text:
Dr. Mukwege na ba ONG baye batindi mokanda na bango na ministre wa yambo Sama Lukonde mpe basengi ya kolaka na polele ete akosala na bitumba na bozangi bokengi likambo akondisa yambo.
Président Tshisekedi asengeli kokisa maloba na ye sika mpe asalela mayele makomema eyano na bozangi bosembo mpe (eyano na) mbano na bozangi etumbu, elobi Dr. Mukwege na mokanda na bango.
Ba ONG ya RDC zomi mpe HRW (Human Right Watch) batie manzala na mokanda mwango.
Kati makambo balobi, ba ONG baye basengi bakonzi ba RDC balendela mpe baye batangama na rapport mapping ONU ebimisaki mpo na eloko ya 1993 kino 2003.
Ba ONG baye basengi kolandela mpe kolongola bayi mampinga mpe bokengi bafundama mpo na mbeba ya enene ya makoki ma bomoto.
Basengi mpe lisusu ete bato bazwaki mpasi bafutama.
Bayi LUCHA bango balobi ete makombi masalami nanu mpo na komema baya basila mbeba ya makoki ma bomoto na mpe ya sembo na mboka.
Pene na mangoma 120 ya minene ya basimba minduki na monyele ya RDC.


c: text/html

text:
Batatoli ya Yehova bazali kinzambinzambi ya ba Américains?
Biro oyo etambwisaka mosala na biso na mokili mobimba ezali na États-Unis. Atako bongo, lingomba na biso ezali kinzambinzambi ya ba Américains te; mpo na nini?
Kinzambinzambi ezali mwa lingomba oyo ebimi na lingomba moko ya monene. Biso Batatoli ya Yehova toutá na lingomba moko te. Kasi, tomonaka ete tozongisá bokristo ndenge ezalaká na siɛklɛ ya liboso.
Batatoli ya Yehova basakolaka na mikili koleka 230. Ata soki tofandi wapi, tomonisaka bosembo na biso libosoliboso epai ya Yehova Nzambe mpe Yesu Kristo, kasi te epai ya guvɛrnema ya États-Unis to ya ekólo mosusu.—Yoane 15:19; 17:15, 16.
Mateya na biso nyonso eutaka na Biblia, kasi te na mikanda ya mokonzi ya lingomba moko boye na États-Unis.—1 Batesaloniki 2:13.
Tolandaka ndakisa ya Yesu Kristo, kasi te ya moto moko boye.—Matai 23:8-10.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
"Na likita lyango, ba experts to banganga mayele balakisaki na bakambi( ba G7 Ndlr) mikano miye mitie na liboso bokokani bwa basi mpe babali na ntina ya kokaka kotelema nsima na bokono (wa COVID-19 Ndlr) bopanzani na mokili," elobi liyebisi lityami na compte Twitter ya ambassade ya Royaume-Uni na Kinshasa.
Dr. Mukwege abundaka mingi mpo bokokani ya basi ba babali mpe atelemeka bozangi bosembo inso na RDC mpe na mokili.
Azwaki mbano mpo na kobongisa basi nkoto na konto bapebisama na kozwama na makasi na monyele ya RDC wuto bitumba bingala na mboka na 1996.
Na Assemblée de la province du Sud-Kivu, na Bukavu, Dr, Mukwege abengisamaki mpe lisusu, Dr. Mukwege asengi na bayi politiki ya RDC kosala mpo na kosukisa monyokoli kolanda bomwasi to mobali mpe monyokoli ya bana mboka..


text:
Bapameli makasi bayi polici baselalaki na botindami ya bakonzi mpo na kopekisa bato kotambola mikolo mibale mileke, le 15 septembre.
MM. Fayulu na Muzito balobi ete nilulu misalamaki na bisika 42 na RDC mobimba na botamboli bobengisamaki le 15 septembre.
"Mobulu mozalaki te ne Bulungu, Gemena, Gungu, Kamba, Kikwit, Kisangani, Kisantu, Lisala, Masamuna, Moanda, Moba, Uvira, Kiliba, Fetshi mpe Kibombo. Na bingumba misusu bizalaki mpe na milulu, botamboli bopanzanaki na ndenge ya makasi mpe police na milie (basima minduki) batindamaki babetaki bato," elobi liyebisi ya Lamuka.
"Mpo na Kinshasa, batamboli babetamaki, babotolamaki biloko, bazokisamaki mpe gaz lacrymogène (molinga ya pilipili na miso) ebetamaki. Bakambi ba Lamuka banyokolamaki na ndenge ya mabe na bayi police," ebakisi mokanda ya Lamuka.
Lingomba Lamuka lizali kosenga bolongoli loboko ya bayi politiki na CENI (to misala mya maponami) mpe maponami na 2023.


text:
Mpo na nini Batatoli ya Yehova basakolaka ndako na ndako?
Yesu ayebisaki bayekoli na ye ete bango mpe ‘bakómisa bato bayekoli na bikólo nyonso.’ (Matai 28:19, 20) Ntango Yesu atindaki bayekoli na ye ya liboso bákende kosakola, ayebisaki bango bákende koluka bato na bandako na bango. (Matai 10:7, 11-13) Nsima ya liwa ya Yesu, bakristo ya liboso bakobaki kosakola nsango malamu “na bisika ya bato nyonso mpe na ndako na ndako.” (Misala 5:42; 20:20) Tosalaka lokola bakristo wana ya liboso mpe tomonaka ete kosakola ndako na ndako ezali lolenge malamu ya kokutana na bato.


text:
Nsango: 63-0630m ESODE YA MISATO
BA MPONGO BAZALI KOYANGANA
Balingami bana babali mpe bana basi ya Nzambe,
ezali makasi koyeba esika ya kobanda. Kokanisa, tozalakikofanda elongo na misanda mileki likolo, longwa na mokilimobimba, na bomelaka longwa na Mai yango ya bomoi, bokomaka Bana babali mpe Bana basi ya Nzambe. Etinda oyoezali kopesa biso lisosoli mobimba, na botiaka biso na esika yabiso, mpe boyebisaka biso oyo Tozali kati na Klisto Yesu.
Etinda oyo ezali kosala nini?
“Mpo ete nabalisi bino, Nabandisi bino, lokola moseka yampeto.”
Kembo, Nzambe atindaki Mwanje na Ye ya sambo motindamikobalisa biso na Ye lokola moseka peto. Biso toko Sambisamana liloba nyoso Ye Alobaki. Yango elingi koloba osengeliKOFINA PLAY.
Ye akomaki Biblia ya Ye ya liboso na likolo, sima akomakiBiblia ya Ye ya mibale na libanga. Biblia ya Ye ya misatoakomaki likolo na ekomelo, mpo na mokili monene ya mayeleya boyebi esengelaki koya. Kasi lelo, mokolo monene yaemoniseli, tozali na mosala mwa Ye mobimba mpe mobongi be, Mongongo ya Nzambe Ye penza kobenga Mwasi na Ye yaLibala na nzela ya ba Bande:
“Mpe OKOLAKISA biso epai na Nkolo Yesu wana ekoya Ye, pelamoko mbano ya mosala na yo.”
Mpe biso banso togangaki na lobanzo moko,
“Toyebi yango! Tozali kopema na kondimisama.” Balobaki, “ Okotalisa biso epai na Ye, mpe na mbisa tokozonga biso nyosona mabele lisusu, kobika mpo na libela.
Mwasi na Klisto agangaki epai na nani ete akolakisa biso epaiya Nzambe? Mosakoli ya Nzambe na nzela ya MOSALA NA YE. Ndenge nini ozanga koyoka ba bande oyo na lingomba nayo?
Kaka Etinda oyo, ba bande oyo nd’ekoki komema Lingomba naNzambe na boyokani elongo na Nzambe, kino komonana yaMobali ya Libala ekomonana kati na biso. Ngai nayebi ndengenini koloba na bino ete “botikala na ba bande?” Nazongaki katina etandelo komona oyo mosakoli alobaki.
Nazali kolikia ete makanisi ya molimo ezali kosimba yango. Nandimisami et’ezali bongo. Kasi nazali komitungisa, libandakuna. Nzoka nde, okoki kokende na mikili nyoso te. Okokikotinda ba bande kuna. Nzambe akozala na nzela moko yakosimba makanisi yango kuna epai wapi nkona yango ekonami. Ezali solo. Mpe kaka ntango pole ebeti yango, ekoki, Ezwibomoi. Lokola mwana mwasi moke na etoko ya mai, alobaki,”oyo ezali yango.” Asimbaki yango
Mpo na biso ezali mafuta ya nzoi likolo ya libanga, ezali esengoezangi kolimbolama, ezali kondimisama epambolami, ezalilongo ya bomoto ya kati, ezali elikia mpe Efandelo ya biso, ezaliLibanga na bileko, ezali nyoso.
Makanisi ya biso ya molimo ezangi kobulungana. Toyebi penzaYe azali nani. Toyebi penza oyo Ye azali. Toyebi solo solo bisotozali banani. Toyebi penza penza esika tozali kokende. Toyebinani tondimeli mpe tondimisami ete azali na makoki ya kobatelaoyo topesi na maboko na ye kino na mokolo wana.
Na sima soko Nzambe amonisi biso ete tozali ba ntoma na Ye, nguya nyos’oyo ezali na Lola, oyo nyoso Nzambe Azali, banjena Ye nyoso mpe nguya na Ye nyoso ezali kotelema sima ya MALOBA YA BISO. Esengeli Nzambe amemia Liloba, mpoalobaki ete” Eloko nyoso bokokanga na mabele, yangoekokanga ngai na Likolo. Eloko nyoso bokofungola na mabelenakofungola yango na Likolo.”
Ntango ya kokende Ndako yang’oyo. Kobima yang’oyo. Mwasina Libala ya Yesu Klisto, akobimisama na mokili ya elaka.
Na Esode ya Ye ya liboso, Abimisaki bango na mokili yamabele oyo. Na Esode ya mibale, Abimisaki bango longwa namotindo moko ya molimo, kokotisa bango na libatisa kati namolimo ya Molimo Mosanto, sik’oyo azali komema biso longwana libatisa ya molimo na Molimo Mosanto, kozongisa biso naseko na seko, na nzela ya Likonzi ya moto yango moko, na nzelaya lolenge yango moko ya kopakolama, Nzambe yango mokokosala makambo yango moko!
Tika mipepe mipepa. Tika bikumbaki bininganisa, tozali nakobatelama pepele libela. Tozali kopema kaka wana likolo yaliloba moko na moko.
Yaka komibakisa na biso mokolo na Lomingo na ngonga ya2:00 sima ya nzanga, ntango ya Jeffersonville, mpe kopemalikolo na liloba moko na moko Nzambe Alobi na mokolo nabiso. Komilengele yo moko mpo na boyei bwa ye bobelemi mpekoyoka: Esode ya Misato 63-0630M
Ndeko Joseph Branham
Esode 3:1-12
Genese mokapo ya 37
Genese mokapo ya 43


text:
Na maloba maye na milulu mya Département d’Etat mya bopesi mbano, Secrétaire d’Etat Antony Blinken, oyo alandaki molongani ya mokonzi Jill Biden, alobaki “mibu 15, Département d’Etat epesa mbano ya basi ba mpiko na molongo na basi na mokili baye balakisa bokasi ya makasi mpe bokambi na kobunda mpo na kimya, bosembo, makoki ma bomoto mpe bokokani ya basi mpe babali.
Kati na basi bapesamaki lokumu ezalaki na Maria Kalesnikava ya Belorus. Ye mpe basungi ba ye balongaki mondeke mowumela mibu 26 ya bokonzi ya Aleksandr Lukashenka, na kotelemaka na kobanga te kotiama na boloko nsima na maponami mabe.
Phyoe Phyoe Aung azali mokambi azali komata na Birmanie. Mobangisi ma ye Institut Mapapu masunga bilenge kosangana ata na bokeseni ya kabila mpe ya biyamba mpe kotombola kimya mpe boyokani.
Molongi mosusu ya mbano, Maximilenne ngo Mbe ya Cameroun, atombolaki makoki ma bomoto mpe azalaki mongongo molobaka makasi kati na bayi société civile, na bobangaka te mpo na bokengi bwa ye moko, na makasi makoluka eyano ya kimya na bitumba na Cameroun.
Wang Yu ya Chine azali moko na bayi mboka basambeli bamonanaka mingi na bitumba bya makoki ma bomoto mpe abanga te kogama mpe kobwakama na boloko mpo na kobumnda na ntina ya batelemeli.
Julienne Lusenge, ya Ekolo Congo démocratique azali mwasi mobundi oyo akambaka bitumba bisalamaka kolanda bomwasi to bomobali.
Mbano misusu mipesami na Mayerlis Angarita ya Colombie, zuzi Erika Aifan ya Guatemala, Shohreh Bayat ya Iran, Muskan Khatun ya Nepal, Zahra Mahamed Ahmad ya Somalie, monyango Alicia Vacas Moro ya Espagne, Ranitha Ghanarajah ya Sri Lanka, Canan Gulllu ya Turkie, mpe Ana Rosario Contreras ya Venezuela.
Secrétaire d’Etat Blinken alobaki ete basi mpe bilenge basi bazalaka mingi “bato bayokaka mpasi koleka na mbeba ya makoki ma bomoto:”
“Yango wana bokokani ya makoki mpe lokumu ya basi mpe bilenge basi ezali likambo lya motuya na politiki ya bapaya ya Etats-Unis. Ntango tosalaka politiki ya bapaya na biso na makoki mpe bosenga ya basi mpe bilenge basi na makanisi, politiki na biso ebotaka mbuma, mingi ya bomoto, mpe koleka ya bokeseni eye ekowumela na bomoi ya bato.”
Na balongi mbano, Secrétaire d’Etat Blinken alobai : “Bozali kokomisa mokili na biso ezala sembo mingi, elenda, na kimya, mpe bonsomi. Etats-Unis ezali na lipumbu na kozala na ngambo na bino.”
Anncr: That was an editorial reflecting the views of the United States Government.


text:
"Tata wa ngai akufi na ntongo ya lelo (jeudi) na coronavirus," ekomi na ba comptes na ye na ba réseaux sociaux na ye, mwana wa ye, Liza Monet.
"Matondi mpo na kopesa molimo na ye losaka. Azalaki engambe ya Soukouss oyo bana ya Congo babungisi mokolo ya lelo," ebakisi Mlle Monet.
Alobi azali na mpasi makasi na motema.
Aurlus Mabélé akomaki na mibu 67, azalaki nzoto bokolongo mpenza malamu te uto mikolo mileki.
Asalaka AVC.
Aurlus Mabele azali alanga nzembo oyo ateka koleka ba millions zomi ya palata na muindele na ye.
Azalaki moninga ya Diblo Dibala alanga nzembo mosusu ya Congo-Brazzaville ayebana mingi.
Lisanga na ye ezalaki na nkombo ya Loketo na mibu 80.


text:
Lobi na tongo, nayaki kotala chérie na ngai Pipina. Nakomi liboso ya lopango na bango, namoni bato batondi.
Bazali kolobaloba, misusu bazali koganga, lokola nde bazali koswana. Napusani pembeni na bango, nazali koluka nzela ya koleka po na kokota na lopango, kasi kaka ezalaki makasi, nzela ya koleka ezalaki te. Moto pe nayebi kati na bango azalaki te. Natie matoyi malamu, nayoki pe ete, lingala na bango, ezalaki elobeli ya Kinshasa te. Ezalaki lokola elobeli ya Baswahili.
Namoni mwana mobali moko, ye azalaki koloba te. Akangi maboko na tolo, elongi ya kokanga. Nabangi po na kosolisa ye. Kasi moto oyo azalaki koyoka ezalaki kaka ye.
Napusani pe natuni ye:
– Mbote mon frère!
– Mbote!
– Nayaki kotala bato oyo bazalaka awa, kasi namoni bato ebele liboso ya lopango. Likambo nini?
– Ozotuna ngai soki likambo nini? Yo, shida yako nini? Yo nani otuna ngai?
– Te, natuni yo nde po nayeba. Nalingi nde nayeba soki bakolo lopango bazali. Limbisa ngai soki nalobi mabe.
– Yo pe bazwaki mbongo na yo?
– Mbongo?
– Tata na bango azalaki kosala na Beni. Alobaki bapesa ye bambongo, akotinda bana na bango bakende kotanga na Etats-Unis. Akima na mbongo, abunga. Eleki poso moko, bamoni ye na ngulupa ya bato oyo bazali koya kobomaka bato na Beni.
– Na Beni?
– Ee, na Beni! Na ndenge bazoboma bato kuna, ye pe bato bakanisi ke ayei kosalisa bango, nzoka ye pe suka na mobomi.
Ekweleli ngai lokola libanga ya monene. Tata wana? Tata oyo ya kimya bongo? Vieux L’Etat? Ameli batu mbongo na Beni? Azali na likopa ya basimba-mandoki na Beni? RDC eee!
à suivre


text:
FLASH NEWS: B26 VOYAGE NKAMBA ” PAPA CHARLES DIANGIENDA A PESI MITINDO.
Dimanche le 12 FEV 2017 Papa Charles Diangienda a zuaki maloba na Monkoto 87 pe a lobelaki na tina ya libiangami ya ba Kimbanguiste B26 pe bana ya Papa Kisolokele na bana ya Papa Diangienda na NKamba pe ba ndimi nionso na Papa Simon Kimbangu Kiangani.
OYO EZALI MUA ETENI YA MALOBA YA PAPA CHARLES DIANGIENDA:
Mokolo ya Vendredi ba tunaki ngai awa balobi, to yoki communiqué Maman Christine a pesi. Papa bino bo lobi nini? ” kasi to sengaka to zala bomoko t to lobaka ou bien to lobaka te? ba ndimi bazongisi” bo lobaka’ Papa a tuni lisusu: to lobaka yango ou bien to lobaka te? ” bo lobaka! ba ndimi ba zongisi.
to yokaki tozali kozela feedback ( Djomack feedback ezali mot anglais elingi koloba retour ya information)
Papa Charles: to yokaki to zali kozela feedback yango wana to lobi na bino bo zela pamba te Maman moko a lobaki Papa to koki déjà ko somba ba tickets? Kimbanguiste oyee! bo bomba nanu ticket po tomona nanu likambu oyo ezali palpable ezali boye te?? ezali boyeeee
soki te e kokoma lokola “KULUMBIMBI” to futi ba tickets to keyi te bo kosepela na yango? tsee!
t’observer nanu to yokani esika wana? ingeta!
Kimbanguiste oyeee!
KULUMBIMBI! to bimisa nanu ba tickets te to zela nanu
il faut nanu koyoka apres a lobi ahh décrispation esalemi.
Ba bengi Papa Alphonse ba bengi Maman Micheline ba bengi Papa Paul, Papa Jose Papa Armand ahh! wana tolobi ahh! likambu ekomi kokende na nzela eza boye te?? eza boye!
Mais eza nanu muet boye ahh eza kamua pasi to bomba nanu ticket ya KULUMBIMBI to yokani? ingeta!


text:
"Mbula ya esengo enoki na Kinshasa; Nsima na pene na sanza minei na bozangi oyo bana ya Kinshasa babebangaka na bolingo Raïs, eza’ na nse ya manoko ya mapamboli nde J. Kabila akiti lisusu na mpepo na engumba mokozi," ekomi mosungi na ye ya sango Barbara Nzimbi na Twitter.
M. Kabila allongwa Kinshasa le 11 décembre nsima na mokonzi ya sika Félix Tshisekedi kosakola ete akati boyokani ya bokambi mboka kati na CACH, lingomba lya ye, na FCC ya mokonzi ya kala.
Baike ya lingomba mpe lisanga ya Kabila bakatisaki ngambo mpo na kokende na boyokani ya sika Union sacrée M. Tshisekedi akeli mpo na kokamba mboka.
Bakambi ba Assemblée nationale mpe ya Sénat baye bawuta na FCC bawkeisamaki lokola mpe mbulamatari ekambamaki na ministre wa Yambo Sylvetre Ilunga Ilunkamba.
M. Kabila atiaki na esika misala mya kobongisa lingomba lya ye PPRD na lisanga FCC.
M. Kabila asalaki mibembo o'libanda lya mboka. Akendaki na Emirats arabes unis mpe na Zambie, Zimbabwe mpe Tanzanie.


text:
Bayi IGF bakutanaki na na motambwisi ya Sénat Alexis Thambwe Mwamba elongo na quester molandi, le 13 janvier 2021, bakambi ba Sénat balakaki kopesa bango mikanda mialakisi ndenge misololo misalelamaki, ekundoli bayi IFG.
Yango nde nitna bakomeli Alexis Thambwe mpo na apesa ndimbola.
Bureau définitif ekamba na Alexis Thambwe eboyaki boluki bosalama mpo misolo kolaka millions misato y aba dollards ememamaki na ndako ya mokambi ya Senta esi ezongisamaki na libenga ya Senat.
Bureau définitif ekamba na Alexis Thambwe eboyaki procureur asala boluki mpo na misolo kolaka millions misato ya ba dollards ememamaki na ndako ya mokambi ya Senta esi ezongisamaki na libenga ya Senat.


text:
"Inspection générale des Finances esakoli ete emoni na ba comptes ya banque ya Fédération congolaise ya football (Fécofa), misolo mya l’Etat (480.00 euros mpe 350.00 $, lokola million moko ya ba dollars, miye mitiamaki na moyibi na ministère ya Sports mpe loisirs. Mpo bolamu ya mboka te," ekomi M. Alingete na liyebisi na ye.
Ministère ya Sports eyanoli ete ezali misolo mipesami na Fécofa na Fondation pour le deéveloppement du football africaine (FDFA).
Inspecteur gén. Ya IGF asengi lisusu na bakambi ba misala mya l’Etat kotosa misolo mya mizwa na bomipekisami mingi mpe misengelaki kozala kaka mpo na kobongisa bomoyi ya banso.
M. Alingete alobi te soki akomema likambo lyango na bazuzi.
"Ezali sango ya lokuta ya makanisi mabe, na ntina ya kobebisa lokuma ya ministère ya Sports mpe loisirs eye ezali kosala makasi mpo na kotombola masano na mboka na biso," ekomi na eyano na yeConseiller juridique ya ministère, Me Armand Yav Levy.
"Bopesi misolo mya libenga ya l’Etat na Fécofa na ministère eye bosalami na kolanda boyokani na Fondation pour le dٞéveloppement ya football (FDFA). Mpe mikanda mipesama na ministère ya Sports mpe Loisirs na makambo maye matatoli mpo na yango," ebakisi Me Yav.


text:
Bayi RDK (Rassemblement de députés katangais) balobi "ezalaki mpo na koluka bolamu ya etuka".
Bakeli mibeko ba RDK babeti sete na mpose ya base ya komona bayi politiki ya Katanga kotambola nzela moko mpo na ntombwa na makambo manso, elobi na liyebisi Martin Kabwelulu, mokambi ya RDK.
M. Kabwelulu azali moyi PALU eye ekoti na Union Sacrée.
Mpo na M. Kabwelulu, RDK ezali kokoba kokutana na bakambi ya espace Katanga.
Makambo maye mandimami malamu na bokulaka Moïse Katumbi oyo apesi biso makasi, elobi M. Kabwelulu.
M. Katumbi azali kosolola na bayi etuka ya kala ya Katanga, ntango Jean-Pierre Bemba, mokambi mosusu ya Lamuka mpe mokonzi ya MLC akutanaki na bayi grand Equateur mpe Bandundu ya kala.
MM. Katumbi na Bemba bandimaki koepsa maboko na président F♪0lix Tshisekedi na Union sacrée.
Kasi Martin Fayulu mtambwisi ya sik’oyo ya Lamuka mpe mokonzi ya ECIDE, elongo na Adolphe Muzito, bazali kokoba kosenga masolo mosusu makokamba na bayi molongo mpe biyamba mpo na kobimisa ekolo na nkwokoso.
M. Tshisekedi atiaki Modeste Bahati bo' "informateur" mpo na koluka majorité ya sika na Assemblée nationale.


text:
Préfet ya police ya Paris akomeli bakonzi banso ya Paris mpe alobi "ezali na likama ete eyoma esalama kati na bayi opposition mpe bayi na ngambo ya bokonzi na RDC".
"Mindule myango mitiami na eleko ya bobendani makasi na politiki kati na balandi ba ye na batelemeli ya bokonzi na Ekolo Congo démocratique (RDC) ; alanga nzembo Werrason atalamaka bo’ moko na baye bazali na ngambo ya président ya kala Joseph Kabila mpe mokitani wa ye ya sika président Félix Tshisekedi, (mindule myango) mizali kaka kotinda bato mingi na ngambo ya opposition ya makasi ya Congo kati na diaspora na France mpe bikolo nzinga nzinga na poto, baye bakotisaki mikanda mpo na milulu mya botelemeli le 25 septembre ekoya nzinanzinga na Zenith, na kolukaka kobundisa baye bakoya kotala mindule mpe kosala mobulu kati mpe libanda lya ndako ya masano…," ekebisi mokambi ya police Dider Lallement na mokanda na ye.
Mokambi ya police ya Paris akundoli mobulu makasi mobimaki le 28 février 2020 na mindule ya Fally Ipupa mpe mituka 44 mizikisamaki, lokola mpe ba tukutuku 132 mpe biloko misusu kati na Paris.
Bato 60 bakangamaki mpe mobulu mwango kati na Paris molakisamaki mokili mobimba.
Concert ya Werrason esengalaki ebeta le 17 septembre kasi ambassade ya France na Kinshasa epesaki nanu te ba visas. Yango, epusanaki le 25 septembre 2021.


text:
Ba ntoma ya bikolo biike basolaki na M. Beya mikolo mibale nsima na bobomi ya moko na bango ya ekolo Italie, Luca Attanasio lundi na Kibumba, na 25 kms ya Goma, na Nord-Kivu na basimba minduki bayebani te.
"Toyambamaki na Conseille spécial ya Tata mokonzi Félix Tshisekedi, François Beya. Toyebisaki ye makanisi ma biso mpo na maye matali bokengi na monyele ya Congo mpe boyikisi makasi ya misala tosalaka elongo na ntina ya kotia kimya ewumelaka," ekomaki na compte Twitter na ye Jean-Marc Châtaigner ntoma ya Unioni européenne na kisnahsa.
"Tosengeli kosale elongo mpo na kopesa maboko na mbulamatari na kosilisa bitumba mpe bobomi ya mabe na monyele ya RDC. Bana ba Congo banyokwami mingi, esengeli esila," ebakisi ntoma ya Amerika na Kinshasa, Mike Hammer.


text:
Nafandi na libanda ya 7eme rue. Namoni bilenge mibale bazali koteka biloko ya kotambola.
Moko azali koteka bitiei-móto (bachargeur) ya telefone.
Continuer la lecture de Masolo na 7eme rue
Babengisaki ye na eteyelo na biso. Ye pe ayebaki te po na nini babengisaki ye.Akanisaki ezalaki mbala mosusu nasalaki mobulu, to naboyaki kotosa, to pe soki likambo nini.Asengaki nzela na mosala pe ayaki na eteyelo na biso. Continuer la lecture de Babengisa ye na eteyelo na biso
Lobi nakendeki kosomba biloko ya zando ya monene ezalaka n’a Wavre, na kombo ya Carrefour. Nazalaki elongo na mwasi na ngai pe mwana na ngai.
Continuer la lecture de TV eza balabala te
Yo moko, olobaka nini po na yo moko? Ngai nalandaka te oyo bato ya libanda balobaka Nazali.
Continuer la lecture de Olobaka nini po na yo moko ?
Nazwa momeseno
ya koyokaka makelele
ya kolelaka na yo.
Motema emesana
na komonaka ebele
ya pasi eyelaka yo.
Continuer la lecture de Nabosana BENI
Na esika ya koseka moto oyo azoloba français mabe, ekosenga na biso koluka mayele nini po moto oyo alingi koloba français, aloba yango malamu.
Continuer la lecture de Baoyo basekaka po moto alobi français mabe
Jean-Jacques Muyembe Tanfun abotama na 1942 na etuka ya Kwilu Na Congo-Kinshasa.
Continuer la lecture de Muyembe, Nganga-mayele oyo alonga Ebola


text:
Articles de la catégorie « Lingala »
28/02/2020 - 19:09
Kinshasa : mokambi molandi ya mampinga ma ekolo ba Fardc o matali boluki sango General Delphin Kahimbi weyi lelo loye na Kinshasa
27/02/2020 - 19:02
Kinshasa : ba ntoma baponami ba bituka Nord Kivu pe Ituri basengi na bayi mboka komibatela na bobomami ya batomboki ba Adf
26/02/2020 - 19:03
Kinshasa : bondonguani o camp Bumba na Lemba basombi ba ndako ya Onl baakowela ndako kama misato na bayi mampinga baye bakobikaka o camp meyi
25/02/2020 - 19:02
Lubumbashi : mokolo ya ibale lelo ya likita o matali ntombua pe mabongisi ya misala ya mimbongo o bituka
24/02/2020 - 19:02
Kinshasa : mateya mazongi te lelo loye o eteelo ya likolo ya Kinshasa bo' elengelamaki , kasi yoko molakisi asalaki bokeseni na basusu pe apesaki mateya
21/02/2020 - 19:03
Nord Kivu : bingumba Beni pe Butembo bizangaki lotiliki o tongo ya lelo po ya bitumba ya batomboki ba MaiMai o esika bakopesaka lotiliki ya Ivuha, yango ezongaki na nzanga eye
20/02/2020 - 18:59
Kinshasa : ekolo Japon epesi likabo ya booko ndako ya bolukaluki pe mateya na esika bakosalaka bolukaluki ya makono ndenge na ndenge INRB
19/02/2020 - 19:14
Kinshasa : ba zuzi banene motoba baye baponamaki bna mokonzi wa ekolo balapi seleka lelo loye o ndako ya misala ya mokonzi wa ekolo
18/02/2020 - 19:08
Nord Kivu : bato zomi na mitano baweyi , basusu leka zomi bakumbami o bisika biyebani te pe biloko ya motuya pe bikumbami na batomboki ba Adf na mboka Alungupa na secteur ya Rwenz
17/02/2020 - 18:58
Kinshasa : motango ya baweyi momati sima ya likama ya somo ya mituka eye esalemaki lobi loleki na balaba bay pass na Kinshasa


text:
Ezali eyano apesi na bapalangisi sango nsima na bokutani na mokambi ya mbulamatari to Conseil européen Charles Michel oyo azali wuta mokolo mwa misato na mobembo ya mikolo mibale na Kinshasa.
"Nasosoli mpasi mpe nkanda na mitema na bango (ya bana ba kelasi). Na ntango eye, tozali kokamata mikano makasi mpo na bokengi na monyele mobimba. Nasengi na bana baye, bo’ tata mpe mokonzi na bango, batika kolala libanda. Nalaki ete nakozala kala mingi te na bango. Oyo nalobaka, nakokisa yango. Nazali kobongisa biyano bya makasi mpo kasukisa libela nkwokoso ya monyele ya mboka, elobaki M. Thsisekedi.
Mokonzi ya RDC akebisi mpe bana bake kolanda bakolo baye bazali na makasi ma politiki na nsima.
Mpo na ye, bana ba RDC basengeli kopamela MONUSCO te. "Mpo MONUSCO nde ememaka bobomi bato te. Ezali likambo lisalamaka ntango bato bazali kozela te mpe na mayele ya mabe na kobombama. MONUSCO nde esalaka yango te. Esengeli toyeba ete MONUSCO nde eyaki kosunga biso mpo na kimya," elobi M. Tshisekedi.
Koleka mposo moko moleki, M. Tshisekedi ayokanaki na mokonzi ya Kenya Uhuru Kenyatta mpo ete mampinga ma mboka na ye makende kosunga maye ma RDC na bitumba na batomboki na monyele ya mboka.
Na biyano apesi bapanzi sango jeudi na Kinshasa, mokonzi ya RDC akundoli ete asololaki kala mingi te na limpinga lya basi mpe babali bawutaki na Beni mpe alakaki bango se likambo moko.
Limpiinga lyango, lokola mpe bana bakelasi bango bazali kosenga mokonzi ya mboka kokende kovanda na Beni lokola alakaki yambo na maponami mpe nsima na kozwa bokonzi.
Na ngambo na ye, Charles Michel alobi azali kopesa maboko na misala mya mbulamatari mpe union européenne ezali koluka nzela ya kopesa makasi na bitumba mbulamatari ezali kosala mpo na kimya.
Bokengi na monyele bozalaki mpe na masolo kati na M. Michel na Tshisekedi.
Nsima na yango, MM Tshisekedi na Michel babetaki piololo ya bobandi misala ya maswa mpe kauka to baliseur mabale Union européenne etongisi mpo na RDC.
UE epesaki koleka 60 millions d’euros mpo na yengo mpe masuwa mango matongami na RDC na société moko ya poto na basali ba RDC.


text:
Stress
Makambo míngi makoki kokomela moto o bomɔi, makambo mánâ makoki kosala éte molimo mwa moto motungisama mpé esɛngɔ ya yě na bomɔi esila. Mbógwana ya loléngé la bomɔi bwa moto ya mikɔlɔ na mikɔlɔ ekoki komɛmɛ mbógwana na bokɔ́lɔ́ngɔ́nú bwa nzóto ya yě. Ndakisa, sɔ́kí mói ezalí makasi nzóto ya moto ekotónda na motoki, lokóla mpé sɔ́kí moto azalí kobánga tǒ mpé moto mosúsu abangisi yě okoyoka motéma mwa yě mokobɛtɛ makasi.
Makambo ma mabé maye malekelá moto o bomɔi bwa yě mpé soki loléngé la bomɔi luye azalí na yangó luzali kosepelisa yě tɛ́, bokɔ́lɔ́ngɔ́nú bwa nzóto bwa yě mpé ntángo esúsu kimia ya makanisi mpé ya molimo mwa yě mokoki kobébisama . Sɔ́kí moto azali ntángo inso kokanisa manso ma mabé malekela yě mpé azalí kosepela sɔ́kó mokɛ́ tɛ́ na bomɔi bwa yě, wana ekoki kolakisa éte moto oyo azalí kolakisa bilembo bya stress (souhaiterais que le mot approprie en lingala soit utilise) (lifalansé: pression, tension nerveuse; lat.: stringere: atteler).
Nini ekoki kopɛsɛ stress?[kokoma | kobɔngisa mosólo]
Ntángo inso izali malamu na bomɔi bwa moto, azala na esɛngɔ mpé kímiá, kasi sɔ́kí makambo mazali koleka ndénge ozali kolinga tɛ́ tɔ̌ mpé sɔ́kí ozali komitungisa na likambo mɔ̌kɔ́ , okomɔ́nɔ éte okokóma koyoka nzɔ́to ya yɔ̂ malamu lisúsu tɛ́.
Manso maye makoki kozala likoló lya bilɔ́kɔ biye:
Libúngisi
- Bobúngisi ndáko tǒ bilɔ́kɔ bya yɔ̂ zambi bolongwisaki mbóka na makasi.
- Bokabwani na babóti mpé baníngá.
- Bobúngisi bandeko tɔ̌ mpé baníngá na nzéla ya liwa tɔ̌ mpé bokangami na bangó na basɔdá.
Violence
- Sɔ́kí ozaláki kobangisama na moto tɔ̌ mpé basilíká kokonyɔ́kɔlɔ na nzéla ya nzóto.
- Sɔ́kí yɔ̂ ndeko mwâsí tɔ̌ mpé mobali baláláki tǒ mpé balingáki kolála yɔ̂ na makasi.
- Sɔ́kí omonáki ndénge bazaláki konyɔ́kɔlɔ bandeko tǒ mpé baníngá ba yɔ̂ na nzéla ya nzóto.
- Sɔ́kí omonáki ndénge bazaláki koboma ndeko tɔ̌ mpé moníngá na yɔ̂.
Bozangi kímiá
- Sɔ́kí otambolaki mpó na kokɛndɛ ó mbóka-mopaya tǒ mbóka esúsu na mikákatáno makasi.
- Sɔ́kí ozali komitungisa míngi na likambo lya ngúnda ya yɔ̂.
- Sɔ́kí ozali komitungisa míngi makambo matali maye makoyâa lobi.
''Bozangi nguyá
- Bovándi na ndáko eye ezali ya yɔ̂ tɛ́.
- Bozangi makoki ma kobóngola loléngé la bomɔi bwa yɔ̂.
- Kosála elɔ́kɔ olingi na yɔ̂ kosála tɛ́ na makasi.
Ndénge níni stress ekoki komilakisa kati na moto?[kokoma | kobɔngisa mosólo]
Bandeko baye bazalaka na stress bayokaka ntángo esúsu boye:
Elakisameli ya stress na moral na moto:
- Mawa, kolela, bozangi elikia
- Nsɔ́ni
- Komitungisa
- Kosilika mpámba mpámba
- Kozala na tension makasi
- Mikákatáno kotiya makanisi esíká mɔ̌kɔ́ mpó na kosála likambo.
- mpósá ya kozala na bomɔi ekosila
- Kolekisa ntángo míngi kokanisaka makambo masi mayelá yɔ̂.
- Bobangi elɔ́kɔ eye esilá koyela yɔ̂ eyela yɔ̂ lisúsu.
Bilembo bya stress kati o nzóto:
- Kozanga mpóngi, ndɔ́tɔ mabé
- bolɛmbú bwa nzóto, mpási na nzóto mobimba
- bobendani ya minsisá
- motéma kobɛtɛ makási
- mpósá ya koliya ekosila mpé mpósá ya kosánza
- mpási na libumu, pulúpulú
- péma mokúsé, kizúnguzúngu, nzóto kolɛ́ngɛ
- mpósá ya kosangisa nzóto na molóngani wa yɔ̂ ekosila (kolala na mwasi tɔ̌ mpé mobali ekosila)
Elakisamelo ya stress na bizaleli na yo:
- mpósá ya kosála mosálá ekosila, mpóngi mpámba mpámba
- Kosilika mpámba mpámba
- Okoki mpé kosála misálá míngi atâ kopéma tɛ́ káka mpó na kobosana
- Milangwa mpé komɛlɛ diamba míngi
- Kokima baníngá mpé mpósá káka ya kozala yɔ̂ mɔ̌kɔ́
.
Stress na bizaleli bya yɔ̂ na baníngá:
- mpósá ya baníngá ekosila yɔ̂
- Kosuana mpé bitúmba kati na libála.
Sɔ́kí ozali kati na stress okoyoka biloko bisúsu biye towuti kolobela. Yangó ekangani míngi na makambo maye ozalí komɔ́nɔ na bomɔi bwa yɔ̂. Okoki komɔ́nɔ éte bizaleli mpé bokɔ́lɔ́ngɔ́nú bwa nzóto ya yɔ̂ ebóngwani káka na ngóngá wana ya makambo. Kasi, ezalí tɛ́ moto yonso ndé ayokaka bilɔ́kɔ biye tolobi mpámba 'te moto na moto azalí na loléngé la yě ya kolákisa mpé komɔ́nisa stress.
Elɔ́kɔ okoki kosála sɔ́kí ozalí komɔ́nɔ mpási na ntína na stress[kokoma | kobɔngisa mosólo]
Sɔ́kí ozali koyoka mɔ̌kɔ́ na makambo maye totangi likoló káti na lokásá luye:
- ekoki kozala consequence ya mpási tǒ minyɔ́kɔ omɔ́nɔ tǒ mpé ozali komɔ́nɔ sikáwá.
- elɔ́kɔ eye ozali koyoka ezalí normal na cas na yo mpe na ba cas míngi ekitaka na yangó, elingi koloba tɛ́ éte okomi libómá.
- Okomɔ́nɔ éte ntángo ozali na misálá mingi ya kosála, effets ya stress ekotungisa yɔ̂ míngi tɛ́. Nzéla ya malamu mpó na yɔ̂ ezali kosálaka mwa mosála mokɛ́ na esíká ya kalálaka ba mpóngi tǒ mpé komitungisa.
- Sála yonso oyeba service iye ikoki kosalisa yɔ̂ na makambo tǒ mikákatáno mya yɔ̂. Communauté na bino eyebi mwa míngi esíká service wana izali mpé ekoki kosúnga yɔ̂
- Lisúsu communauté na bino ezali ntángo esúsu mpé kosalisa milúlú tǒ mpé ekoki kopɛsɛ yɔ̂ tolí na makambo matáli kelási tǒ mpé mosálá mwa bayékoli tɔ̌ mpé lisúsu ekoki kopɛsɛ yɔ̂ tolí na makambo ma yɔ̂.
- Sɔ́kí omɔ́ni bilembo ya stress ezali makasi tɔ̌ mpé ewumeli mwa sánzá mpé okanisi éte osengeli na lisungi, okoki koyâa na service na biso. Adresse na biso epɛsɛmi na nsé ya lokásá luye.
- Sɔ́kí oyebi moto mɔ̌kɔ́ óyo azali komitungisa na makambo matáli stress yɔ̂ mpé okoki kolimbolela yě yangó na ndénge otangi na lokásá luye.
- Okoki mpé kosunga baninga baye bazali na stress na kopɛsɛkɛ bangó makanisi ma malamu maye ozali na yangó mpó na kobundisa makanisi ma mabé maye mazali kopɛsɛ bangó stress.
Sɔ́kí olingi lisungi ya míngi mpó na makambo matáli stress, túna mónganga na nzínganzínga ya yɔ̂.
Tála mpé[kokoma | kobɔngisa mosólo]
Wikipedia[kokoma | kobɔngisa mosólo]
Búku[kokoma | kobɔngisa mosólo]
- (en) Selye, Hans: The Physiology and Pathology of Exposure to Stress. ACTA Medical Publishers, 1950. (Lingɛlɛ́sa)
- (de) Rensing, Ludger; Koch, Michael; Rippe, Bernhard; Rippe, Volkhard: Mensch im Stress - Psyche, Körper, Moleküle. Spektrum Akademischer Verlag, 2005. ISBN 3-8274-1556-X (Lialémani)
Nkásá o libándá[kokoma | kobɔngisa mosólo]
- (de) Manfred Spitzer: Stress. RealVideo (Lialémani; ca. 15 min)


text:
Réaction d'Emmanuel Kandolo à l'article de Djamba Yohé
Ndeko Djamba Yohé,
Gaston-Marie F.
Le Congolais de l'Atlantique Nord,
Tika nameka kokoma oyo nazali na yango na maye okomeli biso awa. Ba commentaires na ngai nakosala yango en fonction ya ba points olandeli.
Et Franco dans tout ça ?
Guitare électrique ezalaki curiosité mpo na congolais nionso à l’époque. Bill Alexandre, guitariste belge, ayaki na compte ya Editions CEFA (Compagnie d’Enregistrement du Folklore Africain). Vicky Longomba na Moando Brazzos nde ba travaillaki na ye avant baya kosangana na baninga na O.K. Bar.
Yambo osala ba déclarations, esengelaki otala naino ndenge nini ville ya Léopoldville e développaki ! Courant électrique na Citas ekotaki na mbula nini ? Est-ce que tango Bill ayaki, abandaki kobeta na ba bars ya Léopoldville ? Luka oyeba naino ndenge nini ezalaki, mpe sima osolola. Est-ce que tangu O.K. Jazz esalemaki, courant électrique ezalaki na O.K. Bar ? Luka oyeba ndenge makambo e évoluaki, s’il vous plait. Au sujet lisusu ya guitare électrique, pourquoi yango eyaki kokota mua sima na ba orchestres ?
Petit Pierre azalaki musicien ya African Jazz te. Ye azalaki technicien mpe musala na ye ezalaki ya kosala installation ya ba instruments. Ayaki ko se retrouver na African jazz na kobeta mbunda durant voyage esalaki na Europe na 1959 tee na 1960 mpo mobeti mbunda azalaki te (nayebi te pourquoi Antoine Kaya « de puissant » mutu abandaki kobeta mbunda atikaki vide wana !) mpe tango ya ko recruter ezalaki lisusu te. Yango esengelaki batiya ye esika wana mpo ayebaki répertoire ya African Jazz.
Avant indépendance, ONATRA ezalaki na architecte naval ya mutu moindo te. Edouard Lutula « Edo Clary » akomaki architecte naval ndenge nini avant lipanda ? ECOMORAPH ezali tee lelo oyo, ekoma Institut Saint Raphaël, section commerciale administrative ezali toujours. I.S.C. ezali Institut Supérieur ya Commerce. Mpo okota kuna esengeli ozala na diplôme d’Etat ou équivalent na yango ou diplôme oyo ezali kolakisa que osilisi avec succès ba études complètes post-primaires. Donc, ECOMORAPH na I.S.C. ezali eloko moko te. I.S.C ezali nde deux cycles na total ya cinq ans ya études supérieures oyo ezali likolo ya six ans ya humanités ya Institut Saint Raphaël.
I. Aux portes de l’African Jazz
Ndeko, vérifier source ya information na yo. Franco akota jamais na African Jazz. Bana ya Opika na Loningisa bazalaki na philosophie moko te ya musique mpe respect na contrat ezalaki likambo ya liseki te. Mpe na 1953, African jazz ezalaki au complet na ba nduliste bakemba oyo bazalaki na temps ya ko former te mpo kuna ezalaki école de formation te. Ezalaki esika oyo mutu oyo ayebi musala mua ye azali kosala yango. En plus, ne rajoutons pas. Certes, mingi bayebaki solfège mpo bawutaki na chorales chrètiennes mpe na studio ebandaki kotangisa yango, kasi solfège wana ezalaki na rapport makasi te na ba techniques oyo epesamaka na conservatoire ndenge par exemple : Gérard Madiata ayekolaki yango. Bazalaki na ba bases ya miziki kasi sans plus neti na conservatoire. Totika makambo ya ba grammaires, etc.
Lisusu, mpona nini ozali koluka kobambela Franco qualification oyo ye azali na yango te ? De son vivant, abandaki kondima que atanga kelasi te, azali na qualification moko te, mpe ayekoli kokoma na kotanga na kimokolo grâce na volonté na détermination na ye (Franco abandaki ko admirer batu oyo batangi kelasi mpe ko aider bilenge mingi na ba études secondaires mpe universitaires na bango). Yango wana azuaka ba professeurs privés ya français oyo babandaki kotangisa ye na ndaku. Na tingama wana ayaki koyeba mukanda mpe akomaki en mesure ya kosala makambu ma ye sans ko recourir na aide ya mutu. Cette histoire ya programmeur ya IBM, franchement ezali kokosela Franco makambo pour rien !!!
SESOMO esalemaki na 1951, tango Belge azuaki mpe akongolaki batu mpona kotonga base militaire aérienne na infrastructure ya terrain ya aviation ya kamina na Katanga. Yango wana esengelaki ezala na compagnie oyo ekokaki kokamba gestion ya personnel oyo esengelaki etonga Base ya kamina. Sika soki nalobi nalanda ndenge olobi, elingi koloba que Franco akomaki programmeur avant 1951, année ya création ya SESOMO. Donc, na 13 ans azalaki déjà programmeur ? Peu importe, SESOMO ou pas, elingi koloba que neti asukaki na 3ieme primaire, entre qualification na ye ya programmeur na tango akataki kelasi, azuaki formation wana ozali kolobela ? Impossible !!!! avant indépendance, programmeur moindo azalaki te !!!!!
II. Maturité
Vicky Longomba azongaki na O.K. Jazz na 1961, mpo Nico Kassanda asalaki African Jazz aile Nico na ba musiciens nionso ya African Jazz à l’exception ya Vicky Longomba na Moango Brazzos mpo bango bazalaki ba mista ya Grand Kallé mpe bazalaki « pur sang » African Jazz te. Vicky na Brazzos tango bayoki boye, bakutani na Grand Kallé mpe ayebisi na bango que azali ko réflechir. Bon, bakamati décision bakende kosala Négros Succès.
Franco akendaki na mikili na hiver 1961. Na 1961, toujours, nde Vicky akendaki kosala Négros Succès, mpe asengaki na Léon Bombolo « Bholene » aya na Négros succès, mpe Bolhen aya (Bolhen azalaki soliste oyo Vicky a recrutaki tango Franco akangamaki na 1959. Na 1961, juste avant O.K Jazz ekende poto mbala ya liboso, Vicky asengaki na ye aya na Négros Succès. Kasi en bon professionnel, ayebisaki Franco vérité mpe azalaki disposer alakisa guitariste ya sika oyo ako remplacer ye ba partitions na répertoire ya ba nzembo ya O.K. Jazz avant ye alongua. Guitariste yango nde Simon Lutumba « Simaro »). Départ ya Bolhen nde esala que Simaro aya kokota na O.K. Jazz, mpe O.K. Jazz eye kokende na mikili na contrat ya Surboum African Jazz. Par contre, Vicky ayaki kotika Négros succès mpo azonga na O.K Jazz na médiation oyo groupe de Binza esangisaki ye, Franco, Brazzos na ba musiciens nionso epayi ya mama Lucie Botayi (bar Lucie Botayi = succès bar =Kimpwanza bar). Tango wana Franco asi akendaki mikili mpe amoni yango. Alors, ndenge nini Vicky akokaki kobetela ye masolo ya kuna ? Notons que banda Vicky alonguaka O.K. Jazz na 1959, akeyi na African Jazz tee na kosala Négros Succès, ye na Franco babandaki kolobana te.
Soki O.K. Jazz ekendeki na mikili ezalaki mpona intervention ni ya Lumumba ni ya Bomboko et encore moins ya mutu moko alingaki asala Franco faveur. O.K. Jazz ekendeki mikili suite na contrat ezalaki na yango na Surboum African Jazz, ya Grand Kallé. Surboum ezalaki kosala promotion, production na Edition ya ba musiciens na ba nzembo na bango.
Grand Kallé azalaki Yakee te. To confondre makambu te, ndeko na ngai. Grand Kallé azalaki kalaka, gentlemen et ambianceur ya première heure. Certes, en tant que nduliste ayebanaki na ba politiciens, ba commerçants, ba intellectuels ba yankee, ba bill, basi ya ndumba, ba jeunes filles ya élégance, etc. Par ailleurs, batu lokola ba Jimmy de l’hawaïenne, Déchaud mungala, Simaro masiya, Bavon Marie Marie, bango bazalaki nde ba yankee reconnu.
Na premier voyage ya O.K Jazz na hiver 1961, ba oyo bakendaki ezalaki : François Luambo « Franco », Edouard Nganga « Edo », Joseph Mulamba « Mujos », Nicolas Bosuma « Dessoin », Isaac Musekiwa, Jean Kwamy, Simon Lutumba « Simaro » Vicky azalaki te, wana akendaki kosala Négros succès. Le seul voyage Vicky asala na O.K. Jazz na poto ezalaki na été 1964. Donc, Vicky akenda mbala moko na mikili na African Jazz pendant 5 ou 6mois mpe aye kokende na O.K.Jazz na 1964 pendant 45 jours.
Pour votre information, entre le 30 juin 1960 tee na le 24 novembre 1965, aucun musicien Congolais asalaka boloko mpo na ba raisons politiques. Aucun ! Mpe Franco, na vie na ye atikala jamais kosala boloko mpona ba raisons politiques.
Ba Editions ya Franco ezalaki Epanza makita na Boma Bango. Sima ayaki kosangisa nionso na Editions populaire. Ya Vicky ezalaki Vicklong. Une partie ya bokabuani na bango na 1966 ezalaki justement en rapport na makambo ya ba maisons na bango par rapport na ba œuvres ya musiciens ya O.K. Jazz na Négros Succès.
Mon frère, zongela lisusu histoire ya Léopoldville malamu. Kinshasa wana ozali komona, ezali véritable ville cosmopolite. Yango eyambaka moto niono mpe efandisaka moto nionso sans problème. Na Kinshasa probléme ya « intégration » ezalaka ndenge bikolo mosusu ou ba villes mosusu ekomisaka yango soki lokola examen de réussite ya vie éternelle, rien. Na yango, makambo oyo ozali koloba wana, ezalaki rare na kinshasa ou presque pas na Kinshasa. Kallé abotama na intérieur na Bas Congo, Nico na Déchaud bawutaki na Miikalayi na Kasaï Occidental, Rochereau na Bandoundu, kasi bakoli na kinshasa. Bazali ba kinois kobakisa te, kolongola te par rapport na ba Franco, Vicky, Brazzos, Mujos, etc.
Au sujet ya divergence entre Lumumba na Malula, ezalaki nini ?
Mpe pourquoi ozali kokotisa mama na Franco na makambo oyo ezali kolekela ye ? Tika mama na Franco na libanda ya makambo wana. Dossier oyo ozali kotanga wana ezali na niveau na ye te, ayebi yango te, atikala kosala médiation na yango te. A votre connaissance, Malula na Lumumba batikala koyokana ?
Est-ce que okoki koyebisa biso na album nini Myriam Makeba (paix à son âme !) ayemba nzembo ya Liwa wa Wetshi ?
Na festival des arts Nègres ya Dakar na 1966, ezalaki victoire na eloko moko te ! Kasi tika nabakisa que façon bakonzi ya ekolo na biso baponelaki batu oyo esengelaki bakende kuna, ezalaki transparent te. Nayebi te soki oyebaka mpona nini na Festival ya Lagos 1977, Rochereau azalaki le seul oyo asalaki sélection ya ba nduliste esengelaki bakende na Nigeria ?
Ndeko na ngai, liste ya batu nionso oyo otangi que bakendeki kokutana na Franco ezali bongo te. Pourquoi ozali kobakisa makambo likolo ya mosusu ? Amstrong na 1961, azalaki loger na Hôtel Régina na ville. Azali le seul oyo ba musiciens bakendeki en délégation kokutana na ye mpo azali légende ya Jazz mpe kombo ya Jazz ezala utiliser mingi na ba kombo ya orchestres na biso na Congo. Ba oyo batikali, bayaki na compte ya ba manifestations culturelles ya ba ambassades na bango na Kinshasa. James Brown, The Jackson’s five, Miriam Makeba, B.B. King, The supremes, Manu Dibango, Ray Lema ba na Franco, Rochereau, Abeti, Zaiko Langa Langa, Stukas Boys, etc. babetaki na N’sele, Hotel Intercontinental na stade du 20 mai na cadre ya combat du siècle entre Mohamed Ali na George Foreman. Par ailleurs, Eboa Lottin, Bella Bellow bayaki sur invitations ya Fondation mama Mobutu.
Soki président Léopold Sedar Sengor ayambaki Franco mingi, je devine que ezalaki pona remarquable contribution na cinquième art. Soki bongo, Kasi ndenge nini atikala ko décorer ye Chevalier, officier, ou commandeur ya ordre des arts et des lettres ya Sénégal ata mbala moko te?
.
III. Le tournant décisif est en 1970
Na 1970, Franco a rajeunisaki orchestre na ye te. Ba nduliste bakimaki ye na 1967, juste après miziki babetaka sur invitation ya vice-président Albert-Bernard Bongo (futur Omar Bongo) na re-élection ya président Léon Mba ya Gabon, bien que azalaki kobela mpe na lopilao na Paris. Tango basilisi kobeta na fêti ya mokonzi gabonais, ye, Franco na Verkys bakeyi na Bruxelles na Paris à partir ya Libreville mpe azongisi ba musiciens nionso na Kinshasa. Ba nduliste ba comprenaki agissement ya Franco te puisque azalaki na programme ya kokende mikili na tango wana te. Lisusu, Franco apesi bango mbongo na ndenge esengelaki te. Bazalaki peut-être na raison mpo enveloppe vice-président Bongo apesaki ezalaki nde ya sadaka na ba musiciens nionso sans rapport na lifuti na bango ou na cachet ya O.K Jazz.
Cas ya Sam Manguana na O.K. Jazz ezali typique na conflit entre Franco na Rochereau. Franco apesaki Sam mbongo ebele mpo akima Rochereau. Kokende ya Sam na O.K. Jazz epesaka kosuana makasi entre Franco na Rochereau jusque na point ya kosala Sam ba menaces de mort. Na yango Franco afandisaki ye epayi na ye na Binza I.P.N. Flanquer na deux gardes corps, mpe atiaki na disposition na ye Mercedes Benz ya moyindo na ba rideaux (Dans la foulée Franco abuakelaki Rochereau nzembo yaToyeba yo) et Paul Ndombe Opetun (abuakelaki Rochereau Voyage na Bandundu). Antoine Nedule (papa Noël), Dalienst Ntesa, Lokombe Nkalulu Ba Enda Fe, bayaki na cadre ya recrutement massif ya ba meilleurs musiciens sur le marché.
Débat ya O.K. Jazz na Zaiko ou Afrisa na Zaiko, voir ba jeunes boye na boye, ezali un faux débat. Public ya Franco ezalaki oyo ya Zaiko te. En rien Zaiko ekokaki kosala ombre na O.K. Jazz. Soki ezalaki le cas, mbele Franco alingaki asala nionso mpo azua ba musiciens ya Zaiko na O.K. Jazz mpo azalaki na moyens makasi mpe ebele. Soki mua nungu nungu ezalaki, ezalaki nde likambo ya likunia na bana mike na motema mabe ya komona ba petits basala mua succès na ndenge na bango. Tee na ndenge Franco akende, O.K. Jazz etikalaki kaka na poids na yango ndenge toyebela yango pendant que Zaiko ebambamaka na 1974.
IV. L’apogée de l’Ok Jazz s’articule par les années 1980
Meka naino ozongisa ba souvenirs !!! O.K. Jazz aile Bruxelles esalalaki biloko ya makasi oyo esimbaka hits parade : Mario, Mamu, Non, Coopération, Réponse de Mario, etc. Carlitho asalaka poids na yango te atako ayembaka ba nzembo na ye kitoko mimgi. Tango alonguaka na O.K. Jazz, Carlitho akendeke na Langa Langa Stars te. Akendeke na Choc Stars. Malache Lungelo nde ayaki kozua esika na ye. Joe Mpoyi abetaka na Lovy du Zaire na mbula nini ? Franco azuaka ye wapi ?
V. L’apothéose et rendez-vous manqué avec la Terre de Canaan
« Moïse était arrivé devant la Terre promise que lui promettait Dieu, il l’a vue mais ne l’a pas foulé. Franco a construit un système de musique et d’accompagnement, il l’a enrichi, mais n’a pas rencontré la phénoménologie du travail qu’il a accompli pendant plus de quarante années dans l’arène de la Musique Congolaise moderne. »
Ngai nazali ko partager comparaison na yo te!
1. La comparaison entre Moïse et Franco n’a pas lieu d’être car Moïse azalaki un prophète ayant une mission divine ya kobimisa peuple d’Israël na bowumbu na Egypte conformement à la volonté de son adorable Dieu. En revanche, Franco azalaki na mabele ma ye, azalaki esclave te, a lutter wana, mpe azui lipanda, azalaki kosala mosala mua miziki sans problème mpe a bénificier na soutient multiforme ya deux Républiques oyo ye a connaître.
2. Franco a recoltaki ba fruits ya musala mua ye ya miziki. Likolo ya musala mua ye nde ayebanaki mokili mobimba mpe kombo na ye ekotikala seko na histoire ya mboka na biso mpe ya miziki africaine comme étant l’un des grands musiciens oyo Afrique ebimisi. Na mbula oyo ye akufaki, préoccupation na ye ezalaki lisusu ya kosala succès te, mokano na ye ezalaki ya ko garder statut oyo O.K. Jazz ekomaki na yango.
« C’est sur Franco que tous les régimes du pays se sont appuyés pour jouir d’une légitimité circonstancielle, voire légale. » Non ndeko ! Ba régimes oyo Franco a servir, e s’appuyaki na ba constitutions taillées sur mesure. Franco azalaki nde chantre ya ba régimes wana pour relayer le message qui refusait toute contadiction. C’est vrai, Franco n’était pas dupe. Souvent miziki na ye ebandaki ko servir na mitambu ya pouvoir : tala ndenge pouvoir ebomaki Pierre Kanyonga na 1978, en utilisant O.K. Jazz na Bruxelles. Pour la petite histoire, ba présumés assassins ya Kanyonga bazalaki ba vrais-faux musiciens ya O.K. Jazz oyo bazalaki na délégation ya une trantaine de musiciens Franco awutaki na bango na Kinshasa. Pierre kanyonga azalaki secrétaire général ya Mouvement d’Action pour la Résurrection du Congo, MARC. Tee na mokolo ya lelo oyo enquête etikala kosalema te na liwa wana. Affaire Kanyonga nde ezalaki ebandeli ya mise en scène macabre ya procès des terroristes autrement dit : procès du siècle. Yango ebomisisaki : Colonel Biamwenze, Colonel Mwepu, Lt. Colonel Kalonda, Lt. Colonel Mwehu, Lt.Colonel Tshunza, Major Kalume, Major Panubule, Cap. Fundi, Citoyen Buriaba, Citoyen Kalonga, Citoyen Kudiakubanza, Citoyen Makani, Citoyen Matanda na Citoyen Mbangama.
Par ailleurs, Citoyen Monguya na Citoyen Kalonji ba condamnaki bango par contumace. Tee lelo oyo bazali na bomoyi. Daniel Monguya azali na Kinshasa par contre, Evariste kalonji azali na Mbuji Mayi.
Franco, eyebanaki, il était l’un des maillons de la propagande, un fidèle parmi les fidèles, militant ya premières heures mpe dévoué serviteur ya première na deuxième République. La preuve, parti-Etat elelaka ye d’une manière mémorable. Momene Mo Mikengo mpe pouvoir elelaka ye makasi mpo na nionso asala na animation politique : composition, sacrifices, formation ya ba groupes d’animation ya ba pays frères neti Togo, Tchade, Centrafrique, Guinée Conakry, Nigeria, Congo Brazaville, Gabon, Rwanda, Burundi, Zambie na Ouganda. Momene na département (ministère) ya Mobilisation Propagande et Animation Politique azalaki responsable national ya animation politique et chansons révolutionnaires na ba régions (provinces) nionso mpe na ba départements (ministères) nionso ya Zaire, avec rang ya gouverneur de région. Na cadre ya relation idéologique na ba pays frères, azalaki envoyé spécial ya président-fondateur na oyo etali formation na recyclage ya ba groupes d’animation ya ba pays amis. A ce sujet, abandaki ko travailler en étroite collaboration na ba services ya secrétaire général du M.P.R., Alphonse Kithima Bin Ramazani. Ba nzembo oyo : Moziki, Mboka Oyo Kombo Zaire, Salongo Alinga Mosala, ezali ba compositions ya Momene abimisa na O.K.Jazz.
Ba compositions révolutionnaires na ye ekenda sango : Mobutu Mvuma, Namela Bondo Bololo mpo na Sese, Mobutu Sukisa, Papa yamba mbote, Mundenge, Sese Tondimi yo, Mobutu na Mao na Chine,
Momene na Franco babandaki ko se compléter très bien.
Franco na kufa na ye, président Mobutu a immobilisa DC 10-30 ya Air Zaire durant deux jours na Bruxelles na nionso oyo ezali ko impliquer ( prolongement ya séjour ya deux équipages – deux équipes ya personnel navigant, ralonge ya frais de mission ; ya hébergement na restauration na éventuellement réaménagement ya ba horaires na bango na ya avion wana ezali kozela na Bruxelles national) na même moment, augmentation ya ba frais ya exploitation neti parking, alimentation électrique ya avion, retard na horaire initial, etc., perte ya mbongo à cause ya gratuité ya voyage ya bato y compris na manque à gagner munene na fret. N.B. DC 10-30 ememaka entre 208 et 380 passagers avec 53,5 Tonnes ya fret, manque a ganer na douane mpo avion wana ezali koya na cadre commercial lisusu te neti présidence nde e réquisitionner yango) mpo emema ba musiciens ya O.K. Jazz, ba membres ya familles ya Franco na mutu nionso oyo alingakai azonga na kinshasa gratuitement. Matanga kobanda na ebandeli te suka ezala na charge ya Parti-Etat mpe bakonzi banso ba ekolo bakende mpe balala kuna kobanda na secrétaire général ya M.P.R .tee na simple militant – citoyen.
« Aucun musicien n’en voudra Franco. Au demeurant, on ne quitte jamais l’Ok Jazz quand on y a été musicien. Franco connaissait l’École du Bon Samaritain, les transfuges de son orchestre revenaient au bercail et avaient leurs salaires et leurs places garanties au micro et aux instruments. Ce sont les musiciens de l’Ok Jazz qui étaient les mieux habillés et avec une bonhomie permanente non-négociable. » .
Ndeko, eyebanaki malamu que soki nduliste ya O.K. Jazz alongue, possibilité ya ko évoluer epayi mosusu ezalaki te. Mingi babandaki kobanga ba représailles ya Franco. Ba Diato Lukoki, Joe Mpoyi, Pépé Ndombe bamekaka kosala mua mouvement na bango, Tiers Monde, kasi Franco apanzaka yango . Sam Manguana ye azalaki na chance mpo kolongua na ye ewutaki na matongi ya Franco na présidence pendant que bango mibale sans bayeba balekaki kuna mokolo moko mpo na kozua mbongo. En plus, implication politique (ou manipulation sur Manguana) ya Manguana na makambo ezalaki na faveur na ye. Franco abandaki kokanga ba nzela nionso tee na kofunda na Département ya Affaires étrangères eboya kopesa na avis favorable ya passeport, ko menancer ba producteurs, ko bloquer ba commandes ya Editions oyo ekobimisa ba nzembo na bango, etc. Suka suka, esengelaki kozonga kaka na O.K. Jazz.
Conflit entre Kwamy na Franco ezalaki likambo ya moke te. Ezalaki likambo monene et très serieux. Yoka lisusu ba nzembo ya mbokela esalemaka kati na bango.
Pour terminer, yeba que Franco na Rochereau bazalaka souvent na matata, oyebi but ya nzembo Songi Songi ? Rochereau na Nico basala 15 ans balobanaka te. Sam na Franco ekomaki ya kofundaka tee na présidence de la République mpe abuakela Rocherau ba mbokela ya kosekana te. Ndule ya liboso Michelino Mavatiku abetaka na Télé Zaïre na O.K. Jazz oyebi ndenge esukaka ?
Totika kokanisa que tango wana mindondo ezalaki ya « gentil »! Na miziki na biso ba leaders mingi, voir ebele bazalaka na boyokani te kati na bango mpe ba conflits ezalaka ya makasi. Tala kaka ndenge motema mabe esalaki que Sosoliso ekufa!
N.B. Na nzembo Désespoir ya Koffi Olomide, Zangilu Makiadi « Popolipo » asala plagiat na solo ya Franco oyo abeta na nzembo Linda Linda ya Joseph Mulamba « Mujos ». La chanson Voyage na Bandundu ya Pépé Ndombe, rythmique Simaro Lutumba abeta na introduction na yango, accompagnateur ya Viva la musica a plagiaki yango na nzembo Eliana ya Papa Wemba.
Nasuki awa.
Musicalement,
Emmanuel Kandolo


text:
A propos des banyamulenge
Ba ndeko, tomeka naino kolobela matata mpe bitumba iye ezali na mboka na biso en essayant de faire une lecture objective ya passé ya ba Banyarwanda, Banyamulenge na ba Congolais na R.D.Congo.
I. Histoire
Tomeka mua moke kozongela histoire ya Belgique na colonie na ye ya Congo ; Rwanda na Burundi mpo tomeka komona ndenge nini tokomi na makambo oyo.
Na 1483, Diogo Cão ou Diego Cam aye ko découvrir embouchure ya fleuve. Apeyi yango kombo Nzadi, sima eye kokoma Congo mpe Zaïre. Le, 9 avril 1935, Léopold Louis Philippe Marie Victor, abotami. Ye azali prince ya Belgique mpe ya Saxe-Cobourg-Gotha, Duc ya Saxe mpe na ya Brabant. Na mokolo mua 17 septembre 1865, akomi nkumu ya Belgique na kombo ya Léopold II. Tango akomi nkumu, sima mikolo, asalisi conférence na Laken, pene ya Bruxelles, du 12 au 14 septembre 1876, na kombo ya Conférence Géographique Internationale. Yango ezalaki na but ya exploration scientifique ya Afrique équatoriale. Henry Morton Stanley nde azalaki na lotomo ya exploration wana. Sima ya conférence iye, le 25 novembre 1876, aye akosala Comité d’Etude du Haut Congo. Mosala mua comité moye mozalaki mua koluka nzela ya sika oyo esengeli kolanda na commerce mpe na industrie. Na comité iye yemoko Léopold II azalaki actionnaire, na Anglais James Hutton, na Ecossais William Mackinnon, mpe na groupe hollandais afrikaansha Handelsereeniging. Entre 1877 tee na 1884, Stanley asalaki découverte scientifique oyo esengelaki asala na Congo. Le, 27 novembre 1886, Compagnie du Congo pour le Commerce et l’Industrie (CCCI), esalemi na Albert Thys.
Du 15 novembre 1884 au 26 février 1885, Conférence de Berlin esalemaki. Yango ezuaki mokano mua kokabola Afrique na biteni biyike. Na conférence wana Léopold II asengaki que bapesa ye mabele ya Afrique équatoriale kobanda na océan Atlantique na bassin du Congo tee na mer rouge. Kasi esimbaki te, azui kaka kobanda na océan Atlantique tee na Lualaba, oyo eyaki kokoma Etat Indépendant du Congo. Mpe le, 30 avril 1885, Léopold II akomi souverain ya yango. Assemblée nationale Belge mpe endimaki mokano wana. Rapidement, le, 1re juillet 1885, atie Administrateur général na Vivi (Représentant l’égale na ye). Le, 8 novembre 1888, asali Force Publique mpe na 1889 tee na 1898, chemin de fer ya Matadi - Kinshasa esalemi.
Na cadre ya ko exploiter ba richesses oyo ezali na mabele ya Congo et conformément na ba études scientifiques ya Stanley, Léopold II aluki mbongo mpo na ko financer ba projets na ye mpe azui yango na crédit oyo gouvernement Belge epesi na ye, Alexandre de Browne de Tiege, banquier mpe administrateur délégué ya Société Anversoise de Commerce au Congo (ezalaki mpe kobengama na kombo ya Compagnie de la Mongala) atie mpe mbongo na ye na kati, Banque Rothschild mpe edefisi ye, Léopold II mbongo. Na exploitation mpe commerce ba sociétés oyo nde ezalaki na marché : Compagnie de la Mongala, Anglo-Belgian India Rubber Compagny (A.B.I.R.), Société Anonyme Belge pour le commerce du Haut Congo (S.A.B.) yango ezali une des filiales ya C.C.C.I. ya Albert Thys. Ba filiales na yango mosusu ezali : Le Chemin de Fer au Congo, Compagnie de produits, Compagnie des magasins Généraux, Compagnie du Katanga.
Na 1908, Léopold II asundolaki Etat Indépendant du Congo na Etat Belge mpo batu mingi, surtout ba Américains oyo babandaki koleka kuna na expédition, bakomaki kolobela ba violations des droits de l’Homme oyo ebandaki kosalama kuna ndenge abandaki konyonga batu soki bakokisi ba cotas ya biloko oyo balingaki te, etc. Yango eyaki kokoma colonie ya Belgique.
Na ordonnance oyo Léopold II a signaki le, 1er juillet 1885, loi ebandaki kosala bokeseni kati na mabele ya moto moindo na oyo ya l’Etat. Elingi koloba que mabele oyo ezali na bilanga yango nde ezali ya moto moindo, mabele oyo ezali na eloko te yango nde ezali ya l’Etat. Bien que ezalaki ndenge wana, mundele abandaki kaka kobotola mabele ya moto moindo. Situation wana eyaki kosala que bato babanda kokima mpe kolongua na mabele ma bango mpona kokende mosika atako loi ya 01/07/1885, ebandaki kopekisa kobotolo indigène mabele. Lisusu décret ya 14 septembre 1886, ebandaki kondima que mabele (ya moto moindo) mango makokambama na ndenge bonkoko bozali kosenga mokonzi ya mboka akamba mboka na ye. Na esprit wana nde ba Hunde mpe bayaki kokima mabele ma bango, justement esika mundele abandaki koluka kofandisa makambo mpe ko exploiter yango.Tango balie coin mpo mundele alingaki kobanda kosalisa bango misala makasi mpe koniokola bango, nde mundele ayaki kobengisa batu na Rwanda mpona baya kosala misala.
Convention de Bruxelles ya 11 août 1910. esalaka que ba Rwandais baya tingama na Congo. Na conférence de Versailles ya le, 28 juin 1919, Allemagne ayaki ko perdre Rwanda na Urundi oyo bapesaki ye na conférence de Berlin ya 15 novembre 1884 tee na 26 février 1885. Na 1923, Société des Nations epesi ba territoires allemands na Belgique, mpe Belgique eye kokangisa yango na Congo Belge na 1925, c’est-a-dire ekomaki sous tutelle ya Belgique mpe administrer na gouverneur général moko oyo azalaki na Boma (Boma ezalaki capitale ya Etat Indépendant ya Congo kobanda na mokolo mua 1er mai 1886 tee na mokolo mua 31 octobre 1929).
Na vide wana nde bayaki kokoma na bokonzi na Ruthuru na mboka Bwisha mpe na Masisi na mboka Gishari. Batu oyo mundele abendaki na Rwanda bayaki na lolenge mibale :
Immigration na Transplantation.
Immigration nde ebendaki Banyarwanda na Kivu septentrional entre 1925 na 1937. Na kati wana Union minière ya Haut Katanga ekumbaki bango durant trois ans entre 1925 na 1929, na Katanga.
Transplantation ebandi ndenge nini ? Immigration ebandaki kosalema selon ba dispositions ya décret ya 19 juillet 1926, oyo ebandaki koloba qu’emploi ya main d’œuvre rwandaise na autorité Belge en provenance ya mboka mosusu ezalaki libre. Kasi neti ezalaki boye, batu mingi babandaki ko s’intéresser vraiment te mpo bazalaki na choix ya kondima ou ya koboya. Kasi na 1937, ekomaki ya kokumba batu de force mpe contre volonté na bango mpe yango wana ba Banyarwanda bakumbamaki ebele na Masisi. Na mobulu mobulu wana, mundele azuaki mayele mabe ya kokotisa nzala na makasi, kotiya batu na ba conditions difficiles mpona ko réussir transplantation ndenge alingaki. Transplantation wana ebandaki na 1937, mpe esilaki na 1957.
Koya ya batu oyo esalemaki na Mission d’Immigration des Banyarwanda (M.I.B). Neti ba Hunde bakimaki na mabele ma bango mpo na motungisi ya mundele, na 1937, accord esalemaki entre ba autorités administratives ya Kivu, Comité National ya Sud Kivu na mundele. Na yango tango Banyarwanda bakomi wana, neti bazalaki kaka bango na bango, esengelaki bazala na mokonzi ya mboka oyo azali munyarwanda.
Ba opérations ya M.I.B. esalemaki na trois étapes :
1. Na 1937 tee na 1949, mundele akotisi batu na mboka Gishari na Masisi.
2. Na 1949 tee na 1953, mundele akotisi nzala makasi na Rwanda mpo abenda lisusu batu na Rwanda baya na Gishari.
3. Na 1953 tee na 1955, transplantation esali que bakotisa Banyarwanda na Washali-Mokoko. Donc, Banyarwanda bakomi kobanda na Masisi tee na Rushuru. Na Maniema mpe na Katanga. Nionso oyo mpona intérêt ya ba entreprises agricoles et minières ya mundele.
Na Uvira par contre, bazalaki na bokonzi ata na mboka moko te, Kasi makambo mayaki kobonguana tango Jean Baptiste Ndahindurwa azaki bokonzi na kombo ya Mwami KIgeri V Ndahindurwana, le, 20 juillet 1959. Na sanza ya Novembre 1959, ba Tutsi ebele bakimaki Rwanda suite na ba événements ya « Toussant rwandaise » (kobomana ewutaki na rumeur ya liwa ya Dominique Mbonyumutwe, membre ya PARHUTU, parti politique Hutu na batu ya UNAR, parti politique Tutsi. En réalite, Mbonyumutwe akufa le, 26 juillet 1986).
Entre 1959 na 1961 sous protection ya Croix Rouge internationale, ba Tutsi bakimaki mpe baye ko se réfugier na Mulenge. Neti bafandaki na Mulenge bakomaki kobengama Banyamulenge. Kasi yango emonanaki neti balingi bamibimisa lokola bazalaka na mabele wana wuta ba koko na bango. Banyamulenge bazuami na territoire ya Mwenga, bazuami lisusu na territoires ya Fizi na Babembe mpe na Uviza na Bafuliro. Esengeli koloba que Banyamulenge banda ekoma bango na Sud Kivu bamona makambo na bango mpe bandandaki kofutisa bango ba amandes kili kili, kobotola bango nba ngombe, kobotola bango ba plans na bango, etc.
Ba tensions ebandaki kozala mingi na Kivu. Entre 1959 na 1960, ba Hunde bamonaki que Banyarwanda bazali na moto makasi na matoyi mangongi mpe bazali kosala neti soki bang onde bazali na bokonzi na nionso. Epesi révolte ya Kinyarwanda. Na 1963 tee na 1964, période ya rebellion ya Mulele, na elulu wana ba profiter basala mua sandrouma. Mobulu wana emonanaki neti volonté ya koluka ko créer mboka na bango na mabele oyo bafandi. Na Octobre 1965, gouvernement ya Moïse KapendaTshombe ezuaki mokano mua kobengana Banyarwanda na province ya Kivu mpona complicité na ba rebelles.
Likambo ya mabele na Kivu nde ezali koluka mobulu kati na ba Congolais na Banyarwanda. Banyarwanda bazali na lokolo moko na kati ya Kivu, mosusu na Rwanda. Soki neti esengeli basomba mabele mpona bilanga ou ba fermes na élevages, wana bakomi batu ya Kivu. Soki ekomi tango ya kopesa misala, wana babengisi batu na Rwanda. Bazali na ba cartes pour citoyen ya Congo mpe carte ya identité nationale ya Rwanda epayi intérêt ezali. Makambo ya lolenge oyo ebandaki kopesa confusion mpe komatisa incompréhension kati na ba oyo babandaki komona bango kaka que bazali ba Congolais te.
Ba événements ya le, 04 janvier 1959, ewelisaki lipanda ya Congo na 30 juin 1960. Tango Congo ekomi na lipanda, mpe mundele alongue « officiellement », Congo eyaki ko se retrouver na makambo ebele : situation politique mobulu, manque ya ba cadres universitaires, ba partis politiques ya malonga te, relève na niveau nionso ya administration ezalaki pasi, bitumba mpe rebellion, etc. Nakati ya makambo wana, situation ya Kivu mpe etikalaki bongo : ba immigrés, ba transplantés, ba réfugiés na ba clandestins bazalaki sangisa sangisa mpo ebandaki kaka koyebana te ndenge nini situation na bango ekozala na Congo indépendant. Kasi yambo Congo ezua lipanda, esengelaki kosalisa ba élections na niveau nionso : municipales, provinciale na nationale entre 1957 tee na 1959. Na ba élections wana ba Banyarwanga mpe ba votaki. Grâce na ba voix na bango nde balongaki mua ba municipalités ya nord Kivu : Masisi na Rutshuru. Révolte mosusu ebimaki le 26 mars 1960 sima ya ba élections législatives. Loi électorale elobaki boye : les ressortissants du Rwanda-Urundi, résidents au Congo depuis 10 ans au moins, étaient admis à voter » Yango elingi koloba que mutu oyo awuti na Rwanda-Urundi akoki ko voter soki afandi na mabele ya Congo depuis 1950. Soki ezali boye, mboka nini oyo étranger a votaka ba membres ya Assemblée nationales ? Donc, ezalaki lolenge ya kolakisa que batu wana na miso ya Belge bazalaki ba Congolais atako loi fondamentale ebandaki koloba eloko te na oyo etali mode ya acquisition ya nationalité congolaise.
Soki totali na sima, kobanda na 1959 tee na 1963 ba Tutsi babandaki kokima Rwanda mpona koya ko senga ngunda na Congo mpo kuna pouvoir ezalaki na maboko ya ba Hutu. Na 1962 tee na 1966, ba Hutu bakimaki Burundi mpo mokonzi Michel Michobero abandaki koboma bango. Liwa ya Kigeri V na prise ya pouvoir par Grégroire Kayibanda na Rwanda ezalaki kosasa mpe koboma bango mingi. Na 1963, bitumba entre ba Banyarwanda na ba Hunde ebimaki.
Banyamulenge mpe batondaki mingi na Centre de Regroupement Africain (CEREA) ya Anicet Kashamura. Marcel Bisukiro, Gervais Bahazi, Herman Habarugira, etc. Plus tard bakomaki ko s'opposer na politique ya décentralisation territoriale mpo yango ekokaki lisusu kokabola bokasi oyo bakomaki na yango na nord Kivu.
Wuta Congo ezua lipanda, mbala ya liboso texte ya loi elobela likambo ya nationalité ezalaki na Constitution (ya Luluabourg) ya 1er août 1964. Pour rappel, décret ya 27 decembre1892 efandisaki likambo ya acquisition ya nationalité congolaise. Décret ya 21 juin 1904 e completaki yango sur ba disposition ya perte ya nationalité. Ba décrets oyo nionso etikalaki en vigueur ata soki parlement Belge e votaki annexion ya Etat Indépendant ya Congo na Belgique. Article 2 ya Loi Fondamentale ya 19 mai 1960 elobi boye : « Les lois, décrets et ordonnances législatives, leurs mesures d’exécution ainsi que toutes dispositions réglementaires existant au 30 juin 1960 restent en vigueur tant qu’ils n’auront pas été expressément abrogés. ».
Le, 1er août 1964, Constitution esalemaki na Luluabourg ebimaki. Na article 6 elobaki boye « Est congolais, au terme de l’article 6 de la constitution, à la date du 30 juin 1960, toute personne dont un des ascendants est ou à était membre d’une des tribus établis sur le territoire de la République Démocratique du Congo dans ses limites du 15 novembre 1908 telle que modifiées par les conventions ultérieures. ». Décret-loi du 18 septembre 1965, elobelaki régime ya acquisition ya nationalité Congolaise.
Na mokolo mua 24 novembre 1965, Président Mobutu akomaki chef de l’Etat ya République Démocratique du Congo.
Président Mobutu a signaki décret-loi nº 68-259 ya le, 10 juillet 1968. Yango ebandaki ko modifier mpe ko compléter décret-loi ya 18 septembre 1965.
Kobanda na mai 1969 tee na février 1977, Bisengimana azalaki Directeur ya Bureau du Président de la République na ordonnance nº 69-096 du 8 mai 1969.
Président Mobutu a signaki ordonnance-loi nº 71-020 du 26 mars 1971. Yango ezali kopesa nationalité Congolaise collectivement na ba oyo bazali originaires ya ba anciens territoires sous tutelle Rwanda-Urundi établis na mabele ya Zaire avant le, 1 juillet 1950, et qui ont continuer à résider depuis lors na République Démocratique du Congo.
Sima, Président ayaki ko promulguer loi oyo Assemblée nationale ya Zaïre adopter, na ordonnance-loi nº 72-002 ya le, 5 janvier 1972. Elobi boye : Article na article ya liboso : Il existe une nationalité zaïroise. Sont zaïrois au terme de l'article 5 de la Constitution à la date du 30 juin 1960, toutes les personnes dont un des ascendants est ou a été membre d'une des tribus établies sur le territoire de la République du Zaïre dans ses limites du 15 novembre 1908 et, telles que modifiées par les conventions ultérieures. ».
Kaka na 1972, génocide Hutu ba Burundi, ba Hutu balie coin na Burundi mpo kuna ba Tutshi oyo bazali na pouvoir bakomi kosasa bango. Baye ebele mpe ngulupa nionso wana esopani na Zaire, mususu ekeyi na Ouganda. Na mbula elandi, na Rwanda le, 5 juillet 1973, Grégoire kayibanda bakweyisi ye na Juvenal Habyarimana. Bango na bango ba Hutu. Kayibanda Hutu ya Gitara, Habyarimana Hutu ya Gisenyi. Directement Habyarimana abandi loyenge ya konionga mpe ko barer ba Tutsi na kosuta bango libanda ya Rwanda. Bango wana baye kosopana lisusu na Zaïre.
Na 1973, wana kaka Président Mobutu azui boule ya Zaïrianisation mpe yango ebandi kopesa batu biloko ya ngana ya ba étrangers oyo bazalaki na Zaïre. Na kokabola wana ba Banyarwanda mpe bazua bomengo : ba plantations, fermes, ba magasins, engins agricoles, etc. Yango nde eyaki konvuamisa batu lokola ba : Rwakabuba na ba Gisaru.
Na 1981, Président de la République a promulger loi ya sika. Conseil législatif national e adopter loi nº 81-002 du 29 juin 1981. Loi yango elobi que la nationalité zaïroise ekopesama na ba oyo kaka bakoki kolakisa mpe ko prouver que ba nkoko na bango bazalaki mpe ba vivaki na mabele ya Zaïre kobanda na 1885, donc Zaïrois jus sanguini = ya makila. 1885, ezali mbula mundele akatelaki biso territoire ya Congo na conférence de Berlin. Loi oyo elongolaki ba Rwandais na ba Burundais droit de sol = jus soli. Na yango, selon la loi bakokaki lisusu kobengama ba Zaïrois te. Caractère rétroactif ya loi oyo esala que ba Rwandais na ba Burundais ba perdre nationalité Zaïroise na ba droits relatifs na yango. Loi oyo ezalaki très contraignante, restrictive mpe exigeante. Ezalakai vraiment suka na mokuwa mpo ebandaki kosenga que mutu oyo alingi akoma Zaïrois esengeli asala une demande officielle et individuelle ya naturalisation. Yango ezalaki facile te puisque ko réunir ba conditions ya acquisition ya nationalité ezalaki tout simplement impossible. Sur avis conforme ya comité central du parti-Etat, loi ekomaki na disposition ya demande expresse na individuelle. Na demande expresse, kaka Président - Fondateur ya M.P.R. nde akoki ko accorder nationalité na mutu ou na batu oyo ye amoni que ba rendre ba services minene na ekolo. En réalité, ezalaki mpo ba politiciens lokola ba vieux Cyprien Rwakabuba Shinga, Marcel Bisukiro, na ba Gervais Baizi bakoma mitelengano te.
D’ailleurs, na Conférence Nationale Souveraine ya 1991, ba conférenciers baboyaki likambo ya Banyarwanda na Banyamulenge na Nord-Kivu : zones ya Masisi, ya Goma na Rutshuru ; na Sud-Kivu : zones ya Kalehe, ya Baraka na ya Uvira, na Shaba : zone ya Moba, que bango bazali ba Zaïrois te. Na yango bakoki ko participer na C.N.S. te. Atako bongo, C.N.S. esalaki amendement moko esengaki que modification esalema na loi iye mpo e apporter mua ba modifications favorables na mutu oyo alingi asenga nationalité. C.N.S. esengaki lisusu na gouvernement de transition a respecter ba droits acquis na matière ya nationalité na but ya ko éviter ba cas ya apatride = mutu oyo azali na nationalité légale te.
Entre Rwanda ya Habyarimana na Zaïre ya Mobutu ba méthodes na bango ezalaki ko se joindre na makambo mosusu neti na oyo etali traitement ya ba opposants na ba régimes na bango na notion singulière ya sécurité frontalière oyo bazalaki na yango. Justement na cadre ya Accord « Convention Secrète » ya Ngbado-Lite, nº 129-42/ZA-RWA/85 ya le, 12 mars 1985, Président Mobutu atindaka batu ya Service d’Action et de Renseignements Militaires (S.A.R.M.) bakende ko prêter main forte na régime ya Habyarimana. Suite ya affrontement wana nde Général Fred Rwigema (Shabani Ruta) , Fondateur ya Forces Patriotiques Rwandaise (F.P.R.) na Armée Patriotique Rwandaise (A.P.R.) akufaka le, 02 octobre 1990, face na affrontements na S.A.R.M. sous le commandement ya Général Donancien « Donat » Mahele Liyeko Bokungu (De fois na mitunaka, soki Général Mahele azalaki vivant, réaction na attitude ya Général James Kabarebe elingaki ezala ndenge nini vis-à-vis na Général Mahele, un militaire au vrai sens du terme mpe un vaillant commbattant ya ndenge wana, du fait que chef et commandant historique ya F.P.R na A.P.R. alekaka na bitumba wana?).
Loi nº 04-024 du 12 novembre 2004 relative à la nationalité Congolaise, elobi boye na exposé des motifs :
la présente loi a pour but de répondre d'une part aux prescrits de la Constitution de la transition et d'autre part aux critiques pertinentes formulées par les délégués aux assises du Dialogue Inter-Congolais contre la législation congolaise en matière de nationalité, spécialement l'Ordonnance - loi n° 71-002 du 28 mars 1971, la loi n° 72-002 du 05 janvier 1972 dans son article 15 et le décret-loi n° 197 du 29 janvier 1999 modifiant et complétant la loi n° 81-002 du 29 juin 1981.
La même loi stipule également dans son article 6 qu' « est congolaise d'origine toute personne appartenant aux groupes ethniques et nationalités dont les personnes et le territoire constituaient ce qui est devenu le Congo (présentement la République démocratique du Congo) à l'indépendance » le 30 juin 1960. ».
Loi endimaki kopesa simultanément nationalité Congolaise na Banyarwanda, Banyaburundi na ba Banyamulenge na ba oyo nionso bayaki avant lipanda na 1960. Esengeli toyeba lisusu que constitution ezalaki approuvée à 84, 31 % na référendum ya 19 décembre 2005 na ba Congolais.
Ba esprits ebandaki ko chauffer banda kala. Banyarwanda bayokanaki entre Hutu na Tutsi mpo basala front commun en créant UMOJA. Na tête na yango en qualité ya président, Cosmos Sekimonyo (Hutu) mpe David Munyanko (Tutsi) azuaki ebonga ya directeur. Entre 1983 tee na 1994, boyokani bozalaki na kati, Kasi tango Front Patriotique Rwandais e attaquer pouvoir ya Juvénal Habyarimana, bokabuani boye kokota kati na bango mpe UMOJA epanzani. Conséquence ya bokabuani wana ezali que ba Hutu bazalaki na soutient ya Zaïre. Yango wana Mobutu ayaki kondima que ba Hutu basala Mutualité des Cultivateurs de Virunga, MAGHRIVI. Habyarimana ye moko asenga na Mobutu andima likanisi liye. MAGHRIVI ezalaki kaka mutualité te, ezalaki un fourretout-idéologique-extrémiste Hutu. Ezalaki na ba alliances na ba Hunde (ba Hunde babosana te ndenge Belge akimisaka bango mpe abotola bango mabele oyo ayaka kotiya Banyarwanda) mpe ebandaki koganga polele que Masisi ezali ya ba Hunde mpe Rutshuru ya ba Hutu. Na réplique, ba Tutsis basali Syndicat d’Initiative pour le Développement de la zone de Ruthuru (SIDER). Na loyenge wana, pouvoir ya Habyarimana eyaki kokueya mpe eluki génocide ya Rwanda. Ba Tutsi bakima na Zaïre. Kasi tango F.P.R ayaki kokota na Kigali, ekomaki nde tour ya ba Hutu ya kokima na Zaire.
Banyarwanda (Hutu, Tutsi, na Twa) batondaki na zone ya Masisi mpe na collectivité ya Nabwito. Situation ya présence ya Banyarwanda ebandaki souvent kopesa kaka mobulu. Ba Hunde, ba Nande, na ba Nyanga ba attakaki ba Hutu sous prétexte que balingi babanda kobotola bango biloko na bango. Chasse à l’homme wana ekota tee na Masisi, bien que ebandaki na Ntoto, epusani tee na Lubero na Bwito. Eyoma wana ezalaki na conséquence na écosystème ya Kivu mpe ebandaki kokimisa na ko déstabiliser sérénité ya ba réfugiés. Après génocide ya Rwanda ba Nande, babandaki lisusu kotikela ba Hutu temps ya kopema te. Moto ebandaki kopela bisika nionso mpona ba multiples raisons ; vol, suspicions, contrebandes na ba camps ya Kibumba, Mugunga, Katale, Kahindo, Tshondo et Kituko. Côté ya Fizi nde ezalaki secteur oyo Célestin Anzuluni Bembe Isilonyonyi, ancien Président ya parlement, ancien vice-Président ya parlement de transition ya Haut conseil de la République, abandaki kopelisa moto contre ba Tutsi oyo bazalaka kuna. Na loleyenge wana, SIDER abandaki ko mener projet na ye moke moke mpe asali rapprochement na A.F.D.L. Plan ya kokota na Zaïre esalemi mpe makambo ebandi. Uvira ekueyi, Commandant Ngindu kisase baleka ye na M’zee mpe nzela efonguami ya kokoma tee na Kinshasa. Na sima ba Hutu bazongi na Rwanda. Kobanda le, 17 mai 1997 te lelo oyo, toyebi nini esalemi na mboka na biso mpe bato boni bakufi na conflit oyo.
II Ba Compagnies na makambu
Sika tolobela naino likambo etali bomengo ya ba compagnies ebele ezali na kati ya R.D.Congo mpe misusu ezali na kati ya nungu nungu:
Anglo Americain Corporation (A.C.C) yango ezali première compagnie minière na monde (kolongola pétrole). Compagnie oyo ezali ya liboso na koluka Or. Ezali compagnie ya afrique du sud.
Barrick Gold Corporation, B.G.C, yango ezali na deuxième position na oyo etali exploitation ya Or, sima ya A.A.C. Nakati ya compagnie oyo parmi ba actionnaires, George Buch « tata » azali kuna nakati. Yango ezali compagnie ya canada.
Consolidated Eurocan Ventures, Tenke Fungurume Mining Corporation, Yango mibale ezali na kati ya Groupe Lundin. Monsieur Adolph Lundin azali Suedois kasi afandi na Genève. Notons que compagnie oyo ezali Canadienne.
Société Générale Minière, entreprise Belge.
Mines d’Etat, ya chine
Groupe Malta Forest, ya Mr. Forest
America Mineral Fields, AMFI, ezali na Texas na Etats Unis. Yango ezali spécialisée na prospection na exploitation minière.
Doppelt, Diamant na Cobalt, compagnie Belge
Sodimiza, ezali consortium japonais
Banro, société canadienne
Office des mines d’Or de Kilo Moto, OKIMO
MINDEN, société Canado-Belge
British Diamond, ya Grande- Bretagne, Diamant
Debeers Consolidated, Ya Afrique du Sud, Diamant, actionnaire principal ekomi Famille Oppenheimer
SIBEKA, société Belge esalaka na Diamant
Sinohydro Corporation, énergie
Anvil Mining Services, Australie, minerais
Empouin Schneider, ya France,
Johannesbourg Consolidated Investment, ezali na secteur ya cuivre
Nippon Mining Company, compagnie japonaise. Yango nde esimbi filiale na yango Société de développement industriel et minier du Congo (SODIMICO) na 85% des parts ya actions.
GENCOR, compagnie sud africaine, cuivre, étain, cobalt, etc.
ISCOR, compagnie sud africaine, cuivre, or, étain, fer, etc.
China Railway Group Limited, construction ferrovière
American Diamond Buyers, compagnie américaine. Yango ezali associer na American Minerals Fields, AMFI.
Cluff Minerals, ya Grande Bretagne, minerais
CALED International, ya Ouganda, compagnie ya général-major Salim Saleh, leki ya Président Museveni. Ezali na secteur ya Or na Diamant
KIMIN, filial ya Mindley, ya Belgique. Ezali na secteur ya OR.
Antilles Neerlandaises Idea Ressources, minerais
Bango nionso bazali kokufela : Cobalt, Cuivre, Colombo-Tantalite, Zinc, Wolframite, Argent, Diamant, Or, Germanium, Plomb, Monazite, Fer, N.B. Natangi ba sociétés pétrolières te mpo yango ezali na mua cas mosusu.
Ba grands capitaux oyo ezali ko répondre na ba logiques financières et économiques na bango. Tango eye na Congo, but na yango ezali ya kobombana te. Baye nde ko exploiter ba gisements, baye kosala ba exploitations mpo efongelela bango nzela mpe ekotisela bango mbongo mingi. Na yango babandi naino na ko investir mbongo na bango tout en sachant que na mise na bango bakokongolo mbongo ebele. Bango bazali na ba moyens ebele ya ko faire changer ba dirigeants ya ekolo avis, kolongola ba oyo bazali kosala que vision na bango e s’imposer te, bazali mpe kosala en sorte que mobulu epesa bango possibilité ya kokabola mboka na biteni mpona koluka ko contrôler bomengo oyo bazali koluka malamu. Ezali likambo ya likonda, mawa ezali te, seul intérêts financiers na accumulation ya capitaux nde ezali ko intéresser bango. Na logique wana, il est évident que bango ba dépenser mbongo mingi mpona kozua ba contrats minene à travers le monde na ba domaines ebele neti : informatique, télécommunication, électronique armement, énergie, aérospatial, aéronautique, na joaillerie, etc.
Na sanza ya décembre 1996, gouvernement ya Léon Kengo wa Dondo eyokanaki na Consolidated Eurocan Ventur mpona exploitation ya Cuivre na Cobalt na Tenke Fungurume. Na koyokana wana esengelaki Etat Zaïrois ezua 45% mpe Consolidated Eurocan venture 55%. Na yango Tenke Fungurume Mining Corporation eyaki kosalema.
Na Mars 1997, tango Kisangani ekomaki na maboko ya A.F.D.L., Jean Reymond BOULLE, mvuama ya A.M.F.I (ye azali mutu ya Arkansas, esika Bill Clinton azalaka gouverneur) atetaki boule ya kofungola poste na Goma mpona prise de contact na Laurent Désiré kabila, M’zee. Déjà Raymond Boulle a miseaki sur Laurent kabila, Yowerii Museveni na Paul Kagame banda kala, c’est-à-dire banda tango oyo Museveni a présentaki ye kabila comme quoi que ye nde mutu asengeli akoma mokonzi ya Zaïre (Museveni ayangana yango te, aloba yango mabala na mbala). Monsieur Boulle akokaki kokota doute na Museveni te puisque amona ye moko ndenge Museveni asala Fred Rwigema na F.R.R na A.P.R. ndenge asala Paul Kagame mpe na ndenge afandisa ye na Kigali. Kasi esengeli te tobosana que ba moyens nionso wana oyo bazalaki na yango ekokaki kaka kowuta epayi ya ba véritables mvuama neti ba monsieur Boulle na batu mosusu oyo bazala na bango na likopa. Yango wana ba compagnies miyike esanganaki esika moko mpe basali A.M.F.I.
Après masolo, na avril 1997, M’zee andimi projet ya A.M.F.I. na hauteur ya 1,5 milliards $ U.S. mpe apesa na ye 50 million $ U.S. sur 250.000.000. $ U.S. oyo etikalaki mpo apesaka na quatre ans, soit 50 million par année. A.M.F.I na A.F.D.L. bayokanaki mpo na extraction ya Cobalt na Cuivre na Kolwezi (200.000.000 $ U.S.) ; Kosala usine ya extraction ya cobalt a partir ya residus ya cuivre na Kipushi (30.000.000$ U.S.) ; Usine ya traitement ya Zinc na Kipushi kaka (550.000.000 $ U.S.).
Monsieur Boulle aya na Lubumbashi, a visita Kolwezi, Kipushi bisika esengelaki basala mbongo. Tango wana Gaëtan Kakuji azalaki gouverneur ya Katanga. Na ba calculs na ye, Boulle atikela M’zee avion (jet privé) na ye atambolaka na yango partout mpe na ba frais na ye. M’zee abosanaki que mundele apesaka eloko ya valeur pamba te, en plus Homme d’affaires avisé ya marque wana ! Abandaki koyebisa M’zee boye : « à Kinchacha quand tu donnes l’argent, ils veulent toujours plus et rien n’était fait. Il fallait toujours donner à Mobutu et aux autres, de fois ils changent des prix de commissions sans te donner le choix, on changeait des ministres et tout le monde à son prix… Maintenant, avec vous, un changement est-la, et on a vraiment besoin de travailler ensemble ». Wana M’zee azali kaka koseka.
Debeer mpe ekomaki na difficultés mpe apotamaki na A.M.F.I. par le canal ya filiale na yango America Diamond Buyers. Yango ebotolaki marché ya ba diamants na province oriental. M’Zee atikelaki lisusu Boulle asala ba affaires sans concurrence. Kasi sima ya nkokoso na Kabila, Debeer eyaki kozongela makambo.
Ba accords oyo kabila a signaki na ba multinationales ebandaki kosepelisa batu nionso te, mpe mingi bamitunaki ndenge nini akokaki ko signer ba accords ya ndenge wana sans pour autant a engager Zaïre juridiquement? Problème ya légalité na yango ezalaki vraiment ko se poser même soki politiquement A.F.D.E.L. amonaki kaka intérêt à court terme.
Kasi tangu ba relations entre M’zee na ba Ougando-Rwandais ebandi kobeba na nionso oyo bayokanaki, yango etindaki ye mpe akata na oyo a financaki projet oyo ememaki ye na Kinshasa, c’est-à-dire na pouvoir. Ayaki kokata contrat oyo apesaki Jean Raymond Boulle en privatisant la GECAMINES. Kobanda wana, Boulle alobaka polele que : « napesi ye avion privé na ngai durant deux mois à mes frais, to signer ba contrats, lelo oyo akati yango akati yango kaka boye ? Tokomona! M’zee abenga ba Sud Africains ya A.A.C na Congo na Gecamines mpe a signer na Ridgepointe Overseas Developments of British Virin Island ya Billy Rautenbach. Ye nde ayaki kokoma na tête ya comité de redressement ya GECAMINES na batu ya ACC-GENOR. Kobanda wana te na lelo oyo moto ezali kaka kopela mpona mbongo na bomengo sans ko kiper bomoyi ya batu oyo bazali koleka kuna.
III Kosukisa
Na manso oyo tobeti ezali mawa mingi pamba te biso moko peuple Congolais na bakambi ba ekolo tozali nde kokanisa que richesse ya mboka elingi koloba kaka ba minerais. Lokuta ! Richesse ya liboso oyo tozali na yango ezali batu, main d’œuvre. Soki vraiment toyebaki ndenge nini esengelaki ko utiliser mitu ya ba oyo bayebi, ba oyo batangi kelasi na maboko ya baye bayebi misala ya maboko mbele mboka na biso elingaki kaka efandela richesse minière te. Tofongola miso ! Mpona nini tozali koma te que minerais yango nde ezali kobundisa batu na Kivu, ebenganisa batu na Katanga, ekatisa bana kelasi na Kasaï oriental, ezongisa Tshikapa na sima, ebimisa bitumba na Province orientale, etikisa biso Kahemba, etc.
Par richesse, tolingaki tolakisa bolingo kati na biso, boyebi bua biso na kolakisa bolingo bua ekolo, kotosa mibeko, kotiya mutu nionso na esika na ye, koboya kokotisa bokabuani kati na biso, ko gagner vie selon ezuili na yo, koboya ko mener vie ya luxe, kozongisa mabina – goigoi – maseki - kindumba – moto makasi na sima, kotala nini baninga bazali kosala mpo na ekolo na bango ekende liboso, nini tokoki kozua epayi ya ba paya mpo na kotambusa ekolo na biso, ndenge nini tokoki kofanda na ba paya, ndenge nini biso mpe tokoki kofanda na mboka mopaya, etc. Na manso oyo tolingaki nde tobanda na kolinga mabele ma biso na kopesa priorité na ko lutter na nzala, avec objectif ya kolia malamu mpe kotonda. Mpona kokoka na manso oyo esengelaki toyeba ndenge nini tokoki ko gérer mboka mpe ekolo : Santé, éducation na instruction, transport, conservation de la nature, agriculture, développement rural, tourisme, na komilengele na bitumba soki monguna akoteli biso. Nionso oyo tobosana miso kaka na bomengo mpe kozua ya mbangu.
Lelo oyo tozali kotomboka na ba Rwandais, ba Ougandais na ba Burundais. Ezali ya solo, babomi ba ndeko na miso mingi ya mingi. Kasi esengeli mpe tomituna naino, pona nini tomilingi te ? Pona nini tozali kokaba mboka na biso ? Batu oyo tozali kofunda lelo oyo, biso nde to favoriser bango na kozanga bolingo bua ekolo na biso. Yango wana esengeli tosala maye makoki mpo tosangana tokoma une véritable Nation. Mpo na yango, esengeli tomindima ndenge tozali mpe tondima kofanda na bapaya oyo bakondima kotosa mibeko mia ekolo ndenge moko biso mpe tokobanda kotosa yango.
Ba Rwandais oyo tozali kofinga, kofunda, kolakisa misapi, bazali na eloko moko ya makasi oyo ezali kozanga biso na mboka na biso : Mémoire. Lelo oyo tozali komona boye na boye, etc. Non ! Ba Rwandais bazali très malicieux, bayebi koyekola batu, bayebi kobomba sekele, bayebi nini balingi, bayebi esika bawuti, bazali koluka nini ebongi basala mpo ba mpasi oyo bamona eyela bango lisusu te, bayebi nini bakoki kosala pour que mutu alonga bango na maye bazali kobongisa te. Pendant que bango bazali koyekola biso, biso mpe tozali koyebisa bango nionso, tozali kotobola monoko na biso, tozali kolekisa tango na kobina na komela masanga, tozali kondima nionso propagande ezali koyebisa biso, kofungolela bango nzela polele, kopesa bango ba postes minene ya mboka : Direction ya Bureau ya Président, politique étrangère ya mboka, défense nationale et sécurité du territoire, bazali ko voyager na ba passeports diplomatiques ya R.D.Congo, na ba fonctions bazali ko occuper bazali ko engager R.D.Congo na ba signatures ya ba accords, traités, conventions, bazali kotindama na kombo ya chef de l’Etat epayi ya ba paya, na ba institutions internationales, bazali ko commander armées (ba misusu bazalaki ba chefs ya armées na R.D.C lelo bazali na esika moko wana kaka mais na Rwanda) etc. Alors, ndenge nini tokoki lelo koloba que bazali ba Congolais te soki ye moko chef de l’Etat Congolais mutu anomaki bango en bonne et due forme ? Pourquoi ko douter na nationalité na bango Congolaise soki le garant de la Constitution azali ko nommer bango na ba postes minene en tant que ba congolais ? Soki to contester ki congolais na bango kobanda na Mobutu tee na M’zee, dans ce cas, esengeli tomituna mituna ya mayele.
Comment expliquer na mboka munene lokola R.D.Congo, etonda batu ya mayele na buania, aucun journaliste ya investigation, aucun média national, aucune personne ne peux dire aujourd’hui sans souci de contradiction esika actuel chef de l’Etat na biso abotama, atanga, akola, baninga ba ye akola na bango ; ba instituteurs na ye ; genre nini ya élève azalaki ? Jeunesse na ye ezalaki ndenge nini ? Ba relations na baboti baye ezalaki ndenge nini ? Eloko te ! Et tozali ko voter mutu toyebi malamu te soi-disant que tozali na démocratie ? Sima na yango tobanda lisusu kolela neti lelo oyo ?
Na mboka na biso politique ezali nzela ya kozuela bomengo. Ndenge nini tozali kokamua soki makambo ya boye ezalali koyela biso ? Monguna ya Congolais ezali kaka Congolais ye moko. Toyebi ntina ya likambo ya mabele te mpe toyebi eloko nini tolingi te : mpona kozua bomengo tozali kolanda nzela ya politique, tozali kosambela butu na moyi mpo Nzambe apesa biso misala, akotisa kimia, asilisa nzala pendant que tozali na makoki ya kosala nionso sans kosambela. Education na biso, santé na biso, kolia na biso ezali ko dépendre na mawa ya Nzambe te, ezali ko dépendre na capacité na biso na kosala mosala. Ba brasseries yango nde etambolaka malamu pendant que ba boulangeries ezali kokitisa poids ya mapa, mboka ezali kobimisa ba diplômés ebele sur le marché pendant que système ya enseignement esi epola, ba chaînes ya télévision, radios, journaux privés na l’Etat ekomi ebele pendant que qualité na traitement ya information ezali ya kotengama.
Tozongisa makanisa esika na yango mpo ba étapes nionso toleka banda 1885 tee na 2008, apparament epesi biso notion ya Mémoire collective te. Mokolo tokoyeba ntina na yango, nde mokolo bolingo na biso na ekolo na biso ekobanda. Tozongisa makanisa esika na yango mpo yango emeka kokola!
Patriotiquement,
Emmanuel Kandolo
Merci mingi ndeko EMMANUEL KANDOLO na b'informations oyo opesi sur ba rwandophones,eloko pe yakobakisa ezali te kasi nakobakisa kaka kombo ya moto moko oyo azalaki charger pona transplantantion ya ba rwandophone kobanda les annees 20s te na 50s ezalaki bongo MR SPITAELS, YE AZALAKI FLAMMAND oyo belgique etindaki po a superviser transplantation jusque dans les annees 40s ou 50s...Pona likambo yakopesa nationalite congolaise naba rwandophone nazali d'accord te na ndeko moko a intervenaki na na dossier ya bisengimana. alobaki que yango ezalaki bombe a retardement, mais moi personellement namoni que revocation ya nationalite nde ezalaki bombe a retardement puisque a partir ya wana nde ba rwandophone babandaki ko se preparer sans que moto moko ayeba....omoni que ba rwandophone bazui biso na kidiba na 1996 avec l'AFDL,tango tolamuki ekomaki deja trop tard......
Sony Mokonzi


text:
Ndenge nini Batatoli ya Yehova basalelaka makabo?
Tosalelaka makabo na biso na makambo ya losambo mpe mpo na kosalisa bato oyo bakutani na mikakatano. Tosalaka makambo yango mpo na kokokisa mokumba na biso ya libosoliboso: kosalisa bato bákóma bayekoli ya Yesu Kristo.—Matai 28:19, 20.
Tosalelaka makabo na biso te mpo na kokómisa moto moko boye mozwi. Tofutaka te bato oyo bakambaka biso to basaleli mosusu, mpe Batatoli ya Yehova bafutamaka te mpo na kosakola ndako na ndako. Bato oyo basalaka na babiro ya bafiliale na biso mpe na biro monene ya Batatoli ya Yehova, ata mpe baoyo batambwisaka misala ya Batatoli ya Yehova na mokili mobimba, bafutamaka te.
Mwa makambo oyo tosalaka
Kobimisa mikanda: Mbula na mbula, tobongolaka Biblia mpe mikanda oyo elobelaka mateya ya Biblia, tonyataka to tobimisaka yango, totindaka yango na bisika ndenge na ndenge, mpe topesaka bato ofele bamilio ya Babiblia mpe ya mikanda yango. Ndenge moko mpe, totyaka mikanda na biso ofele na site Internet na biso jw.org mpe na programɛ JW Library.
Kotonga bisika ya losambo mpe kobatela yango: Totongaka mpe tobatelaka bisika ya losambo na mokili mobimba mpo ete bandeko bázala na bisika ya malamu ya kokutana mpo na kosambela Nzambe. Totongaka mpe tobatelaka babiro ya bafiliale mpe babiro ya kobongola mikanda. Mosala yango esalemaka mingimingi na bato oyo bamipesi na bolingo na bango moko, yango esalaka ete tóbebisa mbongo mingi te.
Kotambwisa makambo: Misala oyo esalemaka na biro monene ya Batatoli ya Yehova, na babiro ya bafiliale na biso, na babiro ya kobongola mikanda, mpe misala ya bandeko oyo basalaka mibembo mpo na kolendisa bandeko mosusu, makabo oyo bandeko ya mokili mobimba bapesaka na bolingo na bango moko nde esalaka ete misala wana nyonso esalema.
Kosakola: Batatoli ya Yehova bafutamaka te mpo na kosakola nsango malamu to mpo na koteya basusu “liloba ya Nzambe.” (2 Bakorinti 2:17) Kasi, kaka ndenge ezalaki kosalema na siɛklɛ ya liboso, ezali na bandeko oyo baponamá mpe bazwá formasyo, oyo bamipesaka mingi na mosala ya kosakola. Ebongiseli na biso epesaka bandeko yango bisika ya kofanda mpe biloko mosusu oyo bazali na yango mposa.—Bafilipi 4:16, 17; 1 Timote 5:17, 18.
Mateya: Mbongo oyo tobimisaka mpo na kosala mayangani ya mike mpe ya minene eutaka na makabo. Tobimisaka mpe mateya ya Biblia oyo moto akoki koyoka kaka na matoi mpe bavideo. Bandeko oyo batambwisaka masangá na biso ná bandeko oyo bamipesaka mingi na mosala ya kosakola bazwaka formasyo na biteyelo mpo bákokisa malamu mikumba na bango.
Kosunga bandeko oyo bazwi likama: Topesaka bilei, mai mpe bisika ya kofanda na bandeko oyo bakutani na likama oyo ebimaka yango moko to mpe likama oyo bato babimisaka. Tosungaka kaka te “baoyo bazali bandeko na biso na kati ya kondima,” kasi mpe baoyo bazali Batatoli te.—Bagalatia 6:10.


text:
Joseph Kabila
Joseph Kabila Kabange (abótámi mokɔlɔ 4 ya sánzá ya motóbá ya 1971) azalaka mokambi-ekólo ya Kongó-Kinsásá. Alandí tatá wa yě, Laurent-Désiré Kabila. Mokambi-ekólo óyo akutákí liwa na loboko wa garde-du-corps waye, na Janvier 2001. Na bokonzi na yě, azalaka komeka kosilisa bitumba, mpe kobimisa mapinzo ya bisé mosusu olibanda ekolo Kongó-Kinsásá. Nàkolanda siniatire ya mokanda ya kimia, bulamatari ya sika, pona eyángeli ekolo pona mbula mibale, ekelamaki na 2003, mpe okati wango bakotaki bakambi ya mapinzo mibale ya makasi koleka, oyo basilikelaki bulamatari, to mpe barebɛl; bango bakotaki na kimokonzi lokola bakambi-babale, elongo na moto moko pona parti ya mokambi-ekolo, mpe moto mosusu pona bato oyo bakeseni na politiki ya parti oyo azalaka na kimokonzi, kasi baselalaka minduki te (mingi-mingi babengami opozision). Mokanda ya mibeko-mokonzi to mpe konstitision elobi ete maponeli likosalema liboso ya 30 Yuni ya 2006.
Kabila abundaki na mapinzo ya barebɛl ya tata wa ye, nà bitumba oyo ememaki wa ye tata o kimokonzi. Alandaki kelasi ya mapinzo okati ya mapinzo ya Uganda mpe ya Rwanda. Asalaki na misala mingi okati o bulamatari liboso ya kozala mokambi-ekolo, lokola oyo ya General-Major mpe Mokambi-lisanga ya Mapinzo ya mabele ya ekolo Kongó-Kinsásá, esika oyo a kambaki basoda o ekolo Kongó-Kinsásá na bitumba ná barebɛl, obanda 1998. Kasi bato mingi bakanisaki ete ye azalaki na manso makokí te pona mosala ya mokambi-ekolo, na ntango alandaki tata wa ye Laurent-Désiré Kabila na kimokonzi.
Tála mpé[kokoma | kobɔngisa mosólo]
Nkásá o libándá Wikipedia[kokoma | kobɔngisa mosólo]


text:
Mokókóló mwa atome
Mokókóló tǒ mokókóli tǒ mukókólí (kémi) ezalí eténi ya atome na káti na yangó baproton na banetron ezalí . Bonɛ́nɛ ya atome na masi na yangó pɛnɛpɛnɛ ezalí nyɔ́nsɔ na káti ya mokókóló.
Ezalí motéma ya atome. Atome ekabwáná na biténi míbalé: Mokókóló mpé baélectron. Na káti ya mukókólí ya atome sóngóló, okokúta baproton, baneutron mpé biténi misúsu ya mikélékété. Na libándá ya mukókólí, okokúta baélectron ezalí kotepatepa na bacouche électronique to banzíngánzíngá ekabwáná na milongó.
Ndakisa[kokoma | kobɔngisa mosólo]
Noyau ya atome ya H, idrojeni (hydrogène), ezalí na proton mókó. Óyo ya Pb, mbódi (plomb), ezalí na baproton 82.


text:
Gaz Mawete Game Over paroles
AYIII C’EST GAZ AGARA BINANA
SERGE ITELA YOKA
BOMAYE MUSIK EH EH EH OH
NGA NA FANDAKI NA NGAI EH NZAMBE
NGA NA FANDAKI NA NGAI EH ABED
NINI ETINDAKI NGAI EH ACHOUR
NGA NA FANDAKI NA NGAI EEEEH
ABED ACHOUR YA MOTEMA BEBE NA NGA YA MABANZO NA NDIMI NA SALI BUZOBA OYO EMEMI RUPTURE YA NGA NA YO , BÉBÉ NA NGA YA MOTEMA ARRÊTONS CE JEU JE N'EN VEUX PLUS ÇA DEVIENT CRUEL JE N'EN PEUX PLUS BABY EH HUUU AH
BABY GAME OVER
BEBE GAME OVER
ACHOUR GAME OVER PAPA
NA TIKI NA NGA GAME OVER
BEBE GAME OVER
ACHOUR GAME OVER ABED
MON ÉGO DEMESURÉ M'A DUPÉ
MA FIERTÉ M'A TUÉ
JE T'AI SOUMIS À UN TESTE QUI A FAIT QUE TU ME DÉTESTES
ON MA DIT QUE TU M'A REMPLACÉ
QUELQU'UN D'AUTRE M'A EFFACÉ ON M'A DIT JE N'AI PLUS DE CHANCE QUELQUES SOIENT MES MANIGANCES
NGAI eeeeeh Nzambe
NGA NA FANDAKI NA NGAI EEEH ABED
NINI ETINDAKI NGAI EEEH ACHOUR
NGA NA FANDAKI NA NGAI EEEH ABED
ABED ACHOUR YA MOTEMA BEBE NA NGA YA MABANZO NA NDIMI NA SALI BUZOBA OYO EMEMI RUPTURE YA NGA NA YO , BÉBÉ NA NGA YA MOTEMA ARRÊTONS CE JEU JE N'EN VEUX PLUS ÇA DEVIENT CRUEL JE N'EN PEUX PLUS BABY EH HUUU AH
BABY GAME OVER
GAME OVER
CHERIE GAME OVER
ACHOUR GAME OVER PAPA
BEBE NA NGA ,PARDONNE MOI
YOKA MAWA AAAAHAAAAAAA
NGAI EEEEEH NZAMBE
NGA NA FANDAKI NGAI EEEH ACHOUR
NINI ETINDAKI NGA EEH EHHE HNZAMBE
NGA NA FANDAKI NA NGA EEEEEEEHHH
RAEPH YAKO OLOBELA NGAI EH PARDON
JUNIOR NEMBALEMBA YAKO YEBISA BEBE NA NGA NA LINGI YE KAKA EH EH EH EH EH IYE EH EH


text:
Balandi ba Fayulu bakangamaki ntango bazalaki koboya loboko ya bayi politiki na CENI na nzela ya mabongisi ma mobeko ya bokambi CENI (Misala mya maponami) mandimamaki mposo moleki na Parlement.
"Baninga ba ngai 16 na nga moko towuti kobima na cachot ya 2m na 3m ezalaki na solo mabe makasi esika wapi tozalaki kokokisa bosenga nyonso ya nzoto wapi police ebongisa ata esika mpo na yango te na kotosa malako makomibatela na COVID-19. Tokokoba botelemeli bwa biso ya makasi," ekomi na Twitter mokambi ya bilenge ya ECIDE, Serge Welo.
Nzokande, bilenge bya Lamuka babisimi mokanda mpo kopesa maboko na bakambi ba ECC to eklezia ya misioni baye bazali kopamela mabongisami mandimami na Parlement mpo na bokambami ya CENI.
Biso… bilenga ya Lamuka tozali kotonda bino mpe kosenga biso kokoba na makanisi maye na koboyaka kozala na misala minso mya kopona mokambi ya CENI ndenge makambo mazali kokende, elakisi mokanda ya bayi Lamuka.
ECC epamelaki bondimami Assemblée nationale mpe Sénat esalaki na mabongisi mabeko maye mpe ebengaki yango boleki na makasi to coup d’Etat.


text:
Paroles de la chanson Choc par Koffi Olomide
Proposer une correction des paroles de "Choc"
Paroles de la chanson Choc par Koffi Olomide
Mais mon plus grand defaut nakokaka te kobimisa ce que je
recens na motema Papitcho Muekatone.
Nazongi na ndako mayi ya miso eko tanga nga pona bolingo na
pesaki yo ezanga reciprocité
Y'okosi nga na ba serment d'amour oyo ekomaka ata epa ya
nzambe te éééééé
Y'oniokoli ya nga motema yango ko ba remplacaka te.
Na se ya mbula na ko toko, Choc eleki makasi
Otala nga mbala mibale te pardon mitia nasika na nga,
Papitcho ngo Muekatone, i love you.
Natikeli yo tango sima mikolo ya nga pe ekokoma ya kala
Okoluk'ozongela kasi na ko limbisa yo lokola balimbisaka
moto awéééééééééééé
Zalaka na mwa koyeba eh noki te okozanga nzoko pona
likélélé
Po motema na nga eboya ba deception mon amour
Vie ya mwasi ezali compliqué, tango na ye mokuse, Papitcho
eh Muekatone
Faute nyonso ya nga mey po nalingaki yo
Mais mon plus grand defaut nakokaka te kobimisa ce que je
Pasi oyoy nazali komona na motema na ngayi
Motema na nga ekotanga makila lokola mwana nzambe sur la
croix
Lokola mpasi bana israel bamonaka na desert
Pendant 40 jours et 40 nuits
Cette souffrance si profonde, ata jesus akondima te po na
bonheur ya ba christo
Faute nyonso ya nga meyi po...
Tanga kombo ya moto alingaka yo epa yozali
Fungola ya bolingo Papitcho eza na maboko ma yo
Avant osala mabe, banza cheri que nalingaka yo
Tongo etana kala, yaka kofungola nga ata miniotte
Mowumbu ya bolingo ata imbwa na tongo bafungolaka ye singa
Na tongo ya bolingo, moto ya kala asi akoma dingue
Na ndenge ozokenda na nga kala trop te oyakokomisa nga
bwange
Nzambe osala moto, opesa nga ba sentiment
Opesa nga tendresse, nzambe opesa nga maboko
Kasi moto ya ko caresser, nzambe ozanga kopesa nga
Maloba pe bizaleli na yo ezalaki ya ba angelu
Lelo olati elongi ya yuda olobi nga nakomi bololo
Na tango ozosakana pe kobima na kati ya butu
Yeba quelque part kaka na kati ya meme butu ango
Mwana moninga po na yo azo souffrir na miso ne mpongi te