text:
Biblia na Internet | BIBLIA - LIBONGOLI YA MOKILI YA SIKA
Olingi koyoka botángi ya lisolo oyo na %%?
Nehemia 7:1-73
7 Mpe esalemaki boye: ntango kaka basilisaki kotonga lisusu efelo,+ na mbala moko natɛlɛmisaki baporte.+ Na nsima batyaki bakɛngɛli ya baporte,+ bayembi+ ná Balevi.+2 Mpe mpo na kokamba Yerusaleme, natyaki Hanani+ ndeko na ngai mpe Hanania nkumu ya Ndako Monene,+ mpo azalaki mobali oyo abongi kotyelama motema+ mpe azalaki kobanga+ Nzambe ya solo koleka bamosusu mingi.3 Bongo nalobaki na bango ete: “Baporte+ ya Yerusaleme ekofungwama te tii moi ekongala; mpe ntango batɛlɛmi wana, bakokanga baporte ná bikangiseli na yango.+ Mpe bópona bakɛngɛli na kati ya bato oyo bafandi na Yerusaleme, moto na moto na esika na ye ya kokɛngɛla mpe moto na moto na esika oyo etalani na ndako na ye.”+4 Sikoyo engumba ezalaki monene mpe molai, mpe bato bazalaki moke na kati na yango,+ mpe bandako oyo etongamá ezalaki te.5 Kasi Nzambe na ngai atyaki kati na motema+ na ngai ete nayanganisa bato ya lokumu mpe bayangeli-basungi mpe bato mpo bákomisa nkombo na kolanda molɔngɔ ya bankɔkɔ na bango.+ Bongo namonaki buku ya bankombo oyo ekomamá na kolanda molɔngɔ ya bankɔkɔ+ ya baoyo bamataki liboso, mpe namonaki ekomamá kati na yango ete:6 Talá bana ya etúká oyo eyangelami+ oyo bautaki na bokangami,+ bato oyo bamemamaki na mboka mopaya, oyo Nebukadenezare+ mokonzi ya Babilone amemaki na mboka mopaya,+ mpe oyo na nsima bazongaki na Yerusaleme mpe na Yuda, moto na moto na engumba na ye;+7 baoyo bayaki elongo na Zerubabele,+ Yeshua,+ Nehemia, Azaria, Raamia, Nahamani, Mordekai,+ Bilishane, Misiperete, Bigivai, Nehume, Baana.Motángo ya mibali ya bato ya Yisraele:8 Bana ya Paroshe:+ nkóto mibale na nkama moko na ntuku nsambo na mibale (2 172);9 bana ya Shefatia:+ nkama misato na ntuku nsambo na mibale (372);10 bana ya Ara:+ nkama motoba na ntuku mitano na mibale (652);11 bana ya Pahate-moabe,+ na bana ya Yeshua mpe ya Yoabe:+ nkóto mibale na nkama mwambe na zomi na mwambe (2 818);12 bana ya Elame:+ nkóto moko na nkama mibale na ntuku mitano na minei (1 254);13 bana ya Zatu:+ nkama mwambe na ntuku minei na mitano (845);14 bana ya Zakai:+ nkama nsambo na ntuku motoba (760);15 bana ya Binui:+ nkama motoba na ntuku minei na mwambe (648);16 bana ya Bebai:+ nkama motoba na ntuku mibale na mwambe (628);17 bana ya Azegade:+ nkóto mibale na nkama misato na ntuku mibale na mibale (2 322);18 bana ya Adonikame:+ nkama motoba na ntuku motoba na nsambo (667);19 bana ya Bigivai:+ nkóto mibale na ntuku motoba na nsambo (2 067);20 bana ya Adine:+ nkama motoba na ntuku mitano na mitano (655);21 bana ya Atere,+ ya Hizikiya: ntuku libwa na mwambe (98);22 bana ya Hashume:+ nkama misato na ntuku mibale na mwambe (328);23 bana ya Bezai:+ nkama misato na ntuku mibale na minei (324);24 bana ya Harife:+ nkama moko na zomi na mibale (112);25 bana ya Gibeone:+ ntuku libwa na mitano (95);26 mibali ya Beteleme+ mpe ya Netofa:+ nkama moko na ntuku mwambe na mwambe (188);27 bato ya Anatote:+ nkama moko na ntuku mibale na mwambe (128);28 bato ya Bete-azemavete:+ ntuku minei na mibale (42);29 bato ya Kiriate-yearime,+ Kefira+ mpe Beerote:+ nkama nsambo na ntuku minei na misato (743);30 bato ya Rama+ mpe Geba:+ nkama motoba na ntuku mibale na moko (621);31 bato ya Mikemase:+ nkama moko na ntuku mibale na mibale (122);32 bato ya Betele+ mpe ya Ai:+ nkama moko na ntuku mibale na misato (123);33 bato ya Nebo mosusu:+ ntuku mitano na mibale (52);34 bana ya Elame+ mosusu: nkóto moko na nkama mibale na ntuku mitano na minei (1 254);35 bana ya Harime:+ nkama misato na ntuku mibale (320);36 bana ya Yeriko:+ nkama misato na ntuku minei na mitano (345);37 bana ya Lode,+ Hadide+ mpe Ono:+ nkama nsambo na ntuku mibale na moko (721);38 bana ya Senaa:+ nkóto misato na nkama libwa na ntuku misato (3 930).39 Banganga-nzambe: bana ya Yedaya+ ya ndako ya Yeshua: nkama libwa na ntuku nsambo na misato (973);40 bana ya Imere:+ nkóto moko na ntuku mitano na mibale (1 052);41 bana ya Pashure:+ nkóto moko na nkama mibale na ntuku minei na nsambo (1 247);42 bana ya Harime:+ nkóto moko na zomi na nsambo (1 017).43 Balevi: bana ya Yeshua, ya Kadimiele,+ na bana ya Hodeva:+ ntuku nsambo na minei (74).44 Bayembi,+ bana ya Asafe:+ nkama moko na ntuku minei na mwambe (148).45 Bakɛngɛli ya baporte:+ bana ya Shalume,+ bana ya Atere, bana ya Talamone,+ bana ya Akube,+ bana ya Hatita, bana ya Shobai:+ nkama moko na ntuku misato na mwambe (138).46 Banetinime:+ bana ya Ziha, bana ya Hasufa, bana ya Tabaote,+47 bana ya Kerose, bana ya Sia, bana ya Padone,+48 bana ya Lebana, bana ya Hagaba,+ bana ya Salmai,49 bana ya Hanane,+ bana ya Gidele, bana ya Gahare,50 bana ya Reaya,+ bana ya Rezine,+ bana ya Nekoda,51 bana ya Gazame, bana ya Uza, bana ya Pasea,52 bana ya Besai,+ bana ya Meunime, bana ya Nefushesime,+53 bana ya Bakabuke, bana ya Hakufa, bana ya Harure,+54 bana ya Bazilite, bana ya Mehida, bana ya Haresha,+55 bana ya Barakose, bana ya Sisera, bana ya Tema,+56 bana ya Nezia, bana ya Hatifa.+57 Bana ya basaleli ya Salomo:+ bana ya Sotai, bana ya Soferete, bana ya Perida,+58 bana ya Yaala, bana ya Darakone, bana ya Gidele,+59 bana ya Shefatia, bana ya Hatile, bana ya Pokerete-hazebaime, bana ya Amone.+60 Banetinime+ nyonso mpe bana ya basaleli ya Salomo bazalaki nkama misato na ntuku libwa na mibale (392).61 Mpe talá bato oyo bamataki uta na Tele-mela, Tele-haresha, Kerube, Adone ná Imere,+ mpe bakokaki te koyebisa ndako ya batata na bango mpe bankɔkɔ na bango, soki bazalaki bato ya Yisraele:62 bana ya Delaya, bana ya Tobia, bana ya Nekoda:+ nkama motoba na ntuku minei na mibale (642).63 Mpe na banganga-nzambe:+ bana ya Habaya, bana ya Hakoze,+ bana ya Barazilai,+ oyo azwaki mwasi na kati ya bana basi ya Barazilai+ Mogileade mpe akómaki kobengama na nkombo na bango.64 Bango nde balukaki mokanda oyo ezali na bankombo na bango, mpo na komonisa liboso ya bato molɔngɔ ya bankɔkɔ na bango, mpe yango emonanaki te,+ bongo batalelamaki lokola bato ya mbindo mpe balongolamaki na bonganga-nzambe.+65 Na yango, Guvɛrnɛrɛ*+ alobaki na bango ete basengeli te kolya+ biloko oyo eleki bosantu tii ntango nganga-nzambe oyo azali na Urime+ mpe na Tumime+ akotɛlɛma.66 Lisangá mobimba ezalaki etuluku ya bato nkóto ntuku minei na mibale na nkama misato na ntuku motoba (42 360),+67 longola baombo na bango ya mibali+ mpe baombo na bango ya basi, oyo bazalaki nkóto nsambo na nkama misato na ntuku misato na nsambo (7 337);+ mpe bazalaki na bayembi ya mibali+ mpe na bayembi ya basi+ nkama mibale na ntuku minei na mitano (245). [68 Bafarasa na bango ezalaki nkama nsambo na ntuku misato na motoba (736), badɔngi na bango nkama mibale na ntuku minei na mitano (245).]+69 Bakamela ezalaki nkama minei na ntuku misato na mitano (435). Bampunda+ ezalaki nkóto motoba na nkama nsambo na ntuku mibale (6 720).+70 Mpe ezalaki na ndambo ya bankumu+ ya bandako ya batata+ oyo bapesaki likabo mpo na mosala.+ Guvɛrnɛrɛ+ ye moko mpe apesaki likabo mpo na esika ya kobomba biloko ya motuya: drakimɛ ya wolo nkóto moko (1 000), mabakuli ntuku mitano (50), ná bazambala ya banganga-nzambe+ nkama mitano na ntuku misato (530).71 Mpe ezalaki na bankumu mosusu ya bandako ya batata oyo bapesaki likabo mpo na esika ya kobomba biloko ya motuya mpo na mosala: drakimɛ ya wolo nkóto ntuku mibale (20 000) ná mina ya palata+ nkóto mibale na nkama mibale (2 200).72 Mpe oyo bato mosusu ya ekólo bapesaki ezalaki drakimɛ ya wolo nkóto ntuku mibale (20 000), mina ya palata nkóto mibale (2 000) ná bazambala ya banganga-nzambe ntuku motoba na nsambo (67).73 Mpe banganga-nzambe,+ ná Balevi, bakɛngɛli ya baporte, bayembi,+ bato mosusu, Banetinime+ ná Yisraele mobimba bakómaki kofanda na bingumba na bango.+ Ntango sanza ya nsambo ekómaki,+ bana ya Yisraele bazalaki na ntango yango na kati ya bingumba na bango.+


c: text/html

text:
MOKAPO YA ZOMI NA MINEI
Ayekolaki komonisa motema mawa
1. Mobembo ya ndenge nini Yona asengelaki kosala, mpe azalaki koyoka ndenge nini mpo na esika oyo azalaki kokende?
YONA akozwa mpenza ntango mingi mpo na kokanisa. Akosala mobembo ya kilomɛtrɛ 800 na nzela ya mokili; mobembo yango ekozwa ye pene na sanza mobimba, ata mpe koleka. Na ebandeli, asengelaki kopona soki akozwa banzela ya mikuse, to banzela oyo ezalaki na makama te, kasi elekaki milai; na nsima, akobaki mobembo na ye na banzela oyo etondá na mabwaku mpe bangomba. Asengelaki mpe kotambola pembenipembeni ya esobe monene ya Siri, kokatisa bibale ya minene, lokola Efrate, mpe koluka esika ya kolala na bingumba mpe bamboka ya Siri, Mezopotamia mpe Asiri, epai ya bato oyo ayebaki te. Wana mikolo ezalaki koleka, akanisaki lisusu engumba oyo ezalaki kobangisa ye makasi, esika azalaki kokende: Ninive.
2. Nini esalisaki Yona akima lisusu te mokumba na ye?
2 Kasi, Yona ayebaki malamu ete akoki kozonga nsima te mpe kokima mokumba na ye na engumba yango. Asalaki bongo liboso. Ndenge tomonaki yango na mokapo oyo eleki, Yehova amoniselaki ye motema molai mpe apesaki ye mateya na nzela ya mopɛpɛ oyo atindaki na mbu mpe na ndenge atindaki mbisi moko monene mpo na kobikisa ye. Nsima ya mikolo misato, mbisi yango esanzaki Yona na bomoi na libongo moko; Yona ayokaki nsɔmɔ mpe akómaki na botosi makasi.
3. Ezaleli nini Yehova amoniselaki Yona, kasi yango ebimisi motuna nini?
3 Ntango Yehova atindaki Yona na Ninive mpo na mbala ya mibale, mosakoli yango atosaki mpe abandaki mobembo molai na ɛsti. (Tángá Yona 3:1-3.) Kasi, atikaki nde disiplini oyo Yehova apesaki ebongisa ye mpenza? Na ndakisa, Yehova amoniselaki ye motema mawa; abikisaki ye na mai, apesaki ye etumbu te mpo na botomboki na ye, mpe apesaki ye lisusu libaku ya kokokisa mokumba oyo azwaki. Nsima ya nyonso wana, Yona ayekolaki komonisela basusu motema mawa? Mbala mingi, ezalaka mpasi mpo bato ya kozanga kokoka bámonisa motema mawa. Tótala mateya oyo tokoki kozwa na mikakatano oyo Yona akutanaki na yango.
Nsango ya etumbu esali makambo ya kokamwa
4, 5. Mpo na nini Yehova abengaki Ninive “engumba monene,” mpe yango eteyi biso nini mpo na ye?
4 Yona azalaki kotalela Ninive te ndenge Yehova azalaki kotalela yango. Biblia elobi boye: “Mpo na Nzambe Ninive ezalaki engumba moko monene.” (Yona 3:3) Mokanda ya Yona elobi mbala misato ete Yehova abengaki Ninive “engumba monene.” (Yona 1:2; 3:2; 4:11) Mpo na nini engumba yango ezalaki monene to na ntina mingi na miso ya Yehova?
5 Ninive ezalaki engumba moko ya kala, ezalaki na kati ya bingumba ya liboso oyo Nimerode atongaki nsima ya Mpela. Ezalaki engumba moko monene, oyo mbala mosusu esangisaki bingumba mingi, mpe ezalaki kosɛnga kotambola mikolo misato na makolo mpo na kokatisa yango. (Eba. 10:11; Yona 3:3) Ninive ezalaki na batempelo minene, bifelo ya milai, mpe bandako mosusu ya mineneminene. Kasi makambo wana te nde esalaki ete engumba wana ezala na ntina mingi na miso ya Yehova Nzambe. Bato nde bazalaki na ntina na miso ya Yehova. Na ntango wana, Ninive ezalaki na bato ebele koleka bingumba mosusu. Atako bazalaki bato mabe, Yehova azalaki komibanzabanza mpo na bango. Alingaka moto mokomoko mpe azalaka na mposa moto nyonso abongola motema mpe ayekola kosala oyo ezali malamu.
6. (a) Ekoki kozala mpo na nini Ninive ebangisaki Yona? (Talá mpe maloba na nse ya lokasa.) (b) Liteya nini tozwi epai ya Yona na mosala ya kosakola oyo asalaki?
6 Ntango Yona akómaki na Ninive, mbala mosusu koyeba ete engumba yango ezalaki na bato koleka 120 000 ebangisaki ye lisusu mingi. * Atambolaki mokolo mobimba tii akómaki na esika oyo bato bazalaka ebele mpenza, mbala mosusu azalaki koluka esika oyo ebongi mpo abanda kosakola. Ndenge nini akosolola na bato yango? Ayekolaki monɔkɔ ya Asiri? To Yehova apesaki ye likoki ya koloba monɔkɔ yango na ndenge ya likamwisi? Toyebi te. Ekoki kozala ete Yona azalaki kosakola na Ebre, monɔkɔ ya mboka na ye, mpe asɛngaki moto moko abongola yango na monɔkɔ ya bato ya Ninive. Ezala bongo to te, nsango na ye ezalaki mindɔndɔ te mpe emonanaki ete ekosepelisa bato te. Azalaki koloba ete, “Etikali mikolo ntuku minei (40) mpamba, Ninive ekwea.” (Yona 3:4) Azongelaki yango mbala na mbala mpe na mpiko nyonso. Na ndenge yango, amonisaki mpenza mpiko mpe kondima, bizaleli oyo bakristo basengeli komonisa mingi koleka lelo oyo.
Nsango ya Yona ezalaki mindɔndɔ te mpe emonanaki ete ekosepelisa bato te
7, 8. (a) Bato ya Ninive basalaki nini ntango bayokaki nsango ya Yona? (b) Mokonzi ya Ninive asalaki nini ntango ayokaki esakweli ya Yona?
7 Nsango oyo Yona asakolaki ebendaki likebi ya bato ya Ninive. Na ntembe te, akanisaki ete bato yango bakosilika mpe bakobimisa mobulu. Nzokande, likambo moko ya kokamwa esalemaki. Bato yango bayokaki! Nsango ya Yona epanzanaki nokinoki. Eumelaki te, bato nyonso na engumba bakómaki kolobela esakweli ya etumbu oyo ekoyela bango. (Tángá Yona 3:5.) Bato nyonso, babola, bazwi, bato minene, bato mpamba, bilenge, mpe mikóló, babongolaki motema. Bakilaki bilei. Eumelaki te, mokonzi ayokaki likambo yango.
8 Mokonzi mpe abongolaki motema ntango ayokaki nsango ya Yona. Lokola akómaki kobanga Nzambe, alongwaki na kiti na ye ya bokonzi, alongolaki bilamba na ye ya bokonzi mpe alataki ngɔtɔ lokola bato nyonso, kutu “afandaki na putulu ya mɔtɔ.” Ye ná “bato minene,” to bankumu na ye, bazwaki ekateli ete kokila bilei ekóma mobeko oyo euti epai ya mokonzi. Mokonzi asɛngaki ete bato nyonso, ata mpe banyama ya mboka, bálata ngɔtɔ. * Na komikitisa nyonso, andimaki ete bato na ye basalaki mabe mpe bazalaki bato ya mobulu. Lokola azalaki na elikya ete Nzambe akomonisela bango motema mawa soki amoni ete babongoli motema, mokonzi alobaki boye: ‘Nzambe akoki kozonga nsima na nkanda na ye ya kongala, mpo tókufa te.’
9. Bato mosusu bandimaka te likambo nini, kasi ndenge nini toyebi ete bato yango bazali na libunga?
9 Bato mosusu bandimaka te ete bato ya Ninive babongolaki motema nokinoki ndenge wana. Nzokande, bato oyo balimbolaka maloba ya Biblia balobi ete likambo ya ndenge wana ezalaki kosalema mingi na mboka na ntango ya kala mpo bato bazalaki na biyambayamba mpe bazalaki bongolabongola. Longola yango, bato oyo bandimaka te ete bato ya Ninive babongolaki motema bazali na libunga, mpamba te na nsima, Yesu Kristo ye moko alobaki ete bato ya Ninive babongolaki motema. (Tángá Matai 12:41.) Yesu ayebaki likambo yango malamu, mpo azalaki na bomoi na likoló mpe amonaki ndenge esalemaki. (Yoa. 8:57, 58) Ya solo, tosengeli soki moke te kokanisa ete bato mosusu bakoki kobongola motema te, ata soki bazali mabe ndenge nini. Kaka Yehova nde akoki kotánga motema ya moto.
Nzambe azalaka te motema makasi lokola bato
10, 11. (a) Yehova asalaki nini lokola bato ya Ninive babongolaki motema? (b) Mpo na nini tokoki kondima ete Yehova asalaki libunga te ndenge akatelaki bato ya Ninive etumbu?
10 Yehova asalaki nini lokola bato ya Ninive babongolaki motema? Yona akomaki boye: “Nzambe ya solo amonaki misala na bango, amonaki ete babongwani na nzela na bango ya mabe; bongo Nzambe ya solo ayokaki mawa mpo na likama oyo alobaki ete akobimisela bango; mpe abimisaki yango te.”
11 Yango elingi nde koloba ete Yehova amonaki ete asalaki libunga ndenge akatelaki bato ya Ninive etumbu? Te. Biblia elobi ete boyengebene ya Yehova ezali ya kokoka. (Tángá Kolimbola Mibeko 32:4.) Elimboli kaka ete nkanda oyo Yehova azalaki na yango mpo na bato ya Ninive esilaki. Amonaki mbongwana oyo basalaki, mpe ete kopesa bango etumbu oyo akanaki ekozala sembo te. Nzambe amonaki ete asengeli komonisela bango motema mawa.
12, 13. (a) Ndenge nini Yehova amonisaki ete atalelaka ndenge likambo ezali mpe ete azali na motema mawa? (b) Mpo na nini esakweli ya Yona ezalaki lokuta te?
12 Yehova azali te Nzambe ya makambo makasi, ya motema mabe, ndenge mbala mingi mateya ya bakonzi ya mangomba etindaka bato bákanisa. Yehova atalelaka ndenge likambo ezali mpe amonisaka motema mawa. Soki akani kopesa bato mabe etumbu, atindaka liboso basaleli na ye awa na mabele mpo na kokebisa bango, mpamba te mposa na ye ezalaka ete bato mabe básala ndenge bato ya Ninive basalaki, bábongola mitema mpe bátika nzela na bango ya mabe. (Ezk. 33:11) Yehova ayebisaki mosakoli na ye Yirimia boye: “Ntango nyonso oyo nakoloba mpo na ekólo moko boye mpe mpo na bokonzi moko boye mpo na kopikola yango mpe kokweisa yango mpe kobebisa yango, mpe soki ekólo yango etiki mabe na yango oyo nalobelaki, ngai mpe nakoyoka mawa mpo na mpasi oyo nakanisaki koyeisela yango.”
Mposa ya Nzambe ezalaka ete bato mabe bábongola motema mpe bátika bizaleli na bango ya mabe, ndenge bato ya Ninive basalaki
13 Esakweli ya Yona ezalaki nde lokuta? Te; mpamba te ekebisaki bato na likambo oyo esengelaki kokómela bango soki babongoli motema te. Apesaki likebisi yango mpo bato ya Ninive bazalaki kosala mabe, mpe na nsima babongwanaki. Soki bato ya Ninive bazongeli mabe na bango, Nzambe akopesa bango etumbu. Yango nde esalemaki na nsima.
14. Yona asalaki nini lokola Yehova amoniselaki bato ya Ninive motema mawa?
14 Yona asalaki nini lokola libebi eyaki te na ntango oyo azalaki kozela yango? Biblia elobi ete: “Nzokande, likambo yango esepelisaki Yona ata moke te, mpe asilikaki makasi.” (Yona 4:1) Asalaki kutu libondeli oyo emonisaki lokola ete azali kopamela Mozwi-ya-Nguya-Nyonso! Yona alobaki ete ebongaki atikala na ndako na ye, na mboka na ye. Ayebaki banda ebandeli ete Yehova akobebisa Ninive te; alobaki kutu ete ezali mpo na ntina yango nde akimaki na Tarasisi na mbala ya liboso. Na nsima, asɛngaki akufa, alobaki ete malamu akufa na esika azala na bomoi.
15. (a) Ekoki kozala mpo na ntina nini Yona asilikaki? (b) Yehova asalaki nini ntango mosakoli na ye alɛmbaki nzoto?
15 Nini ezalaki kotungisa Yona? Toyebi mpenza te nini ezalaki kotungisa ye; kasi toyebi ete Yona asakwelaki bato wana nyonso ete Ninive ekobebisama. Bato yango bandimelaki ye. Sikoyo, libebi yango ezalaki koya te. Azalaki nde kobanga ete bato bakotyola ye to bakoloba ete azali mosakoli ya lokuta? Ezala bongo to te, Yona asepelaki te ndenge bato wana babongolaki motema; asepelaki mpe te ndenge Yehova amonisaki motema mawa. Yona asilikaki, akangaki nkanda, amonaki ete asili valɛrɛ, ete lokumu na ye ebebi. Nzokande, Nzambe ya motema mawa oyo Yona azalaki kosambela, amonaki makambo ya malamu epai ya mosakoli wana oyo alɛmbaki nzoto. Na esika apesa Yona etumbu mpo na kozanga limemya na ye, Yehova atunaki ye motuna moko oyo ekotinda ye akanisa; na boboto nyonso, atunaki ye boye: “Ozali mpenza na ntina ya kosilika makasi boye?” (Yona 4:4) Yona apesaki eyano? Biblia elobi eloko te.
16. Na makambo nini makanisi ya bato mosusu ekoki koyokana te ná oyo ya Nzambe, mpe ndakisa ya Yona ekoki koteya biso nini?
16 Ezali mpasi te tómona ete Yona asalaki mabe, kasi tóbosana te ete ekómaka mbala mingi ete makanisi ya bato ya kozanga kokoka eyokana te ná oyo ya Nzambe. Bato mosusu bakoki kokanisa ete Yehova asengelaki kopekisa likama moko boye oyo ekómeli bango to ete asengelaki kopesa moto moko ya mabe etumbu nokinoki, to kutu ete asengelaki aboma mokili oyo mabe banda kala. Ndakisa ya Yona ezali kosalisa biso tóbosana te ete soki makanisi na biso eyokani te ná oyo ya Yehova Nzambe, esɛngaka biso nde tósembola makanisi na biso, kasi ye te.
Yehova apesaki Yona liteya
17, 18. (a) Yona asalaki nini nsima ya kolongwa na Ninive? (b) Likamwisi oyo Yehova asalaki ya kobimisa molona ya ekutu esalaki Yona nini?
17 Na mawa nyonso, Yona alongwaki na Ninive; azongaki na mboka na ye te, kasi akendaki na ngámbo ya ɛsti, na etúká ya bangombangomba. Atongaki mwa ndako mpe afandaki wana mpe azalaki kozela amona nini ekokómela Ninive. Mbala mosusu azalaki kaka na elikya ya komona ndenge engumba yango ekobebisama. Ndenge nini Yehova akoteya mobali yango ya motema makasi mpo ayekola komonisa motema mawa?
18 Na butu, Yehova abimisaki molona moko ya ekutu. Ntango Yona alamukaki, amonaki molona yango oyo ebimisaki nkasa mingi, oyo ekokaki kobatela ye mingi na moi koleka mwa ndako oyo asalaki. Azalaki na esengo makasi. “Yona asepelaki mingi mpenza” na molona yango, mbala mosusu amonaki ete molona yango oyo ebimaki na ndenge ya likamwisi emonisaki ete Nzambe apamboli ye mpe asepeli na ye. Nzokande, Yehova abimisaki yango kaka te mpo na kobatela Yona na moi mpe kokitisa nkanda na ye oyo ezangá ntina. Alingaki nde kosimba motema ya Yona. Na yango, Nzambe asalaki makamwisi mosusu. Atindaki nkusu elya molona yango mpe ebebisa yango. Na nsima, atindaki “mopɛpɛ moko ya ɛsti oyo ekaukisaka” mpe ebɛtaki Yona tii etikalaki moke “akatswa.” Yona alɛmbaki lisusu nzoto mpe asɛngaki lisusu Nzambe ete malamu akufa.
19, 20. Ndenge nini Yehova asalelaki molona ya ekutu mpo na kopesa Yona liteya?
19 Yehova atunaki lisusu Yona soki azalaki mpenza na ntina ya kosilika mpo mwa molona wana ya ekutu oyo ekufi. Na esika abongola motema, Yona alukaki komilongisa; alobaki boye: “Nasiliki mpenza na ntina, tii na liwa.” Sikoyo, ntango ekokaki mpo Yehova apesa ye liteya.
20 Nzambe ayebisaki Yona ete ayoki mawa mpo mwa molona oyo ekolaki na butu moko mpamba ekufaki, molona oyo ye alonaki te mpe akolisaki te. Na nsima, Nzambe abakisaki ete: “Bongo ngai, nasengeli nde koyokela Ninive engumba oyo monene mawa te, engumba oyo ezali na bato koleka nkóto nkama moko na ntuku mibale (120 000) oyo bayebi ata moke te kokesenisa lobɔkɔ na bango ya mobali ná lobɔkɔ na bango ya mwasi, bakisa mpe ebele ya banyama ya mboka?”
21. (a) Ndakisa nini Yehova asalelaki mpo na koteya Yona? (b) Ndenge nini lisolo ya Yona ekoki kosalisa biso tómitalela?
21 Omoni liteya monene oyo Yehova alingaki kopesa na ndakisa wana? Yona asalaki eloko moko te mpo na kokolisa molona wana. Nzokande, Yehova nde apesaki bato ya Ninive bomoi mpe azalaki kobatela bango ndenge asalaka mpo na bikelamu na ye nyonso awa na mabele. Ndenge nini Yona akokaki kopesa mwa molona wana motuya mingi koleka bato 120 000 ya Ninive, ná bibwɛlɛ na bango nyonso? Ezali nde mpo Yona akómaki kokanisa kaka bolamu na ye? Emonani polele ete ayokaki mawa mpo na mwa molona wana kaka mpo ezalaki kobatela ye na moi. Nkanda oyo ayokaki mpo na Ninive ezalaki kaka mpo azalaki koluka matomba na ye moko, kobatela lokumu na ye, mpe mpo bato bándima ete azalaki na elonga. Lisolo ya Yona ekoki kosalisa biso tómitalela. Nani kati na biso ekómelá ye te akóma koluka naino kaka bolamu na ye moko? Tosengeli kopesa Yehova matɔndi ndenge azali koteya biso na motema molai nyonso ete tótika koluka kaka matomba na biso mpe tómonisaka motema mawa, ndenge ye asalaka!
22. (a) Nini emonisi ete Yona azwaki liteya na toli ya bwanya oyo Yehova apesaki ye? (b) Biso nyonso tokoki kozwa liteya nini?
22 Kasi, makambo oyo Yona akutanaki na yango eteyaki ye mpenza? Mokanda ya Yona esuki na motuna wana oyo Yehova atunaki ye, oyo ezwá eyano te. Bato mosusu balobaka ete Yona apesá eyano te. Nzokande, eyano ezali. Mokanda ya Yona yango moko ezali eyano. Ezali na makambo oyo emonisi polele ete Yona nde akomaki mokanda yango. Meká naino komona na makanisi mosakoli yango, ntango azongaki na mboka na ye, mpe azali kokoma mokanda yango. Tokoki mpe komona na makanisi mobali yango ya mokóló, ya bwanya mpe ya komikitisa mingi, azali koningisa motó na mawa nyonso ntango azali kokoma mabunga na ye moko, ndenge atombokaki, mpe azalaki koboya komonisela basusu motema mawa. Ya solo, Yona azwaki liteya monene na toli ya bwanya oyo Yehova apesaki ye. Ayekolaki komonisela basusu motema mawa. Tokosala lokola ye?
^ par. 6 Bato mosusu balobaka ete na ntango ya Yona, mbala mosusu Samaria, mboka-mokonzi ya Yisraele, ekólo ya mabota zomi, ezalaki na bato soki 20 000 to 30 000; nzokande, Ninive ezalaki na bato ebele mbala minei koleka yango. Na ntango wana, mbala mosusu Ninive ezalaki engumba oyo elekaki monene na mokili mobimba.
^ par. 8 Likambo yango ekoki kokamwisa, kasi esilaki kosalema liboso. Hérodote, moto moko ya mayele ya ekólo Grèce na makambo ya istware, alobaki ete ntango mokonzi moko ya basoda ya Perse akufaki, lokola bazalaki kolinga ye mingi bato balelaki mpe bakɔtisaki banyama na bango na milulu ya kolela ye.
^ par. 20 Nzambe alobaki ete bato yango bayebaki te kokesenisa lobɔkɔ na bango ya mobali ná oyo ya mwasi mpo na komonisa ete bazalaki lokola bana mike mpo bayebaki mibeko ya Nzambe te.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
LITEYA 70
Baanzelu bayebisi ete Yesu abotami
Kaisala Augusto, mokonzi moko ya Roma, apesaki mitindo ete Moyuda nyonso azonga na mboka ya bankɔkɔ na ye mpo na kokomisa nkombo. Bongo Yozefe ná Maria bakendeki na Beteleme, epai bankɔkɔ ya Yozefe bautá. Kasi yango ezalaki ntango oyo Maria akómaki pene na kobota.
Ntango bakómaki na Beteleme, bazwaki esika ya kolala kaka na ndako ya bibwɛlɛ. Wana nde esika Maria abotaki Yesu. Azipaki ye na bilamba ya pɛpɛlɛ mpe alalisaki ye esika banyama balyaka.
Na butu yango, babateli ya mpate moko boye bazalaki kobatela bibwɛlɛ na bango na libándá pene na Beteleme. Na mbala moko, anzelu moko atɛlɛmaki liboso na bango mpe kongɛnga ya nkembo ya Yehova ezingaki bango. Babateli yango ya mpate balɛngaki, kasi anzelu alobaki na bango ete: ‘Bóbanga te. Nazali na nsango ya esengo. Lelo Masiya abotami na Beteleme.’ Na ntango yango, baanzelu ebele babimaki na likoló mpe bazalaki koloba: ‘Nkembo na Nzambe na likoló, mpe kimya na mabele.’ Na nsima, baanzelu yango balimwaki. Babateli yango ya mpate basalaki nini?
Babateli yango ya mpate balobanaki ete: ‘Tókende na Beteleme kaka sikoyo.’ Bakendeki nokinoki mpe bakutaki Yozefe ná Maria ná mwana na bango na ndako ya bibwɛlɛ.
Moto nyonso oyo ayokaki likambo oyo anzelu alobaki na babateli ya mpate akamwaki. Maria akanisaki malamumalamu maloba ya anzelu oyo asololaki na ye mpe abosanaki yango ata moke te. Babateli yango ya mpate bazongelaki bibwɛlɛ na bango mpe bazalaki kopesa Yehova matɔndi mpo na makambo oyo bamonaki mpe oyo bayokaki.
‘Nauti epai ya Nzambe mpe nazali awa. Nayaki mpe na ndenge na ngai moko te, kasi Moto wana nde atindaki ngai.’—Yoane 8:42
Makambo mosusu
MEKOLÁ KONDIMA NA BANGO
Maria azalaki “kokanisa yango . . . na motema na ye”
Makambo oyo Maria akutanaki na yango na Beteleme elendisaki mingi kondima na ye na bilaka ya Yehova.
YESU AZALI NZELA, SOLO MPE BOMOI
Yesu akumisami liboso ya kobotama na ye
Ndenge nini Elizabeti ná mwana na ye oyo azalaki naino na libumu bakumisaki Yesu?
YESU AZALI NZELA, SOLO MPE BOMOI
Yesu abotami wapi mpe ntango nini?
Ndenge nini toyebi ete Yesu abotamaki te mokolo ya 25 na sanza ya zomi na mibale?
BAFILME
“Nzambe akómisi ye Nkolo mpe Kristo”
Wana ntango ezali koleka, ntembe ekoki kokɔtela biso mpe kolɛmbisa kondima na biso. Kómisá makasi kondima na yo epai ya Yesu, Masiya oyo alakamaki mpe Mokonzi ya Bokonzi ya Nzambe.


text:
Biblia na Internet | BIBLIA - LIBONGOLI YA MOKILI YA SIKA
Olingi koyoka botángi ya lisolo oyo na %%?
Yosua 20:1-9
20 Na nsima, Yehova alobaki na Yosua boye:2 “Lobá na bana ya Yisraele boye: ‘Bópona bingumba ya ekimelo+ oyo nalobaki na bino na nzela ya Moize,3 mpo mobomi-moto+ oyo abomi molimo moko na nko te, kozanga koyeba, akima kuna; mpe bingumba yango esengeli kozala esika ya kokima mozongisi mabe mpo na makila.+4 Mpe akokima+ na moko ya bingumba yango mpe akotɛlɛma na esika ya kokɔta na porte+ ya engumba mpe akoyebisa likambo na ye na matoi ya mikóló+ ya engumba yango; mpe bango bakoyamba ye epai na bango na kati ya engumba mpe bakopesa ye esika mpe ye akofanda elongo na bango.5 Mpe soki mozongisi mabe mpo na makila alandi ye, bakokaba mobomi-moto yango na lobɔkɔ na ye te;+ mpamba te abomaki moninga na ye kozanga koyeba, mpe azalaki koyina ye liboso te.+6 Mpe akofanda na engumba wana tii ntango akotɛlɛma liboso ya liyangani mpo na kosamba,+ kino liwa ya nganga-nzambe monene+ oyo akozala na mikolo wana. Na ntango wana nde mobomi-moto akoki kozonga,+ mpe akokɔta na engumba na ye mpe na ndako na ye, na engumba oyo autaki ntango akimaki.’”7 Bongo basantisaki Kedeshe+ na Galile, na etúká ya ngombangomba ya Nafatali, mpe Shekeme+ na etúká ya ngombangomba ya Efraime, mpe Kiriate-arba,+ elingi koloba: Hebrone, na etúká ya ngombangomba ya Yuda.8 Mpe na etúká ya Yordani, pene na Yeriko, na ɛsti, bapesaki Bezere+ oyo ezali na esobe, likoló ya ngomba-patatalu, na kati ya libota ya Rubene,+ mpe Ramote+ na Gileade, na kati ya libota ya Gade, mpe Golane+ na Bashane, na kati ya libota ya Manase.9 Yango ekómaki bingumba oyo eponamaki mpo na bana nyonso ya Yisraele mpe mpo na mopaya oyo afandi mopaya kati na bango, mpo moto nyonso oyo abomi molimo moko na nko te akima kuna,+ mpo akufa te na lobɔkɔ ya mozongisi mabe mpo na makila, tii ntango akotɛlɛma liboso ya liyangani.+


text:
24/09/2014
ÉRYTHRÉE
Bakangami mbula 20 na bolɔkɔ—Tii ntango nini ekosila?
Eleki mbula 20, bakonzi ya Érythrée bakangaki bilenge mibali misato mpe banyokolaki bango makasi na bolɔkɔ ya Sawa, esika bazali tii lelo. Bakweisaki bango na likambo moko te ya mabe, mpe bapesá bango ata likoki te ya kosamba liboso ya tribinale. Mpo na nini bakangamaki kaka mpamba bongo?
Paulos Eyassu, Negede Teklemariam, ná Isaac Mogos bazali Batatoli ya Yehova mpe baboyaki kosala mosala ya soda mpo na kotosa lisosoli na bango mpe mpo na mateya oyo bandimelaka. Soki bakweisaki bango mpo baboyaki kosala mosala ya soda, balingaki kokangama na bolɔkɔ na boumeli ya ntango moko boye ya sikisiki. Paulos azali sikoyo na mbula 41, Negede azali na mbula 38, mpe Isaac azali na mbula 38. Bango nyonso balekisaki bolenge na bango na bolɔkɔ. Bapekisi bango kobala mpe kozala na bana, kosunga baboti na bango oyo bakómi mibange, to kozala na bomoi oyo balingaki kozala na yango. Bapekisi bango mpe kosambela elongo na Batatoli mosusu.
Ntango Paulos, Negede, ná Isaac bakangamaki mokolo ya 24/09/1994, bakonzi ya bolɔkɔ ya Sawa banyokolaki bango makasi, mpe babɛtaki bango. Nzokande, na bambula oyo euti koleka, batikaki konyokola bango makasi, mpe ekateli na bango ya kotikala sembo na mateya oyo bandimaka esali ete bakɛngɛli ya bolɔkɔ bámemya bango.
Batatoli mosusu bazali konyokwama na bolɔkɔ
Batatoli ya Yehova bazali konyokwama makasi na Érythrée koleka na mboka mosusu na mokili. Awa tozali kokoma lisolo oyo, Batatoli 73 bazali na bolɔkɔ, ata mpe basi, bana, mpe mibange. Mingi bazali koyika mpiko na minyoko makasi na esobe, bazangi bilei mpe mai ya malamu, mpe basoda bazali konyokola bango na bolɔkɔ. Mibali mosusu misato oyo bazali Batatoli bakɔtá bolɔkɔ na Sawa eleki mbula 10, kasi Paulos, Negede, ná Isaac basali mbula ebele na bolɔkɔ koleka Batatoli mosusu nyonso na Érythrée.
Communauté internationale esɛngi Érythrée etika konyokola mangomba
Communauté internationale eyebi malamu ndenge Érythrée ezali konyokola Batatoli ya Yehova mpe mangomba mosusu ya mike.
Mbula na mbula kobanda 2004, ebongiseli moko ya États-Unis (U.S. Department of State) ebengi Érythrée “ekólo oyo ezali kobangisa mingi,” elingi koloba ezali kati na “ekólo nyonso oyo guvɛrnema na yango enyokolaka to epesaka nzela ete bányokola makasi mpe mbala na mbala mangomba.”
Ebongiseli moko ya ONU (Conseil des droits de l’homme de l’ONU) elobaki ete ezali komitungisa mingi mpo na “ndenge bakonzi ya Érythrée bazali kobebisa ntomo ya bato ya mboka na bango moko.” Esɛngi guvɛrnema ya Érythrée “etosa lotomo ya moto nyonso ya kozala na bonsomi . . . ya makanisi, ya kozala na lisosoli malamu, ya kozala na lingomba mpe kondima mateya na yango.”
Ebongiseli moko ya États-Unis (Commission internationale pour la liberté religieuse aux États-Unis) elobaki na lapolo na yango ya mbula mpo na mobu 2014 ete: “Likambo etali bonsomi na losambo ezali mpenza mpasi mpo na . . . Batatoli ya Yehova.”
Na lapolo na yango ya mokili mobimba mpo na 2013, ebongiseli Human Rights Watch endimaki ete guvɛrnema ya Érythrée ezali kokoba kokanga, kokɔtisa na bolɔkɔ mpe konyokola bato ya mangomba oyo “eyebani te” mpe ete “bazali koluka mingimingi Batatoli ya Yehova.”
Na sanza ya 12/2005, ebongiseli ya Commission africaine des droits de l’homme et des peuples endimaki mokanda Résolution sur la situation des droits de l’homme en Érythrée, oyo esɛngaki Érythrée “elaka ete ekopesa ntango nyonso lotomo ya kosambisa likambo malamu, kozala na bonsomi ya koloba mpe ya kopesa makanisi, mpe lotomo ya koyangana na kimya.”
Philip Brumley, oyo azali avoka ya Batatoli ya Yehova, alobaki mpo na Batatoli na mokili mobimba ete: “Tozali na elikya makasi ete guvɛrnema ya Érythrée ekobimisa bato nyonso ya bolɔkɔ oyo bazali Batatoli, ata mpe mibali misato oyo bazali na bolɔkɔ eleki sikoyo mbula 20, mpe ekosukisa minyoko mpo na bandeko na biso bakristo.”


text:
MOKAPO 27
Abengi Matai
MATAI 9:9-13 MARKO 2:13-17 LUKA 5:27-32
YESU ABENGI MATAI, MOKƆNGƆLI-MPAKO
KRISTO ALEI MPE AMƐLI ELONGO NA BASUMUKI MPO NA KOSALISA BANGO
Mwa moke nsima ya kobikisa mokatatali, Yesu atikali na Kapernaume, pene na Mbu ya Galile. Ebele ya bato bayei lisusu epai na ye, mpe abandi koteya bango. Ntango azali kotambola, amoni Matai, oyo nkombo na ye mosusu Levi, afandi na biro ya mpako. Yesu abengi ye, alobi: “Landá ngai.”—Matai 9:9.
Lokola Petro, Andre, Yakobo ná Yoane, emonani ete Matai mpe amesani mwa moke na mateya ya Yesu mpe na makambo oyo asali na engumba na bango. Lokola bango, Matai andimi mbala moko kolanda Yesu. Matai alobeli likambo yango na Evanzile na ye: “Bongo [Matai] atɛlɛmaki mpe alandaki” Yesu. (Matai 9:9) Na mbala moko, Matai atiki mosala na ye ya kokɔngɔla mpako, akómi moyekoli ya Yesu.
Mokolo moko, mbala mosusu mpo na komonisa ete asepeli ndenge Yesu abengi ye, Matai asalisi fɛti moko monene na ndako na ye. Longola Yesu ná bayekoli na ye, banani mosusu abengisi na fɛti yango? Baninga na ye ya kala ya mosala, bakɔngɔli-mpako mosusu. Bakɔngɔlaka mpako yango mpo na bakonzi ya Roma; mpako ya masuwa oyo ezali kosɛma na libongo, ya bato oyo basalaka mibembo na banzela ya minene, to ya biloko oyo euti na mboka mopaya, atako balingaka bakonzi yango te. Ndenge nini Bayuda batalelaka bakɔngɔli-mpako? Bayinaka bango mpo, mbala mingi, basɛngaka mbongo ya mpako mingi koleka oyo esengeli. Na fɛti yango ezali mpe na ‘basumuki,’ elingi koloba, bato oyo bayebani ete basalaka makambo ya mabe.—Luka 7:37-39.
Ntango Bafarisai, oyo bazali komimona ete bazali sembo, bamoni Yesu ná bato ya ndenge wana na fɛti, batuni bayekoli na ye: “Mpo na nini moteyi na bino azali kolya elongo na bakɔngɔli-mpako ná basumuki?” (Matai 9:11) Ntango Yesu ayoki bango, alobi: “Bato ya nzoto kolɔngɔnɔ bazalaka na mposa ya monganga te, kasi nde bato oyo bazali kobɛla. Boye bókende koyekola ntina ya maloba oyo: ‘Nalingi motema mawa, kasi mbeka te.’ Mpo nayaki kobenga bayengebene te, kasi basumuki.” (Matai 9:12, 13; Hosea 6:6) Ntango Bafarisai babengi Yesu “moteyi,” basali yango na bosembo te, na yango bayekoli te epai ya Yesu moto oyo akoki koteya bango ndenge ya kozala sembo.
Emonani ete Matai abengisi bakɔngɔli-mpako ná basumuki na ndako na ye mpo báyoka Yesu mpe bábikisama na elimo, “mpo bazalaki mingi mpe babandaki kolanda ye.” (Marko 2:15) Yesu alingi kosalisa bango bákóma na boyokani malamu na Nzambe. Yesu akeseni na Bafarisai, oyo bazali komimona bato ya sembo, yango wana atyoli bato yango te. Lokola ayokelaka bato mawa mpe alimbisaka, akómi monganga ya elimo mpo na bato nyonso oyo bazali na maladi na elimo.
Soki Yesu ayokeli bakɔngɔli-mpako mpe basumuki mawa, ezali te mpo andimi mabe na bango, kasi amoniseli bango nde boboto oyo azali komonisela bato oyo bazali na maladi. Na ndakisa, kanisá ntango ayokelaki moto ya maba mawa mpe asimbaki ye alobi: “Nalingi. Kómá pɛto.” (Matai 8:3) Biso mpe tosengeli komonisela bato oyo bazali na bosɛnga mawa mpe kosalisa bango, mingimingi na elimo.


text:
KOSAKOLA MPE KOTEYA NA MOKILI MOBIMBA
Mpoto
MIKILI 47
BATO 741 311 996
BASAKOLI 1 611 036
BAYEKOLI YA BIBLIA 847 343
Kelasi mobimba ekendaki kotala Ndako ya Bokonzi
Ines, mwana moko oyo azali na kelasi ya minei na Finlande, ayokaki ete na liteya ya makambo ya losambo na kelasi, bakolobela Batatoli ya Yehova; na yango asɛngaki kelasi mobimba bákende kotala Ndako ya Bokonzi. Bana-kelasi mpe molakisi na bango bamonaki ete ezali likanisi ya malamu.
Pɔsɔ oyo elandaki, bana-kelasi 38 bakendaki na bavelo na bango tii na Ndako ya Bokonzi oyo ezalaki na kilomɛtrɛ soki 5. Balakisi mibale ná mokambi ya eteyelo mpe bayaki. Na Ndako ya Bokonzi, bakutaki bandeko mibale ya mibali mpe misato ya basi. Ntango bazalaki komɛla mwa masanga ya sukali oyo babongiselaki bango, bana-kelasi bazalaki kotuna mituna oyo etali ndako yango mpe Batatoli, na ndakisa: “Makita esalemaka ndenge nini?” “Shambre wana kuna ezali nini?” Bazalaki kolobela bibliotɛkɛ. “Mpo na nini bakomi ‘6 divisé par 10’ na efelo?” Wana ezalaki mokapo ya mobu, Matai 6:10.
Lokola na eteyelo yango bazalaki koteya bana ndenge ya kosilisa likambo etali kobɛta baninga na kelasi, bandeko balakisaki bango video Bɛtá moto ya matumoli, kasi na makofi te (Mets un harceleur K.-O. sans utiliser les poings) na jw.org. Balakisaki bango mpe makambo mosusu oyo ezali na site Internet na biso mpe batyaki loyembo moko ya Bokonzi. Balekisaki ngonga soki moko.
Mokambi ya eteyelo, balakisi, mpe bana basepelaki mingi. Mokambi asepelaki na makambo oyo ezali na site Internet na biso mpo amonaki ete bakoki kosalela yango na liteya ya makambo ya losambo na kelasi. Asepelaki mingi ntango bandeko bayebisaki ye ete bana mosusu bakoki koya kotala Ndako ya Bokonzi. Na yango, molakisi ya kelasi mosusu abengaki Batatoli ya Yehova kaka na mokolo oyo elandaki mpe atunaki soki bango mpe bakoki koya kotala Ndako ya Bokonzi.
Amonaki eloko ya motuya na kati ya bosɔtɔ
Cristina afandaka na Roumanie; akɔtá kelasi te mpe ayebaki kotánga mpe kokoma te. Azalaki mobola mpenza; mpo na kozwa mbongo ya kobikela, azalaki koluka manzanza mpe milangi ya plastiki na bisika babwakaka bosɔtɔ. Mokolo moko ntango azalaki kopanzapanza matiti, eloko moko ebendaki likebi na ye. Ezalaki mikanda na biso; ezalaki na bililingi ya kitoko ya bato oyo bazali na esengo. Alobaki na nse ya motema: ‘Na ntembe te, bato oyo bazalaka na mboka moko boye.’ Cristina alingaki koyeba makambo oyo bakomá na mikanda yango; asɛngaki moto moko atángela ye yango. Ntango ayokaki ete mikanda yango elobeli makambo ya Nzambe, ayokaki mawa ndenge bato babwakaki mikanda oyo ezali na Liloba ya Nzambe. Cristina akobaki kokende na esika yango ya bosɔtɔ mpo na kozwa mwa babuku, batrakte, mpe bazulunalo. Mosusu ezalaki ya mobimba, mosusu ekatanakataná. Ayekolaki kotánga mpo ayeba makambo mosusu oyo ezali na mikanda yango.
Na nsima, Batatoli basololaki na Cristina, mpe babandaki koyekola na ye Biblia. Asepelaki mingi koyeba ete Yehova abendaki ye epai na ye na nzela ya mikanda oyo bato mosusu bazalaki kobwaka. Ayanganaka na makita mpe asepelaka mingi na makambo oyo ayekolaka. Likambo mosusu oyo esepelisaka ye mingi ezali ete sikoyo azali na bazulunalo, babuku, mpe mwa babuku ya sika. Esɛngaka lisusu te aluka yango na esika babwakaka bosɔtɔ. Ya solo, Cristina amonaki eloko ya motuya na kati ya bosɔtɔ!
Boyekoli ya Biblia na zamba
Mikolo nyonso na ntɔngɔ, ndeko Margret akendaka kotambola na mbwa na ye na zamba moko na Allemagne. Alobi boye: “Namekaka kosolisa bato oyo nakutanaka na bango na nzela. Soki bazali likolólikoló te, nakɔtisaka makambo ya Biblia na lisolo na biso.”
Mokolo moko akutanaki na mwasi moko ya mbula mwa moke koleka 70, oyo azalaki mpe kotambola na mbwa na ye. Ndeko Margret abandaki kosolisa mwasi yango. Mwasi yango asepelaki mpe ayebisaki Margret ete asambelaka Nzambe mpe atángaka Biblia mikolo nyonso. Banda wana, bakómaki kokutana mikolo nyonso mpe kosolola makambo ya Biblia. Mokolo moko mwasi yango atunaki Margret ete: “Ndenge nini oyebi makambo ya Biblia ebele boye?” Margret ayebisaki ye ete azali Motatoli ya Yehova.
Margret asɛngaki mwasi yango mbala ebele ete ayekola na ye Biblia na ndako, kasi mwasi yango azalaki koboya. Kasi, bazalaki kaka kosolola. Mwa basanza na nsima, Margret asɛngaki ye lisusu soki aya koyekola na ye Biblia na ndako. Na mbala oyo, mwasi yango afungolaki motema; alobaki ete abangaka koyekola mpo mobali oyo afandaka na ye alingaka Batatoli ya Yehova te.
Mokolo oyo elandaki ntango ndeko Margret akendaki kotambola na zamba amemaki Biblia ná buku Biblia eteyaka. Ntango amonaki mwasi yango, alobaki na mpiko ete: “Mbala oyo nakosɛnga yo tóyekola Biblia na ndako te, tokobanda koyekola nde na zamba.” Mwasi yango alelaki mpe andimaki mbala moko. Ayaka koyekola Biblia na zamba mikolo 6 na pɔsɔ moko. Soki mbula ezali kobɛta to soki molili ezali, Margret amemaka lingɛmbu (para-pluie) to mpe torche mpo na boyekoli.
Ya bango koningisa motó
Ndeko mwasi moko na nkombo Delphine azalaki koyekola Biblia na mwana mwasi moko na nkombo Irina, na Bulgarie. Irina asepelaki na makambo oyo azalaki koyekola mpe akómaki koyangana na makita pɔsɔ na pɔsɔ. Kasi, mobali ya Irina azalaki kolinga te asololaka ata moke na Batatoli. Mobali yango amemaki libota na ye na mwa mboka moko moke na Suède; na yango Irina azalaki lisusu kosolola na Delphine te. Nzokande, bandeko basi mibale babongisi-nzela, Alexandra ná Rebecca, bakutanaki na Irina, kasi Irina azalaki koloba monɔkɔ ya Suédois te. Bandeko yango basalelaki mwa buku Une bonne nouvelle pour des gens de toutes nations mpe bapesaki Irina atánga na esika bakomá na monɔkɔ ya Bulgare. Na nsima, na lisalisi ya mwa buku yango, batunaki ye soki asepeli kozwa mikanda na monɔkɔ na ye. Irina aningisaki motó makasi lokola moto aboyi. Bandeko yango batikaki ye; bamonaki ete aboyi.
Na nsima, Alexandra amikundolaki ete Linda, ndeko mwasi moko ya Suède oyo akendá kosakola na Bulgarie, akoya nsima ya mwa bapɔsɔ. Amonaki ete mbala mosusu Irina akosepela soki ayoki solo na monɔkɔ na ye. Ntango Linda ayaki, akendaki elongo na Alexandra kotala Irina. Irina ayebisaki Linda ete abondelaka Yehova butu nyonso mpo asalisa ye azwa moto oyo akokoba koyekola na ye Biblia. Mbala mingi, azalaki kotambola na buku na ye Biblia eteyaka ya monɔkɔ ya Bulgare. Akanisaki kolakisa yango Batatoli soki akutani na bango na balabala, kasi akutanaki na bango ata mokolo moko te. Irina asepelaki mpenza ndenge azwaki mikanda mosusu ya monɔkɔ ya Bulgare!
Linda atunaki Alexandra ntina oyo alobaki ete Irina asepelaki te ntango bakutanaki na ye mbala ya liboso. Alexandra ayebisaki ye ete aningisaki motó makasi lokola moto aboyi. Linda asɛkaki mpe alobaki ete epai ya bato ya Bulgarie, koningisa motó lokola moto aboyi elimboli kondima; kasi koningisa motó lokola moto andimi elimboli koboya. Na yango, liboso Irina ayeba monɔkɔ ya Suédois, akobaki koyekola Biblia na monɔkɔ ya Bulgare. Ndenge nini? Azongelaki kosolola na Delphine mpe bazali koyekola na nzela ya video na Internet.
Ndakisa malamu ya tata moko
Jemima afandaka na Espagne, mpe bateyaki ye solo na bomwana mpenza. Kasi ntango akómaki na mbula 7, bomoi na ye ebongwanaki makasi. Mama na ye alobaki ete alingi lisusu kozala Motatoli ya Yehova te mpe abomaki libala na tata ya Jemima. Ntango Jemima akómaki na mbula 13, atikaki lisangá ya Batatoli mpe aboyaki tata na ye asalisa ye ata moke na elimo.
Ntango Jemima akolaki, akɔtaki na bituluku ya bato oyo balukaka kobongisa bomoi ya basusu mpe na lisangá moko ya politiki mpo na koluka ete “bosembo” esalema mpo na bato nyonso. Na nsima, ntango azalaki lisusu na mosala te, tata na ye Domingo asɛngaki ye aya kosala elongo na ye mosala ya kotya langi.
Mokolo moko ntango bazalaki kosala, ndeko Domingo asɛngaki Jemima báyekola Biblia. Aboyaki, kasi alobaki ete soki mokolo mosusu asepeli koyekola, akoyebisa ye. Ndeko Domingo azalaki koyoka botángi ya Biblia mpe ya bazulunalo ntango azali kotya langi, kasi mwana na ye azalaki kotya ba-écouteurs na matoi mpe koyoka miziki ya loyenge makasi.
Ndeko Domingo abalaki mwasi mosusu, mpe na sanza ya zomi na moko na 2012, bazwaki lokasa ya libyangi mpo na kokɔta Eteyelo ya Biblia mpo na bandeko oyo babalá. Jemima akamwaki komona ete tata na ye akokɔta eteyelo moko ya Biblia na boumeli ya sanza mibale, akotika biloko nyonso mpe akokende esika nyonso bakotinda ye. Mpo na mbala ya liboso, Jemima amonaki ete solo efandá mpenza na motema ya tata na ye, mpe alukaki koyeba ntina oyo ezali bongo.
Jemima atikaki koyoka miziki na ye mpe akómaki koyoka makambo oyo tata na ye azalaki koyoka. Akómaki mpe kotuna mituna. Mokolo moko ntango ndeko Domingo azalaki likoló ya eskalye mpe azalaki kotya langi, Jemima atunaki ye: “Oyebi lisusu ntango nalobaki ete nakoyebisa yo soki nalingi koyekola Biblia? Ntango yango ekoki.”
Ndeko Domingo asepelaki koyoka bongo. Na sanza ya yambo na 2013, bakómaki koyekola mbala mibale na pɔsɔ. Eteyelo ya Biblia ebandaki na sanza ya minei, kasi ndeko Domingo akobaki koyekola na Jemima na nzela ya video na Internet. Jemima ayaki mokolo oyo bapesaki bango diplome, mpe asepelaki mingi na likita yango. Na mokolo ya 14/12/2013, Jemima azwaki batisimo.
Jemima alobi boye: “Yehova amoniseli ngai motema molai mpenza, mpe nayebi ete alɛmbaki ngai te. Apesi ngai eloko oyo nazwá te na mokili: baninga ya solosolo. Kozala na bandeko na mokili mobimba esalisaka ngai nasepela lisusu mingi na bolingo monene ya Yehova.”
Ntina ya limemya
Na mokolo ya 30/03/2014, Vasilii, ndeko moko oyo aumeli na Betele ya Russie, atandaki mikanda na shario moko pembeni ya Betele mpo na kosakola; na mbala moko motuka ya bapolisi eyaki esika azalaki. Polisi moko akitaki mpe na boboto nyonso asɛngaki ndeko Vasilii atika kosakola, mpo bato mosusu ya kartye bazali komilela. Polisi mosusu azalaki kozwa bilili ya lisolo yango na kamera. Ndeko Vasilii amonaki ete ekozala malamu atosa polisi mpe aswana na ye te. Na ntango yango, baleki-nzela bazalaki kotala likambo oyo ezalaki koleka. Ndeko Vasilii akendaki, kasi mikolo mibale na nsima, asɛngaki akutana na mokonzi ya bapolisi. Apesaki ye ndingisa. Ntango bazalaki kosolola, apesaki mokonzi yango matɔndi mpo na mosala ya ntina mingi oyo bapolisi basalaka mpe ndenge basololaki na ye na boboto. Mokonzi alobaki na sɛkrɛtɛrɛ na ye ete: “Na mbula 32 oyo nalekisi na mosala oyo, nayoká ata moto moko te apesa biso matɔndi mpo na mosala na biso!” Na lisolo yango, ndeko na biso asalisaki mokonzi ya bapolisi ayeba ete mosala na biso ya kosakola ezalaki kobuka mibeko te. Mokonzi atunaki ndeko Vasilii ete lokola ayebaki ete azali na lotomo ya kosakola, mpo na nini atɛmɛlaki te bapolisi oyo basɛngaki ye atika kosakola? Ndeko Vasilii ayanolaki: “Namemyaka bapolisi. Kanisá ndenge bapolisi balingaki koyoka soki nalobaki na bango na miso ya bato nyonso ete bayebi mibeko te.” Mokonzi ná sɛkrɛtɛrɛ na ye bakamwaki, mpe bayebisaki nde Vasilii ete mindɔndɔ ekozala lisusu te soki atandi mikanda na shario mpo na kosakola.


text:
Biblia na Internet | BIBLIA - LIBONGOLI YA MOKILI YA SIKA
Olingi koyoka botángi ya lisolo oyo na %%?
Yakobo 3:1-18
3 Bandeko na ngai, na kati na bino, bato nyonso báluka kozala bateyi+ te, mpo boyebi ete tokosambisama makasi koleka.+2 Mpo biso nyonso tobɛtaka mabaku mbala mingi.+ Soki moto abɛtaka libaku na maloba te,+ ye azali moto ya kokoka,+ oyo akoki kopekisa mpe nzoto na ye mobimba.3 Soki totye bibende ya mbanga+ na minɔkɔ ya mpunda mpo etosa biso,+ tozali kotambwisa mpe nzoto na yango mobimba.4 Talá! Atako masuwa ezalaka minene mingi mpe mipɛpɛ ya makasi ememaka yango, batambwisaka yango na yenda+ moko ya moke mpenza mpo ekendaka epai nyonso moto oyo asimbi yenda alingi.5 Ndenge moko mpe, lolemo ezali enama moko ya moke nzokande emikumisaka na makambo minene.+ Talá! Mwa mɔtɔ moke ekoki kotumba zamba ya monene mpenza!6 Ɛɛ, lolemo ezali mɔtɔ.+ Na binama ya nzoto na biso, lolemo ezali mokili oyo etondi na makambo ya kozanga boyengebene, mpo etyaka matɔnɔ na nzoto mobimba,+ ebebisaka bomoi mobimba* mpe ezikisaka yango lokola Gehena.7 Mpo bato bakoki kosala ete mitindo nyonso ya banyama ya zamba mpe ya bandɛkɛ mpe ya biloko oyo ebendanaka na libumu mpe ya bikelamu oyo efandaka na mbu etosa bango mpe etosaka bango.+8 Kasi moto moko te akoki kosala ete lolemo etosa ye. Ezali eloko mabe oyo moto akoki kopekisa te, etondi na ngɛngɛ oyo ebomaka.+9 Topambolaka na yango Yehova,+ ɛɛ Tata,+ nzokande na yango mpe tolakelaka bato mabe,+ bato oyo basalemá “na elilingi ya Nzambe.”+10 Kaka na monɔkɔ wana moko lipamboli mpe elakeli mabe ezali kobima.Bandeko na ngai, ebongi te ete makambo wana ekoba kosalema bongo.+11 Liziba+ ebimisaka nde mai ya malamu ná oyo ya bololo esika moko?12 Bandeko na ngai, nzete ya figi ekoki nde kobota mbuma ya olive to nzete ya vinyo mbuma ya figi?+ Mai ya mungwa mpe ekoki kobimisa mai ya malamu te.13 Nani azali moto ya bwanya mpe ya mayele na kati na bino? Alakisa misala na ye+ na etamboli na ye ya malamu na boboto oyo ezali komonisa bwanya.14 Kasi soki bozali na zuwa+ makasi mpe kowelana+ na mitema na bino, bómikumisaka te+ mpe bókoselaka solo makambo te.+15 Wana ezali bwanya oyo euti na likoló te,+ kasi ezali nde ya nse,+ ya bonyama, ya bademo.+16 Mpo epai zuwa+ mpe kowelana ezali, mobulu ná makambo nyonso ya mabe mpe ezali wana.+17 Kasi bwanya+ oyo euti na likoló ezalaka libosoliboso pɛto,+ mpe kimya,+ na makambo makasimakasi te,+ esepelaka kotosa, etondi na motema mawa mpe na mbuma ya malamu,+ eponaka bilongi te,+ ezalaka na bokosi te.+18 Lisusu, bato oyo batyaka kimya+ balonaka mbuma+ ya boyengebene+ na kimya+ mpe babukaka yango.


text:
Biblia na Internet | BIBLIA - LIBONGOLI YA MOKILI YA SIKA
Olingi koyoka botángi ya lisolo oyo na %%?
Nzembo 44:1-26
Epai ya mokambi ya nzembo. Ya bana ya Kora.+ Maskile.44 Ee Nzambe, toyoki na matoi na biso,Bankɔkɔ na biso bayebisi biso+Mosala oyo osalaki na mikolo na bango,+Na mikolo ya kala.+2 Yo moko na lobɔkɔ na yo obenganaki mpenza bikólo,+Mpe olonaki bango na esika ya bikólo yango.+Obandaki kobuka bituluku ya bato ya bikólo mpe kotika yango ekende.+3 Mpo bazwaki mokili na mopanga na bango moko te,+Mpe lobɔkɔ na bango moko te nde ememelaki bango lobiko.+Kasi ezalaki lobɔkɔ na yo ya mobali ná lobɔkɔ na yo+ mpe pole ya elongi na yo,Mpamba te osepelaki na bango.+4 Ee Nzambe, yo moko ozali Mokonzi na ngai.+Pesá mitindo mpo na lobiko monene ya Yakobo.+5 Na lisalisi na yo tokotindika banguna na biso;+Na nkombo na yo tokonyata baoyo bazali kotɛlɛmɛla biso.+6 Mpo nazalaki kotyela litimbo na ngai motema te+Mpe mopanga na ngai nde ezalaki kobikisa ngai te.+7 Mpo obikisaki biso na mabɔkɔ ya banguna na biso,+Mpe baoyo bazali koyina biso makasi oyokisa bango nsɔni.+8 Tokopesa Nzambe masanzoli mokolo mobimba,+Mpe tokokumisa nkombo na yo mpo na ntango oyo etyami ndelo te.+Sela.9 Kasi sikoyo obwaki biso mpe ozali kaka kosambwisa biso,+Mpe ozali kobima te elongo na mampinga na biso.+10 Ozali kaka kozongisa biso nsima liboso ya monguna,+Mpe bato oyo bazali koyina biso makasi bamipunzeli biloko.+11 Okabi biso lokola bampate, lokola eloko moko ya kolya,+Mpe opalanganisi biso na kati ya bikólo.+12 Otɛki bato na yo mpo na eloko oyo ezali na motuya te,+Mpe ntalo oyo otɛkaki bango epesi yo bomɛngo te.13 Okómisi biso eloko ya nsɔni na miso ya bato oyo bafandi penepene na biso,+Eloko ya kotyola mpe ya kosɛka na miso ya baoyo nyonso bazali zingazinga na biso.+14 Okómisi biso liloba ya lisese na kati ya bikólo,+Koningisama ya motó na kati ya bituluku ya bato ya bikólo.+15 Mokolo mobimba kosambwa na ngai ezali liboso na ngai,Mpe nsɔni ya elongi na ngai ezipi ngai,+16 Mpo na mongongo ya moto oyo azali kotuka mpe azali koloba mabe,Mpo na monguna mpe moto oyo azali kozongisa mabe.+17 Nyonso wana nde ekómeli biso, mpe tobosani yo te,+Mpe na kondimana na yo,+ tosali makambo na bokosi te.18 Motema na biso ezongi nsima te na kozanga bosembo,+Mpe matambe na biso epɛngwi na nzela na yo te.+19 Mpo otuti biso na esika ya bambulú,+Mpe ozali kozipa biso na molili makasi.+20 Soki tobosani nkombo ya Nzambe na biso,To totandeli nzambe mopaya mabɔkɔ na biso,+21 Nzambe ye moko akolukaluka yango te?+Mpo ayebi basekele ya motema.+22 Kasi mpo na yo tobomami mokolo mobimba;Totalelami lokola bampate ya koboma.+23 Lamuká. Ee Yehova, mpo na nini ozali kaka kolala?+Lamuká. Kobwaka biso mpo na libela te.+24 Mpo na nini ozali kaka kobomba elongi na yo?Mpo na nini ozali kobosana mpasi na biso mpe monyoko na biso?+25 Mpo molimo na biso egumbami tii na putulu;+Libumu na biso ekangami na mabele.26 Tɛlɛmá mpo na kosunga biso+Mpe sikolá biso mpo na motema boboto na yo.+


text:
Komelá biso
Tozali na esengo ya kosalisa bato oyo basepelaka na Biblia to na mosala na biso na mokili mobimba. Finá esika moko oyo olingi awa na nse mpo na kokutana na Batatoli ya Yehova ya mboka na bino.
Luká dati mpe esika oyo basalaka Ekaniseli ya liwa ya Yesu mbula na mbula
Luká esika Batatoli ya Yehova bakosala liyangani moko monene
Bengá na telefone to komelá biso na baadrɛsi oyo ezali wana na nse
Îles Caïmans
Jehovah’s Witnesses
900 Red Mills Road
WALLKILL NY 12589-3223
ÉTATS-UNIS
+1 845-744-6000
Ngonga ya mosala
Lundi tii Vendredi
8:00 tii 12:00 mpe 13:00 tii 17:00 (Ngonga ya ɛsti)


text:
Banani bakendaka na lifelo?
Eyano ya Biblia
Lifelo (“Sheol” mpe “Hades” na minɔkɔ oyo bakomaki na yango Biblia) ezali kaka nkunda, kasi te esika ya kozika na mɔtɔ. Banani bakendaka na lifelo? Ná bato ya malamu ná bato ya mabe. (Yobo 14:13; Nzembo 9:17) Biblia elobi ete nkunda yango ya bato nyonso ezali “ndako ya koyangana ya bato nyonso oyo bazali na bomoi.”—Yobo 30:23.
Ata Yesu mpe akendaki na lifelo ntango akufaki. Kasi, “atikalaki na lifelo te,” mpo Nzambe asekwisaki ye.—Misala 2:31, 32, The Bible in Basic English.
Lifelo ekozala libela na libela?
Bato nyonso oyo bakendaka na lifelo bakozonga na bomoi; Yesu akosekwisa bango na nguya oyo Nzambe akopesa ye. (Yoane 5:28, 29; Misala 24:15) Esakweli oyo ezali na Emoniseli 20:13, elobeli lisekwa oyo ekosalema na mikolo ekoya, elobi ete “liwa mpe lifelo ezongisi bakufi oyo bazalaki kati na yango.” (King James Version) Lokola ekotikala polele, lifelo ekozala lisusu te; moto moko mpe te akokende lisusu kuna mpo “liwa ekozala lisusu te.”—Emoniseli 21:3, 4; 20:14.
Nzokande, bakufi nyonso bakendaka na lifelo te. Biblia emonisi ete bato mosusu bakobongola motema te, mpo mabe ekɔtela bango tii na mikuwa. (Baebre 10:26, 27) Bato ya ndenge wana soki bakufi, bakendaka na lifelo te, kasi na Gehena, oyo elimboli liwa ya seko. (Matai 5:29, 30) Na ndakisa, Yesu amonisaki ete bakonzi mosusu ya mangomba oyo bazalaki bakosi na mikolo na ye bakokende na Gehena.—Matai 23:27-33.


text:
Biblia na Internet | BIBLIA - LIBONGOLI YA MOKILI YA SIKA
Olingi koyoka botángi ya lisolo oyo na %%?
Habakuku 3:1-19
3 Libondeli ya mosakoli Habakuku na nzembo ya mawa:2 Ee Yehova, nayoki nsango na yo.+ Ee Yehova, nakómi kobanga misala na yo.+Ee zongisá yango na bomoi na ntango oyo obongisi!* Salá ete yango eyebana na ntango oyo obongisi. Na ntango ya yikiyiki, obosana te koyokela biso mawa.+3 Nzambe ye moko azalaki kouta na Temane, ɛɛ Mosantu moko azalaki kouta na Ngomba Parane.+Sela.+Lokumu na ye etondaki na likoló;+ mpe mabele etondaki na lisanzoli na ye.+4 Kongɛnga na ye ekómaki mpenza lokola pole.+ Azalaki na bingɛngiseli mibale oyo ezalaki kobima na lobɔkɔ na ye, mpe esika ya kobomba bokasi na ye ezalaki wana.+5 Maladi mabe ezalaki kotambola liboso na ye,+ mpe fiɛvrɛ makasi ezalaki kobima na makolo na ye.+6 Atɛlɛmaki nyɛɛ, mpo aningisa mabele.+ Amonaki, mpe na nsima asalaki ete bikólo epumbwapumbwa.+Mpe bangomba ya seko na seko epasukaki;+ bangomba mike oyo ezali koumela seko egumbamaki.+ Ye atambolaka ndenge wana banda kala.7 Namonaki mpasi ya bahema ya Kushane. Bilamba ya hema ya mokili ya Midiane+ ebandaki koningana.+8 Ee Yehova, nkanda na yo engaleli nde bibale, engaleli nde bibale,+ to nkɛlɛ na yo engaleli nde mbu?+ Mpo omati na bampunda na yo;+ makalo na yo ezalaki lobiko.+9 Litimbo na yo etikali polele.+ Bandai oyo mabota balapi ezali likambo oyo elobami.+Sela. Obandaki kopasola mabele na bibale.+10 Bangomba emonaki yo; eyokaki mpasi makasi.+ Mbula ya mopɛpɛ makasi mpe ya nkake elekaki. Mai mozindo eyokisaki lokito na yango.+ Etombolaki mabɔkɔ na yango likoló.11 Sanza—moi—etɛlɛmaki nyɛɛ,+ na bisika na yango ya kofanda oyo etombwaná.+ Makula na yo ezalaki se kokende lokola pole.+ Mokalikali ya likɔnga na yo ezalaki kongɛngisa.+12 Ozalaki kotambola na mabele na makaneli. Ozalaki kotutatuta bikólo na nkanda ndenge batutaka mbuma.+13 Mpe obimaki mpo na lobiko ya bato na yo,+ kobikisa moto na yo oyo atyami mafuta. Obukaki oyo azali motó ya ndako ya moto mabe bitenibiteni.+ Miboko etikalaki polele mpenza.*+Sela.14 Na mangenda na ye moko otɔbɔlaki+ motó ya babundi na ye ntango bayaki lokola mopɛpɛ makasi mpo na kopanza ngai.+ Esengo monene na bango ezalaki lokola ya bato oyo bakani kolya moto ya mpasi na esika ya kobombana.+15 Olekaki na mbu na bampunda na yo, na esika mai etondanaki mingi.+16 Nayokaki, mpe libumu na ngai ebandaki koningana; ntango lokito eyokanaki, mbɛbu na ngai elɛngaki; mikuwa na ngai ebandaki kopɔla;+ mpe nabulunganaki na ndenge nazalaki, mpo nazela na kimya mokolo ya mpasi,+ ntango oyo akobimela bato,+ mpo na kobunda na bango.17 Ata soki nzete ya figi ebimisi fololo te,+ mpe mbuma ezali te na banzete ya vinyo; ata soki mosala ya nzete ya olive eleki se mpamba, mpe mikala ya bilanga ebimisi bilei te;+ ata soki etonga esili mpenza na lopango, mpe bibwɛlɛ ezali te na bilanga ya lopango;+18 Ata bongo, ngai nakosepela makasi na Yehova ye moko,+ nakozala na esengo na Nzambe ya lobiko na ngai.+19 Yehova Nkolo Mokonzi-Oyo-Aleki-Nyonso azali nguya ya bomoi na ngai;+ mpe akokómisa makolo na ngai lokola oyo ya bishe,+ mpe akosala ete ngai natambola likoló na bisika na ngai oyo etombwaná.+Epai ya mokambi ya nzembo na bibɛtɛlo na ngai ya bansinga.


text:
Biblia na Internet | BIBLIA - LIBONGOLI YA MOKILI YA SIKA
Olingi koyoka botángi ya lisolo oyo na %%?
Yisaya 34:1-17
34 Bino bikólo, bóbɛlɛma mpo na koyoka;+ mpe bino bituluku ya bato ya bikólo,+ bótya likebi. Mabele mpe nyonso oyo etondi wana eyoka,+ mabele oyo ebotaka+ mpe biloko na yango nyonso.+2 Mpo Yehova asilikeli bikólo nyonso,+ mpe azali na nkɛlɛ mpo na limpinga na bango nyonso.+ Akosilisa bango nyɛɛ mpenza; akopesa bango mpo bábomama.+3 Mpe bato na bango oyo babomami bakobwakama libándá; nsolo ya bibembe na bango ekomata;+ mpe bangomba ekonyangwa mpenza mpo na makila na bango.+4 Mpe baoyo nyonso bazali na limpinga ya likoló bakopɔla mpenza.+ Mpe likoló ekolíngama+ mpenza lokola rulo ya buku; mpe limpinga na yango nyonso ekolɛmbalɛmba, ndenge nkasa ya nzete ya vinyo elɛmbaka mpe elongwaka, mpe ndenge figi oyo elɛmbilɛmbi elongwaka na nzete ya figi.+5 “Mpamba te na likoló mopanga+ na ngai ekopɔlisama mpenza. Talá! Ekokitela Edome,+ mpe ekokitela bato oyo nakani kosilisa nyɛɛ+ na bosembo.6 Yehova azali na mopanga; ekotonda mpenza na makila;+ ekopakolama mpenza mafuta, makila ya bana-mpate ya mibali mpe ya bantaba-mibali, mafuta+ ya mimpíko ya bampate-mibali. Mpo Yehova azali na mbeka na Bozera, mpe akoboma ebele ya bato mpenza na mokili ya Edome.+7 Mpe bangɔmbɛ ya zamba+ ekokita mpenza elongo na yango, mpe bana-ngɔmbɛ ya mibali elongo na oyo ya makasi;+ mpe mokili na bango ekopɔla mpenza na makila, mpe putulu na bango ekozwa mafuta.”+8 Mpo Yehova azali na mokolo ya kozongisa mabe,+ mbula ya kopesa bitumbu na likambo ya Siona.+9 Mpe mikɛli na ye ekokóma mpenza mpaka, mpe putulu na ye ekokóma sufulu; mpe mabele na ye ekokóma mpenza lokola mpaka oyo ezali kozika.+10 Ezala na butu to na moi, ekokufa te; molinga na yango ekomataka se komata kino ntango oyo etyami ndelo te.+ Akokauka libota na libota;+ moto moko te akoleka kuna libela na libela.+11 Ɛɛ, libeki ná iko ekozwa yango, mpe bisulungutu ya matoi milai ná bayanganga ekofanda kuna;+ mpe akotanda likoló na yango nsinga ya komeka+ esika oyo etikali mpamba mpe mabanga ya esika oyo etikali mpamba.12 Bakobenga ata moto moko te na kati ya bato na ye ya lokumu mpo azala mokonzi, mpe bankumu na ye bango nyonso bakozala te.+13 Nzubɛ ekobima mpenza na bandako milai na ye ya kofanda, matiti ya sendesende mpe matiti ya nzubɛnzubɛ ekobima na bisika na ye oyo ebatelami makasi;+ mpe akokóma mpenza esika ya kofanda ya bambulú,+ lopango ya bamaligbanga.+14 Mpe bato oyo bafandi na bitúká oyo ezangá mai bakokutana mpenza na banyama oyo egangaka, mpe ata demo na ndenge ya ntaba+ ekobenga moninga na ye. Ɛɛ, kuna, kongabalɔki ekofanda kimya mpe ekozwa esika ya kopema.+15 Kuna, nyoka-likula esali zumbu na yango mpe eboti maki na yango, mpe ekolalela mpenza yango mpe ekoyanganisa yango na nse ya elili na yango. Ɛɛ, kuna, bakombekombe+ ekoyangana, mokomoko na moninga na yango.16 Bino moko bóluka na buku+ ya Yehova mpe bótánga na mongongo makasi: ata moko na yango ezangi te;+ ya solo, mokomoko na yango ezangi moninga na yango te, mpo monɔkɔ ya Yehova nde epesi mitindo,+ mpe elimo na ye nde eyanganisi yango.+17 Mpe Ye nde abwakeli yango mbɛsɛ, mpe lobɔkɔ na ye moko ekaboleli yango esika na nsinga ya komeka.+ Ekozwa yango mpo na ntango oyo etyami ndelo te; ekofanda kuna libota na libota.


text:
BIBLIA EBONGOLAKA BATO
Ezalaki mpasi natika bomoi na ngai ya kala
ABOTAMAKI NA: 1953
EKÓLO: AUSTRALIE
BOMOI NA YE YA KALA: MOOMBO YA PORNOGRAFI
NDENGE NAZALAKI:
Papa alongwaki na Allemagne mpe akendaki kofanda na Australie na 1949 mpo na koluka mosala na esika batimolaka mabanga ya ntalo mpe na bakompanyi ya kura mpe akómaki kofanda na mboka Victoria. Kuna nde abalaki mama, mpe na 1953, babotaki ngai.
Kaka mwa bambula moke na nsima, mama akómaki koyekola Biblia na Batatoli ya Yehova, yango wana nayebaki mwa mateya ya Biblia na bomwana. Kasi, papa azalaki kolinga makambo ya losambo te. Akómaki kotya mobulu mpe mama akómaki kobanga ye makasi. Mama akobaki koyekola Biblia na kobombana mpe azalaki kosepela na mateya na yango. Mpe soki papa abimi, azalaki koteya ngai ná leki na ngai ya mwasi. Ayebisaki biso makambo etali paradiso awa na mabele na mikolo ezali koya mpe ndenge oyo tokoki kozala na esengo soki tosaleli batoli ya Biblia.
Ntango nakokisaki mbula 18, namonaki ete esengeli nalongwa na ndako mpo papa azalaki matata. Atako nazalaki kondima mateya ya Biblia oyo mama ateyaki ngai, kasi nazwaki yango na motuya te. Yango wana nasalelaki yango te. Nakómaki kosala mosala ya kobongisa kura na mabulu ya charbon. Nabalaki ntango nakómaki na mbula 20. Mbula misato na nsima, tobotaki mwana na biso ya liboso, mpe natalelaki lisusu makambo ya kotya na esika ya liboso na bomoi na ngai. Nayebaki ete Biblia ekoki kosalisa libota na biso, yango wana nabandaki koyekola Biblia na Motatoli ya Yehova. Kasi, mwasi na ngai azalaki kotɛmɛla Batatoli ya Yehova. Ntango nakendaki na makita na bango, ayebisaki ngai napona likambo moko
Mokolo moko, baninga na ngai ya mosala balakisaki ngai pornografi. Esepelisaki ngai kasi ebangisaki ngai mpe esalaki ete namiyoka lokola namemi ngambo. Ntango nakanisaki makambo nayekolá na Biblia, namonaki mpenza ete Nzambe akopesa ngai etumbu. Kasi, lokola nakómaki kotala bililingi ya mbindo mbala mingi, nakómaki komona ete pornografi ezali mabe te. Nsukansuka nakómaki moombo na yango.
Mbula 20 na nsima, nabosanaki makambo nyonso oyo mama ateyaki ngai. Makambo oyo nakɔtisaki na bɔɔngɔ na ngai ebebisaki bizaleli na ngai. Nakómaki na maloba mabe mpe kosepela na masɛki ya mbindo. Nakómaki na makanisi mabe na likambo etali kosangisa nzoto. Atako nazalaki na mwasi na ndako, nabandaki kobima na basi mosusu. Mokolo moko natalaki na talatala mpe namilobelaki boye: ‘Nalingaka yo te.’ Nazalaki komona ete nasili valɛrɛ mpe nazangi ntina.
Tokabwanaki na mwasi na ngai mpe bomoi na ngai ebebaki. Na nsima, nabondelaki Yehova na motema mobimba. Nazongelaki lisusu koyekola Biblia atako mbula 20 elekaki. Na ntango wana, papa akufaki, mama azwaki batisimo mpe akómaki Motatoli ya Yehova.
NDENGE BIBLIA EBONGOLI NGAI:
Bomoi na ngai ezalaki koyokana ata moke te na batoli ya Biblia, oyo eleki batoli nyonso. Kasi, na mbala oyo nazwaki ekateli ya koluka kimya ya makanisi oyo Biblia elobaka. Nazwaki ekateli ya kobongisa maloba na ngai mpe kotika ezaleli mabe ya nkandankanda. Nazwaki mpe ekateli ya kotika bomoi ya mbindo, kobɛta masano ya mbongo, komɛla mingi mpe koyiba patrɔ na ngai.
Baninga ya mosala bakómaki komituna mpo na nini nalingaki kobongwana ndenge wana. Batyaki ngai mpanzi likoló mbula misato mobimba nazongela bomoi na ngai ya kala. Soki kaka nasali likambo moko ya mabe, na ndakisa nasiliki, nalobi likambo ya mabe, bazalaki koganga na esengo mpenza: “Wɛɛ! Joe oyo toyebaki ye yo.” Maloba wana ezalaki kosala ngai mpasi! Ezalaki kolɛmbisa ngai nzoto.
Na esika ya mosala pornografi ezalaki mingi, ezala na telefone, na ordinatɛrɛ to na mikanda. Baninga ya mosala bazalaki kotindelana bililingi ya mbindo na ordinatɛrɛ, ndenge nazalaki kosala liboso. Nazalaki kosala makasi natika, kasi bango mpe bazalaki kosala nyonso mpo nakwea. Nakendaki epai ya ndeko oyo azalaki koyekola na ngai Biblia mpo asalisa mpe alendisa ngai. Ayokaki ngai na likebi ntango nazalaki koyebisa ye makambo nyonso. Asalelaki bavɛrsɛ ya Biblia oyo elobeli mpenza likambo na ngai mpe alakisaki ngai ndenge ya kolonga yango mpe alendisaki ngai nakoba kobondela Yehova asalisa ngai.
Mokolo moko nasalaki likita na baninga ya mosala. Ntango bayaki, nayebisaki bango bápesa baninga mibale oyo bakómá baombo ya masanga molangi moko ya masanga. Baninga nyonso bagangaki, balobaki: “Kosala bongo te! Bazali kobundana mpo na kolongwa na boombo ya masanga!” Nayebisaki bango: “Ngai mpe nazali kobundana mpo natika pornografi.” Banda wana, bayebaki ndenge nazalaki kobunda mpo nalongwa na boombo ya pornografi mpe batikaki kotya ngai mbamba nazongela bomoi na ngai ya kala.
Nsukansuka, na lisalisi ya Yehova nalongwaki na boombo ya pornografi. Na 1999, nazwaki batisimo mpe nakómaki Motatoli ya Yehova, nazwaki lisusu libaku ya kozala na bomoi ya malamu mpe ya esengo.
Sikoyo nayebi ntina oyo Yehova ayinaka makambo oyo nazalaki kosepela na yango kala. Lokola azali Tata ya bolingo, azalaki na mposa ya kobatela ngai na makama ya pornografi. Maloba ya Masese 3:5, 6 ezali mpenza ya solo! Elobi boye: “Tyelá Yehova motema na yo mobimba mpe kondimela mayele na yo moko te. Na banzela na yo nyonso, kanisá ye, mpe ye akosembola banzela na yo.” Batoli ya Biblia ebatelaka mpe esalaka mpenza ete moto alonga.
MATOMBA OYO NAZWI:
Liboso nazalaki komimona ete nazangi ntina, kasi lelo namipesaka kilo mpe nazali na kimya ya motema. Nazali na bizaleli ya malamu mpe namonaka ete Yehova alimbisá ngai mpe asalisaka ngai. Na mobu 2000, nabalaki Karolin, mokristo moko ya kitoko oyo alingaka Yehova mingi lokola ngai. Ndako na biso ezali esika ya kimya. Tozwá libaku ya kozala na kati ya bandeko ya mokili mobimba, oyo bazali na bizaleli malamu mpe balingaka biso.
Makambo mosusu
KOYEKOLA BIBLIA
Boyekoli ya Biblia esalemaka ndenge nini?
Na mokili mobimba, eyebani ete Batatoli ya Yehova bayekolaka na bato Biblia ofele. Talá ndenge esalemaka.
NSANGO MALAMU OYO EUTI NA NZAMBE!
Ndenge nini mitinda ya Biblia esalisaka biso?
Yesu amonisaki ntina oyo tozali na mposa ya litambwisi mpe alobelaki mitinda mibale ya Biblia oyo eleki minene.
LINƆ́NGI YA MOSƐNZƐLI
Okoki kolonga komekama!
Makambo misato ekoki kosalisa yo mpo ozala na ekateli makasi.


text:
Bankulutu, ndenge nini botalelaka likambo ya kopesa basusu formasyo?
“Eloko nyonso ezali na ntango na yango.”—MOSAKOLI 3:1.
1, 2. Likambo nini bakɛngɛli ya zongazonga bamoni na masangá mingi?
MOKƐNGƐLI ya zongazonga azalaki pene ya kosilisa likita elongo na bankulutu. Atali bankulutu yango mpe asepeli na bango mpo na mosala makasi oyo bazali kosala; bankulutu mosusu kutu bakómaki mikóló mpe bakokaki kozala batata na ye. Kasi, ezalaki na likambo moko ya ntina oyo etungisaki ye. Atunaki bankulutu yango ete: “Bandeko, bosali nini mpo na kopesa bandeko mosusu formasyo mpo na kozwa mikumba mosusu na lisangá?” Bankulutu bayebi ete mbala ya nsuka oyo atalaki lisangá na bango, alendisaki bango bálekisa ntango mingi mpo na kopesa basusu formasyo. Na nsuka, nkulutu moko andimaki ete, “Tosali mingi te.” Bankulutu mosusu mpe bandimaki.
2 Soki ozali nkulutu, ntango mosusu okoki kopesa mpe eyano lokola bankulutu wana. Bakɛngɛli ya zongazonga bamoni ete bankulutu mingi basengeli kolekisa ntango mingi mpo na kopesa bandeko mibali ya bilenge mpe mikóló formasyo mpo bápesa mabɔkɔ na kobatela lisangá. Nzokande, kosala yango ekoki kozala mokakatano mpenza. Mpo na nini?
3. (a) Ndenge nini Biblia emonisi ete ezali na ntina kopesa basusu formasyo, mpe mpo na nini biso nyonso tosengeli kotya likebi na likambo yango? (Talá maloba na nse ya lokasa.) (b) Mpo na nini ekoki kozala mpasi mpo na bankulutu mosusu kopesa basusu formasyo?
3 Lokola ozali nkulutu, oyebi ete ezali na ntina kolekisa ntango mpo na kopesa bandeko mibali formasyo. * (Talá maloba na nse ya lokasa.) Oyebi malamu ete mposa ya ebele ya bandeko mibali ezali makasi mpo básalisa masangá ezala makasi uta sikoyo mpe básunga masangá ya sika na mikolo ezali koya. (Tángá Yisaya 60:22.) Biblia elobi ete osengeli “koteya bato mosusu.” (Tángá 2 Timote 2:2.) Kasi, ekoki kozala mpasi kozala na ntango ya kosala yango. Osengeli kokokisa bamposa ya libota na yo mpe kokende na mosala epai osalaka. Osengeli mpe kokokisa bamposa ya lisangá mpe makambo mosusu oyo esengeli kosalema na lombangu. Lokola makambo mingi ya kosala ezali, tiká tólobela mpo na nini ezali na ntina ete ozwa ntango ya kopesa basusu formasyo.
MPOSA YA KOPESA BANDEKO FORMASYO EKÓMI MAKASI
4. Na ntango mosusu, mpo na nini bankulutu bazongisaka nsima likambo ya kopesa bandeko mibali formasyo?
4 Mpo na nini ekoki kozala mpasi kolekisa ntango mpo na kopesa bandeko mibali ya lisangá formasyo? Bandeko mosusu bakoki kokanisa boye: ‘Esengeli kotalela makambo mosusu ya lisangá na lombangu mpenza mpe kosilisa yango mbala moko. Ata soki napesi basusu formasyo sikoyo te, lisangá ekonyokwama te.’ Likanisi oyo ezali solo? Makambo mosusu ekoki kosɛnga yo otyela yango likebi mbala moko. Kasi, soki olobi ete okopesa basusu formasyo sikoyo te, wana okoboma lisangá.
5, 6. Liteya nini tokoki kozwa na ndakisa ya sofɛlɛ mpe lolenge oyo abongisaka motuka na ye? Ndenge nini tokoki kokokanisa likambo yango na kopesa basusu formasyo na lisangá?
5 Tózwa ndakisa moko. Mpo na kobatela motuka, sofɛlɛ ayebi ete asengeli kotyaka mafuta mbala na mbala. Lisusu, akoki komona ete esengeli atya nokinoki esansi na motɛrɛ mpo soki yango ezali te, motuka ekoki kokata mɔtɔ. Akoki mpe kokanisa ete lokola azali na makambo mingi ya kosala, akotya mafuta mosusu nsima. Ata soki asali na lombangu te, motuka ekotambola mpo na mwa ntango. Kasi kosala bongo, ekoki kozala likama. Soki sofɛlɛ atye mafuta te na ntango oyo esengeli, na ntango wana to na nsima, motuka ekoki kobeba. Na nsuka, ekosɛnga alekisa ntango mingi mpe abebisa mbongo mpo na kobongisa motuka yango. Liteya nini tokoki kozwa?
6 Bankulutu basengeli kosilisa makambo mosusu ya ntina nokinoki. Soki basali yango te, lisangá ekonyokwama. Ndenge moko na sofɛlɛ oyo asengeli kotyaka esansi mbala na mbala na motɛrɛ, bankulutu basengeli ‘koluka koyeba mpenza makambo oyo eleki ntina.’ (Bafilipi 1:10) Kasi bankulutu mosusu bakoki kokóma na mosala mingi mpo na kotalela makambo oyo eleki ntina mpe bakoki kozanga ntango ya kopesa basusu formasyo. Yango ekoki kozala lokola koboya kotya mafuta na motuka. Soki bankulutu bazali kozongisa nsima likambo ya kopesa basusu formasyo, ata ndele lisangá ekozanga bandeko mingi ya mibali oyo bazwi formasyo mpo na kokokisa bamposa ya lisangá.
7. Ndenge nini tokoki kotalela bankulutu oyo bazwaka ntango mpo na kopesa basusu formasyo?
7 Tókanisaka soki moke te ete kopesa basusu formasyo ezali te likambo ya kotya na esika ya liboso. Bankulutu oyo bazalaka na mposa ete lisangá ezala malamu lobi to nsima ya lobi mpe oyo bazwaka ntango ya kopesa basusu formasyo, bazalaka basaleli ya bwanya mpe ya motuya na miso ya bandeko. (Tángá 1 Petro 4:10.) Litomba nini lisangá ezwaka?
LOLENGE MALAMU YA KOSALELA NTANGO
8. (a) Mpo na bantina nini bankulutu basengeli kopesa basusu formasyo? (b) Bankulutu oyo bazali kosala epai mposa ezali monene bazali na mokumba nini ya kosala na lombangu? (Talá etanda “ Mosala moko oyo esengeli kosalema na lombangu.”)
8 Ata bankulutu oyo baumeli mingi basengeli kozala na komikitisa mpe koyeba ete lokola bazali kopusana na bambula, bakozala na makasi te ya kosala mingi ndenge bazali kosala sikoyo. (Mika 6:8) Lisusu, bankulutu basengeli koyeba ete “ntango ná makambo oyo ekanami te” ekoki kobima na mbalakaka mpe kopekisa bango bákokisa mikumba na bango. (Mosakoli 9:11, 12; Yakobo 4:13, 14) Na yango, lokola balingaka mpe babatelaka basaleli ya Yehova, bankulutu basalaka makasi mpo na koteya bandeko mibali ya bilenge makambo oyo bango bayekoli na boumeli ya bambula.—Tángá Nzembo 71:17, 18.
9. Likambo nini oyo ezali liboso, oyo ezali komonisa ete kopesa basusu formasyo ezali na ntina mingi?
9 Bankulutu oyo bapesaka basusu formasyo bazali na motuya mpo milende na bango ekosalisa mpo lisangá ezala makasi. Formasyo yango epesaka nzela na bandeko mingi ya mibali bábongisama mpo na kosalisa lisangá ekoba kozala na bomoko mpe esalela Nzambe na bosembo. Kosala bongo ezali na ntina mingi na boumeli ya mikolo ya nsuka, mpe ekozala na ntina mingi na bolɔzi monene. (Ezekiele 38:10-12; Mika 5:5, 6) Na yango, bandeko na biso ya bolingo bankulutu, bózwaka ntango mbala na mbala mpo na kopesa basusu formasyo kobanda lelo oyo.
10. Mpo na kozala na ntango ya kopesa basusu formasyo, nkulutu akoki kosala nini?
10 Toyebi malamu ete bozalaka na makambo mingi ya kosala mpo bozali kokokisa misala ya ntina mingi na lisangá. Kasi, ekosɛnga kozwa mwa ntango na oyo olekisaka mpo na mikumba wana mpe osalela yango mpo na kopesa basusu formasyo. (Mosakoli 3:1) Kosala bongo, ekozala lolenge malamu ya kosalela ntango mpe ekomemela lisangá litomba na mikolo ezali koya.
LUKÁ LOLENGE MALAMU YA KOPESA FORMASYO
11. (a) Likambo nini ya kosepelisa na likambo etali kopesa formasyo ebimi na makanisi ya bankulutu ya mikili ndenge na ndenge? (b) Na kotalela Masese 15:22, mpo na nini ezali na ntina kolobela makanisi oyo bankulutu mosusu bapesi?
11 Na mikolo oyo euti koleka, batunaki bankulutu mosusu oyo bapesaka formasyo báyebisa ndenge basalaka mpo na kosalisa bandeko mibali básala mingi na lisangá. * (Talá maloba na nse ya lokasa.) Bankulutu nyonso bapesaki toli ya lolenge moko atako bango nyonso basalaki te ndenge moko. Yango emonisi nini? Formasyo wana oyo euti na Biblia ezali na ntina mingi mpo na baoyo bazali koyekola “epai nyonso na lisangá mokomoko.” (1 Bakorinti 4:17) Na lisolo oyo mpe oyo elandi, tokolobela mwa makanisi oyo bankulutu yango bapesi. (Masese 15:22) Baoyo bazali kopesa formasyo bakobengama balakisi, mpe baoyo bazali kozwa formasyo bayekoli.
12. Molakisi asengeli kosala nini, mpe mpo na nini?
12 Ya liboso, molakisi asengeli kobongisa makambo na ndenge oyo ekosalisa moyekoli azwa formasyo. Mpo na nini likambo yango ezali na ntina? Ndenge kaka mosali bilanga abongisaka mabele liboso alona mboto, molakisi asengeli kobongisa motema ya moyekoli liboso alakisa ye makambo ya sika. Na yango, ndenge nini molakisi akoki kobongisa makambo na ndenge oyo ekosalisa moyekoli azwa formasyo malamu? Akoki kolanda ndakisa ya molakisi moko ya makoki na ntango ya kala, elingi koloba mosakoli Samwele.
13-15. (a) Yehova ayebisaki Samwele asala nini? (b) Ndenge nini Samwele abongisaki Saulo mpo na mokumba na ye ya sika? (Talá elilingi ya ebandeli.) (c) Mpo na nini lisolo oyo ya Biblia oyo elobeli Samwele ezali na ntina mingi mpo na bankulutu lelo oyo?
13 Mokolo moko, esili koleka mbula 3 000, Yehova ayebisaki mosakoli Samwele, oyo akómaki mobange ete: “Lobi, pene na ngonga oyo, nakotindela yo mobali moko oyo akouta na mokili ya Benyamina, mpe osengeli kotya ye mafuta akóma mokambi ya bato na ngai Yisraele.” (1 Samwele 9:15, 16) Samwele ayebaki ete akotambwisa lisusu te ekólo Yisraele mpe Yehova alingaki ete atya mokonzi ya sika mafuta. Na yango, mpo na kobongisa moto yango mpo na mokumba wana ya sika, Samwele azwaki likanisi moko mpe asalaki ebongiseli moko.
14 Mokolo oyo elandaki, Samwele akutanaki na Saulo, mpe Yehova ayebisaki mosakoli ete: “Talá mobali.” Mbala moko, Samwele asalaki kaka ndenge akanaki. Alukaki libaku ya malamu mpo na kosolola na Saulo. Samwele abengaki Saulo mpe mosaleli na ye mpo na kolya mwa eloko mpe apesaki bango bakiti mpe misuni ya nyama ya kitoko mpenza. Samwele alobaki ete: “Lyá, mpamba te babombelaki yo yango mpo na ntango oyo.” Nsima ya kolya, Samwele abengaki Saulo na ndako na ye. Na nzela, mibali wana mibale basololaki likambo moko ya malamu. Ntango bakómaki na ndako ya Samwele, bakendaki na sambá ya ndako, mpe Samwele “akobaki kosolola na Saulo na likoló ya ndako” tii bakendaki kolala. Na mokolo oyo elandaki, Samwele atyaki Saulo mafuta, ayambaki ye mpe apesaki ye malako mosusu. Na nsima, Saulo atikalaki, mpe amibongisaki mpo na likambo oyo elingaki kosalema na nsima.—1 Samwele 9:17-27; 10:1.
15 Samwele atyaki Saulo mafuta mpo azala mokonzi ya ekólo. Na ntembe te, likambo oyo ekeseni makasi mpenza na ndenge ya kopesa ndeko mobali formasyo mpo akóma nkulutu to mosaleli na misala na lisangá. Atako bongo, bankulutu bakoki kozwa mateya mingi ya ntina na lolenge oyo Samwele abongisaki motema ya Saulo. Tólobela mibale na yango.
BÓZALA BALAKISI YA BOLINGO MPE BANINGA MALAMU
16. (a) Samwele ayokaki ndenge nini ntango Bayisraele basɛngaki mokonzi? (b) Samwele asalaki nini ntango Yehova ayebisaki ye atya Saulo mafuta mpo akóma mokonzi?
16 Zalá na bolingo, kokakatana te. Ntango Samwele ayokaki ete Bayisraele balingi mokonzi ya moto, alɛmbaki nzoto mpe amiyokaki lokola babwaki ye. (1 Samwele 8:4-8) Lokola Samwele azalaki kolinga te kopesa Bayisraele mokonzi, mbala misato, Yehova ayebisaki ye ayokela bango. (1 Samwele 8:7, 9, 22) Atako Samwele amiyokaki bongo, kasi akómaki te na zuwa to na nkanda ya moto oyo asengelaki kokóma mokonzi na esika na ye. Ntango Yehova ayebisaki ye atya Saulo mafuta, Samwele akakatanaki te. Atosaki te mpo asengelaki kosala yango, kasi mpo alingaki Yehova.
Balakisi, bózwaka mwa ntango na kati ya makambo mingi oyo bozali na yango mpo na kozala ná moyekoli
17. Ndenge nini lelo oyo bankulutu bamekolaka Samwele, mpe kosala bongo epesaka bango nini?
17 Lelo oyo, ezali na ebele ya bankulutu oyo baumeli mingi oyo bamekoli ndakisa ya Samwele mpe na bolingo nyonso bapesi basusu formasyo. (1 Petro 5:2) Bankulutu wana ya boboto basepelaka kolakisa basusu mpe babangaka te kokabola mikumba oyo bazali na yango na lisangá ná baoyo bazali koyekola. Kutu, bamonaka nde ete bandeko yango bazali na motuya mingi mpe bazali “baninga ya mosala” oyo bakosalisa bango mpo na kokokisa bamposa ya lisangá. (2 Bakorinti 1:24; Baebre 13:16) Mpe bankulutu wana ya makanisi malamu basepelaka komona bandeko wana oyo bazali koyekola bazali kosalela makoki na bango mpo na kosalisa basaleli ya Yehova.—Misala 20:35.
18, 19. Ndenge nini nkulutu akoki kobongisa motema ya moyekoli mpo na formasyo, mpe mpo na nini kosala bongo ezali ntina mingi?
18 Zalá moninga, kasi kaka moteyi te. Ntango Samwele akutanaki na Saulo, mosakoli Samwele akokaki mbala moko kozwa mafuta mpe kosopela ye yango na motó. Soki asalaka bongo, mokonzi wana ya sika alingaki kotyama mafuta, kasi alingaki kobongisama te mpo na kotambwisa libota ya Nzambe. Kasi, Samwele azwaki ntango ya kobongisa motema ya Saulo mpo na mokumba na ye wana ya sika. Liboso atya Saulo mafuta, balyaki elongo, batambolaki elongo lokola baninga, basololaki ntango molai, bapemaki kutu mwa ndambo. Samwele azelaki ntango oyo ebongi mpo na kotya mokonzi ya sika mafuta.
19 Ezali mpe bongo lelo oyo. Liboso nkulutu abanda kopesa ndeko mobali moko formasyo, asengeli kosala makasi akóma moninga ya moyekoli yango. Makambo oyo nkulutu akoki kosala mpo moyekoli alanda malamu formasyo ekoki kokesana na kotalela makambo ya mokomoko na bango mpe mimeseno na bango. Atako bongo, ezala ozali wapi, soki ozwi mwa ntango na kati ya makambo mingi oyo ozali na yango mpo ozala ná moyekoli, akoyeba ete azali na ntina mpenza mpo na yo. (Tángá Baroma 12:10.) Na ntembe te, bayekoli bakozala na botɔndi mingi mpo na lisalisi ya bolingo mpe likebi oyo ozali kopesa bango.
20, 21. (a) Molakisi ya malamu azalaka ndenge nini? (b) Tokolobela nini na lisolo oyo elandi?
20 Ezali solo ete molakisi ya malamu alingaka kopesa basusu formasyo. Kasi molakisi ya malamu asengeli mpe kolinga moto oyo azali kopesa formasyo. (Talá mpe Yoane 5:20.) Kosala bongo ezali na ntina nini? Mpo soki moyekoli amiyoki ete ozali mpenza komibanzabanza mpo na ye, akosepela mpenza koyekola epai na yo. Na yango, bankulutu basalaka molende kaka te mpo na koteya kasi mpe mpo na kozala baninga malamu.—Masese 17:17; Yoane 15:15.
21 Nsima ya kobongisa motema ya moyekoli, nkulutu akoki kobanda kopesa ye formasyo. Mayele nini nkulutu akoki kosalela? Tokolobela yango na lisolo oyo elandi.
^ par. 3 Lisolo oyo mpe oyo elandi ebongisami mpenzampenza mpo na bankulutu. Kasi moto nyonso asengeli koluka koyeba makambo yango. Mpo na nini? Ekosalisa bandeko nyonso báyeba ete bazali na mposa ya formasyo mpo básala mingi na lisangá. Soki bandeko mingi bazwi formasyo mpo na kosalisa lisangá, moto nyonso akozwa litomba.
^ par. 11 Bankulutu yango bazali na Afrique du Sud, Australie, Bangladesh, Belgique, Brésil, Corée, États-Unis, France, Guyane, Japon, Mexique, Namibie, Nigéria, Réunion, mpe Russie.


text:
JW LIBRARY
Lisalisi mpo na Android
JW Library ezali programɛ oyo Batatoli ya Yehova bango moko babimisá. Na kati, ezali na Babiblia ebele, babuku, mpe mwa babuku mpo na koyekola Biblia.
NA ETENI OYO
Bandá kosalela JW Library—Android
Yekolá ndenge ya kosalela makambo oyo ezali na menu ya JW Library na baaparɛyi Android.
Kozwa Babiblia mpe kosalela yango—Android
Yekolá ndenge ya kozwa Babiblia mpe kosalela yango na JW Library na apareyi Android.
Kozwa, kobomba, mpe kolongola mikanda—Android
Yekolá ndenge ya kozwa, kobomba, mpe kolongola mikanda na JW Library na apareyi Android.
Kotya mpe kosalela ba marque-pages—Android
Yekolá ndenge ya kotya mpe kosalela ba marque-pages na JW Library na apareyi Android.
Kosalela Historique—Android
Yekolá ndenge ya kosalela Historique na JW Library na apareyi Android.
Bongisá mikanda ndenge olingi—Android
Yekolá ndenge ya kobongisa mikanda ndenge olingi na JW Library na apareyi Android.
Koluka liloba na Biblia to na mokanda—Android
Yekolá ndenge ya koluka liloba na Biblia to na mokanda mpe koluka liloba na Études perspicace na JW Library na apareyi Android.
Kotya langi na makomi—Android
Yekolá ndenge ya kotya langi na makomi na JW Library na apareyi Android.
Mituna oyo bato batunaka mingi—JW Library (Android)
Luká biyano na mituna oyo bato batunaka mingi.


text:
Biblia na Internet | BIBLIA - LIBONGOLI YA MOKILI YA SIKA
Olingi koyoka botángi ya lisolo oyo na %%?
Nzembo 85:1-13
Mpo na mokambi ya nzembo. Ya bana ya Kora. Mondule.85 Ee Yehova, yo osepeli na mokili na yo;+Ozongisi bakangami ya Yakobo.+2 Olimbisi libunga ya bato na yo;+Ozipi lisumu na bango nyonso.+Sela.3 Opekisi nkɛlɛ na yo nyonso;+Otiki nkanda na yo makasi.+4 Ee Nzambe ya lobiko na biso, zongisá biso,+Mpe longolelá biso nkanda na yo.+5 Okosilikela biso mpo na ntango oyo etyami ndelo te?+Okoumisa nkanda na yo libota na libota?+6 Yo moko okopesa biso bomoi lisusu,+Mpo bato na yo básepela na yo, boye te?+7 Ee Yehova, monisá biso motema boboto na yo,+Mpe pesá biso lobiko na yo.+8 Nakoyoka oyo Yehova Nzambe ya solo akoloba,+Mpo akolobela kimya epai ya bato na ye+ mpe epai ya bato na ye ya sembo,Kasi bázongela te komityela motema.+9 Ya solo, lobiko na ye ezali pene na baoyo babangaka ye,+Mpo nkembo efanda na mokili na biso.+10 Motema boboto mpe bosolo ekutani;+Boyengebene mpe kimya epesani mapwɛpwɛ.+11 Bosolo ekobima na mabele,+Mpe uta na likoló, boyengebene ekotala na nse.+12 Lisusu, Yehova akopesa oyo ezali malamu,+Mpe mokili na biso ekopesa mbuma na yango.+13 Boyengebene ekotambola liboso na ye,+Mpe ekosala nzela na makolo na ye.+


text:
Salelá malamu nguya ya lolemo na yo
“Maloba ya monɔkɔ na ngai . . . Ekóma elɛngi liboso na yo, Ee Yehova.”—NZEMBO 19:14.
NZEMBO: 82, 77
1, 2. Mpo na nini Biblia ekokanisi likoki na biso ya koloba na mɔtɔ?
MOKOLO moko na 1871, mɔtɔ ebandaki kopela na zamba, na etúká ya Wisconsin, na États-Unis. Nokinoki, mɔtɔ yango epanzanaki mpe ezikisaki banzete soki miliare 2. Bato koleka 1 200 bakufaki. Kutu, bato oyo bakufaki na mɔtɔ wana bazalaki ebele koleka bato oyo bakufá na mɔtɔ mosusu nyonso na États-Unis. Emonani ete mwa mintɛntɛi ya mɔtɔ (étincelles) ya bingbunduka (trains) oyo elekaki na zamba yango nde ebandisaki mɔtɔ wana ya makasi. Yango ekundweli biso maloba ya vɛrsɛ oyo ya Biblia: “Talá! Mwa mɔtɔ moke ekoki kotumba zamba ya monene mpenza!” (Yakobo 3:5) Mpo na nini mokomi Yakobo alobi boye?
2 Alimboli ete: “Lolemo ezali mɔtɔ.” (Yakobo 3:6) “Lolemo” elimboli likoki na biso ya koloba. Kaka lokola mɔtɔ, makambo oyo tolobaka ekoki kobimisa makama minene. Maloba na biso ekoki kosala basusu malamu to mabe. Kutu, Biblia elobi ete makambo oyo tolobaka ekoki kopesa basusu bomoi to komema bango na liwa. (Masese 18:21) Kasi, yango elingi nde koloba ete tosengeli kobanga koloba mpo tokoloba likambo moko ya mabe? Te, ezali bongo te. Totikaka te kosalela mɔtɔ kaka mpo ekoki kozikisa biso. Tozalaka nde ekɛngɛ ntango tozali kosalela yango. Na ndakisa, tokoki kosalela mɔtɔ mpo na kolamba bilei, mpo na kozwa molunge na ntango ya malili mpe mpo na kozwa pole. Ndenge moko mpe, soki tozali ekɛngɛ na maloba na biso, tokoki kosalela likoki na biso ya koloba mpo na kokumisa Yehova mpe mpo na bolamu ya basusu.—Nzembo 19:14.
3. Makambo nini misato ekosalisa biso tólendisa basusu ntango tozali koloba?
3 Yehova apesá biso likoki ya koyebisa basusu makambo oyo tozali kokanisa mpe ndenge tozali koyoka, ezala na maloba to na bajɛstɛ. Kasi, ndenge nini tokoki kosalela likabo wana kitoko mpo na kolendisa basusu? (Tángá Yakobo 3:9, 10.) Tosengeli koyeba ntango ya koloba, makambo oyo tokoloba mpe ndenge ya koloba yango.
NTANGO NINI TOSENGELI KOLOBA?
4. Ntango nini tosengeli kofanda nyɛɛ?
4 Ntango mosusu ezalaka malamu kofanda nyɛɛ. Biblia elobi ete ezali na “ntango ya kofanda nyɛɛ.” (Mosakoli 3:7) Na ndakisa, tofandaka nyɛɛ ntango basusu bazali koloba mpo na komonisa ete tozali komemya bango. (Yobo 6:24) Lisusu, tolobaka te makambo oyo ezali sekele mpe oyo bato mosusu basengeli koyeba te. (Masese 20:19) Mpe ntango moto moko ayokisi biso nkanda, tokomonisa ete tozali na bwanya soki tofandi nyɛɛ mpe tolobi eloko te.—Nzembo 4:4.
5. Ndenge nini tokoki komonisa Yehova ete tozali na botɔndi na ndenge apesá biso likabo ya koloba?
5 Kasi ezali mpe na ntango oyo ezalaka malamu koloba. (Mosakoli 3:7) Ezali na ntango ya kokumisa Yehova, kolendisa basusu, koyebisa ndenge tozali komiyoka, mpe koyebisa basusu oyo tozali na mposa na yango. (Nzembo 51:15) Soki tosaleli likoki na biso ya koloba na ndenge wana, tokomonisa ete tozali na botɔndi epai ya Yehova na ndenge apesá biso likabo yango. Soki moninga moko apesi biso likabo moko ya kitoko, tolingaka kosalela yango na ndenge oyo eleki malamu.
6. Mpo na nini ezali na ntina kopona ntango oyo ebongi mpo na koloba?
6 Mpo na nini ezali na ntina kopona ntango oyo ebongi mpo na koloba? Mokanda ya Masese 25:11 elobi ete: “Liloba oyo elobami na ntango na yango ezali lokola bapɔme ya wolo na kati ya eloko ya mayemi ya palata.” Bapɔme ya wolo ezalaka kitoko, kasi ezalaka lisusu kitoko koleka soki ezali liboso ya eloko moko ya palata. Ndenge moko mpe, tokoki kozala na likambo moko ya malamu ya koyebisa moto. Kasi, soki toponi ntango oyo ebongi mpo na koloba yango, tokoki kosalisa moto yango lisusu mingi koleka. Ndenge nini tokoki kosala yango?
7, 8. Ndenge nini bandeko na biso ya Japon balandaki ndakisa ya Yesu?
7 Soki tolobi na ntango oyo ebongi te, mbala mosusu bato bakokanga ntina te to bakondima te makambo oyo tolobi. (Tángá Masese 15:23.) Na ndakisa, na sanza ya 03/2011, koningana ya mabele mpe tsunami ebebisaki bingumba mingi na Ɛsti ya Japon. Bato koleka 15 000 bakufaki. Atako ebele ya Batatoli ya Yehova babungisaki bandeko na bango ya libota mpe baninga na bango, bazalaki kaka na mposa ya kosalela Biblia mpo na kosalisa bato mosusu oyo bazalaki na mpasi lokola bango. Kasi, bayebaki ete mingi ya bato yango bazalaki bato ya Lingomba ya Bouddha mpe bayebaki makambo mingi te ya Biblia. Yango wana, na esika ya koyebisa bango elikya ya lisekwa, bandeko babɔndisaki bango mpe bamonisaki bango ntina oyo makambo ya nsɔmɔ ndenge wana ekomelaka ata bato malamu.
8 Bandeko wana balandaki ndakisa ya Yesu, oyo ayebaki ntango ya kofanda nyɛɛ mpe ntango ya koloba. (Yoane 18:33-37; 19:8-11) Mpe azelaki ntango oyo ebongi mpo na koteya bayekoli na ye makambo mosusu. (Yoane 16:12) Bandeko ya Japon bazelaki ntango oyo ebongaki mpo na koyebisa bato elikya ya lisekwa. Mbula mibale na ndambo nsima ya tsunami, bakabolaki trakte “Bakufi bakozonga mpenza na bomoi?” Bato mingi bazwaki trakte yango mpe ntango batángaki yango ebɔndisaki bango. Biso mpe tosengeli koluka koyeba mimeseno mpe bindimeli ya bato ya teritware na biso mpo tóluka ntango oyo ebongi mpo na kosolola na bango.
Tosengeli kozala motema molai, mpe koyeba ntango oyo bato bakoki kondima koyoka biso
9. Na makambo nini mosusu tosengeli kozela ntango oyo ebongi mpo na koloba?
9 Na makambo nini mosusu tosengeli kozela ntango oyo ebongi mpo na koloba? Mbala mosusu moto moko alobi likambo oyo eyokisi biso mpasi. Na esika ya kozongisa mbala moko mpe koloba likambo moko ya mabe, tokomonisa bwanya soki tofandi nyɛɛ mpe tokanisi boye: ‘Yango elakisi ete moto yango azali na boboto te? Nasengeli mpenza kosolola na ye mpo na likambo oyo alobi?’ Mbala mosusu ekoki kozala malamu koleka tóloba eloko te. Kasi, soki tomoni ete ezali mpenza na ntina tósolola na ye, tosengeli kozela tii ntango motema na biso ekokita. (Tángá Masese 15:28.) To mpe ekoki kozala ete tolingi kolendisa bato ya libota na biso oyo bazali Batatoli te báyeba Yehova. Tosengeli kozala motema molai, kokanisa malamu makambo oyo tokoloba, mpe koyeba ntango oyo bakoki kondima koyoka biso.
MAKAMBO NINI TOSENGELI KOLOBA?
10. (a) Mpo na nini tosengeli kopona malamu maloba na biso? (b) Lolenge nini ya maloba tosengeli koboya?
10 Makambo oyo tolobaka ekoki kosala ete basusu báyoka malamu to kosala bango lisusu mabe koleka. (Tángá Masese 12:18.) Bato mingi na mokili ya Satana babimisaka “maloba ya bololo” oyo ezali lokola “likula” to “mopanga” mpo balingaka kozokisa basusu mpe koyokisa bango mpasi. (Nzembo 64:3) Bato mingi bayekolaka koloba ndenge wana na nzela ya bafilme mpe ya makambo oyo batalaka na televizyo. Kasi, bakristo basengeli te koloba makambo oyo eyokisaka basusu mpasi mpe oyo ezangi boboto, ata na ndenge ya masɛki. Masɛki ezali malamu mpe ekoki kosala ete makambo oyo tozali koloba esepelisa basusu. Kasi, tosengeli soki moke te kobimisa maloba ya kozokisa, elingi koloba, koloba likambo moko oyo ekoyokisa moto nsɔni to ata kofinga moto kaka mpo na kosɛkisa basusu. Biblia epekisi bakristo kobimisa “maloba ya kofinga.” Elobi mpe ete: “Liloba ya kopɔla ebima na monɔkɔ na bino te, kasi nde liloba nyonso oyo ezali malamu mpo na kotonga na ntango mposa ezali, mpo epesa bayoki eloko ya malonga.”—Baefese 4:29, 31.
11. Nini ekoki kosalisa biso tópona maloba ya malamu?
11 Yesu alobaki ete “monɔkɔ elobaka nde makambo oyo etondi na motema.” (Matai 12:34) Yango elingi koloba ete makambo oyo tolobaka ekoki komonisa ndenge oyo tozali komiyoka. Yango wana, soki tolingaka bato mpe tokipaka bango, na ntembe te, tokopona maloba ya malamu ntango tozali koloba na bango. Makambo oyo tokoloba ekozala ya malamu mpe ya kolendisa.
12. Nini mosusu ekoki kosalisa biso tópona maloba ya malamu?
12 Esɛngaka milende mpo na kopona maloba ya malamu. Atako mokonzi Salomo azalaki na bwanya, “akanisaki malamumalamu mpe alukaki malamumalamu” mpo makambo oyo akokoma ezala ya solo mpe esepelisa batángi. (Mosakoli 12:9, 10) Nini ekoki kosalisa biso tóyeba makambo oyo tokoloba? Tokoki kotala na Biblia mpe na mikanda na biso mpo na komona ndenge ya sika ya kobimisa makanisi na biso. Tokoki koyekola ndimbola ya maloba oyo tozali kokanga ntina na yango te. Tokoki mpe koyekola ndakisa ya Yesu mpo na koyeba ndenge ya koloba na basusu na ndenge oyo ekosalisa bango. Yesu ayebaki mpenza makambo ya koloba mpo Yehova ateyaki ye “ndenge ya koloba mpo na kobɔndisa moto oyo alɛmbi.” (Yisaya 50:4) Ezali mpe na ntina kokanisa na ndenge oyo maloba na biso ekoki kosala epai ya basusu. (Yakobo 1:19) Tokoki komituna boye: ‘Soki nalobi boye, moto akokanga ntina ya likambo oyo nalingi koyebisa ye? Akomiyoka ndenge nini?’
13. Mpo na nini tosengeli koloba na ndenge oyo ezali pɛtɛɛ mpo bato bákanga ntina?
13 Na Yisraele, bazalaki kobɛta kelelo mpo na koyebisa bato likambo. Ebɛtɛli mosusu ya kelelo ezalaki kolimbola ete bato basengeli kokutana esika moko. Mosusu ezalaki komonisa ete basoda basengeli kobundisa banguna. Kanisá nini elingaki kokómela limpinga ya basoda soki kelelo eyokani malamu te! Biblia ekokanisi kobɛta kelelo na ndenge ya polele na maloba oyo ezali pɛtɛɛ mpo na kokanga ntina. Soki tozali koloba makambo polele te, bato bakoki kozwa mobulu na makanisi to kondima likambo oyo ezali solo te. Ata soki tolingi kobimisa makanisi na biso polele, tosengeli kokeba ete maloba na biso ezala te oyo ezangi bokonde to limemya.—Tángá 1 Bakorinti 14:8, 9.
14. Ndakisa nini emonisi ete Yesu azalaki koloba na ndenge oyo ezalaki pɛtɛɛ mpo bato bákanga ntina?
14 Matai mokapo 5 tii 7 ezali ndakisa malamu oyo emonisi ndenge Yesu aponaki maloba oyo ezali pɛtɛɛ mpo bato bákanga ntina. Na lisolo na ye, alukaki te kosalela maloba ya mindɔndɔ to oyo ezangi ntina mpo na kokamwisa bato. Mpe alobaki te maloba oyo ekokaki kozokisa basusu. Yesu ateyaki makambo ya ntina mpenza oyo ezalaki na ndimbola monene, kasi alobaki yango na ndenge oyo ezalaki pɛtɛɛ mpo bato bákanga ntina. Na ndakisa, Yesu alingaki ete bayekoli na ye báyeba ete basengeli komitungisa te mpo na bamposa na bango ya mokolo na mokolo. Yango wana, alimbolaki ete Yehova aleisaka bandɛkɛ ntango nyonso. Na nsima, atunaki bango boye: “Bino boleki bango na motuya te?” (Matai 6:26) Na maloba wana ya pɛtɛɛ, Yesu asalisaki bango bákanga ntina ya liteya moko monene mpe bálendisama.
NDENGE NINI TOSENGELI KOLOBA NA BASUSU?
15. Mpo na nini tosengeli koloba na boboto?
15 Ndenge oyo tolobaka na basusu mpe makambo oyo tolobaka na bango ezali na ntina. Bato bazalaki kosepela koyoka Yesu mpo azalaki na maloba “kitoko,” to ya boboto. (Luka 4:22) Soki tozali koloba na boboto, na ntembe te, bato bakosepela koyoka biso mpe bakondima makambo oyo tozali koloba. (Masese 25:15) Tokozala na likoki ya koloba na basusu na boboto soki tomemyaka bango mpe tokipaka ndenge oyo bamiyokaka. Yesu azalaki kosala bongo. Na ndakisa, ntango amonaki ebele ya bato bazali kosala makasi mpo na koyoka ye, asepelaki mingi kolekisa ntango elongo na bango mpe koteya bango. (Marko 6:34) Ata ntango bato bafingaki ye, azalaki kozongisa kofinga te.—1 Petro 2:23.
16, 17. (a) Ntango tozali koloba na bandeko na biso ya libota mpe baninga na biso, ndenge nini tokoki komekola Yesu? (Talá elilingi ya ebandeli.) (b) Ndenge nini mama moko asalaki malamu mingi ntango alobaki na boboto?
16 Atako tolingaka bato ya libota na biso mpe baninga na biso, ekoki kokóma ete tólobela bango maloba oyo ezangi boboto mpo toyebi bango malamu. Tokoki kokanisa ete tosengeli te kokeba na ndenge oyo tosengeli koloba na bango. Kasi, Yesu alobaki ata mokolo moko te na baninga na ye na ndenge oyo ezangi boboto. Ntango basusu kati na bango bazalaki kowelana mpo na koyeba nani aleki baninga, asembolaki bango na boboto mpe asalelaki ndakisa ya mwana moke mpo na kosalisa bango bábongola ndenge na bango ya kokanisa. (Marko 9:33-37) Bankulutu bakoki komekola Yesu soki bazali kopesa basusu toli na boboto.—Bagalatia 6:1.
17 Ata ntango moto alobi na biso likambo oyo epesi biso nkanda, tokoki kosala malamu mingi soki tolobi na ye na boboto. (Masese 15:1) Na ndakisa, elenge mobali moko oyo abɔkɔlami na mama na ye azalaki kosala makambo ya mabe mpe koloba ete asalelaka Yehova. Ndeko mwasi mosusu na lisangá ayokelaki mama yango mawa mpe alobaki na ye boye: “Ezali mpenza mawa mpo na yo ndenge olongi te kobɔkɔla mwana na yo malamu.” Mama yango akanisaki mwa moke, na nsima alobaki boye: “Ezali solo ete makambo ezali naino kotambola malamu te, kasi formasyo na ye ezali kokende malɛmbɛmalɛmbɛ. Tósolola lisusu nsima ya Armagedone; na ntango wana nde ekoyebana.” Lokola mama yango afandaki kimya mpe azalaki kaka na boboto epai ya ndeko mwasi yango, boninga na bango ekobaki. Longola yango, mwana wana ayokaki makambo mama na ye alobaki mpe amonaki ete mama na ye azalaki kaka na kondima ete akoki kobongwana. Yango wana, atikaki baninga mabe, azwaki batisimo, mpe na nsima akómaki kosala na Betele. Ezala ntango tozali koloba na bandeko na biso bakristo, na bato ya libota na biso, to bato oyo toyebi te, maloba na biso esengeli ntango nyonso kozala “kitoko, eyeisama elɛngi na mungwa.”—Bakolose 4:6.
18. Ndenge nini tokoki kolanda ndakisa ya Yesu na ndenge na biso ya koloba?
18 Likoki ya koyebisa basusu makanisi na biso mpe ndenge tozali komiyoka ezali mpenza likabo kitoko oyo euti na Yehova. Soki tolandi ndakisa ya Yesu, tokopona ntango oyo ebongi mpo na koloba, tokokeba na makambo oyo tokoloba mpe tokozala ntango nyonso na boboto. Yango wana, tiká ete tósalela maloba na biso mpo na kolendisa basusu mpe kosepelisa Yehova.


text:
Makambo etali babiro na biso mpe kosala vizite
Tosɛngi yo na motema moko oya kotala babiro na biso mpe bamasini na biso ya kobimisa mikanda. Talá ba adrɛsi mpe ngonga ya kosala vizite.
Albanie
Autostrada Tiranë – Durrës, Km 1
Mëzez
TIRANË
ALBANIE
+355 42-407-255
Vizite
Lundi tii Vendredi
8:00 tii 11:00 mpe 13:00 tii 16:00
Eumelaka ngonga 1
Makambo ya ntina
Tobongolaka mikanda oyo elimbolaka Biblia na monɔkɔ ya Albanais mpe na elobeli ya bababa ya Albanie. Totindaka mikanda ya minɔkɔ ndenge na ndenge na masangá ya Albanie mpe ya Kosovo.


text:
EBIMÁ KAKA YANGO MOKO?
Ndenge nsɔngɛ ya mapapu ya bandɛkɛ oyo epumbwaka na vitɛsi makasi ebaluká
AVIƆ ya monene esalaka ete mopɛpɛ ebalukabaluka makasi na nsɔngɛ ya mapapu na yango ntango ezali kopumbwa. Ndenge mopɛpɛ ebalukaka ndenge wana ebendaka aviɔ mpe yango esalaka ete esalela esansi (kérosène) mingi. Eningisaka mpe baaviɔ mosusu oyo ezali kopumbwa penepene na yango. Na yango, baaviɔ oyo ezali kopumbwa nzela moko na yango esengeli kozala mpenza mosika mpo na kozela mopɛpɛ yango ekita.
Ba-ingénieur oyo basalaka baaviɔ bamoni ndenge ya kosala mpo mokakatano yango ezala mingi te. Solisyo nini bazwi? Balingi kosala baaviɔ oyo nsɔngɛ ya mapapu na yango ekozala ya kobaluka lokola oyo ya bandɛkɛ oyo epumbwaka na vitɛsi makasi; na ndakisa ndɛkɛ babengi la buse, mpongo mpe nkɔngi (cigogne).
Tókanisa naino: Ntango ezali kopumbwa, nsala oyo ezalaka na nsɔngɛ ya mapapu ya bandɛkɛ wana ya minene ebalukaka tii ntango ekómaka mwa moke semba. Yango esalaka ete epumbwa na ndenge oyo ebongi ata soki mapapu na yango ezali milai mingi te. Esalaka ete bandɛkɛ yango epumbwa lisusu malamu. Ba-ingénieur basalaki aviɔ oyo mapapu na yango ezali lokola oyo ya bandɛkɛ wana. Ntango batyaki aviɔ yango na esika oyo babongisá mpo na komekaka baaviɔ mpo na kotala ndenge oyo ekosala na mopɛpɛ ya makasi, bamonaki ete ntango babongisaki mwa moke nsɔngɛ ya mapapu na yango, basali lokola kobalusa nsɔngɛ na yango mpe babongisi yango na ndenge oyo ekolanda malamu mopɛpɛ, aviɔ yango ekómaki kopumbwa malamu mingi (10%) koleka ndenge ezalaki liboso. Mpo na nini? Buku moko (Encyclopedia of Flight) elobi ete nsɔngɛ ya mapapu yango ekitisaka makasi ya mopɛpɛ. Lisusu, ebimisaka nguya moko oyo etindikaka aviɔ mpe “esalaka ete mopɛpɛ oyo aviɔ yango moko ebimisaka, ebendaka yango te.”
Na ndenge yango, nsɔngɛ ya mapapu yango esalaka ete aviɔ epumbwa mosika, emema kilo mingi mpe mapapu na yango ezala mikuse. Yango esalaka mpe ete ezwa esika monene te na parkingi mpe esalela esansi mingi te. Na ndakisa, na 2010, lapolo oyo NASA ebimisaki emonisaki ete bakompanyi ya aviɔ ebatelaki “milio 7 600 ya balitre ya esansi na mokili mobimba” mpe esalaki ete milinga oyo baaviɔ ebimisaka ebima mingi te.
Okanisi nini? Ndenge nsɔngɛ ya mapapu ya bandɛkɛ oyo epumbwaka na vitɛsi makasi ebaluká, ebimá kaka yango moko to basalaki yango kosala?