c: text/html

text:
MOKAPO 6
Nguya ya kobebisa
—“Yehova azali elombe ya etumba”
1-3. (a) Baezipito bakanaki kosala Bayisalaele nini? (b) Ndenge nini Yehova abundelaki bato na ye?
BANA ya Yisalaele bakangamaki mpenza na motambo
2 Atako bongo, emonani ete Moize abelelaki Yehova, mpamba te Nzambe apesaki ye eyano oyo: “Oleli epai na ngai mpo na nini? . . . Tombolá lingenda na yo mpe sembolá lobɔkɔ na yo na likoló ya mai mpe kabolá yango.” (Exode 14:15, 16) Sikoyo, meká komona na makanisi ndenge makambo elandanaki. Mbala moko Yehova apesi anzelu na ye mitindo, mpe likonzí ya lipata eleki na nsima ya bana ya Yisalaele; ntango mosusu etandani lokola efelo mpe epekisi molɔngɔ ya liboso ya basoda ya Ezipito kopusana penepene na bango. (Exode 14:19, 20; Nzembo 105:39) Moize asemboli lobɔkɔ. Mopɛpɛ moko ya makasi ebandi kopɛpa mpe ekaboli mbu. Mai ekangami mpe etɛlɛmi lokola bifelo, efungoli nzela oyo bonene na yango ekoki mpo na kolekisa ekólo mobimba wana!
3 Ntango Farao amonaki nguya ya ndenge wana, asengelaki kopesa mitindo na basoda na ye bázonga. Kasi, mpo na lolendo, atindi bango bálanda Bayisalaele. (Exode 14:23) Baezipito baweleli kokɔta na nzela oyo efungwami na kati ya mbu, mpe eumeli te mobulu ekɔteli bango, mpamba te bapine ya makalo na bango ebandi kolongwa. Ntango Bayisalaele bakómi na ngámbo mosusu mpe bazali lisusu na likama te, Yehova ayebisi Moize boye: “Sembolá lobɔkɔ na yo likoló ya mai na monana ete mai ezonga likoló ya Baezipito, likoló ya makalo na bango mpe ya bato na bango ya mbalata.” Mai oyo etɛlɛmaki lokola bifelo ekwei, ekundi Farao ná basoda na ye!
Na Mbu Motane, Yehova amonisaki ete azali “elombe ya etumba”
4. (a) Na Mbu Motane, Yehova amonisaki ete azali nani? (b) Ndenge yango ya kolobela Yehova ekoki kopesa basusu makanisi nini?
4 Kobikisama ya ekólo ya Yisalaele na Mbu Motane ezalaki likambo moko ya monene na lisolo ya makambo oyo Nzambe asalelá bato. Na libaku wana, Yehova amonisaki ete azali “elombe ya etumba.” (Exode 15:3) Kasi, ndenge wana ya kolobela Yehova epesi yo makanisi nini? Ezali solo ete bitumba epesi bato mawa mpe mpasi mingi. Na yango, ekoki kozala ete ndenge oyo Nzambe asalelaka nguya na ye ya kobebisa ezali nde kopekisa yo kopusana penepene na ye?
Bitumba ya Nzambe ekeseni na oyo ya bato
5, 6. (a) Mpo na nini Nzambe abengami na nkombo oyo ebongi mpenza na ye “Yehova ya mampinga”? (b) Na ndenge nini bitumba ya Nzambe ekeseni na oyo ya bato?
5 Mbala soki nkama misato na Makomami ya Liebele mpe mbala mibale na Makomami ya Grɛki, tozali kokuta titre oyo ya Nzambe: “Yehova ya mampinga.” (1 Samwele 1:11) Lokola Yehova azali Mokonzi Monene, azali kokamba limpinga monene ya baanzelu. (Yosua 5:13-15; 1 Mikonzi 22:19) Limpinga yango ezali na nguya ya kobebisa mingi mpenza. (Yisaya 37:36) Kobomama ya bato ezali likambo oyo esepelisaka te. Kasi, tosengeli kobosana te ete bitumba ya Nzambe ekeseni na bitumba ezangá ntina oyo bato babundaka. Atako bakonzi ya basoda mpe ya politiki balukaka ntango mosusu komonisa ete makanisi ya malamu nde etindaka bango na kobundisa basusu, kasi mbala mingi ezali lokoso ná mposa ya koluka kaka matomba na bango nde etindaka bango bábundaka bitumba.
6 Nzokande, Yehova asalaka makambo bisalelá te, kozanga kokanisa liboso. Deteronome 32:4 (NW) elobi ete: “Libanga, mosala na ye ezali ya kokoka, mpo nzela na ye nyonso ezali sembo. Nzambe ya sembo, oyo epai na ye kozanga bosembo ezali te; azali moyengebene mpe sembo.” Liloba ya Nzambe emonisi ete kozala na nkanda makasi, konyokola basusu mpe kosala mobulu ezali mabe. (Genese 49:7; Nzembo 11:5) Na yango, Yehova asalaka ata likambo moko te soki ntina ya kosala yango ezali te. Asalelaka nguya na ye ya kobebisa na mbala moko moko mpe kaka na ntango oyo ndenge mosusu ya kosala ezali te. Yango nde amonisaki na monɔkɔ ya mosakoli Ezekiele: “Ngai nazwi esengo na kufa ya moto mabe? Ebongi malamu ete abongwana na nzela na ye mpe abika te?”
7, 8. (a) Libunga nini Yobo azalaki na yango na ntina na bampasi na ye? (b) Ndenge nini Elihu asembolaki makanisi ya Yobo na likambo yango? (c) Liteya nini tokoki kozwa na libunga wana ya Yobo?
7 Kasi, mpo na nini Yehova asalelaka nguya ya kobebisa? Liboso ya kopesa eyano, tókanisa lisusu moyengebene Yobo. Satana atyaki ntembe ete Yobo
8 Elenge mobali moko na nkombo Elihu amonisaki Yobo ete azali na libunga, ayebisaki ye boye: ‘Olobi ete, Boyengebene na ngai eleki ya Nzambe.’ (Yobo 35:2) Ya solo, kokanisa ete biso toyebi makambo koleka Nzambe to kokanisa ete makambo asali ezali sembo te, ezali nde kozanga bwanya. Elihu alobaki boye: “Tiká ete ezala mosika na Nzambe ete asala mabe! Ezala mosika mpe na Oyo-ya-Nguya-Nyonso ete [asala makambo oyo ezangi bosembo].” Nsima na yango, alobaki ete: “Mpo na oyo etali Mozwi-ya-Nguya-Nyonso, tomoni ye te; aleki na nguya, mpe akotyola te bosembo ná boyengebene oyo etondi mɛkɛ.” (Yobo 34:10; 36:22, 23; 37:23) Na yango, esengeli tóyebaka ete soki Nzambe abundi etumba, ntina ya solosolo esengeli kozala. Lokola tosimbi likanisi wana, tótala sikoyo mwa bantina oyo etindaka Nzambe ya kimya akóma na bantango mosusu elombe ya etumba.
Ntina oyo Nzambe ya kimya abundaka
9. Mpo na nini Nzambe ya kimya abundaka?
9 Nsima ya kokumisa Nzambe ete azali “elombe ya etumba,” Moize alobaki ete: ‘Ee Yehova, nani azali lokola yo kati na banzambe? Nani azali lokola yo, na lokumu kati na bosantu?’ (Exode 15:11) Ndenge moko mpe, mosakoli Habakuku akomaki ete: “Yo ozali na miso ya pɛto, okoki komona mabe te, oyebi mapɛngwi te.” (Habakuku 1:13) Atako Yehova azali Nzambe ya bolingo, kasi azali mpe Nzambe ya bosantu, ya boyengebene mpe ya bosembo. Na bantango mosusu, bizaleli yango esɛngisaka ye asalela nguya na ye ya kobebisa. (Yisaya 59:15-19; Luka 18:7) Na yango, Nzambe abebisaka bosantu na ye te soki abundi etumba. Kutu, abundaka nde mpo azali mosantu.
10. (a) Ntango nini mpe ndenge nini esengelaki ete Nzambe abunda mpo na mbala ya liboso? (b) Wapi lolenge moko kaka ya kosilisa bonguna oyo esakolamaki na Genese 3:15, mpe bolamu nini yango ekomemela bayengebene?
10 Tózwa ndakisa ya likambo oyo ebimaki nsima ya botomboki oyo Adama ná Eva, mobali ná mwasi ya liboso, batombokelaki Nzambe. (Genese 3:1-6) Soki Yehova akangaka miso na kozanga boyengebene na bango, mbɛlɛ akitisaki lokumu na ye ya Nkolo Mokonzi ya molɔ́ngɔ́. Lokola azali Nzambe ya boyengebene, esɛngaki akatela bango etumbu ya liwa. (Baloma 6:23) Na esakweli ya liboso oyo ezali na Biblia, asakolaki ete bonguna ekozala kati na basaleli na ye mpe baoyo bakolanda “nyoka,” elingi koloba Satana. (Emoniseli 12:9; Genese 3:15) Nsukansuka, ekosɛnga kaka kopanzapanza Satana mpo na kosilisa bonguna yango. (Baloma 16:20) Kasi etumbu wana ekomemela bayengebene ebele ya mapamboli, mpamba te ekolongola makambo mabe ya Satana awa na mabelé mpe ekopesa nzela ete mabelé mobimba ezala paladiso. (Matai 19:28) Kasi, liboso makambo wana esalema, baoyo bakomitya na ngámbo ya Satana bakobanda ntango nyonso kotungisa basaleli ya Nzambe mpe kotya elimo na bango na likama. Yango ekosɛnga na bantango mosusu ete Yehova asalelaka nguya na ye.
Nzambe asalelaka nguya na ye mpo na kolongola mabe
11. Mpo na nini Nzambe amonaki ete esengeli ayeisa mpela na mokili mobimba?
11 Mpela ya mikolo ya Noa ezali ndakisa moko ya motindo oyo Yehova asalelaki nguya na ye na ndenge yango. Genese 6:11, 12 elobi ete: “Mokili ezalaki mabe na miso ya Nzambe; mokili etondaki na yauli. Nzambe atalaki mokili mpe yango ezalaki mabe mpenza, mpo ete bato nyonso babebisaki nzela na bango na mokili.” Nzambe alingaki nde kotika ete bato mabe bálimwisa ata mwa ndambo ya bizaleli malamu oyo ezalaki naino na mabelé? Te. Yehova amonaki ete esengeli ayeisa mpela na mokili mobimba mpo na kolongola na mabelé baoyo bamipesaki na mobulu mpe etamboli ya mbindo.
12. (a) Likambo nini Yehova asakolaki na ntina na “momboto” ya Abalayama? (b) Mpo na nini Baamola basengelaki kobomama nyɛɛ?
12 Ezalaki mpe bongo mpo na etumbu oyo Nzambe apesaki bato ya Kanana. Yehova ayebisaki ete na nzela ya “momboto” oyo ekouta na Abalayama, mabota nyonso ya mokili ekomizwela lipamboli. Na kotalela mokano yango, Nzambe azwaki ekateli ete akopesa bana ya Abalayama Kanana, mokili oyo Baamola bazalaki kofanda. Nzambe alingaki koloba nini soki batuni ye ntina nini azwaki ekateli ya kolongola bato wana na makasi na mboka na bango? Yehova asakolaki ete akolongola bango te liboso mbula 400 ekoka
Abundaka mpo na nkombo na ye
13, 14. (a) Mpo na nini Yehova asengelaki kosantisa nkombo na ye? (b) Ndenge nini Yehova alongolaki nsɔni oyo babwakelaki nkombo na ye?
13 Lokola Yehova azali mosantu, nkombo na ye mpe ezali mosantu. (Levitike 22:32) Yesu ateyaki bayekoli na ye bábondelaka boye: “Tiká nkombo na yo esantisama.” (Matai 6:9) Botomboki oyo ebimaki na Edene esambwisaki nkombo ya Nzambe na ndenge ebimisaki ntembe likoló ya lokumu ya Nzambe mpe ya lolenge oyo ye ayangelaka. Yehova akokaki ata moke te kokanga miso na botomboki mpe makambo yango ya lokuta oyo bakoselaki ye. Asengelaki kolongola nsɔni nyonso oyo babwakelaki nkombo na ye.
14 Tólobela lisusu bana ya Yisalaele. Ntango nyonso oyo bazalaki baombo na Ezipito, bazalaki komona ete elaka oyo Nzambe apesaki Abalayama, ete na nzela ya Momboto na ye mabota nyonso ya mokili ekomizwela lipamboli, ezalaki maloba mpamba. Kasi, ntango Yehova asikolaki bango mpe akómisaki bango ekólo, alongolaki nsɔni wana oyo babwakelaki nkombo na ye. Mosakoli Danyele akundolaki likambo yango na libondeli oyo asalaki na maloba oyo: ‘Ee Yehova Nzambe na biso, obimisaki bato na yo na mokili ya Ezipito na lobɔkɔ makasi mpe ozwaki lokumu.’
15. Mpo na nini Yehova abikisaki Bayuda na boombo na Babilone?
15 Yebá ete ntango Danyele abondelaki bongo, Bayuda bazalaki na mposa ete Yehova asalela lisusu nguya na ye mpo na nkombo na Ye. Bayuda yango oyo bazangaki botosi bazalaki baombo, kasi ya mbala oyo na Babilone. Yelusaleme, mboka-mokonzi na bango, ebebaki. Danyele ayebaki ete soki Bayuda bazongisami na mboka na bango, yango ekokumisa nkombo ya Yehova. Yango wana, abondelaki boye: ‘Ee Yehova, limbisá; ee Yehova, yoká mpe salá; ee Nzambe na ngai, kozela te, na ntina na yo mpenza, mpo ete mboka na yo mpe bato na yo batángami nkombo na yo.’
Abundaka mpo na basaleli na ye
16. Limbolá ntina oyo likebi oyo Yehova atyaka mpo na kokɔtela nkombo na ye elakisi te ete amibanzabanzaka te mpo na basusu mpe alukaka kaka bolamu na ye moko.
16 Likebi oyo Yehova atyaka mpo na kokɔtela nkombo na ye elakisi ete amibanzabanzaka mpo na basusu te, mpe alukaka kaka bolamu na ye moko? Te, mpamba te bosantu na ye mpe kolinga oyo alingi bosembo etindaka ye abatela basaleli na ye. Tózwa ndakisa ya Genese mokapo 14. Yango elobeli bakonzi minei oyo bayaki kokɔtela mboka ya bato mpe bamemaki na makasi Lota, mwana ya ndeko ya Abalayama, elongo na libota na ye. Na lisalisi ya Nzambe, Abalayama alongaki mampinga wana oyo ezalaki na babundi ebele koleka oyo ya ye! Ekoki kozala ete lisolo ya bolongi wana nde ezali lisolo ya liboso kati na masolo oyo ekomamaki na ‘mokanda ya Bitumba ya Yehova,’ oyo ezalaki ntango mosusu buku moko oyo ezalaki mpe na masolo ya bitumba mosusu oyo Biblia elobeli te. (Mituya 21:14) Kasi na nsima bakolonga lisusu bitumba ebele.
17. Nini emonisi ete Yehova abundelaki Bayisalaele nsima ya kokɔta na bango na mokili ya Kanana? Pesá bandakisa.
17 Mwa moke liboso Bayisalaele bákɔta na mokili ya Kanana, Moize akitisaki bango motema na maloba oyo: “[Yehova] Nzambe na bino, oyo azali kokenda liboso na bino, akobunda ye mpenza mpo na bino, [lokola] ebundaki ye mpo na bino na miso na bino na Ezipito.” (Deteronome 1:30; 20:1) Kobanda na Yosua, mokitani ya Moize, tii na ntango ya Basambisi mpe na boumeli ya boyangeli ya bakonzi ya Yuda oyo bazalaki sembo, Yehova abundelaki mpenza basaleli na ye; mbala mingi, azalaki kosala ete bálonga banguna na bango na ndenge ya nsɔmɔ.
18. (a) Mpo na nini tokoki kozala na botɔndi na ndenge Yehova abongwani te? (b) Likambo nini ekosalema ntango bonguna oyo elobelami na Genese 3:15 ekoya ndongo?
18 Yehova abongwani te; mokano na ye ya kokómisa mabelé oyo paladiso ya kimya ebongwani mpe te. (Genese 1:27, 28) Tii lelo, Nzambe ayinaka mabe. Alingaka mpe basaleli na ye mingi mpe etikali moke akosalela nguya na ye mpo na bolamu na bango. (Nzembo 11:7) Tóyeba ete, mosika te, bonguna oyo elobelami na Genese 3:15 ekoya ndongo mpe ekobimisa nsuka na mobulu. Na ntango wana, mpo na kosantisa nkombo na ye mpe kobatela basaleli na ye, Yehova akomikómisa lisusu “elombe ya etumba.”
19. (a) Pesá ndakisa mpo na komonisa ntina oyo ndenge Nzambe asalelaka nguya na ye ya kobebisa ekoki kosalisa biso tópusana penepene na ye. (b) Mposa ya Nzambe ya kobundela biso esengeli kosala biso nini?
19 Tózwa ndakisa: Mobali moko amoni nyama moko mabe elingi kolya mwasi ná bana na ye; mbala moko akweli nyama yango mpe abomi yango. Okanisi ete mwasi ná bana na ye bakomona ete asali mabe? Okokanisa nde ete bolingo oyo amoniseli bango mpe komipesa oyo amipesi mpo na bango ekosimba mitema na bango. Ndenge moko mpe, tosengeli koyoka mabe te mpo Nzambe asalelaka nguya na ye ya kobebisa. Mposa na ye ya kobunda mpo na kobatela biso esengeli kotinda biso nde tólinga ye mingi. Tosengeli mpe komemya lisusu koleka nguya na ye oyo ezangi nsuka. Na ndenge yango, ‘tokosalela Nzambe mosala mosantu na ezaleli ya kobanga Nzambe mpe nsɔmɔ.’
Pusaná penepene na “elombe ya etumba”
20. Tosengeli kosala nini ntango totángi na Biblia masolo ya bitumba ya Nzambe kasi tozali kokanga ntina na yango mpenza te, mpe mpo na nini tosengeli kosalaka bongo?
20 Ezali solo ete Biblia eyebisi makambo nyonso te oyo etindaki Yehova azwa ekateli boye to boye na bitumba nyonso oyo abundaki. Kasi tóyebaka ntango nyonso ete, Yehova asalelaka ata moke te nguya na ye ya kobebisa na ndenge oyo ezangi bosembo, kaka mpamba to mpo na konyokola bato. Mbala mingi, soki totaleli bavɛrsɛ oyo ezali zingazinga ya lisolo moko ya Biblia to makambo oyo ezalaki na ntango likambo yango esalemaki, ekoki kosalisa biso tókanga malamu ntina ya lisolo yango. (Masese 18:13) Ata soki toyebi makambo nyonso te, kasi soki kaka tozali koyekola koyeba Yehova malamumalamu mpe tozali komanyola bizaleli na ye ya kokamwa, yango ekoki kosalisa biso tóbwaka ntembe nyonso oyo ekoki kobima na makanisi na biso. Soki tosali bongo, tokomona ete tozali na bantina mingi oyo esengeli kotinda biso tótyela Yehova, Nzambe na biso, motema.
21. Atako na bantango mosusu Yehova azalaka “elombe ya etumba,” kasi azalaka mpenza moto ya ndenge nini?
21 Atako, soki esengeli, Yehova azalaka “elombe ya etumba,” yango elingi koloba te ete ye alingaka bitumba. Na emonaneli oyo Ezekiele azwaki oyo etali likalo ya likoló, amonaki Yehova azali pene na kobunda na banguna na ye. Atako bongo, Ezekiele amonaki Nzambe azingami na monama
^ par. 1 Josèphe, Moyuda moko moto ya mayele na makambo ya kala, akomaki ete “balandaki [Baebele] na makalo 600 ná basoda 50 000 oyo babundaka na mpunda mpe na ebele ya basoda oyo batambolaka na makolo mpo na kobunda, oyo bazalaki 200 000.”
^ par. 12 Emonani ete awa, liloba “Baamola” ezali kolobela bikólo nyonso ya Kanana.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
MOKAPO 136
Na libongo ya Mbu ya Galile
YESU ABIMELI BAYEKOLI NA MBU YA GALILE
PETRO NÁ BANTOMA MOSUSU BASENGELI KOLEISA BAMPATE
Na butu ya nsuka oyo Yesu alekisaki na bantoma na ye, ayebisaki bango: “Nsima ya kolamuka na ngai uta na bakufi, nakokende na Galile liboso na bino.” (Matai 26:32; 28:7, 10) Sikoyo, bayekoli na ye mingi bakei na Galile, kasi bakosala nini kuna?
Mokolo moko, Petro ayebisi bantoma mosusu motoba: “Nakei koluka mbisi.” Bango nyonso bazongisi: “Biso mpe tokokende elongo na yo.” (Yoane 21:3) Kasi butu mobimba bazwi ata mbisi moko te. Ntango ntɔngɔ elingi kotana, Yesu abimeli bango na libongo, kasi bayebi te ete ezali ye. Yesu atuni bango: “Bana mike, bozali na eloko ya kolya te, boye te?” Bayanoli: “Eloko te!” Yesu alobi na bango: “Bóbwaka monyama na lobɔkɔ ya mobali ya masuwa mpe bokozwa.” (Yoane 21:5, 6) Ntango basali bongo, monyama ekangi mbisi ebele, mpe bakoki kobenda yango te.
Yoane ayebisi Petro ete: “Ezali Nkolo!” (Yoane 21:7) Nokinoki, Petro akangi na loketo elamba na ye ya likoló, oyo alongolaki ntango azalaki koluka mbisi. Amibwaki na mai, mpe abɛti mai na ntaka ya mɛtrɛ soki 90 tii na libongo. Bayekoli mosusu bayei malɛmbɛmalɛmbɛ na masuwa, bazali kobenda monyama, etondi na mbisi.
Ntango bakómi na libongo, bamoni “mɔtɔ ya makala etyami wana mpe mbisi etyami likoló na yango mpe mampa.” Yesu alobi na bango: “Bóya na ndambo ya bambisi oyo bouti kokanga.” Petro abendi monyama, ezali na mbisi ya minene 153! Yesu alobi: “Bóya kolya.” Moko te kati na bango ameki kotuna ye: “Yo nani?” mpo bayebi ete ezali Yesu. (Yoane 21:10-12) Oyo ezali mbala ya misato abimela bayekoli ebele esika moko.
Yesu apesi mokomoko na bango mampa mpe mbisi mpo bálya. Na nsima, ekoki kozala ete atali mbisi oyo bazwi, mpe atuni: “Simo mwana ya Yoane, olingaka ngai koleka oyo?” Elingi nde koloba ete Petro alingi mosala ya koluka mbisi koleka mosala oyo Yesu alingi ete asala? Petro azongisi: “Ɛɛ, Nkolo, oyebi ete nalingaka yo mingi.” Na yango, Yesu alendisi ye ete: “Leisá bana-mpate na ngai.”—Yoane 21:15.
Yesu atuni lisusu: “Simo mwana ya Yoane, olingaka ngai?” Mbala mosusu na kokamwa, Petro alobi na motema moko: “Ɛɛ, Nkolo, oyebi ete nalingaka yo mingi.” Yesu azongisi lisusu: “Batelá bampate na ngai ya mike.”—Yoane 21:16.
Yesu atuni ye mbala ya misato: “Simo mwana ya Yoane, olingaka ngai mingi?” Sikoyo, ekoki kozala ete Petro abandi komituna soki Yesu andimaka mpenza bosembo na ye. Petro ayanoli na mpiko: “Nkolo, oyebi makambo nyonso; oyebi ete nalingaka yo mingi.” Na mbala oyo lisusu, Yesu abɛti nsɛtɛ na likambo oyo Petro asengeli kosala: “Leisá bampate na ngai ya mike.” (Yoane 21:17) Ya solo, baoyo bazali kokamba basengeli kozala basaleli ya bato oyo bazali kokóma bampate ya Nzambe.
Bakangaki Yesu mpe babomaki ye mpo asalaki mosala oyo Nzambe atindaki ye asala. Sikoyo, amonisi Petro ete likambo ya ndenge wana ekokómela mpe ye. Yesu alobi: “Ntango ozalaki elenge mpenza, ozalaki komikanga loketo yo moko mpe kotambola epai nyonso olingaki. Kasi ntango okokóma mobange okosembola mabɔkɔ na yo mpe moto mosusu akokanga yo loketo mpe akomema yo epai oyo yo olingi te.” Atako bongo, Yesu alendisi ye: “Kobá kolanda ngai.”—Yoane 21:18, 19.
Petro amoni ntoma Yoane mpe atuni: “Nkolo, bongo moto oyo?” Ya solo, nini ekokómela ntoma wana, oyo Yesu alingaka mingi? Yesu ayanoli: “Soki nalingi ete aumela tii ntango nakoya, etali yo na nini?” (Yoane 21:21-23) Petro asengeli kolanda Yesu, amitungisa te mpo na oyo basusu bakosala. Atako bongo, Yesu amonisi ete Yoane akoumela na bomoi koleka bantoma mosusu, mpe akozwa emonaneli ya koya ya Yesu na Bokonzi na ye.
Ya solo, Yesu asalaki makambo mosusu mingi, kasi likoki ya kokoma yango nyonso na barulo ezali te.


text:
5-
11/06
YIRIMIA 51-52
Loyembo 37 mpe libondeli
Maloba ya ebandeli (Eleka min. 3 te)
MAKAMBO YA MOTUYA NA LILOBA YA NZAMBE
“Ata liloba moko te ya Yehova ezangaka kokokisama”: (Min. 10)
Yir 51:11, 28
—Yehova apesaki nkombo ya moto oyo akokweisa Babilone (it-2-F 243 par. 5-6)
Yir 51:30
—Yehova asakolaki ete Babilone ekokwea na pɛtɛɛ nyonso (it-2-F 365 par. 6)
Yir 51:37, 62
—Yehova asakolaki kobebisama ya Babilone (it-1-F 252 par. 2)
-
Tóluka biloko ya motuya ya elimo: (Min. 8)
Yir 51:25
—Mpo na nini Biblia elobeli Babilone lokola “ngomba oyo ebebisaka”? (it-2-F 340 par. 8)
Yir 51:42
—Maloba “mbu” oyo “emati likoló ya” Babilone emonisaki mpenza nini? (it-2-F 258 par. 2)
Botángi ya Biblia ya pɔsɔ oyo eteyi yo nini mpo na Yehova?
Biloko nini mosusu ya motuya ozwi na botángi ya Biblia ya pɔsɔ oyo?
-
Botángi ya Biblia: (Eleka min. 4 te) Yir 51:1-11
OMIPESA NA MOSALA YA KOSAKOLA
Yekolá ndenge ya kokabola mikanda mpe kobanda lisolo na sanza oyo: (Min. 15) Lisolo na bayangani: “Ndenge ya kokabola mikanda.” Lakisá video mokomoko oyo emonisi ndenge ya kokabola mikanda, mpe bólobela makanisi ya ntina. Lendisá basakoli bálakisa nkolo-ndako makambo oyo ezali na site jw.org na eteni MATEYA YA BIBLIA > LISALISI MPO NA LIBOTA.
BOMOI YA BAKRISTO
“Kondima na yo na bilaka ya Yehova ezali mpenza makasi?”: (Min. 15) Mituna mpe biyano. Lendisá bayangani nyonso bálobelaka mbala na mbala bisakweli ya Biblia elongo na bandeko mpo mokomoko alendisa kondima ya mosusu.
—Ro 1:11, 12.
Boyekoli ya Biblia na lisangá: (Min. 30) kr mok. 13 par. 24-32
Bozongeli mpe makambo tokotalela pɔsɔ elandi (Min. 3)
Loyembo 49 mpe libondeli


text:
Mokapo 2
Bosikoli bokoya o lisalisi lya Masiya Mosantu—Bonsomi bwa boponi (nguya ya kopono) bozali bwa ntina mpenza o bozali mpe bokoli—Adami akweyaki mpo bato bazala—Bato bazali nsomi mpo ya kopono lipanda mpe bomoi bwa seko. Penepene na 588–570 Yambo ya Klisto.
1 Mpe sikawa, Yakobo, nakoloba epai ya yo: Ozali mobotami wa ngai wa yambo o mikolo mya mokakatano mwa ngai o esobe. Mpe tala, o bomwana bwa yo oyokaki mpasi ya matungisi mpe mawa maike, na ntina ya yauli ya bandeko ba yo.
2 Nzokande, Yakobo, mobotami wa ngai wa yambo o esobe, oyebi bonene bwa Nzambe; mpe akobulisa matungisi ma yo mpo ya litomba lya yo.
3 Yango wana, bozo bwa yo bokopambolama, mpe okofanda o bozangi bobangi elongo na ndeko mobali wa yo, Nefi; mpe mikolo mya yo mikoleka o lisalisi lya Nzambe wa yo. Yango wana, nayebi ete osikolami, na ntina ya bosembo bwa Mosikoli wa yo; mpo omonoki ete o litondi lya ntango akoya komeme lobiko epai ya bato.
4 Mpe omonoki o bolenge bwa yo nkembo ya ye; yango wana, opambolami kutu lokola baye epai ya bango akosala o mosuni; mpo Molimo azali ye kaka, lobi, lelo, mpe libela. Mpe nzela elengelemi uta o bokwei bwa moto, mpe lobiko lozali ofele.
5 Mpe bato bazwi mateya makoki mpo ete bayeba bolamu uta o bobe. Mpe mobeko mopesami epai ya bato. Mpe na mobeko mosuni te moyengebeni; to, na mobeko bato bakatami mosika. Iyo, na mobeko mwa ntango bakatamaki mosika; mpe lisusu, na mobeko mwa molimo bawei mpo ya eye ezali elamu, mpe bakomi babola libela.
6 Yango wana, bosikoli bokoya o kati ya mpe na Masiya Mosantu; mpo atondi na boboto mpe bosolo.
7 Tala, amipesi lokola libonza mpo ya lisumu, mpo ya koyanola ntina ya mobeko, epai ya banso baye ba motema moko mobukana mpe molimo moko mwa mawa; mpe epai ya mosusu te ekoki ntina ya mobeko koyanolama.
8 Yango wana, boniboni ya motuya monene koyebisa makambo maye epai ya bato ba mabele, ete bakoka koyeba ete ezali mosuni te mokoki kofanda o miso mya Nzambe, longola se soko ezali na matomba, mpe ngolu, mpe boboto bwa Masiya Mosantu, oyo atiki bomoi bwa ye engebene na mosuni, mpe akamati mwango lisusu na nguya ya Molimo, ete akoka komeme esalema bosekwi bwa bakufi, ekozala ye wa yambo oyo akosekwa.
9 Yango wana, akozala mbuma ya yambo epai ya Nzambe, mbala nzike lokola akosala libondeli mpo ya bana banso ba bato; mpe baye bakondima ye bakobikisama.
10 Mpe na ntina ya libondeli mpo ya bato banso, bato banso bakoya epai ya Nzambe; yango wana, bakoteleme o miso mya ye, mpo ya kosambisama engebene na bosolo mpe bosantu boye bozali na ye. Yango wana, ntina ya mobeko moye Mosantu Moko apesaki, mpo ya bopesami bwa etumbu eye ekangemi, eye etumbu ekangemi ezali o bokeseni na eye ya esengo eye ekangemi, mpo ya koyanola ntina ya botumbolami—
11 Mpo esengeli mpenza ezala, ete ezala bokeseni na makambo manso. Soko boye te, mobotami wa ngai wa yambo o esobe, bosembo bokokaki kosalema te, mpe nkuna te, mpe bosantu te mpe bobola te, mpe bolamu te to bobe te. Yango wana, biloko binso bisengeli mpenza kozala lisanga lyoko lya biteni o lyoko; yango wana, soko ezalaki nzoto yoko elingaki etikala lokola ekufa, zambi elingaki kozala bomoi te mpe liwa te, to bopoli te to bozangi bopoli te, esengo te to bobola te, mpe lioki te to bozangi lioki te.
12 Yango wana, esengelaki mpenza ekelama mpo ya likambo lya mpamba; yango wana elingaki kozala ntina te o mwango mwa bokeli bwa yango. Yango wana, likambo liye lisengelaki mpenza kobebisa bwania bwa Nzambe mpe miango mya ye mya seko, mpe lisusu nguya, mpe ngolu, mpe boyengebene bwa Nzambe.
13 Mpe soko bokoloba mobeko mozali te, bokoloba lisusu lisumu lizali te. Soko bokoloba lisumu lizali te, bokoloba lisusu bosembo bozali te. Mpe soko bosembo bozali te esengo ezali te. Mpe soko bosembo bozali te to esengo te etumbu ezali te to bobola te. Mpe soko makambo maye mazali te Nzambe azali te. Mpe soko Nzambe azali te biso tozali te, mpe mabele te; mpo ekokaki kozala bokeli bwa biloko te, mpe mpo ya kosala te to mpe mpo ya kosalema likolo lya byango te; yango wana, biloko binso bisengelaki kolimwa nie.
14 Mpe sikawa, bana ba ngai babali, nalobi epai ya bino makambo maye mpo ya litomba mpe boyekoli bwa bino; mpo Nzambe azali, mpe akelaki biloko binso, lola mpe mabele lokola, mpe biloko binso bizali o mango, biloko mpo ya kosala mpe biloko mpo ya kosalema likolo lya byango.
15 Mpe mpo ya kokokisa miango mya ye mya seko na ntina ya moto, esilaka ye kokela baboti ba biso ba yambo, mpe niama ya zamba mpe ndeke ya mopepe, mpe o nsuka, biloko binso biye bikelami, esengeli mpenza ete ezala bokeseni; kutu mbuma epekisama o bokeseni na nzete ya bomoi; moko kozalaka ya sukali mosusu bololo.
16 Yango wana, Nkolo Nzambe apesaki epai ya moto ete asala mpo ya yemei. Yango wana, moto akokaki kosala mpo ya yemei te longola se soko asenginiami na yoko to esusu.
17 Mpe ngai, Lehi, engebene na makambo maye natangaki, nasengeli mpenza kobanza ete anzelu wa Nzambe, engebene na eye ekomami akweyaki uta o lola; yango wana, akomaki zabulu, elukaki ye eye ezali ebe liboso lya Nzambe.
18 Mpe zambi akweyaki uta o lola, mpe akomaki mobola libela, alukaki lisusu bobola bwa bato banso. Yango wana, alobaki epai ya Ewa, iyo, kutu nioka ena ya kala, oyo azali zabulu, oyo azali tata wa lokuta lonso, yango wana alobaki ete: lia mbuma epekisama, mpe okokufa te, kasi okozala lokola Nzambe, koyebaka bolamu mpe bobe.
19 Mpe esilaki Adama mpe Ewa kolia mbuma epekisama babenganamaki libanda lya elanga ya Edene, mpo ya kosala bilanga.
20 Mpe babotaki bana; iyo, kutu libota lya mabele manso.
21 Mpe, mikolo mya bana ba bato miyeisamaki milai, engebene na bolingi bwa Nzambe, ete bakoka koyambola ntango ezalaki bango o mosuni; yango wana, bozali bwa bango bokomaki bozali bwa momekano, mpe ntango ya bango eyeisamaki elai, engebene na mitindo miye Nkolo Nzambe apesaki epai ya bana ba bato. Mpo apesaki motindo ete bato banso basengeli koyambola; mpo alakisaki epai ya bato banso ete babungaki, na ntina ya bobuki mobeko bwa baboti ba bango.
22 Mpe sikawa, tala, soko Adama abukaki mobeko te alingaki kokweya te, kasi alingaki kotikala o elanga ya Edene. Mpe biloko binso biye bikelamaki bisengelaki kotikala o bozali boye kaka o yango bizalaki nsima ya biango kokelama; mpe bisengelaki kotikala libela, mpe kozala na nsuka te.
23 Mpe balingaki kozala na bana te; yango wana balingaki kotikala o bozali bwa bozangi boyebi, kozalaka na bosepeli te, mpo bayebaki bobola te; kosalaka bolamu te, mpo bayebaki lisumu te.
24 Kasi tala, makambo manso masalemaki o bwania bwa ye oyo ayebi makambo manso.
25 Adama akweyaki mpo bato bakoka kozala; mpe bato bazali, mpo ete bakoka kozala na bosepeli.
26 Mpe Masiya akoya o litondi lya ntango, mpo ete akoka kosikola bana ba bato uta o bokwei. Mpe zambi ete basikolami uta o bokwei bakomi bansomi libela, koyebaka bolamu uta o bobe; mpo ya kosala mpo ya bangomei mpe kosalema te likolo lya bango, longola se soko ekozala na etumbu ya mobeko o mokolo monene mpe mwa nsuka, engebene na mitindo miye Nzambe apesi.
27 Yango wana, bato bazali nsomi engebene na mosuni; mpe biloko binso bipesameli bango biye bilongobanaki epai ya moto. Mpe bazali nsomi mpo ya kopono lipanda mpe bomoi bwa seko, na Moyokanisi monene wa bato banso, to kopono bokangemi mpe liwa, engebene na bokangemi mpe nguya ya zabulu; mpo akoluka ete bato banso bazala babola bo yemei.
28 Mpe sikawa, bana ba ngai, nalingi ete botala Moyokanisi monene, mpe boyokemela epai ya mitindo minene mya ye; mpe bozala potongono epai ya maloba ma ye, mpe bopono bomoi bwa seko, engebene na bolingi bwa Molimo Mosantu mwa ye;
29 Mpe ponono te liwa lya seko, engebene na bolingi bwa mosuni mpe bobe boye bozali o mwango, boye bokopesaka molimo mwa zabulu nguya ya kokanga, mpe kokweyisa bino o limfelo, mpo ete akoka kokonza likolo lya bino o bokonzi bwa yemei.
30 Nalobi mwa maloba maye epai ya bino banso, bana babali ba ngai, o mikolo mya nsuka mya momekano mwa ngai; mpe naponi eteni elamu, engebene na maloba ma profeta. Mpe nazali na ntina esusu te longola se soko ezali bolamu bwa seko bwa bozo bwa bino. Amene.


text:
Mitindo mya Alama na mwana mobali wa ye Elamani.
Kokwaka mikapo 36 mpe 37.
Mokapo 36
Alama atatoli na Elamani mbongwana ya ye nsima ya komono anzelu—Ayoki mpasi ya bolozi bwa bozo botumbolami; abiangaki likolo lya nkombo ya Yesu, mpe abotamaki na Nzambe—Bosepeli bwa sukali botondisi bozo bwa ye—Amonoki lingomba lya banzelu kokumisaka Nzambe—Babongwani mingi bameki mpe bamoni lokola amekaki mpe amonoki. Penepene na 74 Yambo ya Klisto.
1 Mwana mobali wa ngai, pesa litoyi na maloba ma ngai; mpo nalapi epai ya yo, ete mbala nzike lokola ekobatela yo mitindo mya Nzambe okozwa bomengo o mboka.
2 Nalingi ete osala lokola nasali, na komikundolaka bowumbu bwa batata ba biso; mpo bazalaki o bowumbu, mpe moko te akokaki kobika bango longola se soko ezalaki Nzambe wa Abalayama, mpe Nzambe wa Yisaka, mpe Nzambe wa Yakobo; mpe solo abikisaki bango o matungisi ma bango.
3 Mpe sikawa, O mwana mobali wa ngai Elamani, tala, ozali o bolenge bwa yo, mpe yango wana, nabondeli yo ete olinga koyoka maloba ma ngai mpe koyekola na ngai; mpo nayebi ete baye banso bakotia elikia ya bango na Nzambe bakosalisama o mikakatano mya bango, mpe mobulu mwa bango, mpe matungisi ma bango, mpe bakotombolama likolo o mokolo mwa nsuka.
4 Mpe ngai nalingi te ete okanisa ete nayebi na ngaimei—na ya ntango te kasi ya molimo, na ya mosuni te kasi ya Nzambe.
5 Sikawa, tala, nalobi epai ya yo ete, soko nabotamaki te na Nzambe nalingaki koyeba te makambo maye; kasi Nzambe, na monoko mwa anzelu mosantu wa ye, asali makambo maye mayebana epai ya ngai, na bolongobani bwa ngai ata moko te;
6 Mpo nakendeki zingazinga elongo na bana babali ba Moziya, kolukaka kobebisa eklezia ya Nzambe; kasi tala, Nzambe atindaki anzelu mosantu wa ye kokanga biso na nzela.
7 Mpe tala, alobaki epai ya biso, lokola ezalaki mongongo mwa nkake, mpe mabele mobimba maninganaki o nse ya makolo ma biso; mpe biso banso tokweyaki o mabele, mpo bobangi bwa Nkolo boyaki likolo lya biso.
8 Kasi tala, mongongo molobaki epai ya ngai: Teleme. Mpe nalamukaki mpe natelemeki, mpe namonoki anzelu.
9 Mpe alobaki epai ya ngai: Soko olingi na yomei kobebisama, koluka lisusu te kobebisa eklezia ya Nzambe.
10 Mpe esalemaki ete nakweyaki o mabele; mpe ezalaki mpo ya ntaka ya mikolo misato mpe butu isato ete nakokaki te kofungola monoko mwa ngai, mpe kosalela te binama bya ngai.
11 Mpe anzelu alobaki makambo mingi epai ya ngai, maye mayokanaki na bandeko ba ngai, kasi nayokaki mango te; mpo eyokaki ngai maloba—soko olingi obebisama na yomei, luka lisusu te kobebisa eklezia ya Nzambe—nabetemeki na bobangi mpe bokamwi bonene bwa lolenge loye mbele ntano esusu nakobebisama, ete nakweyaki o mabele mpe nayokaki lisusu te.
12 Kasi naniongamaki na monioko mwa seko, mpo bozo bwa ngai bopasolamaki na ndelo eleki mpe boniongamaki mpo ya masumu ma ngai manso.
13 Iyo, namikundolaki masumu mpe mabe ma ngai manso, mpo ya mango naniokwamaki na bolozi bwa limfelo; iyo, namonoki ete natombokaki na Nzambe wa ngai, mpe ete nabatelaka te mitindo misantu mya ye.
14 Iyo, mpe nabomaki mingi ya bana ba ye, to kutu nakambaki bango mosika epai ya bobebisami; iyo, mpe o nsuka, boye enene ezalaki masumu ma ngai, ete likanisi mpenza lya boyei o kati ya miso mya Nzambe wa ngai liniokolaki bozo bwa ngai na nsomo ya kolimbola te.
15 O, ekanisaki ngai, ete nakoka kobenganama mpe kolimwa nzoto mpe bozo lokola, ete nakoka te komememe mpo ya koteleme o miso mya Nzambe wa ngai, mpo ya kosambisama na misala mya ngai.
16 Mpe sikawa, mpo ya mikolo misato mpe butu isato naniokwamaki, kutu na bolozi bwa bozo botumbolami.
17 Mpe esalemaki ete lokola naniongamaki boye na monioko, ntango epasolamaki ngai motema o bokundoli bwa masumu ma ngai mingi, tala, namikundolaki lisusu koyoka tata wa ngai kobikula epai ya bato etali boyei bwa Yesu Klisto moko, Mwana Mobali wa Nzambe, mpo ya kotumbolama mpo ya masumu ma mokili.
18 Sikawa, lokola mayele ma ngai masimbaki likolo lya likanisi liye, nabelelaki o kati ya motema mwa ngai: O Yesu, Mwana Mobali wa Nzambe, yoka ngolu likolo lya ngai, oyo nazali na matiti ma bololo, mpe nazingami mpembeni na miniololo mya liwa.
19 Mpe sikawa, tala, ekanisaki ngai eye, nakokaki komikundola bolozi bwa ngai lisusu te; iyo, napasolamaki o bokundoli bwa masumu ma ngai lisusu te.
20 Mpe o, bosepeli kani, mpe mwinda mwa bokamwi kani namonoki; iyo, bozo bwa ngai botondaki na bosepeli boluti lokola ezalaki bolozi bwa ngai!
21 Iyo, nalobi epai ya yo, mwana mobali wa ngai, ete ekokaki kozala eloko te eluti ndelo boye mpe bololo boye lokola ezalaki bolozi bwa ngai. Iyo, nalobi lisusu epai ya yo, mwana wa ngai, ete ekoki kozala eloko te eluti ndelo mpe sukali lokola ezalaki bosepeli bwa ngai.
22 Iyo, nakanisaki namonoki, kutu lokola tata wa biso Lehi amonoki, Nzambe kofandaka likolo lya kiti ya ye, ezingami ye na mangomba meke meke ma banzelu, na ezalela ya koyembelaka mpe kosanzolaka Nzambe wa bango; iyo, mpe bozo bwa ngai bozalaki na mposa ya kozala kuna.
23 Kasi tala, binama bya ngai bizwaki bokasi lisusu, mpe natelemeki likolo lya makolo ma ngai, mpe namonisaki epai ya bato ete ngai nabotamaki na Nzambe.
24 Iyo, mpe uta ntango ena kutu kina sikawa, nasali na kolembe te, ete nakoka komeme babozo epai ya boyamboli; ete nakoka komeme bango na komeka bosepeli boluti boye namekaki; ete bakoka lokola kobotama na Nzambe, mpe kotondisama na Molimo Mosantu.
25 Iyo, mpe sikawa tala, O mwana mobali wa ngai, Nkolo apesi ngai bosepeli mpenza na mbuma ya misala mya ngai;
26 Mpo na ntina ya liloba liye akabaki epai ya ngai, tala, mingi babotami na Nzambe, mpe bameki lokola namekaki, mpe bamoni miso na miso lokola namonaki; yango wana bayebi makambo maye nalobi, lokola nayebi; mpe boyebi boye nazwi bozali bwa Nzambe.
27 Mpe nasalisami o nse ya mimekano mpe mobulu mwa ngai mwa lolenge na lolenge, iyo, mpe ndenge inso ya matungisi ma ngai; iyo, Nzambe abimisi ngai uta o boloko, mpe uta o bowumbu, mpe uta o liwa; iyo, mpe natii elikia ya ngai na ye, mpe akobikisa ngai lisusu.
28 Mpe nayebi ete akosekwisa ngai o mokolo mwa nsuka, mpo ya kofanda elongo na ye o nkembo; iyo, mpe nakosanzola ye libela, mpo abimisi batata ba biso libanda lya Ejipito, mpe amini Baejipito o mbu etane; mpe akambaki bango na nguya ya ye o kati ya mboka elakelama; iyo, mpe abikisi bango libanda lya bowumbu mpe bokangemi mbala na mbala.
29 Iyo, lisusu amemi batata ba biso libanda lya mboka ya Yelusaleme, mpe lisusu, na nguya ya ye ya libela, abikisi bango libanda lya bowumbu mpe bokangemi mbala na mbala kina o mokolo mwa lelo; mpe nasimbi ntango inso bokundoli bokangemi bwa bango; iyo, osengelaki lokola kosimba bokundoli, lokola ngai nasali, bokangami bwa bango.
30 Kasi tala, mwana mobali wa ngai, eye ezali enso te; mpo osengelaki koyeba lokola ngai nayebi, ete mbala nzike lokola ekobatela yo mitindo mya Nzambe okozwa bomengo o mboka; mpe osengelaki koyeba lisusu, ete mbala nzike lokola ekobatela yo te mitindo mya Nzambe okobwakama mosika uta o miso mya ye. Sikawa eye ezali engebene na liloba lya ye.


text:
MEKOLÁ KONDIMA NA BANGO | SARA
“Ozali mwasi moko kitoko mingi”
SARA atɛlɛmi na katikati ya shambrɛ mpe azali kotala epai na epai. Meká naino komona na makanisi ndenge mwasi wana ya Moyen-Orient afungoli miso mpe ezali komonana polele ete likambo ezali. Ezali komonana ete azali na mawa? Soki ɛɛ, ezali mpasi te tóyeba mpo na nini azali na mawa. Ndako yango ezali kotinda ye akanisa makambo mingi. Ye ná mobali na ye Abrahama balekisá bantango mingi ya esengo wana. * Bapesanaki mabɔkɔ mpo ndako yango etongama.
Bazalaki kofanda na Ure, engumba moko ya bozwi oyo ezalaki na ebele ya bato ya misala ya mabɔkɔ mpe bakomelesa. Boye, bazalaki mpe na biloko mingi. Kasi mpo na Sara, ndako yango ezalaki kaka te esika ya kobomba biloko. Ye ná mobali na ye balekisaki bambula mingi ya esengo mpe ya mpasi. Ezali esika oyo bazalaki mbala mingi kobondela Nzambe na bango Yehova. Sara azalaki na bantina mingi ya kolinga esika yango.
Ata bongo, Sara andimaki kotika makambo wana nyonso oyo amesanaki na yango. Atako azalaki na mbula soki 60, asengelaki kosala mobembo mpo na kokende esika oyo ayebi te, kobanda bomoi ya sika oyo etondi na makama mpe azalaki na elikya te ete akozonga lisusu na Ure. Nini etindaki ye andima mbongwana wana na bomoi na ye? Kondima na ye ekoki koteya biso nini lelo?
“LONGWÁ NA MBOKA NA YO”
Ekoki kozala ete Sara akolaki na Ure. Lelo oyo, esika engumba yango ezalaká ebebábebá mpe bato bafandaka kuna te. Kasi na eleko ya Sara, bakomelesa bazalaki kouta na biloko ya valɛrɛ mosika mpo na koya na yango na engumba wana ya bozwi na bamasuwa oyo ezalaki kotambola na bamai mpe banzela ya mai ya Ebale Efrate. Bato bazalaki kotondana na babalabala na yango ya ngombangomba, bamasuwa ezalaki kotandana pembenipembeni ya mai mpe biloko ezalaki kotondana na bazando. Meká naino komona ndenge Sara azalaki kokola na engumba wana ya loyenge, mpe ayebaki bato mingi na bankombo. Na ntembe te, bato yango mpe babosanaki ye te mpo azalaki mwasi moko kitoko mingi. Azalaki mpe na bandeko mingi kuna.
Sara ayebani na Biblia mpo na kondima monene oyo azalaki na yango; kasi kondima yango ezalaki te epai ya nzambe-sanza oyo bato mingi ya Ure bazalaki kosambela mpe batɛlɛmisaki monima ya nzambe yango na engumba. Kasi, Sara azalaki kosambela Yehova, Nzambe ya solo. Biblia elobeli te ndenge akómaki na kondima yango. Papa na ye, azalaki mosambeli ya bikeko mpo na mwa ntango. Ezala ndenge nini, Sara abalanaki na Abrahama, mobali oyo alekaki ye na mbula 10 ya kobotama. * (Ebandeli 17:17) Na nsima, Abrahama ayebanaki lokola “tata ya bato nyonso oyo bazali na kondima.” (Baroma 4:11) Libala na bango mibale ezalaki malamu, makasi mpe bazalaki komoniselana limemya, kosolola malamu, bazalaki mpe kopesana mabɔkɔ na ntango ya mikakatano. Kasi oyo eleki nyonso, bolingo mpo na Nzambe nde esimbaki libala na bango.
Sara alingaki mobali na ye mingi mpe bango mibale batongaki ndako na bango na Ure esika bandeko na bango bazalaki kofanda. Kasi likambo moko etungisaki bango. Biblia elobi ete Sara “azalaki kaka ekomba: azalaki na mwana te.” (Ebandeli 11:30) Ezalaki mokakatano monene epai ya Sara mpo na mimeseno ya ntango wana. Kasi Sara azalaki sembo epai ya Nzambe mpe epai ya mobali na ye. Emonani ete, Lota, mwana ya ndeko na bango oyo azalaki na tata te, akómaki lokola mwana na bango. Bomoi na bango ekobaki bongo tii ntango makambo nyonso ebongwanaki.
Abrahama ayei epai ya Sara na esengo makasi. Azali kondima te likambo euti kokómela ye. Nzambe oyo basambelaka auti kosolola na ye; auti kobimela ye, na ntembe te, na nzela ya anzelu moko! Meká naino komona ndenge Sara azali kotala mobali na ye, abendi pema mpe atuni: “Ayebisi yo nini? Nabondeli yo, yebisá ngai!” Ekoki kozala ete liboso Abrahama afandaki naino mpo na kotya makanisi esika moko. Na nsima ayebisaki Sara makambo Yehova alobaki: “Bimá na mokili na yo mpe na bandeko na yo mpe yaká na mokili oyo nakolakisa yo.” (Misala 7:2, 3) Ntango esengo oyo bayokaki ekitaki, bakanisaki na mokumba oyo Yehova apesaki bango. Basengelaki kotika ndako mpe bomoi ya malamu oyo bazalaki na yango mpo bákóma kotambolatambola! Sara alingaki kosala nini? Na ntembe te, Abrahama atalaki ye na miso. Sara alingaki kondima kopesa ye mabɔkɔ na mbongwana wana monene oyo elingaki kokɔta na bomoi na bango?
Ekateli oyo Sara asengelaki kozwa ekoki kokamwisa biso. Tokoki komilobela, ‘ Nzambe asɛngá ngai naino te to molongani na ngai likambo ya bongo!’ Kasi, biso nyonso tozali kokutana na likambo ya bongo. Mokili oyo tofandi elingi bato bázala na biloko ebeleebele mpe ezali kotinda biso tótya makambo, biloko mpe kimya na biso na esika ya liboso. Kasi Biblia esɛngi biso nde tótya makambo ya Nzambe na esika ya liboso; tóluka naino kosepelisa Nzambe na esika ya komisepelisa. (Matai 6:33) Soki totali oyo Sara asalaki, tokoki komituna, ‘ekateli nini nakozwa na bomoi na ngai?’
“BABIMAKI NA MOKILI YANGO”
Ntango Sara azalaki kokanga biloko, ayebaki te azwa nini to atika nini. Asengelaki te kozwa biloko ya minene mpo bampunda ná bakamela ekokaki komema yango te, biloko oyo ezalaki na ntina te na bomoi ya bitambolátambola. Na ntembe te, esɛngaki bátɛka to básundola biloko mingi oyo bazalaki na yango. Basengelaki mpe kobosana matomba ya kofanda na engumba; na ndakisa kokende zando na pɛtɛɛ nyonso epai bakokaki kosomba ndunda, misuni, mbuma, bilamba mpe biloko mosusu oyo bazalaki na yango mposa.
Mbala mosusu ezalaki mpe mpasi Sara atika ndako na ye. Soki ezalaki lokola bandako mingi oyo bato ya arkeoloji bautaki kokundola na Ure, boye Sara asundolaki ndako ya kitoko mpenza. Bandako yango mosusu ezalaki na ebele ya bashambre mpe bapɔmpi ya mai ya pɛto. Ata ndako ya monene te ezalaki na nsamba ya makasi mpe porte oyo ekokaki kokangama makasi. Bahema ekokaki kobatela bango ndenge wana na miyibi? To kobatela bango na bankɔsi, bankɔi, bambwa ya zamba; banyama oyo ezalaki mingi na ntango wana na mikili oyo Biblia elobeli?
Bongo libota? Sara asengelaki kotika banani? Mobeko oyo ya Nzambe: “Longwá na mboka na yo mpe tiká bandeko na yo” ezalaki pɛtɛɛ te mpo na Sara. Lokola azalaki mwasi moko ya boboto mpe bolingo, na ntembe te azalaki na bandeko ya basi mpe mibali, bana na bango, batata-mwasi mpe banɔkɔ oyo azalaki kolinga mingi mpe akokaki lisusu komona bango te. Ata bongo, na mpiko nyonso Sara azongaki nsima te mpe mokolo na mokolo azalaki komibongisa mpo na mobembo.
Atako ezalaki pɛtɛɛ te, Sara asilisaki kokanga biloko mpe amibongisaki mpo na kokende na mokolo oyo batyaki. Tata na bango Tera asengelaki kokende elongo na Abrahama ná Sara, atako azalaki na mbula soki 200. (Ebandeli 11:31) Na ntembe te, Sara azalaki na mosala mingi ya kosala mpo na kobatela tata wana ya mobange. Lota mpe akendaki elongo na bango ntango ‘babimaki na mokili ya Bakaladea’ mpo na kotosa etinda ya Yehova.
Batambolaki pembenipembeni ya Ebale Efrate, mobembo ya kilomɛtrɛ soki 960 na nɔrdi-wɛsti mpo na kokóma na Harane, epai bafandaki liboso mpo na mwa ntango. Ekoki kozala ete Tera abɛlaki yango akokaki lisusu te kokoba mobembo yango. Libota mobimba efandaki wana tii ntango Tera akufaki na mbula 205. Na ntango moko boye, liboso bákoba mobembo na bango, Yehova asololaki lisusu na Abrahama mpe ayebisaki ye lisusu alongwa na mokili yango mpe akende na mokili oyo akolakisa ye. Kasi na mbala oyo, Nzambe abakisaki elaka kitoko oyo: “Nakosala ete ekólo moko monene euta na yo.” (Ebandeli 12:2-4) Kasi ntango balongwaki na Harane, Abrahama azalaki na mbula 75 mpe Sara mbula 65 mpe babotaki te. Ndenge nini ekólo moko ekokaki kobima na nzela ya Abrahama? Asengelaki kozwa mwasi mosusu? Na ntango wana bato mingi bazalaki kobala basi ebele, boye Sara akanisaki na likambo yango.
Ezala ndenge nini, balongwaki na Harane mpe bakobaki mobembo. Kasi talá sikoyo banani bazalaki elongo na bango. Lisolo yango elobi ete Abrahama ná bato ya libota na ye balongwaki na ebele ya biloko mpe “milimo oyo bazwaki na Harane.” (Ebandeli 12:5) Bato yango bazalaki banani? Ekoki kozala bazalaki bato na ye ya misala. Kasi na ntembe te, Abrahama ná Sara bateyaki bato yango makambo ya Nzambe na bango. Kasi bakomantɛrɛ oyo Bayuda mosusu ya kala basalá mpo na vɛrsɛ yango elobi ete bato oyo vɛrsɛ yango elobeli bazalaki mpe baprozelite, bato oyo bakómaki kosambela Yehova elongo na Abrahama mpe Sara. Soki ezali bongo, boye kondima makasi ya Sara esalaki ete andimisa basusu makambo oyo azalaki koyebisa bango na ntina etali Nzambe na ye mpe elikya na ye. Ezali na ntina tókanisa yango mpo tozali na eleko oyo ekómi mpasi komona bato bázala na kondima mpe elikya. Soki oyekoli likambo moko ya malamu na Biblia, okoki koyebisa yango basusu?
‘AKITI NA EZIPITO’
Nsima ya kokatisa Ebale Efrate, ekoki kozala na mokolo ya 14 Nisana, 1943 liboso ya ntango na biso, bakendaki na sudi, na mokili oyo Yehova alakaki bango. (Kobima 12:40, 41) Meká naino komona ndenge Sara azali kotala epai na epai, mpo biloko ndenge na ndenge mpe klima kitoko ya mokili yango ezali kosepelisa ye. Yehova abimeli lisusu Abrahama pene ya nzete monene ya More, na Shekeme, mpe na mbala oyo alobi na ye: “Nakopesa momboto na yo mokili oyo.” Aha, liloba “momboto” ezalaki na ndimbola monene epai ya Abrahama! Na ntembe te, etindaki ye akanisa lisusu elanga ya Edene, epai Yehova alobaki ete mokolo mosusu momboto moko akoboma Satana. Yehova ayebisaki Abrahama ete ekólo oyo ekouta na ye ekosala ete bato ya mabele mobimba bázwa mapamboli.
Ata bongo, libota yango esengelaki mpe kokutana na mikakatano ya mokili oyo. Nzala ekɔtaki na mokili ya Kanana, yango wana Abrahama azwaki ekateli ya komema libota na ye na sudi, na Ezipito. Kasi, amonaki likama moko na mokili yango. Yango wana, alobaki na Sara boye: “Nabondeli yo, yoká ngai! Nayebi malamu ete ozali mwasi moko kitoko mingi. Na bongo, kozanga ntembe, Baezipito bakomona yo mpe bakoloba ete: ‘Oyo mwasi na ye.’ Mpe bakoboma ngai, kasi bakotika yo na bomoi. Nabondeli yo, lobá ete ozali ndeko na ngai, mpo básala ngai malamu likoló na yo, mpe molimo na ngai ekozala mpenza na bomoi mpo na yo.” (Ebandeli 12:10-13) Mpo na nini Abrahama asɛngaki ye likambo ya bongo?
Abrahama azalaki moto ya lokuta te, bibangabanga mpe te ndenge bato mosusu balobaka. Sara azalaki mpenza leki na ye, mwana ya mama mosusu. Abrahama azalaki ekɛngɛ na ntina. Ye ná Sara bayebaki ete likambo eleki ntina ezalaki mokano ya Nzambe ya kobimisa moto moko ya ntina mpe ekólo moko na nzela ya Abrahama, yango wana komibatela ekómaki na ntina mingi mpo na Abrahama. Lisusu, arkeoloji emonisi ete ezalaki likambo ya sika te bakonzi ya Ezipito bábotola mwasi ya moto mpe báboma mobali na ye. Boye, Abrahama asalaki makambo na bwanya mpe na komikitisa nyonso Sara andimaki ekateli na ye.
Eumelaki te, makambo oyo esalemaki emonisaki ete Abrahama abangaki na ntina; bankumu mosusu ya Farao bamonaki ete Sara azalaki bonzenga mpenza
Kanisá naino ndenge Sara azali kotala mokili ya Ezipito na fenetre to na balcon ya ndako ya mokonzi. Amiyokaki ndenge nini ntango azongelaki lisusu kofanda na ndako oyo ezalaki na nsamba mpe biloko kitoko ya kolya? Abendamaki na bomoi wana ya bozwi; ntango mosusu bozwi koleka nyonso oyo azalaki na yango na Ure? Kanisá esengo oyo Satana alingaki koyoka soki Sara asundolaki Abrahama mpe akómaki mwasi ya Farao yango! Kasi Sara asalaki likambo ya ndenge wana te. Azalaki sembo epai ya mobali na ye, na libala na ye mpe epai ya Nzambe na ye. Elingaki kozala malamu soki baoyo nyonso babalá bamonisaka bosembo ya ndenge wana na mokili oyo mabe! Okoki komekola bosembo ya Sara na ndenge na yo ya kosalela bandeko mpe baninga na yo makambo?
Yehova akɔtaki likambo yango mpo na kobatela mwasi yango, abimiselaki Farao ná bato ya ndako na ye bampasi. Ntango Farao ayaki koyeba ete Sara azalaki mwasi ya Abrahama, azongisaki ye epai ya mobali na ye mpe asɛngaki bango nyonso bálongwa na Ezipito. (Ebandeli 12:17-20) Abrahama asepelaki mpenza ntango Sara azongelaki ye! Kobosana te ete alobaki na ye na boboto nyonso ete: “Nayebi malamu ete ozali mwasi moko kitoko mingi.” Kasi asepelaki na kitoko mosusu oyo Sara azalaki na yango koleka kitoko ya nzoto. Sara azalaki na kitoko ya solosolo ya kati, kitoko oyo Yehova azwaka na valɛrɛ mingi. (1 Petro 3:1-5) Ezali kitoko ya ndenge wana nde biso nyonso tosengeli kokóma na yango. Soki totye makambo ya Nzambe liboso ya biloko ya mokili, toyebisi basusu makambo na ye mpe na bosembo nyonso tokangami na mibeko ya Nzambe ata na ntango ya komekama, tokomekola kondima ya Sara.
^ par. 3 Na ebandeli bankombo na bango ezalaki Abrama ná Sarai, kasi na nsima bayebanaki na bankombo oyo Yehova apesaki bango.
^ par. 8 Sara azalaki leki ya Abrahama. Tera nde tata na bango, kasi moto na moto azalaki na mama na ye. (Ebandeli 20:12) Atako lelo oyo libala ya ndenge wana ezali mabe, ezali na ntina tóbosana te ete makambo ezalaki ndenge moko te na eleko wana. Kozanga kokoka oyo Adama ná Eva bamemelá bato ekɔtaki naino makasi te na ntango wana. Atako bazalaki kobalana mpenza na bandeko na bango ya makila, bato yango bazalaki makasi mingi mpenza yango wana bana oyo bazalaki kobota bazalaki makila makasi. Kasi bambula 400 na nsima, bakómaki koumela na bomoi ndenge moko na biso. Na ntango yango, Mibeko ya Moize epekisaki kosangisa nzoto na moto oyo azali mpenza ndeko ya makila.


text:
Biyano na mituna ya Biblia
Mpo na nini tosengeli kokanisaka liwa ya Yesu?
Banda kala, liwa ya Yesu ezalaka likambo oyo eleki ntina; akufaki mpo bato bázongela bomoi oyo Nzambe akanaki mpo na bango na ebandeli. Bato bakelamaki te mpo básalaka makambo mabe, bábɛlaka to bákufaka. (Ebandeli 1:31) Kasi lisumu ekɔtaki na mokili mpo na moto ya liboso, Adama. Yesu apesaki bomoi na ye mpo na kobikisa biso na lisumu mpe na liwa.—Tángá Matai 20:28; Baroma 6:23.
Nzambe amonisaki mpenza ete alingaka biso na ndenge atindaki Mwana na ye na mabele mpo akufa mpo na biso. (1 Yoane 4:9, 10) Yesu ayebisaki bayekoli na ye básalaka mwa molulu oyo esɛngaki básalela limpa ná vinyo mpo na kokanisaka liwa na ye. Kosala bongo mbula nyonso ezali lolenge moko ya komonisa botɔndi na bolingo oyo Nzambe mpe Yesu bamoniselaki biso.—Tángá Luka 22:19, 20.
Banani basengeli kolya limpa mpe komɛla vinyo?
Mbala ya liboso oyo Yesu ayebisaki bayekoli na ye bákanisaka liwa na ye, alobelaki kondimana to kɔntra. (Matai 26:26-28) Efungolelaki bango mpe mwa ndambo ya bato mosusu nzela ya kokóma bakonzi mpe banganga-nzambe elongo na Yesu na likoló. Atako bamilio ya bato bakanisaka liwa ya Yesu, kaka baoyo bazali na kondimana wana nde balyaka limpa mpe bamɛlaka vinyo.—Tángá Emoniseli 5:10.
Ekokisi sikoyo mbula pene na 2 000 banda Yehova aponaka baoyo bakozala bakonzi. (Luka 12:32) Motángo na bango ezali moke soki tokokanisi yango na oyo ya bato oyo bakozwa bomoi ya seko na mabele.—Tángá Emoniseli 7:4, 9, 17.


text:
Kosalisa bato bakimá mboka na Mpoto ya Ntei
Na bambula oyo euti koleka, bato mingi oyo bakimá bamboka na bango na Afrika, na Moyen-Orient mpe na Asie bakendaki na Mpoto. Mpo na kosalisa bango, bibongiseli ya Leta mpe bato ya motema boboto bazwaki bibongiseli mpo na kopesaka bango bilei, mwa esika ya kolala mpe lisalisi ya monganga.
Kasi, emonani ete bato oyo bakimá bamboka, bazalaka mpe na mposa ya lisalisi na makambo mosusu. Mingi na bango banyokwamaka na makanisi, yango wana bazalaka na mposa ya libɔndisi mpe elikya. Batatoli ya Yehova ya mikili ya Mpoto ya Ntei basalaka makasi mpo na kokokisa bamposa yango na ndenge bayokaka mpe basalelaka Biblia mpo na kobɔndisa baoyo bakimá mboka.
Kobɔndisa bango na nzela ya Biblia
Kobanda sanza ya 08/2015, Batatoli ya Yehova ya masangá koleka 300 na Autriche mpe Allemagne basalaki milende mpenza mpo na kobɔndisa bato oyo bakimá bamboka. Bamoni ete bato yango basepelaka kozwa biyano ya Biblia na mituna oyo:
Kobanda sanza ya 08 tii ya 10/2015, Batatoli ya Yehova ya bikólo yango basalaki komande ya tɔni 4 ya mikanda oyo elimbolaka Biblia na biro ya filiale na bango mpe bapesaki yango ofele epai ya bato oyo bakimá bamboka na bango.
Koteya bato oyo balobaka minɔkɔ mosusu
Mingi ya bato oyo bakimá mboka balobaka kaka minɔkɔ na bango ya mboka. Yango wana, Batatoli ya Yehova basalelaka site jw.org, oyo ezali na masolo mpe bavideo na minɔkɔ ebele. Matthias ná Petra oyo bakendá bango moko kosakola na Erfurt, na Allemagne, balobi: “Na bantango mosusu tosololaka na bajɛstɛ, bililingi mpe mayemi.” Basalelaka mpe programɛ JW Language, programɛ ya koyekola minɔkɔ oyo esalisaka Batatoli ya Yehova básakwela baoyo bakimá mboka nsango ya Biblia na minɔkɔ na bango ya mboka. Bamosusu basalelaka programɛ JW Library mpo na kotánga Biblia mpe kolakisa bavideo na minɔkɔ ebele.
Bayambaki mpenza nsango yango
Ndeko mwasi moko ná mobali na ye oyo bafandaka na Schweinfurt, na Allemagne, balobi boye: “Ebele ya bato bazingaki biso. Na boumeli ya ngonga mibale na ndambo, bato yango oyo bakimá mboka bazwaki mikanda na biso soki 360 mpe mingi na bango batyaki mitó na nse mpo na kopesa biso mersi.” Ndeko Wolfgang, oyo akendá kosakola na Diez, na Allemagne, alobi boye: “Bato oyo bakimá mboka basepelaka soki moto moko atyeli bango likebi. Na bantango mosusu basɛngaka mikanda na minɔkɔ mitano to motoba.”
Mingi babandaka kotánga mikanda yango mbala moko, mpe basusu bazongaka mpo na kopesa Batatoli ya Yehova mersi. Ilonca, oyo azali Motatoli ya Yehova na Berlin, na Allemagne, alobi boye: “Bilenge mibali mibale bazwaki mikanda na biso. Ngonga moko na ndambo na nsima, bazongaki kopesa biso likabo ya mwa mampa. Basɛngaki bolimbisi ndenge bazalaki na eloko mosusu te ya kopesa mpo na komonisa botɔndi na bango.”
“Mersi! Mersi mingi mpenza!”
Baoyo basungaka bato, bakonzi ya Leta mpe bato ya kartye basepelaka na milende oyo Batatoli ya Yehova basalaka. Moto moko oyo asalisaka bato soki 300 oyo bakimá mboka, alobaki boye: “Mersi! Mersi mingi mpenza ndenge botyelaka bapaya likebi mpenza!” Mosusu oyo asalaka na kaa moko ya bato bakimá mboka ayebisaki Batatoli ya Yehova ete kopesa baoyo bakimá mboka mikanda ya kotánga na minɔkɔ na bango ya mboka ezali malamu mpenza, “mpo sikoyo, bazali na eloko mosusu ya kosala te kaka kozela bilei mbala misato na mokolo.”
Marion ná mobali na ye Stefan, oyo bafandaka na Autriche, bayebisaki bapolisi mibale ntina oyo bamipesá bango moko mpo na kosakola nsango malamu. Bapolisi yango bapesaki bango mersi mpe basɛngaki mikanda mibale. Marion alobi boye: “Bapolisi bazalaki kopesa biso mersi mbala na mbala mpo na mosala na biso.”
Mwasi moko oyo azalaki koya mbala na mbala kopesa bato ya kaa biloko, amonaki ete Batatoli ya Yehova bazalaki ntango nyonso koya kosalisa bato bakimá mboka ata soki klima ezali mabe. Mokolo moko alobaki na bango boye: “Na ntembe te, bato bakimá mboka bazali na mposa ya lisungi ya biloko, kasi eloko bazali na yango mposa mingi ezali nde elikya. Mpe yango nde bino bozali kopesa bango.”


text:
ELOBELI TITRE YA EZIPELI
Bizaleli oyo ebongisaka mpenza bomoi
Christina akamwaki mpenza ntango amonaki saki moko ya plastiki ya moindo oyo ezalaki na mbongo ebele mpenza; ezalaki na valɛrɛ ya salɛrɛ na ye ya mbula koleka 20! Mpe ayebaki moto oyo abungisaki yango. Esengelaki asala nini? Soki ezalaka yo, olingaki kosala nini? Eyano oyo okopesa ekomonisa ndenge otalelaka bosembo mpe soki okangamaka na yango.
Bizaleli ezali nini? Ezali makambo oyo tomonaka ete ezali malamu mpe na ntina, oyo etambwisaka bomoi na biso. Esangisi makambo lokola: kolimbisa, bosembo, bonsomi, bolingo, komemya bomoi mpe komipekisa. Na yango, bizaleli na biso nde etindaka biso tósala likambo boye to boye, tótya makambo boye to boye na esika ya liboso, tózala na boyokani na basusu mpe tópesa bana na biso batoli oyo ebongi. Atako ezalaka na ntina, bizaleli yango ezali se kobeba.
BIZALELI EZALI SE KOBEBA
Na 2008, bato ya mayele batunaki bilenge mingi na États-Unis bálobela ndenge oyo batalelaka bizaleli malamu. David Brooks alobaki boye na zulunalo New York Times: “Likambo ya mawa, bilenge yango bakanisaka to balobelaka mpenza te bizaleli yango.” Mingi na bango balobaki ete kosangisa nzoto na makasi na mwasi mpe koboma ezali mabe, kasi “longola makambo wana, bapesaki makanisi te na oyo etali mabe ná malamu, ata ntango balobelaki makambo lokola komɛla masanga ntango moto azali kokumba motuka, koyiba na ekzamɛ to kokosa moninga.” Elenge moko alobaki boye: “Namitungisaka mpenza te mpo na likambo oyo ezali malamu to mabe.” Mingi balobaki boye: ‘Soki omoni ete likambo boye ezali malamu, salá yango. Salá oyo motema na yo elingi.’ Kokanisa bongo ezali malamu?
Atako motema ya moto ezalaka na likoki ya kolinga mpe koyokela basusu mawa, ekoki mpe kozala na ‘bokosi mpe ezali eloko ya kosakana na yango te.’ (Yirimia 17:9) Kaka ndenge Biblia esakolaki yango, likambo yango ya mawa ezali komonana na bizaleli oyo bato bakómi na yango. Esakolaki banda kala ete “na mikolo ya nsuka, bato bakokóma komilinga bango moko, bakozala na lokoso, na lofundo, mpe lolendo,” bakozala mpe “na boboto te [mpe] mobulu.” Lisusu, “bakoyina makambo ya malamu” mpe “bakolinga bisengo na esika ya kolinga Nzambe.”—2 Timote 3:1-5, Good News Translation.
Makambo wana esengeli kotinda biso tótalela motema na biso, tólanda yango kaka bongo te! Kutu, Biblia elobi polele ete: “Ye oyo azali kondimela motema na ye moko azali zoba.” (Masese 28:26) Ndenge moko na busole, motema na biso esengeli kotambwisama na bizaleli ya malamu soki tolingi ete esalisa biso. Epai wapi tokoki kokuta bizaleli yango? Bato mingi batyelaka Biblia motema mpo elobaka makambo ndenge ezali mpe polele.
BIZALELI OYO TOSENGELI KOLANDA!
Bizaleli oyo Biblia elobeli emonisaka ete ekomamaki mpo na bato. Tózwa kaka mwa bandakisa—bolingo, boboto, kokaba mpe bosembo.
Kolinga basusu.
Buku moko (Engineering Happiness—A New Approach for Building a Joyful Life) elobi boye: “Soki bateyá yo kolinga, boye, okozala mpenza na esengo.” Ezali polele ete biso bato tozalaka na mposa bálinga biso. Soki te, tokozala mpenza na esengo te.
Oyo Biblia elobi: “Bólata bolingo, mpo ezali ekanganeli ya kokoka mpo na bomoko.” (Bakolose 3:14) Mokomi yango ya Biblia alobi lisusu ete: “Soki . . . nazali na bolingo te, nazali mpamba.”—1 Bakorinti 13:2.
Bolingo yango ezali te likambo ya kosangisa nzoto to lolango; ezali bolingo oyo elandaka malako. Ezali bolingo oyo etindaka biso tósalisa moto oyo azali na mpasi ata soki toyebi ye te, kozanga koluka lifuti. Biblia elobi boye na 1 Bakorinti 13:4-7: “Bolingo ezali na motema molai mpe na boboto. . . . Ezali na zuwa te, emikumisaka te, emivimbisaka na lolendo te, esalaka makambo ya nsɔni te, elukaka matomba na yango moko te, esilikaka te. Ebombaka mabe na motema te. Esepelaka na makambo ya kozanga boyengebene te, kasi esepelaka nde na solo. Endimaka makambo nyonso, . . . eyikaka mpiko na makambo nyonso.”
Soki bolingo ya ndenge wana ezangi na libota, bato nyonso banyokwamaka, mingimingi bana. Mwasi moko na nkombo Monica akomaki ete ntango azalaki mwana, bazalaki kobɛta ye, koyokisa ye mpasi na motema mpe kosangisa na ye nzoto na makasi. Alobi boye: “Bazalaki kolinga ngai te mpe nazangaki elikya.” Na nsima, ntango akómaki na mbula 15, akendaki kofanda epai ya bankɔkɔ na ye oyo bazali Batatoli ya Yehova.
Monica alobi lisusu boye: “Na mbula mibale oyo tofandaki na bango, atako nazalaki nsɔninsɔni, bateyaki ngai ndenge ya kofanda na bato, kolinga mpe kotyela basusu likebi. Basalisaki ngai nakóma mwasi oyo bato bakoki komemya.” Lelo, Monica azali na esengo na libala na ye mpe ye ná mobali na ye ná bana na bango misato bamoniselaka basusu bolingo na ndenge bayebisaka bango nsango ya Biblia.
Monguna ya bolingo oyo ezalaka mpasi koyeba yango ezali ezaleli ya kolinga mingi biloko ya mokili, elingi koloba komona ete biloko ya mokili mpe bisengo ezali na ntina mingi. Nzokande, boyekoli oyo bato basali emonisi mbala na mbala ete esɛngi te moto azala na bozwi mingi mpo azala na esengo. Kutu, ndenge Biblia emonisi yango, bato oyo balingaka mingi biloko ya mokili bakoki kozanga esengo. Mosakoli 5:10 elobi boye: “Moto oyo alingá palata akotonda palata te, mpe moto alingá bozwi akotonda mpe lifuti te. Yango mpe ezali mpamba.” Biblia elobi mpe ete: “Bomoi na bino ezala na bolingo ya mbongo te.”—Baebre 13:5.
Boboto mpe kokaba.
Lisolo moko oyo ebongiseli moko (The Greater Good Science Center) na iniversite ya Californie ebimisaki, elobaki boye: “Kanisá naino soki moto akei na magazini moko mpe asombi esengo ya libela! Likanisi yango ezali ndɔtɔ mpamba te ndenge ekoki komonana, soki eloko oyo ozali kosomba ezali mpo na moto mosusu.” Elingi mpenza koloba nini? Moto oyo akabaka azalaka na esengo mingi koleka moto oyo bakabeli.
Oyo Biblia elobi: “Esengo ya kopesa eleki oyo ya kozwa.”—Misala 20:35.
Mbala mingi, kopesa ntango mpe makasi na biso nde ezali ndenge oyo eleki malamu ya kokaba mpe yango epesaka matomba mingi. Na ndakisa, mwasi moko na nkombo Karen amonaki mama moko ná bana na ye mibale ya basi bafandi na motuka oyo ezalaki na kapo. Mama yango ná mwana na ye moko basengelaki kozwa mpɛpɔ; kasi motuka na bango ekufaki, mpe taksi oyo bazalaki kozela ezalaki na retare. Karen asɛngaki asalisa bango, atako esɛngaki básala miniti 45 mpo na kokóma na libándá ya mpɛpɔ. Bandimaki lisalisi na ye. Ntango Karen azalaki kozonga, amonaki mwana mosusu ya mama yango azali kaka kozela na motuka na ye na parkingi.
Mwasi yango alobaki na ye boye: “Mobali na ngai azali koya.”
Karen azongiselaki ye boye: “Malamu, nasepeli ndenge ozali malamu, nakei kolongola mwa matiti na Ndako ya Bokonzi, to eglize.”
Mwasi yango atunaki ye boye: “Ozali Motatoli ya Yehova?”
Karen alobaki “ɛɛ” mpe bakobaki mwa moke lisolo na bango.
Mwa bapɔsɔ na nsima, Karen azwaki mwa mokanda moko oyo batindelaki ye. Ezalaki mpe na maloba oyo: “Ngai ná mama tobosani te bolamu oyo osalelaki biso. Tomataki mpɛpɔ mpo na yo! Yaya na ngai ayebisaki biso ete ozali Motatoli ya Yehova, yango wana omoniselaki biso boboto mpenza. Mama azali Motatoli, mpe ngai nazali Motatoli kasi nasakolaka lisusu te. Kasi, mosika te nakozongela!” Karen asepelaki ndenge asalisaki bandeko wana mibale. Alobi boye: “Nalelaki!”
Mokomi moko na nkombo Charles Warner akomaki boye: “Ezali moko ya mbano ya malamu na . . . bomoi ete moto moko te akoki mpenza komisalisa kozanga ete aluka mpe kosalisa moto mosusu.” Ezalaka bongo mpo Nzambe akelá bato te mpo bálukaka kaka matomba na bango moko, kasi akelá bango nde mpo bámonisaka bizaleli na ye kitoko.—Ebandeli 1:27.
Bosembo.
Ezaleli yango ezali na ntina mpenza mpo na bato ya bikólo nyonso. Kozanga bosembo esalaka ete bato bábanga, bátyelana motema te, mpe bomoi ya bato ebeba.
Oyo Biblia elobi: “Nani akoyambama na hema [ya Nzambe]?” Eyano: “Ye oyo azali kotambola na mbeba te mpe . . . azali koloba solo na motema na ye.” (Nzembo 15:1, 2) Ya solo, ndenge moko na bizaleli oyo touti kolobela, bosembo ya solosolo ezali ezaleli oyo moto akoki komonisa. Amonisaka yango te mpo likambo moko boye ebimi to mpo na koluka litomba.
Ozali koyeba lisusu Christina oyo amonaki sakosi ya mbongo? Mposa na ye ezalaki te ya kozwa bomɛngo, kasi nde ya kosepelisa Nzambe. Na yango, ntango nkolo mbongo azongaki, ayebisaki ye ete mbongo na ye emonani. Akamwaki mpo na bosembo ya Christina. Patrɔ na ye mpe akamwaki, mpo na nsima apesaki Christina mokumba ya kobatela biloko nyonso ya magazini na ye, mokumba oyo bapesaka na moto oyo batyelaka mpenza motema. Maloba oyo ezali na 1 Petro 3:10 ezali mpenza solo, elobi boye: “Moto oyo alingi kosepela na bomoi mpe komona mikolo ya malamu, apekisa . . . mbɛbu na ye koloba makambo ya bokosi.”
‘TAMBOLÁ NA NZELA YA BATO MALAMU’
Batoli ya bizaleli malamu oyo ezali na Biblia emonisaka bolingo monene oyo Mozalisi na biso azalaka na yango mpo na biso, mpo bizaleli yango esalisaka biso ‘tótambola na nzela ya bato malamu.’ (Masese 2:20; Yisaya 48:17, 18) Soki tolandi litambwisi yango, biso mpe tokolinga Nzambe mpe tokozwa mapamboli mingi. Kutu, Biblia elaki boye: “Batelá nzela [ya Nzambe], mpe ye akotombola yo mpo na kozwa mabele. Ntango bato mabe bakobomama, yo okomona yango.”—Nzembo 37:34.
Ya solo, avenire moko kitoko ezali kozela baoyo nyonso balandaka batoli ya Biblia—bomoi na mabele ya kimya oyo mabe ekozala lisusu te! Na ntembe te, ebongi mpenza tótalela bizaleli oyo Biblia elobeli.


text:
Biblia na Internet | BIBLIA - LIBONGOLI YA MOKILI YA SIKA
Olingi koyoka botángi ya lisolo oyo na %%?
Yobo 14:1-22
14 “Moto, oyo abotamá na mwasi,+Azalaka na bomoi mokuse+ mpe atondi na mpasi.+2 Abimi lokola fololo, mpe akatami,+Mpe akimaka lokola elili+ mpe azalaka lisusu te.3 Ɛɛ, yo ofungoleli moto yango liso na yo,Mpe ngai, omemi ngai nasamba+ na yo.4 Nani akoki kobimisa moto ya pɛto na moto ya mbindo?+Moto moko te.5 Soki mikolo na ye ekatamá,+Motángo ya basanza na ye ezali epai na yo;Otyelá ye mobeko mpo abuka yango te.6 Longolá miso na yo epai na ye mpo apema,+Tii ntango akosepela ndenge mosali oyo azwaka lifuti asepelaka na mokolo na ye.7 Mpo, ata kutu mpo na nzete, elikya ezalaka.Soki bakati yango, ekobimisa lisusu bitape ya sika,+Mpe mwa etape na yango ekolimwa te.8 Soki mosisa na yango enuni na mabeleMpe soki ekumu na yango ekufi na kati ya putulu,9 Soki eyoki nsolo ya mai ekobimisa bitape ya sika+Mpe ekobimisa mpenza etape lokola nzete ya sika.+10 Kasi mobali makasi azali kokufa mpe azali kolala, balongi ye;Mpe moto ya mabele akati motema, mpe wapi ye?+11 Mai ezali kolimwa na mbu,Mpe ebale ezali kosila mai mpe kokauka.+12 Moto mpe asengeli kolala mpe akotɛlɛma te.+Tii ntango likoló ekozala lisusu te, bakolamuka te,+Bakolamwisama mpe na mpɔngi na bango te.+13 Aa soki obombaka ngai ata na Nkunda,*+Soki obombaka ngai tii nkanda na yo ekozonga nsima,Soki okatelaka ngai ata ntango+ mpo okanisa ngai!+14 Soki mobali makasi akufi, akoki kozonga lisusu na bomoi?+Mikolo nyonso ya kotindama oyo natindamaka na mosala makasi, nakozela,+Tii ntango kobɔndisama na ngai ekoya.+15 Yo okobenga, mpe ngai nakondima.+Okozala na mposa makasi ya mosala ya mabɔkɔ na yo.16 Mpo sikoyo, ozali kokoba kotánga matambe na ngai;+Ozali kotala eloko mosusu te kaka lisumu na ngai.+17 Botomboki na ngai ekangisami na elembo na kati ya saki moko,+Mpe ozali kopakola kɔlɛ likoló ya libunga na ngai.18 Nzokande, ngomba kutu, oyo ezali kokwea, ekobebabeba,Ata libanga mpe ekolongolama na esika na yango.19 Ya solo, mai kutu elyaka ata mabanga;Kosopana na yango ekɔmbɔlaka putulu ya mabele.Boye obebisi elikya ya moto—mowei mpamba.20 Olongaka ye seko mpe akendaka na ye;+Obebisaka ye elongi mpe otikaka ye akende.21 Bapesi bana na ye lokumu, kasi ayebi yango te;+Bakómi biloko mpamba, kasi ye atyelaka bango likebi te.22 Kaka mosuni na ye ntango ezali likoló na ye nde ekokoba koyoka mpasi,Mpe molimo na ye ntango ezali na kati na ye nde ekokoba kolela.”


text:
Biblia na Internet | BIBLIA - LIBONGOLI YA MOKILI YA SIKA
Olingi koyoka botángi ya lisolo oyo na %%?
2 Timote 1:1-18
1 Paulo, ntoma ya Kristo Yesu na mokano ya Nzambe+ na kolanda elaka ya bomoi+ oyo ezali koya na nzela ya boyokani na Kristo Yesu,+2 epai ya Timote, mwana na ngai ya bolingo:+Boboto monene, motema mawa, kimya ya Nzambe Tata mpe ya Kristo Yesu Nkolo na biso ezala na yo.+3 Nazali kotɔnda Nzambe, oyo nazali kosalela mosala mosantu+ ndenge bankɔkɔ na ngai+ basalaki mpe nazali kosala yango na lisosoli ya pɛto,+ mpo nabosanaka te kokanisa yo na malɔmbɔ na ngai,+ butu moi4 nazali na mposa makasi ya komona yo,+ awa nazali kokanisa mpisoli na yo, mpo natonda na esengo.5 Mpo nazali kokanisa lisusu kondima+ oyo ozali na yango, oyo ezangi bokosi,+ mpe oyo liboso nkɔkɔ na yo ya mwasi Loisi ná mama na yo Enise bazalaki na yango, kasi oyo nandimi mpenza ete ozali mpe na yango.6 Yango wana mpenza nazali kokundwela yo ete opelisa lokola mɔtɔ+ likabo+ ya Nzambe oyo ezali epai na yo na ndenge natyelaki yo mabɔkɔ.+7 Mpo Nzambe apesaki biso elimo ya bibangabanga te,+ kasi ya nguya+ mpe ya bolingo mpe ya makanisi malamu.+8 Yango wana, koyoka nsɔni te mpo na litatoli oyo etali Nkolo na biso,+ mpe mpo na ngai moto ya bolɔkɔ mpo na ye,+ kutu ndimá nde komonela nsango malamu mpasi+ na nguya ya Nzambe.+9 Abikisaki+ biso mpe abengaki biso tózala basantu,+ mpo na misala na biso te,+ kasi mpo na mokano na ye moko mpe mpo na boboto monene na ye. Bamoniselaki biso yango na boyokani na Kristo Yesu banda kalakala,+10 kasi sikoyo yango emonani polele na nzela ya komonana+ ya Mobikisi na biso, Kristo Yesu, oyo alongoli liwa+ kasi amonisi biso polele+ ndenge ya kozwa bomoi+ mpe nzoto oyo epɔlaka te+ na nzela ya nsango malamu,+11 oyo mpo na yango natyamaki mosakoli mpe ntoma mpe moteyi.+12 Yango wana nazali mpe konyokwama+ na makambo yango, kasi nazali koyoka nsɔni te.+ Mpo nayebi moto oyo ngai nandimelá, mpe nandimi mpenza ete akoki kobatela+ eloko oyo nabombi epai na ye tii na mokolo yango.+13 Kangamá ntango nyonso na ndakisa ya maloba oyo epesaka litomba+ oyo oyokaki epai na ngai, zalá na kondima mpe na bolingo oyo ezali na boyokani na Kristo Yesu.+14 Eloko yango ya motuya oyo babombi epai na yo,+ batelá yango na lisalisi ya elimo santu oyo ezali epai na biso.+15 Oyebi ete bato nyonso na etúká ya Azia+ basundoli ngai.+ Figele ná Hermogene bazali na kati ya bato yango.16 Nkolo ayokela ndako ya Onezifore+ mawa, mpo azalaki mbala na mbala kolendisa ngai,+ mpe ayokelaki minyɔlɔlɔ+ na ngai nsɔni te.17 Kutu, ntango akómaki na Roma, alukaki ngai mingi mpe amonaki ngai.+18 Nkolo asala ete Yehova ayokela ye mawa+ na mokolo yango.+ Mpe misala nyonso oyo asalaki na Efese oyebi yango malamu mpenza.


text:
Biblia na Internet | BIBLIA - LIBONGOLI YA MOKILI YA SIKA
Olingi koyoka botángi ya lisolo oyo na %%?
Matai 20:1-34
20 “Mpo bokonzi ya likoló ezali lokola nkolo-ndako moko oyo abimaki ntɔngɔntɔngɔ mpo na kozwa bato na mosala ya elanga na ye ya vinyo.+2 Nsima ya koyokana na bato ya mosala ete akofuta bango denari moko na mokolo,+ atindaki bango na elanga na ye ya vinyo.3 Mpe ntango abimaki pene na ngonga ya misato,+ amonaki bato mosusu batɛlɛmi na zando,+ mosala ya kosala ezali te;4 mpe alobaki na bango ete: ‘Bino mpe, bókende na elanga ya vinyo, mpe nakopesa bino lifuti oyo ebongi.’5 Bongo bakendaki. Lisusu, abimaki pene na ngonga ya motoba+ mpe ya libwa+ mpe asalaki kaka bongo.6 Nsukansuka, pene na ngonga ya zomi na moko abimaki mpe akutaki bato mosusu batɛlɛmi, mpe alobaki na bango ete: ‘Mpo na nini botɛlɛmi awa mokolo mobimba mosala te?’7 Balobaki na ye ete: ‘Mpo moto moko te azwi biso na mosala.’ Ye alobaki na bango ete: ‘Bino mpe bókende na elanga ya vinyo.’+8 “Ntango mpokwa+ ekómaki, nkolo ya elanga ya vinyo alobaki na kapita na ye ete: ‘Bengá bato ya mosala mpe futá bango lifuti na bango,+ bandá na bato ya nsuka tii na bato ya liboso.’9 Ntango bato ya ngonga ya zomi na moko bayaki, bazwaki moto na moto denari moko.10 Bongo, ntango bato ya liboso bayaki, bakanisaki ete bakozwa mingi koleka; kasi bango mpe bazwaki lifuti ya denari moko.11 Ntango bazwaki yango babandaki koimaima likoló ya nkolo-ndako+12 mpe balobaki ete: ‘Bato oyo ya nsuka basali kaka ngonga moko; kasi yo ofuti bango ndenge moko na biso bato tonyokwami mokolo mobimba mpe tomoni mpasi na molunge makasi!’13 Kasi azongiselaki moko na bango ete: ‘Moninga, nasali yo mabe te. Oyokanaki na ngai ete nakofuta yo denari moko, boye te?+14 Kamatá lifuti na yo mpe kende. Nalingi kopesa moto oyo ya nsuka ndenge moko na yo.+15 Nazali na lotomo ya kosala na biloko na ngai ndenge nalingi, boye te? To oyoki mabe*+ mpo na bolamu oyo nasali?’+16 Ndenge wana nde bato ya nsuka bakozala bato ya liboso, mpe bato ya liboso bakozala bato ya nsuka.”+17 Lokola Yesu azalaki sikoyo pene ya komata na Yerusaleme, akamataki bayekoli zomi na mibale+ kaka bango moko mpe na nzela, alobaki na bango ete:18 “Talá! Tozali komata na Yerusaleme, mpe bakokaba Mwana ya moto na mabɔkɔ ya banganga-nzambe bakonzi ná bakomeli, mpe bakokatela ye etumbu ya liwa,+19 mpe bakokaba ye na mabɔkɔ ya bato ya bikólo mpo na kosɛka ye mpe kobɛta ye fimbo mpe kobaka ye na nzete,+ mpe na mokolo ya misato akolamuka.”+20 Bongo mama ya bana ya Zebede+ apusanaki pene na ye elongo na bana na ye, agumbamelaki ye mpe asɛngaki ye eloko moko.+21 Alobaki na ye ete: “Olingi nini?” Ye alobaki na Yesu ete: “Lobá ete bana na ngai oyo mibale báfanda, moko na lobɔkɔ na yo ya mobali mpe moko na lobɔkɔ na yo ya mwasi, na bokonzi na yo.”+22 Yesu azongisaki ete: “Boyebi likambo oyo bozali kosɛnga te. Bokoki komɛla kɔpɔ+ oyo ngai nalingi namɛla?” Balobaki na ye ete: “Tokoki.”23 Alobaki na bango ete: “Ya solo bokomɛla kɔpɔ na ngai,+ kasi kofandisa moto na lobɔkɔ na ngai ya mobali mpe na lobɔkɔ na ngai ya mwasi ezali likambo na ngai te, ezali nde esika ya baoyo Tata na ngai abongiselá bango yango.”+24 Ntango bamosusu zomi bayokaki bongo, bayokaki mabe mpo na bandeko wana mibale.+25 Kasi Yesu abengaki bango esika azalaki mpe alobaki ete: “Boyebi ete bayangeli ya bikólo balakisaka bango bokonzi na bango mpe bato na bango ya minene bayokisaka bango bokonzi na bango.+26 Ezali bongo te epai na bino;+ kasi moto nyonso oyo alingi kozala moto monene na kati na bino asengeli kozala mosaleli na bino,+27 mpe moto nyonso oyo alingi kozala moto ya liboso na kati na bino asengeli kozala moombo na bino.+28 Se ndenge Mwana ya moto ayaki, mpo básalela ye te, kasi mpo na kosalela+ mpe kopesa molimo na ye lisiko na esika ya bato mingi.”+29 Nzokande ntango bazalaki kobima na Yeriko+ ebele ya bato mpenza bazalaki kolanda ye.30 Mpe talá! bato mibale oyo bakufá miso bafandaki pembeni ya nzela, ntango bayokaki ete Yesu azali koleka wana, bagangaki mpe balobaki ete: “Nkolo, Mwana ya Davidi, yokelá biso mawa!”+31 Nzokande ebele ya bato yango bagangelaki bango ete báfanda nyɛɛ; kasi bango bagangaki makasi koleka ete: “Nkolo, Mwana ya Davidi, yokelá biso mawa!”+32 Bongo Yesu atɛlɛmaki, abengaki bango mpe alobaki ete: “Bolingi nasalela bino nini?”33 Balobaki na ye: “Nkolo, miso na biso efungwama.”+34 Bongo mawa ekangaki Yesu, asimbaki miso na bango,+ mpe na mbala moko bakómaki komona, mpe balandaki ye.+


text:
Mokapo 18
Alama alakisi na nkuku—Alimboli boyokani bwa libatisi mpe abatisi na mai ma Molomoni—Abongisi Eklezia ya Klisto mpe akulisi banganga—Bamisalisi bangomei mpe balakisi bato—Alama mpe bato ba ye bakimi uta na Mokonzi Noa o kati ya esobe. Penepene na 147–145 Yambo ya Klisto.
1 Mpe sikawa, esalemaki ete Alama, oyo akimaki uta na basali ba mokonzi Noa, ayambolaki masumu mpe mabe ma ye, mpe akendeki zingazinga na nkuku o ntei ya bato, mpe abandaki kolakisa maloba ma Abinadi—
2 Iyo, maye matali eye ekoya, mpe lisusu maye matali bosekwi bwa bakufi, mpe bosikoli bwa bato, boye bokoya na nguya, mpe mpasi, mpe liwa lya Klisto, mpe bosekwi bwa ye mpe bobuti bwa ye o lola.
3 Mpe mingi lokola balingaki koyoka liloba lya ye ateyaki. Mpe alakisaki bango na nkuku, ete ekokaki te koya o boyebi bwa mokonzi. Mpe mingi bandimaki maloba ma ye.
4 Mpe esalemaki ete mingi bandimaki ye bakendeki o esika yoko eye ebiangemi Molomoni, ezwaki nkombo ya yango uta na mokonzi, ezalaki na ndelo ya mboka inialangisama, o ntango to o eleko, na niama ya zamba.
5 Sikawa, ezalaki o Molomoni liziba lyoko lya mai ma peto, mpe Alama akendeki kuna, kuna ezalaki penepene na mai ebolo ya nzete ike, esika amibombaki o ntango ya moi uta o boluki bwa bato ba Mokonzi.
6 Mpe esalemaki ete mingi lokola bandimaki ye bakendeki kuna mpo ya koyoka maloba ma ye.
7 Mpe esalemaki ete nsima ya mikolo mingi motango moko monene basanganaki elongo o esika ya Molomoni, mpo ya koyoka maloba ma Alama. Iyo, banso basanganaki elongo baye bandimaki maloba ma ye, mpo ya koyoka ye. Mpe alakisaki bango, mpe alakisaki epai ya bango boyamboli, mpe bosikoli, mpe bondimi likolo lya Nkolo.
8 Mpe esalemaki ete alobaki epai ya bango: Talani, awa ezali mai ma Molomoni yango oyo (mpo boye mango mabiangemaki), mpe sikawa, lokola bozali na mposa ya kokota o kati ya etonga ya Nzambe, mpe kobiangema bato ba ye, mpe bozali kondima komeme mikumba mya bino na bino, ete mikoka kozala pepele;
9 Iyo, mpe bozali kondima kolela elongo na baye bakolela; iyo, mpe kobondisa baye batelemi na mposa ya libondisi, mpe kotelemeke lokola banzeneneke ba Nzambe o ntango inso mpe o makambo manso, mpe o bisika binso bokoka kozala, kutu kina liwa, ete bokoka kosikolama na Nzambe, mpe kotangema elongo na bango ba bosekwi bwa yambo, ete bokoka kozwa bomoi bwa seko—
10 Sikawa nakoloba epai ya bino, soko eye ezali mposa ya mitema mya bino, nini ekopekisa bino bobatisama o nkombo ya Nkolo, lokola litatoli liboso lya ye ete bokoti o kati ya boyokani elongo na ye, ete bokosalela ye mpe bokobatela mitindo mya ye, ete akoka kosopa libanda molimo mwa ye mingi koleka likolo lya bino?
11 Mpe sikawa, eyokaka bato maloba maye, babeteki maboko ma bango mpo ya bosepeli, mpe bagangaki: Eye ezali mposa ya mitema mya biso.
12 Mpe sikawa esalemaki ete Alama akamataki Helama, ye kozalaka moko wa yambo, mpe akendeki mpe atelemeki o mai, mpe abelelaki, kolobaka: O Nkolo, sopa Molimo mwa yo likolo lya mosali wa yo, ete akoka kosala mosala moye na bosantu bwa motema.
13 Mpe elobaka ye maloba maye, Molimo mwa Nkolo azalaki likolo lya ye, mpe alobaki: Helama, nakobatisa yo, kozalaka na bokulaka uta na Nzambe wa Bokasi Bonso, lokola litatoli lyoko ete okoti o kati ya boyokani mpo ya kosalela ye kina okokufa lokola nzoto ya kufa; mpe tika Molimo mwa Nkolo asopana likolo lya yo; mpe tika apesa epai ya yo bomoi bwa seko, na bosikoli bwa Klisto, bwango alengeleki uta o bokelami bwa mokili.
14 Mpe esilisaka Alama koloba makambo maye, Alama mpe Helama lokola bakundamaki o mai; mpe batelemeki mpe babimaki na mai kosepelaka, etondisamaki bango na Molimo.
15 Mpe lisusu, Alama akamataki mosusu, mpe akendeki mbala yoko ya ibale o kati ya mai, mpe abatisaki ye engebene na ya yambo, kasi akundamaki yemei lisusu te o mai.
16 Mpe nsima ya lolenge loye abatisaki moko na moko oyo akendeki o esika ya Molomoni; mpe bazalaki motuya penepene na bato nkama ibale na inei; iyo, mpe babatisamaki o mai ma Molomoni, mpe batondisamaki na boboto bwa Nzambe.
17 Mpe babiangemaki eklezia ya Nzambe, to eklezia ya Klisto, uta o ntango ena. Mpe esalemaki ete onso oyo abatisamaki na nguya mpe bokulaka bwa Nzambe abakisamaki o eklezia ya ye.
18 Mpe esalemaki ete Alama, ezalaki ye na bokulaka uta na Nzambe, akulisaki banganga; kutu nganga moko mpo ya tuku mitanu na tuku mitanu ya motango mwa bango akulisaki mpo ya kolakisa epai ya bango, mpe mpo ya kolakisa bango makambo matali bokonzi bwa Nzambe.
19 Mpe atindaki bango ete balakisa eloko esusu te longola se soko ezalaki makambo maye alakisaka, mpe maye malobamaki na monoko mwa baprofeta basantu.
20 Iyo, atindaki bango ete bateya eloko esusu te longola se soko ezalaki boyamboli mpe bondimi likolo lya Nkolo, oyo asikolaka bato ba ye.
21 Mpe atindaki bango ete ezala boswani te bango na bango, kasi ete batalela o boso na miso moko, kozalaka na bondimi boko mpe libatisi lyoko, kozalaka na mitema mya bango misangana elongo o bomoko mpe o bolingo bango na bango.
22 Mpe boye atindaki bango bateya. Mpe boye bakomaki bana ba Nzambe.
23 Mpe atindaki bango ete batosa saba, mpe babatela yango esantu, mpe lisusu mokolo na mokolo bapesa matondi na Nkolo Nzambe wa bango.
24 Mpe atindaki bango lisusu ete banganga baye akulisaka basala na maboko ma bangomei mpo ya lisalisi lya bango.
25 Mpe ezalaki mokolo moko o mposo na mposo moye motiamaki mpembeni ete basangana bangomei elongo mpo ya kolakisa bato, mpe kokumbamela Nkolo Nzambe wa bango, mpe lisusu, mbala mingi lokola ezalaki na nguya ya bango, koyangana bangomei elongo.
26 Mpe banganga basengelaki te koyekeme likolo lya bato mpo ya lisalisi lya bango; kasi mpo ya mosala mwa bango basengelaki kozwa boboto bwa Nzambe, ete bakoka koyika bokasi o molimo, kozalaka na boyebi bwa Nzambe, ete bakoka kolakisa na nguya mpe bokulaka bwa Nzambe.
27 Mpe lisusu Alama atindaki ete bato ba eklezia bakaba eteni ya biloko bya bango, moko na moko engebene na eye azwaka; soko azali na mingi koleka akokaba mingi koleka; mpe na oyo azalaka kaka na moke, nde moke esengemeki; mpe na oyo azangaka esengelaki apesama.
28 Mpe boye bakabolaki eteni ya biloko bya bango na bolingi bwa bonsomi bwa bangomei mpe mposa ilamu ona Nzambe, mpe na banganga baye batelemeki na bozangi, iyo, mpe na oyaso oye azangi, bozo botaka.
29 Mpe eye alobaki epai ya bango, etindamaki ye na Nzambe; mpe batambolaki na alima liboso lya Nzambe, kokabanaka biloko o ntango mpe o molimo lokola engebene na bozangi mpe bisenge bya bango.
30 Mpe sikawa esalemaki ete enso eye esalemaki o Molomoni, iyo, mpembeni ya mai ma Molomoni, o zamba ezalaki mpembeni ya mai ma Molomoni; iyo, esika ya Molomoni, mai ma Molomoni, zamba ya Molomoni, boniboni kitoko ezalaki o miso mya baye bayaki kuna mpo ya boyebi bwa Mosikoli wa bango; iyo, mpe boniboni bapambolami, mpo bakoyemba mpo ya bosanzoli bwa libela.
31 Mpe makambo maye masalemaki o ndelo ya mboka, ete makokaki te koya o boyebi bwa mokonzi.
32 Kasi tala, esalemaki ete mokonzi, ebombolaki ye moningi o ntei ya bato, atindaki basali ba ye mpo ya kosenzele bango. Yango wana o mokolo moye bayanganaki bangomei elongo mpo ya koyoka liloba lya Nkolo babombolamaki na mokonzi.
33 Mpe sikawa Mokonzi alobaki ete Alama azalaki kolamusa bato mpo ya botomboki na ye; yango wana atindaki limpinga lya ye mpo ya kobebisa bango.
34 Mpe esalemaki ete Alama elongo na bato ba Nkolo bayebisamaki na boyei bwa limpinga lya mokonzi; yango wana bakamataki biema bya bango mpe mabota ma bango mpe bakendeki o kati ya esobe.
35 Mpe bazalaki na motuya penepene na bato nkama inei na tuku itano.


text:
Voice Of Congo vous présente ce reportage de la conference sur la diaspora et la cohésion nationale avec le Pasteur Nkosi de Londres et le Pasteur Théodore Mugalu….Suivez
42 comments
-
probleme ya savant ezali wana te,pourquoi bozali ko banga koloba probleme yango,probleme ezali congo ezali na occupations rwandaise,yango nde il fallai bolobela yango,bozali kobanga nini.
-
yo moko kende ko loba,kasi
-
Ndeko MOKREKESE keba na bana Ndjili po na plan wana ya koboma moto kombo nayo nde ekeyi liboso ba vrai combattants bazongi na bango sima po bayebi que PASTEUR NKOSI azali un vrai serviteur de DIEU po abimaka na basi ya bato te lokola ba misusu toyebi le nouv pre heux!! elobi kofi olomide
-
Mais ye aloba que aza naye angolais et alobelaka politique te et akipaka makmbu na biso te mais Diaspora oyo azo lobela eza ya angola to ya congo. Aza infiltre. Je te rappel que Mugalu ce n’est pas n’importe qui. Donc qui dit Mugalu dit Kanambe. Donc bakoki pe kopesa ye mission poison. Kokamua pasta akeyi kolobela makambu oyo akipaka awa te? Donc il a dit il angolais atika makmbu na biso aza ingrat po congo mutu elakisi ye francais wana azo loba….Bref ata akufi to abetami aleki oyo bazo kufa na EST te…
-
Fantome oza mayele te!!! Kobima na basi nde elingi koloba que aza mosali ya Nzambe ya solo ??? Eza mawa mingi penza! Yo emonani oza fanatique ya Kossi, mais mboka akeyi kolobelela ezali mboka na ye te, aza angolais! Na Londres azalaka Federra soki nani kombo ya ba angolais, kuna akeyi kobima Congolais ? Et puis ndenge eza wana c’est sur que ba ko utiliser ye po atiela batu ba poison na Angleterre alors ba combattants bazala na ye mayele une fois que ako koma na Angleterre, il faut aleka na interrogatoire!
-
POPOL OZA ZOBA PASTEUR NKOSI ABOTAMA NA CONGO.
-
DAVE,EMONANI ATA EPAYI YA MWANA MUKIE YA 2 ANS QUE YONDE OZA ZOBA,OZA KAKA LOKOLA NKOSI. ATA ABOTAMA NA CONGO,AZA CONGOLAIS TE HUUUUUUUUUUUEEE !!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!
-
-
-
-
-
CATASTROPHE! le pasteur Paul Nkosi de Londres (un grand collabo) a toujours menti les Congolais comme quoi il est serviteur de Dieu, il ne peut pas melanger la politique et la religion, mais comme on le dit on peut voler 99 jours le 100e jour le voleur sera pris la main dans le sac. Cette video vient de prouver que ce Monsieur de prere Congolais et de mere Angolaise est hypocrite et tres dangereux. Il coopere depuis longtemps avec le pouvoir sanguinaire de Kinshasa, dans cette video il vient de demontrer qu’il est collabo à coté de Theodore Mugalu l’agent tueur du pouvoir Rwandais au Congo. Combattants ou etes-vous? Il doit etre MUTAKALISE.
-
NE TOUCHES PAS A MON PASTEUR SOKI BOLINGI GUERRE DE 100 ANS TE, PLAN NA BINO YA SAMEDI NA SELBY NA BA COMMENDITAIRES LISTE EYEBANI
-
Marie Louise, que ferais-tu si on touchait a ton soit disons pasteur? Mutu amela bino ba mbongo bokokaka ata kofungola munoko te botuna terrain oyo aloba eza wapi, awa nde tu te permets d’ouvrir ta bouche? Poison oyo azoya na yango ako melisa bino batu ya liboso… Ozo loba ne touche pas, fiotooooooo !
-
Yoali- nzambe ya papa Nkosi a limbisa yo, the money is ours if we want to give it so we can buy church is nothing to do with you. your are not a member of sion mind your business please. EBONGO BA MELISAKA BATU POISON KAKA BONGO? SOKI OZANGI ELOKO YA KO LOBA KANGA PLEASE. OYO AKO SIMBA PASTEUR NA BISO A SIMBI PE BISO. BA PLAN NA BINO EYEBANI
-
Bea oza stupide!!!!!! Poison eza ya ndenge ebele alors, akoboma bino batu ya liboso. Et puis olobi pe osilisi Nzambe ya Nkosi alimbisa ngai, siaaa, toyeba deja Nzambe na ye aza oyo akela mokili oyo te,aza magicien. Conseil gratuit koma ata na lingala po anglais pe ozo maitriser yango te! Ndima kaka que a arnaquer bino elingi koloba que ameli bino mbongo, kiekiekieeeeeeeeeee bozo boma bana na bino na nzala po boliesa Nkosi na libota na ye. Asi a envouta bino boluka Nzambe ya solo.
-
-
-
-
-
Eeee Mama ee nzoka nde pasteur oyo ya Zion church azalaka ndoki boye? alei ko cooperer penza na pouvoir oyo ezo boma ba Congolais pe ko violer basi?
-
toyebisaka bino bokeba na ba eglise de reveil yango nde ezali dangereux,partou eglise de reveil ezali dirige’ na ba sorcie’,ba ndoki ba kenda kokutanaka kuna na ba renions satanique.
-
probleme eza ya ba pasteurs ya reveil nyoso, il faut ko sala la part de chose. ba pasteurs ya reveil ya malamu bazali.
-
-
PATEUR ALOBI PENZA MABE TE MAIS LIMKAMBU YA PASI EZALI KAKA AKOMI KUNA NDENGE NINI? MAIS NA DEBAT A DEFENDRE PE BA DIASPORA
-
ndeko zala mayele, Nkosi aza suka na ndoki akomaki kuna ndenge nini? alobi que to boma kanambe te si non ba congolais bako zala maudits ; ndekp wana eza likambo te?
-
a lobi bongo te samba. yo oyoki pasteur cote a lobi kombo ya kanambe? soki yo oza na makasi ya ko boma kanambe kende ko boma ye.
-
-
Tala biso pe ba congolaise to lekisi, mabe nini oyo Nkosi alobi kuna? ezali normal Pasteur oyo ayebani mokili mobimba soki ba bengisi ye bisika ya bongo eza mabe te. Buzoba na kindoki mitema mabe na biso ba congolaise yango wana boyina ye asala bino nini?? bitumba na biso ezali na ba rwandais na ba pasteurs ya batu te to tika buzoba oyo ya ko koselaka ba ndeko na biso moko eza buzoba
-
-
EN ECOUTANT CES GENTS , CES SOIT DISANT PASTEURS ET LES AUTRES INTERVENANTS CA DONNE DE LA NAUSEE, CA DONNE LA TRISTESSE ET LA HAINE, LA COLERE. JE MANQUE LES ADJECTIFS QUALIFICTIFS POUR QUALIFIE CES CRETINS. MAIS DANS UN MOT MABOLO YA BA MAMANS NA BINO, LES EXTRA-TERRESTRE
-
LA DIASPORA FAIT DEJA SON TRAVAIL, PAR CONTRE LE GOUVERNEMENT NE FAIT ABSOLUMENT RIEN.
-
Pateur Nkosi a tambolaka na passeprt angolais, aza angolais Alors awa azo lobela makambu ya congo etant que qui?
PASTEUR NKOSI AZ NAYE ANGOLAIS DONC MAKAMBU YA CONGO EZO SALA YE PASSI TE..
PEUT ETRE AZO SALA COOP NAYE, PONA NGA AYEBA BISO AZO LOBELA BA NANI? BA ANGOLAIS TO BA CONGOLAIS???????/
-
Kokamwa na bazombo oyo bazalaka koteka kaka nguba na congo lelo oyo pe bakomi koloba na congo?na angola kuna mutu atanga aza te. Solo nandimi que mboka eza penza na maboko ya bapaya soki un muzombo pe akomi koloba.eza malamu po congolais alalaki mingi.balamusa biso ata na ba voisin.kokamua eza nini congolais lamuka kolaala mingi eza mabe.knock nock wake up
-
De mukuse oyo (Olivera Nkosi Paul) aza penza ndoki. alobaka akoki kosala politique te mais lelo azumi. Na matanga ya Alain Moloto aboyaka nzembo “KITISA MOTO” ebeta po ayebaki aza grand collabo. Toko prouver ye. Bo fanatiser ye to te akozua mbano naye.
-
O KOSI SAMABA NZALA KI WANA BA MUSICIAN NDE BA YEBAKI NZEMBO YA “KITISA MOTO” TE EH STOP LYING BO TIKA PAPA YA BATU.
-
-
Pasteur nkosi vous etes vraiment un home de Dieu que Dieu vous benise
-
MERCI REVEREND PASTEUR NKOSI BIEN DEFENDU LA DIASPORA,OZALI MUANA KIN
-
-
Peuple CONGOLAIS,etes vous au courant que les enfants des Belges ba oyo ba botama na Congo kinshasa ba zali kolinga kozonga na Congo pona kozua Nationalite pe ko investir, pona nga nasepeli kozonga na bango et puis bazua na bango ba poste oyo tokolinga kopesa bango po mboka ekende liboso kasi nde poste oyo ya ki President ba simba te wana bobele MUANA MBOKA.
LIKAMBO OYO YA PASTEUR NKOSI; nga na moni alobi mabe te, ata ko adjali tata Angolais,mama Congolaise adjali pe na mots ya koloba po na Congo po ete ABOTAMI na KIN, muana KIN ya solo solo penza ALOBI ki toko pona bolamu na biso ba DIASPORA, mabe kaka nde akeyi kokutana na ba DONGOLO MISO wana ndenge nini ba ndeko? cote pe mosusu merci pe longonia pona ba COURAGE naye BANA NDJILI OYEEEEEE.
-
Ba Congolais botika nde buzoba le Reverend Past NKOSI alobi malamu mingi pe a defendre la DIASPORA, bolingi ba voyage na ye nionso alobelaka bino? mitema mabe toyebi bino
-
Soki maman Louise oza zoba makasi! Nani asengi ye azala porte-parole ya diaspora ??????????? Na Londres akenda marche combien de fois ? Na chaine na ye alakisa combien de fois makambu ya politique, aloba que aza na kati ya politique te. Azalaka cameleon, epayi ya Mugalo cad gouvernement abimi PAUL NKOSI. Na Londres akoma OLIVE NKIESE JOSHUA, tata ya zoba, ya soni ! Francais pe na munoko na ye eza te! Qui dit MUGALO dit KABILA, aza pere spirituel ya KABILA. Mutu nioso oyo akanisi que complexe ya NKOSI asali malamu aza surement angolais, naif, collabo et stupide !
-
-
Papa olobi malamu, God Bless you okende liboso. bino ba congolais bo tika ko loba loba mingi. bazo lobela DIASPORA sikoyo bolingi nini a banda ko funga kanambe na tv? oooh peuple congolais you never happy.
-
ALERTE GENERALE, BANA NDJILI BASILIKI BAYEBISI POLICE YA TOTTENHAM PONA EVENEMENT YA SELBY SAMEDI NA NDENGE MOKREKESE ABENGISI BATO PO BA SALA PLAN YA KOBOMA PASTEUR NKOSI, ALORS POLICE BAKOTIA CAMERA CACHEE NA SELBY PO KO FILME MOTO NIOSO AKOYA KO PARTICIPER NA REUNION CRIMINELLE WANA,KEBISA NDEKO NAYO, PONA 15 ANS DE PRISON MERCI
-
Merci ndeko ya muasi ba combattants tosala keba na ba plan diabolique na biso sinon eko balokela biso moko toluka nde delegation pona kosolola na pasteur NKOSI nde na sima tozui decision peut etre ya kopekisa ye kokutanaka na gouvernement sanguinaire oyo ya kanambe ekozala malamu ke koluka kosala ye mabe po azali mosali monene ya nzambe.
-
BOTIKA PASTEUR TRANQUILLE
KOBETA PASTEUR NDE COMBAT?
TSHISEKEDI AKUTANAKI NA MUGALO BOKOBETA YE?
BOYEBI PE POLITIQUE NA COMMENT FAIRE COMBAT TE
-
Napesi Salomon PREVERBE 30:30 raison na ndenge alobaka que pasta Nkosi aza dernier de collabo.Mais ye aloba que aza naye angolais et alobelaka politique te et akipaka makambu na biso te mais Diaspora oyo azo lobela eza ya angola to ya congo. Aza infiltre. Je te rappel que Mugalu ce n’est pas n’importe qui. Donc qui dit Mugalu dit Kanambe. Donc bakoki pe kopesa ye mission poison. Kokamua pasta akeyi kolobela makambu oyo akipaka awa te? Donc aza ingrat po congo mutu elakisa ye francais wana azo loba….Bref ata akufi to abetami aleki oyo bazo kufa na EST te…on reconnait l’arbre par ses fruits. Et biloko oyo azo betela tolo akendaka kokabola na kin eza kaka oyo azwa epayi ya ba congolais. Congolais lamuka na pongi. Bo compter nombre ya ba congolais na ba angolais oyo baza na eglise naye. Bo komona que ba congolais baleki. Bref Congolais alingakaka kaka ba diriger ya na ba paya. Soki ezalaki Pasta Augy mbela alobeli yango na tv naye olive mais ye moko akami. Kokamua
-
Proverbe 30:30 aza na raison.Mais ye aloba que aza naye angolais et alobelaka politique te et akipaka makmbu na biso te mais Diaspora oyo azo lobela eza ya angola to ya congo. Aza infiltre. Je te rappel que Mugalu ce n’est pas n’importe qui. Donc qui dit Mugalu dit Kanambe. Donc bakoki pe kopesa ye mission poison. Kokamua pasta akeyi kolobela makambu oyo akipaka awa te? Donc il a dit il angolais atika makmbu na biso aza ingrat po congo mutu elakisi ye francais wana azo loba….Bref ata akufi to abetami aleki oyo bazo kufa na EST te…
-
Mr soit disant “Mawa” ezali komonana k ozali un sorcier en personne,bato ya boye na banza ozali ata na muasi te,ba bengana yo , oza pe na ndako te ya kolala, et puis na banza ezali yo moto okima na zion likolo ya kindoki++ndenge nzambe na nga ya Mangembo azali kolobela nga , komeka koya te epayi na biso tu seras vite detecter. Past NKOSI azali Congolais il a droit a la parole malgre son defunt papa fut un Angolais, Histoire eteya yo EMPIRE KONGO.Ba combattants boluka un bon terrain d’attente na past NKOSI ekozala bien merci
-
-
Je felicite le Pasteur Nkosi Paul qui a fait prevue d’un bon combatant. Il est alle au front pour plaidre la cause de la diaspora que nous sommes aux autorites congolais. Vous autres qui vous nommez combatants ici en Europe, precisement ici en UK. Qu’est ce que vous faites? Rien! Vous etes la seulement pour faire du vagabondage. Bokende kin. Bozali komona baninga na bino te? Le vrai probleme pour vous ce que vous ne savez pas ce que vous faites. Ba koula esili, tchekoula freiner. Bozali lisusu na mosala te. Mbongo bozalaki ko pesa ba musiciens esila. Bokomi kopekisa ba musiciens baya na poto. Bokanisaki boye konvuama na poto. Lelo bokomi surppris que bandeko to tika na kin bakoma bien avance. Espece des jaloux. Les vrai combatants sont au pays. Botika Pasteur Nkosi, d’ailleur bo kokoka ye pe te.
-
please congolais bosimbaka basali na nzambe te ,congo ekozika jour mususu bino moko boko boma yango
-
Chers tous.s ils vous plaît terrorisez ceux que vous voulez mais épargnez vous de la foudre de Dieu.la malédiction vous poursuivre ainsi que vos générations a venir.la bible dit”ne touchez pas a mes oints”bozobima ba gangi mais n oubliez pas de témoigner sur olive Tv le jour ou Dieu agira dans vos vies.amen.je suis de Belgique
-
Pingback: Ce qui se dit… | Projet 2014
-
Pingback: Pasteur Nkosi | Projet 2014


text:
Biblia na Internet | BIBLIA - LIBONGOLI YA MOKILI YA SIKA
Olingi koyoka botángi ya lisolo oyo na %%?
Misala 16:1-40
16 Bongo akómaki na Derbe mpe lisusu na Listra.+ Mpe, talá! moyekoli moko boye azalaki kuna nkombo na ye Timote,+ mwana ya mwasi moko Moyuda oyo azalaki mondimi kasi tata na ye Mogrɛki,2 mpe bandeko na Listra mpe na Ikoniumu bazalaki koloba malamu mpo na ye.3 Paulo amonisaki mposa ete moto yango akende elongo na ye, mpe akamataki ye mpe akataki ye ngenga+ mpo na Bayuda oyo bazalaki na bisika wana, mpo bango nyonso bayebaki ete tata na ye azalaki Mogrɛki.4 Nzokande wana bazalaki koleka na bingumba, bazalaki kopesa baoyo bazalaki kuna mitindo oyo bantoma ná bankulutu oyo bazalaki na Yerusaleme bakamataki mpo bátosa yango.+5 Na yango, masangá ekobaki mpenza kokóma makasi na kondima+ mpe bato bazalaki kobakisama mokolo na mokolo.6 Lisusu, bakatisaki Frigia mpe mokili ya Galatia,+ mpo elimo santu epekisaki bango báloba liloba na etúká ya Azia.7 Lisusu, ntango bakómaki na Misia basalaki makasi mpo na kokɔta na Bitinia,+ kasi elimo ya Yesu epesaki bango nzela te.8 Bongo balekaki pene na Misia mpe bakitaki na Troase.+9 Mpe na butu, Paulo amonaki emonaneli+ moko: moto moko ya Masedonia atɛlɛmaki mpe azalaki kobondela ye mpe koloba ete: “Leká na Masedonia kosalisa biso.”10 Nzokande, ntango kaka amonaki emonaneli wana, tolukaki nzela ya kokende na Masedonia,+ tokómaki na bosukisi ete Nzambe abengi biso mpo na kosakwela bango nsango malamu.11 Na yango, uta na Troase tokamataki nzela ya mbu, mpe totamboli alima tii tokómi na Samotrase, kasi na mokolo oyo elandaki, tokómaki na Neapolisi,12 mpe tolongwi kuna, tokómi na Filipi,+ engumba moko oyo eyangelamaki na Roma, oyo eleki ntina na etúká ya Masedonia.+ Toumelaki na engumba yango, tolekisaki mwa mikolo.13 Mpe na mokolo ya sabata, tobimaki na libándá ya porte pembeni ya ebale, esika oyo tokanisaki ete ezali esika ya mabondeli; mpe tofandaki mpe tobandaki koloba na basi oyo bayanganaki.14 Mpe mwasi moko nkombo na ye Lidia, motɛkisi ya bilamba ya motane-bulé, moto ya engumba Tyatire+ mpe mosambeli ya Nzambe, azalaki koyoka, mpe Yehova afungolaki motema na ye+ mpo atya likebi na makambo oyo Paulo azalaki koloba.15 Nzokande ntango ye ná bato ya ndako na ye babatisamaki,+ abondelaki bango alobi ete: “Soki bomoni mpenza ete nazali moto ya sembo na miso ya Yehova, bókɔta na ndako na ngai mpe bófanda.”+ Mpe atyaki biso mbamba tóndima kaka.+16 Mpe esalemaki ete ntango tozalaki kokende na esika ya mabondeli, mwana mwasi moko ya mosala oyo azalaki na elimo moko,+ demo moko ya kosakola makambo oyo ebombaná,+ akutanaki na biso. Azalaki kokɔtisela bankolo na ye mosolo mingi+ na mosala ya kosakola makambo oyo ekoya.17 Mwana mwasi yango akobaki kolanda Paulo mpe biso mpe koganga+ na maloba oyo: “Bato oyo bazali baombo ya Nzambe Oyo-Aleki-Likoló, baoyo bazali kosakwela bino nzela ya lobiko.”18 Akobaki kosala likambo yango na boumeli ya mikolo mingi. Nsukansuka Paulo alɛmbaki na yango+ mpe abalukaki mpe alobaki na elimo yango ete: “Napesi yo mitindo na nkombo ya Yesu Kristo ete obima na nzoto na ye.”+ Mpe abimaki kaka na ngonga wana.+19 Ɛɛ, ntango bankolo na ye bamonaki ete elikya na bango ya kozwa mosolo ekei,+ bakangaki Paulo ná Silasi mpe babendaki bango na zando epai ya bakonzi,+20 mpe, bakendaki na bango epai ya bakambi-mboka, balobi: “Bato oyo bazali kokɔtisa mobulu+ makasi na engumba na biso, bazali Bayuda,21 mpe bazali kosakola mimeseno+ oyo epekisami tóndima to tósalela yango, biso Baroma.”22 Mpe ebele wana ya bato batombokelaki bango; mpe bakambi-mboka, nsima ya kopasola bango bilamba ya likoló, bapesaki mitindo ete bábɛta bango na mangenda.+23 Nsima ya kobɛta bango mangenda mingi,+ babwakaki bango na bolɔkɔ, bapesaki mokɛngɛli ya bolɔkɔ mitindo ete akɛngɛla bango malamumalamu.+24 Lokola azwaki mitindo ndenge wana, abwakaki bango na bolɔkɔ+ ya kati mpenza mpe akangaki makolo na bango na bikanga-makolo.+25 Kasi pene na katikati ya butu,+ Paulo ná Silasi bazalaki kobondela mpe kosanzola Nzambe na nzembo;+ ɛɛ, bato ya bolɔkɔ bazalaki koyoka bango.26 Na mbala moko koningana monene ya mabele esalemaki, mpe miboko ya bolɔkɔ eninganaki. Lisusu, baporte nyonso efungwamaki na ntango wana kaka, mpe minyɔlɔlɔ ya bato nyonso efungwamaki.+27 Mokɛngɛli ya bolɔkɔ, ntango alamukaki na mpɔngi mpe amonaki ete baporte ya bolɔkɔ efungwami, abendaki mopanga na ye mpe alingaki amiboma,+ mpo akanisaki ete bato ya bolɔkɔ bakimi.+28 Kasi Paulo abelelaki na mongongo makasi ete: “Komisala mabe te,+ mpo biso nyonso tozali awa!”29 Bongo asɛngaki miinda mpe apumbwaki na kati mpe, lokola kolɛnga ekangaki ye, akweaki+ liboso ya Paulo ná Silasi.30 Mpe abimisaki bango libándá mpe alobaki ete: “Batata, nasala nini+ mpo nabika?”31 Balobaki ete: “Ndimelá Nkolo Yesu mpe okobika,+ yo ná bato ya ndako na yo.”+32 Mpe balobelaki ye ná bato nyonso ya ndako na ye liloba ya Yehova.+33 Mpe amemaki bango na ngonga wana ya butu mpe asukolaki bampota na bango; mpe, bango nyonso, ye ná bato na ye babatisamaki+ kozanga koumela.34 Mpe akɔtisaki bango na ndako na ye mpe atandaki mesa liboso na bango, mpe asepelaki mingi ye ná bato ya ndako na ye mpo sikoyo andimeli Nzambe.35 Ntango ntɔngɔ etanaki, bakambi-mboka+ batindaki bapolisi bákende koloba ete: “Bimisá bato wana.”36 Bongo mokɛngɛli ya bolɔkɔ ayebisaki Paulo maloba na bango ete: “Bakambi-mboka batindi bato mpo bino mibale bókoka kobimisama. Boye sikoyo bóbima mpe bókende na kimya.”37 Kasi Paulo alobaki na bango ete: “Babɛti biso fimbo na miso ya bato nyonso kozanga ete tókweisama likambo, biso Baroma,+ mpe babwaki biso na bolɔkɔ; mpe bazali sikoyo kobwaka biso libándá na kobombana? Te, soki moke te! bango moko báya kobimisa biso.”38 Bongo bapolisi bayebisaki bakambi-mboka maloba yango. Bango babangaki makasi ntango bayokaki ete bato yango bazali Baroma.+39 Na yango, bayaki mpe babondelaki bango mpe, nsima ya kobimisa bango, basɛngaki bango bálongwa na engumba wana.40 Kasi babimaki na bolɔkɔ mpe bakendaki na ndako ya Lidia, mpe ntango bamonaki bandeko, balendisaki+ bango mpe bakendaki.