text:
Moïse Tshombe
Moïse Kapend Tshombe (* mwa 10, sánzá ya zómi,1919 na Musumba; † mwa 29, sánzá ya motóbá, 1969 na Alje) abótámí na mbóka Musumba, mbóka-mokonzi ya kala ya empire Lunda, na Territoire ya Sandoa na etúká ya Katanga, Azalí Molunda (Aruund). Abálákí mwǎna ya Mwantyaav Lunda. Moïse Tshombe atángí na école missionaires Methodists Américan. Ntángo asílísí kúná, tatá na yě alingákí atínda yě na Bɛ́lɛjika ákɛndɛ kosála kelási kúná, kasi bamindɛ́lɛ́ babóyákí. Akóbí na mayékoli ya botángi-mbɔ́ngɔ mpé bobɛti-ekembé. Nsima ya kelási na yě ayéí kokobanda na mombɔ́ngɔ na bolandi lokolo ya tatá na bokambi ya magazíni ebelé atíkákí. Bandá 1950 tíí 1957 yě azalákí motɛ́kisi mopáo mpé ayéí kopɔnɔmɔ membre ya conseil provincial ya Katanga. Akómákí lisúsu mokonzi wa Association de Classe Moyenne Africaine.
Etápe
Politíki[kokoma | kobɔngisa mosólo]
Kasi lotóma la politíki na yě ebandí sɔ̂lɔ́-sɔ̂lɔ́ na 1958, na bosálisi bwa Balunda na kosála Confédération Nationale Katangaise (CONAKAT.) Na bosáli parti óyo, ayákí mpé kosangana na Balubakat ya Jason Sendwe (Balubakat = Baluba ya katanga bazalí bato ya Nord-Katanga, Balunda bazalí na Sud-Katanga) mpé kokɛndɛ na Table ronde ya politíki ya 1960 na Bruxelles o ekólo Bɛ́lɛjika. Kúná ndé esíká mikáno mya kopésa Kongó lipandá mizwámákí, na ya koyánga mapɔnɔmi manɛ́nɛ maye makobimisa bakonzi ba mbóka. Nsima ya mapɔnɔmi, parti ya Tshombe, CONAKAT, ekɔ́tákí na mbulamatári Lumumba tɛ́, mpé abêngákí Lumumba « moto wa bosɔ́lɔ́ tɛ̂ ». Babɛ́lji bazalákí na elíkya áta mokɛ́ tɛ́ na Moyángeli mwa yambo ya Mbulamatári Patrice Emery Lumumba mpɔ̂ na mǐso ma bangó azalákí nationaliste ya makási óyo alingákí ’te bakaláki ya Bɛ́lɛjika batíkala na Kongó, alingákí libéralisme économique tɛ́, alingákí rôle ya église na Kongó tɛ́, bôngó na bôngó. Na bosisoli bôná, na bosálisi bwa baí-mbóka mpé basodá ba Bɛ́lɛjiika, Tshombe asakólákí mbótama ya État Indépendant du Katanga, mwa 11, sánza ya nsambo, 1960. Mbala mɔ̌kɔ́, Lumumba asɛ́ngí bosálisi ya ONU, eyákí na nkómbó ya ONU Congo (ONUC) mpé azwí yangó. Mission ya ONUC ezalákí mpɔ̂ na kokitola bokɛi bwa mampingá ya Bɛ́lɛjika mpé mpɔ̂ na kosálisa mbulamatári ya Kongó ebɔ́ngisa bosémbo bwa etando ya ekólo boye bozalí na likáma lya bitumba ya kili kili ya botómboki. Nsuka-nsuka ONU eyákí kolonga Tshombe na 1963. Yě akímí, akéí na Rhodésie du nord, Zambia ya lɛlɔ́, mpe nsima akéí kofánda na Espania. Ba gendarmes na yě bakíma na Angola mpé kúná bazalí kozwa bosálisi bwa Pulutugal.
Moyángeli mwa yambo ya Bulamatári[kokoma | kobɔngisa mosólo]
Première législature esengélákí esíla mokɔlɔ ya 30 ya sánzá ya motóbá 1964. Libosó wâná, Moyángeli mwa yambo ya Bulamatári Cyrille Adoula asakólákí o mokɔlɔ 15 ya sánzá ya motóbá 1964 na Prezidá Joseph Kasa-Vubu ’te akopésa bolongwi-mɛ́i na yě na nśuka ya législature, lokóla ’te 30 ya sánzá ya motóbá 1964 mpé akozela nsúka na referendum tɛ́ óyo esengélí endima constitution ya sika, constitution ya Luluabourg ya 1964.
Na ntángo eye, mobúlú ezalákí makási na Kongó, botɔmbɔki na Ɛsíta ebandákí kotíya Armée nationale congolaise na kpɔ́kɔ́sɔ́ ya makási mpé molóka mosusu ebandákí kosálema ntína na bokɛi boyángámí mpɔ̂ na nsúka ya sánzá ya motóbá ya 1964 ya mangómbá ma Nations Unies. Na nyɔ́nsɔ óyo, neti Adoula mpé alingákí lisúsu kokóba tɛ́, Kasa Vubu azalákí lisúsu na bopɔni tɛ́, esengélákí aluka nzelá nɔkínɔki ya moto óyo esengélí akitání na Adoula na ebóngá ya mokonzi ya mbulamatári, mpé moto yangó ebɔngí ázala óyo akokí kosangisa bolandi bwa politíki bɔ́nsɔ tǒ kokamba bolandi bɔ́nsɔ mpɔ̂ na boyókani mpé bomɔ̌kɔ́ ya ekólo.
Esika Tshombe azali na Espania, akangaki maboko te, a activaki ba contactes na ye na milieux ya politique na ya Affaires na poto mpe na milieux politique ya Kongó oyo ezalaki na pouvoir, na opposition mpe na rébellion. Yango wana ayaki komonana neti mutu oyo akokaki ko réunir consensus au tour de lui mpo na ko diriger gouvernement ya transition ya Kongó tangu Cyrille Adoula ako démissionner effectivement. Na mukolo ya 26 yúni 1964, Adoula abengisaki ye na capitale, Léopoldville mpo asolola na ye na ndenge alingi kotikela ye ebonga.
Le, 10 yúli 1964, Moïse Tshombe asali gouvernement na ye oyo ebengami gouvernement de transition ou de salut public. Ezalí de transition mpo yango esengelaki esalisa ba élections législatives. Sima ya mikolo ya bosali musala, mindondo entre Président Joseph Kasa Vubu na Moyángeli mwa yambo ya Bulamatari Moïse Tshombe ebandi kosalema mpe suka na yango Kasa Vubu ayaki kolongola Tshombe na poste ya Moyángeli mwa yambo ya Bulamatari. Mpo na nini Président Kasa Vubu alongolaki Tshombe na poste ya Moyángeli mwa yambo ya Bulamatari?
Likambo ekotisaki mindondo entre Kasa Vubu na Tshombe ezalí ya ba élections. Tango gouvernement Tshombe esalisi ba élections mpe ba résultats ebandi kobima, Kgbokoso ekoti kati na bango mibale mpo Kasa Vubu alingaki te a perdre ebonga na ye ya Président de la République mpo na miso ma ye, Tshombe, azalaki na mposa ya ebonga wana! Kasa Vubu abandi kofongola miso mpe aye kosala discours na radio mpo na koyebisa que ba élections ezalí na ba irrégularités, esengeli ba examens ya ba recours esalema. Na yango, akati processus électoral mpo apesa Cour suprême temps ya ko examiner ba requêtes batu na ba partis politiques et associations ekotisaki.
Ba oyo babandaki ko critiquer ndenge gouvernement a organiser ba élections babandaki koloba que yango esalemi suivant mode ya Confédération Nationale du Congo (CONACO ex-CONAKAT) mpo Godefroid Munongo nde azalaki ministre de l’intérieur. Kasi tango Cour suprême esengi que ba bandela ba élections bipayi oyo emonaki que ba irrégularités ezalí ya solo, remaniement ministériel esalemaki dans le soucie ya komeka ko apporter équilibre. Victor Nendaka ayaki kokoma ministre de l’intérieur. Ye azalaki opposant ya Tshombe. Kokota ya Nendaka na gouvernement ememaki élan mususu na oyo etali lutte contre Tshombe.
Kasa Vubu na Tshombe boyokani bozalaki lisusu te, opposition ekomaki kosenga na Tshombe a élargir gouvernement na ye tee suka suka ekomi kosenga démission ya Tshombe na gouvernement na ye. Front Démocratique Congolais (F.D.C) ya Nendaka ekomaki kosala ba pressions makasi mpo na mise en place ya gouvernement d’union nationale. Nionso oyo eyali ko affaiblir Tshombe politiquement en plus ya situation politique, économique et sociale ya mboka.
F.D.C. ekomaki kosala nionso mpo Tshombe alongua: kosenga na Président Kasa Vubu asalela message na ye oyo apesaki na radio le, 30 apríli 1965, a nommer informateur mpo na consultation en vue ya formation ya gouvernement ya sika, etc. Le, 13 ɔkɔtɔ́bɛ 1965, Kasa Vubu aye kolongola Tshombe na discours asalaki na séance solennelle ya ouverture ya session ordinaire des Chambres, en ces termes «En vue d’assurer le respect des exigences fondamentales et des règles habituelles de la démocratie, j’ai mis fin aux fonctions de Tshombe à la date de ce jour, les Chambres constituées, et le gouvernement n’ayant pas cru devoir, de sa propre initiative, présenter sa démission» (Discours repris na Courrier d’Afrique ya le, 8 ɔkɔtɔ́bɛ 1965.)
Kasa Vubu na discours na ye alakisaki kanda azalaki na yango na lolenge alongolaki Tshombe. Acte oyo esepelisaki ba oyo babandaki kolinga Tshombe akwueya. kanda ya Kasa Vubu ewutaki du fait que asengaki na Tshombe, mbala na mbala a démissionner kasi ye aboyaki kosala bongo, yango wana Kasa Vubu ayaki ko agir ndenge a agisaki wana, sans diplomatie aucune. Kasi, Tshombe aningana te, aloba eloko mko te, afanda très calme et digne.
CONACO ya Tshombe e gagnaki ba élections (Chambre des représentants «parlement» na Sénat). Il était évident que na moment oyo Tshombe akomaki ko bouler ndenge nini akoma candidat ya parti na ye mpo na ba élections présidentielles.
Mobéko likonzi mwa mokolo mwa 1 augústo mobú mwa 1964[kokoma | kobɔngisa mosólo]
Mobéko likonzi mwa mokolo mwa 1 augústo mobú mwa 1964, na atikeli ya 185, aliéna 2, elobaki 'te la mission ya bulamatari de transition ezalaki kobongisa maponomi. Molili ezaláki na sima, elingi koloba 'te, disposition moko te ya terme ya transition dont la mission essentielle ezalaki ya ko organiser ba élections. Et après publication mpe proclamation ya ba résultats ya ba élections, gouvernement oyo ekokoma nini?
Commission constitutionnelle etikelaki Président de la République choix ya ko décider soki alingi bulamatari de transition ezala tee na suka ya mandat na yango ou bien alongola yango soki ba circonstances politiques ezalí kosenga 'te alongola yango. Engebene na Selon constitution, na atikele 66, e prévoir que Président de la République a soumettre na approbation ya Parlement réuni na congrès, l’acte ya nomination ya ba membres de tout gouvernement qu’il forme, et cela dans le délais de 30 jours kobanda mokolo mwa séance du Parlement. ya yambo.
Conflit oyo ebandaki ko renforcer position ya Président Kasa Vubu mpe ezalaki ko désavantager Moyángeli mwa yambo ya Bulamatari Tshombe, dans la mesure où mission ya bulamatari de transition ekomaki na suka, Président de la République a révoquaki ye na discours ya le, 13 ɔkɔtɔ́bɛ1965 devant deux Chambrea renies en congrès national na première session ordinaire na yango oyo ebandaki le, 7 ɔkɔtɔ́bɛ 1965, mukolo session extraordinaire esilaki. Président kasa Vubu ayaki ko nommer Evariste Kimba formateur du bulamatari , ye azalaki ministre ya Affaires étrangères ya Katanga à l’époque ya Etat Indépendant du katanga, députe mpe mopɔnɔmi ya Balubakat, membre ya F.D.C. ya Nendaka, oyo ezalaki na minorité na Parlement.
Evariste Kimba aponɔmɔ́kɔ́ na ordonnance n° 397 ya mokolo mwa 18 ɔkɔtɔ́bɛ mobú 1965. Mokolo mwa 14 novɛ́mbɛ mobú mwa 1965, akeyi liboso ya ba Chambres, engebene na atikele 66 ya Mobéko likonzi, kasi congrès e recaler ye: likolo lya 262 parlementaires baye basengeleka kopono, bulamatari ya Kimba ezua 121 voies pour, 134 voies contres, na 7 abstentions. Na motu makasi, Kasi Vubu a renouvelaki ye lisusu confiance na ye. Kasi Kimba azuaki lisusu temps ya komeka lisusu mbala ya mibale kokende liboso lya congrès nationale tɛ́ mpo Haut commandement militaire eyaki kosala coup d’Etat mokolo mwa 24 novɛ́mbɛ mobú mwa 1965, ekuewisi Kasa Vubu na Moyángeli mwa yambo ya Bulamatari na ye Kimba, y compris na ba Chambres nionso ya congrès!
Na mokolo mua 6 febwáli mobú mwa 1965, Moyángeli mwa yambo ya Bulamatari ya Kongó-Kinsásá, Moise Tshombe atiyaki misapi na boyokani na Moyángeli mwa yambo ya Bulamatari ya Bɛ́lɛjika Paul-Henri Spaak. Na boyokani bwana buzalí ndambo ya nungungu enene kati na royaume de Bɛ́lɛjika na Kongó-Kinsásá. Yango ebengami: nungungu belgo-congolais.
Contentieux oyo ebotami tango Congo ekomaki lipanda mokolo mwa 30, sanza ya yúni mobú mwa 1960 mpe esengelaki Bɛ́lɛjika etika Congo en tant que mboka oyo ekomi kokonzama na bana Kongó-Kinsásá bango moko, Eye elingi koloba ekolo nsomi. Toyebi que Congo esalemaki kobanda ndenge ekatamaki na 15 novɛ́mbɛ 1884 tee na 26 febwáli 1885 na Conférence de Berlin tee na Convention ya Saint Germáyin–En-Haye ya 10 sɛtɛ́mbɛ 1919. Wuta wana tee na 30 yúni 1960, esengelaki Bɛ́lɛjika ezongisela Congo souverain ba moyens propres humáyins; techniques; matériels; juridiques et diplomatiques; financiers et économiques ya Etat: ba moyens humáyins ezalí batu oyo bazali kosala mosala, ba moyens techniques ezalí administration publique de l’Etat na ba régies na yango; moyens matériels ezalí ba biens meubles, immeubles, ba véhicules, fournitures na matériels ya bureau; moyens juridiques ezalí ba textes de lois et règlements, archives et documents, na sceaux; ba moyens diplomatiques ezalí ba traités, conventions na ba accords diplomatiques, commerciaux et consulaires; moyens financier et instruments monétaires ezalí budget en cours d’exercice, budget extraordinaire ya plan décennal du développement, ba structures financières, ba contrats financiers na dette publique de l’Etat (prêt na emprunts direct na engagements, ba dettes consolidée, ba dettes non garanties), ba créances ya Kongó-Kinsásá, ba avances na acomptes ya trésorerie na réalisation ya misala ya ndenge na ndenge, ba avoirs et créances en devises, ba titres, ba participations na capital ya dotation ou na oyo ya prêt, ba actions , etc.
Sika tika totala, boyakani buye Tshombe na Spaak batiyáká misapi, ezalaki na ntina nini? Lingomba ya mpo na mombono mpe *industrie liye babengi na lifalanse "Compagnie du Congo pour le Commerce et l’Industrie" C.C.C.I. na bokuse lizalí lisanga lya mombongo ya yambo liye mani Léopold II asaláká na Kongó-Kinsásá, mokolo mwa 15 sanza ya misato mobú mwa 1887. Sima ya wana, ba filiales na yango eyaki mpe kosalema. Sima aye kosala ba sociétés de charte: le Comité Spécial du Katanga (C.S.K.) na 1890, la Compagnie des Chemins de fer du Congo Supérieur aux Grands lacs africains (C.F.L.) na1902 na le Comité National du kivu (C.N.KI.) na 1927. Alors, pour mieux exploiter, esengelaki ba holdings esalema: l’Union Minière du Haut Katanga le, 28 ɔkɔtɔ́bɛ 1906; Lingomba lya nzela ya masini ya bas congo mpe Katanga liye babengi na lifalanse "la Compagnie des Chemins de Fer du Bas Congo au Katanga" mpe B.C.K. na bokuse mokolo mwa 31 ɔkɔtɔ́bɛ mobú mwa 1906; Lingomba lya Zamba liye libengami na lifalanse "Société Forestière et Minière du Congo" mpe FORMINIERE na bokuse mokolo mwa 6 novɛ́mbɛ mobú mwa 1906. Nionso oyo ezalaki mpona ko exploter malamu malamu mpe kobimisa bomengo bwa Kongó-Kinsásá libansa ya ndelo ya mboka mpo bukende kobanda na Bɛ́lɛjika na mikili misusu. Ba compagnies nionso oyo efandaki pepele mpe ba sites de production na exploitation na yango ezalaki likolo ya bomengo, ba nzela ya masini mpe etongamaki uniquement na but ya ko faciliter sortie ya ba richesses wana, tout comme ba coûts ya exploitations ezalaki faibles mpe batu moindo bazalaki kosala kuna bazali kozua bango na considération humáyine moko te mpe bazalaki kofutama malamu tɛ́.
Accords ya 6 febwáli 1965[kokoma | kobɔngisa mosólo]
Avant indépendance, Belge abimisaki décret ya 17 yúni 1960 oyo ebandaki kopesa possibilité na ba entreprises mpo epona nationalité belge ou congolaise. Bien évidemment, ba sociétés nionso eponaki nationalité belge mpo elingaki ko fonctionner te selon ba dispositions ya droit Congolais. Changement ya nationalité wana ebandaki ko entraîner ba pertes fiscales na Etat Congolais.
But ya ba accords ya 6 febwáli 1965, ezalaki mpo na kosala transfère ya portefeuille ya Kongó ya Bɛ́lɛjika na Republíki Demokratiki ya Kongó. Awa nde ebandeli ya lisolo mpe likambo ya malette diplomatique oyo Tshombe ayaki na yango mpe abandaki kolakisa na batu tango awutaki na Bruxelles, sima ya ba négociations na signature ya ba accords, soi-disant que ye a réussir transfert ya ba propriétés des titres oyo ezalí kosala portefeuille de l’Etat. Ba accords oyo Tshombe a signaki ezalaki vraiment na bénéfice ya Kongó te mpo ba Congolais balingaki kaka ba récupérer ba actifs. Ba Belges, côté na bango, balingaki bakinela ba Congolais ba actifs na ba passif. Likambo ezalaki nde wana. Yango wana tango Tshombe azongaki na Léopoldville na malette diplomatique oyo abandaki kolakisa na batu que a récupérer portefeuille ya l’Etat, mingi bamonaki que yango ezalí lokuta mpo asalaki ba concessions mingi pour ne rien obtenir. Mpe ba accords wana ezalaki léonins, ekitisaki lokumu ya Congo. Est-ce que, Tshombe azalaki na marge ya manœuvre ebele? A vrai dire, azalaki na yango vraiment te mpo il ne pouvait pas passer outre le soutien militaire et diplomatique ya ba Belges mpo basalisa ye na bitumba azalaki (gouvernement) na yango na ba rebelles na kati ya Congo. Na loyenge wana, haut commandement eyaki kosala coup d’Etat militaire mpe epesi bokonzi na Général Mobutu. Tango Président Mobutu Sese Seko akomi mokonzi ya ekolo, abandi ko mener campagne contre ba accords oyo Tshombe a signaki na Spaak. Remise en cause na yango nde eyaki kosala que na discours ya 30 yúni 1966, Président Mobutu aloba na miso ya batu que: «Tshombe azali accuser mpo na haute trahison na ndenge a signaki ba accords oyo ezalí ko bénéficier na Congo te mpe ezalí kolakisa que azali na service ya colonisateur belge.»
- na likambReproche o ya dette
Esengeli toyeba que Congo ezalaki na situation économique moko mobulu mpo ata compagnie moko te ezalaki ya l’Etat en terme ya majorité ya actions. Likambo ya dette coloniale mpe ezalaki kopesa kobendana mpo 60 % na yango esengelaki nde R.D.Congo efuta yango. Ba niongo oyo mundele amikotisaki na makambo oyo ezalaki na ba projets na ye, fuite des capitaux na périphérie, ba budget ordinnaires déficitaires, ba niongo oyo ba sociétés coloniales ezuaki na oyo Etat Indépendant du Congo emikotisaki, ba ventilations ya dépenses kili kili mpe ematisaki dette publique interne tout comme ba opérations ya moyens effectifs de paiement mpe. Yango wana Fonds Belgo-Congolais d’Investissement et de Gestion esalemaki. Alimentation na yango ebandaki kowuta na ba virements réguliers périodiques wuta na ba banques centrales ya Bɛ́lɛjika na R.D.Congo na compte ya Fonds. Non seulement Congo ezalí kofuta 60 % ya part, kasi siège ya Fonds ezuami na Bruxelles, Président na Directeur général bazali ba Belges!!!
- Reproche na likambo ya Portefeuille
Portefeuille de l’Etat ezalí ba titres, ba actions na ba droits oyo l’Etat ezalí na yango na ba organismes na ba sociétés nionso oyo ezuami na mabele ya Congo. Ba droits ya l’Etat elingi koloba: ba participations na bénéfice ya société neti na contrôle ya gestion, ba dividendes ya société, droit de vote na participation na conseil d’administration et de gestion, ba créances oyo ewuti na ba prêts, libération ya capital, participation na ye na ba parastataux, etc. Accords ya 6 febwáli 1965, ekangaki Congo na kingo na oyo etali ba transfères ya ba titres, ba droits na obligations. Donc, l’Etat Congolais esengelaki lisusu e négocier na ba sociétés na oyo etali ba transfères wana. Il fallait existence ya modalité de transfère mpo avant tout transfère esengelaki esalema na modification ya convention!!!
Neti Belge ayebaki que Portefeuille ya Kongó ya Bɛ́lɛjika ekokoma ya R.D.Congo, atiaki article 2 ya loi fondamentale du 19 máyi 1960. Yango elobaki boye: « Les lois, décrets et ordonnances législatives, leurs mesures d’exécution ainsi que toutes dispositions réglementaires existant au 30 yúni 1960 restent en vigueur tant qu’ils n’auront pas été expressément abrogés. ».
Avant lipanda, le 30 yúni 1960, abomi ba compagnies misatu: le Comité national du Kivu (C.N.K.), la Compagnie de Chemin de Fer et voies fluviales (C.F.L.), le Comité spécial du Katanga (C.S.K.) mpe du coup abimisi conventions misatu (Etat –Privé) sans consultation ya Congolais, na décret royal du 26 yúni 1960. Belge abomi ba compagnies de la charte oyo misatu mpo na ko diminuer ba parts ya actions ya Etat Congolais na kati ya Union Minière du Haut Katanga. Et pourtant ba compagnies à la charte esalemaki na mabele « minier » oyo l’Etat colonial apesaki bango mpo basala ba grandes concessions minières. Eyenbani malamu que sol et sous sol ezalí ya l’Etat.
Donc, Congo ebandaki kaka ko dépendre na Bɛ́lɛjika économiquement suite na motambo wana. Yango wana dénonciation ya liboso esalemaki na Moyángeli mwa yambo ya Bulamatari Cyrile Adoula. Ye a signaki ba accords na Paul Henri Spaak le, 24 mársi 1964 mpo portefeuille ya Congo ezonga sans aucune condition. Na novɛ́mbɛ de la même année, Président Joseph Kasa-Vubu a promulgaki décret-loi ya 30 novɛ́mbɛ 1964 oyo ezalí ko abroger décret-loi ya 26 yúni 1960. Yango ebandaki koloba que l’Etat congolais ezalí ko succéder entièrement na portefeuille ya ba sociétés oyo misatu totangi likolo mpe ezalí kozua 1/3 ya part ya action na U.M.H.K. comme étant actionnaire principal. Tango wana Tshombe asi akomaki Moyángeli mwa yambo ya Bulamatari. Kasi Bɛ́lɛjika esalaki Tshombe ba pressions makasi mpe esengaki na ye aya ko signer ba accords ya 5 febwáli en échange ya soutien militaire et diplomatique. Accords yango nde ezalí komonisa Congo buale tee lelo oyo.
Sima ya wana makambu ebele elandaki: Président Mobutu apesaki ba Belges ultimatum tee na 31 dɛsɛ́mbɛ 1966 mpo ba sièges sociaux ya portefeuille ya R.D.Congo ezonga na Congo; loi Bakajika; nationalisation ya Union Minière du Haut Katanga; na ba compagnies mosusu; création ya Air Congo, Zaïrianisation, etc.
Tála mpé[kokoma | kobɔngisa mosólo]
- Enlevé le 30 juin 1967, Tshombe meurt le 30 juin 1969 par Le Potentiel


c: text/html

text:
Qui était réellement Jean-Jean de l’OK-Jazz ?
Qui était réellement Jean-Jean de l’OK-Jazz ?
Notre saga de l'OK-Jazz se poursuit. Après avoir évoqué le rêve congolais de Luambo Franco, nous ouvrons la page de celui qui a vécu dans son sillage comme son ombre, en l'occurrence Jean-Jean.
En effet Jean-Jean était connu comme un « très proche » de Franco dans l’OK-Jazz. Un « chargé de mission », mieux un "confident". Il était dans l’OK-Jazz un incontournable comme les furent Mulenda Yankee, Jean Lema dit Jamais Kolonga, et Masibu dans l’African-Jazz ; Mukala auprès de Rochereau ; et Decantonio dans l’African-Fiesta Sukisa.
Mais dans le cadre du travail de mémoire, nous voudrions approfondir le personnage de Jean-Jean. Est-il encore en vie ou serait –il déjà mort ? Quand ? Qui était-il vraiment ? Quelle était son identité ? Que faisait –il auprès de Franco et dans l’OK-Jazz ? Quelles sont des anecdotes le concernant ?
Nous invitons tous ceux qui l’ont connu : musiciens, mélomanes, membres de famille, ngembo,…. à nous fournir des récits détaillés sur cet homme qui avait côtoyé de près le grand Me Franco.
Une fois de plus nous remercions Mr Maurice Yala de Brazzaville pour nous avoir fourni l'image de Jean-Jean, et Kiku de qui nous avons reçu la chanson intitulée:Jean-Jean.
Messager
Mabele (Ntoto), par Lutumba et l'OK-Jazz
Ah nayoki pasi komona lisusu foto ya Jean-Jean mobali ya ba ndumba, biso tozalaki kobenga ye « Koko Jean – Jean » po azalaki koko ya moninga nanga Philippe Nsapu, mais kombo na ye ezalaki « Tshita Tshima Jean - Jean » pe abalaki cousine na ye mais na confondaka kombo naye na ndeko na ye mususu « Koko Eugenie to Jacquie » « « Tozalaki kobenga bango Baluba mais en réalité bazali Ba Songué » », nga nayebaki ye pe to visita bango une fois na Yolo po ami nanga azalaki na posa ya Visa ya poto alors il fallait kokende koluka ye pona ba connections naye azalaki na yango na vie na ye. Koko Jean Jean asi akufa pe muasi naye azonga na lopango ya famille na N’djili, nayebaki mama ya muasi naye très bien « Mua MBuyi » azalaki kosambela na ndako ya Nzambe ya Nzambe malamu ezalaki en face ya Sirop ya Kimbanseke. Ami nanga ayebisa nga ke kala misu ya koko Jean Jean ezalaki komona bien, sima ayaki kozua problème na lisu moko oyo ya gauche (nayebi lisusu te nini esalemaki), Luambo amemaki ye na poto pona traitement pe amélioration emonanaki, peu après lisu yango ebebaki lisusu ekomaki komona lisusu te. Un jour Luambo na Koko Jean Jean bayaki na N’djili po Luambo akomaki mecontent na rechute wana pe ayaki na VW na ye kogangela koko ya muasi oyo tozalaki naye na N’djili po ye mutu azalaki koko pas ya mukolo mais ya ba moyen na tango wana pe azalaki beaucoup plus responsables ya makambu mingi ya famille (tango naza koloba koko ya muasi c.à.d. koko ya ba masata wana mais azalaki koko na biso tout bana quartier ndenge tokolela). Ye azalaki mulayi, teint clair, lisu moko ezalaki toujours bandé na style ya Moshe Dahan (ancien Ministre ya défense Juif ya Israël). Koko Jean Jean azali immortaliser na nzembo ya Mabele ya Lutumba esika Sam Mangwana ayemba : « Tshita Tshima olobelaka bato maloba nanga ya suka, moto nanga bakamata basala monument, soki mopaya aye balobela ye sango… » Atika pe bana mais nayebi nombre te. Mais azalaki mutu munene. Sonas ezalaki kofuta batu penza bongo te soki mutu to mutuka nayo esali accident, mais na 1981 to 1982 yaya ya muasi na ye batutaka ye sima ya milangua na ye na sima ya Kintuadi na bar moko Nzo, quelques mois seulement sima ya liwa ya vieux Bibi Kolo Mboka (son beau frère), Koko Jean Jean azua mbongo na Sonas. Une fois encore na 1989 un professeur ya Muluba alingaki a escroquer yaya ya Jean Jean (tozalaki kobenga ye Vieux Mukulu) lopangu asombaki na bala bala na biso, grâce ya descente ya Jean Jean na gendarmerie ya N’djili, commanant azalaki fanatique naye batinda mutuka ya ba soldat elongola prof wana na lopango le même jour destination cachot ya N’djili na ba meubles na ye. Jean Jean azalaki très fort na ba relation, moninga na nga ayebisa nga ke azalaki masta ya Franco banda bo muana pe secrétaire na ye mais je ne sais pas trop… très certainement kulutu Clément Ossinondé qui connaît kinshasa comme sa poche akoki ko éclaircir biso pe ba bien aimés mingi ya mbokamosika page ekozala muke soki na meki kotanga bango.
Serge –Kongo na biso.
par Serge - Kongo na biso aujourd'hui à 19h39
Na lisolo mususu nayoka, ezalaki ke grâce ya Tshita Tshima Jean Jean ke le vieux Lutumba Ndomanueno dit Simaro Masiya azuaki ebonga oyo (guitariste d’accompagnement) Bombolo Bolhen atikaki tango alonguaki Ok Jazz na 1961, Franco na vide wana akomaki na makanisi akende kozua guitariste moko amonaka na voyage asalaka na Kisangani Boyoma Singa Mwambe, c’est alors ke Koko Jean Jean a proposaki Franco ba remplacer esika wana Simaro Masiya oyo azalaki kofanda na Isangi na Saint Jean (actuel Commune ya Lingwala). Pe ye moko Lutumba na Disco Magazine alobaka ke tango akomaki prêt po apona muasi nini ye akoki kobala, asengaki lisalisi ya Jean Jean, ezalaki ye mutu aponelaki ye « Mama Nkelani » azala muasi na ye ya ndaku. Mais soki olandi par ci par là oko remarquer ke misala nionso ya ba connections to ya mike mike, to esika nionso mayele ya Luambo to ya Orchestre OK Jazz ezalaki kosuka, Jean Jean mutu azalaki kosala yango, statut naye nayebi te soki ezalaki déterminé na papier mais tokoki koloba ke azalaki « un confident, l’homme de main ou un bras droit ya Franco ». Mingi mingi tango nazalaki kokutana naye azalaki kolata « ba sandales », akomaki pe moninga munene ya Lutumba po na bibembe nionso ya famille bazali kozanga te, bazalaki même kolala libanda na bibembe naye ndenge kaka ezalaka na bibembe na mboko na biso, soki bokoti naye na bar pona komela mua kopo, boko bimisa même ata likuta te po oyo ba fanatiques bazalaki kosombela ye tellement ezalaki koleka mingi ke suka nango azalaki kokima. En quelques mots : « Jean – Jean azalaki vedette munene ya musique congolaise atako ye meyi azalaki musiciens te. Azalaki na kati ya ba secret ya Luambo pe ya Ok Jazz wuta bomuana naye po azalaki ami intime ya Franco, azalaki riche te kasi azalaki pe malheureux te, ba relations na ye ezalaki kofongolela ye ba portes ebele.» Chaque fois Franco azalaki kokutana na papa leki JP (cousin ya Jean Jean) azalaki kotindela ye maloba « Yebisa André, mbisi nanga alakaki nga) mais Jean Jean azalaki komema vie ya ndenge kaka ya « modèle ya mboka na biso » donc sima ya liwa vedette, ba memaka nionso oyo bazalaki na yango, malheur ezuaka famille soki papa akufi. Ainsi va la vie.
Ndeko Dierto, ndenge masta nga ayebisa nga yango oyo : « Jean Jean azalaki kokola na succès ya ki vedettariat, koko Kananda oyo azalaki na Rue na biso na Koko mususu tozalaki kobenga ye Koko Mundele (pona teint naye ya motani) bango batu ba rappelaki ye en ordre, il faut obala, pe muasi toponeli y oye oyo Eugénie qui par ricochet azali membre ya famille na ye (cousine).» Nayebi muasi wana na ba ndeko naye ya basi pe ya mibali. Seulement soki ba Songyé babalanaka wana vraiment nazali ignorant na côté wana mais ba kulutu Kandolo, Kangudie pe basusu bakoki ko compléter biso.
(Mais naza kozela ba infos mususu lokola ba kombo ya bana ya Jean Jean na koko Eugénie po bayebisi nga ke abotaki déjà muana moko avant abala koko Eugénie.)
Boboto o mboka mosika.
Serge – Kongo na biso
.
Jean-Jean, par Franco et l'OK-Jazz
.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Alonunado
'Alonunado' se parece a 'alobunado', ¿Con alonunado querías decir alobunado?
Alonunado tiene 9 letras
Definición de alobunado aquí
Resultados de búsqueda:
Resultados de imágenes:
Youtube: alonunado
Nube de palabras :
- alobunado zlobunado slobunado wlobunado qlobunado akobunado apobunado aoobunado alibunado alkbunado allbunado alpbunado al0bunado al9bunado alovunado alonunado alohunado alogunado alobynado alobhnado alobjnado alobinado alob8nado alob7nado alobubado alobumado alobujado alobuhado alobunzdo alobunsdo alobunwdo alobunqdo alobunaso alobunaxo alobunaco alobunafo alobunaro alobunaeo alobunadi alobunadk alobunadl alobunadp alobunad0 alobunad9


text:
Olengelamaki na ntina ya Nkoto moko ya mibu oyo. Oyo ezali ngonga na yo ya kosala.
Masano ya Olimpiki ewuti koleka ebendaki bokebi ya mokili lokola basani bazali bantoma ya bikolo 89 basakanaki na masano 98 makeseni. Eloko ya kokamwa, 10 na kati na bango bazalaki bandimi ya Eklezia ya Yesu Klisto ya Bansantu ba Mikolo mya Nsuka, 3 kati na bango balongaki ba medayi abetamelaki nsete kala te na zulunale ya Eklezia: Christopher Fogt, Noelle Pikus-Pace, mpe Torah Bright1 Tokumisaki bango mpe basani banso oyo bamekamaki. Kitoko mpenza!
Nazali kolobela masano wana na ntongo ya lelo kokanisaka bilenge mibali, bilenge basi, mpe bilenge mikolo banzemba—bino oyo bozali na mikolo na bino ya koluka-luka nzela ya bomoi na bino. Nayoki mposa makasi ya koloba na bino.
Mpo na oyo etali Tora, snowbord ebalukaki ndambo, mosani abalukaki lisusu ndambo monene oyo etondaki na mbula mpembe na kosalaka nzela moko liboke ya manevele na mupepe, ebiangami mayele mabe. Mbano epesami na makambi ya masano na kotalaka motindo nini kobaluka wana ezali makasi mpe bolayi na yango, oyo ezali kosala bokoli to bolayi likolo ya pembeni pembeni ya kobaluka ndambo.
Na bokamwi nionso, mpo na basani, ngonga ebele ya komekaka mpe motindo esengeli emonana lokola kolonga to bosisoi esalemi na oyo ekoya na katikati ya ntango mibale ya 30 sekonde ya eleko ntango ya bosani.
Ndoto ya Noelle yambo ya masano ya Olympiki ya 2006 ekatanaki ntango akweyaki na likama mpe abukanaki lokolo. Na masano ya Olympic ya 2010 ndoto na ye ekweyaki lisusu ntango se likolo na miniti moko ya zomi kokangaka ye uta na etando ya medaye.2
Okoki kokanisa motema likolo lokola abandaki kozela abanda lisano ya yambo ya masano ya Olimpiki 2014? Mibu ebele ya kobongamaka mpo na miniti minei wana, mpe asengeli kolekisa ntango mingi mpe kokanisaka yango.
Nsuka ya lisano ya Noelle ezalaki pembeni kozalana mbindo te! Tokoki kobosana bopumbwi kati na etando koyamba libota na ye nsima ya kokatisa molongo ya nsuka,kogangaka “Tosali yango!” mibu ya kobongama efuti. Tomoni mama na ye elenge mwasi na medaye na kingo lokola medaye ya palata etiamaki wana pembeni na ye. 3
Ntango mosusu emonani lokola bosembo te ete ndoto mobimba ya Tora mpo na Olympics epesama mbano kaka na miniti ya mokuse minei. Kasi ayebaki yango, mpe tala tina nini amibongisaki na bokasi nionso. Ayokaki bonene, kosala nokinoki ya miniti minei na ye, mpe nini ekolakisaka na bomoyi na ye etikali.
Tokundoli lisusu Christopher Fogt, mondimi mosusu ya lisanga liye elongaki medaye ya motako na lisano ya mibali minei na bobselede. Ntango atikaki nsima ya likama makasi na masano ya Olympic ya 2010, aponaki mpo na kokoba. Nsima kitoko, bosani kitoko, alongaki mbano azalaki na etingia mpenza alukaki. 4
Sikawa, mona boniboni nzela na yo ya bomoyi ya seko ekokani na yango. Bino bozali bato ya libela. Yambo bino bobotama, bozalaki lokola molimo. Na elongi ya Tata ya Lola ya bolingo, boyekolaki mpe bomibongisaki mpo na libaku na bino ya koya mokili mpo na ntango muke, kozua nzoto ya mosuni, mpe etongami, malamu. Bomoyi oyo ezali miniti na yo minei. Ntango bino bozali awa, misala na bino ekolakisa soki bokolonga mbano ya bomoyi ya seko. Profeta Amulek amaniolaki, “Bomoyi oyo ezali ntango … komilengela mpo ya kokutana na Nzambe; iyo, tala mokolo ya bomoyi oyo ezali mokolo … kosala [ya bino]misala.” 5
Na ndenge esengeli, miniti na bino minei esi ebandi ya solo. Montele monene ezali kobeta. Maloba ya Apostolo Polo emonani lokola boye momesano: Bopota mbango mpo bozua mbano. 6
Lolenge moko biteni mosusu bizali mpenza na ntina ya bokasi ya mokuse mingi ya mosani ya Olympic, kopumbuka to manevele mpo na ba basani ya ski to snowboard, kosamba na bobuki ya matambi ya bobsleigh, to kokataka na nzela ya ebimeli ya kokitaka na esika yabokimi, boye ezali mpe na bomoyi na biso makambo misusu mingi ezali mpenza na ntina—tala bilembo oyo ememaka biso na nzela ya bokoki na biso ya molimo na mokili. Bilembo wana ezali na ntina Nzambe apesaka mabongisi ya nsango malamu: libatisi, koyambaka likabo ya Molimo Mosantu, ba bokulisi ya bonganganzambe, ba bokuli na tempelo, mpe kokabolaka elambo mposo nionso.
“Na ba bokuli [oyo] … , nguya ya bonzambe ezali emonisami.” 7
Mpe lolenge moko lokola botosi ya komekaka ebongisi mpe epesi nzela na mosani ya kosala makambo ya lisano na bango na motindo ya likolo koleka, kobombaka mitindo ekopesa yo nzela ya kobongisa mpe kozala na ba bokuli
Opesi ntina na kosalaka nokinoki?
Baninga na nga ya bilenge, atako mosali na miniti na bino minei ya bokasi, Nasengi na lombango kobanza, “Nini nasengeli kosala na sima mpo na kobomba palata na ngai?” Ntango mosusu na kati ya likita, Molimo efulaka yo nini yango ekoki kozala: kobongisa ba makanisi ebele na mikolo ekoya to kozua likuli oyo osengelaki kozua ngonga ebele eleka. Nini nionso etape na yo elandi ekoki kozala, samba yango. Sala yango sikoyo. Kozela te. Miniti na yo minei ezali kokende mbangombango, pe okotikali na ndambo ya bomoyi ya libela kokanisa nini osalaki na bomoyi oyo. 8
Komikonza esengami. Losambo ya mokolo na mokolo, koyekola makomi, mpe kozala na Eklezia ebongi ezala moboko ya komekaka na yo. Lolenge malamu ya kotosaka mitindo, kobombaka mayokani oyo osi osala, mpe kolandaka masengeli ya Nkolo ezwami naJeunes Soyez Fort ezali kosenga.
Ntango oyokaki lokola ete makambo na bomoi na yo ezali kotambolaka malembe to etelemisi kokenda na y o liboso ya molimo. Soki bongo, landa toli ya Polo: “Tobuaka mikumba nyonso mpe masumu oyo ezingi biso bipai na bipai, mpe tokima mbangu na molende nionso na momekano ya mbangu oyo ezali liboso na biso” 9
Ntango eleki te mpo na koyambola. Kasi ekoki koleka kala te, mpo ete moko te ayebi mpenza ntango miniti na biso minei ekosila.
Sikoyo okoki komikanisaka yo moko, “Nasi nafula yango. Miniti na ngai minei ezali kaka mikakatano. Nakoki na ngai mpe kotika.” Soki boye, tika kokanisaka yango, mpe ata mokolo moko kokanisa yango lisusu te. Likamuisi ya bomikabi ekoki kosala mpo na kozanga bokoki nakati ya bokoki na biso. Lokola Mpaka Holland ateyaka:
“Mpo na baye kati na bino … baoyo bakoki kozala kaka na sima, … natatoli na nguya ya sika ya bolingo ya Nzambe mpe likamuisi ya ngolu na Ye. …
“… ngonga eleki te ata lokola Mokambi … alobi ntango yango oyo. … kowumela te.” 10
Kundola, bozali bino moko te. Mobikisi alakaka ete akotika bino kozanga mosungi te. Bozali mpe lisusu na bandeko ya libota, baninga, mpe bakambi baoyo bazali kolendisa bino. 11
Atako mateya na ngai ezali kokende mingi koleka epai ya billenge ya Eklezia, mpo na baboti mpe bankoko, napesi oyo elandi:
Kala te, Mpaka Bednar alakisa na lolenge ya pete komema kotuya ya libota kokende liboso na nzela ya liyokani na ba bokuli esengeli. Nionso oyo esengeli ezali lokasa ya papie oyo ezali na milongo mibale: “nkombo” mpe “libongisi mpo na oyo elandi to likuli esengelami.” Nasalaki yango kala te, kokoma bayi libota na ngai. Na kati na bango, nakomaki koko moko ya mobali, apambolamaki kala mingi te, koko ya mukolo ya mibu motoba, oyo kobongisama na ye mpo na libatisi ezalaki motuya; mpe muana mobali kobanda mibu 18, oyo kobongama na bonganganzambe mpe dotasio na tempelo ezalaki na ntina. Ngalasisi oyo ya mpete esungaki Lisa mpe ngai nakotombolaka mokumba na biso ya kosungaka bandimi nionso ya libota na biso molongo nzela ya liyokani, na muango ya mosala mpo na moko moko kati na bango. Ntango mosusu oyo ezali likanisi mpo na na yo, oyo ekotambuisama na masolo ya libota, mateya ya FHE, libongisi, mpe kutu mabiangi mpo na ba bokuli ya ntina na kati ya libota na yo. 12
Bokoki ya Torah Bright kolonga palata na kobaluka moke ezalaki kokamuisa. Kutu kokamuisa makasi ezalaki nzela ye alendisaki basani mosusu motema na likambo wana. Asosolaki ete mosani ya Snowboard ya mboka America Kelly Clark, oyo azalaki mokimi ya mabe na suka ya eteni na ye, amonanaki lokola asiliki na ntina ya kokima na ye ya mbala mibale. “Ayambaki ngai” Clark alobaki. “Asimbi ngai loboko kino nakitaki moke, mpe nalembisaki kopema na ngai. Ezalaki esengo ya koyambama moninga.” Kelly Clark ayaki kosangana sima na Tora Bright na esika ya balongi lokola mozui ya palata ya motako.
Ntango batunaki ntina ya mosala oyo esalamata ya bolingo na mosani mosusu, oyo ekokaki kotia palata na ye ya libende ya mpembe na kaka, Torah alobaki na mpete nionso, nazali mosani—nalingi nasala nionso nakoki—kasi nalingi bazalani na ngai basani basala nionso bango mpe bakoki, lokola.” 13
Na oyo nionso na makasi, ezali na motomoko oyo azali na mposa ya malendisi na yo? Ndeko moko ya libota? Moninga moko? Moninga na kelasi moko? To mosalani mondimi ya lisanga likoki? Lolenge okoki kosunga bango na miniti na bango misatu?
Balingami baninga, bozali na kati kati ya mobembo enetolami. Na banzela mosusu, bozali kokima na nse ya kobaluka ndambo, mpe ekoki kozala mpasiya kosala eloko mokomoko na molongo ya nzela. Kasi kundola, obongisama mpo na ekeke oyo. Oyo ezali ntango na yo kokoka. Oyo ezali miniti na yo minei. Ntango yango oyo!
Napesi kondimisama na ngai na makoki na bino. Bozali na Mobikisi ya mokili na ngambo na bino. Soki bozali koluka lisungi na Ye mpe bolandi bokambemi na Ye, lolenge nini bokoki kokweya?
Nasukisi na litatoli ya lipamboli tozali na profeta ya bomoyi, Président Thomas S. Monson, Yesu Klisto mpe mosala na Ye lokola Mobikisi mpe Mosikoli, na nkombo na Ye mosantu, Yesu Klisto, amene.
Lakisa Matangi
-
1. Tala Christine Rappleye, “Mormons in the Olympics: 3 Medals for LDS Athletes at the Winter Games,” deseretnews.com/article/865597546/Mormons-in-the-Olympics-3-medals-for-LDS-athletes-at-the-Winter-Games.html.
-
2. Tala Christine Rappleye, “Mormons in the Olympics.”
-
3. Tala Sarah Petersen, “Noelle Pikus-Pace Wears LDS Young Women Necklace throughout Olympics,” deseretnews.com/article/865596771/Noelle-Pikus-Pace-wears-LDS-Young-Women-necklace-throughout-Olympics.html.
-
4. Tala Amy Donaldson, “Army, Faith Helped Push Mormon Bobsledder Chris Fogt to Olympic Success,” deseretnews.com/article/865597390/Army-faith-helped-push-Mormon-bobsledder-Chris-Fogt-to-Olympic-success.html.
-
5. Alma 34:32.
-
6. See 1 Bakolinti 9:24.
-
7. Doctrine et Alliances 84:20.
-
8. Tala Alma 34:31–33.
-
9. Baebele 12:1.
-
10. Jeffrey R. Holland, “The Laborers in the Vineyard,” Ensign to Liahona, May 2012, 33.
-
11. Tala Yoane 14:18.
-
12. David A. Bednar, masolo elongo na mokomi.
-
13. Vidya Rao, “Snowboarder Kelly Clark: Hug from Competitor Helped Me Win Bronze,” today.com/sochi/snowboarder-kelly-clark-hug-competitor-helped-me-win-bronze-2D12108132.


text:
Ndoto eh ehe he ndoto
Kati ya butu na koti lola
Mitungisi na ngai nionso mpe esili eh
Na zali ko pepa likolo ya punda
Minzoto pembeni na ngai eko seka
Tongo etani ngai na kati ya bwale
Nzoka nde nionso wana ezalaki se ndoto
Mi wamor or or...
Eza ndoto ngai na leli eh yo meu wamor
Pai eleki eh na koti zambe
Eloko oyo ndoto eza nde bozoba
Oko mi tungisa nionso se pamba
Po ba pasi na yo eleki eh
Tongo etani ngai na kati ya bwale
Nzoka nde nionso wana ezalaki se ndoto
Mi wamor or or...
Eza ndoto ngai na leli eh yo meu wamor
translated from English to English
Translation in progress. Please wait...


text:
Ntángawisi
Ntángawisi (Zingiber officinale) izali monsisá ya mweté mwa ntángawisi. Mweté eúta o mikili mya Azia mpé mya Afrika ya esita, mpé epɛ́sɛkɛ bokénzú. Baesalelaka masanga ya komɛlɛ maye mapɛ́sɛkɛ nzóto bokási mpé kɔ́lɔ́ngɔ́nú
Lisapo[kokoma | kobɔngisa mosólo]
Bato ba mombɔ́ngɔ ya arabe baíbengáká zenj, nkómbó eye ezaláká kolakisa bato baye bazaláká kofándaka na Afrika ya esita epái nkómbó "Zanzibar" ; esíká ba-arabe bazaláká kokɛndɛ koluka Ntángawisi, eúta.
Il était dénommé zenj par les marchands arabes, mot par lequel ils désignaient aussi les habitants de la côte est de l'Afrique et d'où vient le nom de "Zanzibar", où les Arabes allaient chercher le gingembre.


text:
Téké
Téké tǒ Tio ezalí ekólo ya Kongó-Kinsásá, ya Kongó-Brazzaville mpé ya Gabɔ́. Batéké bavándaka pɛnɛ o engúmbá Kinsásá, o komini ya Maluku, o Bandundu, etúká ya Ogwe ya likólo mpé o etúka ya Plato (Plateaux) mpé Pool, pɛnɛ o milúká Lefini, Nkuna, Kwa mpé Kwango.
Motángo mwa bato mozalákí 800 000.
Mokonzi wa bangó azalí Makoko ya Mbé.
Makoko Iloo azalákí Mani ya Batéké bandá 1880 tíí 1892, ntángo Pierre Savorgnan de Brazza akelákí Brazzaville mpé Henry Morton Stanley akelákí Léopoldville.
Tálá mpé[kokoma | kobɔngisa mosólo]
- Nkótá Téké, ethnologue.com
- Bateke.com
Nkomá mpé Búku[kokoma | kobɔngisa mosólo]
- Kawata Ashem-Tem (2004) Bagó ya lingála mambí ma lokóta : Dictionnaire lingala. Karthala. ISBN 2-84586-494-9


text:
13/11/2013
Motoboy pari, motoboy bom retiro, Motoboy santana , motoboy casa verde, motoboy limão ,motoboys freguesia do ô, Motoboy barra funda, Motoboy lapa , Motoboy vila leopoldina, Motoboy alto de pinheiros, Motoboy perdizes , Motoboy jardim paulista , Motoboy pinheiros, Motoboy liberdade, bela vista ,consolação, Motoboy republica, motoboy butantã , motoboy saude, Motoboy jabaquara, Motoboy sumare ,motoboy mooca, Motoboy gleba do pessego, Motoboy jacu pessego, Motoboy cohab 1 um, Motoboy cohab 2 dois,


text:
Demokrasi
Demokrasi eútí na maloba mábalé ma ligresi : δήuoς demos elingí koloba bǎna ba ekólo mpé kpάtoς kratos elingí koloba bokonzi. Demokrasi elingí bôngó koloba bokonzi o mabɔ́kɔ ma bǎna mbóka mpé mpɔ̂ na bolámu bwa bangó.
Baye bazalí na bokonzi bazwí bwangó na mabɔ́kɔ ma bato ba ekólo, mpé bokonzi bwangó bozalí mobimba o mabɔ́kó ma moto mɔ̌kɔ́ tǒ mwa libóké lya bato tɛ́.
Demokrasi ezalí bobɛ́lɛ́ loléngé ya koyángela tɛ́, kasi mpé mabɔngí mánsɔ maye makosálí 'te tokoka koyángela na loléngé la demokrasi. Tokotánga mabɔngí manɛ́nɛ mánei, maye tokotála lokóla makonzi ma demokrasi : bomípɛ́si bwa bato bánsɔ, botáli bato bánsɔ loléngé mɔ̌kɔ́, bonsɔ́mí mpé boluki bolámu bwa bato bánsɔ.
Tála mpé[kokoma | kobɔngisa mosólo]
- Mpundu, P.: Demokrasi. Kinshasa: Éditions d'Esperance.


text:
Kongo
Útá Wikipedia.
(Eyendísí útá Kongó)
-
Lonkásá ya bokokani mpé ya bokɛsɛni óyo elakísí makambo, mpé óyo bakɛsɛ́ní o káti na bangó, kasi óyo bakokání na nkómbó.
Kɔ́ngɔ[kokoma | kobɔngisa mosólo]
- Ekólo Kɔ́ngɔ, lisangá lya bikólo : Batandu, Bésingombé, Bayombé, Balémfu, Bambata, Bambánzá-Matenke, b.n.b.
- Mani ya Kɔ́ngɔ
- Ebale Kɔ́ngɔ to Kongó
Kongó[kokoma | kobɔngisa mosólo]
- Kongó-Brazzaville (Republiki ya Kongó) :
- yambo République populaire du Congo mpé Kɔngɔ ya Falansia)
- Kongó-Kinsásá (Republiki ya Kongó Demokratíki)
- yambo Zaire, Kɔ́ngɔ bɛlji mpé Ekólo ya Kongó ya Bonsɔ́mi)


text:
Bilembo ya Antoine Mantento Santa
Bilembo ya Antoine Mantento Santa
un commentaire vient d'être posté par Tm sur l'article Les patrimoines culturels: par Emmanuel Kandolo, sur votre blog Le blog de Messager
Extrait du commentaire:
Nalingaki kaka kobakisa kombo ya moto moko pe atika bilembo na kinshasa donc nazali kolobela makambo oyo ngai nayebi pe oyo namona,moto yango kombo na ye ezali Antoine Mantento Santa,ba bilembo na ye soki ezali ti lelo ezalaki na stade reine astrid oyo ekomaki 24 novembre pe sikoyo ebengami cardinal Malula,na stade du 20 mai ebengami lisusu na kombo ya tata raphael pe na Mont Ngaliema.
Na stade cardinal Malula bilembo na ye ezalaki tout au long ya mur ya stade côté avenue kasa vubu ezalaki ba oeuvres basala en céramique représentant bato na biloko mosusu. Na stade tata Raphaël bilembo na ye oyo ezalaki visible ezalaki na gauche et à droite ya porte d'entrée centrale ya stade po okota na tribune, na mont ngaliema nde namona kaka ba photos akangisa devant ba oeuvres na ye.Antoine Mantento afandaka na yolo nord pembeni ya école moko ezalaki pas loin na avenue université ba nzinga nzinga ya dancing moko ebengamaka la casa del rio grande presque en face ya suzanella maison blanche na ngambo ya mombele .
Antoine Mantento atangisaki pe na académie des beaux-art.chez ye azalaki na ba fours na ye pona kosalela makambo.pona
info na ba oyo bayebaki te, Antoine Mantento azalaki d'origine angolaise,azongaka mboka na ye pe akufelaki kaka kuna. ezalaki wa bino muana époque ya phono,sans un iota de graisse,anti-cycle
.NB BA BILEMBO YA ANTOINE
MANTENTO NIONSO EZALAKI MINGI EN CERAMIQUE ET signé na kombo na ye.
Tm
.


text:
Tosengeli kotika masumu na biso, minene to mike, mpo na mbano ya Bomoi ya seko uta na Tata.
Mobikisi mbala moko atunaki bayekoli na Ye motuna elandi:” Nini moto akopesa mpo na bomoi na ye?”1
Oyo ezali motuna oyo tata na ngai ateyaki ngai mpo na komaniola malamu mibu mileki. Ntango nazalaki kokola, baboti na ngai bapesaki ngai misala nzinganzinga ya ndako mpe bafutaki ngai mbongo mpo na mosala wana. Mbala mingi nasalelaki mbongo wana, mwa moke koleka mpata 50 na mposo moko, mpo na kokende na sinema. Na ntango wana tike ya sinema ezalaki mpata 25 mpo na mwana ya mibu 11. Natikalaki ngai na mpata 25 mpo na kosomba babombon, oyo ezalaki mpata 5 na moko. Sinema na babombon mitano! Ekokaki kozala malamu mingi te koleka yango.
Nyonso ezalaki malamu kino nakomaki na mibu 12. Natelemaki na molongo nsima ya nzanga moko, nasosolaki ete ntalo ya tike mpo na mwana ya mibu 12 ezalaki mpata 35, mpe ete elingaki koloba babombon moke. Namilengelaki te mpo na libonza wana, nakanisaki na ngai moko, “Ozali ndenge moko lokola ozalaki mposo moko eleki.” Kondimaka likambo wana, namataki mpe nasengaki tike ya mpata 25. Moteki amonaki te mpe nasombaki babombon mitano esika ya misato.
Kosepelaka na likambo nasalaki, nsima nakimaki na ndako mpo na koyebisa tata wa ngai libaku na ngai ya monene. Ntango nasopelaki ye yango na mikemike, alobaki eloko te. Ntango nasilisaki, atalaki ngai kaka mpe alobaki, “Mwana, olingi koteka molimo na yo mpo na cent mitano?” Maloba ma ye ekotaki motema na ngai ya mibu 12. Ezali liteya nabosani ata moke te.
Mibu ya nsima natunaki motuna wana kaka na mosimbi Bonganganzambe ya Melekisedeki moko ya bolembu. Azalaki moto moko ya malamu oyo alingaki libota na ye. Ye, nzokande, akendaka te na eklezia mpo na mibu mingi. Azalaki na mwana mobali moko na likabo ya kobeta na lingomba ya makasi na mibembo mingi oyo azalaki kosala mpe kobeta masano mokolo ya Eyenga. Lingomba wana elongaki masano minene mbala mingi. Ntango tokutanaki, nakundolisaki ye ete lokola momemi bonganganzambe, balakelaki ye ete soki akumisi ndai mpe boyokani na ye, akozwa “nionso oyo Tata [na biso] azali na yango.”2 Nsima natunaki ya, “Lisano ya mboka ezali na motuya mingi koleka nyonso Tata na biso azali na yango?” Alobaki na boboto, “Namoni likambo na yo” mpe asalaki elako mpo na kokutana na episikopo na ye.
Lelo ezali pete kozwama na makelele ya mokili yango—atako na makanisi na biso ya malamu. Mokili ezali kofina biso mpo na “[kotala] koleka elembo.”3 Moto moko kala te atunaki ngai, “komela mbala moko ezali mpenza likambo?” Okoki komona ete ezali motuna ya monguna? Kaina atunaki, “Nzambe azali nani ete na nasengeli koyeba ye?”4 mpe nsima abungisaki molimo na ye. Na komindimisaka na masumu ya kitoko, Satana alongi. Mpo na molangi ya miliki,5 nkombo ekomamaki mabe,6 mpo mwa bilei,7 likoki ya bonkulutu mpe libula ya kosangola etekami.
Ntango tokanisi kobongola mpata mitano to masano ya mboka na bomoi na biso, tokoki kolonga na misala na biso, lokola Kaina, to komitika na bolingi ya Nzambe. Motuna liboso na biso ezali te soki tozali kosala makambo oyo esengeli kosembola, mpamba te tozali ntango nyonso kosala yango. Esika na yango, motuna ezali, “kozonga nsima” to “kosilisa” libiangi likolo ya molimo na biso mpo na kosala bolingi ya Tata?8
Nkolo alingi bosembo na biso kasi atuni biso tokoba na boyamboli mpe botosi. Na Biblia totangi ete ezalaki na elenge mobali mobateli mobeko, ya bomengo oyo afukamaki liboso ya Mobikisi mpe atunaki nini asengelaki kosala mpo na kozwa bomoi ya seko. Ye abalukaki mosika na mawa ntango Mobikisi alobaki, “Eloko moko ozangi: … teka nionso ozali na yango.”9
Kasi, ezalaki na moto mosusu ya bomengo, mokonzi monene ya Balamani, tata wa Lamoni, oyo atunaki motuna wana kaka na ntina ya bomoi ya seko, kolobaka: “Nini nasala mpo ete nakoka kobotama na Nzambe, kobakolaka molimo moye mwa nkuna libanda lya motema mwa ngai, mpe kozwa Molimo mwa Ye? … nakotika manso nazwi, iyo, nakosundola bokonzi bwa ngai, ete nakoka kozwa bosepeli boye bonene.”10
Bomikundola eyano ya Nkolo apesaki na mokonzi na nzela ya mosala wa Ye Aloni? “ Soko ozali na mposa ya likambo liye, soko okobombama liboso lya Nzambe, iyo, soko okoyambola masumu ma yo manso, mp okogumbama liboso ya Nzambe, mpe okobianga likolo lya nkombo ya ye na bondimi, kondimaka ete okozwa, nde okozwa elikya eye ozali na mposa.”11
Ntango mokonzi asosolaki libonza esengelami, amikitisaki mpe amigumbaki mpe nsima asambelaki, “O Nzambe, … nakotika masumu ma ngai manso mpo na koyeba yo.”12
Eye ezali mbongwana Mobikisi azali kosenga biso: tosengeli kotika masumu ma biso, minene to mike, mpo na mbano ya bomoi ya seko uta na Tata. Tosengeli kobosana masolo ya komindimisa, bolimbisi ya lokuta, mayele mabe, ezaleli ya komibomba, kozelisa, komilakisa, lolengo ya bomoto, makanisi ya kosambisa, mpe kosalaka makambo na lolenge na biso. Tosengeli komikabola na kimokili mpe kokamata likolo na biso elilingi ya Nzamba na elongi ya biso.13
Bandeko babali mpe basi, mikundola ete mokumba eye ezali mingi koleka bobele kozala te makambo ya mabe. Na ntina ya monguna ya loma, tosengeli kosala mpe kovanda te kidiba na mayele te.”14 Kokamata elongi ya Nkolo elingi koloba kosalisana. Ezali masumu ya kosala mpe masumu ya kozanga kosala, mpe tosengeli komatela yango mibale.
Na kosalaka lokola mokambi ya misio na Afrika, nateyamaki libela bosolo bonene . Nazalaki na nzela na ngai ya liyangani ntango namonaki elenge mobali oyo azalaki se ye moko, kolelaka makasi na mpembeni ya nzela. Mongongo moko elobaki na kati na ngai, “Telema mpe salisa mwana mobali wana.” Ntango nayokaki mongongo oyo, na ntaka ya secondi, nakanisaki: “Okoki kotelema te. Ngonga eleki. Ozali na mosala ya bokambi mpe okoki kotambola te na butu.”
Ntango nakomaki na ndako ya mayangeni, nayokaki mongongo wana kaka kolobaka lisusu: “Kende salisa mwana bobali wana.” Napesaki nsima fungola ya motuka na ngai na mondimi moko ya Eklezia na nkombo Afasi mpe nasengeki ye amema mwana mobali wana epai na ngai. Penepene na minuti 20 nsima, nayokaki kobete moko na lipeka na ngai. Elenge mobali azalaki libanda.
Azalaki penepene na mibu10. Toyebaki nsima nde tata wa ye akufaki mpe mama wa ye azalaki na boloko. Ye avandaki na bisika ya babola ya mboka Accra elongo na mobokoli, oyo apesaki ye bilei mpe esika ya kolala. Mpo na kozwa lisalisi oyo, azalaki koteka makayabu ya kokauka na babalabala. Kasi na mokolo oyo ya koteka, ntango akotisaki loboko na libenga na ye amonaki ete ezalaki na lidusu. Abungisaki bozwi na ye nyonso. Afasi mpe ngai toyebaki mbala moko ete soki azongi na mbongo te, alingaki kobiangama mokosi, mingimingi kobetama, mpe kobwakama libanda na balabala. Ezalaki na ngonga wana ya mpasi nde namonaki ye mpo na mbala ya liboso. Tokitisaki babobangi na ye, tozongisaki oyo ye abungisaki, mpe tozongisaki ye epai ya mobokoli na ye.
Ntango nakendeki ndako mokolo wana, nasosolaki bosolo mibale ya minene. Yambo, nayebaki lokola mokolo moko te liboso ete Nzambe azali na likanisi ya moko na moko na biso mpe akosundola biso ata moko te, ya mibale, nayebaki ete tosengeli ntango nyonso koyokela mongongo ya molimo Mosantu kati na biso mpe kokende “kobila”15bisika nyonso ekomema biso, kozangaka kotala babobangi na biso to likama kani.
Mokolo moko bayekoli batunaki Mobikisi nani azalaki monene mingi koleka na bokonzi ya lola. Ye ayebisaki bango babongwana, bamikitisa, mpe batosa lokola bana bake. Ye nsima alobaki, “Mwana ya moto ayaki kobikisa oyo ebungaki.”16 Na liloba moko wana, Ye alimbolaki etinda ya biso. Tosengeli kokende kobikisa—bato babunga, bazali na nsuka, mpe bato ya moke. Koboya mabe ekoki te; tosengeli “koyoka mpasi ya ekulusu”17 mpe “komipesa na na motema nsai,”18 kosasalisaka basusu babongola mitema. Na mawa mpe bolingo toyambi mokilikili,19 toyanoli bilelo ya bana etike na esengo, bosengi ya baye bazali na molili mpe bazangi elikia,20 mpe bobeleli ya boluki libiki ya libota ekeleli. “Satana azali na ntina te ya kokomisa bato banso lokola Kaina mpe Yudasi … ,” elobaki Mpaka Neal A. Maxwell. “Azali bobele na ntina ya kokomisa bato ba bokoki … bamimona lokola na mindondo ya katikati.”21
Nsima ya likita ya likonzi, elenge mobali moko ya mibu penepene 16 apusanaki mpembeni na ngai mpe atunaki ete, “Nzambe alingaka ngai? ” Tika babomoi ya lisalisi endimisa ntango nyonso ete nzambe abwakisaka moto moko te.
Namotuna, “Nini moto akozongisa mpo na molimo na ye?” Satana alingi biso totekisa bomoi na biso mpo na babombon mpe masano ya mokili oyo. Mobikisi, nzokande, abiangi biso, na kosomba te, tolongola masuma na biso, tokamata likolo na biso elongi na Ye, mpe tokamata yango kati ya mitema mya baye tokoki koyamba. Mpo yango tokoki kozwa nionso oyo Nzambe azali na yango, oyo balobeli biso ezali monene mingi koleka bomengo nyonso esangani ya mokili.22 Okoki kutu kososola?
Na mobembo ya kala te na Nicaragua, namonaki palaki moko na ndako ya bozwi mingi te ya libota moko tokendaki kotala. Elobi, “Litatoli ezali bozwi bwa ngai boleki na motuya.” Bongo ezali mpo na ngai. Litatoli na ngai ezali bomengo ya molimo na ngai, mpe na bosembo ya motema na ngai, natikeli bino litatoli na ngai ete eklezia oyo ezali Eklezia ya solo ya Nzambe, ete Mobikisi atelemi na moto na yango mpe azali kokamba yango na nzela ya profeta aponama na Ye. O nkombo ya Yesu Klisto, amene.
Lakisa Matangi
-
1. Matai 16:26.
-
2. Doctrine et Alliancess 84:38.
-
3. Yakobo 4:14.
-
4. Tala Moses 5:16.
-
5. Molangi ya miliki mpe fulufulu na yango ezalaki na katikati ya boswani katikati ya mwasi ya Thomas B. Marsh mpe Mama Harris, oyo bayokanaki kosangisa biloko mpe kosala fromage. Ntango Mama Harris amonaki ete Mama Marsh atiaki te fulufulu na miliki kasi abombaki yango mpo yemei, Mama Harris amilelaki mpe basi babale baswanaki. Thomas Marsh amemeki likambo na episikopo, oyo azalaki na ngambo ya Mama Harris. Ekendeki uta na episikopo, tii na lisanga ya banganganzambe banene, tii na Bokambi ya yambo, banso kati na bango bayokanaki ete Mama Marsh azalaki mabe. Yango etimolaki libulu katikati ya Thomas Marsh mpe Bandeko. Noki nsima, Thomas Marsh atatolaki liboso ya bazuzi ya Missouri ete Bamormon azalaki banguna ya ekolo Missouri. . (Tala George A. Smith, “Discourse” Deseret News, sanza ya minei 16, 1856, 44.)
-
6. Ntango Profeta Joseph Smith abimisaki libiangi ya Simonds Ryder mpo na kosala lokola misionele, Ryder amonaki ete nkombo na ye ekomamaki “Rider” na libimisi eniatamaki. Ayokaki mabe, mpe yango ememaki bopengwi na ye mpe na nsuka na kosala elongo ntango batiaki profeta potopoto ya mwindu mpe bansala. Ryder ayebaki te ete Joseph Smith amesanaki koloba mabimisi na mokomi mpe ye asalaki eloko moko te na bokomi. (Tala Milton V. Backman Jr., The Heavens Resound: A History of the Latter-day Saints in Ohio, 1830–1838 [1983], 93–94; Donald Q. Cannon and Lyndon W. Cook, eds., Far West Record: Minutes of The Church of Jesus Christ of Latter-day Saints, 1830–1844 [1983], 286.)
-
7. Na Genese 25 toyoki ete Esau atekaki kinkulutu na ye na Yakobo mpo na “lipa mpe supu ya ndunda ” ” (verse 34).
-
8. Tala Doctrine et Alliancess 19:18–19.
-
9. Tala Malako 10:21–22.
-
10. Alma 22:15.
-
11. Alma 22:16.
-
12. Alma 22:18.
-
13. Tala Alma 5:14–19.
-
14. Alma 60:7.
-
15. Malako 1:18.
-
16. Matai 18:11.
-
17. Yakobo 1:8.
-
18. Doctrine et Alliancess 58:27.
-
19. Tala Luka 15:11–32.
-
20. Tala Joseph Smith—History 1:15–16.
-
18. Neal A. Maxwell, Deposition of a Disciple (1976), 88.
-
22. Tala Doctrine et Alliancess 19:38.


text:
LOKUA KANZA
Liteya Lyrics
Mwana na ngaï soki lelo to lobi ngaï na we
Liteya nini na koki kopesa yo
batela bomoyi na yo sala ngele
moto nionso na mokili akoluka akoma na bomengo
kasi bomengo ya solo mwana na ngaï
eza bomengo ya molimo yoka eh
Mwana na ngaï
Mwana na ngaï kumisa nzambe
akela yo pe batela bomoyi na yo
koboma moto te epayi nionso yo
okokendeke
Mwana na ngaï sala ngele epayi yo okotiya ma kolo
sala ngele ye mwana na ngaï yo (bis)
Mwana na ngaï (bis) sala ngele mwana na ngaï
check amazon for Liteya mp3 download
Songwriter(s): Lokua Kanza
Publisher(s): Peermusic France
Official lyrics by


text:
Tozali … ya kosangana na bondimi na biso mpe na mposa na biso ya koyoka oyo mpe koyekola bitinda oyo bakolakisa biso.
Bandeko balingami na ngai ya mibali mpe basi, boni boni esengo nazali na yango ya koyamba bino na likita oyo ya mokili mobimba ya Eklezia ya Yesu Klisto ya Basantu ya Mikolo ya Nsuka. Tokutanaki lokola libota monene, ebele koleka 15 milio makasi, tosanganaki na bondimi na biso mpe na mposa na biso ya koyoka oyo mpe koyekola etinda oyo bakolakisa na biso.
Nsanza motoba eleki ekeyi mbango lokola mosala ya Eklezia ezali kokende liboso na mpasi te. Ezalaki litomba mpona ngai kaka na nsanza moko eleki kobulisa tempelo ya Gilbert Arizona, etonga ebulisama. Na mpokwa yambo ya libulisi, milulu moko ya ntoki ezalaki mpembeni ya Discovery Park. Nkoto zomi na mibale ya bilenge basalaki pologalame ya 90 miniti. Kobinaka, koyembaka, mpe kobeta miziki ezalaki kafukafu.
Etuka oyo eyebanaki mingi mingi mpona elanga, mpe nandimisami mabondeli ebele etindamaki na likolo ba mposo ebele eleki mpo ebele bazalaki na mposa ya mvula. Na mawa eyaki kaka na ebandeli ya milulu mpe etikalaki mpona milulu mobimba! Atako bilenge banokelaki mvula mpe bayokaki malili na ngonga ya malili moke, biso nyonso toyokaki Molimo na Nkolo. Mama ya likambo ya pologalame “Kozala na bomoi na Bosolo ya Bondimi”—bokanisa na oyo etali yango: “Kozala na bomoi na Bosolo ya Bondimi”—esalamaki kitoko na nzela ya koseka muke ya bilenge mibali mpe basi ya kosepela. Atako malili mpe mvula, yango ezalaki bondimi ya kotonda mpe mayele efulama oyo bilenge wana basengeli kobomba libela na libela mpe bakobetela bana na bango masolo mpe bankoko na bango na mibu ekoya.
Mokolo oyo elandi, bobulisami ya Tempelo ya Gilbert Arizona ezuaki esika. Yango ekomaki tempelo ya mbala 142 ekosalaka na Eklezia. Na bokesene na mpokwa ya liboso, mokolo ezalaki kitoko mpe etondisamaki na engengeli ya moyi. Mayangani efulisamaki ya solo. Basanganaki na ngai bazalaki Mokambi Henry B. Eyring, Mpaka mpe Ndeko mwasi Tad R. Callister, Mpaka mpe Ndeko muasi William R. Walker, and Mpaka mpe ndeko muasi Kent F. Richards.
Na nsanza ya mitano Tempelo ya Fort Lauderdale Florida ekobulisama. Manaka ya ba tempelo mosusu ekobakisama mpe ekobulisama mikolo ekoya na mobu oyo. Na 2015 tozali kobongisa bosilisi mpe bobulisi ya batempelo ya sika na bisika ebele na mokili. Mosala oyo ekokoba. Ntango batempelo eyebisami liboso ekosila, tokozala na 170 tempelo ekosalaka nzinga nzinga na mokili.
Atako tozali sikoyo kosangisa makasi na biso na kokokisaka batempelo elobami liboso mpe tokolobela batempelo moko ya sika te mikolo oyo ekoya pembeni, tokokoba botamboli ya koyebaka bosenga mpe komonaka lisusu bisika mpo na batempelo ekoya. Bansango ekopesama na makita minene ekoya nsima. Tozali batongi tempelo mpe baoyo bakendeke na tempelo.
Sikoyo, bandeko mibali mpe basi, tozali na motema likolo koyoka bitinda oyo bakolakisa biso lelo mpe lobi. Baoyo nyonso bakolobela biso balukaki lisungi mpe nzela ya lola lolenge bazalaki kobongisaka baetinda na bango.
Tika biso—banso, awa mpe bisika nyonso—totondisama na Molimo ya Nkolo mpe totombolama mpe tofulama ndenge toyoki mpe toyekoli. Na nkombo ya Yesu Klisto, Mobikisi na biso, amene.


text:
L’historique des services de renseignements en RDC sous Mobutu
L’historique des services de renseignements en RDC sous Mobutu
A l’occasion du décès de l’ambassadeur Atenda, un des anciens responsables des services de renseignements en RDC, nous reproduisons le récit sur l’historique de ces services, que notre mémoire vivante, Emmanuel Kandolo, avait publié en 2019 sur notre blog, en réponse à la question que le mbokatier « Willy » lui avait posée sur le parcours de Seti Yale.
Nous retracer le parcours et aussi évoquer un peu les souvenirs d un monsieur qui mieux que tout le monde a réussi a rester dans l ombre alors qu il aura joue un rôle clé sous le régime de mobutu : Monsieur Seti yale.
Jean Seti yale abotami le 21 juillet 1943 na secteur ya Yakoma, na territoire ya Yakoma, na district ya nord Ubangi, na Province ya Equateur. Asali ba kelasi na ye na Molegbe epayi ya ba sango Scheutistes na ba Capucins na Molegbe. Tango asilisi kuna, akeyi kotanga na université ya Lovanium ya Kinshasa. Kuna abimi licencie en sociologie ya faculté des sciences sociales na 1969. Pendant que azali étudiant, Jean Seti, azalaki mpe membre ya parlement ya ba étudiants ndenge ebandaki kosalema à l’époque na Lovanium mpe azalaki membre ya Association générale des étudiants de Lovanium (A.G.E.L.). Moninga na ye Edouard Mokolo wa Mpombo azalaki élu en 1967 président ya Congrès ya Association générale des étudiants de Lovanium (A.G.E.L.) na 1967. Tango wana, mingi bayebaki te que Edouard Mokolo azali leki ya papa Molegbe, époux ya mama Molegbe, meilleur amie ya mama Antoinette Mobutu. Mama Molegbe nde akolisi Edouard Mokolo. Donc, ndenge azalaki na Lovanium wana azalaka déjà recruter na sureté nationale comme informateur en Chef sur l’universite. Yende abandaki ko superviser ba informateurs banso ya Lovanium. Na cadre wana nde a recrutaki ami na ye Jean Seti. Kuna on retrouver mingi mingi batu ya Equateur. Mokolo na Seti bazalaki proches kasi bazalaki na différence monene na kelasi : Mokolo azalaki très brillant par contre, Seti azalaki un etudiant passable. D’ailleurs, elobamaka mingi que Seti doit son (mémoire) travail de fin d’études à Mokolo mpo asungaki ye mingi.
Avant kutu Jean Seti asilisa université, ayebaki malamu que akosala carrière na ye na sûreté nationale. Tango asilisi université, mbala moko akomi kosala na présidence de la République en qualité ya conseiller. Kuna na présidence azalaki na Sûreté nationale mpo banda novembre 1965, Président Mobutu atiaki Sûreté nationale na responsabilité directe na ye, conformément na décret présidentiel nº 5 du 29 novembre 1965. Yango wana ezalaki na présidence de la République. Kuna nde Jean Seti na ba collègues na ye mosusu bakeyi formation na ba pays occidentaux mpo nayekola gestion, organisation mpe fonctionnement ya services de renseignements. Sima ya kokende na ba formations na mikili , azongi na pays mpo na ko occuper ba fonctions ya responsabilités en tant que agent secret.
Yambo totala etamboli ya Seti, esengeli toyeba que kobanda tango Président azui pouvoir le 24 novembre 1965.
Le 29 novembre 1965, Colonel Alexandre Singa (général d’armée Alexandre Singa Boyende Mosambayi) akomaki Administrateur en Chef ya Sûreté nationale. A remplacaki Victor Nendaka Bika. Ye akomaki Ministre ya Transports et communications. A partir ya Novembre 1965, Sûreté nationale ekomaki administrer na ba militaires. Nawuti kotanga Colonel Singa. Le 7 janvier 1969, Lieutenant-colonel Pierre Efomi akomi Admnistrateur en Chef ya sûreté nationale en remplacement ya Colonel Singa. Ye akomaki ambassadeur na Nairobi, yambo akende ko continuer ba études supérieures ya gendarmerie na Académie Royale militaire ya Belgique. Na nomination ya Colonel Efomi, Sûreté nationale ekomi kobengama Centre National de Documentation. Sima ya Efomi, Colonel Albert Tuzuku (Général Albert Tukuzu Gusu Wo), Colonel Tukuzu asalakai moins d’une année wana.
Le 27 janvier 1971, ordonnance nº 71/014 fixant les attribution et organisation du C.N.D. ebongoli makambo. Kobanda wana nde C.N.D. eyaki kokabuana na départements mibale : Département ya documentation intérieure (C.N.D.-D.D.I.) na Administrateur général Colonel Raymond Omba mpe Département documentation extérieure (C.N.D.-D.D.E.) na Edouard Mokolo comme Administrateur général. Kobanda awa, nde ba universitaires oyo bazui formation requise na matière ya sécurité et renseignements bakomi kozua ba postes ya haute responsabilité.
Ba attributions ya Département ya documentation intérieure ezalaki boye selon texte ya loi :
1. Recherche, interprétation na diffusion ya ba renseignements politiques, économiques, sociaux, culturels na nionso oyo ezali ko intéresser sûreté de l’Etat
2. Recherche na constitution ya ba infractions contre la sûreté de l’Etat, surveillance ya batu suspect oyo bakoki ko exercer activité de nature ya ko porter atteinte na sécurité de l’Etat
3. Identification dactyloscopique (I.D.) ya ba congolais, l’émigration.
4. Police des frontières
5. Exécution na mabele ya Congo ya ba lois na règlements oyo etali immigration na émigration
6. Application an liaison na ministère ya Affaires étrangères ya législation na réglementation ya ba conditions de séjours ya ba étrangers na Congo
7. Recherche ya ba malfaiteurs signales na organisation internationale ya police (Interpol)
Département ya documentation intérieure ezalaki na Secrétariat générale ba directions 6.
Direction ya contrôle des nationaux, direction ya ba services spéciaux, direction ya exploitation, direction chargée ya ba provinces « Prodoc » Documentation province.
Na 1973 nde Jean Seti ayaki kokoma Administrateur général ya département documentation intérieure en remplacement ya Colonel Omba, nommé secrétaire particulier ya Chef de l’Etat. Avant wana, azalaki Secrétaries général ya (C.N.D.-D.D.I.)
Tango Jean Seti akomi wana, lutte ya influence ekomi makasi na Edouard Mokolo bien que ba départements na bango ezalaki autonomes mpe esengelaki esala mosala en collaboration. Suka suka, Seti ayaki kolonga mpe le 18 octobre 1976, Ba départements nionso mibale ya D.D.I. Na D.D.E. esangani na eloko moko : Centre national d’Intelligence (C.N.I.) na Seti Yale comme Administrateur général. Mokol wa Mpombo akeyi na Abidjan en tant que ambassadeur ya Zaïre kuna.
Na C.N.I. nde Seti asengaki na ba juristes na ye projet ya ordonnance ya création ya Conseil National ya sécurité. Yango esalemaki sima ya ba guerre ya Shaba oyo e relevaki faiblesse ya renseignements ya Zaïre. Suite na yango nde ba reformes ya minene esengelaki esalema. Mpe ba reformes yango eyaki kosalema na impulsion ya Seti yale.
De g à dr: Seti Yale, Vundwawe TM et Kpama Baramoto
Le 6 mars 1979, Conseil National de sécurité (C.N.S.) eye kosalema mpe Président a nommer Seti Yale comme conseiller spécial à la présidence en matière de sécurité. Mpe ordonnance nº 79-055 eye kosala C.N.D nouvelle formule na Administrateur général Mokolo wa Mpombo assisté de deux administrateurs délégués na documentation intérieure : Nkema Iloo mpe na documentation extérieure Atenda.
En sa qualité ya conseiller spécial na présidence en matière de sécurité Seti Yale akomaki très proche collaborateur ya Chef de l’Etat et Président de la République. Na yango, esika wana ezali esika ya mutu oyo azali na confiance munene ya Président de la République mpe mutu oyo ayebi malamu ndenge systeme ya service de sécurité ya ekolo ezali mpe na lolenge etambolaka mpe esalaka. En tant que Principal conseiller (conseiller spécial ou « spécial ») na matière ya sécurité Seti akomaki automatiquement personnage important ya régime compte tenu ya fonction stratégique et politique abandaki ko occuper. Na yango a contribuer directement na indirectement na régime ya dictature mpe ya terreur ya Maréchal Mobutu. En tant que conseiller spécial, na ebandeli, Seti azalaki na rang ya ministre, Sima aye kokoma na oyo ya vice-Premier ministre. Conseiller spécial azali mpe Secrétaire général ya Conseil national de sécurité. Seti azalaki na pouvoir ebele mpe azalaki incontournable na makambo mannso ya République du Zaïre. Azalaki na droit na accès na informations mpe dossiers nionso mpe na niveau nionso ya l’Etat sans exception aucune. Azalaki na centre ya nionso : ba décisions importantes oyo etali ekolo, ba nominations na ba révocations nionso, ba questions militaires, stratégiques, diplomatique, économiques , financières, politiques et administratives, etc., nionso, makambo ya vie privée ya Président de la République, makambo ya ba nganga, ba kisi na basi na ba makango ya Président nionso tee na ya ba corruptions na échelon nionso. Makambo ya logistique, kosomba ba immeubles ya president mpe kotongisa ba ndaku ya Président, intendance, etc. Eloko ata moko te ebandaki ko échapper na contrôle na ye.
Conseil national de sécurité ezali composer na : Président de la République, premier Commissaire d’Etat, commissaire d’Etat na Affaires étrangères, Commissaire d’Etat na administration du territoire, na Secrétaire d’Etat na defense (Président étant ye moko ministre ya défense), Conseiller spécial na présidence en matière de sécurité, Chef d’Etat major ya F.A.Z., Chef d’Etat major ya Gendarmerie, na administrateurs général ya C.N.D.
Sima ya ba mbula tango ba Commandements Division spéciale présidentielle (D.S.P.) na ya Service d’action et de renseignements militaires (SARM) na Président General ya garde civile, tango esalemi, bakoti na kati kosalema
Na 1986, Seti ayaki kotika ebonga na ye na Nkema Iloo. Akomaki secrétaire particulier ya Président mpe influence na ye etikalaki kaka makasi mpo abandaki ko agir na cadre ya ba missions ebele ya Président mpe ye nde mutu asimbaki makambo yana ye mingi : exécuteur testamentaire ya Président, ye mutu akendaki koluka ba mercenaires na ex-Yougoslavie, ye nde ayebi ba secrets nionso ya Président na domaines nionso mpe ye nde mutu abandaki kosalela ye makambo mpe asimbaki carnet d’adresse na ba relations minene na mokili oyo.
Seti azali un homme d’affaires mpe azali na tête ya ba compagnies ebele : SICOTRA, AEROLEASING, etc. A investir esika nionso amoni que mbongo ekoki kobota mbuma.
Seti azali na muasi na ye ya ndaku mpe azali na bana ebele dont Bienvenu Seti. Ye moko abandi kosala politique mpe azali na M.L.C.
Seti alingaka kaka ba nzele ya vierges. Soki azui muasi, abotisi, apesi ye nionso alingi. Sima akosimba ye lisusu te mpe abuakisi ye. Ye azali na bilanga ebele.
Azali très proche ya Léon Kengo mpe akomaki asangisaki Jeannot Bemba na Léon Kengo tango babandaki koyokana te
Azali tres discret mpe ouvert na milieu privé. Asalisa batu ebele mpe asimba famille na ye élargie na ndenge ya muke te. Seti azali na force na sens nionso ya terme. Awa na poto azali na ba relations makasi na milieu politique, ya services secrets mpe ya finances na affaires.
Na ba dossiers oyo ye a géra : coup d’Etat manqué ya 1975, procès du siècle na 1978 (procès des terroristes), attaque na guerre ya Shaba I na Shaba II, massacre ya Idiofa, etc.
Nabanzi que nayanoli mua moke na mituna mia yo mibale.
Patriotiquement,
Emmanuel Kandolo
.


text:
Debout Congolais
Debout Congolais (Batɛ́lɛ́mɛ́ Bakongóle o lingála) ezalí loyémbo la lokúmu la Kongó-Kinsásá. Boka Simon-Pierre akomákí yangó o mobú mwa 1960 na lipandá lya Kɔ́ngɔ-Lipópó.
Etápe
Maloba ma loyémbo na lifalansé[kokoma | kobɔngisa mosólo]
Lifalansé lizalí lokótá la letá la Kongó-Kinsásá. Debout Congolais eye elingi koloba na lingála Tɛ́lɛmɛ mwǎna mbóka Kongó eyembamá na lifalansé.
Debout Congolais,
Unis par le sort
Unis dans l'effort pour l'indépendance.
Dressons nos fronts, longtemps courbés
Et pour de bon prenons le plus bel élan,
Dans la paix
Ô peuple ardent
Par le labeur
Nous bâtirons un pays plus beau qu'avant
Dans la paix
Citoyens
Entonnez l'hymne sacré de votre solidarité
Fièrement
Saluez l'emblème d'or de votre souveraineté
Congo !
Don béni, Congo !
Des aïeux, Congo !
Ô pays, Congo !
Bien aimé, Congo !
Nous peuplerons ton sol
et nous assurerons ta grandeur
Trente juin, ô doux soleil
Trente juin, du trente juin
Jour sacré, soit le témoin,
Jour sacré, de l'immortel
Serment de liberté
Que nous léguons
À notre postérité
Pour toujours
Maloba ma loyémbo na lingála: Bǎna Kóngo Botɛ́lɛmɛ[kokoma | kobɔngisa mosólo]
Botelema bino banso bana ya Kongo, Bino baye bosangisama na moniokoli, Bino baye bosangisama na etumba pona bosikoli ya ekolo, Banso totombola mito oyo ewumeli na bokitisi Ebongo pona libela tokamata mambi na biso na maboko, na kimia, O bilombe ya bwania, na mosala nde tokotonga mboka kitoko koleka oyo ya kala, na bosembo.
Bandeko, boyemba nzembo ya lokumu ya bondeko na bino, Na lolendo, bopepa bendele ya wolo ya bokonzi na bino, Kongo.
Ekelamu ya bwania (Kongo) ya bankoko (Kongo), O mboka (Kongo) tolinga mingi (Kongo), Tokotondisa bana na mabele na yo mpe tokobatela lokumu na yo. (Nkoto misato ya juni) O na se ya moyi ya kitoko (nkoto misato ya juni) na nkoto misato ya juni, (Mokolo ya nsomi) batela nsango (mokolo ya nsomi) ya mokano ya seko ya bosikoli ya ekolo Oyo tozali kotikela bana mpe ba nkokolo na biso pona libela na libela.
Ebangolami na: Yves Banda-Nyangu
Tɛ́lɛmɛ mwǎna mbóka Kongó
Tosanganá na ngɛngɛ (*sort)
Tosanganá na etúmba mpɔ̂ na bonsɔ́mi (*lipanda)
Totómbola mitó, miye migúmbamá ntángo elaí
Mpɔ̂ na libélá tíka tomilɛ́ngɛlɛ mpɔ̂ na kopakata (*prendre l'elan )
Na kímyá
O bato ba mpíkó (*ardent, ardeur = mpílá)
Na mosálá, tokotónga ekólo kitɔ́kɔ koleka eye ya libóso
Na kímyá
Bǎna mbóka
Boyémba loyémbo la lokúmu (*sacre) la boyókani bwa bínó
Na lolɛ́ndɔ nyɔ́nsɔ.
Bopɛ́sɛ losáko na elembo ya mpaóni ya bonsɔ́mi bwa bínó
Kongó !
Likabo lipambwamá, Kongó !
Na bankɔ́kɔ, Kongó !
O ekólo, Kongó !
Ya bolingo, Kongó !
Tokotóndisa mabelé ma yɔ̌
mpé tokotomela *(assurerons) bonɛnɛ bwa yɔ̌
Mokɔlɔ mwa ntúkú mísáto sánzá ya motóbá, O mói mwa pɛtɛ
Mokɔlɔ mwa ntúkú mísáto sánzá ya motóbá muye mwa mokɔlɔ mwa ntúkú mísáto sánzá ya motóbá
Mokɔlɔ mwa lotómo, zala *temoin
Mokɔlɔ mwa lotómo, mwa ndaí (séléka) ya bonsɔ́mi bwa sékô na sékô
Muye tokotíkela bakitani ba bísó mpɔ̂ na libélá.
*not confident with the translation, may be changed with appropriate word.
Tálá mpé[kokoma | kobɔngisa mosólo]
O libándá lya Wikipedia[kokoma | kobɔngisa mosólo]
- http://www.laconscience.com/audio/DeboutCongolais.mp3, Adjina & Joujou Walu.


text:
Mikumba se moko na bomoi na biso moko na moko esalisaka biso toyekama na matomba, ngolu, mpe boboto ya Masiya Mosantu
Nazali na moninga ya motema oyo, na mibu ya ebandeli ya libala na ye, andimaki ete ye na libota basengelaki kozala na motuka ya makasi na zelo to potopoto. Mwasi na ye ayebaki malamu ete asengelaki na yango te kasi alingaki kaka motuka ya sika. Lisolo moko na koseka katikati ya mobali mpe mwasi oyo ebimisaki bolamu mpe bobe ya bosombi ya boye.
“Cherie, tosengeli kozala na motuka ya makasi na zelo to potopoto.”
Atunaki, “Mpo na nini okanisi tosengeli kozala na mutuka ya sika?”
Ayanolaki motuna na ye na oyo andimaki kozala eyano ya malamu. “Tokosala nini soki tozali na mposa ya miliki mpo na bana na biso kati na mvula makasi, mpe ete nzela ya kokoma na magazini ezalaki bobele na motuka?”
Mwasi na ye azongisaki na koseka ete, “Soki tosombi motuka ya sika, tokozala na mosolo mpo na milikili te—bongo mpo na nini komitungisa na oyo etali kokende na magazine na ntango ya likama!”
Na nsima ya ntango bakobaki kosala likita elongo mpe na nsuka bazwaki mokano ya kosomba motuka yango. Kala te nsima ya kozwa motuka ya sika, moninga na ngai alingaki kolakisa ntina ya motuka yango mpe kondima bantina na ye mpo na kolingaka kosomba yango. Yango wana akanaki akokata mpe kobenda liboke ya bakoni mpo na libota na bango. Ezalaki na eleko ya malili moke ya mobu, mpe mvula ya mpembe esilaka kokweya na bangomba bisika wapi akanaki kozwa nkoni. Wana ezalaki ye kokumba likolo ya ngomba, mvula ya mpembe ezalaki kokoma mokemoke mingi koleka se koleka. Moninga na ngai ayebaki ete motindo ya moselu ya nzela ezalaki kotalisa likama, kasi na bondimi makasi na motuka ya sika, akobaki kokende.
Na mawa, moninga na ngai akendeki mosika mpenza kati na nzela etonda na mvula ya mpembe. Wana ezalaki ye kotambwisa motuka libanda ya nzela na esika akanaka mpo na kokata nkoni, azindaki. Bapine nyonso minei ya motuka ya sika kobalukaka kati ya mvula ya mpembe. Nokinoki ayebaki lisusu ete abayebaki te nini kosala mpo na komibimisa uta na esika ya likama oyo. Amonaki nini kosala te mpe amitungisaki.
Moninga na ngai azwaki mokano ete, “Malamu, nakoki kofanda kaka awa te.” Akitaki na motuka mpe abandaki kokata banzete. Atondisaki nsima ya motuka meke na mokumba monene. Mpe nsima moninga na ngai akanaki ete akomeka kobimisa motuka na mvula ya mpembe mbala moko lisusu. Wana ekotisaki ye masini ya mbangu mpe apelisaki motuka, abandaki kopusana liboso. Moke moke motuka ebimaki na mvula ya mpembe mpe ezongaki na nzela. Na nsuka azalaki na nsomi ya kozonga ndako, mobali ya esengo mpe ya komikitisa.
Mokumba na Biso ya Moto na Moto
Nasambeli mpo na lisungi ya Molimo Mosantu wana ezali ngai kobeta nsete likolo ya mateya ya ntina maye makoki koyekolama uta na lisolo oyo etali moninga na ngai, motuka, mpe nkoni.Ezalaki mokumba. Ezalaki mokumba ya nkoni oyo epesaki traksio esengelaki mpo ete ye abima na mvula ya mpembe, azonga na nzela, mpe kokende liboso. Ezalaki mokumba nde epesaki ye likoki ya kozonga na libota na ye mpe na ndako na ye.
Moko na moko na biso lisusu amemeka mokumba moko. Mokumba na biso ya moto na moto ezali na babonsenga mpe mabaku, masengeli mpe matomba, bamawa mpe mapamboli, mpe banzela mpe bandelo. Mituna ya bokambi mibale ekoki kosalisa ntango tozali kotuya mokumba na biso bileko na bileko mpe na losambo: “Mokumba oyo nazali komema ezali kobota nguya ya molimo oyo ekopesa ngai likoki ya kokende liboso na bondimi kati na Klisto na nzela eke mpe ya nkaka mpe kokima kozinda? Mokumba nazali komema ezali kokela traksio ekoka ya molimo mpo nakoka na nsuka kozonga ndako epai ya Tata ya Lola?”
Ntango mosusu tokoki na libaku mabe kondima ete esengo ezali bozangi ya mokumba. Kasi komemaka mokumba ezali eteni esengeli mpe ya ntina ya mwango ya esengo. Lokola mokumba na biso ya moto na moto esengeli kobota traksio ya molimo, tosengeli kokeba tobenda te na bomoi na biso makambo mingi ya kitoko mpenza kasi ezanga ntina ete totia makanisi libanda mpe tokende mosika ya makambo oyo solo ya ntina mingi.
Nguya ya Kolendisa ya Bomikabi
Mobikisi alobaki:
“Boya liboso na ngai, bino nyoso bozali kolemba na mosala mpe kokumba bozito mpe na kopemisa bino.”
“Bokamata ekanganeli na ngai likolo na bino mpe boyekola na ngai; mpo ngai nazali na bopolo mpe na motema mosokemi; bokozwa bopemi mpo na milimo na bino.”
“Mpo ete ekanganeli na ngai ezali na motau, mpe mokumba na ngai ezali na bozito te” (Matai 11:28–30).
Ekanganeli ezali putele nzete, esalelami malamu katikati ya bangombe ya mibali mibale to baniama mosusu oyo ezali kopesa bango likoki ta kobenda elongo mokumba. Ekanganeli etiaka baniama ngambongambo mpo ete bakoka kotambola elongo mpo na kosala mosala.
Botala libengisi ya Nkolo Se moko mpo na moto na moto “Bokamata ekanganeli na ngai likolo na bino.” Kosalaka mpe kobatelaka mayokani ya bule ekangaka biso epai mpe elongo na Nkolo Yesu Klisto. Mobikisi azali kobenga biso toyekama likolo mpe tosala elongo na Ye na ntina, ata soki makasi na biso ya malamu ekokani te mpe ekoki te komekolama na oyo ya Ye. Wana ezali biso kolikia na Ye mpe tozali kobenda mokumba na biso elongo na Ye na mobembo ya bokufi, solo ekanganeli na Ye ezali na motau, mpe mokumba na Ye ezali na bozito te.
Tozali te mpe mokolo moko te tosengeli kozala biso moko. Tokoki kokende liboso na bomoi na biso ya mokolo na mokolo elongo na lisalisi ya lola. Na nzela ya Bomikabi ya Mobikisi tokoki kozwa likoki mpe bokasi “koleka oyo ya bisomei” (“Seigneur, je te suivrai,”Cantiques, no. 141). Lokola esakolaki Nkolo, “Boye, bokoba mibembo na bino mpe botika mitema na bino esepela; mpo botala, mpe mpamba te nazali elongo na bino kutu tii na nsuka” (tala D&A 100:12).
Botala ndakisa kati na Buku ya Molomoni kati na wapi Amuloni aniokolaki Alma mpe bato na ye. Mongongo ya Nkolo eyaki na balandi na ye na matungisi na bango: “Botombola mito na bino mpe bozala na mpiko, mpo nayebi boyokani oyo bosalaki epai na ngai; mpe nakosala boyokani elongo na bato na ngai mpe nakangola bango na bowumbu” (Moziya 24:13).
Botala ete mayokani mayekami na elaka ya bokangoli. Mayokani oyo eyambami mpe epesami lokumu na bosembo mpe mayokani oyo esalami na likoki ya bonganganzambe ya solo esengelami mpo na kozwa mabamboli nyonso oyo ekoki kozwama na nzela ya Bomikabi ya Yesu Klisto. Mpamba te na nzela ya makuli ya bonganganzambe, nguya ya bonzambe ezali komonana na mibali mpe basi na mosuni, ndakisa mapamboli ya Bomikabi (tala D&A 84:20–21).
Bomikundola esakola ya Mobikisi “ete ekanganeli na ngai ezali na motau, mpe mokumba na ngai ezali na bozito te” (Matai 11:30), wana ezali biso kotala molongo oyo elandi na lisolo ya Alma mpe bato na ye.
“Mpe nakokomisa lisusu pepele mikumba oyo etiami likolo ya mapeka na bino, ete kutu bokoka koyoka yango te likolo ya mikongo na bino” (Moziya 24:14).
Mingi na biso bakoki kokanisa ete likomi oyo ezali koyebisa biso ete mokumba ekolongolama na mbalakata mpe libela. Nzokande, molongo oyo elandi ezali kolimbola lolenge nini mokumba ekomisamaki pepele.
“Mpe sikawa esalaki ete mikumba oyo etiamaki likolo ya Alma mpe bandeko na ye ya mibali ekomisamaki pepele; Nkolo alendisaki bango mpenza ete bakokaki komema mikumba na bango na pete, mpe bamipesaki na esengo mpe bompikiliki epai ya bolingi nyonso ya Nkolo” (Moziya 24:15; nsete ebakisami).
Mikakatano mpe bakpokoso elongolamaki na mbala moko te uta na bato. Kasi Alma mpe balandi na ye balendisamaki, mpe bokasi na bango oyo ebakisamaki ekomisaki mikumba na bango pepele. Bato malamu oyo bapesamaki nguya na nzela ya Bomikabi mpo na kosala lokola basali (tala D&A 58:26–29) mpe kosalaelembo na makambo na bango. Mpe “na bokasi ya Nkolo” (Maloba ya Mormon 1:14;Moziya 9:17; Moziya 10:10; Alma 20:4), Alma mpe bato na ye bakambamaki na bisika ya kimia na mabele ya Zarahemla.
Bomikabi ya Yesu Klisto ezali bobele te mpenza kolonga mbando ya Bokwei ya Adama mpe kosala ete bopetolami ya masumu mpe boboki mibeko na biso ya moto na moto ekoka kosalama, kasi Bomikabi na Ye epesaka biso lisusu likoki ya kosala malamu mpe kokoma malamu koleka na banzela oyo etelemi ngwi mosika ya makoki na biso na bokufi. Mingi kati na biso toyebi ete ntango tozali kosala makambo na lolenge ya mabe mpe ete tozali na mposa ya lisalisi mpo na kolonga mbando ya masumu na bomoi na biso, Mokisi asalaki ete tokoka kosala yango mpo na kokoma mpetwa na nzela ya nguya ya bosikoli na Ye. Kasi ezali biso lisusu kososola ete Bomikabi ezali mpo na mibali mpe basi ya botongono oyo bazali botosi, ya kolongobana, na konsiensia mpe baye bazali kobunda kokoma malamu koleka mpe bazali kosala na botongono koleka? Nazali komituna soki tozali kozanga koyeba malamu ndenge ya kolendisa ya Bomikabi na bomoi na biso mpe na libaku mabe tozali kondima ete tosengeli komema mokumba na biso bisomei kaka—na nzela ya bomipesi, bolingi, mpe botosi mpe na makoki na biso oyo ezali solo na nsuka.
Ezali eloko moko tosengeli koyeba ete Yesu ayaki na mabele mpo na kokufampo na biso. Kasi tosengeli lisusu kotuya ete Nkolo azali na mposa, na nzela ya Bomikabi na Ye mpe ya nguya ya Molimo Mosantu, kotambwisa biso—bobele kokamba te kasi lisusu kolendisa mpe kobikisa biso.
Mobikisi Asalisaka Bato na Ye
Alma elimboli mpo na nini mpe lolenge nini Mobikisi akoki kopesa biso likoki:
“Mpe akokende, koyokaka mpasi ya bolozi mpe matungisi mpe masenginia ya lolenge na lolenge; mpe eye ete liloba ekoka kokokisama likolo ya ye bolozi mpe bokono ya bato na ye.
“Mpe akokamata likolo na ye liwa, ete akoka kokangola nkanga ya liwa oyo ezali kokanga bato na ye; mpe akokamata likolo na ye bokono na bango, ete nsopo na ye ekoka kotonda na ngolu, engebene na mosuni, ete akoka koyeba engebene na mosuni boniboni kosalisa bato na ye engebene na bokono na bango” (Alma 7:11–12).
Solo, Mobikisi aniokwami kaka mpo na masumu mpe mabungi na biso te—kasi lisusu mpo na bampasi na biso ya nzoto mpe monioko ya motema na biso, botau mpe mbeba na biso, babobangi mpe bozangi bozwi na biso, babosisoi mpe bolembi na biso, bamawa mpe motema koswa, bobwaki elikia mpe bozangi elikia na biso, babozangi bosembo mpe masumu oyo tozali kokutana na yango, mpe babolozi ya motema oyo etungisaka biso.
Ezali na mpasi ya nzoto moko te, mpota ya molimo moko te, mpe monioko ya motema ya molimo to moto mpasi moko te, bokono to botau moko te yo to ngai tosili kokutana na yango na bokufi oyo Mobikisi akutanaki na yango te yambo. Na ntango moko ya botau tokoki kolela, “Moko te ayebi soki ekokani na nini. Moko te asosoli yango.” Kasi Mwana na Nzambe ayebi mpe asosoli yango malamu, mpamba te Ye ayokaki mpe amemaki mikumba na biso liboso biso tomema. Mpe mpo na libonza na Ye ezanga nsuka mpe ya seko (tala Alma 34:14), azali na bomoko malamu mpe akoki kosembola na biso loboko na ya ngolu. Akoki kopesa lisalisi, kosimba, kosunga, kobikisa, mpe kolendisa biso mpo na kozala mingi oyo tokokaki kozaala mpe kosalisa biso kosala oyo wapi tokokaki kosala mokolo moko te koyekamaka bobele likolo ya nguya ya bisomei. Solo, ekanganeli na Ye ezali na motau, mpe mokumba na Ye ezali na bozito te.
Libengisi moko, Elaka moko, mpe Litatoli moko
Na bengisi bino boyekola, bosambela, bomaniola, mpe bobunda mpo na koyekola mingi etali Bomikabi ya Mobikisi wana ezali bino kotuya mokumba na bino ya moto na moto. Makambo mingi etali Bomikabi tokoki kososola na mindondo te na mayele na biso ya bokufi te. Kasi ndenge mingi ya Bomikabi tokoki mpe tosengeli kososola yango.
Mpo na moninga na ngai, mokumba ya nzete epesaki traksio ya kobikisa bomoi. Motuka ya polele ekokaki te kotambola kati ya mvula ya mpembe, ata kutu soki ezalaki ya makasi na zelo mpe potopoto. Mokumba ya bozito esengelaki mpo na kobota nguya.
Ezalaki mokumba. Ezalaki mokumba nde epesaki traksio oyo epesaki likoki na moninga na ngai abima na bokangami, azonga na nzela, akende liboso, mpe azonga na libota na ye.
Mikumba se moko na bomoi na biso moko na moko esalisaka biso toyekama na matomba, ngolu, mpe boboto ya Masiya Mosantu (tala 2 Nefi 2:8). Natatoli mpe nalaki ete Mobikisi akosalisa biso tomema mikumba na biso n a pete (tala Moziya 24:15). Lokola tokangani elongo na Ye na nzela ya mayokani ya bule mpe tozwi nguya ya likoki ya Bomikabi na Ye na bomoi na biso, Tokoluka koyeba mingi lolenge ya makanisi na ye. Tokosambela mpe lisusu mpona koluka bokasi mpo na koyekola, kobongwanisa, to kondima makambo na biso na esika ya kosambelaka Nzambe ntango nyonso mpo makambo na biso ebongolama kolandisamaka na mposa na biso. Tokokoma basali baye basalaka na esika ya biloko oyo basalelaka (tala 2 Nephi 2:14). Tokopambolama na traksio ya molimo.
Tika moko na moko na biso asala mpe akoma malamu koleka na nzela ya Bomikabi ya Mobikisi. Lelo ezali mokolo ya 6 sanza ya minei. Toyembi na nzela ya bobimisi ete lelo ezali mokolo ya solo mpe elongobani ya mbotama ya Mobikisi. Mokolo ya 6 sanza ya minei ezali lisusu mokolo oyo wapi Eklezia ya Yesu Klisto ya Basantu ba Mikolo mya Nsuka ebongisamaki. (Tala D&A 20:1; Harold B. Lee, “Bolendisa Makonzi ya Siona,” Ensign, sanza ya nsambo 1973,2; Spencer W. Kimball, “Makebisi mpe Bobulisi ya Fayette, New York, Buildings,” Ensign, sanza ya mitano 1980, 54; Discours du Président Gordon B. Hinckley, Volume 1: 1995–1999 [2005], 409.) Na mokolo ya sabato oyo ya ndenge mpe ya bule, nasakoli litatoli na ngai ete Yesu Klisto azali Mosikoli na ngai. Azali na bomoi mpe akopetola, kobikisa, kokamba, kobatela, mpe kolendisa biso. Na ntina ya makambo oyo natatoli na nkombo ya Yesu Klisto, amene.


text:
Le parcours de Massist, alias Me Tshiwara.
Le parcours de Massist, alias Me Tshiwara.
Référence:http://www.mbokamosika.com/article-suite-ya-b-engambe-ya-ndjili-64170506.html
Mboté ,
Ba éleves ya Me Tshiwara bazalaki :Djo, grd fr ya Mualf, Mandi na Kimowa Q1, Koriwa tjr na Q1( même rue que le guérisseur de fous) en face EP Nsona Mpangu Q2 .
Me Tsiwara avec mes grds frs ,vers les années 1962 à 67,tous étaient haltérophiles(sport ya kolya ebéndé) et judokas chez Me BAVUA NTINU dit "DECANTOR" et on l'appelait MASSIST, un très très bon sportif. Il disparaît ,pour réapparaître vers les année 1970 à ‘73. il devient Tshiwara.
Sa ceinture noire en karaté il l'a eue à Brazzaville chez les japonais. Mis à part les mystiques, il était très fort physiquement, avec bcp d'endurances(nkuma), un véritable karatékas qu'on avait perdu . Voilà en bref ma part d'histoire.
Johan8061
Mbote,
Nakoluka Me moko Foxy Mbilia leki ya Me Bokoro Kokotshu ya Rue Lukusu ya ba Me Ali Dynam, même rue na ba Abe Ngata oyo apesa foto ya Me Tshiwara, ye azalaki mista ya Me Tshiwara malgre ke azalaki nanu mwana muke, Tshiwara akomaki koya koluka ye des temps en temps. Me Mandi akomaki kofanda na Rue Weyi na Kimbanseke, pe Me Koriwa okomaka kosala na présidence ya Zaïre na tango wana mais natikala komona bango te ke babunda ba compétitions lokola ba Me misusu sauf ba démonstrations mystique, une fois na présence ya Commissaire de zone ya Kimbanseke, Me Koriwa alamelaki libaya moko batiya yango ba sete, batiye ye mini béton moko na mukongo, babeti yango marteau, le fameux mini béton epanzani, alongoli veste ya kimono pona kolakisa ke tolo na ye eza impénétrable na ba sete. Me Mandi ye nde akotaki na malle (sanduku) bakangi ba cadenas, bakundi ye na libulu ya 1 mètre plus ou moins quelques minutes, bakundoli ye, abimi sain et sauf, somo esali Commi-Zone, a déclaré séance close, topanzani.
Nazalaki koya na Rue Kimowa chaque semaine po nazalaki na ami moko Romain Dinganga et puis toyebaki guérisseur ya batu ya maboma wana po tozalaki kokota ba matinées na Ciné Bibi. 3 jours passés akanisaki kombo ya Massist mais nayebiki te azalaki te ke ezalaki Me Tshiwara. Ye Tshiwara asala combien d'années na Brazza po akoma Ceinture noire, les 7 ceintures (Blanche, Jaune, Orange, Verte, Bleue, Maronne et noire) ezuaka 3 ans soki entrainement na bino eza régulier, po chaque 6 mois il faut bo passer ba ceintures c'a.d 2 ceintures par an.
Batu mini balobaka ke amikomisaki ceinture noire na ndenge na ye moko, pe sima ya liwa na ye Me Mandi na Me Koriwa pe bamikomisaki ba ceintures noires na ndenge na bango moko, yango wana bazalaki ba Me ya ba démonstrations ke ya ba combats lokola ba Dokis Lokolo ya Mama et autres. Me moko pe alakisaki Prof Kala Taekwondo na Q13 ye pe azalaki na kombo ya Massist.
Boboto o mboka bino.
Serge Kongo na biso


text:
Kimakango Mpe Libala paroles
Paroles de la chanson Kimakango Mpe Libala :
Chanson: Kimakango Mpe Libala
Paroles: Tabu Ley rochereau
Maman na lembi na kobondela Maria wuta lelo na bendi nzoto
Soki na landi nde na zoki mbeli ya ba mbanda na Kinshasa oyo
Mwana mwasi abotami na Lipopo na ndimi ebongi ayebana solo
Kasi ya kotambola mboka mobimba se koluka na ndimi te
Na bondeli ye mpo atika alingi te oyo ezali etumbu ya famille
Na bendi nzoto na kati bolingo Maria na kei
solo guitar
Na bondeli ye mpo atika alingi te oyo ezali etumbu ya famille
Na bendi nzoto na kati bolingo Maria na kei
Refrain:
Maria solo na bendi nzoto
motema mozoki nga motema
mabanzo maleki nga mabanzo
Bolingo nzoka ezali kaka bolingo
ezali kosuwa Maria nga ko na sundoli yo
Moninga na nga tika kolela
kende epayi ya yo babotiMotema mo zoki yo na yebi
Bolingo ya yo na ye ezali se mobesu
Kanga motema po bokabwana te yo na Maria
Maria wa nga tolingani mingi
Ya solo na ndimi lel'oyo toboyana
Na nzoto na zali se kolenga
Mayi na miso nazali komituna
tina nini toko kabola libala nga na Maria
Moninga wa nga tika kokana
Kanga motema landa se l'amour
Mabe ya mwasi na yo bomba se na ndako
Maloba nyonso okoloba ezali mibale mibale
Maria nzoka azali mwana
Kimakango ezali se makango
Libala ezali se libala
maloba mpamba ezali kaka maloba
Kasi kopalangana te
Maria nzambe na lingi yo
[ Merci à >Pascal d'avoir ajouté ces paroles ]


text:
Bitúká bya Kongó-Kinsásá
Biténi mikonzi bya Kongó-Kinsásá bibêngámí Bitúká (Province na lifalansé). Bitúká bya Kongó-Kinsásá bizalí :
Etápe
Bitúká ya Sika bya Kongó-Kinsásá[kokoma | kobɔngisa mosólo]
Bitúká bya Kongó-Kinsásá bizalí mbóngwáná na Mokandá ya Mibéko ya 2005:
Kala Bitúká[kokoma | kobɔngisa mosólo]
Etando mpé Bato[kokoma | kobɔngisa mosólo]
Source : Congo Online (na lifalansé)
O káti o búku ya mibeko-mokonzi bya Kongó-Kinsásá, eye epɔnámákí na bakomi mibeko tǒ mpé palemá, ekomámí éte na kobanda mobú 2008, ekólo Kongó-Kinsásá ekokatakatama na bitúká 26.
Tálá mpé[kokoma | kobɔngisa mosólo]
Nkásá o káti Wikipedia[kokoma | kobɔngisa mosólo]