikame, na Mizipa.+ Mpe kuna na Mizipa, babandaki kolya limpa elongo.+2 Na nsima, Yishimaele mwana ya Netania ná bato yango zomi oyo bazalaki elongo na ye batɛlɛmaki mpe babomaki Gedalia mwana ya Ahikame mwana ya Shafane na mopanga.+ Bongo babomaki moto oyo mokonzi ya Babilone apesaki mokumba ya kokamba mokili.+3 Mpe Yishimaele abomaki Bayuda nyonso oyo bazalaki elongo na ye, elingi koloba, elongo na Gedalia, na Mizipa, mpe Bakaladea oyo bazwamaki wana, elingi koloba, mibali ya etumba.4 Mpe esalemaki boye: na mokolo ya mibale nsima ya kobomama ya Gedalia, wana moto ata moko te ayebaki naino likambo yango,+5 bato bautaki na Shekeme,+ na Shilo+ mpe na Samaria,+ bato ntuku mwambe (80) bakati mandefu+ mpe na bilamba epasukipasuki, bamikatikataki nzoto,+ mpe bazalaki na likabo ya mbuma ná olibana+ na lobɔkɔ na bango mpo na komema na ndako ya Yehova.6 Bongo Yishimaele mwana ya Netania abimaki na Mizipa mpo na kokutana na bango, azalaki kolela wana azalaki kotambola.+ Mpe esalemaki boye: ntango kaka akutanaki na bango alobaki na bango ete: “Bóya epai ya Gedalia mwana ya Ahikame.”7 Kasi esalemaki boye: ntango kaka bakómaki na katikati ya engumba, Yishimaele mwana ya Netania abandaki koboma bango mpe kobwaka bango na katikati ya libulu ya kobomba mai, ye ná bato oyo bazalaki elongo na ye.+8 Kasi ezalaki na bato zomi kati na bango oyo na mbala moko balobaki na Yishimaele ete: “Koboma biso te, mpo tozali na biloko ya motuya oyo ebombami na esobe: blé, ɔrje, mafuta ná mafuta ya nzoi.”+ Bongo atikaki, mpe abomaki bango te kati na bandeko na bango.9 Sikoyo libulu ya kobomba mai oyo kati na yango Yishimaele+ abwakaki bibembe ya bato oyo abomaki ezalaki libulu monene ya kobomba mai, libulu oyo Mokonzi Asa asalaki mpo na kobanga Baasha mokonzi ya Yisraele.+ Ezalaki yango nde Yishimaele mwana ya Netania atondisaki na bato oyo babomamaki.10 Bongo Yishimaele akangaki bato nyonso oyo batikalaki kati na bato oyo bazalaki na Mizipa,+ bana basi ya mokonzi+ mpe bato nyonso oyo batikalaki na Mizipa,+ oyo Nebuzaradane mokonzi ya basoda oyo bakɛngɛlaka mokonzi apesaki na mabɔkɔ ya Gedalia mwana ya Ahikame.+ Bongo Yishimaele mwana ya Netania akangaki bango mpe akendaki mpo na kokatisa na ngámbo ya bana ya Amone.+11 Na nsima, Yohanane+ mwana ya Karea mpe bakonzi nyonso ya mampinga ya basoda+ oyo bazalaki elongo na ye bayokaki mabe nyonso oyo Yishimaele mwana ya Netania asalaki.12 Na yango, bazwaki bato nyonso mpe bakendaki kobunda na Yishimaele mwana ya Netania mpe bakutaki ye pene ya ebele ya mai oyo ezalaki na Gibeone.+13 Bongo esalemaki boye: ntango kaka bato nyonso oyo bazalaki elongo na Yishimaele bamonaki Yohanane mwana ya Karea ná bakonzi nyonso ya mampinga ya basoda oyo bazalaki elongo na ye, babandaki kosepela.14 Mpe bato nyonso oyo Yishimaele amemaki bakangami uta na Mizipa+ babalukaki mpe bazongaki mpe bakendaki epai ya Yohanane mwana ya Karea.15 Kasi Yishimaele mwana ya Netania akimaki+ elongo na bato mwambe liboso ya Yohanane, mpo na kokende epai ya bana ya Amone.16 Yohanane+ mwana ya Karea mpe bakonzi nyonso ya mampinga ya basoda oyo bazalaki elongo na ye bakamataki bato nyonso oyo batikalaki, bato oyo bango babɔtɔlaki Yishimaele mwana ya Netania, bato oyo ye azwaki na Mizipa, nsima ya koboma Gedalia+ mwana ya Ahikame: mibali makasi, mibali ya etumba, basi, bana mike ná bakapita ya ndako ya mokonzi, oyo azongaki na bango uta na Gibeone.17 Bongo bakendaki kofanda na Kimehame oyo ezalaki pembeni ya Beteleme,+ mpo bálanda nzela na bango mpe bákɔta na Ezipito,+18 mpo na Bakaladea;+ mpo bakómaki kobanga bango,+ mpo Yishimaele mwana ya Netania abomaki Gedalia mwana ya Ahikame,+ oyo mokonzi ya Babilone apesaki mokumba ya kokamba mokili.+


text:
Ndenge ya kokabola mikanda
LAMUKÁ!
Motuna: Bato mosusu bandimaka te ete Yesu azalaki moto ya solo, kasi bamosusu bandimaka. Ata bongo, basusu mpe balobi ete ndenge ya koyeba mpenza soki azalaki moto ya solo ezali te. Yo okanisaka nini?
Okoki koloba boye: Lamuká! oyo elobeli makambo oyo endimisi ete Yesu azalaki moto ya solo.
KOBANDA LISOLO: TEYÁ SOLO
Motuna: Moto akómaka ndenge nini soki akufi?
Vɛrsɛ: Yn 11:11-14
Solo: Soki moko akufi, bomoi na ye esuki. Na yango, ntina ya kobanga ezali te; bomoi nsima ya liwa ezali te. Yesu akokanisaki liwa na mpɔngi. Kaka ndenge asalaki mpo na Lazare, Yesu ‘akolamusa’ bandeko mpe baninga na biso oyo bakufá mpo bázonga na bomoi awa na mabele.
LOKASA YA LIBYANGI MPO NA MAKITA (inv)
Okoki koloba boye: Nasepeli kobengisa yo oya kolanda lisolo moko oyo ekolobela Biblia. Ezali ofele mpe ekosalema na Ndako ya Bokonzi, esika na biso ya losambo. [Pesá ye lokasa ya libyangi, lakisá ngonga, esika ya likita, mpe yebisá ye motó ya likambo ya diskur.]
Motuna: Osí okɔtá na Ndako ya Bokonzi? [Soki likoki ezali, lakisá video Makambo esalemaka ndenge nini na Ndako ya Bokonzi?]
KOMÁ MALOBA NA YO MOKO
Landá makanisi oyo bapesi likoló mpo na kobongisa ndenge na yo moko ya kobanda lisolo na mosala ya kosakola.


text:
GÉORGIE
“Mpo na Nzambe makambo nyonso ekoki kosalema”
Natela Grigoriadis
ABOTAMAKI NA 1960
BATISIMO 1987
NA MOKUSE Mwa moke nsima ya kozwa batisimo, Natela oyo azalaki mokambi ya magazini moko, asalelaki libaku yango mpo na kopesa mabɔkɔ na mosala ya konyata na masini mikanda na kobombana.
NA NSUKA ya bambula ya 1980, na makita, kaka ndeko oyo atambwisaka boyekoli ya Linɔ́ngi ya Mosɛnzɛli nde azalaki na yango mpe mbala mingi ezalaki zulunalo oyo basali kopi na yango na mabɔkɔ. Nasololaki na ndeko Genadi Gudadze, moko ya bankulutu, mpe napesaki ye likanisi ete tosengeli komeka konyata biso moko na masini bazulunalo yango.
Tii na ntango wana, bandeko bamesanaki kobimisa mwa mikanda na masini ya kosala bafotokopi oyo bango moko basalaki. Mpo na kobimisa mikanda mbala na mbala, esɛngaki bázala na masini ya malamu koleka ya kosala bafotokopi, kozala na moto oyo ayebi kobɛta malamu masini ya kobɛta mikanda, kozala mpe na masini yango ya kobɛta mikanda mpe ebele ya bapapye oyo basalaka na yango bafotokopi. Nzokande, guvɛrnema ezalaki na liste ya biloko nyonso ya imprimeri, ata bapapye mpe bato na bango bazalaki kolandela yango.
Nazwaki masini moko ya kobɛta mikanda na mabɔkɔ epai ya moto moko oyo nayebanaki na ye, oyo azalaki na bamasini ya kala oyo Leta ezalaki lisusu kolandela te. Ndeko na ngai ya mwasi ayebaki kobɛta masini mpe akokaki kosalisa biso. Bandeko basalaki masini ya sika ya kosala bafotokopi mpe bazwaki esika ya kosomba bapapye oyo basalaka na yango bafotokopi. Makambo nyonso ekómaki na molɔngɔ mpe eumelaki te tobimisaki kopi ya liboso ya Linɔ́ngi ya Mosɛnzɛli na monɔkɔ ya Géorgien.
Kasi mokakatano mosusu ebimaki. Mokolo moko, Genadi ayebisaki ngai, “tosengeli koluka esika mosusu ya kozwa bapapye ya kosala bafotokopi.” Amonaki liboke ya bapapye yango na biro moko ya Leta, kasi ye moko akokaki kosomba yango te mpo bakonzi bazalaki kolandela ye. Ndenge nini tokokaki kozwa yango? Nazalaki koloba mbala na mbala: “Ezali mpasi tózwa yango!” Kasi Genadi alobaki na ngai boye: “Tiká koloba ‘ezali mpasi tózwa yango!’ ‘Mpo na Nzambe makambo nyonso ekoki kosalema’!”
Nakobaki kokanisa maloba yango, mpe na kobanga nyonso, nakendaki na biro yango ya Leta mokolo oyo elandaki. Yehova akambaki ngai epai ya mwasi moko ya boboto oyo ayebaki kobɛta masini mpe andimaki koyebisa bosɛnga na ngai epai ya mokambi ya biro yango. Mokonzi yango nde mobali na ye! Nakómaki kosomba bapapye yango mbala na mbala na biro yango, mpe na nsima tozalaki lisusu kozanga bapapye te.


text:
Komelá biso
Tozali na esengo ya kosalisa bato oyo basepelaka na Biblia to na mosala na biso na mokili mobimba. Finá esika moko oyo olingi awa na nse mpo na kokutana na Batatoli ya Yehova ya mboka na bino.
Luká dati ya Ekaniseli ya liwa ya Yesu mpo na mbula oyo ezali koya
Luká esika Batatoli ya Yehova bakosala liyangani moko monene
Bengá na telefone to komelá biso na baadrɛsi oyo ezali wana na nse
République démocratique du Congo
Association Les Témoins de Jéhovah
BP 634
LIMETE
KINSHASA
RÉPUBLIQUE DÉMOCRATIQUE DU CONGO
+243 81-555-1000
+243 99-818-9791
Ngonga ya mosala
Lundi tii Vendredi
8:30 tii 12:00 mpe 13:00 tii 16:45


text:
Biblia na Internet | BIBLIA - LIBONGOLI YA MOKILI YA SIKA
Olingi koyoka botángi ya lisolo oyo na %%?
Misala 7:1-60
7 Kasi nganga-nzambe monene alobaki ete: “Makambo wana ezali bongo?”2 Ye alobaki ete: “Mibali, bandeko mpe batata, bóyoka. Nzambe ya nkembo+ abimelaki nkɔkɔ na biso Abrahama ntango azalaki na Mezopotamia, liboso abanda kofanda na Harane,+3 mpe alobaki na ye ete: ‘Bimá na mokili na yo mpe na bandeko na yo mpe yaká na mokili oyo nakolakisa yo.’+4 Bongo abimaki na mokili yango ya Bakaladea mpe abandaki kofanda na Harane. Mpe kuna, nsima wana tata na ye akufaki,+ Nzambe alongolaki ye na esika oyo azalaki kofanda mpo akende na mokili oyo bino bofandi sikoyo.+5 Nzokande, kuna apesaki ye libula moko te, ɛɛ, ata mabele oyo ekokani na bonene ya litambe ya lokolo te;+ kasi alakaki nde kopesa ye yango mpo ezala eloko na ye,+ mpe ya momboto na ye nsima na ye,+ atako na ntango wana azalaki naino na mwana te.+6 Lisusu, Nzambe alobaki mpo na yango: ete momboto na ye ekozala bato bafandi bapaya+ na mokili ya bopaya+ mpe bato yango bakokómisa bango baombo mpe bakomonisa bango mpasi mbula nkama minei (400).+7 Nzambe alobaki ete: ‘Mpe ekólo wana oyo bango bakosalela lokola baombo ngai nakosambisa yango+ mpe nsima ya makambo wana, bakobima mpe bakosalela ngai mosala mosantu na esika oyo.’+8 “Apesaki ye mpe kondimana ya kokatama ngenga;+ mpe na yango abotaki Yisaka+ mpe akataki ye ngenga na mokolo ya mwambe,+ mpe Yisaka abotaki Yakobo, mpe Yakobo abotaki bakonzi zomi na mibale ya libota.+9 Mpe bakonzi yango ya libota bakómaki na zuwa+ mpo na Yozefe mpe batɛkaki ye na Ezipito.+ Kasi Nzambe azalaki elongo na ye,+10 mpe asikolaki ye na malɔzi na ye nyonso mpe apesaki ye ngɔlu mpe bwanya na miso ya Farao mokonzi ya Ezipito. Mpe atyaki ye mpo na koyangela Ezipito mpe ndako na ye mobimba.+11 Kasi nzala ekwelaki Ezipito mobimba mpe Kanana, ɛɛ bolɔzi moko monene; mpe bankɔkɔ na biso bazalaki kozwa biloko te.+12 Kasi Yakobo ayokaki ete biloko ya kolya ezali na Ezipito+ mpe atindaki bankɔkɔ na biso mbala ya liboso.+13 Mpe na mbala ya mibale Yozefe amilakisaki epai ya bandeko na ye;+ mpe libota ya Yozefe eyebanaki epai ya Farao.+14 Bongo Yozefe atindaki bákende kobenga Yakobo tata na ye mpe bato nyonso ya libota na ye na esika yango:+ milimo ntuku nsambo na mitano (75).+15 Yakobo akitaki na Ezipito.+ Mpe akufaki;+ bankɔkɔ na biso mpe bakufaki,+16 mpe bamemamaki na Shekeme+ mpe balalisamaki na lilita+ oyo Abrahama asombaki na motuya ya mbongo ya palata epai ya bana ya Hamore na Shekeme.+17 “Wana ntango ezalaki kokóma pene mpo elaka oyo Nzambe asakolaki polele epai ya Abrahama ekokisama, bato babotamaki mingi mpe bakómaki ebele na Ezipito,+18 tii ntango mokonzi mosusu abimaki na Ezipito, oyo ayebaki Yozefe te.+19 Ye asalelaki ekólo na biso mayele mabe+ mpe apusaki batata na biso na makasi kaka mpamba ete bábimisa bana na bango ya mike, mpo bákoka kotika bango na bomoi te.+20 Kaka na ntango wana, Moize abotamaki,+ mpe azalaki kitoko mingi+ ata na miso ya Nzambe. Mpe babatelaki ye sanza misato na ndako ya tata na ye.21 Kasi ntango babimisaki ye, mwana mwasi ya Farao alɔkɔtaki ye mpe abɔkɔlaki ye lokola mwana na ye mpenza.+22 Na yango, Moize ateyamaki na bwanya+ nyonso ya Baezipito. Ɛɛ, azalaki na nguya na maloba na ye+ mpe na misala na ye.23 “Nzokande ntango mbula na ye ya ntuku minei (40) ezalaki kokoka, likanisi eyelaki ye na motema ete akende kotala bandeko na ye, bana ya Yisraele.+24 Mpe ntango amonaki moko oyo bazalaki kosala ye mabe, akɔtelaki ye mpe azongisaki mabe mpo na moto oyo bazalaki konyokola na kobomáká Moezipito wana.+25 Akanisaki ete bandeko na ye bakososola ete Nzambe moto alingi abikisa bango na lisalisi ya lobɔkɔ na ye,+ kasi basosolaki yango te.26 Mpe na mokolo oyo elandaki abimelaki bango wana bazalaki kobunda, mpe amekaki kozongisa kimya kati na bango,+ alobi: ‘Mibali, bozali bandeko. Mpo na nini bozali kosalana mabe?’+27 Kasi oyo azalaki kosala mozalani na ye mabe apusaki ye, alobaki ete: ‘Nani atye yo mokonzi mpe mosambisi na biso?+28 Olingi te koboma ngai ndenge obomaki Moezipito lobi, boye te?’+29 Mpo na liloba yango, Moize akimaki mpe akómaki kofanda mopaya na mokili ya Midiane,+ epai abotaki bana mibali mibale.+30 “Mpe ntango mbula ntuku minei (40) ekokaki, anzelu moko abimelaki ye na esobe ya Ngomba Sinai na kati ya lolemo ya mɔtɔ ya mwa nzete ya nzubɛ.+31 Sikoyo, ntango Moize amonaki yango, akamwaki na likambo oyo amonaki.+ Kasi wana azalaki kopusana mpo na kotala malamumalamu, mongongo ya Yehova eyaki:32 ‘Nazali Nzambe ya bankɔkɔ na yo, Nzambe ya Abrahama mpe ya Yisaka mpe ya Yakobo.’+ Lokola kolɛnga ekangaki ye, Moize amekaki lisusu kotala te.33 Yehova alobaki na ye ete: ‘Longolá basandale na makolo na yo, mpo esika oyo otɛlɛmi ezali mabele mosantu.+34 Ya solo, namoni konyokwama oyo bato na ngai oyo bazali na Ezipito bazali konyokwama,+ mpe nayoki kokimela na bango+ mpe nakiti mpo na kobikisa bango.+ Mpe sikoyo yaká, nakotinda yo na Ezipito.’+35 Moize yango, oyo bango bawanganaki, balobi ete: ‘Nani atye yo mokonzi mpe mosambisi?’+ moto yango nde Nzambe atindaki+ lokola mokonzi mpe mosikoli na lisalisi ya lobɔkɔ ya anzelu oyo abimelaki ye na mwa nzete wana ya nzubɛ.36 Mobali yango abimisaki bango+ nsima ya kosala makamwisi ya komonisa makambo oyo ekoya mpe bilembo na Ezipito+ mpe na Mbu Motane+ mpe na esobe mbula ntuku minei (40).+37 “Wana nde Moize oyo alobaki na bana ya Yisraele ete: ‘Nzambe akotɛlɛmisela bino na kati ya bandeko na bino mosakoli moko lokola ngai.’+38 Ye+ nde azalaki na kati ya lisangá+ na esobe elongo na anzelu+ oyo azalaki koloba na ye na Ngomba Sinai mpe elongo na bankɔkɔ na biso, mpe azwaki maloba mosantu+ ya bomoi mpo na kopesa bino.39 Bankɔkɔ na biso baboyaki kotosa ye, kasi bapusaki ye pembeni+ mpe na mitema na bango bazongaki na Ezipito,+40 balobi na Arona ete: ‘Salelá biso banzambe oyo bakotambola liboso na biso. Mpo Moize yango, moto oyo abimisaki biso na mokili ya Ezipito, toyebi te nini ekómeli ye.’+41 Bongo basalaki mwana-ngɔmbɛ na mikolo wana+ mpe bamatisaki mbeka epai ya ekeko yango mpe babandaki kosepela na misala ya mabɔkɔ na bango.+42 Bongo Nzambe abalukaki mpe akabaki bango+ mpo básalela limpinga ya likoló mosala mosantu, ndenge ekomamá na mokanda ya basakoli+ ete: ‘Ezalaki epai na ngai te nde bopesaki banyama oyo ebomami mpe bambeka na boumeli ya mbula ntuku minei (40) na esobe, boye te, Ee ndako ya Yisraele?+43 Kasi ezalaki nde hema ya Moloke+ mpe monzoto+ ya nzambe Refane oyo bokamataki, bikeko oyo bosalaki mpo na kosambela yango. Bongo nakomema+ bino mosika koleka Babilone.’44 “Bankɔkɔ na biso bazalaki na hema ya litatoli na esobe, kaka ndenge apesaki mitindo ntango azalaki koloba na Moize asala yango na kolanda modɛlɛ oyo amonaki.+45 Mpe bankɔkɔ na biso oyo bazwaki yango libula bakɔtisaki mpe yango nzela moko na Yosua+ na mokili oyo ezalaki ya bikólo,+ oyo Nzambe abenganaki liboso ya bankɔkɔ na biso.+ Eumelaki kuna tii na mikolo ya Davidi.46 Ye azwaki boboto+ na miso ya Nzambe mpe asɛngaki libaku malamu ya kozwela Nzambe ya Yakobo esika ya kofanda.+47 Nzokande, Salomo moto atongelaki ye ndako.+48 Atako bongo, Oyo-Aleki-Likoló afandaka na bandako oyo esalemi na mabɔkɔ te;+ kaka ndenge mosakoli azali koloba ete:49 ‘Likoló ezali kiti na ngai ya bokonzi,+ mpe mabele ezali ebonga ya makolo na ngai.+ Ndako ya ndenge nini bokotongela ngai? Yehova alobi bongo. To wapi esika na ngai ya kopema?+50 Lobɔkɔ na ngai esalaki biloko oyo nyonso, boye te?’+51 “Bato ya mitó makasi mpe bazangá kokatama ngenga na mitema+ mpe na matoi, bozali ntango nyonso kotɛmɛla elimo santu; ndenge bankɔkɔ na bino basalaki, bino mpe bozali kosala bongo.+52 Nani bankɔkɔ na bino banyokolaki te na kati ya basakoli?+ Ɛɛ, babomaki+ baoyo basakolaki liboso na ntina etali koya ya Moyengebene,+ oyo bino bokómi sikoyo batɛki mpe babomi na ye,+53 bino bato bozwaki Mobeko oyo epesamaki na nzela ya baanzelu+ kasi botosaki yango te.”54 Bongo ntango bayokaki makambo wana, bazokaki na mitema na bango+ mpe babandaki kolyela+ ye mino.55 Kasi ye, lokola atondaki na elimo santu, atalaki likoló mpe amonaki nkembo ya Nzambe mpe Yesu atɛlɛmi na lobɔkɔ ya mobali ya Nzambe,+56 mpe alobaki ete: “Talá! Namoni likoló efungwami+ mpe Mwana ya moto+ atɛlɛmi na lobɔkɔ ya mobali ya Nzambe.”+57 Na yango, bagangaki na nsuka ya mongongo na bango mpe batyaki mabɔkɔ na bango na matoi+ mpe bango nyonso bakwelaki ye.58 Mpe nsima ya kobwaka ye na libándá ya engumba,+ babandaki kobamba ye mabanga.+ Mpe batatoli+ balalisaki bilamba na bango ya likoló na makolo ya elenge mobali moko oyo babengi Saulo.+59 Mpe bakobaki kobamba Stefano mabanga wana abelelaki mpe alobaki ete: “Nkolo Yesu, yambá elimo na ngai.”+60 Na nsima, agumbaki mabɔlɔngɔ na ye, agangi na mongongo makasi ete: “Yehova, kotángela bango lisumu oyo te.”+ Mpe nsima ya koloba bongo alalaki na kati ya liwa.