text:
Ntango moto oyo tolingaka azali na maladi oyo akobika na yango te
DOREEN ayokaki motema mpasi ntango minganga bayebisaki bango ete mobali na ye Wesley, oyo azalaki na mbula 54 mpamba, azali na kansɛr ya bɔɔngɔ. * Minganga balobaki ete akokufa nsima ya mwa basanza. Doreen alobi boye: “Ntango bayebisaki ngai likambo yango, nandimaki te. Nasalaki bapɔsɔ mingi, nazalaki koyeba te nasala nini. Nazalaki komona lokola ete likambo yango ekómeli nde bato mosusu, kasi biso te. Nakanisaki te ete likambo ya boye ekokómela ngai.”
Kasi, likambo oyo ekómelaki Doreen, ekómelaka bato mingi. Koyeba ete moto moko ya libota azali na maladi oyo akobika na yango te ekoki kotungisa moto nyonso, ata na ntango nini. Likambo ya esengo, bato mingi bandimaka mokumba ya kobatela moto oyo balingaka, oyo azali na maladi oyo akobika na yango te. Atako bongo, kobatela moto ya maladi ezalaka likambo ya pɛtɛɛ te. Bato ya libota bakoki kosala nini mpo na kobɔndisa mpe kobatela ndeko na bango oyo azali na maladi oyo akobika na yango te? Ndenge nini moto oyo azali kosalisa moto ya maladi akoki kokanga motema na mitungisi mpe mayoki oyo ekoki koyela ye ntango azali kobatela moto ya maladi? Makambo nini emonanaka epai ya moto ya maladi ntango akómi pene na liwa? Kasi liboso, tótalela naino mpo na nini kobatela moto oyo azali na maladi oyo akobika na yango te ezali mokakatano monene lelo oyo.
MOKAKATANO YA MIKOLO NA BISO
Lokola mayele ya monganga ekoli mingi, bato mingi bakufaka nde na lopitalo mpe malɛmbɛmalɛmbɛ. Eleki sikoyo mbula soki 100, ata na mikili ya bozwi, bato bazalaki koumela mingi te na bomoi. Bato bazalaki kokufa noki mpo na maladi to makama. Bato mingi bazalaki te na likoki ya kozwa lisalisi na lopitalo, mpe mbala mingi, bato ya libota nde bazalaki kosalisa moto ya maladi mpe bato bazalaki kokufa na ndako.
Lelo oyo, lokola mayele ya monganga ekoli mingi, minganga bazali na likoki ya kobundisa maladi mpo na koluka kosalisa moto atikala lisusu na bomoi mwa mikolo. Bakoki kosala ete moto oyo azali na maladi oyo ezalaki koboma nokinoki na ntango ya kala, aumela lisusu na bomoi bambula mingi. Atako bongo, yango elimboli te ete moto yango abiki libela. Mbala mingi, bato yango ya maladi batikalaka na mikakatano ya nzoto oyo esɛngaka kaka bato mosusu básalisa bango. Kosalisa bato ya maladi oyo bakómi ndenge wana ezali se kokóma mpasi mpe kosɛnga makambo mingi.
Yango wana, na mikolo na biso, bato mingi bakufaka lisusu na ndako te; bakufaka nde na lopitalo. Lelo oyo, bato mingi bayebi te makambo oyo esalemaka liboso moto akufa, mpe kaka bato moke nde bamoná ndenge moto akufaka. Na yango, lokola bato mingi bayebi te ndenge makambo yango esalemaka, moto akoki koboya to kotika kosala milende mpo na kosalisa moto ya libota oyo azali kobɛla. Nini ekoki kosalisa?
BONGISÁ MAKAMBO LIBOSO
Ndenge ndakisa ya Doreen emonisi yango, bato mingi babulunganaka na makanisi soki bayebi ete moto oyo balingaka azali na maladi moko oyo akobika na yango te. Na ntango wana ya mitungisi, ya kobanga, mpe ya mawa, nini ekoki kosalisa yo omibongisa liboso? Mosaleli moko ya sembo ya Nzambe abondelaki boye: “Lakisá biso ndenge ya kotánga mikolo na biso mpo tókóma na motema ya bwanya.” (Nzembo 90:12) Na yango, bondelá Yehova Nzambe na molende mpo asalisa yo oyeba ‘kotánga mikolo na yo’ na bwanya, elingi koloba osalela mikolo oyo etikali na ndenge ya malamu elongo na moto oyo olingaka.
Mpo na kosala bongo, esɛngaka komibongisa malamu. Soki moto oyo azali kobɛla azali na likoki ya koloba mpe andimi bólobela likambo yango, ekoki kozala malamu kotuna ye nani asengeli kozwa bikateli na esika na ye ntango akokoka lisusu koloba te. Kosolola polele mpo na koyeba soki akondima ete minganga básala nyonso mpo na kobatela ye na bomoi, soki akondima kokɔta lopitalo, to akondima lolenge mosusu ya lisalisi ya monganga, ekoki kosala ete bato ya libota bábendana te mpe bámiyoka te ete bamemi ngambo mpo bazwi ekateli na esika ya moto ya maladi oyo azali kokoka koloba te. Kosolola liboso mpe kolobela makambo polele ekosalisa bato ya libota bátya likebi mingi nde na kosalisa moto ya maladi. Biblia elobi: “Myango elongaka te esika lisolo ya nkuku ezali te.”—Masese 15:22.
NDENGE YA KOSALISA
Mbala mingi, mokumba ya libosoliboso ya moto oyo azali kobatela moto ya maladi ezali ya kobɔndisa ye. Moto oyo akómi pene na liwa azalaka na mposa bámonisa ete balingaka ye mpe basundoli ye te. Ndenge nini okoki kosala yango? Tángeláká moto ya maladi mpe yembeláká ye; poná mikanda mpe banzembo oyo ekolendisa ye mpe ekosepelisa ye. Bato mingi babɔndisamaka ntango moto moko ya libota asimbi bango na lobɔkɔ mpe alobi na bango na boboto.
Mbala mingi, ezalaka malamu koyebisaka ye mopaya nyonso oyo ayei kotala ye. Lapolo moko elobi: “Matoi ya moto ekobaka koyoka ata soki biteni mosusu ya nzoto etiki kosala. [Moto ya maladi] akoki kokoba koyoka ata soki emonani ete alali, yango wana koloba te likambo moko oyo okokoka te koyebisa ye yango soki alamuki.”
Soki likoki ezali, bondelá elongo na ye. Biblia emonisi ete mokolo moko ntoma Paulo ná baninga na ye ya mosala bamitungisaki mingi mpe bazalaki mpenza kobanga ata mpo na bomoi na bango. Epai wapi balukaki lisalisi? Ntoma Paulo asɛngaki baninga na ye boye: “Bino mpe bokoki kopesa oyo ya bino lisalisi na nzela ya malɔmbɔ na bino mpo na biso.” (2 Bakorinti 1:8-11) Na ntango ya mitungisi makasi mpe maladi makasi, libondeli oyo euti mpenza na motema ekoki mpenza kosalisa.
ESENGELI KOYEBA ETE BAKIMAKA LIWA TE
Mbala mingi, koyeba ete moto oyo tolingaka akómi pene na liwa esalaka mpasi mingi. Ezali bongo, mpo moto asalemá te mpo akufa. Yango wana, moto andimaka kokufa te. (Baroma 5:12) Kutu, Liloba ya Nzambe ebengi liwa “monguna.” (1 Bakorinti 15:26) Yango wana, tokoki kokamwa te soki moto aboyi kondima ete moto oyo ye alingaka akokufa.
Atako bongo, komibongisa liboso mpo na makambo oyo ekoki kosalema ekoki kosalisa bato ya libota bábanga mingi te mpe bátya makanisi na kosala makambo oyo ekosala ete moto ya maladi amiyoka mwa malamu. Makambo mosusu oyo ekoki komonana ezali na etanda “ Mikolo ya nsuka ya bomoi ya moto.” Ya solo, makambo wana nyonso te nde emonanaka epai ya moto nyonso ya maladi to mpe elandanaka kaka bongo. Atako bongo, mbongwana wana emonanaka epai ya bato mingi ya maladi.
Nsima ya liwa ya moto oyo tolingaka, ekozala malamu kosolola na moninga moko ya motema oyo azalaki kosalisa biso liboso. Esengeli kosalisa bato oyo bazalaki kobatela moto ya maladi mpe bato ya libota na ye báyeba ete mpasi ya ndeko na bango esili mpe azali konyokwama lisusu te. Mozalisi ya bato alobi ete “bakufi bayebi ata eloko moko te.”—Mosakoli 9:5.
MOSUNGI YA SOLOSOLO
Ntango moto moko ya libota azali na maladi oyo akobika na yango te, to na ntango ya mawa makasi oyo eyaka nsima ya liwa, ezali na ntina mingi kotyela Nzambe motema. Akoki kosunga yo na nzela ya maloba mpe misala ya basusu. Doreen alobi boye: “Nayekolá kondima lisalisi ya moto nyonso. Kutu, lisalisi oyo basusu bazalaki kopesa elekelaki ngai. Ngai ná mobali na ngai tozalaki komona ete Yehova nde azalaki koloba na biso: ‘Nazali pene na bino mpo na kosalisa bino na likambo oyo.’ Nakobosana yango te.”
Yehova Nzambe azali mosungi ya solosolo. Lokola ye nde akelá biso, ayebi mpasi mpe mawa na biso. Akoki kopesa biso lisalisi oyo tosengeli na yango mpo tólonga mpe azali na mposa ya kosala yango. Likambo ya malamu koleka, alaki ete akolongola liwa mpo na libela mpe akosekwisa ebele ya bato oyo bakufá, oyo bazali na makanisi na ye. (Yoane 5:28, 29; Emoniseli 21:3, 4) Na ntango wana, maloba oyo ya ntoma Paulo ekokokisama: “Liwa, wapi bolongi na yo? Liwa, wapi etubeli na yo?”—1 Bakorinti 15:55.
^ par. 2 Oyo ezali bankombo topesi bango kopesa.


c: text/html

text:
Biblia na Internet | BIBLIA - LIBONGOLI YA MOKILI YA SIKA
Olingi koyoka botángi ya lisolo oyo na %%?
2 Samwele 1:1-27
1 Mpe esalemaki boye: nsima ya liwa ya Saulo, mpe ntango Davidi autaki koboma Baamaleke,+ Davidi akobaki kofanda na Ziklage+ mikolo mibale.2 Mpe esalemaki boye: na mokolo ya misato, talá! Mobali+ moko azali kouta na kaa, epai ya Saulo, bilamba na ye epasukipasuki+ mpe mabele na motó;+ mpe esalemaki boye: ntango akómaki epai ya Davidi, na mbala moko, akweaki na mabele+ mpe afukamaki elongi na nse.3 Bongo Davidi alobaki na ye: “Outi wapi?” Na yango, ye alobaki na Davidi ete: “Nauti na kaa ya Yisraele, nakimi.”4 Mpe Davidi alobaki na ye lisusu: “Makambo eleki ndenge nini? Yebisá ngai, nabondeli yo.” Bongo ye alobaki ete: “Bato bakimi etumba mpe lisusu, bato ebele bakwei mpe bakufi,+ ata mpe Saulo+ ná mwana na ye Yonatane+ bakufi.”5 Bongo Davidi alobaki boye na elenge mobali oyo azalaki koloba na ye: “Ndenge nini oyebi mpenza ete Saulo akufi, ná mwana na ye Yonatane?”+6 Na yango, elenge mobali oyo azalaki koloba na ye alobaki boye: “Nakómaki kaka boye na Ngomba Gilboa,+ mpe namoni Saulo ayɛkameli likɔnga na ye;+ mpe talá! batambwisi-makalo mpe bato oyo bamati na mpunda bakómaki esika azalaki.+7 Ntango abalukaki mpe amonaki ngai, abengaki ngai mpe nalobaki ete: ‘Ngai oyo!’8 Mpe alobaki na ngai lisusu boye: ‘Yo nani?’ Na yango, ngai nalobaki na ye: ‘Nazali Moamaleke.’+9 Bongo ye alobaki boye: ‘Nabondeli yo, tɛlɛmá pene na ngai mpe bomá ngai mbala moko, mpo mpasi ya liwa ekangi ngai, mpamba te molimo+ na ngai nyonso ezali naino kati na ngai.’10 Bongo natɛlɛmaki pene na ye mpe nabomaki ye mbala moko,+ mpo nayebaki ete akoki kobika te ndenge akweaki. Na nsima, nazwaki motole+ na motó na ye mpe ekɔmɔ oyo ezalaki na lobɔkɔ na ye, mpo namemela yango nkolo na ngai awa.”11 Na yango, Davidi asimbaki bilamba na ye mpe apasolaki yango,+ mpe bato nyonso oyo bazalaki elongo na ye basalaki mpe bongo.12 Mpe babandaki koganga, kolela+ mpe kokila bilei+ tii na mpokwa mpo na Saulo ná mwana na ye Yonatane ná bato ya Yehova mpe mpo na ndako ya Yisraele,+ mpamba te bakweaki na mopanga.13 Bongo Davidi alobaki boye na elenge mobali oyo azalaki koloba na ye: “Ozali moto ya wapi?” Na yango ye alobaki ete: “Nazali mwana ya moto moko oyo afandi mopaya, Moamaleke.”+14 Bongo Davidi alobaki na ye: “Ndenge nini obangaki te+ kosembola lobɔkɔ na yo mpo na koboma moto oyo Yehova atye mafuta?”+15 Na yango, Davidi abengaki moko ya bilenge mibali mpe alobaki ete: “Pusaná awa. Bɛtá ye.” Bongo abɛtaki ye mpe akufaki.+16 Na nsima, Davidi alobaki na ye: “Ngambo ya makila na yo ezala na motó na yo moko,+ mpamba te monɔkɔ na yo efundi yo+ ete: ‘Ngai nde nabomaki mbala moko moto oyo Yehova atye mafuta.’”+17 Bongo Davidi ayembelaki Saulo ná mwana na ye Yonatane+ loyembo oyo ya mawa+18 mpe alobaki ete báteyaka bana ya Yuda+ loyembo oyo ebengami “Litimbo.”+ Talá! Ekomami na buku ya Yashare:+19 “Ee Yisraele, bonzenga ebomami na bisika na yo oyo etombwaná.+Talá ndenge mibali ya nguya bakwei!20 Bólobela yango na Gate+ te;Bósakola yango na babalabala ya Ashekelone+ te,Noki bana basi ya Bafilistia básepela,Noki bana basi ya bato oyo bazali bisutu bázala na esengo mingi.+21 Bangomba ya Gilboa,+ mamwɛ to mbula ezala likoló na bino te, to bilanga ya makabo mosantu+ ezala mpe te;Mpo kuna nde nguba ya bilombe mibali ekómaki mbindo,Nguba ya Saulo, bongo ata moko etyamaki lisusu mafuta te.+22 Na makila ya bato oyo babomami, na mafuta ya bilombe,Litimbo ya Yonatane ezongaki nsima te,+Mpe mopanga ya Saulo ezongaki te kozanga elonga.+23 Saulo ná Yonatane,+ bato oyo balingami mingi, bato oyo bazalaki kosepelisa na bomoi na bango,Mpe na liwa na bango bakabwani te.+Bazalaki na mbangu koleka bampongo,+Bazalaki na makasi koleka bankɔsi.+24 Bino bana basi ya Yisraele, bólela Saulo,Ye oyo alatisaki bino bilamba ya motane makasi mpe biloko ya motuya,Ye oyo atyaki likoló ya bilamba na bino biloko ya wolo ya kobongisa nzoto.+25 Talá ndenge bilombe bakwei na katikati ya etumba!+Yonatane abomami na bisika na bino oyo etombwaná!+26 Nayoki mpasi mingi mpo na yo, ndeko na ngai Yonatane,Ozalaki kosepelisa ngai mingi.+Bolingo na yo epai na ngai elekaki mpenza bolingo ya basi.+27 Talá ndenge bilombe bakwei+Mpe ndenge bibundeli ya etumba ebebi!”

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
MOKAPO 104
Bayuda bayoki mongongo ya Nzambe—Bakondima?
BATO MINGI BAYOKI MONGONGO YA NZAMBE
BATO BAKOSAMBISAMA MPO NA MAKAMBO NINI?
Na tempelo, mokolo ya yambo, mwa 10 Nisana, Yesu alobi ete etikali moke akufa. Lokola azali komitungisa mpo na nsɔni oyo liwa yango ekobwaka na nkombo ya Nzambe, alobi: “Tata, pesá nkombo na yo nkembo.” Mongongo moko makasi euti na likoló ezongiseli ye ete: “Nasili kopesa yango nkembo mpe nakopesa yango nkembo lisusu.”—Yoane 12:27, 28.
Bato oyo bazali wana bazwi mobulu na makanisi. Basusu bakanisi ete bayoki lokito ya nkake. Basusu balobi: “Anzelu moko alobi na ye.” (Yoane 12:29) Nzokande, bauti koyoka mongongo ya Yehova! Mpe ezali mbala ya liboso te bato báyoka mongongo ya Nzambe, ntango azali kolobela Yesu.
Mbula misato na ndambo liboso, na batisimo ya Yesu, Yoane Mobatisi ayokaki mongongo ya Nzambe ezali kolobela Yesu: “Oyo azali Mwana na ngai ya bolingo, oyo nandimi.” Nsima ya Elekeli ya mobu 32 T.B., Yesu abongwanaki na miso ya Yakobo, Yoane, mpe Petro. Bango misato mpe bayokaki Nzambe azali koloba: “Oyo azali Mwana na ngai ya bolingo, oyo nandimi; bóyoka ye.” (Matai 3:17; 17:5) Kasi, na mbala oyo ya misato, Yehova alobi na ndenge oyo bato mingi bayoki!
Yesu alobi: “Mongongo oyo ebimi mpo na ngai te, kasi mpo na bino.” (Yoane 12:30) Ezali elembo oyo emonisi ete azali mpenza Mwana ya Nzambe, Masiya oyo alakamaki.
Longola yango, lokola Yesu atikali sembo bomoi na ye mobimba, yango ezali ndakisa oyo bato basengeli kolanda mpe emonisi ete Satana Zabolo, mokonzi ya mokili, asengeli kobomama. Yesu alobi: “Sikoyo kosambisama ya mokili oyo ezali kosalema; sikoyo mokonzi ya mokili oyo akobwakama libándá.” Na esika ete liwa ya Yesu emonisa ete alongi te, yango ekozala nde elonga. Na ndenge nini? Alimboli: “Kasi ngai, soki natombolami na mabele, nakobenda bato ya ndenge nyonso epai na ngai.” (Yoane 12:31, 32) Na nzela ya liwa ya Yesu likoló ya nzete, akobenda bato mosusu epai na ye mpe akofungolela bango nzela ya bomoi ya seko.
Ntango ebele ya bato bayoki maloba Yesu alobi mpo na “kotombolama,” balobi: “Toyokaki na Mibeko ete Kristo akoumela libela na libela; kasi ndenge nini ozali koloba ete Mwana ya moto asengeli kotombolama? Mwana ya moto yango nde nani?” (Yoane 12:34) Atako bamoni bilembeteli wana nyonso, bayoki mpe mongongo ya Nzambe, mingi na bango bazali kondima te ete Yesu azali mpenza Mwana ya moto, Masiya oyo alakamaki.
Ndenge Yesu alobaki liboso, alobi lisusu ete azali “pole.” (Yoane 8:12; 9:5) Alobi na ebele ya bato: “Pole ekozala elongo na bino mpo na mwa ntango moke lisusu. Bótambola ntango bozali na pole, mpo molili elonga bino te. . . . Wana bozali na pole, bómonisa kondima na kati ya pole yango, mpo bókóma bana ya pole.” (Yoane 12:35, 36) Na nsima, Yesu alongwe wana, mpo mokolo ya 10 Nisana ezali te mokolo oyo asengeli kokufa. Na mokolo ya 14 Nisana na Elekeli, nde asengeli “kotombolama,” elingi koloba kobakama na nzete.—Bagalatia 3:13.
Soki totali malamu, tokomona ete na boumeli ya mosala ya Yesu, Bayuda bandimelaki ye te. Yango ekokisaki esakweli oyo Yisaya asakolaki ete miso ya bato yango ekokufa mpe mitema na bango ekokóma makasi, yango wana bakolinga kobongwana te mpe bakobika te. (Yisaya 6:10; Yoane 12:40) Ya solo, lokola Bayuda mingi bazali motó makasi, baboyi kondima bilembeteli oyo emonisi ete Yesu azali Mobikisi na bango oyo alakamaki mpe nzela ya bomoi.
Nikodeme, Yozefe moto ya Arimatea, mpe bankumu mosusu mingi “bandimelaki” Yesu. Kasi, bakomonisa ete bazali na kondima to bakozonga nsima, mpo bazali kobanga ete bábengana bango na Sinagoga to mpo ‘bazali kolinga nkembo ya bato’?—Yoane 12:42, 43.
Yesu alimboli oyo moto asengeli kosala soki andimeli ye: “Moto oyo andimeli ngai, andimeli kaka ngai moko te, kasi andimeli mpe oyo atindaki ngai; mpe moto oyo azali komona ngai azali mpe komona oyo atindaki ngai.” Mateya ya solo oyo Nzambe ateyaki Yesu mpe oyo Yesu azali kosakola ezali na ntina mingi, yango wana alobi: “Moto oyo azali kotyola ngai mpe azali koyamba maloba na ngai te azali na oyo akosambisa ye. Liloba oyo nalobi nde ekosambisa ye na mokolo ya nsuka.”—Yoane 12:44, 45, 48.
Na nsima, Yesu asukisi: “Nalobaki na ndenge na ngai moko te, kasi Tata moto atindaki ngai apesaki ngai mitindo mpo na makambo nasengeli koyebisa mpe oyo nasengeli koloba. Lisusu, nayebi ete mitindo na ye elakisi bomoi ya seko.” (Yoane 12:49, 50) Yesu ayebi ete etikali moke asopa makila na ye, apesa yango mbeka, mpo na bato oyo bakondimela ye.—Baroma 5:8, 9.


text:
LINƆ́NGI YA MOSƐNZƐLI—NIMERO YA BOYEKOLI Sanza ya Février 2014
Nimero oyo elobeli makambo kitoko oyo ezali na Nzembo 45. Ekosalisa mpe biso tózala na botɔndi epai na Yehova Nzambe, mpo azali Mosungi, Mobateli mpe Moninga na biso ya motema.
Kumisá Kristo—Mokonzi ya nkembo!
Makambo ya esengo oyo mokanda ya Nzembo 45 elobeli, ezali na ndimbola nini mpo na biso lelo oyo?
Sepelá na libala ya Mwana-Mpate!
Nani azali mwasi ya libala, mpe ndenge nini Kristo abongisaki ye mpo na libala? Banani bakozala mpe na esengo mpo na libala yango?
Mwasi ya Zarefate oyo mobali akufá apambwamaki mpo na kondima na ye
Lisekwa ya mwana na ye, ezali moko ya makambo oyo elendisaki mpenza kondima na ye. Mateya nini tokoki kozwa epai na ye?
Yehova azali Mosungi mpe Mobateli na biso
Sepelá na Yehova Nzambe oyo azali Tata na biso ya likoló. Yekolá ndenge ya kokómisa makasi boyokani na yo na Nzambe oyo azali Mosungi Monene mpe Mobateli.
Yehova azali moninga na biso ya motema
Talá ndakisa ya Abrahama mpe Gideone oyo bazalaki baninga ya Yehova ya motema. Masɛngami nini tosengeli kokokisa mpo tókóma baninga ya Yehova?
Mituna ya batángi
Nini esalisaki Bayuda ya siɛklɛ ya liboso ‘bázela’ Masiya?
‘Moná esengo ya Yehova’
Davidi mokonzi ya Yisraele ya kala asepelaki na ebongiseli oyo Nzambe azwaki mpo na losambo ya solo. Ndenge nini tokoki kosepela na losambo ya solo lelo oyo?
BILOKO OYO TOSALELÁ KALA
Filme moko oyo esali sikoyo mbula 100
Kobanda “Fɔtɔ-Drame ya Bozalisi” ebimá, mpo na kosalisa bato bákóma kondima mpenza ete Biblia ezali Liloba ya Nzambe, ekoki sikoyo mbula 100.


text:
Biblia na Internet | BIBLIA - LIBONGOLI YA MOKILI YA SIKA
Olingi koyoka botángi ya lisolo oyo na %%?
Ebandeli 5:1-32
5 Oyo ezali buku ya lisolo ya Adama. Na mokolo oyo Nzambe azalisaki Adama, asalaki ye azala lokola Nzambe.+2 Azalisaki bango mobali ná mwasi.+ Nsima na yango apambolaki bango mpe na mokolo oyo bazalisamaki,+ apesaki bango nkombo Moto.+3 Mpe Adama akómaki na mbula nkama moko na ntuku misato (130). Bongo abotaki mwana mobali oyo akokani na ye, na elilingi na ye, mpe apesaki ye nkombo Sete.+4 Mpe mikolo ya Adama nsima ya kobota Sete ezalaki mbula nkama mwambe (800). Na ntango yango abotaki bana mibali mpe bana basi.+5 Na bongo, mikolo nyonso oyo Adama aumelaki na bomoi ezalaki mbula nkama libwa na ntuku misato (930) mpe akufaki.+6 Mpe Sete akómaki na mbula nkama moko na mitano (105). Bongo abotaki Enoshe.+7 Mpe nsima ya kobota Enoshe, Sete aumelaki lisusu na bomoi mbula nkama mwambe na nsambo (807). Na ntango yango abotaki bana mibali ná bana basi.8 Na bongo, mikolo nyonso ya Sete ezalaki mbula nkama libwa na zomi na mibale (912) mpe akufaki.9 Mpe Enoshe akómaki na mbula ntuku libwa (90). Bongo abotaki Kenane.+10 Mpe nsima ya kobota Kenane, Enoshe aumelaki lisusu na bomoi mbula nkama mwambe na zomi na mitano (815). Na ntango yango abotaki bana mibali ná bana basi.11 Na bongo, mikolo nyonso ya Enoshe ezalaki mbula nkama libwa na mitano (905) mpe akufaki.12 Mpe Kenane akómaki na mbula ntuku nsambo (70). Bongo abotaki Mahalalele.+13 Mpe nsima ya kobota Mahalalele, Kenane aumelaki lisusu na bomoi mbula nkama mwambe na ntuku minei (840). Na ntango yango abotaki bana mibali mpe bana basi.14 Na bongo, mikolo nyonso ya Kenane ezalaki mbula nkama libwa na zomi (910) mpe akufaki.15 Mpe Mahalalele akómaki na mbula ntuku motoba na mitano (65). Bongo abotaki Yarede.+16 Mpe nsima ya kobota Yarede, Mahalalele aumelaki lisusu na bomoi mbula nkama mwambe na ntuku misato (830). Na ntango yango abotaki bana mibali ná bana basi.17 Na bongo, mikolo nyonso ya Mahalalele ezalaki mbula nkama mwambe na ntuku libwa na mitano (895) mpe akufaki.18 Mpe Yarede akómaki na mbula nkama moko na ntuku motoba na mibale (162). Bongo abotaki Enoka.+19 Mpe nsima ya kobota Enoka, Yarede aumelaki lisusu na bomoi mbula nkama mwambe (800). Na ntango yango abotaki bana mibali ná bana basi.20 Na bongo, mikolo nyonso ya Yarede ezalaki mbula nkama libwa na ntuku motoba na mibale (962) mpe akufaki.21 Mpe Enoka akómaki na mbula ntuku motoba na mitano (65). Bongo abotaki Metusela.+22 Mpe nsima ya kobota Metusela, Enoka atambolaki elongo na Nzambe ya solo mbula nkama misato (300). Na ntango yango abotaki bana mibali ná bana basi.23 Na bongo, mikolo nyonso ya Enoka ezalaki mbula nkama misato na ntuku motoba na mitano (365).24 Mpe Enoka akobaki kotambola+ elongo na Nzambe ya solo.+ Na nsima azalaki lisusu te, mpo Nzambe akamataki ye.+25 Mpe Metusela akómaki na mbula nkama moko na ntuku mwambe na nsambo (187). Bongo abotaki Lameke.+26 Mpe nsima ya kobota Lameke, Metusela aumelaki lisusu na bomoi mbula nkama nsambo na ntuku mwambe na mibale (782). Na ntango yango abotaki bana mibali ná bana basi.27 Na bongo, mikolo nyonso ya Metusela ezalaki mbula nkama libwa na ntuku motoba na libwa (969) mpe akufaki.28 Mpe Lameke akómaki na mbula nkama moko na ntuku mwambe na mibale (182). Bongo abotaki mwana mobali.29 Mpe apesaki ye nkombo Noa,+ mpe alobaki ete: “Ye akobɔndisa biso na mosala na biso mpe na mpasi ya mabɔkɔ na biso oyo euti na mabele oyo Yehova alakeli mabe.”+30 Mpe nsima ya kobota Noa, Lameke aumelaki lisusu na bomoi mbula nkama mitano na ntuku libwa na mitano (595). Na ntango yango abotaki bana mibali ná bana basi.31 Na bongo, mikolo nyonso ya Lameke ezalaki mbula nkama nsambo na ntuku nsambo na nsambo (777) mpe akufaki.32 Mpe Noa akómaki na mbula nkama mitano (500). Nsima na yango, Noa abotaki Seme,+ Kame+ mpe Yafete.+


text:
L’Etat mpe bondimi Nzambe
Bondimi Nzambe moko te ezali ya l’Etat. Elingi koloba tè moto na moto akopona bondimi Nzambe na ndenge na ye. Po na bakonzi ya likolo, mboka Swissi ezali mboka ya bondimi Nzambe moko te. Bakonzi ya likolo batalaka makambo ya balingomba ya bondimi Nzambe te. Bakonzi ya likolo bandimi tèê sango to pasteur bateya basoda na esika bazali. Bakonzi ya likolo bayebi tèê balingomba ya basango mpe ba pasteur mpe balinigomba ya bayuda basungaka bangunda mpe bato baye kosenga kingunda. Ba canton nde bazali na mokumba ya kolandela ndenge boyokani esengeli ezala na kati ya l’Etat mpe na balingomba ya bondimi Nzambe.
Boyokani na kati ya l’Etat mpe balingomba ya bondimi Nzambe ezali makasi. Mboka Swissi na ndenge eyebani na mokolo ya lelo, ebandaki na mbula 1848. Liboso ya mbula yango, boyokani na kati ya bakonzi ya mboka mpe bakonzi ya balingomba ya bondimi Nzambe ezalaki makasi na ba canton ebele. Balingomba katolika mpe protestant bazalaki balingomba ya bondimi Nzambe ya l’Etat.
Na mokolo ya lelo, bondimi na kati ya balingomba yango mpe l’Etat ezali. Ba canton ya Genève mpe ya Neûchatel bokabwani ezali na kati ya l’Etat mpe balingomba ya bondimi Nzambe.
Balingomba ya bachristu bayebi ya solo kolandela makambo ya mboka. Bakotelaka na makambo etali lobiko ya bato na mokili. Bayebi malamu ndenge moto na moto akopona lingomba na ye ya bondimi Nzambe. Na yango, bakotoyisa mpe boponi ya bato oyo bazali ba christu te.
Balingomba eyebana na l’Etat
Na mboka Swissi, na ndenge boyokani ezali na kati ya l’Etat mpe balingomba ya Nzambe, l’Etat andimi balingomba ya Nzambe ekoma balingomba ya bondimi Nzambe ya l’Etat. Bakatolika mpe ba protestant eyebana bisika nioso bazali balingomba ya bondimi Nzambe ya l’Etat, kasi na ba canton ya Genève mpe ya Neûchatel, ezali ndenge wana te. Ba canton ya Zurich, Berne, Lucerne, soleure, Bâle-Campagne, Bâle-Ville, Schaffouse, Saint-Gall, Argovie
bandima mpe ya katolika-bachristu ezala lingomba ya bondimi Nzambe ya l’Etat. Ba canton ya Berne, Fribourg, Bâle-Ville, Saint-Gall bandima mpe lingomba mpe ya bayuda ezala mpe lingomba ya bondimi Nzambe ya l’Etat.
Ba canton Zürich, Berne, Obwald, Nidwald, Glaris, Bâle-Campagne, Schaffouse, Appenzell Rhodes-Interieur, Argovie. Tessin, Valais, Jura balingomba mosusu bakoki na bango mpe kosenga na l’Etat bayebana. Ata ba canton ebele bandima balingomba mosusu eyebana, ata lingomba moko te eyebana. Balingomba ya bayuda mpe ya bachristu bango moko bayebana.
Makambo esengeli oyeba mpe osala
Soki lingomba ya bondimi Nzambe eyebani, azali na oyo asengeli ayeba mpe asala. Lingomba eyebana na l’Etat, akoki kozwa mbongo ya pako, lokola akoki mpe kokota na bakelasi, bahopitalo, ba boloko etc…
Po bayeba ye, asengeli akokisa oyo basengi : ezala esika mondimi nioso akoki kosala, koloba makanisi na ye, na oyo etali ndenge lingomba ezali kotambola, moto na moto azali na makanisi na ye, na oyo etali bondimi Nzambe, mondimi nioso ayeba ndenge bazali kosalela na mbongo ya lingomba.
Balingomba eyebana te na miso ya l’Etat
Balingomba ya bondimi Nzambe oyo eyebana te lokola balingomba ya islam, hinduiste, buddhiste, Eglise-libre, etc… mibeko mosusu ekolandela bango. Bakozala balingomba ebengami associations to fondations.
Na ba canton ya Zürich mpe Bâle-ville, l’Etat ayebi balingomba ya bondimi Nzambe mosusu. Na yango, mibeko mosusu ekolandela bango. Bazali na boyokani makasi na l’Etat. L’Etat akoki kosenga na bango bamema mokumba ya makambo mosusu. Na canton ya Zürich, Israelitische Cultusgemeinde na Jüdische Liberale Gemeinde bayebana ndenge wana.
Nzinga nzinga ya motuna : Po lingomba ya bondimi Nzambe eyebana


text:
Mokapo 53
Balamani ba boloko basali mpo ya koyeisa makasi engumba Beboo—Bokabwani o ntei ya Banefi epesi bomati mpo ya elonga ya Balamani—Elamani azwi bokomanda bwa nkoto ibale ya bana babali banzenga ba bato ba Amona. Penepene na 64–63 Yambo ya Klisto.
1 Mpe esalemaki ete batiaki bakengeli likolo lya Balamani ba boloko, mpe basengisaki bango mpo ya kokende mpe kokunda bakufi ba bango, iyo, mpe lisusu bakufi ba Banefi baye babomamaki; mpe Moloni atiaki bato likolo lya bango ntango ekosala bango misala mya bango.
2 Mpe Moloni akendeki o engumba ya Muleki elongo na Lehi, mpe akamataki bokomanda bwa engumba mpe apesaki bwango epai ya Lehi. Sikawa tala, Lehi oyo azalaki moto moko oyo azalaki elongo na Moloni o biteni bileki mingi bya bitumba; mpe azalaki moto moko bo Moloni, mpe basepelaki o bozangi likama bwa bango na bango; iyo, balinganaki bango na bango, mpe lisusu balingamaki na bato banso ba Nefi.
3 Mpe esalemaki ete esilisaka Balamani kokundaka bakufi ba bango mpe lisusu bakufi ba Banefi, batambolisamaki kozonga o kati ya mboka Beboo; mpe Teakumi, na mitindo mya Moloni, asalaki ete babanda kosalaka na kotimolaka zingazinga mpembeni na mboka, to engumba, Beboo.
4 Mpe asalaki ete batonga etelemelo yoko ya mabaya likolo lya eboke ya zelo ya kati ya libulu; mpe babwakaki likolo bosoto libanda lya libulu ekangana na etelemelo ya mabaya; mpe boye basalaki Balamani basala kina bazingaki engumba Beboo zingazinga mpembeni ya efelo ekasi ya mabaya mpe mabele, o bosanda boluti.
5 Mpe engumba eye ekomaki esika ekasi eluti libela nsima; mpe o engumba eye bakengeleki bato ba boloko ba Balamani; iyo, kutu o ntei ya efelo yoko eye basalaki bango batonga na maboko ma bangomei. Sikawa Moloni asengisamaki kosala Balamani basala, zambi ezalaki petepete kokengele bango ntango ya misala mya bango; mpe azalaki na mposa ya makasi ma ye manso ekobanda ye etumba yoko likolo lya Balamani.
6 Mpe esalemaki ete Moloni alongaki boye elonga yoko likolo lya yoko eleki enene ya mampinga ma Balamani, mpe azwaki engumba ya Muleki, eye ezalaki yoko ya bisika bikasi bya Balamani o mboka ya Nefi; mpe boye atongaka lisusu esika yoko ekasi mpo ya kabomba bato ba ye ba boloko.
7 Mpe esalemaki ete amekaki lisusu te etumba yoko na Balamani o mobu mona, kasi asalisaki bato ba ye na kolengeleke mpo ya etumba, iyo, mpe na kotongaka bisika bikasi mpo ya kokengele Balamani, iyo, mpe lisusu abikisaki basi ba bango mpe bana ba bango na nzala mpe litungisi, mpe kopesaka bilei mpo ya mampinga ma bango.
8 Mpe sikawa esalemaki ete mampinga ma Balamani, o mbu ya westi, o sudi, ntango ya bozangi bwa Moloni na ntina ya mwa poloso o ntei ya Banefi; eye esalaki bokabwani o ntei ya bango, balongaka yoko mabele likolo lya Banefi, iyo, mpenza ete bakamataki bozwi bwa motango moko mwa bingumba o eteni ena ya mboka.
9 Mpe boye na ntina ya bobe o ntei ya bangomei, iyo, na ntina ya bokabwani mpe poloso o ntei ya bangomei bamitiamaki o bizaleli bya likama mingi koleka.
10 Mpe sikawa tala, nazali na mwa moke ya koloba etali bato ba Amona, baye, o ebandeli bazalaki Balamani; kasi na Amona mpe bandeko babali ba ye, to kutu na nguya mpe liloba lya Nzambe, babongwanaki epai ya Nkolo; mpe bamememeki o nse o kati ya mboka ya Zalayemila, mpe uta yango babatelamaka na Banefi ntango inso.
11 Mpe na ntina ya ndai ya bango babatelamaki na kokamata lisusu mandoki mpo ya kobunda na bandeko ba bango; mpo balapaka ndai yoko ete mokolo moko te bakosopa lisusu makila; mpe engebene na ndai ya bango balingaki kowa; iyo, balingaki kondima bangomei kokweya o kati ya maboko ma bandeko ba bango, soko ezalaka te mpo ya mawa mpe bolingo boluti boye Amona mpe bandeko ba ye bazalaka na yango mpo ya bango.
12 Mpe mpo ya ntina eye bamememeki o kati ya mboka ya Zalayemila; mpe babatelamaka ntango inso na Banefi.
13 Kasi esalemaki ete emonoki bango likama, mpe matungisi mpe mikakatano mingi miye Banefi bazwaki mpo ya bango, baningisamaki na mawa mpe bazalaki na mposa ya kokamata mandoki o bobateli bwa ekolo ya bango.
14 Kasi tala, lokola bazalaki penepene na kokamata mandoki ma bango ma etumba, balongamaki na maloba ma Elamani mpe bandeko ba ye, mpo bazalaki penepene na kobuka ndai eye basalaka.
15 Mpe Elamani abangaki ete na kosalaka boye babungisa bozo bwa bango; yango wana bango banso baye bakotaki o kati ya boyokani boye basengisamaki kotala bandeko ba bango koleka o matungisi ma bango, o bizalali bya bango bya likama o ntango eye.
16 Kasi tala, esalemaki ete bazalaki na bana babali mingi, baye bakotaki te o kati ya boyokani ete bakokamata te mandoki ma bango ma etumba mpo ya komibatela na bayini ba bango; yango wana bamisangisaki elongo o ntango eye, mingi lokola bakokaki kokamata mandoki, mpe bamibiangaki Banefi.
17 Mpe bakotaki o kati ya boyokani mpo ya kobunda mpo ya lipanda lya Banefi, iyo, mpo ya kobatela mboka na bolalisi o nse bwa bomoi bwa bango; iyo, kutu bayokanaki ete mokolo moko te bakosundola lipanda lya bango, kasi bakobunda na makambo manso mpo ya kobatela Banefi mpe bangomei uta o bowumbu.
18 Sikawa tala, ezalaki nkoto ibale ya bilenge babali, oyo bakotaki o kati ya boyokani mpe bakamataki mandoki ma bango ma etumba mpo ya kobatela ekolo ya bango.
19 Mpe sikawa tala, lokola mokolo moko te bazalaki kina o ntango ena mbeba yoko mpo ya Banefi, bakomaki sikawa o eleko ya ntango eye lisusu lisungi lyoko linene; mpo bakamataki mandoki ma bango ma etumba, mpe balingaki ete Elamani azala mokambi wa bango.
20 Mpe bazalaki banso bilenge babali, mpe bazalaki na nkozo mpenza, mpo ya mpiko, mpe lisusu mpo ya bokasi mpe moningi; kasi tala, eye ezalaki enso te—bazalaki bato baye bazalaki solo o ntango inso o makambo manso bazalaki na mokumba.
21 Iyo, bazalaki bato ba solo mpe limemia, mpo bateyamaka kobatela mitindo mya Nzambe mpe kotambola alima liboso lya ye.
22 Mpe sikawa esalemaki ete Elamani atambolaki o moto mwa nkoto ibale ya basoda banzenga, mpo ya kosunga bato bazalaki o ndelo ya mboka o sudi mpembeni ya mbu ya westi.
23 Mpe boye esukaki mobu mwa tuku mibale na mwambe mwa bokonzi bwa basambisi likolo lya bato ba Nefi.


text:
Biblia na Internet | BIBLIA - LIBONGOLI YA MOKILI YA SIKA
Olingi koyoka botángi ya lisolo oyo na %%?
Ezekiele 30:1-26
30 Mpe liloba ya Yehova ekobaki koyela ngai ete:2 “Mwana ya moto, sakolá, mpe osengeli koloba boye:+ ‘Talá oyo Yehova Nkolo Mokonzi-Oyo-Aleki-Nyonso alobi: “Bóganga na kolela ete: ‘Mawa mpo na mokolo yango!’+3 mpo mokolo ekómi pene, ɛɛ, mokolo ya Yehova ekómi pene.+ Mokolo ya mapata,+ ekozala ntango oyo etyami mpo na bikólo.+4 Mpe mopanga ekokɔta mpenza na Ezipito,+ mpe mpasi makasi ekobima mpenza na Etiopi ntango bato bakokwea bibembe na Ezipito mpe bakozwa mpenza bozwi na yango mpe miboko na yango ekobukama mpenza.+5 Etiopi,+ Puti,+ Ludi, etuluku mobimba ya bato ndenge na ndenge,+ Kube mpe bana ya mokili ya kondimana—bakokwea na mopanga elongo na bango.”’+6 “Talá oyo Yehova alobi: ‘Basungi ya Ezipito mpe bakokwea mpenza, mpe eloko oyo ezali kotinda yango ezala na lolendo makasi ekokwea mpenza.’+“‘Banda na Migidole+ kino na Siene,+ bakokwea kuna na mopanga,’ yango nde liloba ya Yehova Nkolo Mokonzi-Oyo-Aleki-Nyonso.7 ‘Ya solo, bakokómisama mpe eloko oyo etikali mpamba na kati ya mikili oyo etikali mpamba, mpe bingumba na yango ekozala mpenza na katikati ya bingumba oyo etikali mpamba.+8 Mpe bakoyeba mpenza ete nazali Yehova ntango nakotya mɔtɔ na Ezipito mpe basungi na yango nyonso bakobukama mpenza.+9 Na mokolo yango, bamemi-nsango bakobima liboso na ngai na bamasuwa, mpo na kolɛngisa Etiopi oyo amityelaka motema.+ Mpe mpasi makasi ekozala na kati na bango na mokolo ya kokwea ya Ezipito, mpo, talá! ekoya mpenza.’+10 “Talá oyo Yehova Nkolo Mokonzi-Oyo-Aleki-Nyonso alobi: ‘Nakosilisa mpe ebele ya bato ya Ezipito na lobɔkɔ ya Nebukadrezare mokonzi ya Babilone.+11 Ye ná bato na ye elongo, banyokoli ya bikólo,+ bazali kokɔtisama mpo na kobebisa mokili. Mpe bakobendela mpenza Ezipito mipanga na bango mpe bakotondisa mokili na bato oyo babomami.+12 Mpe nakokómisa banzela ya mai ya Nile+ mabele oyo ekauká mpe nakotɛka mokili na lobɔkɔ ya bato mabe,+ mpe nakosala ete mokili yango ná biloko oyo etondani na kati, etikala mpamba na lobɔkɔ ya bapaya.+ Ngai moko, Yehova, nde nalobi.’+13 “Talá oyo Yehova Nkolo Mokonzi-Oyo-Aleki-Nyonso alobi: ‘Nakobebisa mpe bikeko ya bosɔtɔ+ mpe nakosilisa banzambe ya mpambampamba na Nofe,+ mpe nkumu akozala lisusu te na mokili ya Ezipito; mpe nakotya mpenza kobanga na mokili ya Ezipito.+14 Mpe nakokómisa Patrose+ esika oyo etikali mpamba, nakotya mɔtɔ na Zoane+ mpe nakokweisela No bitumbu.+15 Mpe nakosopela Sine, esika makasi ya Ezipito, nkɛlɛ+ na ngai, mpe nakoboma ebele ya bato ya No.+16 Mpe nakotya mɔtɔ na Ezipito. Sine ekozala mpenza na mpasi makasi, mpe No ekozala eloko oyo ekozwama na bisika oyo ekotɔbɔlama; mpe Nofe—banguna bakozala na moi!17 Bilenge mibali ya One+ mpe ya Pibesete bakokwea na mopanga, mpe bingumba ekokende mpenza na bokangami.18 Mpe na Tehafenehese,+ mokolo ekoyinda mpenza, ntango nakobuka ekanganeli ya Ezipito.+ Mpe kati na ye, lolendo ya makasi na ye ekosilisama mpenza.+ Kasi ye, mapata ekozipa ye,+ mpe basité na ye oyo esimbami na ye ekokende na bokangami.+19 Mpe nakokweisela Ezipito bitumbu;+ mpe bakoyeba mpenza ete nazali Yehova.’”20 Mpe esalemaki lisusu boye: na mbula ya zomi na moko, na sanza ya liboso, na mokolo ya nsambo ya sanza yango, liloba ya Yehova eyelaki ngai ete:21 “Mwana ya moto, nakobuka mpenza lobɔkɔ ya Farao mokonzi ya Ezipito,+ mpe talá! bakokanga yango ata moke te mpo na kobikisa yango na eteni ya elamba oyo bakotya mpo na kokanga yango,+ mpo ezwa makasi ya kosimba mopanga.”22 “Na yango, talá oyo Yehova Nkolo Mokonzi-Oyo-Aleki-Nyonso alobi: ‘Ngai oyo nazali kobundisa Farao mokonzi ya Ezipito,+ mpe nakobuka mabɔkɔ na ye,+ oyo ya makasi ná oyo ebukani,+ mpe nakokweisa mopanga oyo ezali na lobɔkɔ na ye.+23 Mpe nakopalanganisa Baezipito na kati ya bikólo mpe nakopanza bango na kati ya mikili.+24 Mpe nakokembisa mabɔkɔ ya mokonzi ya Babilone+ mpe nakotya mopanga na ngai na lobɔkɔ na ye,+ mpe nakobuka mabɔkɔ ya Farao, mpe ya solo, akokimela mingi liboso na ye lokola moto oyo azoki mpota ya liwa.+25 Mpe nakokembisa mabɔkɔ ya mokonzi ya Babilone, mpe mabɔkɔ ya Farao ekokwea; mpe bakoyeba mpenza ete nazali Yehova ntango nakotya mopanga na ngai na lobɔkɔ ya mokonzi ya Babilone mpe akosembola mpenza yango mpo na kobundisa mokili ya Ezipito.+26 Mpe nakopalanganisa Baezipito na kati ya bikólo+ mpe nakopanza bango na kati ya mikili; mpe bakoyeba mpenza ete nazali Yehova.’”


text:
Komelá biso
Tozali na esengo ya kosalisa bato oyo basepelaka na Biblia to na mosala na biso na mokili mobimba. Finá esika moko oyo olingi awa na nse mpo na kokutana na Batatoli ya Yehova ya mboka na bino.
Luká dati ya Ekaniseli ya liwa ya Yesu mpo na mbula oyo ezali koya
Luká esika Batatoli ya Yehova bakosala liyangani moko monene
Bengá na telefone to komelá biso na baadrɛsi oyo ezali wana na nse
Saint-Pierre-et-Miquelon
Association Les Témoins de Jéhovah
BP 625
F-27406 LOUVIERS CEDEX
FRANCE
+33 2-32-25-55-55
Ngonga ya mosala
Lundi tii Vendredi
8:00 tii 12:30 mpe 13:30 tii 17:00


text:
LISOLO YA TITRE YA EZIPELI | BIBLIA EUTÁ MPENZA EPAI YA NZAMBE?
Biblia
—Ekomamá mpenza na “litambwisi ya elimo ya Nzambe”?
ONDIMAKA ete Biblia eutá epai ya Nzambe? To okanisaka ete ezali kaka buku moko oyo ezali na makanisi ya bato?
Banda kala, ata bato oyo bamibengaka bakristo bayokanaka te na likambo wana. Na ndakisa, na 2014, ankɛtɛ moko oyo esalemaki na États-Unis emonisaki ete bandimi mingi ya mangomba ya bokristo bandimaka ete “tókende epai tózanga epai, Biblia ezali na boyokani na Nzambe.” Longolá yango, na kati ya bato oyo batunaki, soki tozwi bato 5, moko akoloba ete Biblia ezali buku “ya masapo mpe masolo ya kala, ya istware, mpe ezali na mitinda oyo bato bakomá.” Makanisi wana oyo ekeseni ebendi likebi na biso na ndimbola ya maloba: “na litambwisi ya elimo.”
MALOBA “NA LITAMBWISI YA ELIMO” ELIMBOLI NINI?
Biblia ezali na mikanda mikemike 66, oyo ekomamaki na bato soki 40, na boumeli ya bambula soki 1 600. Kasi, soki bato nde bakomaki Biblia, mpo na nini koloba ete ekomami na “litambwisi ya elimo ya Nzambe”? Na mokuse, maloba “na litambwisi ya elimo ya Nzambe” elimboli ete makambo oyo ezali na Biblia eutá epai ya Nzambe. Biblia emonisi likambo yango na maloba oyo: “Bato balobaki makambo oyo euti na Nzambe ndenge elimo santu ezalaki kotinda bango.” (2 Petro 1:21) Na maloba mosusu, Nzambe asalelaki elimo santu, nguya na ye oyo emonanaka te, mpo na koyebisa bato oyo bakomaki Biblia nsango na ye. Tokoki kokokanisa likambo yango na patrɔ moko oyo azali koyebisa sɛkrɛtɛrɛ na ye makambo ya kokoma na mokanda. Sɛkrɛtɛrɛ azali nkolo mokanda yango te; nkolo mokanda ezali nde patrɔ oyo azali koyebisa ye makambo ya kokoma.
Bato mosusu oyo bakomaki Biblia bayokaki nsango ya Nzambe na matoi na bango na nzela ya anzelu. Basusu bazwaki bimonaneli oyo eutaki epai ya Nzambe. Na mabaku mosusu, Nzambe ayebisaki bato nsango na ye na nzela ya bandɔtɔ. Atako mbala mosusu Nzambe azalaki kotika bato oyo bakomaki Biblia bákoma nsango na ye na maloba na bango moko, ntango mosusu azalaki mpe koyebisa bango makambo ya kokoma. Na ndenge yango, bato oyo bakomaki Biblia bakomaki nde makanisi ya Nzambe, kasi ya bango moko te.
Nini ekoki kondimisa biso ete bato oyo bakomaki Biblia, bakomaki yango na litambwisi ya elimo ya Nzambe? Tótalela makambo misato oyo etindaka biso tóndima ete Biblia eutá epai ya Nzambe.


text:
GLENCORE en Suisse, APARECO na ba combattants kaka ba rwandais, na ba musiciens nde ba yebi, buzoba? Au fait APARECO ba mi kumisaka que bango nde batu ya service secret, bango na ba resistants na ba combattants musala na bango ko finga ba musiciens na ba rwandais butu na moyi. Mais batu oyo ba za responsable ya pouvoir ya KABILA ba za na bango pempeni na Suisse place ba combattants ebele ba zali, to mona ata sitting moko te esalema kuna. Question moko to za na yango mpe po na batu ya APARECO: Est-ce que système ya renseignement na bango ekomi mwa kala ya tango ya ba 1972 tango Ngwanda azwa formation? Une chose oyo Félix Tshisekedi a lobi lobi na conférence na ye Bruxelles oyo eza ya solo: réalité ya terrain eza na facebook ni na youtube te, diaspora il faut e yeba que ba oyo ba zo bundisa Congo eza ni Kagame, ni Kabila seulement, bango baza kaka ba commissaionaire ya ba grandes multinationales. Ba multinationales lokola GLENCORE bango nde bazo yimba l’ art ya Congo na ndenge ya muke te, et le reste ya batu ba zo zua ba mietes, na guarantie ya soutien internationale po ba longwa te.
Ba multinationales ba pesaka leopold 2 na pouvoir, ba scandale ya ndenge azalaki ko boma ba congolais e bimi, ba botoli ye ba pesi yango na Belgique, troubles ya indépendance e ye, ba kamati ba pesi yango na MOBUTU, guere froide esili, ba utiliser Rwanda po ba botola MOBUTU Congo, sikoyo CONGO eza na maboko na bango moko avec un président fantaisie lokolo KABILA, oyo aza faciliter bango kaka pillage à grande échelle. Le futur eza voiture électrique na ba pile durables po na ba portables na bino. Donc soki to zo continuer ko lala na diaspora, ba ko continuer ko lala biso na Congo ! Mutu azo kanisa que la malheur ya congo eza kaka ba rwandais, ba collabo, na ba musiciens, aza lokola mutu ba likisi sanza, ye azo tala kaka mosapi , #YEBALA!


text:
LISALISI MPO NA LIBOTA | BILENGE
Ndenge ya kosala ntango ozali komiyoka lokola ozangá baninga
MOKAKATANO
“Nazalaki na baninga mibale ya basi oyo bazalaki kosala makambo kaka bango mibale mpe bazalaki kosundola ngai. Nazalaki kozwa bansango ndenge bazalaki kolekisa ntango ya malamu elongo. Mokolo moko nabengaki moninga na ngai na telefone na ngonga oyo moninga na ngai wana mosusu azalaki ná ye na ndako na bango, nazalaki koyoka ndenge bazalaki kosolola mpe kosɛka ntango moto mosusu oyo azalaki mpe wana ayambaki telefone. Nayokaki kaka ndenge bazali kosepela mpe yango esalaki ete namiyoka lisusu lokola nazangá baninga!”—Maria. *
Omiyoká naino te lokola moto oyo basundolá mpe azangá baninga? Soki ɛɛ, Biblia ezali na batoli oyo ekoki kosalisa yo. Kasi liboso, talá mwa makambo oyo osengeli koyeba mpo na yango.
OYO OSENGELI KOYEBA
Na bantango mosusu moto nyonso amiyokaka lokola azangi baninga. Ezala mpe bato oyo bayebani mingi. Mpo na nini? Mpo mbala mingi ezalaka te motángo ya baninga kasi nde lolenge ya baninga oyo moto azali na bango nde esalaka ete amiyoka lokola azangá baninga to te. Moto oyo ayebani mingi akoki kozala ntango nyonso elongo na bato ebele kasi azangi baninga ya solosolo mpe akoki komiyoka lokola ye moko.
Komiyoka bongo ekoki kozala likama mpo na sante na yo. Bato ya mayele oyo batalelaki malamumalamu makambo oyo ebimaki na baankɛtɛ 148 oyo esalemaki balobaki ete kozanga bato ya kosolola na bango ezali moko ya makambo oyo ememaka moto na liwa ya mobesu mpe esalaka moto mabe “mbala mibale koleka kozala monene mingi” mpe “ekokani na komɛla makaya 15 na mokolo.”
Ekoki kosala ete ondima moto nyonso akóma moninga na yo. Kutu, ekoki kotinda yo osepela na moto nyonso oyo akondima okóma moninga na ye. Elenge mobali moko na nkombo Alan, alobi boye: “Ntango ozali komiyoka lokola ozali yo moko, okoki kozala na mposa makasi ete moto moko atyela yo likebi. Okoki kokanisa ete ebongi kutu ondima likebi nyonso oyo batyeli yo na esika ezanga. Mpe yango ekoki kolukela yo mindɔndɔ.”
Baaparɛyi ya mikolo oyo esalisaka moto ntango nyonso te atika komiyoka bongo. Elenge mwasi moko na nkombo Natalie, alobi boye: “Nakoki kokomela to kotindela ebele ya bato bamesaje na mokolo kasi namiyokaka kaka lokola nazangá baninga.” Elenge moko na nkombo Tyler amiyokaka mpe bongo; alobi boye: “Kotindela bato bamesaje ezali lokola kolya bisikiti to mikate, kasi kosolola boye na moto ezali lokola bilei. Bisikiti to mikate ezalaka malamu, kasi mpo otonda esɛngaka kolya bilei mpenza.”
OYO OKOKI KOSALA
Talelá makambo na ndenge ya malamu. Na ndakisa, kanisá ete okɔti na Internet, esika oyo ezali na bafɔtɔ ya baninga na yo na fɛti moko oyo babengisaki yo te. Na ntango yango, makanisi mibale ekoki koyela yo; na ndakisa okoki kokanisa ete baboyaki ozala na bango to okoki kotalela yango na ndenge ya malamu. Lokola oyebi te mpo na nini babengisaki yo te, mpo na nini kokanisa mabe? Kutu, luká nde kokanisa na ndenge ya malamu koleka ntina oyo esali ete bábengisa yo te. Mbala mingi, ezalaka likambo te kasi ndenge ya kotalela likambo nde esalaka ete moto amiyoka lokola azangá baninga.—Toli ya Biblia: Masese 15:15.
Koloba te ete balingaka yo te. Ntango ozali komiyoka lokola ozangá baninga, okoki kokanisa boye: ‘Babengisaka ngai ata esika moko te’ to ‘bato bakimaka ngai ntango nyonso.’ Kasi koloba ndenge wana ekoki kaka kosala ete makanisi yango ekóma lisusu makasi. Yango ekosala ete obanda kokanisa bongo mbala na mbala.—Toli ya Biblia: Masese 18:1.
Salá boninga na bato oyo bazali mikóló na yo. Biblia elobeli bomoi ya Davidi oyo ekoki kozala ete azalaki elenge ntango akutanaki na Yonatane oyo alekaki ye na mbula 30. Atako bazalaki mbula moko te, Davidi ná Yonatane bakómaki baninga ya motema. (1 Samwele 18:1) Likambo ya ndenge wana ekoki mpe kokómela yo. Kiara, elenge mwasi oyo azali na mbula 21 alobi boye: “Mikolo oyo euti koleka, namonaki ntina ya kozala na baninga oyo bazali mikóló na ngai. Nazali na baninga mosusu ya motema oyo baleki ngai na ebele ya bambula mpe nasepelaka mpenza na ndenge oyo batalelaka makambo mpe bapikami makasi.”—Toli ya Biblia: Yobo 12:12.
Sepelá na matomba oyo kozala yo moko epesaka. Bato mosusu bamiyokaka lokola bazangi baninga ntango kaka batikali bango moko. Kasi kotikala yo moko esengeli te kotinda yo omiyoka lokola ozangá baninga. Na ndakisa, Yesu azalaki kolekisa ntango na basusu, kasi azalaki mpe kosepela kozala ye moko. (Matai 14:23; Marko 1:35) Okoki kosala mpe bongo. Na esika omona ete kozala yo moko ezali mabe, salelá nde ntango yango mpo na kokanisa mapamboli oyo ozali na yango. Yango ekoki kotinda basusu básepela okóma moninga na bango.—Masese 13:20.
^ par. 4 Na lisolo oyo bankombo mosusu ezali ya bango te.


text:
ELOBELI TITRE YA EZIPELI | NDENGE YA KOSEPELA NA MOSALA NA YO
Ndenge ya kosepela na mosala ya makasi
“Moto nyonso alya mpe amɛla mpenza mpe amona bolamu mpo na mosala na ye nyonso ya makasi. Ezali likabo ya Nzambe.” (Mosakoli 3:13) Soki Nzambe alingaka ete tómona bolamu mpo na mosala na biso, omoni te ete asengeli mpe kolakisa biso ndenge ya kozwa bolamu yango? (Yisaya 48:17) Likambo ya esengo, Nzambe asalaka yango na nzela ya Liloba na ye, Biblia. Tótalela batoli ya Biblia oyo elandi, oyo etali ndenge ya kosepela na mosala na biso.
TALELÁ MOSALA NA NDENGE YA MALAMU
Ata soki mosala na yo esɛngaka ete motó na yo esala to obimisa makasi ya nzoto, to mpe yango nyonso mibale, yebá ete “na mosala makasi ya ndenge nyonso litomba ezalaka.” (Masese 14:23) Litomba ya ndenge nini? Na ndakisa, mosala ya makasi esalisaka biso tókokisa bamposa na biso. Ezali solo ete Nzambe alaki kokokisa bamposa ya baoyo basambelaka ye na bosembo nyonso. (Matai 6:31, 32) Kasi, alingi ete biso mpe tósala oyo tokoki kosala mpo na koluka biloko ya kobikela na molende mpe bosembo.—2 Batesaloniki 3:10.
Na yango, tokoki kotalela mosala na biso lokola mwaye ya kokokisa mokano moko. Mosala ezali mwaye moko malamu mpo na kokokisa mikumba na biso. Joshua, oyo azali na mbula 25, alobi boye: “Kokokisa bamposa na yo ezali likambo ya moke te. Soki mosala na yo ezali kopesa yo likoki ya kosomba biloko oyo osengeli na yango, boye ezali kokokisa mokumba na yango.”
Longola yango, kosala mosala ya makasi esalaka ete tómipesa kilo. Kasi, ezalaka pɛtɛɛ te. Soki tomipesi disiplini ya kotingama na mosala na biso, ata soki ezali komonana ete ezali mpasi mpe ezali kosepelisa biso te, tokoki kozala na esengo mpo toyebi ete tozali komitambwisa na ndenge oyo ebongi mpenza. Tokolonga ezaleli ya koluka nzela mokuse. (Masese 26:14) Na ndenge yango nde mosala ememelaka moto esengo mpenza. Aaron, oyo tolobelaki na lisolo eleki, alobi boye: “Nasepelaka mingi ndenge namiyokaka nsima ya kolekisa mokolo mobimba na mosala. Ekoki kozala ete nalɛmbi mpe mbala mosusu bato mosusu bamoni te mosala oyo nasali, kasi nayebi ete nakokisi mokano moko.”
MIPESÁ NA MOSALA NA YO
Biblia ekumisi mobali oyo azali “na mayele na mosala na ye” mpe mwasi oyo “mabɔkɔ na ye esalaka mosala nyonso na esengo.” (Masese 22:29; 31:13) Toboyi te, moto akómaka mayele na mbala moko te. Mpe bato mingi te nde basepelaka kosala makambo oyo bayebi malamu te. Mbala mosusu yango nde ntina oyo bato mingi basepelaka te na mosala na bango mpo basalaka milende te mpo na koyeba yango malamu.
Mpo na koloba solo, moto akoki koyekola kolinga mosala ata ya ndenge nini soki ataleli yango na ndenge ebongi; elingi koloba soki amipesi mpenza na koyekola ndenge ya kosala mosala yango malamu. William, oyo azali na mbula 24, alobi boye: “Soki omipesi mpenza na mosala moko mpe omoni matomba oyo ebimisi, epesaka mpenza esengo. Okozwa soki moke te esengo ya ndenge wana soki ozali komipesa te na mosala to ozali kosala mingi te.”
KANISÁ MATOMBA OYO BASUSU BAZALI KOZWA NA MOSALA NA YO
Kotya makanisi kaka te na salɛrɛ oyo ozali kozwa. Kutu, osengeli nde komituna boye: ‘Mpo na nini mosala oyo ezali na ntina? Nini ekokóma soki nasali yango te to nasali yango malamu te? Matomba nini mosala na ngai ezali komemela basusu?’
Eleki malamu kokanisa na motuna oyo ya nsuka mpo mosala epesaka esengo mpenza ntango tomonaka matomba oyo ememelaka basusu. Yesu alobaki boye: “Esengo ya kopesa eleki oyo ya kozwa.” (Misala 20:35) Longola bato oyo bazwaka mbala moko matomba na mosala na biso, na ndakisa bakiliya mpe bapatrɔ, ezali na bato mosusu oyo bazwelaka yango mpe matomba. Na ndakisa bato ya libota na biso mpe baoyo bazali kokelela.
Bato ya libota na biso. Ntango mokonzi ya libota azali kosala mosala makasi mpo na kokokisa bamposa ya bato ya libota na ye, akosunga bango na balolenge mibale. Ya liboso, bato ya libota na ye bakozanga te biloko ya ntina; na ndakisa bilei, bilamba mpe esika ya kolala. Na ndenge yango, akokokisa mokumba oyo Nzambe apesá ye ya “kopesa bato na ye, . . . biloko oyo basengeli na yango.” (1 Timote 5:8) Ya mibale, moto oyo asalaka na molende mpo na koleisa libota na ye ateyaka na ndakisa na ye ntina ya kosala mosala ya makasi. Shane, oyo tolobelaki na lisolo eleki, alobi boye: “Tata na ngai azali ndakisa malamu ya moto oyo asalaka mosala malamu. Azali moto ya sembo oyo asalaki mosala makasi bomoi na ye mobimba, mingimingi lokola mosali-mabaya. Ndakisa na ye esalisaki ngai nayeba ntina ya mosala ya mabɔkɔ, kosala biloko oyo esalisaka mpenza bato mokolo na mokolo.”
Baoyo bazali kokelela. Ntoma Paulo apesaki bakristo toli ete ‘básala mosala makasi . . . mpo bázala na eloko ya kokabela moto oyo azali kokelela.’ (Baefese 4:28) Ya solo, soki tozali kosala makasi mpo na kokokisa bamposa na biso mpe ya libota na biso, tokozala mpe na likoki ya kosalisa baoyo bazali kokelela. (Masese 3:27) Na yango, kosala mosala ya makasi ekosalisa biso tózwa esengo monene oyo eutaka na kopesa.
SALÁ KOLEKA OYO BASƐNGI YO
Na lisolo na ye likoló ya ngomba, Yesu alobaki boye: “Soki moto moko oyo azali na bokonzi azwi yo na makasi mpo osalela ye mosala kilomɛtrɛ moko, kende na ye kilomɛtrɛ mibale.” (Matai 5:41) Ndenge nini okoki kosalela toli yango na mosala na yo? Na esika osala kaka mwa moke, luká nde mabaku ya kosala mingi koleka oyo basɛngi yo. Mityelá mikano, luká mpenza kosala mosala na yo malamu to nokinoki koleka ndenge basɛngi yo. Salá ata makambo mikemike ya mosala na yo malamu.
Soki ozali kosala koleka oyo basɛngi yo, okosepela mpenza na mosala na yo. Mpo na nini? Mpo oyebi makambo ozali kosala. Ozali kosala mingi mpo olingi, kasi te mpo moto moko atindi yo na makasi. (Filemo 14) Mpo na yango, kobosana te toli oyo ezali na Masese 12:24: “Lobɔkɔ ya bato ya etingya nde ekoyangela, kasi lobɔkɔ ya gɔigɔi bakosalisa yango misala na makasi.” Ezali solo ete mingi na biso tokokóma mpenza te baombo to bakosalisa biso te misala na makasi. Kasi, moto oyo azali kosala kaka mwa moke akoki komiyoka ete akómi moombo ya kokokisa ntango nyonso makambo oyo basusu bazali kosɛnga ye. Kasi, moto oyo azali kosala koleka oyo basɛngi ye, azali kosala mingi mpo ye moko alingi, akomiyoka ete azali moombo ya moto te mpo bazali kotinda ye na makasi te.
TYÁ MOSALA NA ESIKA NA YANGO
Mosala ya makasi ezali malamu, kasi tosengeli kobosana te ete makambo mosusu mpe ya kosala na bomoi ezali. Toboyi te, Biblia elendisaka kozala molende na mosala. (Masese 13:4) Kasi elobi te ete tósala mosala koleka ndelo. Mosakoli 4:6 elobi boye: “Mwa kopema moke eleki ebele ya mosala makasi mpe kolanda mopɛpɛ.” Yango elingi koloba nini? Moto oyo asalaka mosala koleka ndelo akoki soki moke te kosepela na matomba oyo mosala na ye ebimisaka soki mosala yango ezwaka ntango mpe makasi na ye nyonso. Kutu, mosala na ye ekokóma mpamba lokola nde azali “kolanda mopɛpɛ.”
Biblia ekoki kosalisa biso tótalelaka mosala na ndenge ebongi. Ata soki elendisi biso tómipesa na mosala na biso, epesi mpe toli ete ‘tóluka koyeba mpenza makambo oyo eleki ntina.’ (Bafilipi 1:10) Makambo nini? Na ndakisa kolekisa ntango elongo na libota mpe baninga. Kasi makambo ya Nzambe nde ezali na ntina mingi koleka, na ndakisa kotánga Biblia mpe kokanisa na mozindo na oyo ozali kotánga.
Na ntembe te, baoyo basalaka makambo kozanga kolekisa ndelo basepelaka na mosala na bango mingi koleka. William, oyo tolobelaki liboso, alobi boye: “Patrɔ na ngai moko ya kala azali ndakisa malamu ya moto oyo ayebi kotya mosala na esika na yango. Asalaka mosala makasi mpe ayokanaka malamu na bakiliya na ye mpo asalaka mosala na ye malamu. Kasi, na mpokwa ntango asilisi mosala, atikaka yango mpe atyelaka losambo mpe libota na ye likebi. Mpe oyebi nini? Azali moko ya bato ya esengo mpenza oyo nayebi!”


text:
Oyebaki yango?
Mpo na nini Yozefe akataki mandɛfu liboso akutana na Farao?
Mokanda ya Ebandeli emonisi ete Farao apesaki mitindo báyela ye nokinoki Yozefe, Moebre oyo azalaki na bolɔkɔ mpo alimbolela ye bandɔtɔ oyo etungisaki ye. Na ntango yango, Yozefe aumelaki bambula mingi na bolɔkɔ. Atako abengisaki ye nokinoki, azwaki ntango ya kokata mandɛfu. (Ebandeli 39:20-23; 41:1, 14) Soki mokomi ya mokanda yango alobeli likambo wana oyo ezali mpenza na ntina te, emonisi ete ayebaki mpenza mimeseno ya Bato ya Ezipito.
Kokolisa mandɛfu ezalaki momeseno ya bikólo mingi ya ntango ya kala ata mpe Baebre. Kasi, mokanda moko (Cyclopedia of Biblical, Theological, and Ecclesiastical Literature) oyo McClintock ná Strong bakomaki, elobi boye: “Na bikólo nyonso ya Moyen-Orient, kaka Ezipito nde eboyaki momeseno ya kotika mandɛfu milai.”
Bazalaki kokata kaka mandɛfu? Zulunalo moko (Biblical Archaeology Review) elobi ete mimeseno mosusu oyo bato ya Ezipito bazalaki kosala na milulu esɛngaki moto amibongisa liboso akutana na Farao ndenge basalaka ntango alingi kokende na tempelo. Na libaku ya ndenge wana, esɛngaki Yozefe akata nsuki nyonso banda na motó tii na makolo.
Mokanda ya misala elobi ete tata ya Timote azalaki Mogrɛki. Yango elingi nde koloba ete azalaki moto ya Grɛsi?
Toyebi mpenza te. Na mikanda oyo akomaki na litambwisi ya elimo ya Nzambe, na bantango mosusu ntoma Paulo azalaki kosalela liloba Bagrɛki mpo na kokesenisa Bayuda na bato mosusu nyonso oyo bazalaki Bayuda te. (Baroma 1:16; 10:12) Na ntembe te, azalaki mpe kobenga bango bongo mpo bato mingi bazalaki koloba monɔkɔ ya Grɛki mpe mimeseno ya Bagrɛki epalanganaki mingi na bisika oyo Paulo azalaki kosakola.
Bazalaki kotalela nini mpo bábenga moto moko Mogrɛki na ntango ya kala? Na siɛklɛ ya minei liboso ya ntango na biso, Isocrate, molobi moko ya Atene alobelaki na lolendo nyonso ndenge mimeseno ya Bagrɛki epalanganaki na mokili. Amonisaki ete mpo na yango nde “bazalaki kobenga Mogrɛki, moto nyonso oyo atángá kelasi ya Bagrɛki, kasi te bato oyo babotamá na Grɛsi.” Na yango, atako toyebi mpenza te, ekoki kozala ete tata ya Timote oyo azalaki Moyuda te mpe bato mosusu oyo Paulo abengaki Bagrɛki bazalaki Bagrɛki mpo na mimeseno ya Bagrɛki kasi te mpo babotamá na Grɛsi.—Misala 16:1.


text:
Mayoki moke ezali malamu lokola mayoki ya boboto ya kokomaka moboti. Ezali na eloko moko te elengi koleka kozwaka mwana ya motuya, kowuta na likolo. Moko ya baleki na ngai ya mibali akutananaki na oyo na lolenge moko mpenza ya somo. Mwa mwana na ye ya mobali ya yambo abotamaki matiombe mpe azalaki na 1.3kg. Hunter alekisaki basanza na ye ya yambo ya bomoi na couveuse ya lopitalo. Basanza wana ezalaki ngonga ya boboto mpo na libota nionso wana ezalaki biso kolikia mpe kosenga Nkolo lisalisi na Ye.
Hunter moke azalaki na mposa ya lisungi mpenza. Azalaki kobunda kozwa makasi esengeli mpo na kozala na bomoyi. Loboko ya makasi ya tata na ye ya bolingo mbala mingi ezalaki kosimba loboko ya mua mwana na ye ya mobali mpo na kolendisa mwana na ye oyo akokaki kozoka..
Mpe boye nde ezali mpo na bana ya Nzambe nionso. Tata na biso na Lola asalisaka moko na moko na biso na bolingo oyo tososolaka te mpenza. Azali na nguya likolo ya biloko nionso mpe azali na mposa ya kosalisa biso toyekola, kokola, mpe tozonga epai na Ye. Oyo elimboli ntina ya Tata na biso, “kosala bozangi kufa mpe bomoyi ya seko ya moto.” 1
Ntango tokolisa elikia monene koleka mpe bondimi na Nkolo, tokoki kozwa nguya na Ye mpo na kopambola mpe kokangola biso.
Buku ya Mormon etongi mama likambo ya kitoko oyo ya nguya ya Nkolo mpo na kokangola biso kati na nkasa na yango nionso. Nefi abandaki yango na mokapo ya yambo mpenza ya buku. Na molongo 20, totangi ete, “Tala, ngai, Nefi, nakolakisa bino ete mawa ya boboto ya Nkolo ezali likolo ya baye banso aponaki, na ntina ya bondimi na bango, mpo na kopesa bango makasi, kutu ata nguya ya bokangolami.” 2
Mibu mingi eleki nayaki kososola polele mpenza babosolo elobami na molongo oyo. Nayaki koyeba kaka boni mpembeni Tata na biso na Lola azali mpe kaka boni Ye azali na mposa ya kosalisa biso.
Mpokwa moko wana butu ekomaki koyingela, bana na ngai mpe ngai tozalaki kokumba kokitaka mwa ngomba. Namonaki elenge mobali kolataka saki na mokongo mpe kotambolaka na nzela. Nsima ya koleka, Nazwaki liyoki ya sikisiki ete nasengelaki kozonga mpe kosalisa ye. Kasi ya komitungisa ekokaki kobangisa ye komona mopaya kotelema mpembeni na ye na butu, nakobaki kokumba. Liyoki yango ya makasi eyaki lisusu na maloba na makanisi na ngai: “Kende kosalisa elenge mobali wana!”
Nazongaki nsima epai na ye mpe natunaki, “Ozali na mposa ya lisalisi? Nazwaki liyoki ete nasengeli kosalisa yo.”
Abalukaki epai na biso mpe mayi ya miso kotiolaka na matama na ye alobaki ete, “Okolinga? Nazalaki kosambela ete moto moko akosalisa ngai.”
Losambo na ye mpo na lisalisi eyanolamaki na bofuli ewuti na likolo oyo eyelaki ngai.
Nsima ya mibu 25 mpe na nzela ya mawa moko ya boboto, nakutanaki lisusu mpo na mbala ya yambo na elenge mobali oyo kaka basanza nsima. Namonaki ete likambo wana ezali kaka lisolo na ngai te—ezali lisolo na ye mpe. Deric Nance azali sikoyo tata ya libota na ye moko. Ye mpe abosani mokolo moko te likambo oyo, mpe lokola ngai, asaleli yango na koteyaka bana na ye moko kotia elikia na Nkolo.
Deric apesaki ngai nsango mingi ya likambo na biso uta na emoneli na ye. Na mpokwa wana, Deric atikalaka na kelasi mpo na molulu mpe azwaki bisi ya nsuka te. Lokola elenge kati na mibu zomi, amiyokaki ya kolikia ete akokaki kozonnga ndako, yango wana abandaki kotambola.
Ngonga moko na ndambu elekaka ntango atambolaki nzela ezanga bato. Lisusu bakilometele uta na libota mpe bandako moko te na miso, abangaki makasi. Na kozanga elikia, atambolaki nsima ya mabanga ya mike, afukamaki, mpe asengaki Tata na Lola lisalisi. Kaka baminiti nsima Deric azongaki na nzela, natelemaki mpo na kopesa lisalisi oyo esengelamaki mingi.
Mibu oyo mingi nsima, Deric azali komikundola sikoyo ete: “Nkolo ayebaki ngai, elenge mobali moko akonda, alengelamaki te. Mpe atako makambo mosusu nini kolekaka na mokili, Ye ayebaki likambo na ngai mpe alingaki ngai ya kokoka mpo na kotinda lisalisi. Nkolo ayanoli nsambo na ngai mbala mingi uta mpembeni ya nzela etikama wana. Biyano na ye ezalaka ntango nionso lokola nokinoki mpe polele te, kasi boyebi na Ye na ntina na ngai esali kaka lokola solo lelo lokola ezalaki butu ezanga moto wana. Ntango nionso oyo bililingi ya molili ya bomoyi ezipi mokili na ngai, nayebi azali ntango nionso na mwango ya komona na ndako na kimia lisusu.”
Kaka lokola Deric alobaki, nsambo nionso eyanolamaka nokinoki mpenza te. Kasi solo Tata na biso ayebi biso mpe ayokaka mabondeli ya mitema na biso. Akokisaka makamwisi na Ye na losambo moko na ngonga moko.
Tokoki kolikia ete Ye akosalisa biso, ensengelaka te na lolenge tolingeli kasi na lolenge oyo ekosalisa biso tokola. Tosengeli koyekola kolikia ete lolenge na Ye ezali malamu koleka lolenge na biso. Kondimaka bolingi na Ye ekoki kozala mpasi, kasi ezali ntina mpo na kokoma lokola Ye mpe kozwa kimia oyo Ye apesaka biso.
Tokoki koya komiyoka, lokola C. S. Lewis alimbolaki: “Nasambelaka mpamba te nakoki komisasalisa te. Nasambelaka mpamba te nazangi lisalisi. Nasambelaka mpamba te nayokaka bosenga ntango nionso. … Ebongola Nzambe te, ebongola ngai.” 3
Ezali na masolo mingi na makomi ya baoyo batiaki elikia na bango na Nkolo mpe oyo basalisamaki mpe bakangolamaki na Ye. Bokanisa na elenge Dawidi, oyo abikaki na liwa mpenza na maboko ya Goliate na koyekemelaka na Nkolo. Bokanisa Nefi, oyo ya ye mabondeli na Nzambe ememaki kokangolama uta na basinga oyo esimbaki ye ya kokangama. Bomikundola elenge Joseph Smith, oyo na losambo alukaki lisalisa ya Nkolo. Akangolamaki na nguya ya molili mpe azwaki eyano moko ya likamwisi. Moko na moko akutanaki na mikakatano ya solosolo mpe ya mpasi. Moko na moko asalaki na bondimi mpe atiaki elikia na ye na Nkolo. Moko na moko azwaki lisalisi na Ye. Mpe kino na mokolo na biso, nguya mpe bolingo ya Nzambe ezali komonana na bomoyi ya bana na Ye.
Namoni yango kala te na bomoyi ya Basantu batonda bondimi na Zimbabwe mpe Botswana. Na likita ya bokili bilei mpe matatoli na Etape moke ya Chiwaridzo, Nakamwisamaki mpe nafulamaki na matatoli ya bana, bilenge, mpe bakolo lokola. Moko na moko bakabolaki malobaya nguya moko ya bondimi na Nkolo Yesu Klisto. Na mikakatano mpe makambo mpasi kozingaka bango, bazali na bomoyi mokolo na mokolo kotiaka elikia na bango na Nzambe. Matatoli monene bapesaki elakisaki elikia wana, mpe bazalaki mbala mingi kokotisa matondi na ntina ya loboko na Ye na bomoi na bango na liloba ete “Natondi mingi Nzambe.”
Mwa mibu mileki libota ya botongono epesaki ndakisa mpo na bandimi ya palwasi na biso elikia se moko wana na Nkolo. Arn mpe Venita Gatrell bazalaki na bomoyi ya esengo elongo na libota kitoko mpenza. Arn azalaki na mosala kitoko, kasi nsima, na mbalakaka, banaki ye na cancer ya makasi. Pronostiki ezalaki malamu te—azalaki kaka na baposo moke mpo na bomoi. Libota elingaki kozala elongo ngonga moko ya nsuka. Yango wana bana banso basanganaki, basusu kowuta na bisika ya mosika. Bazalaki bobele na bangonga ya motuya 48 mpo na kozala elongo. Bagatrells baponaki na boke nini oyo ezalaki ntina mingi mpo na bango—foto ya libota, elambo na libota, mpe liyangani na Tempelo ya Salt Lake. Venita alobaki ete, “Ntango tobimaki na bikuke ya tempelo, ezalaki ngonga ya nsuka tokozalaka lisusu elongo na bomoi oyo.”
Kasi batikalaki na elikia ete ezali na mingi mpo na bango koleka bomoyi oyo kaka. Mpo na mayokani ya tempelo ya bule, bakoki kozala elongo mpo na libela. Elikia efandi na mitema na bango ete bilaka ya Nzambe ezali ya solo.
Basanza mibali elandi etondisamaki na mapamboli ebele mpenza mpo na koloba. Bondimi mpe elikia ya Arn mpe Venita na Nzambe ezalaki kokola lokola elakisami na maloba ya Venita: “Namemamaki. Nayekolaki ete okoki koyoka kimia na mobulungano. Ntango nyonso nazalaki koyoka motema mpasi, nazalaki kokende na lisuku na ngai, nazalaki kofukama, mpe nazalaki kosambela. Nsima na wana nakokaki kokoba na bomoi na kimia. Nayebaki Nkolo azalaki kobatela biso. Nayekolaki ete soki ozali elikia na Nkolo, solo okoki kolonga mikakatano kani ya bomoyi.”
Moko ya bana na bango ya basi abakisaki ete, “Tozalaki kotala baboti na biso mpe tomonaki ndakisa na bango. Tomonaki bondimi na bango mpe lolenge bazalaki kosalela yango. Nalingaki mokolo moko te kosenga momekano oyo, kasi nakolinga kobwaka yango mokolo moko te. Tozingamaki na Molimo.”
Ya solo, Koleka ya Arn ezalaki eyano oyo Bagatrells balikiaka te. Kasi kpokoso na bango ezalaki kpokoso ya bondimi te. Nsango malamu ya Yesu Klisto ezali molongo ya botangi biloko ya kosala te; kasi, kasi ekoki kofanda na mitema na biso. Nsango malamu ezali bozito te; ezali mapapu. 4 Ekoki komema biso. Ememaki Bagatrells. Bayokaki kimia na katikati ya ekumbaki. Basimbaki makasi na moko na basusu mpe na mayokani ya tempelo oyo basalaki mpe babatelaki. Bakolaki na makoki na bango ya kolikia na Nkolo mpe balendisamaki na bondimi na bango na Yesu Klisto mpe na nguya ya bomikabi na Ye. Bazalaki na elikia na mapamboli elakelama ya Nzambe.
Bisika nionso tomimoni na nzela ya moyekoli, atako motema likolo na biso mpe mikakatano ekoki kozala nini, lokola Deric, Basantu ya Afrika, libota Bagatrell, mpe basusu mingi mpenza—na bondimi tokoki kopona koluka loboko ya Nzambe na bamposa na biso. Tokoki kotelemela mikakatano na biso na losambo mpe elikia na Nkolo. Mpe na nzela yango tocomi mingi lokola Ye.
Nkolo alobaki na moko na moko na biso ete, “Banga … te; … Nazali na yo: koyoka nsomo te; mpo ete ngai nazali Nzambe na yo. Nakokembisa yo, nakosunga yo; … Nakotombola yo na loboko na ngai na boyengebene.” 5
Nakaboli litatoli ya solo ete Nzambe Tata na biso azali na bomoyi mpe alingaka biso. Ayebi biso moto na moto mpe alukaka kosalisa biso. Natatoli ete ezali na nzela ya Mwana na Ye ya Bolingo, Yesu Klisto, nde tokoki kolonga mokili mpe kokangolama na kimia na ndako. Tika tozala na bondimi ya kolikia na Ye, nasambeli na nkombo ya Yesu Klisto, amene.


text:
Biblia na Internet | BIBLIA - LIBONGOLI YA MOKILI YA SIKA
Olingi koyoka botángi ya lisolo oyo na %%?
Yirimia 30:1-24
30 Liloba oyo eyelaki Yirimia uta na Yehova ete:2 “Talá oyo Yehova Nzambe ya Yisraele alobi: ‘Komá na buku maloba nyonso oyo nakoloba na yo.+3 Mpo, “talá! mikolo ezali koya,” yango nde liloba ya Yehova, “mpe nakoyanganisa bakangami ya bato na ngai, Yisraele mpe Yuda,”+ Yehova alobi bongo, “mpe nakozongisa bango na mokili oyo napesaki bankɔkɔ na bango, mpe bakozwa mpenza yango lisusu.”’”+4 Mpe talá maloba oyo Yehova alobi na Yisraele mpe na Yuda.5 Mpo talá oyo Yehova alobi: “Toyoki lokito ya kolɛnga, nsɔmɔ,+ mpe kimya ezali te.6 Nabondeli bino, bótuna, mpe bómona soki mobali abotaka. Mpo na nini namoni mobali makasi nyonso atye mabɔkɔ na loketo lokola mwasi oyo azali kobota,+ mpe bilongi nyonso ekómi pɛɛ?+7 Aa mawa! Mpo mokolo yango ezali mokolo moko monene,+ mpe mosusu lokola yango ezali te,+ mpe ezali ntango ya mpasi mpo na Yakobo.+ Kasi akobika na yango.”8 “Mpe na mokolo yango ekosalema mpenza boye,” yango nde liloba ya Yehova ya mampinga, “nakobuka ekanganeli na ye uta na nkingo na yo, mpe nakokata bansinga na yo,+ mpe bapaya bakozwa ye lisusu te mosaleli oyo azali kosala mosala ya mpunda.9 Mpe bakosalela mpenza Yehova Nzambe na bango mpe Davidi mokonzi na bango,+ oyo nakotɛlɛmisela bango.”+10 “Nde yo, kobanga te, Ee mosaleli na ngai Yakobo,” yango nde liloba ya Yehova, “mpe kozala na nsɔmɔ te, Ee Yisraele.+ Mpo talá nazali kobikisa yo uta na mosika mpe bana na yo uta na mokili oyo bakangamaki.+ Mpe Yakobo akozonga mpenza mpe akotungisama lisusu te mpe akozala na kimya, mpe moto ata moko te akozala mpo na kolɛngisa ye.”+11 “Mpo nazali elongo na yo,” yango nde liloba ya Yehova, “mpo na kobikisa yo;+ kasi nakosilisa bato nyɛɛ kati na bikólo nyonso epai napalanganisaki yo.+ Kasi yo, nakosilisa yo nyɛɛ te.+ Mpe nasengeli kosembola yo na ndenge oyo ekoki, mpo nakozanga te kopesa yo etumbu.”+12 Mpo talá oyo Yehova alobi: “Nkisi ezali te mpo na mpasi na yo.+ Mpota na yo ekoki kosila te.+13 Moto ya kolobela likambo na yo azali te, mpo na kosilisa mpota na yo.+ Nkisi ya kobikisa yo ezali te, nkisi ya kobelisa mpota na yo ezali te.+14 Baoyo nyonso bazalaki kolinga yo makasi bango nde babosani yo.+ Ezali yo te nde bazali kolukaluka. Mpo nabɛti yo na fimbo ya monguna,+ na etumbu ya moto ya nko,+ mpo libunga+ na yo ekómi monene; masumu na yo ekómi mingi.+15 Mpo na nini ozali kolela mpo na mpasi na yo?+ Mpasi na yo ekoki kosila te mpo libunga na yo ekómi monene; masumu na yo ekómi mingi.+ Nasali yo makambo wana.16 Na yango, baoyo nyonso bazali kolya yo bango moko bakolyama;+ mpe banguna na yo bakokende bango nyonso bakangami na mboka mopaya.+ Mpe baoyo bazali kopunza yo bakopunzama, mpe baoyo nyonso bazali kobɔtɔla yo biloko nakosala ete biloko na bango ebɔtɔlama.”+17 “Mpo nakozongisela yo nzoto makasi, mpe nakobikisa yo na bampota na yo,”+ yango nde liloba ya Yehova. “Mpo bazalaki kobenga yo nde mwasi oyo babenganá:+ ‘Ezali Siona, oyo moto moko te azali koluka.’”+18 Talá oyo Yehova alobi: “Talá nazali koyanganisa bakangami ya bahema ya Yakobo,+ mpe nakoyokela batabernakle na ye mawa. Mpe engumba ekotongama lisusu likoló ya libondo na yango;+ mpe ndako molai ya kofanda ekozala likoló ya esika na yango mpenza.+19 Mpe matɔndi ekobima mpenza kuna, ná mongongo ya baoyo bazali kosɛka.+ Mpe nakokómisa bango mingi, mpe motángo na bango ekokita te;+ mpe nakokómisa bango ebele, mpe bakokóma eloko mpamba te.+20 Mpe bana na ye bakokóma ndenge bazalaki na ntango ya kala, mpe liyangani na ye mpenza ekopikama makasi liboso na ngai.+ Mpe nakotya likebi na ngai epai ya bato nyonso oyo bazali konyokola ye.+21 Mpe moto na ye ya nguya akouta mpenza epai na ye,+ mpe moyangeli na ye akobima na kati na ye;+ mpe nakobɛlɛmisa ye, mpe akopusana mpenza penepene na ngai.”+“Mpo sikoyo, nani wana apesi motema na ye ndanga mpo abɛlɛma epai na ngai?”+ yango nde liloba ya Yehova.22 “Mpe bokokóma mpenza bato na ngai,+ mpe ngai nakokóma Nzambe na bino.”+23 Talá! Mopɛpɛ makasi ya Yehova, nkɛlɛ na ye mpenza, ebimi, mopɛpɛ makasi oyo ezali kokɔmbɔla.+ Ekobalukabaluka likoló ya motó ya bato mabe.+24 Nkanda ya kongala ya Yehova ekozonga nsima te kino akosilisa kosala mpe kino akosilisa kokokisa makanisi ya motema na ye.+ Bokotyela likambo yango likebi na eleko ya nsuka ya mikolo.+


text:
Mamá wa Bikólo bínsɔ
Mamá wa Bikolo binso ezalí losámbo na Maria, mamá wa Yésu. Ezalí losámbo ya eklézya katolíko.
Na Bikamo bisantu, ntango insi, soko bakotanga Maria « Mamá » (mwǎsí) ekolakisa mosálá mwa yě mwa Molobeli-mobongisi. Na mibú 1945 téé 1959, na Amsterdam (Holanda, Erópa), mwǎsí mɔ̌kɔ́ nkómbó 'te Ida Peerdeman, azwǎkí mayébisi minɛ́nɛ. Maria azalí koyébisa 'te na « bileko biye mpénza » yě alingí 'te batanga yě na nkómbó 'te Mamá wa Bikolo binso.
Akosɛ́ngɛ́ 'te Pápa wa Roma asakola dogma (litéya lya ntína) ya Maria Mobíkisi-mosálisi, mokabeli wa ngrásia ínsɔ, mpé molobeli. Sɔ́kɔ́ bôngó, Mamá wa Bikólo bínsɔ nd’apésí sɔ̂lɔ́-sɔ̂lɔ́ bobóto na nsé mobimba. Apésí bísó losámbo loye, mpé elílí eye. Tokomɔ́nɔ 'te akotɛ́mɛ libosó lya Kurusé, mpé asangání mpénza na malozi ma Yésu. Na mabɔ́kɔ ma yě ikobima ngenge ísáto : « ngrásia, libíki na bobóto » mpɔ̂ ya bikólo bínsɔ.
Makabo maye mánsɔ maútí na Kurusé ya Yésu. Maria nd’akabólélí mangó na baye bánsɔ bakosámbelaka na mpíkó mokɔlɔ na mokɔlɔ losámbo loye, o libosó lya Kurusé tǒ elílí eye.
Losámbo[kokoma | kobɔngisa mosólo]
Mokónzi Yésu Kristo,
Mwǎna wa Tatá
tinda sikǎwa Elímo wa yɔ̌ o mokili.
Fandisa Elímo Sántu o mitéma
mya bikólo binso,
na ntína 'te babika na bobebi,
makama ma mawa mpé na etumba.
Mamá wa Bikólo binso,
óyo batabgaka Maria,
azalá Molobeli wa bísó.
Amen.


text:
Biblia na Internet | BIBLIA - LIBONGOLI YA MOKILI YA SIKA
Olingi koyoka botángi ya lisolo oyo na %%?
Nzembo 141:1-10
Mondule ya Davidi.141 Ee Yehova, nabeleli yo.+Yaká noki epai na ngai.+Tyá litoi na mongongo na ngai ntango nazali kobenga yo.+2 Libondeli na ngai ebongisama lokola mpaka ya malasi+ liboso na yo,+Kotombwama ya mabɔkɔ na ngai, lokola likabo ya mbuma ya mpokwa.+3 Ee Yehova, tyelá monɔkɔ na ngai mokɛngɛli;+Tyá sinzili na porte ya mbɛbu na ngai.+4 Kotinda motema na ngai elanda eloko moko te ya mabe,+Mpo na komipesa na makambo oyo ekendá nsango mpo na mabe na yango+Elongo na bato oyo bazali kosala makambo oyo eyokisaka mpasi,+Mpo nalyaka te bilei na bango ya kitokokitoko.+5 Soki moyengebene abɛti ngai, ekozala motema boboto;+Mpe soki apameli ngai, ekozala mafuta na motó na ngai,+Oyo motó na ngai ekoboya te.+Mpo nakokoba kobondela ata na ntango ya bampasi na bango.+6 Basambisi na bango babwakami na mipanzi ya libanga tii na nse,+Kasi bayoki ete maloba na ngai ezali kosepelisa.+7 Se ndenge bapasolaka mpe bapanzaka nkoni na mabele,Mikuwa na biso epanzani na monɔkɔ ya Nkunda.*+8 Nzokande, miso na ngai ezali epai na yo,+ Ee Yehova, Nkolo Mokonzi-Oyo-Aleki-Nyonso.+Nakimi epai na yo.+Kosopa molimo na ngai te.+9 Batelá ngai nazwama te na bikangeli ya motambo oyo batyeli ngai+Mpe na mitambo ya baoyo bazali kosala makambo oyo eyokisaka mpasi.+10 Bato mabe bakokwea bango nyonso na minyama na bango moko,+Kasi ngai nakoleka.


text:
LISOLO YA TITRE YA EZIPELI | OKONDIMA LIKABO YA NZAMBE OYO ELEKI MAKABO NYONSO?
Mpo na nini likabo yango ezali na valɛrɛ mingi?
Nini esalaka ete likabo ezala na valɛrɛ na miso na yo? Na ntembe te etaleli mpe makambo minei oyo elandi: (1) Nani apesaki yo yango, (2) mpo na nini apesaki yo, (3) milende oyo asalaki mpo apesa yo likabo yango, mpe (4) soki likabo yango ekokisi mpenza mposa na yo. Kokanisa na makambo yango ekoki kosalisa biso tómonisa lisusu botɔndi na lisiko, likabo ya Nzambe oyo eleki makabo nyonso.
NANI APESAKI YANGO?
Tozwaka makabo mosusu na valɛrɛ mingi mpo mokonzi to moto oyo topesaka lokumu nde apesaki biso. Makabo mosusu, ata soki ezali ya ntalo mingi te, tozwaka yango na valɛrɛ soki euti epai ya ndeko ya libota to moninga moko ya motema. Ezalaki mpe bongo mpo na likabo oyo Russell apesaki Jordan, oyo tolobeli na lisolo oyo eleki. Yango etaleli likabo ya lisiko na nini?
Ya liboso, Biblia elobi ete “Nzambe atindaki na mokili Mwana na ye se moko oyo abotamaki mpo biso tókoka kozwa bomoi na nzela na ye.” (1 Yoane 4:9) Likambo yango nde esali ete lisiko ezala na valɛrɛ mingi. Moto moko te aleki Nzambe na bokonzi. Mokomi ya Nzembo akomaki boye mpo na Nzambe: “Yo, oyo nkombo na yo ezali Yehova, Yo moko nde Oyo-Aleki-Likoló na mabele mobimba.” (Nzembo 83:18) Tokokaki te kozwa likabo ya ndenge wana epai ya Nzambe.
Ya mibale, Nzambe azali “Tata na biso.” (Yisaya 63:16) Na ndenge nini? Apesá biso bomoi. Longola yango, atyelaka biso mpenza likebi kaka ndenge tata oyo alingaka bana na ye asalaka. Ntango alobaki na basaleli na ye mosusu ya ntango ya kala, Nzambe atunaki bango boye: “Efraime azali nde mwana ya motuya epai na ngai, to mwana oyo nalɛngɛlaka? . . . Yango wana misɔpɔ na ngai ekómi na yikiyiki. Nakoyokela mpenza ye mawa.” (Yirimia 31:20) Nzambe ayokaka mpe bongo mpo na basambeli na ye lelo oyo. Azali Mokeli na biso oyo aleki na nguya nyonso, azali Tata mpe moninga na biso ya sembo. Omoni te ete yango nde ezali kosala ete likabo nyonso oyo euti epai na ye ezala mpenza na valɛrɛ?
MPO NA NINI APESAKI YANGO?
Makabo mosusu ezalaka na valɛrɛ mingi mpo bapesaki yango na bolingo, kasi na kotindikama te. Moto oyo apesi na motema moko azelaka te ete báfuta ye mpo na boboto oyo amonisi.
Nzambe apesaki Mwana na ye mpo alingaka biso. Biblia elobi ete “bolingo ya Nzambe emonisamaki polele mpo na biso, mpamba te Nzambe atindaki na mokili Mwana na ye se moko oyo abotamaki.” Mpo na nini? “Mpo biso tókoka kozwa bomoi na nzela na ye.” (1 Yoane 4:9) Esengelaki Nzambe asala bongo? Te! “Lisiko oyo Kristo Yesu afutaki,” emonisaka “boboto monene” ya Nzambe.
Mpo na nini likabo ya Nzambe ezali elembo ya “boboto monene”? Biblia elobi: “Nzambe azali kolakisa biso bolingo na ye na likambo oyo: ntango tozalaki naino basumuki, Kristo akufelaki biso.” (Baroma 5:8) Bolingo nde etindaki Nzambe asalisa biso bato ya masumu mpe ya bolɛmbu, oyo tozangaki elikya. Tobongaki te na bolingo ya ndenge wana mpe tozali na likoki te ya kofuta ye. Likabo yango emonisi bolingo monene oyo moto mosusu amonisá naino te na mokili.
MILENDE NINI ASALAKI MPO APESA YANGO?
Makabo mosusu ezalaka na valɛrɛ mingi mpo emonisaka milende oyo moto asalaki mpo apesa yango. Soki moto asepeli kopesa biso eloko moko oyo ezali na valɛrɛ mingi na miso na ye, na ntembe te tozwaka eloko yango na valɛrɛ mpenza mpo asalaki milende.
Nzambe “apesaki Mwana na ye se moko oyo abotamaki.” (Yoane 3:16) Apesaki biso moto oyo ye alingaka mingi mpenza. Na boumeli ya ebele ya bambula oyo Nzambe azalaki kokela molɔ́ngɔ́, Yesu azalaki kosala elongo na ye mpe akómaki “moto oyo ye azalaki kolinga mingi mpenza.” (Masese 8:30) Yesu azali Mwana oyo Nzambe alingaka mpe “elilingi ya Nzambe oyo amonanaka te.” (Bakolose 1:13-15) Bango mibale bakómaki na boyokani makasi mingi koleka.
Ata bongo, Nzambe “abombaki kutu Mwana na ye te.” (Baroma 8:32) Yehova apesaki biso likabo oyo eleki motuya na miso na ye. Esɛngaki ye mingi mpo apesa yango.
EKOKISI MPENZA MPOSA NA BISO
Makabo mosusu ezalaka na valɛrɛ mpo ekokisaka mposa ya moto, ata ya ntina mingi mpenza. Na ndakisa, okomonisa mpenza botɔndi soki moto moko afuti mbongo mpo básalisa yo na maladi moko oyo olingaki kokufa na yango mpo ozangaki mbongo ya komisalisa! Likabo yango ekozala mpenza na valɛrɛ na miso na yo, bongo te?
“Kaka ndenge bato nyonso bazali kokufa na kati ya Adama, bato nyonso mpe bakozongisama na bomoi na kati ya Kristo.” (1 Bakorinti 15:22) Lokola tozali bana ya Adama, biso nyonso ‘tokufaka,’ tozangi likoki ya kokima maladi to liwa to mpe komizongisa na boyokani elongo na Nzambe mpe komilongola na ngambo oyo tomemá liboso na ye. Lokola tozali bato, tozali na likoki te ya komizongisa mpe kozongisa bato mosusu “na bomoi.” Biblia elobi boye: “Moko na bango akoki kosikola ndeko na ye ata moke te . . . Ezangá mpo na ntango oyo etyami ndelo te.” (Nzembo 49:7, 8) Tozalaki mpenza na mposa ya lisalisi mpo tozangaki likoki ya kofuta lisiko. Soki básalisaka biso te, tolingaki kozala na elikya te.
Na bolingo na ye, Yehova apesaki “lisalisi” oyo esɛngaki mpo tóbika mpo na nzela ya Yesu, ‘biso nyonso tózongisama na bomoi.’ Ndenge nini lisiko esalaka yango? ‘Makila ya Yesu Mwana na ye epɛtolaka biso na lisumu nyonso.’ Ya solo, komonisa kondima na makila oyo Yesu asopaki, efungolaka nzela mpo na kolimbisama masumu mpe kozwa bomoi ya seko. (1 Yoane 1:7; 5:13) Lisiko ekosala nini mpo na bandeko to baninga na biso oyo bakufá? “Lokola liwa eyei na nzela ya moto moko, lisekwa ya bakufi eyei mpe na nzela ya moto moko [Yesu].”
Mbeka ya Yesu ezali likabo oyo eleki makabo nyonso oyo Yehova apesá na bolingo mingi mpenza. Moto moko te akoki kosala oyo Yehova Nzambe asalelá biso. Mpe ezali na likabo mosusu te oyo ekokisá mposa ya bato ya kolongwa na etumbu ya lisumu mpe liwa. Ya solo, lisiko ezali likabo oyo eleki makabo mosusu nyonso!
^ par. 19 Mpo na koyeba makambo mosusu etali mokano ya Nzambe mpo na lisekwa, talá buku Makambo oyo Biblia eteyaka, mokapo 7, ebimisami na Batatoli ya Yehova ezali mpe na www.jw.org.


text:
29/02–
6/03
ESTERE 1-5
Loyembo 86 mpe libondeli
Maloba ya ebandeli (Eleka min. 3 te)
MAKAMBO YA MOTUYA NA LILOBA YA NZAMBE
“Estere asalaki nyonso mpo na basaleli ya Nzambe”: (Min. 10)
[Lakisá video Maloba ya ebandeli mpo na mokanda ya Estere.]
Est 3:5-9
—Hamane alukaki koboma basaleli ya Nzambe (ia 131 par. 18-19)
Est 4:11–5:2
—Kondima ya Estere ezalaki makasi koleka ndenge azalaki kobanga liwa (ia 125 par. 2; 134 par. 24-26)
-
Koluka biloko ya motuya ya elimo: (Min. 8)
Est 2:15
—Ndenge nini Estere amonisaki ete alukaki makambo ya minene te mpe azalaki na komipekisa? (w06 01/03 9 par. 7)
Est 3:2-4
—Ekoki kozala mpo na nini Mordekai aboyaki kogumbamela Hamane? (ia 131 par. 18)
Botángi ya Biblia ya pɔsɔ oyo eteyi ngai nini mpo na Yehova?
Makanisi nini ya botángi ya Biblia ya pɔsɔ oyo nakoki kosalela na mosala ya kosakola?
-
Botángi ya Biblia: Est 1:1-15 (Eleka min. 4 te)
OMIPESA NA MOSALA YA KOSAKOLA
Bokutani ya liboso: (Eleka min. 2 te) Lakisá moto mwa buku Yoká Nzambe. Lobá likambo moko oyo ekopesa yo nzela ozongela moto yango.
Kozongela moto: (Eleka min. 4 te) Salá elakiseli oyo ekomonisa ndenge ya kozongela moto moko oyo azwaki mwa buku Yoká Nzambe mpe na nsima, bólobela nkasa 2-3 ya mwa buku yango. Lobá likambo moko oyo bokotalela na mbala ya nsima.
Boyekoli ya Biblia: (Eleka min. 6 te) Salá elakiseli oyo ekomonisa ndenge ya kotambwisa boyekoli ya Biblia na mwa buku Yoká Nzambe mpo ozala na bomoi ya seko na nkasa 4-5, soki moto yango andimaki kozwa Yoká Nzambe na bokutani ya liboso. (km 07/12 2-3 par. 4)
BOMOI YA BAKRISTO
Loyembo 71
Bamposa ya lisangá: (Min. 10)
Matomba nini ozali kozwa na ndenge likita ekómi sikoyo mpe mokanda na yango?: (Min. 5) Lisolo na bayangani. Sɛngá bayangani bálobela matomba oyo bazwi mpenza na likita oyo ya sika. Lendisá bandeko nyonso bábongisaka likita malamu mpo epesa bango matomba mpenza.
Boyekoli ya Biblia na lisangá: ia mok. 10 par. 1-11 mpe etanda “Elanga ya mikolo ya Eliya eumelaki mbula boni?” (Min. 30)
Bozongeli mpe makambo tokotalela na pɔsɔ elandi (Min. 3)
Loyembo 149 mpe libondeli


text:
BIBLIA EBONGOLAKA BATO
Nazalaki kobundela makambo oyo ezangi bosembo mpe mobulu
ABOTAMAKI NA: 1960
EKÓLO: LIBAN
BOMOI NA YE YA KALA: ELOMBE NA LISANO YA KUNG FU
NDENGE NAZALAKI:
Nakolaki na Rmaysh, pene ya ndelo ya Israël ná Liban, na eleko ya etumba ya bana-mboka. Nabosanaka te ndenge bamine ezalaki kopanzana na mboka yango mpe ndenge ezalaki kopanza makolo ya bato. Bomoi ezalaki mpasi, makambo mabe mpe mobulu ezalaki bisika nyonso.
Bato ya libota na biso bazalaki kokende eglize ya Maronite, Lingomba moko ya Katolike ya Moyen-Orient. Tata azalaki ntango nyonso kosala mosala mpo na koleisa libota ya bato 12, kasi mama azalaki kosala nyonso mpo tózangaka misa te. Kasi na nsima, nakómaki komona ete ndenge moko na bato nyonso, eglize yango mpe elongaki te kosalisa bato oyo bazangi makasi.
Ntango nazalaki elenge, nazalaki kosepela mingi na lisano ya kung fu. Yango wana, nazalaki kokende na formasyo ya makasi mpenza mpe nayebaki mpenza kosalela mabɔkɔ mpe makolo mpe bisaleli ndenge na ndenge ya karate Na motema na ngai nazalaki koloba boye: ‘Nakoki te kosala ete bitumba esila, kasi nakoki nde kosilisa bato ya mobulu.’ Soki kaka namoni bato mibale bazali kobunda, mbala moko nazalaki kokɔta na etumba yango. Nazalaki motema mɔtɔmɔtɔ, mpe nazalaki koumela te kosilika. Bato nyonso ya sudi ya Liban bazalaki kobanga ngai mpo nazalaki kobundela makambo oyo ezangi bosembo mpe mobulu.
Na 1980, nakɔtaki na etuluku moko ya bato ya lisano ya kung fu, na Beyrouth. Babɔmbi ya minene mpe ya mike ezalaki kokwea mikolo nyonso, kasi nazalaki kaka kokende na formasyo na ngai. Mosala na ngai ezalaki kaka kolya, kolala mpe kosala makambo lokola Bruce Lee, mosani monene ya kung fu, moto ya Chine oyo akómaki mpe moto ya Amerika. Nalandaki ndenge na ye ya kokata nsuki, kotambola mpe koganga ntango azali kosala kung fu. Nazalaki kosɛka te.
NDENGE BIBLIA EBONGOLI NGAI:
Natyaki mokano ya kokóma mosani monene ya kung fu na Chine. Mokolo moko na mpokwa, ntango nazalaki komibongisa mpo na kokende na Chine, nayokaki moto moko abɛti porte na ngai. Moninga na ngai moko ayaki ná Batatoli ya Yehova mibale. Lokola nalataki elamba na ngai ya lisano ya langi ya moindo mpe nazalaki kotɔka makasi, nayebisaki bango ete: “Nayebi makambo ya Biblia te.” Nayebaki te ete na ntango yango nde bomoi na ngai elingaki kobongwana.
Batatoli yango balakisaki ngai na Biblia ntina oyo bato bakoki te kosilisa makambo oyo ezangi bosembo mpe mobulu. Bamonisaki ngai ete Satana Zabolo nde abimisaka makambo ya ndenge wana. (Emoniseli 12:12) Komona kimya mpe elikya oyo bazalaki na yango ekamwisaki ngai mpenza. Mpe ntango bateyaki ngai ete Nzambe azali na nkombo, esimbaki mpenza motema na ngai. (Nzembo 83:18) Balakisaki ngai mpe 1 Timote 4:8, oyo elobi ete: “Ngalasisi ya nzoto ezali na litomba na mwa makambo moke; kasi ezaleli ya kokangama na Nzambe ezali na litomba na makambo nyonso, mpo yango ezali na elaka ya bomoi ya lelo mpe ya bomoi ya mikolo oyo ezali koya.” Na nsima, maloba yango ebongolaki mpenza bomoi na ngai.
Likambo ya mawa, nazalaki lisusu komonana na bango te mpo bato ya libota na ngai bayebisaki bango báya lisusu te. Ata bongo, nazwaki ekateli ya kotika lisano ya kung fu mpe ya kobanda koyekola Biblia. Bandeko na ngai basepelaki na likanisi yango te, kasi nazwaki lisusu ekateli makasi ya koluka Batatoli ya Yehova mpo báyekola na ngai Biblia.
Nakobaki koluka Batatoli, kasi namonaki bango te. Kaka na ntango yango, tata na ngai akufaki, mpe bato ya libota na ngai bakutanaki na makambo mosusu ya mabe, yango epesaki ngai mawa mpenza. Nakómaki kosala na kompanyi moko oyo etalaka makambo ya kotonga bandako, mpe mokolo moko Adel, moninga na ngai moko ya mosala atɛlɛmisaki ngai mpe atunaki ngai mpo na nini nazali mawamawa. Ayebisaki ngai elikya ya lisekwa oyo Biblia epesi. Na boumeli ya basanza libwa oyo elandaki, Motatoli wana ya boboto mpenza akobaki koyekola na ngai Biblia.
Wana boyekoli yango ezalaki kokoba, namonaki ete esengelaki natika mpenza bizaleli na ngai ya mabe. Kasi ezalaki pɛtɛɛ te.Ntango nyonso nazalaki kaka na nkanda mpe nazalaki motema mokuse. Biblia esalisi ngai nayeba kopekisa nkanda na ngai mpe nazala motema mokuse te. Na ndakisa, Matai 5:44 ezali na toli ya Yesu oyo: “Bókoba kolinga banguna na bino mpe kobondela mpo na baoyo bazali konyokola bino.” Mpe Baroma 12:19 elobi boye: “Moto oyo asali bino mabe, bózongisela ye mabe te, . . . mpo ekomamá ete: ‘“Kozongisa mabe ezali likambo na ngai; ngai nakozongisa mabe,” Yehova alobi bongo.’” Mokemoke bavɛrsɛ yango mpe bavɛrsɛ mosusu esalisaki ngai nakóma motema mpio.
MATOMBA OYO NAZWI:
Atako na ebandeli bato ya libota na ngai baboyaki ekateli oyo nazwaki ya koyekola ná Batatoli ya Yehova, nsukansuka bakómaki kopesa bango limemya. Kutu ndeko na ngai akómaki mpe kosambela Yehova mpe mama azalaki kolobela kondima na biso epai ya basusu tii na liwa na ye.
Nabali Anita mwasi moko malamu mpenza mpe ya sembo oyo azali moninga na ngai ya motema oyo nalekisaka na ye ntango mingi na mosala ya kosakola. Kobanda mobu 2000, ngai ná Anita tofandaka na Eskilstuna na Suède epai toyekolaka Biblia na bato oyo balobaka monɔkɔ ya Arabe.
Tii lelo, nayokelaka bato oyo banyokwamaka mpo na mobulu mawa. Kasi koyeba mpenza ntina na yango mpe koyeba ete mosika te Nzambe akosilisa yango epesaka ngai esengo mpe kimya.—Nzembo 37:29.
Mosala ya kosakola epesaka ngai ná mwasi na ngai esengo. Tosepelaka koteya basusu makambo ya Yehova


text:
Biyano na mituna ya Biblia
Bakufi bakozonga lisusu na bomoi?
Bomoi eutá epai ya Yehova Nzambe. (Nzembo 36:9) Boye, ebongi te tóloba ete kaka ye nde akoki kozongisa bakufi na bomoi? Biblia endimisi biso ete akosala yango na mikolo ezali koya. (Tángá Misala 24:15) Kasi, mpo na nini akosala yango?
Na ebandeli, Nzambe akanaki ete bato bázala na bomoi libela na mabele. (Ebandeli 1:31; 2:15-17) Alingi kaka bato bázala na bomoi ya ndenge wana. Esalaka ye mpasi ntango amonaka bomoi ya mokuse tókóma na yango oyo etondi na mikakatano.—Tángá Yobo 14:1, 14, 15.
Baoyo bakosekwa bakofanda wapi?
Nzambe asalaki bato mpo báfanda na likoló? Te. Nzambe asalaki baanzelu mpo báfanda na likoló. Asalaki bato mpo báfanda na mabele. (Ebandeli 1:28; Yobo 38:4, 7) Na kotalela likanisi yango, tólobela bato oyo Yesu asekwisaki. Bato oyo asekwisaki bazongaki na bomoi awa na mabele. Ndenge moko mpe, bato mingi oyo bakosekwa na mikolo ezali koya bakozonga na bomoi awa na mabele.—Tángá Yoane 5:28, 29; 11:44.
Kasi, Nzambe aponi bato moke oyo bakosekwa mpo na bomoi na likoló, epai bakozala na nzoto ya elimo. (Luka 12:32; 1 Bakorinti 15:49, 50) Baoyo bakosekwa mpo na kokende na likoló bakoyangela mabele elongo na Kristo lokola bakonzi.—Tángá Emoniseli 5:9, 10.


text:
LISALISI MPO NA LIBOTA | KOBƆKƆLA BANA
Kokumisa bana
MOKAKATANO
Bato mosusu balobaka ete ekoki kosalema te moboti akumisa mwana koleka ndelo. Basusu balobaka ete kokumisa mwana ntango nyonso ebebisaka mwana mpe esalaka ete avimba motó, lokola nde mokili ekómi ya ye.
Longola mbala boni okumisaka mwana, osengeli mpe kotalela na makambo nini okumisaka ye. Kokumisa ya ndenge nini ekoki kolendisa to kobebisa mwana? Ndenge nini okoki kokumisa mwana na ndenge oyo ekosalisa ye?
OYO OSENGELI KOYEBA
Kokumisa nyonso ezalaka ndenge moko te. Tótalela makambo oyo elandi:
Kokumisa mwana koleka ndelo ekoki kobebisa ye. Baboti mosusu bakumisaka bana kaka mpamba mpo bana bámimona ete bazali na valɛrɛ. Profesɛrɛ David Walsh akebisaki ete bana mike “bazalaka mayele mingi mpe bayebaka soki bakumisi bango koleka ndelo to soki ezali kaka ya mbɛbu. bayebaka ete ebongi te bakumisa bango bongo mpe bakoki komona ete ebongi te bátyela yo motema.” *
Ezali malamu kokumisa mwana mpo na makoki na ye. Kanisá ete mwana na yo azali na likoki ya kosala mayemi malamu mpenza. Ezali mabe te kokumisa ye mpo na yango, mpo ekopesa ye makasi ya kokolisa lisusu likoki yango. Kasi, yango ekoki mpe kozongisa ye nsima. Kokumisa mwana kaka mpo na makoki na ye ya kobotama ekoki kotinda ye akanisa ete mosala oyo akoki kosala na pɛtɛɛ nyonso yango nde ebongi asala. Akoki kutu koboya makambo mosusu mpo na kobanga ete akolonga te. Akoki kokanisa boye: ‘Soki eloko moko esɛngi milende, nakoki kobomela yango nzoto te, bongo mpo na nini nasala yango?’
Eleki malamu kokumisa mwana mpo na milende na ye. Bana oyo bakumisaka bango mpo na mosala makasi mpe milende na bango na esika ya kokumisa bango mpo na makoki na bango bamonaka ete esɛngaka milende mpe motema molai mpo na koyeba mosala. Buku moko (Letting Go With Love and Confidence) elobi ete soki bana bayebi bongo, “bamipesaka na mosala mpo na kozwa litomba oyo balingi. Ata soki esimbi te, bamonaka te ete bakokoka lisusu te kasi nde lokola bato oyo bazali koyekola.”
OYO OKOKI KOSALA
Kumisá milende kasi makoki kaka te. Soki olobi na mwana ete “Namoni ozali komipesa mobimba na kosala mayemi,” ekoki kosalisa mwana na esika ya koloba na ye, “ozali mpenza na mayele ya kobotama.” Nyonso wana ezali kokumisa mwana, kasi na kozanga koyeba, oyo ya mibale ekoki komonisa ete mosala oyo mwana akosala malamu ezali kaka oyo azali na makoki oyo abotamá na yango.
Soki ozali kokumisa mwana mpo na milende na ye, ekoteya ye ete na komekameka, akoki kokolisa makoki na ye. Na nsima, mwana akoki kosala misala mosusu kozanga kobanga.—Toli ya Biblia: Masese 14:23.
Salisá mwana alɛmba nzoto te soki alongi te na likambo moko. Ezala bato ya malamu basalaka mabunga, ata mpe mbala na mbala. (Masese 24:16) Kasi nsima ya libunga nyonso oyo basali, batɛlɛmaka, bazwelaka yango liteya mpe bakobaka. Ndenge nini okoki kosalisa mwana akóma na makanisi ya ndenge wana?
Awa mpe, kumisá nde milende na ye. Tózwa ndakisa: Kanisá ete oyebisaka mwana mbala mingi ete “ozalaka makasi na matematiki,” mpe na nsima, alongi te na ekzamɛ. Akoki komona ete abungisi makoki yango, mpe ezali na ntina te asala milende.
Soki ozali kokumisa milende na ye, ekosalisa ye akoba koyika mpiko. Ekosalisa ye amona te ete ezali likambo monene mpenza. Boye, na esika alɛmba nzoto, akoki kosala ndenge mosusu to kosala lisusu makasi koleka.—Toli ya Biblia: Yakobo 3:2.
Lobelá na ndenge ebongi makambo oyo alongi na yango te. Soki olobeli makambo oyo alongi te na ndenge ya malamu, ekosalisa ye alɛmba nzoto te. Lisusu, soki ozali kokumisa mwana na ndenge ebongi, na ntembe te akondima toli oyo ekosalisa ye abongisa lisusu na esika oyo alongi te. Na nsima soki alongi, bino mibale bokosepela.—Toli ya Biblia: Masese 13:4.
^ par. 8 Euti na buku No: Why Kids—of All Ages—Need to Hear It and Ways Parents Can Say It.


text:
LINƆ́NGI YA MOSƐNZƐLI—NIMERO YA BOYEKOLI Sanza ya Juillet 2017
Nimero oyo ezali na masolo ya boyekoli mpo na 28/08 tii 24/09/2017.
Bamipesaki na bolingo na bango moko
—Na Turquie
Na 2014, kampanye monene ya kosakola esalemaki na Turquie. Mpo na nini babongisaki kampanye? Banani basalaki yango? Ebimisaki matomba nini?
Luká bomɛngo ya solosolo
Ndenge nini tokoki kosalela biloko ya mokili mpo na kokómisa makasi boninga na biso na Yehova?
“Bólela elongo na bato oyo bazali kolela”
Ndenge nini moto oyo azali kolela akoki kozwa libɔndisi nsima ya kobungisa moto moko oyo alingaki? okoki kosala nini mpo na kosalisa?
Mpo na nini tosengeli ‘kosanzola Yah’?
Nzembo 147 elobeli bantina mingi oyo tozali na yango ya komonisa botɔndi epai ya Mozalisi na biso.
Tiká “akokisa mokano na yo mobimba”
Bilenge basengeli kopona oyo bakosala na bomoi na bango. Kokanisa likambo yango ekoki kobangisa, kasi Yehova akopambola baoyo balukaka toli na ye.
Ndenge ya kobatela makanisi na yo
Satana apanzaka bansango ya lokuta oyo ezali mpenza mabe. Ndenge nini tokoki kotɛmɛla yango?
Mituna ya batángi
Ebongi mpenza ete mokristo azala na mondoki, ya monene to ya moke, mpo na komibatela na bato mosusu?