text:
Makambo esalemaka ndenge nini na Ndako ya Bokonzi?
Kɔtá na kati mpo yo moko omona.
Makambo mosusu
Mpo na nini Batatoli ya Yehova babengaka bisika na bango ya losambo ndako-nzambe to eklezia te?
Talá esika nkombo “Ndako ya Bokonzi ya Batatoli ya Yehova” eutá mpe ntina oyo tosalelaka yango.
Mpo na nini totongaka Bandako ya Bokonzi mpe ndenge nini tosalaka yango?
Mpo na nini tobengaka bisika na biso ya losambo Ndako ya Bokonzi? Talá ndenge bandako yango oyo etongami na mindɔndɔ te esalisaka masangá na biso.
Mpo na nini Nzambe azali na ebongiseli?
Biblia eyebisi biso ntina mpe ndenge oyo bakristo ya solo basali ebongiseli moko.


c: text/html

text:
Kitoko ezali elamba oyo nzambe alatisaka moto nyonso te
Kasi ezali, kitalatala moto nyonso akoki kotala e (Repeat)
Napekisi bino botala Claudia te
Kasi nga nasengi esuka se na regard
Ya ko pesa ye ba rendez-vous wana bokoboma nga
Coco Claudia aza ya ngayimei
Maman nani yango alobaka kitoko eza mabele
Est-ce que eza te po amona te Claudia Sassou
(Aya bangu e, aya kotala Koko Claudia Sassou)
Moko ya couleur oyo arc-en-ciel elukaka
Po azuwa pe nguya ya kokanga ekanga moyi kobima,
ndenge akanga mvula konoko
(Eza nde Claudia)
ye aza na etamboli ya balon ezana mopepe
Nzoto naye sembe sembe moto-moto pe moselu
Pays-bas on dirait cowboy alati ba revolvers
Soki apesi nga videdo wana nga na bavaka
(Elle est sucrée, Claudia)
Esika nzambe azuwa mabele ya kosala ye
Eza esika oyo apekisa ba anjelu banyata
Ba anjelu ba ngolomaka esika'ango na mabolongo
Ye moko nzambe atambolaka esika'ango makolo ngulu
Koko Claudia Sassou
yo oza réponse exacte ya beauté
Soki bolingo nayo ezalaki prison Nakoboya nanga liberte
Ata kolinga yo ezali ngambo, nga nandimi ngambo
Lokola Adam andima ngambo po alingaki eva e
(Talking-...Sikoyo jolibitationismementationnellementationnellement ebandi)
Kokende te eee Claudia, Po oza moko ya mikuwa ya mipanzi nangayi
Oza elengi kofiba koleka mokuwa ya makoso
]Komona yo eza lokola namoni(na diongoli) paradis na miroir
Ata nzambe alobi azongisa nga bebe na maboko ya maman
te nakoboya
Lo.... Papa na maman balalisaka nga (na berceau)
Tango age epusani babimisi nga (na chambre)
Kasi nga nayo Claudia mbeto moko, soki pe malili (toko finika pou...tte moko Claudia Sassou)
Ha mokowa nanga mosuni nanga mon cur,mon bras, ma jambe(eza yo Claudia)
Cherie ii ii Claudia nanga,cherie facon yo osalaka oyo yayo synopsis
soki ngonga ya kokata sentiment nanga
Claudia pardon nakoseng'o bakisa (Une Minute)
[Ndenge bapesaka condamné à mort (Une Minute)
[
Avant ya ko exécuter ye ee
Chérie pardon nakoseng'o juste kaka (Une Minute)
Ndenge moto azangi unités asengaka (Une Minute)
Ata eza moko kasi na bolingo eza ebele
Nakoki kolobel'o ata je t'aime na (Une Minute)
Nakoki kopesa yo ata pe bipwepwe zuana (Une Minute)
]Nakoki kosala'o ata bisala sala na (Une Minute)
Po après naloba bébé je vais encore une pour la route
avant que l'on ne se sépare
Papa Denge zaza(ya ...)
Nguli aza (ya papa denge)
Kasi Claudia yo oza ya nani
kitoko ya basusu suka(quelque part)
Kasi ya maman ya lisson na laurette (na rez-de-chassee ee koko C.S)
ah nga naleli ( Une Minute)
Benga nga cherie (Une Minute)
Nafongoli tshombo (Une Minute)
nazo zela appel'a Claudia (Une Minute)
patsho panda honorable honorable serge kayembe
Na sengi ya pamba une nuit....
Lyrics copied from: http://www.lyricsmania.com/une_minute_lyrics_fally_ipupa.html

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
samedi 30 mars 2013
Lettre de Pâques de Mgr l’évêque /Version lingala
MOKANDA MWA PASIKA (2013) ONA BAKRISTU BA DIOCESE YA INONGO
“Nayambi Yezu Kristu oyo awei, asekwi mpe azali sikawa na bomoi o kati ya biso…”(Lc24,13-35)
Bandeko ba bolingo,
Alleluia! Eyenga elamu ya Pasika na bino banso.
Tata wa bomoi oyo asekwisi mwana wa ye Yaya’ wa biso Yezu Kristu o bawa, atondisa bino banso na elikya mpe na nguya ya sika. Elimo Santu, Mokambi wa Eklezya akamba Papa wa biso ya sika, Papa FRANCOIS, mpe Eklezya mobimba o nzela ya mbongwana ya sika mpo ‘te mokili mobimba motonda na bolamu, na bosembo mpe na boboto. Amen.
Bandeko ba bolingo,
Toyebi biso banso lisolo ya bayekoli mibale oyo tobengi “bayekoli ba Emmaüs”. Bango babale, nsima ya liwa ya Yezu, batiki Yeruzaleme na mawa makasi o motema, mpe bakei mboka Emmaüs. Na nzela bazali kosolola likolo ya Yezu, Mesiya oyo ayaki kobikisa ekolo ya bango ya Israël, kobimisa bango na boumbu…Kasi tala! Babomi ye na Kuruse, liwa ya nsomo mpe ya bato babe…Ata ko bandeko basi ya groupe ya bango balobi ‘te lilita ya ye ekomi polele, mpe bamoni ye, kasi bango bandimi likambo wana te…
Toyebi ‘te ntango bazalaki bongo na kati ya mawa, Yezu ye moko ayei, lokola mompaya, kotambola na bango nzela moko. Kasi bango bayebaki ye te, miso ma bango mazalaki ya kokangama. Alimboleli bango’te Mesya asengeli kokufa: ekomami polele na mikanda misantu. Nsima alei na bango esika moko. Awa abuki limpa mpe apesi bango, miso ma bango mafungwami mpe bayebi sikawa ‘te ezali Yezu. Kasi Yezu alimwi…Bango bazongi mbango mbango na Yeruzaleme kopesa nsango na basusu, kopesa“témoignage” ‘te azali na bomoi (Lc 24, 13-35).
Bandeko ba bolingo,
Lisolo oyo towuti koyoka ezali mpe lisolo ya biso lelo. Ezala na kati ya mabota, ezala na mboka, ezala na ekolo mobimba, tozali komituna: “tozali kokende wapi?” “Tokosuka ndenge nini?” Bandeko ebele o kati ya biso bazali lisusu na elikya te ‘te makambo makobonga. Bato ebele babandi koyenga yenga lokola mpata izangi mokengeli; bato ebele babandi kosala makambo na nkanda mpe na nko. Esengo esili.
Bandeko,
Biso bakristu toyebi mpe tondimi ‘te Yezu Kristu, azali Mwana Nzambe oyo akomi moto. Andimi bobele kokoma moto te, kasi andimi mpe koleka na kati ya liwa (Mc 8, 31-32). Ezali lotomo azwi na Tata (Jn12, 27-33). Ezali mpe mpo ya komonisa biso bolingo ya ye (Jn 15, 13). Bayebaka baninga ya solo na ntango ya mpasi te? Yezu atikali na libanda ya liwa te, kasi andimi kokota na kati mpo ayeba mpasi ya liwa elongo na biso. Alonga bongo liwa mpe alongisa biso mpe liwa. Ntango tokoti na mpasi ata ya ndenge nini, ye azali mpe na kati. Tozali lisusu biso moko te na kati ya mpasi. Tozwi bongo nguya ya kolonga butu, mpe lokola bayekoli ba Emmaüs, kozonga Yeruzaleme epai ya lisanga ya bandeko koyebisa bango ‘te biso mpe tokutani na Yezu, alongisi biso bomoi.
Tozwi nguya ya kosakola polele mabe ma baye banso bazali kokosa baninga mpe koboma bango, awa bazali kobimisa bitumba mpo mobulu mozala. Mikanda misantu milobi polele: “Mokonzi akoyinaka bato bazali koboma baninga mpe kokosa” (Ps 5, 7).
Bandeko ba bolingo,
Toyoki na lisolo ‘te Yezu oyo asekwi atiki bayekoli ba ye te, bango bato bakimaki ye na ntango ya mpasi. Kasi akei kobondo bango na nzela ya Emmaüs. Yezu Kristu azali lelo mpe kokoba kolanda biso, ata tobongoli ye mokongo. Azali koya epai ya biso, kolendisa biso mokolo na mokolo na Liloba ya ye, na présence ya ye na motema... Mbala mosusu toyokaka lokola moto na motema, esengo, boboto oyo toyebi te epai euti! Ye wana, Yaya’ na biso oyo asekwi mpe amikomisi “moleki nzela” mpo atambola na biso mpe alakisa biso nzela ya bomoi... Nayambi ‘te osekwi, Mokonzi Yezu, mpe ozali kotambola na ngai na kati ya bomoi. Ozali nzela mpe mwinda mwa bomoi bwa ngai. Sala ‘te nalemba baninga te na nzela ya bomoi. Sala ‘te namema bango na molili te kasi epai ya yo, mwinda mwa bomoi.
Bandeko ba bolingo,
Toyoki lisusu na lisolo ‘te Yezu akamati limpa mpe abuki yango, apesi bango... Oyo nde elembo ya limpati ya nsuka ya Yezu na bayekoli ba ye (Lc 22,14-20). Elembo ya bomoi bwa ye mobimba. Ayei mpo amikaba; ayei mpo azala mosaleli, moumbu ya bandeko ba ye, biso baleki ba ye (Lc 22,25-27). Elembo ya Ukaristiya. Ntango tosangani mpo ya Ukaristiya lokola Eklezya, Mokonzi Yezu azali o kati ya biso. Lokola ye, mpe na nguya ya ye, tosengeli kondima kokaba bomoi bwa biso mpo baninga bazwa bomoi. Oyo wana nde kokota na Pasika, kosepela Pasika lokola Mokonzi alingi.
Bandeko, ntango ya kolela lela esili. Tolata nguya ya Mokonzi Yezu oyo awei, asekwi mpe azali sikawa na bomoi o kati ya biso. Mokonzi akolisa boyambi bwa biso mpo toyamba ye lokola Mobikisi wa solo. Akolisa mpe bolingo bwa biso mpo toyeba, o nzela ya bomoi, kokende kokutana na baye bazali na mpasi; mpo toyeba kokaba bomoi bwa biso mpo ya baninga. Bongo Diocèse ya biso, ekolo mobimba, mokili mobimba tokota banso na bomoi mpe na ntango ya sika, ntango ya nsekwa.
Mokonzi abenisa biso: tokoma bato ba elikya mpo ya Eklezya mpe mpo ya mokili.Kristu asekwi: mokili mobimba mokoti na ntongo ya sika, ntongo ya nsekwa. Yango nde eyamba ya biso. Amen. Alleluia.
Inongo, mwa le 30 Mars 2013
Wa bino, Tata Episkopo mpe Yaya’
+ Philippe NKIERE KENA
Episkopo wa Inongo.
Aucun commentaire:
Inscription à : Publier les commentaires (Atom)


text:
Tata Episkopo, Mgr Philippe,
Mgr le Vicaire général,
Chers Vicaires épiscopaux (tous),
Révérends Abbés,
Révérendes sœurs,
Révérends frères,
Mr le Commissaire de District Assistant,
Mrs les ATA,
Distingués invités,
Bandeko bakristu,
BOBOTO, BONDEKO,
« Soko mboto ekwei o mabele te, mpe ewei te, ekotikala yango moko, kasi soko ewei, ekobota mbuma mingi » (Jn 12, 24).
Tata Episkopo,
Bandeko bakristu, Maloba maye ma Nsango Elamu makokisami mpo ya biso o mokolo mwa lelo, mingi mpenza na Ukaristya tosambeli mpo ya kosenga na Nzambe bopemi bwa seko ona mosaleli wa ye, ndeko wa biso mpe Tata wa milimo, Abbé Pius BOINA.
Yambo mpenza, biso baninga mpe bandeko ba ye ba Nganga-Nzambe, topesa ye mbote ya nsuka, tolingi liboso mpenza kopesa na Bakonzi ba Leta, baye ba libota ya Mr l’Abbé Pius, bayebani mpe bino bakristu bana ba Libota lya Nzambe merci mingi na ndenge bondimi kosangana na biso na ntango oyo ya mpasi. Bondimi komema elongo na biso kuruse eye ya mpasi, mpe komela na biso nkeni eye ya malozi. Tala ntina nini ntango tozalaka na mpasi, to mpe tozali kosepela, tolingaka kobombela bino te ; banso elongo, tokokisa bongo boye mobombamo monene mwa Eklezya, « Nzoto ya Kristu ». Santu Paul akomi polele : « soko enama yoko eyoki mpasi, binama binso bikomi mpe na mpasi ; soko enama yoko ezwi lokumu, binama binso bizali kosepela na ye yango elongo » (1 Cor 12,26).
Tata Episkopo,
Bandeko Bakristu, Abbé Pius atiki biso banda mokolo mwa misala mibale, o mwa le 10 Juillet 2007, na ngonga ya 17h 30 to 5 h 30 ya mpokwa ; tokoki koloba se mikolo misatu nsima ya bosepeli mibu ntuku inei na minei ( 44 ) ya bonganga bwa ye, o mwa le 07 Juillet 2007. Na mimeseno mya biso, tokosambelaka misa ya nkembo mpe tokotombelaka ndeko wa biso, bobenisi bwa Nzambe mpo aumela lisusu mikolo ebele o mosala mwa ye (« ad multos annos ). Kasi, bandeko, toyebi mpe na malamu bomoi bwa biso awa o nse : lelo malamu, lobi makambo, lelo tosepeli, lobi toleli. Na mbula iye isatu ilandani, na Diocèse ya biso, tozwi makama mingi ya liwa : ezala na molongo mwa biso ba Nganga-Nzambe, ba Abbés ba biso to ba missionnaires ba kala, ezala na molongo mwa ba nyango mpe epai ya bino bakristu. Na bokuse, « mokili ngonga » to « mokili bongola bongola ». Na yango, Elimo ya Nzambe ekosakola polele o buku ya boyebisi mibombamo : « Esengo na baye bakowa o bondeko na Nzambe. Ya solo, ut’o lelo bapema, zambi balembi na mosala monene ; misala mya bango mikolanda bango… » (Ap. 14, 13).
Tata Episkopo,
Bandeko bakristu, Mosala mwa biso , ba Nganga-Nzambe, bino bakristu ba biso, boyebi mwango malamu :koteya batu Nsango Elamu ya Yezu-Kristu, kosantisa Etonga ya Nzambe na bisambo mpe basakramentu, kotombola bomoto bwa baninga na misala mpe o nzela ya bolingi bwa solo ( promotion humaine ). Concile Vatican II elobi mpenza malamu na maye matali Eklezya mpe mokili : « bisengo mpe mpasi ya bakristu, mawa mpe elikya ya bango ezala mpe na mayoki ma basali ba Nzambe » (Cfr Gaudium et Spes, 1). Kosalela Nzambe, ezali liboso mpenza, kotala moninga oyo azali na mpasi. Kosunga bandeko bakeleli. Kotia boyokani na mabota. Koluka naino bolamu ya yo moko te. Na yango, bandeko, Abbé Pius Boina atikeli biso témoignage ya malamu. Na banso bayebaki ye, tokoki kosimba mabongi maye : homme de responsabilités, bâtisseur infatigable, esprit de collaboration et sens d’écoute, bon gestionnaire et homme compétent.
Na bokuse, il fut un chef qui aimait de la discipline et avait le sens de l’organisation. « Ad majora natus est » (Né pour de grandes choses ). Nzambe azwa lokumu na mosaleli wa ye. Abbé Pius amilakisi « mosali wa bosembo » na makambo ma nse, asepela lelo na Mokonzi wa ye o Mboka ya esengo ( Cfr 25, 21 ).
Ndeko mpe Yaya wa bolingo, Abbé PIUS,
Bomoi bwa yo mobimba, osaleli Mokonzi Nzambe na motema moko. Ezala na maye matali botambwisi ba écoles
ya Leta bo Inspecteur ; ezala ntango osimbi ba écoles ya biso ya conventionnées catholiques bo coordinateur provincial,
olembaki ata moke te. Na apostolat, se ndenge yoko : otambolaki na ba mboka ya intérieur. Otongelaki bango ba chapelles lokola na ngambo ya basengele to mpe ba ponts lokola na Oshwe. Nzokande, banso toyembi malamu ‘te omikumisaki te
mpo ya mabongi Nzambe apesi yo. Otambolaki o nzela ya bomikitisi. Oponi na boyambi bonso kozala Pius wa Kuruse ( to Pie de la Croix ). Kuruse, sakramentu ya botau bwa Nzambe, elembo ya bolingi bwa ye nsuka te. Kuruse, mobombamo monene mwa libiki lya biso. Kuruse, sakramentu ya bomoko o Kristu, sakramentu ya bomikabi mobimba na Nzambe
mpe na baninga. Ondimi boye kobakema elongo na Kristu o kuruse ya ye. Nzokande okumisi Nzambe na botau bwa yo.
Losako na yo : « Nkulu, nko nd’ipoku ». Osalelaki bwanya bwa Bankoko lokola mpe Mikanda Misantu mikoteya biso. Nsinga o maboko mpe o makolo lokola Santu Paul olembaki koteya. Nsango Elamu ya Kristu te. Lokola ye, Santu Paul, ozalaki ntoma wa Kristu atako mikakatano, « l’ambassadeur enchaîné » (Cfr 2 Tm 2, 9).
Cher Abbé PIUS,
Lokola Kristu, okumisi Nzambe tee na liwa lya yo. Ntango okoti na mpasi ya yo, osengi na Mama Eklezya sakramentu ya bakoni mpe okuli komunyo ya mobembo mwa nsuka, « la Sainte Viatique ». Lokola bandeko ba Nganga-Nzambe
bakei liboso, Abbé Basile MPUTU, Abbé NGAZAIN na Abbé Jean-Jacques KELIKI, owei na bilembo bya Kristu o nzoto.
ESENGO SOLO ! Lokumu na Nzambe ! Na yango, liboso ‘te tokabwana na yo awa na nse, topesi yo merci na ndakisa kitoko otikeli biso. O nkombo ya Tata Episkopo, Mgr Philippe mpe o nkombo ya ba Nganga-Nzambe banso, ba nyango,
ba mofrères ba Diocèse ya Inongo, tokosenge yo olimbisa biso na mabe manso mapekisi biso tolinga yo lisusu mingi. Biso banso, motu na motu, esika azali, tokokoma malamu ma yo o ntei ya mabanga. Matikala mpo ya seko. Tobwaki boye mabunga ma biso batu o mai bozindo. Tobosana mango libela. Mobu moye mwa Centenaire.
Mokonzi Nzambe apambola Diocèse ya biso ; Yemei azwa lokumu na basali ba ye banso. Eloko nini ekoki kokabola biso na bolingi bwa Nzambe ? (Rm 8,35). Nani akoki kofunda baye Nzambe aponi ? (Rm 8,33).Mama Santu Maria, Mama wa ba Nganga-Nzambe, Mama Mokonzi o likolo, akamba yo kin’o boso bwa Mwana wa ye, Yezu-Kristu.
« E liwa, wapi lilonga lya yo ? »,
« E liwa, wapi nguya ya yo ya kozokisa ? » (1 Cor 15,55)
OKENDE MALAMU !


text:
Aama, Yehova anɛ Tɛmwɛ—Madhíɛ?
Aama kombi si ápɛgɔ bhu óbhuobhú ptɛ́ ányɛ, madhɨa éingili ɔmá sizesizé, moúmanda nɔ́dhiɔ sɨ kana. Mɔɔ́mʉá, ɨsɛɛlɛ bhó amɛ́idrwa Yehova, Angéle i néBiblia ándrɛ, Nóúkpúóúkpúómbie ɔ́dhɨɔ́ ptɛ́ ányɛ. Mɛsɨsɨa kpárá bha moudruɛ́ hɔ́híamɛ si Yesu Kristo bhanɛ, bhe ɨna mála nábɨabɨ bhó kóngaama bhó émokristo. Kaɨaamá ɔ́tɔ nómbí kana i éegigya bhó ndrɛtu nádhɨnga i ɛwatɔ́ mabhínɛ́ hɛ bhó kɛ́ɨtɨ ɔ́dhɨɔ́ otu si kanyá néBiblia bhu Nɛ́ɨnyɨ i Angéle bhanɛ. Gúóngaá sɨ madje mapiá nétɛmó, mahɛ́ madhɨa bhu Yehova ándrɔdhɨɔ, bhu Nɛ́ɨnyɨ i bhandrɛnɛ nɛ, kónga aama bhó Yehova anɛ Tɛmwɛ.
Kʉnda te site bháɛ́nɛ́. Kakí néBiblia te Internet. Kakí ɨdje bhó aama madhíɛ bhu apíápíɔ́dhɨɔ bháɛ́nɛ́.


text:
LISALISI MPO NA LIBOTA | KOBƆKƆLA BANA
Koteya mwana makambo etali kosangisa nzoto
MOKAKATANO
Kaka na mwa bambula oyo eleki, baboti bazalaki na libaku malamu ya kozala bato ya liboso ya kosolola na bana na bango makambo etali kosangisa nzoto. Mpe bakokaki kolimbolela bango makambo yango malɛmbɛmalɛmbɛ na kotalela mbula mpe mposa ya mwana.
Kasi lelo makambo ebongwani. Buku moko (The Lolita Effect) elobi boye: “Bana bazali komona makambo etali kosangisa nzoto ntango bazali naino mike mpenza mpe makambo etali kosangisa nzoto ezali kokɔta mingi na bafilme ya bana.” Yango ezali kosalisa bana to ezali nde kobebisa bango?
OYO OSENGELI KOYEBA
Makambo yango ezali bisika nyonso. Na buku na ye Talk to Me First, Deborah Roffman, akomaki ete “masolo, bapiblisite, bafilme, babuku, maloba ya nzembo, baemisyo ya televizyo, bamesaje, masano, bitanda ya bapiblisite, batelefone mpe baordinatɛrɛ etondi na bililingi mpe maloba ya kosangisa nzoto mpe yango ezali kotinda [bilenge mpe bana mingi, ata bana mike mpenza] bámona ete kosangisa nzoto ezali . . . likambo oyo eleki ntina mpenza.”
Ezali mpe foti ya bapiblisite. Bato oyo basalaka bapiblisite mpe bakomelesa batindaka baboti básombela bana bilamba oyo elamwisaka mposa ya nzoto mpe yango esalaka ete bana bákóma kotya likebi oyo esengeli te na ndenge bazali komonana na miso ya bato ntango bazali naino mike. Buku So Sexy So Soon elobi ete bato oyo basalaka bapiblisite bayebaka ete bana balingaka baninga bándima bango yango wana balingaka kobenda likebi ya bana. “Mokano na bango ezalaka ete bátɛka biloko na bango kasi te ya kotinda bana básangisa nzoto.”
Koyeba kaka ekoki te. Kaka ndenge koyeba motuka ekeseni na koyeba kokumba motuka, koyeba makambo etali kosangisa nzoto ekeseni mpe na kosalela boyebi yango mpo na kozwa bikateli ya malamu.
Na mokuse: Lelo oyo, ezali likambo ya kozwa na lisɛki te kosalisa bana báyeba kosalela “makoki na bango ya kososola” mpo báyeba “kokesenisa ná mabe ná malamu.”
OYO OSENGELI KOSALA
Yo moko sololá na mwana. Ata soki okomona yango likambo ya nsɔni, kosolola na mwana makambo etali kosangisa nzoto ezali mokumba na yo. Ndimá yango.
Sololáká na ye mokemoke. Na esika osolola na mwana makambo ebele na mbala moko, salelá mwa mabaku mosusu mpo na kosolola na ye, mbala mosusu ntango bino mibale bozali kotambola na motuka to bozali kosala mosala moko boye. Mpo na kosalisa mwana afungolela yo motema, tuná mituna oyo ekosala ete apesa makanisi na ye. Na ndakisa, na esika ya kotuna, “osepelaka na bapiblisite ya boye?” okoki kotuna ye, “okanisi nini, mpo na nini bato oyo basalaka bapiblisite basalelaka bililingi ya boye mpo na kotɛka biloko na bango?” Soki mwana apesi eyano, okoki kotuna ye, “okanisi nini mpo na yango?”
Sololá na mwana na kotalela mbula na ye. Okoki kolakisa mwana oyo akɔti naino kelasi te bankombo ya binama ya kobotela ata mpe ndenge akoki komibatela na bato oyo balukaka kobebisa bana. Ntango azali kokola, okoki koyebisa ye makambo ya ntina etali kobota. Kasi ntango abandi kokóma elenge, asengeli koyeba mpenza makambo nyonso oyo etali kosangisa nzoto.
Teyá mwana bizaleli malamu. Banda koteya mwana ntango azali naino moke makambo etali bosembo, koloba solo mpe komemya bato. Na nsima, ntango bokolobela makambo etali kosangisa nzoto, okozanga likambo ya koloba te. Lisusu, yebisá ye polele makambo oyo olingaka. Na ndakisa, soki omonaka ete kosangisa nzoto liboso ya kobala ezali mabe, yebisá ye yango. Mpe limbolelá ye mpo na nini ezali mabe mpe ekopesa ye mpasi. Buku moko Beyond the Big Talk, elobi boye: “Ezalaka mwa mpasi bilenge básangisa nzoto soki bayebi ete baboti na bango balingaka bongo te.”
Zalá ndakisa. Salelá makambo oyo olobaka. Na ndakisa, osɛkaka masɛki ya mbindo? Olataka bilamba oyo elamwisaka mposa ya nzoto? Ozalaka selesele na mwasi to mobali mosusu? Makambo wana ekoki kosala ete mwana alanda te bizaleli oyo olingi amonisa.
Kolobela yango na ndenge ya mabe te. Kosangisa nzoto ezali likabo ya Nzambe mpe kosala yango na libala ekoki kopesa mwasi ná mobali oyo babalani esengo mpenza. (Masese 5:18, 19) Salisá mwana ayeba ete ntango akokola mpe akobala, ye mpe akosepela na likabo yango kozanga ete ayoka mpasi na motema mpe amitungisa ndenge ekómelaka baoyo basalaka yango liboso bábala.


text:
Mpo na nini bolingaka te bázongisa bino makila?
Makambo oyo bato bakanisaka
Makanisi ya bato: Batatoli ya Yehova bandimaka mayele ya monganga te mpe bakendaka lopitalo te.
Likambo ya solo: Tolukaka nkisi ya malamu oyo ekoki kosalisa biso moko mpe bana na biso. Soki moto abɛli, tokendaka epai ya minganga oyo bayebi mosala malamu mpe oyo basalaka lipaso kozanga kozongisa makila. Tosepelaka mingi ndenge minganga bazali koyekola makambo ebele. Kutu, mayele oyo minganga basalelaka mpo na kosalisa Batatoli ya Yehova kozanga kozongisa bango makila, bakómi sikoyo kosalela yango mpo na bato nyonso. Na mikili mingi, moto nyonso oyo abɛli akoki kopona koboya bázongisa ye makila mpo na kokima makama lokola bamaladi oyo epesamaka na makila, kotya moto makila oyo nzoto na ye endimi te, mpe mabunga oyo minganga bakoki kosala.
Makanisi ya bato: Batatoli ya Yehova balobaka ete kondima nde ebikisaka moto soki abɛli.
Likambo ya solo: Tosalaka makamwisi ya kobikisa bato te.
Makanisi ya bato: Kozwa lisalisi ya monganga kozanga ete bázongisa yo makila ezalaka ntalo mingi.
Likambo ya solo: Kozwa lisalisi ya monganga kozanga kozongisa makila esalisaka moto abimisa mbongo mingi te. *
Makanisi ya bato: Mbula na mbula, Batatoli ya Yehova ebele, ata mpe bana na bango, bakufaka mpo baboyaka bázongisa bango makila.
Likambo ya solo: Makanisi wana ezangá motó ná makolo. Minganga mingi basalaka mapaso ya minene (mapaso ya motema, ya mikuwa, kotya moto enama ya sika) kozanga ete bázongisa makila. * Mbala mingi, bato ya maladi, ata mpe bana, oyo batyaki bango makila te baumelaka te koyoka nzoto malamu mpe babikaka noki koleka bato oyo bandimaki bázongisa bango makila. * Mpo na koloba solo, moto moko te akoki mpenza koyeba soki moto ya maladi akokufa soki aboyi makila to akobika soki andimi makila.
Mpo na nini Batatoli ya Yehova baboyaka bázongisa bango makila?
Ezali mpo na makambo oyo tondimaka, kasi etali mayele ya monganga te. Ezala na Kondimana ya Kala to na Kondimana ya Sika, Biblia esɛngi biso polele ete tóboya makila. (Ebandeli 9:4; Balevi 17:10; Kolimbola Mibeko 12:23; Misala 15:28, 29) Lisusu, na miso ya Nzambe, makila ezali bomoi. (Balevi 17:14) Na yango, toboyaka makila mpo na kotosa Nzambe, kasi mpe mpo na kopesa ye limemya, ye Mopesi ya bomoi.
Bato bazali kobongola makanisi
Liboso, minganga mingi bazalaki komona ete kosalela mayele mosusu na esika ya kozongisa makila ezali kolekisa ndelo, to kutu koluka komiboma; kasi mikolo oyo makanisi na bango ezali kobongwana. Na ndakisa, na 2004, lisolo moko oyo ebimaki na zulunalo ya makambo etali mosala ya monganga elobaki ete “mayele oyo ezali kosalelama sikoyo mpo na kosalisa Batatoli ya Yehova ekokóma mpo na bato nyonso na bambula ezali koya.” Na 2010, lisolo oyo ebimaki na zulunalo mosusu (Heart, Lung and Circulation) elobaki ete “‘kosala lipaso kozanga kozongisa makila’ esengeli kosuka kaka na Batatoli ya Yehova te; tosengeli kosalaka bongo na mapaso nyonso.”
Lelo oyo, minganga ebele na mokili mobimba basalelaka mayele ya kobatela makila mpo básala mapaso ya minene kozanga ete bázongisa makila. Ata na mikili ya bobola, minganga bazali kosalela mayele ya ndenge wana na esika ya kozongisa moto makila, mpe bato mingi oyo bazali Batatoli ya Yehova te bazali kosɛnga yango.
Talá Transfusion and Apheresis Science, Volimi 33, No. 3, lok. 349.
^ par. 8 Talá The Journal of Thoracic and Cardiovascular Surgery, Volimi 134, No. 2, nk. 287-288; Texas Heart Institute Journal, Volimi 38, No. 5, lok. 563; Basics of Blood Management, lok. 2; mpe Continuing Education in Anaesthesia, Critical Care & Pain, Volimi 4, No. 2, lok. 39.
^ par. 10 Talá The Journal of Thoracic and Cardiovascular Surgery, Volimi 89, No. 6, lok. 918; mpe Heart, Lung and Circulation, Volimi 19, lok. 658.
^ par. 10 Continuing Education in Anaesthesia, Critical Care & Pain, Volimi 4, No. 2, lokasa 39.
Makambo mosusu
BIYANO NA MITUNA YA BIBLIA
Biblia elobi nini na likambo ya kozongisa makila?
Na kolanda Biblia, Nzambe apesaki mobeko ya ‘koboya makila.’ Ndenge nini etali biso lelo?


text:
Na video oyo, Professeur Bienvenu Sene Mongaba azali kolimbola ndenge nini esengeli kosala po na kotangisa matematiki na Lingala. <iframe width="280" height="160" src="https://www.youtube.com/embed/AgBYyB9d-YU" frameborder="0" allowfullscre...
Kemet (Ezipeto) ekotaki na suka na mobulu. Mobulu yango ewumelaki pene na bambula kama (100). Bituka ya se pe ya likolo, ekomaki kotambola lokola nde, ezalaki Bikolo-nsomi (pays indépendants). Etuka na etuka ezalaki kotambola na ndenge na yango. F...
Reddy aleli Papa na ye Obetisi motema na ngai shungu Okeyi mobesu ata kolaka te Olelisi mboka mobimba Papa Liwa na yo, kake na matoyi Yo yo yo (3x) Wembadio Yo yo yo (3x) Wembadio Yoka lokole ezobeta na Molokai Ebeta nanu boye te, ...
Bonkumu ya Kala na Kemet ebandi na tango ya Faraon Djoser. Ye pe moto abandakina Kemet, makambo ya kotongisa bandako ya mabanga. Bandako ya minene pe ya milai koleka. Ndakisa bapyramidi pe bibombelo bilei (grenier). Nganga-Nzambe monene na kom...
Narmer, oyo ayebanaki lisusu na kombo ya Aha, to pe, ya Menes azalaki faraon ya liboso ya Kemet. Bonkumu mibale ya liboso eyebanaki na kombo ya Tiniti.   Mboka-mokonzi ya Tiniti ezalaka bongo engumba ya Tisi. Tisi ezali pembeni ya engumba A...
Kemet (Ezipeto ya baFaraon) ewumelaki tango molai kozala Ekolo eleki na bokasi na Bikolo nyonso ya bato mwindu na Afrika. Bikolo misusu ya bato mwindu ndakisa Nubia, Libiya pe Sinaï ezalaki na se ya kodondwa ya Kemet. Kodondwa ya Kemet ekendeki mo...
Ata akati mokila  Ata apikoli maseke Tokoyeba ye na bizaleli  zabolo        Ya solo! Kasi bolingo <...
Na tango ya bakoko na biso, lelo pene na bamvula 5400, kaka bato mwindu nde bazalaki kofanda na Afrika. Bikolo ndenge na ndenge bazalaki kobika kolandana bokula ya ebale Nile pe bipayi na bipayi ya Afrika. [Lire en français](http://mabiki.net/...
Kobanda mokolo ya misato ekoya, tobandi kobimisa makakoli (baarticle) etali lisapo ya Afrika. Na ebonga na biso ya internet : www.mabiki.net Ekobanda kobima mbala moko na poso. Ekozala na minoko mibale : Lingala pe Français. Makomi ya...
Tokokende na Lingala wapi? eza kaka po na masolo ya pamba pamba?
Nazalaka soki nabanzi likambo yango Motema ekotinda ngai Namisala ata mabe Nayeba ata wenze Batekaka bagarçon Na...
Soki osepeli na makambu nalobeli yo, luka osalela yango. Kozela te, tango eleka, sima okoma kolelalela. Nayebi ete, mbala mingi ezalaka lokola kolemba. Likambo okoki kosala na ngonga, ozali komona neti bakangi yo maboko. Molimo etikali polele,...
Lisolo ya sika ebakisami na masolo ya Mutos. Ya mbala oyo ezali lisolo : « Mutos asielumuki na libulu batimolaka Coltan ». Mutos na libota na ye mobimba bakei kotala tata-mwasi na bango Shangazi oyo afandaka na mwa mboka moko pene ya Goma. Mob...
Ebamba, Kinshasa Makambo ezali kokoba nzela na yango. Na sima ya koponama bo moko ya masolo ya malonga ya bilenge bakomi ya Afrika na mwango Africa 39, Ebimiselo Mabiki ezalaki na masolo na ebimiselo moko na Amerika epayi wapi bayokani ete Ebamb...
Video oyo ezali kobandisa kolimbola liyebi oyo na français babengaka Integration to na Lingala : bomikotisi.
Kala i ngangu, Kala i tekiniki Kala i mbangu Yoka: Tata moko akabwana Na mwasi na ye Makambo ya mokili. Abokolaka bana na ye Mibale Ya mibali Ye moko. Na kartshé moko Oyo mobulu Ezalaka ...
okoki kosomba yango na Matonge 5 Galerie Porte de Namur Boutique Festival Musique epayi ya Datshu Mbala 10€ BD na Lingala Banda bamasolo ya BD ebanda na Congo, mbala ya liboso, BD cartonnée na Lingala, ezongela lokola mafuta ya lu...
Mwasi ya bato Elengi mingi na kolula ye Ya yo moko Po nini obongisaka ye te Moninga abongisi, Elengi mingi na kolula ye Ya yo Moko po nini obongisaka ye te Bongisa mwasi na yo Nzinzi Ebele ya mbongo oyo yo okozwa...
Mohly N'Kany Patience ayambaki Bienvenu Sene Mongaba na ndako na ye na Liedekerke epayi ya baflama. Ye azali Mosungi mabota. Azali mwasi ya tata Michel Awete Dongo. Bazali na bana misato : Landry, Hans, Henriette mpe na Augusta . [Lire e...
Aïsa ná Zoé Papa Wemba 1977 Mokili óyo mawa té Baníngá bóyóka Lisapo onge, boyámbáni lisapo baníngá Bazaláká sé bána Aïsa ná Zoé Balingánáká na bolingo ya folie Bolingo na bangó ekómáká impossible Baparent ya Zoé Bapus...
Mama Suzanne Fisch esi azongisa molimo epayi ya Mokeli. Lelo oyo na mboka ya bawei, tokanisi lisusu lisolo na ye na Bamama ya Congo na Belgique na 2004. Suzanne Fisch « Bomoi na ngai ezali nzela molai : molakisi mitindo ya elateli, moyambi bap...
Tokozalaka te tango nyonso kolekisaka tango na biso na kolakisaka ete bomikotisi na bomoyi ya mboka mopaya ezali na litomba po na mboka yango. Tokoloba tango molayi boni, ete, kimopaya ezali likambo te. Loposo ya moto ezali mindondo te, tokolo...
Alain Kojele akofandisa masolo na Brussels African Market (samedi oyo (15hà23h) pe dimanche oyo (de 12h à 19h) na Passage 44 na Bruxelles. Akopesela album BD na ye ya sika : Kamuke Sukali. Akobakisela basombi, mwa badessin na kati. BD na Lingala ...
Lokola balobaka epayi na biso : « Mosala ezali tata mpe mama. » Mosala epesaka bonsomi . Mosala epesaka botosi (respect). Bakotala yo mpamba te, bakomona yo zéro te. Okozala na lokumu na mboka. Ezali liseki te, ezali etumba ya butu na moi. Mb...
[Lire en français](http://mabiki.herokuapp.com/articles/8?locale=fr) Ezali pasi po na kozwa mosala na Belgique. Bawuti kozwa ngai na mosala na lingomba moko epesaka bansango na oyo etali boyekoli to pe misala. Ezali po na kosunga bayekoli oyo b...
Ewumeli mwa bamvula, ebonga na biso na internet ekomaki mwa konuna. Lelo oyo, tokomi na posa pe bosenga ya kobongola elongi na yango po na kokoka kokoba kopesa bino basango ya Beljiki, basango ya makomami ya Afrika pe basango ya kelasi na RD C...


text:
Tibélekilosi
Tibélekilosi (TB) ezalí bokɔnɔ buye bubébisaka esíká ya kopéma eye babengi mampúlúlú maye mazalaka o káti ya ntólo, kasi ekokí mpé kobébisa bisíka bisúsu bya nzóto. Mbúla (Mvúla) 150 iye iúti koleka na Ingɛlɛ́tɛlɛ, moto mɔ̌kɔ́ na kati ya bato 8 baye basiláká kowâ, bakufáká na bokɔnɔ bwa tibélekilosi. Kasi kobandá mibú 1980, bokɔnɔ bûná bumɔ́nɔnɔkɔ mingi lisusu tɛ́, mpó éte bato bakokóma na ndáko ya malamu, koliya malamu mpé mínganga bazali mpenzá komɔ́nɔ o lombangú mpé kotiya mpɛmbɛ́ni baye bazalí kobɛlɛ mpó bazua lobiko noki. Kasi TB esili naíno libela tɛ́. Ya sɔ̂lɔ́, TB ezalí bokɔnɔ bunyɔ́kɔlɔkɔ mokili mobimba mingi mikolo miye. Mbúla (Mvúla) eye eleki bato mingi bakufáki na TB-8,000 na mokɔlɔ mɔ̌kɔ́ - koleka Mbúla (Mvúla) inso iye isíla koleka. Na Mbúla (Mvúla) 20 iye ileki, TB ebandi komata malɛ́mbɛmalɛ́mbɛ na Ingɛlɛ́tɛlɛ. Sikáwa bato 7,000 bazalí kozwa yangó o mobú mɔ̌kɔ́ – wana elíngi koloba moto mɔ̌kɔ́ na kati ya bato 10,000 na molɔ́ngɔ́ mobimba.
Lokásá luye luzalí koyebisa (koloba?) likóló lya bokɔnɔ bûná, ndénge ya koyéba bwangó, lobíko la bwangó, mpé ekolakisaka ndénge esili kopanzana na mbóka na (biso?) mpé kokokisa yangó na loléngé lusili kopanzana na molɔ́ngɔ́ mobimba. Lokásá luye lupɛsi mpé tolí ya sika mpó na mángwɛlɛ́ ma BCG na UK, mpé lulakisi buku isusu iye izali na nsango iye inso ikosalisa koyéba makambo ma bokɔnɔ bûná na website.
Etápe
- 1 Tibélekilosi ezalí nini?
- 2 Moto azuaka Tibélekilosi ndéngé nini ?
- 3 Tibélekilosi ezalaka bisíká míngi?
- 4 Tibélekilosi emɔ́nɔnɔkɔ ndénge níni?
- 5 Mpó na níni bapesa mwǎna wa ngai Mángwɛlɛ́ ma Bacillus Calmette-Guérin?
- 6 Mbóka iye izalaka na babeli mingi ba Tibélekilosi
- 7 Ndénge níni koyeba éte moto azalí na Tibélekilosi?
- 8 TB epanzanaka ndénge nini?
- 9 Kozua TB ezalaka noki, to makasi?
- 10 Kozua TB na kobɛlɛ TB bikeseni?
- 11 TB mabe na yango penza nini?
- 12 TB ekoki kokébisama na libateli lya mángwɛlɛ́?
- 13 Sɔ́kí olingi kokɛndɛ na mbóka mopaya esengeli ozua mángwɛlɛ́ ya BCG?
- 14 Mángwɛlɛ́ ya BCG ezali nini?
- 15 Mpona nini, esengeli komeka lomposo la moto, liboso lya kopesa ye Mángwɛlɛ́ ya BCG?
- 16 Babikisaka tuberculose ndénge nini?
- 17 Tosala nini soki moto azalaka mpene na moto ya TB?
- 18 Na mokili mobimba
- 19 Níni bazali kosala mpó na kopekisa bompanzani bwa TB na mokili mobimba?
Tibélekilosi ezalí nini?[kokoma | kobɔngisa mosólo]
Tibélekilosi (TB) ezalí bokɔnɔ bwa mabé buye bukoki kovimbisa kati (ya moto ya mwana?), na lokóta la Kingɛlɛ́sa babobengi TB meningitis. Mpó na bakóló, mbala mingi ebebisaka esíká ya kopéma eye babengi mampúlúlú, kasi ekoki kobebisa mpé mikúwa , kati ya moto tǒ bisika bisúsu. Awa na mbóka na biso, bato mingi baye bazuaka bokɔnɔ bwa TB babikaka, kasi basengeli komɛlɛ nkísi sánzá motóba mpó na kobika.
TB ezalí bokɔnɔ bwa makási, kasi ebikisamaka, ewutaka na mikɔlɔ́bɔ mya ('Mycobacterium Tuberculosis'), Tibélekilosi tǒ M. Tb na bokúsé. Mbala mingi ekotaka na ntólo esíká ya kopéma mpé ebɛngɛmi na Kingɛlɛ́sa ('pulmonary TB') kasi ekoki mpé kokota bisíká bisúsu o nzóto lokóla na kati ya nkíngó, mikúwa tǒ biténi bya kati ya libumu. Ekoki mpé kopɛsɛ menenziti. M. bovis ezalí bokɔnɔ bosúsu buye bukokani na TB kasi bwangó buzuaka káka nyama, mingi mpenzá ngɔ́mbɛ́ ('bovine TB'). M. bovis mpé ekoki kozua moto lokóla na eleko ya kala, ntángo bato bayebaki naíno tɛ́ ndénge níni bakokí kobátela mabɛ́lɛ   tǒ koluka TB na Ngɔ́mbɛ́.
Moto azuaka Tibélekilosi ndéngé nini ?[kokoma | kobɔngisa mosólo]
Nzelá enɛnɛ ya kozua TB ndé ewutaka na moto oyo azali na yangó na nzóto ya ye,oyo azali kokósola. Soki akósola, abimisi bokɔnɔ na kati ya nsɔ́í. Sɔ́kí moto ozui nsɔ́í yangó na ntángo ya kopéma, wana okoki kozua TB. Mikɔlɔ́bɛ miye miúti na nsɔ́í ekoki kotelengana na mopɛpɛ ntángo molayi kasi mbala mingi epɛ́sɛkɛ bokɔnɔ tɛ́. Nzela enɛnɛ ezali káka sɔ́kí ozalaka mpó na ntángo molayi pɛnɛ na moto oyo azalí na TB.
Tibélekilosi ezalaka bisíká míngi?[kokoma | kobɔngisa mosólo]
Nakati ya Ingɛlɛ́tɛlɛ na mibú mya 1950, batu koleka 50,000 bazaláká kozua TB na mbúla (mvúla) mɔ̌kɔ́. Mikolo miye ezongi tíí batu 7,000 baye bazuaka na mbúla mɔ̌kɔ́ , kasi sɔ́kí okokisi yangó na mibú mya 1990, ntángo wana ezalaki bato 5,500. Yango ekomɔ́nɔ éte ezalí komata lisúsu. Wana omɔnɔní éte kozua TB ezalí noki tɛ́, kasi esengeli ozala na ekenge na ndénge ya koyeba yangó mpó, na mokili mobimba TB ezali bisíká mingi. Lokóla batu batambolaka mingi na mokili, bangó bakoki kozua yangó mpé bakoki kokotisa yango na mbóka ya yɔ̂.
Tibélekilosi emɔ́nɔnɔkɔ ndénge níni?[kokoma | kobɔngisa mosólo]
Tibélekilosi ekoki kobebisa biténi mingi bya nzóto. Ndénge yangó ekomɔ́nɔnɔ na mwǎna ekɛsɛni na loléngé ekomɔ́nɔnɔ na mokóló. Lokóla Tibélekilosi ewutaka na bato, ekozala malámu éte oyébá sɔ́kɔ moto azalí na yangó mpó omibátela. Malámu omɔ́nɔ mónganga tǒ dókótóló sɔ́kí mwǎna tǒ ndeko wa yɔ̌ alakisaka bilembo biye bikomami o nsé:
- Kósúkósú eye elekisi mpɔ́sɔ isáto
- Fɛ́fɛlɛ
- Kotɔkɔ na butú
- Kokɔ́ndɔ
- Nzóto kolɛmbɛ nɔkí
- Kokósola makilá
Mpó na níni bapesa mwǎna wa ngai Mángwɛlɛ́ ma Bacillus Calmette-Guérin?[kokoma | kobɔngisa mosólo]
Na Ingɛlɛ́tɛlɛ, lokóla na mbóka isúsu, Mángwɛlɛ́ ma Bacillus Calmette-Guérin epɛsɛmɛkɛ bǎna baye bazali pɛnɛ na bato baye bakoki kozala na TB. Wana ezalí mpó bǎna bâná bavándaka bisíká mɔ̌kɔ́ na bato ba TB, ekoki kozala baboti tó bankoko baúti bisíká bato mingi babɛ́lɛkɛ TB. Na bokuse mbala mingi bǎna baye bavándaka na engúmba ya masikini. Mobateli (mángwɛlɛ́ ) mwangó bapesɛkɛ na ntángo mwǎna abótami kasi bakopɛ́sɛkɛ mpé ntángo inso iye isengeli.
Mbóka iye izalaka na babeli mingi ba Tibélekilosi[kokoma | kobɔngisa mosólo]
Mbóka iye ikomami o nsé izalaka na bato mingi baye bazali kobɛlɛ TB. Sɔ́kí eyano ya yɔ̂ na mitúna na biso ezali 'oui' 'íyo', sala nɔkí opɛsɛ mwǎna wa yô mángwɛlɛ́ ma BCG sɔ́kí amozui naíno tɛ́.
- Yɔ̌, bandeko ba yô tǒ tatá wa mwána wa yô awuti na mbóka yɔ̌kɔ́ na kati ya iye itángami o nsé?
- Yô na mwǎna wa yo bokokɛndɛ́kɛ́ kovánda koleka sánzá mobimba tǒ bokotambola mingi na kati ya mbóka iye itángami o nsé?
- Na káti ya ndáko ya yô, tǒ pɛnɛpɛnɛ na yɔ̂, ezali na moto oyo akokáki kozala pɛnɛ wa mwǎna wa yɔ̂ na ntángo mingi, oyo azali na TB tǒ azaláká na yangó kala, tɔ̌ awuti na mbɔ́ka yɔ̌kɔ́ na kati ya iye itángami?
Ndénge níni koyeba éte moto azalí na Tibélekilosi?[kokoma | kobɔngisa mosólo]
Lokóla TB ekotaka bisíká míngi na nzóto, nzelá ya komɔnɔ yangó mpé ezalí ndéngé na ndéngé. TB eye eyebani míngi ndé ya kokosola eye babengi na lingɛlɛsa 'pulmonary TB'. Moto oyo azalí na yangó akolakisa bilembo biye:
- kozánga mpósá ya koliya na kokɔ́ndɔ
- kokosola eye emataka makási nsima ya mpɔ́sɔ mínei koleka tɔ̌ sánzá
- kobimisa nsɔ́í míngi; akoki mpé kokosolo makilá sɔ́kí nzéla ya makilá epasuki
- komiyoka nzóto kolɛmbɛ ntángo inso
- kozala na fɛ́fɛlɛ, mbala míngi na butú, eye epesi kotɔkɔ míngi
TB epanzanaka ndénge nini?[kokoma | kobɔngisa mosólo]
Nzela ya kopanza TB yango kaka moko: baye bazali na yango nakati ya tolo to na mongongo. Mayi oyo ebimaka na monoko na kokolola nakati ya mopepe nde ezali na maladie. Kasi oyeba te tango mosusu baoyo bazali na yango bakoki te kopanza yango.
Kozua TB ezalaka noki, to makasi?[kokoma | kobɔngisa mosólo]
Penza, ezalaka makasi moto azua TB, mpe esengi tango molayi to kokutana mbala mingi na moto oyo azali na yango, lokola kovanda na ndako moko. Ata ndenge wana, basusu, ata soki bazui TB, bango bakobelaka te. Bato mingi (toloba 9 na kati ya 10) baye bazali na nzoto kolongono, soki bazui yango bakobela te. Baye 10% batikali bakobela, kasi mbala mingi noki te, kasi na sima ata ya bambula 10 na koleka (Comstock, 1982). Wana esalamaka mpo maladie yango ekoki kovanda na nzoto ya moto lokola elali bambula mpe moto azali kobela te. Maladie ekolamuka na sima ya bambula, mbala mingi soki nzoto ezangi komibatela (immunite), lokola moto mobange, bankisi misusu, kobela lokola Sida to kovanda na mizele.
Mpona 10% baye bakobelaka TB, tango ya mabe ezalaka soki ekomi naino mbula mibale te banda bazui yango.
Kati ya 1 na 5% ya baye bazui TB babelaka noki wuta bazui yango (Styblo et al., 1969; Sutherland et al., 1976; 1982). Wana babengaka yango kobela mbala moko, na Angle 'primary disease', mpe mbala mingi ezalaka na bana. 'Primary TB' mbala mingi ekoleka emonana te, mpe ekobika yango moko ata soki moto ameli nkisi te, kasi ekoki kozonga sima ya bambula. Ekotika elembo moke nakati ya tolo, na ndenge emonanaka na Rayon-X.
Kozua TB na kobɛlɛ TB bikeseni?[kokoma | kobɔngisa mosólo]
Mpó na bato mingi baye bakozua TB, mibateli ya nzóto (immunite) ekobúnda kín'o kosilisa tǒ kokanga yango mpó emata tɛ́. Ndénge wana bokɔnɔ ekotikala ya kolála, kasi ezalí naíno na bomɔi, mpé ekobima lisúsu na nsima, eye ebengami bokɔnɔ na mpóngi tǒ bulála, na lingɛlɛsa babubengi 'latent TB infection'.
Baye bazalí na bokɔnɔ bwa TB na mpóngi balakisaka bilembo biye:
- emonɔnɔkɔ tɛ́
- babɛlɛkɛ tɛ́
- bakoki kopanza na basúsu tɛ́
- Mbala míngi sɔ́kí bameki lomposo la bangó, ekomɔnɔnɔ tɛ́ éte bazalí na yangó
- Bakoki kobɛlɛ TB na nsima ya mibú
Baye bazali kobɛlɛ TB (‘active TB’) bakolakisaka bilembo biye bikomami na 'Nzelá níni ya koyeba TB'.
TB mabe na yango penza nini?[kokoma | kobɔngisa mosólo]
Soki babikisi te, TB, ata epayi ya bakolo, emataka malembe kino eyi koboma. Mabe mosusu ekopesa meningite. Nzela mosusu, soki babikisi te, nde kobimisa makila tango ya kokolola. TB ekokoma ndongo soki emeseni nkisi, mpo ndenge ya kobikisa ezalaka makasi. Nakati ya Ingɛlɛ́tɛlɛ, TB, ebomaka bato 350 na mbula moko, mingi nakati ya bango mibange, kasi bana mpe bazalaka. Bisika bato bavandaka na bandako oyo ekoki te, na mokili mobimba, bato mingi bakufaka na TB koleka oyo ya UK.
TB ekoki kokébisama na libateli lya mángwɛlɛ́?[kokoma | kobɔngisa mosólo]
Libateli lizali mángwɛlɛ́ ma BCG. Ntángo esúsu mángwɛlɛ́ ma BCG mabátelaka na bokɔnɔ bwa TB tɛ́, kasi masalisaka bǎna baye bazalí kobɛlɛ bokɔnɔ bwa meningite 'TB meningitis' (Rodrigues et al., 1993).
Ntángo ya kala, na Ingɛlɛ́tɛlɛ, bazalaki kopɛsɛ bǎna banso ba kelási mángwɛlɛ́ ma BCG. Kasi lokóla loléngé la TB lobóngwanaka, Ingɛlɛ́tɛlɛ ekamati nzelá ya kolanda bato bakɛ́ baye bazalí na tibelekilosi. Na Ingɛlɛ́tɛlɛ, mángwɛlɛ́ ma BCG makɛsɛni ɛngɛ́bɛ́nɛ́ na epái eye yɔ̂ ofandi na UK, mpó TB ekoki kozala na esíká sóngóló kasi na esíká pakala ezali tɛ́. Mángwɛlɛ́ ma BCG mapɛsɛmi na bǎna baye bavándaka bisíká biye bato mingi bazalí na TB koleka bisíká bisúsu, mpó na bôngó, bapɛ́sɛkɛ mángwɛlɛ́ ma BCG na bǎna baye babótami ó mbóka iye bato mingi babɛ́lɛkɛ bokɔnɔ bwa TB. Mángó (Mángwɛlɛ́ ma BCG) mapɛ́sɛmi mpé lokóla na bǎna ba kelási ba mbúla 10 kín'o 14 sɔ́kí bazwaka BCG na bomwǎna tɛ́.
Sɔ́kí olingi kokɛndɛ na mbóka mopaya esengeli ozua mángwɛlɛ́ ya BCG?[kokoma | kobɔngisa mosólo]
Sɔ́kí moto azwá mángwɛlɛ́ ya BCG kala, ekosengela éte azua mángwɛlɛ́ ya BCG sɔ́kí alingi kokɛndɛ o mobémbo, kovánda tǒ kosála mosálá mpó na sánzá mɔ̌kɔ́ tǒ koleka, na mbóka eye ezalaka na bato mingi ya TB (Immunisation against Infectious Disease, 1996).
Mángwɛlɛ́ ya BCG ezali nini?[kokoma | kobɔngisa mosólo]
Mángwɛlɛ́ ya Bacillus Calmette-Guérin (BCG) ezali bokɔnɔ ya TB oyo ezuaka gombe Mycobacterium bovis. Nakati ya BCG maladie ya TB ezalaka, kasi bakangi yango epesa kobela te. Kasi mpona baye bazangi mobateli ya nzoto, lokola bato ya Sida, mpona bango BCG ekoki kopesa maladie tango mosusu.
BCG batiyaka yango na tonga ya moke na lomposo.
Mpona nini, esengeli komeka lomposo la moto, liboso lya kopesa ye Mángwɛlɛ́ ya BCG?[kokoma | kobɔngisa mosólo]
Moto nyonso oyo azali na sanza 12 to koleka wana, bakomekaka loposo naye liboso ya kopesa ye mobateli ya BCG. Wana ezali mpona koyeba soki mobateli ya nzoto (immunite) emeseni na TB. Nzela ya koyeba nde kobeta tonga ya tuberculin – mayi ya proteine basali wuta na 'M. tuberculosis' – na kati ya loposo. Sima ya mikolo 2 - 10, na ndenge ya tonga yango, bakotala esika babeti yango. Soki esika babeti tonga evimbi mpe, ekomi lokola makila, wana elakisi te maladie ezali. Ndenge wana ebongi lisusu te bapesa moto BCG, mpo akozala asiazui TB to maladie mosusu ya ndenge wana. Soki nzoto naye elakisi kozala na maladie ya makasi, wana esengi bameka ye na nzela misusu koyeba soki penza asiazui to abandi kobela TB. Bana oyo bakokisi naino sanza 12 te, bango bazali na posa te ya komeka loposo, liboso ya kozua BCG.
Babikisaka tuberculose ndénge nini?[kokoma | kobɔngisa mosólo]
Mbala mingi TB ekoki kobika, kasi moto ebongi asilisa nkisi ya sanza 6 to koleka. Baye babelaka TB mbala mingi bakotaka na opital te. Ata soki bakoti, wana ekozala mpona koyeba soki penza bazali na maladie yango to mpo babanda kozua nkisi. Ata boye, bato ya TB esengi bazala mpene na efimiele ya tolo, tango nyonso ya kozua nkisi mpo bazua yango na ndenge ekoki, mpe soki likambo ya mabe ezali, basala noki moto atika te kozua nkisi.
Nzela oyo tomeseni, ezali ya kozua nkisi 'antibiotics' misatu to mine mbala moko mpona sanza mibale, nde sima na yango nkisi mibale mpona sanza mine misusu. Nkisi mine minene ya TB ezali isoniazid, rifampicin, pyrazinamide na ethambutol. Eyaka elongo mpona kosalisa soki maladie emeseni nkisi moko, misusu ebunda. Ata boye, maladie ebandi komesana nkisi ya ndenge nyonso. Mbala mingi nkisi esalaka lisusu te mpo moto azalaki kozua yango na ndenge ekoki te, to azuaki yango na ndenge ya mabe to moto asilisaki te kozua nkisi (Conaty et al., 2004). Mikolo oyo batiyaka nkisi mibale to koleka na kati ya na komprime moko. Moto akomela komprime mine to koleka, mokolo moko. Tango mosusu esengi moto azua nkisi mikolo mingi, lokola maladie ya TB meningitis, to soki maladie ebandi komesana na nkisi moko to mibale, wana esengi kobalula nkisi.
Soki moto abandi nkisi mpona poso mibale, wana akoki lisusu kopanza TB te, mpe akobanda komiyoka malamu sima ya poso mine. Kasi esengi sanza motoba ya kozua nkisi mpo moto abika.
Tosala nini soki moto azalaka mpene na moto ya TB?[kokoma | kobɔngisa mosólo]
Tango bakuti moto azali na TB, dokotolo akotala soki baye bavandaka naye bakoki kozua yango. Soki emonani te moto akoki kopanza yango, to mwana azali na yango, kasi eyebani te azui yango wapi, wana baye bazalaka mpene naye bakobenga bango mpo bameka eyebana soki bango mpe bazali na yango. Bato wana bakozala bandeko to baye bavandaka na ndako moko. Tango mosusu baninga, lokola baye basalaka elongo, mpe bakobenga bango, kasi mbala mingi tina ya kosala yango ekozala te. Ezalaka mbala mingi te mwana apanza TB – kasi kobela na bango elakisaka te moto mokolo oyo azali kobela TB, azali mpene na mwana wana.
Komeka mpona bandeko tina yango koyeba baye basi bazui TB to baye basi babandi kobela. Komeka basalaka na loposo to na Rayon-X. Na kati ya UK mbala mingi soki bameki loposo, elakisaka te moto asiazui maladie (loposo kovimbal mpe kozala lokola makila esika babetaki tonga), kasi wana ezali mpo bazuaki mobateli ya BCG. Soki loposo soolo ezali. Soki TB emonani, wana moto bamemi ye na dokotolo mpe bakopesa ye nkisi ya TB.
Na mokili mobimba[kokoma | kobɔngisa mosólo]
TB ebomaki bato 100 million na bambula 100 oyo eleki, yango Organisation Mondial de Sante eti yango lokola maladie oyo ya koboma bato mingi na mokili 'Global Health Emergency' na 1993 (WHO 1). Emonani lokola 33% ya bato nyonso na mokili bazali na yango. Na mbula moko, bato 9 million ya sika bazuaka yango (WHO 2). Tango nyonso moto moko azuaka yango na second moko.
Mpona bato mingi ata soki bazui TB mobateli ya nzoto na bango ekoki kokanga yango babela te. Ata boye, TB ebomaka bato 2 million na mokili na mbula moko, moto moko na second 15 (WHO 3). Kati ya bango, 98% bazali bato ya Tiers Monde, mingi na Asie de Sud na Afríka ya bato mwindo (WHO 4).
TB ezalí ya libosó mpó na koboma basi mpé koleka bokɔnɔ misusu esalaka mwána etíké bazala mingi.
Níni bazali kosala mpó na kopekisa bompanzani bwa TB na mokili mobimba?[kokoma | kobɔngisa mosólo]
Ebongi bato banso o molɔ́ngɔ́ mobimba babundisa bokɔnɔ bwa TB. Kosilisa yangó esíká mɔ̌kɔ́ ekosalisa sɔ́kí basilisi yangó bisíká bisúsu. WHO eyi na nzela oyo babengaka 'Directly Observed Treatment – Shortcourse' (DOTS) (WHO 5): 1. Leta ezala na mposa ya kosalisa 2. nzela ya komeka bato mpo eyabana soki bazali na TB 3. nzela eye ebandimi ya kozua nkisi ya sanza 6 mpona babeli mpe moto ya kotala te bato bazali kozua nkisi na ndenge ebongi 4. Moto akáta komela nkísi tɛ́ kín'o abiki, mpé nkísi ezala eye esengeli. 5. Kokoma na búku loléngé osili kozua nkísi mpó mikɔlɔ mya nsima Mónganga ayeba ndénge níni bapesaki yɔ̂ nkísi


text:
Nico Kasanda - Nico Alekaki - Lyrics
Submitted by Mala Kini
Tongo etani ngai miso na nzela, butu eyindi na kanisi yo
naluka kaka na monana na yo bongo motema na ngai ekita
nasilisis Boyoma oyo pona koluka yo, nalandi yo kutu ti na Pergola
balobi na ngai Nico alekaki awa, nabandi kolela
Chorus:
Lobi na koya zela nga na pokwa eh Marthe, rendez-vous chez Pergola
soki na komi yamba nga na mbote eh Marthe, nakokufa te
miso ko molili, mosika na komona eh marthe, nakoyeba te
maloba na bombeli yo, na kati ya motema, mama munu, na kobomba te


text:
Maladi ewutaka na makambo ya bolingo
Maladi ewutaka na makambo ya bolingo ezali eloko ya kokamwa te, mpo nakati ya batu 10 moto moko akozala nayango. Soki ozali kobimisa mayi ya bosoto esika ya sekele, to ozali na pota na koyoka mpasi okoki kokende komeka oyeba soki okumbi maladi ewutaka na makambo ya bolingo. Maladi ewutaka na makambo ya bolingo oyo eyebani mingi yango oyo: Chlamydia, Gonorrhoea,   na Herpes Genitalis.
Okokumba maladi ewutaka na makambo ya bolingo na nzela ya:
- Kosala bolingo esika ya liboso na esika ya sima
- Poso na poso esika ya sekele soki ekutani
- Kosala bolingo na monoko
- Mama akoki kopesa mwana tango ya kobota
Nzela nini ya koyeba maladi ewutaka na makambo ya bolingo?[kokoma | kobɔngisa mosólo]
Maladi ewutaka na makambo ya bolingo ezali ya ndenge na ndenge mpe bato mingi bayebi te soki bazali nayango, mpo tango mosusu nzela ya kolakisa emonanaka te. Kasi soki omoni biloko oyo tokomi awa na nse, okoki kokende na bato ya sante bameka mpe ozua nkisi pamba na ndenge ya sekele. Nzela ya koyeba yango oyo:
- Esika ya sekele kobimisa mai mingi koleka
- Pota esika ya sekele
- Kongwenye na esika ya sekele
- Mpasi na tango ya kosuba
- Mpasi na tango ya kosala bolingo
Maladi ewutaka na makambo ya bolingo mingi bakoki kobikisa. Kasi soki etuli, maladi ewutaka na makambo ya bolingo misusu ekobebisa nzoto libela lokola kozanga mwana mpoya basi na mibali. Komeka mpe kuzua nkisi mpoya maladi ewutaka na makambo ya bolingo ekosalama na Sexual Health Clinics / GUM clinics.
Komeka mpoya maladi ewutaka na makambo ya bolingo ezali nini?[kokoma | kobɔngisa mosólo]
Komeka esalamaka na dokotolo to efimiele mpe bakoki kosenga kotala nzoto nayo na esika ya sekele. Tango mosusu bakosenga makila to mosuba na mayi ya esika ya sekele.


text:
MITUNA OYO BILENGE BATUNAKA
Kozala na bonkonde ezali mpenza na ntina?
‘Bato bafungolelaka ngai porte te; bongo mpo na nini ngai nafungolela bango?’
‘Koloba “nabondeli yo,” “mersi,” to “matɔndi,” mpe “limbisá ngai” ezali na ntina nini?’
‘Ezali na ntina te namonisa bonkonde epai ya bandeko na ngai. Tozali libota moko.’
Ekoki kokómela yo mpe oloba moko ya makambo wana? Soki ɛɛ, mbala mosusu okozwa matomba te oyo eutaka na komonisa bonkonde!
Makambo oyo osengeli koyeba mpo na bonkonde
Komonisa bonkonde ekoki kobongisa makambo misato oyo elandi:
Lokumu na yo. Makambo oyo osalelaka bato mosusu ekoki komonisa soki ozali moto malamu to moto mabe. Soki omonisaka bonkonde, bato bakomona ete okoli mpe obongi kotyelama motema: bango mpe bakomonisela yo bonkonde! Kasi soki omonisaka bonkonde te, bato bakomona ete olukaka kaka bolamu na yo moko, mpe yango ekoki kozangisa yo mosala to makambo mosusu. Ndenge Biblia elobi yango, “moto ya nko amemelaka nzoto na ye moko mpasi.”
—Masese 11:17.
Boyokani na yo na baninga. Biblia elobi ete: “Bólata bolingo, mpo ezali ekanganeli ya kokoka mpo na bomoko.” (Bakolose 3:14) Likambo yango ezali mpe na ntina mingi na boninga. Bato balingaka baoyo bazalaka na bonkonde mpe oyo basalelaka bango makambo ya malamu. Kutu, moto moko te alingaka kozala moninga ya moto ya nko to ya makambo mabe!
Makambo oyo basusu basalelaka yo. Elenge mwasi moko na nkombo Jennifer, alobi boye: “Soki ozali ntango nyonso na bonkonde, nsukansuka ata moto oyo asalelaka yo makambo na nko mpenza akoki kobongwana.” Nzokande soki osalaka makambo na nko, bato mpe bakosalela yo makambo na nko. Biblia elobi: “Bakomekela bino na emekeli oyo bozali komekela.”
—Matai 7:2.
Na mokuse: Mokolo na mokolo tokutanaka mpe tosololaka na bato. Bakosalela yo makambo mpe bakotalela yo na kolanda bizaleli oyo omoniselaka bato. Na maloba mosusu, kozala na bonkonde ezali mpenza na ntina!
Ndenge ya komonisa yango
Mitalelá. Omituna mituna lokola oyo: ‘Ntango nasololaka na mikóló, namonisaka limemya? Nazalaka na momesano ya koloba “mersi” to “limbisá ngai”? Ntango nasololaka na basusu, makanisi na ngai ekendaka epai mosusu, na ndakisa natángaka to nakomaka bamesaje na telefone na ngai? Nazalaka na limemya epai ya baboti mpe bandeko na ngai, to namonelaka bango kaka mpo “tozali libota moko”?’
Biblia elobi boye: “Mpo na kopesana lokumu, bózala bato ya liboso.”
—Baroma 12:10.
Mityelá mikano. Komá makambo misato oyo okoki kobongisa. Na ndakisa, Allison, oyo azali na mbula 15 alobi ete asengeli koyekola “koyokaka basusu na esika ya kolobaka mingi.” David, oyo azali na mbula 19, alobi ete asengeli kosala makasi mpo akomaka bamesaje na telefone na ye te ntango azali kosolola na bato ya libota to baninga na ye. Alobi ete: “Kosala bongo ezali kozanga limemya. Ezali lokola nazali koloba na bango ete nazali na mposa ya kosolola na moto mosusu, kasi na bango te.” Edward, oyo azali na mbula 17, alobi ete asengeli kosala makasi mpo akataka basusu maloba te. Mpe Jennifer, oyo tolobelaki liboso azwi ekateli ya koyekola komonisa bonkonde epai ya mibange. Alobi boye: “Nazalaki kopesa bango kaka mbote mbangumbangu, mpe na nsima nazalaki koyebisa bango ete nasengeli kosala likambo moko na baninga oyo tozali na bango mbula moko. Kasi sikoyo nakosala mpenza makasi mpo nayeba bango malamu. Esalisi ngai mingi mpo nakóma na bizaleli ya malamu!”
Biblia elobi boye: “Bótyaka likebi kaka na makambo na bino moko te, kasi bótyaka mpe likebi na makambo ya bamosusu.”
—Bafilipi 2:4.
Talá soki ozali kokende liboso. Na boumeli ya sanza moko, kanisá makambo oyo olingi kobongisa, mpe kebá na maloba na yo mpe na makambo oyo ozali kosala. Na nsuka ya sanza, omituna boye: ‘Ndenge nini komonisa bonkonde esalisi ngai nakóma moto malamu? Makambo nini nasengeli lisusu kobongisa?’ Na kotalela biyano oyo okopesa, mityelá mikano mosusu.
Biblia elobi boye: “Kaka ndenge bino bolingaka bato básalela bino, bósalela bango mpe bongo.”
—Luka 6:31.


text:
Yoká Nzambe mpo ozala na bomoi ya seko
Mozalisi alingi kokamba, kobatela mpe kopambola biso.
Maloba ya ebandeli
Lokola Nzambe alingaka bato, ateyaka biso lolenge eleki malamu ya kozala na bomoi.
Ndenge nini toyokaka Nzambe?
Tosengeli koyeba nini tosengeli kosala mpe nani akoki kosalisa biso tósala yango.
Nani azali Nzambe ya solo?
Tokoki koyeba nkombo na ye mpe koyekola bizaleli na ye mosusu.
Bomoi ezalaki ndenge nini na Paradiso?
Mokanda ya ebandeli ya Biblia elobeli yango.
Bayokelaki Satana
—Makambo nini emonani?
Makambo mabe ebandaki kosalema.
Na Mpela monene
—Banani bayokaki? Banani bayokaki te?
Nini ekómaki komonana na makanisi ya bato na ntango ya Noa?
Mpela monene eteyi biso nini?
Ezali lisolo kaka lisolo ya kala te.
Yesu azalaki nani?
Mpo na nini ezali na ntina koyeba ye?
Liwa ya Yesu ezali na ntina nini mpo na yo?
Okoki kozwa mapamboli kitoko.
Paradiso ekoya ntango nini?
Biblia esakolaki makambo oyo ekosalema ntango nsuka ya mokili oyo ekómi pene.
Mapamboli nini ezali kozela baoyo bayokaka Nzambe?
Biloko oyo okolinga kozanga te.
Yehova ayokaka biso?
Makambo nini okoki kosolola yango na ye?
Ndenge nini okoki kozala na bomoi ya libota ya esengo?
Mobandisi ya libota apesaka toli oyo eleki malamu.
Tosengeli kosala nini mpo tósepelisa Nzambe?
Ezali na makambo oyo ayinaka, mpe makambo mosusu oyo alingaka.
Ndenge nini okoki komonisa bosembo epai ya Yehova?
Mposa na yo ya kozala sembo ekomonana na bikateli oyo ozali kozwa.


text:
2016: BANA KONGO BANSO TO TELEMA PO NA ETUMBA YA LOBIKO. BISO BANSO LIBOKE MOKO TO BENGANA NOKI GOUVERNEMENT YA MONGUNA alias ” KABILA” MOBOMI PE MOBUKI MIBEKO YA MBOKA KONGO. NGONGA YA LOBIKO EBELEMI TO BENGANA YE PO AKOTOSA MIBEKO TE. KASI KONGO EZALI MBOKA NA BISO, YA BILAKA YA NZAMBE PO YA BOMOYI , ESENGELI TO LAMUKA!
2016: KONGO EKO KAMBAMA NA BOSEMBO PE NA KIMYA NA BA KAMBI YA SIKA YA BWANYA, MWANA KONGO FUNGOLA MISO, SIKAMA!
WA BISO NDEKO MWANA KONGO PIERRE LUMBI OKONGO YA G7, OYO AVANDAKA NZINGA NZINGA YA ” JOSEPH KABILA” ALAMUKI, PE ALAMUSI BAYI MBOKA, A MONA MAKAMBO YA SOMO PE BA SEKELE NYONSO YA LIKITA YA GOUVERNEMENT OCCUPATION YA “JOSEPH KABILA” ELONGO NA BA BOMI YA BANA KONGO. PIERRE LUMBI ALAMUKI, ABELELI PE ASOSOLI MAYE BA BUNDELI MBOKA BA PATRIOTES BA BELELAKA BANDA KALA, PE A KUNDOLI MISALA MABE YA alias “JOSEPH KABILA” AZALI MONGUNA YA KONGO ELONGO NA BA NDEKO NA YE BA KAMBI YA RWANDA .
OYO BA PESA KOMBO YA LOKUTA” JOSEPH KABILA” AZALI HYPPOLITE KANAMBE. AZALI MERCENAIRE MUNYARWANDA, AZALI MONGUNA MONENE YA KONGO. AKOTISA BA MERCENAIRES YA RWANDA EBELE NA KATI YA MAPINGA YA KONGO, AZALI OBE KOTONDISA BA PAYA PE BA BOMI NA KATI YA MAPINGA FARDC PO BASILISA BANA KONGO. BA GENERAUX KONGOLAIS NYONSO YA MAKASI “JOSEPH KABILA” ABOMA PE ASILISA BANGO. BA PASSEPORTS YA BANA KONGO EPANZANI BIPAYI NA BIBAYI, NA RWANDA-UGANDA TANZANIA PE BURUNDI, INDIA… NA NGAMBO YA KIVU, MAKILA ETONDI KOTANGA PO ABOMA KONGO. TALA TINA YA ETUMBA YA MWANA KONGO NYONSO, ETUMBA YA BOSEMBO, KIMYA PE BOMOYI YA BISO BANA KONGO, BATU BA KUFI EBELE, BAZALI OBE KOKUFA EBELE MIKOLO NYONSO PO NA LIKITA YA “KABILA”, KAGAME PE MUSEVENI NA BA COLLABOS!
KONGO EZALI NA LIKAMA YA LIWA, ESENGELI MWANA KONGO NYONSO ATELEMA NGUI. TO BENGANA “KABILA” NA LINGOMBA NA YE PPRD/CNDP/M23/FDLR BA BOMI EBELE, BA KOTA NA KONGO NA 1996 PO YA KOBOMA KONGO. MWANA KONGO TELEMA! FUNGOLA MISO! FUNGOLA MATOYI! TO ZALI NA MOKUMBA YA KO KOKISA ELAKA YA NZAMBE YA KONGO PO YA LOBIKO NA BISO, KIMYA NA AFRIKA PE MOKILI MOBIMBA.
TOBELELI BANA KONGO BAYE BATEKA MOLIMO EPAYI YA BA NGUNA BAZONGISA MAYELE PE BOLINGO YA MBOKA. TO ZONGISA KIMYA PE BOMOYI NA MOTEMA YA AFRIKA. KONGO MOBIMBA, NGONGA EBELEMI !!!


text:
Récapitulons
lundi 9 mai 2016
Funérailles de la soeur Sophie (1)
"Corps ya soeur Sophie ekomaki Bokoro samedi na 18h00. Ebele ya ba religieux pe ba laïcs tozelaki yango na libongo ya petit séminaire. Bayaki na coque esangisaki ba mamelo pe ba nganga Nzambe baïke bawutaki na bituka bya Diocèse na biso. Sima bobimisi sanduku ya soeur Sophie na coque, bakotisaki yango na motuka jeep blanche ya Ste Croix pe tokendaki n'ango na église Ste Croix wapi epayi veillée monene esalemaki na lisanga ya ba religieux pe ba fidèles ya mangomba ndenge na ndenge, butu mobimba tee tongo. Na 07h30 misa esalemaki na kati ya église Ste Croix, célébrée par mgr Evariste. Ebele ya ba nganga Nzambe nde bazingaki lotale. Misa esilaki na 10h30. Bakundaki ye na petit Séminaire na ngonga ya 11h30" ( Ariana Mompey- Bokoro)
Récapitulons
Aucun commentaire:
Inscription à : Publier les commentaires (Atom)


text:
Iso Batemwɛ bá Yehova—Lodi ba nda?
Lodi bato badongá á makota masusu, á kɔpi isusu, kasi loputoaná esika emɔti ko lodi na mikano mimɔti. Kasi mokano módi na tina bonɔ: lokapalé bokumeja Yehova, Njambe o Bible ko Moto okɔɔ leka losusu. Lokakɔé na bopipo bó loikoé mida mi Yesu Kristo ko lodi na mosepi mó boda Bakristo. Omɔtiomɔti o biso akanɔjé ngonga inɛnɛ á mosala mó bookoja bato Bible na miako mi Bokonji bó Njambe. Bato bakalojebé na kombé e Batemwɛ bá Yehova á tina bo lokapɛ litatoli ko lokabalé á tina e Yehova Njambe, na Bokonji bó nde. Kweá tá site Internet e biso. Lángá Bible tá Internet. Obwani bojeba miako mikina á tina e biso ko bijimeli bi biso.


text:
Maman Sylvie ye wana awuti kokoma na Etat de Washington azali koyambama na mobali na ye Dodo Kukelemena. Ezalaki emotion makasi tala kokabuana ya mua temps molayi. Maman Sylvie azalaki komona makambo azalaki komona lokola ndoto. Gastony Kukelemena le leader muana na bango mpe azalaki wana.
Ezalaki honneur makasi mpo na President ya Communaute Congolaise ya Etat de Washington ko se deplacer mpo na koyamba membre. Maman Sylvie azali musali monene oyo communaute na biso ya Washington bako beneficier mingi epai na ye. Etant president ya communaute nazali na esengo mingi mpo na koya koyamba ye. Nasengi na bana ya Washington nioso bo faciliter integration na ye awa na etat de Washington.
President Wemba-koy Okonda ya Communaute Congolaise ya Etat de Washington azali ko presenter maman Sylvie Kukelemena Bolondo na bana ya Communaute Congolaise de l’Etat de Washington.
Ba membres ya communaute congolaise ya Washington bazali kolobela importance ya Communaute Congolaise de l’Etat de Washington. Mpe bazali ko reconnaitre misala ya bureau executif
Ezalaki esengo makasi koyamba maman Sylvie Kukelemena awa na Etat de Washington yango tomoni maman Odile Kukelemena azalaki kobina mpo na esengo que maman Sylvie Kukelemena na Gastony Kukelemena le leader bakomeli biso na Washington.
Maman Adelaide na libota na ye apres graduation ya muana balobaki bakoki kolala te sans que bakoka koya kopesa maman Sylvie mbote vraiment ezalaka geste ya malamu kolakisa bolingo ya boye. Na Washington tolingaka nde batu ya boye ya bolingo makasi.
Boye nde ezalaka.
VOUS SERVIR EST MON DEVOIR
President Wemba-koy Okonda de la
Communaute Congolaise de l’Etat de Washington
This page was presented to you by the Congolese Community of Washington State (Communaute Congolaise de l’Etat de Washington)


text:
Post Scriptum 1 : Epayi ya ba chefs coutumiers,
Bino ba chefs coutumiers, na eleko revelation oyo ekobima na mpuasa, boyeba ete banda eleko wana bino bokozala ba veritables detenteurs ya ngwende ya kibokonzi ya mboka oyo pe bazali ba garants ya souveraineté ya mboka. Bozela te bayi politiki baya kozongisela bino kibokonzi na bino oyo ezalaki na maboko na bino na nzela ya bakoko na bino na tango ya kala, etali kaka bino bozua ba responsabilité na bino pona bomikotisa makasi lokola bakambi ya miango misengeli kosalema pona ko fula constitution ya sika oyo ekozongisa makambo nionso na alima na nzela ya kibokonzi na ya ba chefs coutumiers oyo ba colons babotolaki bakoko na bino na loma too pe na makasi, oyo na tango bapesaki lipanda batikelaki bayi politiki n’esika ya kozongisela bino bankolo eloko. Banda mokolo ya lelo, bosengeli kolongwa na position ya ba vassaux ya pouvoir civil oyo batiaki bino na ba noko, oyo bayi politiki bazali kokoba kosalela wuta lipanda. Botika bizaleli na bino ya kogumbamaka liboso ya bayi politiki oyo bazali ba sujets na bino, botika komimona lokola basali na bango oyo bazali wana kaka pona kopesaka bango lupemba ya bankoko oyo bayaka kosenga bino soki bazali na nkokoso, bino bosengeli komitia likolo na bango po bazali bana na bino ya molimo oyo basengeli kotosa bino lokola peuple nionso, soki baboyi bozali na ndingisa ya kosalela ba pouvoirs na bino oyo bakoko bapesaki bino pona ko bakengela ba populations na mabele na bango, ezali mosala na bino ya koyebisa bango tina ya systeme oyo tolingi totia na mboka, oyo ekolendisa bosomi pe pona ko garantir souveraineté pe stabilité ya mboka na biso engebene na bokoko na biso.
Bozongisi ya pouvoir coutumier ekosalema te soki mboka ezali kaka na kati ya occupation, elingi koloba ete tango ebelemi pona bino bomikotisa makasi na kati ya bitumba na biso ya bosikoli mboka lokola bakambi. Nazali na tembe te ya bokoti na bino na kati ya projet oyo etali peuple congolais mobimba, ezala oyo ya bazali na kati too pe libanda ya mboka, oyo bakozala na sima na bino pona sunga bino kino na suka, ata ko banguna na biso oyo bazali konganzama na mboka pona kobotola biso yango na lisungi ya ba collabos na bango, oyo bazali bana mboka batalelaka mabumu na bango liboso ya interet ya mboka, bango wana nde bakobundisa bino makasi pona kopekisa projet wana esalema. Bokeba na banguna na biso oyo bakotela biso pe balata loposo ya ba congolais na tina ya kosalela mboka na bango na bokutu pe ya koboma biso na kati, bakosala nionso pona baboma bino ndenge bamesana koboma baye nionso batiaka bakale na processus na bango ya occupation, kasi bakokoka kosilisa bino te pona na kati ya congolais nionso chef coutumier alali wana. Esengeli bosala angele na baninga na bino ya Esti oyo mingi na kati na bango bazali bawuta pe ba usurpateurs oyo bayaki kozua kibokonzi na sima koboma ba chefs coutumiers na biso ya siki-siki, bosala angele makasi na ndenge bazali na kati na bino. A part likama ya nzoto oyo ekoki koyela bino, bosala keba na maye matali kaniaka, po ba occupants bakoma na mbongo mingi oyo basila koyiba na mboka na biso, bayaki makolo ngulu baposi polele lelo bango wana bakoma ba milliardaires pona kodondua na misolo na biso oyo bakoma kobomba na ba paradis fiscaux, bozala na bolingo ya mboka pona ko trahir mabele ya bakoko te na tina ya ba interets personnels na bino, soki bokueyisami na yango boyeba ete etumbu na bino ekozala ya kafu-kafu. Na baye na kati na bino oyo bazali ba collabos ya ba occupants, tango yango oyo bozonga na nzela pona komikotisa na etumba ya bosikoli mboka pe bozongisi ya kibokonzi na bino. Bobelela milimo ya bakoko, soki yasolo bokonzi na bino ewuta na nzela na bango, soki ezali ya koyiba te, bango bakosunga bino pona kokumba bitumba wana kino na elonga. Alors, botika ko hésiter, bozua ba responsabilités na bino, bondima maponami ata moko te oyo ekoki kosalema na kati ya occupation, bondima dialogue te na imposteur oyo amibengi Kabila, oyo mutu nionso ayebi ete kombo na ye ezali Kanambe, bo mobiliser ba peuple na bino pona bo livrer elongo na bango bitumba oyo ezali noble, oyo ekomema biso na bosomi ya solo, oyo ekotika sango ya seko na ba generations ekoya sima, oyo ekoyengebisa ba millions ya baye bakufa pe bazokoba kokufa na tina ya mboka, na kati ya génocide ya lelo too pe oyo ya Léopold II na eleko ya Etat Indépendant du Congo.
Post Scriptum 2 : Epayi ya moko na moko na bino oyo amibengi patriote,
Yambo te natika bino, nazali na motuna ya motuya ya kotuna moko na moko na bino oyo bozali kobunda pona bosikoli ya mboka, oyo tobengi mabele ya bankoko. Soki tolobi ete mboka na biso ezali bobakisi ya ba mabele ya ba bankoko ya moko na moko na biso, na wana nalingi koloba mabele ya famiye na bino esika bakunda bakoko na yo, esika famiye na bino ezali na droit inalienable ya kobikela, elingi koloba esika ya kolonela, ya kobokolela bibwele, ya bokila to ya bolobi, ya kotonga ndaku pe esika ya kokundama, motuna ezali : eske oyebi esika mabele ya bakoko too ya famiye na yo ezali, esika bakunda bakoko na yo, elingi koloba oyo ozali kobundela ? Nazali kolobela mua eteni ya mabele esika botonga ndaku na Kinshasa to na engumba songolo pona lobiko lwa libota na bino oyo bokoki kotika tango inso na mbalakaka pona kokende kovanda esika mosusu na raison songolo too mpakala.
Na cadre ya bitumba na biso pona kosikola mboka, ndenge tomesana kotambwisa ba actions na biso mingi elongo na banzembo, na kosenga na bino to joindre l’utile à l’agréable na lisalisi ya parodie ya nzembo oyo bino nionso boyebi pe ebinisa batu mingi, oyo tango nayokaka yango nayokaka maloba mosusu oyo ekeseni na oyo eyembami na kati, nase awa nasepeli kopesa bino maloba oyo nga nayokaka tango nzembo wana ebetaka. Nakolikia ete nkolo ya nzembo (Ya Jossart) akozua ngai mabe te, ete ba occupants bakolinga kopekisa boyembi ya nzembo wana te to pe bakolinga batia bakale na nzela ya patrimoine national na biso te. Nakolikia ete mokolo mboka na biso ekosikuama, tokosepela koyoka version wana, ezala na mboka na stade des martyrs to pe na Zénith ya Paris pona kosepelisa ba diaspora ya Poto oyo bakozua libaku ya kokende Kinshasa te.
Botala awa version oyo nalobeli bino pona nzembo wana oyo bino nionso boyebi original na yango pe bokoki koyemba yango na kolanda video oyo, nalingi bokanisaka bitumba pona bosikoli ya mboka tango inso bokozua libaku ya koyoka yango.
Awa maloba na ngai ya sika:
Eh Nsi ya Kongo, bankaka batusisila
Eh oui, bokanisaki liwa na pongi ekokani, tolobi kaka
Toyebisaki bango biso bakolo mabele bango bandimaki te, boh
Mystique, baleli, beta bango, boh
Bango bayokaki te, ale kanga bango boh
Yo yo yo yo yo yo yo Kagame, tika kotia tembe na Congo
Toyebisaki bango biso bakolo mabele bango bandimaki te, boh
Mystique, baleli, beta bango, boh
Bango bayokaki te, ale kanga bango boh
Yoka Kanambe, tika Kongo, zonga na Rwanda, ewolo
Toyebisaki bango biso bakolo mabele bango bandimaki te, boh
Mystique, baleli, beta bango, boh
Bango bayokaki te, ale kanga bango boh
Ba zaïrois ye ye ye, vimbah
Oyo akokota bitumba te nani
Toyebisaki bango biso bakolo mabele bango bandimaki te, boh
Mystique, baleli, beta bango, boh
Bango bayokaki te, ale kanga bango boh
…
…
Ale sala mosala muana Kongo sala mosala sala eh
Sala mosala muana Kongo sala binienzi babima eh
Nienzi yo yo yo, ale bima Congo bima eh
Nienzi yo yo yo, ale tika Gombe na biso eh
….
Kongo, Kongo, Kongo
Kongo, Kongo, Kongo
Kongo, Kongo, Kongo
Kongo, Kongo, Kongo
Bankaka luwa kueno, luwa
Bambuta luwa kueno, luwa
Kongo dieto katutekele dio ko
Kongo dia mbuta Kimbangu
Kongo, Kongo, Kongo
Kongo dia ya Lumumba
Kongo, Kongo, Kongo
Kongo dia mbuta Kasa Vubu
Kongo, Kongo, Kongo
Kongo dia ya Kuku Ngbendu
Kongo, Kongo, Kongo
Eh totia lumbe lumbe eh
Eh tobeta bango eh
Eh bozua lumbe lumbe eh
Eh totumba bango eh
Eh bowumbu pasi eh
Eh tolonga bango eh
Ale longwa, longwa
Bana Kongo baye, kima
Ban’elaka baye, longwa
Bima na Gombe bima, bima
Kanga bisaka kenda, kenda
….
Ye ye ye mpangi tuzolasana
Beto na beto mu Zaïre, luzolo
Toniati mokonzi ya Rwanda eh
Toniati babomi ya Rwanda eh
Tuzolane eh eh tuzolana eh
Tuzolane eh eh tuzolana eh
Tuzolana bayaya eh tuzolana eh
Tuzolana bamama eh tuzolana eh
Beto na beto mu Zaïre, luzolo
….
Ba zaïrois, vimbah psshh
Bana Kongo, vimbah psshh
Bana Kivu, vimbah psshh
Bana Haut Zaïre, vimbah psshh
Bana Equateur, vimbah psshh
Bana Maniema, vimbah psshh
Bana Katanga, vimbah psshh
Bana Kasaï, vimbah psshh
Bana Bandundu, vimbah psshh
Bana Bas Zaïre, vimbah psshh
Bana Kinshasa, vimbah psshh
Yo olingi coltan, yo olingi cobalt eh
Yo olingi diamant, ndima kofuta dollar
Awa olinga koyiba, ndima batia yo kraka
Lokol’olinga koboma, ndima bakata yo motu
Bakata yo motu, eh motu, motu, motu eh
Tokata ye motu, eh motu, motu, motu eh
Yo olingi coltan, yo olingi cobalt eh
Yo olingi diamant, ndima kofuta mpaku
Awa olingi koyiba, ndima batia yo kraka
Lokol’olinga koboma, ndima pe ya yo liwa
Mbano na yo liwa, eh liwa, liwa, liwa eh
Mbano na yo liwa, eh liwa, liwa, liwa eh
Sisifa, oh, mama ndoki ye wana
Sisifa oh, tika lokuta tika
Sisifa oh, ata ndele okosamba
Sisifa oh, ata ndele okofuta
Moellon
Moto na moto na mboka na ye
Akokengela mabele na ye
Moto na moto na mboka na ye
Tokoyeba nani mowuta
Moto na moto na libota na ye
Tokoyeba nani kongolais
Kimpa Vita ! Mama Kongo ye wana
Moto na moto na mvila na ye
Tokoyeba nani koko na ye
Moto na moto na mabele na ye
Alakisa epayi bakunda bakoko na ye
Moto na moto na libota na ye
Tokoyeba nani moyibi
Tokoloba na bango batika Kongo na biso
Tokoloba na bango batika Kivu na biso
Tokoloba na bango batika Gombe na biso
Voler n’est pas bon, voler n’est pas bon
Bilongi na biso na ya bango ekesani
Minoko na biso na ya bango ekesani
Ba kombo na biso na ya bango ekesani
Kinyarwanda ezali monoko ya Congo te
Biso tolobaka na biso lingala
Biso tolobaka na biso kikongo
Biso tolobaka na biso tshiluba
Biso tolobaka na biso swahili
Congo ekokomaka Imatutsi jamais
Post Scriptum 3 : l’hymne de la libération :
Na sima ya parodie ya loyembo oyo Boh, nasalaki loyembo na ngai pona esunga biso na etumba na biso ya kosikola mboka, okoki koyoka yango soki okilike awa na se:
http://www.ksludotique.com/2016/12/22/hymne-liberation-congo-zaire/
Post Scriptum 4 : Nzela ya kolanda pona kosikola mboka na biso :
SOKI BONDIMI PROJET OYO, TALA BA REGLES YA KOLANDA PONA KOMEMA BOTOMBOKI EZANGA MINDUKI KASI ETONDA MOLENDE :
- KONDIMA POUVOIR COUTUMIER LOKOLA BOKONZI NA BISO YA YAMBO, KOTATOLA LIKOLO PE MAKASI BONDIMI NA YO NA PROJET OYO EKOZONGISA BOKONZI YA BA CHEFS COUTUMIERS PE KOTATOLA SOUTIEN NA CHEF COUTUMIER NA YO TANGO INSO YANGO EKOPESAMELA YO,
- KOTATOLA LIKOLO PE MAKASI IDENTITE NA YO YA SIKA OYO ELAKISI ETE BANKOKO NA YO BAZALI PENZA BANA YA MBOKA CONGO-ZAÏRE,
- KOBUAKISA TROISIEME REPUBLIQUE RDC YA AFDL OYO ESENGELI KOTIKALA KAKA ELEMBO YA MAWA YA OCCUPATION YA MBOKA NA BISO NA BAYI RWANDA NA GENOCIDE NA BANGO YA 12 MILLIONS YA BANA MBOKA NA 2 MILLIONS DE FEMMES VIOLEES, NA KOBOSANA TE BA SABOTAGES NIONSO OYO BANGO BASALI NA MBOKA NA BISO PONA KOLEMBISA TO KOPEKISA NTOMBWA YA MBOKA NA BISO
- KOBUAKISA KOMBO YA R.D.CONGO OYO BA RWANDAIS YA AFDL BAZONGISELAKI BISO SANS KE BATUNA AVIS NA BISO, KOTATOLA LIKOLO PE MAKASI MOKANO NA BISO YA KOZONGELA KOMBO NA BISO YA LUKUMU ZAÏRE OYO MBOKA NA BISO ELATAKI MALAMU, OYO EZALAKI MBUMA YA BOSOSOLI YA BAKONZI YA MBOKA PONA KOKANGOLA MBOKA NA BISO NA BA SOUVENIRS YA MABE YA COLONISATION YA BA BELGES PE PONA KOPESA DEPART YA SIKA NA MBOKA NA BISO (NANDIMI TE BA BURKINABES BAKOKI KONDIMA KOZONGELA KOMBO YA HAUTE-VOLTA TOO PE BA BENINOIS OYO YA BANGO YA KALA DAHOMEY),
- KOTIKA KOTOSA MITINDO YA BA OCCUPANTS TOO PE YA BA COLLABOS NA BANGO, KO BOYCOTER OYO NIONSO EZALI KOSALELA SYSTEME YA OCCUPATION OYO NA KATI NA YANGO TOKOKUTA BA MEDIAS, KOBIMA NA BA INSTITUTIONS NIONSO YA RDC AFDL,
- BINO BAYI POLITIKI, BOTIKA MIBEMBO NA BINO NA WASHINGTON, LONDRES TOO PE PARIS, BOLUKA KOKUTANA NA BA CHEFS COUTUMIERS NA BINO PONA KOSUNGA BANGO NA BITUMBA OYO TOSENGELI KOBUNDA PONA BOSIKOLI YA MBOKA ELONGO NA BOZONGISI YA KIBOKONZI YA BOKOKO, BOZALA BA ACTEURS PRINCIPAUX YA BOYEBISI YA PROJET WANA EPAYI YA BAYI MBOKA,
- PEUPLE CONGOLAIS, BOPANZA SANGO NA NZINGA-NZINGA NA BINO, NA BANINGA PE BAYEBANI NA BINO NA BA MOYENS NIONSO OYO BOKOKI KOSALELA PO SANGO WANA EPANZANA MALAMU NA KATI YA POPULATION, BONGO SOKI BAKATELI BINO NZELA YA INTERNET TOO PE YA TELEPHONE, EKOZALA ELEMBO ETE MISALA NA BINO EZALI KOBANGISA BANGO, YANGO EKOPESA BINO MAKASI YA KOKOBA NA NZELA WANA KINO MOKOLO MBOKA NA BISO EKOSIKOLAMA,
- SOKI BOLANDI MITINDO OYO ELONGO NA BOTATI YA BONDIMI NA BINO YA PROJET EYE, TOKOSILISA NGALA YA TROISIEME REPUBLIQUE RDC AFDL, TOKOTIA BA OCCUPANTS PEMBENI PE TOKOBIMISA NGENGE NIONSO NA POUVOIR NA BANGO YA MOYIBI. NAKOSALAKA MBONGWANA YA POSO NA BISO, BANGO BAKOTIKALA YA KOKANGAMA NA COQUILLE NA BANGO YA POLELE ESIMBAMI NA POUVOIR EZANGA TINA. NZELA MOKO KAKA EKOTIKALA PONA BANGO, BABIMA NA MBOKA NA BISO NA MALEMBE NA ESIKA YA KOTIA MOTU MAKASI PONA KONGANZAMA NA MBOKA NA BISO, OYO SOKI BABOYI YANGO BA KO RISQUER BAMELAMA NA EBALE NA BISO OYO TOBENGI ZAÏRE OYO EKOKITISA BANGO NA MOZINDO PONA BAKENDE KOKUTANA NA BAYE BAYIKE BAMOTINDAKI. KASI BOSALA ANGELE, NIAMA OYO EKANGAMI NA MOTAMBU EKOLUKA KOSALA LIKAMA YA SUKA, EKOLINGA EBOMA BATU BAYIKE YAMBO TE TOBENGANA YE TO PE LIWA EKOMELA YE, ASI ATONDISI BA MERCENAIRES BAYIKE NA KATI YA MBOKA NA BISO NA TINA WANA, YANGO WANA ESENGELI BOZALA MAYELE, BOLUKA KOBUNDISA YE TE PONA KOPESA YE PRETEXTE OYO AZO ZELA PONA KOBOMA BINO. ESENGELI BOSALELA ART YA BOTUMBOLI NDENGE BA TORREADOR BASALELAKA LIBOSO YA TAUREAU NA KATI YA ARENE PONA KOLEMBISA YANGO KINO NA ESTOCADE YA SUKA OYO EKOSILISA BITUMBA NA BANGO. BITUMBA NA BINO EKOLEKA NA NZELA YA MALOBA, BA SLOGANS, BA NZEMBO OYO EKOZALA BIBUNDELI NA BINO PE MOSUSU TE SOKI BINO NIONSO BONDIMI KOSALELA YANGO ELONGO NA TANGO MOKO BISIKA NIONSO BOZALI.
- PONA KOBANDA, BOSENGELI KO EVITER BA MANIFESTATIONS YA BALABALA, PO YANGO NDE EKOKI KOPESA BANGO LIBAKU YA KO MASSACRER BINO, BO MANIFESTER NA KATI YA BA MAPANGU NA BINO BINO NIONSO ELONGO NA ELEKO LIOKO OYO BAKAMBI BAKOYEBISA BINO (KOSALA MAKELELE, KOGANGA BA SLOGANS, KOYEMBA BINO NIONSO ELONGO NA BA RADIOS PATRIOTIQUES OYO EKOZALA KO PANZA BA NZEMBO YA BITUMBA, ETC …). SOKI TE YA MBALAKAKA OYO MUTU MOKO AKOKI KOBANDA LOKOLA NTANGWA OYO BATU NA BATU BAKOLANDA KINO EKOPANZANA ENGUMBA MOBIMBA, BANGUNA BAKOZALA NA BATU YA KOTINDA NA MAPANGU NIONSO TE PO BAKOYEBA ESIKA YA KOBANDELA TE. ATAKO BAMEKI KOKOTELA BINO NA LOPANGU, LOKOLA BAKOZALA MOTANGO MOKE, BINO MOKO BOKOYEBA KOYAMBA BANGO NA NDENGE ELONGOBANI, NA MAYE WANA NAKOPESA BINO CONFIANCE, BOYEBA KOBIMISA BA BOULE YA KITOKO PONA KOYEBA NDENGE YA KOYAMBELA BANGO, BOKANISA « FABLE DE LA FONTAINE » OYO BABENGI « LE LION ET LE MOUCHERON », TANGO NIAMA EKOLEMBA EKOZALA NDE TANGO BOKOKOKA KOBIMA NA BALABALA PONA KOSUKISA MAKAMBO.
BONGO MOKOLO OYO MBOKA NA BISO EKOSIKOLAMA ENFIN, EKOZALA NDE MOKOLO BISO NIONSO TOKOKOKA KOYEMBA NDENGE TOZALAKI KOYEMBA KALA : « OH ZAÏRE, MBOKA NGAYI NABOTAMI, OH ZAÏRE, MBOKA NGAYI NAKOLI, TOYOKA YO ELENGI, BATONDISELA YO BOMENGO».
Lettre écrite en Juin 2013 Dernière mise à jour le 20/12/2015
Article publié en français le 20/12/2015 Traduit en Lingala en Août 2016
Pona kotanga mokanda eye na français, kilike awa.
Cliquer awa pona kotanga moboko ya mokanda eye.
Cliquer awa pona ko telecharger too ko imprimer mokanda eye.
Bosikoli ya mboka ekolekela pe na nzela ya bokangoli pe bosukoli ya makanisi na biso, nakosenga bino botanga pe mikanda eye :
EGLISES DE REVEIL, OKIPASIO MOSUSU OYO TOSENGELI KOMIKANGOLA.
EGLISES DE REVEIL NA MAYE MATALI NZAMBE, TALA BOSOLO EKOKANGOLA BISO.
Cet article est également disponible en : Anglais


text:
Molimo ezali nini?
Eyano ya Biblia
Na Biblia, liloba “molimo” euti na liloba ya Ebre nèphèsh mpe na liloba ya Greki psukhê. Liloba yango ya Ebre elimboli mpenzampenza “ekelamu oyo ezali kopema,” mpe ya Grɛki elimboli “ekelamu ya bomoi.” * Na yango, molimo ezali ekelamu mobimba, kasi te eloko moko oyo etikalaka na bomoi ntango nzoto ekufi. Tótalela ndenge Biblia emonisi ete molimo ya moto ezali moto mobimba:
Ntango Yehova akelaki moto ya liboso, Adama, Biblia elobi ete “moto akómaki molimo na bomɔi.” (Ebandeli [to Genese] 2:7, haut fleuve) Adama akómaki na molimo te, kasi akómaki nde molimo to moto ya bomoi.
Biblia elobi ete molimo ekoki kosala mosala, koyoka nzala, kolya, kotosa mibeko mpe kosimba ebembe. (Balevi 5:2; 7:20; 23:30; Kolimbola Mibeko 12:20; Baroma 13:1) Moto mobimba nde akoki kosala makambo wana nyonso.
Molimo ekufaka?
Ɛɛ, molimo ekoki kokufa. Bavɛrsɛ mingi ya Biblia emonisi ete molimo ekufaka. Talá mwa bandakisa:
“Molimo oyo asali lisumu, ye akokufa.”
—Ezekiele 18:4, 20, haut fleuve.
Na ekólo Yisraele, etumbu nini ezalaki kopesama mpo na masumu oyo eleki minene? “molimo” oyo asali yango asengelaki “kolongolama.” (Kobima 12:15, 19; Balevi 7:20, 21, 27; 19:8) Moto yango azalaki ‘kobomama.’
—Kobima [to Exode] 31:14, haut fleuve.
Na bavɛrsɛ mosusu esaleli maloba “molimo oyo akufi” mpo na kolobela ebembe. (Balevi 21:11; Mitángo 6:6) Babiblia ebele esaleli maloba “nzoto oyo ekufi” to “moto oyo akufi” na bavɛrsɛ yango; kasi liloba ya Ebre oyo esalelami na esika yango ezali nde nèphèsh to “molimo.”
“Molimo” ekoki kolimbola “bomoi”
Na bisika mosusu, Biblia esaleli mpe “molimo” mpo na kolobela “bomoi.” Na ndakisa, Yobo 33:22 esaleli liloba ya Ebre “molimo” (nèphèsh) mpo na kolobela “bomoi.” Ndenge moko mpe, Biblia emonisi ete moto akoki kotya molimo to bomoi na ye na likama, to kobungisa yango.
Ndimbola wana ya liloba “molimo” esalisi biso tókanga ntina ya bavɛrsɛ oyo elobi ete molimo ezali “kobima” to “kolongwa.” (Ebandeli [Genese] 35:18; haut fleuve) Elobeli yango ya elilingi emonisaka ete bomoi ya moto ezali kosuka. Babiblia mosusu ebongoli maloba yango oyo ezali na Ebandeli 35:18 na “kokata motema.”
Liteya oyo elobaka ete molimo ekufaka te eutá wapi?
Mangomba ya bokristo ya nkombo mpamba oyo endimaka ete molimo ekufaka te ezwá liteya yango na Biblia te, kasi nde na filozofi ya Grɛki ya kala. Buku moko (The Encyclopædia Britannica) elobi ete: “Ntango Biblia esalelaka liloba molimo, elobelaka likambo etali mpema. Emonisaka te ete molimo ekeseni na nzoto. Mateya ya mangomba ya bokristo oyo elobi ete molimo ezali eloko oyo ekeseni na nzoto euti epai ya Bagrɛki ya kala.”
Nzambe andimaka te ete básangisa mateya na ye na bafilozofi ya bato, na ndakisa liteya oyo elobaka ete molimo ekufaka te. Biblia eyebisi biso polele ete: “Bókeba: mbala mosusu moto moko akoki komema bino lokola nyama na ye ya kolya na nzela ya filozofi mpe na bokosi ya mpambampamba na kolanda mimeseno ya bato.”
^ par. 3 Talá buku The New Brown, Driver, and Briggs Hebrew and English Lexicon of the Old Testament, lokasa 659, mpe buku Lexicon in Veteris Testamenti Libros, lokasa 627. Babiblia mingi ebongoli liloba nèphèsh mpe psukhê na ndenge ekeseni na kotalela lisolo; esaleli maloba lokola “molimo,” “bomoi,” “moto,” “ekelamu,” to “nzoto.”


text:
Tosengeli kosambela bililingi?
Eyano ya Biblia
Te, tosengeli kosambela bililingi te. Mpo na mibeko oyo Nzambe apesaki ekólo Yisraele, buku moko (New Catholic Encyclopedia) elobi boye: “Masolo ndenge na ndenge ya Biblia emonisi ete bazalaki kosalela bililingi te na losambo ya Nzambe ya solo.” Talá bavɛrsɛ oyo ya Biblia:
“Osengeli te komisalela ekeko oyo eyemami to elilingi oyo ekokani na eloko nyonso oyo ezali kuna na likoló to oyo ezali na mabele awa na nse to oyo ezali na mai na nse ya mabele. Osengeli te kogumbamela yango to kobendama mpo na kosalela yango, mpamba te ngai Yehova Nzambe na yo, nazali Nzambe oyo asɛngaka kokangama kaka na ye.” (Kobima 20:4, 5) Lokola Nzambe “asɛngaka kokangama kaka na ye,” asepelaka te tókumisa to tósambela ye na bililingi, bafɔtɔ, bikeko, to bilembo.
“Nakopɛsa nkɛmbɔ na ngai epai na mosusu tɛ, kosanzola na ngai epai na bikeko tɛ.” (Yisaya 42:8, haut fleuve) Nzambe aboyaka básambela ye na nzela ya bililingi. Ntango Bayisraele mosusu balukaki kosambela Nzambe na nzela ya ekeko ya mwana-ngɔmbɛ, Nzambe alobaki ete “basali lisumu.”
—Kobima 32:7-9, Biblia Liloba lya Nzambe.
“Tosengeli kokanisa te ete Nzambe azali lokola wolo to palata to libanga, lokola eloko moko oyo eyemami na mayele mpe na makanisi ya moto.” (Misala 17:29) Na losambo ya bapakano, mbala mingi basalelaka bililingi “oyo eyemami na mayele mpe na makanisi ya moto”; nzokande Biblia elobi ete bakristo basengeli “kotambola na kondima, kasi na komona te.”
—2 Bakorinti 5:7.
“Bókeba na bikeko.” (1 Yoane 5:21) Ezala na mibeko oyo epesamaki na ekólo Yisraele, ezala oyo epesami na bakristo, Biblia emonisi polele ete koloba ete Nzambe andimaka bato básalela bililingi to bikeko na losambo ezali liteya ya lokuta.
Makambo mosusu
Mpo na nini Batatoli ya Yehova basalelaka ekulusu te na losambo?
Tozali bakristo, kasi tosalelaka ekulusu te na losambo na biso. Mpo nani?
Yesu akufaki na ekulusu?
Bato mingi bamonaka ete ekulusu ezali elembo ya bokristo. Tosengeli kosalela yango na losambo?


text:
LETTRE PASTORALE ( à lire un dimanche à partir du 14 janvier-14 février)
ELAKA EKOKI (Mc 1, 15) :
TOKOKISI MBULA NKAMA MOKO BANDA TOZWI NSANGO ELAMU !
Bandeko ba bolingo,
Na nkombo ya Mokonzi Yezu, natombeli bino banso eyenga elamu ya Mbotama mpe mobu molamu mwa sika (2007). Tata Nzambe apesa biso boboto mpe abatela biso na bolingo bwa ye, lobi mpe mikolo mikoya.
Bandeko,
Elaka ekoki : Mobu moye diocèse ya biso ya Inongo ekosepela mbula nkama(100) ya ebandeli ya bosakoli Nsango Elamu epai ya biso na Mai-Ndombe(ex Lac Léopold II).Sango missionnaire ya liboso abandaki mission ya liboso na 1907 na sanza ya zomi awa na Inongo. Kobanda wana Nsango Elamu epalangani epai ya biso tee lelo.
Likabo ya Nsango Elamu ezali likabo lileki makabo manso, ezali nsuka ya makabo : zambi likabo ya Nsango Elamu ezali Yezu Kristu Yemei. Biso bakristu toyebi mpe tondimi ‘te Yezu Kristu azali Mwana -Nzambe oyoTata Ye moko apesi biso bato. Abotami na mama moko ya biso ya nse, Maria, na nguya ya Elimo santu. Tata apesi biso Ye mpo ‘te akabela biso bato bomoi bouti na Nzambe, bomoi bwa seko (Jn 3, 16). Tata azali kotala biso na bolingo azali kotala Ye. Tokomi , mpo ya Ye, bana ba bolingo ya Tata Nzambe ( 1 Jn 3,1-2). Tozali na kati ya mitema mya biso na mpema ya bolingo, “ Elimo ya mwana wa Ye, oyo azali kobelela : Abba, lokola ‘te Tata !” (Gal 4,6). Yezu Kristu azali solo libandela mpe ntina ya bomoi bwa biso.
Kozala mokristu ezali bongo kondima kozala mpe kobika lokola mwana wa Nzambe solo. Bomoto bwa yo bokomi na valeur mosusu. Okoti na libota ya bana-Nzambe. Okomi“héritier” ya biloko binso bya Nzambe(Gal 4,7). Ozali elongi ya Yezu-Kristu esika ozali mpe na makambo manso osengeli kosala. Yango wana tobengami ba-kristu, bato ba Yezu Kristu, baye bakolanda nzela Ye alandaki na bomoi bwa Ye.
Elaka ekoki : Likabo ya Nsango Elamu ya Yezu Kristu ezali mpe likabo lya bondeko bwa sika mpe bwa seko : kati ya biso na biso bakristu mpe kati ya biso na bato banso. Kozala mokristu ezali bongo kokoma moto ya bolingo mpo ya bandeko bakristu (Jn 13,35) mpe mpo ya bandeko bato banso ba bikolo binso ( Mt 28, 19), kobanda na bato bake lokola Mokonzi Ye moko alakisi biso na bomoi ya Ye mobimba tee na liwa.
Mokristu akoti na ekolo ya sika esika bokabwani ya loposo to ya lokota to ya mboka ezali te (Gal 3, 26-28). Mokristu akoki kondima te ‘te bato basusu banyata mpe banyokolo baninga; batika makambo na kati ya injustice. Mokristu aboyi mpe bonguna.
Elaka ekoki : Likabo lya Nsango Elamu ya Yezu Kristu ezali kozwa likabo ya nguya oyo ezali na Yezu Kristu, Elimo Ya Ye. Toyebi boni boni Yezu apemeli bayekoli ba ye mpema ya Ye ya bomoi (Jn 20, 22) mpe alobi na bango : “ Lokola Tata atindaki ngai, ngai mpe nakotinda bino” (Jn 20, 21). Apesi bango mpe nguya ya kobuka bokasi bwa mabe(lisumu) mpe ya kofungola bomoi (Jn 20, 23)... Kozala mokristu ezali bongo kondima kokoma moto azwi Elimo ya Yezu Kristu mpo ya kobikisa baninga bato mpe kobongisa mokili moye (Rm 8, 1-27). Biso bakristu tozali na nguya ya kolonga bomoi , ya kolonga liwa lokola Yezu Kristu. Tobimi na kati ya bobangi mpe na makambo ma kala.
Elaka ekoki : Likabo lya Nsango Elamu ya Yezu Krisu ezali kozwa likabo ya bonsomi bwa solo na kati ya Yezu Kristu. Ye moto alongoli bato na boumbu bonso : boumbu ya mibeko, ya mimeseno mabe, ya makambo mabe, ya bilimu mabe mpo apesa biso bonsomi bwa bana ba Nzambe ( Gal 5, 1-25). Kozala mokristu ezali bongo kokota na bonsomi ya solo : ezali mokili oyo te esengeli komema yo ndenge elingi. Kozala mokristu ezali koyeba mpe kosala ndenge Mokonzi azali koyebisa yo mpe komema yo.
Bandeko ba bolingo,
Nsima ya mbula nkama (100) ya Nsango Elamu ya Yezu Kristu tomituna na bosolo bonso : biso tozali wapi ? Tosali nini na Yezu Kristu ? Ye azali solo ntina ya bomoi ya biso ? Ye azali solo mwinda ya bomoi mokolakisa biso nzela mpe tokolanda ? Ye azali solo nguya ekosala ‘te tosimba bomoi mpe tobanga eloko te ? Ye azali solo mobikisi oyo nandimi ‘te alongola ngai o masumu mpe o makambo manso makobebisa bomoi bwa ngai ?Na kati ya bomoi ya mokolo na mokolo esika ya Yezu Kristu ezali wapi ? Lisanga atikeli biso tosali na yango nini ? Tozali na kati ya misère (mawa) ntango mboka ezali na biloko mingi.Yezu azali kolobela biso nini na likambo oyo ?
Bandeko ba bolingo,
Soko totali bomoi ya biso mpe ya ekolo, na bosolo mpe na bosembo, nsima ya mbula nkama moko ya Nsango Elamu epai ya biso, tozali nainu mosika ! Kasi tobanga te, tolembisa nzoto te ntango oyo. Elaka ekoki ya komikosa lisusu te, ya komibombama te.Tobima na molili mpe totika ‘te moi ya bomoi bwa Yezu mongengele bomoi bwa biso mpo tomona mpe topono nzela ya sika. Tondima ‘te mbala mingi tozalaki kolanda Yezu Kristu te, mpo totikaki te ‘te Elimo ya Ye akamba biso. Mbala mingi tozalaki kolanda mposa ya biso moko ya mitema, ndenge ya biso moko ya kokanisa to ndenge mokili oyo mozali komema biso, to ndenge baninga bazali kosala, kobika bomoi bwa bango.
Mokili mwa biso, mosengeli na bato ba sika, ba “témoins” ba Yezu Kristu lelo, bato bakobimisa biso na bokabwani mpe na molili ya bomoi, bakobimisa biso na bobangi... Bobele bato ya sika bakotonga mokili mwa sika, Mai-Ndombe ya sika. Mokonzi azali kobelela !
Bandeko, mpo ‘te tokota solo na ntango ya sika na mobu moye 2007, tokosala programme ya makambo tosengeli kolanda mpe kosala bipai binso. Ndeko moko moko afungola motema , misu, maboko, bomoi mobimba mpo ‘te ntango oyo kitoko Mokonzi apesi biso mobu moye, tobungisa yango mpamba te “Likambo na likambo na ntango ya yango”, oyo nde ntango ya kokola na bokristu bwa solo”. Bobele bongo nde totongi, lisanga, mokili mwa sika. Mpo ya biso bato tozwi libaku, ngrasya, ya komona mobu 2007, Mokonzi alingi solo ‘te tofungola nzela ya bokristu bwa sika mpo ya ntango ya lelo. Mokili mwa biso mozwa elongi ya sika.
Na losambo ya Mama Maria, mama wa Eklezya, mpe na bolobeli bwa bandeko banso bamemelaki biso Nsango Elamu awa na Mai-Ndombe, Mokonzi apambola biso banso bipai binso tozali. Nakosenga na Nzambe ‘te abenisa biso mikolo minso mikoya. Atikala o kati ya biso ntango inso.
Mbote mingi mpe bobenisi bouti epai ya ngai.
Wa bino
Tata episkopo Philippe NKIERE KENA
Ekomami na Inongo, 6/01/2007,
o mobu mwa zomi na mitano bwa boepiskopo


text:
Atemwe ye Yehova: Eso wa na?
Iso toleko anto we ma mbandja wopo la wopo, la djalelo wopo la wopo, kape ko l’etepela wopo la wopo. Koko iso sankfumo toleko l’akambo amotshi wakopakaso nangha. Okopakaso ntondo ntondo nde ndjila Yehova lomo, nde Ontongi we gkete nkfumo, Ndjambe ke Bible. Okopakaso kape nde ndjokola Yeso Kristo, kape ko toleko l’osasa te watetakawɔ akristo. Onto onkfumo m’eso ayapeyeke dje nkotshɛ anto ankina dje iwɔ ndjewa Bible wɔlɔ la Onkfumi we Ndjambe. Topeyeke owakiɛ, totepelake dje Yehova la dje Onkfumi we nd’eko; djoko nde sombɔsá djína dje Atemwe ye Yehova.
Ingelá lá site k’isoko. Tangá Bible lá Internet. Ongewa eso wa na, l’akambo wako nke awolakaso.


text:
Anongo ende ekoki awe oekoli Bibilya?
Bibilya epaka wamilio ya wato a moki mobimba wiyano a mituna misungu mi womoi. Obali ate odjɛ a kati e wato wahɔ?
Woyekoli wo Bibilya wokodjaka nda ndenge?
A moki mobimba, Watatoli wa Yehowa waekolaka la moto la moto Bibilya ofele. Enda ndenge ekosalemeke woyekoli wohɔ.
Nda makambo makosalemeke a Ndako e Wokonzi?
Okoki oingyake anongo oende awe menemene.
Ongá oyekoli wo Bibilya
Okoki oekoli mateya ma Bibilya opele a ngonga la mpe ebete ene ewongi ano
Congregation Meetings of Jehovah’s Witnesses
Find out where we meet and how we worship.


text:
Lisangá lya nkóta na bokei o mitili
Zambi Lisangá lya nkóta na bokei o mitili (LNBM) (Lifalansé: Organisation Internationale pour les migrations (OIM), Lingɛlɛsa: International organization for Migration (IOM)) ezalí organisation ya gouvernements mingi. LNBM e ko loba, na bokei o mikili (migration) ya bato nyonso, ezalí malamu, po na babembi (migrants) na lingomba.
Lisangá lya nkóta na bokei o mitili na baninga wa lisanga ya bango ba lingi kosala po na:
- sala initiatives mpé projets po na bokei o mikili;
- salisa compréhension ya nzambi ya bokei o mikili;
- pesa bato masalisi po na salisa développement ya lingomba na mayele mpé na ezaleli ya babembi;
- pesa babembi makambo nyonso na bazala malamu.


text:
Biblia eteyaka ete moto abotamaka mbala na mbala?
Eyano ya Biblia
Te, eteyaka bongo te. Ezala maloba “kobotama mbala na mbala” to likanisi yango ezali na Biblia te. Kondima ete moto abotamaka mbala na mbala euti na mateya oyo elobaka ete molimo ekufaka te. * Kasi, Biblia eteyaka ete molimo ezali moto na mobimba na ye mpe ekufaka. (Ebandeli 2:7; Ezekiele 18:4) Soki moto akufi azalaka lisusu te.
Bokeseni nini ezali kati na kobotama mbala na mbala mpe lisekwa?
Liteya ya Biblia oyo elobeli lisekwa euti te na na liteya oyo elobaka ete molimo ekufaka te. Mpo na lisekwa, bato oyo bakufaki bakozonga lisusu na bomoi na nzela ya nguya ya Nzambe. (Matai 22:23, 29; Misala 24:15) Lisekwa epesaka elikya ya kozonga lisusu na bomoi na likanisi ya kokufa lisusu te.
Makanisi ya libunga na likambo etali kobotama mbala na mbala
Likanisi ya libunga: Biblia eteyaka ete mosakoli Eliya abotamaki lisusu lokola Yoane mobatisi.
Solo: Nzambe asakolaki boye: “Nazali kotindela bino mosakoli Eliya” mpe Yesu amonisaki ete Yoane mobatisi nde akokisaki esakweli yango. (Malaki 4:5, 6; Matai 11:13, 14) Kasi, yango elakisi te ete Eliya abotamaki lisusu lokola Yoane mobatisi. Yoane ye moko alobaki ete azali Eliya te. (Yoane 1:21) Yoane asalaki mosala oyo ekokani na oyo ya Eliya, kosakwela bato nsango ya Nzambe na likambo etali kobongola motema. (1 Bakonzi 18:36, 37; Matai 3:1) Lisusu Yoane amonisaki “mayéle mpé ngúyá ya Elía.”
Likanisi ya libunga: Biblia elobelaka kobotama mbala na mbala lokola nde “kobotama lisusu.”
Solo: Biblia emonisaka ete kobotama lisusu esalemaka nde na elimo ntango moto azali naino na bomoi. (Yoane 1:12, 13) Kobotama lisusu eutaka te na makambo oyo moto asalaki na bomoi na ye, kasi ezali nde lipamboli ya Nzambe oyo epesaka moto oyo azwi yango elikya mpo na mikolo ezali koya.
^ par. 3 Mateya oyo elobaka ete molimo ekufaka te mpe moto abotamaka mbala na mbala eutá na mateya ya bato ya Babilone. Na nsima, bato ya filozofi ya Inde bakómisaki yango liteya ya Karma. Buku moko (Britannica Encyclopedia of World Religions) elobi ete Karma ezali “mobeko oyo esalaka ete makambo oyo moto asalaki na bomoi oyo azalaki na yango liboso ekoba tii na bomoi oyo akozala na yango ntango akobotama lisusu.”
Makambo mosusu
Soki moto akufi akómaka ndenge nini?
Moto oyo akufi ayebaka makambo oyo ezali kosalema zingazinga na ye?


text:
LITEYA 4
Yesu Kristo azali nani?
1. Bomoi ya Yesu ebandaki ndenge nini?
Na kokesana na moto nyonso, Yesu azalaki na bomoi na likoló lokola ekelamu ya elimo liboso abotama awa na mabele. (Yoane 8:23) Azalaki ekelamu ya liboso ya Nzambe mpe apesaki mabɔkɔ na kozalisama ya biloko mosusu nyonso. Kaka ye nde akelamaki mbala moko na Yehova mpe na ndenge yango abengami Mwana “se moko [ya Nzambe] oyo abotamaki.” (Yoane 1:14) Yesu azalaki mpe molobeli ya Nzambe, yango wana abengami “Liloba.” —Tángá Masese 8:22, 23, 30; Bakolose 1:15, 16.
2. Mpo na nini Yesu ayaki awa na mabele?
Nzambe atindaki mwana na ye awa na mabele na ndenge alongolaki bomoi na ye na likoló mpe akɔtisaki yango na libumu ya Maria, mwasi moko Moyuda oyo ayebaki naino mibali te. Na yango, tata ya Yesu azalaki moto te. (Luka 1:30-35) Yesu ayaki na mabele (1) mpo na koteya solo na ntina na Nzambe, (2) mpo na kopesa biso ndakisa mpo na ndenge ya kosala mokano ya Nzambe, ata ntango tozali na mikakatano mpe (3) mpo na kopesa bomoi na ye ya kokoka lokola “lisiko.”
3. Mpo na nini tozali na mposa ya lisiko?
Lisiko ezali motuya oyo efutami mpo na kosikola moto oyo bakateli ye etumbu ya liwa. (Kobima 21:29, 30) Ntango Nzambe akelaki bato, mokano na ye ezalaki te ete bato bákóma mibange mpe bákufaka. Ndenge nini toyebi yango? Nzambe ayebisaki Adama, mobali ya liboso, ete soki asali “lisumu,” akokufa. Na yango, soki Adama asalaka lisumu te, alingaki kokufa te. (Ebandeli 2:16, 17; 5:5) Biblia elobi ete liwa “ekɔtaki” na mokili mpo na Adama. Na yango, Adama atikelaki bakitani na ye nyonso lisumu mpe etumbu na yango, liwa. Tozali na mposa ya lisiko mpo elongola biso na etumbu ya liwa, oyo Adama atikelá biso.
Nani akokaki kofuta lisiko mpo na kosikola biso na liwa? Ntango tokufaka, tofutaka nyongo ya etumbu kaka ya masumu na biso moko. Moto moko te ya kozanga kokoka akoki kofuta nyongo ya masumu ya bato mosusu.
4. Mpo na nini Yesu akufaki?
Yesu azalaki ndenge moko na biso te, ye azalaki moto ya kokoka. Na yango, esengelaki te akufa mpo na masumu na ye, mpo asalaki ata lisumu moko te. Nzokande, Yesu akufaki mpo na masumu ya bato mosusu. Nzambe amonisaki bolingo monene oyo azali na yango mpo na bato na ndenge atindaki Mwana na ye akufa mpo na biso. Yesu mpe amonisaki bolingo mpo na biso na ndenge atosaki Tata na ye mpe apesaki bomoi na ye mpo na masumu na biso.
5. Yesu azali kosala nini sikoyo?
Ntango Yesu azalaki awa na mabele, abikisaki bato ya maladi, asekwisaki bakufi, mpe abikisaki bato oyo bazalaki na likama. Na ndenge yango, amonisaki oyo akosala na mikolo ezali koya mpo na bato nyonso ya botosi. (Matai 15:30, 31; Yoane 5:28) Yesu akufaki, kasi, Nzambe azongisaki ye na bomoi lokola ekelamu ya elimo. (1 Petro 3:18) Na nsima, azelaki na lobɔkɔ ya mobali ya Nzambe tii ntango Yehova apesaki ye nguya ya koyangela lokola Mokonzi na mabele mobimba. (Baebre 10:12, 13) Sikoyo, Yesu azali koyangela lokola Mokonzi na likoló, mpe awa na mabele, bayekoli na ye bazali kosakola nsango malamu na mokili mobimba.
Mosika te, Yesu akosalela nguya na ye ya Mokonzi mpo na kosukisa mpasi nyonso mpe baoyo babimisaka mpasi yango. Bato nyonso oyo bazali komonisa kondima epai ya Yesu mpe kotosa ye bakozala na bomoi na paradiso awa na mabele.
Makambo mosusu
Biblia eteyaka mpenza nini?