text:
Likanisi ya mabondeli ya sanza oyo.
Janvier 2018
Tokobondela makasi mpe tokosenga Nzambe abundela pe abatela basoda oyo ya ONU bazali kobatela mboka na biso.
Tango mingi bango bazali mpe kokweya na mitambo ya ba rebele.
Tokobondela mingi mpo ete loboko ya Nzambe azala na banzela nioso bango bazali koleka.
Basongo eyeli biso elobi, kuna na mboka Beni, na egumba ya kivu, Basoda ya ONU, Zomi na mitano, bango banso ba-oyo bahuta na mboka Tanzania bakufaki.
Ba rebele, bazali kosali kotangisa makila uta kala o zonga-zonga ya mabele ya Kivu. Likama oyo esalamaki mokolo ya sambo ya sanza ya zomi na mibale, boto tuku mine na mine mpe bazokaki. Kimia ya Nzambe na mabota nioso oyo ekweyeli kufa.
Mapamboli.com ezali na posa na yo, ozala na Congo to mosika, yaka kosangana na biso elongo na mabondeli.
Mapamboli.com ezali lingomba ya mayangani te, yango ezali kosangisa bandimi nioso oyo balingi kopesa tango na bango mpo na kobundela mboka congo na mabondeli. Tokotelema ngwi mikolo nioso, butu mpe moyi mpo ete Nzambe atelemisa mboka congo,mpe alongola yango na pasi mpe bosoto. Etumba ya Bakrito ezali ya minduki te. Masasi na biso yango ezali se losambo. Elonga na biso ezali na maboko ya Nzambe.
Mapamboli na moto oyo aboyaka kolanda toli ya bato ya mabe,
oyo atelemaka te na nzela ya bato ya masumu, mpe avandaka esika moko te na batioli.
BANZEMBO 1: 1
Mapamboli.com 2018 . Copyright. Un site en Lingala, pour la diffusion et partage de la Bible. Site associatif, sans but lucratif publié par Jupé BONGOLO. Siège : 1 rue Fleutet 74100 Annemasse (France).
MAPAMBOLI. COM


c: text/html

text:
© 1996 – 2009 The Office of the High Commissioner for Human Rights
This HTML version prepared by the UDHR in Unicode project, http://www.unicode.org/udhr.
Na botáláká ’te kondima limɛmya ya bato nyɔ́nsɔ ya molɔ́ngɔ́ mpé makokí ma bangó óyo ezalí ndéngé mɔ̌kɔ́ mpé bakokí kopímela moto tɛ́ ezalí ntína ya bonsɔ́mí, bosémbo mpé kímyá káti ya molɔ́ngɔ́. Na botáláká ’te komɔ́na mpámba mpé kobóya kotósa esengeli ya moto ebátelama na bokonzi ya bosémbo mpɔ̂ ’te, na sima yangó, moto ákóma na botɔmbɔki esóngó na minyɔ́kɔli tɛ́,
Na botáláká ’te esengélí koléndisa boyókani na káti ya bikólo,
Na botáláká ’te na káti ya Mokandá ya Mibéko ya Lisangá ya Bikólo ya Molɔ́ngɔ́, bato ya molɔ́ngɔ́ bayébísí lisúsu loléngé bandimí malɔki ya ntína ya moto, limɛmya mpé lokúmú ya moto, bokokani ya makokí ya bǎsí mpé babáli mpé na botáláká ’te bangó bayébísí ’te bazwí mokáno ya kobɔngisa ezalélí ya moto mpé kosála ’te moto azwa bomɔi malámu mpenzá na káti ya bonsɔ́mí ya monɛ́nɛ mpenzá,
Na botáláká ’te kozala bato nyɔ́nsɔ na makanisi ndéngé mɔ̌kɔ́ mpɔ̂ na makokí mpé bonsɔ́mí yangó, ezalí na ntína monɛ́nɛ mpɔ̂ ’te óyo bakáni elónga,
Likita monɛ́nɛ ezalí koyébisa Lisakoli ya molɔ́ngɔ́ óyo ya makoki ya moto lokóla elɔ́kɔ óyo bato mpé bikólo nyɔ́nsɔ balingí bazwa, mpɔ̂ ’te bato mpé mangómbá nyɔ́nsɔ, na bobátelaka ntángo nyɔ́nsɔ Lisakoli yangó na motéma, basála makási na botéyi mpé bokólísí bwányá, mpɔ̂ ’te makokí mpé bonsɔ́mí yangó etósama mpé basála ’te bandima mpé basálélí yangó na bosɔ̂lɔ́ mpenzá na molɔ́ngɔ́ mobimba, ezala na káti ya bato ya Bikólo ya Lisangá bangó mɔ̌kɔ́ tǒ na káti ya ekólo mpé molɔ́ngɔ́ mobimba.
Bato nyɔ́nsɔ na mbótama bazalí nsɔ́mí mpé bakókání na limɛmya mpé makokí. Bazalí na mayɛ́lɛ mpé basengélí kovánda na bondeko o káti na bangó.
Moto nyɔ́nsɔ azalí na makokí mpé bonsɔ́mí nyɔ́nsɔ óyo elimbólámí na káti ya Lisakoli óyo, bokɛsɛni atá mokɛ́ tɛ́, na mambí matálí lomposo ya nzóto, bomwǎsí tǒ bobáli, lokóta, lingómba ya nzámbe, makanisi ya politiki tǒ ya ndéngé mosúsu, ekólo tǒ lingómba ya bato, bokulaka, mbótama tǒ makambo mosúsu.
Epái mosúsu, na botálaka elɔ́kɔ ya moto, epikísámí kosála bokɛsɛni na mambí matálí mibéko ya politiki, mibéko ya bosámbisi tǒ ya boyókani na mikili mosúsu, ezala ekólo tǒ mabelé ya nsɔ́mí tǒ óyo eyángélémání na baúta, tǒ óyo ezwí bonsɔ́mí ya síkísíkí tɛ́.
Moto nyɔ́nsɔ azalí na likokí ya kozala na bomɔi, na kozala nsɔ́mí mpé kozala motéma nsɛi na bomoto na yě.
Moto atá mokɛ́ tɛ́ asengélí kozala moúmbu; boúmbu mpé botɛ́ki baúmbu epikísámí na ndéngé nyɔ́nsɔ.
Moto atá mokɛ́ tɛ́ asengélí konyɔ́kama mpé kosalelama makambo ya bonyama mpé óyo ezanga bomoto na lokúmú.
Moto nyɔ́nsɔ azalí na likokí ’te bayéba makokí na yě bipái nyɔ́nsɔ.
Bato nyɔ́nsɔ bakokání libosó ya mobéko mpé bazalí na likokí ya kobátelama na mobéko sé ndéngé mɔ̌kɔ́. Bánsɔ bazalí na likokí ya kobátelama sé ndéngé mɔ̌kɔ́ esóngó na bikelá nyɔ́nsɔ ya bokɛsɛnisi elongobani tɛ́ na Lisakoli óyo mpé esóngó na bikelá nyɔ́nsɔ óyo ekobota bokɛsɛnisi yangó.
Moto nyɔ́nsɔ azalí na likokí ya koluka lisálisi ya nsɔ́lɔ́ mpenzá na libosó ya mangómbá ya bosámbisi ya ekólo óyo ezalí na bwányá esóngó na bikelá óyo ekotángola malɔki ya ntína endimámí na mibéko mpɔ̂ na yě.
Moto mɔ̌kɔ́ tɛ́ akokí kokangama tǒ kobengisama ntína tɛ́.
Moto nyɔ́nsɔ azalí na likokí ’te likambo na yě lokóla ya bato nyɔ́nsɔ, esámbisama na bosémbo mpé na mǐso ya bato nyɔ́nsɔ na esámbiselo ya nsɔ́mi mpé ya epái mɔ̌kɔ́ tɛ́, óyo ekozwa mikáno ɛngɛ́bɛ́nɛ́ na makokí mpé masɛ́nginyá yě tǒ ɛngɛ́bɛ́nɛ́ na bosɔ̂lɔ́ ya likambo yě afúndámí.
1. Moto nyɔ́nsɔ óyo afúndámí na likambo azalí naíno mabɔ́kɔ mpɛ́mbɛ́ téé ntángo bakotatola ɛngɛ́bɛ́nɛ́ na mobéko, mabé yě asálí, na libánza óyo ekosalama na mǐso ya bato nyɔ́nsɔ, epái wápi mánsɔ esengélí kosalama mpɔ̂ te mofúndami azwa na yě.
2. Moto atá mɔ̌kɔ́ tɛ́ asengélí kozwa etúmbu mpɔ̂ na makambo tǒ botíki óyo, ntángo esálámákí, ezalákí naíno mbéba tɛ́, ɛngɛ́bɛ́nɛ́ na mibéko ya ekólo tǒ ya molɔ́ngɔ́. Soo loléngé yangó, bakokí tɛ́ kopɛ́sa moto etúmbu koleka óyo ezalaka kopɛ́sama na ntángo likambo esalámákí.
Moto atâ mɔ̌kɔ́ tɛ̂ akokí kokɔ́ta mpámba na makambo etálí ezaleli, libótá, ndáko mpé mikandá ya nganda tǒ mpé kobébisa lokúmú na yě. Moto nyɔ́nsɔ azalí na likokí ya kobátelama na mobéko esóngó na bikɔ́ta‐kɔ́ta yangó.
1. Moto nyɔ́nsɔ azalí na makokí ya kotámbola ndéngé alingí mpé kopɔna esíká ya kovánda káti ya ekólo.
2. Moto nyɔ́nsɔ azalí na makokí ya kotíka ekólo nyɔ́nsɔ atá ya yě mɔ̌kɔ́ mpɔ̂ na kokɛnda na ekólo mosúsu; yě akokí mpé kozónga na ekólo na yě.
1. Na libosó ya monyɔ́kɔli, moto nyɔ́nsɔ azalí na likokí ya koluka mpé kozwa esíká ya kobómba nzóto na bikólo mosúsu.
2. Likokí yangó likopɛ́sama tɛ́ na moto afúndámí na likambo ya makási tǒ na bikelá óyo elongobani tɛ́ na mibéko ya Lisangá ya Bikólo ya Molɔ́ngɔ́.
1. Moto nyɔ́nsɔ azalí na likokí ya koyébana mosí‐ekólo.
2. Bakokí tɛ́ kopímela moto likokí ya kozala mosí‐ekólo tǒ ya kokóma moto ya ekólo mosúsu.
1. Sɔ́kí mobú ya kobálana ekokí, mobali mpé mwâsí bakokí kokwêlana mpé kotónga libóta mpé masímbisi ezala tɛ́ na makambo etálí lomposo, ekólo tǒ lingómba ya nzámbe. Bangó bazalí na makokí sé ndéngé mɔ̌kɔ́ na makambo etálí makwéla, ezala ntángo ya makwéla tǒ ntángo ya bokabwani.
2. Libála ekokí kosalama sé sɔ́kí mwâsí na mobali bangó méi bandimi na motéma mɔ̌kɔ́.
3. Libála ezalí longómba ya ntína mpɔ̂ na bato mpé ezalí na likokí ya kobátelama na bato mpé Lɛ́ta.
1. Moto nyɔ́nsɔ azala yě mɔ̌kɔ́ tǒ na káti ya lisangá, azalí na likokí ya mokóló‐ekólo.
2. Bakokí atá mokɛ́ tɛ́ kopímela tǒ kobɔ́tɔla moto elɔ́kɔ na yě sɔ́kí ntína ezalí tɛ́.
Moto nyɔ́nsɔ azalí na likokí, ya kozala na makanisi na yě, mayɛ́lɛ na yě ya motéma mpé lingómba na yě ya nzámbe; likokí yangó ekopɛ́sa yě ndingisa ya kopɔna lingómba ya nzámbe tǒ kobóngola makanisi na yě, yě mɔ̌kɔ́ tǒ elongo na baníngá, ezala na mǐso ya bato ya mɛi; na botéyi, na bikelá, na bokúmisi nzámbe mpé milúlú.
Moto nyɔ́nsɔ azalí na likokí ya bokanisi mpé bolobi; yangó ekopɛ́sa yě ndingisa ya kozala na bomɔi na motéma tɛ́ likoló ya makanisi na yě ndingisa ya koluka, kozwa mpé kopanza mayébisi na makanisi esíká na esíká, na ndéngé alingí koyébisa yangó.
1. Moto nyɔ́nsɔ azalí na likokí ya kozala na likita mpé lingómbá óyo ezalí na kímyá.
2. Ekokí tɛ́ kosengama na makási tɛ́ moto akɔ́ta na lingómbá.
1. Moto nyɔ́nsɔ azalí na likokí ya kotíya mabɔ́kɔ na bokambi misálá ya ekólo na yě ezala yě mɔ̌kɔ́ tǒ na batóma yě mɔ̌kɔ́ apɔní.
2. Moto nyɔ́nsɔ azalí na likokí, lokóla baníngá nyɔ́nsɔ ya kosála misálá ya Lɛ́ta.
3. Bolingi yangó esengélí komɔ́nana na mapɔni ya sémbo óyo esengélí kosalama mbala na mbala, na lipɔ́neli ya bato nyɔ́nsɔ mpé na bopɔni ya Lingómbá tǒ na ndéngé mosúsu ekokani na yangó mpé ekosála ’te bato bapɔna na bonsɔ́mí nyɔ́nsɔ.
Moto nyɔ́nsɔ, lokóla azalí mɔ̌kɔ́ ya lingómbá, azalí na likokí ya kozwa lisálisi ya esálelo‐lisungi, oyo ezalí na ndingisa ya kopɛ́sa moto makokí ya yě ya mosólo, ya bomɔi mpé ezaleli, mpɔ̂ na lokúmú mpé bokóli malámu ya bomoto na yě, na lisálisi ya bokási ya ekólo mpé ya boyókani ya mikili na mikili, ɛngɛ́bɛ́nɛ́ na mwangó mpé bokulaka ya ekólo na ekólo.
1. Moto nyɔ́nsɔ azalí na likokí ya kozwa mosálá, ya kopɔna mosálá yě alingí, na ndéngé ya sémbo elongobani na mosálá, mpé basengélí kobátela ya esóngó na bosɔmɛ́lɛ.
2. Bato nyɔ́nsɔ bazalí na likokí, bokɛsɛni atá tɛ́, ya kozwa lifúta ekokani mpɔ̂ na mosálá ekokani.
3. Moto nyɔ́nsɔ akosála, azalí na likokí ya kozwa lifúta ya sémbo mpé elongobani, oyo ekosála tɛ́ yě na libóta na yě bazwa bomɔi elongobani na lokúmú ya moto, mpé ekokí kobɔngisama lisúsu na ndéngé nyɔ́nsɔ ya bobáteli bomɔi.
4. Moto nyɔ́nsɔ azalí na likokí ya kokela basɛndiká elongo na baníngá mpé kokɔ́ta na basɛndiká mpɔ̂ na kokɛ́ngɛla maloki na yě.
Moto nyɔ́nsɔ azalí na likokí ya bopémisi mpé bopémisi nzóto, míngi ya bozwi eleko ya sémbo ya boúmélí na mosálá mpé na bozwi lifúta na bakonzi ya mbala na mbala.
1. Moto nyɔ́nsɔ azalí na likokí ya kobíkela na ndéngé elongobani mpɔ̂ ’te azwa bokɔ́lɔ́ngɔ́nú, bozala malámu ya yě mpé ya libóta na yě epúsí na makambo etálí kolíya, koláta, kovánda, kosálisa nzóto mpé kosungama na ndéngé esengélí ; yě azalí na likokí ya kosálisama na ntángo ya bosɔmɛ́lɛ, bokɔnɔ, bosɛ́lɛ́, bozéngé, bobangé tǒ na ntángo mosúsu yě akozánga mosólo ya kobíkela na sima ya makambo esálámí na bolinga na yě tɛ́.
2. Bomamá mpé bomwǎna ezalí na likokí ya kosungama na ndéngé elongobani. Mwǎna nyɔ́nsɔ abótama káti ya makwéla tǒ na libándá asengélí kobátelama tǒ ndéngé mɔ̌kɔ́.
1. Moto nyɔ́nsɔ azalí na likokí ya bokólísi bwányá mpé mayɛ́lɛ. Matéya esengélí kopɛ́sama mpámba, mosólo tɛ́, atá na bakelási ya mabandela. Matéya ya mabandela esengéní kopɛ́sama na moto nyɔ́nsɔ. Matéya ya tekniki mpé ya mosálá esengélí kopɛ́sama bipái nyɔ́nsɔ; eposá ya kozwa matéya ya kelási ya minɛ́nɛ esengélí kopɛ́sama na bato nyɔ́nsɔ, sé ndéngé mɔ̌kɔ́, ɛngɛ́bɛ́nɛ́ na mayɛ́lɛ na bangó.
2. Bokólísi bwányá mpé mayɛ́lɛ esengélí kosála tɛ́ moto akóla na ndéngé nyɔ́nsɔ mpé atósa malámu mpenzá makokí mpé bonsɔ́mí ya ntína na moto. Yangó esengélí komɛma boyókani, bobóto, bolingo káti ya bikólo mpé mangómbá ya bato oyo lomposo mpé boyambi ekɛsɛni; yangó mpé esengélí kobɔngisa misálá ya Lisangá ya Bikólo ya Molɔ́ngɔ́ mpɔ̂ na bobáteli kímyá.
3. Babóti bazalí na likokí ya yambo, ya bopɔni ndéngé ya matéya esengélí kopɛ́sama na bǎna na bangó.
1. Moto nyɔ́nsɔ azalí na likokí ya kotíya mabɔ́kɔ ndéngé alingí na misálá ya bokólísi bwányá ya lingómbá, kopɛ́sɛla na nkoti, mpé kotíya mabɔ́kɔ na botómboli nzébi mpé bolámu ya yangó.
2. Moto nyɔ́nsɔ azalí na likokí ’te matómba ya misálá ya yě ya nzébi, ya bokómi mpé ya nkoti ebátelama.
Moto nyɔ́nsɔ azalí na likokí ’te káti ya bato mpé bikólo, nyɔ́nsɔ ebóngá mpɔ̂ te makokí mpé bonsɔ́mí oyo ekomámí káti ya Lisakoli oyo elónga.
1. Moto azalí na mikúmba epái ya lingómbá oyo ekopɛ́sa yě eposá ya bokólísi bomoto na yě na ndéngé elongobani.
2. Moto nyɔ́nsɔ, na botálaka makokí mpé bonsɔ́mí na yě, asengélí kosála sé mikúmba oyo eyébání na mobéko sé mpɔ̂ ’te bayéba mpé bakúmisa maloki mpé bonsɔ́mí ya baníngá, mpé mpɔ̂ na kotósa mibéko ya sémbo ya ezalela kímyá ya bato mpé bozali malámu káti ya lingómbá ya boyángeli lisangá.
3. Makokí mpé bonsɔ́mí yangó makokí, atâ mokɛ́ tɛ̂, kozala esóngó na masɛ́ngi ya Lisangá ya Bikólo ya Molɔ́ngɔ́.
Mobéko atá mɔ̌kɔ́ tɛ́ ya Lisangá óyo ekokí kozala mpɔ̂ na Lɛ́ta, na lisangá ya bato, tǒ na moto, likokí ya kosála likambo óyo ekonyata makokí mpé bonsɔ́mí áwa.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Makambo etali babiro na biso mpe kosala vizite
Tosɛngi yo na motema moko oya kotala babiro na biso mpe bamasini na biso ya kobimisa mikanda. Talá ba adrɛsi mpe ngonga ya kosala vizite.
Espagne
Testigos Cristianos de Jehová
Ctra. M-108 Torrejón-Ajalvir, km. 5
28864 AJALVIR (MADRID)
ESPAGNE
+34 918-879-700
Vizite
Lundi tii Vendredi
8:30 tii 12:00 mpe 14:30 tii 16:30
Eumelaka ngonga 1
Makambo ya ntina
Tobongolaka mikanda oyo elimbolaka Biblia na monɔkɔ ya Basque, Catalan, Galicien, Espagnol, na elobeli ya bababa ya Espagne, mpe na Valencien. Tobimisaka mpe mikanda na ekomeli ya bato bakufá miso na monɔkɔ ya Espagnol. Na vizite, tolobelaka mpe lisolo ya Batatoli ya Yehova na Espagne.


text:
Ndenge ya kolongola mpe kobwaka bomoto ya kala
“Bólongola bomoto ya kala elongo na misala na yango.”—BAKOLOSE 3:9.
NZEMBO: 83, 129
1, 2. Bato bamonaka nini epai ya Batatoli ya Yehova?
BATO mingi bamonaka ete Batatoli ya Yehova bakokani na bato mosusu te. Na ndakisa, mokomi moko na nkombo Anton Gill akumisaki bizaleli ya Batatoli ya Yehova ya ntango ya Banazi, na Allemagne. Akomaki boye: “Batatoli ya Yehova bazalaki kopesa Banazi nkanda makasi. . . . Na 1939, Batatoli 6 000 bazalaki na [bakaa ya bakangami].” Abakisaki ete atako Batatoli ya Yehova banyokwamaki mingi, eyebanaki ete babongi kotyelama motema, bazalaki kimya liboso ya minyoko, batikalaki sembo epai ya Nzambe na bango, mpe bazalaki na bomoko.
2 Mikolo eleki, bato ya Afrique du Sud mpe bamonaki ete Batatoli ya Yehova bakokani na bato mosusu te. Na eleko moko, Batatoli ya Yehova ya baindo bakokaki te koyangana elongo na Batatoli ya Yehova ya mindɛlɛ. Kasi, na mokolo ya lomingo, 18/12/2011, Batatoli ya Yehova koleka 78 000 ya loposo ekeseni ya Afrique du Sud mpe ya bikólo mosusu ya pembeni bayaki na liyangani moko monene na libándá ya masano oyo eleki monene na Johannesburg. Moko ya bakambi na yango alobaki: “Oyo nde ebele ya bato ya bizaleli malamu koleka bato nyonso oyo namoná bayei na libándá ya masano oyo. Moto nyonso alati malamu. Mpe bobongisi yango malamu mpenza. Longola nyonso wana, bozali na bomoko atako bozali loposo ekeseni.”
3. Mpo na nini lisangá na biso ya bandeko na mokili mobimba ekokani na mosusu te?
3 Na yango, ata baoyo bazali Batatoli te bamonaka polele ete lisangá na biso ya bandeko na mokili mobimba ekokani na mosusu te. (1 Petro 5:9) Mpo na nini ebongiseli na biso ekeseni na mosusu nyonso? Mpo Biblia mpe elimo santu ya Nzambe esalisaka biso tóbongwana mpe tótika makambo nyonso oyo esepelisaka Yehova te. ‘Tolongolaka bomoto ya kala,’ mpe tolataka “bomoto ya sika.”—Bakolose 3:9, 10.
4. Tokolobela nini na lisolo oyo? Mpo na nini?
4 Soki tolongoli bomoto ya kala, tosengeli kobwaka yango. Na lisolo oyo, tokolobela liboso ndenge ya kolongola bomoto ya kala mpe ntina ya kosala yango. Tokomona ete moto akoki kosala mbongwana minene na bomoi na ye ata soki azalaki kosala makambo ya mabe mpenza. Na nsima, tokolobela makambo oyo bato oyo baumeli na lisangá bambula mingi bakoki kosala mpo bázongela bomoto ya kala te. Mpo na nini tosengeli kolobela makambo yango? Ezali mawa mpo bato mosusu oyo liboso bazalaki kosalela Yehova batikaki kozala ekɛngɛ. Bakómaki kokanisa mpe kosala makambo oyo bazalaki kosala liboso báyeba Yehova. Yango wana, tosengeli kokanisa likebisi oyo: “Moto oyo akanisi ete atɛlɛmi akeba ete akwea te.”—1 Bakorinti 10:12.
LONGOLÁ MPOSA NYONSO YA PITE
5. (a) Pesá ndakisa oyo emonisi ntina ya kolongola nokinoki bomoto ya kala. (Talá elilingi ya ebandeli.) (b) Mimeseno nini oyo ezali na kati ya bomoto ya kala Bakolose 3:5-9 elobeli?
5 Okosala nini soki omoni ete bilamba na yo ezali salite to elumbi nsolo? Okolongola yango nokinoki. Ndenge moko mpe, soki tomoni ete tozali kosala makambo oyo Yehova ayinaka, tosengeli kotika yango nokinoki. Mpo na makambo yango ya mabe, ntoma Paulo alobaki: “Bólongola makambo [wana] nyonso mosika na bino.” Tólobela mibale: pite mpe mbindo.—Tángá Bakolose 3:5-9.
6, 7. (a) Ndenge nini maloba ya ntoma Paulo emonisi ete esɛngaka milende mpo na kolongola bomoto ya kala? (b) Sakura azalaki na bomoi ya ndenge nini, mpe nini epesaki ye makasi ya kobongwana?
6 Pite. Na Biblia “pite” elimbolaka mpe kosangisa nzoto kati na bato oyo babalaná te. Ntoma Paulo alobaki ete bakristo basengeli ‘koboma binama ya nzoto’ na bango na likambo ya pite. Yango elakisi ete tosengeli kosala makasi mpenza tólongola bamposa ya mabe. Kosala yango ekoki kozala mpasi, kasi tokoki kolonga!
7 Tokoki komona yango na ndakisa ya ndeko mwasi moko ya Japon na nkombo Sakura. * (Talá maloba na nse ya lokasa.) Ntango Sakura azalaki kokola, mbala mingi azalaki mawamawa mpe komiyoka lokola mwana-etike. Mpo alongola mawa na ye, akómaki kosala pite ntango azalaki na mbula 15. Sakura azwaki mibali ndenge na ndenge mpe alongolaki zemi mbala misato. Alobi boye: “Na ebandeli, kosala pite ezalaki kopesa ngai kimya, nazalaki kokanisa ete nazali na ntina mpe bato balingi ngai. Kasi, na nsima, soki nasangisi nzoto, nazalaki kobangabanga.” Ekobaki ndenge wana tii Sakura akokisaki mbula 23. Na nsima, abandaki koyekola Biblia na Batatoli ya Yehova, mpe alingaki makambo oyo azalaki koyekola. Yehova asalisaki ye atika bomoi ya mbindo, alongola nsɔni mpe atika koyoka lokola amemá ngambo. Lelo, Sakura azali mobongisi-nzela ya sanza na sanza, mpe amiyokaka lisusu lokola mwana-etike te. Alobi boye: “Nasepelaka mingi mpenza na bolingo oyo Yehova amoniselaka ngai mokolo na mokolo.”
NDENGE YA KOTIKA MIMESENO YA MBINDO
8. Makambo nini ekoki kokómisa biso mbindo na miso ya Nzambe?
8 Mbindo. Na Biblia, “mbindo” ezali kaka pite te. Ekoki kozala makambo lokola komɛla likaya to koloba makambo ya nsɔni. (2 Bakorinti 7:1; Baefese 5:3, 4) Ekoki mpe kozala makambo ya mabe oyo moto akoki kosala na kobombana, na ndakisa kotánga babuku oyo elamwisaka mposa ya kosangisa nzoto to kotala pornografi. Makambo yango ekoki kotinda moto akóma na momeseno ya kosimbasimba binama ya kobotela tii akoyoka elɛngi. (Bakolose 3:5) *—Talá maloba na nse ya lokasa.
9. Nini ekoki kosalema soki moto aloni “mposa [makasi] ya kosangisa nzoto”?
9 Bato oyo bazali na momeseno ya kotala pornografi bakómaka na “mposa [makasi] ya kosangisa nzoto” mpe bakoki kokóma baombo ya kosangisa nzoto. Bato ya mayele balobi ete kozala moombo ya pornografi ezali ndenge moko na kozala moombo ya masanga to makaya. Yango wana, momeseno ya kotala pornografi ebotaka mbuma mabe mpenza: epesaka nsɔni makasi, esilisaka moto mayele na mosala, elongolaka esengo na libota, ebomaka mabala, mpe etindaka ata moto amiboma. Moto moko oyo alongwaki na boombo ya kotala pornografi, ntango akokisaki mbula mobimba, alobaki ete sikoyo azongeli komipesa kilo.
10. Ndenge nini Ribeiro alongwaki na boombo ya kotala pornografi?
10 Mpo na bato mingi, kozala mosika na pornografi ezali etumba mpenza. Kasi, ndenge ndakisa ya Ribeiro, ya Brésil, emonisi yango, bakoki kolonga etumba yango. Ribeiro, alongwaki ndako ya baboti liboso akokisa mbula 20 mpe na nsima akómaki kosala na izini ya kosalela lisusu bapapye oyo basalelá. Kuna nde amonaki bazulunalo ya pornografi. Ribeiro alobi boye: “Mokemoke, nakómaki moombo. Ekómaki mabe mpenza tii nazalaki kokoka lisusu kozela te ete makango na ngai alongwa na ndako mpo natala bavideo na ngai ya pornografi.” Na nsima, mokolo moko na mosala, ntango Ribeiro atalaki na liboke ya babuku oyo azalaki kosangisa amonaki buku Sekɛlɛ́ ya bolamu na libota. Azwaki buku yango mpe atángaki yango. Makambo oyo atángaki etindaki ye ayekola Biblia na Batatoli ya Yehova. Kasi, ezwaki ntango mingi mpo Ribeiro alongwa na boombo ya kotala pornografi. Nini esalisaki ye? Alobi boye: “Libondeli, koyekola Biblia, mpe komanyola makambo oyo nayekolaki esalisaki ngai nalinga mingi bizaleli ya Yehova tii bolingo na ngai mpo na Yehova ekómaki makasi koleka mposa na ngai ya kotala pornografi.” Nguya ya Biblia mpe elimo santu ya Nzambe esalisaki Ribeiro abongola bizaleli na ye; azwaki batisimo, mpe lelo azali nkulutu na lisangá.
11. Moto asengeli kosala nini mpo azala mosika na pornografi?
11 Tomoni ete mpo na kolongwa na boombo ya kotala pornografi, Ribeiro asukaki kaka na koyekola Biblia te. Azalaki kokanisa malamumalamu makambo oyo azalaki koyekola na Biblia mpe atikaki yango ekɔta na motema na ye. Azalaki kobondela Yehova asalisa ye. Kosala bongo ekómisaki bolingo na ye mpo na Nzambe makasi mingi koleka mposa na ye ya kotala pornografi. Kolinga Yehova mingi mpe koyina oyo ezali mabe nde ekosalisa biso tózala mosika na pornografi.—Tángá Nzembo 97:10.
LONGOLÁ NKANDA, MALOBA YA KOFINGA, MPE LOKUTA
12. Nini esalisaki Stephen alongola nkanda mpe maloba ya kofinga?
12 Mbala mingi, bato oyo basilikaka mpambampamba babimisaka nkanda na bango na maloba ya kofinga. Ezaleli ya ndenge wana ekoki kotya kimya te na libota. Tata moko na Australie na nkombo Stephen azalaki kofinga mingi mpe azalaki kosilika makasi ata mpo na makambo ya mikemike. Alobi boye: “Nakabwanaki na mwasi na ngai mbala misato mpe tozalaki kosala bapapye mpo na koboma libala.” Na nsima, Stephen ná mwasi na ye babandaki koyekola Biblia na Batatoli, mpe akómaki kosala makasi asalela toli ya Biblia. Alobi ete liboso ayeba Yehova, azalaki kosilika ata mpo na mwa likambo ya moke mpe azalaki koyoka nkanda lokola bombe oyo elingi kopanzana. Alobi boye: “Libota na biso ebongaki mpenza. Na lisalisi ya Yehova nakómá koyoka kimya mpe motema mpiɔ.” Lelo oyo, Stephen azali mosaleli na misala, mpe mwasi na ye azali mobongisi-nzela ya sanza na sanza esali bambula ebele. Bankulutu oyo bazali lisangá moko na Stephen balobi boye: “Stephen azalaka kimya, azali makasi na mosala, mpe azali na komikitisa mpenza.” Balobaki mpe ete bamoná naino esika asiliki te. Stephen amikumisaka te mpo na mbongwana oyo asalá. Alobi boye: “Nalingaki kozwa ata lipamboli moko te na bomoi na ngai soki naboyaka kondima Yehova asalisa ngai nabongola mpenza bomoto na ngai.”
13. Mpo na nini nkanda ezali mabe, mpe likebisi nini Biblia epesi biso?
13 Biblia eyebisi biso tókeba na nkanda, kofinga, mpe koganga. (Baefese 4:31) Mbala mingi makambo yango ebimisaka mobulu. Lelo oyo, bato mingi ya mokili bamonaka ete nkanda mpe mobulu ezali mabe te. Nzokande, makambo yango ekumisaka Mozalisi na biso te. Esɛngaki bandeko na biso ebele bábongola bizaleli na bango mpe bálata bomoto ya sika.—Tángá Nzembo 37:8-11.
14. Moto ya mobulu akoki kokóma moto ya komikitisa?
14 Tózwa ndakisa ya ndeko Hans oyo azali nkulutu na lisangá moko ya Autriche. Mokambi-misala ya bankulutu ya lisangá yango alobi ete Hans azali na komikitisa mingi mpenza. Kasi, kala ndeko Hans azalaki na komikitisa te. Liboso akokisa mbula 20, abandaki kolangwa masanga mpe akómaki moto ya mobulu. Mokolo moko na nse ya molangwa, asilikaki makasi mpe abomaki makango na ye. Akɔtaki bolɔkɔ mpo na mbula 20, kasi ebongolaki bomoto na ye te. Na nsima, mama na ye asɛngaki nkulutu moko akende kotala ye na bolɔkɔ, mpe Hans abandaki koyekola Biblia. Alobi boye: “Ezalaki etumba mpenza mpo nalongola bomoto ya kala. Bavɛrsɛ oyo elendisaki ngai mingi ezalaki Yisaya 55:7, oyo elobi: ‘Moto mabe atika nzela na ye,’ mpe 1 Bakorinti 6:11, oyo elobi mpo na bato oyo batikaki nzela ya masumu ete: ‘Nzokande bamosusu na kati na bino bazalaki ndenge wana.’ Yehova amoniselaki ngai motema molai bambula mingi mpe asalisaki ngai na nzela ya elimo santu na ye mpo nalata bomoto ya sika.” Hans azwaki batisimo ntango azalaki naino na bolɔkɔ, mpe abimaki bolɔkɔ nsima ya mbula 17 ná ndambo. Alobi: “Nazali na botɔndi mingi ndenge Yehova amoniseli ngai motema mawa mingi mpe alimbisi ngai.”
15. Likambo nini ezali mpe na kati ya bomoto ya kala, kasi Biblia elobi nini mpo na yango?
15 Lokuta mpe ezali na kati ya bomoto ya kala. Na ndakisa, bato mingi bakosaka mpo báfuta mpako te to bákima ngambo ya mbeba oyo basali. Kasi Yehova azali “Nzambe ya solo.” (Nzembo 31:5) Yango wana, asɛngi basambeli na ye nyonso ‘balobaka solo’ mpe ‘bálobanaka lokuta te.’ (Baefese 4:25; Bakolose 3:9) Na yango, tosengeli kolobaka solo ata soki ezali mpasi to ntango tozali koyoka nsɔni.—Masese 6:16-19.
NDENGE YA KOLONGA ETUMBA
16. Nini ekosalisa moto alongola bomoto ya kala?
16 Tokokoka te kolongola bomoto ya kala na makasi na biso moko. Sakura, Ribeiro, Stephen, ná Hans babundaki etumba makasi mpo bálongola mimeseno ya mabe. Balongaki etumba yango na nguya ya Liloba ya Nzambe mpe elimo santu na ye. (Luka 11:13; Baebre 4:12) Mpo na kozwa nguya yango, tosengeli kotánga Biblia mokolo na mokolo, komanyola, mpe kobondela ntango nyonso mpo na kosɛnga Nzambe bwanya mpe makasi ya kosalela makambo oyo toyekoli. (Yosua 1:8; Nzembo 119:97; 1 Batesaloniki 5:17) Mpo Liloba ya Nzambe mpe elimo santu na ye esalisa biso, tosengeli mpe kobongisaka mpe koyanganaka na makita. (Baebre 10:24, 25) Tosengeli mpe kosalela malamu biloko mosusu oyo ebongiseli ya Yehova epesi biso, na ndakisa bazulunalo na biso, TV JW, JW Library, mpe jw.org.—Luka 12:42.
17. Tokolobela nini na lisolo oyo elandi?
17 Tolobeli mimeseno mabe oyo bakristo basengeli kolongola mpe kobwaka mpo na kosepelisa Yehova. Kasi, tosengeli kosala mpe likambo mosusu. Tosengeli kolata bomoto ya sika mpe kofanda na yango libela. Na lisolo oyo elandi, tokolobela ndenge ya kosala yango.


text:
Koyekola
Na Suisse, kotanga pe koyekola ebandaka na gardienne ti na université, yango nionso ezali mabongisi ya L'état. Ezali mingi mingi penza mabongisi ya ba cantons nionso 26. Na yango miango pe lolenge na yango ekesanaka. Eyebanaka mingi na botangisi ya ba nkota ya bapaya. Ba canton, elongo na ba commune nde bapesaka misolo oyo esengeli po na ba Gardienne pe ba kelasi nionso.
Keba !
Na esengeli kotanga, koluka ndako na canton mosusu ezalaka pasi mingo po na bana. Yango wana ba cantons nionso bazali kosala ete mabongisi ya kelasi ya l'Etat ekokana (HarmoS).
Confédération ezali na makoki elongobani kaka po na ba Eteyelo oyo mibale ya likolo : L’Ecole Polytechnique Fédérale de Zürich (EPFZ) et l’Ecole Polytechnique Fédérale de Lausanne (EPFL).
Année scolaire pe ba congé
L’année scolaire ebandaka pene ya kati-kati ya basanza ya mwambe to libwa. Bana oyo basengeli kotanga kuna bazali na poso zomi na mibale to zomi namisato ya congé. Mikolo ya kozwa congé yango ekeseni na canton moko na mosusu.
Lolenge ya ba eteyelo
Ndenge ba eteyelo ya l'Etat ezali, Suisse azali pe na ba école privée oyo epesaka pe malakisi ya ndenge na ndenge.
Bonsomi ya kopona kelasi
Liens:
Nzinga nzinga ya motuna : Koyekola tango ozali kosala, Bourses pe lisungi po na koyekola, Eteyelo ya eteni ya mibale , Kondimama ya ba diplômes, Ba Universités pe ba Kelasi ya likolo, Koyekola nkota moko ya mboka, Kelasi mpo na bana ya mike , Kokota na Suisse po na kotanga to po na koyekola mosala, Kelasi mpo na bana ya mike , Kelasi ya bana ya mbula motoba, Koyekola mosala


text:
Biblia na Internet | BIBLIA - LIBONGOLI YA MOKILI YA SIKA
Olingi koyoka botángi ya lisolo oyo na %%?
Yosua 13:1-33
13 Mpe Yosua akómaki mobange, mbula na ye epusanaki.+ Bongo Yehova alobaki na ye boye: “Yo, okómi mobange mpe mbula na yo epusani, mpe mokili oyo bosengeli kozwa etikali naino monene mpenza.+2 Talá mokili oyo etikali:+ bitúká nyonso ya Bafilistia+ mpe ya Bageshure+ nyonso3 (banda na lobɔkɔ ya Nile oyo etalani na Ezipito, matá tii na ndelo ya Ekrone na nɔrdi,+ ezalaki kotángama ete ezali ya Bakanana);+ bankolo mitano ya lisangani+ ya Bafilistia, bato ya Gaza+ mpe bato ya Ashedode,+ bato ya Ashekelone,+ bato ya Gate+ mpe bato ya Ekrone;+ mpe Baavime.+4 Na sudi, mokili mobimba ya Bakanana; mpe Meara ya Basidone,+ tii na Afeke, kino na ndelo ya Baamore;5 mpe mokili ya bato ya Gebale+ mpe Libá mobimba epai moi ebimaka, banda na Baala-gade+ na nse ya Ngomba Heremone tii na esika ya kokɔta na Hamate;+6 bato nyonso oyo bafandi na etúká ya ngombangomba, banda na Libá+ tii na Misirefote-maime,+ Basidone+ nyonso; ngai nde nakobɔtɔla bango mokili na bango liboso ya bana ya Yisraele.+ Nde yo, kabolelá yango bana ya Yisraele lokola libula, ndenge napesaki yo mitindo.+7 Mpe sikoyo, kabolá mokili yango lokola libula na mabota libwa mpe na ndambo ya libota ya Manase.”+8 Barubene mpe Bagade, elongo na ndambo mosusu ya libota ya Manase, bazwaki libula na bango, oyo Moize apesaki bango na ngámbo mosusu ya Yordani, na ɛsti, ndenge Moize, mosaleli ya Yehova, apesaki bango,+9 banda na Aroere,+ oyo ezali pembenipembeni ya lobwaku ya mokɛli ya Arnone,+ mpe engumba oyo ezali na katikati ya lobwaku ya mokɛli yango, mpe ngomba patatalu ya Medeba+ tii na Dibone;+10 mpe bingumba nyonso ya Sihone, mokonzi ya Baamore, oyo azalaki koyangela na Heshibone, matá tii na ndelo ya bana ya Amone;+11 mpe Gileade mpe teritware ya Bageshure+ mpe ya Bamaakate mpe Ngomba Heremone+ mobimba mpe Bashane+ mobimba tii na Saleka;+12 teritware mobimba ya bokonzi ya Oge+ na Bashane, oyo azalaki koyangela na Ashetarote mpe na Edrei,+ ye nde moto ya nsuka na Barefaime+ oyo batikalaki, mpe Moize abɛtaki bango mpe abɔtɔlaki bango mokili na bango.+13 Nde bana ya Yisraele babenganaki+ te Bageshure mpe Bamaakate, Geshure+ ná Maakate bazali kofanda na kati ya Yisraele tii na mokolo ya lelo.14 Kaka na libota ya Balevi nde apesaki libula te.+ Makabo oyo batumbeli Yehova Nzambe ya Yisraele na mɔtɔ+ nde ezali libula na bango,+ ndenge alakaki bango.+15 Bongo, Moize apesaki libula na libota ya bana ya Rubene, na kolanda mabota na bango,16 mpe teritware oyo ekómaki ya bango: banda na Aroere,+ oyo ezali pembenipembeni ya lobwaku ya mokɛli ya Arnone, mpe engumba oyo ezali na katikati ya lobwaku ya mokɛli yango mpe ngomba patatalu nyonso pene na Medeba;+17 Heshibone+ mpe basité+ na yango nyonso oyo ezali na ngomba patatalu, Dibone,+ Bamote-baala+ ná Bete-baala-meone,+18 Yahaze,+ Kedemote+ ná Mefaate,+19 Kiriataime,+ Sibima+ ná Zerete-shahare na ngomba ya lobwaku ya patatalu,20 Bete-peore, esika mipanzi ya Pisga+ ekiti mpe Bete-yeshimote,+21 bingumba nyonso ya ngomba patatalu+ mpe teritware mobimba ya bokonzi ya Sihone, mokonzi ya Baamore, oyo azalaki koyangela na Heshibone,+ mpe oyo Moize abɛtaki,+ esika moko na bankumu ya Midiane: Evi, Rekeme ná Zure, Hure ná Reba,+ bankumu ya Sihone, oyo bazalaki kofanda na mokili yango.22 Mpe Balaama, mwana ya Beore,+ mosakoli ya makambo oyo ebombaná,+ azalaki moko ya bato oyo bana ya Yisraele babomaki na mopanga, esika moko na baoyo bango babomaki.23 Mpe ndelo ya bana ya Rubene ezalaki Yordani; mpe teritware yango, ná bingumba mpe bamboka na yango, ezalaki libula ya bana ya Rubene,+ na kolanda mabota na bango.24 Lisusu, Moize apesaki libula na libota ya Gade, bana ya Gade, na kolanda mabota na bango,+25 mpe teritware na bango ezalaki Yazere+ mpe bingumba nyonso ya Gileade+ mpe ndambo ya mokili ya bana ya Amone+ tii na Aroere,+ oyo etalani na Raba;+26 mpe banda na Heshibone+ tii na Ramate-mizipe mpe Betonime mpe banda na Mahanaime+ tii na ndelo ya Debire;+27 mpe na lobwaku ya patatalu ya Bete-harame+ mpe Bete-nimira,+ Sukote+ ná Zafone, ndambo oyo etikalaki ya teritware ya bokonzi ya Sihone mokonzi ya Heshibone,+ ndelo na yango nde Yordani tii na nsuka ya mbu ya Kinerete,+ na ngámbo ya ɛsti ya Yordani.28 Wana nde libula ya bana ya Gade,+ na kolanda mabota na bango, ná bingumba mpe bamboka na yango.29 Na nsima, Moize apesaki libula na ndambo ya libota ya Manase, mpe yango ekómaki libula ya ndambo ya libota ya bana ya Manase, na kolanda mabota na bango.+30 Mpe teritware na bango ebandaki na Mahanaime,+ Bashane mobimba, mpe teritware mobimba ya bokonzi ya Oge mokonzi ya Bashane,+ mpe bamboka nyonso ya bahema ya Yaire,+ oyo ezali na Bashane, basité ntuku motoba (60).31 Mpe ndambo ya Gileade, mpe Ashetarote+ mpe Edrei,+ bingumba ya teritware ya bokonzi ya Oge na Bashane, ekendaki epai ya bana ya Makire,+ mwana ya Manase, epai ya ndambo ya bana ya Makire, na kolanda mabota na bango.32 Wana nde libula oyo Moize apesaki bango, na mokili patatalu oyo ekauká ya Moabe na ngámbo ya ɛsti ya Yordani,+ pene na Yeriko.33 Kasi Moize apesaki libota ya Balevi libula te.+ Yehova, Nzambe ya Yisraele, nde libula na bango, ndenge alakaki bango.+


text:
Aïsa ná Zoé Papa Wemba 1977
Mokili óyo mawa té Baníngá bóyóka
Lisapo onge, boyámbáni lisapo baníngá
Bazaláká sé bána Aïsa ná Zoé
Balingánáká na bolingo ya folie
Bolingo na bangó ekómáká impossible
Baparent ya Zoé Bapusákí makambo
Zoé azwákí mokúmbá Aïsa na mobembo
Babálísákí yé Na mobáli ya mosolo
Aïsa ásála níni Nyónso sé lisumá ya Adamu na Eva Balíáká ndé mbuma
Bébé na mabóko Aïsa na motéma Butú na mói Zoé akómá sé kolelalela
Aïsa ee, Aïsa oo Aïsa nza wísa Aïsa aa, Aïsa ee Aïsa nza wísa
Aïsa ee, Aïsa oo (6x) Yáká, yáká Aïsa Ngáí mwásí na yó Áwa ngáí nazalí Esengo té Sé kolelalelaka yó Chéri na ngáí Nandimá nyekese
Nalingí óyéba Aïsa Nazalí sé wa yó Mosíká na mísó Pene na motéma
Mamá ná bébé na yé Bakábí chérie na yé Na moto mosúsu Mawa, mawa...
https://www.youtube.com/watch?v=37zI-fJRCD8


text:
Second Message of Ayatollah Khamenei to the Western Youth in Ngala.
PONA BILENGE YA EUROPA PE YA AMERICA YA LIKOLO
Ba epaka miye miwuti koselema o ekolo France pe misusu mya lolenge na yango na bikolo misusu ya mpoto mitindi ngai na komela bino mokanda moye. Soki na poni kolobela bino mbala moko ezali te mpo kobosana baboti ba bino, kasi po ete lobi ya bikolo na bino ezali na maboko ma bino, pe lisusu, po ete boluki bua soolo elongaka mitema mya bino.
Lolenge lioko naluki kolobela bakambi ya mbulamatari ya politiki te pamba te nazali kokanisa ete bazali koyeba malamu okati ya mitema mya bango ete bazali bokabuani bozali kati na nzela ya politiki na oyo ya bosembo.
Maye nabongisi kolobela bino awa ezali Islam, mpe mingi mpenza elongi oyo balakiseli bino yango. Uta mibu tuku mibale, too pe sima ya bokweyi ya Union Soviétique, manso masalemaki po ya kolakisa na bato ete lingomba yango ezali bongo munguna oyo esengeli kobanga. Bapelisi moto ya bobangisi, ya boyini pe baseleli na yango maye mazangi lokumu malekaki mingi na histoire ya politiki ya mpoto. Awa naboyi kokundola boyini mingi oyo elakisamaki okati ya bikolo bia mpoto.
Na bozongeli na lombango bolukiluki ya tango ya sika ya maye malekaki ; bokoki bino moko kososola ete ba malukiluki ya sika ya maye maleka kala mazali koluka koyeba litomba ya mosala ya bikolo bia mpoto na maye matali kobebisa lokumu ya bikolo misusu pe bokoko bua bango. Maye maleka na mikili ya Europa pe na Etats Unis etondisami na soni ya eleko ya bohumbu pe na oyo ya kokonza ba bikolo bisusu pe lisusu na ebele ya boniokoli pe bozangi limemia na bato bayindo to pe biyamba misusu.
Bato na bino ya mayele pe baluki bapusi mayele na bango pona kososola maye matalaki botangisi makila, maye masalamaki na kombo ya eyamba o eleko ya mibulu katikati ya bayambi ya katoliko na ba oyo ya ngelesa, to pe na kombo ya ekolo, to bituka o eleko ya bitumba ya liboso pe ya mibale ya mokili mobimba. Esengeli ete boyebi ya makambo oyo ekumisama. Nazali kolikya te kosala ntangi ya bipaka ya soni, nzoka nde nazali kosenga bino kotuna na banganga mayele na bino mutuna oyo : Mpona nini na mikili ya mpoto mayele na batu elamukaka se sima ya ba ntuku to pe bankoto ? Mpona nini momekano ya mayele yango ya bato etalaka kaka se maye masila koleka kala, pe etikaka maye oyo mazali ya ngonga oyo ? Mpona nini bazali koluka kopekisa bopusi makanisi ya lisanga na maye na ntina lokola oyo ya lolenge ya kolobela pe ya kosalela bizaleli pe bokanisi na lolenge ya Islam ?
Boyebi malamu ete bokitisi na botindi bato na boyini pe bobangi ya « mosusu » ezali bilembo ya misala ya komvuka oyo evandi na boniokoli. Nazali kolikya sika oyo bomituna pona nini mbala oyo politique yakala oyo yakotinda na bobangi pe boyini ezwi Islam na ba ndimi na ye lokola monguna mbala oyo na lolenge nayino esalama te ? Mpona nini na mokili ya lelo oyo lolenge ya kokomba elingi kozongisa emoneli ya Islam na sima pe kofina yango lokola eloko oyo esila tina ?
Islam ekoki koyeba makanisi pe makoki ya bopekisi makanisi ya bikolo oyo etonda nkita ya mokili ? Tina nini ya bopanzi sango ya lokuta pona Islam ? Elikia na nga ya yambo ezali ete bomituna na ntina ya maye mazali kotinda boyini ya Islam omiso ya bato.
Elikya na nga ya mibale ezali été na eyano ya emoneli ya mabe bozali koyeba mbala moko malamu mingi lisusu lingomba yango. Mayele ya malamu ezali kosenga boyeba ete nini bazali koluka kokimisa bino pe nini bazali kolakisa bino na mikolo oyo ya bobangi. Nazali kobenga bino te na makasi bondima lolenge nga nazali komona Islam to pe emoneli na ngayi na maye matali yango kasi nazali kotinda bino boboya emoniseli wana ya mokili ya lelo elakisamela na bino na nzela ya emoniseli ya politiki oyo esengeli te.
Bondima te ete bato ya mobulu oyo bahutaka mingi na bokonzi yango bakosaka kofunda bango, balakisamela bino lokola bakambi ya Islam. Bomeka koyeba Islam na nzela ya misisa mya yango, na nzela ya Coran na etamboleli ya Ntoma. Motuna esengeli kotunama : bosi botanga mokanda esantu ya ba Musulman ? Bosi boyekola mateya ya bomoto pe malako oyo eteyamaki na Ntoma ya Islam ? Bosi bozuaki mateya ya sango ya Islam nanzela mususu koleka oyo ya bopanzi sango ? Bosi bomituni soki na makonzi nini pe na bankita nini lingomba oyo bazali koyinisa ezalaki ebandeli ya yoko ya ba civilisation minene ya mokili, pe atonga etonga monene ya bato ya mayele, pe yango uta ba konto ebele ?
Na sengi na bino botika te ete bilembo ya mabe oyo ba koki kosala pona lingomba oyo ya monene esala ndelo ya molimo katikati na bino na bosolo, epekisa bino bososola malamu. Na mokili oyo ya lelo makoki ya bopanzi sango ebuki mindelo ya bikolo, botika te ete bakanga milimi mia bino okati ya mindelo oyo bango moko basali. Ata soki moto moko te akoki ye meyi kozipa mabulu minene oyo ekelami katikati ya lokuta na bosembo, moko moko na bino akoki na bokasi na ye moko ko kesenisa bosolo na lokuta, komipesa na bokeli gbagba oyo etongami na makanisi ya sembo pe ya nsomi ; ezali bagbagba oyo ekosala te mabulu mina mikoma mikuse. Atako mikakatano mizali pona bolongi momekano ya boye, makasi ya bokanisi ekoki kosala ete mituna ya sika mibotama nakati ya milimo na bino oyo etondi na posa ya koyeba bosolo pe lisusu makasi na bino pona bozui eyano na mituna miye ezali ntaka pona kokundola bosolo bwa sika. Na yango botika te ntaka oyo ya bososoli maye masengeli oyo ya Islam. Na lolenge oyo nde na lisungi ya bo mpikiliki bwabino na bosolo pe namaye masengeli, bikeke oyo bikoya sima ba kokoka kotala eloko oyo ya bokutani kati na bikolo ya mpoto na Islam na bonsomi ya mayele koleka mibu oyo milekaki.
Seyyed Ali KHAMENEI
29 novembre 2015


text:
Biblia na Internet | BIBLIA - LIBONGOLI YA MOKILI YA SIKA
Olingi koyoka botángi ya lisolo oyo na %%?
Balevi 8:1-36
8 Mpe Yehova alobaki na Moize ete:2 “Zwá Arona ná bana na ye ya mibali elongo na ye+ ná bilamba+ ná mafuta mosantu*+ ná ngɔmbɛ-mobali ya likabo mpo na lisumu+ ná bampate-mibali mibale mpe kitunga ya bagato oyo ezangi levire,+3 mpe yanganisá liyangani mobimba+ na monɔkɔ ya hema ya kokutana.”+4 Bongo Moize asalaki kaka ndenge Yehova apesaki ye mitindo, mpe liyangani eyanganaki na monɔkɔ+ ya hema ya kokutana.5 Sikoyo Moize alobaki na liyangani ete: “Talá likambo oyo Yehova apesi mitindo ete esalema.”+6 Bongo Moize abɛlɛmisaki Arona ná bana na ye ya mibali mpe asukolaki+ bango na mai.+7 Nsima na yango alatisaki ye zambala+ mpe akangisaki ye elamba ya kokanga na loketo+ mpe alatisaki ye kazaka ezangá mabɔkɔ+ mpe alatisaki ye efode+ mpe akangisaki ye nkamba+ ya efode mpe na yango akangisaki ye efode makasi.8 Na nsima, atyaki ye libenga ya ntolo+ mpe atyaki na kati ya libenga ya ntolo Urime ná Tumime.+9 Bongo atyaki tirba+ na motó na ye mpe atyaki likoló ya tirba yango, na liboso na yango, linzanza ya kongɛnga ya wolo, elembo mosantu ya komipesa na Nzambe,+ kaka ndenge Yehova apesaki Moize mitindo.10 Sikoyo Moize azwaki mafuta mosantu mpe atyaki tabernakle+ mafuta ná nyonso oyo ezalaki na kati na yango mpe asantisaki yango.11 Na nsima, amwangisaki mwa ndambo na yango mbala nsambo likoló ya etumbelo mpe atyaki etumbelo+ mafuta ná bisaleli na yango nyonso mpe saani monene ná etɛlɛmiselo na yango mpo na kosantisa yango.12 Nsukansuka asopaki mwa ndambo ya mafuta mosantu na motó ya Arona mpe atyaki ye mafuta mpo na kosantisa ye.+13 Bongo Moize abɛlɛmisaki+ bana mibali ya Arona mpe alatisaki bango bazambala mpe akangisaki bango bilamba ya kokanga na loketo+ mpe alíngaki na motó na bango eloko ya kolata na motó,+ kaka ndenge Yehova apesaki Moize mitindo.14 Na nsima, ayaki na ngɔ-mbɛ-mobali+ ya likabo mpo na lisumu mpe Arona ná bana na ye ya mibali batyaki mabɔkɔ na bango na motó+ ya ngɔmbɛ-mobali yango ya likabo mpo na lisumu.15 Mpe Moize abomaki+ yango mpe azwaki makila+ na mosapi na ye mpe atyaki yango likoló ya maseke ya etumbelo zingazinga mpe apɛtolaki etumbelo na lisumu, kasi ndambo ya makila oyo etikalaki, asopaki yango na nse ya etumbelo, mpo asantisa yango mpo na kozipa masumu+ na yango.16 Nsima na yango azwaki mafuta nyonso oyo ezalaki likoló ya misɔpɔ, ná mafuta ya libale ná mimpíko mibale ná mafuta na yango mpe Moize asalaki ete yango ebimisa milinga likoló ya etumbelo.+17 Mpe atindaki ete bázikisa ngɔmbɛ-mobali yango ná loposo na yango ná mosuni na yango mpe nyɛi na yango na mɔtɔ libándá ya kaa,+ kaka ndenge Yehova apesaki Moize mitindo.18 Sikoyo abɛlɛmisaki mpate-mobali ya likabo ya kotumba, mpe Arona ná bana na ye ya mibali batyaki mabɔkɔ na bango na motó ya mpate-mobali yango.+19 Nsima na yango Moize abomaki yango mpe amwangisaki makila zingazinga, likoló ya etumbelo.+20 Mpe akataki mpate-mobali yango bitenibiteni,+ mpe Moize asalaki ete motó ná biteni mpe mafuta ebimisa milinga.21 Mpe asukolaki misɔpɔ ná makolo na mai, mpe na nsima Moize asalaki ete mpate-mobali yango mobimba ebimisa milinga likoló ya etumbelo.+ Yango ezalaki likabo ya kotumba mpo ezala nsolo ya kokitisa motema.+ Yango ezalaki likabo oyo etumbami na mɔtɔ mpo na Yehova, kaka ndenge Yehova apesaki Moize mitindo.22 Bongo abɛlɛmisaki mpate-mobali ya mibale, mpate-mobali oyo epesamaki mpo bátyama na mosala,+ mpe Arona ná bana na ye ya mibali batyaki mabɔkɔ na bango na motó ya mpate-mobali yango.23 Nsima na yango Moize abomaki yango mpe azwaki mwa ndambo ya makila na yango mpe atyaki yango na nsɔngɛ ya litoi ya mobali ya Arona mpe na mosapi monene ya lobɔkɔ na ye ya mobali mpe na mosapi monene ya lokolo na ye ya mobali.+24 Na nsima Moize abɛlɛmisaki bana mibali ya Arona mpe atyaki mwa ndambo ya makila na nsɔngɛ ya litoi na bango ya mobali mpe na mosapi monene ya lobɔkɔ na bango ya mobali mpe na mosapi monene ya lokolo na bango ya mobali; kasi Moize amwangisaki makila oyo etikalaki zingazinga, likoló ya etumbelo.+25 Na nsima, azwaki mafuta ná mokila ya mafutamafuta ná mafuta nyonso oyo ezalaki likoló ya misɔpɔ,+ mpe mafuta ya libale ná mimpíko mibale ná mafuta na yango mpe lokolo ya mobali.+26 Mpe na kitunga ya bagato oyo ezangi levire oyo ezalaki liboso ya Yehova, azwaki gato+ moko oyo ezangi levire oyo basali lokola lopɛtɛ ná gato moko ya limpa+ ya mafuta oyo basali lokola lopɛtɛ, mpe galɛti moko.+ Bongo atyaki yango likoló ya biteni ya mafutamafuta ná lokolo ya mobali.27 Nsima na yango atyaki yango nyonso na mabɔkɔ ya Arona mpe na mabɔkɔ ya bana na ye ya mibali mpe abandaki koningisa yango epai na epai, lokola likabo ya koningisa liboso ya Yehova.+28 Na nsima, Moize azwaki yango na mabɔkɔ na bango mpe asalaki ete yango ebimisa milinga likoló ya etumbelo, likoló ya likabo ya kotumba.+ Yango ezalaki mbeka oyo epesami mpo bátyama na mosala+ mpo ezala nsolo moko ya kokitisa motema.+ Yango ezalaki likabo oyo etumbami na mɔtɔ mpo na Yehova.+29 Mpe Moize azwaki ntolo+ mpe aningisaki yango epai na epai, lokola likabo ya koningisa liboso ya Yehova.+ Na mpate-mobali oyo epesamaki mpo bátyama na mosala, ntolo yango ekómaki eteni+ ya Moize, kaka ndenge Yehova apesaki Moize mitindo.30 Nsima na yango Moize azwaki mwa ndambo ya mafuta mosantu+ ná mwa ndambo ya makila oyo ezalaki likoló ya etumbelo mpe amwangiselaki yango Arona ná bilamba na ye mpe bana na ye ya mibali ná bilamba ya bana na ye, elongo na ye. Bongo asantisaki+ Arona ná bilamba na ye mpe bana na ye ya mibali+ ná bilamba na bango, elongo na ye.31 Na nsima, Moize alobaki na Arona mpe na bana na ye ya mibali ete: “Bólamba+ mosuni na monɔkɔ ya hema ya kokutana, mpe ezali kuna nde bokolya yango+ ná limpa oyo ezali na kati ya kitunga ya kotyama na mosala, kaka ndenge nazwaki mitindo: ‘Arona ná bana na ye ya mibali bakolya yango.’32 Mpe ndambo ya mosuni yango oyo etikali mpe limpa yango, bokozikisa yango na mɔtɔ.+33 Mpe bosengeli te kobima na monɔkɔ ya hema ya kokutana na boumeli ya mikolo nsambo,+ tii na mokolo oyo mikolo na bino ya kotyama na mosala ekokoka, mpamba te yango ekozwa mikolo nsambo mpo na kotondisa lobɔkɔ na bino na nguya.*+34 Kaka ndenge esalemi na mokolo ya lelo, Yehova apesi mitindo ete esalema kaka bongo mpo na kozipa masumu na bino.+35 Mpe bokotikala na monɔkɔ ya hema ya kokutana moi ná butu, na boumeli ya mikolo nsambo,+ mpe bosengeli kosala mosala ya kokɛngɛla oyo Yehova asɛngi,+ mpo bókufa te; mpo ezali ndenge wana nde bapesi ngai mitindo.”36 Mpe Arona ná bana na ye ya mibali babandaki kosala makambo nyonso oyo Yehova apesaki mitindo na nzela ya Moize.


text:
Biblia na Internet | BIBLIA - LIBONGOLI YA MOKILI YA SIKA
Olingi koyoka botángi ya lisolo oyo na %%?
Loyembo ya Salomo 7:1-13
7 “Matambe na yo ekómi kitoko mingi mpenza na kati ya basandale na yo,+ Ee mwana mwasi oyo alingá kosalisa!+ Ndenge bibɛlɔ na yo egumbamá ezali lokola biloko ya kobongisa nzoto,+ mosala ya mabɔkɔ ya moto oyo ayebi mosala.2 Motɔlu na yo ezali saani moko ya libungutulu. Tiká vinyo oyo esangisami+ ezanga na kati te. Libumu na yo ezali mopiko ya blé oyo ezingami na bafololo lísi.+3 Mabɛlɛ na yo mibale ezali lokola bana mibale, mapasa ya mboloko ya mwasi.+4 Nkingo+ na yo ezali lokola linɔ́ngi ya mpɛmbɛ ya nzoku. Miso+ na yo ezali lokola maziba na Heshibone,+ pene na porte ya Bate-rabime. Zolo na yo ezali lokola linɔ́ngi ya Libá, oyo etali na ngámbo ya Damasi.5 Motó na yo likoló na yo ezali lokola Karamele,+ mpe nsuki+ ya motó na yo ezali lokola lɛnɛ oyo epakolami langi ya mwa motane-bulé.+ Mokonzi akangami na nsuki oyo esopanasopaná.+6 Kati na makambo oyo esepelisaka, ozali mpenza kitoko, mpe ozali mpenza kosepelisa, Ee mwana mwasi oyo nalingá!+7 Bolai na yo oyo ezali lokola nzete ya mbila,+ mpe mabɛlɛ na yo,+ lokola etuka ya mbila ya date.8 Nalobi: ‘Nakomata na nzete ya mbila, mpo nasimba bituka ya mbuma na yango ya date.’+ Nabondeli yo, mabɛlɛ na yo ekóma lokola bituka ya mbuma ya nzete ya vinyo, mpe nsolo kitoko ya zolo na yo lokola bapɔme,9 mpe monɔkɔ na yo lokola vinyo ya kitoko koleka,+ oyo ezali koleka swaa+ mpo na bolingo na ngai, ezali kokita malɛmbɛmalɛmbɛ na mbɛbu ya bato oyo balali mpɔngi.”10 “Nazali wa bolingo na ngai,+ mpe mposa na ye ezali epai na ngai.+11 Yaká, Ee bolingo na ngai, tókende na elanga;+ tófanda na banzete ya hena.+12 Tólamuka ntɔngɔntɔngɔ mpe tókende na bilanga ya vinyo, mpo tótala soki vinyo ebimisi nkasa,+ soki fololo efungwami,+ soki banzete ya grenade ebimisi fololo.+ Kuna nakomonisa yo ndenge na ngai ya kolakisa lolango.+13 Bamandragɔre+ epesi nsolo na yango ya kitoko, mpe pene na bisika na biso ya kokɔta ezali na ndenge nyonso ya bambuma kitoko koleka.+ Bambuma ya sika ná oyo ya kala, Ee bolingo na ngai, nabombeli yo yango malamu mpenza.


text:
Ezali nde na “Masumu nsambo oyo ememaka na liwa”?
Eyano ya Biblia
Biblia elobeli mpenza te “Masumu nsambo oyo ememaka na liwa.” Kasi, eteyaka ete soki moto azali kosala masumu minene akozwa lobiko te. Na ndakisa, Biblia elobi ete masumu minene lokola pite, losambo ya bikeko, misala ya bilimo mabe, nkanda makasimakasi mpe kolangwa masanga ezali “misala ya nzoto.” Mpe na nsima ebakisi: “Baoyo basalaka makambo ya ndenge wana bakozwa libula ya bokonzi ya Nzambe te.”—Bagalatia 5:19-21. *
Biblia etángi ‘makambo nsambo ya nsomo o miso ma Yawe’?
Ɛɛ, etángi yango. Biblia Liloba Lya Nzambe elobi boye na Masese 6:16: “Yawe akoyinaka makambo motoba, makambo nsambo maleki nsomo o miso ma ye.” Kasi, liste ya masumu oyo Masese 6:17-19 etángi esukisi masumu nyonso te. Kutu, elobeli nde masumu minene oyo emonisaka makambo mabe ya ndenge nyonso, ezala na makanisi, na maloba to na misala. *
Maloba “masumu oyo ememaka na liwa” elimboli nini?
Mabongoli mosusu ya Biblia esaleli maloba yango na 1 Yoane 5:16. Na ndakisa, Bible na Lingala ya lelo oyo, elobi: “lisumu moko ezali oyo ememaka liwa.” Maloba oyo ebongolami na “lisumu moko oyo ememaka liwa” ekoki mpe kobongolama na “lisumu oyo ememaka na liwa.” “Lisumu oyo ememaka na liwa” mpe “lisumu moko oyo ememaka na liwa te” ekeseni na nini?—1 Yoane 5:16.
Biblia emonisi polele ete masumu nyonso ememaka na liwa. Kasi, tokoki kobikisama na lisumu mpe na liwa na nzela ya mbeka ya lisiko ya Yesu Kristo. (Baroma 5:12; 6:23) Na yango, “lisumu oyo ememaka na liwa” ezali oyo lisiko ya Kristo ezipi yango te. Moto oyo asali lisumu ya ndenge wana azalaka na ekateli ya kokoba kosala yango mpe abongwanaka te. Biblia emonisaka ete lisumu ya ndenge wana “ekolimbisama te.”—Matai 12:31; Luka 12:10.
^ par. 3 Liste ya masumu 15 oyo Bagalatia 5:19-21 etángi emonisi te ete yango nde masumu nyonso, mpo nsima ya kotánga masumu yango, Biblia ebakisi maloba “mpe makambo oyo ekokani na oyo wana.” Na yango, motángi alendisami na kosalela makoki na ye ya kososola mpo na komona makambo oyo ezangi na liste yango kasi “ekokani na oyo wana.”
^ par. 5 Masese 6:16 ezali na ndakisa ya lisese moko ya Ebre oyo ebɛtaka nsete na motángo ya mibale mpo na kokesenisa yango na motángo ya liboso. Mbala mingi maloba ya ndenge wana ezalaka na Makomami.—Yobo 5:19; Masese 30:15, 18, 21.


text:
Malariyá
Malariyá ezalí fɛ́fɛle eye ezwámaka o mikili mitóndá maziba tǒ mái malálá, mpé bisíká bitóndá ngungi. Bokɔnɔ epɛ́sɛ́mi na ngungi ya mwasí; sɔ́ki aswí moto, mikɔlɔ́bɔ mikokɔ́ta o nzóto kin'o makilá.
Etápe
Definition and symptoms[kokoma | kobɔngisa mosólo]
Malariyá ezalí bokono boye bokopesamaka kowúta na ngungi koleka epayi ya batu tǒ banyama misusu kolandana na ba parasites protozoaires óyo ezali (lolenge ya micro-organisme) ya cellule móko ya Plasmodium.[1] Malariyá elakisaka bilembo biye bilandi fièvre, bolembu, kosanza mpe moto mpasi. Na ba cas ya makasi mpeza ekoki komema loposo kokoma jaune, kopiquer crise ya mbalakata, coma to liwa.[2] Bilembo oyo bibandaka komonana mingi mingi sima ya mikolo zomi to zomi na mitano sima na kosuama na ngungi. Epayi ya baye balandelaki nkisi malamu te bokono bokoki kozongela bango sima na basanza.[1] Epayi ya baye babikaki na bokono kala te, tango bazwami na bokono lisusu bilembo ya makasi bimonanaka lisusu te obe oyo ya neti neti te. Resistance oyo ya ndambo ekendaka na kosila malembe malembe sima na basanza kino ba mbula soki mutu azali lisusu te kokoba kozwama na malariyá.[2]
Cause and diagnosis[kokoma | kobɔngisa mosólo]
Mingi mingi mpeza, bokono oyo bopesamaka tango mutu asuami na ngungi ya mwasi oyo ayebani bo Anophèle. Kosua oyo ekotisaka ba parasites kowuta na soyi ya ngungi kokota na makila ya mutu.[1] Na sima ba parasites oyo ekendeke na foie epayi wapi ekolaka mpe kobota bota. Eza na lolenge mitano ya Plasmodium oyo ekoki kopesa bokono mpe kokabolama na batu.[2] Liwa mingi eyaka na nzela ya P. falciparum na P. vivax, P. ovale, mpe P. malariae ememaka mingi mingi mpeza lolenge moko ya malariyá ya mua katikati.[1][2] P. knowlesi yango ememaka mpeza mpeza te bokono epayi ya batu.[1] Diagnostique ya malariyá esalalemaka mingi mpeza na nzela ya komeka makila na microscope na bosaleli plaquette ya makila, to na nzela ya test antigène to ba tests ya diagnostique ya lombango.[2] Ba nzela eye esalelaka milongo ya baréaction na polymérasie mpo na kokundola ADN ya parasite esili kozala, kasi naino basaleli yango te na bisika biye malariyá ezwi batu ebele mpó na ntálo mpé mbilinga mbilinga nayango.[3]
Prevention and treatment[kokoma | kobɔngisa mosólo]
Likáma ya kozwama na bokono ya malariyá ekokí kokoma moke na nzela ya komibatela na kosuama na ngungi na bosaleli moustiquaire mpe nkisi ya kobengana ba insect, to mpe mikano ya kolandela ba ngungi neti kofula insecticide mpe kotsiolisa mayi eye etelengani.[2] Nkisi ndenge na ndenge eza na oyo etali prévention ya malaria mpo na bakeyi mibembo na bisika biye bokono bona bozali mingi. Ba doses ya nkisi sulfadoxine/pyriméthamine ya komela mbala na mbala eza recommendé mpo na bana mpe na sima ya sanza misato ya yambo ya zemi na bisika biye taux ya malaria eza likolo mpeza. Atako posa ezali, mangwele moko te eye ezali kosala mpeza eza, ata ndenge batu bazali kosala makasi mpo na kobongisa mangwele wana.[1] Nkisi eye eza recommendé mpo na malaria eza bosangisi ba nkisi ya malaria oyo ezali na artémisinine.[1][2] Lolenge ya mibale ya ba nkisi ekoki kozala mefloquine, luméfantrine, to sulfadoxine/pyriméthamine.[4] Quinine ekoki mpe komelama elongo na doxycycline soki artémisinine eza te.[4] Esengami ete na bisika biye bokono oyo boza na batu ebele, yambo ya kobanda komela ba nkisi esengeli kosembola soki ete malaria nde ezali kotungisa mpo na ntina ya mikakatano ya nzoto koboya nkisi. Ba nkisi ndenge na ndenge ya malaria eza kokutana na nzoto eye eza koboya yango; na ndakisa, eza na baye nzoto eboyaka chloroquine P. falciparum likambo oyo epanzani na bisika ebele oyo malaria ezali, na nzoto koboya artémisinine ekomi mpe nkokoso na bisika songolo ya mikili ya Asia ya se.[1]
Epidemiology[kokoma | kobɔngisa mosólo]
Bokono oyo bopanzani mingi na barégion tropical mpe sous tropical oyo etandami nzinga nzinga na équateur.[2] Yango ezali bongo eteni monene ya Afrika ya se ya Sahara, Asia, na Amerique Latine. Organisation Mondiale ya Santé emoni ete na mobu ya 2012, ba cas ya malaria ezwaki bamillion 207 ya batu. Na mobu wana, emonanaki ete bokono bona bobomaki batu kati ya 473,000 na 789,000, ebele nabango bazali bongo bana nakati ya Afrika.[1] Malaria mingi mingi eza bokono boye bolandanaka na kibobola mpe eza na effet monene ya mabe na développement économique.[5][6] Na Afrika emonani ete ememaka libunga ya ba milliards 12 $ USA na mobu moko kino na motuya ya likolo mpo na maye matali bonkolongono, bozangi makasi ya kosala mosala mpe ba effets misusu na maye matali tourisme.[7]
Ba références[kokoma | kobɔngisa mosólo]
- ↑ 1,0, 1,1, 1,2, 1,3, 1,4, 1,5, 1,6, 1,7 et 1,8 "Malaria Fact sheet N°94". March 2014. http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs094/en/. Retrieved 28 August 2014.
- ↑ 2,0, 2,1, 2,2, 2,3, 2,4, 2,5, 2,6 et 2,7 Caraballo, Hector (May 2014). "Emergency Department Management Of Mosquito-Borne Illness: Malaria, Dengue, And West Nile Virus". Emergency Medicine Practice 16 (5). http://www.ebmedicine.net/topics.php?paction=showTopic&topic_id=405.
- ↑ Nadjm B, Behrens RH (2012). "Malaria: An update for physicians". Infectious Disease Clinics of North America 26 (2): 243–59. doi:10.1016/j.idc.2012.03.010. PMID 22632637.
- ↑ 4,0 et 4,1 (en) World Health Organization, Guidelines for the treatment of malaria, Geneva, 2nd ed., 2010 (ISBN 9789241547925), ix
- ↑ Gollin D, Zimmermann C (August 2007). Malaria: Disease Impacts and Long-Run Income Differences (PDF) (Report). Institute for the Study of Labor.
- ↑ Worrall E, Basu S, Hanson K (2005). "Is malaria a disease of poverty? A review of the literature". Tropical Health and Medicine 10 (10): 1047–59. doi:10.1111/j.1365-3156.2005.01476.x. PMID 16185240.
- ↑ Greenwood BM, Bojang K, Whitty CJ, Targett GA (2005). "Malaria". Lancet 365 (9469): 1487–98. doi:10.1016/S0140-6736(05)66420-3. PMID 15850634.


text:
ELOBELI TITRE YA EZIPELI | MOTO AKOKI KOKOBA KOZALA NA BOMOI NSIMA YA LIWA?
Elikya nini ezali mpo na bakufi?
Bakufi bakoki kozonga lisusu na bomoi?
EYANO YA BIBLIA: “Ngonga ezali koya wana baoyo nyonso bazali na kati ya malita bakoyoka mongongo na ye [Yesu] mpe bakobima.”—Yoane 5:28, 29.
Yesu asakolaki ete ntango Bokonzi na ye ekoyangela mabele, malita ekotikala mpamba. Fernando, oyo tolobelaki na lisolo eleki, alobi boye: “Mbala ya liboso oyo natángaki Yoane 5:28, 29, nakamwaki mpenza. Epesaki ngai elikya ya solosolo mpe nakómaki kotalela avenire na ndenge ya malamu.”
Na ntango ya kala, Yobo, moto moko ya sembo azalaki na elikya ete ata soki akufi, nsukansuka Nzambe akozongisa ye lisusu na bomoi. Yobo atunaki boye: “Soki mobali makasi akufi, akoki kozonga lisusu na bomoi?” Na nsima, na kondima nyonso ayanolaki boye: “Nakozela, tii ntango [ntango oyo akolekisa na Nkunda] kobɔndisama na ngai ekoya. Yo okobenga, mpe ngai nakondima.”—Yobo 14:14, 15.
Lisekwa ezalaki likambo ya sika te mpo na Marta, ndeko ya Lazare. Nsima ya liwa ya Lazare, Yesu ayebisaki Marta ete: “Ndeko na yo ya mobali akosekwa.” Marta alobaki boye: “Nayebi ete akosekwa na lisekwa na mokolo ya nsuka.” Na nsima, Yesu alobaki na ye boye: “Ngai nazali lisekwa mpe bomoi. Moto oyo azali kondimela ngai, ata soki akufi, akozonga na bomoi.” (Yoane 11:23-25) Na nsima, Yesu asekwisaki Lazare! Lisolo wana ya kitoko emonisi makambo minene oyo ekosalema na mikolo ezali koya. Kanisá naino ntango lisekwa ekosalema na mokili mobimba!
Bato mosusu bakosekwa mpo na kokende na likoló?
EYANO YA BIBLIA: Liloba ya Nzambe emonisi ete lisekwa ya Yesu ekesanaki mpenza na oyo ya bato mwambe, oyo Biblia elobeli. Bato yango nyonso mwambe bazongaki na bomoi awa na mabele. Kasi mpo na lisekwa ya Yesu, Biblia elobi boye: “Yesu Kristo azali na lobɔkɔ ya mobali ya Nzambe, mpo akendaki na likoló.” (1 Petro 3:21, 22) Longola Yesu, ezali na bato mosusu oyo basengelaki kosekwa mpo na kokende na likoló? Yesu ayebisaki bantoma na ye boye: “Soki nakei mpe nabongiseli bino esika, nakoya lisusu mpe nakoyamba bino epai na ngai, mpo esika ngai nazali bino mpe bózala wana.”—Yoane 14:3.
Yesu akendaki na likoló mpe abongisaki esika mpo na bayekoli na ye mosusu. Nsukansuka motángo ya baoyo bakosekwa mpo na kokende na likoló ekozala 144 000. (Emoniseli 14:1, 3) Kasi bayekoli yango ya Yesu bakokende kosala nini kuna?
Bakozala na mingi ya kosala! Biblia elobi boye: “Moto nyonso oyo azwi lisekwa ya liboso azali moto ya esengo mpe mosantu; liwa ya mibale ezali na bokonzi likoló na bango te, kasi bakozala banganga-nzambe ya Nzambe mpe ya Kristo, mpe bakoyangela elongo na ye mbula nkóto moko (1 000).” (Emoniseli 20:6) Baoyo bakosekwa mpo na kokende na likoló bakoyangela mabele lokola bakonzi mpe banganga-nzambe elongo na Kristo.
Banani bakosekwa na nsima?
EYANO YA BIBLIA: Biblia ezali na maloba oyo ya ntoma Paulo: “Nazali na elikya epai ya Nzambe, elikya oyo bato oyo mpe bazalaka na yango, ete lisekwa ekozala, ya bayengebene mpe ya bato oyo bazangi boyengebene.”—Misala 24:15.
Banani bakozala na kati ya bato oyo Paulo abengi “bayengebene”? Tózwa ndakisa. Nzambe ayebisaki Danyele, moto moko ya sembo na nsuka ya bomoi na ye boye: “Okopema, kasi okotɛlɛma mpo na libula na yo na nsuka ya mikolo.” (Danyele 12:13) Danyele akozala wapi nsima ya kolamuka na mpɔngi ya liwa? “Bayengebene bakozwa mabele, mpe bakofanda wana seko.” (Nzembo 37:29) Mpe Yesu asakolaki ete: “Esengo na bato ya ezaleli ya boboto, mpo bakozwa libula ya mabele.” (Matai 5:5) Danyele, mibali mpe basi mosusu ya sembo bakosekwa mpo na kofanda lisusu awa na mabele, ata mpe mpo na libela.
Banani bakozala na kati ya bato oyo Paulo abengaki “bato bazangi boyengebene”? Ezali bamiliare ya bato oyo bazalaki na bomoi mpe bakufá kozanga ete bázwa libaku ya koyeba mpe kosalela solo ya Biblia. Nsima ya lisekwa na bango, bakozala na likoki ya koyeba mpe kolinga Yehova * ná Yesu. (Yoane 17:3) Baoyo nyonso bakopona kosalela Nzambe bakozala na elikya ya kozala na bomoi libela na libela lokola Yehova.
Baoyo nyonso bakopona kosalela Nzambe bakozala na elikya ya bomoi libela na libela na nzoto malamu mpe na esengo
Bomoi na mabele ekozala ndenge nini?
EYANO YA BIBLIA: Nzambe “akopangwisa mpisoli nyonso na miso na bango, mpe liwa ekozala lisusu te, ná lilaka ná koganga ná mpasi ekozala lisusu mpe te.” (Emoniseli 21:4) “Bakotonga bandako mpe bakofanda kuna; mpe ya solo, bakolona bilanga ya vinyo mpe bakolya mbuma na yango.”—Yisaya 65:21.
Meká komona na makanisi ete ozali na bomoi ya ndenge wana ná bandeko to baninga na yo oyo bakosekwa! Kasi motuna yango oyo: Ndenge nini okoki kondimisama ete lisekwa ekosalema mpenza?
^ par. 15 Yehova ezali nkombo ya Nzambe na Biblia.


text:
Biblia na Internet | BIBLIA - LIBONGOLI YA MOKILI YA SIKA
Olingi koyoka botángi ya lisolo oyo na %%?
Mitángo 2:1-34
2 Sikoyo Yehova alobaki na Moize mpe na Arona ete:2 “Bana ya Yisraele bakotya kaa, moto mokomoko na kolanda etuluku na ye ya mabota misato,+ na kolanda bilembo ya ndako ya batata na bango. Bakotya kaa epai na epai liboso ya hema ya kokutana.3 “Mpe baoyo bakotya kaa epai ya ɛsti, epai moi ebimaka, ekozala etuluku ya mabota misato ya kaa ya Yuda engebene mampinga na bango, mpe nkumu ya bana ya Yuda ezali Nahashone+ mwana ya Aminadabe.4 Mpe limpinga na ye mpe bato na ye oyo bakomisamaki nkombo kati na bango bazali nkóto ntuku nsambo na minei na nkama motoba (74 600).+5 Mpe baoyo bakotya kaa pene na ye ekozala libota ya Isakare,+ mpe nkumu ya bana ya Isakare ezali Netanele+ mwana ya Zuare.6 Mpe limpinga na ye mpe bato na ye oyo bakomisamaki nkombo bazali nkóto ntuku mitano na minei na nkama minei (54 400).+7 Mpe libota ya Zebulone; mpe nkumu ya bana ya Zebulone ezali Eliabe+ mwana ya Helone.8 Mpe limpinga na ye mpe bato na ye oyo bakomisamaki nkombo bazali nkóto ntuku mitano na nsambo na nkama minei (57 400).+9 “Bato nyonso oyo bakomisamaki nkombo na kaa ya Yuda bazali bato nkóto nkama moko na ntuku mwambe na motoba na nkama minei (186 400) engebene mampinga na bango. Bango bakolongwa bato ya liboso.+10 “Etuluku ya mabota misato ya kaa ya Rubene+ ekozala epai ya sudi engebene mampinga na bango, mpe nkumu ya bana ya Rubene ezali Elizure+ mwana ya Shedeure.11 Mpe limpinga na ye mpe bato na ye oyo bakomisamaki nkombo bazali nkóto ntuku minei na motoba na nkama mitano (46 500).+12 Mpe baoyo bakotya kaa pene na ye ekozala libota ya Simeone, mpe nkumu ya bana ya Simeone ezali Shelumiele+ mwana ya Zurishadai.13 Mpe limpinga na ye mpe bato oyo bakomisamaki nkombo kati na bango bazali nkóto ntuku mitano na libwa na nkama misato (59 300).+14 Mpe libota ya Gade; mpe nkumu ya bana ya Gade ezali Eliasafe+ mwana ya Rewele.15 Mpe limpinga na ye mpe bato oyo bakomisamaki nkombo kati na bango bazali nkóto ntuku minei na mitano na nkama motoba na ntuku mitano (45 650).+16 “Bato nyonso oyo bakomisamaki nkombo na kaa ya Rubene bazali nkóto nkama moko na ntuku mitano na moko na nkama minei na ntuku mitano (151 450) engebene mabota na bango, mpe bango bakolongwa bato ya mibale.+17 “Ntango hema ya kokutana+ esengeli kolongwa, kaa ya Balevi+ ekozala na katikati ya bakaa.“Kaka ndenge bakotya kaa, ezali mpe ndenge wana nde bakolongwa,+ moto na moto na esika na ye, engebene bituluku na bango ya mabota misato misato.18 “Etuluku ya mabota misato ya kaa ya Efraime,+ engebene etuluku ya mampinga na bango, ekozala epai ya wɛsti, mpe nkumu ya bana ya Efraime ezali Elishama+ mwana ya Amihude.19 Mpe limpinga na ye mpe bato oyo bakomisamaki nkombo kati na bango bazali nkóto ntuku minei na nkama mitano (40 500).+20 Mpe pene na ye ekozala libota ya Manase,+ mpe nkumu ya bana ya Manase ezali Gamaliele+ mwana ya Pedazure.21 Mpe limpinga na ye mpe bato oyo bakomisamaki nkombo kati na bango bazali nkóto ntuku misato na mibale na nkama mibale (32 200).+22 Mpe libota ya Benyamina;+ mpe nkumu ya bana ya Benyamina ezali Abidane+ mwana ya Gideoni.23 Mpe limpinga na ye mpe bato oyo bakomisamaki nkombo kati na bango bazali nkóto ntuku misato na mitano na nkama minei (35 400).+24 “Bato nyonso oyo bakomisamaki nkombo na kaa ya Efraime bazali bato nkóto nkama moko na mwambe na nkama moko (108 100) engebene mampinga na bango, mpe bango bakolongwa bato ya misato.+25 “Etuluku ya mabota misato ya kaa ya Dani ekozala epai ya nɔrdi, engebene mampinga na bango, mpe nkumu ya bana ya Dani ezali Ahiezere+ mwana ya Amishadai.26 Mpe limpinga na ye mpe bato oyo bakomisamaki nkombo kati na bango bazali nkóto ntuku motoba na mibale na nkama nsambo (62 700).+27 Mpe bato oyo bakotya kaa pene na ye ekozala libota ya Ashere, mpe nkumu ya bana ya Ashere ezali Pagiele+ mwana ya Okrane.28 Mpe limpinga na ye mpe bato oyo bakomisamaki nkombo kati na bango bazali nkóto ntuku minei na moko na nkama mitano (41 500).+29 Mpe libota ya Nafatali;+ mpe nkumu ya bana ya Nafatali ezali Ahira+ mwana ya Enane.30 Mpe limpinga na ye mpe bato oyo bakomisamaki nkombo kati na bango bazali nkóto ntuku mitano na misato na nkama minei (53 400).+31 “Bato nyonso oyo bakomisamaki nkombo na kaa ya Dani bazali nkóto nkama moko na ntuku mitano na nsambo na nkama motoba (157 600). Bango bakolongwa bato ya nsuka,+ engebene bituluku na bango ya mabota misato misato.”32 Bango nde bato oyo bakomisamaki nkombo kati na bana ya Yisraele engebene ndako ya batata na bango; bato nyonso oyo bakomisamaki nkombo na bakaa engebene mampinga na bango bazalaki nkóto nkama motoba na misato na nkama mitano na ntuku mitano (603 550).+33 Kasi Balevi bakomisamaki nkombo te+ na kati na bana ya Yisraele, kaka ndenge Yehova apesaki Moize mitindo.34 Mpe bana ya Yisraele babandaki kosala na kolandáká nyonso oyo Yehova apesaki Moize mitindo.+ Ezali ndenge wana nde batyaki kaa, engebene bituluku na bango ya mabota misato misato,+ mpe ezali ndenge wana nde balongwaki,+ moto na moto engebene mabota na ye na kotalela ndako ya batata na ye.


text:
OMIPESA NA MOSALA YA KOSAKOLA
Tókolisa makoki na biso ya kosakola
—Lolenge ya kobongisa ndenge na yo moko ya kokabola bazulunalo
MPO NA NINI EZALI NA NTINA: Atako mokanda ya likita epesaka makanisi oyo ekoki kosalisa biso tóyeba ndenge ya kobanda lisolo, yango ezali kaka plan ya mpamba. Osengeli kosalela maloba na yo moko. Mbala mosusu, okoki kosalela ndenge mosusu ya kobanda lisolo to kolobela lisolo mosusu oyo ekosepelisa mpenza bato ya teritware na bino. Soki ezali bongo, nsima ya kotánga zulunalo, ya kotalela makanisi oyo ezalaka na ndenge ya kobanda lisolo, mpe ya kotala bavideo ya bilakiseli, okoki kosalela makanisi oyo ezali awa na nse mpo obongisa ndenge na yo moko ya kobanda lisolo.
NDENGE YA KOSALA YANGO
Omituna naino: ‘Nazali na mposa ya kosalela lolenge moko ya kobanda lisolo oyo batye awa?’
ƐƐ
Bongisá maloba na yo ya ebandeli. Nsima ya kopesa moto mbote ndenge esalemaka epai na bino, lobá na mokuse ntina oyo oyei kotala ye. (Ndakisa: “Nayei kotala yo mpo na . . . ”)
Bongisá mpe makambo oyo okoloba nsima ya kotuna motuna, liboso ya kotánga vɛrsɛ mpe ya kopesa moto zulunalo. (Ndakisa: Mpo na kotánga vɛrsɛ, okoki koloba boye: “Okoki kozwa eyano ya malamu na motuna wana na vɛrsɛ oyo.”)
TE
Poná lisolo moko oyo esepelisi yo mingi na zulunalo, mpe oyo ekosepelisa mpenza bato ya teritware na bino
Bongisá motuna moko oyo okotuna moto mpo apesa makanisi na ye mpo bósolola, kasi te oyo ekosala ete moto azanga eloko ya koloba. (Ndakisa: Mituna oyo ezali na lokasa 2 ya bazulunalo.)
Poná vɛrsɛ oyo okotánga. (Soki okopesa moto Lamuká!, esengeli kaka te otángela moto vɛrsɛ mpo zulunalo yango esalemá mpo na kosalisa bato oyo bayebaka makambo mingi te ya Biblia mpe oyo, mbala mosusu, balingaka makambo ya mangomba te.)
Bongisá likanisi moko to mibale ya mokuse mpenza oyo ekomonisa matomba oyo moto akoki kozwa soki atángi lisolo yango
ATA NDENGE NINI
Bongisá motuna moko oyo okotikela moto mpo opesa ye eyano ntango okozongela ye
Komá makanisi oyo okolobela mbala ya nsima mpo obosana yango te


text:
BOMOI YA BAKRISTO
Mpo na nini ozwaka losambo ya pɛto na motuya?
Tempelo oyo Ezekiele amonaki na emonaneli elendisaki Bayuda oyo bakendaki na boombo mpo epesaki bango elikya ete losambo ya pɛto ekozongisama. Na mikolo oyo ya nsuka, losambo ya pɛto ‘epikami makasi likoló koleka nsɔngɛ ya bangomba,’ mpe tozali na kati ya bato ya bikólo nyonso oyo bazali kosopana kuna. (Yis 2:2) Okanisaka mbala na mbala na libaku oyo ozwi ya koyeba Yehova mpe kosalela ye?
MAPAMBOLI YA LOSAMBO YA PƐTO:
Ebele ya bilei ya elimo oyo epesaka biyano na mituna minene etali bomoi, mitinda oyo tosengeli kolanda na bomoi na biso mpe elikya ya solosolo.—Yis 48:17, 18; 65:13; Ro 15:4
Libaku ya kosala elongo na Nzambe na mosala kitoko.—Mis 20:35; 1Ko 3:9
“Kimya ya Nzambe” oyo epesaka biso makasi na ntango ya mikakatano.—Flp 4:6, 7
Lisosoli ya pɛto.—2Ti 1:3
‘Kozala moninga ya Yehova ya motema.’—Nz 25:14
Ndenge nini nakoki komonisa ete nazwaka losambo ya pɛto na motuya?


text:
25/04–
1/05
YOBO 33-37
Loyembo 50 mpe libondeli
Maloba ya ebandeli (Eleka min. 3 te)
MAKAMBO YA MOTUYA NA LILOBA YA NZAMBE
“Moninga ya solosolo apesaka toli oyo elendisaka”: (Min. 10)
Yb 33:1-5
—Elihu apesaki Yobo limemya (w95 15/02 29 par. 3-5)
Yb 33:6, 7
—Elihu azalaki na komikitisa mpe na boboto (w95 15/02 29 par. 3-5)
Yb 33:24, 25
—Elihu alendisaki Yobo ata ntango azalaki kopesa ye toli (w11 01/04 23 par. 3; w09 15/04 4 par. 8)
-
Koluka biloko ya motuya ya elimo: (Min. 8)
Yb 33:24, 25
—“Lisiko” oyo Elihu alobelaki ekokaki kozala nini? (w11 01/04 23 par. 3-5)
Yb 34:36
—Yobo amekamaki tii wapi, mpe yango eteyi biso nini? (w94 15/11 17 par. 10)
Botángi ya Biblia ya pɔsɔ oyo eteyi ngai nini mpo na Yehova?
Makanisi nini ya botángi ya Biblia ya pɔsɔ oyo nakoki kosalela na mosala ya kosakola?
-
Botángi ya Biblia: Yobo 33:1-25 (Eleka min. 4 te)
OMIPESA NA MOSALA YA KOSAKOLA
Bokutani ya liboso: Kabolá lokasa ya libyangi ya Liyangani ya etúká ya 2016 na lisalisi ya makanisi oyo ezali na ndenge ya kobanda lisolo. (Eleka min. 2 te)
Kozongela moto: fg liteya 12 par. 4-5
—Salá elakiseli oyo ekomonisa ndenge ya kozongela moto moko oyo azwaki lokasa ya libyangi ya liyangani. Lobá likambo moko oyo bokotalela na mbala ya nsima. (Eleka min. 4 te)
Boyekoli ya Biblia: jl liteya 11
—Lendisá moyekoli ya Biblia aya na liyangani oyo ezali koya. (Eleka min. 6 te)
BOMOI YA BAKRISTO
Loyembo 124
“Makambo oyo tosengeli kobosana te mpo na Liyangani ya etúká”: (Min. 8) Diskur. Lakisá video Makambo oyo tosengeli kobosana te mpo na Liyangani ya etúká. Bankulutu bakoki kozwa yango na jw.org. (Talá esika bakomi DOCUMENTS > MULTIMEDIA.) Lendisá bandeko nyonso básilisa makambo nyonso oyo babongisaki mpo báyangana mikolo nyonso misato. Lobelá bibongiseli oyo lisangá na bino ezwi mpo na kampanye ya kokabola lokasa ya libyangi.
Bamposa ya lisanga: (Min. 7)
Boyekoli ya Biblia na lisangá: ia mok. 14 par. 1-13 (Min. 30)
Bozongeli mpe makambo tokotalela na pɔsɔ elandi (Min. 3)
Loyembo 21 mpe libondeli


text:
LINƆ́NGI YA MOSƐNZƐLI—NIMERO YA BOYEKOLI Sanza ya Février 2016
Nimero oyo ezali na masolo ya boyekoli kobanda 04/04 tii 01/05/2016.
Yehova abengaki ye “moninga na ngai”
Okosepela kozala moninga ya Yehova? Zwá liteya na ndakisa ya Abrahama.
Mekolá baninga ya motema ya Yehova
Ndenge nini Ruta, Hizikiya, mpe Maria bazalaki na likoki ya kokómisa boninga na bango ná Nzambe makasi?
Zalá sembo epai ya Yehova
Ndakisa ya Yonatana ekoki kosalisa biso tózala sembo epai ya Yehova soki tokutani na mikakatano minei oyo.
Yekolá epai ya basaleli ya sembo ya Yehova
Ndenge nini Davidi, Yonatane, Natane, mpe Hushai batyaki bosembo epai ya Yehova na esika ya liboso?
LISOLO YA BOMOI
Yehova asalisi ngai na mosala na ye
Ndeko Corwin Robison asaleli Nzambe na bosembo na boumeli ya 73, mpe koleka mbula 60 na Betele na États-unis.
Kobá kosalela Yehova na esengo
Kokanisa na mitinda misato oyo ya ntina ekosalisa biso tóbatela esengo na biso.


text:
LITEYA 76
Yesu apɛtoli tempelo
Na eleko ya prɛnta ya mobu 30 ya ntango na biso, Yesu akendaki na Yerusaleme. Bato mingi bayaki na engumba yango mpo na Elekeli. Na fɛti yango, bazalaki kotumba banyama mpo na kopesa mbeka na tempelo. Bato mosusu bazalaki koya na banyama na bango, bato mosusu bazalaki kosomba yango na Yerusaleme.
Ntango Yesu akómaki na tempelo, amonaki bato bazali kotɛka banyama kuna. Bazalaki kosala mombongo wana na ndako ya losambo ya Yehova! Yesu asalaki nini? Asalaki fimbo mpe abenganaki bampate ná bangɔmbɛ na tempelo. Abalolaki bamesa ya bato oyo basenzaka mbongo mpe asopaki mbongo na bango ya bibende na mabele. Yesu alobaki na baoyo bazalaki kotɛka bibenga ete: ‘Bólongola biloko oyo awa! Bókómisa ndako ya Tata na ngai esika ya mombongo te!’
Bato oyo bazalaki na tempelo bakamwaki makambo oyo Yesu asalaki. Bayekoli na ye bakanisaki esakweli oyo elobaki mpo na Masiya ete: ‘Nakotonda na molende mpo na ndako ya Yehova.’
Na nsima, na mobu 33 ya ntango na biso, Yesu apɛtolaki tempelo mpo na mbala ya mibale. Alingaki moto moko te asambwisa ndako ya Tata na ye.
“Bokoki te kozala baombo ya Nzambe mpe ya Bomɛngo.”—Luka 16:13


text:
ETENI 3
Mibeko ya Bokonzi
—Koluka boyengebene ya Nzambe
KANISÁ ete ntango bozali koleka na balabala, opesi moninga moko ya kartye mbote na mosika. Mikolo eleki, omonaki ete atalaka yo ná libota na yo mingi. Ye mpe apɛpi yo mbote mpe abengi yo. Alobi na yo: “Natuna yo naino: Mpo na nini bozalaka lokola bato nyonso te?” Yo otuni ye: “Na ndenge nini?” Ye azongisi: “Bozali Batatoli ya Yehova, nakosi? Bokeseni na bato mosusu. Bosalaka makambo lokola bato ya mangomba mosusu te
Yo moko oyebi eyano na motuna yango: Bokonzi ya Nzambe ezali kotambwisa biso. Mokonzi Yesu azali mpenza kopɛtola biso. Azali kosalisa biso tólanda ndakisa na ye mpe na ndenge yango, tókesana na bato mosusu ya mokili oyo mabe. Na eteni oyo, tokomona ndenge oyo Bokonzi ya Masiya epɛtoli basaleli ya Nzambe na elimo, na bizaleli mpe na ndenge ya kotambwisa makambo na lisangá
NA ETENI OYO
MOKAPO 10
Mokonzi apɛtoli bato na ye na elimo
Boyokani nini ezali kati na fɛti ya Noele mpe ekulusu?
MOKAPO 11
Bapɛtolami na bizaleli mpo na komonisa bosantu ya Nzambe
Bandako ya bakɛngɛli mpe baporte ya tempelo oyo Ezekiele amonaki na emonaneli ezali na ndimbola monene mpo na basaleli ya Nzambe banda 1914.
MOKAPO 12
Babongisami mpo na kosalela “Nzambe ya kimya”
Na esika esalela liloba molɔngɔ oyo ekeseni na mobulu, Biblia esaleli nde liloba kimya. Mpo na nini? Mpe ndenge nini eyano na motuna yango etali bakristo lelo?


text:
ELOBELI TITRE YA EZIPELI | BIBLIA
Biblia ezali tii lelo atako bato balukaki kokɔtisa makambo mosusu
LIKAMA: Atako bakomaki yango na biloko oyo ebebaka mpe bato batɛmɛlaki yango, Biblia ezali tii lelo. Kasi, babongoli mpe bato mosusu oyo basalaki bakopi balukaki kobakisa makambo mosusu na nsango ya Biblia. Bazalaki kolinga mateya ya Biblia elanda oyo ya bango na esika mateya na bango elanda oyo ya Biblia. Tótalela bandakisa oyo:
Esika ya losambo: Na katikati ya siɛklɛ ya minei mpe ya mibale liboso ya ntango na biso, bato oyo bakomaki Pantatɛkɛ ya Basamaria babakisaki na nsuka ya Kobima 20:17 maloba “na Aargaareezem. Mpe kuna osengeli kotonga etumbelo.” Basamaria balingaki ete Makomami endimisa likanisi na bango ya kotonga tempelo na “Aargaareezem,” to Ngomba Gerizime.
Liteya ya bosato: Ntango basilisaki kokoma Biblia, ekokisaki naino mbula 300 te mokomi moko oyo andimaka liteya ya bosato abakisaki na 1 Yoane 5:7 maloba “na likoló, Tata, Liloba mpe Elimo santu: bango misato bazali moto moko.” Maloba yango ezalaki te na makomi ya ebandeli. Bruce Metzger, moto ya mayele na makambo ya Biblia alobi: “Kobanda siɛklɛ ya motoba maloba wana ekómaki komonana mingi na bamaniskri ya Latin ya kala mpe na Vulgate ya Latin.”
Nkombo ya Nzambe: Babongoli mingi ya Biblia balongolaki nkombo ya Nzambe na Makomami mpo Bayuda bazalaki kobanga kotánga nkombo ya Nzambe. Mpe na esika na yango batyaki batitre lokola “Nzambe” to “Nkolo,” batitre oyo Biblia esalelaka kaka te mpo na Mozalisi kasi mpe mpo na bato, biloko ya losambo ya lokuta ata mpe mpo na Zabolo.
—Yoane 10:34, 35; 1 Bakorinti 8:5, 6; 2 Bakorinti 4:4. *
NDENGE OYO BIBLIA EBATELAMAKI: Ya liboso, atako bato mosusu basalaki bakopi ya Biblia likolólikoló to bazalaki na bokosi, kasi basusu bayebaki mpenza mosala yango mpe balandelaki makambo malamumalamu. Na katikati ya siɛklɛ ya motoba mpe ya zomi ya ntango na biso, Bamasorete basalaki kopi ya Makomami ya Ebre mpe babimisaki makomi ya Bamasorete ndenge ebengamaka lelo. Balobaka ete batángaki maloba mpe balɛtrɛ mpo libunga ekɔta te. Esika bamoni ete libunga ezali na makomi oyo bazali kosala kopi na yango, bazalaki kotya nɔti mopanzi. Bamasorete baboyaki kobakisa to kolongola makambo mosusu na makomi ya Biblia. Profesɛrɛ moko na nkombo Moshe Goshen-Gottstein akomaki boye: “Mpo na bango kobakisa to kolongola na nko makambo na Biblia ezalaki mabe mpenza.”
Ya mibale, bamaniskri mingi lelo esalisaka bato ya mayele na makambo ya Biblia bámona mabunga. Na ndakisa, basiɛklɛ mingi bakonzi ya mangomba bateyaki ete Babiblia na bango ya Latin ezali na makomi ya ebandeli ya Biblia. Kasi, na 1 Yoane 5:7, bakɔtisaki maloba ya libunga oyo tolobeli na ebandeli ya lisolo oyo. Libunga yango ekɔtaki mpe na King James Version, Biblia ya Lingelesi oyo eyebani mingi! Kasi, ntango bamaniskri mosusu emonanaki, emonisaki nini? Bruce Metzger akomaki boye: “Maloba wana [ya 1 Yoane 5:7] ezali te na bamaniskri nyonso ya mabongoli ya kala (Syriaque, Copte, Armenien, Ethiopien, Arabe, Slavon), longola kaka ya Latin.” Yango esalaki ete ntango babimisaki lisusu Biblia King James Version mpe Babiblia mosusu, balongolaki maloba wana ya libunga.
Bamaniskri ya kala emonisi mpe ete nsango ya Biblia ebongwanaki te? Ntango bamonaki Barulo ya Mbu Ekufá na 1947, esalisaki bato ya mayele bákokanisa makomami ya Ebre ya Bamasorete mpe makomi oyo ezalaki na barulo yango ya Biblia oyo ekomamaki mbula koleka 1 000 liboso. Moko ya bato oyo babimisaki zulunalo oyo elobelaki barulo ya Mbu ekufá alobaki ete rulo moko mpamba “endimisi mpenza ete Bayuda oyo basalaki bakopi ya makomi ya Biblia na boumeli ya mbula koleka 1 000 basalaki yango na bosembo mpe malamu mpenza.”
Bibliotɛkɛ ya Chester Beatty na Dublin, na Irlande, ezali na liboke ya bapapirisi oyo emonisi mokanda mokomoko ya Makomami ya Grɛki ya bokristo, ezali mpe na bamaniskri ya siɛklɛ ya mibale ya ntango na biso; mbula soki 100 nsima ya kokomama ya Biblia. Buku moko (The Anchor Bible Dictionary) elobi boye: “Atako bapapirisi yango epesi bansango mingi ya sika oyo etali makambo mikemike ya makomi yango, kasi emonisi mpe ete makomi ya Biblia ebongwanaki te.”
“Tokoki koloba mpenza ete ezali na buku mosusu te ya kala oyo nsango na yango ebatelamaki malamumalamu lokola Biblia”
NA NSUKA: Na esika ebebisa makomi ya Biblia, ebele ya bamaniskri wana mpe mbula oyo yango esali ebongisi nde Biblia. Sir Frederic Kenyon, akomaki boye mpo na Makomami ya Grɛki ya Bokristo: “Ezali na buku mosusu te ya kala oyo ezali na ebele ya makambo ya kala oyo emonisi ete makomi na yango ebongwanaki te mpe moto moko te ya mayele oyo azali sembo akowangana ete Biblia oyo tozali na yango lelo ezali ndenge ezalaki na ebandeli.” William Henry Green alobaki boye mpo na Makomami ya Ebre: “Tokoki koloba mpenza ete ezali na buku mosusu te ya kala oyo nsango na yango ebatelamaki malamumalamu lokola Biblia.”
^ par. 6 Mpo na koyeba makambo mosusu, talá apɛndisi A4 mpe A5 na Biblia Libongoli ya Mokili ya Sika na Lingelesi, ezali mpe na www.jw.org to talá Mwa buku mpo na koyekola Liloba ya Nzambe nkasa 1-13, ebimisami na Batatoli ya Yehova, ezali mpe na www.jw.org.


text:
Tokoki mpenza koyeba Nzambe?
“Moto akoki koyeba Nzambe te.”—Philon d’Alexandrie, filozofe ya siɛklɛ ya liboso.
“[Nzambe] azali mosika te na mokomoko na biso.”—Maloba ya Saulo moto ya Tarse epai ya bafilozofe ya siɛklɛ ya liboso na Atene.
NTANGO otángi makanisi oyo mibale, oyo wapi ekokani na oyo ya yo? Mingi bamonaka ete maloba ya Saulo ya Tarse, oyo babengaka ye mpe ntoma Paulo nde elendisaka mpe esepelisaka. (Misala 17:26, 27) Biblia ezali mpe na makanisi mosusu ya ndenge wana. Na ndakisa, Yesu asalaki libondeli moko oyo ezalaki na maloba oyo endimisi ete bayekoli na ye bakoki koyeba Nzambe mpe kozwa mapamboli na ye.—Yoane 17:3.
Nzokande, ndenge moko na Philon, bafilozofe mosusu bazalaki na makanisi ekeseni na oyo ya Paulo. Balobaki ete tokoki koyeba Nzambe te mpo moto akoki koyeba Nzambe te. Makanisi oyo wapi ezali solo?
Biblia emonisi ete ezali mpasi bato bákanga ntina ya makambo mosusu oyo etali Nzambe. Na ndakisa, tokoki koyeba ata moke te mbula oyo Nzambe asali na bomoi, bonene ya makanisi na ye to bozindo ya bwanya na ye. Na mokuse, moto akoki koyeba yango te. Ata bongo, yango epekisi te ete moto ayeba Nzambe. Kutu, kokanisa makambo yango na mozindo ekoki kosalisa biso ‘tópusana penepene na Nzambe.’ (Yakobo 4:8) Tótalela naino mwa bandakisa ya makambo yango oyo elekelaka mayele ya moto. Na nsima tokotalela makambo oyo etali Nzambe oyo tokoki mpenza kokanga ntina.
Makambo nini tokoki koyeba te?
NDENGE NZAMBE AZALAKA SEKO NA SEKO: Biblia eteyaka ete Nzambe azali “libela na libela.” (Nzembo 90:2) Na maloba mosusu, Nzambe azali na ebandeli te, akozala mpe na nsuka te. Na makanisi ya bomoto, “motángo ya mbula na ye eyebani te.”—Yobo 36:26.
Litomba oyo okoki kozwa: Nzambe alaki ete soki oyebi ye mpenza malamu, okozwa bomoi ya seko. (Yoane 17:3) Ndenge nini tokoki kotyela elaka yango motema soki Nzambe ye moko azalaka seko na seko te? Kaka “Mokonzi ya seko” nde akoki kokokisa elaka ya ndenge wana.—1 Timote 1:17.
MAKANISI YA NZAMBE: Biblia eteyaka ete “Mayele na ye [Nzambe] ekoki kososolama te.” (Yisaya 40:28; 55:9) Yango wana, Biblia etuni motuna oyo: “Nani ayebi makanisi ya Nkolo? Nani akoki kopesa ye toli?”—1 Ba-korentien 2:16, Bible na lingala ya lelo oyo.
Litomba oyo okoki kozwa: Nzambe azali na likoki ya koyoka mabondeli ya bamilio ya bato na mbala moko. (Nzembo 65:2) Ayebaka kutu mokɛngɛli-mboka nyonso oyo ekwei na nse. Makanisi ya Nzambe ekoki nde kotonda mpo epekisa ye kotyela yo likebi mpe koyoka mabondeli na yo? Te, mpo makanisi na ye ezali na nsuka te. Longola yango, ‘yo oleki bakɛngɛli-mboka ebele na motuya’ na miso na ye.—Matai 10:29, 31.
MISALA YA NZAMBE: Biblia eteyaka ete moto akoki ‘koyeba te mosala oyo Nzambe ya solo asalá banda ebandeli tii na nsuka.’ (Mosakoli 3:11) Na yango, tokoki ata moke te koyeba makambo nyonso etali Nzambe. Bwanya oyo ezali na misala ya Nzambe “ekoki koyebana te!” (Baroma 11:33) Kasi, Nzambe alingaka komonisa banzela na ye epai ya baoyo balingaka kosepelisa ye.—Amose 3:7.
Tokoki koyeba ata moke te mbula oyo Nzambe asali na bomoi, bonene ya makanisi na ye to bozindo ya bwanya na ye
Litomba oyo okoki kozwa: Soki ozali kotánga mpe koyekola Biblia, okobanda komona makambo ya sika oyo etali Nzambe mpe banzela na ye. Yango elingi koloba ete tokokoba kopusana penepene ya Tata na biso ya likoló libela na libela.
Oyo okoki koyeba
Lokola tokoki te koyeba mpenza makambo nyonso oyo etali Nzambe, yango elimboli te ete tokoki koyeba ye te. Biblia ezali na makambo mingi oyo ekoki kosalisa biso tóyeba ye malamu. Tózwa mwa bandakisa:
NKOMBO YA NZAMBE: Biblia eteyaka ete Nzambe amipesá nkombo. Alobi boye: “Ngai Yehova. Yango nde nkombo na ngai.” Nkombo ya Nzambe ezali mbala soki 7 000 na Biblia koleka nkombo mosusu nyonso.—Yisaya 42:8.
Litomba oyo okoki kozwa: Na libondeli na ye ya ndakisa, Yesu alobaki boye: “Tata na biso na likoló, nkombo na yo esantisama.” (Matai 6:9) Okoki mpe kosalela nkombo ya Nzambe na mabondeli na yo? Yehova azali na mposa ya kobikisa moto nyonso oyo azali komemya nkombo na ye.—Baroma 10:13.
ESIKA NZAMBE AFANDAKA: Biblia eteyaka ete ezali na ‘bisika’ mibale—esika oyo emonanaka te, epai bikelamu ya elimo oyo bazalaka na nzoto oyo emonanaka na miso ya bato te bazalaka mpe esika oyo emonanaka, oyo esangisi mabele ná baplanɛti mosusu nyonso. (Yoane 8:23; 1 Bakorinti 15:44) Na Biblia, liloba “likoló” emonisaka mingimingi esika oyo emonanaka te na miso ya bato. “Likoló” yango nde ‘esika’ oyo Mozalisi afandaka.—1 Bakonzi 8:43.
Litomba oyo okoki kozwa: Okoyeba mpenza ndenge Nzambe azalaka. Mozalisi azali nguya moko boye te oyo ezalaka bisika nyonso mpe na biloko nyonso. Yehova azalaka mpenza mpe azali na esika oyo afandaka. Na yango, “ezali na ekelamu moko te oyo ezangi komonana polele na miso na ye.”—Baebre 4:13.
BIZALELI YA NZAMBE: Biblia eteyaka ete Yehova azali na bizaleli kitoko mpenza. “Nzambe azali bolingo.” (1 Yoane 4:8) Akosaka te. (Tito 1:2) Aponaka bilongi te, azali motema mawa, amityaka na esika na biso mpe ayokaka nkanda noki te. (Kobima 34:6; Misala 10:34) Bato mingi bakoki kokamwa soki bayoki ete Nzambe alingi kozala “moninga ya motema” ya baoyo batosaka ye.—Nzembo 25:14.
Litomba oyo okoki kozwa: Okoki kokóma moninga ya Yehova. (Yakobo 2:23) Na nsima, soki okómi koyeba bizaleli ya Yehova, okobanda kokanga ntina ya masolo ya Biblia malamu mpenza.
‘LUKÁ YE’
Biblia emonisaka polele ndenge Yehova Nzambe azalaka. Mozalisi amibombaka te, kutu alingaka mpenza ete tóyeba ye. Liloba na ye, Biblia, elaki boye: “Soki oluki ye, akosala ete omona ye.” (1 Ntango 28:9) Mpo na nini te kotánga mpe kokanisa na mozindo masolo ya Biblia mpo na koyeba Nzambe? Soki osali bongo, Biblia elaki ete Nzambe ‘akopusana penepene na yo.’—Yakobo 4:8.
Okoki komituna boye: ‘Lokola nakoki te koyeba makambo nyonso oyo etali Mozalisi, ndenge nini nakoki kozala moninga na ye?’ Kanisá naino: Moninga ya motema ya monganga oyo asalaka lipaso asengeli kozala kaka monganga? Te! Akoki mpe kozala moto oyo asalaka mosala mosusu. Ata bongo, bakoki kokóma baninga ya motema. Likambo eleki ntina ezali ete moninga yango ayebi bizaleli ya monganga yango, ata mpe makambo oyo alingaka to aboyaka. Ndenge moko mpe, okoki koyekola bizaleli ya Yehova na Biblia; yango mpenza nde osengeli koyeba mpo na kokóma moninga na ye.
Na esika elobela Mozalisi likolólikoló, Biblia ezali na makambo oyo tosengeli na yango mpo na koyeba Nzambe. Okosepela koyekola makambo mosusu etali Yehova Nzambe? Batatoli ya Yehova bazalaka na programɛ ya koyekola na bato Biblia ofele. Tosɛngi yo oluka bango na kartye na bino to kɔtá na site na bango www.jw.org.


text:
Biblia na Internet | BIBLIA - LIBONGOLI YA MOKILI YA SIKA
Olingi koyoka botángi ya lisolo oyo na %%?
Yisaya 11:1-16
11 Mpe mwa etape+ ekobima mpenza na ekumu ya Yese;+ mpe mwa nzete ya sika+ oyo ekobima na misisa na ye ekobota.+2 Mpe elimo ya Yehova ekofanda mpenza likoló na ye,+ elimo ya bwanya+ mpe ya mayele,+ elimo ya toli mpe ya nguya,+ elimo ya boyebi+ mpe ya kobanga Yehova;+3 mpe akosepela na kobanga Yehova.+Mpe akosambisa te na kolanda kaka oyo ekomonana na miso na ye, mpe akopamela te na kolanda kaka likambo oyo matoi na ye eyoki.+4 Mpe akosambisa na boyengebene mpenza bato oyo bazangá,+ mpe akopamela na kolongobana mpo na bolamu ya bato ya komikitisa oyo bazali na mabele. Mpe akobɛta mpenza mabele na fimbo ya monɔkɔ na ye;+ mpe na elimo ya mbɛbu na ye akoboma moto mabe.+5 Mpe boyengebene ekozala mpenza mokaba ya loketo na ye,+ mpe bosembo ekozala mokaba ya bangɛi na ye.+6 Mpe na ntango mosusu, mbwa ya zamba ekofanda elongo na mwana-mpate,+ mpe nkoi ekolala esika moko na mwana-ntaba, mpe mwana-ngɔmbɛ ná mwana-nkɔsi oyo nkingo etondi na nsuki+ ná nyama oyo eleisami malamu, yango nyonso esika moko;+ mpe mwana moke ya mobali akokamba yango.7 Mpe ngɔmbɛ ya mwasi ná urse ekolya esika moko; bana na bango bakolala esika moko. Mpe nkɔsi ekolya matiti ya kokauka lokola ngɔmbɛ-mobali.+8 Mpe mwana oyo azali naino komɛla mabɛlɛ akosakana mpenza na libulu ya kobra;+ mpe mwana oyo bakilisi mabɛlɛ akotya lobɔkɔ na lidusu oyo ekɔtisaka pole na libulu ya nyoka ya ngɛngɛ.9 Bakosala eloko moko te ya mabe+ mpe bakobebisa eloko moko te na ngomba mosantu na ngai mobimba;+ mpo mabele ekotonda na boyebi ya Yehova ndenge mai etondi na mbu.+10 Mpe ekosalema mpenza boye na mokolo yango:+ mosisa ya Yese+ akotɛlɛma lokola elembo mpo na bato ya bikólo.+ Bikólo ekoluka ye mpe ekotuna ye,+ mpe esika na ye ya kopema ekokóma na nkembo.+11 Mpe na mokolo yango ekosalema mpenza boye: Yehova akopesa lobɔkɔ na ye lisusu, mpo na mbala ya mibale,+ mpo na kozwa bato na ye oyo bakotikala na Asiri+ mpe na Ezipito,+ na Patrose+ mpe na Kushi,+ na Elame,+ na Shinare,+ na Hamate mpe na bisanga ya mbu.+12 Mpe ya solo, akotombola elembo mpo na bikólo mpe akoyanganisa bato ya Yisraele oyo bapanzaná;+ mpe bato ya Yuda oyo bapalanganá, akoyanganisa bango uta na nsuka minei ya mabele.+13 Mpe zuwa ya Efraime ekolongwa mpenza,+ mpe baoyo bazali banguna ya Yuda bakobomama. Efraime akoyokela Yuda zuwa te, Yuda mpe akozala monguna ya Efraime te.+14 Mpe bakopumbwa mpenza mpo na kokwela lipeka ya Bafilistia na wɛsti;+ bango nyonso elongo bakopunza bana ya Ɛsti.+ Bakosembolela Edome ná Moabe lobɔkɔ na bango,+ mpe bakoyangela bana ya Amone.+15 Mpe Yehova akokata mpenza lolemo ya mbu ya Ezipito,+ mpe akoningisela Ebale+ lobɔkɔ na ye na mɔtɔ ya elimo na ye. Mpe ya solo akobɛta yango na mikɛli na yango nsambo, mpe akotambwisa bato na basandale na bango.+16 Mpe ekozala mpenza na balabala moko monene+ oyo ekouta na Asiri mpo na bato na ye+ oyo bakotikala,+ kaka ndenge balabala moko ezalaki mpo na Yisraele na mokolo oyo abimaki na mokili ya Ezipito.