text:
Dit Théo Bar détient une lettre manuscrite de Siongo Bavon
un commentaire vient d'être posté par Dit Théo Bar sur l'article Qui est le vrai auteur de "Défaillant & Etabe ya Mofude"
?,
Faisant suite na oyo ndeko Cosmos awuti koloba, nayokaki masolo ya Vieux Faugus Mputu Izeidi Monkoy na radio Mangembo, ezalaki très intéressant, lisusu nalingi natuna na baye bayebi situation ya
Miss Bora mpe Athel Mbumba, bakoki koyebisa biso, tango natikaki Kinshasa ezalaki période oyo Gd Me Franco De Mi Amor, alingaki akotisa Athel na l´Ok Jazz, kasi il faffait ye Athel azala soumis
d´abord na ba examens médicaux, puisque tangu yango ye Athel azalaki kobela-bela mingi (suite na situation ya Leki ya Mongali lelo tosuki wapi), banda wana suite moko toyokaki lisusu te, ba
misusu balobaki, tangu batu ya l´Ok Jazz bamemaki Athel na Laboratoire, ye Athel akimaki na ye ya libela (disparu de la circulation), alors boyebisa biso soki Miss Bora na Athel Mbumba bazali na
bomoyi.
Nazalaki na copie ya lettre manuscrite, écrite par ye moko Bavon Marie Marie Siongo Luambo, lettre yango ezalaka adressée na vieux Django, batu oyo bafanda na Centrafrique na tangu ya Empereur
Bokassa 1er, Mwana Mboka, bayebi vieux Django, puisque azalaki Chef d´Orchestre National ya Centrafrique, CENTRAFRICAN JAZZ, bazalaki kobeta rythme ya orchestre SOSOLISO du trio Madjesi, kasi
ngai nakutanaki na vieux Django na Nigeria epayi alakisaki ngai lettre manuscrite ya Bavon Marie Marie, mpe nasalaki copie, nakoluka na mikanda na ngai, soki na retrouver lettre oyo, nakotinda
yango na Mboka Mosika, na cadre ya Anniversaire ya liwa mpe naissance ya Bavon Siongo Luambo.
Pour mémoire vieux Django azalaki kovanda na rue Lukandu na Commune ya Kasavubu (Dendale), ye atika Congo vers les années 60, azalaki maitre ya Bavon Marie Marie na guitare, puisque Franco ye
moko azalaki kolinga te Bavon azala musicien, rue Lukandu ezali bala-bala ya ba pauvre Soki Vangu Max, Orchestre Centrafrican Jazz ebetaka na Foire de Kinshasa, bazalaki na kati ya délégation
présidentielle ya Centrafrique, à l´époque bien entendu ya Bokassa 1er.
Na Nigeria, nakutanaka na vieux Zorro, guitariste ya African Fiesta Sukisa ya Dr Nico Kasanda wa Mikalay, mpe vieux Roitelet Nsiku, un ancien de Roca-Mambo du vieux Rossignol Lando.
Concernant vieux Django, ba musiciens ya African All Stars surtout, bayebi ye malamu, à commencer par Sam Mangwana, Mandjeku Dizzy et consorts, ba musiciens mingi ya génération ya ba Les Kamale
bazalaki mpe na Nigeria na tangu wana, suite na fermeture ya Usine Mazadis par manque de matières premières.
Dit Théo Bar


c: text/html

text:
Exclusion de Marcellin « Mwana Joburg »
Exclusion de Marcellin « Mwana Joburg »
Marcellin,
Nalandaki eyano na yo lobi. Eloko epesi ngai mawa namoni lokola ozalinde kotsiola biso. Olobi ozalaka Rwandais te . Kasi na makomi mayo banda kala ngai namoni te soki ozali rwandais te, oza nde mohumbu ya ba rwandais lokola Empenge. Pamba te po na ngai congolais nionso na tango oyo azali na mawa na motema na liwa ya colonel Mamadou Ndala, atako ayebaki ye te.
Yo olobi esengeli basala enquête na police po bayeba soki liwa na ye ewuti na complot. Ngai nakotuna yo oyebisa ngai depuis quand enquête ya police esi elakisa ntina ya liwa ya Lumumba, ya Laurent Kabila, Samba Kaputo, Katumba Mwanke, etc, etc.
Tala, tozali bana mike te po osakana na biso. Motema mua yo ezali na ngambo ya banguna na biso. Blog oyo ezali ya bana mboka. Tokolinga ata moke te moto oyo basomba ye to mopaya moko boye aya kasakana na biso.
Lokola obanda kala, pe oza kaka kokoba na kosakana na ba congolais, banda lelo topekisi yo kokoma lisusu na blog mbokamosika. Tozali na posa na yo te. Luka site ya ba rwandais okende kosakana.
Mokano oyo ezali lokola avertissement na baye banso balingi kokomisa Mbokamosika esika ya koya kotsiola biso.
Messager
.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
-Sassou, Tshisekedi na Bongo bazali kosenga lisungi mpo kobatela nzamba ya bassin ya Congo na COP26 -Bakeli mibeko ya Nord-Kivu mpe Ituri babimi na likita ya kobakisa mikolo na état de siège -Bato babale bakufi mpe basusu bazoki na bokweyisami ya train (engunduka) na Songololo (Kongo-central) -Président ya fédération congolaise ya Karaté Freddy Lakombo ayanoli na miutna mya VOA nsima na tournoi ya Karatéya Grands lacs
Programmes
-
novembre 28, 2022
Sango ya Mokili Lelo: M23 ezali te na masolo ma kimya ma Nairobi
-
novembre 28, 2022
Sango ya Mokili Lelo
-
novembre 21, 2022
Sango ya Mokili Lelo
-
-
novembre 14, 2022
SML: Bituluku na bilenge bakoti kisoda batindami Kinshasa kowuta Goma
-
novembre 14, 2022
SML: Masolo kati na M23 na mbulamatari ya RDC le 21 novembre na Nairobi


text:
Mwa lisololi moke....
Mbote mpe ebandeli ya mposo elamu!!
Lelo, tozalaki na ntaka ya kalamu,
Epayi wapi, tomoni bisika ndenge na ndenge lokola esika oyo ekenda nsango
MATONGE.
Esika nini tomoni, epayi wapi nkombo ya village MOLOKAI ewuta?
Village Molokai, ezali lisanga ya babalabala mitano oyo ewuta na ntaka ya Kasa-Vubu mpe ekatisa tii na ntaka ya Kalamu.
Kasi, babalabala yango ezali nini: MASINIMBA, OSHWÉ, LOKOLAMA KANDA-KANDA mpe INZIA.
Nde nkumu ezalaka bongo SHUNGU WEMBADIO
Papa Wemba moí-ntoki monene ya afrika.
Tomoni mpe Esika ya baí-ntoki. Ezali esika bakotyaka nkombo ya moí‐ntoki soki akufi mpo atikala bongo na mitu ya batu seko na seko.
Esika ya bayi-ntoki ezali bongo na Zolongano ya Victoire, esika balabala Victoire ekutana na bala-bala Kasa-Vubu.
Soki liloba moko epesi yo mwa buluyeke kota na www.monoko.org
Tozali kotambola, soki tomoni lisolo to nsango oyo ETALI biso, tokozanga te kotya yango na MONOKO. matondo.


text:
Précisions de Delman sur la lecture des notes
Bonjour!nayaka mingi na blog oyo pe maye natangaka esepelisaka mingi po etindaka nakanisa mingi eleka na bomuana na nga.
po na motuna oyo nakozongisa boye,lokola ngayi moko nazali musicien et nazali un peu concerne bien que na evoluaka na milieu na biso te,nakoyanola boye.
ba musicien bazali oyo bayebi kotanga ba note,tobosana te que ti na époque moko boye cours ya musique ezalaka kopesama na biteyelo na biso.
nga moko nayekolaki solfege na theorie musicale epayi na biso na école secondaire.
nazali generation moko na Makaba oyoto tanga na ye elongo na collège Boboto
pona likambo etali reproduction fidele ya ba partitions oyo ebetami na studio,ezali problème ya organisation ya ba concerts plus que manque ya savoir faire ya ba musiciens.
en effet mutu oyo a créer partition na ye po a reproduire yango eza pasi te,pe ko interpreter pe lokola.il suffit kaka k'ozala na oreille musicale developee et d'ailleurs cours ya dictee musicale ezalaka na ba ecole ya musique a cet effet.
probleme ezali ailleurs ndenge nalobaki likolo.
mais na concert est ce que azo bénéficier na ba conditions moko de travail oyo azali na yango na studio?bino moko bokoki koyanola.
yango wana nde le plus grand probleme.
pona oyo etali ba improvisation nakosenga na bino boyoka musique babengi jazz pe bo ndima que excellence yamusicien eyebanaka na capacité na ye ya ko improviser.nzembo moko te ekoki kobeta 2 fois de suite na lolenge moko te,alors pona nini epayi na biso te?
Delman
Bonjour Delman.Natangi ba précisions opesi po na likambo ya partition na musique na biso.Kokoma partition ya mélodie pe ko interpréter yango ezali pasi mingi te,pe esengi koyekola solfège mingi te.Nandenge olobeli na dictée musicale,tozali na dictée monophonique pe na dictée polyphonique.Dictée monophonique ekosalemaka obele na voix moko to mélodie,kasi polyphonique esengi connaissance mingi ya harmonie.Soki nalobeli partition ya nzembo,je ne parle pas de la partition de la mélodie,mais ici je parle de la partition de l´orchestration.Na partition oyo ya orchestre nde tokokuta musique ya ba guitares,ba saxos,ba trompettes,percussion na ba voix ya ba chanteurs na choeur,donc ba instruments nioso oyo ezali na kati ya orchestre.Partition oyo ezali po chef ou directeur ya orchestre alandela ndenge bamusiciens moko na moko bako interpréter instruments na bango.Ba orchestres na biso ya lelo nayebi ndenge ba salelaka ba répétitions na bango te.Luka o comprendre l´improvisation dont je parle.Improvisation oyo etali ndenge ya ko réaliser répétition ya nzembo.Tango chanteur ayaka na nzembo na ye na répétition, un des guitaristes ya orchestre déjà ayebi à peu près ba accords ya nzembo.Sima nde ba guitaristes misusu bakobakisa ba parties na bango.Tango mosusu chanteur ayaka pe na ba parties naye po apesa na ba guitaristes.Oyo nde improvisation nazali kolobela.D´ailleurs système oyo ezali admirable dans le sens que ba musiciens na biso bazali généralement na litoyi ya malamu.Quant au Jazz,Ndenge nalobaki na ndeko Richard ba parties improvisées ekomamaka na partition te,mais thème ya nzembo na orchestration na yango ezalaka sur partition.Ba musiciens bakoki kosala introduction,brek na final ya nzembo impécables par improvisation te.Tokamata lokola exemple nzembo ya Saints go marching in;nzembo oyo ezali obele na mesures mwambe(8)et chaque instrumentiste improvise sur les 8 mesures.Tango musique ezalaki informatisée te,arrangeur azalaki kosala mosala naye sur papier,sima nde eleki epayi ya copiste po akoma ba partitions instrument par instrument.En plus de cela il faut transposer les partitions de la pluspart des instruments à vent,po ba instruments nioso ebetaka dans la même tonalité te.Mosala oyo ya orchestration ezali beaucoup,beaucoup et beaucoup plus une simple dictée musicale.Soki otali encore,ba instruments nioso ekomamaka sur la clef de sol te.Cher ndeko,yo moko oyebi bien ete partition oyo ozali kotanga,okoki kobeta yango 80 fois pe ekochanger te sauf que soki osali erreur.Eloko okoki kochanger nde kaka ba nuances.
Crispin-Régis


text:
El Memeyi Murangwa
02/04/10
Mikolo oyo Makita ndenge na ndenge eko saleme o’ mboka Kinshasa po na boluki ko bamba-bamba mobeko ya yambo ya mboka, oyo babengi na lopoto (Constitution), mingi penza na boluki kokotisa mbongwana na kati, oyo eko lendisa pe kopesa makasi mokonzi ya mboka Joseph Kabila te akoka kozala lokola nkoyi mobali azalaka. Na likanisi ya mibale, ba ponami ya ekolo na ndako ya makita bakoluka bakata-kata mboka na biteni ezonga lokola ezalaka liboso (biteni 26), likambo liye libimisa bitumba kati ya bikolo na etando ya mboka nyoso, bato bawela ndelo, makila etanga te Marechal Mobutu aye kotiya obe biteni 10 na mboka mokonzi Kinshasa. Likambo ya misato eza kolongola likabo ya 40 % na biteni (Provinces) oyo esengeli etikala na eteni nyoso ya mboka po na kotambwisa misala, lokola ekomami na mobeko ya yambo ya mboka.
Makanisi oyo ndenge na ndenge ebimi na tango mikolo ya mokonzi likolo ya ebonga ekomi ya kotanga uta ma ponami ya 2006. Yango etindi bato oyo bazalaka nzinga -nzinga na ye baluka nzela ya kobakisela ye mikolo sima ya mobu 2011. Na kosenginya bana mboka, bato ya mayele mabe balobi nyoso oyo eza po te akoka kosilisa misala minene oyo abandaki !
Esika oyo ebongi bana mboka ba mituna penza:
1- Misala yango nini ?
2- Nini ebongi o’ kati ya ezaleli ya mikolo na mikolo na bomoyi ya bana Kongo ?
3- Nini ebongi na maye ma tali nkita to mosolo ya mboka ?
Yambo ya kobongola Mobeko ya Yambo ya Mboka, ebongi penza ba ponami bakoka kopesa eyano na mituna oyo misato.
Bokonzi ya Joseph kabila ekoki mosala te. Koluka kobongola mibeko elakisi ete mayele na bakonzi ekomi na suka. Na botali na mozindo, emonani ete maye manso makosaleme ekopesa bolamu nde na mboka ya bapaya.
Nzinga-nzinga ya mboka Kongo (RDC), ekomi lityo, bana mboka basili loposo na kotongo na koseke. Lobi loleki, penza mokolo ya zomi na mine, sanza ya misato, mobu 2010, mokonzi ya mboka Rwanda na bozongisi motuna likolo ya maye makoleka o’ mboka kongo, apesaki eyano na koloba ete : Mboka wana ekufa na yango kala banda mokonzi ya ba noko Leopold wa babale. Pe abakisi ete, wapi bakonzi ya mboka wana ? Nini Bakosala po na mboka na bango ? Nini bakosala po na bobateli bana mboka oyo basili na biboma-boma ya ba dongolo miso baye ba uti na mboka ndenge na ndenge (Mbororos,Rwanda, na Uganda ) ? Mituna oyo ya mokonzi Paul Kagame na lisolo asololaki na mokomi sango ya CNN, Christiane Amanpour (*), etandi polele-polele ete mboka ya kondo Patrice Emery Lumumba eza mosika na kobonga.
Koluka ko bamba to ko bongola mobeko ya yambo ya mboka eza nde koluka kozindisa mboka.
Bana mboka ebongi bazala na bokebi. Bo bongoli mobeko ya yambo eza likambo ya ba ponami te, eza nde ya bana mboka o’ nzela ya maponami babengi na lopoto Referendum.
Ba ponami basili kolakisa ete etumba na bango eza po na kopelisa mbabula okati ya ndako ya moko-moko na bango, o’tango bana mboka ba kowa na nzala. Bomona wapi Bakonzi ba futama, tango basali ya leta, ba soda, ba kengeli mboka (police), ba lakisi, Minganga … Ba futami te ?
Mbongwana ya mobeko ya yambo ya mboka eza mosala pamba. Baluka nde batala banda mokonzi akata ndayi nini asali ? Wapi akomisi mboka ? Biteni ya mabele boni ekeyi na mboka ya bapaya ? Bapesa nde biyano na mituna oyo misato. Batika nde koyita bana mboka na motalaka oyo ezangi suka.
Bana mboka bakeba na maye ma ko lobama na kota ya bapaya, mingi eza nde lokuta. Balimbola nde manso na kota ya mboka (Kikongo, Lingala, Swahili, na Tshiluba).
Longonya nde na ba ponami ya Equateur oyo bafongoli na bokasi ndako ya makita oyo ekangamaki na mayele mabe. Balakisi te bakoli. Esengo na bo poni bakonzi ya sika oyo batelemeli bomoyi ya bana mboka.
Tango ekoki te bana mboka bafongola miso.
Eloba kulutu Bolowa : Bozala ba bini ya zoba te !
(*) Extrait "Congo" – CNN: Christiane Amanpour Interview Paul Kagame 19 march 2010 (English): http://www.youtube.com/watch?v=jsVJmrQFJgw
© VirungaNews


text:
Biloko oyo tosalelá kala
“Okoki kobosana yango ata moke te”—Eyaki na ntango oyo ebongi
“OKOKI kobosana yango ata moke te!” Ezali na maloba wana nde bato mingi balobelaki “Drame ya Bozalisi.” Drame yango eyaki mpenza na ntango oyo ebongi mpe etikalá libela na makanisi ya bato oyo batalaki yango. Na ntembe te, “Drame ya Bozalisi” epesaki litatoli monene mpo na lokumu ya Yehova, mwa moke liboso ete boyangeli ya Hitler ebanda konyokola makasi basaleli ya Yehova na Mpoto. Kasi, “Drame ya Bozalisi” ezalaki nini?
Na mobu 1914, biro monene ya Batatoli ya Yehova na Brooklyn, na etúká ya New York, na États-Unis, ebimisaki “Fɔtɔ-Drame ya Bozalisi.” Ezalaki filme oyo ezalaki koumela ngonga mwambe, ezalaki na bafɔtɔ mpe na bililingi oyo eninganaka, ezalaki langilangi mpe ezalaki na maloba. Bamilio ya bato batalaki “Fɔtɔ-Drame” yango na mokili mobimba. “Drame Eureka,” oyo ezongelaki na mokuse lisolo ya Fɔtɔ-Drame ya Bozalisi, ebimaki mpe na mobu 1914. Kasi na bambula 1920, bafɔtɔ oyo eninganaka, bafilme, mpe bamasini oyo elakisaka bililingi esilaki ngala. Atako bongo, bato mingi bazalaki kaka kosɛnga ete bálakisa bango bililingi ya “Fɔtɔ-Drame ya Bozalisi.” Na ndakisa, bato ya engumba Ludwigsburg, na Allemagne, batunaki ete: “Mokolo nini bokolakisa lisusu ‘Fɔtɔ-Drame’?” Na yango, bandeko basalaki nini?
Mpo na kokokisa mposa ya bato oyo bazalaki koluka kotala lisusu Drame yango, na bambula 1920, bandeko mosusu ya libota ya Betele na Magdebourg, na Allemagne, batindamaki mpo na kosomba bafilme na Agence de presse moko na engumba Paris, na France, mpe basombaki bililingi oyo eninganaka na bakompanyi oyo esalaka mayemi, na bingumba Leipzig mpe Dresden. Basangisaki yango na bililingi mosusu ya kala ya “Fɔtɔ-Drame” oyo bazalaki naino kosalela.
Ndeko Erich Frost, oyo azalaki mobɛti monene ya miziki, asalaki miziki oyo esengelaki kobɛtama nzela moko na bafilme mpe bafɔtɔ oyo basombaki. Maloba oyo ezalaki kolimbola yango eutaki mingimingi na buku Création. Yango wana, bakómaki kobenga “Fɔtɔ-Drame” yango oyo babongisaki lisusu ete “Drame ya Bozalisi.”
Drame yango ya sika ezalaki koumela ngonga mwambe, ndenge moko na “Fɔtɔ-Drame,” mpe bato bazalaki kotala eteni na yango mokomoko na bampokwa oyo elandanaki. Ezalaki kolakisa bililingi kitoko ya mikolo ya bozalisi, kolobela istware ya Biblia mpe ya mokili, mpe komonisa ndenge oyo mangomba ya lokuta ebungisá bato nzela. Balakisaki “Drame ya Bozalisi” na Autriche, Allemagne, Luxembourg, mpe Suisse, mpe na bisika mosusu oyo bakokaki kokuta bato oyo balobaka Allemand.
Erich Frost alobi boye: “Na bisika oyo tozalaki kolanda Drame yango, nazalaki kolendisa baninga na ngai babɛti-miziki, mingimingi baoyo tozalaki na bango na orkɛstrɛ, ete na ntango ya bopemi,bákabolela bato oyo bayei kotala Drame yango babuku mpe mwa babuku na biso. Na lolenge wana, tokabolaki mikanda ebele koleka oyo tokokaki kokabola na mosala ya ndako na ndako.” Johannes Rauthe, oyo alakisaki Drame yango na Pologne mpe na ekólo oyo ebengamaka lelo République tchèque, azali komikundola ete bato mingi oyo bayaki kotala yango batikaki baadrɛsi na bango mpo bandeko bákende kotala bango. Baadrɛsi wana esalisaki bandeko bázongela bato yango mpo na kosalisa bango bákola na elimo.
Na bambula 1930, bisika oyo bazalaki kolakisa “Drame ya Bozalisi” ezalaki kotonda na bato, mpe na bingumba yango bato bazalaki kolobela mingi Batatoli ya Yehova. Tii na mobu 1933, pene na bato milio moko basilaki kotala Drame yango na bisika oyo biro ya filiale ya Allemagne elakisaki yango. Käthe Krauss alobi boye: “Kaka mpo na kotala Drame yango, na boumeli ya mikolo mitano, tozalaki kotambola kilomɛtrɛ 10 na mokolo, na banzela ya zamba oyo ezalaki na bangomba mpe na mabwaku.” Else Billharz alobi ete: “‘Drame ya Bozalisi’ nde esalisaki ngai nasepela na mateya ya solo.”
Alfred Almendinger alobi ete nsima ya kotala Drame yango, mama na ye “asepelaki mingi mpe asombaki Biblia, mpe afungolaki yango mpo na koluka liloba ‘epongelo.’” Lokola amonaki liloba yango na kati ya Biblia te, atikaki kokende na lingomba oyo azalaki, mpe na nsima azwaki batisimo. Erich Frost alobi ete: “‘Drame ya Bozalisi’ esalisaki bato mingi báyamba solo.”—3 Yoa. 1-3.
Kaka na ntango wana oyo bato mingi bazalaki kotala “Drame ya Bozalisi,” bikólo mingi ya Mpoto ekómaki kopesa mabɔkɔ na boyangeli ya Banazi mpe yango ebimisaki yikiyiki. Kobanda na mobu 1933, mosala ya Batatoli ya Yehova na Allemagne epekisamaki. Kobanda na ntango wana tii na nsuka ya Etumba ya Mibale ya mokili mobimba na mobu 1945, banyokolaki mingi Batatoli ya Yehova na Mpoto. Erich Frost alekisaki mbula soki mwambe na bolɔkɔ. Kasi nsukansuka abimaki; na nsima asalaki na Betele ya Wiesbaden, na Allemagne. Ezali mpenza malamu ndenge “Drame ya Bozalisi,” oyo bato babosanaka te, eyaki na ntango oyo ebongi mpo na kopesa mpiko na bakristo mingi oyo mosika te balingaki kokutana na minyoko oyo emekaki kondima na bango na boumeli ya Etumba ya Mibale ya mokili mobimba!—Biloko oyo tosalelá kala, na Allemagne.


text:
AUX BANA CAMP KAUKA, EX-CAMP CITO
AUX BANA CAMP KAUKA, EX-CAMP CITO
Mbote mingi na ba ndeko pe balandi ya mboka mosika,site na biso ba mbokatier,nalingaki juste kosenga surtout na ba ndeko oyo babotami pe bakoli na quartier Kauka oyo ezalaka kala na kombo ya Camp Nicolas Cito cité, na ba année 71 ti 76 tanngo tozali ko passer ba periode ya puberté ,tozalaki pe na ba orchestres na biso ya ba jeunes ya quartier,ba orchestre lokola Zeke Molende, Lossa Longo, Muzungu, Les Abeilles, Belela Lolaka ,Venus,pe Mi Venus,ba orchestre ezalaki mua ebele.
Mais nazali kosenga na ba ndeko oyo bakoki kozala na ba disques ya orchestre oyo ezalaki na kombo ya Bana Ekanga ya kulutu na biso Paulino Ike ike ,Ikeyi Mambu ,ba nzembo na kombo ya Ban'ekanga baye,pe Sango epanzani nionso ezalaki ba compositions ya Paulino,soki moto azali na ba nzembo wana atiela ngai svp na site na biso,ba nzembo yango ebimaka na edition Mara ya Matabisi Ramazani.
Nasuki awa,j'esperes bien que nakozua suite ya malamu surtout na ba ndeko ya Camp cito oyo ekoma Kauka.
L.SHANGO


text:
Jimi Hendrix
Jimi Hendrix (27-11-1942, 18-09-1970) azalákí mobɛ́ti likombí ya Etazini. Hendrix ezalí koyébana mpɔ̂ na bokonzi o likambo lya rock and roll.
Hendrix Jimi abótámí o engumba Seattle, mokɔlɔ 27 o sánzá 11, mobú 1942. Akúfí o mokɔlɔ 18, sánzá ya 9, mobú 1970 o Londoni. Nsima bokúmisi o Ingɛlɛ́tɛlɛ, ekómí moyébani o mokili mobimba mpɔ̂ ya koyémba o Monterey Pop Festival. Ezwâmí lokúmu la Mobɛ́ti likombí ya yambo (#1 Greatest Guitarist of all Time) na nkásá ya nsango Rolling Stone. Hendrix ayékolí likombí lotilíki yě-mɛ́i.


text:
ELOBELI TITRE YA EZIPELI | KOLONGA YA SOLOSOLO ELIMBOLI NINI?
Oyo okoki kosala mpo olonga mpenza
Biblia elendisaka biso tótalelaka kolonga na ndenge ya malamu. Eteyaka te ete kolonga ezali kaka mpo na bato moke oyo bazali na makila malamu. Epai mosusu, endimaka te makambo oyo ezalaka na babuku ya baistware oyo elobaka ete soki ‘olandi kaka makambo oyo okanaka kosala,’ nyonso ekokokisama. Likanisi yango, oyo mbala mingi bakɔtisaka yango na mitó ya bana ntango bazali naino mike, ekoki kolɛmbisa moto nzoto soki ekokisami te.
Mpo na koloba solo, moto nyonso akoki kolonga na bomoi; kasi yango esɛngaka kosala milende. Tótalela batoli oyo elandi.
-
OYO BIBLIA ELOBI:
“Moto oyo alingá palata akotonda palata te, mpe moto alingá bozwi akotonda mpe lifuti te.”—Mosakoli 5:10.
YANGO ELIMBOLI NINI? Kolinga mingi biloko ya mokili epesaka esengo te. Kutu, esilisaka nde moto esengo. Na buku na ye Generation Me, Doktɛrɛ Jean Twenge akomaki boye: “Bato oyo makanisi na bango ekendaka libosoliboso na mbongo batungisamaka mingi na makanisi koleka baoyo bazwaka na valɛrɛ mingi boyokani na bango na basusu.” Abakisi boye: “Bolukiluki emonisi mpenza ete mbongo ekoki te kosomba esengo—ata soki okómi na bozwi, ezali te mbongo nde ekopesa yo esengo na bomoi.”
OKOKI KOSALA BOYE. Mityelá mokano ya kozwa eloko oyo ezali na litomba mingi koleka bozwi ná biloko ya kobikela. Yesu alobaki boye: “Bókeba na motindo nyonso ya bilulela, mpo ata soki moto azali na biloko mingi, biloko na ye ekopesa ye bomoi te.”—Luka 12:15.
-
OYO BIBLIA ELOBI:
“Lolendo ezalaka liboso ya kokwea, mpe elimo ya komikumisa liboso ya kobɛta libaku.”—Masese 16:18.
YANGO ELIMBOLI NINI? Lolendo mpe koluka lokumu ekosalisa yo te soki olingi kolonga mpenza. Kutu, buku moko (Good to Great) emonisi ete bapatrɔ oyo balongá na misala na bango “bazalaka mpenza na komikitisa, balingaka komilakisa te mpe balingaka te bato bayeba soki bazali banani. Nzokande, bakompanyi mingi (2/3) oyo bapatrɔ na yango bamizwaka na valɛrɛ mingi, ekufaka to misala na yango etambolaka lisusu malamu te.” Liteya ezali nini? Komizwa na valɛrɛ koleka ndelo ekweisaka nde moto na esika etombola ye.
OYO OKOKI KOSALA. Na esika ya koluka lokumu, zaláká nde na komikitisa. Biblia elobi boye: “Soki moto akanisi ete azali moto ya ntina ntango azali moto mpamba, azali kokosa makanisi na ye moko,” mpe ezali mpasi mpo alonga!—Bagalatia 6:3.
-
OYO BIBLIA ELOBI:
“Eloko oyo eleki malamu mpo na moto ezali te, longola kaka . . . komonisa molimo na ye bolamu mpo na mosala na ye ya makasi.”—Mosakoli 2:24.
YANGO ELIMBOLI NINI? Soki okolisi makoki ya kosala mosala malamu, na ntembe te okosepela lisusu na mosala na yo. Na buku na ye Teach Your Children Well, Doktɛrɛ Madeline Levine akomaki boye: “Mpo moto amiyoka ete alongi na likambo moko, esɛngaka ete ayeba yango malamu mpe mpo ayeba yango malamu, esɛngaka kokoba kosala milende.” Yango esɛngaka mpe koyeba ndenge ya kosala ntango makambo oyo okanaki kosala esimbi te.
OYO OKOKI KOSALA. Salá makasi mpo osalaka mosala malamu, mpe kolɛmba te soki okutani na mikakatano. Soki ozali na bana, salisá bango báyeba ndenge ya kosilisa mikakatano na bango (na kotalela mbula mpe makoki na bango). Kowelaka te kokɔta na makambo na bango to mpe koluka kobongisela bango yango. Bilenge bazwaka esengo ya solosolo mpe formasyo ya malamu oyo ekosalisa bango ntango bakokóma mikóló soki bazali koyeba ndenge ya kosala na ntango ya mikakatano.
-
OYO BIBLIA ELOBI:
“Mbwa ya bomoi eleki nkɔsi oyo ekufá.”—Mosakoli 9:4.
YANGO ELIMBOLI NINI? Soki osalaka, mosala na yo esengeli kozala moko ya makambo ya bomoi na yo—kasi bomoi na yo mobimba ezali na mosala wana te. Boye, okoyoka ndenge nini soki ozali kolonga na mosala na yo kasi mosala yango ezali kobebisa sante na yo mpe kosala ete bato ya libota na yo bápesa yo lisusu limemya te? Baoyo balongaka mpenza basalaka makasi bátya mosala, sante mpe bomoi ya libota na esika na yango.
OYO OKOKI KOSALA. Batelá sante na yo. Pemáká malamu. Kokóma moombo ya mosala mpe koboya kokipe makambo mosusu nyonso, na ndakisa sante, libota mpe baninga ezali na litomba mingi te mpe ezali kolonga ya lokuta.
-
OYO BIBLIA ELOBI:
“Esengo na baoyo bayebi bobola na bango ya elimo.”—Matai 5:3.
YANGO ELIMBOLI NINI? Koyekola Biblia mpe kosalela batoli na yango ezali makambo oyo esalaka ete moto alonga mpenza. Kutu, bamilio ya Batatoli ya Yehova bamonaka ete kotya makambo ya Nzambe na esika ya liboso na bomoi na bango esalaka ete bámitungisa mingi te mpo na biloko ya mokili.—Matai 6:31-33.
OYO OKOKI KOSALA. Yekolá mpo oyeba ndenge Biblia ekoki kosalisa yo olonga mpenza na bomoi. Mpo na koyeba makambo mosusu, luká Batatoli ya Yehova na esika oyo ofandi to kɔtá na site na biso www.jw.org.


text:
Biographies des leaders politique des années '60
Dans le cadre du cinquantenaire sur mbokamosika, notre chroniqueur Emmanuel Kandolo a épluché ses archives pour nous dresser les biographies de certains leaders politiques des années '60. Ces mêmes biographies seront également publiées dans Congo Diaspora. Pour ceux qui ont des questions à propos des leaders concernés, nous leur prions d'attendre la fin de la Coupe du Monde qui se tient actuellement en Afrique du Sud.
Jean Bolikango Akpolokaka Gbukulu Nzube (papa Jean)
Abotami na Léopoldville mokolo mua 04 février 1909
Akoti kelasi na 1917 epayi ya ba sango Scheutistes na collège Saint Joseph ya Léopoldville mpe asilisi kuna na sténodactylographie mpe comptabilité na 1925.
Mbala moko, na mbula elandi, abandi kotangisa kaka kuna wuta 1925 tee na 1958. Parmi ba eleves na ye, tokotanga : Joseph-André Ngalula (futur Cardinal Malula), Joseph Ileo, Thomas Kanza, Eugène Moke (futur Monseigneur), Cyrille Adoula, Albert Mongita, etc.
Parrallement na ba activités ya kotangisa, azalaki wuta
1944, Président général ya Association des Anciens Elèves de Kinshasa (A.E.E.K.), Sima eye kokoma Association des Anciens Elèves des Pères de Scheut (A.A.DE.P.S) .Tee eye kokoma Association des Anciens Elèves des Pères de Scheut (A.D.A.PE.S.)
1946, Vice -Président ya Comité ya Union des Intérêts Sociaux Congelais (UN.I.S.CO.)
Kobanda na 1953 tee na 1956, Membre suppléant du Conseil provincial ya Léopoldville.
Na 1954, akomi Président général ya comité ya liboke lya Bangala.
Na 1958, aponami conseiller municipal ya commune ya Kinshasa. Malheureusement, tango esengelaki kokitana Pierre Molowayi, oyo azalaki disqualifier mpo na une ténébreuse affaire ya trafic vin rouge, Bourgoumestre Jean Torcieur, apesaki de tout son poids mpo na ko barrer la route na Jean Bolikango mpo akoma Bourgoumestre ya commune ya Kinshasa te.
Kaka na 1958, Bolikango .aye kokende na mbala ya mibale na Bruxelles Belgique mpo na Exposition universelle de Bruxelles. Mbala ya liboso ezalaki ezalaki na 1956, na liwa ya tata Raphaël de la Kethulle de Ryove mpe akendaki kozua ebembe na ye kuna mpo aya kokunda yango na Léopoldville ndenge ADAPES esengaki. Neti abandi kokoma na ba journaux la Voix du Congo na Conscience Africaine, atikalaki na Belgique na cadre ya stage ya journalisme na Office de l’Information et des Relations Publiques pour le Congo belge et le Rwanda-Urundi.
Tango azongi na Léopoldville na 1959, akomi Commissaire général adjoint du Service de l’information général du Gouvernement général.
Na 20 janvier-20 février 1960, a participer na Table ronde ya Bruxelles en qualité ya délégué ya Association des Ressortissants du Haut Congo, Alliance de Bangala (ASSORENCO).
Avant wana, asali Front de l’Unité Bangala (F.U.B.) na Janvier 1960. Na sima ya Table ronde, aye kosala Parti de l’Unite nationale (P.U.NA) na mars 1960.
Na ba elections ya mai1960, aye kobonama Député national ya P.U.NA. na circonscription électorale ya Mongala. Kasi atiki ebonga wana mpo na kondima oyo ya Président ya province ya Congo-Ubangi.
Na mai 1960, alongi te na élection na poste ya Président ya Chambre des Représentant Joseph Kasongo alongi ebonga wana na 78 voies contre 58 mpo na Jean Bolikango.
Akatani lisusu na 43 voies na élection na poste ya Président de la République et Chef de l’Etat, face na Joseph Kasa Vubu oyo azuaki 159 voies . 11 voies ezalaki nuls.
Kobanda na 13 tee na 20 septembre 1960, Ministre ya Information na gouvernement ya Ileo II
Wuta mokolo mua 9 avril tee na 1er août 1961, vice-Premier Ministre mpe Ministre ya Information na gouvernement Ileo III
Kobanda mokolo mua 13 février tee na 11 juillet 1962, vice-Premier Ministre mpe Ministre ya Information na gouvernement Adoula.
Mars 1961, a participer na Conférence ya Tananarive
Fin Avril tee na début mai 1961, participation na Conférence ya Coquilatville
Wuta 28 décembre 1965 tee na 4 avril 1966, Ministre ya Travaux publics na gouvernement Mulamba.
Wuta 4 juillet 1968 tee na 16 décembre 1970, Membre ya Bureau Politique ya M.P.R.
Kobanda 1970 tee na 1975, Commissaire du peuple, ya circonscription de Lukunga.
Kobanda Septembre 1980, membre ya Comité central ya M.P.R.
A cote ya carrière politique na ye, entre 1970 na 1982, azalaki mpe administrateurs ya ba sociétés mpe Délégué général ya Société Kinoise de Transport (S.T.K.), Administrateur délégué ya Société générale de Construction (SOGENCO), Délégué général ya Société Zaïroise des Matériaux (ZAMAT)
Sur le plan culturel, na juillet 1948, azuaki deuxième prix littéraire ya foire international de Gand mpo na ouvrage na ye « Mondjeni Mobe » , « le hardi » na lopoto.
Na ba distinctions honorifiques :
1950, médaille ya Bene Merenti ya Saint siège na Vatican
1955, médaille d’or ya Association Royale Sportive Congolaise, médaille d’or Royal du Lion, médaille Commémorative du voyage royal
1960, médaille de bronze et d’argent pour services rendus
1970, Commandeur de l’Ordre national du Léopard.
1980, Grand officié de l’Ordre national du Léopard
Papa Jean Bolikango azongisaki molimo na Liege, na Belgique, mokolo mua le 17 février 1982
………………………………………………………………………………………………………
Pierre Mombele Sem Nkira
Mokitani ya Chef ya Ba Teke ya Kingabwa mpe koko ya Chef Ngaliema, abotami na Léopoldville, mokolo mua 22 juin 1924.
Atangi ba kelasi na ye epayi ya ba sango Scheutistes na collège Saint Joseph, ex-Sainte Anne mpe future collège Elikya.
Na 1944, akoti na Force publique mpe na 1946 akomi Sergent, sténo dactylographe mpe comptable. A cote ya mosala mua ye, azali mpe komipesa na ba activités sportives militaire na na kati ya Cercle Général Gillaert. Lieutenant-général Auguste Edouard Gillaert azalaki Commandant en Chef ya Force publique coloniale.
Tango azui mise en disponibilité na ye na 1947, azui mosala na Agence Maritime Internationale en tant que secrétaire sténo dactylographe. Na mbula elandi, na 1949, akeyi kosala na Societe Coloniale Anversoise.
En 1949, aye kozua ebonga ya comptable agrée na Union Chimique Belge. Na 1955, alongue mpo na kozua poste ya secrétaire de direction na Bata (chaussures Bata). Na 1958 akomi secrétaire na service commercial ya Nieuwe Afrikaansche Handels Vennotschap (N.A.H.V.). Na 1959, akeyi na Bralima mpe kuna azui ebonga ya agent commercial adjoint.
Entre 1957 na 1965, azalaki Président ya Union de Ba Teke.
Na 1958, Co-Président ya Interfédérale ya ba groupes ethniques en 1958. Na même année, aponami Conseiller communal ya Kalamu na ba élections municipales esalemaki na Léopdville.
Na 1959, Trésorier ya parti ya Unité Congolaise mpe Secrétaire national ya Parti National du Progrès (P.N.P), « pene pene na mundele » ndenge ba détracteurs na yango babandaki kobenga yango !!!! Na titre oyo nde akendaki na Luluabourg mpo na koluka relaxe ya Kalonji tango akangamaki na mundele.
Na 20 janvier-20 février 1960, azalaki na Table ronde politique ya Bruxelles en tant que membre suppléant ya P.N.P.
Wuta sanza ya juin 1960 tee na juillet 1962, Ministre provincial ya Travaux public mpe Communications na gouvernement provincial ya Leopoldville, présider na Cléophase Kamitatu.
Na 1964, Secrétaire général adjoint ya Parti Lumumbiste Unifié (P.A.L.U.).
Na 1969, Propriétaire mpe gérant ya imprimerie Ngaliema.
Wuta 1966 tee na 1968, Président ya Ligue des familles nombreuses.
Kobanda mokolo mua 04 juillet 1968 tee na 1er aout 1969, Membre ya Bureau Politique du Mouvement Populaire de la Révolution (M.P.R.)
Na 1977, aponami Commissaire du Peuple (Député) suppléant ya circonscription électorale yaMont Amba
Na ba élections ya septembre 1982 nde aye kolonga ebonga ya Commissaire du peuple mpo na circonscription électorale ya Mont Amba
Na 1986, akomi Membre ya Comité central ya M.P.R.
Depuis le, 24 avril 1990, asalaka lisusu politique active te.
Azali na médaille commémorative de la guerre 1940-1945, médaille d’or ya Ordre national du
Zaïre na 1986 mpe na ya Chevalier ya Ordre national du Léopard
……………………………………………………………………………………………….
Albert Delvaux Mafuta Kizola,
Abotami na Kapanga, na Katanga, le, 08 mai 1918 . Tat na ye azali mundele ya Belgique mpe mama na ye azali Congolaise ya Kwango.
Na six ans, abandi école primaire na colonie scolaire ya Boma. A continuer tee na secondaire. Nakatikati, alongue, akeyi ko continuer na Ecole normale ya Tumba mpe kaka kuna, alandi ba kelasi ya juvénat ya ba Frères des Ecoles Chrétiennes ya Tumba, mpe aleki na Noviceat ya Bamania mpe na Scolastique ya Tumba.
Sima ya ba kelasi na ye ya ki sango, akomi kotamngisa na Matadi. Aboyi vie ya ki sango, abendani na Kintambo, esika aye kozua mosala na Office des Transports Coloniaux (O.TRA.CO.) na 1940. Entre 1940 na 1959, asali na Compagnie Cotonnière Congolaise (CO.TON.CO), pharmacie UNICONGO, pharmacie MELIPHARE.
Na juillet 1959 nde abandi carrière politique na boponaki en tant Président sectionnaire ya Fédération Kwangolaise ya Binza(F.K.).
Le 4 octobre 1959, na mbotama ya Union Kwangolaise pour l’Indépendance et la Liberté (Luka), na Léopoldville (Kinshasa), aponami Président nationale.
Le 10 novembre 1959, na Congrès ya Parti National du Progrès na Coquilateville (Mbandaka), aponami Secrétaire national.
Na 20 janvier-20 février 1960, akeyi na Table ronde politique ya Bruxelles en tant que membre P.N.P.
Na mai 1960, aponami Député national ya front commun esalemaki kati na : ASSORENCO, A.BAKO/KANZA, LUKA, PUNA, R.D.I.K, UNI.BAT., P.N.P, UNI.MO.
Mai 1960, Ministre résident Na Bruxelles mpe membre ya gouvernement Lumumba wuta le, 23 juin tee na 4 septembre 1960
Le, 05 septembre 1960, Delvaux azalaki moko ya deux contresignataires ya décret ya 05 septembre oyo e révoquer Premier Ministre Lumumba.
Ministre résident na gouvernement Ileo I, wuta le 05 septembre tee na 12 sept 1960
Ministre ya Travail wuta mokolo mua 12 tee na 20 septembre 1960 na gouvernement Ileo II
Juillet 1960 , membre ya délégation congolaise oyo ekeyi na Suisse mpo na ko negocier maye matali la dissolution de la Banque Centrale du Congo Belge et du Ruanda-Urundi Banque centrale du Congo
Ministre du Travail 12 au 20 septembre 1960 septembre 1960, na gouvernement Ileo II
Ministre résident na Belgique kobanda mokolo mua 09 février tee na 1er août 1961, na gouvernement Ileo III
Ministre ya Transport na gouvernement Adoula, wuta mokolo mua 11 juillet 1962 tee na 09 juillet 1964
Ministre ya Tavaux publics na gouvernement Kimba, kobanda mokolo mua 18 octobre tee na 24 novembre 1965
Aponami Député national na circonscription ya Lukunga na ba législatures ya 65, 70, 75.
Membre ya Bureau Politique ya M.P.R. wuta le, 4 juillet 1968 tee na 16 décembre 1970. Mpe doyen ya Bureau politique ya M.P.R.
Na 1970, Président Mobutu a nomaki ye Président ya Commission ya Bureau Politique ya M.P.R. : Commission d’enquête mpo na contentieux électoral na Kivu. Commission esalaki rapport na yango mokolo mua 28 juillet 1970. Prosper Mandrandele Tanzi, Directeur ya Bureau politique nde atangaki yango.
Aponami membre ya Bureau Politique ya M.P.R. na 1977 mpo na circonscription Lukunga. Lisusu, doyen ya Bureau Politique ya M.P.R.
Na 1977, Premier vice-président ya Congrès ordinaire ya M.P.R. na N’sele
18 fevrier 1981, fin du mamdat au Bureau Politique.
Na 1980, membre ya Comité central ya M.P.R.
Na mokolo mua 18 février 1981, mendat electoral na ye en qualite ya membre ya Bureau Politique esili.
Ba distinctions honorifiques :
Na 1969, Commandeur ya Ordre national ya Léopard,
Na 1980, Grand officier ya Ordre national ya Léopard
Mpo na ba oyo bayebaka te, Binza Delvaux ekoma kobengama boye mpo Delvaix azalaki na ferme munene kuna. Neti azalaki kozala wana mingi mpe na bolingo na ye na mosala ya boloni mpe na ya bibuele, yango wana kombo na ye etikala bongo na Binza Delvaux.
Ye akenda wuta 1985.
A suivre...
Emmanuel Kandolo
Alphonse Nguvulu Lubundi Lambika Ngoyo
Abotami na Nsiafumu, mokolo mua 19 décembre 1922. Akoti kelasi na Boma, esika atangi école primaire mpe école moyenne. Asilisi na 1940. Mbala moko azui mosala na Fonction publique coloniale. Abandi carrière na ye en tant que Commis Principal na direction ya enseignement technique supérieur. Sima, akomi Commis-Chef na service du personnel ya Gouverneur général ya Congo belge.
Parallèlement na mosala mua ye na administration coloniale, na 1952, akomi un des co-fondateurs ya Cercle Langue Française, Association esangisi baye balingaki lokota ya français. Wuta 1954, a bandi mpe kotiya molende na défense ya ba droits des travailleurs na boponami Secrétaire général ya Association du Personnel Indigène de la Colonie (A.P.I.C.).
Na 1956, asali voyage ya liboso na Bruxelles, elongo na ba membres mosusu ya délégation A.P.I.C.mpo na bokutani na Ministre ya colonies Auguste Buisseret. Na 1957, alongue na A.P.I.C., mpo na kozua ebonga ya likolo ya vice-Président ya Fédération Générale du Travail de Belgique (F.G.T.B.), section Congo belge, secteur public.
Appartenance na ye na Syndicat Socialiste, e influencer ye na création ya Action Socialiste (A.S.) na 1957 mpe akomi Président na yango. Na aoôt 1958, azali kati na batu zomi na motoba oyo ba signer mémorandum ebengami : Mémorandum des seize. Yango ezalaki manifestation ya ba nationalistes Congolais oyo bazalaki kosenga na autorités coloniales instauration ya régime local ya autonomie mpe ko dénoncer absence ya politique ya intégration ya mutu moindo na ba postes ya haute responsabilité na administration publique. Na octobre 1958, azali mpe kati na baye basali Mouvement National Congolais (M.N.C.).
Na janvier 1959, oyo ebandaki kobengama Action Socialiste, ekomi na kombo ya Parti du Peuple (P.P.), naturellement, azalaki Président na yango. A ce titre, akeyi na Congrès ya Kisantu, na décembre 1959 mpe a se retrouver na tête ya délégation ya parti na ye, P.P., na Table ronde politique ya 20 janvier tee na 20 février 1960, na Bruxelles mpe na Table ronde économique ya avril na mai 1960, toujours na Bruxelles. kuna na Table ronde politique, tango Kasa Vubu abendanaki, ye nde akomaki Président ya Carte ya A.BA.KO.
Tango awuti na ba Tables rondes, asali journal Emancipation na mai 1960.
Na 30 juin, akoti na gouvernement Lumumba en tant que Secrétaire d’Etat na Coordination Economique mpe na Plan. Le, 05 septembre, alongue na décret Président Kasa Vubu a signaki mpo na kolongola Premier Ministre Lumumba.
Na 1961, akomi membre ya A.BA.KO. na étiquette oyo nde ayaki na Table ronde politique ya janvier-février 1961, na Lovanium, na Léopoldville. Sima ya Table ronde, akomi Chef de Cabinet ya Charles Kisolokele, Ministre ya Parastataux na gouvernement Ileo II.
Wuta 18 avril 1963 tee na 10 juillet 1964, Ministre ya Travail mpe Prévoyance sociale na gouvernement Adoula III.
Mokolo mua 18 mars 1966 tee na 11 avril 1967, Haut Commissaire na Plan mpe na Reconstruction Nationale (avec rang ya Ministre).
Na août 1972 tee na février 1973, vice-Président ya Institut de Gestion ya Portefeuille de l’Etat.
Na février 1973 tee na octobre 1976, Ambassadeur extraordinaire et plénipotentiaire du Zaïre na Pékin.
Kobanda mai 1978, Administrateur na Institut de Recherche Scientifique (I.R.S.) mpe chercheur indépendant.
Wuta le 02 septembre 1980 tee na 28 juillet 1985, premier mandat en qualité ya membre ya Comité central ya Mouvement Populaire de la Révolution (M.P.R. parti-Etat)
Wuta 28 juillet 1985 tee na liwa, deuxième mandat ya membre ya Comité central ya M.P.R. parti-Etat
Akoma plaquette iye
Nguvulu Lubundi Lambika Ngoyo, L’humanisme négro-africain face au développement, Kinshasa, Opika, 1971.
…………………………………………………………………………………………………
Cyrille Adoula
Abotami na Léopoldville, le 13 septembre 1921. Asali ba kelasi na ye na Collège Saint Joseph ya Léopoldville. Tango asilisi ba kelasi na ye, akoti na Banque centrale ya Congo belge Rwanda Urundi na 1940. Azalaki mutu moindo ya liboso abandaki kosala kuna. Abandi kuna neti Commis na administration ya banque.
Na 1956, akoti na Fédération Générale du travail de Belgique (F.G.T.B.), section ya Congo, secteur ya banque. Sima na mbula misatu, ekomi kobengama Fédération Générale du Travail du Kongo (G.G.T.K.) mpe akokoma Secrétaire général na yango wuta 1956.
Na août 1958, azali kati na batu zomi na motoba oyo ba signer mémorandum des seize. Yango ezalaki manifestation ya ba nationalistes Congolais oyo bazalaki kosenga na autorités coloniales instauration ya régime local ya autonomie. Azali mpe kati na baye basangani mpo na bokeli Mouvement National Congolais (M.N.C.).
Na 1959, tango M.N.C. ekabuani, ye, akeyi na mopanzi ya Kalonji mpe bakeli M.N.C. / Kalonji.
Na mai 1960, na ba élections législatives, aponami Sénateur ya Coquilhatville (Mbandaka).
Wuta 12 septembre 1960 tee na 19 septembre 1960, Ministre ya Intérieur kati ya gouvernement Ileo.
Kobanda mokolo mua 09 février 1961 tee na 2 aout 1961, Ministre ya Intérieur, na gouvernement Ileo II.
Na juillet 1966 tee na janvier 1967, Ambassadeur extraordinaire et plénipotentiaire ya Congo na Bruxelles mpe Chef de mission diplomatique ya Zaïre au près ya Communauté Economique Européenne (C.E.E.) na Bruxelles.
Na janvier 1967 tee na août 1969, Ambassadeur extraordinaire et plénipotentiaire ya Congo na Washington.
Na 2 août 1961 tee na 30 juin 1964, Premier Ministre. Mandat na ye ezalaki ya koluka kokotisa kimia na ekolo. Asalaki nionso mpo na Tshombe atika kokabola Katanga na Congo en imposant plan U Thant, ya Nations-Unies, mpe Congo ezongaki lisanga. Na mokolo mua 30 juin 1964, a démissionner mpe Tshombe akitanaki ye mpe Constitution ya sika ebandaki wuta le 1er juillet 1964, Constitution ya Luluabourg.
Na 1er août 1969 tee 07 décembre 1970, Ministre ya Affaires étrangères na gouvernement Mobutu.
Wuta décembre 1970, ba problèmes ya santé ebandaki kotungisa ye mpe ememi ye na paralysie kobanda na 1974.
Le 24 mai 1978, na Lausanne, na Suisse, ezalaki mokolo etikaki mokili.
……………………………………………………………………………………………………………………………………………………
Cléophase Kamitatu Massamba
Abotami le, 10 juin 1931 na Kilombo na Masi Manimba. Ayebani mpe na kombo ya « Kami » na « Masatu ». Atangi ba Kelasi na ye na école primaire ya Kinzumbi na 1937 tee na 1943 mpe a continuer na petit séminaire ya Kinzambi, epayi ya ba sango ya Jésuites wuta 1943 tee na 1950. Tango asilisi ba humanités latines et mathématiques na ye, asepeli kosala kelasi mpo akoma sango. Akoti na Noviciat na Compagnie ya Jésus. Sima ya mbula misatu, babengani ye mpo abukaki mibeko.
Abandi kotangisa mpe sima na yango, akeyi koluka mosala na agence ya Banque du Congo belge et du Rwanda Urundi na Kikwit. Asali kuna kobanda juin tee na novembre 1953. Alongue kuna, akoti na administration territoriale coloniale, en tant que Commis, na Kikwit, chef lieu ya district ya Kwuilu.
A côté ya mosala mua ye na territorial, abandaki kokanba Association ya ba Anciens Elèves des Pères Jésuites ya Kikwit (A.S.A.P.) pendant 10 ans : kobanda 1956 tee na 1966.
Na 1957 tee na 1959, Secrétaire extra-coutumier na Kikwit
Na décembre 1958, Pierre Mulele, Fernant Nima, Théodore Bengila, Fernant Munanga, ba fonder P.S.A. na janvier 1959 nde ebimi officiellement.
Mokolo mua 02 septembre 1959, Pierre Mulele, asengi na ye afandisa parti na Kwuilu mpe akomi Président Provincial ya P.S.A. na Kwuilu.
Na décembre 1959, akeyi ko représenter P.S.A na Congrès ya Carter A.BA.KO. na Kisantu.
Akeyi na Belgique na Table ronde politique ya 20 janvier tee na 20 février 1960, na étiquette ya P.S.A mpe na Mars-avril 1960, na Table ronde économique, kaka na Bruxelles, ya même année.
Na mai 1960, aponami Député national ya Circonscription ya Kwuilu, mpe Député provincial ya ville ya Léopoldville. Na yango, aponami Président ya province ya Léopoldville, mpe a tiki mandat na ye ya Député national.
Na mars 1961, a participer na Conférence ya Tananarive, mpo na koluka kimia na Congo. Etamboli na ye ezali lokolo moko na ngambo ya gouvernement central, lokolo mosusu na ngambo ya gouvernement ya Stanleyville, esika Gbenye asalaki rébellion.
Alandi ngambo ya gouvernement central mpe na mokolo mua 11 février 1962 tee na 18 avril 1963, akomi Ministre ya Intérieur na gouvernement Adoula II.
Wuta 18 avril 1963 tee na 30 juin 1964, Ministre ya Plan mpe na Développement, na gouvernement Adoula III
Kobanda mokolo mua 18 octobre 1965 tee na 24 novembre 1965, Ministre ya Affaires étrangères na gouvernement, Kimba.
Aponami Député national ya P.S.A. na circonscription électorale ya Kwuilu. Aponami Porte-parole ya Front Démocratique Congolais (anti-Tshombe) na octobre 1965.
Na mokolo mua 29 mai 1966, akangami na likambo ya complot ya pentecôte. Asali boloko ya sanza zomi na libua, na Bula Bemba.
Na novembre 1967, abimi na boloko.
Na 1970, azui condamnation ya justice na mbula mitano ya boloko mpo na offense na Chef de l’Etat mpe kosala ba activités subversives. Mystérieusement, azui moyen ya kokima mpe akeyi kobuaka ngunda na France. A profiter mpo na kozongela kelasi mpe akoti na Institut d’Etudes Politiques de Paris (sciences po.) mpe azui diplôme na ye na 1973, na option relations internationales. Mpe aye ko soutenir thèse na ye na thème : Problématique et rationalité́ dans le processus de nationalisation du cuivre en Afrique centrale : Zaïre, 1967 et Zambie, 1969. Yango epesaki ye titre ya Docteur na sciences Politiques ya Institut politique de Paris, le 29 juin 1976.
Tango akomi kopusana na soutenance ya thèse na ye, asalisi un faux parti politique na kombo ya Front Socialiste Africain (F.S.A.) mpo na ko attirer lisusu attention ya Président Mobutu mpe na ko faire croire na batu que azali na lutte ya kozua pouvoir.
Na 1971, kombo na ye etangami na Affaire ya Ligue Congolaise pour la Paix et l'Amitié entre les Peuples (LI.CO.P.A.) Kasi, akangamaki te mpo azalaki déjà ngunda na France.
Na début novembre 1977, azongi na Zaïre mpe azui mosala en tant que chercheur na Institut pour la Recherche Scientifique (I.R.S.). En réalité, azalaki na solde ya service de sécurité.
Na 1978, azali na lisolo ya likambo na procès des terroristes (procès du siècle) mpo ye nde atekaki ba ndeko na ye ya Masi Manimba : François-Xavier Matanda ma Temu, Jean de Dieu Kudia Kubanza na Jean Bouryaba.
Malgré ba mbongo Matanda abandaki kopesa ye mpo a vivre na France mpe na lolenge a supportaki séjours na ye tee na kosombela ye na famille na ye ba billets ya retour na Kinshasa, a trahir Matanda mpe tango ba condamner ye, aweli kozua ba biens matériels na ye nionso (usines, plantations, mapangu, ndaku, mbongo), na bénéfice ya Ordonnance-loi Président Mobutu a signaki : Ordonnance-loi du 28 mars 1978 confisquant rétroactivement les biens des condamnés présents et ceux qui l’étaient contumace.
Mokolo mua 18 janvier 1981 tee na 18 février 1981, Commissaire d’Etat (Ministre) na Environnement, Conservation de la nature, na gouvernement Nguza.
Na 18 février 1981 tee na 23 avril 1981 : Commissaire d’Etat na Agriculture mpe na Développement rural, na gouvernement Nguza.
Na 23 avril 1981 tee na 09 octobre 1981 : Commissaire d’Etat na Agriculture mpe na Développement rural, na gouvernement Singa Udjuu.
Na 07 mai 1982 tee na 05 novembre 1982, Commissaire d’Etat na Agriculture, Développement rural, Environnement na Tourisme, na gouvernement Singa Udjuu .
Na 05 novembre 1982 tee na 18 mars 1983 : Commissaire d’Etat na Agriculture, Développement rural, Environnement na Tourisme, na gouvernement Kengo.
Na 18 mars 1983 tee na 1er novembre 1983 : Commissaire d’Etat na Agriculture, mpe na Développement rural, na gouvernement Kengo.
Na mokolo ma 05 janvier 1983, Ambassadeur extraordinaire et plénipotentiaire ya Zaïre na Tokyo.
Na 17 juin 1984, akomi na juridictions ya mibale, Ambassadeur extraordinaire et plénipotentiaire ya Zaïre na Séoul. Kasi, résidence ezali kaka na Tokyo.
Na mokolo mua 28 janvier 1985, akomi membre du Comité central ya M.P.R. parti-Etat.
Bien que Kamitatu atekaki immeuble ya ambassade ya Zaïre na Tokyo, Président Mobutu abengisi ye na Zaïre, mpe apesi ye poste ya Ministre ya Finances. Kobanda na 07 Mars 1988 tee na 28 Juillet 1988 na gouvernement Sambwa.
Kobanda mokolo mua 26 novembre 1988 tee na 04 mai 1990, Ministre ya Plan ya gouvernement Kengo.
Na 1990, azali kati na ba co-fondateur ya Parti Démocrate Social-chrétien (P.D.S.C.), vice-Président ya P.D.S.C. mpe Porte-parole ya Collectif d’Opposition Démocratique Pluriel (C.O.DE.P.)
Na juillet 2003 tee na septembre 2006, Sénateur.
Azalaki mpe Modérateur ya Mouvement des Pionniers de l’Indépendance
Wuta Septembre 2006 tee na 12 octobre 2008, Député provinciale ya Bandundu. Oyo ezali mandat na ye ya suka mpo mokolo mua 12 octobre 2008 nde atikaki mokili .
Azali auteur ya ba buku iye :
- Cléophas Kamitatu Massamba, La Grande mystification du Congo-Kinshasa : Les crimes de Mobutu, Paris, Maspero, 1971.
- Cléophas Kamitatu Massamba, La Grande mystification du Congo-Kinshasa. 2ème édition, Paris, Complexe, 1973.
- Cléophas Kamitatu Massamba, Le pétrole: instrument de la politique libyenne, Institut d'études politiques de Paris, 1973.
- Cléophas Kamitatu Massamba, Problématique et rationalité dans le processus de nationalisation du cuivre en Afrique centrale, Mémoire D.E.A., Institut d'études politiques de Paris, 1976.
- Cléophas Kamitatu Massamba, Problématique et rationalité́ dans le processus de nationalisation du cuivre en Afrique centrale : Zaïre, 1967 et Zambie, 1969, Thèse de doctorat, Institut d'études politiques de Paris, 1977.
- Cléophas Kamitatu Massamba, Zaïre: le pouvoir à la portée du peuple, Paris, Harmattan, 1977.
- Cléophas Kamitatu Massamba, Colloque du 22 au 23 février 1978: thème, les problèmes actuels de l'économie zaïroise : rapport général, Paris, CREF/ IRS, 1978.
- Cléophas Kamitatu Massamba, Kilombo ou le prix à payer pour rebâtir la R.D. Congo, Mémoires lieux de savoir: Archive congolaise, Paris, L'Harmattan, 2007.
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………….
Léon Engulu Baanga Mpongo Bakokele Lokanga
Amoni mokili na Mbandaka, le 1er avril 1934. Atangi epayi ya ba Frères ya ba Ecoles Chrétiennes na Mbandaka, esika asali école primaire na secondaire na ye mpe azui diplôme ya secondaire na 1953, na section commerciale et administrative.
Abandi mosala na Bokungu, esika azali Commis, wuta 1953 tee na 1956. Na 1956, akomi attaché na direction provinciale ya poste mpe na 1958 tee na 1959 Commis en Chef na direction provinciale ya Affaires indigènes.
Pembeni ya mosala mua ye na territorial, na 1957, azali kati na ba co-fondateurs ya Association Les Amis du Progrès. Na 1958, akomi Président provincial ya Mouvement National Congolais (M.N.C.). Sima ya wana, akeyi kosangana na baninga baye na Union des Mongo, oyo ebotami na janvier 1960, na Justin-Marie Bomboko. Ce dernier, azali Président, Léon Engulu, Secrétaire général.
Na 20 janvier tee na 20 février 1960, a participer na Table ronde politique ya Bruxelles, en tant que membre suppléant ya délégation ya ba coutumiers ya province ya Equateur.
Na mars 1960, akoti na Collège exécutif ya province ya Equateur.
Na mai 1960, aponami Député provincial na Mbandaka mpe akomi Ministre provincial de l’Intérieur kobanda 1960 tee na 1962, na gouvernement Eketebi.
Na 1962, Président Kasa Vubu a signaki loi ya 27 avril 1962 relative aux critères de création de nouvelles entités administratives. Yango nde eyaki kokabola ba 06 provinces en 21 provincettes. Le 14 août nde Cuvette Centrale eyaki kokoma provincette. Wana nde Engulu ayaki kokoma Président ya gouvernement na yango wuta 1962 tee na 1964.
Na ba élections législatives ya août 1965, aponami Député provincial mpe Gouverneur ya Cuvette Centrale.
Na 1966, Président Mobutu a nommer ye Gouverneur ya province ya Equateur kobanda mokolo mua 25 avril 1966 tee na 03 janvier 1967. Nomination iye esalemaki sima na unification ya ba 21 provincettes en 08 provinces.
Na 1966 tee na 1968, Gouverneur ya Kivu.
Na 1967 tee na 1970, Gouverneur ya Katanga.
Wuta mokolo mua 07 décembre 1970 tee na 07 mars 1974, Commissaire d’Etat (Ministre) aux Travaux publics mpe na Aménagement du territoire, na gouvernement Mobutu.
Wuta mokolo mua 08 mars 1974 tee na 22 février 1977, Commissaire d’Etat aux Affaires politiques, chargé de la coordination des acticités du parti, na gouvernement Mobutu.
Na 08 mars 1974 tee na 18 février 1981, akomi membre ya Bureau politique ya Mouvement Populaire de la Révolution (M.P.R. parti-Etat).
Kobanda mokolo mua 23 février 1977 tee na 07 juillet 1977, vice-Président du Conseil exécutif (vice-Président du gouvernement) mpe Commissaire d’Etat na Administration du territoire (Intérieur)na gouvernement Mobutu.
Na 08 juillet 1977 tee na 05 janvier 1979, Commissaire d’Etat na Administration du territoire, na gouvernement Mpinga.
Na 05 janvier 1979 tee na 06 mars 1979, Commissaire d’Etat na Agriculture mpe na Développement rural, na gouvernement Mpinga.
06 mars 1979 tee na 17 janvier 1980, Commissaire d’Etat na Agriculture mpe na Développement rural, na gouvernement Bo-Boliko.
Na septembre 1980 tee na janvier 1985, premier mandat en tant que membre ya Comité central ya M.P.R. parti-Etat.
Na juillet 1981, akomi licencié na Sciences politiques et administratives ya Université ya Zaïre, campus de Lubumbashi. Esengeli tobakisa que diplôme wana ezalaki vraiment mériter te mpo abandaki kokota kelasi te mpe abandaki komonana kaka mokolo ya ba examens. Ata ko bongo, azuaki diplôme na ye na distinction !!!!
Na 02 janvier 1983 tee na 24 avril 1990, membre ya Bureau Politique ya M.P.R. parti-Etat.
Na janvier 1985 tee na 24 avril 1990, membre ya Comité central ya M.P.R. parti-Etat .
Na 4 mai 1990 tee na 1er avril 1991, Ministre ya Intérieur.
Na 1991, asali Union Nationale des Démocrates (U.N.A.D.E.), yango ezalaki na plate-forme ya Mouvance présidentielle « parti satellite » ya M.P.R. fait privé.
Na 2003, akomi Sénateur na étiquette ya Mouvement de Libération Congolais (M.L.C.).
Na 2006, asangani na José Endundu mpo na bokeli Union Nationale des Démocrates Chrétiens (U.N.D.C.). Engulu akomi Président na yango mpe ekoti na kati ya Alliance pour la Majorité Présidentielle (A.M.P.).
Na janvier 2007, aponami Sénateur ya circonscription ya Tshuapa.
Na faveur ya mesure ya zaïrianisation, Engulu akoma Président ya Cultures Zaïroises. Yango ezali na ba plantations na Equateur mpe na Bas-Zaïre. Engulu bénéficia, wuta 1974, na 35.727 hectares ya ba plantations. Ye, na Président Mobutu babandaki ko totaliser : 33% ya plantations ya hévéas, 29% ya plantations ya palmerais, 29% ya plantations ya palmerais mpe na 06% ya plantations ya café.
Mpo na mua rappel, discours présidentiel ya 30 novembre 1973 elobelaki likanisi lya zaïrianisation. Ordonnance-loi n°74/098 ya 6 juin 1974 nde endimi mpe e légaliser zaïrianisation. Sima, Arrêter départemental n°CAB/EN/0043/74 ya du 6 septembre 1974 nde e pesi ba mesures ya exécution ya Ordonnance-loi oyo etangami likolo, na ba opérations ya remise et reprise kati na ba propriétaires étrangers na ba Zaïrois.
Patriotiquement,
Emmanuel Kandolo


text:
Malo Mobutu Ndima, nkoko ya mokonzi ya kala ya Ekolo Congo démocratique (Zaïre), Mobutu Sese Seko, alongi maponami ma moyangeli ya etuka ya Nord-Ubangi.
Na mibu ntuku mine (40), Malo Mbutu Ndima aponami bongo na bakeli mibeko ba etuka eye zomi na moko likolo na motango ya zomi na mwambe na maponami masalamaki o'mokolo mwa mibale 12 juillet 2022.
Bato basusu motoba bawelalki mpe ebonga eye. Kati na bango Marie-Claire Kengo Wa Dondo, mwana ya ministre ya Yambo ya kala Kengo wa Dondo oyo zwi nde boponami na bato basato.
Sénateur Basile BAle Bila nde aponami kaka na moto moko.
Malo Mobutu Ndima akokitana bongo na Izato Nzege Koloke oyo atiakaka mosala le 8 décembre 2021 na kopamelaka motungisi ya bakeli mibeko.


text:
LITEYA 17
Ndenge nini bakɛngɛli ya zongazonga basalisaka biso?
Makomami ya Grɛki ya bokristo elobelaka mbala na mbala Barnabasi ná ntoma Paulo. Mibali yango bazalaki bakɛngɛli-batamboli, elingi koloba, bazalaki kosala mibembo mpo na kotala masangá ya liboso. Mpo na nini? Mpo bazalaki mpenza komitungisa mpo na bolamu ya bandeko na bango bakristo. Paulo alobaki ete azalaki na mposa ya ‘kozonga kotala bandeko’ mpo na komona soki bazali ndenge nini. Azalaki kondima kosala mibembo ya bankama ya bakilomɛtrɛ mpo na kolendisa bandeko. (Misala 15:36) Bakɛngɛli-batamboli na biso basalaka mpe bongo lelo oyo.
Bayaka mpo na kolendisa biso. Bakɛngɛli ya zongazonga batalaka masangá soki 20 mpe balekisaka pɔsɔ moko na lisangá mokomoko mbala mibale na mbula. Ndakisa na bango mpe ya basi na bango, soki babalá, ekoki kolendisa biso mingi. Basalaka makasi báyeba bandeko nyonso ezala bilenge to mikóló, mpe basepelaka kobima elongo na biso na mosala ya kosakola mpe ya koyekola na bato Biblia. Bakɛngɛli yango elongo na bankulutu, basololaka na bandeko mpo na kolendisa bango. Basalaka mpe badiskur ya kolendisa na makita mpe na mayangani.—Misala 15:35.
Batyelaka moto nyonso likebi. Bakɛngɛli ya zongazonga balukaka mpenza koyeba soki bandeko ya lisangá mokomoko bazali na boyokani malamu na Nzambe. Batalelaka elongo na bankulutu mpe basaleli na misala bokoli ya lisangá mpe bapesaka bango toli oyo ebongi mpo bákokisa mikumba na bango malamu. Basalisaka babongisi-nzela mpo bákokisa malamu mosala ya kosakola, mpe basepelaka koyebana na bato ya sika mpe koyoka ndenge kondima na bango ezali kokola. Mokɛngɛli mokomoko amipesaka mpenza mpo azali ‘moto oyo asalaka na biso mpo na matomba na biso.’ (2 Bakorinti 8:23) Tosengeli komekola kondima mpe molende na bango na mosala ya Nzambe.—Baebre 13:7.
-
Mpo na nini bakɛngɛli ya zongazonga bakendeke kotala masangá?
-
Ndenge nini boyei na bango na lisangá ekoki kosalisa yo?


text:
Bato babale bakufi na mobulu mobimaki nsima na motambwisi mpate moko awuta Ekolo Congo démocratique, ya biyamba ya bolamuki, koboma na kokata kingo mnwa wa ye na mboka Bétou, na Likouala, na Congo-Brazzaville.
Bayi pulusu balobi, na bobombi nkombo, ete mobateli mbate ayebani na nkombo ya Galako akangami na mpo afutami kokata nkingo ya mwana mwa ye ya mibu ntuku mibale na moko (21 ans) mokolo mwa misato moleki.
Motambwisi mpate yango atatoli na bililingi bayi pulusu batie na ba réseaux sociaux ete ayokaki mongongo moko moye alibo ezali ya Nzambe kosenga koboma mwana wa ye.
Banzeneneke bayebisi AFP ete mobateli mpate yango akataki nkingo ya mwana nsima na “koyoka mongongo moko koloba na ye asala mbeka ya monene na ntina ya kokoma moto na nguya”.
Banzeneneke bango balobi balandi babale ba etonga ya motambwisi mpate yango, baye bawuta na RDC, basungaki ye, kasi bazali sika na maboko ma pulusu bango mpe lokola.
Bililingi bya nsomo, bya likambo lyango bitiami na ba réseaux sociaux, bizali kolakisa mwana yango alali kati na makila.
Bana bakelasi ba mwana oyo akufi baye bakendaki kosala mobulu mpo na yango.
Bato babale bakufaki nsima na kozwa masasi, kati na bango moko azalaki mwana ya kelasi moko mpe bato basusu libwa bazokaki na masasi.
Pulusu elobi bolukiluki bozali kosalama.


text:
LISOLO YA BOYEKOLI 29
‘Bókende kokómisa bato bayekoli’
“Bókende mpe bókómisa bato bayekoli na bikólo nyonso.”—MAT. 28:19.
LOYEMBO 60 Tolingi bázwa bomoi
NA MOKUSE *
1-2. (a) Na kotalela etinda ya Yesu oyo ezali na Matai 28:18-20, mokumba ya libosoliboso ya lisangá ya bokristo ezali nini? (b) Mituna nini tokotalela na lisolo oyo?
NSIMA ya lisekwa na ye, Yesu asɛngaki bayekoli na ye bákutana na ye na ngomba moko na Galile. Na ntembe te, bantoma ya Yesu bazalaki kozela na esengo mpenza ntango bayanganaki na esika yango. (Mat. 28:16) Mbala mosusu ezalaki na libaku yango nde Yesu “abimelaki bandeko koleka nkama mitano (500) na mbala moko.” (1 Ko. 15:6) Yesu asɛngaki bayekoli na ye bákutana na ye kuna mpo apesa bango mokumba moko ya ntina mingi; alobaki na bango: “Bókende mpe bókómisa bato bayekoli na bikólo nyonso.”—Tángá Matai 28:18-20.
2 Na nsima, bayekoli ya Yesu oyo bayokaki maloba wana basalaki lisangá ya bokristo ya siɛklɛ ya liboso. Mokumba ya libosoliboso ya lisangá yango ezalaki ya kokómisa bato mosusu ebele bayekoli ya Kristo. * Lelo, masangá ya bakristo ya solo ezali ebele na mokili mobimba, mpe mokumba na yango ya libosoliboso ezali kaka oyo Yesu amonisaki na siɛklɛ ya liboso. Na lisolo oyo, tokotalela mituna minei: Mpo na nini kokómisa bato bayekoli ezali na ntina mingi? Esɛngi makambo nini? Bakristo nyonso bapesaka mabɔkɔ na kokómisa bato bayekoli? Mpe mpo na nini tosengeli kozala na motema molai na mosala yango?
MPO NA NINI KOKÓMISA BATO BAYEKOLI EZALI NA NTINA MINGI?
3. Na kotalela Yoane 14:6 mpe 17:3, mpo na nini mosala ya kokómisa bato bayekoli ezali na ntina mingi?
3 Mpo na nini mosala ya kokómisa bato bayekoli ezali na ntina mingi? Mpo kaka bayekoli ya Kristo nde bakoki kozala baninga ya Nzambe. Lisusu, baoyo balandaka Kristo bakómaka na bomoi ya malamu banda sikoyo mpe bazali na elikya ya kozala na bomoi ya seko na mikolo oyo ezali koya. (Tángá Yoane 14:6; 17:3.) Ya solo, Yesu apesi biso mokumba ya ntina mingi, kasi tokokisaka yango biso moko te. Ntoma Paulo akomaki mpo na ye moko mpe baninga na ye ya mosala ete: “Tozali bato oyo bazali kosala elongo na Nzambe.” (1 Ko. 3:9) Ezali mpenza lokumu monene oyo Yehova ná Kristo bapesi biso bato ya kozanga kokoka!
4. Likambo oyo ekómelaki Ivan ná Matilde emonisi nini?
4 Mosala ya kokómisa bato bayekoli ekoki kopesa biso esengo mingi. Tózwa ndakisa ya Ndeko Ivan ná mwasi na ye Matilde, oyo bafandaka na Colombie. Bateyaki elenge mobali moko na nkombo Davier, mpe ayebisaki bango ete: “Nazali na mposa ya kobongwana, kasi nazali kokoka te.” Davier azalaki kosala lisano ya boxe, azalaki komɛla bangi, masanga, mpe azalaki kofanda na makango na ye, Erika. Ivan alobi boye: “Tokómaki kokende kotala ye na mboka na ye ya mosika; yango esɛngaki ete tótambola na bavelo na biso bangonga ebele na nzela oyo etondi na pɔtɔpɔtɔ. Ntango Erika amonaki ndenge Davier akómaki kobongola bizaleli mpe makanisi na ye, ye mpe abandaki koyekola Biblia.” Kendekende, Davier atikaki bangi, masanga, mpe boxe. Na nsima, abalaki Erika. Matilde alobi boye: “Ntango Davier ná Erika bazwaki batisimo na 2016, tokanisaki lisusu ndenge Davier azalaki koloba ete, ‘Nazali na mposa ya kobongwana, kasi nazali kokoka te.’ Tokokaki kokanga motema te, mpe tolelaki mpo na esengo.” Ndakisa yango emonisi polele ete toyokaka esengo mingi mpenza ntango tosalisaka bato bákóma bayekoli ya Kristo.
KOKÓMISA BATO BAYEKOLI ESƐNGI MAKAMBO NINI?
5. Wapi likambo ya liboso oyo tosengeli kosala mpo na kokómisa bato bayekoli?
5 Likambo ya liboso oyo tosengeli kosala mpo na kokómisa bato bayekoli ezali ya ‘koluka’ baoyo bazali na mposa ya koyekola makambo ya Yehova. (Mat. 10:11) Tokomonisa ete tozali mpenza Batatoli ya Yehova soki tozali kopesa litatoli epai ya moto nyonso oyo tokutani na ye. Tokomonisa ete tozali bakristo ya solosolo soki tozali kotosa etinda oyo Yesu apesaki biso ya kosakola.
6. Nini ekoki kosalisa biso tóbuka mbuma malamu na mosala ya kosakola?
6 Bato mosusu bazalaka na mposa makasi ya koyekola mateya ya Biblia, kasi na ebandeli, bato mingi oyo tokutanaka na bango bamonisaka lokola basepeli te. Ekoki kosɛnga ete tólamwisa mposa na bango ya koyekola. Mpo tóbuka mbuma ya malamu na mosala ya kosakola, tosengeli komibongisaka malamu. Ponáká makambo ya sikisiki oyo omoni ete ekosepelisa bato oyo okokutana na bango. Na nsima, bongisá ndenge oyo okolobela likambo mokomoko.
7. Ndenge nini okoki kobanda lisolo na moto, mpe mpo na nini okanisi ete ezali malamu koyoka moto mpe komonisela ye limemya?
7 Na ndakisa, okoki koloba boye epai ya moto: “Nalingi koyeba likanisi na yo na likambo moko. Mikakatano mingi oyo tozali kokutana na yango lelo ezali mpe kokómela bato mosusu na mokili mobimba. Okanisi ete ebongi mokili mobimba ezala na guvɛrnema kaka moko mpo esilisa mikakatano na biso? Danyele 2:44. Okoki mpe koloba boye: “Mpo na yo, nini ekoki kosalisa baboti báteya bana na bango bizaleli ya malamu? Okanisi nini?” Na nsima, bótalela Kolimbola Mibeko 6:6, 7. Ata soki oponi kolobela likambo nini, kanisá bato oyo bakoyoka yo. Kanisá bolamu oyo bakozwa soki bayekoli makambo oyo Biblia eteyaka mpenza. Ntango ozali kosolola na bango, ekozala malamu oyoka bango mpe omonisa limemya mpo na likanisi oyo bapesi. Yango ekosalisa oyeba ntina oyo bandimaka likambo boye to boye, mpe na ntembe te bakondima koyoka yo.Na nsima, bokoki kotalela
8. Mpo na nini ekoki kosɛnga tókoba kozongela bato mbala na mbala?
8 Liboso moto andima koyekola Biblia, ekoki kosɛnga osala milende ya kozongela ye mbala na mbala. Mpo na nini? Mpo bato bakoki kozala na ndako te ntango tozongeli bango, to mpe kozala na likoki te ya kosolola na biso. Lisusu, ekoki kosɛnga ozongela moto moko mbala ebele liboso amona ete akoki sikoyo kondima oyekola na ye Biblia. Kobosana te, milona ekolaka malamu soki bazali kobwakela yango mai mbala na mbala. Ndenge moko mpe, moto oyo asepeli na solo akolinga Yehova ná Yesu soki tozali kosolola na ye masolo ya Biblia mbala na mbala.
BAKRISTO NYONSO BAPESAKA MABƆKƆ MPO NA KOKÓMISA BATO BAYEKOLI?
9-10. Mpo na nini tokoki koloba ete mokristo nyonso asalisaka na kozwa bato oyo bazalaka na mposa ya kokóma bayekoli?
9 Mokristo nyonso asalisaka na kozwa bato oyo bazalaka na mposa ya kokóma bayekoli ya Kristo. Mosala yango ezali lokola mosala ya koluka mwana oyo abungi. Na ndenge nini? Tólobela ndakisa ya mwana moko ya mobali ya mbula 3 oyo abungaki. Bato soki 500 bamipesaki na koluka ye. Nsukansuka, nsima ya ngonga pene na 20, moko ya bato yango amonaki mwana yango na elanga ya masango.Ntango bapesaki moto yango longonya, aboyaki kondima. Alobaki ete mwana yango amonanaki mpo ebele ya bato basalaki elongo mpo na koluka ye.
10 Bato mingi bazali lokola mwana wana. Babungá nzela, bazali na elikya te, kasi bazali na mposa ya lisalisi. (Ef. 2:12) Tozali Batatoli koleka milio mwambe na mokili mobimba mpe tomipesi mpo na koluka bato ya ndenge wana. Mbala mosusu okozwa te moto oyo akondima oyekola na ye Biblia. Kasi, basakoli mosusu na teritware na bino bakoki kozwa moto oyo azali na mposa ya koyeba solo ya Liloba ya Nzambe. Ntango ndeko moko azwi moto mpe moto yango akómi moyekoli ya Kristo, moto nyonso oyo apesaki mabɔkɔ na mosala ya koluka bato ya ndenge wana asengeli mpe kosepela.
11. Ata soki ozali na moyekoli ya Biblia te, ndenge nini okoki kosalisa na kokómisa bato bayekoli?
11 Ata soki sikoyo ozali na moyekoli ya Biblia te, okoki kosalisa na ndenge mosusu mpo na kokómisa bato bayekoli. Na ndakisa, ntango bato ya sika bayei na Ndako ya Bokonzi, yambáká bango malamu mpe kómisá bango baninga. Na ndenge yango, okoki kosalisa bango bándima ete tozali bakristo ya solo mpo tozali na bolingo. (Yoa. 13:34, 35) Biyano oyo opesaka na makita, atako ezalaka ya mikuse, ekoki kosalisa bato ya sika báyeba kolobela bindimeli na bango na ndenge ya polele mpe ya limemya. Okoki mpe kobima na mosala ya kosakola elongo na mosakoli ya sika mpe kosalisa ye ayeba kosalela Makomami mpo na kosolola na bato. Soki osali bongo, okosalisa ye amekola Kristo.—Luka 10:25-28.
12. Tosengeli nde kozala na mayele mingi mpo na kokómisa bato bayekoli? Limbolá.
12 Moko te kati na biso asengeli kokanisa ete ebongi azala na mayele mingi mpo ateya basusu bákóma bayekoli ya Yesu. Mpo na nini? Tótalela ndakisa ya Ndeko Faustina, oyo afandaka na Bolivie. Ntango abandaki koyekola na Batatoli ya Yehova, ayebaki kotánga te. Na nsima, ayekolaki kotánga mwa moke. Lelo oyo, azwá batisimo mpe asepelaka koteya basusu. Mbala mingi, ayekolaka Biblia na bato mitano pɔsɔ nyonso. Atako Faustina ayebi kotánga malamu te lokola bayekoli na ye mingi, asalisi bato 6 bázwa batisimo.—Luka 10:21.
13. Ata soki tozali na makambo ebele ya kosala, mapamboli nini tokoki kozwa na mosala ya kokómisa bato bayekoli?
13 Bakristo mingi bazalaka na ntango mpenza te mpo basalaka makambo mosusu ebele ya ntina. Atako bongo, bazwaka ntango mpo na koyekola na bato Biblia, mpe yango epesaka bango esengo mingi. Tózwa ndakisa ya Ndeko Melanie, mwana-mboka Alaska, oyo azalaki kobɔkɔla kaka ye moko mwana na ye ya mwasi ya mbula 8. Melanie azalaki kokende mosala mikolo nyonso, mpe azalaki kosalisa tata na ye oyo azalaki na maladi ya kanser.Azalaki kaka ye moko Motatoli na engumba na bango ya mosika. Azalaki kobondela mingi mpo Yehova asalisa ye abanga malili te mpe abima na mosala ya kosakola, mpo azalaki mpenza na mposa ya kozwa moyekoli ya Biblia. Nsukansuka, akutanaki na mwasi moko na nkombo Sara, oyo asepelaki mpenza ntango ayebaki ete Nzambe azali na nkombo. Mwa moke na nsima, Sara andimaki koyekola Biblia. Melanie alobi boye: “Mokolo nyonso ya mitano na mpokwa, nazalaki kolɛmba mingi, kasi ngai ná mwana na ngai tozwaki matomba ndenge tozalaki kosala nyonso mpo tókende koyekola na Sara. Tozalaki kosepela kosala bolukiluki mpo na kozwa biyano na mituna oyo Sara azalaki kotuna, mpe tosepelaki komona ye akómi moninga ya Yehova.” Sara ayikaki mpiko na botɛmɛli, alongwaki na lingomba na ye, mpe azwaki batisimo.
MPO NA NINI TOSENGELI KOZALA NA MOTEMA MOLAI?
14. (a) Na ndenge nini kokómisa bato bayekoli ezali lokola mosala ya koluka mbisi? (b) Ndenge nini maloba ya Paulo oyo ezali na 2 Timote 4:1, 2 ekoki kosalisa yo?
14 Ata soki ozali komona lokola ete mosala na yo ezali kobota mbuma te, kolɛmba te koluka bato oyo bakoki kokóma bayekoli. Kobosana te ete Yesu akokanisaki mosala yango na mosala ya koluka mbisi. Baluki-mbisi bakoki kosala bangonga ebele liboso bázwa ata mbisi moko. Mbala mingi, basalaka butubutu to ntɔngɔntɔngɔ, mpe ntango mosusu bamemaka masuwa mosika mpenza. (Luka 5:5) Ndenge moko mpe, basakoli mosusu bamonisaka motema molai na ndenge balekisaka ngonga ebele na koluka bato na bisika mpe na bantango oyo ekeseni. Mpo na nini? Mpo bázwa mabaku mingi ya kokutana na bato. Mbala mingi, basakoli oyo basalaka milende ya ndenge wana basepelaka mpo bakutanaka na bato oyo balingaka koyoka nsango na biso. Yo mpe okoki komeka kobima na mosala ya kosakola na ngonga to na esika oyo omoni ete okoki kozwa bato ya ndenge wana?—Tángá 2 Timote 4:1, 2.
15. Mpo na nini tosengeli kozala na motema molai ntango tozali koyekola na bato Biblia?
15 Mpo na nini tosengeli kozala na motema molai ntango tozali koyekola na bato Biblia? Ntina moko ezali ete tosengeli kosuka kaka te na kosalisa moyekoli ayeba mateya ya Biblia mpe alinga yango. Tosengeli mpe kosalisa ye ayeba Yehova, Mobandisi ya Biblia, mpe alinga ye. Longola koteya moyekoli makambo oyo Yesu asɛngi bayekoli na ye, tosengeli kosalisa ye ayeba ndenge ya kozala na bomoi ya mokristo ya solo. Tosengeli komonisa motema molai wana tozali kosalisa ye na milende oyo azali kosala mpo na kosalela mitinda ya Biblia. Bato mosusu balongaka kobongola makanisi mpe bizaleli na bango kaka nsima ya basanza. Kasi, bato mosusu bazwaka ntango mingi koleka.
16. Liteya nini ozwi na ndakisa ya Raúl?
16 Ndeko mobali moko ya misionɛrɛ na Pérou akutanaki na likambo moko oyo emonisi ntina ya kozala na motema molai. Alobaki boye: “Nasilisaki koyekola buku mibale elongo na moyekoli moko na nkombo Raúl. Kasi, azalaki kaka na mikakatano minene na bomoi na ye. Azalaki na mikakatano na libala, azalaki na maloba mabe, mpe bana na ye bazalaki komemya ye te mpo na bizaleli na ye ya mabe. Kasi lokola azalaki koya na makita pɔsɔ na pɔsɔ, nakobaki kokende kotala ye mpo na kosalisa ye ná libota na ye. Mbula koleka misato na nsima, akokisaki masɛngami mpe azwaki batisimo.”
17. Tokolobela nini na lisolo oyo elandi?
17 Yesu ayebisaki biso ete ‘tókende kokómisa bato bayekoli na bikólo nyonso.’ Mpo na kokokisa mokumba yango, esɛngaka mbala mingi tósolola na bato oyo makanisi na bango ekeseni na oyo ya biso, na ndakisa bato oyo basambelaka ata na lingomba moko te, to oyo bandimaka te ete Nzambe azali. Lisolo oyo elandi ekolobela ndenge oyo tokoki kosakwela bato yango nsango malamu.
LOYEMBO 68 Tólona mboto ya Bokonzi
^ par. 5 Mokumba ya libosoliboso ya lisangá ya bokristo ezali ya kosalisa bato bákóma bayekoli ya Kristo. Lisolo oyo epesi makanisi ya malamu oyo ekosalisa biso tókokisa mokumba yango.
^ par. 2 NDIMBOLA YA MALOBA: Bayekoli ya Kristo basukaka kaka te na koyekola makambo oyo Yesu ateyaki. Basalelaka makambo yango na bomoi na bango, mpe basalaka makasi bálanda malamumalamu matambe, to ndakisa ya Yesu.—1 Pe. 2:21.
^ par. 52 ELILINGI: Mobali moko oyo azali kokende mobembo azwi mokanda epai ya Batatoli ya Yehova na libándá ya mpɛpɔ. Na nsima, na mboka oyo akei, amoni Batatoli mosusu bazali kosakola na esika ya bato mingi. Ntango azongi na ndako, basakoli bayei na ndako na ye.
^ par. 54 ELILINGI: Mobali yango andimi koyekola Biblia. Nsukansuka, akokisi masɛngami mpe azwi batisimo.


text:
El Memeyi Murangwa
30/07/10
Mokonzi ya mboka, Joseph Kabila, awuti kotiya linzaka na mobeko moye mo ko lengele maponami ya mobu 2010 o mboka mobimba ya RD ya Congo. Mobeko yango ya biteni 7 na makomami 36 e limboli na bolayi ndenge maponami ma sengeli masaleme o kati ya mboka.
Elobami na mobeko ete mosolo ya kotambwisa misala o kati ya lingomba ya ba sinzili ya maponami, moye babengi na lopoto CENI mo kowuta na sanduku enene ya leta.
Boyeba ete, lingomba lya sika CENI lisengeli kokitana lingomba la kala CEI, oyo ekambamaki na nganga nzambe Malu-Malu oyo awutaki na baye ba mi bengi baye bakosalela politiki, to leta te.
O kati ya mobeko oyo elobami ete bato 7 bakofanda o ebonga ya CENI, 4 bako uta na baye bafandi na bokonzi (Majorite), bongo 3 bako uta na baye ba ko bundisa bokonzi, to opposition. Emonani penza ete bati pembeni baye bakosalela politiki te, to leta te, oyo ba bengi na lopoto société civile, ba senateurs ba bundaki po na likambo oyo, kasi suka ba lembaki nzoto.
Mobeko ezangi likambo lya bo baloli bana mboka (recensement) lokola esengamaka na lingomba lya UDPS, liye li kambami na mwana mboka Etienne Tshisekedi wa Mulumba. Boyeba été bozangi bo baloli bato liboso ya maponami ya 2006 etindaki UDPS eboya kozala na maponami yango.
Na bongo ya bana mboka mituna etikali ebele. Mingi bazali kobanga na tina ete baye bazali na bokonzi ba koluka ba kotisa mayele mabe o kati ya misala ya lingomba ya sika CENI.
Sima ya botangi mobeko oyo, Nkumu moko ya mboka abetaki maboko pe alobi : Mboka eza mosika na kobonga !
© VirungaNews


text:
Ba ndeko,
Ba partitions nionso oyo Bongo Wende abeti, ezali ba œuvres ya Samunga Tediangaye. Sika, soki tozongeli show oyo Stukas e présenta na Régie Nationale de Production Educative et Culturelle (RE.NA.P.E.C.) na 1976 (Voir sur You Tube : Le Stukas de Lita Bembo Libeck au meilleur de sa forme en 1976) tokomona que Bongo Wende asala mua ba cacophonies.
A titre illustratif, to kozua ndakisa ya nzembo « Ekonda saccadé ».
Na chant, ezali komonana malamu que Lomingo Alida azali kosala souvent Joe Luambo Isa ba signes mpo azala en harmonie na jeu musical. En plus, avant sebene, Bongo Wende asali rappel, mais Joe Luambo Isa étant distrait, a décaler en extension le dernier couplet.
Bongo Wende ye moko tango akoti na sebene, amati na son trop aigu. Immédiatement, Lita Bembo azalaki obliger azonga na nsima mpo asala ye signe na musapi que esengeli azala ya kokita. Pendant que azali ko beta na notes ya guitare solo na nse, chorale esalaka couplet ya : « Tobina, tobina eh, dance ekonda eh… » Lita Bembo a improviser (Lomingo Alida na Luambo Isa bazalaki déjà prêts ya ko entonner) atali Bongo Wende mpo a comprendre que esengeli amata. Suite na temps mort ya Bongo Wende, abeleli ye ma micro que a attaquer. Ce dernier, au lieu azua lead instantanément, a hésiter, mpe Lita Bembo a insister deux fois attaquer, attaquer Bongo (donc, mata, mata).
2. Sima ya exhibition na guitare ya nzembo « Mombombo dominer », na chanson suivante, Bongo Wende asali lisusu n’importe quoi ! Au lieu d’une fois, abeti deux fois introduction ya nzembo. D’ailleurs, on remarque que tango a entamer introduction pour la deuxième fois, ba chanteurs misatu : Lita, Lomingo na Luambo, ba kotaki déjà na chant. Embarrasser, abuaki miso na baninga ba guitaristes pour signifier qu’il est désolé na cacophonie oyo.
Mutu oyo alingi akoki ko comparer na nzembo ndeko Messager atieli biso « Odéon » na version originale , mpe na ba nzembo oyo Bongo Wende abetaki na RE.NA.P.E.C. pour mieux percevoir cacophonies tolobeli.
Esengeli tout de même to mettre en valeur génération ya ba musiciens guitaristes lokola : Albert Tshimpaka Kabeya « Roxy », Samunga Tediangaye « Professeur », Jean Abumba Masikini « Jeannot », Félix Manuaku Waku « Pépé », Zéphyrin Matima Pioso « Matims » mpo bandaki ko travailler musique pop makasi. Mpe à l’époque, musique pop ezalaki toujours en première partie ya concert. Na deuxième partie nde rumba. Politique nationale ya Recours à l’authenticité nde eyaki ko changer la donne.
Patriotiquement,
Emmanuel Kandolo


text:
Bolingo ya mbongo : un autre succès de 1970 pour Ndolo
Bolingo ya mbongo : un autre succès de 1970 pour Ndolo
.
bonjour!
MERCI , na ndenge bozali kozongisa biso makanisi na maye maleka kala. NAlingi na yeba, orchestre nini eyemba nzembo:ee fidele,eee fidele;es eza los angeles!
Lisusu nakosenga mbokamosika bolimbisi,soki bozali na possibilites,botiela biso en ligne photos oyo equipe ya foot ya léopards 68 bakangisa na mont stanleys na president tangu bayaki na coupe d'afrique des nations 68; na photos oyo ba joueurs balata ba costhumes na ba toques ya leopards. Ezali mua souvenirs ya bien pona tolakisa ba leki,bayeba mua lisitoili. MERCI BA MBOKATIERS!
posté par ndolo aujourd'hui à 13h06
Bolingo ya mbongo, par Germain Lusamba et le Vox-Negro
.
.


text:
Tribunal correctionnel ya Paris ekateli etumbu na bana ba Ekolo Congo démocratique babale bakangamaki na kotia mobulu mbe kotumba biloko na mindule ya Fally Ipupa na sanza ya mibale ya 2020.
Moko, technician ya mibu 31, akatelami mikolo nkama moko na ndambo ya boloko na ba euros zomi mpo atiaki moto na motuka na ye moko na nkanda.
Mosusu nde azwi etumbu ya sanza mitano ya boloko; amonisamaki te liboso lya bazuzi.
Ban aba RDC mingi, baye babengamaka ba “combattants” batelemelaka mindule ya balanga nzembo bawutaka mboka mpo bapamelaka bango na kopesa maboko na bakonzi mpe mbulamatari babima na maponami bango bandimaka te.


text:
Elenge, Mozalisi na yo alingi ozala na esengo
“Azali kotondisa bomoi na yo na makambo ya malamu.”—NZEMBO 103:5.
1, 2. Mpo na nini ezali likambo ya bwanya oyoka Mozalisi na yo ntango ozali kozwa bikateli oyo etali bomoi na yo? (Talá elilingi ya ebandeli.)
SOKI ozali elenge, na ntembe te bato bapesaka yo toli ndenge na ndenge mpo na bomoi na yo ya lobi. Mbala mosusu balakisi, bapesi-toli, to bato mosusu bayebisaka yo ete osengeli kotánga kelasi ya milaimilai to koluka mosala ya mbongo mingi. Kasi, Yehova apesi yo toli ya ndenge mosusu. Yebá ete alingi otánga malamu na kelasi mpo esalisa yo ozwa mwa eloko ya kobikela. (Bakolose 3:23) Kasi ayebi mpe ete ntango ozali elenge, osengeli kozwa bikateli minene oyo etali bomoi na yo ya lobi. Na yango, apesi mitinda mpo na kotambwisa mpe kosalisa yo ozala na bomoi oyo eyokani na mokano na ye na mikolo oyo ya nsuka.—Matai 24:14.
2 Kobosana te ete Yehova ayebi makambo nyonso. Ayebi makambo oyo ekosalema na mikolo oyo ezali koya, mpe ayebi ete nsuka ya mokili oyo ekómi mpenza pene. (Yisaya 46:10; Matai 24:3, 36) Yehova ayebi mpe yo. Ayebi nini ekopesa yo esengo ya solosolo mpe nini ekomemela yo mpasi. Toli ya bato ekoki komonana lokola ezali malamu, kasi soki eyokani te na Liloba ya Nzambe, ezali ya bwanya te.—Masese 19:21.
BWANYA EUTAKA KAKA EPAI YA YEHOVA
3, 4. Kolanda toli ya mabe ebimisaki mbuma nini mpo na Adama ná Eva, mpe bakitani na bango?
3 Kopesa bato toli ya mabe ebandá kala. Satana nde moto ya liboso oyo apesaki bato toli ya mabe. Ayebisaki Eva ete ye ná Adama bakozala na esengo koleka soki bango moko batambwisi bomoi na bango. (Ebandeli 3:1-6) Kasi, Satana azalaki koluka nde matomba na ye moko! Alingaki ete Adama ná Eva, mpe bakitani na bango, bátosa mpe básambela ye, kasi Yehova te. Nzokande, Satana asalelaki bato ata eloko moko te. Yehova nde apesaki bango eloko nyonso oyo bazalaki na yango. Asalaki bango mwasi ná mobali, atyaki bango na elanga moko kitoko, mpe apesaki bango nzoto ya kokoka, oyo ekokaki koumela seko.
4 Likambo ya mawa, Adama ná Eva batosaki Nzambe te. Na yango, bakataki boyokani na Moto oyo apesaki bango bomoi. Ebimisaki mbuma ya mabe mpenza. Ndenge moko na fololo oyo bakati na nzete, mokemoke Adama ná Eva banunaki mpe bakufaki. Bakitani na bango mpe banyokwamaki, ata mpe biso nyonso lelo. (Baroma 5:12) Bato mingi lelo batosaka Nzambe te mpe batambwisaka bomoi na bango ndenge balingi. (Baefese 2:1-3) Yango ebimisi mbuma nini? Biblia elobi ete “bwanya ezali te” ntango bato bazali kotɛmɛla Yehova.—Masese 21:30.
5. Nzambe ayebaki likambo nini mpo na bato, mpe nini endimisi yango?
5 Yehova ayebaki ete bato mosusu, ata mpe ebele ya bilenge, bakoluka koyeba ye mpe kosalela ye. (Nzembo 103:17, 18; 110:3) Bilenge yango bazali na motuya mingi na miso ya Yehova! Ozali moko na bango? Soki ezali bongo, na ntembe te ozali kosepela na ebele ya “makambo ya malamu” oyo Nzambe apesi, mpe ezali kobakisela yo esengo. (Tángá Nzembo 103:5; Masese 10:22) Na lisolo oyo, tokolobela kaka makambo minei: ebele ya bilei ya elimo, baninga ya malamu, mikano oyo ebongi komityela, mpe bonsomi ya solosolo.
YEHOVA APESI YO BILEI YA ELIMO
6. Mpo na nini osengeli kokokisa mposa na yo ya koyeba Nzambe, mpe Yehova apesi nini mpo na kosalisa yo?
6 Nyama ezalaka na mposa ya koyeba makambo ya Nzambe te, kasi, biso bato tozalaka na mposa ya koyeba Mozalisi na biso. (Matai 4:4) Soki ozali koyoka Nzambe, okozwa bososoli, bwanya mpe esengo. Yesu alobaki: “Esengo na baoyo bayebi bobola na bango ya elimo.” (Matai 5:3) Nzambe apesi biso Biblia mpe apesaka biso ebele ya bilei ya elimo na nzela ya “moombo ya sembo mpe ya mayele” mpo kondima na biso ekóma makasi. (Matai 24:45) Tosepelaka mpenza na ebele ya bilei yango!—Yisaya 65:13, 14.
7. Ndenge nini bilei ya elimo oyo Nzambe apesi ekosalisa yo?
7 Bilei ya elimo ekoki kosalisa yo okóma na bwanya mpe likoki ya kokanisa malamu; yango ekoki kobatela yo na makambo mingi. (Tángá Masese 2:10-14.) Na ndakisa, bizaleli yango ekosalisa yo oyeba mateya ya lokuta, lokola oyo elobaka ete Mozalisi azalaka te, to ete mbongo mpe biloko ya mokili nde ekopesa yo esengo. Ekosalisa yo mpe okima bamposa mpe makambo oyo ekosala yo mabe. Na yango, salá nyonso oyo okoki mpo okóma na bwanya mpe likoki ya kokanisa malamu. Soki osali bongo, okomona ete Yehova alingaka yo mpe alingi ozala na bomoi oyo eleki malamu.—Nzembo 34:8; Yisaya 48:17, 18.
8. Mpo na nini sikoyo nde ntango ya kozala na boyokani makasi na Nzambe, mpe ndenge nini ekosalisa yo na mikolo oyo ezali koya?
8 Mosika te, mokili ya Satana ekobebisama. Habakuku 3:2, 12-19) Na yango, sikoyo nde ntango ya kozala na boyokani makasi na Yehova mpe ya kotyela ye motema mobimba. (2 Petro 2:9) Na ndenge yango, ata soki makambo nini esalemi, okozala na makanisi moko na mokomi ya nzembo oyo akomaki ete: “Natye Yehova liboso na ngai ntango nyonso. Lokola ye azali na lobɔkɔ na ngai ya mobali, nakotengatenga te.”—Nzembo 16:8.Kaka Yehova nde akobatela biso mpe akopesa biso nyonso oyo tosengeli na yango, ata mpe bilei na biso ya mokolo na mokolo. (
YEHOVA APESI YO BANINGA YA SOLOSOLO
9. (a) Na kotalela Yoane 6:44, Yehova asalaka nini? (b) Mpo na nini toyokaka esengo ntango tokutani na Motatoli mosusu?
9 Ntango okutani mpo na mbala ya liboso na moto oyo asambelaka Yehova te, makambo nini oyebi mpo na ye? Okoki koyeba nkombo na ye mpe ndenge azali komonana, kasi oyebi makambo mingi te mpo na ye. Nzokande, ntango okutani na moto oyo asambelaka Yehova, oyebi ete alingaka Yehova. Oyebi ete Yehova amonaki eloko moko ya malamu epai na ye, mpe abendaki ye na losambo ya solo. (Tángá Yoane 6:44.) Ata soki auti wapi to abɔkwamá ndenge nini, oyebi makambo mingi mpo na ye, ye mpe ayebi makambo mingi mpo na yo!
10, 11. Makambo nini emonanaka epai ya Batatoli ya Yehova nyonso, mpe ndenge nini esalisaka yo?
10 Soki okutani na Motatoli ya Yehova, oyebi ete makambo oyo eleki ntina mpo na ye ezali mpe bongo mpo na yo. Oyebi ete ata soki minɔkɔ ya mboka na bino ekeseni, bino nyonso bolobaka ‘monɔkɔ ya pɛto,’ elingi koloba solo ya Biblia. (Sefania 3:9) Yango elingi koloba ete bondimelaka Nzambe, botosaka mibeko moko oyo etali bizaleli malamu, mpe bozali na elikya moko mpo na mikolo oyo ezali koya. Makambo yango ekosala ete bótyelana motema mpe bósala boninga ya solosolo oyo ekoumela libela.
11 Na yango, lokola osambelaka Yehova, okoki mpenza koloba ete ozali na baninga ya solosolo. Ozali na baninga na mokili mobimba, ata soki omoná bango naino te! Longola Batatoli ya Yehova, oyebi bato mosusu oyo bazali na likabo ya motuya ndenge wana?
YEHOVA ASALISI YO OMITYELA MIKANO YA MALAMU
12. Mikano nini ya elimo okoki komityela?
12 Tángá Mosakoli 11:9–12:1. Omityelá mikano ya elimo oyo olingi kokokisa? Mbala mosusu omityeli mokano ya kotánga Biblia mokolo na mokolo mpe ya kopesa biyano to kosala badevuare ya malamu na makita. Mbala mosusu mpe ozali kosala makasi osalelaka Biblia malamu mingi koleka na mosala ya kosakola. Omiyokaka ndenge nini ntango omoni ete ozali kokola malamu na elimo to ntango basusu bapesi yo longonya mpo na yango? Na ntembe te osepelaka mingi! Osengeli mpenza koyoka esengo mpo ozali kosala mokano ya Yehova, ndenge Yesu asalaki.—Nzembo 40:8; Masese 27:11.
13. Mpo na nini eleki malamu komipesa na kosalela Nzambe na esika ya komityela mikano na mokili oyo?
13 Soki omipesi na mosala ya Yehova, ozali kosala mosala oyo ekopesa yo esengo mpe ekobongisa bomoi na yo. Ntoma Paulo akomaki: “Bópikama makasi, bóninganaka te, bózala ntango nyonso na mingi ya kosala na mosala ya Nkolo, mpo boyebi ete mosala na bino ya makasi ezali mpamba te na kati ya Nkolo.” (1 Bakorinti 15:58) Kasi, bato oyo bamityelaka mikano na mokili oyo, na ndakisa komipesa na koluka mbongo to lokumu, bazalaka mpenza na esengo te. Ata soki bazwi eloko oyo balukaki, mbala mingi bamonaka kaka ete eloko moko ezali kozanga. (Luka 9:25) Ndakisa ya Mokonzi Salomo emonisi yango.—Baroma 15:4.
14. Liteya nini tokoki kozwa na likambo oyo ekómelaki Salomo?
14 Salomo, oyo azalaki na bozwi mpe na nguya mingi amekaki kosala likambo moko; alobaki boye: ‘Nameka esengo mpe namona bolamu’ oyo ekobima. (Mosakoli 2:1-10) Na yango, Salomo atongaki bandako ya kitoko, asalaki bilanga ná bazamba ya kitoko mpenza, mpe asalaki nyonso oyo alingaki. Amiyokaki ndenge nini? Azwaki esengo? Salomo alobaki: “Natalaki misala na ngai nyonso oyo mabɔkɔ na ngai esalaki mpe mosala makasi oyo nasalaki makasi nakokisa, mpe talá! nyonso ezalaki mpamba mpe kolanda mopɛpɛ, eloko moko ya litomba ezalaki te.” (Mosakoli 2:11) Liteya nini okoki kozwa na likambo oyo ekómelaki Salomo?
15. Mpo na nini osengeli kozala na kondima, mpe na kotalela Nzembo 32:8, ndenge nini kondima ekosalisa yo?
15 Bato mosusu bazwaka mateya kaka nsima ya kosala libunga to nsima ya kokutana na mpasi. Yehova alingi te ete likambo ya bongo ekómela yo. Alingi oyoka ye mpe otosa ye. Mpo na kosala yango osengeli kozala na kondima, kasi okoyoka mawa ata moke te mpo na bikateli ya malamu oyo ozwi mpo na kondima na yo. Yehova akobosana ata moke te ‘bolingo oyo omoniselaki nkombo na ye.’ (Baebre 6:10) Na yango, salá nyonso oyo esengeli mpo okóma na kondima makasi. Yango ekosala ete ozwa bikateli ya malamu na bomoi mpe okomona ete Tata na biso ya likoló alingi mpenza ozala na bomoi oyo eleki malamu.—Tángá Nzembo 32:8.
YEHOVA APESI YO BONSOMI YA SOLOSOLO
16. Mpo na nini tosengeli kozwa bonsomi na motuya mpe kosalela yango na bwanya?
16 Ntoma Paulo akomaki ete: “Esika elimo ya Yehova ezali, bonsomi ezali wana.” (2 Bakorinti 3:17) Yehova alingaka bonsomi, mpe atyaki mposa yango na motema na yo. Kasi, alingi ete osalela bonsomi na yo na bwanya mpo ebatela yo. Mbala mosusu oyebi bilenge oyo batalaka pornografi, basalaka pite, batyaka bomoi na bango na likama na masano ya mobulu, to mpe bamɛlaka makaya to masanga mingi. Na ebandeli, makambo yango ekoki komonana lokola masɛki to kosepelisa, kasi mbala mingi ebimisaka mbuma ya mabe, na ndakisa maladi, ekómisaka moto moombo, to ekoki ata komema na liwa. (Bagalatia 6:7, 8) Bilenge oyo bamipesi na makambo yango bakoki kokanisa ete bazali na bonsomi, nzokande bazali na bonsomi te.—Tito 3:3.
17, 18. (a) Na ndenge nini kotosa Nzambe ememelaka biso bonsomi ya solosolo? (b) Na ndenge nini Adama ná Eva bazalaki na bonsomi mingi koleka bato lelo oyo?
17 Kasi, kotosa Yehova ezali mpo na bolamu na biso. Esalisaka biso tózala nzoto kolɔngɔnɔ mpe tózala na bonsomi ya solosolo. (Nzembo 19:7-11) Mpe ntango ozali kosalela bonsomi na yo na bwanya, elingi koloba oponi kotosa mibeko mpe mitinda ya Nzambe, okomonisa Nzambe mpe baboti na yo ete bakoki kotyela yo motema. Yango ekoki kosala ete baboti na yo bápesa yo bonsomi mingi koleka. Mpe Yehova alaki ete mosika te akopesa basaleli na ye nyonso ya sembo bonsomi ya kokoka, oyo Biblia ebengi “bonsomi ya bana ya Nzambe oyo etondi na nkembo.”—Baroma 8:21.
18 Adama ná Eva bazalaki na bonsomi ya ndenge wana. Na elanga ya Edene, Nzambe apekisaki bango kaka likambo moko: bálya te mbuma ya nzete moko. (Ebandeli 2:9, 17) Okanisi ete Nzambe azalaki makambo makasi to azangaki bosembo ndenge apesaki bango mobeko wana? Te! Kanisá naino: bato babimisaka ebele ya mibeko mpe batindaka basusu na makasi bátosa yango. Kasi, Yehova apesaki Adama ná Eva mobeko kaka moko.
19. Yehova ná Yesu bazali koteya biso makambo nini oyo ekosalisa biso tózwa bonsomi?
19 Yehova asalelaka biso makambo na bwanya mpenza. Na esika ya kotyela biso mibeko ebeleebele, amoniselaka biso motema molai ntango azali koteya biso bolingo. Ateyaka biso ndenge ya kosalela mitinda na ye na bomoi na biso mpe koyina oyo ezali mabe. (Baroma 12:9) Na Lisolo likoló ya Ngomba, Yesu asalisi biso tóyeba ntina oyo bato basalaka mabe. (Matai 5:27, 28) Mpe na mokili ya sika, Yesu, Mokonzi ya Bokonzi ya Nzambe, akokoba koteya biso tótalelaka malamu ná mabe ndenge ye atalelaka yango. (Baebre 1:9) Yesu akokómisa biso bato ya kokoka; ezala na nzoto to na makanisi. Kanisá ndenge makambo ekozala ntango moto moko te akoyoka mposa ya kosala mabe mpe tokonyokwama te mpo na kozanga kokoka. Mpe nsukansuka, tokozwa ‘bonsomi oyo etondi na nkembo,’ oyo Yehova alaki biso.
20. (a) Ndenge nini Yehova asalelaka bonsomi na ye? (b) Ndenge nini okoki komekola ye?
20 Ata na mokili ya sika, bonsomi na biso ekozala kaka na ndelo. Bolingo mpo na Nzambe mpe bato nde ekotambwisa biso. Ntango tomonisaka bolingo, tomekolaka Yehova. Yehova azali na bonsomi oyo ezangi ndelo, kasi amoná malamu ete bolingo nde etambwisa makambo nyonso oyo asalaka, ata mpe ndenge ya kosalela biso makambo. (1 Yoane 4:7, 8) Yango wana, tokozala na bonsomi ya solosolo kaka soki tomekoli bolingo ya Nzambe.
21. (a) Davidi alobaki nini mpo na Yehova? (b) Tokotalela nini na lisolo oyo elandi
21 Ozali na botɔndi mpo na makambo nyonso ya malamu oyo Yehova apesi yo? Apesi yo bilei ya elimo, baninga ya malamu, asalisi yo omityela mikano ya malamu, apesi yo elikya ya kozwa bonsomi ya kokoka na mikolo oyo ezali koya, mpe makabo mosusu ya kitoko. (Nzembo 103:5) Na ntembe te, ozali komiyoka lokola Davidi ntango asalaki libondeli oyo ezali na Nzembo 16:11 ete: ‘Oyebisi ngai nzela ya bomoi. Liboso ya elongi na yo, bato batondaka na esengo; makambo oyo epesaka esengo ezali na lobɔkɔ na yo ya mobali mpo na seko.’ Na lisolo oyo elandi, tokotalela makambo mosusu ya motuya oyo ezali na Nzembo 16. Yango ekosalisa yo omona ndenge okoki kozala na bomoi oyo eleki malamu!


text:
Emmanuel Kandolo fixe Anaclet sur les beena Lulua
.
Ndeko Anclet : Nasilaki kotuna yo motuna mpo na koyeba soki ozalaki muana 'to ndeko ya Damien Kandolo mpe opesaka ngai eyano na yo mpe elongola ntembe na kokaki kozala na yango. Mpo nazali na moninga Damien mavambu prénom na ye azuwi yango epayi ya papa D.Kandolo. Mama Damien kandolo azali kulutu na ye ya muasi mpe ndenge okoki koyeba muana na ye ya muasi azalaki muasi ya ndako ya Dominique Sakombi Inongo. Mpe na kosepela mingi na eteni ya histoire na biso oyo D. Kandolo akamataki tango okopesa lisapo na yango. Mpe na tondi yo botondi d'avance.
Emmanuel kandolo : Nasepeli mpe koyeba que oyebani na mutu oyo ayebi famille ya papa Damien Kandolo malamu. Effectivement, nayebi Nicollette (Nicky) Kandolo. Ye azalaki muasi ya Dominique Sakombi. Bayebanaki wuta Bruxelles mpe basalaki ba fiançailles tango Dominique akomaki assistant na faculté ya médecine ya université ya Lovanium na 1968. Babalani tango ayekomona directeur ya cabinet ya Ministre Jean-Jaques Kande, na information. Ba relations ezalaki makasi entre ba familles Kande, Kandolo na Sakombi.
Sima ya makambu malekaki kati na Dominique na Nicky na Paris, nde ye Sakombi ayaki kobala sima ya ba mbula, Germaine. Ye azali muana nkasi ya Président Laurent Désiré Kabila. Bazali na ye tee lelo oyo.
Ndeko Anaclet : Mpo nini ba belge batungisaki nkumu na bango mingi mpe na ba descendants ba ye. Ba bangaki ye apesa mboka na ba allemands ndenge nsango mosusu ekomelaki biso?
Emmanuel Kandolo : Avant ya koyanola na motuna otuni, esengeli toyeba que Conférence de Berlin ya 15 novembre 1884 tee na 26 février 1885, eyaki ko reconnaître l’Association Internationale du Congo comme Etat Souverain. Yango wana Parlement belge eyaki kopesa roi Léopold II lotomo ya kokoma nkumu ya mabele iye. Na yango, Léopold II, ayaki kopesa na mabele wana kombo ya Etat Indépendant du Congo, le 30 avril 1885.
Ba Allemands babongamaki kotinda expédition africaine ebengami : Afrikanische Gesellschaft. Kasi mbongo ezalaki ya kokoka te. Mpe Léopold II a financer yango na fonds personnels na ye en accord na empereu ya Allemange, Guillaume 1er . Yango wana Lieutenant Hermann von Wissmann ayaki kozua possibilité ya kokende mpe na mission ya ko s’associer na Paul Pogge, oyo azalaki déjà sur place na Afrique. Empereur Guillaume 1er ya Allemagne na roi Léopold II ya Belgique ba signaki convention oyo ezalaki na ba frontières oyo Allemagne esengelaki e reconnaître. Convention oyo ebandaki kaka kopesa Allemangne ba avantages na exploration sans epesa ye mabele. Avantages wana epesamakai mpo na ba citoyens allemands oyo ba s’engageaki kosala exploration na E.I.C.
Chef Kalamba, suite na contact na ye ba explorateur allemands, akomaki makasi mpo akomaki na ba armes à feu mpe na autonomie na prestige makasi. Lisusu, akokaki kozala na somo ya mundele te mpo ye asi akutanaki mpe a collaborer na mindele avant E.I.C. esalema na ba belges mpe mindele wana bandima pouvoir na ye. Autonomie na indépendance wana ebandaki kosepelisa belge ya administration coloniale ya E.I.C. te.
Na esprit wana nde ayaki kopesa ba missionnaires sheutes mabele na Mikalayi mpe apesi administration coloniale belge mabele na ngambo ya rivière lulua. Geste oyo ematisaki lisusu influence na ye na mindele. Na souci ya kozala en bon terme na mindele, ayaki kondima christianisme mpe abatisami le 9 juillet 1887 mpe akomi catholique. Yango esalemaki en secret sans que peuple na ye eyeba. Tango Chef Kalamba aye ko remarquer que ba missionnaires na ba colonisateur ya E.I.C.basakani na confiance na ye, bazali ko marginaliser ye, aye kosenga na bango officiellement mpo bakotisa christianisme na mabele ma ye bien que yango ezalaki considérer comme religions ya ba marginaux mpo baye bandimaki yango bazalaki na eloko te neti ba luba lubilanji. Conversion na bango na christianisme esalaki que ba schutes basomba bowumbu na bango, batongisa ba écoles na ba ndaku ya nzambe mpe ba bénéficier na ba soins médicaux mpe na assistance makasi na hygiène et santé. Chef Kalamba Mukenge abandaki ko comprendre esprit ya ba mindele oyo te mpo ye a collabora déjà na mindele mpe asalaka na bango misala emonana, kasi ndenge nini ba missionnaires belges bazali ko ignorer ye kaka boye mpe asengi bango bakotisa christianisme mpo peuple na ye e profiter na ba avantages ya kelasi : kokoma na kotanga mpe na ba soins na oyo etalies ba maladies tropicales, eloko ezali komonanan te ? Yango wana a décidaki a attaquer bango na ba actions ya guérilla. Sima ya b ambula, tango Chef Kalamba akufi na 1898, muana na ye Kalamba Tshisungu nde azui bokonzi mpe a continuer na bitumba tee tango Kayembe Mbote, semeki ya Chef Kalamba Musungu, a proposaki bonne office na ye na mindele mpe na Chef kalamba na 1907. Aye kosala ba négociation ya paix mpe esimbi. Bitumba eseli na 1909.
Na 1916, Chef Kalamba Tshisungu akufi mpe muana na ye Kalamba Tshikomua azui ebonga ya mokonzi. Ye nde akangamaki na autorité coloniale mpo abandaki kotosa mibeko mia E.I.C. te. Mundele atindaki ye na île ya Bulambemba na Bas- Congo mpe asalakai ba mbula ebele, 15 ans na relégation. Azongaki na maladi mpe na nzotu kolongono lisusu te. Mundele abimisaki ye kuna mpo ayebaki malamu que akowumela lisusu te mpo maladi ebandaki kotungisa ye makasi. Ayaki kokufa na 1947 na Matamba.
Ndeko Anaclet : Na ndambo na yebi muana ya nkumu Kalamba oyo andimi na kombo ya Lungonzu akufaki na rélégation na Lomela,okoki koyebisa biso tina ya rélégation wana?
Emmanuel Kandolo : Relégation wana ewutaki na mobulu mobulu oyo ye na Tshikama basalaki autorité coloniale na oyo etali esprit de liberté mpo bazalaki komona que mundele akomaki kokotisa ba contraintes mingi esika bango bazali ko régner mpe na ba chefferies mosusu abandaki ko kitisa ngala ya ba chefs mosusu. En plus ya wana, a s’attakaki na ba mission catholiques mosusu.
Ndeko Anaclet : Mpe na ordre ya préséance na kati ya famlle royale ye Lungonzo azalaki nani?
Emmanuel kandolo : Nakoki k oyebisa yo te mpo nazali na ba précisions mingi te.
Ndeko Anaclet : Arbre généalogique ya famille royale ya bena luluwa ekoki koyebana ti na époque nini?
Emmanuel Kandolo : Arbre généalogique ya famille royale ya bena lulua mpo esalema ezali mpasi mingi mpo na ba raisons mibale :
1. Tozali batu ya culture orale mpe toyebaki kokoma na kotanga te. Ba écrits ezali te mpo e renseigner malamu malamu.
2. Famille royale na bena lulua ezali moko te. Yango ezali ebele. Ko répertorier ba familles nionso wana wuta établissement ya ba lulua na ba migrations nionso elandi, ezali facile te.
Ndeko Anaclet : Ezali ya solo ndenge toyebi lelo,ba nobles bazalaki ko boya kotinda bana na bango na kelasi? Mpo kelasi minene ezalaki na Kasaï occidental mpe bayekoli mingi ya mboka luluwa bazalaki mingi na kati te mpo na nini? Kimbondo ya kasai occidental ye nani?
Emmanuel Kandolo : Ba nobles babandaki koboya kotinda bana na bango na kelasi te. Marginalisation ya christianisme epayi ya bena lulua nde esalaki que bango bazala associer na programme ya enseignement te. Yango wana ebimisaki révolte na bitumba oyo ewumelaki 18 ans. Pendant ce temps, ba luba lubilanji bango babandaki déjà kokende kelasi mpe koyekola kotanga na kokoma.
Ndeko Ananclet : Histoire ya province wana esepelisi ngai mingi mpe na ndenge mokili mobimba bayekoli yango mpe ba congolais bayebi yango mingi te.
Emmanuel Kandolo : Congolais oyo alingi koyeba histoire ya ekolo na ye, akoki koyeba yango tango nionso soki amipesi na connaissance ya histoire na yango.
Patriotiquement,
Emmanuel Kandolo