text:
Tata na biso mpe Mobikisi na biso, Yesu Klisto, bayebi biso mpe balingi biso… Tokoki koyoka bolingo mpe mawa na Bango na mpasi na biso.
Ntango tozwi libaku ya kokutana na bandeko basi nzinganzinga ya mokili, tokamwi bokasi ya matatoli mpe bomipesi na mayokani oyo bosali elongo na Tata wa bino na Lola. Mingi kati na bino bazali nkola-ya-yambo to ya-mibale-ya Eklezia. Tozali komona bandeko basi ebele kosalaka na mabiangi ebele, kokendaka mibembo milai mpo na kokota na eklezia, mpe komibonzaka mpo na kosala mpe kobatela mayokani ya bule ya templo. Tokumisi bino mpe totondi bino mpo na bandakisa ya botongono. Bozali bapionie-ya Nkolo-ya ntango ya lelo!
Kala te mobali na ngai, Mel, mpe ngai tokutanaki na mokambi ya mobembo moko na nkombo Molly Lenthal ntango tozalaki kotala musée moko na Australie. Tososolaki ete Mollie, mwasi ya kitoko ya bamibu 70, azalaki na bana te mpe atikalaki kobala te. Azali mwana se ye moko, mpe baboti na ye bakufaki mibu mingi mileki. Baye libota na ye ya penepene mingi bazalaki bandeko babali mibale baye bafandaka na mokili mosusu. Na mbala moko, natondisamaki na mawa na Molimo kotatolaka na ngai, penepene lokola soki Tata na Lola azalaki koloba: “Molly azali te ye moko! Molly azali mwana na ngai ya mwasi! Nazali Tata na ye! Azali mwana mwasi ya motuya mpenza na libota na ngai, azaliata moke te ye moko!”
Moko ya masolo na ngai nalingaka uta na bomoi ya Mobikisi ezali lisolo ya Lasalo. Makomi elobi na biso ete “Yesu alingaki Malata, … ndeko mwasi na ye [Malia], mpe [ndeko mobali na bango] Lasalo.” 1 Liloba etindamaki epai ya Yesu ete Lasalo abelaki malali makasi, kasi Yesu ayaki na mbala moko te; Atikalaki mosika mikolo mibale mosusu , kolabaka ete “kobela oyo ejali … mpo na nkembo na Njambe ete Mwana na Njambe akumisama na yango.”2
Koyokaka ete Yesu azalaki koya, Malata “akei kozuana na ye,”3 koyebisaki ye maye masalemaka. Lasalo asilaka “kolala mikolo minei kati na liyita.”4 Koyokaka mawa, Malata azongaki mbangu na ndako na ye koyebisa Malia ete Nkolo ayaka.5 Na mokumba ya mawa, malia akimaki epai ya Yesu, akweyaki na makolo na Ye, mpe alelaki.6
Tolobelami ete “Emoni Yesu ete [Malia] ajalaki kolela mpe Bayuda baoyo bajalaki na ye elongo bajalaki kolela, ayoki mawa na motema mpe amitungisi,”mpe atunaki balalisaki ye wapi.
“Balobi na ye ete, yaka kotala, Motei.”7
Nde totangi boko maloba ya mawa koleka nyonso, ya bolingo kati na likomi: “Yesu atangisi mpisoli.” 8
Kolimbolaka misala ya Yesu, Apostolo James E. TAlamage akomaki ete: “bomoni ya basi babale kotondisama na mpasi makasi, mpe ya bato kolelaka makasi elongo na bango, esalaki ete Yesu ayoka mawa [elongo na bango], yango wana ayokaki mawa na motema mpe amitungisaki makasi.” 9 Likambo oyo epesi litatoli na ntina ya mawa, ngolu, mpe bolingo oyo Mobikisi na biso, Yesu Klisto, mpe Tata wa biso na Lola ayokaka mpo na moko na moko na biso ntango nyonso tomemisami mokumba ya bobangi, lisumu, bonguna, mpe bolozi ya bomoi.
Bandeko basi balingami,Tata na biso mpe Mobikisi na biso, Yesu Klisto, bayebi biso mpe balingi biso. Bayebi ntango nini tozali na mpasi to tozali koniokwama na lolenge kani. Batelemaka te kaka mpo na koloba, “Ezali malamu ete ozali na mpasi sikawa, mpo nokinoki makambo nyonso ekokoma malamu. Okobikisama, to molongani na yo akozwa mosala , to mwana na yo ya bitambolatambola akozonga malamu.” Bayokaka mozindo ya mpasi na biso, mpe tokoki koyoka bolingo mpe mawa na Bango na mpasi na biso.
Alama atatolaki ete:
“Mpe akokende, akoyoka mpasi ya bolozi mpe matungisi mpe masenginia ma lolenge na lolenge; mpe eye ete liloba likoka kokokisama liye lilobi akokamata likolo lya ye bolozi mpe bokono bwa bato na ye.
“Mpe, akokamata likolo lya ye …bokono bwa bango, ete nsopo ya ye ekoka kotonda na ngolu, engebene na mosuni, ete akoka koyeba ete akoka koyeba… boniboni kosalisa bato ba ye engebene na bokono bwa bango.” 10
Ntango tozali kokamwa soki Mobikisi ayebi biso mpe Tata wa biso na Lola to boniboni malamu Bayebi biso moto na moto, tosengeli komikundola maloba ya Mobikisi epai ya Cowdery:
“Soki ozali na mposa ya nzenenekene mosusu, zongisa mayele na yo na butu oyo obelelaki ngai na motema, mpo ete okaka koyeba oyo etali makambo oyo.” 11
Liboso Mobikisi alobaki ete “ezali na moko te longola se Nzambe oyo ayemi makanisi mpe bamposa ya motema.”12
Mobikisi akundolisaki Oliver ete Ye ayebaki makambo nyonso ya losambo ya limbondeli wana—mpe amikundolaki—ntango yango mpenza, butu yango.
Mibu mingi kala molongani na ngai abelaki malali makasi ya bokono ya momesano te. Wana bamposo ezali koleka mpe azali ye kokoma ya bokono makasi, mingi nakomaki kondima ete azalaki kokufa. Nayebisaki moto moko te na oyo etali bobangi na ngai. Tozalaki na libota monene, ya sika mpe libala moko ya bolingo, mpe likanisi ya kobungisaka molongani na ngai mpe kobokolaka bana na ngai ngaimei etondisaki ngai na bomoko, bozangi elikia, mpe kutu na nkanda. Nayebaki te nini nasala. Nazali na nsoni mpo na koloba ete nakomaki mosika uta na Tata na Lola. Na mikolo mingi natikaki kosambela; Natikaki kosalaka mwango; nalelaki. Na nsuka nayaki kososola ete nakokaki te kosala yango ngai moko.
Mpo na mbala liboso na mikolo mingi, nazalaki kofukama mpe nafungolaki motema na ngai na Tata wa ngai na Lola, kosengaka bolimbisi mpo nabalukaki mosika uta na Ye, kolobelaka Ye mayoki na ngai ya makasi nyonso, mpe na nsuka kolobaka ete nakosala oyo alingi ngai nasala. Soki oyo ezalaki eloko Alingaki ngai nasala, nakosala yango. Nayebaki ete Azalaki na mwango mpo na bamoi na biso.
Wana ezalaki ngai kokoba kofukama mpo na kofungola motema na ngai, liyoki ya kitoko mpenza, ya kimia mpenza, ya bolingo eyaki likolo na ngai. Ezalaki pene lokola soki nazalaki koyoka Tata na Lola koyebaka, “Wana ezalaki manso maye nazaki na mposa ya koyeba.” Nabaki mokolo moko nakobaluka mosika na Ye lisusu.Moke moke mpe na kokamwa mobali na ngai abandaki kokoma malamu kino ayokaki malamu.
Nsima ya mibu molongani na ngai mpe ngai tofukamaki na mopanzi ya mwana na biso ya mwasi-ya-mibu 17 mpe tobondelaki mpo na bomoi na ye. Mbala oyo eyano ezalaki te, kasi liyoki ya bolingo mpe kimia oyo Mobikisi na biso alakaki ezalaki kaka makasi, mpe toyebaki ete atako Tata na Lola azalaki kobianga ye azonga ndako, makambo nyonso ekozala malamu. Toyaki koyeba nini elingi koloba kokitisa mokumba na biso epai ya Nkolo, mpo na koyeba ete ete alingaka biso, mpe ayokelaka biso ngolu kati na mawa mpe bolozi na biso.
Moko ya bangonga kitoko ya tata-na-mwana na Buku ya Mormon ezali litatoli ya Alama Elenge epai ya mwana na ye Elamani. Alama alimbolaki “nsomo ya kolimbolama te” ayokaki lokola akanisaki kokendeke na miso ya Nzambe mpo na kosambisama na masumu na ye mingi. Nsima ya koyokaka bozito ya masumu na ye nyonso na mikolo mpe butu misato, ayambolaki mpe abondelaki Mobikisi azala na mawa likolo na ye. Alimbolaki na Elamani bosepeli ya komikundola bolozi na ye “lisusu te “eluti ndelo mpe sukali.” Esika ya koyokaka “nsomo ya kolimbolama te” na likanisi ya koyaka liboso ya ngbende ya Nzambe, Alama amonaki limoni ya “Nzambe kofandaka likolo lya kiti ya ye” mpe asakolaki ete, “mpe molimo mwa ngai mozalaki na mposa mpenza ya kozala kuna” 13
Ezali boye te lolenge toyokaka, bandeko na ngai balingami basi, wana ezali biso koyambola mpe kotala bolingo, ngolu, mpe botondi tozali koyoka mpo na Tata wa biso na Lola mpe Mobikisi na biso—ete biso lokola “tozali na mposa ya kozala kuna,” mpo na koyambama na maboko na bango ya bolingo mbala moko lisusu?
Bobele lokola Nkolo atatoli na ngai ete Ye abosani te mwana na ye ya mwasi ya motuya Molly Lenthal, natatoli ete Ye abosani yo te! Ata lisumu to botau to bolozi nini ozali na yango, ata momekano to etumba nini ozali kokutana na yango. Ye ayebi mpe asosolaka bantango wana mpenza. Alingaka yo! Mpe akosalisa yo na bantango wana, kaka lokola Ye aslaki na malia mpe malata. Afuti talo mpo Ye akoki koyeba boniboni kosalisa yo. Kitisa mikumba na yo likolo na Ye. Yebisa Tata wa yo na lola lolenge nini ozali koyoka. Yebisa ye na ntina ya bolozi mpe matungisi mpe nsima yango na Ye. Luka na makomi mokolo na mokolo. Kuna okokuta lisusu kimia mpe lisalisi.
Mobikisi na biso atunaki:
“Mpo ekoki mwasi kobosana wa ye mwana ameleke, ete ayoka ngolu te likolo lya mwana mobali ya libumu lya ye? Iyo, bakoki kobosana, kasi nakosana yo te. …
“…Tala nakati yo likolo lya biengedi bya maboko ma ngai.” 14
“Natindi ete moko te ya bino, alongwa, kasi kutu natindi ete boya epai ya ngai, ete boyoka kosimba mpe bomono; kutu boye ekosala bino epai ya mokili.” 15
Wana ezali lotomo na biso. Tosengeli koyoka mpe komona mpo na bisomei nsima kosalisa bana ya Nzambe nyonso bayoka mpe bamona ete Ye azwi likolo na Yemei kaka se masumu na biso te kasi bolozi na biso mpe matungisi na biso mpo ete Ye akoka koyeba maye toyokaka mpe lolenge nini ya kobondisa biso. Natatoli na ntina na Ye na nkombo ya Yesu Klisto, amene.
Show References
-
1 Yoane 11:5.
-
2 Yoane 11:4.
-
-
-
5 Tala Yoane 11:28.
-
6 Tala Yoane 11:32.
-
-
8 Yoane 11:35.
-
9 James E. Talmage, Jesus the Christ, 3rd ed. (1916), 493.
-
10 Alama 7:11–12.
-
-
-
13 Tala Alama 36:14–22; mongwa ebakisami.
-
14 1 Nefi 21:15–16.
-
15 3 Nefi 18:25; mongua ebakisami.
Matangi
Sitio web oficial de La Iglesia de Jesucristo de los Santos de los Últimos Días
© 2015 Intellectual Reserve, Inc. Todos los derechos reservados


c: text/html

text:
Botikala na nzela ya bonganganzambe na kokotisaka mbongwana na bino na mozindo mpe kolendisaka libota na bino. … Bokima makama na kotiaka bokebi na bilembo ya molimo kolobaka “Keba” oyo bitiami na nzela na biso na Nzambe mpe baprofeta.
Ntango nazalaki elenge mobali, libota na biso ezalaki kolinga kokende na motuka likolo ya bangomba ya America’s Rocky Mountains mpo na kotala bankoko. Nzela ebandaki na esobe ya mwa banzete, emataki na kati ya mopanzi, etonda na nzete etelama ngwi, mpe na nsuka ebimaki na kati ya zamba ya banzete mosusu mpe esobe ya matiti, wapi tokokaki komona mbele nsuka na nsuka.
Kasi nzela oyo ya kitoko ezangaki likama mpenza te. Mingi ya balabala ekatamaki na kati ya mopanzi ya ngomba oyo etelema ngwi. Mpo na kobatela bato na mobembo, batongi ya banzela batongaki bilalu mpe batiaki bilembo oyo ekomi, “Keba: Kokweya ya Mabanga.” Tososolaki ntina monene mpo na likebisi oyo. Mabanga mike mpe mabanga minene epanzanaki na nse ya mai mosika na nse ya nzela. Ntango mosusu, tokokaki komona mituka eniefuniefuka na nse ya libulu, likundoli ya bakumbi mituka oyo bazangaki kosala keba.
Ndai mpe Boyokani ya bonganganzambe
Bandeko, moko na moko na bino akoti, to akokota kala te, na kati ya ndai mpe boyokani ya Bonganganzambe ya Melekisedeki. 1 Na boyakani wana ekoti mobembo ya nkembo oyo ebandi na kozwaka bonganganzambe ya moke mpe ya monene, ekei liboso na nzela ya kokumisaka mabiangi na biso, mpe emati libela likolo na bomoni bonene ya Nzambe, kino tozwi “manso maye Tata azali na yango.”2
Mokeli ya bwania ya nzela wana ya selisitiale atelemisaki bilemo ya kokebisa mpo na mobembo na biso. Ndai mpe boyokani ya bonganganzambe ezali na bokebisi ya koluka milimo: “Sikawa napesi bino mitindo ya kosala keba etali bino.”3
Ntina nini Nzambe atindi biso mpo na kosala keba? Ye ayebi ete Satana azali moto mpenza4 oyo azali koluka kobenda milimo na biso na nse na kati ya lobwako ya bobola. 5 Nzambe ayebi ete evandi na kati ya bamemi bonganganzambe ezali “moto ya mokili”6 na mposa ya kobunga.”7 Yango wana, baprofeta babengisi biso na “kolongola moto ya kala”8 mpe “kolata Klisto”9 na nzela ya bondimi, boyamboli, makuli ma lobiko, mpe kowumelaka mokolo na mokolo na nsango malamu.
Kokima Makama
Na komataka na nzela ya bonganganzambe, mwana mobali to mobali nyonso akoki kokitisama na nse soki azangi kosala keba. Okamwisami mpe opasukami motema na bokwei ekanami te ya elombe elenge, misionele azongi sika, mokambi ya bonganganzambe ya limemie moko, to moyelibota moko ya bolingo.
Lisolo ya Boyokani ya Kala ya Dawidi ezali ndakisa ya mobomano ya nguya ya bonganganzambe ebungaki. Atako akweisaki Goliati wana ezalaki ye elenge mpe kowumelaka na bosembo mpo na bamibu zomi,10 profeta mokonzi oyo azalaki naino na likama ya molimo. Na ntango wana ya kpokoso ntango uta na likolo ya ndako na ye amonaki Bataseba mwasi kitoko azalaki kosukola, bobateli bomoi ya bolamu moko te ezalaki penepene mpo na koganga, “Sala keba Dawidi, yo liboma!” Kozanga bokebi na ye mpo na yemei11 mpe kosala engebene na etinda ya Molimo 12 ememaki bobungisi ya libota na ye ya seko.13
Bandeko, soki kutu Dawidi ya nguya akokaki kolongolama na nzela na bonetoli, boniboni tokoki kokima likama ya boye?
Bibende ya bobateli mibale ya mbongwana ya mozindo ya moto na moto mpe mikangano ya libota ya makasi esalisi kobatela biso na balabala ya lola.
Koyebaka oyo, Satana aningisi mabanga minene ya kobebisa mbongwana mpe kokabola libota mpo na kokuta nzela na biso ya bonganganzambe. Botondi, Yesu Klisto mpe baprofeta na Ye batii bilembo ya “Sala keba” na nzela. Bazali mbala na mbala kokebisa biso na masumu ya lolendo ya kobebisaka mbongwana 14 mpe ya kokabola libota lokola nkanda, lokoso, mpe mposa.
Kala mpenza, Mose apesaki toli, “Bosala keba noki te bokobosana Nkolo.”15 Na mokili na biso ya mbangumbangu mpe etonda na masano, bato bazali naino noki na “kobosana Nkolo, … kosala lisumu, mpe komemama mosika na moto moko ya mabe.”16
Bokotisa Mbongwana ya Mozindo mpe Bolendisa Libota
Mpo na kotikala na likama te na nzela ya bonganganzambe bondima bosielumuki ya mabanga ya bomekami, nakundolisi bino mibeko motoba oyo ekoki kokotisa na mozindo mbongwana mpe kolendisa libota.
Yambo, kosambelaka ntango nyonso efungolaka ekuke mpo na lisalisi ya Bonzambe mpo na “kolonga Satana.”17Ngonga moko na moko Yesu akebisi bamemi bonganzambe na “kosala keba, mpo Satana alingi ayungula [bino],” Ye alakisi losambo lokola mosala ya kotelemela lisenginia.18 Mokambi Thomas S. Monson ateyi: “Soki moko na biso azali malembe na koyokemela toli mpo na kosambela ntango inso, ezali na ngonga moko te ya kitoko mingi koleka sikawa. … Moto atelemaka mokolo moko te molai mingi koleka ntango ye azali na mabolongo.”19
Ya mibale, koyekolaka makomi ya kala mpe ya sika ekangisi biso na Nzambe. Nkolo akebisaki bandimi ya Eklezia na “kosala keba boniboni basimbi [baprofeta] noki te bakozwama lokola eloko ya petepete, mpe bamemami na nse ya etumba na yango, mpe babeti libaku mpe bakweyi.”20 Mpo na kokima etumbu oyo ya makasi, tosengeli na etingia kotanga makomi, mpe mikanda ya Eklezia mpe bisika ya internet oyo esalisi biso mpo na“kozwa toli na lolenge moko ya penepene mpe ya moto na moto na profeta baponama na Nkolo.”21
Ya misato, kosalaka elongo na bolongobani na makuli elengeli biso mpo na kokamata “Molimo Mosantu lokola mokambi na [biso] .”22 Ntango Mobikisi akebisi, “Bosala keba noki te bokokosama,” Ye alaki biso ekosalema te soko toluki “ …na lokengo makabo maleki malamu” ya Molimo Mosantu.23 Kokabolaka na bolongobani elambo mposo nyonso ekokokisa bandimi na “ntango inso kozala na Molimo na Ye elongo na bango.”24 Na bokumbamii ya tokoki “kozwa likoki ya Molimo Mosantu.” 25
Ya minei, kolakisaka bolingo ya solo ezali motema ya mbongwana ya moto na moto mpe mikangano ya libota. Mokonzi Benyamina alobaki ete, “Kebani mbele ekozala na bowelani o ntei ya bino.”26 Kobosana mokolo moko te ete Satana tata ya bowelani mpe ya boswani ”27 mpe alukaka ete bato ya libota “babunda mpe baswana.”28 Bandeko, soki toyokisi mpasi na mayoki, na maloba to na nzoto na moto moko ya libota na biso, to konyokola moto kani, nde tobungisi nguya ya bonganganzambe. 29 Bopona kokima nkanda. Baye libota basengeli koyoka mapamboli uta na minoko na bango, botutu te. Tozali na nguya ya kopesa na basusu na kondimisa, motema molai, bosembo, bosekomi, bolingo ya lokuta te, boboto, mpe lolango.30
Ya mitano, kotosaka mobeko ya moko na zomi ezali eteni ya motuya ya bondimi mpe bomoko ya libota. Mpamba te Satana asaleli lokoso mpe boluki bozwi mpo na kolongola mabota mosika na balabala ya selesitiale, Yesu apesi toli, “Bosala keba na likunia.” 31 likunia ekangami ntango tobongisi mwango ya kosalela bozwi na biso, tofuti moko na zomi na bosembo mpe likabo ya bokili bilei ya moyimi te, tobongisi kobimisa mosolo esengeli, tokimi niongo ezanga ntina, tobombi mbongo mpo na mposa ya nsima, mpe tokomi na bomikoki na ntango. Elaka ya Nzambe na biso ezali, “Boluka liboso bokonzi ya Nzambe, mpe bosembo na ye; mpe makambo manso oyo ekobakisela bino.”32
Ya motoba, salelaka na bomoi na yo mobimba mobeko ya bopeto epesi bondimi mpo na kotelema “na miso Ya Nzambe” elongo na Molimo Mosantu lokola “moninga na biso ya sikisiki.” 33 Satana azali kobundisa bolamu mpe libota na mbonge ya bonsoni. Ntango Nkolo akebisi moto na ekobo mpo na “kosala keba mpe koyambola noki,” ndimbola na Ye etandolami mosika koleka mosala na nzoto ya ekobo tii na makanisi oyo ezali liboso na yango.34 Baprofeta ya sikawa mpe bapostolo balobi mbala mingi mpe na polele oyo etali bokono ya bilili mpe nkoma ya baton a bolumbu. Mokambi Gordo B. Hinkley ateyaki ete: “[ Pornografi] ezali lokola ekumbaki ya makasi, kobebisaka bato mpe mabota, kobukaka na mobimba oyo kala ezalaki malamu mpe kitoko….Ntango ekomi mpo na moto nyonso oyo akangemi na yango mpenza amibimisa na potopoto .”35Soki osenginiami na kobuka mobeko ya bopeto na lolenge kani—landa ndakisa ya Yosefi Ejipito oyo “akimaki, mpe abimaki”36
Mibeko motoba oyo ya ntina esalisi bamemi bonganganzambe kokoba na balabala ya lola na kozanga likama katikati ya bibende ya bobateli ya mbongwana ya moto na moto mpe makangano ya libota. Bilenge mibali, kotosaka na mibeko miye ekolengela bino mpo na mayokani ya tempelo, mosala ya mission ya ntango mobimba, mpe libala ya seko. Mibali mpe batata, kosalelaka mibeko miye na bomoi na bino ekolongisa bino mpo na kokamba libota na bosembo, kosalaka lokola moyangeli ya libota na molimo, elongo na mwasi na yo lokola moninga ya makoki se moko. 37Nzela ya bonganganzambe ezali mobembo etondi na bosepeli.
Kotikalaka na Nzela ya Bonganganzambe
Kozongaka na mayele na ngai lokola elenge mobali, namikundoli bokatisi moko ya Rocky Mountains. Nsima na koleka elembo ya “Keba: Kokweya ya Mabanga”, tata na ngai amonaki mabanga ya kitoko mpe mabanga ya mike kokitaka na mabele liboso na biso. Ye nokinoki alembisaki motuka tii penepene na kokangama kaka lokola mabanga ya monene lokola ya bale ya basketball ezalaki koleka mpembeni na biso. Tata azelaki ete bosielumuki ya libanga esila yambo ya kokoba. Tata na ngai na bokebi ya sikisiki mpe likela ya mbala moko asalaki ete libota na biso ekoma malamu na esika ya nsuka.
Bandeko, Satana azali koluka “kobebisa milimo ya bato.”38 Soki molimo na yo ezali kobunga penepene na ndelo ya lobwaku, kangama sikawa liboso okweya, mpe zonga na nzela. 39 Soki oyoki molimo na yo elali ya kobeba na nse ya canyon esika ezala na likolo na nzela ya bonganganzambe mpamba te otali mpamba elembo ya “Kosala keba” mpe osali lisumu, natatoli ete na nzela ya boyamboli ya solo mpe nguya ya libonza ya bomikabi ya Yesu Klisto, okoki kotombolama mpe kozongisama na balabala ya lola ya Nzambe.40
Yesu ateyi, “ Sala keba na …bokibisi,”41 Soki olongobani te mpo na kosalela bonganganzambe , nasengi kutana na episikopo na yo, oyo akoki kosalisa yo oyambola. Sala mpiko ete atako Mobikisi alobaki, “Sala keba … kima lisumu,” 42 Ye alaki lisusu, “Ngai, Nkolo, nalimbisi yo. … Kende mpe kosala lisusu lisumu te.”43
Nabengisi mwana mobali mpe mobali nyonso atikala na nzela ya bonganganzambe na kokotisaka na mozindo mbongwana na yo mpe kolendisaka libota na yo. Bolingo, bofuti moko na zomi, mpe bopeto ya nzoto elendisaka libota. Kima mobomano na kosalaka bokebi na bilembo ya “Sala keba” ya molimo etiami na nzela na Nzambe mpe baprofeta. Bunda na kolanda ndakisa ebonga nie ya Yesu Klisto, oyo “ayokaki mpasi ya masenginia kasi asalaki keba na yango te.”44
Nalaki ete soki moto abateli liyokani ya bonganganzambe mpo na “kosala keba etali binomei,”45 biso mpe mabota na biso tokoki kozala na bozangi likama mpe na bosepeli mpo na kokoma na nsuka na biso ya bonetwami na bokonzi ya selesitiale. Natatoli bongo na nkombo ya Yesu Klisto, amene.
Show References
-
1. Tala Doctrine et Alliances 84:33–44.
-
-
-
4. Tala Joseph Smith–History 1:16; tala lisusu Mose 1:12–22.
-
5. Tala Elamani 5:12; tala lisusu2 Nefi 1:13; Elamani 7:16.
-
6. Moziya 3:19; tala lisusu 1 Bakoliti 2:14.
-
7. “Come, Thou Fount of Every Blessing,” Hymns (1948), no. 70.
-
8. Tala Bakolinti 3:8–10; tala lisusu Baefese 4:22–24.
-
9. Bagalatia 3:27; tala lisusu Baloma 13:14.
-
10. Tala 1 Samwele 13:14; 17:45–47 .
-
11. Tala 2 Samwele 11:1–17.
-
12. “Bokosala te libunga monene na kozanga yambo kokebisama na botindiki ya Molimo” (Boyd K. Packer, “Counsel to Youth,” Liahona
mpe Ensign,sanza ya zomi na moko 2011, 18).
-
13. Tala Doctrine et Alliances 132:39; tala lisusu Bible Dictionary, “David.”
-
14. Tala Doctrine et Alliances 23:1; 25:14; 38:39; tala lisusu Ezra Taft Benson, “Beware of Pride,” Ensign, sanza ya mitano1989, 4–7.
-
15. Dutelonome 6:12; tala lisusu Dutelonome 8:11–19.
-
16. Alma 46:8.
-
-
18. Tala Doctrine et Alliances 52:12–15; tala lisusu Luka 22:31–32; Alma 37:15–17; 3 Nefi 18:18–19.
-
19. Thomas S. Monson, “Come unto Him in Prayer and Faith,” Liahona, sanza ya misato 2009, 4
; Ensign, sanza ya misato 2009, 6.
-
20. Doctrine et Alliances 90:5; tala lisusu Doctrine et Alliances 41:1, 12.
-
21. Gordon B. Hinckley, “Faith: The Essence of True Religion,” Ensign, sanza ya zomi na moko 1981,
-
-
23. Doctrine et Alliances 46:8; tala lisusu Baefeso 4:14; Doctrine et Alliances 52:14–16; Bakolinti 2:8.
-
24. Moloni 4:3; Doctrine et Alliances 20:77; tala lisusu3 Nepfi 18:1–11.
-
-
26. Mozia 2:32.
-
27. Tala 3 Nepfi 11:29–30.
-
28. Moziya 4:14.
-
29. Tala Doctrine et Alliances 121:36–37; tala lisusu Doctrine et Alliances 63:61–63.
-
30. Tala Doctrine et Alliances 121:41–45.
-
31. Luka 12:15; tala lisusu Doctrine et Alliances 38:39.
-
32. Matai 6:33; tala lisusu 3 Nefi 13:33.
-
33. Doctrine et Alliances 121:45–46; tala lisusu Doctrine et Alliances 67:11; Mose 1:11.
-
34. Tala Doctrine et Alliances 63:14–16; tala lisusu Matai 5:27–28; 3 Nefi 12:27–30.
-
35. Gordon B. Hinckley, “A Tragic Evil among Us,” Liahona
mpe , sanza ya zomi moko 2004, 59, 62; tala lisusu Dallin H. Oaks, “Pornography,” Liahona Ensign mpe Ensign, sanza ya mitano 2005, 87–90; Jeffrey R. Holland, “Place No More for the Enemy of My Soul,” Liahona mpe Ensign, sanza ya mitano 2010, 44–46.
-
36. Genese 39:12.
-
37. Tala Handbook 2: Administering the Church (2010), 2.3.
-
38. Doctrine et Alliances 10:27; tala lisusu 1 Petelo 5:8
-
39. Tala Doctrine et Alliances 3:9–10; 1 Bakolinti 10:12–13; 2 Petelo 3:17.
-
40. Tala Alma 13:27–29; Doctrine et Alliances 109:21.
-
41. Luka 12:1; tala lisusu Doctrine et Alliances 50:6–9.
-
-
-
44. Doctrine et Alliances 20:22; tala lisusu Baebele 2:17–18; 4:14–16.
-
45 Doctrine et Alliances 84:43; tala lisusu Dutelenome 4:9; Moziya 4:29–30.
Official Web site of The Church of Jesus Christ of Latter-day Saints
© 2015 Intellectual Reserve, Inc. All Rights Reserved

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Latina
Latina, lilatina tǒ latɛ́ (latin o lifalansé) ezalákí lokótá la ba-Roma. Ezalí mpé lokótá bakosála mpɔ̂ kobénga bikɔ́lɔ na nzébi. Lokótá la latina loútákí o mbóka Roma mpé lopanzánákí na bopanzi bwa Roma o lombú Mediterané mpé o Sidi ya Erópa. Nkótá isúsu ikitání na latina o Erópa, ibéngámí nkótá latina : lifalansé, lirumani, litaliani, lipulutugɛ́si, lispanyoli, b.n.b.
O mokɔlɔ mwa lɛlɔ́, ekelézya katolíko elobaka naíno lokótá la latina.
Nzébi[kokoma]
Babéngaka mitíndo mya bitɔɛlɛ mpé mya nyama na nkómbó o lokótá la latina.  Ndakisa : Microdesmis pubecula ezalí nkómbó ya nzébi ya mweté ekonzo.


text:
Depression
Depression ezalí elaka ya mawa. Moto moko moko akoki kozala na mawa tango mosusu.
Moto azali na depression soki:
- A zali na mawa tango mingi (kasi a koki kozala na bobongi na butu).
- A lingi bomoi te, mpe a kosepela soki te.
- A koki kotena likambo te.
- A koki kosala makambo, oyo a salaki yambo te.
- A zali na motema moto, mpe a kolingisa.
- A lingi kolia te, mpe a kokoma kokonda (to a koya monene).
- A koki kolala na bokasi, na sima na ngonga mibale, mpe a kolamuka na tango penza.
- A lingi kosiba te.
- A zali na elikia te.
- A kokima bato mosusu.
- A zali na nkanda na bato nyonso.
- A zali na mawa ebele mokolo moko moko mbala mingi na ntongo.
- A lingi koboma nzoto.
Soki o kopangana mpo na bokolongono na mutu na yo, to bokolongono na libota na yo, senga mónganga na yo, a kolakisa yo bilo ya bokolongono ya mutu.


text:
Denis Mukwege
Denis Mukwege azalí mónganga-bomwǎsí mwa Kongó-Kinsásá, mpé mokambi mwa makokí ma moto. Abótámí o mokɔlɔ mwa yambo, sánzá mísáto, mobú 1955.
Mukwege azalí mwǎna mwa nganga misíoni. Azalákí moyékoli o Athénée royal mpé o institut Bwindi o Bukavu. Ayékólákí o UNIKIN mpɔ̂ na mibú míbalé. O mobú 1976 abandí koyékola bónganga o Burundi mpé okómí móngana o mobú 1983. Asálákí o lopitálo la Lémera mpɛmbɛ́ni Bukavu.
O mobú 1984 abandí koyékola bónganga-bomwǎsí o Angers na Falansia. O 1989 azóngí na lopitálo la Lémera no mosála mwa mónganga mokonzi.
O mobú 1996, na etumba ya yambo ya Kongó, akímí na Nairobi o Kenya. Nsima etumba yangó azóngí na Kongó mpé abandí lopitálo la Panzi. O lopitálo langó asálísí bǎsí bazokí na botɛ́mɔli.
O mobú 2008 azwí Litómba lya makoki ma moto lya Lisangá lya Bikólo bya Molɔ́ngɔ́.


text:
Lolenge tokolisi elikia monene mpe bondimi kati na Nkolo, tokoki kozwa nguya na Ye mpo na kopambola mpe kokangola biso.
Mayoki moke ezali malamu lokola mayoki ya boboto ya kokomaka moboti. Ezali na eloko moko te elengi koleka kozwaka mwana ya motuya, kowuta na likolo. Moko ya baleki na ngai ya mibali akutananaki na oyo na lolenge moko mpenza ya somo. Mwa mwana na ye ya mobali ya yambo abotamaki matiombe mpe azalaki na 1.3kg. Hunter alekisaki basanza na ye ya yambo ya bomoi na couveuse ya lopitalo. Basanza wana ezalaki ngonga ya boboto mpo na libota nionso wana ezalaki biso kolikia mpe kosenga Nkolo lisalisi na Ye.
Hunter moke azalaki na mposa ya lisungi mpenza. Azalaki kobunda kozwa makasi esengeli mpo na kozala na bomoyi. Loboko ya makasi ya tata na ye ya bolingo mbala mingi ezalaki kosimba loboko ya mua mwana na ye ya mobali mpo na kolendisa mwana na ye oyo akokaki kozoka..
Mpe boye nde ezali mpo na bana ya Nzambe nionso. Tata na biso na Lola asalisaka moko na moko na biso na bolingo oyo tososolaka te mpenza. Azali na nguya likolo ya biloko nionso mpe azali na mposa ya kosalisa biso toyekola, kokola, mpe tozonga epai na Ye. Oyo elimboli ntina ya Tata na biso, “kosala bozangi kufa mpe bomoyi ya seko ya moto.” 1
Ntango tokolisa elikia monene koleka mpe bondimi na Nkolo, tokoki kozwa nguya na Ye mpo na kopambola mpe kokangola biso.
Buku ya Mormon etongi mama likambo ya kitoko oyo ya nguya ya Nkolo mpo na kokangola biso kati na nkasa na yango nionso. Nefi abandaki yango na mokapo ya yambo mpenza ya buku. Na molongo 20, totangi ete, “Tala, ngai, Nefi, nakolakisa bino ete mawa ya boboto ya Nkolo ezali likolo ya baye banso aponaki, na ntina ya bondimi na bango, mpo na kopesa bango makasi, kutu ata nguya ya bokangolami.” 2
Mibu mingi eleki nayaki kososola polele mpenza babosolo elobami na molongo oyo. Nayaki koyeba kaka boni mpembeni Tata na biso na Lola azali mpe kaka boni Ye azali na mposa ya kosalisa biso.
Mpokwa moko wana butu ekomaki koyingela, bana na ngai mpe ngai tozalaki kokumba kokitaka mwa ngomba. Namonaki elenge mobali kolataka saki na mokongo mpe kotambolaka na nzela. Nsima ya koleka, Nazwaki liyoki ya sikisiki ete nasengelaki kozonga mpe kosalisa ye. Kasi ya komitungisa ekokaki kobangisa ye komona mopaya kotelema mpembeni na ye na butu, nakobaki kokumba. Liyoki yango ya makasi eyaki lisusu na maloba na makanisi na ngai: “Kende kosalisa elenge mobali wana!”
Nazongaki nsima epai na ye mpe natunaki, “Ozali na mposa ya lisalisi? Nazwaki liyoki ete nasengeli kosalisa yo.”
Abalukaki epai na biso mpe mayi ya miso kotiolaka na matama na ye alobaki ete, “Okolinga? Nazalaki kosambela ete moto moko akosalisa ngai.”
Losambo na ye mpo na lisalisi eyanolamaki na bofuli ewuti na likolo oyo eyelaki ngai.
Nsima ya mibu 25 mpe na nzela ya mawa moko ya boboto, nakutanaki lisusu mpo na mbala ya yambo na elenge mobali oyo kaka basanza nsima. Namonaki ete likambo wana ezali kaka lisolo na ngai te—ezali lisolo na ye mpe. Deric Nance azali sikoyo tata ya libota na ye moko. Ye mpe abosani mokolo moko te likambo oyo, mpe lokola ngai, asaleli yango na koteyaka bana na ye moko kotia elikia na Nkolo.
Deric apesaki ngai nsango mingi ya likambo na biso uta na emoneli na ye. Na mpokwa wana, Deric atikalaka na kelasi mpo na molulu mpe azwaki bisi ya nsuka te. Lokola elenge kati na mibu zomi, amiyokaki ya kolikia ete akokaki kozonnga ndako, yango wana abandaki kotambola.
Ngonga moko na ndambu elekaka ntango atambolaki nzela ezanga bato. Lisusu bakilometele uta na libota mpe bandako moko te na miso, abangaki makasi. Na kozanga elikia, atambolaki nsima ya mabanga ya mike, afukamaki, mpe asengaki Tata na Lola lisalisi. Kaka baminiti nsima Deric azongaki na nzela, natelemaki mpo na kopesa lisalisi oyo esengelamaki mingi.
Mibu oyo mingi nsima, Deric azali komikundola sikoyo ete: “Nkolo ayebaki ngai, elenge mobali moko akonda, alengelamaki te. Mpe atako makambo mosusu nini kolekaka na mokili, Ye ayebaki likambo na ngai mpe alingaki ngai ya kokoka mpo na kotinda lisalisi. Nkolo ayanoli nsambo na ngai mbala mingi uta mpembeni ya nzela etikama wana. Biyano na ye ezalaka ntango nionso lokola nokinoki mpe polele te, kasi boyebi na Ye na ntina na ngai esali kaka lokola solo lelo lokola ezalaki butu ezanga moto wana. Ntango nionso oyo bililingi ya molili ya bomoyi ezipi mokili na ngai, nayebi azali ntango nionso na mwango ya komona na ndako na kimia lisusu.”
Kaka lokola Deric alobaki, nsambo nionso eyanolamaka nokinoki mpenza te. Kasi solo Tata na biso ayebi biso mpe ayokaka mabondeli ya mitema na biso. Akokisaka makamwisi na Ye na losambo moko na ngonga moko.
Tokoki kolikia ete Ye akosalisa biso, ensengelaka te na lolenge tolingeli kasi na lolenge oyo ekosalisa biso tokola. Tosengeli koyekola kolikia ete lolenge na Ye ezali malamu koleka lolenge na biso. Kondimaka bolingi na Ye ekoki kozala mpasi, kasi ezali ntina mpo na kokoma lokola Ye mpe kozwa kimia oyo Ye apesaka biso.
Tokoki koya komiyoka, lokola C. S. Lewis alimbolaki: “Nasambelaka mpamba te nakoki komisasalisa te. Nasambelaka mpamba te nazangi lisalisi. Nasambelaka mpamba te nayokaka bosenga ntango nionso. … Ebongola Nzambe te, ebongola ngai.” 3
Ezali na masolo mingi na makomi ya baoyo batiaki elikia na bango na Nkolo mpe oyo basalisamaki mpe bakangolamaki na Ye. Bokanisa na elenge Dawidi, oyo abikaki na liwa mpenza na maboko ya Goliate na koyekemelaka na Nkolo. Bokanisa Nefi, oyo ya ye mabondeli na Nzambe ememaki kokangolama uta na basinga oyo esimbaki ye ya kokangama. Bomikundola elenge Joseph Smith, oyo na losambo alukaki lisalisa ya Nkolo. Akangolamaki na nguya ya molili mpe azwaki eyano moko ya likamwisi. Moko na moko akutanaki na mikakatano ya solosolo mpe ya mpasi. Moko na moko asalaki na bondimi mpe atiaki elikia na ye na Nkolo. Moko na moko azwaki lisalisi na Ye. Mpe kino na mokolo na biso, nguya mpe bolingo ya Nzambe ezali komonana na bomoyi ya bana na Ye.
Namoni yango kala te na bomoyi ya Basantu batonda bondimi na Zimbabwe mpe Botswana. Na likita ya bokili bilei mpe matatoli na Etape moke ya Chiwaridzo, Nakamwisamaki mpe nafulamaki na matatoli ya bana, bilenge, mpe bakolo lokola. Moko na moko bakabolaki malobaya nguya moko ya bondimi na Nkolo Yesu Klisto. Na mikakatano mpe makambo mpasi kozingaka bango, bazali na bomoyi mokolo na mokolo kotiaka elikia na bango na Nzambe. Matatoli monene bapesaki elakisaki elikia wana, mpe bazalaki mbala mingi kokotisa matondi na ntina ya loboko na Ye na bomoi na bango na liloba ete “Natondi mingi Nzambe.”
Mwa mibu mileki libota ya botongono epesaki ndakisa mpo na bandimi ya palwasi na biso elikia se moko wana na Nkolo. Arn mpe Venita Gatrell bazalaki na bomoyi ya esengo elongo na libota kitoko mpenza. Arn azalaki na mosala kitoko, kasi nsima, na mbalakaka, banaki ye na cancer ya makasi. Pronostiki ezalaki malamu te—azalaki kaka na baposo moke mpo na bomoi. Libota elingaki kozala elongo ngonga moko ya nsuka. Yango wana bana banso basanganaki, basusu kowuta na bisika ya mosika. Bazalaki bobele na bangonga ya motuya 48 mpo na kozala elongo. Bagatrells baponaki na boke nini oyo ezalaki ntina mingi mpo na bango—foto ya libota, elambo na libota, mpe liyangani na Tempelo ya Salt Lake. Venita alobaki ete, “Ntango tobimaki na bikuke ya tempelo, ezalaki ngonga ya nsuka tokozalaka lisusu elongo na bomoi oyo.”
Kasi batikalaki na elikia ete ezali na mingi mpo na bango koleka bomoyi oyo kaka. Mpo na mayokani ya tempelo ya bule, bakoki kozala elongo mpo na libela. Elikia efandi na mitema na bango ete bilaka ya Nzambe ezali ya solo.
Basanza mibali elandi etondisamaki na mapamboli ebele mpenza mpo na koloba. Bondimi mpe elikia ya Arn mpe Venita na Nzambe ezalaki kokola lokola elakisami na maloba ya Venita: “Namemamaki. Nayekolaki ete okoki koyoka kimia na mobulungano. Ntango nyonso nazalaki koyoka motema mpasi, nazalaki kokende na lisuku na ngai, nazalaki kofukama, mpe nazalaki kosambela. Nsima na wana nakokaki kokoba na bomoi na kimia. Nayebaki Nkolo azalaki kobatela biso. Nayekolaki ete soki ozali elikia na Nkolo, solo okoki kolonga mikakatano kani ya bomoyi.”
Moko ya bana na bango ya basi abakisaki ete, “Tozalaki kotala baboti na biso mpe tomonaki ndakisa na bango. Tomonaki bondimi na bango mpe lolenge bazalaki kosalela yango. Nalingaki mokolo moko te kosenga momekano oyo, kasi nakolinga kobwaka yango mokolo moko te. Tozingamaki na Molimo.”
Ya solo, Koleka ya Arn ezalaki eyano oyo Bagatrells balikiaka te. Kasi kpokoso na bango ezalaki kpokoso ya bondimi te. Nsango malamu ya Yesu Klisto ezali molongo ya botangi biloko ya kosala te; kasi, kasi ekoki kofanda na mitema na biso. Nsango malamu ezali bozito te; ezali mapapu. 4 Ekoki komema biso. Ememaki Bagatrells. Bayokaki kimia na katikati ya ekumbaki. Basimbaki makasi na moko na basusu mpe na mayokani ya tempelo oyo basalaki mpe babatelaki. Bakolaki na makoki na bango ya kolikia na Nkolo mpe balendisamaki na bondimi na bango na Yesu Klisto mpe na nguya ya bomikabi na Ye. Bazalaki na elikia na mapamboli elakelama ya Nzambe.
Bisika nionso tomimoni na nzela ya moyekoli, atako motema likolo na biso mpe mikakatano ekoki kozala nini, lokola Deric, Basantu ya Afrika, libota Bagatrell, mpe basusu mingi mpenza—na bondimi tokoki kopona koluka loboko ya Nzambe na bamposa na biso. Tokoki kotelemela mikakatano na biso na losambo mpe elikia na Nkolo. Mpe na nzela yango tocomi mingi lokola Ye.
Nkolo alobaki na moko na moko na biso ete, “Banga … te; … Nazali na yo: koyoka nsomo te; mpo ete ngai nazali Nzambe na yo. Nakokembisa yo, nakosunga yo; … Nakotombola yo na loboko na ngai na boyengebene.” 5
Nakaboli litatoli ya solo ete Nzambe Tata na biso azali na bomoyi mpe alingaka biso. Ayebi biso moto na moto mpe alukaka kosalisa biso. Natatoli ete ezali na nzela ya Mwana na Ye ya Bolingo, Yesu Klisto, nde tokoki kolonga mokili mpe kokangolama na kimia na ndako. Tika tozala na bondimi ya kolikia na Ye, nasambeli na nkombo ya Yesu Klisto, amene.
Show References
-
1. TalaMose 1:39.
-
2. 1 Nephi 1:20.
-
3. Spoken by the character of C. S. Lewis as portrayed in William Nicholson, Shadowlands (1989), 103.
-
4. Harry Emerson Fosdick, Twelve Tests of Character (1923), 88.
-
5. Yisaya 41:10.


text:
Marɔkɛ
Mani ya Marɔkɛ ezalí esé ya likoló ya Afríka.
Politíki[kokoma]
Marɔkɛ (المغرب), Marɔkɛ ezali mani na mobéko-mokonzi. Bato ba ekólo Marɔkɛ bapɔ́ní bantómá ba ekóló mpɔ̂ na kolobela mibéko. Mani Mohamed VI ezalí mani ya Marɔkɛ mpé mokonzi mwa Letá. Kasi yě mɔ̌kɔ́ apɔ́ní tɛ́ likambo ya botéyi, bokɔ́lɔ́ngɔ́nú, b.n.b. Moto óyo apɔ́ní makambo mango azalí Minisele wa yambo. Yě ayángelana makambo ma Letá na Baminisele. Sík’óyo Driss Jetto azalí Minisele wa yambo.
Mambí ma mabelé[kokoma]
Marɔkɛ ekabwání o Ɛ́sita na Aljeria, o Sudi na Sahara ya Limbɛ. Lombú Mediterané lokútámí o Nola-Ɛ́sita mpé Lombú Atlantíki o Wɛ́sita.
Eténi enɛ́nɛ ya Marɔkɛ ezalí esíká elíkí Sahara ndé bato míngi bavándaka o libóngo lya lombú.
Etando ya Marɔkɛ ezalí 446 550 km².
Mbóka-mokonzi ezalí Rabat, na sɔ́kí bato 1,2 miliyɔ́. Engumba elekí monɛ́nɛ ezalí Kasablanka na sɔ́kí 3 miliyɔ́. Kasablanka mpé Rabat izalí libóngo lya bonkita.
Bato[kokoma]
Bamakɔrkɛ bazalí na motángo mwa 32 miliyɔ́. Bazalí Barabi tǒ Babɛrbɛr.
Lokótá la Letá ezalí liarabu kasi bato míngi balobaka libɛrbɛr. Bato míngi balobaka mpé lifalansé.
Boislamu ezalí na ntína o Marɔkɛ.


text:
Batísimo
Batísimo ezalí elembo ya mbótama ya sika na baye bandimela klísto lokóla nkóló mpé mobikisi. Ekosalema loléngé ndéngé na ndéngé engɛ́bɛ́nɛ́ na motindo mwa boyambi, ekoki kosálama na mbótama tǒ na bokóló mpé ekoki kosálama na bosopeli moto (mwana tɔ̌ mokóló) mái na motó tǒ na bozindisaka mobimba mwa moto o mái.
Bamumpɛ́ babatisaka bǎna mpé bakóló na kobasopelaka mái o motó kasi bamisíoni míngi babatisaka bǎna tɛ́ kaka bakóló baye bazalí na mayɛlɛ mpé makoki ma kozwa mokanó ya kolanda Masiya lokóla Mokonzi mpé mobikisi, nsima ya kondimela Yésu Masiya bangó bakolakisa mbótama ya bangó ya sika na batisimo mpé batisimo epái ya bamisíoni epɛ́sɛmɛkɛ na bozindisi nzóto mobimba ya moto o mái. Elembo êná elingi kolakisa nkúfa ya bomoto bwa motó na loléngé la yě mɔ̌kɔ́ mpé mbótama ya bomoto bwa sika na loléngé la Klisto.


text:
Antoine Wendo Kolosoy
Antoine Wendo Kolosoy (abótámá ó mokɔlɔ mwa 25 apríli 1925; akúfá ó mokɔlɔ mwa 28 yúli 2008) azaláká moyémbi mpé mokeli wa nzémbo wa Kongó-Kinsásá. -Ye ayebaná mingi lokóla Papa Wendo - amonɔnɔ ó molɔ́ngɔ́ mobimba lokóla "Tatá" wa Mizíkí ya Kongó-Kinsásá, lolenge la mizíkí luye luzalí kosangisa rumba, beguine, waltz, tango mpé cha-cha.
Etápe
Bomɔi bwa mòtò[kokoma]
Bomwána[kokoma]
Wendo abótámá na mobú mwa 1925 na engúmba ya Mushie na etúká ya Maí-ndombe na ekólo Kongó-Kinsásá ntángo yangó ezaláká na nsé ya mbúlamatáli ya koloni ya ekólo Beleziki. Ntángo yě azaláká naíno mwána wa mibú nsambo, tatá wa ye akufáká, ntángo mokɛ́ nsima ya liwâ lya tatá wa yě, mamá wa yě óyo azaláká mpé moyémbi akufáká lokóla. Ekomáká ye mwána etíké, bamumpɛ́ ba lingómbá lya bamumpɛ́ ya Afrika (Société des missionaires en Afrique) bamokamatáká mpó na komobokɔlɔ na ndáko ya bǎna bitíké. Yě abokolomɔ́kɔ́ na ndáko eye wâná kobanda liwâ lya babótí ba yě téé na mbúla (mvúla) zómi na ibalé to isáto ntángo basángó bomobenganáká likoló lya maloba ma nzémbo ya yě maye masepelisáká bangó sɔ́kɔ́ mokɛ́ tɛ́. Wendo abandáká kobɛ́tɛ lindánda mpé koyémba mpó nakosepelisa batò na mibú zomí na moko.
Marie-Louise (loba Mali-Loyisa)[kokoma]
Marie Louise ezalí loyémbo la ye ya yambo eye ezwáká ngɛngɛ makási mpé nkɛ́mbɔ ó molɔ́ngɔ́ mobimba na mobú mwa 1948. Loyémbo luye lukomamáká elɔngɔ́ na mobɛ́ti guitare Henri Bowane. Bopanzaní nsango (publicité) ya "Radio Congolia" mpé nungu nungu iye ibótamáká nsima ya loyémbo luye ipesáká lango sɔ̂lɔ́ eposa ya kompanzana makasi na Afrika mingi mpenzá na Afrika ya wesita. Ngɛngɛ eye ememáká mpé kpɔ́kɔ́sɔ́: bakambi ba nsambela ya mumpɛ́ balobáká éte loyémbo luye luzalí na nguyá ya satána. Masoló na eleko eye wâná malobáká éte loyémbo luye sɔ́kɔ lusambelamí na káti káti ya butú mpenzá (ngonga zeló tǒ minuit), lukosekwisa bakufi. Wendo asilikáká mingi mpé kánda emomemáká mosíká ya engúmba Kinsásá mpé amosukáká na bokangami na Kisangani (ntángo êná Stanleyville) mpó na ntángo mokɛ́ na bolɔ́kɔ epáí ya bakonzi ba mbúlamatáli ya koloni ya Beleziki mpé bamumpɛ́ bamobóyeláká kosangana na nsambela ya bangó.
Nkúfa[kokoma]
Moyémbi Wendo Kolosoy akotɔ́kɔ́ ó lopitálo la clinique Ngaliéma mpó na koluka libíki na bokɔnɔ kasi azongisáká molímo na ngonga ya zómi na mwambe minúti ntúkú isáto nsima ya nzángá ó mokɔlɔ mwa ntúkú ibalé na mwambe, sánzá ya nsámbo mobú mwa nkóto ibalé na mwambe na lopitálo la Ngaliéma, ntángo yě azaláká na mibú ntúkú mwambe na misáto.
Diski[kokoma]
- Nani akolela Wendo? (1993)
- Marie Louise (1997) -- Indigo LBLC 2561 (2001)
- Amba (1999) -- Marimbi 46801.2 (2002) -- World Village 468012 (2003)
- On The Rumba River (Soundtrack) Marabi/Harmonia Mundi 46822.2 (2007)
- Banaya Papa Wendo IglooMondo (2007)
Compilations[kokoma]
- Ngoma: The Early Years, 1948-1960 Popular African Music (1996). Includes the original recording of "Marie-Louise", 1948 (Antoine Kolosoy "Wendo" / Henri Bowane)
- The Very Best of Congolese Rumba - The Kinshasa-Abjijan Sessions (2007) Marabi Productions
- The Rough Guide to Congo Gold -- World Music Network 1200 (2008)
- Beginners Guide To Africa -- Nascente BX13 (2006)


text:
Libonza [ya Mosikoli] epamboli bato banso, uta na Adama, ya yambo, tii na ya nsuka na baye bazali bato.
Yesu Klisto, Mwana Mobali ya Nzambe, abotamaki mpe akufaki na ndenge ya ye moko kaka. Azalaki na bomoi mpe akolaki na bizaleli ya bosawa, azanga biloko ya mokili. Alobaki mpo na Yemei, Nkanza azali na mabulu, mpe ndeke na zamba bazali na ndako, nde Mwana na moto azali na esika na kolalisa moto na ye te” (Luka 9:58).
Azwaki te lokumu, masungi, boyebani, to lisalisi ya malamu koleka ya bakambi ya politiki ya mabele to bakambi ya biyamba ya mikolo na Ye. Mpe Ye afandaki te na bakiti ya likolo koleka ya sinagoga.
Koteya na Ye ezalaki pete, mpe atako bato ebele balandaki Ye, mosala na Ye ezalaki ntango inso ya kopambola bato moko na moko. Asalaki makamwisi ya kotanga te o ntei ya baye bandimaki Ye lokola Moko atindamaki uta na Nzambe.
Apesaki Bapostolo na Ye likoki mpe nguya mpo na kosala makamwisi (Yoane 14:12), kasi apesaki na bango mokolo moko te litomba ya kolimbisa masumu. Banguna na ye bakomaki na nkanza ntango bayokaki Ye koloba, “Kenda mpe longwa sasaipo sala lisumu lisusu te” ( Yoane 8:11) to “Masumu na yo malimbisami” (Luka 7:48). Likoki wana ezali bobele mpo na Ye mpamba te azali Mwana Mobali ya Nzambe mpe mpamba te Ye akofuta mpo na masumu wana na Bomikabi na Ye.
Nguya na Ye likolo ya liwa
Nguya na Ye likolo ya liwa ezalaki likoki mosusu ya bonzambe. Yailo moto monene, moyangeli moko ya sinagoge, asambaki “Ete akota na ndako na ye, mpo ete azalaki na mwana mwasi, mwana na likinda, … mpe …azalaki kokufa” (Luka 8:41–42). Nkolo ayokaki libondeli na ye, mpe ntango bazalaki kotambola, mosali moko ayaki na Yailo mpe alobelaki ye, “mwana na yo asili kokufa. Tungisa Molakisi lisusu te” (Luka 8:49). Nsima ya kokota na ndako, Ysu asengaki bato bango babima, mpe na mbala moko, kokamaka ye na loboko, Ye alobaki na ye, ‘Longwa!” (Luka 8:54).
Na libaku mosusu, ezalaki ye na mobembo na mboka Naina, Ye akutaki molongo moko ya bato ya matanga, mwasi moko mokufeli mobali kolelaka mpo na liwa ya mwana na ye se moko ya mobali. Kotondaka na mawa, Ye asimabaki sanduku mpe alobaki, “Elenge mobali, nalobi na yo ete, sekwa” (Luka 7:14). Bato, nakomonaka likamwisi, bagangaki, “Profeta monene abimi kati na biso! Mpe ete, Nzambe ayei kotala bato na ye” (Luka 7:16). Likamwisi oyo endimama mingi koleka mpamba te basilaki kosakola elenge mobeli akufa mpe bazali na nzela ya kokunda te. Na bilenge mibale bazongisami na boli, polele ya likoki mpe nguya na ye likolo na liwa ekamwisami bandimi mpe etondisaki batioli na nkanda.
Libaku ya misatu ezalaki ya makasi koleka. Malata, Malia, mpe Lasalo bazalaki bandeko ya tata mpe mama moko oyo Klisto azalaki kotala. Ntango bato bayebisaki Ye ete Lasalo azalaki kobela, Ye atikalaki mikolo mibale liboso alongwa mpo na koya na libota wana. Na kobondisaka Malata nsima ya liwa ya ndeko na ye ya mobali, Ye na makasi atatolaki na ye, “Ngai nazali lisekwa mpe bomoi. Ye oyo azali kondima ngai, ata asili kokufa, akobika (Yoane 11:25).
Ntango Mobikisi atunaki na baleli balongola libanga na lilita, Malata na mwa bobangi anunganingaki na Ye, “Motei, azali kolumba nsolo mabe mpo ete akufi kaka mikolo minei” ( Yoane 11:39).
Nsima Yesu na bolingo akundolisaki ye, “Nalobi na yo te ete, soko okondima, akomona nkembo na Nzambe?” (Yoane 11:40). Mpe kolobaka yango, Ye agangaki na mongongo moko ya makasi:
“Lasalo, bima libanda.
“Mpe ye oyo asilaki kokufa abimaki” ( Yoane 11:43–44).
Nsima ya mikolo minei ya Lasalo na lilita, banguna ya Mwana na Nzambe bakutanaki na bosolo ya ntembe te bakokaki te kozanga koyeba, kokitisa, to kokamola, mpe bwania te mpe motema mabe “longwa na mokolo yango, bakanaki ete baboma ye” ( Yoane 11:53).
Motindo ya Sika
Nsima, Klisto ya bomoi asepelaki na Yelusaleme, elongo na Bapostolo na Ye, Limpati ya Nsuka ya Pasika, abandaki likuli ya elambo, mpe apesaki bango motindo ya kolingana na nzela ya lisalisi ya solo.
Kobuna na Liwa na Ye na Getesemane
Nsima na yango, na kolakisaka bolingo eluti kitoko mpo na bato banso, mpe na kosalelaka bolingi na Ye mobimba, Ye atambolaki na mpiko mpe na mokano mpo na kokutana na momekano na Ye eleki na lotomo. Na Elanga ya Getesemane, na bomoko mpenza, Ye ayokaki mpasi ya kobuna na liwa ya makasi mpenza, kobimisaka makila na madusu nyonso. Na boyangelami mpenza liboso ya Tata na Ye, Ye amikabaki mpo na masumu na biso mpe lisusu likolo na Ye bokono mpe matungisi na biso na ntina ya kobikisa biso (tala Alma 7:11–13).
Tozali na nyongo na Ye mpe na Tata na biso ya Lola mpamba te libonza na Ye epamboli bato banso, uta na Adama, ya yambo, kino na ya nsuka na baye bazali.
Bosambisi mpe Bobaki na Ekulusu ya Mobikisi
Ntango kobuna na ye na liwa esilaki, Ye na bolingi amitikaki na bakoseli na ye. Kotekamaki na moko ya Yemei, basambisaki na lombangu, na lolenge moko ya engebene na boyengebene te mpe na mibeko te, na bosambisi moko ya mayele mabe mpe ya ndambo. Butu wana kaka Ye afundamaki mpo na mbeba ya botuki mpe basambisaki ye mpo na kokufa. Na boyina mpe mposa na bango mpo kozongisa mabe—mpamba te Ye atatolaki na bango ete Ye azalaki Mwana Mobali a Nzambe—banguna na Ye basalaki likita ya mabe na Pilato mpe na kosambisa Ye. Na ntina na yango, babongolaki bofundi ya botuki na botomboki mpo ete liwa na Ye ekoka kozala na bobaki na ekulusi.
Bosambisi na ye o ntei ya Baloma ezalaki kutu ya motema mabe koleka: Maseki mpe litio na bango etali bokonzi na Ye ya molimo, kolatisa na bosambwisi ya motole ya bansende, bobeti mfimbo ya mpasi, mpe bobuni na liwa ya molayi ya Bobaki ye na ekulusu ezalaki likebisi moko ya polele mpo na bato banso oyo ekoki kofuka mpo na komisakola moyekoli na Ye.
Na ngonga moko na moko ya mpasi na Ye, Mosikoli ya Mokili alakisaki bomisosoli ya kafukafu. Ye akanisaki ntango inso ya kopambola basusu; na bosembo mpe boboto, Ye abondelaki Yoane mpo na kobatela mama na Ye, Malia. Ye atunaki Tata na Ye na Lola mpo na kolimbisa babomi oyo babakaki Ye na ekulusi. Elongo na mosala na Ye na mabeli esilaki, Ye atikaki molimo na Ye na Nzambe mpe apemaki mpema na ye ya nsuka. Nzoto na ye ya mosuni ekamatamaki na lilita mpe etikalaki mikolo misato.
Mosala ya Bosikoli o ntei ya Bawa
Ntango bayekoli na Ye bazalaki koyoka mpasi ya mawa, bolembi, mpe ntembe, Mobikisi na biso, na litambe mosusu ya mwango ya nkembo ya Tata na biso, atandolaki mosala na Ye na nzela moko ya sika. Na eleko ya mokuse ya mikolo misato, Ye asalaki na kolemba te mpo na kobongisa ebakata ya mosala ya lobiko o ntei ya bawa. Mikolo wana ekomaki boko ya elikia eleki ya nionso mpo na libota ya Nzambe. Na botali wana Ye abongisaki balandi na Ye ya botongono mpo ete bakoka komema nsango malamu ya bosikoli na baye na bomoi bayaki te koyeba mwango ya nkembo to oyo babwakaki yango. Sikawa bakozwa libaku mpo na kozwa bonsomi na bikangemi na bango mpe basikolama na Nzambe ya baye ya bomoi mpe bawa (tala D&C 138:19, 30–31).
Mbuma ya yambo ya Bosekwi
Na bosukisi ya mosala na Ye na mokili ya molimo, Ye azongaki na mabele—libela mpo na kosangana na nzoto na Ye ya mosuni. Atako akokaki mpenza kolakisa nguya na Ye likolo ya liwa, bansango ya makomi ya baye Ye azongisaki na bomoi liboso ya Bosekwi na Ye elakisi ete bazongaki bobele na bomoi oyo ekomisamaki molai na likamwa; bakowa.
Klisto azaalaki ya yambo mpo na kosekwa mpe kowa mokolo moko te lisusu, mpo na kozwa libela nzoto ebonga nie ya seko. Na lolenge ya bosekwi na Ye, Ye abimelaki Malia, oyo nokinoki ntango ayebaki Ye lisusu, abandaki kokumbamela Ye. Mosikoli na biso, na boboto bonene, akebisaki ye etali lolenge na ye ya sika: “Kosimba ngai te; zambi naino nabuti epai ya tata na ngai te” (Yoane 20:17)—kopesaka nzeneneke ya kobakisa ete mosala na Ye na mokili ya molimo ezalaki ya solo mpe mobimba. Nsima, kosalelaka maloba oyo endimisi bosolo ya Bosekwi na Ye, Ye alobaki, “Nazali kobuta epai na Tata na ngai mpe Tata na bino, na Nzambe na ngai mpe Nzambe na bino” (Yoane 20:17). Nsima ya kokende epai ya Tata na Ye, Ye azongaki lisusu mpe abimelaki bapostolo na Ye. “Amonisi bango maboko na ye mpe mopanzi na ye. Bayekoli basepelaki ntango bamonaki Nkolo” (Yoane 20:20).
Mosikoli Akozonga
Natatoli et Klisto akozonga na lolenge moko ya bokeseni na boyei na ye ya yambo. Ye akoya na nguya mpe nkembo elongo na Basantu ya boyengebene mpe botongono. Ye akoya lokola Mokonzi ya Bakonzi mpe Nkolo ya bankolo, lokola Nkumu ya Kimia, Masiya alakelama, Nkolo mpe Mosikoli, mpo na kosambisa baye na bomoi mpe bawa. Nakolingaka Ye mpe nakosalelaka Ye na motema na ngai mobimba, mpe nabondeli ete tokoka kosalisa na esengo mpe bomipesi mpe ete tokoka kotikala botongono mpo na Ye kino na nsuka. Na nkombo ya Yesu Klisto, amene.


text:
Soki tozali na bokebi mingi te, tokomipesa na biloko ya mokili koleka ya molimo.
Mua moke sima ya likita linene ya sanza ya Zomi 2007, moko ya bandeko na ngai ya mibali ayebisaki ngai ete esengelaki kozala pene pene ya mibu sambo yambo Nasengelaki kozwa boyebi ya mikakatano lisusu. Napemaki mpe nayebisaki ye ete Nakozwa yango “mibu na ngai ya sambo ya ebele.” Malamu awa Nazali; mibu na ngai ya sambo ya ebele ekomi na nsuka.
Sanza ya yambo eleki molongani na ngai ya motema, Grace, mpe Ngai tozwaki misio ya kokende kotala bandimi na Philippines baye bomoi mpe biloko ebebisamaki na boningani makasi ya mabele mpe na ekumbaki. Tosepelaki mpamba te misio ezalaki eyano mpo na mabondeli na biso mpe boyokani na lisalisi mpe bolamu ya Tata na biso ya bolingo na Lola. Mposa na biso ya makasi ekokisamaki kolakisa bolingo mpe mawa na biso mpo na bango.
Mingi ya bandimi tokutanaki na bango bazalaki kokoba kovandaka na ebombamelo ya ntango lokola hema, bisika ya lisanga, mpe bandako ya masanga ya Eklezia. Bandako totalaki ezalaki na motondo ya ndambo to ezanga motondo. Bato bazangaki makoki ebele, mpe oyo ndambo bazalaki nango ebebisamaki. Etikalaki bobele pototo mpe mabanga bisika nionso. kasi, batondisamaki botondi mpo na mua lisungi bazwaki mpe bazalaki na esengo mpe na molimo ya bosuani malamu kokobaka kozala na mpasi. Ntango totunaki lolenge nini bazalaki komilukela, moko na moko ayanolaki na elonga, “Tozali Malamu.” Ya solo, bondimi na bango na Yesu Klisto epesaki bango elikia ete makambo nionso esengelaki kosalema malamu na nsuka. Ndako na ndako, hema na hema, Ndeko mwasi Tech mpe Ngai, toteyamaki uta na Basantu wana ya bondimi elenda.
Na ntango ya mpasi to ya minioko, Nkolo azali na nzela ekolakisa biso mpe matomba na biso. Na mbalakata, biloko nionso tosalaki na mpasi mpo na kozwa ebungi. Bisaleli nionso wana ezali libota nabiso mpe baninga na biso na basusu. Ndeko mwasi moko malamu asalaki yango lolenge oyo, Sima y mayi ekitaki mpe ezalaki ntango ya kobanda kopangusa, Natalaki pembeni ya ndako na ngai mpe nalobaki, ‘Wow, Natondisaki bosoto mingi na mibu ebele wana.’”
Namoni ete ndeko mwasi oyo azwaki mabongisi malamu mpe kobanda wana akomaki na bokebi na kokanaka biloko nini ezali na ntina mpe nini akokaki solo kovanda na yango te.
Nakosalaka elongo na bandimi mingi uta mibu ebele, tosepelaki komona ebele ya bokasi ya molimo. Tomonaki lisusu mibale bofuluki mpe bozangi ya bozwi bisaleli kati ya bondeko ya bondimi oyo.
Na bozangi bozwi, mingi kati na biso bamipesaki kati boluki misolo mpe bozwi biloko mingi ya malamu ya mokili mpo tozala na makoki ya kosunga mabota na biso. Esengeli ndambo ya ntango na biso mpe bokebi. Suka ezali te na oyo mokili ezali kopesa, ezali mabe mpenza ete toyekola koyeba ntango “tozali na mingi.” Soki tokebi te, tokobanda koluka mingi biloko ya mokili koleka ya molimo. Boluki na biso ya molimo mpe ya seko ekozala ntina moke mpenza, liboso mpo na nzela mosusu pembeni. Na mawa, wana ekobima mpo na kozala mposa makasi mpo na kozwa mingi koleka mpe kobimisa ya yo moko mpe ya makasi koleka.
Boni boni tondimisami solo ete tomekami kolanda te na nzela oyo? Yakobo apesi toli oyo: yango wana bobebisa mosolo te mpo na oyo ezali na motuya te, to misala na bino mpo na oyo ekoki kotondisa te, boyokela ngai na etingia mpe bomikundola maloba nalobaki na bino mpe boya epai ya moko mosantu ya Isaelele mpe bosala lipati ya oyo ekoki kowa te to ekoki kopola te, mpe tika molimo na bino mosepela na bilei kitoko.” 1
Nakolikia moko te kati na biso akobebisa mosolo mpo na oyo elongobani to misala mpo na oyo ekoki kosepelisa te.
Mosikoli ateyaki kolandana na montika ya Bayuda mpe Banephites
“Kobomba te mpo na yo moko bomengo na nse te, epai wapi mpese ekoki kolia, mpe moyibi wapi akoki kobotola, mpe komeka kobebisa;
“Kasi bomba likolo mpo na yo moko bomengo na lola, wapi mpese ekoki kolia, mpe moyibi akoki kobotola, mpe komeka kobebisa te.
“Esika bomengo nayo ezali, kuna nde motema na yo ekozala.” 2
Na lolenge mosusu, Nkolo apesiki lisese oyo:
“ Lopango ya mozwi mosusu ememi lindondi ya minei:
“Mpe amiteyaki, kolobaka, Nini ekoki ngai kosala, pamba te Nazali na ndako te mpo na kobomba bambuma na ngai?
“Mpe alobaki, Oyo Nakoki kosala, Nakobuka ebombelo nangai ya nkona mpe kotonga ya monene; mpe kuna nakobomba bambuma na ngai nionso mpe biloko na ngai.
“Mpe Nakoloba na molimo na ngai, molimo, osalaki bolamu mingi mpo na mibu ebele; pema, lia, mela, mpe zala na esengo.
“Kasi Nzambe alobelaki na ye, yo zoba, na butu ya lelo molimo na yo ekosengama yo: mpe biloko ekotikala ya nani, oyo yo obombaki na lombango?
“Na yango oyo azali kobomba bomengo mpo na yemei, mpe azali mozwi te liboso ya Nzambe.” 3
Mokambi Dieter F. Uchtdorf apesaki toli elandisami kala mingi te:
“ Tata na biso na Lola atalaka kati na biso mpenza. Ayebi biloko na ntina na biso oyo biso moko toyebi te. Abengi biso na lombango na nzela ya bomoyi na biso mpo na kokokisa mosala ya bomoi na biso, kozola na bomoyi ya malamu, mpe kozonga epai na Ye.
“Mpo na nini, sima, tolekisaka ntango na biso mingi mpenza mpe bokasi nabsio na biloko oyo ekoleka, kozanga mpenza litomba, mpe ya likolo likolo mpenza? Eboyi biso kotala liboma na bolandi ezanga ntina mpe ya koleka?”4
Toyebi banso ete molongo ya bomengo na biso na nse ezali lolendo, nkita, biloko ya mokili, nguya, mpe lokumu ya bato. Babongi na litomba te ya ntango mingi mpe bokebi, na yango Nakotia bokebi na ngai na biliko oyo ekopesa bomengo na biso ya lola.
Nini ezali bomengo na lola oyo tokoki koluka mpo na bisomei? Mpo na kobanda, ekozala malamu mpo na biso kolata bizaleli ya Klisto ya bondimi, elikia, bomikitisi, mpe bolingani. Tobengamaki mbala mingi mpo na [koboya] bizaleli ya mokili mpe… [kokoma] lokola mwana moke. 5 Makebisi ya Mobikisi ezali mpo na biso kolanda mpo na kozala ya bobongi nie lokola Ye mpe Tata na biso ya Lola. 6
Ya mibale, tosengeli kotia ntango mingi mpe makasi na koyeisa makasi bondeko na libota. Sima ya nionso “libota ekulisami na Nzambe. Ezali na ntina ya kosangisa sika awa mpe na libela.” 7
Ya misato, kosalisa basusu ezali elembo ya molandi ya solo ya Klisto. Alobaki, “na manso lokola ya azalaki mbala mingi lokola bozaki kosala yango na moko ya bandeko na ngai wana, bosalaki yango epai na ngai.” 8
Ya minei, kososola malongi ya Klisto mpe kokomisa makasi litatoli na biso ezali mosala oyo ekopesa esengo ya solo mpe bosepeli. Tosengeli solo koyekola maloba ya Klisto lokola ezwami na makomi mpe maloba ya baprofeta ya bomoyi. “Mpo botala, maloba ya Klisto ekolakisa bino nionso oyo bosengeli kosala.” 9
Ekoki Ngai kosukisa na lisolo ya mokufeli ya mibu 73 oyo tokutanki na ye ntango ya mobembo na biso na Philippines:
Ntango boningani ya mabele ebetaki esanga ya Bohol, ndako oyo ye mpe moweyi molongani na ye basalaki makasi mpo na kotonga ekweyaki na nse, ebomaki mwana na ye ya mwasi mpe nkoko na ye ya mobali. Azalaki na makoki ya kokima na mua bampota ya mike. Sikawa ye moko, asengelaki kosala mosala mpo na komisunga ye mei. Abandaki kozuaka na masini ya bosokoli bilamba oyo asalaki na bako azali sikoyo mwa malamu nzoto kolongono kokitaka mpe komata ngomba ntago nionso mpo na koluka mayi. Ntango totalaki ye, azalaki kokoba kovandaka kaka na hema.
Oyo ezali maloba na ye: “Mpaka, Nandimi makambo nionso oyo Nkolo amonisi ngai. Namoni yango mabe te. Na bombaki ndingisa na ngai ya kokota na Tempelo mpe nabatamisaki yango na nse ya muniuku mua mutu. Bolimbisi sikawa ete Nazali kofuta moko kati na zomi na ngai mobimba na mua ezweli na ngai ya moke uta na kosalaka masanzoli. Atako nini ezali koleka, Nakokoba kaka kofuta moko kati na zomi.”
Natatoli ete ya ntina mpo na biso, bizaleli, bamposa, mposa ya makasi, mpe boluli ekozala na litomba na bomoyi na biso ekoya. Tika ete ntango nionso tomikundola maloba ya Mobikisi: “Mpo wapi esika bomengo na yo ezali, kuna nde motema na yo ekozala.” Tika mitema na biso ezwama kati ya esika malamu ezali libondeli na ngai, na nkombo ya Yezu Klisto, amene.
Show References
-
1. 2 Nefi 9:51.
-
2. Matai 6 :19–21; tala lisusu3 Nefi 13:19–21.
-
3. Luka 12:16–21.
-
4. Dieter F. Uchtdorf, “Of Regrets and Resolutions,” Ensign to Liahona, ya sanza ya Zomi na moko. 2012, 22–23.
-
5. Moziya 3:19.
-
6. Tala 3 Nefi 12:48.
-
7. Handbook 2: Administering the Church (2010), 1.1.1.
-
8. Matayo25:40.
-
9. 2 Nefi 32:3.


text:
Nzɔku
Nzɔku ezalí nyama ya mabɛ́lɛ ya Afríka tǒ ya Azia. Ezalí na bwěmbo tǒ zólo elaí eye ekokí kobúka matíti, mbuma tǒ nkásá ya nzeté mpɔ̂ na kolíya. Ezalí na mpɛ́mbɛ́ tǒ mimpáti mibálé, na makútu tǒ matɔi manɛ́nɛ mpé na mokíla mokɛ́.
Nzɔku ezalí nyama ya mabɛ́lɛ elekí monɛ́nɛ eye evandaka o mokili (mondɛ́lɛ́ ezalí nyama ya mabɛ́lɛ elekí monɛ́nɛ o mái). Nzɔku ya mobali eye elutí monɛ́nɛ ebomámákí o Angola o mobú 1974, yango emekí bozitó ya kilógálame nkóto zómi na míbalé (12 000 kg) mpé bolaí bwa mɛ́tɛlɛ 4,20. Nzɔku ya mobali na mokóló ekokí komeka 4 500 kg na 2,8 m. Na mbótama, mwǎna ya nzɔku ekokí komeka bozitó ya kilógálame nkámá (100 kg). Nzɔku mwǎsí ezalí na zémi mpɔ̂ na sánzá 20 tǒ 22. Nyama mɔ̌kɔ́ tɛ́ ezalí na zémi elekí ntángo yango. Nkóla ya nzɔku ekokí koleka mibú 70.
Maloba[kokoma]
Nzɔku elembaka mpɛ́mbɛ́ ya yangó (yě) tɛ́.
Nzɔku ya mabelé[kokoma]
- Nzɔku ya esóbé ya Afríka tǒ Loxodonta africana, Nyama ya enɛnɛ koleka o molongo mwa nyama ya mabɛ́lɛ o mabelé.
- Nzɔku ya zámba ya Afríka tǒ Loxodonta cyclotis ;
- Nzɔku ya Azía tǒ Elephas maximus ;
Tálá mpé[kokoma]


c: application/xml

text:
LISAKOLI YA MOLƆ́NGƆ́ YA MAKOKÍ YA MOTO
MALOBA YA YAMBO
Na botáláká ’te kondima limɛmya ya bato nyɔ́nsɔ ya molɔ́ngɔ́ mpé makokí ma bangó óyo ezalí ndéngé mɔ̌kɔ́ mpé bakokí kopímela moto tɛ́ ezalí ntína ya bonsɔ́mí, bosémbo mpé kímyá káti ya molɔ́ngɔ́. Na botáláká ’te komɔ́na mpámba mpé kobóya kotósa esengeli ya moto ebátelama na bokonzi ya bosémbo mpɔ̂ ’te, na sima yangó, moto ákóma na botɔmbɔki esóngó na minyɔ́kɔli tɛ́,
Na botáláká ’te esengélí koléndisa boyókani na káti ya bikólo,
Na botáláká ’te na káti ya Mokandá ya Mibéko ya Lisangá ya Bikólo ya Molɔ́ngɔ́, bato ya molɔ́ngɔ́ bayébísí lisúsu loléngé bandimí malɔki ya ntína ya moto, limɛmya mpé lokúmú ya moto, bokokani ya makokí ya bǎsí mpé babáli mpé na botáláká ’te bangó bayébísí ’te bazwí mokáno ya kobɔngisa ezalélí ya moto mpé kosála ’te moto azwa bomɔi malámu mpenzá na káti ya bonsɔ́mí ya monɛ́nɛ mpenzá,
Na botáláká ’te kozala bato nyɔ́nsɔ na makanisi ndéngé mɔ̌kɔ́ mpɔ̂ na makokí mpé bonsɔ́mí yangó, ezalí na ntína monɛ́nɛ mpɔ̂ ’te óyo bakáni elónga,
Likita monɛ́nɛ ezalí koyébisa Lisakoli ya molɔ́ngɔ́ óyo ya makoki ya moto lokóla elɔ́kɔ óyo bato mpé bikólo nyɔ́nsɔ balingí bazwa, mpɔ̂ ’te bato mpé mangómbá nyɔ́nsɔ, na bobátelaka ntángo nyɔ́nsɔ Lisakoli yangó na motéma, basála makási na botéyi mpé bokólísí bwányá, mpɔ̂ ’te makokí mpé bonsɔ́mí yangó etósama mpé basála ’te bandima mpé basálélí yangó na bosɔ̂lɔ́ mpenzá na molɔ́ngɔ́ mobimba, ezala na káti ya bato ya Bikólo ya Lisangá bangó mɔ̌kɔ́ tǒ na káti ya ekólo mpé molɔ́ngɔ́ mobimba.
ETÉNI YAMBO (1)
Bato nyɔ́nsɔ na mbótama bazalí nsɔ́mí mpé bakókání na limɛmya mpé makokí. Bazalí na mayɛ́lɛ mpé basengélí kovánda na bondeko o káti na bangó.
ETÉNI YA 2
Moto nyɔ́nsɔ azalí na makokí mpé bonsɔ́mí nyɔ́nsɔ óyo elimbólámí na káti ya Lisakoli óyo, bokɛsɛni atá mokɛ́ tɛ́, na mambí matálí lomposo ya nzóto, bomwǎsí tǒ bobáli, lokóta, lingómba ya nzámbe, makanisi ya politiki tǒ ya ndéngé mosúsu, ekólo tǒ lingómba ya bato, bokulaka, mbótama tǒ makambo mosúsu.
Epái mosúsu, na botálaka elɔ́kɔ ya moto, epikísámí kosála bokɛsɛni na mambí matálí mibéko ya politiki, mibéko ya bosámbisi tǒ ya boyókani na mikili mosúsu, ezala ekólo tǒ mabelé ya nsɔ́mí tǒ óyo eyángélémání na baúta, tǒ óyo ezwí bonsɔ́mí ya síkísíkí tɛ́.
ETÉNI YA 3
Moto nyɔ́nsɔ azalí na likokí ya kozala na bomɔi, na kozala nsɔ́mí mpé kozala motéma nsɛi na bomoto na yě.
ETÉNI YA 4
Moto atá mokɛ́ tɛ́ asengélí kozala moúmbu; boúmbu mpé botɛ́ki baúmbu epikísámí na ndéngé nyɔ́nsɔ.
ETÉNI YA 5
Moto atá mokɛ́ tɛ́ asengélí konyɔ́kama mpé kosalelama makambo ya bonyama mpé óyo ezanga bomoto na lokúmú.
ETÉNI YA 6
Moto nyɔ́nsɔ azalí na likokí ’te bayéba makokí na yě bipái nyɔ́nsɔ.
ETÉNI YA 7
Bato nyɔ́nsɔ bakokání libosó ya mobéko mpé bazalí na likokí ya kobátelama na mobéko sé ndéngé mɔ̌kɔ́. Bánsɔ bazalí na likokí ya kobátelama sé ndéngé mɔ̌kɔ́ esóngó na bikelá nyɔ́nsɔ ya bokɛsɛnisi elongobani tɛ́ na Lisakoli óyo mpé esóngó na bikelá nyɔ́nsɔ óyo ekobota bokɛsɛnisi yangó.
ETÉNI YA 8
Moto nyɔ́nsɔ azalí na likokí ya koluka lisálisi ya nsɔ́lɔ́ mpenzá na libosó ya mangómbá ya bosámbisi ya ekólo óyo ezalí na bwányá esóngó na bikelá óyo ekotángola malɔki ya ntína endimámí na mibéko mpɔ̂ na yě.
ETÉNI YA 9
Moto mɔ̌kɔ́ tɛ́ akokí kokangama tǒ kobengisama ntína tɛ́.
ETÉNI YA 10
Moto nyɔ́nsɔ azalí na likokí ’te likambo na yě lokóla ya bato nyɔ́nsɔ, esámbisama na bosémbo mpé na mǐso ya bato nyɔ́nsɔ na esámbiselo ya nsɔ́mi mpé ya epái mɔ̌kɔ́ tɛ́, óyo ekozwa mikáno ɛngɛ́bɛ́nɛ́ na makokí mpé masɛ́nginyá yě tǒ ɛngɛ́bɛ́nɛ́ na bosɔ̂lɔ́ ya likambo yě afúndámí.
ETÉNI YA 11
Moto nyɔ́nsɔ óyo afúndámí na likambo azalí naíno mabɔ́kɔ mpɛ́mbɛ́ téé ntángo bakotatola ɛngɛ́bɛ́nɛ́ na mobéko, mabé yě asálí, na libánza óyo ekosalama na mǐso ya bato nyɔ́nsɔ, epái wápi mánsɔ esengélí kosalama mpɔ̂ te mofúndami azwa na yě.
Moto atá mɔ̌kɔ́ tɛ́ asengélí kozwa etúmbu mpɔ̂ na makambo tǒ botíki óyo, ntángo esálámákí, ezalákí naíno mbéba tɛ́, ɛngɛ́bɛ́nɛ́ na mibéko ya ekólo tǒ ya molɔ́ngɔ́. Soo loléngé yangó, bakokí tɛ́ kopɛ́sa moto etúmbu koleka óyo ezalaka kopɛ́sama na ntángo likambo esalámákí.
ETÉNI YA 12
Moto atâ mɔ̌kɔ́ tɛ̂ akokí kokɔ́ta mpámba na makambo etálí ezaleli, libótá, ndáko mpé mikandá ya nganda tǒ mpé kobébisa lokúmú na yě. Moto nyɔ́nsɔ azalí na likokí ya kobátelama na mobéko esóngó na bikɔ́ta‐kɔ́ta yangó.
ETÉNI YA 13
Moto nyɔ́nsɔ azalí na makokí ya kotámbola ndéngé alingí mpé kopɔna esíká ya kovánda káti ya ekólo.
Moto nyɔ́nsɔ azalí na makokí ya kotíka ekólo nyɔ́nsɔ atá ya yě mɔ̌kɔ́ mpɔ̂ na kokɛnda na ekólo mosúsu; yě akokí mpé kozónga na ekólo na yě.
ETÉNI YA 14
Na libosó ya monyɔ́kɔli, moto nyɔ́nsɔ azalí na likokí ya koluka mpé kozwa esíká ya kobómba nzóto na bikólo mosúsu.
Likokí yangó likopɛ́sama tɛ́ na moto afúndámí na likambo ya makási tǒ na bikelá óyo elongobani tɛ́ na mibéko ya Lisangá ya Bikólo ya Molɔ́ngɔ́.
ETÉNI YA 15
Moto nyɔ́nsɔ azalí na likokí ya koyébana mosí‐ekólo.
Bakokí tɛ́ kopímela moto likokí ya kozala mosí‐ekólo tǒ ya kokóma moto ya ekólo mosúsu.
ETÉNI YA 16
Sɔ́kí mobú ya kobálana ekokí, mobali mpé mwâsí bakokí kokwêlana mpé kotónga libóta mpé masímbisi ezala tɛ́ na makambo etálí lomposo, ekólo tǒ lingómba ya nzámbe. Bangó bazalí na makokí sé ndéngé mɔ̌kɔ́ na makambo etálí makwéla, ezala ntángo ya makwéla tǒ ntángo ya bokabwani.
Libála ekokí kosalama sé sɔ́kí mwâsí na mobali bangó méi bandimi na motéma mɔ̌kɔ́.
Libála ezalí longómba ya ntína mpɔ̂ na bato mpé ezalí na likokí ya kobátelama na bato mpé Lɛ́ta.
ETÉNI YA 17
Moto nyɔ́nsɔ azala yě mɔ̌kɔ́ tǒ na káti ya lisangá, azalí na likokí ya mokóló‐ekólo.
Bakokí atá mokɛ́ tɛ́ kopímela tǒ kobɔ́tɔla moto elɔ́kɔ na yě sɔ́kí ntína ezalí tɛ́.
ETÉNI YA 18
Moto nyɔ́nsɔ azalí na likokí, ya kozala na makanisi na yě, mayɛ́lɛ na yě ya motéma mpé lingómba na yě ya nzámbe; likokí yangó ekopɛ́sa yě ndingisa ya kopɔna lingómba ya nzámbe tǒ kobóngola makanisi na yě, yě mɔ̌kɔ́ tǒ elongo na baníngá, ezala na mǐso ya bato ya mɛi; na botéyi, na bikelá, na bokúmisi nzámbe mpé milúlú.
ETÉNI YA 19
Moto nyɔ́nsɔ azalí na likokí ya bokanisi mpé bolobi; yangó ekopɛ́sa yě ndingisa ya kozala na bomɔi na motéma tɛ́ likoló ya makanisi na yě ndingisa ya koluka, kozwa mpé kopanza mayébisi na makanisi esíká na esíká, na ndéngé alingí koyébisa yangó.
ETÉNI YA 20
Moto nyɔ́nsɔ azalí na likokí ya kozala na likita mpé lingómbá óyo ezalí na kímyá.
Ekokí tɛ́ kosengama na makási tɛ́ moto akɔ́ta na lingómbá.
ETÉNI YA 21
Moto nyɔ́nsɔ azalí na likokí ya kotíya mabɔ́kɔ na bokambi misálá ya ekólo na yě ezala yě mɔ̌kɔ́ tǒ na batóma yě mɔ̌kɔ́ apɔní.
Moto nyɔ́nsɔ azalí na likokí, lokóla baníngá nyɔ́nsɔ ya kosála misálá ya Lɛ́ta.
Bolingi yangó esengélí komɔ́nana na mapɔni ya sémbo óyo esengélí kosalama mbala na mbala, na lipɔ́neli ya bato nyɔ́nsɔ mpé na bopɔni ya Lingómbá tǒ na ndéngé mosúsu ekokani na yangó mpé ekosála ’te bato bapɔna na bonsɔ́mí nyɔ́nsɔ.
ETÉNI YA 22
Moto nyɔ́nsɔ, lokóla azalí mɔ̌kɔ́ ya lingómbá, azalí na likokí ya kozwa lisálisi ya esálelo‐lisungi, oyo ezalí na ndingisa ya kopɛ́sa moto makokí ya yě ya mosólo, ya bomɔi mpé ezaleli, mpɔ̂ na lokúmú mpé bokóli malámu ya bomoto na yě, na lisálisi ya bokási ya ekólo mpé ya boyókani ya mikili na mikili, ɛngɛ́bɛ́nɛ́ na mwangó mpé bokulaka ya ekólo na ekólo.
ETÉNI YA 23
Moto nyɔ́nsɔ azalí na likokí ya kozwa mosálá, ya kopɔna mosálá yě alingí, na ndéngé ya sémbo elongobani na mosálá, mpé basengélí kobátela ya esóngó na bosɔmɛ́lɛ.
Bato nyɔ́nsɔ bazalí na likokí, bokɛsɛni atá tɛ́, ya kozwa lifúta ekokani mpɔ̂ na mosálá ekokani.
Moto nyɔ́nsɔ akosála, azalí na likokí ya kozwa lifúta ya sémbo mpé elongobani, oyo ekosála tɛ́ yě na libóta na yě bazwa bomɔi elongobani na lokúmú ya moto, mpé ekokí kobɔngisama lisúsu na ndéngé nyɔ́nsɔ ya bobáteli bomɔi.
Moto nyɔ́nsɔ azalí na likokí ya kokela basɛndiká elongo na baníngá mpé kokɔ́ta na basɛndiká mpɔ̂ na kokɛ́ngɛla maloki na yě.
ETÉNI YA 24
Moto nyɔ́nsɔ azalí na likokí ya bopémisi mpé bopémisi nzóto, míngi ya bozwi eleko ya sémbo ya boúmélí na mosálá mpé na bozwi lifúta na bakonzi ya mbala na mbala.
ETÉNI YA 25
Moto nyɔ́nsɔ azalí na likokí ya kobíkela na ndéngé elongobani mpɔ̂ ’te azwa bokɔ́lɔ́ngɔ́nú, bozala malámu ya yě mpé ya libóta na yě epúsí na makambo etálí kolíya, koláta, kovánda, kosálisa nzóto mpé kosungama na ndéngé esengélí ; yě azalí na likokí ya kosálisama na ntángo ya bosɔmɛ́lɛ, bokɔnɔ, bosɛ́lɛ́, bozéngé, bobangé tǒ na ntángo mosúsu yě akozánga mosólo ya kobíkela na sima ya makambo esálámí na bolinga na yě tɛ́.
Bomamá mpé bomwǎna ezalí na likokí ya kosungama na ndéngé elongobani. Mwǎna nyɔ́nsɔ abótama káti ya makwéla tǒ na libándá asengélí kobátelama tǒ ndéngé mɔ̌kɔ́.
ETÉNI YA 26
Moto nyɔ́nsɔ azalí na likokí ya bokólísi bwányá mpé mayɛ́lɛ. Matéya esengélí kopɛ́sama mpámba, mosólo tɛ́, atá na bakelási ya mabandela. Matéya ya mabandela esengéní kopɛ́sama na moto nyɔ́nsɔ. Matéya ya tekniki mpé ya mosálá esengélí kopɛ́sama bipái nyɔ́nsɔ; eposá ya kozwa matéya ya kelási ya minɛ́nɛ esengélí kopɛ́sama na bato nyɔ́nsɔ, sé ndéngé mɔ̌kɔ́, ɛngɛ́bɛ́nɛ́ na mayɛ́lɛ na bangó.
Bokólísi bwányá mpé mayɛ́lɛ esengélí kosála tɛ́ moto akóla na ndéngé nyɔ́nsɔ mpé atósa malámu mpenzá makokí mpé bonsɔ́mí ya ntína na moto. Yangó esengélí komɛma boyókani, bobóto, bolingo káti ya bikólo mpé mangómbá ya bato oyo lomposo mpé boyambi ekɛsɛni; yangó mpé esengélí kobɔngisa misálá ya Lisangá ya Bikólo ya Molɔ́ngɔ́ mpɔ̂ na bobáteli kímyá.
Babóti bazalí na likokí ya yambo, ya bopɔni ndéngé ya matéya esengélí kopɛ́sama na bǎna na bangó.
ETÉNI YA 27
Moto nyɔ́nsɔ azalí na likokí ya kotíya mabɔ́kɔ ndéngé alingí na misálá ya bokólísi bwányá ya lingómbá, kopɛ́sɛla na nkoti, mpé kotíya mabɔ́kɔ na botómboli nzébi mpé bolámu ya yangó.
Moto nyɔ́nsɔ azalí na likokí ’te matómba ya misálá ya yě ya nzébi, ya bokómi mpé ya nkoti ebátelama.
ETÉNI YA 28
Moto nyɔ́nsɔ azalí na likokí ’te káti ya bato mpé bikólo, nyɔ́nsɔ ebóngá mpɔ̂ te makokí mpé bonsɔ́mí oyo ekomámí káti ya Lisakoli oyo elónga.
ETÉNI YA 29
Moto azalí na mikúmba epái ya lingómbá oyo ekopɛ́sa yě eposá ya bokólísi bomoto na yě na ndéngé elongobani.
Moto nyɔ́nsɔ, na botálaka makokí mpé bonsɔ́mí na yě, asengélí kosála sé mikúmba oyo eyébání na mobéko sé mpɔ̂ ’te bayéba mpé bakúmisa maloki mpé bonsɔ́mí ya baníngá, mpé mpɔ̂ na kotósa mibéko ya sémbo ya ezalela kímyá ya bato mpé bozali malámu káti ya lingómbá ya boyángeli lisangá.
Makokí mpé bonsɔ́mí yangó makokí, atâ mokɛ́ tɛ̂, kozala esóngó na masɛ́ngi ya Lisangá ya Bikólo ya Molɔ́ngɔ́.
ETÉNI YA 30
Mobéko atá mɔ̌kɔ́ tɛ́ ya Lisangá óyo ekokí kozala mpɔ̂ na Lɛ́ta, na lisangá ya bato, tǒ na moto, likokí ya kosála likambo óyo ekonyata makokí mpé bonsɔ́mí áwa.


text:
Palemá
Palemá ezalí esíká mpé lisangá lya bantómá ba bǎna-mbóka bapɛ́saka makanisi libosó ’te bapɔ́na mangó lokóla mibéko mya kokamba letá mpé ekólo. Esálaka na bokonzi bwa mibéko.
Nkómbó « palemá » eútí parlement o lifalansé.
Palemá eúlaka bǎna-mbóka, kasi mpé ekokí koúla bitúká bya lisangá lya bitúká. Palemá ekokí kozála na ndéngé íbalé :
- palemá ya ndáko yɔ̌kɔ́, eye ekelí mpé endími mobéko mwa sika.
- palemá ya ndáko íbalé, ndáko yɔ́kɔ ya bokeli mibéko mpé ndáko esúsu ya bobɔngisi mibéko, esengélí ndáko íbalé indimí mobéko mwa sika.
Tálá mpé[kokoma]
O libándá[kokoma]
- Bureau de la traduction du Canada (Biló ya bobóngoli minkandá na nkóta isúsu ya guvɛnɛmá ya Canada), Maloba ma Afríka matálí nzelá ya misálá na palemá, 2010.


text:
Lobit YvesNovember 18, 2009 5:51 PM
Recherche un ami
Je suis nigérien ayant fréquenté l'ICY à Yaoundé au Cameroun en 1993-1995 avec Fr Gilbert Amboka. Je cherche à avoir de ses nouvelles. Si tu le connais, frère, dis lui que yves cherche à le joindre ou alors peux-tu me fournir son adresse mail.
Merci.
Bertin ValenciaNovember 17, 2009 3:53 PM
Dieu est amour
Life is too short,aufaite nazali ko luka ba amis et connaissances na ngai:bana nionso oyo ya ngwaka,bana ya bokoro,nzolameso na ecole primaire lufungula,jean jack (Jiko)na kalina,king de 750 oyo ya sonas(boma),yapania mbokolo(mbojo a luanda),george kinamvuidi de ex.makela do zombo,voyant issa moukila (jean methode) na Tino kanza (zurick),pembele ndombele(niazinzo le marechal ya ba W.C.)l'ancien de kibokolo du zombo ,lanza fuala ndomaneno(demba angola),noko belena (pea) na ndotoni(theo)de wige(angola),tout les anciens du groupeoyo ya ngwaka,armande lianza,famille mbayo oyo ya lingwala,jean jackie massamba,nicolel'anciennedel'immeubleroyal(ngombe),j.p.na bige de la famille mumbengayi, tout les anciens del'ecole armee du salut(kasai barumbu) ,lelo(swanga bon marche),sophie otshudi la fille du feu general,ainsi tout ce qui m'ont connue ou bien oyo bayebi batu na zali koluka ba meka ko aider ngai pona kozala na contact na bango.Mes excuses pona ba oyo na tangi bakombo te,bomeka toujour kocontacter na gai.Sans toutefois oublier mes freres et soeurs du ministere de la voie (victor paul werweill),Eyale bolumba bokungu bianco de ngelatandu le grand Water Close champion(w.c.).Je vous aime tous,que le grand Dieu de grace vous benisse. bless!!!!!!! Berthin valencia
Lola FakiNovember 16, 2009 10:40 AM
Vous me manqué
Salut
Je suis à la recherche de mon papa manlefukial, il est croyant à l'église 12 apôtres de mauku et ma s?ur jolie manlenfukila habite en suisse ainsi que bijoux faki, jules , don joli l'ancien guitariste chez youlou mabiala.


text:
Ezali na banzela mingi oyo baboti ya malamu bakoki kozwa lisalisi mpe lisungi bazali na yango mposa mpo na koteya nsango malamu ya Yesu Klisto na bana na bango.
Nakomaki na esika ya kafukafu eleko oyo ya molunge—Nasepeli mobu 90 ya mbotama na ngai. Ntango okomi na esika ya boye na bomoi na yo, esalisaka mpe eteyaka soki okanisi makambo mpe mayele ya kala. Bino bilenge oyo bozali koyoka to kotanga lisikulu oyo mibu 90 ya bomoi ekoki kokamwisa bino mpenza te, kasi na ntango nabotamaki, kozala na bomoi molai ezalaki kokokisa likambo moko monene. Mokolo nyonso nazali na botondi na Tata na Lola mpo na kopambolaka ngai na bomoi ya molai.
Mingi mpenza ebongwanaki na bomoi na ngai. Namoni bokoli ya eleko ya masini ya minene mpe eleko ya informatique. Kosala ebele ya mituka mpe batelefone mpe bampepo ezalaki makambo minene ya sika na mikolo na ngai ya ebandeli. Lelo lolenge tozali kozwila, kokabola, mpe kosalela nsango ezali kobongwana penepene mokolo na mokolo. Na mibu na ngai nakamwi na mokili ya mbongwana ya nokinoki tozali na yango. Mbongwana mingi mpenza ya lelo etumboli makanisi mpo nakokoka kobongisa bomoi na biso.
Na nzela ya bambongwana nyonso ya nokinoki oyo ezali kosalema nzinganzinga na biso, tozali kosambela makasi mpe kosala mpo na kokokisa ete makambo ya motuya ya nsango malamu ya Yesu Klisto ewumela. Boko na yango esili kala kobanda kobunga. Na nsonge ya molongo ya makmbo maye ya motuya mpe, boye, mongete ya liboso ya monguna, ezali bosantu ya libala mpe bonene ya mabota na katikati ya nyonso. Yango epesi longo mpe libongo ya kimia ya ndako wapi mwana moko na moko ya Tata wa bolingo na Lola akoki kozala na nguya mpo na bolamu mpe kozwa makambo mosusu ya motuya ya seko.
Libota na ngaimei, kolengela kokumisa esika oyo ya mibu 90 na bomoi na ngai, kobandaka kosalisa ngai komikundola mpe kolula makambo ya bomoi na ngai molai. Na ndakisa, mwana nkazi na ngai asangisa mpe akabolaki na ngai mikanda mingi oyo nakoma na baboti na ngai penepene na mibu 70 mileki uta na esika na ngai ya mampinga ya masuwa na esanga ya Saipan na Pacific na ntango ya Etumba Enene ya II.
Moko ya mikanda oyo ebetaki miso na ngai. Ezalaki mokanda moko nakomaki na mama na ngai mpo na kofungola mpe kotanga na Mokolo ya Mama na 1945. Nalingi nakabola mwa biteni elongo na bino na elikia bokomona ntina nini nakozalaka kaka na botondi na tata mpe mama na ngai mpo na mateya nayekolaki uta na boteyi na bango na ndako. Baboti na ngai bazali ndimbola ya ndakisa nasimbaki ya baboti balamu oyo batii libala mpe bobokoli bana lokola ya likolo na motuya.
Mokanda ya Mokolo ya Mama na Ngai na 1945 ebandi:
“Mama wa bolingo,
“Mibu minei oyo ya nsuka, nazali na mawa ya kolekisa Mokolo ya Mama mosika na yo. Mobu nyonso nalingaka kozala elongo na yo mpe koyebisa yo bobele boniboni nakanisaka yo, lokola ekoki mbala moko kosalema te, nakosengela kosala likambo ya malamu mingi elandi mpe kotinda makanisi na ngai na nzela ya mokanda.
“Mobu oyo mingi koleka mibu misusu nakoki komona kaka nini kozala na mama ya kokamwa esali mpo na ngai. Liboso na nyonso, nazangi makambo ya mike ozalaki kosala mpo na ngai. Ezala nabimi na mbeto na ntongo, namitungisa naino te etali soki nakokuta simisi ya peto mpe soseti ya peto. Na ntango yango nayebaki ntango inso ete nalingaki kokuta eloko nalingaki na lolenge ya malamu mingi koleka. Na butu nayebaki ntango inso ete nalingaki kokuta bilamba ya kofinika na mbeto na ngai mpe kaka motango ekoki ya babulangeti mpo nazala na esengo. Kozala na ndako ezalaki mpenza elengi mingi.”
Ntango natangi maboke misatu ya liboso ya nkoma ya mokanda, nakamwaki na boniboni emonani likola ewuti na motema. Ntango mosusu kowumela na ema mpe kolala na nse ya moniama ya bangungi na mbeto ya nganda etiaki makanisi na ngai kozongaka na ndako na ngai ya kafukafu.
Mokanda na ngai na mama na ngai:
“Kasi ya mozindo mingi ezali liyoki mpo na yo na ntina ya ndakisa yo opesaki mpo na ngai. Bomoi ekomaki ya esengo mpenza mpo na biso lokola libate ete tolingaki kolanda na matambe na yo, na kokoba na nzela ya koyoka esengo oyo ezalaka na mikolo mya biso ya bolenge. Ntango inso ozwaki ntango ya komema libota na kati ya canyon, mpe tokokaki kozela yo mpo na kosala nyonso uta na komata bangomba tii na kobeta bale elongo na biso. Yo mpe Tata bazalaki kokende na bopemi te bino moko. Libota ezalaki ntango inso elongo na bino. Sikawa lokola nazali mosika ya libota nalingi ntango inso kolobela bomoi na ndako na biso mpamba te ezalaki na esengo mingi. Nakoki te koboya mateya na yo sikawa mpamba te misala na ngai ekobimisa bomoto na yo. Bomoi ezali momekano monene mpo na ngai kozala ya kolongobana kobiangema mwana ya Nora Sonne Perry. Nazali na lolendo ya nkombo oyo, mpe nalikii ete nakozala ya kolongobana ntango inso na yango.
“Nalikii ete mobu ekolanda ekokuta ngai elongo na yo mpo na kolakisa yo ntango ya esengo nazali kokanisa kosala mpo na kolakisa yo na Mokolo ya Mama mpo na mibu minei mileki.
“Tika Nkolo apambola yo mpo na makambo manso ya kitoko osalaki mpo na mokili oyo ya mobulu.
“Bolingo na ngai nyonso, Tom”1.
Ntango natangaki lisusu mokanda na ngai, namaniolaki lisusu ezaleli ya libota, palwasi, likonzi, mpe lingomba na yango tokolaki.
Ezaleli elimbolami lokola lolenge ya bomoi ya bato moko. Ezali na ezaleli se moko ya nsango malamu, liboke ya mituya mpe bozeli mpe esaleli ezali ya lisanga na bandimi banso ya Eklezia ya Yesu Klisto ya Basantu ya Mikolo mya Nsuka. Ezaleli oyo ya nsango malamu, to lolenge ya bomoi, ewuti na mwango ya lobiko, mitindo ya Nzambe, mpe mateya ya baprofeta ya bomoi. Ezali etalisi moko na lolenge moko tokolisi mabota ma biso mpe towumeli na bomoi na biso.
Lilako ya yambo na Adama mpo na mokumba na ye ya bokufi ezali na Genese 2:24: “Yango wana moto akotika tata na ye mpe mama na ye mpe akosangana na mwasi na ye, mpe bango bakojala mosuni moko”
Kosangisaka elongo mobali mpe mwasi mpo na kobalana engebene na mobeko mpe na mitindo kaka te mpo na bankola ekoya mpo na kosangola mabele, kasi ememi lisusu esengo koleka nyonso oyo ekoki kozwama na bomoi ya bokufi. Yango ezali mingimingi ya solo ntango banguya ya bonganganzambe esakoli libala mpo na kozala mpo na ntango mpe mpo na seko nyonso. Bana babotami na libala ya boye bazali na likama te oyo ekoki kozwama epai mosusu te.
Mateya mateyami na ndako na baboti balamu ezali kokoma na motuya ya kobakisa na mokili ya lelo, wapi nguya ya monguna epanzani mosika. Lokola boyebi, ezali komeka kosilisa mpe kobebisa moboko mpenza ya lingomba na biso—libota. Na lolenge ya mayele mpe ya kobombana, azali kobundisa komipesa na bomoi ya libota na mokili mobimba mpe kosilisa ezaleli mpe mayokani ma Basantu ba Mikolo mya Nsuka. Baboti basengeli kozwa mokano ete koteya wana na ndako ezali ya bule koleka nyonso mpe mokumba ya motuya. Ntango mangomba, lokola eklezia mpe kelasi ekoki kosalisa baboti mpo na “kobokola mwana na njela ekoki na ye kotambola; ekokoma ye monene akopengwa na yango te” (Masese 22:6), oyo ezali mokumba oyo na nsuka evandi na baboti. Engebene na mwango ya esengo, ezali baboti balamu oyo bapesameli bolengeli mpe bokoli ya bana ba Tata wa Lola.
Na mokangano na biso ya kokamwa ya boboti, ezali na nzela mingi oyo baboti bakoki kozwa lisalisa mpe lisungi bazali na yango mposa mpo na koteya nsango malamu ya Yesu Klisto na bana na bango. Tika napesa likanisi ya makombo mitano baboti bakoki kosala mpo na kokela bizaleli ya libota ya makasi:
Yambo, boboti bakoki kosambena na bosolo, kotunaka Tata wa biso ya Seko mpo na kosalisa bango balinga, basosola, mpe bakamba bana Ye atindaki na bango.
Ya mibale, bakoki kosala losambo ya libota, kotanga makomi, mpe mpokwa ya libota mpe kolia elongo mbala mingi lokola bokoki, kosalaka bolei lokola ntango ya bosololi mpe koteya ya mituya.
Ya misato, baboti bakoki kosalela mpenza lisanga ya lisungi ya Eklezia, kosololaka elongo na bateyi ya bana na bango, bayangeli ya bilenge, mpe kelasi mpe babokambi ya lisanga likoki. Na kosololaka elongo na baye babiangemi mpe batiami maboko mpo na kosala elongo na bana na bango, baboti bakoki kopesa bososoli ya ntina ya mposa ya ndenge mpe eyebani ya bana na bango.
Ya minei, baboti bakoki kokabola matatoli ma bango mbala mingi na bana na bango, kotinda bango na kobatela mibeko ya Nzambe, mpe kolakela mapamboli maye Tata wa biso ya Lola alakelaki bana na Ye ya botongono.
Ya mitano, tokoki kobongisa mabota na biso evanda na mibeko mpe bozeli ya polele, pete mpe bizaleli mpe milulu ya kolongono, mpe “nkita ya libota,” wapi bana bazali na mikumba ya ndako mpe bakoki kozwa balifuta mpo ete bakoki koyekola bwania ya mosolo, kobatela mosolo, kofuta moko ya zomi na mosolo bazwi.
Makanisi oyo mpo na kokelabizaleli ya libotaya makasi mingi esalaka elongo na ezaleli ya Eklezia. Ezaleli ya libota na biso elendisama ekobatela bana na biso na “mbanzi ya nkanda ya monguna” (1 1 Nefi 15:24) ekoti na kati ya ezaleli ya baninga, bizaleli ya lisano mpe koyebana, bizaleli ya nyongo mpe ya kosenga na makasi, mpe bizaleli ya Interneti mpe malaka na yango bazali mbala nyonso ya kofungwana. Bizaleli ya libota makasi ekosalisa bana na biso “kozala na mokili” mpe kokoma “ya mokili te” (Yoane 15:19).
Mokambi Joseph Fielding Smith ateyaki: “Ezali mokumba ya boboti koteya bana mibeko oyo ya lobiko ya nsango malamu ya yesu Klisto, mpo ete bakoyeba ntina nini bakobakisama mpe ete bakoka koniata na mitema na bango elongo na mposa ya kokoba kobatela mitindo ya Nzambe nsima ya bango kobatisama, ete bakoka kozonga na miso na ye. Elingi bino bandeko mibali mpe basi ya malamu, mabota na bino, bana na bino; elingi biso kokangisama na batata na bino mpe bamama na bino liboso na bino …? Soki boye, nde bosengeli kobanda koteya mpembene ya mbeto ya bebe. Bosengeli koteya na ndakisa mpe na malongi lokola.” 2
Lisakola ya libota elobi:
“Mobali mpe mwasi bazali na mokumba ya kolinga mpe kolengela bango na bango mpe bana na bango. ‘Bana bazali lisango ya nkolo’ (Njembo 127:3). Baboti bazali na lotomo ya bule mpo na kobokola bana na bango na bolingo mpe bosembo, mpo na kokokisa mposa na bango ya nzoto mpe ya molimbo, mpe koteya bango kolingana mpe kosalisana, kobatela mitindo ya Nzambe, mpe kozala bato bobateli mibeko ya mboka wapi bazali. …
“… Na bolingi ya Nzambe, batata basengeli kokamba libota na bango na bolingo mpe bosembo mpe bazali na mokumba ya kokokisa mposa ya bomoi mpe kobatela mabota ma bango. Bamama bazali liboso na mokumba ya kobokola bana na bango. Na mikumba na bango ya bule, batata mpe bamama bazali na lotomo ya kosalisana lokola baninga bakokana.”3
Nandimi ete ezali na bolingi ya bonzambe nde mosala ya bomama ezali mpenza na kobokola mpe koteya nkola ya nsima. Kasi ezali kitoko komona mibali mpe basi oyo basali kimoninga ya solo wapi basangani elongo nguya na bango mpe bosololi na makasi elongo etali bana na bango mpe na bana na bango.
Etumba ya nkuna na bana na bato ezali ya mindondo mpe ya kofuka koleka oyo ezala naino te. Kotonga ezaleli ya libota ya makasi abakisi mposo ya bobateli mpo na bana na biso, kokabolaka bango na banguya ya mokili.
Nkolo apambola bino bamama mpe batata ya malamu na Siona. Ye atikeli bino bobateli ya bana ba Ye na seko. Lokola baboti tozali kosala lokola baninga, kutu elongo na Nzambe, mpo na komemaka esalema mosala na Ye mpe nkembo na Ye o ntei ya bana na Ye. Ezali mokumba na biso ya bule mpo na kosala ya biso malamu koleka nyonso. Ya yango na tatoli na nkombo ya Yesu Klisto, amene.


text:
Sony Labou Tansi
Sony Labou Tansi to Marcel Ntsoni (5 yúli 1947 – 14 yúni 1995) azalakí mokomi wa masoló ya Kongó-Kinsásá.
Bomɔi bwa mòtò[kokoma]
Abotamá na Kimwenza na Kongó-Kinsásá. Tata wa ye azaláká mwana mboka Kongó-Kinsásá mpe mama wa ye mwana mboka Kongó-Barazaville. Ye azali mwana ya yambo na libota lya bana sambo. Marcel Sony ayekoli lifalanse na kelasi. Uta mobu mwa 1971, abandi kotangisa lifalansé mpe Lingɛlɛ́sa na Kindamba mpe na Pointe-Noire.
O eleko eye mokanda mwa ye ya yambo ebimaka na ekolo Falansia na mobu mwa 1979, ye aponi nkombo ya ye ya mosala Sony Labou Tansi mpo na kotombolaka nkombo ya Tchicaya U Tam'si. Satire féroce de la politique fondée sur la torture, le meurtre et le culte de la personnalité (Bobomi mpe misa ya bomoto), dénonciation de la dictature , La Vie et demie (Bomɔi na ndambo) ezali koleka na ekolo ya solo te, Katamalanasie.
Dramaturge, maboke ma ye masanami na ekolo ya Alémani, na Italya mpe na Lisangá lya Ameríka. Ye akambáká lingomba lya maboke na nkombo ya Rocado Zulu Théâtre ya Brazzaville. Alongáká *Prix Ibsen na mobu mwa 1988.
Ye afandá kaka na Kongo-Barazaville mpe apusanáká na nsuka ya bomoi bwa ye na mo-politiki Bernard Kolélas. Na mobu mwa 1992, aponomi *depute ya Makélékélé, mpe bamolongoli na misala ya leta na mobu mwa 1994. Abeláká bokono bwa SIDA mpe akufá na mibu 47, poso ibale nsima ya liwa lya mwasi wa ye Pierrette. Uta 2003, *Prix Sony Labou Tansi epesemi na maboke ma lifalanse.
Mikandá[kokoma]
Búku[kokoma]
- La Vie et demie, Seuil, 1979.
- L'État honteux, Seuil, 1981.
- L'anté-peuple, Seuil, 1983. Grand Prix Littéraire de l'Afrique Noire.
- Les Sept Solitudes de Lorsa Lopez, Seuil, 1985. Palme de la Francophonie.
- Les Yeux du volcan, Seuil, 1988.
- Le Coup de vieux, Présence Africaine, 1988.
- Le Commencement des douleurs, Seuil, 1995.
- L'Autre Monde', Revue noire, 1997.


text:
Boyókani bwa Sika
Boyókani bwa Sika tǒ Kondimana na Sika (na ligresi :Ἡ Kaιvὴ Aιaθήkn / Hê Kainề Diathếkê) ezalí makomi mánsɔ maye matali bomɔi bwa Yésu mpé ebandeli ya boklísto tǒ boyókani bwa sika eye endimami lokóla sɔ̂lɔ na boyambi bwa baklísto.
Minkandá na Boyókani bwa Sika / Kondimana na Sika[kokoma]
- Nsango Malamu ya Matai / Matié
- Nsango Malámu ya Malako / Marko
- Nsango Malámu ya Luka
- Nsango Malámu ya Yowane / Yoane
- Misálá mya Bantómá
- Mokandá na Baloma / ba-Romén
- Mokandá mwa yambo na Bakolinti / ba-Korentien
- Mokandá mwa míbalé na Bakolinti / ba-Korentien
- Mokandá na Bagalatia / ba-Galate
- Mokandá na Baefese / ba-Evezien
- Mokandá na Bafilipi / ba-Filipien
- Mokandá na Bakolose / ba-Kolosien
- Mokandá mwa yambo na Batesaloniki / ba-Tesalonisien
- Mokandá mwa míbalé na Batesaloniki / ba-Tesalonisien
- Mokandá mwa yambo na Timoté
- Mokandá mwa míbalé na Timoté
- Mokandá na Tito / Tite
- Mokandá na Filemona / Filemon
- Mokandá na Baebele / ba-Ebré
- Mokandá na Yakobo / Jake
- Mokandá mwa yambo na Petelo / Piere
- Mokandá mwa míbalé na Petelo / Piere
- Mokandá mwa yambo na Yoane
- Mokandá mwa míbalé na Yoane
- Mokandá mwa mísáto na Yoane
- Mokandá na Yuda
- Emoniseli / Koyébisa Sékélé