text:
MOKAPO 13
Basakoli ya Bokonzi liboso ya batribinale
1, 2. (a) Bakonzi ya mangomba balongaki kosala nini, kasi bantoma basalaki nini? (b) Mpo na nini bantoma baboyaki kotosa epekiseli oyo etyamaki na mosala ya kosakola?
EZALAKI mwa moke nsima ya Pantekote ya mobu 33 T.B. Lisangá ya bokristo efungwamaki na Yerusaleme esalaki kaka mwa bapɔsɔ. Satana amonaki ete ezali ntango ya malamu ya kobundisa lisangá yango. Liboso lisangá yango ekóma makasi, alukaki koboma yango. Eumelaki te, Satana asalaki ete bakonzi ya mangomba bápekisa mosala ya kosakola Bokonzi. Kasi, bantoma bakobaki kosakola na mpiko, mpe ebele ya mibali ná basi bakómaki “kondimela Nkolo.”
2 Banguna basilikaki makasi mpe na mbala oyo, babwakaki bantoma nyonso na bolɔkɔ. Kasi, na butu, anzelu ya Yehova afungolaki baporte ya bolɔkɔ mpo bantoma bábima, mpe na ntɔngɔntɔngɔ, bazongelaki kosakola! Bakangaki bango lisusu mpe bamemaki bango epai ya bankumu; bankumu yango balobaki ete bantoma babuki mobeko oyo epekisaki mosala ya kosakola. Na mpiko nyonso, bantoma balobaki ete: “Tosengeli kotosa Nzambe mpo azali mokonzi na esika ya kotosa bato.” Bankumu yango basilikaki makasi mpe balingaki “koboma” bantoma. Na ntango yango ya likama, Gamaliele, moteyi moko ya Mibeko oyo azalaki na lokumu mingi, akebisaki bankumu na maloba oyo: “Bókeba na bino . . . Bókɔta na makambo ya bato oyo te, kasi bótika bango.” Likambo ya kokamwa, bankumu bandimaki toli wana mpe batikaki bantoma bákende. Mibali yango ya sembo basalaki nini? Na mpiko nyonso “bakobaki koteya mpe kosakola nsango malamu oyo etali Kristo, Yesu.”
3, 4. (a) Mayele mabe nini Satana asalelaka banda kala mpo na kobundisa basaleli ya Nzambe? (b) Tokotalela nini na mokapo oyo mpe na mikapo mibale oyo elandi?
3 Likambo wana oyo elekaki na tribinale na mobu 33 T.B. ezalaki mbala ya liboso bakonzi bátɛmɛla lisangá ya bokristo, kasi ezalaki mbala ya nsuka te. (Mis. 4:5-8; 16:20; 17:6, 7) Na mikolo na biso mpe Satana asalaka ete banguna ya losambo ya solo bátinda bakonzi bápekisa mosala na biso ya kosakola. Banguna yango bafundaka basaleli ya Nzambe na makambo ndenge na ndenge. Na ndakisa, balobaka ete totyaka mobulu na mboka, tobimisaka botomboki mpe ete tosalaka mombongo. Na ntango oyo ebongi, bandeko bakendaki na batribinale mpo na komonisa ete bifundeli wana nyonso ezali lokuta. Makambo esukaki ndenge nini? Ndenge nini bikateli oyo batribinale ezwá na bambula oyo eleki esalisaka yo lelo? Tótalela mwa makambo oyo tosambaki na batribinale mpe tómona ndenge esalisi na “kokɔtela nsango malamu mpe kofandisa yango na nzela ya mibeko.”
4 Na mokapo oyo, tokolobela mingimingi ndenge oyo tosambaki mpo na lotomo na biso ya kozwa bonsomi ya kosakola. Na mikapo mibale oyo elandi, tokolobela makambo oyo tosambaki mpo na komonisa ete tokoki kokɔta na makambo ya mokili te mpe ete tosengeli kotosa mibeko ya Bokonzi ya Nzambe.
Totyaka mobulu to tozali sembo na Bokonzi ya Nzambe?
5. Na nsuka ya bambula ya 1930, mpo na nini bakangaki basakoli ebele ya Bokonzi, mpe bandeko oyo bazalaki kokamba bakanisaki kosala nini?
5 Na nsuka ya bambula ya 1930, bakonzi ya bingumba mpe bitúká ndenge na ndenge ya États-Unis basɛngisaki Batatoli ya Yehova ete bázwa mokanda na Leta oyo ekopesa bango ndingisa ya kobima na mosala ya kosakola. Kasi bandeko baboyaki kozwa mokanda ya ndenge wana. Baboyaki mpo guvɛrnema ezalaki na lotomo ya koboma ndingisa oyo mokanda yango epesi. Bamonaki mpe ete guvɛrnema moko te ezalaki na bokonzi ya kotɛmɛla etinda oyo Yesu apesá bakristo ete básakola nsango ya Bokonzi. (Mrk. 13:10) Na yango, bakangaki bankama ya basakoli ya Bokonzi. Na bongo, bandeko oyo bazalaki kokamba lisangá bakanisaki komema likambo yango na tribinale. Bazalaki na elikya ya komonisa ete epekiseli oyo Leta atyelaki Batatoli eyokanaki te na mibeko oyo epesi bango bonsomi ya losambo. Mpe likambo moko oyo esalemaki na 1938 etikaki nsango na tribinale. Likambo yango nini?
6, 7. Likambo nini ekómelaki ndeko Cantwell ná libota na ye?
6 Na ntɔngɔ ya mwamibale, mokolo ya 26/04/1938, ndeko Newton Cantwell, oyo azalaki na mbula 60, mwasi na ye Esther, mpe bana na bango ya mibali Henry, Russell, ná Jesse
7 Bakangaki liboso Russell, oyo azalaki na mbula 18, mpe na nsima bakangaki ndeko Newton ná mwasi na ye Esther. Na mosika, Jesse, oyo azalaki na mbula 16, amonaki ndenge bapolisi bazalaki komema baboti na ye ná yaya na ye. Lokola Henry akendaki kosakola na eteni mosusu ya engumba yango, elenge Jesse atikalaki ye moko. Atako bongo, amemaki fono na ye mpe akobaki kosakola. Mibali mibale ya Lingomba ya Katolike bandimaki ete Jesse ayokisa bango diskur ya ndeko Rutherford oyo ezalaki na motó ya likambo “Banguna.” Kasi, ntango bayokaki diskur yango, mibali yango basilikaki makasi mpe balingaki kobɛta Jesse. Jesse alongwaki wana na malɛmbɛ, kasi mwa moke na nsima, polisi moko akangaki ye. Na yango, Jesse mpe asukaki na bolɔkɔ. Bapolisi balobaki ete ndeko Esther azali na likambo te, nzokande bakweisaki ndeko Cantwell ná bana na ye. Kasi, bafutaki lomande mpe batikaki bango kaka na mokolo wana.
8. Mpo na nini tribinale emonaki ete Jesse Cantwell azali kotya mobulu na mboka?
8 Mwa basanza na nsima, na sanza ya libwa na 1938, libota ya ndeko Cantwell bakendaki kosamba na tribinale ya New Haven. Bafundaki ndeko Newton, Russell, ná Jesse ete bazalaki kosɛnga bato makabo nzokande bazwaki te mokanda ya ndingisa mpo na kosala yango. Atako bamemaki likambo yango na Tribinale monene ya etúká ya Connecticut, bazuzi bakweisaki Jesse; balobaki ete azali kotya mobulu na mboka. Mpo na nini? Mibali mibale ya Lingomba ya Katolike oyo bayokaki diskur ya ndeko Rutherford balobaki na tribinale ete diskur yango efingaki lingomba na bango mpe etumolaki bango. Mpo na komonisa ete ekateli wana ya tribinale ezalaki malamu te, bandeko oyo bazalaki kokamba lisangá bamemaki likambo yango na Tribinale monene ya États-Unis.
9, 10. (a) Ekateli nini Tribinale monene ya États-Unis ezwaki na likambo ya ndeko Cantwell ná libota na ye? (b) Ndenge nini ekateli wana esalisaka tii lelo?
9 Kobanda na mokolo ya 29/03/1940, ndeko Hayden Covington, avoka ya Batatoli ya Yehova, asambaki liboso ya zuzi-mokonzi Charles Hughes ná bazuzi mosusu mwambe. * Ntango prokirɛrɛ ya etúká ya Connecticut azwaki maloba mpo na komonisa ete Batatoli bazalaki kotya mobulu, zuzi moko atunaki boye: “Nsango oyo Kristo Yesu ateyaki na mikolo na ye esepelisaki bato nyonso te, boye te?” Prokirɛrɛ azongisaki ete: “Ezali bongo, kutu soki namikosi te, Biblia elobi mpe likambo oyo ekómelaki Yesu mpo na nsango oyo azalaki koteya.” Amikweisaki mpenza! Kozanga ete ayeba, prokirɛrɛ yango atyaki Batatoli na ngámbo ya Yesu, mpe bakonzi ya etúká ya Connecticut na ngámbo ya baoyo bafundaki ye. Na mokolo ya 20/05/1940, bazuzi nyonso ya Tribinale monene balongisaki Batatoli.
10 Matomba nini ekateli ya Tribinale wana ebimisaki? Elongisaki lotomo ya kosala makambo ya losambo na bonsomi nyonso na boye ete ezalaki na mobeko mosusu te oyo mboka, engumba, to etúká ekokaki kosalela mpo na kopekisa bonsomi ya losambo. Lisusu, bazuzi ya Tribinale wana bamonaki ete likambo oyo Jesse asalaki “etyaki mobulu na mboka te.” Na yango, ekateli ya bazuzi emonisaki polele ete Batatoli ya Yehova batyaka mobulu na mboka te. Ezalaki bolongi monene mpenza mpo na basaleli ya Nzambe! Ndenge nini likambo yango esalisaka biso ata lelo? Avoka moko oyo azali Motatoli alobi boye: “Lotomo ya kosala makambo ya lingomba na biso na bonsomi kozanga kobanga bipekiseli oyo ezangi bosembo epesi biso Batatoli nzela ya koyebisa bato nsango oyo epesaka elikya na bisika nyonso oyo tozali.”
Tobimisaka botomboki to tosakolaka solo?
11. Bandeko na biso ya Canada basalaki kampanye ya nini, mpe mpo na nini?
11 Na bambula ya 1940, Batatoli ya Yehova na Canada bakutanaki na botɛmɛli makasi. Na yango, na 1946, mpo bato báyeba ete Leta aboyaki kotosa bonsomi ya losambo, bandeko basalaki kampanye ya mikolo 16 mpo na kokabola trakte oyo elobaki Likunya makasi ya bato ya Québec mpo na Nzambe, mpo na Kristo, mpe mpo na bonsomi ezali nsɔni mpo na Canada mobimba. Trakte yango ya nkasa minei emonisaki malamu ndenge bakonzi ya mangomba bazalaki kotinda bato bátungisa bandeko ya etúká ya Québec, ndenge bapolisi bazalaki konyokola bango, mpe makambo ya mobulu oyo bato bazalaki kosala bango. Trakte yango elobaki boye: “Bazali kokanga Batatoli ya Yehova kaka boye, ntina te. Bakoseli Batatoli ya Yehova makambo soki 800 na Montréal.”
12. (a) Banguna bayokaki ndenge nini mpo na kampanye ya trakte wana? (b) Bafundaki bandeko na biso ete bazali kosala nini? (Talá mpe maloba na nse ya lokasa.)
12 Maurice Duplessis, ministre-mokonzi ya Québec, oyo azalaki kosala na boyokani makasi na Villeneuve, kardinale ya Lingomba ya Katolike, asepelaki na trakte wana te mpe alobaki polele ete esengeli kobundisa Batatoli tii na nsuka. Eumelaki te, bifundeli elongwaki 800 mpe ekómaki 1 600. Ndeko mwasi moko ya mobongisi-nzela alobaki boye: “Bapolisi bakangaki biso mbala ebele, toyebi kutu te soki mbala boni.” Batatoli oyo bapolisi bakutaki bazali kokabola trakte wana, bakangaki bango mpe bafundaki bango ete bazali kokabola mikanda “mpo na kobimisa botomboki.” *
13. Banani bato ya liboso oyo basambaki mpo bafundaki bango ete bazali kobimisa botomboki, mpe tribinale ezwaki ekateli nini?
13 Na 1947, bato ya liboso oyo basambaki mpo na efundeli ya kobimisa botomboki ezalaki ndeko Aimé Boucher ná bana na ye mibale: Gisèle, mbula 18, mpe Lucille, mbula 11. Bakabolaki trakte Likunya makasi ya bato ya Québec pene na ferme na bango na sudi ya engumba Québec, kasi soki otali bango, ezalaki mpasi koloba ete batyaka mobulu na mboka. Ndeko Boucher azalaki moto ya komikitisa mpe ya boboto. Azalaki kosala na kimya na mwa ferme na ye; na bantango mosusu azalaki kokende na engumba monene na mpunda mpe sharɛti. Atako bongo, libota na ye mpe ekutanaki na minyoko mosusu ya makasi oyo trakte wana elobelaki. Zuzi ya tribinale, oyo azalaki koyina Batatoli ya Yehova, aboyaki kondima bilembeteli oyo emonisaki ete libota ya ndeko Boucher bazali na likambo te. Zuzi yango andimaki ete trakte wana ezalaki kolendisa mobulu, mpe na yango libota mobimba esengeli kokweisama. Na yango, na makanisi ya zuzi wana, koloba solo, ezali mabe! Akataki ete Aimé ná Gisèle bazalaki kobimisa botomboki; kutu, ata elenge Lucille alalaki mikolo mibale na bolɔkɔ. Bandeko bamemaki likambo na Tribinale monene ya Canada, mpe bazuzi bandimaki koyoka yango.
14. Bandeko na biso ya Québec basalaki nini na boumeli ya bambula ya minyoko?
14 Nzokande, bandeko mibali mpe bandeko basi ya Québec bamonisaki mpiko mpe bakobaki kosakola nsango ya Bokonzi atako banguna bazalaki konyokola bango makasi
15, 16. (a) Tribinale monene ya Canada ezwaki ekateli nini na likambo ya ndeko Boucher ná bana na ye? (b) Bolongi wana ezalaki na litomba nini mpo na bandeko mpe bato mosusu?
15 Na sanza ya motoba na 1950, bazuzi nyonso libwa ya Tribinale monene ya Canada bayokaki likambo ya ndeko Aimé Boucher. Sanza motoba na nsima, na mokolo ya 18/12/1950, tribinale yango elongisaki biso. Mpo na nini? Ndeko Glen How, avoka ya Batatoli ya Yehova, alobaki ete bazuzi bandimaki makanisi oyo bandeko babimisaki mpo na komonisa ete “kobimisa botomboki” elimboli nde kotinda bato básala mobulu to bátɛmɛla guvɛrnema. Nzokande, trakte wana “etindaki ata moke te na makambo wana mpe na yango, ezalaki kaka lolenge moko ya komonisa ete tozali na bonsomi ya koloba.” Ndeko How abakisaki ete: “Namonaki mpenza ndenge Yehova asalisaki biso tólonga.” *
16 Ekateli oyo Tribinale monene ezwaki ezalaki mpenza bolongi monene mpo na Bokonzi ya Nzambe. Ekweisaki bifundeli mosusu 122 oyo ezalaki na batribinale, oyo elobaki ete Batatoli ya Québec bazalaki kobimisa botomboki. Lisusu, ekateli wana emonisaki ete bana-mboka Canada mpe ya bikólo mosusu nyonso oyo Angleterre eyangelá bazali sikoyo na bonsomi ya koloba soki basepeli te na makambo ya guvɛrnema. Longola yango, bolongi wana esalaki mpe ete bakonzi ya lingomba mpe bakonzi ya Leta na Québec bátika kobundisa Batatoli ya Yehova. *
Tosalaka mombongo to tosakolaka Bokonzi ya Nzambe na molende?
17. Bakonzi mosusu balukaka kotyela biso mibeko nini mpo na mosala ya kosakola?
17 Lokola bakristo ya liboso, biso basaleli ya Yehova “tozali te bato oyo batɛkaka liloba ya Nzambe.” (Tángá 2 Bakorinti 2:17.) Nzokande, bakonzi mosusu balukaka kotambwisa mosala na biso na kolanda mibeko oyo etali makambo ya mombongo. Tótala ndenge batribinale mibale ekataki likambo ya koyeba soki Batatoli ya Yehova bazali bato ya mombongo to basakoli.
18, 19. Ndenge nini bakonzi ya Danemark balukaki kopekisa mosala ya kosakola?
18 Danemark. Na mokolo ya 01/10/1932, bakómaki kosalela mobeko moko oyo epekisaki kotɛka mikanda kozanga kozwa mokanda ya Leta oyo epesi ndingisa ya kosala mombongo. Nzokande, bandeko ya Danemark bazwaki mokanda moko te ya ndenge wana. Na mokolo oyo elandaki, bandeko mitano bakendaki kosakola na mboka Roskilde, na kilomɛtrɛ koleka 30 na wɛsti ya engumba-mokonzi, Copenhague. Na mpokwa, moko na bango, ndeko August Lehmann azalaki komonana te. Nzokande, bakangaki ye mpe bafundaki ye ete azali kotɛka biloko, kasi azalaki na mokanda ya ndingisa te.
19 Na mokolo ya 19/12/1932, ndeko August Lehmann akendaki kosamba na tribinale. Alobaki ete azalaki kokende epai ya bato mpo na kolakisa bango mikanda oyo elimbolaka Biblia, kasi te mpo na kotɛka biloko. Bazuzi bandimelaki ye. Balobaki boye: “Moto oyo bafundi . . . azali na mbongo na ye ya kobikela, mpe bafutaka ye te mpe azelaka te ete báfuta ye [mpo na mosala ya kosakola], kutu asalelaka nde mbongo na ye mpo na mosala yango.” Bazuzi balongisaki Batatoli ya Yehova; bamonisaki ete mosala oyo Lehmann azalaki kosala “ezali mombongo te.” Kasi, banguna ya basaleli ya Nzambe bazalaki kaka koluka kosukisa mosala ya kosakola na ekólo yango. (Nz. 94:20) Prokirɛrɛ amemaki likambo yango na Tribinale monene ya ekólo. Bandeko na biso basalaki nini?
20. Ekateli nini Tribinale monene ya Danemark ezwaki, mpe bandeko basalaki nini?
20 Pɔsɔ moko liboso bákende kosamba na Tribinale monene, Batatoli na Danemark mobimba babakisaki molende na mosala ya kosakola. Na mokolo ya mibale 03/10/1933, Tribinale monene eyebisaki ekateli na yango. Endimaki ekateli oyo ezwamaki na tribinale ya moke ete August Lehmann abukaki mibeko te. Ekateli wana emonisaki ete Batatoli bakoki kokoba kosakola na bonsomi. Mpo na kopesa Yehova matɔndi na ndenge asalisaki bango bálonga na likambo wana, bandeko babakisaki lisusu milende. Banda wana, Leta atungisaka lisusu bandeko na biso ya Danemark te mpo na mosala ya kosakola.
21, 22. Tribinale monene ya États-Unis ezwaki ekateli nini na likambo ya ndeko Murdock?
21 États-Unis. Na mokolo ya lomingo 25/02/1940, bakangaki ndeko moko ya mobongisi-nzela Robert Murdock elongo na Batatoli mosusu nsambo ntango bazalaki kosakola na Jeannette, engumba moko pene na Pittsburgh, na etúká ya Pennsylvanie. Bafundaki bango ete bazwaki te mokanda ya ndingisa mpo na kokabola mikanda. Ntango bamemaki likambo yango na Tribinale monene ya États-Unis, bazuzi bandimaki kotalela likambo yango.
22 Na mokolo ya 03/05/1943, Tribinale monene eyebisaki ekateli na yango, oyo ekɔtelaki Batatoli. Elobaki ete esengeli te kozwa mokanda ya ndingisa mpamba te yango ezalaki lokola kofutisa moto “mpako liboso asala likambo moko oyo mibeko ya mboka epesá moto nyonso bonsomi ya kosala yango.” Tribinale yango ekweisaki mobeko oyo eutaki na engumba Jeannette mpe elobaki ete mobeko yango “ezalaki kolongola bonsomi ya kobimisa mikanda mpe bonsomi ya losambo.” Ntango zuzi William Douglas azalaki koyebisa ekateli ya Tribinale monene, alobaki ete mosala ya Batatoli ya Yehova “esuki kaka na kosakola te; esuki mpe kaka na kokabola mikanda te. Kasi, esangisi makambo yango nyonso mibale.” Abakisaki ete: “Kosala makambo wana ya losambo . . . ezali ndenge moko na kosambela mpe koteya na ndako-nzambe.”
23. Mpo na nini makambo oyo tolongaki na 1943 ezali na ntina lelo?
23 Ekateli wana ya Tribinale monene ezalaki bolongi monene mpenza mpo na basaleli ya Nzambe. Emonisaki polele ete tozali basakoli ya Bokonzi, kasi te bato ya mombongo. Na mokolo wana oyo etiká nsango na 1943, Batatoli ya Yehova balongaki makambo 12 na kati ya makambo 13 oyo bamemaki na Tribinale monene, kati na yango lisambisi ya Murdock. Bikateli wana ya tribinale esalisi mingi na mikolo eleki ntango tosambaki lisusu mpo banguna balingaki lisusu kobebisa bonsomi na biso ya kosakola nsango ya Bokonzi na babalabala mpe na ndako na ndako.
“Tosengeli kotosa Nzambe mpo azali mokonzi na esika ya kotosa bato”
24. Tosalaka nini soki Leta apekisi mosala ya kosakola?
24 Biso basaleli ya Yehova tosepelaka mingi ntango bakonzi ya Leta bapesi biso lotomo ya kosakola nsango ya Bokonzi na bonsomi. Kasi, soki guvɛrnema epekisi biso kosakola, tokómaka kosalela mayele mosusu, mpo tókoba mosala na biso ya kosakola. Ndenge moko na bantoma ya Yesu, “tosengeli kotosa Nzambe mpo azali mokonzi na esika ya kotosa bato.” (Mis. 5:29; Mat. 28:19, 20) Kasi, tomemaka mpe likambo yango na batribinale mpo na kosɛnga ete epekiseli elongwa. Tótalela bandakisa mibale.
25, 26. Makambo nini bandeko ya Nicaragua bamemaki na Tribinale monene, mpe esukaki ndenge nini?
25 Nicaragua. Na mokolo ya 19/11/1952, ndeko Donovan Munsterman, oyo azalaki misionɛrɛ mpe mokɛngɛli ya filiale, akendaki na biro oyo etalelaka makambo ya bapaya na Managua, engumba-mokonzi ya Nicaragua. Kapitɛni Arnoldo García, oyo azalaki mokonzi na biro yango nde abengisaki ye. Kapitɛni yango ayebisaki ndeko Donovan ete epekisami na Batatoli ya Yehova nyonso na Nicaragua kosakola mateya na bango mpe kosala makambo na bango ya losambo. Ntango ndeko Donovan atunaki ntina ya mobeko yango, kapitɛni García alobaki ete ministre apesá Batatoli ndingisa ya kosakola te mpe ete bafundaki bango ete bazali Bakoministe. Banani bafundaki biso? Bakonzi ya Lingomba ya Katolike.
26 Ndeko Donovan amemaki mbala moko likambo yango epai ya ministre oyo atalelaka makambo ya mangomba mpe epai ya Anastasio Somoza García, prezida ya ekólo yango, kasi esimbaki te. Na yango, bandeko basalelaki mayele mosusu. Bakangaki Ndako ya Bokonzi, bakómaki kosala makita na bituluku ya mike, mpe batikaki kopesa litatoli na babalabala, kasi bazalaki kaka kosakola nsango ya Bokonzi. Bakomelaki mpe Tribinale monene ya Nicaragua mpo na kosɛnga ete epekiseli wana elongwa. Lokola bazulunalo ebele elobelaki epekiseli wana mpe makambo oyo tosɛngaki, Tribinale monene endimaki kotalela likambo na biso. Esukaki ndenge nini? Na mokolo ya 19/06/1953, bazuzi nyonso ya Tribinale monene balongisaki Batatoli. Bamonaki ete epekiseli wana ebukaki mobeko oyo epesá bato bonsomi ya koloba, ya kolanda lisosoli na bango, mpe ya kolobela bindimeli na bango. Basɛngaki mpe ete boyokani ya Leta ya Nicaragua ná Batatoli ezonga ndenge ezalaki liboso.
27. Mpo na nini bana-mboka Nicaragua bakamwaki ekateli oyo Tribinale monene ezwaki, mpe ndenge nini bandeko batalelaki bolongi yango?
27 Bana-mboka Nicaragua bakamwaki makasi ndenge Tribinale monene elongisaki Batatoli ya Yehova. Liboso ya ntango wana, bakonzi ya mangomba bazalaki na bokonzi mingi na boye ete Tribinale monene ezalaki kolinga kokweisa bango te. Lisusu, mbala mingi tribinale yango ezalaki kokweisa ekateli ya bakonzi ya Leta te mpo bazalaki na nguya mingi. Bandeko bamonaki mpenza ete balongaki na likambo wana kaka mpo Mokonzi Yesu abatelaki bango mpe bakobaki kosakola.
28, 29. Na katikati ya bambula ya 1980, makambo nini esalemaki na Zaïre?
28 Zaïre. Na katikati ya bambula ya 1980, Batatoli bazalaki soki 35 000 na Zaïre (lelo oyo République Démocratique du Congo). Lokola bokoli ezalaki makasi, filiale ebandaki kotonga bandako ya sika. Na sanza ya zomi na mibale na 1985, basalaki liyangani oyo esangisaki mikili mingi na engumba-mokonzi Kinshasa, mpe bato 32 000 oyo bautaki na mikili ndenge na ndenge batondisaki libándá ya masano. Kasi na nsima, makambo ya basaleli ya Yehova ekómaki kobongwana. Nini esalemaki?
29 Ndeko Marcel Filteau, misionɛrɛ moko oyo autaki na Québec, mpe amonaki botɛmɛli oyo ezalaki na boyangeli ya Duplessis, azalaki kosala na Zaïre na ntango wana. Ayebisaki ndenge makambo elekaki; alobaki boye: “Na mokolo ya 12/03/1986, bandeko oyo bazalaki kokamba mosala bazwaki mokanda oyo elobaki ete ebongiseli ya Batatoli ya Yehova na Zaïre eyebani na Leta te.” Epekiseli yango eutaki epai ya prezida ya ekólo, Mobutu Sese Seko.
30. Bandeko ya Komite ya filiale bamitunaki nini, mpe ekateli nini bazwaki?
30 Mokolo oyo elandaki, radio ya ekólo eyebisaki ete: “Tokoyoka lisusu Batatoli ya Yehova te na [Zaïre].” Minyoko ebandaki wana. Bakómaki kobebisa Bandako ya Bokonzi, mpe bazalaki kopunza biloko ya bandeko, kokanga bango, kobwaka bango na bolɔkɔ, mpe kobɛta bango. Bazalaki kotya ata bana na bolɔkɔ. Na mokolo ya 12/10/1988, Leta akangaki biloko ya filiale, mpe basoda oyo babengamaki ba Garde civile bakómaki kofanda na esika oyo bazalaki kotonga filiale. Bandeko oyo bazalaki na mikumba bakomelaki prezida Mobutu, kasi bazwaki eyano te. Na ntango wana, bandeko ya Komite ya filiale bamitunaki boye: “Tómema likambo na Tribinale monene, to tózela?” Timothy Holmes [Timothée Holmes], oyo azalaki misionɛrɛ mpe mokambi misala ya Komite ya filiale na Zaïre, alobi boye: “Tosɛngaki Yehova apesa biso mayele mpe alakisa biso nzela.” Nsima ya kosolola mpe kobondela elongo, bandeko ya komite bamonaki ete ntango ekokaki naino te mpo na komema likambo yango na tribinale. Bamipesaki na kolendisa bandeko mpe na koluka mayele mosusu mpo na kokoba kosakola.
“Ntango tozalaki kosamba likambo yango, tomonaki ete Yehova akoki mpenza kobongola makambo”
31, 32. Ekateli nini Tribinale monene ya Zaïre ezwaki, mpe esalaki nini epai ya bandeko?
31 Mwa bambula elekaki. Bazalaki lisusu konyokola Batatoli ya Yehova mingi te, mpe ntomo ya bato ekómaki kotosama mingi na mboka. Bandeko ya Komite ya filiale bamonaki ete ntango ekokaki mpo na komema makambo na Tribinale monene ya Zaïre mpo na kosɛnga ete epekiseli elongwa. Likambo ya kokamwa, tribinale yango endimaki kotalela likambo na biso. Na nsima, na mokolo ya 08/01/1993, bambula pene na nsambo nsima ya ntango oyo prezida apekisaki misala ya Batatoli ya Yehova, Tribinale monene elobaki ete makambo oyo guvɛrnema esalaki Batatoli ya Yehova eyokanaki na mibeko te, mpe epekiseli elongwaki. Kanisá naino! Bazuzi wana batyaki bomoi na bango na likama mpo balongolaki mobeko oyo prezida ye moko atyaki! Ndeko Holmes alobi boye: “Ntango tozalaki kosamba likambo yango, tomonaki ete Yehova akoki mpenza kobongola makambo.” (Dan. 2:21) Bolongi wana elendisaki kondima ya bandeko. Bamonaki ete Mokonzi Yesu asalisaki bato na ye báyeba ntango ya kosala likambo mpe ndenge ya kosala yango.
32 Ntango epekiseli wana elongwaki, Leta apesaki biro ya filiale nzela ya kobengisa bamisionɛrɛ, ya kotonga bandako ya sika, mpe ya kokɔtisa mikanda oyo elimbolaka Biblia na mboka. * Basaleli ya Nzambe na mokili mobimba basepelaka mingi komona ndenge Yehova abatelaka bato na ye mpo bázala malamu na elimo!
“Yehova azali mosungi na ngai”
33. Mwa makambo oyo totaleli emonisi nini?
33 Mwa makambo oyo touti kotalela emonisi ete Yesu akokisi elaka oyo apesaki ete: “Nakopesa bino monɔkɔ mpe bwanya, oyo batɛmɛli na bino nyonso bakokoka te kotɛmɛla to kotyela ntembe.” (Tángá Luka 21:12-15.) Na bantango mosusu, emonani ete Yehova asalaki ete bato básala lokola Gamaliele mpo na kobatela basaleli na ye; na bantango mosusu atindaki bazuzi mpe baavoka ya mpiko bákata makambo na bosembo. Ya solo, Yehova akweisi bibundeli ya banguna na biso. (Tángá Yisaya 54:17.) Botɛmɛli ekoki kopekisa mosala ya Nzambe te.
34. Mpo na nini makambo oyo tolongi na batribinale ezali likambo ya kokamwa, mpe yango emonisi nini? (Talá mpe etanda “ Makambo minene oyo tolongi elendisi mosala ya kosakola Bokonzi.”)
34 Mpo na nini bolongi nyonso oyo tozwi na batribinale ezali mpenza kokamwisa? Kanisá naino: Batatoli ya Yehova bazali bato ya lokumu to bato ya nguya te. Tosalaka voti te, tokɔtelaka bato ya politiki te, totindaka mpe bango te ete básalela biso makambo. Lisusu, bandeko mingi oyo bakendaka kosamba na batribinale minene batalelamaka lokola “bato batángá kelasi mingi te mpe bato mpamba.” (Mis. 4:13) Na yango, na miso ya bomoto, eloko moko te ekoki kotinda bazuzi bázwa bikateli mpo na kolongisa biso mpe kokweisa makanisi ya banguna na biso
^ par. 9 Likambo yango, oyo ebengamaki lisambisi ya Cantwell ná etúká ya Connecticut ezalaki likambo ya liboso kati na makambo 43 oyo ndeko Hayden Covington asambaki mpo na bandeko na Tribinale monene ya États-Unis. Akufaki na 1978. Mwasi na ye Dorothy, asalelaki Yehova na bosembo tii ntango akufaki na 2015, na mbula 92.
^ par. 12 Efundeli yango eutaki na mobeko moko oyo ebimaki na 1606. Mobeko yango epesaki bazuzi nzela ya kokweisa moto soki bamoni ete maloba na ye ezali kolendisa mobulu, ata soki maloba yango ezali solo.
^ par. 14 Na 1950, bandeko oyo bazalaki na mosala ya ntango nyonso na Québec bazalaki 164, kati na bango bandeko 63 oyo bautaki na Gileade, mpe bandimaki kosala kuna atako botɛmɛli makasi ezalaki kozela bango.
^ par. 15 Ndeko Glen How azalaki avoka ya mpiko mpenza, mpe kobanda 1943 tii na 2003, asambaki malamu makambo ebele mpo na Batatoli ya Yehova na Canada mpe na mikili mosusu.
^ par. 16 Mpo na koyeba likambo yango malamu, talá lisolo “La bataille n’est pas la vôtre, mais celle de Dieu,” na Lamuká ya 22/04/2000, nkasa 18-24, na Lifalanse.
^ par. 32 Nsukansuka, basoda yango balongwaki na lopango ya filiale; kasi filiale etongamaki na esika mosusu.


c: text/html

text:
6-
12/06
NZEMBO 34-37
Loyembo 95 mpe libondeli
Maloba ya ebandeli (Eleka min. 3 te)
MAKAMBO YA MOTUYA NA LILOBA YA NZAMBE
“Tyelá Yehova motema mpe salá malamu”: (Min. 10)
Nz 37:1, 2
—Tyá makanisi na kosalela Yehova, kasi te na kotala ndenge bato mabe bazali kobonga na bomoi (w03 1/12 9-10 par. 3-6)
Nz 37:3-6
—Tyelá Yehova motema, salá malamu, mpe akopambola yo (w03 1/12 10-12 par. 7-15)
Nz 37:7-11
—Zelá Yehova na motema moko, akolongola bato mabe (w03 1/12 13 par. 16-20)
-
Tóluka biloko ya motuya ya elimo: (Min. 8)
Nz 34:18
—Yehova asalaka nini mpo na baoyo “motema ebukani” mpe “elimo etutami”? (w11 1/6 19)
Nz 34:20
—Ndenge nini esakweli yango ekokisamaki epai ya Yesu? (w13 15/12 21 par. 19)
Botángi ya Biblia ya pɔsɔ oyo eteyi ngai nini mpo na Yehova?
Makanisi nini ya botángi ya Biblia ya pɔsɔ oyo nakoki kosalela na mosala ya kosakola?
-
Botángi ya Biblia: (Eleka min. 4 te) Nz 35:19–36:12
OMIPESA NA MOSALA YA KOSAKOLA
Yekolá ndenge ya kokabola mikanda na sanza oyo: (Min. 15) Lisolo na bayangani. Lakisá video mokomoko oyo emonisi ndenge ya kokabola mikanda, mpe bólobela makanisi ya ntina. Lendisá basakoli bákoma maloba na bango moko ya kokabola mikanda.
BOMOI YA BAKRISTO
Loyembo 93
“Tókolisa makoki na biso ya kosakola
—Tósalela bavideo mpo na koteya”: (Min. 15) Lisolo na bayangani. Mpo na kobimisa makanisi oyo ezali na motó ya likambo moke “Ndenge ya kosala yango,” salelá video ya jw.org Biblia ezali mokanda ya nani? (Kende na MIKANDA > BABUKU MPE MWA BABUKU. Na nsima, luká mwa buku Nsango malamu. Video yango ezali na liteya oyo elobi “Nsango malamu euti mpenza epai ya Nzambe?”)
Boyekoli ya Biblia na lisangá: (Min. 30) ia mok. 17 par. 1-13
Bozongeli mpe makambo tokotalela pɔsɔ elandi (Min. 3)
Loyembo 61 mpe libondeli

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Bienvenue chez MANU LUVAKA TV
le blog du site WWW.MANULUVAKATV.COM
ici découvrez les news de vos artistes préféré ,
Kabosé,Fally, Ferre, Koffi, Werra,Jb, Karmapa,Kester etc...
laisser vos commentaires si vous le désirer,
Je suis producteur,distributeur de musique
si vous voulez me joindre ou avez des questions voici mon numéro et adresse mail :
+33 6 86 50 96 92
luvaka@hotmail.fr
Design by manuluvakatv
Abonne-toi à mon blog ! (1 abonné)
Retour au blog Music de manuluvakatv
christelle-mopongo, Posté le jeudi 29 octobre 2009 08:11
kitoko ce bien
vrai resistantcombatant, Posté le mardi 25 août 2009 04:12
vive igwe jean pierre bemba,balinga bafinga 2011 eza yo po na kobongisa kongo ya simon kimbangu.
mobomi monene ya ba kongolais eza hypolite kanambe alias kabila akunda 3.000.000 ya ba kongolais vivant na tingitingi na complicite ya na ba rwandais na guerre ya kivu abomisi lisusu 3.000.000 au total 6.000.000 abomi lisusu ba patriote na poison general Mbuza mabe,general agolowa,colonel itimbiri,colonel masasu......assassiner ba journalists ebele neti ngyke na muasi po na veriter ya mbongo apesaki na tanzanie y comprit petit oyo azalaki vice president ya ens.provencial.akangi kutino po kaka alobi sauvont les kongo,edy kapende po na veriter ya liwa ya mzee,akanga akanga tii akolemba gabriel mokia.
abomi mais kabila tata mobokoli
nani mobomi monene hypolite kanambe alias kabila
vive kongo diantotila
vive kongo ya ba koko
vive la liberation de jean pierre bemba l'homme qui fait peur kanambe et c'est colabo a kinshasa
vive la resistance
vive le combat
le combat sera longue est populaire jusqua la fuite de colabo
boyoki
jaloux, Posté le samedi 22 août 2009 19:11
malewa igwé nde yaya oleki bango nioso batika yo oza kosala lukumu ya congo
brravo heritier gucci et café rium
NICO, Posté le vendredi 21 août 2009 00:33
WERRASON MALEWA AZA SUKA TONDIMIYANGO YAAASOLO ATA BAZO COMPARE NABAPETTI ESALELI YA MOKOLO AZOLAKISA CHANSON DIEGO M EZA KITOK
VLORA, Posté le mardi 18 août 2009 12:44
BOKO KOSA BISO LISUSU TE PONA NDENGE BA COMBATTANTS BA LAKISI BISO NZELA, PE NA EPAYI WAPI PEUPLE KONGOLE ABUNGAKI. NA YANGO MERCI YA MINGI NA NDENGE TOYEBI BOSOLO YA BA POLLEMIC, MATEYA YA LOKUTA, BA NZEMBO YA LOKUTA, BA INTERVIEW YA BUZOBA. NGAI PENZA AZALI SIMA YA BA BUNDELI EKOLO PARTOUT BAZALI. MERCI MINGI NA BA RADIOTVLOBIKO, RADIOBENDELE, RADIONABISO, RADIOLIKEMBE. BANA KONGOLE YA YASOLO BAKOMI KOZONGA NA NZELA PONA ESI TOYEBI MIYIBI YA MBONGO.
AWA PE TE MIYIBI YA MAWA TE. MIBALI YA SOLO KAKA LONDON BELGIQUE PE AKOMI NA MIBALI YA SOLO.
BO KENDEKE NA ZAMBIA, RWANDA, ANGOLA,
AWA NA BELGIQUE, FRANCE SURTOUT ENGLETERRE AND IRELAND BOMEKA TOTALA BINO
JB MPIANA, FELIX, KOFFI, WEMBA, WERRA, BOTIKA MUSIC PONA PIRATERIE OYO OKOMI MIKOLO OYO PASI MINGI PONA BINO. BELGIQUE PE ABOYI BA STRING OYO BINO BO LATISAKA BANA YA BASI YA MIKIE.
BO BEBISI GENERATION, CULTURE, LANGUANGE , NA REPUTATION YA MBOKA. BOMEKA LISUSU NA FRANCE YA MBALA OYO --------- VELO NZOKA NDE TRACTEUR----
ESI TO BAYA BINO AWA NA POTO ATA BA THEATRE $2 £1 EURO 0.90
ZACHERIE AKOSI BINO NA BA POLLEMIC BOMONI NDE SIKO OYO BATU BA TIMBELI BINO KE
BA MUSICIANS AND BA PREDICATEURS TO PASTEURS
BA KENDEKE KOTEYA NANU NA RUANDA, UGANDA, ZAMBIA, ANGOLA, RDK. PONA BISO AWA PE TO ZWI YA MINGI TOLEMBI, TOSALELA NANU OYO TO ZALI NA YANGO. BA MBONGO PE EBIMI MINGI PONA BATO OYO.
MERCI BA COMBATANTS FELICITATION NA OYO YA SOLO YA LONDON. MIBALI YA SOLO NDE LONDON KAKA KUNA TEMBE TE.
YA SOLOOOOOOOOOOOOOO
KUNA MATCH EZALI WHOOOOOOOO
BEMBA ATA NDELE, Posté le mardi 18 août 2009 12:43
BOKO KOSA BISO LISUSU TE PONA NDENGE BA COMBATTANTS BA LAKISI BISO NZELA, PE NA EPAYI WAPI PEUPLE KONGOLE ABUNGAKI. NA YANGO MERCI YA MINGI NA NDENGE TOYEBI BOSOLO YA BA POLLEMIC, MATEYA YA LOKUTA, BA NZEMBO YA LOKUTA, BA INTERVIEW YA BUZOBA. NGAI PENZA AZALI SIMA YA BA BUNDELI EKOLO PARTOUT BAZALI. MERCI MINGI NA BA RADIOTVLOBIKO, RADIOBENDELE, RADIONABISO, RADIOLIKEMBE. BANA KONGOLE YA YASOLO BAKOMI KOZONGA NA NZELA PONA ESI TOYEBI MIYIBI YA MBONGO.
AWA PE TE MIYIBI YA MAWA TE. MIBALI YA SOLO KAKA LONDON BELGIQUE PE AKOMI NA MIBALI YA SOLO.
BO KENDEKE NA ZAMBIA, RWANDA, ANGOLA,
AWA NA BELGIQUE, FRANCE SURTOUT ENGLETERRE AND IRELAND BOMEKA TOTALA BINO
JB MPIANA, FELIX, KOFFI, WEMBA, WERRA, BOTIKA MUSIC PONA PIRATERIE OYO OKOMI MIKOLO OYO PASI MINGI PONA BINO. BELGIQUE PE ABOYI BA STRING OYO BINO BO LATISAKA BANA YA BASI YA MIKIE.
BO BEBISI GENERATION, CULTURE, LANGUANGE , NA REPUTATION YA MBOKA. BOMEKA LISUSU NA FRANCE YA MBALA OYO --------- VELO NZOKA NDE TRACTEUR----
ESI TO BAYA BINO AWA NA POTO ATA BA THEATRE $2 £1 EURO 0.90
ZACHERIE AKOSI BINO NA BA POLLEMIC BOMONI NDE SIKO OYO BATU BA TIMBELI BINO KE
BA MUSICIANS AND BA PREDICATEURS TO PASTEURS
BA KENDEKE KOTEYA NANU NA RUANDA, UGANDA, ZAMBIA, ANGOLA, RDK. PONA BISO AWA PE TO ZWI YA MINGI TOLEMBI, TOSALELA NANU OYO TO ZALI NA YANGO. BA MBONGO PE EBIMI MINGI PONA BATO OYO.
MERCI BA COMBATANTS FELICITATION NA OYO YA SOLO YA LONDON. MIBALI YA SOLO NDE LONDON KAKA KUNA TEMBE TE.
YA SOLOOOOOOOOOOOOOO
KUNA MATCH EZALI WHOOOOOOOO
BA COMBATTANTS, Posté le vendredi 14 août 2009 17:31
BANDEKO BA LIBERER CRIMINEL MUNENE OYO ABOMISAKI PLUS DE 5 MILLIONS YA BACONGOLAIS PONA INTERET YA BA UGANDAIS
totunana, Posté le vendredi 14 août 2009 12:35
Male,na manso olobi napesi yo raison !! Mpo nauti koyoka ndule ya Vieux wana na youtube,artistiquement sur tout le plan,anyati ba albums nionso ebimi mikolo oyo !!
Sans polémiquer,bravo à l´artiste !!!!! C´est ca la vrai musique Congolaise avec laquelle nous avons grandis !!!
Male, Posté le vendredi 14 août 2009 12:27
Ndule ya OMBRE JAUNE eleki ya bino tout,donc ezala Werra,Ferre,Fally et autre boyeba désormais terrain wana ya ndule,basi babotoli bino yango !! Soki tembe,botala bino moko na youtube !!! Bokopesa ngai raison !! Bokanisa te que soki bosali ba tapages,ba pub. ebele na ba sites nionso ya ba Congolais nde boko convaincre biso !! Jamais !!!
Mpo faux ndule ezali kaka faux ndule !! Ata bogangi ndenge nini !! Fally na Arsbm. agangaki ya trop,mais lelo asuki wapi ??? Werra pe obandi makelele ya trop !! Ata soki bandeko na yo ba journalistes ya Bandundu bazo pistonner partout,mais lokola ndule na yo ezali faux de ba faux,yebaka déjà que okosuka lokola Fally !! La vérité blaisse,mais c´est la vérité !!!
boko kima, Posté le vendredi 14 août 2009 11:31
bino boko kima congo . ezala olomide werra j,b papa wemba boteka ba dako
na bino . po bino bo vota ka hipolite kanambe na bino ya biso azali koya esi abimi
bino ba kolabo bosuki bokima ngai na kozua dako ya koffi masta na ngai akozua dako ya werra
congo ezali ya bana congo kanambe kima na yo
rcd, Posté le mercredi 12 août 2009 11:21
frero tu perd ton temps, werra aza danger, les ferre sont parti oh oh il est fini on est ou ojourdhui. tu ve dire que werra na jamais chanté dans sa carrière musicale. dans wenge 4*4 comment il a eu le succès c pa en chantant. la ba il n'était pas animateur. tu perd tn temps laisé nous évolue.................
fred, Posté le mercredi 12 août 2009 08:04
Album ya werra to ya petit naye????? asala makasi akoma pe koyemba po tokoyoka kaka ba petit mutu bakoyemba.. merci deplik oleki vieux nayo.


text:
BOMOI YA BAKRISTO
Tóbatela bisika na biso ya losambo
Bandako ya Bokonzi ezali kaka ndako mpamba te; ezali nde bisika ya losambo ya Yehova. Ndenge nini mokomoko na biso akoki kopesa mabɔkɔ mpo na kobatela Ndako ya Bokonzi? Nsima ya kotala video Tóbatela bisika na biso ya losambo, pesá biyano na mituna oyo elandi.
Ndako ya Bokonzi ezali na ntina nini?
Mpo na nini tosengeli kobatela Ndako ya Bokonzi mpo ezala pɛto?
Kobatela Ndako ya Bokonzi ezali mokumba ya nani?
Mpo na nini kolongola makama ezali na ntina mingi, mpe bandakisa nini omoni na video yango?
Ndenge nini tokoki kokumisa Yehova na makabo na biso?


text:
Play ALFREDO BELCANTO Champagne (Multiformes)
Return to the blog of alfredbelcanto
mb-fany-dicaprio, Posted on Tuesday, 20 November 2007 at 3:21 PM
vrement mon grand frere alfredo belcanto neleli yango fort komona lelo skyblog nayo, nakanisi obosani nga te Fany Zongo nga naza na egypte sikoyo na famille mobimba tozosala pe kaka ndule koi, oyo ozomona eza skyblog na nga mb-fany-dicaprio, mona mwa ba image na nga ozwa idee koi,nga pe awa navandisa drum na lisangu koi donc ba petit nioso ya palais ndenge oyebaki bango lelo bakoma ba nduliste, donc na comprendre sikoyo que meme ideologie toza nango awa pe meme style toza nango awa yango pe yo pe ozokende kka na nzela wana vrement ba courage ya trop, osali penza makasi Nzambe asunga yo na boulo wana, epuis biso pe ba petit nayo awa na Egytpe tozobunda bunda kaka, groupe na biso ya famille kombo na ngo G.S.Z. donc GROUPE.SELE.ZONGO. nakanisi okomona ba photo yaba petit tout, toza pe na 2 masta na groupe moko soudanais epuis mususu congolais,ba rapeur naba chanteur epuis ba chanteuse koi, donc tokosepela pe soki ozokanisaka ba petit nayo naba mabanga koi naba idee ya vrais, nabosani te toza awa pe na Elia Badibanga na Vashko Tumba bango tout baza awa na Egypte, donc vrement nakosepela pe un jour biso ba petit nayo tosala mwa single moko nayo soki Nzambe a permetre ekosala vrais koi, biso awa tozobeta ba style tout nakanisi obosani te toza na monde arabe donc toza na style nabiso ya sika oyo tozobima nango, namoni yo pe oza kaka naba meme idee nabiso entouca naleli yango fort, mbala ya sima nakoluka na tia mwa ba extrait yaba ndule nabiso.
merci lisusu epuis kobosana te biso ba petit nayo tokosepela pe koyoka mwa ba mabanga ekozala kitoko kois epuis ba heure moko pe obwakaka kombo ya groupe na biso GSZ ekosala pe bien.
merci
chinese91, Posted on Saturday, 10 November 2007 at 5:32 AM
merçi naba comms bisousssssssssssssssssssss
chinese91, Posted on Saturday, 10 November 2007 at 5:31 AM
tjrs kitoko
alfredbelcanto, Posted on Tuesday, 06 November 2007 at 6:36 PM
Merci d'avance pour tous qui seront dans mon concert,venez ecouter une musique qui vous fera vivre le bon moment de votre vie sentimentale, Alfredo est un artiste international qui est plutot fier d'etre congolais( Africain )un artiste world music qui, par sa pertinence,son audace et son acharnement et sa pertinence,occupe desormais une place prepoderante parmis les meilleurs artistes Africains.
MULTIFORMES: Nous offre un son exceptionel,il en resulte un son chaud comme l'Afrique et bouillant comme la RDC.
ALFRED BELCANTO et son groupe LE SON et L'OR vous reservent un voyage musical riche en surprise,croisement des sonorites de la musique Rumba( La vraie ) et World music,de l'afrobeat et de la R'N'B: La fusion debordante d'energie positive de vie et de l'authenticite.
BELCANTO.


text:
Komelá biso
Tozali na esengo ya kosalisa bato oyo basepelaka na Biblia to na mosala na biso na mokili mobimba. Finá esika moko oyo olingi awa na nse mpo na kokutana na Batatoli ya Yehova ya mboka na bino.
Luká dati ya Ekaniseli ya liwa ya Yesu mpo na mbula oyo ezali koya
Luká esika Batatoli ya Yehova bakosala liyangani moko monene
Bengá na telefone to komelá biso na baadrɛsi oyo ezali wana na nse
Malaisie
Pertubuhan Bible Dan Risalah Watchtower Malaysia
Peti Surat No. 580
75760 MELAKA
MALAISIE
+60 6-233-1000
Ngonga ya mosala
Lundi tii Vendredi
8:00 tii 17:00


text:
Biblia na Internet | BIBLIA - LIBONGOLI YA MOKILI YA SIKA
Olingi koyoka botángi ya lisolo oyo na %%?
Basambisi 3:1-31
3 Talá bikólo+ oyo Yehova atikaki, mpo na nzela na yango, ameka+ Yisraele, elingi koloba, baoyo nyonso bamonaki ata etumba moko te na bitumba ya Kanana;+2 ezalaki kaka mpo mabota ya bana ya Yisraele báyeba makambo, mpo ateya bango etumba, elingi koloba, ateya kaka baoyo bamonaki makambo yango liboso te:3 Bankolo mitano ya lisangani+ ya Bafilistia,+ ná Bakanana+ nyonso, ata mpe Basidone+ mpe Bahivi+ oyo bazalaki kofanda na Ngomba Libá,+ banda na Ngomba Baala-heremone+ tii na esika ya kokɔta na Hamate.+4 Mpe bazalaki kosalelama mpo na komeka+ Yisraele mpe koyeba soki bakotosa mitindo ya Yehova oyo ye apesaki batata na bango na nzela ya Moize.+5 Mpe bana ya Yisraele bafandaki elongo na Bakanana,+ Bahiti, Baamore, Baperizi, Bahivi ná Bayebusi.+6 Mpe bakómaki kozwa bana basi ya bikólo wana mpo bázala basi na bango,+ mpe bapesaki bana na bango ya basi epai ya bana mibali na bango,+ mpe babandaki kosalela banzambe na bango.+7 Na yango bana ya Yisraele basalaki oyo ezali mabe na miso ya Yehova, mpe babosanaki Yehova Nzambe na bango+ mpe bakómaki kosalela Babaala+ mpe banzete ya losambo.+8 Bongo nkanda ya Yehova epelelaki Yisraele,+ mpe atɛkaki+ bango na lobɔkɔ ya Kushane-rishataime mokonzi ya Mezopotamia;+ mpe bana ya Yisraele basalelaki Kushane-rishataime mbula mwambe.9 Mpe bana ya Yisraele babandaki kobelela Yehova mpo na kosɛnga lisalisi.+ Bongo Yehova abimiselaki bana ya Yisraele mobikisi+ moko, Otiniele+ mwana ya Kenaze,+ leki ya Kalebe,+ mpo abikisa bango.10 Mpe elimo+ ya Yehova ekitelaki ye, mpe akómaki mosambisi ya Yisraele. Ntango akendaki na etumba, Yehova apesaki Kushane-rishataime mokonzi ya Siri na lobɔkɔ na ye, bongo lobɔkɔ na ye elongaki+ Kushane-rishataime.11 Na nsima, mokili yango ekómaki na kimya mbula ntuku minei (40). Nsukansuka Otiniele mwana ya Kenaze akufaki.12 Mpe bana ya Yisraele basalaki lisusu oyo ezali mabe na miso ya Yehova.+ Na yango, Yehova atikaki Eglone mokonzi ya Moabe+ akóma makasi mpo na kotɛmɛla Yisraele,+ mpamba te basalaki oyo ezali mabe na miso ya Yehova.+13 Lisusu, ye ayanganisaki bana ya Amone+ mpe Amaleke+ mpo na kotɛmɛla bango. Bongo bakendaki mpe babɛtaki Yisraele mpe bazwaki engumba ya banzete ya mbila.+14 Mpe bana ya Yisraele basalelaki Eglone, mokonzi ya Moabe, mbula zomi na mwambe.+15 Mpe bana ya Yisraele babandaki kobelela Yehova mpo na kosɛnga lisalisi.+ Bongo Yehova abimiselaki bango mobikisi moko, Ehude+ mwana ya Gera, Mobenyamina,+ mobali oyo asalelaka lobɔkɔ ya mwasi.+ Na nsima, bana ya Yisraele batindelaki Eglone, mokonzi ya Moabe, mpako na lobɔkɔ na ye.16 Na ntango yango, Ehude amisalelaki mopanga, mpe ezalaki na mino mibale,+ bolai na yango ezalaki lipeko moko. Bongo akangaki yango na nse ya elamba na ye, na ebɛlɔ+ ya lokolo na ye ya mobali.17 Mpe apesaki Eglone mokonzi ya Moabe+ mpako. Eglone azalaki moto ya nzoto monene mpenza.18 Mpe esalemaki boye: ntango asilisaki kopesa mpako,+ atikaki bato oyo bamemaki mpako bákende.19 Mpe ye moko azongaki ntango akómaki na bisika batimolaka mabanga oyo ezalaki pene na Gilgale,+ mpe alobaki boye: “Ee mokonzi, nazali na liloba moko ya koyebisa yo, ezali sekele.” Bongo ye alobaki ete: “Bófanda nyɛɛ!” Na yango, baoyo nyonso batɛlɛmaki pene na ye batikaki ye mpe babimaki.+20 Mpe Ehude apusanaki epai ya mokonzi, wana ye afandaki na shambrɛ na ye ya malili oyo ezalaki na nsamba, oyo ezalaki mpo na ye moko. Mpe Ehude alobaki boye: “Liloba oyo nazali na yango mpo na yo euti epai ya Nzambe.” Ntango ayokaki bongo, atɛlɛmaki na kiti na ye ya bokonzi.21 Bongo Ehude akɔtisaki lobɔkɔ na ye ya mwasi mpe abendaki mopanga na ebɛlɔ ya lokolo na ye ya mobali mpe atɔbɔlaki ye yango na libumu.22 Esimbeli ya mopanga mpe ekɔtaki nsima ya ebende na yango, mpe mafuta ezipaki ebende, mpo abimisaki mopanga na libumu na ye te, mpe nyɛi ebandaki kobima.23 Mpe Ehude abimaki na lidusu ya kokɔtisa mopɛpɛ, kasi akangaki baporte ya shambrɛ ya nsamba nsima na ye mpe akangaki yango na fungola.24 Mpe ye abimaki.+Mpe basaleli ya mokonzi bayaki mpe babandaki kotalatala, mpe talá baporte ya shambrɛ oyo ezalaki na nsamba ekangamaki na fungola. Bongo balobaki ete: “Mbala mosusu akei na kabinɛ+ na shambrɛ ya malili oyo ezali na kati.”25 Mpe bazalaki kaka kozela tii bayokaki nsɔni, mpe talá! moto ata moko te afungolaki baporte ya shambrɛ oyo ezalaki na nsamba. Na yango, bazwaki fungola mpe bafungolaki yango, mpe talá! nkolo na bango alali na nse, ebembe!26 Nde Ehude, ye akimaki ntango bango bazalaki kozelazela, mpe alekaki pene na bisika oyo batimolaka mabanga+ mpe akimaki tii na Seira.27 Mpe esalemaki boye: ntango akómaki kuna, abandaki koyula liseke+ na etúká ya ngombangomba ya Efraime;+ mpe bana ya Yisraele babandaki kokita elongo na ye banda na etúká ya ngombangomba, ye liboso na bango.28 Na nsima, alobaki na bango ete: “Bólanda ngai,+ mpamba te Yehova apesi banguna na bino, Bamoabe, na lobɔkɔ na bino.”+ Bongo balandaki ye mpe bakangelaki Bamoabe bisika ya kokatisa Yordani na makolo,+ mpe balekisaki ata moto moko te.29 Mpe na ntango yango, babandaki kobɛta Moabe, mibali soki nkóto zomi (10 000),+ bango nyonso mibali ya makasi+ mpe bilombe; mpe ata moto moko te akimaki.+30 Mpe banda mokolo yango, Moabe ekómaki na nse ya Yisraele; mpe mokili yango ekómaki na kimya mbula ntuku mwambe (80).+31 Mpe na nsima na ye, Shamagare+ mwana ya Anate abimaki, mpe abɛtaki Bafilistia+ na lingenda ya kotambwisa bangɔmbɛ, mibali nkama motoba (600); ye mpe abikisaki Yisraele.+


text:
BOMOI YA BAKRISTO
Ndenge ya kobanda kosolola na moto masolo ya Biblia
Banda sanza ya 01/2016, lokasa ya nsuka ya Linɔ́ngi ya Mosɛnzɛli ya bato nyonso ekómá na lisolo oyo elobi “Biblia elobi nini?” Lisolo yango ya sika ebimisami mpo na kosalisa biso tóbanda kosolola na bato masolo ya Biblia mpe ebongisami ndenge kaka batrakte ezalaka. Ezali na motuna moko oyo ekotinda moto apesa makanisi na ye, ezali mpe na eyano oyo Biblia epesi ná makambo mosusu ya kotalela.
Mbala mingi kosolola na bato masolo kitoko ya Biblia esalaka ete bándima koyekola Biblia. Salelá lisolo oyo ya sika mpo na kosalisa bato mingi bákokisa mposa na bango ya elimo.
NDENGE YA KOSALELA YANGO:
Sɛngá moto apesa likanisi na ye na moko ya mituna
Yoká ye mpe koboya eyano na ye te
Tángá vɛrsɛ oyo ezali na nse ya motó ya likambo “Oyo Biblia elobi,” mpe sɛngá ye apesa likanisi na ye mpo na vɛrsɛ yango. Soki azali na ntango, kobá lisolo mpe salelá makanisi oyo ezali na nse ya motó ya likambo “Makambo nini mosusu tokoki koyekola na Biblia?”
Pesá ye zulunalo
Zwá bibongiseli mpo na kozongela ye mpo bótalela motuna ya mibale


text:
Totangaka na mokanda ya Tata Nzambe ete Matthieu azalaki moyuda, muana ya Alafai na libota ya Levi, na mboka Capernaum. Azalaki liboso mokongoli ya mpaku. Abengamaki epai ya Nkolo Yesu po azala moyekoli na ye. Toyebi biso banso ete Matai akomaki sango malamu ya Matai; akomaki yango na bandeko na ye Bayuda po bandima ete Yesu azali Masiya, Mwana na Nzambe. Kasi mingi komitunaka pona nini na Mikanda ya sango malamu ya Marko pe Luka bango bakomaki ete Yezu amoni mofutisi-mpaku moko, kombo na ye Levi, afandi na Bureau na ye. Yesu alobi na ye: “Landa ngai“. Levi atelemi, atiki biloko nionso pe alandi ye. Tanga na mokanda ya Marko 2:13-17 pe Luka 5:27-28.
Matthieu na Lévi bazali bato babale to ezali kaka lisolo moko?
Miracle
Mokolo moko na mobu 1914, Papa Simon Kimbangu azalaki kotambola elongo na moninga na ye ya bomuana na kombo Kumpenda pe lisusu moko na kombo Budimbu. Tango ba komi na esika oyo nzete ya mbila ezali, yango e kutami na zinga zinga ya Nkamba, Papa Simon Kimbangu a lokoti ndika, a panzi yango pona koliya. Nzoka nde yango ezali ya ko pola. Mbala moko e bebisi elamba ya papa Kumpenda. Na tina ye a sepelaki te komona elamba na ye kobeba na saleté ewuti na ndika ya ko pola, Papa Simon Kimbangu azui liboko na ye pe a pangusi saleté ena na elamba ya papa Kumpenda oyo ezongi ndenga ezalaki. Bongo nde sima Papa Simon Kimbangu abongoli ndika ena ezalaki ya kopola ekomi malamu pe baleyi yango. Papa Simon Kimbangu alobi na papa Kumpenda ete likamuisi oyo nasali na ndika ya kopola ezali lolenge moko Nkolo Yesu abongolaka bato na masumu kokoma petua. Na suka, Papa Simon Kimbangu atalisi ye ete aloba na moto te na tina na likuamuisi ye awuti komona.


text:
Makolo na motole moko ezali kobatela yo
“Ekosalema mpenza bongo—soki bokoyoka mongongo ya Yehova Nzambe na bino.”—ZEKARIA 6:15.
NZEMBO: 17, 136
1, 2. Na nsuka ya emonaneli ya nsambo oyo Zekaria amonaki, Bayuda bazalaki ndenge nini na Yerusaleme?
NSIMA ya emonaneli ya nsambo, Zekaria azalaki na makambo ebele ya kokanisa. Na ntembe te, azwaki makasi ndenge Yehova alakaki ete akopesa etumbu na bato oyo basalaka makambo ya kozanga bosembo. Kasi, bato basalaki mpenza mbongwana te. Mingi bazalaki kaka kosala mabe mpe makambo ya kozanga bosembo, mpe mosala ya kotonga lisusu tempelo ya Yerusaleme esilaki naino te. Mpo na nini Bayuda basundolaki nokinoki mosala oyo Yehova apesaki bango? Bazongaki na Yerusaleme kaka mpo na kobongisa bomoi na bango moko?
2 Zekaria ayebaki ete Bayuda oyo bazongaki na Yerusaleme bazalaki basambeli ya Yehova. Bazalaki bato oyo “elimo ya Nzambe ya solo elamwisaki” mpo bátika bandako mpe mimbongo na bango na Babilone. (Ezera 1:2, 3, 5) Batikaki esika oyo bayebaki malamu mpe bakendaki na mokili oyo mingi kati na bango bamonaki naino te. Lokola kotonga lisusu tempelo ya Yehova ezalaki na ntina mingi, Bayuda yango bandimaki kosala mobembo ya mpasi ya kilomɛtrɛ soki 1 600 na mokili ekauká.
3, 4. Mikakatano nini Bayuda oyo bazongaki na Yerusaleme bakutanaki na yango?
3 Kanisá ndenge mobembo ezalaki molai kolongwa Babilone tii Yerusaleme. Bato balekisaki bangonga ebele mpo na kokanisa mpe kolobela mboka na bango ya sika. Mikóló oyo bazalaká kuna bayebisaki bango ndenge Yerusaleme ná tempelo ezalaki kitoko. (Ezera 3:12) Soki ozalaki kosala mobembo elongo na bango, olingaki koyoka ndenge nini mbala ya liboso oyo omoni Yerusaleme? Na ntembe te, olingaki koyoka mawa komona ndenge matiti mabe eboti esika bandako ezalaki, bifelo ekweá mpe madusu minene esika baporte mpe bandako milai ezalaki! Okokaki kokokanisa yango na bifelo minene mpe milai ya Babilone. Kasi, Bayuda balɛmbaki nzoto te. Mpo na nini? Mpo Yehova asalisaki bango mpe abatelaki bango na mobembo na bango ya molai. Ntango kaka bakómaki na Yerusaleme, batongaki etumbelo esika tempelo ezalaki kala mpe babandaki kopesa Yehova mbeka mikolo nyonso. (Ezera 3:1, 2) Bazalaki na molende mpe babongamaki mpo na mosala. Emonanaki lokola eloko te ekoki kolɛmbisa bango nzoto.
4 Longola kotonga lisusu tempelo, Bayuda basengelaki mpe kotonga lisusu bingumba mpe bandako na bango. Basengelaki kosala bilanga mpo na koleisa mabota na bango. (Ezera 2:70) Emonanaki ete bazalaki na mosala monene mpenza. Kasi eumelaki te, banguna bayaki mpe batɛmɛlaki mosala na bango. Lokola botɛmɛli yango eumelaki mbula 15, mokemoke Bayuda babandaki kolɛmba nzoto. (Ezera 4:1-4) Mokakatano mosusu eyaki na mobu 522 L.T.B., ntango mokonzi ya Perse apekisaki mosala nyonso ya kotonga na Yerusaleme. Emonanaki lokola ete engumba yango ekotongama lisusu te.—Ezera 4:21-24.
5. Ndenge nini Yehova asalisaki bato na ye?
5 Yehova ayebaki ete bato na ye bazalaki na mposa ya kozwa makasi mpe mpiko. Na yango, alakisaki Zekaria emonaneli moko ya nsuka mpo na komonisa bato na ye ete alingaka bango mpe asepelaki na milende na bango mpo na kosalela ye. Alakaki ete akobatela bango soki bazongeli mosala oyo apesaki bango. Mpo na mosala ya kotonga lisusu tempelo, Yehova alobaki: “Ekosalema mpenza bongo—soki bokoyoka mongongo ya Yehova Nzambe na bino.”—Zekaria 6:15.
LIMPINGA YA MAKALO YA BAANZELU
6. (a) Ndenge nini emonaneli ya mwambe ebandaki? (Talá elilingi ya ebandeli.) (b) Mpo na nini bampunda ezalaki ya langi ndenge moko te?
6 Ekoki kozala ete emonaneli ya mwambe, ya nsuka, oyo Zekaria amonaki nde elendisaki makasi koleka. (Tángá Zekaria 6:1-3.) Meká komona makambo Zekaria amonaki: “Na katikati ya bangomba mibale,” oyo esalemá na motako, amonaki bampunda ezali kobenda makalo minei. Bampunda yango ezalaki ya langi ndenge moko te, mpe yango esalisaki na kokesenisa batambwisi na yango. Zekaria atunaki: “Wana nini?” (Zekaria 6:4) Biso mpe tozali na mposa ya kozwa eyano, mpo emonaneli yango etali mpe biso.
Yehova asalelaka baanzelu mpo na kobatela mpe kolendisa basaleli na ye
7, 8. (a) Bangomba mibale ezali komonisa nini? (b) Mpo na nini bangomba yango esalemaki na motako?
7 Na Biblia, bangomba emonisaka makonzi, to baguvɛrnema. Bangomba oyo Zekaria amonaki ekokani na bangomba mibale oyo esakweli ya Danyele elobeli. Ngomba moko ezali komonisa boyangeli ya seko ya Yehova na molɔ́ngɔ́ mobimba, mpe ngomba mosusu ezali komonisa Bokonzi ya Masiya oyo Mokonzi na yango ezali Yesu. (Danyele 2:35, 45) Banda ntango Yesu akómaki Mokonzi na sanza ya 10 na 1914, bangomba nyonso mibale ezalaka mpe ezali na ntina mingi na kokokisama ya mokano ya Nzambe na mabele.
8 Mpo na nini bangomba yango esalemaki na motako? Motako ezali ebende ya ntalo mpe engɛngaka. Kutu, Yehova ayebisaki Bayisraele básalela motako mpo na kotonga tabernakle mpe na nsima tempelo ya Yerusaleme. (Kobima 27:1-3; 1 Bakonzi 7:13-16) Na yango, lokola bangomba wana esalemaki na motako emonisi ete boyangeli ya Yehova mpe Bokonzi ya Masiya ezali malamu mpenza, oyo ekosala ete bato bázala na likambo ya kobanga te mpe ekomemela bato mapamboli ebele.
9. Batambwisi-makalo ezali banani, mpe bazali na mokumba nini?
9 Bongo makalo ná batambwisi na yango ezali komonisa nini? Batambwisi ezali baanzelu, mbala mosusu bituluku ndenge na ndenge ya baanzelu. (Tángá Zekaria 6:5-8.) Bautaki kozwa mokumba moko monene “liboso ya Nkolo ya mabele mobimba.” Baanzelu yango batindami na bisika ya sikisiki mpo na kobatela basaleli ya Nzambe, mingimingi mpo na Babilone, “mokili ya nɔrdi.” Na nzela ya emonaneli yango, Yehova asalisi bato na ye báyeba ete bakozonga lisusu na boombo na Babilone te. Kanisá ndenge likambo yango ebɔndisaki bato oyo bazalaki kotonga tempelo na mikolo ya Zekaria! Bayebaki ete banguna na bango bakokaki kopekisa mosala na bango te.
10. Ndenge nini esakweli ya Zekaria ya makalo mpe batambwisi na yango ekoki kosalisa biso lelo?
10 Lelo oyo mpe, Yehova asalelaka baanzelu mpo na kobatela mpe kolendisa basaleli na ye. (Malaki 3:6; Baebre 1:7, 14) Banda 1919, ntango basaleli ya Yehova balongwaki na boombo ya elimo na Babilone monene, banguna bazali kosala nyonso mpo na kopekisa losambo ya solo ekende liboso mpe epalangana. (Emoniseli 18:4) Kasi bazali kolonga te kosala yango. Lokola baanzelu bazali kobatela ebongiseli ya Yehova, tozali na ntina te ya kobanga ete basaleli ya Yehova bázonga lisusu na boombo ya mangomba ya lokuta. (Nzembo 34:7) Kasi, tokokoba kozala na esengo mpe na mingi ya kosala na losambo ya Yehova. Esakweli ya Zekaria esalisi biso tóyeba ete tozali na likambo ya kobanga te mpe tobatelami na bangomba mibale.
11. Mpo na nini tosengeli kobanga te ntango bakonzi ya mokili bakobundisa basaleli ya Nzambe
11 Etikali moke mpenza, bakonzi ya politiki ya mokili ya Satana bakosangana mpo na koluka kobundisa basaleli ya Nzambe. (Ezekiele 38:2, 10-12; Danyele 11:40, 44, 45; Emoniseli 19:19) Esakweli ya Ezekiele emonisi bakonzi yango bazipi mabele lokola mapata. Bazali kotambwisa bampunda mpe bazali koya na nkanda mpo na kobundisa basaleli ya Nzambe. (Ezekiele 38:15, 16) * (Talá maloba na nse ya lokasa.) Tosengeli nde kobanga bango? Te! Limpinga ya baanzelu ya Yehova ezali pene na biso. Na bolɔzi monene, baanzelu ya Yehova bakobatela basaleli na ye mpe bakobebisa moto nyonso oyo atɛmɛlaka boyangeli ya Yehova. (2 Batesaloniki 1:7, 8) Ekozala mpenza likambo! Kasi, nani akokamba limpinga ya baanzelu yango?
YEHOVA ALATISI MOTOLE NA MOKONZI MPE NGANGA-NZAMBE OYO APONI
12, 13. (a) Likambo nini Yehova asɛngaki Zekaria asala na nsima? (b) Ndenge nini toyebi ete moto oyo abengami mwa nzete ya sika ezali Yesu?
12 Zekaria amonaki bimonaneli mwambe kaka ye moko. Sikoyo, akosala likambo oyo bato mosusu mpe bakomona, mpe yango ekolendisa baoyo bazalaki kotonga lisusu tempelo ya Nzambe. (Tángá Zekaria 6:9-12.) Ezalaki na mibali misato, Heledai, Tobiya, mpe Yedaya, oyo bautaki na Babilone. Yehova ayebisaki Zekaria azwa palata ná wolo epai ya mibali yango mpe asala na yango “motole moko ya kitoko.” (Zekaria 6:11) Motole yango ezalaki mpo na Guvɛrnɛrɛ Zorobabele, oyo azalaki na libota ya Yuda mpe mokitani ya Davidi? Te. Yehova ayebisaki Zekaria atya motole yango na motó ya Yosua, nganga-nzambe monene. Na ntembe te bato oyo bamonaki ye ntango azalaki kosala yango bakamwaki mpenza.
13 Yosua, nganga-nzambe monene akómaki nde mokonzi lokola balatisaki ye motole? Te. Lokola Yosua azalaki mokitani ya Davidi te, akokaki kozala mokonzi te. Kolatisa ye motole ezalaki elilingi ya likambo oyo esengelaki kosalema na nsima: kotyama ya mokonzi mpe nganga-nzambe ya seko, oyo abengami Mwa nzete ya sika. Biblia emonisi ete mwa nzete ya sika yango nde Yesu Kristo.—Yisaya 11:1; Matai 2:23.
14. Yesu, Mokonzi mpe Nganga-nzambe monene azali kosala nini?
14 Yesu azali Mokonzi mpe Nganga-nzambe monene. Azali kokamba limpinga ya baanzelu ya Yehova mpe azali kosala nyonso mpo basaleli ya Nzambe báyoka ete babatelami na mokili oyo etondi na mobulu. (Yirimia 23:5, 6) Mosika te, Kristo akolonga bikólo mpo na kopesa boyangeli ya Nzambe mabɔkɔ mpe kobatela basaleli ya Yehova. (Emoniseli 17:12-14; 19:11, 14, 15) Kasi liboso mokolo wana ekoka, Yesu, elingi koloba mwa nzete ya sika, azali na mosala monene.
AKOTONGA TEMPELO
15, 16. (a) Lelo oyo, ndenge nini basaleli ya Nzambe babongisami mpe bapɛtolami, mpe nani asalaki yango? (b) Mabele ekozala ndenge nini na nsuka ya Boyangeli ya Mbula Nkóto ya Kristo?
15 Atako Yesu azali Mokonzi mpe Nganga-nzambe monene, bapesaki ye mokumba ya “kotonga tempelo ya Yehova.” (Tángá Zekaria 6:13.) Na 1919, asalaki mosala yango ya kotonga na ndenge alongolaki basaleli ya Nzambe na boombo ya mangomba ya lokuta, Babilone Monene. Yesu azongisaki lisangá mpe atyaki “moombo ya sembo mpe ya mayele.” Etuluku ya bandeko mibali yango oyo batyami mafuta na elimo bazali kotambwisa mosala monene awa na mabele, eteni ya tempelo monene ya elimo. (Matai 24:45) Yesu apɛtolaki mpe basaleli ya Nzambe, asalisaki bango mpo losambo na bango ezala pɛto na makambo nyonso.—Malaki 3:1-3.
16 Yesu ná bato 144 000 oyo bakozala bakonzi mpe banganga-nzambe bakoyangela mbula nkóto. Na ntango yango, bakosalisa bato ya sembo bákóma bato ya kokoka. Ntango bakonzi mpe banganga-nzambe yango bakosilisa mosala wana, kaka basambeli ya solo ya Yehova nde bakotikala na mabele. Nsukansuka losambo ya solo ekozonga mpenza ndenge esengeli!
PESÁ MABƆKƆ NA MOSALA YA KOTONGA
17. Elikya nini Yehova apesaki Bayuda na nsima, mpe ndenge nini nsango na ye esalisaki bango?
17 Ndenge nini nsango ya Zekaria esalisaki Bayuda na ntango wana? Yehova alakaki ete akosalisa bango mpe akobatela bango mpo básilisa kotonga tempelo. Elaka yango epesaki bango elikya. Kasi, mbala mosusu bazalaki kaka komituna ndenge oyo bato moke bakokaki kosala mosala monene ndenge wana. Na yango, Zekaria ayebisaki bango likambo moko oyo elongolaki bango kobanga mpe ntembe. Longola mibali lokola Heledai, Tobiya, mpe Yedaya, oyo bayaki mpo na kosalisa, Yehova alobaki ete bato mosusu mingi “bakoya mpe bakotonga mpenza na kati ya tempelo ya Yehova.” (Tángá Zekaria 6:15.) Bayuda bamonaki ete Yehova azalaki elongo na bango na mosala yango. Bazwaki mpiko mpe bazongelaki kotonga lisusu tempelo, atako mokonzi ya Perse apekisaki mosala yango. Epekiseli wana ezalaki lokola ngomba monene na nzela na bango, kasi eumelaki te Yehova alongolaki yango. Nsukansuka, basilisaki kotonga tempelo na mobu 515 L.T.B. (Ezera 6:22; Zekaria 4:6, 7) Kasi, maloba yango ya Yehova emonisi likambo ya monene koleka oyo ezali kosalema na mikolo na biso.
18. Ndenge nini Zekaria 6:15 ezali kokokisama lelo?
18 Lelo oyo, bamilio ya bato bazali kosambela Yehova. Bazali na esengo ya kopesa ye ‘biloko na bango ya motuya,’ na ndakisa ntango, makasi, mpe bozwi na bango. Na ndenge yango, bazali kopesa mabɔkɔ na tempelo monene ya elimo. (Masese 3:9) Tokoki kondima ete Yehova asepelaka mingi ndenge topesaka mabɔkɔ na tempelo na ye ya elimo. Kobosana te ete ntango Heledai, Tobiya, mpe Yedaya bamemaki palata mpe wolo Zekaria asalelaki yango motole. Motole yango ezalaki “ekaniseli” oyo ezalaki kokundwela bato likabo oyo bapesaki na losambo ya solo. (Zekaria 6:14) Yehova akobosana ata mokolo moko te mosala oyo tosalelaka ye mpe bolingo oyo tolingaka ye.—Baebre 6:10.
19. Bimonaneli ya Zekaria ezali kotinda biso tósala nini?
19 Mosala monene oyo basaleli ya Yehova bazali kosala emonisi polele ete azali kopambola bango mpe Kristo azali kokamba bango. Tozali na esengo ndenge tozali na kati ya ebongiseli oyo epikami makasi, oyo ezali na kimya mpe ekoumela libela na libela; mpe toyebi ete mokano ya Yehova mpo na losambo ya pɛto ekokokisama. Yango wana, sepelá na esika na yo na lisangá ya Yehova, mpe ‘yoká mongongo ya Yehova Nzambe na yo.’ Na bongo, Mokonzi mpe Nganga-nzambe monene na biso ná baanzelu bakobatela yo. Salá nyonso oyo okoki mpo na kopesa mabɔkɔ na losambo ya solo. Yehova akobatela yo na ntango oyo mokili oyo ezali naino, mpe libela na libela!
^ par. 11 Mpo na koyeba makambo mosusu, talá “Mituna ya batángi” na Linɔ́ngi ya Mosɛnzɛli ya 15/05/2015, nkasa 27-28.


text:
Biyano na mituna ya Biblia
Ezali na bomoi mosusu ya malamu koleka oyo?
Osí omituná soki longola kosakana, kosala mosala, kobala, kobota mpe konuna ezali na bomoi mosusu ya malamu koleka? (Yobo 14:1, 2) Biblia emonisi ete ata bato ya bwanya koleka bamitunaki mituna ya ndenge wana.—Tángá Mosakoli 2:11.
Bomoi ezali mpenza na ntina? Liboso, tosengeli komituna soki bomoi ebandá ndenge nini. Nsima ya kotalela ndenge bɔɔngɔ mpe nzoto na biso mobimba ezalaka, bato mingi bamoni ete ezali na Mozalisi moko ya bwanya nde akelá biso. (Tángá Nzembo 139:14.) Soki ezali bongo, boye, akelá biso na mokano moko! Koluka koyeba mokano yango ekoki kosala ete tómona ete bomoi na biso ezali mpenza na ntina.
Mpo na nini Nzambe akelaki bato?
Nzambe apambolaki mobali ná mwasi ya liboso mpe apesaki bango mokumba moko ya malamu mpenza. Mokano na ye mpo na bango ezalaki bátondisa mabele, bákómisa yango paradiso mpe bázala na bomoi libela na libela.—Tángá Ebandeli 1:28, 31.
Mokano ya Nzambe ezongaki nsima ntango bato batombokelaki Bokonzi na ye. Kasi, Nzambe asundoli biso te mpe abongoli mokano na ye mpo na mabele te. Biblia eyebisi biso ete Nzambe azali kotambwisa makambo mpo na kobikisa bato ya sembo mpe ete mokano na ye mpo na mabele ekokokisama! Na yango, Nzambe alingi ete otalela bomoi na ndenge oyo ye akanaki ete ezala! (Tángá Nzembo 37:29.) Yekolá Biblia mpo oyeba ndenge oyo okoki kozwela makambo oyo Nzambe alaki matomba.


text:
MIKILI MPE BATO
Mobembo moko na Costa Rica
ELEKI sikoyo mbula 500, bato ya Espagne bakómaki mpo na mbala ya liboso na mokili yango. Babengaki yango Costa Rica (Côte Riche) mpo bakanisaki ete bakomona wolo ebele na esika yango, kasi esalemaki bongo te. Lelo oyo, na mokili yango eyebani te lokola esika oyo mabanga ya ntalo eutaka, kasi nde esika oyo banyama mpe banzete ndenge na ndenge ezalaka.
Babengaka bato ya Costa Rica Ba-Ticos, mpo bazalaka na momeseno ya kobakisa liloba “-ico” na nsuka ya maloba mpo na kolobela moke na yango. Na ndakisa, na esika ya koloba “un momento” (zelá moke), bakoki koloba “un momentico” (zelá mwa moke). Mokolo na mokolo, basalelaka maloba “¡pura vida!” (bomoi malamu!) mpo na komonisa esengo na bango to mpo na kopesana mbote.
Moko ya bilei oyo bato ya Costa Rica balingaka mingi ezali gallo pinto—balambaka loso ná madesu mpe na nsima basangisaka yango mpe batyaka yango biloko ya nsolo kitoko. Balyaka gallo pinto na ntɔngɔ, na midi, to na mpokwa. Bato balingaka mingi komɛla café chorreado; basalaka yango na elamba moko bakangisá na libaya.
Masangá ya Batatoli ya Yehova ezali soki 450 na Costa Rica. Basalaka makita na minɔkɔ zomi, kati na yango elobeli ya bajɛstɛ ya Costa Rica mpe minɔkɔ mibale ya mboka: Bribri mpe Cabecar.
OYEBAKI YANGO? Na Costa Rica, bamoná ebele ya mabanga kitoko ya libungutulu oyo ebongisamá malamu. Katikati ya libanga (diamètre) oyo eleki monene ezali na mɛtrɛ soki mibale ná ndambo. Bato balobaka ete mabanga yango mosusu eumeli mbula koleka 1 400. Moto moko te ayebi mpenza ntina oyo basalá mabanga yango!


text:
MOKAPO 32
Makambo nini epekisami te na Sabata?
MATAI 12:9-14 MARKO 3:1-6 LUKA 6:6-11
ABIKISI LOBƆKƆ YA MOTO NA SABATA
Mokolo moko ya Sabata, Yesu akei na sinagoga, ekoki kozala na Galile. Kuna, akuti moto moko oyo lobɔkɔ na ye ya mobali ekauká. (Luka 6:6) Bakomeli ná Bafarisai bazali kolandela Yesu na likebi mpenza. Mpo na nini? Bamonisi mpenza makanisi na bango ntango batuni ye: “Bakoki kobikisa moto na sabata?”—Matai 12:10.
Bakonzi ya mangomba ya Bayuda bandimaka ete esengeli kobikisa moto mokolo ya Sabata kaka soki bomoi na ye ezali na likama. Na ndakisa, ezali mabe mokolo ya Sabata kozongisa mokuwa to kokanga eteni ya elamba na esika oyo moto avimbi, mpo yango ezali kotya bomoi ya moto na likama te. Emonani polele ete bakomeli ná Bafarisai batuni Yesu motuna wana te mpo bazali komitya na esika ya moto wana ya mpasi. Bazali nde koluka likambo ya kokweisa na yango Yesu.
Kasi, Yesu ayebi makanisi na bango ya mabe. Amoni ete bazali na makanisi ya mabe mpenza mpe oyo eyokani te na Makomami na likambo etali kobuka mobeko oyo epekisi kosala mosala mokolo ya Sabata. (Kobima 20:8-10) Akutaná na bantembe ya ndenge wana oyo ezangá motó ná makolo mpo na misala na ye ya malamu. Sikoyo Yesu alobi likambo oyo ekotinda bango bátɛmɛla ye lisusu makasi. Alobi na mobali oyo lobɔkɔ ekauká: “Tɛlɛmá mpe yaká na katikati.”—Marko 3:3.
Yesu atali bakomeli mpe Bafarisai mpe alobi na bango: “Moto nani na kati na bino oyo azali na mpate kaka moko mpe, soki yango ekwei na libulu na sabata, akosimba yango te mpo na kobimisa yango?” (Matai 12:11) Lokola bakoki kozwela mpate yango mbongo, bakoki te kotika yango na libulu tii lobi mpo ekoki kokufa mpe kozangisa bango mosolo. Longola yango, Makomami elobi: “Moyengebene amibanzabanzaka mpo na molimo ya nyama na ye ya mboka.”—Masese 12:10.
Mpo na komonisa ete makambo yango mibale ekokani, Yesu abakisi: “Moto aleki mpenza mpate na motuya! Yango wana okoki kosala likambo ya malamu na sabata.” (Matai 12:12) Na yango, Yesu abuki mobeko ya Sabata te ndenge abikisi moto yango. Bakonzi ya mangomba bazangi maloba mpo na koboya makanisi ya malamu wana mpe oyo emonisi motema mawa. Bafandi nyɛɛ.
Mpo na komonisa ete asepeli te mpe ayoki mawa makasi mpo na makanisi na bango ya mabe, Yesu atali bango nyonso, na nsima alobi na moto yango: “Sembolá lobɔkɔ na yo.” (Matai 12:13) Ntango moto yango asemboli lobɔkɔ yango oyo ekauká, lobɔkɔ yango ebongi. Moto yango asepeli, bongo baoyo bazali koluka kokanga Yesu na motambo bayoki ndenge nini?
Na esika básepela ndenge lobɔkɔ ya moto yango ebongi, Bafarisai babimi mpe babandi mbala moko kosala likita “elongo na bato ya Erode, mpo na koboma [Yesu].” (Marko 3:6) Emonani polele ete Basadukai mosusu mpe bazali na kati ya bato yango. Basadukai ná Bafarisai bayokanaka te, kasi awa bayokani mpo na kotɛmɛla Yesu.


text:
Koluka kolongwa na boombo na ntango ya kala mpe lelo
Blessing * ayaki na Mpoto mpo balakaki ye ete akozwa mosala ya kosala bato nsuki. Kasi andimaki kosala kindumba mpo babɛtaki ye na boumeli ya mikolo zomi mpe bakebisaki ye ete soki aboyi, bakosala bato ya libota na ye mabe na mboka oyo autaki.
Patrɔ ayebisaki Blessing apesaka ye mbongo 200 to 300 euro na butu moko mpo na nyongo ya mbongo koleka 40 000 euro oyo akatelaki ye. * Blessing alobi boye: “Mbala mingi mposa ya kokima ezalaki koyela ngai, kasi nazalaki kobanga makambo bakosala libota na ngai. Nakangamaki na motambo.” Ndenge lisolo ya Blessing emonisi yango, na mokili mobimba bakómisá bato soki milio minei baombo ya kosangisaka nzoto.
Eleki sikoyo mbula soki 4 000, bandeko ya elenge mobali moko na nkombo Yozefe batɛkaki ye. Akómaki mwana-mosala na ndako ya mokonzi moko ya Ezipito. Kasi na ebandeli banyokolaki Yozefe te ndenge basalaki Blessing. Kasi ntango aboyaki kosangisa nzoto na mwasi ya patrɔ na ye, mwasi yango akoselaki Yozefe makambo ete alingaki kosangisa na ye nzoto na makasi. Babwakaki ye na bolɔkɔ mpe bakangaki ye bashɛni.
Yozefe azalaki moombo na ntango ya kala. Kasi Blessing azali moombo ya ntango na biso. Bango nyonso mibale bakutanaki na likambo oyo ebandá kala, likambo ya kotɛka bato lokola biloko kaka mpo na mbongo.
BITUMBA ESALAKA ETE KOTƐKA BAOMBO EKÓMA MOMBONGO MONENE
Bitumba nde esalaka ete bikólo ezwa baombo na pɛtɛɛ nyonso. Balobaka ete mokonzi Thoutmosis III ya Ezipito amemaki bato 90 000 oyo akangaki nsima ya bitumba oyo babundaki na Kanana. Baezipito bakómisaki bango baombo mpe basalisaki bango misala ya kotimola mabanga ya ntalo, kotonga batempelo mpe kosala banzela.
Na Ampire ya Roma, bitumba esalaki ete bato mingi bákóma baombo mpe na bantango mosusu mposa ya kozala na baombo nde ezalaki kobimisa bitumba. Balobaka ete na siɛklɛ ya liboso, bato mingi ya Roma (50%) bazalaki baombo. Bazalaki kosalisa baombo mingi ya Ezipito mpe ya Roma misala ya makasi. Na ndakisa na Roma, baombo oyo bazalaki kotimola mabanga ya ntalo, bazalaki koumela na mokili kaka mbula soki 30.
Ntango bambula ezalaki koleka, boombo ekómaki lisusu mabe koleka. Kobanda siɛklɛ ya 16 tii ya 19, kotɛka mpe kosomba baombo kati na Afrika mpe Amerika nde ezalaki mombongo oyo ezalaki na benefisi mingi koleka mimbongo nyonso. Lapolo moko ya UNESCO elobi boye: ‘Bakangaki mpe batɛkaki mibali, basi mpe bana milio soki 25 tii 30.’ Balobaka ete mingi na bango bakufaki ntango bazalaki kokatisa Mbu Atlantike. Olaudah Equiano, moombo oyo abikaki na mobembo yango, alobaki boye: “Ndenge basi bazalaki kolela mpe ndenge baoyo bakómaki pene ya kokata motema bazalaki koganga, esalaki nsɔmɔ moko ya kosakana te.”
Likambo ya mawa, boombo ezali kaka te likambo ya kala. Ebongiseli oyo etalelaka makambo ya mosala na mokili mobimba elobi ete tii lelo bato soki milio 21; basi, mibali mpe bana, basalaka kaka lokola baombo, bafutaka bango mbongo moke to mpe te. Baombo ya mikolo oyo basalaka mpe misala ya kotimola mabanga ya ntalo, basalaka na bamagazini ya babɔmbɔ, na baizini ya babriki, na baotɛlɛ mpe na bandako ya bato. Atako mibeko ya Leta epekisi yango, emonani ete boombo ya ndenge wana ezali se kobakisama.
KOLUKA BONSOMI
Monyoko etindaki baombo mingi báluka bonsomi. Na siɛklɛ ya liboso, liboso ya ntango na biso, Spartacus elombe moko ya bitumba mpe baombo soki 100 000 batombokelaki Roma, kasi balongaki te. Na siɛklɛ ya 18, baombo ya esanga Caraïbe ya Hispaniola batɛmɛlaki bankolo na bango. Mpasi oyo bamonisaki bango na mosala ya bilanga ya sukali ebimisaki bitumba ya bana mboka oyo eumelaki mbula 13, mpe nsukansuka esalaki ete Haïti ezwa lipanda na 1804.
Kasi, kobima ya Bayisraele na Ezipito nde ezalaki kolongwa na boombo oyo esimbaki mpenza. Bato soki milio misato; elingi koloba ekólo mobimba balongwaki na boombo na Ezipito. Ebongaki mpenza bázwa bonsomi yango. Biblia emonisi ete bomoi na bango na Ezipito ezalaki mpasi mpenza mpo banyokolaki bango makasi. (Kobima 1:11-14) Kutu, Farao moko asalaki kampanye ya koboma babebe nyonso mpo Bayisraele bákóma mingi te.
Kolongwa ya Bayisraele na boombo na Ezipito ezalaki ndenge mosusu mpo Nzambe nde asalisaki bango. Nzambe ayebisaki Moize boye: “Nayebi malamu bampasi oyo bazali komona. Nazali kokita mpo na kobikisa bango.” (Kobima 3:7, 8) Tii lelo, Bayuda na bisika nyonso basalaka Pasika mbula na mbula mpo na kokanisa ndenge babimaki na Ezipito.
NTANGO BOOMBO EKOSILA MPO NA LIBELA
Biblia elobi boye: ‘Epai ya Yehova Nzambe na biso, kozanga boyengene ezalaka te,’ mpe endimisi biso ete abongwani te. (2 Ntango 19:7; Malaki 3:6) Nzambe atindaki Yesu ‘asakwela baoyo bakangami kosikolama . . . , mpo atika bato oyo batutamá bákende na bonsomi.’ (Luka 4:18) Yango elingi nde koloba kosikola bato na boombo oyo tolobeli? Te. Nzambe atindaki Yesu alongola bato na boombo ya lisumu mpe liwa. Yesu alobaki boye: “Solo ekopesa bino bonsomi.” (Yoane 8:32) Ata lelo, solo oyo Yesu ateyaki epesaka bato bonsomi na makambo mingi.
Ndenge Nzambe asalisaki Yozefe alongwa na boombo ekeseni na ndenge asalisaki Blessing. Na Biblia, okokuta lisolo ya Yozefe na mokanda ya Ebandeli, mokapo 39 tii 41. Milende oyo Blessing asalaki mpo azwa bonsomi, ezali mpe kokamwisa.
Ntango babenganaki Blessing na mboka oyo azalaki, akendaki na Espagne. Kuna, akutanaki na Batatoli ya Yehova mpe akómaki koyekola Biblia. Lokola azwaki ekateli ya kobongisa bomoi na ye, azwaki mosala mpe abondelaki patrɔ na ye ya kala akitisa nyongo oyo azalaki kofuta ye sanza nyonso. Mokolo moko, patrɔ yango abengaki Blessing na telefone, ayebisaki ye afuta lisusu nyongo yango te mpe asɛngaki Blessing bolimbisi. Nini etindaki mwasi yango asala bongo? Mpo Batatoli ya Yehova bakómaki mpe koyekola na ye Biblia! Blessing alobi boye: “Solo esikolaka moto na ndenge ya kokamwa mpenza.”
Yehova Nzambe ayokaki mawa ndenge bazalaki konyokola Bayisraele na Ezipito; na ntembe te, ayokaka mpe mawa na makambo ya ndenge wana lelo oyo. Mpo boombo ya ndenge nyonso esila, ekosɛnga mbongwana moko monene ekɔta na mokili. Yango nde Nzambe alaki. Biblia elobi: “Tozali kozela likoló ya sika mpe mabele ya sika ndenge alakaki, mpe kuna, boyengebene ekozala.”


text:
Biblia na Internet | BIBLIA - LIBONGOLI YA MOKILI YA SIKA
Olingi koyoka botángi ya lisolo oyo na %%?
2 Samwele 17:1-29
17 Bongo Ahitofele alobaki na Abisalome boye: “Nabondeli yo, tiká napona mibali nkóto zomi na mibale (12 000), natɛlɛma mpe nalanda Davidi na butu oyo.+2 Mpe nakokitela ye na ntango alɛmbi mpe ntango mabɔkɔ na ye nyonso mibale ezangi makasi,+ mpe nakolɛngisa ye mpenza; bato nyonso oyo bazali na ye bakokima, mpe nakoboma mpenza mokonzi ye moko.+3 Mpe tiká nazongisa bato nyonso epai na yo. Bato nyonso bakozonga soki moto oyo ozali koluka abomami; mpe bato nyonso bakozala na kimya.”4 Mpe liloba yango emonanaki malamu na miso ya Abisalome+ mpe na miso ya mikóló ya Yisraele.5 Nzokande, Abisalome alobaki ete: “Nabondeli yo, bengá mpe Hushai+ Moarake, bongo tóyoka oyo ezali na monɔkɔ na ye mpe.”6 Na yango, Hushai akɔtaki epai ya Abisalome. Bongo Abisalome alobaki na ye ete: “Ahitofele alobi boye na boye. Tósalela liloba na ye? Soki te, yo moko lobá.”7 Bongo Hushai alobaki na Abisalome: “Toli oyo Ahitofele apesi ezali malamu te na mbala oyo!”+8 Mpe Hushai alobaki lisusu boye: “Yo moko oyebi malamu tata na yo ná bato na ye, bazali bilombe,+ mpe milimo na bango ekómi bololo,+ lokola urse ya mwasi oyo abungisi bana na ye na esobe;+ mpe tata na yo azali mobundi,+ akolala esika moko na bato te.9 Talá! Sikoyo amibombi+ na libulu moko to na bisika mosusu; mpe ekosalema mpenza boye: ntango kaka akokwela bango na ebandeli, moto oyo akoyoka yango, akoyoka mpenza mpe akoloba ete: ‘Bato oyo bazali kolanda Abisalome babɛtami!’10 Mpe ata mobali ya nguya oyo azali na motema lokola oyo ya nkɔsi+ akolɛmba mpenza;+ mpo Yisraele mobimba eyebi ete tata na yo azali elombe,+ ná bilombe oyo bazali elongo na ye, bazali se bongo.+11 Ngai napesi toli oyo: Yisraele mobimba eyanganisama mpenza epai na yo, banda na Dani tii na Beere-sheba,+ lokola bambuma ya zɛlo oyo ezali pembenipembeni ya mbu mpo ezali ebele,+ mpe yo moko okende na etumba.+12 Mpe tokobimela ye na esika oyo tokoki kozwa ye mpenza,+ bongo tokokitela ye lokola mamwɛ+ ekitaka na mabele; mpe ata moto moko te akotikala kati na ye ná mibali nyonso oyo bazali elongo na ye.13 Mpe soki abendani na kati ya engumba moko, Yisraele mobimba ekomema mpe bansinga na engumba yango, mpe tokobenda yango mpenza mpe tokokweisa yango na lobwaku ya mokɛli, tii ata mwa libanga moko ekozwama kuna te.”+14 Bongo Abisalome ná mibali nyonso ya Yisraele balobaki ete: “Toli ya Hushai Moarake ezali malamu+ koleka toli ya Ahitofele!” Nzokande Yehova ye moko apesaki mitindo+ ete toli ya Ahitofele ebebisama+ atako ezalaki malamu,+ mpo Yehova amemela Abisalome mpasi.+15 Na nsima, Hushai alobaki na banganga-nzambe Zadoke+ ná Abiatare ete: “Ahitofele apesaki Abisalome ná mikóló ya Yisraele toli boye na boye; nde ngai, napesaki toli boye na boye.16 Bongo sikoyo, bótinda bato nokinoki báyebisa Davidi+ ete: ‘Na butu ya lelo, kolala te na mokili patatalu oyo ekauká ya esobe, kasi katisá mpenza,+ mpo mokonzi ná bato nyonso oyo bazali elongo na ye básilisama te.’”+17 Lokola Yonatane+ ná Ahimaaze+ batɛlɛmaki na Ene-rogele,+ mosaleli moko ya mwasi akendaki koyebisa bango. Bongo bango mpe bakendaki, lokola basengelaki koyebisa Mokonzi Davidi likambo yango; mpo esengelaki te ete bámonana wana bazali kokɔta na engumba.18 Nzokande, elenge mobali moko amonaki bango mpe ayebisaki Abisalome. Bongo bango mibale bakendaki nokinoki mpe bakómaki na ndako ya moto moko na Bahurime,+ oyo azalaki na libulu moko ya mai na lopango na ye; mpe bakitaki na kati.19 Nsima na yango, mwasi ya moto yango azwaki elamba moko ya kozipa mpe atandaki yango na monɔkɔ ya libulu yango ya mai mpe atandaki likoló na yango mbuma oyo batutá;+ bongo ata likambo moko eyebanaki te.20 Basaleli ya Abisalome bayaki sikoyo epai ya mwasi wana, na ndako na ye, mpe balobaki boye: “Wapi Ahimaaze ná Yonatane?” Na yango, mwasi yango alobaki na bango ete: “Balekaki awa, bakei na mai.”+ Bongo bakobaki koluka, kasi bamonaki bango te+ mpe bazongaki na Yerusaleme.21 Mpe esalemaki boye: nsima ya kokende na bango, baoyo wana babimaki na libulu ya mai mpe bakendaki koyebisa Mokonzi Davidi mpe balobaki na ye ete: “Bótɛlɛma mpe bókatisa mai nokinoki; mpo Ahitofele apesi toli+ boye mpo na bino.”22 Na mbala moko, Davidi atɛlɛmaki, ná bato nyonso oyo bazalaki elongo na ye mpe bakatisaki Yordani tii ntango ntɔngɔ etanaki,+ kino etikalaki ata na moto moko te oyo akatisi Yordani te.23 Mpe Ahitofele amonaki ete balandi toli na ye te,+ bongo akangisaki kiti ya mpunda, atɛlɛmaki mpe akendaki na ndako na ye, na engumba+ na ye. Na nsima, apesaki mitindo na bato ya ndako+ na ye mpe amikangaki nsinga na nkingo+ mpe akufaki.+ Bongo bakundaki+ ye na lilita ya bankɔkɔ na ye.24 Nde Davidi akómaki na Mahanaime,+ mpe Abisalome akatisaki Yordani, ye ná mibali nyonso ya Yisraele elongo na ye.25 Abisalome atyaki nde Amasa+ na esika ya Yoabe,+ azala mokonzi ya basoda; mpe Amasa azalaki mwana ya moto moko oyo nkombo na ye Itra+ Moyisraele oyo asangisaki nzoto na Abigaile+ mwana ya Nahashe, ndeko mwasi ya Zeruya, mama ya Yoabe.26 Bongo Yisraele ná Abisalome batyaki kaa na mokili ya Gileade.+27 Mpe esalemaki boye: ntango kaka Davidi akómaki na Mahanaime, Shobi mwana ya Nahashe moto ya Raba+ ya bana ya Amone,+ mpe Makire+ mwana ya Amiele+ moto ya Lo-debare, mpe Barazilai+ Mogileade moto ya Rogelime+28 bayaki na bambeto, basaani, bambɛki ya moyemi-mbɛki, ná blé, ɔrje, farini,+ mbuma oyo batumbi,+ madesu ya minene,+ lantiye,+ mbuma oyo bakalingi;29 mafuta ya nzoi,+ manteka,+ bampate ná miliki ekanganá oyo euti na bangɔmbɛ mpe bayaki na yango mpo Davidi ná bato oyo bazalaki elongo na ye bálya,+ mpo balobaki ete: “Bato bazali na nzala, balɛmbi mpe bazali na mposa ya mai na esobe.”+


text:
BOMOI YA BAKRISTO
Tókolisa makoki na biso ya kosakola
—Kobongisa nzela mpo na kozongela moto
MPO NA NINI EZALI NA NTINA:
Tozalaka na mposa ya kobwaka mai na mboto ya solo oyo tolonaka. (1Ko 3:6) Soki tokutani na moto oyo asepeli, ekozala malamu tótikela ye motuna moko oyo tokolobela ntango tokozongela ye. Yango ekosala ete azela biso na mposa makasi mpe ekozala pɛtɛɛ tómibongisa mpo na kozongela ye. Ntango tozongeli ye, tokoki koyebisa ye ete toyei koyanola na motuna oyo totikelaki ye.
NDENGE YA KOSALA YANGO:
Ntango ozali kobongisa maloba na yo ya kobanda lisolo mpo na mosala ya ndako na ndako, bongisá mpe motuna oyo okotikela moto. Ekoki kozala motuna moko oyo eyano na yango ezali na mokanda oyo ozali kokabola. To ekoki mpe kozala motuna oyo eyano na yango ezali na moko ya mikanda oyo toyekolaka na bato, oyo okani kolakisa ye ntango okozongela ye.
Na nsuka ya lisolo na yo ná moto oyo asepeli, yebisá ye ete ozali na mposa ya kosolola na ye lisusu, mpe na nsima tuná ye motuna oyo obongisaki mpo na kotalela na mbala ekoya. Okoki mpe kozwa adrɛsi, nimero ya telefone to adrɛsi e-mail na ye.
Soki oyebisi ye ete okozongela ye na mokolo to ngonga oyo boyokani, kokisá elaka na yo.
—Mt 5:37.


text:
Lisolo 18: Yakobo akei na Harane
OYEBI bato oyo Yakobo azali kosolola na bango? Ezali babateli ya mpate. Nsima ya mobembo ya mikolo mingi, Yakobo akutani na bango pene na libulu ya mai, ná bampate na bango. Yakobo atuni bango ete: ‘Bino bouti wapi?’
Bazongisi ete: ‘Na Harane.’
Yakobo abakisi: ‘Boyebi Labana?’
Bandimi: ‘Ɛɛ! Kutu talá Rashele, mwana na ye, ye wana azali koya na bampate ya tata na ye.’ Omoni Rashele na elilingi oyo?
Ntango Yakobo amoni Rashele azali koya na bampate ya nɔkɔ na ye Labana, akei kolongola libanga na monɔkɔ ya libulu mpo bampate bámɛla mai. Na nsima, Yakobo ayambi Rashele mpe amiyebisi epai na ye. Rashele asepeli mpe akei mbangu koyebisa tata na ye Labana.
Labana ayambi Yakobo na ndako na ye na esengo. Ntango Yakobo asɛngi ete abala Rashele, Labana asepeli. Kasi asɛngi Yakobo asalela ye naino mosala mbula nsambo mpo abala Rashele. Yakobo andimi, mpo alingaki Rashele mingi. Kasi boyebi eloko nini esalemaki na mokolo ya libala?
Labana apesaki Yakobo nde Lea, mwana na ye ya liboso, na esika ya Rashele. Lokola Yakobo andimaki kosalela lisusu Labana mbula nsambo, apesaki ye mpe Rashele. Na ntango wana, Nzambe atikaki mibali bábalaka basi mingi. Kasi lelo oyo, Biblia elobi polele ete mobali asengeli kozala kaka na mwasi moko.
Mituna
- Elenge mwasi oyo ozali komona na elilingi oyo nkombo na ye nani, mpe Yakobo asalaki nini mpo na ye?
- Yakobo andimaki kosala nini mpo abala Rashele?
- Labana asalaki nini na mokolo ya libala ya Yakobo ná Rashele?
- Yakobo andimaki kosala lisusu nini mpo abala kaka Rashele?
Mituna mosusu
- Tángá Ebandeli 29:1-30.
Ata ntango Labana akosi Yakobo, ndenge nini Yakobo amonisaki ete azali moto oyo ayebi kobatela lokumu na ye, mpe liteya nini tokoki kozwa na likambo yango? (Eba. 25:27; 29:26-28; Mat. 5:37)
Ndenge nini ndakisa ya Yakobo emonisi bokeseni oyo ezali kati na bolingo mpe bilingalinga? (Eba. 29:18, 19, 30; Loy. 8:6)
Tángá nkombo ya basi minei oyo bafandaki na Yakobo mpe abotaki na bango bana. (Eba. 29:23, 24, 28, 29)


text:
MITUNA OYO BILENGE BATUNAKA
Nasala nini mpo nalonga mitungisi ya bolenge?
“Eleko ya bolenge esepelisaka mpenza bana-basi te. Ezalaka mpasi, kimya te, motungisi—lokola nde makambo nyonso ekómi mabe!”—Oksana.
“Na ntango moko nazalaki na esengo mpe mbala moko nakomi na mawa. Nayebi te soki ezalaka bongo mpo na bana-mibali nyonso, kasi ngai ekomelaki ngai.”—Brian.
Eleko ya bolenge ezali lokola moto azali kosala lisano ya kitá-matá, esepelisaka mpe ebangisaka! Okosala ndenge nini na bambongwana yango?
Eleko ya bolenge ezali nini?
Na ntembe te, bolenge ezali eleko oyo ekosala ete okola nokinoki na nzoto mpe na makanisi. Na eleko yango, nzoto ekolaka noki mpe bambongwana esalemaka na ba-hormones oyo ekosala ete okóma na likoki ya kozwa zemi mpe obota.
Yango elingi koloba te ete osengeli mbala moko kokóma moboti. Kasi, bolenge ezali komonisa ete ozali lisusu mwana moke te, likambo oyo ekoki kosala ete ozala na esengo mpe mawa.
Motuna: Mpo na yo, mbula nini eleko ya bolenge ekoki kobanda?
8
9
10
11
12
13
14
15
16
Eyano: Bambula nyonso oyo etyami awa ezali na kati ya eleko ya bolenge.
Yango emonisi ete ezali na ntina te omitungisa koleka ndelo ntango ozali na mbula pene na 15 mpe omoni naino te bambongwana na nzoto na yo to soki ozali na nse na yango mpe bambongwana ebandi kosalema. Ndenge makambo esalemaka na bolenge, yo moko kutu okoyeba te.
Mbongwana na nzoto
Mbala mosusu mbongwana emonanaka mingi nde na ndenge oyo nzoto ya bilenge efungwamaka. Biteni nyonso te ya nzoto na yo nde ekofungwama nzela moko. Yango wana kokamwa te soki oyoki mwa mpasi ntango oningisi nzoto. Yebá ete na nsima makambo ekobonga.
Na eleko ya bolenge bambongwana mosusu mpe esalemaka na nzoto.
Epai ya bana-mibali:
Binama ya kobotela ekómaka monene
Nsuki ebimaka bango na bisika mosusu na ndakisa, na nse ya mapeka, na libumu ata mpe mandɛfu
Mongongo ebongwanaka
Enama ya kobotela ekoki kotɛlɛma yango moko mpe kobebisa mbeto na mai ya mibali na butu
Epai ya bana-basi:
Mabɛlɛ ekómaka minene
Nsuki ebimaka bango na bisika mosusu na ndakisa na nse ya mapeka mpe na libumu
Komona sanza
Epai ya bilenge nyonso:
Kotoka mpe salite esalaka ete nzoto ekóma kolumba nsolo.
Toli: Mpo nzoto elumba nsolo te, sukoláká mingi mpe saleláká malasi to eloko oyo ekoki kosala ete otoka te.
Salite ya mafuta oyo ebimaka na nzoto nde ebimisaka babutɔ.
Toli: Atako ezalaka mpasi kosilisa babutɔ, kosukola elongi mbala mingi mpe kosalela biloko oyo epɛtolaka nzoto, ekoki mpe kosalisa.
Mbongwana na makanisi
Ndenge oyo ba-hormones ememaka mbongwana na nzoto na eleko ya bolenge ekoki kobulunganisa makanisi ya elenge. Akoki kutu kobanda koyoka nkanda makasi.
“Mokolo moko oleli mpe mokolo mosusu oyoki malamu. Okómi na nkanda mpe na mbala moko omikangeli na kati ya shambre mpo otungisami na makanisi.”—Oksana.
Na eleko yango, bilenge mingi mpe bazalaka nsɔninsɔni lokola nde moto nyonso azali kotyela bango miso mpe azali kosambisa bango. Lisusu, lokola nzoto na bango ezali kobongwana bamitungisaka mingi!
“Ntango nazalaki kokola, nazalaki kolinga kolata basimisi ya minene mpe kofanda na ndenge na ngai. Atako nayebaki ntina oyo bambongwana ezalaki kosalema na nzoto na ngai, nazalaki koyoka mabe mpe nsɔninsɔni. Nazalaki mpenza ngai te.”—Janice.
Mbala mosusu mbongwana ya monene oyo esalemaka na makanisi ezali ndenge oyo elenge akómaka kotalela bana-basi to bana-mibali.
“Natikaki kokanisa ete bana-mibali nyonso bazali mabe. Sikoyo nakómá kosepela na bamosusu, mpe likanisi ya kolingana ezalaki mpenza mabe te. Kutu, na masolo na biso tokómaki kosalela maloba ‘nani alulaka nani.’—Alexis
Na eleko yango, bilenge mosusu mpe balulanaka, basi na basi to mibali na mibali. Soki yango ekómeli yo, kokanisa mbala moko te ete okómi mobali oyo asangisaka nzoto na mibali to basi na basi. Mbala mingi mposa yango esilaka nsima ya ntango.
“Lokola nazalaki komikokanisa mingi na baninga na ngai mibali, nakómaki kolula bango. Ntango bolenge esilaki nde nabandaki kolula sikoyo bana-basi. Mposa ya kolula baninga na ngai mibali esilá.”—Alan.
Oyo okoki kosala
Salá makasi okóma na makanisi malamu. Mpo na koloba solo, na bolenge mbongwana esengeli esalema na nzoto mpe na makanisi na yo. Maloba oyo ya Davidi mokomi ya nzembo ekoki kopesa yo makasi, alobaki boye: “Nasalami na ndenge moko ya kokamwa.”—Nzembo 139:14.
Komikokanisa te na basusu mpe kotya makanisi na yo kaka te na ndenge ozali komonana na miso ya bato. Biblia elobi: “Moto amonaka oyo emonanaka na miso; kasi Yehova, amonaka ndenge motema ezali.”—1 Samwele 16:7.
Saláká ngalasisi mingi mpe pemáká. Kolala mingi ekosala ete osilika te, otungisama te na makanisi ntango olamuki.
Kotya makanisi te na bambongwana oyo ezali kosalema. Bato nyonso bazali mpenza komona kaka yango? Ata soki bato bazali kolobela yango, kolanda na yo te. Biblia elobi: “Kotya motema na yo te na maloba nyonso oyo bato bakoki koloba.”—Mosakoli 7:21.
Yebá kokanga bamposa na yo ya nzoto mpo ekóma kotambwisa yo te. Biblia elobi: “Bókima pite. . . . moto oyo asalaka pite, azali kosalela nzoto na ye moko lisumu.”—1 Bakorinti 6:18.
Sololá na moboti na yo to mokóló moko oyo otyelaka motema. Ya solo, na ebandeli ekoki kozala mwa nsɔni. Kasi, okomona ete kosolola na ye ezalaki mosala ya mpunda te.—Masese 17:17.
Na mokuse: Eleko ya bolenge ezali na mitungisi na yango. Kasi ezali mpe kosalisa yo okola—kaka na nzoto te kasi mpe na makanisi ná elimo.—1 Samwele 2:26.


text:
"Ebamba to Kinshasa Makambo" ezali lisolo oyo Richard Ali A Mutu, mwana ya commune ya Kasa-Vubu akomaki. lisolo yango ebimaki liboso na lingala epayi na biso na Mabiki. [Lisolo na mokuse](http://mabiki.net/books/76?locale=fr) Sima na yango, ...
Na nzembo na ye « Constatation », Kisangani Djenga Espérant, azali komituna mituna uta na makambo oyo ye amoni na mokili. Djenga K asosoli mokili, moluka, bolingo, motema mabe, elikya pe liwa! Yoka lolaka ya mwana ya Djenga Ngo oo Nakonzé...
Mateya ya Lingala ekobanda le 5 décembre na internet na www.hotshi.com
Na oyo etali mibeko, mitindo pe mabongisi ya Leta po na Kofanda na Beljiki, okoki kozwa yango na ebonga internet ya Etalelo bapaya (Office des Étrangers). Ezali bongo : www.dofi.ibz.be Mibeko yango ebongwamaka mingi. Ndakisa, mibeko ya 2012...
Na video oyo, Professeur Bienvenu Sene Mongaba azali kolimbola ndenge nini esengeli kosala po na kotangisa matematiki na Lingala. <iframe width="280" height="160" src="https://www.youtube.com/embed/AgBYyB9d-YU" frameborder="0" allowfullscre...
Kemet (Ezipeto) ekotaki na suka na mobulu. Mobulu yango ewumelaki pene na bambula kama (100). Bituka ya se pe ya likolo, ekomaki kotambola lokola nde, ezalaki Bikolo-nsomi (pays indépendants). Etuka na etuka ezalaki kotambola na ndenge na yango. F...
Reddy aleli Papa na ye Obetisi motema na ngai shungu Okeyi mobesu ata kolaka te Olelisi mboka mobimba Papa Liwa na yo, kake na matoyi Yo yo yo (3x) Wembadio Yo yo yo (3x) Wembadio Yoka lokole ezobeta na Molokai Ebeta nanu boye te, ...
Bonkumu ya Kala na Kemet ebandi na tango ya Faraon Djoser. Ye pe moto abandakina Kemet, makambo ya kotongisa bandako ya mabanga. Bandako ya minene pe ya milai koleka. Ndakisa bapyramidi pe bibombelo bilei (grenier). Nganga-Nzambe monene na kom...
Narmer, oyo ayebanaki lisusu na kombo ya Aha, to pe, ya Menes azalaki faraon ya liboso ya Kemet. Bonkumu mibale ya liboso eyebanaki na kombo ya Tiniti.   Mboka-mokonzi ya Tiniti ezalaka bongo engumba ya Tisi. Tisi ezali pembeni ya engumba A...
Kemet (Ezipeto ya baFaraon) ewumelaki tango molai kozala Ekolo eleki na bokasi na Bikolo nyonso ya bato mwindu na Afrika. Bikolo misusu ya bato mwindu ndakisa Nubia, Libiya pe Sinaï ezalaki na se ya kodondwa ya Kemet. Kodondwa ya Kemet ekendeki mo...
Ata akati mokila  Ata apikoli maseke Tokoyeba ye na bizaleli  zabolo        Ya solo! Kasi bolingo <...
Na tango ya bakoko na biso, lelo pene na bamvula 5400, kaka bato mwindu nde bazalaki kofanda na Afrika. Bikolo ndenge na ndenge bazalaki kobika kolandana bokula ya ebale Nile pe bipayi na bipayi ya Afrika. [Lire en français](http://mabiki.net/...
Kobanda mokolo ya misato ekoya, tobandi kobimisa makakoli (baarticle) etali lisapo ya Afrika. Na ebonga na biso ya internet : www.mabiki.net Ekobanda kobima mbala moko na poso. Ekozala na minoko mibale : Lingala pe Français. Makomi ya...
Tokokende na Lingala wapi? eza kaka po na masolo ya pamba pamba?
Nazalaka soki nabanzi likambo yango Motema ekotinda ngai Namisala ata mabe Nayeba ata wenze Batekaka bagarçon Na...
Soki osepeli na makambu nalobeli yo, luka osalela yango. Kozela te, tango eleka, sima okoma kolelalela. Nayebi ete, mbala mingi ezalaka lokola kolemba. Likambo okoki kosala na ngonga, ozali komona neti bakangi yo maboko. Molimo etikali polele,...
Lisolo ya sika ebakisami na masolo ya Mutos. Ya mbala oyo ezali lisolo : « Mutos asielumuki na libulu batimolaka Coltan ». Mutos na libota na ye mobimba bakei kotala tata-mwasi na bango Shangazi oyo afandaka na mwa mboka moko pene ya Goma. Mob...
Ebamba, Kinshasa Makambo ezali kokoba nzela na yango. Na sima ya koponama bo moko ya masolo ya malonga ya bilenge bakomi ya Afrika na mwango Africa 39, Ebimiselo Mabiki ezalaki na masolo na ebimiselo moko na Amerika epayi wapi bayokani ete Ebamb...
Video oyo ezali kobandisa kolimbola liyebi oyo na français babengaka Integration to na Lingala : bomikotisi.
Kala i ngangu, Kala i tekiniki Kala i mbangu Yoka: Tata moko akabwana Na mwasi na ye Makambo ya mokili. Abokolaka bana na ye Mibale Ya mibali Ye moko. Na kartshé moko Oyo mobulu Ezalaka ...
okoki kosomba yango na Matonge 5 Galerie Porte de Namur Boutique Festival Musique epayi ya Datshu Mbala 10€ BD na Lingala Banda bamasolo ya BD ebanda na Congo, mbala ya liboso, BD cartonnée na Lingala, ezongela lokola mafuta ya lu...
Mwasi ya bato Elengi mingi na kolula ye Ya yo moko Po nini obongisaka ye te Moninga abongisi, Elengi mingi na kolula ye Ya yo Moko po nini obongisaka ye te Bongisa mwasi na yo Nzinzi Ebele ya mbongo oyo yo okozwa...
Mohly N'Kany Patience ayambaki Bienvenu Sene Mongaba na ndako na ye na Liedekerke epayi ya baflama. Ye azali Mosungi mabota. Azali mwasi ya tata Michel Awete Dongo. Bazali na bana misato : Landry, Hans, Henriette mpe na Augusta . [Lire e...
Aïsa ná Zoé Papa Wemba 1977 Mokili óyo mawa té Baníngá bóyóka Lisapo onge, boyámbáni lisapo baníngá Bazaláká sé bána Aïsa ná Zoé Balingánáká na bolingo ya folie Bolingo na bangó ekómáká impossible Baparent ya Zoé Bapus...
Mama Suzanne Fisch esi azongisa molimo epayi ya Mokeli. Lelo oyo na mboka ya bawei, tokanisi lisusu lisolo na ye na Bamama ya Congo na Belgique na 2004. Suzanne Fisch « Bomoi na ngai ezali nzela molai : molakisi mitindo ya elateli, moyambi bap...
Tokozalaka te tango nyonso kolekisaka tango na biso na kolakisaka ete bomikotisi na bomoyi ya mboka mopaya ezali na litomba po na mboka yango. Tokoloba tango molayi boni, ete, kimopaya ezali likambo te. Loposo ya moto ezali mindondo te, tokolo...
Alain Kojele akofandisa masolo na Brussels African Market (samedi oyo (15hà23h) pe dimanche oyo (de 12h à 19h) na Passage 44 na Bruxelles. Akopesela album BD na ye ya sika : Kamuke Sukali. Akobakisela basombi, mwa badessin na kati. BD na Lingala ...
Lokola balobaka epayi na biso : « Mosala ezali tata mpe mama. » Mosala epesaka bonsomi . Mosala epesaka botosi (respect). Bakotala yo mpamba te, bakomona yo zéro te. Okozala na lokumu na mboka. Ezali liseki te, ezali etumba ya butu na moi. Mb...
[Lire en français](http://mabiki.herokuapp.com/articles/8?locale=fr) Ezali pasi po na kozwa mosala na Belgique. Bawuti kozwa ngai na mosala na lingomba moko epesaka bansango na oyo etali boyekoli to pe misala. Ezali po na kosunga bayekoli oyo b...
Ewumeli mwa bamvula, ebonga na biso na internet ekomaki mwa konuna. Lelo oyo, tokomi na posa pe bosenga ya kobongola elongi na yango po na kokoka kokoba kopesa bino basango ya Beljiki, basango ya makomami ya Afrika pe basango ya kelasi na RD C...


text:
Biblia na Internet | BIBLIA - LIBONGOLI YA MOKILI YA SIKA
Olingi koyoka botángi ya lisolo oyo na %%?
Ezera 10:1-44
10 Sikoyo ntango kaka Ezera asilisaki kobondela+ mpe asilisaki koyambola masumu,+ wana azalaki kolela mpe wana alalaki elongi na nse+ liboso ya ndako+ ya Nzambe ya solo, bato ya Yisraele bayanganaki bango nyonso epai na ye, lisangá monene mpenza, mibali, basi ná bana, mpo bato balelaki mingi.2 Bongo Shekania mwana ya Yehiele+ na bana ya Elame+ azongisaki maloba ete: “Biso—tozangaki bosembo liboso ya Nzambe na biso, mpo totyaki na ndako basi bapaya oyo bauti na bato ya mokili oyo.+ Kasi sikoyo elikya+ ezali mpo na Yisraele na likambo yango.3 Mpe sikoyo tiká tósala kondimana+ ná Nzambe na biso mpo na kobengana+ basi nyonso mpe bana oyo bango baboti, na kolanda toli ya Yehova mpe ya baoyo bazali kolɛnga+ liboso ya mitindo+ ya Nzambe na biso, mpo esalema ndenge mobeko elobi.+4 Tɛlɛmá, mpo likambo yango ezali mokumba na yo, mpe biso tozali elongo na yo. Zalá makasi mpe salá mosala.”5 Na yango Ezera atɛlɛmaki mpe alapisaki bakapita ya banganga-nzambe, Balevi mpe Yisraele mobimba ndai+ ya kosala na kolanda liloba yango. Na bongo balapaki ndai.6 Sikoyo Ezera atɛlɛmaki alongwe liboso ya ndako ya Nzambe ya solo mpe akendaki na esika ya kolya+ ya Yehohanane mwana ya Eliashibe. Atako akendaki kuna, alyaki limpa+ te mpe amɛlaki mai te, mpo azalaki kolela+ mpo bato oyo bamemamaki na mboka mopaya bazangaki bosembo.7 Na nsima babelelaki na Yuda mobimba mpe na Yerusaleme mpo bato nyonso oyo kala bamemamaki na mboka mopaya+ báyangana na Yerusaleme;8 mpe moto nyonso oyo akoya+ te na boumeli ya mikolo misato na kolanda toli ya bankumu+ mpe ya mikóló—biloko na ye nyonso ekokóma biloko ya ekila+ mpe ye moko akolongolama+ na lisangá ya bato oyo bamemamaki na mboka mopaya.9 Bongo mibali nyonso ya Yuda mpe ya Benyamina bayanganaki na Yerusaleme mikolo misato, elingi koloba, na sanza ya libwa,+ na mokolo ya zomi na mibale ya sanza yango, mpe bato nyonso bafandaki na esika ya polele ya ndako ya Nzambe ya solo, bazali kolɛnga mpo na likambo yango mpe mpo mbula ezalaki kosopana.+10 Nsukansuka nganga-nzambe Ezera atɛlɛmaki mpe alobaki na bango ete: “Bino bozali sembo te mpo botyaki basi bapaya+ na ndako mpo na kobakisa ngambo ya Yisraele.+11 Mpe sikoyo bóyambola+ liboso ya Yehova Nzambe ya bankɔkɔ na bino mpe bósala oyo ezali kosepelisa ye+ mpe bókabwana na bato ya mokili oyo mpe ná basi bapaya.”+12 Na yango, lisangá mobimba ezongisaki mpe elobaki na mongongo makasi ete: “Tokosala kaka ndenge olobi mpo yango ezali mokumba na biso.+13 Kasi, bato bazali mingi, mpe ezali eleko oyo mbula ezali kosopana, mpe likoki ya kotɛlɛma libándá ezali te; mpe mosala yango ekozwa mokolo moko to mibale te, mpo totombokaki mingi koleka na likambo oyo.14 Bongo tobondeli yo, tiká bankumu+ na biso básala na nkombo ya lisangá mobimba; mpe, bato nyonso na bingumba na biso oyo batyaki basi bapaya na ndako báya na ntango oyo etyami mpe elongo na bango mikóló ya engumba mokomoko ná basambisi na yango, tii nkanda ya kongala ya Nzambe na biso ekolongwa epai na biso, mpo na likambo oyo.”15 (Kasi, Yonatane mwana ya Asahele ná Yahazeya mwana ya Tikiva batɛmɛlaki+ likambo yango, mpe Meshulame ná Shabetai+ oyo bazali Balevi, bango nde bato oyo basalisaki bango.)16 Mpe bato oyo kala bamemamaki na mboka mopaya+ basalaki ndenge wana; mpe nganga-nzambe Ezera ná mibali oyo bazalaki bankumu ya batata mpo na ndako ya batata na bango,+ ɛɛ bango nyonso na nkombo na bango, bamikabolaki mpe bafandaki na mokolo ya liboso ya sanza ya zomi+ mpo na kotalela likambo yango;+17 mpe nsukansuka, na mokolo ya liboso ya sanza ya liboso, basilisaki likambo ya mibali nyonso oyo batyaki basi bapaya+ na ndako.18 Mpe emonanaki ete bana mosusu ya banganga-nzambe+ batyaki basi bapaya na ndako; na bana ya Yeshua+ mwana ya Yehozadake+ ná bandeko na ye: Maaseya, Eliezere, Yaribe ná Gedalia.19 Kasi bapesaki elaka na kopesanáká mbote na mabɔkɔ ete bakobengana basi na bango, mpe ete, lokola bazalaki na ngambo,+ bakopesa mpate moko ya mobali+ ya etonga mpo na ngambo na bango.20 Mpe na bana ya Imere:+ Hanani ná Zebadia;21 mpe na bana ya Harime:+ Maaseya, Eliya, Shemaya, Yehiele ná Uziya;22 mpe na bana ya Pashure:+ Eliyonai, Maaseya, Yishimaele, Netanele, Yozabade ná Eleasa.23 Mpe na Balevi: Yozabade, Shimei, Kelaya (elingi koloba, Kelita), Petahia, Yuda ná Eliezere;24 mpe na bayembi: Eliashibe; mpe na bakɛngɛli ya baporte: Shalume, Teleme ná Uri.25 Mpe uta na Yisraele, na bana ya Paroshe:+ Ramia, Yizia, Malakiya, Miyamine, Eleazare, Malakiya ná Benaya;26 mpe na bana ya Elame:+ Matania, Zekaria, Yehiele,+ Abadi, Yeremote ná Eliya;27 mpe na bana ya Zatu:+ Eliyonai, Eliashibe, Matania, Yeremote, Zabade ná Aziza;28 mpe na bana ya Bebai:+ Yehohanane, Hanania, Zabai, Atelai;29 mpe na bana ya Bani: Meshulame, Maluke, Adaya, Yashube, Sheale ná Yeremote;30 mpe na bana ya Pahate-moabe:+ Adena, Kelale, Benaya, Maaseya, Matania, Bezalele, Binui ná Manase;31 mpe na bana ya Harime:+ Eliezere, Yishiya, Malakiya,+ Shemaya, Shimeone,32 Benyamina, Maluke ná Shemaria;33 na bana ya Hashume:+ Matenai, Matata, Zabade, Elifelete, Yeremai, Manase ná Shimei;34 na bana ya Bani: Maadai, Amirame, Uele,35 Benaya, Bedeya, Keluhi,36 Vania, Meremote, Eliashibe,37 Matania, Matenai ná Yaasu;38 na bana ya Binui: Shimei,39 Shelemia, Natane, Adaya,40 Makenadebai, Shashai, Sharai,41 Azarele, Shelemia, Shemaria,42 Shalume, Amaria, Yozefe;43 na bana ya Nebo: Yeyele, Matitia, Zabade, Zebina, Yadai, Yoele ná Benaya.44 Baoyo nyonso nde bazwaki basi bapaya,+ mpe babenganaki basi yango ná bana.