text:
Bopɔlɔ esilá ngala?
“Bwanya ezali elongo na bato ya bopɔlɔ.”
NZEMBO: 38, 69
1, 2. Mpo na nini Nzambe aboyaki Saulo? (Talá elilingi ya ebandeli.)
NTANGO Yehova aponaki Saulo mpo azala mokonzi, Saulo azalaki na bopɔlɔ. (1 Samwele 9:1, 2, 21; 10:20-24) Kasi na nsima, ntango akómaki mokonzi, abandaki kokóma na lofundo. Mokolo moko, ebele ya Bafilistia bayaki kobundisa Bayisraele. Mosakoli Samwele ayebisaki Saulo ete akoya mpo na kopesa Yehova mbeka. Kasi liboso ete Samwele akóma, Bayisraele bakómaki kobanga mpe mingi na bango basundolaki Saulo. Na esika ete Saulo amonisa motema molai mpe azela Samwele aya kopesa mbeka, ye moko apesaki mbeka yango. Nzokande, Saulo azalaki na lotomo ya kosala bongo te; yango wana, Yehova asepelaki te na likambo oyo asalaki.
2 Ntango Samwele akómaki, apamelaki Saulo ndenge azangaki botosi epai ya Yehova. Kasi Saulo amonaki te ete asali likambo moko ya mabe. Alukaki komilongisa, mpe ata kopesa basusu foti mpo na libunga na ye. (1 Samwele 13:10-14) Banda wana, Saulo akómaki kosala makambo mingi na lofundo. Yango wana, Yehova aboyaki ete akoba kozala mokonzi. (1 Samwele 15:22, 23) Bomoi ya Saulo ebandaki malamu, kasi esukaki mpenza mabe.
3. (a) Bato mingi bakanisaka nini mpo na bopɔlɔ? (b) Tokoyanola na mituna nini?
3 Lelo oyo, bato mingi bakanisaka ete soki bazali na bopɔlɔ, bakozala na bomoi ya malamu te mpe na mosala ya malamu te. Bamikumisaka mpo bámonana ete baleki basusu. Na ndakisa, moto moko ya lokumu mpe ya politiki alobaki: “Liloba bopɔlɔ etali ngai te; nakanisi ekotalela mpe ngai ata mokolo moko te.” Kasi mpo na nini ezali na ntina mingi ete mokristo azala na bopɔlɔ? Bopɔlɔ ezali nini, mpe ezali nini te? Na lisolo oyo, tokoyanola na mituna wana. Mpe na lisolo oyo elandi, tokomona ndenge oyo tokoki kokoba kozala na bopɔlɔ, ata soki ekoki kozala mpasi komonisa ezaleli yango.
MPO NA NINI BOPƆLƆ EZALI NA NTINA MINGI?
4. Misala ya lofundo ezali nini?
4 Biblia emonisi bokeseni oyo ezali kati na lofundo mpe bopɔlɔ. (Tángá Masese 11:2.) Davidi abondelaki Yehova: “Pekisá mosaleli na yo misala ya lofundo.” (Nzembo 19:13) Misala ya lofundo ezali nini? Ezali kosala likambo moko oyo tozali na lotomo to ndingisa ya kosala yango te, ntango mosusu mpo tozangi motema molai to tozali na lolendo. Mbala mosusu, biso nyonso tosilá kosala likambo moko na lofundo mpo tozali bato ya kozanga kokoka. Kasi ndenge tomoni yango na ndakisa ya mokonzi Saulo, soki yango ekómi momeseno, Yehova akosepela te. Nzembo 119:21 elobi ete Yehova ‘akopamela bato ya lofundo.’ Mpo na nini asalaka bongo?
5. Mpo na nini kosala likambo na lofundo ezali libunga monene?
5 Ya liboso, soki tosali likambo moko na lofundo, tozali komonisa ete tozangi limemya epai ya Yehova, Nzambe na biso mpe Moyangeli na biso. Ya mibale, soki tosali makambo oyo tozali na lotomo ya kosala te, mbala mosusu tokoki koswana na basusu to kozanga koyokana na bango. (Masese 13:10) Mpe ya misato, tokoki komonana bazoba soki basusu bayebi ete tosalaki likambo moko na lofundo. (Luka 14:8, 9) Tomoni polele ntina oyo Yehova alingi ete tózala na bopɔlɔ.
BOPƆLƆ ESƐNGAKA NINI?
6, 7. Boyokani nini ezali kati na bopɔlɔ mpe komikitisa?
6 Bopɔlɔ ezali ndeko ya komikitisa. Mokristo oyo azali na komikitisa azalaka na lolendo te; amonaka nde ete basusu baleki ye. (Bafilipi 2:3) Mbala mingi, moto ya komikitisa azalaka mpe na bopɔlɔ. Ayebaka esika makoki na ye esuki, mpe andimaka mabunga na ye na komikitisa nyonso. Andimaka koyoka makanisi ya basusu mpe koyekola epai na bango. Yehova asepelaka mingi na moto ya komikitisa.
7 Biblia emonisi ete moto ya bopɔlɔ amiyebaka mpe ayebaka ete ezali na makambo mosusu oyo azali na makoki ya kosala te to azali na ndingisa ya kosala te. Yango esalisaka ye amemya basusu mpe asalela bango makambo na boboto.
8. Mpo tókoba kozala na bopɔlɔ, makanisi ya ndenge nini tosengeli koboya?
8 Kasi, tokoki kokóma na makanisi ya lofundo kozanga ete biso moko tóyeba yango. Ndenge nini yango ekoki kosalema? Na ndakisa, tokoki kobanda komimona ete tozali na ntina mingi koleka basusu, mpo biso moko to bandeko oyo toyebi malamu bazali na mikumba mosusu na lisangá. (Baroma 12:16) To mpe tokoki kobanda kobenda likebi mingi ya basusu epai na biso. (1 Timote 2:9, 10) Tokoki ata kobanda koyebisa basusu oyo basengeli kosala to kosala te.
9. (a) Mpo na nini bato mosusu bakómaki na lofundo? (b) Pesá ndakisa moko ya Biblia.
9 Tokoki kobanda kokóma na etamboli ya lofundo soki topekisi te bamposa na biso ya mabe. Bato mingi bakómaki na lofundo mpo bazalaki koluka lokumu na bango moko, kolula basusu, to bapekisaki nkanda na bango te. Yango ekómelaki bato mosusu oyo Biblia elobeli, na ndakisa Abisalome, Uzia, mpe Nebukadenezare. Yehova amonisaki bango polele ete basengelaki kozala na komikitisa.
10. (a) Mpo na nini tosengeli koboya kokaniselaka basusu mabe? (b) Pesá ndakisa moko ya Biblia.
10 Ekoki kozala na bantina mosusu oyo esalaka ete bato bázala na bopɔlɔ te na bantango mosusu. Tózwa ndakisa ya Abimeleke mpe ya ntoma Petro. (Ebandeli 20:2-7; Matai 26:31-35) Mibali yango bazalaki nde bato ya lofundo? To ekoki nde kozala ete bayebaki makambo nyonso te mpe bazalaki kosala makambo mosusu kozanga kokanisa? Lokola tokoki te koyeba makambo oyo ezali na kati ya motema, tosengeli te kokaniselaka basusu mabe.
MOKUMBA OYO OZALI NA YANGO NA EBONGISELI YA NZAMBE
11. Tosengeli koyeba nini?
11 Moto ya bopɔlɔ ayebaka mokumba oyo azali na yango na ebongiseli ya Nzambe. Yehova azali Nzambe ya mobulu te. Apesá ndeko mokomoko ya lisangá mokumba. Biso nyonso tozali na ntina. Yehova apesá mokomoko na biso makabo, makoki, to mayele oyo ekeseni na oyo ya basusu, mpe atikaka biso tópona ndenge oyo tokosalela yango. Soki tozali na bopɔlɔ, tokosalela makabo yango na ndenge oyo Yehova alingi tósalela yango. (Baroma 12:4-8) Tokoyeba ete Yehova alingaka komona biso tozali kosalela yango mpo na kokumisa ye mpe kosalisa basusu.
12, 13. Nini tosengeli kobosana te soki makambo ya bomoi na biso ebongwani na mosala ya Yehova?
12 Wana ntango ezali koleka, makambo oyo tosalaka na mosala ya Yehova ekoki kobongwana. Na ndakisa, kanisá mbongwana ndenge na ndenge oyo esalemaki na bomoi ya Yesu. Liboso, ye ná Tata na ye bazalaki kaka bango mibale. (Masese 8:22) Na nsima, asalisaki Yehova na kokela baanzelu, molɔ́ngɔ́ mobimba, mpe bato. (Bakolose 1:16) Na nsima, atindamaki awa na mabele. Abotamaki lokola mwana moke, na nsima babɔkɔlaki ye tii akolaki mpe akómaki mokóló. (Bafilipi 2:7) Nsima ya liwa na ye, Yesu azongaki na likoló mpe na 1914 akómaki mokonzi na Bokonzi ya Nzambe. (Baebre 2:9) Na mikolo ezali koya, nsima ya koyangela mbula nkóto moko, Yesu akozongisa Bokonzi epai ya Yehova, mpo “Nzambe azala makambo nyonso epai ya moto nyonso.”
13 Lokola Yesu, bomoi na biso mpe ekoki kobongwana mbala na mbala. Ntango mosusu, mikumba na biso ekoki kobongwana mpo na bikateli oyo biso moko tozwi. Na ndakisa, ekoki kozala ete tozalaki minzemba, na nsima tozwi ekateli ya kobala. To, tokoki kozwa ekateli ya kobota bana. Nsima ya mikolo, tokoki kozwa ekateli ya kobongola makambo mosusu na bomoi na biso mpo tósalela Yehova na mosala ya ntango nyonso. Ntango mosusu, mikumba na biso ekoki kobongwana mpo na makambo oyo tokutani na yango na bomoi. Ntango mosusu tokoki kozala na likoki ya kosala mingi to kosala moke. Kasi tózala bilenge to mikóló, na nzoto kolɔngɔnɔ to te, Yehova ayebi lolenge eleki malamu oyo mokomoko na biso akoki kosalela ye. Asɛngaka biso te tósalela ye koleka makoki na biso. Mpe asepelaka mingi na makambo nyonso oyo tosalaka mpo na ye.
14. Ndenge nini bopɔlɔ ekoki kosalisa biso tósepela mpe tózala na esengo na mosala nyonso oyo bapesi biso?
14 Yesu azalaki kosepela na mokumba nyonso oyo Yehova azalaki kopesa ye; biso mpe tokoki kosepela na mokumba nyonso oyo Yehova apesi biso. (Masese 8:30, 31) Moto ya bopɔlɔ asepelaka na misala oyo bapesi ye na lisangá mpe na mikumba oyo azali na yango. Atyaka likebi na ye te na misala oyo basusu bazali kosala. Asepelaka nde na mokumba oyo azali na yango na ebongiseli ya Nzambe. Amonaka yango lokola likabo oyo euti epai ya Yehova. Moto ya bopɔlɔ amemyaka basusu mpe asepelaka kopesa bango mabɔkɔ. Ayebaka ete Yehova apesi mpe bango mokumba.
LOLENGE MALAMU YA KOTALELA BOPƆLƆ
15. Liteya nini tokoki kozwa na ndakisa ya Gideone?
15 Gideone azali ndakisa malamu mpenza ya komonisa bopɔlɔ. Ntango Yehova apesaki ye mokumba ya kobikisa Bayisraele na mabɔkɔ ya Bamidiane, alobaki: “Libota na ngai ezali libota oyo eleki moke na kati ya Manase, mpe ngai nazali moto oyo aleki moke na ndako ya tata na ngai.” (Basambisi 6:15) Kasi Gideone atyelaki Yehova motema mpe andimaki mokumba yango. Na nsima, Gideone asalaki makasi akanga ntina ya makambo nyonso oyo Yehova asɛngaki ye mpe abondelaki mpo na kosɛnga litambwisi na ye. (Basambisi 6:36-40) Gideone azalaki mobali makasi mpe ya mpiko, kasi azalaki mpe na bwanya mpe na bokɛngi. (Basambisi 6:11, 27) Na nsima, ntango bato ya ekólo balingaki ete akóma mokonzi na bango, aboyaki. Nsima ya kosala nyonso oyo Yehova asɛngaki ye, azongaki epai na ye.
16, 17. Makambo nini moto ya bopɔlɔ atalelaka soki azali na mposa ya kokola na elimo?
16 Soki moto andimi mokumba ya sika oyo bapesi ye to alingi kosala lisusu mingi na lisangá, yango elimboli nde ete azangi bopɔlɔ? Te. Biblia elobi ete ezali malamu soki mosaleli ya Yehova azali na mposa ya kosalela bandeko lisusu mingi koleka mpe alingi kokola to kokende liboso. (1 Timote 4:13-15) Kasi, esengeli kaka tózwa mokumba ya sika mpo na kokende liboso? Te. Biso nyonso tokoki kokoba kobongisa bomoto na biso ya bokristo mpe makoki oyo Yehova apesá biso mpo tósalela ye mpe tósalisa basusu malamu koleka.
17 Liboso ya kondima mokumba moko, moto ya bopɔlɔ alukaka naino koyeba makambo oyo mokumba yango ekosɛnga ye. Abondelaka mpo na yango mpe amitalelaka malamumalamu mpo na koyeba soki akokoka kosala mosala yango. Mokumba yango ekotikela ye ntango mpe makasi mpo na makambo mosusu ya ntina? Soki te, misala mosusu oyo azali kosala sikoyo, bato mosusu bakoki kosala yango? Nsima ya kokanisa na makambo wana, moto ya bopɔlɔ akoki mbala mosusu komona ete akolonga te kokokisa malamu mokumba wana ya sika. Soki tozali na bopɔlɔ, mbala mosusu tokoki koloba “te.”
18. (a) Moto ya bopɔlɔ asalaka nini soki bapesi ye mokumba moko ya sika? (b) Ndenge nini Baroma 12:3 ezali kosalisa biso tózala na bopɔlɔ?
18 Yehova alingi ete ‘tótambola na bopɔlɔ’ elongo na ye. (Mika 6:8) Yango wana, ntango bapesi biso mokumba moko ya sika, tolukaka litambwisi na ye mpe tosɛngaka ye asalisa biso, ndenge Gideone asalaki. Tosengeli kokanisa na mozindo na makambo oyo Yehova ayebisaka biso na nzela ya Biblia mpe ebongiseli na ye. Tósimba likambo oyo: Nyonso oyo tozali na likoki ya kosala na mosala na ye, ezali te mpo na makoki oyo tozali na yango, kasi ezali mpo Yehova azali na komikitisa mpe asepeli kosalisa biso. (Nzembo 18:35) Moto ya bopɔlɔ ‘akanisaka te ete azali koleka ndenge oyo ye azali mpenza.’
19. Mpo na nini tosengeli kozala na bopɔlɔ?
19 Moto ya bopɔlɔ ayebi ete kaka Yehova nde abongi na lokumu nyonso, mpamba te azali Mozalisi mpe Oyo-Aleki-Likoló na molɔ́ngɔ́ mobimba. (Emoniseli 4:11) Soki tozali na bopɔlɔ, tokosepela na makambo nyonso oyo tokoki kosala na mosala ya Yehova. Tokomemya mayoki mpe makanisi ya bandeko mibali mpe basi, mpe yango ekosala ete biso nyonso tózala na bomoko. Moto ya bopɔlɔ akanisaka malamumalamu liboso ya kosala likambo; yango epekisaka ye asalaka mabunga ya minene. Yehova asepelaka mingi na bato ya bopɔlɔ. Yango wana, bopɔlɔ ezali na ntina mingi mpo na basaleli ya Nzambe. Na lisolo oyo elandi, tokomona ndenge oyo tokoki kokoba kozala na bopɔlɔ, atako soki ezali mpasi komonisa ezaleli yango.


c: text/html

text:
Biblia na Internet | BIBLIA - LIBONGOLI YA MOKILI YA SIKA
Olingi koyoka botángi ya lisolo oyo na %%?
Yisaya 48:1-22
48 Ee ndako ya Yakobo, bóyoka likambo oyo, bino baoyo bozali komibenga na nkombo ya Yisraele+ mpe baoyo bobimi na mai ya Yuda,+ bino baoyo bozali kolapa ndai na nkombo ya Yehova+ mpe baoyo botángaka Nzambe ya Yisraele,+ na bosolo te mpe na boyengebene te.+2 Mpo bamibengi bato ya engumba mosantu,+ mpe baluki lisalisi epai ya Nzambe ya Yisraele,+ oyo nkombo na ye nde Yehova ya mampinga.+3 “Makambo ya liboso nayebisaki yango banda na ntango yango, mpe ebimaki na monɔkɔ na ngai moko, mpe nazalaki se koyebisa yango.+ Na pwasa, nasalaki, mpe makambo yango esalemaki.+4 Lokola nayebaki ete ozali motó makasi+ mpe ete nkingo na yo ezali montulu ya ebende+ mpe elongi na yo ezali ya motako,+5 ngai mpe nazalaki se koyebisa yo banda ntango wana. Liboso yango esalema, nayebisaki yo yango,+ mpo oloba te ete: ‘Ekeko na ngai esali yango, mpe ekeko na ngai oyo eyemami ná ekeko na ngai ya ebende oyo enyangwisami epesi yango mitindo.’+6 Oyoki.+ Talá yango nyonso.+ Bongo bino bokolobela yango te?+ Nayebisi bino makambo ya sika banda na ntango oyo, ɛɛ makambo oyo ebombamá, oyo oyebi te.+7 Yango esengeli kozalisama na ntango oyo, kasi na ntango wana te, ɛɛ makambo oyo oyoká naino te liboso ya mokolo ya lelo, mpo oloba te ete: ‘Talá! Nayebá yango kala.’+8 “Lisusu, oyoki te,+ oyebi mpe te, banda ntango wana litoi na yo efungwami mpe te. Mpo nayebi malamu ete ozalaki mpenza kosala makambo na bokosi,+ mpe babengá yo ‘moto oyo abukaka mibeko banda na libumu.’+9 Mpo na nkombo na ngai nakopekisa nkanda na ngai,+ mpe mpo na lisanzoli na ngai, nakomipekisa mpo báboma yo te.+10 Talá! Napɛtoli yo, kasi na ndenge ya palata te.+ Naponi yo na kati ya litumbu ya konyangwisa, elingi koloba monyoko.+11 Mpo na ngai moko, mpo na ngai moko nakosala,+ mpo ndenge nini moto akoki kotika bákómisa ye eloko mpamba?+ Mpe nakopesa moto mosusu nkembo na ngai te.+12 “Ee Yakobo, yoká ngai, mpe yo Yisraele moto oyo nabengá. Ngai nazali kaka ndenge nazalaka.+ Nazali moto ya liboso.+ Mpe nazali moto ya nsuka.+13 Lisusu, lobɔkɔ na ngai nde etyaki moboko ya mabele,+ mpe lobɔkɔ na ngai ya mobali nde etandaki likoló.+ Nazali kobenga yango, mpo yango nyonso etɛlɛma.+14 “Bóyangana, bino nyonso mpe bóyoka.+ Nani kati na bango alobá makambo oyo? Yehova ye moko alingá ye.+ Akosala Babilone makambo oyo esepelisi ye,+ mpe lobɔkɔ na ye ekozala likoló ya Bakaladea.+15 Ngai—ngai moko nalobi. Lisusu, nabengi ye.+ Nakɔtisi ye, mpe nzela na ye ekolongisama.+16 “Bóbɛlɛma na ngai. Bóyoka likambo oyo. Banda na ebandeli nalobá na esika ya kobombana te.+ Banda ntango yango esalemaki, nazalaki wana.”Mpe sikoyo Nkolo Mokonzi-Oyo-Aleki-Nyonso Yehova ye moko atindi ngai, ɛɛ elimo na ye.+17 Talá oyo Yehova alobi, Mosikoli na yo,+ Mosantu ya Yisraele:+ “Ngai Yehova nazali Nzambe na yo, Moto oyo azali koteya yo mpo na litomba na yo moko,+ Moto oyo azali kotambwisa yo na nzela oyo osengeli kotambola.+18 Ee soki otyaka mpenza likebi na mibeko na ngai!+ Mbɛlɛ kimya na yo ekómi lokola ebale,+ mpe boyengebene na yo lokola mbonge ya mbu.+19 Mbɛlɛ bana na yo bakómi lokola zɛlo, mpe bakitani oyo bauti na libumu na yo lokola mbuma ya zɛlo.+ Mbɛlɛ nkombo na bango ebomami te mpe elongolami te liboso na ngai.”+20 Bóbima na Babilone!+ Bókima Bakaladea.+ Bósakola na koganga na esengo, bósala ete bato báyoka yango.+ Bósala ete yango ekende kino na nsuka ya mabele.+ Bóloba ete: “Yehova asikoli mosaleli na ye Yakobo.+21 Mpe bayokaki mposa ya mai te+ ntango azalaki kotambwisa bango ata na bisobe.+ Abimiselaki bango mai na libanga, mpe apasolaki libanga mpo mai etíyola.”+22 Yehova alobi: “Bato mabe bazali na kimya te.”+

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
MITUNA OYO BILENGE BATUNAKA
Nakosala nini soki tata to mama na ngai azali maladi?
Bilenge mingi bakipaka te likambo etali kosalisa baboti na bango. Kutu, ekoki koleka bambula mingi liboso baboti na bango bákóma kobɛlabɛla.
Kasi okosala nini soki tata to mama na yo akómi kobɛla ntango ozali naino kokola? Tózwa ndakisa ya bilenge mibale oyo bakutanaki na mokakatano yango.
Istware ya Emmaline
Mama abɛlaka maladi oyo esilaka te, oyo babengi (EDS), maladi yango ebebisaka matonga, loposo mpe misisa ya nzoto.
Maladi yango ezali na nkisi te mpe na boumeli ya mbula zomi oyo eleki maladi yango eyaki makasi. Kutu, na bantango mosusu makila na ye ezalaki kokita mpenza mpe bomoi na ye ezalaki na likama to soki mpasi yango eyei makasi mpenza azalaki lisusu na mposa ya bomoi te.
Ngai ná bato ya libota na ngai tozali Batatoli ya Yehova mpe lisangá na biso ebɔndisaka biso mpenza! Na ndakisa, kala mingi te elenge mwasi moko oyo tozali na ye mbula moko atindelaki libota na biso karte mpe akomaki na karte yango ete alingaka biso mingi mpe soki tozali na mposa ya lisalisi, akosunga biso. Ezali esengo mpenza kozala na moninga ya bongo!
Biblia esalisaka ngai mpenza. Na ndakisa, Nzembo 34:18, ezali mokapo oyo nalingaka mingi; elobi boye: “Yehova azali pene na baoyo motema ebukani.” Mosusu ezali Baebre 13:6, oyo elobi: “Yehova azali mosungi na ngai; nakobanga te.”
Namonaka ete mokapo oyo ezalaka na ntina mingi mpo na ngai. Likambo ebangisaka ngai makasi ezali ete mama na ngai akokufa. Nalingaka ye mingi mpenza mpe namonisaka botɔndi mpo na ntango oyo tolekisaka na ye mokolo na mokolo. Vɛrsɛ yango esalisaka ngai nabungisa elikya te ata soki likambo nini ekómeli ngai na mikolo ezali koya.
Kasi likambo mosusu mpe ebangisaka ngai. Maladi oyo mama abɛlaka ezali maladi ya libota. Mama azwaki yango epai ya mama na ye mpe ngai nazwá yango epai na ye. Ezali bongo; ngai mpe nazali na maladi yango. Kasi Baebre 13:6 endimisaka ngai ete Yehova akozala mpe “mosungi na ngai” na likambo oyo.
Kasi, nasalaka nyonso nasepela na oyo nazali na yango sikoyo mpe namitungisa te mpo na makambo oyo eleká to mpo na avenire. Nakoki kobɛla maladi ya makanisi soki nakokanisi makambo oyo mama akokaka lisusu kosala te na oyo azalaki liboso kosala. Biblia elobi ete bampasi oyo tozali komona lelo ezali “ya ntango mokuse mpe ya pɛpɛlɛ” soki tokokanisi yango na elikya ya bomoi ya seko oyo ezangi maladi.—2 Bakorinti 4:17; Emoniseli 21:1-4.
Omituna boye: Nini esalisaka Emmaline abungisa esengo te? Ndenge nini okoki kobatela esengo na yo ata okutani na mikakatano?
Istware ya Emily
Tata abandaki maladi ya kotungisama na makanisi ntango nazalaki na eteyelo ya ntei. Ezalaki lokola tata mosusu azwi esika ya tata na ngai. Kobanda wana, tata akómá mawamawa, kobangabanga mpe kotungisama na makanisi. Ekoki sikoyo mbula 15 banda abɛlá maladi yango. Esalaka ye mpasi ndenge azalaka mawamawa atako ayebi ete azali na ntina te ya komiyoka bongo!
Tozali Batatoli ya Yehova mpe bandeko ya lisangá oyo toyanganaka basungaka biso mpenza. Bandeko yango bamoniselaka biso boboto mpe bamityaka na esika na biso; moko te asalaka ete tata amiyoka lokola azangi ntina na lisangá. Komona ndenge tata ayikaka mpiko na mpasi na ye etindaka ngai nalinga ye lisusu mingi koleka.
Nalingaka tata azonga ndenge azalaki liboso, azala na kimya na makanisi mpe na esengo. Esalaka ngai mabe ndenge abundaka mokolo na mokolo na monguna oyo amonanaka te, oyo azalaka na makanisi na ye.
Ata bongo, tata asalaka makasi abatela makanisi malamu. Kala mingi te, ntango atungisamaki makasi na makanisi, asalaki makasi atángaka mwa moke Biblia mokolo na mokolo, ata soki ezalaki kaka mwa bavɛrsɛ. Yango elendisaki ye mpenza. Mwa momeseno yango esalisaki ye mpenza. Na boumeli ya ntango yango nasepelaki lisusu mingi na tata na ngai.
Nasepelaka mpenza na Nehemia 8:10, oyo elobi: “Esengo ya Yehova ezali esika makasi ya libateli na bino.” Maloba yango ezali solo mpenza. Esengo nayokaka ntango nazali na bandeko ya lisangá, kopesa biyano na makita mpe koteya nsango malamu esalisaka ngai ntango mawa ezwi ngai mpe namiyoki lokola nazangi eloko. Esalaka ete namiyoka malamu mokolo mobimba. Ndakisa ya tata eteyá ngai ete ata soki okutani na mokakatano nini, Yehova akozala ntango nyonso wana mpo na kosalisa yo.
Omituna boye: Ndenge nini Emily asalisaki tata na ye na maladi? Ndenge nini okoki kosalisa moto moko oyo azali kotungisama na makanisi?


text:
MITUNA OYO BILENGE BATUNAKA
Mpo na nini kozala sembo?
Mpo na nini bato mosusu bazalaka sembo te
Na mokili ya lelo, emonanaka lokola ete bosembo efutaka te. Kutu, bamosusu bakoki koloba boye:
‘Soki nakosi baboti na ngai te, bakopekisa ngai makambo mosusu.’
‘Soki nayibi te na ekzamɛ oyo, nakozwa te.’
‘Soki nayibi eloko oyo te, ekosɛnga naluka lisusu mbongo ya kosomba yango.’
‘Bamosusu bakoki koloba boye: ‘Kutu, mabe ezali wapi.’ ‘Bato ya sembo mpe bazalaka?’
Eyano na motuna wana ezali Ɛɛ. Bato mingi, ata mpe ebele ya bilenge bamonaka ete bosembo efutaka mpe bazali na ntina ya koloba bongo. Biblia elobi ete “nyonso oyo moto azali kolona, yango nde akobuka.” (Bagalatia 6:7) Na maloba mosusu, makambo oyo tosalaka ebotaka ntango nyonso mbuma; ya malamu to ya mabe.
Na ndakisa, tótalela mbuma mabe oyo bato mosusu babukaki mpo bakosaki.
“Nakosaki mama mpo na mwana-mobali moko. Mama ayebaki mpenza ete nazalaki kokosa. Nsima ya kokosa ye mbala misato, mama asilikaki mpenza. Pɔsɔ mibale mobimba apekisaki ngai nabima mpe sanza mobimba nakokaki te kosolola na telefone to kotala televizyo. Nakosaki lisusu baboti na ngai te!”—Anita.
Omituna boye: Mpo na nini ekoki kozwa lisusu mwa ntango mpo mama atyela lisusu Anita motema?
Biblia elobi boye: “Sikoyo lokola bolongoli lokuta, bólobaka solo mokomoko na bino na mozalani na ye.”—Baefese 4:25.
“Nakosaki baboti na ngai mpe nakanisaki ete bayebi yango te tii ntango na nsima bayebisaki ngai nabandela koloba makambo oyo nalobaki ete esalemaki. Ezalaki mpenza lokuta mpo nayebaki lisusu te ata makambo mikemike oyo nalobaki. Soki na ebandeli olobi solo, okokutana na likambo ya boye te!”—Anthony.
Omituna boye: Ndenge nini Anthony akokaki koboya likambo ya ndenge wana ekómela ye?
Biblia elobi boye: “Mbɛbu oyo elobaka lokuta ezali eloko oyo Yehova ayiná, kasi baoyo bazali kosala na bosembo basepelisaka ye.”—Masese 12:22.
“Nazali na moninga moko oyo abakisaka mungwa ná pilili soki azali kobɛta masolo na ye mpo ebima kitoko. Alekisaka ndelo mpenza. Nalingaka ye mpe nalandelaka te makambo mosusu oyo alobaka. Kasi ezali mpasi mpenza nandimela ye to natyela ye motema.”—Yvonne.
Omituna boye: Ndenge nini kolekisa ndelo mpe koloba lokuta ya “mikemike” ekoki kobebisa lokumu ya moninga ya Yvonne?
Biblia elobi boye: “Tolingi kozala sembo na makambo nyonso.”—Baebre 13:18.
Mpo na nini bosembo efutaka
Talelá sikoyo mbuma malamu oyo okoki kobuka soki ozali sembo.
“Mwasi moko oyo azalaki liboso na ngai akweisaki mbongo. Nabelelaki ye mpe nazongiselaki ye mbongo na ye. Asepelaki mpenza. Alobaki boye: ‘Osali malamu mpenza. Bato mingi te bakoki kosala oyo osali.’ Namiyokaki malamu ndenge bayebisaki ngai ete nasali likambo ya malamu!”—Vivian.
Omituna boye: Mpo na nini mwasi yango akamwaki komona bosembo ya ndenge wana? Ndenge nini Vivian abukaki mbuma malamu mpo na bosembo na ye?
Biblia elobi boye: “Esengo na baoyo bazali . . . kosalela boyengebene ntango nyonso.”—Nzembo 106:3.
“Tozalaki kosala mosala ya kosukola babiro libota mobimba mpe na bantango mosusu soki tozali kosukola biro moko, tokomona mbongo na pavema. Soki tomoni yango totyaka yango na mesa oyo ezali pene wana. Mosali moko akómaki kobaye bosembo na biso; alobaki boye, ‘ezali na yango kaka mwa mbongo moke!’ Kasi boyebi nini? Azalaki ntango nyonso kotyela biso motema.”—Julia.
Omituna boye: Ndenge nini bosembo ya Julia ekoki kofuta soki akei koluka mosala mosusu?
Biblia elobi boye: “Salá nyonso oyo ekoki na yo mpo ozala moto oyo andimami na miso ya Nzambe, mosali oyo azali koyoka nsɔni te mpo na mosala na ye.”—2 Timote 2:15.
“Na esika báfuta ngai mbongo ya mosala oyo nasalaki na boumeli ya ngonga 64, bafutaki ngai nde ya ngonga 80. Atako nakokaki kotikala na mbongo yango, namonaki malamu nasala bongo te. Nalakisaki yango mokonzi oyo afutaka biso mpe apesaki ngai mersi. Kompanyi yango ekɔtisaka mbongo ebele, kasi naboyaki kotikala na mbongo yango noki namona lokola nayibi.”—Bethany.
Omituna boye: Koyiba na kompanyi ezali mpenza mabe te koleka koyiba eloko ya moto?
Biblia elobi boye: “Moto ya mbilingambilinga azali eloko moko oyo Yehova ayinaka, kasi Ye azali moninga ya motema ya bato ya kolongobana.”—Masese 3:32.


text:
Biblia na Internet | BIBLIA - LIBONGOLI YA MOKILI YA SIKA
Olingi koyoka botángi ya lisolo oyo na %%?
2 Bakorinti 11:1-33
11 Nalingi bókanga motema na mwa bozoba na ngai.+ Kutu, ya solo, bozali kokanga motema na makambo na ngai!2 Mpo nazali koyokela bino zuwa, zuwa oyo eyokani na mokano ya Nzambe,+ mpo ngai mpenza nalakaki kobalisa bino+ na mobali+ kaka moko, mpo nabimisa bino lokola ngɔndɔ moko ya pɛto+ epai ya Kristo.+3 Kasi nazali kobanga ete ezala na ndenge nini, lokola nyoka abendaki Eva+ na mayele mabe na ye, makanisi na bino ebebisama+ mpe elongwa na bosembo mpe na bopɛto ya bizaleli oyo esengeli na Kristo.+4 Mpo ya solo, soki moto ayei kosakola Yesu oyo akeseni na oyo biso tosakolaki,+ to soki bozwi elimo oyo ekeseni na oyo bozwaki,+ to nsango malamu+ oyo ekeseni na oyo boyambaki, bokangaka motema na makambo ya moto yango kozanga kokakatana.+5 Mpo namoni ete ezali ata na likambo moko te oyo ngai nazali na nse+ ya bantoma minene+ na bino.6 Kasi ata soki nazali na makoki te na koloba,+ ya solo nazali bongo te na boyebi;+ kutu na ndenge nyonso tomonisaki bino yango polele na makambo nyonso.+7 To nasalaki nde lisumu lokola namikitisaki+ mpo bino bótombwama, na ndenge nasakwelaki bino nsango malamu ya Nzambe na bolingo, kozanga kosɛnga lifuti?+8 Masangá mosusu, nabɔtɔlaki bango oyo bazalaki na yango na ndenge nandimaki kozwa biloko mpo na kosalela bino;+9 nzokande ntango nazalaki elongo na bino mpe nakelelaki, namemisaki ata moto moko te kilo,+ mpo bandeko oyo bautaki na Masedonia+ bapesaki ngai biloko ebele oyo nazangaki. Ɛɛ, naboyaki na ndenge nyonso kozala kilo epai na bino mpe nakozala kaka bongo.+10 Ntango nyonso oyo solo+ ya Kristo ekozala na kati na ngai, komikumisa oyo nazali komikumisa+ mpo na bitúká ya Akaya ekosila te.11 Mpo na nini? Mpo nalingaka bino te? Nzambe ayebi ete nalingaka bino.+12 Nzokande oyo nazali kosala, nakosala yango lisusu,+ mpo nasukisa bokosi ya baoyo bazali na mposa ya bokosi mpo na komonana ete bakokani na biso na kati ya mosala oyo bazali komikumisa.13 Mpo bato wana bazali bantoma ya lokuta, basali ya mosala ya bokosi,+ oyo bazali komibimisa lokola bantoma ya Kristo.+14 Mpe likambo ya kokamwa ezali te, mpo Satana ye moko azali kokoba komimonisa lokola anzelu ya pole.+15 Bongo ezali likambo monene te soki basali na ye+ mpe bazali kokoba komimonisa lokola basali ya boyengebene. Kasi nsuka na bango ekozala na kolanda misala na bango.+16 Nazali koloba lisusu ete: Moto akanisa te ete nazali zoba. Nzokande, soki bokanisi mpenza ete nazali bongo, bóndima ngai ata ndenge wana lokola zoba, mpo ngai mpe nakoka komikumisa+ mwa moke.17 Oyo nazali koloba, nazali koloba yango na kolanda ndakisa ya Nkolo te, kasi lokola nde na bozoba, na komityela motema koleka ndelo oyo emonanaka epai ya moto oyo azali komikumisa.+18 Lokola bato mingi bazali komikumisa na mosuni,+ ngai mpe nakomikumisa.19 Mpo bino bozali kokanga motema na esengo mpenza na makambo ya bazoba, mpo bozali bato ya mayele.20 Ɛɛ, bozali kokanga motema na makambo ya moto nyonso oyo azali kokómisa bino baombo,+ moto nyonso oyo azali kolya biloko oyo bozali na yango, moto nyonso oyo azali komitombola likoló na bino, moto nyonso oyo azali kobɛta bino na elongi.+21 Nazali koloba bongo mpo nsɔni ezala na biso, lokola nde etɛlɛmɛlo na biso ezalaki ya bolɛmbu.Kasi soki moto mosusu azali komonisa mpiko na likambo moko boye—nazali koloba na bozoba+—ngai mpe nazali komonisa mpiko na yango.22 Bazali Baebre? Ngai mpe.+ Bazali Bayisraele? Ngai mpe. Bazali momboto ya Abrahama? Ngai mpe.+23 Bazali basaleli* ya Kristo? Nazali koyanola lokola moto ya ligboma, ngai naleki mpenza:+ na misala makasi mingi koleka,+ na babolɔkɔ mingi koleka,+ na kobɛtama koleka ndelo, na kokóma pene na liwa mbala na mbala.+24 Mbala mitano, Bayuda babɛtaki ngai fimbo ntuku minei (40)+ longola moko,25 mbala misato nabɛtamaki mangenda,+ nabambamaki mabanga mbala moko,+ mbala misato nazindaki na masuwa,+ nalekisaki butu mobimba mpe moi mobimba na kati ya mai mozindo;26 na mibembo mbala na mbala, na makama ya bibale, na makama ya miyibi oyo bayibaka na nzela,+ na makama oyo euti na bato na ngai moko,+ na makama oyo euti na bikólo,+ na makama na kati ya engumba,+ na makama na kati ya esobe, na makama na mbu, na makama epai ya bandeko ya lokuta,27 na mosala makasi mpe na mitoki, na babutu kozanga mpɔngi+ mbala na mbala, na nzala mpe na mposa ya mai,+ na kozanga kolya biloko+ mbala mingi, na malili mpe na bolumbu.28 Longola makambo wana ya libándá, ezali na eloko oyo ezali konyokola ngai mokolo na mokolo, mitungisi mpo na masangá nyonso.+29 Nani alɛmbi,+ mpe ngai nalɛmbi te? Nani abɛti libaku, mpe nangali na nkanda te?30 Soki esengeli komikumisa, nakomikumisa+ na makambo oyo etali bolɛmbu na ngai.31 Nzambe mpe Tata ya Nkolo Yesu, ɛɛ Oyo asengeli kosanzolama libela na libela, ayebi ete nazali kokosa te.32 Na Damasi, guvɛrnɛrɛ ya mokonzi Aretasi azalaki kokɛngɛla engumba ya bato ya Damasi mpo na kokanga ngai,+33 kasi bakitisaki ngai na kati ya kitunga+ moko ya nkɛkɛlɛ, na lininisa oyo ezalaki na efelo, mpe nakimaki na mabɔkɔ na ye.


text:
Tosengeli nde kobondela Yesu?
MOTO moko asalaki ankɛtɛ epai ya bilenge 800 oyo basambelaka na mangomba ndenge na ndenge mpo na kotuna bango soki bandimaka ete Yesu ayanolaka mabondeli na bango. Bilenge yango mingi (60 %) bandimaki mpenza ete ayanolaka mabondeli na bango. Kasi, moko na bango alongolaki nkombo Yesu na papye ya ankɛtɛ yango mpe akomaki “Nzambe.”
Okanisi nini? Tosengeli kobondelaka Yesu to Nzambe? * Mpo na kozwa eyano, tótala naino ndenge Yesu ateyaki bayekoli na ye bábondelaka.
YESU ATEYAKI BISO TÓBONDELAKA NANI?
Yesu ateyaki mpe amonisaki biso moto oyo tosengeli kobondela.
MATEYA NA YE: Ntango moyekoli na ye moko alobaki na Yesu ete “Nkolo, teyá biso kobondela,” Yesu ayanolaki boye: “Ntango bozali kobondela, bóloba: ‘Tata.’” (Luka 11:1, 2) Lisusu, na lisolo na ye likoló ya ngomba, Yesu alendisaki bato oyo bazalaki koyoka ye bábondelaka. Alobaki boye: “Bondelá Tata na yo.” Akitisaki mpe bango motema na moloba oyo: “Tata na bino ayebi makambo oyo bozali na bosɛnga na yango liboso kutu bósɛnga ye.” (Matai 6:6, 8) Na butu na ye ya nsuka awa na mabele, Yesu ayebisaki bayekoli na ye boye: “Soki bosɛngi Tata eloko akopesa bino yango na nkombo na ngai.” (Yoane 16:23) Na yango, Yesu ateyaki biso tóbondelaka Yehova Nzambe, oyo azali Tata na ye mpe Tata na biso.—Yoane 20:17.
NDAKISA NA YE: Kaka ndenge ateyaki basusu bábondelaka, Yesu mpe abondelaki boye: “Nazali kosanzola yo liboso ya bato nyonso, Tata, Nkolo ya likoló mpe ya mabele.” (Luka 10:21) Na libaku mosusu, “Yesu atombolaki miso na likoló mpe alobaki ete: ‘Tata, natɔndi yo na ndenge oyoki ngai.’” (Yoane 11:41) Mpe ntango alingaki kokata motema, Yesu abondelaki boye: “Tata, natiki elimo na ngai na mabɔkɔ na yo.” (Luka 23:46) Ndenge azalaki kobondela Tata na ye ya likoló; elingi koloba “Nkolo ya likoló mpe ya mabele,” Yesu atiká ndakisa oyo bato nyonso basengeli kolanda. (Matai 11:25; 26:41, 42; 1 Yoane 2:6) Bayekoli ya liboso ya Yesu bakangaki ntina ya malako na ye?
BAKRISTO YA LIBOSO BAZALAKI KOBONDELA NANI?
Mwa bapɔsɔ nsima ya kozonga ya Yesu na likoló, batɛmɛli bakómaki kotungisa mpe kobangisa bayekoli na ye. (Misala 4:18) Babondelaki mpo na kosɛnga lisalisi, kasi babondelaki nani? “Batombolaki mingongo na bango na bomoko mpenza epai ya Nzambe,” babondelaki ete akoba kosalisa bango “na nkombo ya mosaleli na [ye] mosantu Yesu.” (Misala 4:24, 30) Na yango, bayekoli balandaki malako ya Yesu na ntina etali libondeli. Babondelaki nde Nzambe, kasi Yesu te.
Mwa bambula na nsima, ntoma Paulo amonisaki lolenge oyo ye ná baninga na ye babondelaki. Ntango akomelaki baninga na ye bakristo, alobaki boye: “Topesaka ntango nyonso Nzambe Tata ya Nkolo na biso Yesu Kristo matɔndi ntango tobondelaka mpo na bino.” (Bakolose 1:3) Paulo akomelaki mpe baninga na ye bakristo ete ‘na nkombo ya Nkolo na biso Yesu Kristo, bápesaka Nzambe mpe Tata na bango matɔndi ntango nyonso mpo na makambo nyonso.’ (Baefese 5:20) Na maloba wana, tomoni ete Paulo alendisaki basusu bábondelaka ‘Nzambe mpe Tata mpo na makambo nyonso,’ kasi na nkombo ya Yesu.—Bakolose 3:17.
Ndenge moko na bakristo ya liboso, tokoki komonisa bolingo na biso epai ya Yesu soki tozali kolanda toli na ye na likambo etali kobondela. (Yoane 14:15) Ntango tozali kobondela kaka Tata na biso ya likoló, maloba oyo ya Nzembo 116:1, 2 ekokóma na ntina mingi mpo na biso: “Nalingaka mpenza ntango Yehova ayokaka mongongo na ngai . . . Mikolo na ngai nyonso, nakobenga.” *
^ par. 3 Biblia emonisi ete Nzambe ná Yesu bakeseni. Mpo na koyeba makambo mosusu, talá mokapo 4 ya buku Biblia eteyaka mpenza nini? ebimisami na Batatoli ya Yehova.
^ par. 11 Mpo Nzambe andima mabondeli na biso, tosengeli kosala makambo oyo asɛngaka. Mpo na koyeba makambo mosusu, talá mokapo 17 ya buku Biblia eteyaka mpenza nini?


text:
Molímo
Molímo ezalí eténi ya moto eye ezalí eténi enɛ́nɛ ya bomɔi. Mpɔ̂ na bandimi, ezalí eténi ya moto eye ekúfaka tɛ́ kasi ebimaka o nzóto na Liwâ.
Molímo, na ebré, nkómbó mɔ̌kɔ́ wána kaka elakísí :
- mopɛpɛ
- mpéma
- molímo
Mpámba tɛ́ mpéma epɛ́saka moto bomɔi ; mpé sókí moto alɛmbí, balobaka ’te mpéma na yě elɛmbí. Yangó wána mbala mosúsu ntembe ekokí kozala ; bôngó esíká bísó tokomí molímo, bakokí mpé kokoma mopɛpɛ tǒ mpéma tǒ mpé nguyá. Boye mbala míngi molímo ya Nzámbe elakísí ngúya ya Nzámbe.
Yésu alakísákí bantómá ’te Molímo ya Nzámbe azalí Mosálisi óyo Tatá akotíndela bangó nsima ya kosékwa na yě. [1] Molímo Mosántu akokání na Tatá mpé na Mwǎna.[2]


text:
MOKAPO YA LIBWA
Nsuka ya mokili ekómi pene?
1. Nini ekoki kosalisa biso tóyeba makambo oyo ekosalema na mikolo ezali koya?
NSIMA ya kolanda bansango, ekómelá yo omituna: ‘Mokili oyo ezali kokende wapi?’ Lokola makambo ya nsɔmɔ mpe mabe ekómi mingi, bato mosusu bakómi kondima ete nsuka ya mokili ekómi pene. Ezali solo? Tokoki koyeba makambo oyo ekosalema na mikolo ezali koya? Ɛɛ. Bato bakokoka te koyebisa makambo oyo ekoya, kasi Yehova Nzambe akoki kosala yango. Na Biblia, ayebisi biso ndenge bomoi mpe mabele ekozala na mikolo ezali koya.
2, 3. Bayekoli ya Yesu balingaki koyeba nini, mpe Yesu ayebisaki bango nini?
2 Ntango Biblia elobeli nsuka ya mokili, elingi koloba te ete mabele ekobebisama; yango elimboli nde ete mabe ekosila. Yesu ateyaki bato ete Bokonzi ya Nzambe ekoyangela mabele. (Luka 4:43) Bayekoli ya Yesu balingaki koyeba ntango oyo Bokonzi ya Nzambe ekoya, yango wana batunaki ye: “Makambo yango ekosalema ntango nini, mpe elembo nini ekomonisa kozala na yo mpe bosukisi ya makambo ya ntango oyo?” (Matai 24:3) Yesu ayebisaki bango mokolo mpe ngonga te; kasi ayebisaki bango makambo oyo ekosalema liboso ete nsuka ya mokili eya. Makambo oyo Yesu alobaki ete ekosalema ezali kosalema lelo oyo.
3 Na mokapo oyo, tokolobela makambo oyo emonisi ete tozali na eleko oyo esengelaki kozala liboso ya nsuka ya mokili. Kasi, tosengeli liboso kolobela etumba moko oyo ebimaki na likoló mpo tóyeba ntina oyo makambo ebebi boye awa na mabele.
ETUMBA MOKO NA LIKOLÓ
4, 5. (a) Nini esalemaki na likoló ntango Yesu akómaki Mokonzi? (b) Ndenge Emoniseli 12:12 elobi, nini esengelaki kosalema awa na mabele ntango babwaki Satana?
4 Na Mokapo 8, toyekolaki ete Yesu akómaki Mokonzi na likoló na 1914. (Danyele 7:13, 14) Mokanda ya Emoniseli eyebisi biso makambo oyo esalemaki: “Etumba ebimaki na likoló: Mikaele [elingi koloba Yesu] ná baanzelu na ye babundaki na dragɔ [Satana], mpe dragɔ ná baanzelu na yango babundaki.” * Satana ná bademo na ye balongaki etumba te mpe babwakamaki na mabele. Kanisá esengo oyo baanzelu bayokaki! Bongo bato awa na mabele? Biblia elobaki ete ekozala eleko moko ya yikiyiki mpo na bato. Mpo na nini? Mpo Zabolo azali na nkanda makasi, “mpo ayebi ete azali na ntango mokuse.”
5 Zabolo azali kosala nyonso atya mobulu na mabele ndenge alingi. Azali na nkanda makasi mpo atikali na ntango mokuse liboso Nzambe aboma ye. Tótalela sikoyo makambo oyo Yesu alobaki ete ekosalema na mikolo ya nsuka.
MIKOLO YA NSUKA
6, 7. Tokoki koloba nini mpo na bitumba mpe nzala lelo oyo?
6 Bitumba. Yesu alobaki: “Ekólo ekobunda na ekólo mpe bokonzi ekobunda na bokonzi.” (Matai 24:7) Bitumba ya mikolo na biso ebomi bato mingi koleka bitumba nyonso ya ntango ya kala. Lapolo ya ebongiseli moko oyo elandelaka makambo ya mokili emonisi ete kobanda mobu 1914, bitumba ebomi bato koleka milio 100. Bato oyo babomami na bitumba na boumeli ya mbula 100, kobanda mobu 1900 tii mobu 2000, baleki mbala misato bato oyo babomamaki na boumeli ya mbula 1900, elingi koloba banda na siɛklɛ ya liboso tii na mobu 1899. Kanisá naino mawa mpe mpasi oyo bamilio ya bato bayoká mpo na bitumba!
7 Nzala. Yesu alobaki: “Nzala ekozala.” (Matai 24:7) Lelo oyo, biloko ya kolya ekómi mingi mpenza, kasi bato mingi balyaka kaka malamu te. Mpo na nini? Mpo bazangi mbongo ya kosomba bilei to mabele ya kosala bilanga. Mbongo oyo bato koleka miliare moko bazalaka na yango mpo na kobikela mokolo mobimba ekoki ata dolare moko te. Ebongiseli ya ONU oyo etalaka bokolɔngɔnɔ ya nzoto (OMS) elobi ete bamilio ya bana bakufaka mbula na mbula, mingimingi mpo balyaka malamu te.
8, 9. Nini emonisi ete bisakweli ya Yesu oyo elobeli koningana ya mabele mpe maladi ekokisami?
8 Koningana ya mabele. Yesu asakolaki ete: “Mabele ekoningana makasi na bisika ndenge na ndenge.” (Luka 21:11) Lelo oyo, mbula nyonso mabele eninganaka makasi mpenza. Kobanda mobu 1900, koningana ya mabele esili koboma bato koleka milio mibale. Mpe atako ezali lelo na bamasini, oyo kala ezalaki te, oyo ezali kosalisa bato báyeba ete mabele ekoningana liboso kutu esalema, bato mingi bazali kaka kokufa.
9 Maladi. Yesu asakolaki ete “bamaladi mabe” ekozala. Bamaladi ya mabe esengelaki kopalangana nokinoki mpe koboma bato mingi. (Luka 21:11) Atako minganga bayekoli ndenge ya kosalisa bamaladi ebele, bamaladi mingi ezwi naino nkisi te. Kutu, lapolo moko emonisi ete mbula na mbula, maladi ya ntolo, malaria, kolera ezali koboma ebele mpenza ya bato. Esuki kaka wana te; minganga bamoni bamaladi ya sika 30, mpe mosusu kati na yango ezali na nkisi te.
BIZALELI YA BATO NA MIKOLO YA NSUKA
10. Ndenge nini 2 Timote 3:1-5 ezali kokokisama lelo?
10 Na 2 Timote 3:1-5, Biblia elobi: “Mikolo ya nsuka ekozala ntango moko ya mpasi mpenza mpe ya mikakatano.” Ntoma Paulo amonisaki bizaleli oyo bato mingi bakozala na yango na mikolo ya nsuka. Alobaki ete bakozala
bato oyo bamilingaka
bato balingá mbongo
bato oyo batosaka baboti te
bato oyo bazangi bosembo
bato oyo balinganaka te na kati ya libota
bato oyo bazangi komipekisa
bato ya nkanda mpe ya mobulu
bato oyo balingá bisengo na esika ya kolinga Nzambe
bato oyo balobaka ete balingaka Nzambe kasi baboyaka kotosa ye
11. Ndenge Nzembo 92:7 elobi, nini ekokómela bato mabe?
11 Omonaka bato na bizaleli ya ndenge wana na esika ofandi? Bato mingi na mokili mobimba bamonaka yango. Kasi etikali moke Nzambe asilisa likambo yango. Alaki ete: “Ntango bato mabe bazali kobima lokola matiti mpe bato nyonso oyo basalaka makambo oyo eyokisaka mpasi bazali kokola, ezali mpo básila nyɛɛ [to bábomama] libela.”
NSANGO MALAMU NA MIKOLO YA NSUKA
12, 13. Makambo nini Yehova ateyi biso na mikolo oyo ya nsuka?
12 Biblia esakolaki ete na mikolo ya nsuka, mokili ekotonda na bampasi mpe minyoko. Kasi, Biblia elobi lisusu ete makambo ya malamu mpe ekosalema.
13 Koyeba Biblia. Mosakoli Danyele mpe alobelaki mikolo ya nsuka. Akomaki boye: “Boyebi ya sikisiki ekokóma mingi.” (Danyele 12:4) Nzambe asengelaki kopesa basaleli na ye mayele ya koyeba Biblia malamu koleka liboso. Yehova azali kosala bongo, mingimingi banda 1914. Na ndakisa, ateyi biso ntina ya nkombo na ye mpe mokano na ye mpo na mabele, solo na oyo etali lisiko, bakufi mpe lisekwa. Toyekoli ete kaka Bokonzi ya Nzambe nde ekoki kosilisa mikakatano nyonso ya bato. Toyekoli mpe ndenge ya kozala na esengo mpe ya kozala na bomoi oyo esepelisaka Nzambe. Kasi, basaleli ya Nzambe basalaka nini na makambo oyo bayekoli? Esakweli mosusu epesi eyano.
14. Nsango malamu ya Bokonzi ezali kosakolama wapi, mpe banani bazali kosakola yango?
14 Mosala ya kosakola na mokili mobimba. Ntango Yesu azalaki kolobela mikolo ya nsuka, alobaki ete: “Nsango malamu oyo ya bokonzi ekosakolama na mabele mobimba esika bato bafandi.” (Matai 24:3, 14) Nsango malamu ya Bokonzi ezali kosakolama na mikili koleka 230 mpe na minɔkɔ koleka 700. Ya solo, na mabele mobimba, Batatoli ya Yehova ya ‘bikólo nyonso mpe ya mabota nyonso’ bazali kosalisa bato báyeba Bokonzi ya Nzambe mpe makambo oyo Bokonzi yango ekosalela bato. (Emoniseli 7:9) Mpe basalaka yango ofele. Ata soki bato mingi bayinaka bango mpe banyokolaka bango ndenge Yesu asakolaki, eloko moko te ekoki kopekisa mosala ya kosakola.
OKOSALA NINI?
15. (a) Ondimi ete tozali na mikolo ya nsuka? Mpo na nini? (b) Nini ekokómela bato oyo batosaka Yehova mpe baoyo batosaka ye te?
15 Ondimi ete tozali na mikolo ya nsuka? Bisakweli mingi ya Biblia oyo elobeli mikolo ya nsuka ezali kokokisama. Etikali moke Yehova asukisa mosala ya kosakola nsango malamu, mpe “nsuka” eya. (Matai 24:14) Nsuka ezali nini? Ezali Armagedone, ntango Nzambe akolongola mabe nyonso. Yehova akosalela Yesu mpe baanzelu na ye ya nguya mpo na koboma moto nyonso oyo aboyi kotosa Ye mpe Mwana na ye. (2 Batesaloniki 1:6-9) Nsima na yango, Satana ná bademo na ye bakokosa lisusu bato te. Mpe baoyo nyonso balingi kotosa Nzambe mpe kondima Bokonzi na ye bakomona ndenge bilaka nyonso ya Nzambe ekokokisama.
16. Lokola nsuka ekómi pene, osengeli kosala nini?
16 Etikali moke mokili oyo ya Satana esuka. Yango wana, ezali na ntina mingi tómituna: ‘Nasengeli kosala nini?’ Yehova alingi osala nyonso mpo oyeba makambo mingi ya Biblia. Osengeli kozwa boyekoli na yo na lisɛki te. (Yoane 17:3) Batatoli ya Yehova basalaka makita pɔsɔ na pɔsɔ mpo na kosalisa bato báyeba Biblia. Salá makasi okendaka na makita yango pɔsɔ nyonso. (Tángá Baebre 10:24, 25.) Soki omoni ete osengeli kobongisa makambo na bomoi na yo, salá yango. Soki osali bongo, yo ná Yehova bokokóma baninga makasi mpenza.
17. Mpo na nini bato mingi bakosutuka ntango nsuka ekoya?
17 Ntoma Paulo alobaki ete bato mabe bakobomama na ntango oyo bato mingi bazali kokanisa te, kobomama yango ekoya “lokola moyibi na butu.” (1 Batesaloniki 5:2) Yesu asakolaki ete bato mingi bakoboya kondima ete tozali na mikolo ya nsuka. Alobaki: “Ndenge ezalaki na mikolo ya Noa, kozala ya Mwana ya moto [to mikolo ya nsuka] ekozala mpe bongo. Mpo ndenge bazalaki na mikolo oyo ezalaki liboso ya mpela: bazalaki kolya mpe komɛla, mibali bazalaki kobala mpe basi bazalaki kobalisama, tii mokolo oyo Noa akɔtaki na masuwa; mpe batyaki likebi te tii mpela eyaki mpe ekɔmbɔlaki bango nyonso, kozala ya Mwana ya moto ekozala mpe bongo.”
18. Likebisi nini Yesu apesaki biso?
18 Yesu akebisaki biso ete tólekisa ndelo te “na kolya mpe na komɛla mingi mpe na mitungisi ya bomoi.” Alobaki ete nsuka ekoya mbalakaka, “lokola motambo.” Alobaki mpe ete “ekoyela bato nyonso oyo bafandi na mabele mobimba.” Na nsima abakisaki: “Yango wana, bólala mpɔngi te, bópesa malɔmbɔ [to bóbondela na motema mobimba] ntango nyonso mpo bókoka kokima makambo nyonso wana oyo esengeli kosalema, mpe kotɛlɛma liboso ya Mwana ya moto.” (Luka 21:34-36) Mpo na nini ezali na ntina mingi kotosa likebisi ya Yesu? Mpo etikali moke mokili mabe ya Satana ebomama. Kaka bato oyo Yehova ná Yesu bandimi nde bakobika mpe bakozala na bomoi libela na libela na mokili ya sika.


text:
Moize—Moto ya komikitisa
KOMIKITISA EZALI NINI?
Komikitisa elimboli kozala na lolendo te. Moto ya komikitisa amonaka te ete aleki basusu. Moto ya komikitisa ayebaka ete azali moto ya masumu mpe ezali na makambo mosusu oyo akokoka kosala te.
NDENGE NINI MOIZE AMONISAKI KOMIKITISA?
Moize atikaki te ete bokonzi ekómisa ye lolendo. Mbala mingi, emonanaka polele soki moto azali na komikitisa to te soki azwi mwa bokonzi. Robert Ingersoll, molobi moko ya siɛklɛ ya 19, alobaki boye mpo na likambo yango: “Bato mingi bakoki koyikela mikakatano mpiko. Kasi, soki olingi oyeba mpenza ndenge moto azalaka, pesá ye bokonzi.” Soki ezali bongo, boye Moize atiká ndakisa malamu ya komikitisa. Ndenge nini?
Moize azwaki bokonzi mingi mpo Yehova apesaki ye mokumba ya kokamba Bayisraele. Kasi, bokonzi yango ekómisaki Moize lolendo te. Na ndakisa, talá ndenge asalaki ntango bamemelaki ye likambo moko ya mpasi oyo etalaki lotomo ya kozwa libula. (Mitángo 27:1-11) Ezalaki likambo moko monene, mpo ekateli oyo esengelaki kozwama esengelaki kosalelama libota na libota.
Moize asalaki nini? Akanisaki ete lokola azalaki kokamba Bayisraele, abongaki mpenza kozwa ekateli na likambo yango? Atyelaki nde makoki na ye motema, eksperiansi na ye, to boyebi oyo azalaki na yango mpo ayebaki ndenge oyo Yehova akanisaka?
Mbala mosusu moto ya lolendo alingaki kosala bongo. Kasi Moize asalaki bongo te. Biblia eyebisi biso boye: ‘Moize amemaki likambo yango liboso ya Yehova.’ (Mitángo 27:5) Kanisá naino! Ata nsima ya kokamba ekólo Yisraele na boumeli ya mbula soki 40, Moize amityelaki motema te kasi atyelaki nde Yehova motema. Awa tomoni polele komitikisa ya Moize.
Moize amonaki te ete kaka ye nde asengeli kozala na bokonzi. Asepelaki ntango Yehova apesaki mpe Bayisraele mosusu mokumba ya kozala basakoli. (Mitángo 11:24-29) Ntango bokilo na ye ayebisaki ye akabola mokumba na ye ná bato mosusu, na komikitisa nyonso Moize asalelaki toli yango. (Kobima 18:13-24) Ntango akómaki pene ya kokufa, atako azalaki kaka makasi, Moize asɛngaki Yehova ete apona moto oyo akokamba Bayisraele nsima na ye. Ntango Yehova aponaki Yosua, Moize apesaki elenge yango mabɔkɔ na motema mobimba, alendisaki Bayisraele bálanda litambwisi ya Yosua tii na mokili ya ndaka. (Mitángo 27:15-18; Kolimbola Mibeko 31:3-6; 34:7) Na ntembe te, Moize amonaki yango libaku malamu kokamba Bayisraele na makambo ya losambo. Kasi, atyaki te bokonzi na ye na esika ya liboso, alukaki nde bolamu ya basusu.
MATEYA NINI TOZWI?
Tosengeli te kotika bokonzi to makoki oyo tobotamá na yango ezala na esika ya liboso. Kobosana te: Mpo Yehova apesa biso mikumba, tosengeli kotya komikitisa na esika ya liboso kasi te makoki na biso. (1 Samwele 15:17) Soki tozali mpenza na komikitisa, tokosala makasi tólanda toli oyo ya Biblia: “Tyelá Yehova motema na yo mobimba mpe kondimela mayele na yo moko te.”—Masese 3:5, 6.
Ndakisa ya Moize eteyi mpe biso tozwaka te bokonzi na biso na valɛrɛ mingi.
Tokozwa matomba soki tolandi ndakisa ya komikitisa ya Moize? Ezali mpenza bongo! Soki tozali na komikitisa ya solosolo, ekosala ete bato oyo bazali zingazinga na biso batungisama te, mpe básepela na biso. Likambo eleki ntina, Yehova akosepela na biso mpo ye moko azalaka na ezaleli wana ya kitoko mpenza. (Nzembo 18:35) “Nzambe atɛmɛlaka bato ya lolendo, kasi amoniselaka bato ya komikitisa boboto monene.” (1 Petro 5:5) Oyo nde ntina monene ya komekola komikitisa ya Moize!


text:
Lipulutugɛ́si
Lipulutugɛ́si tǒ liputrugɛ́shi (português) ezalí lokótá na bato ya Pulutugal. Elobamaka o na eténi ya Brazil, Olivença (Espania), Kébeki mpé bisé ebelé ya Afríka lokóla Angola, Mozambiki, Gine-Bisau, Gine-Ekwatorial, Santu Tome mpé Príncipe mpé Cap-Vert (PALOP = Paises Africanos de Língua Oficial Portuguesa = esé ya Afríka ya lokó†á ya letá liputrugɛ́shi; millioni 16). Elobamaka o na bisé ebelé ya Azía lokóla Makau (Sína), India (Goa, Daman, Diu) mpé Timor ya monyɛlɛ.
Lokótá ya letá[kokoma | kobɔngisa mosólo]
Liputrugɛ́shi ezalí Lokótá ya letá na:


text:
Zongelá Yehova
Yehova azali koluka bampate na ye oyo ebungi, mpe asɛngi yo ozongela ye.
Mokanda ya Lisangani ya Mikóló-Bakambi
Mokanda oyo Lisangani ya Mikóló-Bakambi ekomeli basaleli ya Nzambe oyo batiká etonga.
ETENI 1
“Oyo ebungi, nakoluka yango”
Nzambe amonaka nde ete soki mpate ebungi esili mpo na yango?
ETENI 2
Mitungisi—“Tokamolami na ndenge nyonso”
Soki olɛmbi mpo ozali kokoka te kosalela Yehova ndenge ozalaki kosala liboso, toli moko ekoki kosalisa yo ozwa makasi oyo euti na Nzambe.
ETENI 3
Soki ndeko moko azokisaki yo—Ntango ‘tozali na likambo ná mosusu’
Mitinda misato ya Biblia ekoki kosalisa yo olongola mpasi na motema ntango ndeko mokristo asali yo mabe.
ETENI 4
Komimemisa ngambo—“Pɛtolá ngai na lisumu na ngai”
Ndenge nini okoki kozala na lisosoli ya pɛto?
ETENI 5
Bózongela “mobateli ya mpate mpe mokɛngɛli ya milimo na bino”
Soki nalingi nazongela Yehova, nakobanda wapi? Lisangá ekoyamba ngai ndenge nini?
Maloba ya nsuka
Osepelaka te ntango okanisaka ntango ya esengo oyo ozalaki elongo na basaleli ya Yehova?


text:
E.Kandolo revient sur la saga des Bills et des yankees kinois
Sujet : La saga des "Bills" et des "Yankees" kinois, par E. Kandolo
Ndeko Toyaleke,
Merci na expression na yo! Oyebi , ezali kaka likambo ya ko vivre ba étapes ya vie na âges oyo ezali ko correspondre na yango. Mutu na mokili esengeli ayeba que eloko na eloko ezalakaka na ngonga na yango : kelasi, ambiances, maseki, musala, koyekola, kobima na baninga, kolanda basi, bisengo ya mokili, koya ba responsabilité, sport, lecture, promenade, loisir, distraction, ko préparer futur, conscience professionnelle, kobala, éducation na instruction ya bana, ko préparer retraite, bonne gestion, kopesa priorité na makambo ezali urgent mpe koboya kosala ba dépenses inutiles na ko budgétiser ba dépenses, koyeba valeur ya mbongo, kokumisa ba boti, ko s’instruire na ba réalités vécues, masolo na ba parents, ba kulutu, koyoka mpe nini bana bazali koloba, nini ba leki bamonaki, kosolola na boulanger, na cordonnier, lisolo na taximan, kopesa mbote na mama mikate, kosekisa mutu ya pusu, kotuna moninga sante na ye, koboya lokuta, kosala keba na muasi ya ngana, kosimba aveugle na loboko mpe ko renseigner mutu soki atuni yo adresse, par exemple. Manso oyo ezali kopesa mutu mua boyebi ya mokili na makambo na yango.
………………………………………………………………………………………………………………………………
Ndeko Jean-Pierre,
Burt Lancaster azali moko ya ba oyo baningisaki Kinshasa. Procès na ye, soki nabosani te, ezalaki na début ya ba années 70.
Ba salles ya cinémas, yo moko oyebi que na kati ya R.D.C., yango esalaka succès makasi mpe na elengi ya kotala film. Ngai tee na lelo oyo, nakendeke kaka cinéma, même soki temps esalaka ngai mua défaut, nalingaka kaka ba films ya cinéma. Nazali passionner ya ba films américains na version originales na ba films français, italiens na africains (biso na ba ouest africains). Yango esala que na se familiariser na ba vrais mingongo ya ba acteurs. Wana ezali ba moments ya jeunesses oyo bilenge ya lelo bazali ko connaître te mpo jeunesse ezali ya kosundola..
Ndeko Jean-Pierre, na oyo etali lokasa, nakosala mua commentaire na makambo intéressants okomi.
………………………………………………………………………………………………………………………………
Ndeko Richard Kasongo,
Likanisi ya mbotama ya mboka mosika ezali nde ya kosangisa ba compatriotes na ba pays oyo bazali ko s’intéresser na ekolo na biso, na kosangisa masolo ya domaine nionso mpe na manso masalema na ekolo na biso mpo ko contribuer mpe na mémoire collective na biso.
………………………………………………………………………………………………………………………………
Chef Ipoto,
O soulever cas moko intéressant. Jean-Forester Manzikala, na authenticité ayaki kokoma, Manzikala Madrakini. Ye azalaki Inspecteur d’Etat (azalaki na sûreté te) avant akoma gouverneur ya Kinshasa. Inspecteur d’Etat ezalaki poste moko Président Mobutu asalekaki ye sur mesure mpo apesa ye lisusu ba raisons ya koboma batu sans causes réelle ndenge asalaki na Shaba. Aboma batu ebele oyo ba services na ye ebandaki ko suspecter mpo na ba différentes raisons. Ba pressions occidentales nde eyaki kosal que akangama mpe asambisama na 1972. Alonguaki na ebonga ya gouverneur na 1971.
Manzikala abandaki koboma ngulu ngulu trop. But na ye ezalaki ya ko éliminer batu mpo na ko maintenir terreur comme mode ya fonctionnement ya pouvoir ya guide de la révolution zaïroise. Na batu wana ba miyibi, ba Bills na ba Yankees na ba oyo babandaki ko vivre paisiblement bazalaki na kati. Notons que le dernier de souci na ye ezalaki ya ko traduire batu na justice.
Par ailleurs, gendarmerie, yango ezuaki mission ya ko maintenir ordre na sécurité publique. Yango wana Bolozi ayaki kokotisa ba Bills na ba Yankees mayi.
Mikolo mikoya, tokomeka kolobela Jean-Foster Manzikala Madrakini.
……………………………………………………………………………………………………………………………….
Ndeko Joseph Pululu,
Merci na lolenge ozongisi lisolo ya ba Goza na temps. Ngai nandimaka batu wana ndenge babandaki ko changer elobeli na bango soki ba remarquer que ba yuma bakomi ko o comprendre elobeli na bango. Na peut de temps, univers na bango nionso ezalaki au courant ya elobeli ya sika, nionso oyo toujours na but ya kotika ba non-initiés kidiba na compréhension ya langage na bango. Ozali koyeba lisusu ndenge oyebisaka biso awa lolenge mama Marie-Joséphine (Marie-Josée) Angebi Engeya alobaka na Indoubill, mingi bayoka ye te, sauf bino baye bozalaki na litoyi wana mpe mama Marie-Josée abaya tango bo revesa que bo captaki message ! Wana ezali monde moko mosusu.
Likambo ya ba zombo, ezalaki tout simplement mauvaise fois ewutaki na complexe ya supériorité Belge akomaki na yango na Portugais. Na tango wana, Portugal ezalaki lisusu grande puissance te mpe Belgique ekomaki ko régner na mabele ma Congo malgré absence ya expérience ya colonisation. Ba zombo babandaki kofuta masumu oyo bango basalaki te.
Oyebi, ozongisi ngai lisusu makanisi na sima na terrain neutre, esika ba bagarre ebandaki kosalema , na croisement ya avenues Bokasa (avenue du peuple) na Sendwe (boulevard triomphal). Esika wana ezalaki na mua chute ya mayi mpe ba Bills babandaki kosola wana. Bana mingi bamela mayi wana mpe misusu bakufa na maseki .
Plan décénal (1949 tee na 1959) oyo olobeli, yango ekotisa Congo na niongo tee lelo oyo. Ba projections ya dépenses ebandaki kaka komata mpe ba dépenses eyaki ko se multiplier par deux mpe ekotisa Congo na niongo oyo ye azuaki te mpe oyo mundele akotaki selon ba plans na ye. Yango mpe ezali na kambi ya dossier ya contentieux entre Belgique na Zaïre.
Ministre ya Colonie, Pierre Wigny abimisaki likanisi liye sima ya grande guerre mpo na koluka ndenge yak o doter Congo na infrastructure me équipements ya malonga, kotombola nkita na agriculture na développement rural, ko améliorer technologie na ba mécanismes oyo ezali kokende na yango , nionso oyo na consolidation ya potentiel ya marche intérieur congolais. Plan yango ezalaki na cinq chantiers :
1. Transport (routier, ferroviaire, fluvial et lacustre)
2. Equipement na habitat (hygiène et santé, accès na eau potable, école pour tous, logement, immigration na colonat)
3. Infrastructures publiques (bâtiments publics et administratifs, services scientifiques, magasins généraux)
4. Energie (production hydroélectrique)
5. Développement rural et agricole
………………………………………………………………………………………………………
Ndeko Ndombasi Kupessa Ngombo,
Ndenge kaka olobi, heureusement que sika tozali na mbokamosika. Malembe malembe tozali kobimisa maye maleka na ekolo na biso mpo toyebaka ndenge ba réalités mosusu ezalaki. Tala ata yo moko, soki bakonzi bazuaki mayele na phénomène ya Goza, ba Bills tee na ba Yankees, mbele tango mosusu ba kuluna babotami te. Nionso oyo mpo mayele ya kotiya politique ya prévention na etamboli ya bilenge ezali te. Répression ezalaka solution à long terme te mpo ba phénomènes ezalaka cycliques. Prévision ezali moyen efficace ya ko prévenir ba déviation wana na encadrement, éducation, formation, responsabilisation, accompagnement na insertion, kobimisa elenge na nzela ya échec scolaire mpe ko motiver ye na formation mpo azua qualification na domaine ya vie oyo ye alingi kosala, kosala ba campagnes ya sensibilisation na oyo etali kopengua na petite délinquance tee na komema elenge na grand banditisme, kopesa ba institutions ba moyens na ba outils nécessaires : kofandisa tribunal pour enfant, ko former ba encadreurs ya bilenge, mpe surtout ko diversifier ba sports na ba loisirs y compris na ko initier bilenge na bolingo ya nature. L’Etat mpe esengeli ezua ba responsabilités na ye na ko créer ba emplois mpe ko futa baboti ndenge esengeli mpo bango bakoka ko soubvenir naba besoins ya bana na bango mpo lelo oyo autorité parentale ebungi mpo conjoncture économique ezali kosala que parent akoma défaillant.
Kobanda ba Goza tee lelo na ba Kuluna ba centres ya éloignement ezalaki, kasi yango e empêcher te ba phénomène oyo ezalaka zalaka na Kinshasa, tout comme ba bagarres pour une raison idiote : ba filles ya quartier tel bakoki kolingana na ba garçons ya libanda ya quartier wana te ! Soki omoni Bill pendant que ozali kosomba mikate ou makayabu na kwanga na coin ya bala bala , il faut mpe osombela ye. Soki osombeli ye te, akobeta yo ou akangi yo mitif tee ofuta ye amende ! Avant otambusa vélo ya sika na quartier, autorisation ya ba Bills ezali indispensable. Soki te, omemi ngambu ! Ba raisons ezali ebele… mpe tokokoba kaka na masolo
…………………………………………………………………………………………………………….
Ndeko Crispin-Régis Lukoki,
Ozongisi ngai ba souvenirs mususu. Na 1967, ba Bills ya bois dur babetaka Maître Gérard Kamanda na libanda ya La fontaine, boîte de nuit, na croisement ya ba avenues enseignement na Gambela. Abikaka mpo Chef Mikabar, Chef ya police, ye moko ayaki na batu na ye ko sauver ye. Sima ya mikolo eyaki koyebana que Justin-Marie Bomboko na mista na ye Victor Nendaka nde bapesaki ba Bills mbongo mpo baleyisa Kamanda lukutu wana mpo na jalousie ndenge azalaki Directeur ya cabinet ya Président Mobutu sans bénédiction ya groupe de Binza!!! Kobanda wana nde Gérard Kamanda, azuaki somo mpe ayaki kondima na deuxième tentative, offre ya Guinéen Diallo Telli Boubacar, Secrétaire général ya Organisation ya Unité Africaine (O.U.A), mpe akomi Directeur ya cabinet na ye. Yango wana ayaki kokende kosala carrière internationale na ye kuna na kokende na Addis-Abeba na Ethiopie, na fin 1967.
Kombo ya Bungalow ewuta na film : Bungalow pour femmes. Na Richard Egan, Jane Russell, Joan Leslie, Jorja Curtright, Jane Russell, etc. Yango esalemi na Raoul Walsh. Version originale na yango ebengami : The Revolt of Mamie Stover. Yango ebima na fin 1955.
Ba interventions oyo ya ba vieux Wello, Black-Tagart, ebandaki kobengama : tozali kokotisa kimia!
Vieux Néron « Imperator » akomisaki partie ya Matete, O.N.U. britanique mpo na likambo ya résistance ya ba casques blues ya O.N.U tango governement Ileo e décidaki ebengana ambassadeur ghanneen mpo na soutien na ye na gouvernement ya Lumumba. Abangaki que soki atie O.N.U ghanneen, ekolukela ye makambo na ba soda mpo ba casques bleu ghanneens nde babomaki Colonel Justin Kokolo na 1961 (nakozongela yango semaine oyo na biyano nakopesa yo sur ba soda oyo otunaki ngai). Du coup bakomaki impopulaire na Léopoldville mpe suka suka ambassadeur akendaki na Accra. Yango wana atiyaki O.N.U britannique, pour dire que kuna ezali zone ya non-droit mpe étranger akoki kokota kuna te même pas bourgoumestre ya Matete mpo soki mutu ameki kokota kuna a ko barrer ye.
Matumoli ya bana mike wana olobeli, misusu ezalaki : balandi mutu alati pantalon na ye ya pembe, bango bapakoli ye poto poto, ou encore koyembela batu na nzembo lokola pantalon bibamba ou pinzu !!!
Tango ba Bills babandaki kosalaba terre-terre wana, ba filles mosusu bazali consententes te , kasi babandaki koloba te mpo babandaki kobanga ba représailles mpe likambo ya viol ezalaki mingi kobalukela muana muasi dans ce sens que bakobengana ye na ndaku mpo a perdre virginité na ye mpe baboti misusu babandaki ko considérer yango kaka comme prétexte na rapports sexuelles. Ko dénoncer viol, ezalaki lisusu kobangisa ba filles mpo ekobebisa réputation ya muana muasi. Kasi ata ba Bills balobi que basalaki ki ngandi terre-terre, na lokuta mpe bazalaki na yango, nani a ko prêter attention na ba déclarations ebemi na nse ya bangi na masanga ? Wana ezalaki nde fuite en avant ya ba victimes ya viols.
Bon, ba kilawu, ba baba na ba kizengi nde babandaki koleka mingi na biloko wana mpo bango nde bazalaki vulnérables. Kasi ba filles mosusu bakueya mpe na mitambu mpo ba enlèvements spectaculaires « éboulements » ebandaki mpe kosalema na Wenze ou soki fille akeyi kosomba masanga ata mungua ou mafuta quelque part. Wana soki Bill a porter nzele na lipeka, nani akopusana ?
Vieux Libre, par exemple, soki afandi na coin ou azali kotambola na bala bala, ye azali na droit ya kotala yo, kasi yo okoki kotala ye kaka soki miso ,ma ye mizali kotala na direction mosusu. Soki par imprudence ou par malchance miso ma yo na oyo ya ye mikutani, soki ozali muana muasi, ako porter yo akeyi kosala yo terre-terre. Soki muana mobali, wana akoleyisa yo lukutu kaka wana. Donc, eyebanaki que soki vieux Libre azali quelque part, balola elongi esika mosusu, kotala ye te, ata ye azali kotala ailleurs, de peur que miso na yo na ya ye ekutana. Ye kaka nde azali na droit ya kotala batu, le contraire alingaka yango te.
Patriotiquement,
Emmanuel Kandolo


text:
Nzambe monene Nzambe monene Nzambe monene boye
Mosusu azali te Bolamu na yo etikala gravés na mémoire ya vie na ngai Nakoki te kobosana esika okendaka kozuela ngai Nzambe monene boye Mosusu azali te Ti na misisa na nga ya nzoto e rappeler ngai yo nde Nzambe ya vie na ngai Naza na tenia ya bolingo na yo Nzambe natondaka yo te Moninga na nga na kati ya motema Mosusu azali te Nayekola kolinga yo wuta bomwana na ngai Nazokoma tina suki ya pembe nazala na yo lokola Nzambe Oza Nzambe ya kotika te Mosusu azali te Yo nde Nzambe monene boye Nzambe monene Nzambe monene Nzambe na ngai Mosusu azali te Bato osekuisa bakufa kasi yo nde ozo bika kaka Onzulukaka te Yesu okozonga kaka ndenge omataki Oza Nzambe na bibele Mosusu azali te Yo nde spécialiste ya kokawusa pinzoli ya miso na mitema Nzambe oyo akawusa pinzoli etanga nanu te Osilali n'ango na motema, etanga te histoire pe ekoyebana te Boyeyi na yo esilisa matanga pe bato bapanzani Soki oyaka te nde Lazare aza nanu na kunda Nzambe


text:
LITEYA 12
Mosala na biso ya kosakola ebongisami ndenge nini?
Mwa moke liboso Yesu akufa, alobaki boye: “Nsango malamu oyo ya bokonzi ekosakolama na mabele mobimba esika bato bafandi mpo ezala litatoli na bikólo nyonso; bongo nsuka ekoya.” (Matai 24:14) Kasi ndenge nini mosala yango elingaki kosalema na mokili mobimba? Na kolanda ndakisa oyo Yesu atikaki ntango azalaki awa na mabele.
Tosalaka makasi tókutana na bato na bandako na bango. Yesu alakisaki bayekoli na ye ndenge ya kosakola nsango malamu ndako na ndako. (Matai 10:11-13; Misala 5:42; 20:20) Bapesaki bapalanganisi ya nsango malamu yango ya liboso bisika oyo basengelaki kosakola. (Matai 10:5, 6; 2 Bakorinti 10:13) Ndenge moko mpe lelo oyo, mosala na biso ya kosakola ebongisami malamumalamu mpe bapesaka lisangá mokomoko esika oyo basengeli kosakola. Na ndenge yango, tokokisaka etinda ya Yesu ya “kosakwela bato mpe kopesa litatoli malamumalamu.”
Tosalaka makasi tókutana na bato na bisika nyonso oyo bazali. Yesu atikaki mpe ndakisa na ndenge azalaki kosakola na bisika ya bato nyonso lokola pembeni ya ebale to ya libulu ya mai. (Marko 4:1; Yoane 4:5-15) Biso mpe tosololaka na bato makambo ya Biblia na bisika nyonso: na balabala, na bisika ya mombongo, to na telefone. Tosakwelaka mpe bato oyo bafandaka pene na biso, baninga na biso ya mosala to ya kelasi, mpe bandeko na biso ya libota soki libaku emonani. Milende nyonso wana esali ete bamilio ya bato na mokili mobimba báyoka “nsango malamu ya lobiko.”
Ezali na moto moko oyo okosepela koyebisa ye nsango malamu ya Bokonzi ya Nzambe mpe bolamu oyo yango ekomemela ye na mikolo ezali koya? Kobomba nsango malamu yango mpo na yo moko te. Bandá koyebisa bato nsango yango sikoyo!
“Nsango malamu” nini tosengeli kosakola?
Ndenge nini Batatoli ya Yehova balandaka ndakisa ya Yesu na ndenge ya kosakola?


text:
Ndenge nini nakoki koyokana na molakisi na ngai?
Kanisá naino!
Tózwa ndakisa ya Rachel. Rachel azalaki kozwa ntango nyonso bapwɛ ya malamu na kelasi. Kasi, ntango akómaki na kelasi ya 5, makambo ebongwanaki. Rachel alobi boye: “
Molakisi asalaki nyonso mpo nazwa te na kelasi na ye.” Likambo ezalaki nini? Molakisi amonisaki polele epai ya Rachel ná mama na ye ete alingaka lingomba na bango te.
Nini esalemaki na nsima? Rachel alobi boye: “
Ntango nyonso oyo ezalaki komonana polele ete molakisi azalaki kopesa ngai bapwɛ ya malamu te mpo azalaki kokanisela ngai mabe, mama azalaki kokende na ngai mpo tósolola likambo yango na ye. Nsukansuka, atikaki konyokola ngai.”
Soki okutani na mokakatano ya ndenge wana, zalá na mpiko ya koyebisa yango baboti na yo. Na ntembe te, bakolinga kosolola na molakisi, ata mpe bakambi ya eteyelo, mpo na koluka ndenge ya kosilisa likambo yango.
Ezali solo ete mikakatano mosusu esilaka noki te. Na bantango mosusu, esɛngaka kaka oyika mpiko. (Baroma 12:17, 18) Tanya alobi boye: “
Molakisi na biso azalaki komonisela biso bana-kelasi bizaleli mabe.
Mbala mingi azalaki kofinga biso, mpe kobenga biso bazoba. Liboso ezalaki kolelisa ngai, kasi namonaki ete esengeli te natika kofinga wana eswa ngai na motema. Natyaki makanisi na ngai na mosala mpe nakobaki kolanda malamu mateya na kelasi. Na yango, azalaki kotungisa ngai lisusu mingi te, mpe tozalaki moke oyo tozalaki kozwa bapwɛ ya malamu. Nsima ya mbula mibale, balongolaki molakisi yango na mosala.”
Likambo ya ntina: Soki ozali koyekola kokanga motema ntango molakisi azali kosala yo matata, yango ekosalisa yo bomoi na yo mobimba—okoyeba mpe kokanga motema ntango patrɔ na mosala akosala yo matata. (1 Petro 2:18) Okoyeba mpe kosepela ntango ozali na molakisi ya malamu.


text:
Bitanda
1 YEHOVA
Nkombo ya Nzambe ezali Yehova mpe elimboli “Akómisaka.” Yehova azali Nzambe, Mozwi-ya-Nguya-Nyonso mpe asalá biloko nyonso. Azali na nguya ya kosala eloko nyonso oyo alingi.
Na monɔkɔ ya Ebre, nkombo ya Nzambe ekomamaki na balɛtrɛ minei. Na Lingala, balɛtrɛ yango ezali YHWH. Na makomi ya Ebre, nkombo ya Nzambe ezali mbala soki 7 000. Na mokili mobimba, nkombo Yehova ekomamaka na ndenge mingi, mpe bato na bato babengaka yango na ndenge eyebani na monɔkɔ na bango.
2 BIBLIA “EKOMAMI NA LITAMBWISI YA ELIMO YA NZAMBE”
Biblia ezali buku ya Nzambe, kasi asalelaki bato mpo bákoma yango. Ezali ndenge moko na mobange moko oyo alobi na mwana na ye akomela ye mokanda. Nzambe asalelaki elimo santu na ye mpo na kotambwisa bato oyo bakomaki Biblia bákoma makanisi na ye. Elimo ya Nzambe etambwisaki bango na ndenge mingi, ntango mosusu ezalaki komonisa bango bimonaneli, kolɔtisa bango bandɔtɔ, bongo bazalaki kokoma makambo yango.
3 MITINDA
Ezali mateya ya Biblia oyo ezali kolimbola likambo moko ya ntina mingi. Na ndakisa, etinda oyo elobi ete “baninga mabe babebisaka bizaleli ya malamu” eteyi biso ete bato oyo tozali kosangana na bango bakoki kobebisa biso to kobongisa biso. (1 Bakorinti 15:33) Etinda oyo elobi ete “nyonso oyo moto azali kolona, yango nde akobuka” eteyi biso ete tokoki kokima mbuma ya misala na biso te.
4 ESAKWELI
Ezali nsango oyo euti na Nzambe. Ekoki kozala ndimbola ya mokano ya Nzambe, liteya moko boye, mobeko to lisambisi. Ekoki mpe kozala likambo moko oyo ekosalema na nsima. Biblia ezali na bisakweli ebele oyo ekokisamá.
5 BISAKWELI OYO ELOBELI MASIYA
Yesu azali moto oyo akokisá bisakweli mingi oyo etali Masiya. Talá etanda “ Bisakweli oyo elobeli Masiya.”
▸ Mok. 2, par. 17, Msl.
6 MOKANO YA YEHOVA MPO NA MABELE
Yehova akelaki mabele ezala paradiso, esika bato oyo balingi ye bakofanda. Mokano na ye ebongwani te. Etikali moke Nzambe alongola mabe mpe apesa basaleli na ye bomoi ya seko.
7 SATANA ZABOLO
Satana azali anzelu ya liboso oyo aboyaki kotosa Nzambe. Babengi ye Satana, oyo elakisi “Motɛmɛli,” mpo aboyaki kondima makambo ya Yehova. Babengi ye mpe Zabolo, oyo elakisi “Mokosi.” Bapesá ye nkombo wana mpo akoselaki Nzambe makambo mpe akosaka bato.
8 BAANZELU
Yehova akelaki baanzelu liboso mpenza akela mabele. Akelaki bango mpo báfanda na likoló. Baanzelu bazali ebele koleka milio 100. (Danyele 7:10) Bazali na bankombo mpe anzelu mokomoko azali na bomoto na ye, mpe baanzelu ya sembo bazali na komikitisa mpe baboyaka ete bato básambela bango. Baanzelu nyonso bazali nivo moko te mpe na misala ndenge moko te. Basusu basalaka liboso ya kiti ya bokonzi ya Yehova, basusu bazali bamemi-nsango, basusu babatelaka basaleli na ye awa na mabele mpe batambwisaka bango, basusu bapesaka bitumbu mpe basusu bapesaka mabɔkɔ na mosala ya kosakola. (Nzembo 34:7; Emoniseli 14:6; 22:8, 9) Na mikolo ezali koya, bakosalisa Yesu na etumba Armagedone.
9 LISUMU
Likambo nyonso oyo tokanisi to tosali, oyo ezali mabe na miso ya Yehova to eyokani na mokano na ye te, ezali lisumu. Lokola lisumu ebebisaka boninga na biso na Nzambe, apesá biso mibeko mpe mitinda mpo tósala lisumu na nko te. Na ebandeli, Yehova asalaki biloko nyonso ya kokoka, kasi ntango Adama ná Eva baboyaki kotosa Yehova, basalaki lisumu mpe bazalaki lisusu bato ya kokoka te. Bakómaki mibange mpe bakufaki, mpe lokola tozwá lisumu na Adama, biso mpe tokómaka mibange mpe tokufaka.
10 ARMAGEDONE
Ezali etumba ya Nzambe oyo ekoboma mokili ya Satana mpe ekolongola mabe nyonso.
11 BOKONZI YA NZAMBE
Bokonzi ya Nzambe ezali guvɛrnema oyo Yehova atyá na likoló. Yesu azali Mokonzi na Bokonzi yango. Na mikolo ezali koya, Yehova akolongola mabe nyonso na nzela ya Bokonzi yango. Bokonzi ya Nzambe ekoyangela mabele mobimba.
12 YESU KRISTO
Nzambe akelaki Yesu liboso ya biloko nyonso. Yehova atindaki Yesu awa na mabele mpo akufela bato. Ntango Yesu akufaki, na nsima Yehova asekwisaki ye. Sikoyo Yesu azali Mokonzi na Bokonzi ya Nzambe, mpe azali koyangela na likoló.
13 ESAKWELI YA PƆSƆ 70
Biblia esakolaki ntango oyo Masiya asengelaki komonana. Asengelaki komonana na nsuka ya eleko oyo babengi pɔsɔ 69, oyo ebandaki na mobu 455 L.T.B. mpe esukaki na mobu 29 T.B.
Ndenge nini toyebi ete eleko yango esukaki na mobu 29 T.B.? Pɔsɔ 69 ebandaki na mobu 455 L.T.B., ntango Nehemia akómaki na Yerusaleme mpe abandaki kotonga lisusu engumba yango. (Danyele 9:25; Nehemia 2:1, 5-8) Soki toyoki liloba “pɔsɔ,” tomonaka mbala moko mikolo 7. Kasi, na kolanda esakweli oyo elobi ete “mokolo moko mpo na mbula moko,” pɔsɔ oyo balobeli na esakweli oyo ezali pɔsɔ ya mikolo 7 te, ezali nde pɔsɔ ya bambula 7. (Mitángo 14:34; Ezekiele 4:6) Yango elingi koloba ete pɔsɔ moko ezali mbula 7 mpe pɔsɔ 69 ezali mbula 483 (69 x 7). Soki totángi mbula 483 banda na mobu 455 L.T.B., ekomema biso na mobu 29 T.B. Yango ezali mpenza mobu oyo Yesu azwaki batisimo mpe akómaki Masiya!
Esakweli yango elobelaki mpe pɔsɔ mosusu, oyo ezali mpe mbula 7. Na boumeli ya ntango yango, na mobu 33 T.B., Masiya asengelaki kobomama, mpe banda mobu 36 T.B., nsango malamu ya Bokonzi ya Nzambe esengelaki kosakolama kaka epai ya Bayuda te, kasi na bikólo nyonso.
14 BOSATO (TRINITÉ) EZALI LITEYA YA LOKUTA
Biblia elobi ete Yehova Nzambe azali Mozalisi mpe akelaki Yesu liboso ya biloko nyonso. (Bakolose 1:15, 16) Yesu azali Nzambe Mozwi-ya-Nguya-Nyonso te. Alobá ata mbala moko te ete akokani na Nzambe. Kutu, alobaki: “Tata aleki ngai.” (Yoane 14:28; 1 Bakorinti 15:28) Kasi, mangomba mosusu eteyaka liteya ya Bosato to Trinité, elobaka ete Nzambe moko na bapersona misato: Tata, Mwana ná elimo santu. Liloba “Bosato” to “Trinité” ezali na Biblia te. Ezali liteya ya lokuta.
Elimo santu ezali nguya ya Nzambe oyo emonanaka te mpe esalaka mosala, asalelaka yango mpo na kokokisa mokano na ye. Ezali moto te. Na ndakisa, bakristo ya liboso “batondaki na elimo santu” mpe Yehova alobaki ete: “Nakosopela bato ya ndenge nyonso ndambo ya elimo na ngai.”
15 EKULUSU
Mpo na nini bakristo ya solo basalelaka ekulusu te ntango basambelaka Nzambe?
Mangomba ya lokuta ebandá kosalela ekulusu banda kala. Na ntango ya kala, bazalaki kosalela yango mpo na kosambela biloko Nzambe asalá mpe na losambo ya bapakano na makambo ya kosangisa nzoto. Mbula 300 nsima ya liwa ya Yesu, bakristo bazalaki kosalela ekulusu na losambo na bango te. Na nsima, Constantin, amperɛrɛ ya Roma akómisaki ekulusu elembo ya losambo ya bokristo. Bazalaki kosalela elembo yango mpo losambo ya bokristo eyebana mingi. Kasi ekulusu eyokani ata na likambo moko te na Yesu Kristo. Buku moko (New Catholic Encyclopedia) elobi ete: “Bato bazalaki kosalela ekulusu liboso kutu Kristo abotama mpe ata na bisika oyo bato bayebi Kristo te.”
Yesu akufaki na ekulusu te. Liloba ya Grɛki oyo ebongolami na “ekulusu” elakisi “likonzí ya semba,” “libaya,” to “nzete.” Buku moko (The Companion Bible) elobi: “Na makomi ya Grɛki oyo basaleli na [Boyokani ya Sika], eloko ata moko te emonisi ete ezalaki mabaya mibale.” Yesu akufaki na likonzí moko ya semba.
Yehova alingi tósalela bikeko te to bilembo na losambo na biso.
—Kobima 20:4, 5; 1 Bakorinti 10:14.
16 EKANISELI
Yesu atindaki bayekoli na ye básala Ekaniseli ya liwa na ye. Basalaka yango mbula nyonso na mokolo ya 14 Nisana, dati oyo Bayisraele bazalaki kosala fɛti ya Elekeli. Na Ekaniseli yango, balekisaka epai ya moto nyonso limpa, oyo emonisi nzoto ya Yesu mpe vinyo, oyo emonisi makila na ye. Bato oyo bakoyangela na Yesu na likoló nde balyaka limpa mpe bamɛlaka vinyo yango. Baoyo bazali na elikya ya bomoi awa na mabele bakendaka na Ekaniseli mpo na komonisa limemya, kasi balyaka limpa ya Ekaniseli te mpe bamɛlaka vinyo na yango te.
17 MOLIMO
Na Biblia
Moto. “Na mikolo ya Noa, . . . bato moke, elingi koloba, milimo mwambe, babikaki na mai.” (1 Petro 3:20) Awa liloba “milimo” emonisi bato, elingi koloba Noa ná mwasi na ye, bana na bango misato, mpe basi ya bana na bango.
Nyama. “Nzambe alobaki lisusu ete: ‘Mai etondana mpenza kotondana na milimo ya bomoi mpe bikelamu oyo epumbwaka epumbwa likoló ya mabele na etando ya likoló.’ Nzambe alobaki lisusu ete: ‘Mabele ebimisa milimo ya bomoi na mitindo na yango, nyama ya mboka mpe nyama mikemike mpe nyama ya zamba oyo ezali na mabele na motindo na yango.’ Mpe esalemaki bongo.”
—Ebandeli 1:20, 24.
Bomoi ya moto to ya nyama. Yehova ayebisaki Moize ete: “Bato nyonso oyo bazalaki kolukaluka molimo na yo basili kokufa.” (Kobima 4:19) Ntango Yesu azalaki awa na mabele, alobaki ete: “Ngai nazali mobateli ya mpate oyo aleki malamu; mobateli ya mpate oyo aleki malamu apesaka molimo na ye mpo na bampate.”
—Yoane 10:11.
Lisusu, ntango moto asali likambo moko na “molimo na ye mobimba,” elakisi ete asali yango na motema moko mpe asaleli makoki na ye nyonso. (Matai 22:37; Kolimbola Mibeko 6:5) Liloba “molimo” ekoki mpe kosalelama mpo na kolobela mposa makasi oyo ekelamu moko ya bomoi ezali na yango. Moto oyo akufi to ebembe ekoki kobengama molimo oyo ekufi.
—Mitángo 6:6; Masese 23:2; Yisaya 56:11; Hagai 2:13.
18 ELIMO
Maloba ya Ebre mpe ya Grɛki oyo babongoli na yango liloba “elimo” na Biblia
19 GEHENA
Gehena ezali nkombo ya lobwaku moko pene na Yerusaleme, esika bazalaki kotumba bosɔtɔ. Eloko moko te emonisi ete na mikolo ya Yesu bazalaki konyokola to kotumba bato to banyama na bomoi na lobwaku yango. Yango wana, Gehena elimboli te esika moko oyo emonanaka te, epai bato oyo bakufá banyokwamaka mpe bazikaka libela na libela. Ntango Yesu alobelaki baoyo bakoki kobwakama na Gehena, azalaki nde kolobela liwa ya libela.
20 LIBONDELI YA NKOLO
Ezali libondeli oyo Yesu alakisaki bayekoli na ye ntango ateyaki bango ndenge ya kobondela. Babengaka yango mpe libondeli ya Tata wa biso to libondeli ya ndakisa. Na ndakisa, Yesu ateyaki biso tóbondelaka boye:
“Nkombo na yo esantisama”
Tobondelaka mpo Yehova apɛtola nkombo na ye na makambo nyonso ya lokuta, mpo ete ekelamu nyonso na likoló mpe na mabele ekoka kokumisa nkombo ya Nzambe mpe ememya yango.
“Bokonzi na yo eya”
Tobondelaka mpo guvɛrnema ya Nzambe eboma mokili mabe ya Satana, eyangela mabele mobimba mpe ekómisa yango paradiso.
“Mokano na yo esalema . . . na mabele”
Tobondelaka mpo mokano ya Nzambe mpo na mabele ekokisama mpo bato ya sembo, bato ya kokoka bákoka kofanda libela na libela na paradiso, kaka ndenge Yehova alingaki ntango akelaki bato.
21 LISIKO
Yehova apesaki lisiko mpo na kobikisa bato na lisumu mpe na liwa. Lisiko ezali motuya oyo esengelaki mpo na kosomba lisusu bomoi ya kokoka oyo Adama, moto ya liboso abungisaki mpe mpo na kozongisa boyokani ya bato na Yehova. Nzambe atindaki Yesu na mabele mpo akufela bato nyonso ya masumu. Mpo na liwa yango, bato nyonso bazwi libaku ya kozala na bomoi ya seko mpe ya kokóma bato ya kokoka.
22 MPO NA NINI MOBU 1914 EZALI NA NTINA?
Esakweli ya Danyele mokapo 4 emonisi ete Nzambe atyaki Bokonzi na ye na mobu 1914.
Esakweli: Yehova alɔtisaki Mokonzi Nebukadenezare ndɔtɔ moko ya nzete monene oyo bakataki, mpe ndɔtɔ yango ezali esakweli. Na ndɔtɔ yango, bakangaki ekumu ya nzete yango bansinga ya ebende mpe ya motako mpo ekola te na boumeli ya “ntango nsambo.” Nsima ya ntango yango, nzete yango esengelaki kokola lisusu.
Esakweli yango etaleli biso na nini? Nzete yango emonisi boyangeli ya Nzambe. Na boumeli ya bambula ebele, Yehova atyaki bakonzi na Yerusaleme mpo báyangela ekólo Yisraele. (1 Ntango 29:23) Kasi, bakonzi yango bazalaki lisusu sembo te mpe boyangeli na bango esukaki. Yerusaleme ebebisamaki na mobu 607 L.T.B. Yango ezalaki ebandeli ya “ntango nsambo.” (2 Bakonzi 25:1, 8-10; Ezekiele 21:25-27) Ntango Yesu alobaki “Yerusaleme ekonyatama na bikólo, tii bantango oyo etyamá ya bikólo ekokoka,” azalaki nde kolobela “ntango nsambo.” (Luka 21:24) “Ntango nsambo” yango esilaki te ntango Yesu azalaki naino awa na mabele. Yehova alakaki ete akotya Mokonzi na nsuka ya “ntango nsambo.” Boyangeli ya Yesu, Mokonzi yango ya sika, ekomemela basaleli ya Nzambe na mabele mobimba mapamboli minene, libela na libela.
“Ntango nsambo” eumelaki mbula boni? “Ntango nsambo” eumelaki mbula 2 520. Soki totángi mbula 2 520 banda mobu 607 L.T.B., tokosuka na mobu 1914. Ezali mobu oyo Yehova akómisaki Yesu Masiya, Mokonzi na Bokonzi ya Nzambe na likoló.
Tozwi motángo 2 520 ndenge nini? Biblia elobi ete ntango misato na ndambo ezali mikolo 1 260. (Emoniseli 12:6, 14) Na yango, “ntango nsambo” ezali mikolo 1 260 mbala mibale (1 260 x 2), to mikolo 2 520. Soki tolandi ndenge mikolo etángamaka na bisakweli, elingi koloba “mokolo moko mpo na mbula moko,” mikolo 2 520 ezali mbula 2 520.
23 MIKAELE, ANZELU-MOKONZI
Biblia elobeli kaka anzelu-mokonzi moko mpe nkombo na ye Mikaele.
Mikaele azali Mokambi ya limpinga ya baanzelu ya sembo ya Nzambe. Emoniseli 12:7 elobi: “Mikaele ná baanzelu na ye babundaki na dragɔ . . . ná baanzelu na yango.” Mokanda ya Emoniseli elobi ete Mokambi ya limpinga ya baanzelu ya Nzambe ezali Yesu, boye Mikaele ezali nkombo mosusu ya Yesu.
24 MIKOLO YA NSUKA
Maloba oyo emonisi eleko oyo makambo ya minene ekosalema na mabele liboso ete Bokonzi ya Nzambe eboma mokili ya Satana. Biblia esaleli mpe maloba mosusu oyo ekokani na yango, na ndakisa “bosukisi ya makambo ya ntango oyo” mpe “kozala ya Mwana ya moto” mpo na kolobela kaka eleko wana. (Matai 24:3, 27, 37) “Mikolo ya nsuka” ebandaki ntango Bokonzi ya Nzambe ebandaki koyangela na likoló na mobu 1914 mpe ekosuka ntango mokili ya Satana ekobomama na Armagedone.
25 LISEKWA
Ntango Nzambe azongisi moto oyo akufi na bomoi, yango nde lisekwa. Biblia elobeli bato libwa oyo basekwaki. Eliya, Elisha, Yesu, Petro mpe Paulo basekwisaki bato. Basalaki makamwisi wana kaka na nguya ya Nzambe. Yehova alaki ete akosekwisa ‘bayengebene mpe bato oyo bazangi boyengebene’ mpo báfanda na mabele. (Misala 24:15) Biblia elobeli mpe lisekwa mpo na kokende na likoló. Yango esalemaka ntango baoyo Nzambe aponi to atye mafuta na elimo basekwaka mpo bákende kofanda na likoló elongo na Yesu.
26 MISALA YA BADEMO (MISALA YA BILIMO MABE)
Misala ya bademo to misala ya bilimo mabe ezali misala mabe ya koluka kosolola mpenza na bademo bango moko, to kosolola na bango na nzela ya nganga-nkisi to ya moto ya maji. Bato oyo basalaka misala ya bilimo mabe basalaka yango mpo bandimaka mateya ya lokuta oyo elobaka ete bilimo ya bato ekobaka kozala na bomoi mpe ekómaka bilimo ya nguya. Lisusu, bademo balukaka kotinda bato báboya kotosa Nzambe. Misala lokola koluka koyeba makambo oyo ekoya, kosakola makambo oyo ebombamá, maji, bonganga-nkisi, biyambayamba (superstition), misala ya molili, mpe bimonaneli ezali mpe misala ya bademo. Babuku mingi, bazulunalo, kotala minzoto mpo na koyeba makambo ekoya, bafilme, bafɔtɔ oyo emonisaka misala ya maji, ata mpe nzembo oyo elobelaka bademo, maji, to bimonaneli emonanaka lokola nde ezali mabe te to ezali kaka mpo na kosepelisa. Milulu mingi oyo bato basalaka soki moto akufi, na ndakisa, kotya biloko na lilita, milulu ya kokunda ebembe, kokanisa mokolo oyo moto moko akufaki, konyokola mwasi to mobali oyo molongani na ye akufi, kolata pili, to kosala milulu liboso to nsima ya kokunda ebembe ezali mpe na boyokani na bademo. Bato basalelaka mingimingi nkisi ntango balingi kosalela nguya ya bademo.
27 BOYANGELI YA YEHOVA
Yehova azali Nzambe Mozwi-ya-Nguya-Nyonso mpe akelá molɔ́ngɔ́ mobimba. (Emoniseli 15:3) Yango wana, biloko nyonso ezali ya ye mpe azali na lotomo nyonso ya koyangela yango. (Nzembo 24:1; Yisaya 40:21-23; Emoniseli 4:11) Atyelá biloko nyonso oyo asalá mibeko. Yehova azali mpe na lotomo mpenza ya kopona bato mosusu bázala bakonzi. Topesaka mabɔkɔ na boyangeli ya Nzambe ntango tolingaka ye mpe tótosaka ye.
28 KOSOPA ZEMI
Moto oyo asopi zemi asalaka yango na nko mpo na koboma mwana oyo azali na libumu. Yango esalemaka na mbalakaka te mpe nzoto ya moto esopaka zemi yango moko te. Ntango kaka mama azwi zemi, mwana oyo azali na libumu na ye azali mpenza moto.
29 KOKƆTISA TO KOTYA MAKILA NA NZOTO
Ezali lisalisi ya minganga oyo esɛngaka ete bázwa makila to moko ya biloko minene minei ya makila ya moto, to makila oyo babombaki esika moko boye mpe bákɔtisa to bátya yango na nzoto ya moto mosusu. Biloko minene minei yango ezali plasma, globule rouge, globule blanc, mpe plaquette.
30 DISIPLINI
Na Biblia, liloba “disiplini” emonisaka kaka etumbu te. Ntango bapesi moto disiplini, bateyi ye, basemboli ye mpe bazongisi ye na nzela. Yehova alekisaka ndelo te ntango azali kopesa moto disiplini mpe asalaka yango na nkanda te. (Masese 4:1, 2) Yehova apesá baboti ndakisa ya malamu mpenza. Apesaka disiplini oyo ebongi mpe esalaka ete nsukansuka moto yango akóma kolinga disiplini. (Masese 12:1) Yehova alingaka basaleli na ye mpe apesaka bango formasyo. Ateyaka bango mpo bátika makanisi ya mabe mpe asalisaka bango bákanisaka malamu mpe básalaka makambo oyo ekosepelisa ye. Mpo na baboti, disiplini elimboli mpe kosalisa bana báyeba malamu ntina oyo basengeli kotosaka. Elimboli mpe koteya bango bálinga Yehova mpe Liloba na ye, Biblia, mpe báyeba malamu mitinda ya Biblia.
31 BADEMO
Bamonanaka te, bazali bikelamu ya mabe ya elimo mpe bazali na nguya oyo eleki oyo ya bato. Bademo bazali baanzelu ya mabe. Bakómaki mabe ntango baboyaki kotosa Nzambe mpe bamikómisaki banguna na ye. (Ebandeli 6:2; Yuda 6) Balandaki Satana oyo aboyaki kotosa Yehova.


text:
MOKAPO YA ZOMI NA MITANO
Ndenge ya malamu ya kosambela Nzambe
1. Nani asengeli koyebisa biso ndenge ya malamu ya kosambela Nzambe?
MANGOMBA mingi etutaka ntolo ete eteyaka mateya ya solo ya Nzambe. Kasi ezali bongo te, mpo mateya oyo mangomba eteyaka, na ndakisa Nzambe azali nani mpe ndenge oyo tosengeli kosambela ye, ekeseni mpenza na ndenge Biblia elobi. Ndenge nini tokoki koyeba ndenge ya malamu ya kosambela Nzambe? Kaka Yehova nde akoki koyebisa biso ndenge oyo tosengeli kosambela ye.
2. Ndenge nini okoki koyeba ndenge ya malamu ya kosambela Nzambe?
2 Yehova apesá biso Biblia mpo tóyeba ndenge ya malamu ya kosambela ye. Na yango, yekolá Biblia mpe Yehova akosalisa yo ozwa matomba na mateya na ye mpo akipaka yo mpenza.
3. Nzambe alingi tósala nini?
3 Bato mosusu balobaka ete Nzambe andimaka mangomba nyonso; kasi Yesu ateyaki bongo te. Alobaki: “Ezali te bato nyonso oyo balobaka na ngai: ‘Nkolo, Nkolo,’ nde bakokɔta na bokonzi ya likoló, kasi moto oyo azali kosala mokano ya Tata na ngai.” Na yango, tosengeli koyeba mokano ya Nzambe mpe kosala yango. Ezali na ntina mingi mpo Yesu alobaki ete bato oyo batosaka Nzambe te bazali lokola basali-mabe, ‘bato oyo babukaka mibeko.’
4. Yesu alobaki nini mpo na moto oyo alingi kosala mokano ya Nzambe?
4 Yesu akebisaki biso ete soki tolingi kosala mokano ya Nzambe, tokokutana na mikakatano. Alobaki boye: “Bókɔta na porte ya moke; mpamba te nzela ya monene mpe oyo efungwamá nde oyo ememaka na libebi, mpe bato oyo bazali kokɔta kuna bazali mingi; nzokande porte oyo ya moke mpe nzela ya nkaka yango nde ememaka na bomoi, mpe bato oyo bazali komona yango bazali moke.” (Matai 7:13, 14) Nzela ya nkaka, to ndenge ya malamu ya kosambela Nzambe, ememaka na bomoi ya seko. Nzela oyo efungwamá, to ndenge ya mabe ya kosambela Nzambe, ememaka na liwa. Kasi, Yehova alingi ete moto ata moko te akufa. Apesi moto nyonso libaku ya koyekola makambo na ye.
NDENGE YA MALAMU YA KOSAMBELA NZAMBE
5. Ndenge nini okoki koyeba bato oyo basambelaka Nzambe na ndenge ya malamu?
5 Yesu alobaki ete tokoki koyeba bato oyo basambelaka Nzambe na ndenge ya malamu. Tokoyeba bango soki totaleli mateya na bango mpe misala na bango. Alobaki boye: “Bokoyeba bango na mbuma na bango.” Mpe abakisaki: “Nzete nyonso ya malamu ebotaka mbuma ya malamu.” (Matai 7:16, 17) Yango elingi koloba te ete baoyo basambelaka Nzambe bazali bato ya kokoka. Kasi, basaleli ya Nzambe basalaka ntango nyonso makasi mpo básala makambo ya malamu. Sikoyo tótalela makambo oyo ekosalisa biso tóyeba bato oyo basambelaka Nzambe na ndenge ya malamu.
6, 7. Mpo na nini losambo ya solo eteyaka makambo oyo euti na Biblia? Ndakisa ya Yesu eteyi biso nini?
6 Mateya na biso esengeli kouta na Biblia. Biblia elobi: “Makomami nyonso ekomami na litambwisi ya elimo ya Nzambe mpe ezali na litomba mpo na koteya, kopamela, kosembola makambo, mpo na kopesa disiplini na boyengebene, mpo moto ya Nzambe akoka mpenza, azala na nyonso oyo esengeli mpo na mosala nyonso ya malamu.” (2 Timote 3:16, 17) Ntoma Paulo akomelaki bakristo ete: “Ntango boyambaki liloba ya Nzambe, oyo boyokaki epai na biso, bondimaki yango, lokola liloba ya bato te, kasi, ndenge yango ezali mpenza, lokola liloba ya Nzambe.” (1 Batesaloniki 2:13) Mateya ya losambo ya solo eutaka kaka na Biblia, Liloba ya Nzambe. Eutaka na makanisi ya bato te, na bonkɔkɔ ya bato mpe te, to na eloko mosusu nyonso te.
7 Makambo nyonso oyo Yesu ateyaki eutaki na Liloba ya Nzambe. (Tángá Yoane 17:17.) Mbala mingi azalaki kozongela maloba ya Makomami. (Matai 4:4, 7, 10) Basaleli ya solo ya Nzambe balandaka ndakisa ya Yesu mpe bateyaka kaka makambo oyo euti na Biblia.
8. Yesu ateyaki nini mpo na kosambela Yehova?
8 Tosengeli kosambela kaka Yehova. Nzembo 83:18 elobi: “Yo, oyo nkombo na yo ezali Yehova, yo moko nde Oyo-Aleki-Likoló na mabele mobimba.” Yesu alingaki bato báyeba mpenza Nzambe ya solo mpe alakisaki bango nkombo ya Nzambe. (Tángá Yoane 17:6.) Yesu alobaki: “Osengeli kosambela nde Yehova Nzambe na yo, mpe kaka ye moko nde osengeli kosalela mosala mosantu.” (Matai 4:10) Yango wana, lokola tozali basaleli ya Nzambe, tozali kolanda ndakisa ya Yesu. Tozali kosambela kaka Yehova, tobengaka ye na nkombo na ye, mpe toteyaka bato nkombo yango mpe makambo oyo akosalela biso.
9, 10. Ndenge nini tomonisaka ete tolinganaka?
9 Tosengeli kolinga bato na bolingo ya solosolo. Yesu ateyaki bayekoli na ye ete bálinganaka. (Tángá Yoane 13:35.) Bolingo yango eponaka mboka te, mimeseno te, mozwi te, mobola te. Bolingo oyo tozali na yango kati na biso esangisi biso, ekómisi biso bandeko mpenza. (Bakolose 3:14) Yango wana, tokendaka bitumba te mpe tóbomaka bato te. Biblia elobi: “Bana ya Nzambe ná bana ya Zabolo bayebanaka na likambo oyo: Moto nyonso oyo asalaka makambo ya boyengebene te auti na Nzambe te, ndenge moko mpe moto oyo azali kolinga ndeko na ye te.” Mpe ebakisi: “Tólinganaka; ezala te lokola Kaina, oyo autaki na moto mabe mpe abomaki ndeko na ye.”
10 Tosalelaka ntango na biso, makasi na biso, mpe biloko na biso mpo na kosalisana mpe kolendisana. (Baebre 10:24, 25) ‘Tosalelaka bato nyonso oyo ezali malamu.’
11. Mpo na nini tondimaka ete Yesu azali nzela ya lobiko?
11 Tosengeli kotosa Yesu mpo azali nzela ya lobiko. Biblia elobi: “Lobiko ezali na moto mosusu te, mpo nkombo mosusu ezali te na nse ya lola, oyo epesami na kati ya bato, oyo tosengeli kobika na nzela na yango.” (Misala 4:12) Na Mokapo 5 ya buku oyo, toyekolaki ete Yehova atindaki Yesu apesa bomoi na ye ezala lisiko mpo na bato ya botosi. (Matai 20:28) Yehova aponá Yesu azala Mokonzi ya mabele. Yango wana, Biblia eyebisi biso ete, soki tolingi kozwa bomoi ya seko, tosengeli kotosa Yesu.
12. Mpo na nini tokɔtaka na makambo ya politiki te?
12 Tosengeli kokɔta na makambo ya politiki te. Yesu akɔtaki na makambo ya politiki te. Ntango bazalaki kosambisa Yesu, ayebisaki Pilate, moto ya Roma oyo azalaki mokonzi ete: “Bokonzi na ngai ezali ya mokili oyo te.” (Tángá Yoane 18:36.) Lokola Yesu, tozali sembo na Bokonzi ya Nzambe oyo ezali na likoló, mpe yango wana, ezala tofandi na mboka nini, tokɔtaka na makambo ya politiki te. Nzokande, Biblia esɛngi biso tótosaka “bakonzi oyo bazali liboso,” elingi koloba, bakonzi ya Leta. (Baroma 13:1) Totosaka mibeko ya mboka oyo tofandi. Kasi, ntango mobeko moko eyokani te na mibeko ya Nzambe, tosalaka ndenge bantoma ya Yesu balobaki: “Tosengeli kotosa Nzambe mpo azali mokonzi na esika ya kotosa bato.”
13. Tosakolaka nini mpo na Bokonzi ya Nzambe?
13 Tondimaka ete kaka Bokonzi ya Nzambe nde ekosilisa bampasi na mokili. Yesu alobaki ete ‘nsango malamu ya bokonzi’ esengeli kosakolama na mokili mobimba. (Tángá Matai 24:14.) Ata guvɛrnema moko te awa na mabele ekoki kosala makambo oyo Bokonzi ya Nzambe ekosalela biso. (Nzembo 146:3) Yesu ateyaki biso tóbondelaka mpo na Bokonzi ya Nzambe ntango alobaki ete: “Bokonzi na yo eya. Mokano na yo esalema, lokola na likoló, ndenge moko mpe na mabele.” (Matai 6:10) Biblia eyebisi biso ete Bokonzi ya Nzambe ekoboma baguvɛrnema nyonso ya bato mpe yango moko “ekotikala seko.”
14. Okanisi ete banani basambelaka Nzambe na ndenge ya malamu?
14 Na kotalela makambo touti kolobela, omituna boye: ‘Banani oyo mateya na bango eutaka na Biblia? Banani bayebisaka bato nkombo ya Nzambe? Banani bazali na bolingo ya solosolo mpe bandimaka ete Nzambe atindaki Yesu mpo na kobikisa biso? Banani bakɔtaka na makambo ya politiki te? Banani bateyaka ete kaka Bokonzi ya Nzambe nde ekosilisa mikakatano na biso?’ Ezali kaka Batatoli ya Yehova.
OKOSALA NINI?
15. Tosengeli kosala nini soki tolingi Nzambe andima losambo na biso?
15 Esengeli kosuka kaka te na kondima ete Nzambe azali. Kutu, ata bademo bandimaka ete Nzambe azali, kasi batosaka ye te. (Yakobo 2:19) Soki tolingi ete Nzambe andima losambo na biso, tosengeli kosuka kaka te na kondima ete azali, tosengeli mpe kotosa maloba na ye.
16. Mpo na nini tosengeli koboya lingomba ya lokuta?
16 Mpo Nzambe andima losambo na biso, tosengeli kotika lingomba ya lokuta. Mosakoli Yisaya akomaki boye: “Bóbima na kati na ye, bómibatela pɛto.” (Yisaya 52:11; 2 Bakorinti 6:17) Yango wana, tosengeli koboya eloko nyonso oyo ezali na boyokani na losambo ya lokuta.
17, 18. “Babilone monene” ezali nini, mpe mpo na nini esengeli kotika yango nokinoki?
17 Lingomba ya lokuta ezali nini? Ezali lingomba nyonso oyo eteyaka bato básambela Nzambe na ndenge oyo eyokani te na Liloba na ye. Biblia ebengi mangomba nyonso ya lokuta “Babilone Monene.” (Emoniseli 17:5) Mpo na nini? Nsima ya Mpela ya mikolo ya Noa, mateya mingi ya mangomba ya lokuta ebandaki na engumba Babilone. Mateya yango ya lokuta epalanganaki na mabele mobimba. Na ndakisa, bato ya Babilone bazalaki kosambela banzambe misatomisato. Lelo mpe, mangomba mingi eteyaka ete Nzambe azali Bosato (Trinité), kasi Biblia eteyaka polele ete Nzambe ya solo azali kaka moko, Yehova, mpe Yesu azali Mwana na ye. (Yoane 17:3) Bato ya Babilone bazalaki mpe kondima ete eloko moko ya nzoto ya moto etikalaka na bomoi nsima ya liwa mpe eloko yango ekoki konyokwama na lifelo. Ezali solo te.
18 Nzambe alaki ete etikali moke mangomba nyonso ya lokuta ebomama. (Emoniseli 18:8) Omoni ntina oyo esengeli kolongwa nokinoki na lingomba ya lokuta? Yehova Nzambe alingi osala yango sikoyo, lokola ntango ezali naino.
19. Ntango ozwi ekateli ya kosalela Yehova, na ndenge nini akosalisa yo?
19 Ntango ozwi ekateli ya kolongwa na lingomba ya lokuta mpo osalela Yehova, baninga to bandeko na yo mosusu bakoyeba te mpo na nini osali bongo. Bakoki kutu kobanda konyokola yo. Kasi Yehova akosundola yo te. Okokɔta na libota moko ya ebele mpenza ya bandeko na mokili mobimba, oyo balinganaka mpenza, mpe okozala na elikya ya bomoi ya seko na mokili ya sika ya Nzambe. (Marko 10:28-30) Mbala mosusu, baninga mpe bandeko na yo mosusu oyo bazali koboya osalela Yehova bakondima koyekola Biblia na nsima.
20. Mpo na nini esengeli kosambela Nzambe na ndenge ya malamu?
20 Etikali moke mpenza, Nzambe alongola mabe nyonso mpe Bokonzi na ye eyangela mabele mobimba. (2 Petro 3:9, 13) Ekozala malamu mpenza! Moto nyonso akosambela Yehova na ndenge oyo Yehova alingaka tósambela ye. Yango wana, salá noki mpe luká kosambela Nzambe na ndenge ya malamu.


text:
Biblia na Internet | BIBLIA - LIBONGOLI YA MOKILI YA SIKA
Olingi koyoka botángi ya lisolo oyo na %%?
Masese 8:1-36
8 Bwanya ezali te kokoba kobelela,+ mpe bososoli ezali te kokoba kobimisa mongongo na yango?+2 Etɛlɛmi na nsɔngɛ ya bisika oyo etombwaná,+ pene na nzela, na esika babalabala ekutaná.3 Pembeni ya baporte, epai bakɔtaka na sité,+ na bisika oyo bakɔtaka na baporte, yango ezali se koganga makasi+ ete:4 “Ee bato, bino nde nazali kobenga, mpe mongongo na ngai ezali kobenga bana ya bato.+5 Ee bino bato bozangi mayele, bóyeba eloko babengi bokɛngi;+ mpe bino bazoba, bóyeba eloko babengi kozala na motema.+6 Bóyoka, mpo nazali kolobela makambo ya ntina mingi,+ mpo nazali kofungola mbɛbu na ngai mpo na makambo ya kolongobana.+7 Mpe monɔkɔ na ngai ezali koloba solo+ na mongongo ya nse; mpe mabe ezali eloko oyo mbɛbu na ngai eyiná.+8 Maloba nyonso ya monɔkɔ na ngai ezali na boyengebene.+ Kati na yango, eloko moko oyo egumbamá to oyo etɛngamá ezali te.+9 Yango nyonso ezali semba epai ya moto ya bososoli, mpe elongobani epai ya baoyo bazali kozwa boyebi.+10 Bózwa disiplini na ngai kasi palata te, mpe boyebi na esika ya wolo oyo eleki kitoko.+11 Mpo bwanya ezali malamu koleka mabanga kitoko ya korai,+ mpe bisengo mosusu nyonso ekoki kokokana na yango te.+12 “Ngai, bwanya, nafandi esika moko na bokɛngi+ mpe nazwaka boyebi ya likoki ya kokanisa.+13 Kobanga Yehova elakisi koyina mabe.+ Komikumisa ná lolendo,+ nzela mabe ná monɔkɔ oyo elobaka makambo ya kilikili,+ nayiná yango.14 Nazali na toli+ mpe bwanya.+ Ngai—mayele;+ nazali na nguya.+15 Na nzela na ngai, bakonzi bakobaka koyangela, mpe bato minene bakobaka kopesa mibeko ya boyengebene.+16 Na nzela na ngai, bankumu+ bakobaka koyangela, mpe bato ya lokumu basambisaka bango nyonso na boyengebene.+17 Baoyo balingaka ngai, ngai nalingaka bango,+ mpe baoyo balukaka ngai nde bamonaka ngai.+18 Bomɛngo ná nkembo ezali elongo na ngai,+ biloko ya motuya ya libula ná boyengebene.+19 Mbuma na ngai ezali malamu koleka wolo, ɛɛ koleka wolo oyo epɛtolami, mpe biloko na ngai ezali malamu koleka palata oyo eleki kitoko.+20 Natambolaka na nzela ya boyengebene,+ na katikati ya babalabala ya bosembo,+21 mpo na kosala ete baoyo balingaka ngai bázala na biloko ya motuya;+ mpe nakobaka kotondisa bandako na bango ya kobomba biloko.+22 “Yehova ye moko asalaki ngai ebandeli ya nzela na ye,+ mosala na ye ya liboso mpenza na misala na ye ya kalakala.+23 Natyamaki banda ntango oyo etyami ndelo te,+ banda ebandeli, banda bantango ya kala liboso ete mabele ezala.+24 Ntango mai mozindo ezalaki te, nabotamaki lokola nde na mpasi ya kobota,+ ntango maziba oyo etondi mpenza na mai ezalaki te.25 Liboso bangomba etyama,+ liboso ya bangomba mike, nabotamaki lokola nde na mpasi ya kobota,26 ntango asalaki naino te mabele+ ná bisika ya polele, ná eteni ya liboso ya mabondo ya putulu ya mabele oyo ebotaka.+27 Ntango abongisaki likoló nazalaki wana;+ ntango apesaki mobeko ete zolongano ezala likoló ya etando ya mai mozindo,+28 ntango akembisaki maboke ya mapata likoló,+ ntango akómisaki makasi maziba ya mai mozindo,+29 ntango atyelaki mbu mobeko na ye mpo mai ebuka etinda na ye te,+ ntango apesaki mobeko ete miboko ya mabele ezala,+30 na ntango yango nazalaki pembeni na ye lokola mosali ya mayele,+ mpe mokolo na mokolo, nazalaki moto oyo ye azalaki kolinga mingi mpenza,+ wana ngai nazalaki kosepela liboso na ye ntango nyonso,+31 wana nazalaki kosepela na mabele na ye oyo ebotaka,+ mpe makambo oyo nazalaki kolinga mingi ezalaki oyo etali bana ya bato.+32 “Bongo sikoyo, Ee bana, bóyoka ngai; ɛɛ, esengo na baoyo babatelaka banzela na ngai.+33 Bóyoka disiplini mpe bókóma na bwanya,+ mpe bózala na bopɔtu te.+34 Esengo na moto oyo azali koyoka ngai, oyo azali kosɛnzɛla na baporte na ngai mokolo na mokolo mpe kokɛngɛla na makonzí ya bisika na ngai ya kokɔta.+35 Mpo ye oyo azwi ngai akozwa mpenza bomoi,+ mpe Yehova asepelaka na ye.+36 Kasi ye oyo azangi ngai azali konyokola molimo na ye;+ baoyo nyonso bayinaka ngai makasi bazali bato oyo balingaka liwa.”+


text:
Crispin Lukoki était aux orgues dans la chanson "Souci"
Bonjour,
un commentaire vient d'être posté par Crispin-Régis Lukoki sur l'article LES 40 ANS DE STUKAS BOYS SUR MBOKAMOSIKA, sur votre blog Le blog de Messager
Bandeko na ngai.
Soki likambo ekoti humour,ekomaka elengi mingi.Naseki koseka ya trop nandenge boye kokotisa mot ya EXIL.Donc biso oyo totika Kin toyaki Exil?Soki tolandi lisolo na sens wana,biso nioso à part quelques sédentaires,tozali ba Exilés.Ba Ndulistes mingi batikaki mboka à cause ya ba conditions de vie na marche ya politique ya tango wana.
D´ailleur tii lel´oyo phénomène yango ezali ko continuer encore na dimensions ya minene.D´autre part,je me souviens bien que na tango na biso,ba mistas na mingi babimaki mboka na ba orchestres na bango,à cause ya demande ya ba pays Africains.Ba mboka oyo balingaki musique nabiso trop,pe bakomaki komona biso lokola bato ya planète mosusu.Orchestre moko babengaki CONGO STARS,tango ekomaki na Sierra Leonne,Kolo ya BAR azalaki obligé alakisa ba passeports ya ba musiciens,po bato bandima qu´ils étaient des vrais Congolais.
Lel´oyo ba pays mingi bakoma na ba orchestres na bango,kasi soki oyoki yango,il y a toujours des nuances de notre musique.Likambo oyo bobengi Exil,ebanda kala mingi,ba vieux Tino na ba orhestres mingi etikala kutu kobima te na mboka.Basala kaka ba répétitions na mboka,puis bakende kobeta na pays mosusu.
Mista na ngai Libek abosani section Pop ya tango ya Kimpuanza to Para-Fifi na rond point ya Victoire na Assossa.Atangi kaka Mista na biso Medis,mais il faut ajouter Johnny na chant,Pablo Ilo na drums et Crispin-Régis aux orgues.Tozalaki pe na Mujos comme accompagnateur ya typique.
D´ailleurs soki boyoki nzembo ya Elengi ya Stukas,bokoyoka ba kombo nioso wana.
Naseki mingi na mot EXIL.
Crispin-Régis Lukoki
Ce détail de Crispin Régis Lukoki est très important. Il nous donne la composition de ceux qui avaient participé à l'un des TUBES de la musique des jeunes . S'il peut aussi nous raconter dans quelles conditions avait eu lieu cet enregisstrement . Et s'il avait aussi pris part à l'enregistrement de la chanson MUASI. Enfin peut-on savoir en quelle année exactement elle fut enregistrée ? Car selon mes souvenirs, je crois l'avoir auditionnée pour la première fois entre 1971 et 1972 à Bandalungwa.
MSG
SOUCI, par Gaby Lita Bembo et le STUKAS BOYS, avec Crispin Régis aux orgues