text:
Miâgia de Berlin
A Miâgia de Berlìn (in tedésco: Berliner Mauer, nómme ofiçiâle Antifaschistischer Schutzwall, "Sbaraménto de proteçión anti fascìsta") a l’êa ’n scistêma de fortificaçioìn fæto costroî da-o Govèrno da Germània de l’Èst (Repùblica Democràtica Tedésca, filosoviética, acrònimo DDR) pe inpedî a lìbera circolaçión tra o teritöio da Germània Èst e Berlìn Òvest (Repùblica Federâle de Germània). A l’é stæta consciderâ o scìnbolo da Cortìnn-a de Færo, lìnia de confìn eoropêa tra e zöne controlæ da-a Frànsa, da-o Régno Unîo e i U.S.A., e quélla soviética, inta goæra fréida.
Descriçion e stöiaModìfica
A miâgia, ch’a circondâva Berlìn Òvest, a l’à spartîo in dôe pàrte a çitæ de Berlìn pe 28 ànni, da-i 13 d’agósto do 1961 scinn’a-i 9 de novénbre do 1989, giórno quànde o govèrno tedésco-òrientâle o s’é vìsto costréito a ordinâ tórna l’avertûa de frontêe co-a Repùblica Federâle. Quàrche setemànn-a prìmma l’Ongherîa a l’àiva avèrto e sò frontêe con l’Àostria a-i 23 d’agósto do 1989, dàndo coscì a poscibilitæ d’espatriâ in Òcidénte a-i tedéschi de l’Èst che inte quéllo moménto se trovâvan in âtri pàixi de l’Eoröpa Òrientâle.
Tra Berlìn Òvest e Berlin Èst a frontêa a l’êa fortificâ militarménte da dôe miâge paralêle de ciménto armòu, con into mêzo a coscìdîta “strìscia da mòrte”, làrga dötræ dêxénn-e de mêtri. Inte sti ànni chi, segóndo i dæti ofiçiâli, l’é stæto amasòu da-a poliçîa de frontêa da DDR a-o mànco 133 persónn-e intànto che çercâvan de scavalcâ a miâgia vèrso Berlìn Òvest. In realtæ sto nùmero chi o no conprendéiva quélli che çercâvan de scapâ e in càngio són stæ aciapæ da-a DDR: dötréi studiôxi sostêgnan che són stæte ciù de 200 e persónn-e amasæ intànto che çercâvan de scapâ vèrso Berlìn Òvest ò aciapæ e dòppo asascinæ.
A-i 9 de novénbre do 1989, dòppo dötræ setemànn-e de bolezùmme pe-e stràdde, o govèrno da Germània Èst o l’àiva anonçiòu che-e vìxite inta Germània Òcidentâle e Berlìn Òvest saiéivan tórna stæte permìsse; dòppo st’anónçio chi tànti çitadìn de l’Èst se són aranpinæ in sciâ Miâgia e l’àn scavalcâ p’andâ da-i abitànti da Germània Òvest da l’âtra pàrte inte ’âia de fèsta. Inte setemànn-e dòppo pàrte picìnn-e da Miâgia són stæte caciæ zu e portæ vîa da-a génte e da i cacioéi de souvenir: dòppo l’é stæta dêuviâ de l’atresatûa industriâle pe caciâ zu do tùtto quéllo che gh’êa restòu. Ancón ancheu gh’é ’n gràn comèrcio de tòcchi picìn, bén bén di quæ do tùtto fâsi.
A chéita da Miâgia de Berlìn a l’à avèrto a stràdda pi-â riunificaçión tedésca, do tùtto concûza a-i 3 de òtôbre do 1990 e a-a creaçión de ’n’Unión Eoropêa alargâ a-i pàixi de l’Eoröpa Òrientâle.
Âtri progèttiModìfica
- Wikimedia Commons a contêgne di inmàgine ò di âtri files in sce Miâgia de Berlin


c: text/html

text:
San Giœumo
Giœumo (primma do sec. XIX Girœummo, lat. Hierony̆mus, gr. Ἱepώvuuoς, "sacro nomme"), santo, dottô da Gexa latiña (Stridon, vexin a Aquileia, 347 circa - Betlemme 419).
Vìtta[modìfica | modìfica wikitèsto]
De un'axâ famiggia crestiaña, Giœumo o vègne a Romma zoeniscimo, co l'amigo Bonozo, pe compîghe di eccellenti studdi de gramæga e retorega. Chì, sotta di meistri valenti (Elio Donao o fu un de questi), o l'inclinò definitivamente pe a filologia e e lettie co-in attezzamento e una pascion che han caratterizzao o so ascetismo e han fæto do Giœumo o scimbolo de l'umaneximo crestian. Con Bonozo, a-a fin di studdi romen, o passa inta Gallia, a Treviri, donde o trascore dotrei anni, studiando e trascrivendo di œuvie. Dapœu o retrovemmo a Aquileia, inte 'n circolo dotto arecugeito in gio a-o vesco Valeian e frequentao ascì da-o so amigo Rufin; ma into 373 Giœumo, con Bonozo e doi atri amixi, o çerca a via de l'Oriente. Into 374 o l'è a Antiochia donde Evagrio o l'accœugge e o l'asciste durante una longa maotia. Inte questi anni a Caçidde s'alœuga a rivoluçion intelletuâ do Giœumo, o so netto ripuddio da lettiatua pagaña e a decixon de dedicâ a-a scritua ogni so pascion: caoza ne saiæ stæto - o contava lê mæximo a Eustochio, inte 'na lettia famoza (XXII, 30) - un sœunno into quæ Criste o gh'aiva rimproverao d'êse "çiçeronian, no crestian".
Lasciao Antiochia e retiaose into deserto, o l'attende alacremente a-o studdio de l'ebraico e de l'exegexi bibblica. Induto a sciortî da-o so izoamento da-e ripercuscioin do conflito tra Paolin e Meleçio, into coscì díto scisma de Antiochia, o Giœumo o fu persoazo da Evagrio a pigiâ e parte do primmo (ch'o l'ordenò sacerdote), ma o combattè contra l'estremismo di luçiferien (379). L'anno doppo o lasciava però Antiochia pe seguî a Costantinopoli e leçioin de Grigœu Naziançeno e perfeçionâ o studio do grego: into 382, con Paolin e Epifanio de Salamiña, o Giœumo o vegne a Romma e o parteçipa a-o concilio indîto da pappa Damazo pe resciorve o scisma antiocheno.
Assæ aprexao da-o pappa lettiao, o l'è incaregao de rivedde in sce-i testi greghi l'antiga verscion latiña da Bibbia: da quest'œuvia l'è nasciúo o Psalterium Romanum (o Gallicanum o saiâ preparao da-o mæximo Giœumo ciu avanti). No solo i studdi biblichi tegnan impegnao o Giœumo: in sce l'Aventin, inta caza da Marçella, o reünisce in gio a lê de nobile matroñe de quæ o l'è ghia ascetica e meistro sprituâ. Nofoiseché a so impaçiente predicaçion de ascetismo a restrenze o gruppo di amixi, dementre che i avversai personæ se fan menaçoxi: a-a morte do Damazo (dex. 384), o Giœumo o prefeisce lasciâ Romma e tornâ a-a quiete studioza. A Antiochia o l'è razonto però da-a Paola e da so figgia Eüstochio, e con liatre o Giœumo o se stabilisce (stæ do 386) a Betlemme, donde o dirizze un monestê maschî, mentre a-a Paola l'è affiao a cua de un femminî.
Pe ciu che un trentennio o Giœumo o l'acompisce un travaggio imponente de tradutô, exegeta e polemista. O prepara i commentai biblichi: Filemon, Galati, Efexin, Tito (386-87); Ecclexiaste (389-90); Nahum, Sofonia, Michea, Aggeo, Abacuc (393); Giona e Abdia (396); Matê (398); Osea, Gioele, Amos, Maachía e Zacaja (406); Daniælo (407); Izaia (408-10); Ezechiælo (411-14); Apocalisse; Geremia (incompl., 415-19). A so exegexi a procede da l'allegorismo origenian a un ezamme ciu aderente e lettiâ, e a consente de seguî l'evoluçion de l'attezamento do Giœumo verso o testo biblico. Ovviamente a parte maggiô inte questa evoluçion l'ha avúa a longa esperiença (no meno de 15 anni) de traduttô de l'Antigo Testamento (libbri protocanonneghi e Daniele, Geremia e Ester), ch'a saiâ accugeita inte tutto l'Occidente comme a Vurgâ.
Tutto questo travaggio no se compì paxificamente: a parte a paoza do 393, dovua a-a polemmica contra Zovegnan, a ciu violenta pe lenguaggio fra e polemiche do Giœumo, donde se riaferma l'assolua superioritæ de l'astinença e da verginitæ, ò a breve disputa epistolâ con Aostin, o scontro con Rufin o l'assumme 'n'importança particolâ. Questo scontro, ch'o l'ha i so documenti prinçipæ inte di scriti (400-01) do Rufin e inte quelli de risposta (401-02) do Giœumo, o resguardava l'accuza de origenismo fæta a quest'urtimo e da lê furiozamente respinta. Inti urtime polemiche contra Vigilançio, e contra Pelagio (Adversus Pelagianos, 415), dommina a preoccupaçion de evitâ inta prattica ascettica di turbamenti e de mitigaçioin che atri tentan de giustificâ con de raxoin teologiche.
Importante fonte pe a stoia da lettiatua crestiaña a l'è o De viris illustribus riguardante, in sce l'esempio do Svetonio, i scritoî crestien. A so rielaboaçion do Chronicon do Zœuggio a l'ebbe un'importança fondamentâ inta curtua do Medioevo e do primmo Umaneximo, e a l'è tuttoa fonte insostituibile de notiççie, sorvettutto pe ço che concerne a cronologia da lettiatua latiña.
Mirabile lettiao e scritô prexeive, de grandiscima erudiçion profaña otra che sacra, o Giœumo o deve a so mao nommina a-o stupendo stile de lettie (circa 150) foscia ancon ciu che a-a traduçion da Bibbia: questa a-o raccomandò a-a curtua medievâ, ma inti epistole i umanisti quattro-çinquecenteschi ritrovon a testimoniança de un dramma curtuâ, into contrasto fra Çiçeron e Criste, ch'o l'ea ancon vivo in lô.
Se festezza o 30 de setembre.
Patronægo: Libbræ, bibliotecai, studioxi, archiolloghi, archivisti, studenti, tradutoî.
Emblema: capello da cardenâ, lion, crannio, libbro.
Colegaménti esterni[modìfica | modìfica wikitèsto]
- Wikimedia Commons a contêgne di inmàgine ò di âtri files in sce San Giœumo

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Template:Errore template
{{{1}}} mancànte
E instruçioìn segoénti són contegnûe inta sottapàgina Template:Errore template/man (modìfica·cronologîa)
Quésto template o serve pe generâ 'n mesàggio d'erô da vizoalizâ quànde 'n paràmetro òbligatöio do template l'è asénte ò compilòu in mòddo eròu. O template o l'inserísce ascì a pàgina inte 'na categorîa d'erô e dà de informaçioîn in sce cómme risòlve o problêma.
Scintàsci
{{Errore template|nómme do paràmetro|ògètto|t=tîpo d'erô]]|man=manoâle do template}}
Tîpi d'erô
- default: paràmetro òbligatöio asénte
r: paràmetro no riconosciûo


text:
Categorîa:Astronomîa
Etimologia[modìfica | modìfica wikitèsto]
Da o Grego Astron - Astro e Nòmos - Lezze
Introduçion[modìfica | modìfica wikitèsto]
L'Astrònomia, a l'é a sciensa ch'a studia i eventi celesti. Studia e òrìgini e l'evolosion, e proprietæ fixiche, chimiche e temporali di òggetti che forman l'Universo e che peuan êese òsservæ in scia sfèra celeste.
Stöia[modìfica | modìfica wikitèsto]
L' Astronomia a l'à na stöia longhiscima, a se studia scinn-a dai greghi e o ciu famoso di Astrònomi greghi, Tolomeo, o l' ha dito che a Tæra a l'é o Çentro dell'Univèrso. Int'o XVI Secolo sciensiati comme Keplero, Galileo Galilei e Niccolò Copernico dixeivan invece che o l'ëa o Sô a êse a ö çentro de l'Univèrso. Into XX Secolo a-a fin vegne descrita a nascion de l'Universo e into 1946 a vegne definîa a lezze do Big Bang.
O Scistema Solare[modìfica | modìfica wikitèsto]
Insemme a-o nòstro pianeta, a Tæra, i atri pianeti do scistema Solare son:
Sotocategorîe
Quésta categorîa a contêgne sôlo 'na sotocategorîa, indicâ chi de sótta.
Pàgine inta categorîa "Astronomîa"
Quésta categorîa a contêgne e 22 pàgine indicæ chi de sótta, in sce 'n totâle de 22.


text:
- Format
- E-bok
- Filformat
-
EPUB med Adobe-kryptering
Om Adobe-kryptering
- Nedladdning
- Kan laddas ned under 24 månader, dock max 3 gånger.
- Språk
- Japanska
- Antal sidor
- 60
- Utgivningsdatum
- 2021-10-31
- Förlag
- PublishDrive
- ISBN
- 9783949804717
Du kanske gillar
-
動物曼荼羅の塗り絵
Emil Rana O'NeilHäftad
Shoshinsha no tame no 3 D purinto E-bok
Gijutsu-sha ni manabu FDM 3 D purinto no subete89Laddas ned direkt
Läs i vår app för iPhone och iPada a 3Da a a a a a a a a c a a a a a a FDM 3Da a a a a aY cs a a a a a a Sa a a Yc e a a a a a a a a a a a FDM 3Da a a a a a a c a a Ya a a a a a a a a a a a a a a a a e a a a a a a a a a a a a a a a a e e a a c a a 3Da a a a a a a a a a a Sa a a a a a i M.Eng.i a a a a a Ya a aY cs a a a a a a a a e a a e a sa a a a e cs a a Za a a a a a a 3Da a a a a a aY c ZcY e a 3Da a a a a e a a a a a a a a a a 3Da a a a a a a a a a e a a a a a a a i a a a a a a i a a a a a Ye cs a e e a a a a a a c a a a a a a a a a a a Ultimakera Curaa a c a a a a Ye a e c a e Za a a a a a a a a a a c a a a e Za e e a a a Sa Sa a a a Sa a a c a a a a a a a a .stl "e;a a a a i 3Da a a i a a a a a a a a a a a a Ya a a a a a a e a a a a a a a a a a a a a a a cs a a i c a a a a a a a a e i a c a a e Za a a a a a a 3Da a a a a a a S a a a a a e a a Ya a a a a a a a a a a a a a a a e aS cs a S e a cY a a a a a a a a a a a Ya e c a 3Da a a a a a a a a a a e a 3Da a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a sa a a a c a a a a a e Sze a a a Sa a a c i c c c i a a a 1i 3Da a a a a a e 2i 3Da a a a a e a a a a a a a 3i a a a a 3Da a a a 4) a e a 3Da a a a a a a a a a a a a a 5i e a a a a a a a a a e a a e a s6)a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a 7) a Y 8) 3Da a a a 9) a a a a a a a a a a a a a a a a Sa a a a 3Da a a a a e a a a a a a e a a a a Sa Sa a a a a S e a a a a a a a a a a Ya a a a a a e a a a a a a a a a Ya a a a a a a a a a a e a e c a e Za a a a Sa Sa e za a c e a a a a a c a a a a a a a a a a a Ye a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a c Za a a a a a a a a c a a a c Ya a a a a a a a a a a a a a a a a e a a a c 56a sa a
KundrecensionerHar du läst boken? Sätt ditt betyg »
Fler böcker av M Eng Johannes Wild
-


text:
Plusvalô
O Plusvalô o l'è ün di concetti fondamentali dell' economia politica, definio da Karl Marx in te a sö ben nota opera O Capitâ. Marx o l'ea arrivou a definï o plusvalô partindo da o travaggio de dui atri economisti, Adam Smith e David Ricardo. Mentre l' economia preçedente a vedeiva o valô in ti oggetti, limitandose a seguï quello che avvegne attraverso o scangio de unna merçe con un'atra, l'introdusion do concetto de plusvalô a l'ha portou a vedde che o valô o deriva da o lòu. Segundo Lenin a teoria do plusvalô a l'è a pria angolare d'a teoria economica de Marx.
A vendita da forsa de lòu[modìfica | modìfica wikitèsto]
O valô de unna qualsiasi merçe perciò o l'è determinou da o tempo de lòu socialmente neçessaio pe a sö prodüsion. In atre parolle l'operaio o vende a sö forsa de lòu a-o proprietaio da fabbrica ( ò da tæra se o l'è un brassante agricolo ). Unna primma parte do tempo che l'operaio o passa lòuando a ghe serve pe guägnä quello che serve pe soddisfä i bezögni fondamentali, sö e d'a sö famiggia ( alimentasion, casa, etc.), oscia quelle che poemmo ciammä speize de mantegnimento, ottegnindo in cangio o salario. O tempo rimanente o l'è invece quello in to quæ se prodüxe o plusvalô e segundo Marx o no vegne retribuio, essendo coscì ä base do profitto do capitalista.
Pe questo motivo o padron o l'ha interesse a allungä l'oraio da giornä de lòu (Plusvalô assolüo) e a diminuï o tempo neçessaio perchè l'operaio o l'arrive a prodüe quante serve pe e speize de mantegnimento (Plusvalô relativo). Quest'urtimo risültou o se ottegne con l'organizzasion do lòu e co-o svilüppo tecnologico.


text:
Lengua sànscrita
O Sànscrito, (संस्कृतं - saṃskṛtam), a l'è unn-a lengua do gruppo lengoistego indoario. Unn-a de 23 lengue ofiçiæ de l'India a l'è parlâ in Sri Lanka, Nepal e Bangladesh ascì.
Descriçion e stöia[modìfica | modìfica wikitèsto]
O sànscrito a l'è a lengua liturgica do Buddiximo, de l'Induiximo e do Giamiximo ascì, quindi a l'è parlâ da-i moneghi in Cinn-a, Giappon, Thailandia e Vietnam e a g'ha unn-a poxiçion scimile a quella do Latin o do grego antigo in Euròpa.
Nòtte[modìfica | modìfica wikitèsto]
- ↑ Nisciùn de léngoa moæ
Atri progètti[modìfica | modìfica wikitèsto]
- Wikipedia a gh'à 'n'ediçión in lengua sànscrita (sa.wikipedia.org)
- Wikimedia Commons a contêgne di inmàgine ò di âtri files in sce Lengua sànscrïa


text:
Borgo Maggiore
Burgo Maggiô (Borgo Maggiore inta lengua sammainéise, E Bórgh into dialetto locâle da Romagna) o l'é 'na çitæ do stâto de San Marin.
Descriçion e stòia[modìfica | modìfica wikitèsto]
O gh'à 6.890 abitanti (into 2016) e o confinn-a co-i castelli de San Marin e de Aeguavîva. O confinn-a anche co-i comuìn italiann-i de Bulôgna e âtri.
A l'é a segunda çitæ sammainéise pe estensión de teritöio. O gh'à 'na superfiçie de 9,54 kilommetri quadrati.
Âtri progètti[modìfica | modìfica wikitèsto]
- Wikimedia Commons a contêgne di inmàgine ò di âtri files in sce Borgo Maggiore


text:
Briga Auta
Briga Âuta la è 'na cumüna de 42 abitànti d'ra Tèra Brigašca, ën pruvinsa de Cuni, Piemunte.
GeugrafiaModìfica
StoiaModìfica
Pòsti de interesseModìfica
EcunumiaModìfica
CultüraModìfica
ManifestassiunModìfica
Feste e feeModìfica
CumunicassiunModìfica
NòtteModìfica
- ↑ Istat - Pupulasiùn ru 31 agušt 2020.
- ↑ Clascificaçion sismica (XLS), in sce protezionecivile.gov.it.
- ↑ Legge 26 agosto 1993, n. 412, alegòu A, Tabélla di gràddi/giórno di Comùn pe Región e Provìnsa (PDF), in sce efficienzaenergetica.acs.enea.it, 1 màrso 2011, p. 151. URL consultòu o 25 arvî 2012.
Âtri prugèt'Modìfica
- Wikimedia Commons a contêgne di inmàgine ò di âtri files in sce Briga Auta


text:
Brochura Turística
date post22-Jul-2016
Category
Documents
view222
download0
Embed Size (px)
description
Transcript of Brochura Turística
O Charme da Costa Atlntica . 3
O Charme da Costa Atlntica . 7
8 . O Charme da Costa Atlntica
O Charme da Costa Atlntica . 11
O Charme da Costa Atlntica . 13
14 . O Charme da Costa Atlntica
O Charme da Costa Atlntica . 17
O Charme da Costa Atlntica . 19
20 . O Charme da Costa Atlntica
O Charme da Costa Atlntica . 23
O Charme da Costa Atlntica . 25
26 . O Charme da Costa Atlntica
O Charme da Costa Atlntica . 29
O Charme da Costa Atlntica . 31
32 . O Charme da Costa Atlntica
O Charme da Costa Atlntica . 35
O Charme da Costa Atlntica . 37
O Charme da Costa Atlntica . 39


text:
Ünterslavu
Ünterslavu o interslavu (medžuslovjansky, MeджycлoBjaHckы) e̍ üna lenga aussiliari ünternaçiunale, crea̍ speçificamente per a cumünicaçiu̍n tra ë va̍rie naçiue slave. A grama̍tica e u vucabülari sun basae ünteramente sci'ë lenghe slave muderne e u veyu slavunu de ge̍ija. A lenga se scrive cun l'alfabe̍ lati̍n o cun l'alfabe̍ çiri̍llicu. U diçiunari cuntegne circa dijœtu mila parole.
Ë prime obre ün lenga ünterslava sun stae scrite ünt'u se̍culu XVII, qandu u preve cruatu Juraj Križanić dürante ün longu segiurnu ün Rü̍ssia gh'a̍ scritu üna grama̍tica e qarchi testi cun l'agiütu d'ün idioma slavu ünventau che ciamava « ruski jezik ». Despœi, tanti panslavisti e a̍utri a̍n elaborau i soi prugeti, suvratütu ünt'u segunda parte d'u se̍culu XIX. A versiu̍n ü̍rtima de l'ünterslavu e̍ sta̍ crea̍ ün 2017 dopu a füsiu̍n de dui prugeti : u « slovianski », iniçiau ün 2006 da ün'eqipa de lenghisti de diversi paisi e basau sciü̍ tüt'ë currespundençe üntra ë lenghe slave muderne, e u « novoslovienskij », desvelupau despœi 2009 da u prufessu̍ cecu de l'ünfurma̍tica Vojtěch Merunka cuma mudernisaçiu̍n d'u slavunu eclasia̍sticu. I auturi d'achësta nœva versiu̍n sun Vojtěch Merunka e u tradütu̍ ulandese Jan van Steenbergen. Ün nuvembre d'u 2021 a cumünita̍ de l'ünterslavu cunsistëva de ciü̍ che qinze mila membri. Ün cumitau de çinqe membri e̍ respunsa̍bile d'a gestiu̍n d'a lenga.
L'ünterslavu e̍ stau ütilisau ünt'u film cecu « The Painted Bird », ün'adataçiu̍n d'u libru « L'aujelu pintu » da Jerzy Kosinski, cuma a lenga d'i paisai.[1]
Vede tambe̍n[modìfica | modìfica wikitèsto]
A̍utri prugeti[modìfica | modìfica wikitèsto]
- Wikimedia Commons a contêgne di inmàgine ò di âtri files in sce Ünterslavu
Referença[modìfica | modìfica wikitèsto]
Vi̍nculi esterni[modìfica | modìfica wikitèsto]
- Purtai ufiçiale d'a lenga ünterslava
- Purtai d'ünfurmaçiu̍n sci'u ünterslavu
- Diçiunari
- Giurnale scienti̍ficu
- Cumbri̍cula sciü̍ Facebook


text:
Andrea Rincon Andrea Rincon Andrea Rincon Andrea Rincon Andrea Rincon Andrea Rincon Andrea Rincon Andrea Rincon Andrea Rincon Andrea Rincon Andrea Rincon Andrea Rincon Andrea Rincon Andrea Rincon Andrea Rincon Andrea Rincon Andrea Rincon Andrea Rincon Andrea Rincon Andrea Rincon Andrea Rincon Andrea Rincon Andrea Rincon Andrea Rincon Andrea Rincon Andrea Rincon Andrea Rincon Andrea Rincon Andrea Rincon Andrea Rincon Andrea Rincon Andrea Rincon Andrea Rincon Andrea Rincon Andrea Rincon Andrea Rincon Andrea Rincon Andrea Rincon Andrea Rincon Andrea Rincon Andrea Rincon Andrea Rincon Andrea Rincon Andrea Rincon Andrea Rincon Andrea Rincon Andrea Rincon Andrea Rincon Andrea Rincon Andrea Rincon Andrea Rincon Andrea Rincon Andrea Rincon Andrea Rincon Andrea Rincon Andrea Rincon Andrea Rincon Andrea Rincon Andrea Rincon Andrea Rincon Andrea Rincon Andrea Rincon Andrea Rincon Andrea Rincon Andrea Rincon Andrea Rincon Andrea Rincon Andrea Rincon Andrea Rincon Andrea Rincon Andrea Rincon Andrea Rincon Andrea Rincon Andrea Rincon Andrea Rincon Andrea Rincon Andrea Rincon Andrea Rincon Andrea Rincon Andrea Rincon Andrea Rincon Andrea Rincon Andrea Rincon Andrea Rincon Andrea Rincon Andrea Rincon Andrea Rincon Andrea Rincon Andrea Rincon Andrea Rincon Andrea Rincon Andrea Rincon Andrea Rincon Andrea Rincon Andrea Rincon Andrea Rincon Andrea Rincon Andrea Rincon Andrea Rincon Andrea Rincon Andrea Rincon Andrea Rincon Andrea Rincon Andrea Rincon Andrea Rincon Andrea Rincon Andrea Rincon Andrea Rincon Andrea Rincon Andrea Rincon Andrea Rincon Andrea Rincon Andrea Rincon Andrea Rincon Andrea Rincon Andrea Rincon Andrea Rincon Andrea Rincon Andrea Rincon Andrea Rincon Andrea Rincon Andrea Rincon Andrea Rincon Andrea Rincon Andrea Rincon Andrea Rincon Andrea Rincon Andrea Rincon Andrea Rincon Andrea Rincon Andrea Rincon Andrea Rincon Andrea Rincon Andrea Rincon Andrea Rincon Andrea Rincon.
We can assure you that nobody has more variety of porn content than we do.
We have a zero-tolerance policy against illegal pornography.
We are working hard to be the best Andrea Ass Pics site on the web! Now she has a new page with the one that seeks to offer a more sensual image, therefore considers vulgar the tone that gave in the American page.
In July 2, 2005 won the contest La Mejor Cola del Valle The Best Butt of the Valley that gave an important push to her career.
All our sexy babes pictures are with persons of 18 years or older.


text:
Verdûa
Co-a paròlla verdûa se ragrupàn comunemente pàrti comestìbili de vàrie ciànte, in particolâ de òrtàggi. Se træta in ògni mòddo de 'na definiçión ch'a no l'è goæi precîza, inclùdendo ciànte de quæ o se mangia o frûto, e féuggie òpû e réixe.
Ûzi[modìfica | modìfica wikitèsto]
A verdûa a l'è cuxinâ inte 'na infinitæ de mòddi divèrsci, eséndo 'na de bâze de l'alimentaçión umâna inte tùtto o móndo. O l'è ascì 'n di aliménti ch'o fàn ciù bén a-a salûte, redûendo o réizego de contrâe vàrie moutîe, e contegnindo tànte sostànse nutritîve cómme vitamìnn-e e vàrri minerâli.
Nómmi da verdûa[modìfica | modìfica wikitèsto]
Chi de sotta se pœ védde 'na tabélla co-e ciù conosciûe variêtæ de verdûa, scrîte cómme se dîxan inte çèrtidùn vàriante da léngoa lìgure.
Variêtæ de verdûa lìguri[modìfica | modìfica wikitèsto]
- Àggio de Vexàrgo: coltivòu inta Valàdda Aróscia, in particolâ a Vexàrgo, dónde tùtti i ànni (da-o 1760) a se têgne a fêa de l'àggio.
- Spægo viovétto d'Arbénga: asæ râro a-a giornâ d’ancheu.
- Articiòcca spinôza de Arbénga: co-a tomâta cheu de beu, o spægo viovétto e a tronbétta, a l'è 'n di coscì dîti "quàttro d'Arbénga".
- Çiòula de Pignón: insémme a-a patàtta, a l'è 'n di prodûti tìpici de quésto picìn pàize da provìnsa da Spézza.
- Çiòula róssa zenéize: prezénte sorviatùtto inta Valàdda Gravéggia, into pàize de Né.
- Cöo gagétta: variêtæ de cöo garbûxo de picìnn-e dimenscioîn, coltivòu prinçipalménte tra Ciâvai e Lavàgna.
- Faxeu de l'Àquila de Pignón: dîto ascì "faxeu co l'éuggio", pe-a sò coloraçión.
- Faxeu lumê do Mangia: variêtæ òriginâia de Sèsta Godàn, de colôre rósso.
- Faxeu senerìn: variêtæ da Vàl de Vâa, o pigia o nómme da-o sò colôre tìpico çénie.
- Meizànn-a tónda zenéize: da-a caraterìstica fórma ariondâ.
- Patàtta canéllìnn-a néigra: variêtæ coltivâ in sce l'Apenìn Lìgure.
- Patàtta quarantìnn-a: prezénte in divèrse variêtæ, cómme a quarantìnn-a zenéize ò a Brügnœa.
- Patàtta de Pignón: insémme a-a çiòula, a l'è 'n di prodûti tìpici de quésto picìn pàize da provìnsa da Spézza.
- Poîscio néigro de L'ago: variêtæ de poîsci néigri, coltivâ inte l'òmònima fraçión de Borghétto Vâa.
- Râva de Nazìn (ò da Valàdda Pennavaire): coltivâ inte l'òmònimo comûne.
- Sùcca de Rochétta: variêtæ de sùcca òriginâia Rochétta, fraçión de Çéngio.
- Suchìn tronbétta (de Arbénga): coltivâ sorviatùtto inte sære, a-a giornâ d’ancheu a l'ha 'na fórma ciù retilìnia de quélla da "tronbétta".
- Tomâta cheu de beu (de Arbénga): variêtæ locâle da tomâta cheu de beu.
Piâti de verdûa
Nòtte[modìfica | modìfica wikitèsto]
- ↑ Grafîa in "u"
- ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 2,6 2,7 2,8 2,9 Sôlo a Varigòtti
- ↑ 3,0 3,1 Sôlo a Riâto
- ↑ Sôlo a Òrco Feìn
- ↑ Süca barbaresca, süca viurina ò sücun patecu a segónda de variêtæ.
- ↑ A Finâ mænn-a, Pîa e Càrxi
- ↑ A Riâto, Càrxi e Òrco Feìn
- ↑ Radición sôlo pe-a ciànta sarvæga
- ↑ 9,0 9,1 Dialetti de valæ do Neva e do Pennavaire.
- ↑ Puma de terra ascì, in mòddo ciæo da-o françéize pomme de terre.
- ↑ Nómme ciù antîgo
- ↑ A Riâto e Òrco Feìn
Galerîa d'inmàgine[modìfica | modìfica wikitèsto]
Vàrri tîpi de verdûa a-o Mercòu Òrientâle de Zêna.
In cànpo de articiòcche spinôze de Arbénga, a Lüxignan.
L'àggio de Vexàrgo, coltivòu inte l'òmònimo comûne.
Vìsta de 'na særa de sùcche tronbétte d'Arbénga, in provìnsa de Sànn-a (O Borghétto).
Véddi ascì[modìfica | modìfica wikitèsto]
Âtri progètti[modìfica | modìfica wikitèsto]
- Wikimedia Commons a contêgne di inmàgine ò di âtri files in sce a verdùa


text:
Scolopi
I Scolöpi són ’na congregaçión clericâle catòlica.
E Pîe Schêue són stæte fondæ a Rómma, in Sànta Dorotêa in Trastévere, da Sàn Giöxèppe Calasànçio into 1597 e into 1622 són stæte riconosciûe da-a Gêxa cómme Órdine di Çêghi Regolâri Pövei da Moæ de Dîo de Pîe Schêue, dîti dòppo Scolöpi ò Piârìsti. O Calasànçio o l’à creòu ’n’ativitæ educatîva de inspiraçión crestiànn-a, ma no confescionâle. Avèrta a-i Ebrêi, da-i quæ no se pretendéiva a conversción, a sò schêua popolâre e integrâle a l’êa de bàdda.
O Calasànçio o l’à azónto a-i tréi vôti tradiçionâli (castitæ, povertæ e ubidiénsa) in quàrto vôto, quéllo da particolâre atençión inte l’educaçión di figeu pövei. Dòppo o l’à vosciûo che st’òpera chi a fîse fæta sorviatùtto pe mézzo do ministêro sacerdotâle. L’Órdine ancón ancheu o cûra e o dirìzze o ciù antîgo colêgio de schêue popolâri: o Nazarén de Rómma, fondòu da-o mæximo Calasànçio into 1630.
Inta primavéia do 1597, o Calasànçio, ménbro da Confratèrnita di Dózze Apòstoli, o l’à vixitòu o quartê de Trastévere a Rómma e inta paròchia de Sànta Dorotêa o l’à avèrto ’na schêua parochiâle picìnn-a inspiròu da-o stâto d’abandón e ignorànsa di figeu. Quélla schêua a l’é diventâ o prinçìpio de Pîe Schêue. I zóveni che se són unîi a lê inti ànni dòppo àn decîzo de difónde vôti e de rionîse inte ’na comunitæ. A Gêxa a l’à aprovâ cómme Congregaçión Pòulìnn-a (da-o pàppa Pòulo V Borghéize) into 1617 e cómme Órdine religiôzo co-in vôto specìfico into 1622.
L’aotoritæ calasançiànn-a a s’é manifestâ da manimàn e a l’é stæta aprovâ da-a Gêxa cómme ’na misción educatîva crestiànn-a destinâ a-i figioìn e a-i zóveni, spartîa inte ’na comunitæ de vìtta religiôza e tratâ da persónn-e consacræ a Dîo, mêgio se sacerdöti. Scinn-a-a mòrte, o Calasànçio o s’é dæto da fâ pe-espànde a Congregaçión in Itàlia, Moràvia e Polònia e o l’à inscistîo de lóngo inte træ caraterìstiche.
- dâ prioritæ a l'educaçión scìn da l'infànçia,
- a l'educaçión di pövii,
- a l'educaçión a-a pietæ cristiànn-a.
Conligamenti esterni[modìfica | modìfica wikitèsto]
Atri progètti[modìfica | modìfica wikitèsto]
- Wikimedia Commons a contêgne di inmàgine ò di âtri files in sce Scolopi


text:
Golda Meir
Golda Meir (גּוֹלְדָה מְאִיר), primma Myerson, nasciûa Golda Mabovitch, a l'è stæta 'na diplomattica e statista isræliann-a, e quarta Primmo Ministro d'Isræ, tra 1969 e 1974. A l'ea nasciûa a Kiev, Ucrainn-a, o 3 mazzo 1898, e a l'è mòrta a Gerusalemme, Isræ, 8 dexembre 1978).
Golda Meir
Dæti personâli
Mòrte: Gerusalemme, dexembre 1978
Âtre informaçioìn
Vìtta[modìfica | modìfica wikitèsto]
A l'è stæta ûnn-a de primme dònne cappi de stato do mondo (preçedûa solo da Sirimavo Bandaranaike de Sri Lanka e de Indira Gandhi de l'India) e a primma de l'Oriente Proscimo.
Âtri progètti[modìfica | modìfica wikitèsto]
- Wikimedia Commons a contêgne di inmàgine ò di âtri files in sce Golda Meir


text:
Federigo II do Sacro Impeo Roman
Federigo II imperatô (into zeneize de l'eppoca Freirigo; Iexi 1194 - Castello Fiorentin, presso San Seveo, Puggia, 1250).
Figgio de l'imperatô Enrico VI de Hohenstaufen e de Constança d'Atavilla, o fu posto, doppo a morte do poæ e, doppo, da moæ, into 1198, segondo e dispoxiçioin testamentaie de quest'urtima, sotto a tutella de pappa Innoçençio III. Incoronao re de Seçilia za verso a fin de mazzo do 1198, o se trovò in boiia di fœüdatai todeschi e normanni che se contendeivan l'influença polittica insci-o regno. Solo into 1206 l'Innoçençio III o poe' fâse consegnâ o Federigo che, proclamao maggiorenne, o s'unì in matrimonnio into 1209 co-a Constança d'Aragon. Mentre daprimma l'ea intençion do pappa de impedî in ogni moddo l'union da coroña imperiâ a quella reâ de Seçilia insci-o cappo do Federigo, e preteize de l'Otton de Brunswick insci-o regno normanno, una votta deventao imperatô co l'arembo do pappa, determinon a scominniga contro quest'urtimo, e l'invio a-i prinçipi de Germania de procede a l'eleçion de 'n nœuvo sovran. Coscì o Federigo, andæto in Germania, o poe' ese elezuo re into 1212 a Francoforte, ma solo doppo a battaggia de Bouvines (1214), inta quæ l'Otton o fu batuo da-o Feipo Aogusto de França, so alliao, o l'ariescì a diventâ l'incontrastao padron da coroña germanica.
Riordinao i afæ de Germania, o Federigo o promisse a-o nœuvo pappa Onoio III de condue 'na croxâ contra i infedeli e, derê asseguaçion d'aministrâ a Seçilia separaa da l'impeo, o çenzette o 22 nov. 1220 a coña impeiâ in S. Pê.
Rentrao into regno de Seçilia, o ghe començò una profonda œuvia de riordenamento: o ristabilì l'aotoritæ regia contro i fœüdatai, o riorganizzò i scistemi aministrativi e giudiçiai, instaorando un assolutismo che, ben servio da 'na nœuva classe de fonçionai fedeli e capaxi (tra lô Goffre' da Viterbo e Pê da Vigna) o determinò, nonostante l'exoxitæ de çerti monopoli, o benêse de popolaçioin governæ.
Inte quelli anni risurton vañe e receste mosseghe da-o pontefixe de condue a promissa croxâ: con diverse scuse e pretesti, o Federigo o l'ariescì sempre a eludde o dexideio de l'Onoio III. O partì finarmente (ag. 1227) doppo l'eleçion do successô Grigœu IX, ch'o se mostrava deciso a scominigâlo, ma o rentrò pochi giorni doppo a caosa de 'n'epidemia scciuppâ in sce-e nave. Corpio da-a scominiga, o ripartì into zugno 1228; mediante 'n acordio co-o surtan al-Kāmil o l'ótègne Gerusalemme, da quæ o çenzette a coña de re o 18 março 1229 pe-i driti vegnuighe da-a Zabella de Brienne, ch'o l'aiva spozao into 1225, doppo a morte da primma moggê.
In Italia fratanto o pappa o l'aveiva arecugeito in exerçito ch'o devastava o so regno; solo o so ritorno o l'ariescì a ristabilî a paxe. Doppo avei urteiomente perfeçionao l'ordenamento legislativo mediante a promurgaçion de Constituçioin melfitañe into 1231 (Constitutiones Regni Siciliæ), o se vóze' a-a definiçion di rapporti co-i Comun lombardi, che durante a so permanença in Oriente aveivan fæto caosa comuña co-o pappa. A dieta convocâ a Ravenna into dex. 1231 a riafermò l'ata sovranitæ imperiâ in sce-i Comun ma sença risurtao pratico arcun. Succescivamente fu i afæ de Germania a rende necessaia a so presença: o figgio Enrico, rebellaose, o s'ea arecugeito in gio tutti i scontenti da politica do poæ. Ristabilio a proppia aotoritæ e ótegnúo l'apoggio di prinçipi contro i Comun, inta battaggia de Cortenœuva (27 nov. 1237) o l'inflisse 'na grave sconfita a-a liga lombarda: o mæximo caroçço de Milan o caze' inte moen do Federigo.
Ma, mentre i Comun arecugeivan de nœuve forçe, o maiezzo (1239) do figgio Enço con l'Adelaxa viddoa de l'Ubado Visconte, zuxe de Tore e de Gallua, o rincruiva l'ostilitæ do Grigœu IX ch'o veddeiva a Gexa privâ de l'ereditæ sarda promissa da l'Adelaxa. O Federigo, anco-ina votta scominigao into março 1239, o l'ariescì però a impedî che se radunesse a Romma o concilio indito co-o fin de depoñilo, catturando gran parte di convocæ (1241).
Ma morto o Grigœu, o successô Innoçençio IV, rœünio into zugno 1245 un concilio a Lion, o scominigò e depose o Federigo, e o bandì contro de lê una croxâ de tutti i popoli crestien. O Federigo o tentò de riagî; ma in Germania fu elezuo re o margravio de Turingia Enrico Raspe; in Italia, mentre Parma a cazzeiva in man a 'na façion favoeive a-o papato, e forçe ostî se feççan sempre ciu menaççose. O Federigo o tentò alloa de razonze 'n acordio co-o pontefixe, ma invan. Into 1248 o dovette subî 'na dua sconfita sott'a-e miage de Parma e l'anno seguente o diletto figgio Enço, battúo inta battaggia de Fossâta, o cheite inte moen di Bologneixi, che o tègnan prexonê scin a-a morte (1272). Solo da-a Germania, dove o successô de l'Enrico Raspe, o Ghigermo d'Olanda, o fu sconfito da-o figgio do Federigo, Corrado, l'imperatô o l'ebbe de notiçie confortante. Ma de lì a poco o Federigo o moì a l'improvista, vittima de 'n attacco de desenteria.
Tra i so figgi ricordemmo l'Enrico avuo da-a Costança d'Aragon e o Corrado IV da-a Iolanda de Brienne, legittimi; o Manfreddi (legittimao doppo o 1235) da-a Gianca Lancia; l'Enço e o Federigo d'Antiochia, inlegittimi.
A lettiatua italiaña[modìfica | modìfica wikitèsto]
A figua do Federigo l'è ligâ a-a stoia da lettiatua italiaña pe quella scœua seçiliaña ch'a fu a primma palestra, in sce di temi provençæ, da nœuva poexia vorgâ italiaña, e ch'a se ciammò seçiliaña aponto perché, comme dixe o Dante into De vulgari eloquentia, scioia a-e corte do Federigo e do Manfredi, re de Seçilia; o fu poeta lê mæximo (se gh'atriboisce 4 cançoin); o dette impurso a-a cortua, realizzando l'incontro fra træ çiviltæ, a latiña, a grega e l'araba, promovendo de verscioin di œuvie ignote a-i latin (a-a so corte laoò o Michê Scoto; into 1230-32 fu o Federico II a inviâ a l'universcitæ de Bologna e a di atre universcitæ di œuvie de l'Averroè tradute da l'arabo) e i studdi de filosofia naturâ (da l'astrologia, professâ a-a so corte da-o Michê Scoto e o Teodoo, a-a matematica: a lê o Lonardo Fibonacci o dedicò o Liber quadratorum); o s'impegnò lê mæximo inte de dispute scientifiche e filosofiche (se ricorda i "Quexiti seçilien" con l'Ibn Sab‛īn) e o scrisse un trattao de farconaja (De arte venandi cum avibus) ricco d'oservaçioin dirette; famoso a-i so tempi o zoo che-o Federigo o l'arecugette con di animæ esotichi.
Grandiscima l'influença do so penscêo e do so mecenatismo in sce l'arte do tempo, da-i originaliscimi castelli, a-a statoaia, a-a sfragistega, a-e monæe, a l'inlustraçion di codexi.
Into campo politico a so esperiença a concludde in çerto senso l'impêo medievâ, a-a tradiçion universalistega do quæ lê o vincolò in quarche moddo a so geniâ œuvia d'organizzatô do Regno, che pe tanti aspetti a g'ha di presentimenti a-a dreitua moderni.
Notte[modìfica | modìfica wikitèsto]
Atri progètti[modìfica | modìfica wikitèsto]
- Wikimedia Commons a contêgne di inmàgine ò di âtri files in sce Federigo II do Sacro Impeo Roman


text:
Carità di S. Francesco
Quand’u veddeiva ün poviôu: allegri, bùn umû!
U se sentiva sübitu strenzise u chéù da-u dû!
« M me demuu, ma luiâtri han famme » — u se dixeiva;
E lì u ghe dâva tütti i sodi che u l’aveiva.
Ansi u s’ea fìn prumissu de nu dî mai de nu
A chi ghe dumandesse in numme du Segnû.
E u s’é sentìu de votte versu de lû cummossu
A-u puntu de levâse finn-a i vestì d’indossu.
San Francesco ed il lebbroso
....
Ün giurnu u se n’andâva a passeggiâ a cavallu,
Assortu cumme sempre e sempre ciü decizu
De vuèi a tütti i custi ün postu in Paradizu;
A-u svoltu d’ünn-a stradda u s’é truvôu davanti
Quellu che lé u n’avièiva vusciüu per tütti i Santi:
Bezéùgna che ve digghe che lé u sentîva ün tale
Ribressu pe-i lebbruzi che nu se dà l’eguale.
Ebbèn, ve-u lì che u vedde, cun ün pâ d’éùggi invedraè,[1]
U ciü refüuzu[2] forse de quelli desgrasiaè;
Cumme se u fuise staètu culpìu int u mezu a-u chéù,


text:
(patoué de Vagrezentse)
GEX Corrado
Arvéi 1932 - Ceva (CN) 1966
Ommo poleteucco de groou pèis, sa carriére s'è aplantée tro vitto a coza d'eun assidàn eun avión. L'a su mantchérì bièn ate lo prestije de la Val d'Ousta, grase a se capasitéi naterelle é a son for eungadzemèn. Devàn comme Assesseur a l'Eunstruchón pebleucca é apréi comme Députéi, s'è euntchardjà di probléme di minoritéi leungueusteuque é l'a su bailléi eun nouo élàn ou patoué valdotèn deun eun momàn creteucco pe seutta lenva que reuscaa de disparétre.


text:
1620
O 1620 (MDCXX inte nùmeri români) o l'é 'n ànno bizestîle do XVII secolo.
FætiModìfica
EuröpaModìfica
8 novénbre - Bílá Hora (Praga). Batàggia da Montagna Gianca, conbattûa da l'inperatô Ferdinàndo II d'Asbùrgo e da-a Lîga catòlica cóntra a Confederaçión boêma do Federîgo V do Palatinâto.
ÀziaModìfica
ÀfricaModìfica
AméricaModìfica
ÒceàniaModìfica
ArteModìfica
CostruçiónModìfica
InovaçiónModìfica
NasciûiModìfica
Onofrio Palumbo [?], Masaniello (29 zûgno 1620-16 lûggio 1647), 1647 ca. (Museo naçionâle de San Martìn - Napoli)
MòrtiModìfica
Âtri progèttiModìfica
- Wikimedia Commons a contêgne di inmàgine ò di âtri files in sce 1620


text: LO LO P. NICOLA STIGLIOLA Giesuita, che ppe sboreja, e ghiuste fine suoje se volette annasconnere sott' a la mascara e a li panna anagrammateche de GIANCOLA SITILLO, avennose pigliato lo ncommeto de travestì l' Aneide dé Vergilejo a la Napoletana (chelleta che nyererà le reoscette a ciammiello ) sustato sforconejato da l' ammice , che restajeno stopa pafatte nvedè no tabarro , e sopratioro ccosst accuoncio mettuto ncuollo e no Rommano de chella sciorta, a lo 1699. lo facette i la primma vota nsoppressa , aliàs lo mettette 'n mano a li Stampature . E chi ve pò di cocche prea jezza, e comme a braccia aperte fuie accuovoto da lo pprubbeco grellejante ppe isto bello, partoro scapolato a lluce nsarvamiento!, ma che buò si sto bello mascolone ppe bona sciorta nosta cchiù che soja scappaie le granfe arciye de chell' arpia de sciorte nvedejosa , c li diente de chill autro brutto viecchio vavuso roseca-tutto, de tant' autre belle cose mperTò, che chillo grann' ommo facerte, no ffuie ac-. cossi , pocca tutte jestero ammitto affuffate, va trovanno mo da chi , c quotpeo , non


text:
ÝÌÃÉ ÃÕÈÍÊ ÊæäÓ ÚäæÇäÇ ááÕÑÇÚ ÇáÓíÇÓì Èíä ÇáÞæì ÇáÇÓÊÚãÇÑíÉ ÇáÛÑÈíÉ æÚãáÇÆåÇ Ýì ÇáãäØÞÉ ãä äÇÍíÉ æÈíä ÇáÇÑÇÏÉ ÇáÔÚÈíÉ áÃãÊäÇ ãä äÇÍíÉ ÃÎÑì ... æãÇÒÇáÊ ßá ÇáÃØÑÇÝ ÊÍÇæá Ýåã ãÇ ÍÏË ... æßíÝ ÓÞØ ÇáØÇÛæÊ ÈåÐå ÇáÓÑÚÉ ... æåá ÓÊßæä ËæÑÉ ÊæäÓ åì ÇáÍáÞÉ ÇáÃæáì ãä ãÓáÓá ÓÞæØ ÇáäÙÇã ÇáØÇÛæÊì ÇáÐì íÍßã ÇáÚÇáã ÇáÚÑÈì æÈÏÇíÉ áÊÇÑíÎ ÌÏíÏ Ãã Ãä Þæì ÇáÈÛì ÓÊÊãßä ãä ÊØæíÞ ÇáËæÑÉ ÓÑíÚÇ æÇÚÇÏÉ ÇáÃãæÑ Çáì ãÇ ßÇäÊ Úáíå ...
ÇáÇÌÑÇÁÇÊ ÇáÊì ÓÇÑÚÊ ÈÚÖ ÇáÍßæãÇÊ Çáì ÇÊÎÇÐåÇ ßæÞÝ ÇÑÊÝÇÚ ÃÓÚÇÑ ÇáÓáÚ ÇáÃÓÇÓíÉ Ãæ ÒíÇÏÉ ÏÚãåÇ Ãæ ÊÎÝíÖåÇ Êäã Úä ÇÏÑÇß ÎØæÑÉ ãæÞÝåÇ ... ÝÝíãÇ ãÖì ßÇä ÇáÇÚáÇä Úä ãËá Êáß ÇáÇÌÑÇÁÇÊ íæÇßÈå ÒÝÉ ÇÚáÇãíÉ æßÃäåÇ ÕÏÞÉ ãä ÇáÍßæãÉ Úáì ÔÚÈåÇ ÃãÇ Çáíæã ÝÇäåÇ ÊÈÏæ ßäæÚ ãä ÇáÇÌÑÇÁÇÊ ÇáæÞÇÆíÉ áÊÌäÈ ÇáËæÑÉ ÇáãäÊÙÑÉ Ãæ ÇáÇÚÊÐÇÑ ÇáãÈåã ...
æãä Öãä Êáß ÇáÇÌÑÇÁÇÊ ÇáÚÇÌáÉ ÇáÇãÊäÇÚ Úä ÇáÊÕÑíÍÇÊ ÇáÇÓÊÝÒÇÒíÉ æÊÛííÈ ÈÚÖ ÇáæÌæå ÇáÈÛíÖÉ æÇáãÓÊÝÒÉ - ßæÌå ÃÍãÏ ÚÒ Ýì ãÕÑ ãËáÇ - Úä ÇáÙåæÑ ÇáÇÚáÇãì ... æåæ ãÇ íÚØì ÏáÇáÉ æÇÖÍÉ Úáì Ãä ÇáÃäÙãÉ ÇáÍÇßãÉ ÞÏ ÈÏÃÊ ÊÊÍæá ãä ãæÞÝ ÇáÇÓÊåÊÇÑ ÈÇáÔÚæÈ æÇãÊåÇä ßÑÇãÉ ÇáÈÔÑ æÇÐáÇáåã Çáì ãæÞÝ ÇáÏÝÇÚ æÇáÊÑÞÈ ÇáÍÐÑ Ýáã íÚÏ ÞÇäæä ÇáØæÇÑÆ íÎíÝ ÃÍÏÇ ... Ãæ åßÐÇ íÔÚÑ ÇáäÇÓ Úáì ÃíÉ ÍÇá ... Èá Çä ÇáÊÚáíÞ ÇáÑÓãì Úáì ËæÑÉ ÊæäÓ Ýì ÍÏ ÐÇÊå íÏá ÏáÇáÉ ÞÇØÚÉ Úáì ÍÇáÉ ÇáÐÚÑ ÇáÊì ÊÚíÔåÇ ÇáÃäÙãÉ ÇáÍÇßãÉ ÝáíÓ ãä ÇáãäØÞì Ãä íÕÑÍæÇ ÈÇÍÊÑÇã ÇÑÇÏÉ ÇáÔÚÈ ÇáÊæäÓì æíÊÌÇåáæÇ ÇÑÇÏÉ ÔÚæÈåã ÇáÊì ÊÚíÔ äÝÓ ÇáæÇÞÚ ÇáÐì ÚÇÔå ÇáÊæäÓíæä Ýì Ùá Íßã Èä Úáì ...
1- ÇáÏãÇÑ ÇáäÝÓì æÍÑÞ ÇáÐÇÊ
ÙÇåÑÉ ÇÞÏÇã ÇáÈæÚÒíÒì Úáì ÇÍÑÇÞ äÝÓå æÇä ßÇäÊ ãÍÑãÉ ÍÑãÉ ÞØÚíÉ ÊÍÊÇÌ Çáì ÔÆ ãä ÇáÊÃãá ÎÕæÕÇ æÇäåÇ ÈÏÃÊ ÊÊßÑÑ Ýì ÃßËÑ ãä ÈáÏ ßãÕÑ æÇáÌÒÇÆÑ æãæÑíÊÇäíÇ ... æÇáÐì íÈÏæ áì ÃäåÇ áÇ íãßä Ãä Êßæä äÇÊÌÉ Úä ÇáÝÞÑ æÍÏå æÇäãÇ åì äÊíÌÉ ãÃÓÇæíÉ áÍÇáÉ ãä ÇáÏãÇÑ ÇáäÝÓì ÇáäÇÊÌ Úä ÝÞÏÇä ÇáÃãá Ýì Ãì ÊÛííÑ Ãæ ÊÍÓä ãÚ ÛíÇÈ ÇáÕáÉ ÈÇááå ... æÈØÈíÚÉ ÇáÍÇá ÝÇä ÇáÇäÓÇä ÇÐÇ ãÇ æÕá Çáì ÍÇáÉ ÇáíÃÓ ÇáÊì ÇäÊåì ÇáíåÇ ÇáÈæÚÒíÒì Ýáä íÌÏì ãÚå ÇáÊÎæíÝ ÈÇáÓÌä Ãæ ÛíÑå æÈÇáÊÇáì ÝÇä ÇáÃäÙãÉ ÇáÍÇßãÉ ÇáÊì ÇØãÃäÊ Çáì ÎæÝ ÇáäÇÓ ãä ÇáÈØÔ æÇáÊÑæíÚ ÃÕÈÍÊ Ýì ãæÞÝ áÇ ÊÍÓÏ Úáíå ÇÐ äÒÚ ãäåÇ ÓáÇÍåÇ ÇáÃåã æÇáÃÞæì ÇáÐì íÍÝÙ áåÇ åíÈÊåÇ æíÛÑíåÇ ÈãÒíÏ ãä ÇáÙáã æÇÑåÇÈ ÇáÔÚæÈ ...
åäÇß ÇáÇáÇÝ ãä ÇáÔÈÇÈ íÚíÔæä äÝÓ ÍÇáÉ ÇáÏãÇÑ ÇáäÝÓì ÇáÊì ÚÇÔåÇ ÇáÈæÚÒíÒì áíÓ ÝÞØ ÈÓÈÈ ÇáÝÞÑ Ãæ ÇáÈØÇáÉ æÇäãÇ ááÇÍÓÇÓ ÈÇáÞåÑ ... ÝÇáÔÈÇÈ ÇáÌÇãÚì ÇáÐì íÍÊÑÞ ßá íæã áÝÞÏÇä Ãì ÈÇÑÞÉ Ããá Ýì ÊÍÓä ÃæÖÇÚå ÇáãÚíÔíÉ íÌáÏ äÝÓíÇ ÈÚáæ ÇáÝÇÓÏíä Ýì ÇáÃÑÖ æäÝæÐåã ÇáãÇáì æÇáÓáØæì æÇÑÊÝÇÚåã ÝæÞ ßá ÇáÞæÇäíä ÇáæÖÚíÉ ...
áã äÓãÚ Úä ÇÞÏÇã ÇäÓÇä Úáì ÇÍÑÇÞ äÝÓå ÃíÇã ÇáÇÍÊáÇá ÇáÊì ÚÇÔÊ ÔÚæÈäÇ Ýì Ùáå ÕÏíÞÉ ááÝÞÑ æÓÎÑÊ ØÇÞÇÊåÇ ááÈÇÔÇæÇÊ æÇáÇÞØÇÚííä æÇáãÍÊáíä áßäåÇ áã ÊÚÔ ÍÇáÉ ÇáÏãÇÑ ÇáäÝÓì ÇáÐì íÚíÔå ÇáßËíÑæä ãä ÔÈÇÈ ÇáÃÌíÇá ÇáÍÇáíÉ Úáì ÇáÑÛã ãä ÇäÊÔÇÑ ÇáÊÚáíã æ ( ãÌÇäíÊå ! ) ... ÝãÇ ÇáÐì ÊÛíÑ¿ Ãæáã íßä ÇáÇÍÊáÇá æÍÔíÇ Ýì ÊÚÇãáå ãÚ ÇáäÇÓ æÝì ÇÐáÇáå áåã ¿ ... Èáì æáßäå ÇÓÊÞÑ Ýì ÃÐåÇä ÇáäÇÓ ßÚÏæ ãÍÊá íæÔß Ãä íØÑÏ æÊÊÍÑÑ ãäå ÇáÈáÇÏ æÇáÚÈÇÏ ... ÃãÇ ÃäÙãÉ ÇáÍßã ÇáÍÇáíÉ ÝÇäåÇ ÞÏ ÐÈÍÊ ÇáÔÚæÈ äÝÓíÇ ÈÝÓÇÏåÇ ÇáãÓÊÔÑì æÈØÔåÇ ÇáÝÑÚæäì æÝÔáåÇ ÇáãÐÑì æãÌÇåÑÊåÇ ÈãæÇáÇÉ ÃÚÏÇÁ ÇáÃãÉ ÈÇáÇÖÇÝÉ Çáì ÞÊáåÇ áßÑÇãÉ ÇáÇäÓÇä æÊÏãíÑåÇ áãÓÊÞÈá ÇáÃÌíÇá ÇáÔÇÈÉ ÇáÊì ÊãËá äÓÈÉ ÚÇáíÉ Ýì ÈáÇÏäÇ ...
Çááå ÊÈÇÑß æÊÚÇáì íãÊä Úáì ÚÈÇÏå ÈÃäå ßÑãåã ÝíÞæá ÚÒ ãä ÞÇÆá : ( æáÞÏ ßÑãäÇ Èäì ÇÏã ) ... æåÐÇ ÇáÊßÑíã íÔãá ßá Èäì ÇÏã ãÄãäåã æßÇÝÑåã ... ÃãÇ ÃæáÆß ÇáØÛÇÉ ÝÇäåã ÓÍÞæÇ ßÑÇãÉ ÇáÇäÓÇä æåã íÚÒÝæä áå ÇáÃäÇÔíÏ ÇáæØäíÉ ÍÊì ÌÚáæå íßÝÑ ÈÇáæØä æíÛÇãÑ ÈÍíÇÊå Úáì ÙåÑ ãÑßÈ ÕÛíÑ áßì íÝÑ ãä æØäå Çáì ÔÇØÆ ÇáÍÑíÉ æÇáßÑÇãÉ ÇáÇäÓÇäíÉ ...
áÇ íãßä Ãä íßæä ÝÑÇÑ ÇáÔÈÇÈ æßÝÑå ÈÇáæØä ÈÓÈÈ ÇáÝÞÑ æÍÏå æÇäãÇ ÇáÓÈÈ ÇáÃæá åæ ÇáÇÍÓÇÓ ÈÇáåæÇä ... ÝÔÚÈ ÃÝÛÇäÓÊÇä æÇáÕæãÇá æåãÇ ãä ÃÝÞÑ ÔÚæÈ ÇáÚÇáã áã äÓãÚ Úä ÇÞÏÇã ÃÍÏ ãäåã Úáì ÇÍÑÇÞ äÝÓå ...
æáÐáß ÝÇä ÃÎÔì ãÇ äÎÔÇå Ãä ÊÊÝÔì ÇáÙÇåÑÉ ÇáÈæÚÒíÒíÉ Ýì ÃæÓÇØ ÔÈÇÈäÇ ÇáÐì íÚÇäì ÇáßËíÑæä ãäå äÝÓ ÙÑæÝ ÇáÈæÚÒíÒì ßãÇ ÐßÑäÇ ...
Çä ÃÑÖäÇ áÇ ÊäÞÕåÇ ÇáãæÇÑÏ ÇáØÈíÚíÉ æÇáÈÔÑíÉ æáÇ ÊäÞÕåÇ ÇáÚÞæá ÇáãÝßÑÉ æÇáãÈÏÚÉ æáÇ ÖÇÞÊ íæãÇ ÈäÇ Ãæ ÊäßÑÊ áäÇ æáßä ÃæáÆß ÇáØÛÇÉ ÌÚáæÇ ÇáÔÈÇÈ íÎÇØÈ ÈáÏå ÎØÇÈ ÇáÇÈä áÃãå ÈäÝÓ ãäßÓÑÉ :
íÇ ÈáÏäÇ íÇ ÈáÏ ...
åæ ãä ÇãÊì ÇáæáÏ ...
ÈíÎÇÝ ãä Çãå ...
áãÇ Ýì ÇáÖáãÉ ÊÖãå ...
ÕÏÞíäì ÎÝÊ ãäß ...
ÎÝÊ ãäß ÕÏÞíäì ...
áæÃä ãÔßáÊäÇ ÇÞÊÕÇÏíÉ Ãæ áæ Ãä ãÚÇäÇÊäÇ ÈÓÈÈ ÚÇã Ãæ ÃÚæÇã ÑãÇÏÉ áåÇä ÇáÎØÈ ... áÞÏ ãÏÍ ÑÈäÇ ÊÈÇÑß æÊÚÇáì ÇáÃäÕÇÑ Ýì ßÊÇÈå ÇáßÑíã ÍíË ÞÇá : ( æíÄËÑæä Úáì ÃäÝÓåã æáæ ßÇä Èåã ÎÕÇÕÉ ) ÝÇÑËäÇ ÇáÏíäì æÇáÊÇÑíÎì æÇáÍÖÇÑì íÚáãäÇ ßíÝ äæÇÌå ÇáÝÞÑ Ãæ ÇáÎÕÇÕÉ ... ÝäÍä ÃÊÈÇÚ äÈì ßÇä íÑÈØ ÇáÍÌÑ Úáì ÈØäå æáÞÏ ÞÇá Õáì Çááå Úáíå æÓáã : ( æÇááå ãÇ ÇáÝÞÑ ÃÎÔì Úáíßã æáßä ÃÎÔì Ãä ÊÝÊÍ Úáíßã ÇáÏäíÇ ßãÇ ÝÊÍÊ Úáì ãä ÞÈáßã ÝÊäÇÝÓæåÇ ßãÇ ÊäÇÝÓæåÇ ÝÊåáßßã ßãÇ ÃåáßÊåã ) : æíÞæá Õáì Çááå Úáíå æÓáã ( ÇäãÇ ÊäÕÑæä æÊÑÒÞæä ÈÖÚÝÇÆßã ) ... æßáãÉ ( ÇäãÇ ) ÊÝíÏ ÇáÍÕÑ ÝßÃä ÇáÑÒÞ ãÑÊÈØ ÈÇáÇÍÓÇä Çáì ÇáÖÚÝÇÁ ...
Çä Çááå ÊÈÇÑß æÊÚÇáì ÞÏ ÃãÑäÇ ÈÇáÓÚì Ýì ÇáÃÑÖ ÝÞÇá : ( ÝÇãÔæÇ Ýì ãäÇßÈåÇ æßáæÇ ãä ÑÒÞå ) áßäå ÃÞÓã ÈÐÇÊå ÇáÚáíÉ Ãä ÃÑÒÇÞ ÇáÚÈÇÏ Ýì ÇáÓãÇÁ ÝÞÇá : ( æÝì ÇáÓãÇÁ ÑÒÞßã æãÇ ÊæÚÏæä ÝæÑÈ ÇáÓãÇÁ æÇáÃÑÖ Çäå áÍÞ ãËáãÇ Ãäßã ÊäØÞæä ) ... ÝÇáÓÚì Ýì ÇáÃÑÖ ÃãÇ ÇáÑÒÞ ÝÝì ÇáÓãÇÁ ... áßä ÃæáÆß ÇáØÛÇÉ ÓÏæÇ ÃÈæÇÈ ÇáÓÚì æÖíÞæÇ Úáì ÇáäÇÓ ÇáãÏÏ ÇáÇíãÇäì ÝÊÞØÚÊ ÈÇáäÇÓ ÃÓÈÇÈ ÇáÃÑÖ æÇáÓãÇÁ ...
ÇáßÑÇãÉ ÇáÇäÓÇäíÉ æÇáÃãä ãä ÇáÎæÝ æÇáÃãä ÇáÛÐÇÆì åì ÃÓÇÓíÇÊ ÍíÇÊíÉ íÎÊá äÙÇã ÇáÍíÇÉ Çä åì ÝÞÏÊ æÞÏ íÎÊá ÇáÊæÇÒä ÇáäÝÓì Çä åì ÓáÈÊ ÝÊßæä ÇáäÊíÌÉ åì ÇáÙÇåÑÉ ÇáÈæÚÒíÒíÉ ...
2 - ËæÑÉ ÊÈÍË Úä ÞÇÆÏ
ãÇÒáÊ ÃÞÝ ãÊÃãáÇ áááÙÇåÑÉ ÇáÈæÚÒíÒíÉ ... ÝÇáÈÚÖ íØáÞ Úáíå áÞÈ ( ÇáÔåíÏ ) æÇáÃÛáÈíÉ ÇáÚÙãì ÊÊÚÇØÝ ãÚ ãÝÌÑ ÇáËæÑÉ ÇáãäÊÍÑ æÇä ßÇäÊ ÊÏÑß ÇáÍÑãÉ ÇáÞÇØÚÉ ááÇäÊÍÇÑ ... áßääì áÇ ÃÞÝ åäÇ ãæÞÝ ÇáãÝÊì áÃääì áÇ Ããáß ÔíÆÇ ãä ÃÏæÇÊ Ãæ ãÄåáÇÊ ÇáÇÝÊÇÁ ... æÇäãÇ ÃÞæã ÈÇÓÊÞÑÇÁ ÍÏË ÛíÑ ãÓÈæÞ - Úáì ÍÏ Úáãì - ÝãÇ ÓãÚÊ ãä ÞÈá Úä ËæÑÉ ÔÚÈíÉ íÝÌÑåÇ ãäÊÍÑ íÇÆÓ ãä ÍíÇÊå áíåÈ ÇáÍíÇÉ áÔÚÈå Ïæä Ãä íÚáã ...
åÐÇ ÇáÍÏË íÈÏæ Ãäå ÓíÍÏË ÊÛííÑÇ ÌÐÑíÇ Ýì ÍÓÇÈÇÊ æÃÓÇáíÈ ÍßÇã ÇáÈÛì æÃÌåÒÉ ÇáÞãÚ æÓÍÑÉ ÇáÇÚáÇã ... ÝáÞÏ ßÇä ÔÚÇÑåã ÞÈá Ðáß ÇáÍÏË : ( Åöäøó åóÄõáÇÁ áóÔöÑúÐöãóÉñ Þóáöíáõæäó æóÅöäøóåõãú áóäóÇ áóÛóÇÆöÙõæäó æóÅöäøóÇ áóÌóãöíÚñ ÍóÇÐöÑõæäó ) ... æÇáãÞÕæÏ ÈÇáÔÑÐãÉ åäÇ ãä ÃÓãæåã ÈÇáÃÕæáííä Ãæ ÇáÇÑåÇÈííä ... æÇáÝÑÞ Èíä ÇáãÕØáÍíä íßÇÏ íÞÊÑÈ ãä ÇáÝÑÞ Èíä ÇáãÝÚæá Èå æÇáÝÇÚá ... áßä åÐå ÇáäæÚíÉ ÇáÌÏíÏÉ áíÓ áåÇ ãÍá ãä ÇáÇÚÑÇÈ Ýì ÇáÎØÇÈ ÇáÓíÇÓì áÃÒáÇã ÇáäÙÇã ÇáÍÇßã ... ÇÐ ßíÝ íÍÇÐÑæä ãä íÇÆÓ ÈÇÆÓ ãäÊÍÑ áÇ íÊåã ÈÓÚì ááÍßã æáÇ ÊÚÕÈ ááÏíä æáÇ íÎÔì ÓÌäÇ æáÇ ÌáÇÏÇ ...
æÍÊì áÇ Êßæä åäÇß ÝÑÕÉ áãä íÑíÏ ÇÓÇÁÉ ÇáÝåã ÝÇääì áÇ ÃÈÑÑ æáÇ ÃÔÌÚ Úáì ÇáÇäÊÍÇÑ æáßääì ÃÍÇæá Ýåã ãÇ ÍÏË ... ÝÇáÊÚÇØÝ ÇáÔÚÈì ãÚ ÇáãäÊÍÑ ßÇä ÓÇÎäÇ æÚÝæíÇ æÓÑíÚÇ ÈíäãÇ ÇáÊÚÇØÝ ÇáÔÚÈì ãÚ ÃÍÒÇÈ ÇáãÚÇÑÖÉ Úáì ÇÎÊáÇÝ ÃØíÇÝåÇ ßÇä ÈÇÑÏÇ æãÊÑÏÏÇ æÈØíÆÇ ... ÝãÇ åæ ÇáÓÑ ¿
åá åæ äæÚ ãä ÇáÔß Ýì äæÇíÇ ÇáÞíÇÏÇÊ ÇáãÚÇÑÖÉ Ãã Ýì ÎØÇÈåÇ ÇáãÊåÇÝÊ æÃÓÇáíÈåÇ ÇáÓáãíÉ Ãæ ÇáÓáÈíÉ ÇáãÏÌäÉ ... åá ßÇä ÇáÔÚÈ ÚÇÌÒÇ Úä ÇÓÊíÚÇÈ ÈÑÇãÌ ÇáÇÕáÇÍ ÇáÊì ØÑÍÊåÇ Êáß ÇáÃÍÒÇÈ Ãã Ãäå áã íÞÊäÚ ÈåÇ ... åá åæ Ýì ãÎÇØÈÉ ÇáãÔÇÚÑ æáíÓ ÇáÚÞæá ÈÃÓáæÈ ÇáÊÖÍíÉ ÇáãÝÇÌÆ æÇáÈÇÆÓ Ãã Ýì ÇÔÚÇá ÇáäÇÑ Ýì åæÇÌÓ ÇáÎæÝ æÇÍÑÇÞ ÍÇáÉ ÇáÌÈä æÇáÍÑÕ Úáì ÍíÇÉ ÐáíáÉ ...
ÚäæÇä ÇáÍÏË åæ ( ÇáÈæÚÒíÒì ãÝÌÑ ÇáËæÑÉ ) áßä åÐå ÇáËæÑÉ ÇáãÝÇÌÆÉ Ýì ÈÏÇíÊåÇ æÊØæÑÇÊåÇ ÊÞÝ ÃãÇã ÓÄÇá ãáÍ æåæ Ãíä ÞÇÆÏ ÇáËæÑÉ ¿ ... áÞÏ åÑÈ Èä Úáì æÃÚáä ÑÓãíÇ Úä Îáæ ãäÕÈ ÇáÑÆíÓ æßÐáß ÝÞÏ ÐåÈ ãÝÌÑ ÇáËæÑÉ æÈÞì ãäÕÈ ÞÇÆÏ ÇáËæÑÉ ÔÇÛÑÇ ãäÐ ÇáÈÏÇíÉ æåæ ãäÕÈ áÇ íÌÑÄ ÃÍÏ Úáì Ãä íÊÞÏã áíÔÛáå æáÇ ÊÚÑÝ ÇáÌãÇåíÑ ãä íÕáÍ áÞíÇÏÊåÇ Èá Çä ÑÝÖ ÇáÔÚÈ ááÍßæãÉ ÇáÌÏíÏÉ ÍÊì ÈÚÏ ÇÓÊÞÇáÉ ÞíÇÏÊåÇ ãä ÇáÍÒÈ ÇáÐì ßÇä ÍÇßãÇ íÒíÏ ãä ÛÑÇÈÉ ÇáæÖÚ áÃä ÇáÔÚÈ íÑÝÖ ÑÝÖÇ ÞÇØÚÇ ßá ÇáæÌæå ÇáÓÇÈÞÉ æáÇ íÌÏ æÌåÇ ÌÏíÏÇ íÕáÍ ááÞíÇÏÉ ...
ÍÊì ÇáÔíÎ ÑÇÔÏ ÇáÛäæÔì íÚáä ÕÑÇÍÉ Ãä ÍÑßÉ ÇáäåÖÉ áíÓÊ ãÑÔÍÉ áÇÓÊáÇã ÇáÓáØÉ ... Èá æíÞÊÑÍ ÍßæãÉ ÊæÇÝÞíÉ ÊÌãÚ Èíä ÇáÇÊÌÇå ÇáÔíæÚì æÇáÇÓáÇãì æÇáÞæãì æÈÇÞì ÃáæÇä ÇáØíÝ ÇáÓíÇÓì ...
æÈÇáÊÇáì ÝÇääÇ äÞÝ ÃãÇã ÊØæÑ ãåã æåæ Ãä ÇáÍÑßÉ ÇáÇÓáÇãíÉ ÇáÊì ßÇäÊ ÊÊåã ÈÇáÊÓÊÑ æÑÇÁ ÇáÏíä ááæÕæá Çáì ÇáÓáØÉ ÊÚáä ÚÌÒåÇ Úä ÞíÇÏÉ ÇáËæÑÉ Ãæ ÓíÇÓÉ ÇáÏæáÉ æáÓÇä ÍÇáåÇ íÞæá : ( ÑÍã Çááå ÇãÑà ÚÑÝ ÞÏÑ äÝÓå ) ...
åá åæ ÒåÏ Ãã ÊÑÝÚ ... åá åæ Îáá Ýì ÇáÈÑÇãÌ ÇáÇÕáÇÍíÉ Ãã äÞÕ Ýì ÇáßæÇÏÑ ÇáÞíÇÏíÉ ... Ãã ãÑÇÚÇÉ ááÙÑæÝ ÇáÓíÇÓíÉ Ãæ áãÔÇÚÑ ÇáÎÕæã ÇáãäÇÝÓíä ...
äÚã áÇ Ôß Ýì Ãä ÇáÇÓáÇã åæ ÇáÍá ... áßä ÇáÍÑßÉ ÇáÇÓáÇãíÉ ããËáÉ Ýì ÞíÇÏÊåÇ - Úáì ÇáÃÞá Ýì ÇáÍÇáÉ ÇáÊæäÓíÉ - ÊÑì ÃäåÇ áíÓÊ ãÑÔÍÉ ááÞíÇÏÉ
ÑÈãÇ áÃÓÈÇÈ ÊßÊíßíÉ æÑÈãÇ áÃÓÈÇÈ ÃÎÑì íÚáãåÇ Çááå ... áßä ÇáæÖÚ íÍÊã
ÇíÌÇÏ ÞíÇÏÉ ÈÏíáÉ ÊÑË ÇáãÓÆæáíÉ ÇáËÞíáÉ æÊÚØì ÇáÈÏÇÆá ÇáãÞäÚÉ æáÇ ÃÙä Ãä ÍßæãÉ ( ÇáÇÆÊáÇÝ ÇáÔíæÚì ÇáÇÓáÇãì ! ) ÓÊßæä ÞÇÏÑÉ Úáì ÇÚØÇÁ ÈÏíá ãÞäÚ áÃäåÇ ÓÊßæä ÞíÇÏÉ ãäÇÞÖÉ áäÝÓåÇ æãÊäÇÞÖÉ ãÚ ÃØÑæÍÇÊåÇ !
3 - ãä ÝÞå ÇáÍíÖ Çáì ÝÞå ÇáÍÖ
áíÓ ÇäÊÞÇÕÇ áÝÞå ÇáÍíÖ - ãÚÇÐ Çááå - ÝÇáÊÔÑíÚ ßÇãá æÔÇãá ... æáßä ÝÑíÞÇ ãä ÇáÚáãÇÁ æÇáÔíæÎ æÇáÏÚÇÉ áÇ íÌÑÄæä Úáì ÊäÇæá ßá ÃÈæÇÈ ÇáÝÞå ÝíßÊÝæä ÈãÇ áÇ íÚÑÖ áÛÖÈÉ ÃÕÍÇÈ ÇáÓáØÉ ... æÊáß ãÑÍáÉ ÊÄÐä ÈÇáÒæÇá áßä ÇÓÊíÚÇÈ ÇáÊØæÑ ÇáÓÑíÚ ÞÏ íÕÚÈ Úáì ÇáÈÚÖ ... ÝÃÌåÒÉ ÇáÃãä ÞÏ ÌÑÏÊ ãä ÓáÇÍåÇ ÇáãÊãËá Ýì ÍÇÌÒ ÇáÎæÝ ...
Çááå ÊÈÇÑß æÊÚÇáì íÃãÑäÇ ÈÇáÍÖ æÇáÊÍÑíÖ ... ( ßáÇ Èá áÇ ÊßÑãæä ÇáíÊíã æáÇ ÊÍÇÖæä Úáì ØÚÇã ÇáãÓßíä ) ... ( æÍÑÖ ÇáãÄãäíä Úáì ÇáÞÊÇá ) ... ÝÝì ÇáÇíÉ ÇáÃæáì íÃÊì ÇáÊæÌíå áÇßÑÇã ÇáíÊíã æÇáÍÖ Úáì ÇØÚÇã ÇáãÓßíä æÝì ÇáËÇäíÉ íÃÊì ÇáÊÍÑíÖ Úáì ÞÊÇá ÇáÃÚÏÇÁ ... Ýåá íÞÝ ÇáÍÖ æÇáÊÍÑíÖ ÚäÏ åÐíä ÇáÃãÑíä ... ÇáÃãÑ ÇáÃæá íÊÚáÞ ÈÇáÑÍãÉ æÇáÔÝÞÉ æÇáÃãÑ ÇáÇÎÑ íÊÚáÞ ÈÇáÞæÉ æÇáÔÏÉ ... æßáÇåãÇ íÌÊãÚÇä Ýì ÇáÈÐá æÇáÚØÇÁ æÇáÊÖÍíÉ ÈÇáãÇá æÈÇáäÝÓ æÈÏæäåãÇ áÇ ÊÞæã ááÃãÉ ÞÇÆãÉ ... ÝÇáÃãÉ ÇáÊì íÌæÚ ÝÞÑÇÄåÇ æíÖíÚ ÖÚÝÇÄåÇ åì ÃãÉ áÇ ÊÓÊÍÞ äÕÑÇ æáÇ ÊãßíäÇ æÞÏ ÍÕÑ ÇáÑÓæá Õáì Çááå Úáíå æÓáã ØÑíÞ ÇáäÕÑ Ýì ÇáÇÍÓÇä Çáì ÇáÖÚÝÇÁ ÝÞÇá : ( ÇäãÇ ÊäÕÑæä æÊÑÒÞæä ÈÖÚÝÇÆßã ) ...
áÞÏ ÇÑÊÝÚÊ ÃÕæÇÊ ÊØÇáÈ ÈÊÌÏíÏ ÇáÎØÇÈ ÇáÏíäì áÊÍÕÑå Ýì Ñßä ÇáÊÓÇãÍ ÃæÇáÃÙÇÝÑ ÇáãÞáãÉ ... æáÇ Ôß Ãä ÇáÇÓáÇã åæ Ïíä ÇáÊÓÇãÍ áßä ÇáÊÓÇãÍ áÇ íÚäì ÇáÖÚÝ æÇáÎäæÚ ... æÇáãÑÍáÉ ÇáÞÇÏãÉ ÊÓÊæÌÈ ÊÌÏíÏÇ íÊäÇÓÈ ãÚ ÇáæÇÞÚ ÇáÌÏíÏ æíÊæÇÝÞ ãÚ Þæá ÇáÑÓæá Õáì Çááå Úáíå æÓáã ÃÝÖá ÇáÌåÇÏ ßáãÉ ÍÞ ÚäÏ ÓáØÇä ÌÇÆÑ ) ... åÐÇ ÇáæÇÞÚ ÇáÌÏíÏ ÊÍæá Ýíå ÎØÇÈ ÇáØæÇÛíÊ æÃÓíÇÏåã ÈÔßá ãÝÇÌÆ ãä ÇáæÚíÏ æÇáÊåÏíÏ Çáì ÇáÇÚÊÐÇÑ æÇáÊäÏíÏ ...
ÝåÐå æÒíÑÉ ÇáÎÇÑÌíÉ ÇáÝÑäÓíÉ ãíÔíá Ãáíæ ãÇÑì ÊÕÑÍ ÃãÇã áÌäÉ ÇáÚáÇÞÇÊ ÇáÎÇÑÌíÉ ÈÇáÌãÚíÉ ÇáæØäíÉ ÇáÝÑäÓíÉ ÈÔÃä ÚÑÖåÇ ÇáÊÚÇæä ÇáÃãäì ãÚ ÇáÓáØÇÊ ÇáÊæäÓíÉ æÞÊ ÇáãæÇÌåÇÊ ãÚ ÇáãÊÙÇåÑíä ÃäåÇ ßÇäÊ ÊÞÕÏ ÇáÍÏíË Úä ãÚÇäÇÉ ÇáÔÚÈ ÇáÊæäÓì Ýì ãæÇÌåÉ ÇáÑÕÇÕ ÇáÍì ááÔÑØÉ æÇáÐì ÊÓÈÈ Ýì ÞÊá ÚÏÏ áíÓ ÈÞáíá ãä ÇáãÊÙÇåÑíä !
Çäå ÚÐÑ ÃÞÈÍ ãä ÇáÐäÈ æáÇ íãßä áÚÇÞá Ãä íÕÏÞ ÃäåÇ ßÇäÊ ÊÚÑÖ ÇáÊÚÇæä ÇáÃãäì ãÚ ÇáÓáØÇÊ ÇáÊæäÓíÉ áÑÝÚ ÇáãÚÇäÇÉ Úä ÇáãÊÙÇåÑíä ÇáÐíä æÇÌåæÇ ÇáÑÕÇÕ ÈÕÏæÑåã ... áßä ÇáÏáÇáÉ ÇáÃåã ááÎÈÑ Êßãä Ýì ÊÛíÑ ãæÞÝ ÇáÍßæãÉ ÇáÝÑäÓíÉ ãä ÇáäÞíÖ Çáì ÇáäÞíÖ ÚáÇæÉ Úáì ÑÝÖåã áÇÓÊÞÈÇá Èä Úáì æÊÌãíÏ ÍÓÇÈÇÊå ÇáÊì ÇßÊÔÝæÇ ÃäåÇ ãÔÈæåÉ !
æÃÓæÞ ÔÇåÏÇ ÇÎÑ Úáì ÊÛíÑ ÇáãæÇÞÝ ãÚ ÊáÇÍÞ ÇáÊØæÑÇÊ ÝãäÐ ÃíÇã ÞáíáÉ ßÇä ÔäæÏÉ æßäíÓÊå Ýì ãæÞÝ ÞæÉ ÌÚáÊåÇ ÏæáÉ ÝæÞ æáíÓ ÏÇÎá ÇáÏæáÉ ÃãÇ ÇáÇä ÝÇääì ÃÒÚã Ãäå áÇ íÌÑÄ æáÇ ÊÌÑÄ ßäíÓÊå Úáì ÇáÙåæÑ ÈäÝÓ ÇáÇäÊÝÇÔ ÇáÐì ßÇäæÇ íãÇÑÓæäå áÃä ÇáæÞÊ áíÓ æÞÊåã æáÃä ÇáÙÑÝ ÇáÓíÇÓì áÇ íÊÍãá ÝÇáÓÇÍÉ ÊÛáì ÛáíÇäÇ ...
áÞÏ ÊÍØã ÌÏÇÑ ÇáÎæÝ æÇÑÊÝÚ ÓÞÝ ÇáãØÇáÈ ÇáÔÚÈíÉ ãä ÇÕáÇÍÇÊ ÌÒÆíÉ Çáì ÊÛííÑ ÌÐÑì æÔÇãá áíÓ Ýì ÈáÏ æÇÍÏ æÇäãÇ Ýì ÇáãäØÞÉ ÈÃÓÑåÇ ... ÃãÇ ÇÓÊäÓÇÎ ÇáÙÇåÑÉ ÇáÈæÚÒíÒíÉ Ýáã íÓÊÛÑÞ ÃßËÑ ãä íæã Ãæ íæãíä ãä åÑæÈ Èä Úáì ÍÊì ÃÕÈÍÊ ÈæÇÈÉ ãÌáÓ ÇáÔÚÈ ÇáãÕÑì ãÓÑÍÇ ááÞÑÇÈíä ÇáÌÏíÏÉ áÃßËÑ ãä ÈæÚÒíÒì ÌÏíÏ ...
æÈÏà ÇåÊãÇã ÃÌåÒÉ ÇáÞãÚ Ýì ÇáÊÍæá ãä ãáÇÍÞÉ ÇáÃÕæáííä æÇáÇÑåÇÈííä Çáì ãÊÇÈÚÉ ÇáãÊÙÇåÑíä æÇáãäÊÍÑíä ... æÈÏà ÇáÊäÇÏì ÚÈÑ ÇáÇäÊÑäÊ Çáì ÇáÊÙÇåÑ ÇáÔÚÈì æÇáÚÕíÇä ÇáãÏäì ÈíäãÇ ÇáÔíæÎ æÇáÚáãÇÁ æÇáÏÚÇÉ ãÇÒÇáæÇ íÝÑßæä ÃÚíäåã ÛíÑ ãÓÊæÚÈíä ááãæÞÝ ... ÝÇáÎØÇÈ ÇáÐì ÊÚæÏæÇ Úáíå ÞÏ ÃÕÈÍ ÛíÑ ãäÇÓÈ ááãÑÍáÉ ÇáÌÏíÏÉ æáÇíÌÏæä ãä ÇáãÝÑÏÇÊ ãÇ íÓÚÝåã áÃä ãÇ ÍÝÙæå ãä äÕæÕ æÃÍßÇã ÑÈãÇ áã íßä ãä ÈíäåÇ ÝÞå ÇáÍÖ !
4 - ÓÞæØ ÇáÍá ÇáÃãäì
ÃßÇÏ ÃÌÒã ÈÃä ÇáÃäÙãÉ ÇáÍÇßãÉ ÓÊÒÏÇÏ ÊÔÈËÇ ÈÇáÍá ÇáÃãäì ÊÌÇå ÔÚæÈåÇ ßãÇ ÊÊÔÈË ÈÇáÎíÇÑ ÇáÇÓÊÑÇÊíÌì ÇáÃæÍÏ ÊÌÇå ÇáÚÏæ áÃäåÇ áÇ Êãáß ÛíÑåãÇ Ýì ÇáÍÇáÊíä æåì ÚÇÌÒÉ ÊãÇã ÇáÚÌÒ Úä ÇíÌÇÏ Ãì Íá ÇÎÑ ... áßä ÇáÍá ÇáÃãäì áÇ íÓãä æáÇ íÛäì ãä ÌæÚ ÈÚÏ Ãä ÓÞØ Èä Úáì ÇáÐì ÇÚÊÑÝ ÈÇáÝÔá ÇáÐÑíÚ ááÍá ÇáÃãäì Ííä ÞÇá : ( ÇáÇä ÝåãÊßã )
ÎØÉ ÇáÃäÙãÉ Ýì ãæÇÌåÉ ÇáÛÖÈÉ ÇáÌãÇåíÑíÉ ÊÚÊãÏ Úáì ãÍæÑíä ÇËäíä :
ÃæáåãÇ ãÍÇæáÉ ÇãÊÕÇÕ ÇáÛÖÈÉ ÇáÔÚÈíÉ ÈÇáÇäÍäÇÁ ÃãÇã ÇáÚÇÕÝÉ ãä ÎáÇá ÇáÏÚã æÊËÈíÊ ÇáÃÓÚÇÑ ... æãä ÇáãÖÍßÇÊ Ãä ÃãíÑ ÇáßæíÊ ÞÏ ÃãÑ ÈÕÑÝ ãäÍÉ ãÇáíÉ ááãæÇØäíä ÈæÇÞÚ ÃáÝ ÏíäÇÑ ßæíÊí (3572 ÏæáÇÑðÇ) áßá ãæÇØä ãä ãæÇØäí ÇáÏæáÉ Çáãáíæä æ120 ÃáÝðÇ"...
ÈÇáÇÖÇÝÉ Çáì ÕÑÝ ÇáãæÇÏ ÇáÛÐÇÆíÉ ÈÇáãÌÇä áßá ÍÇãáí ÇáÈØÇÞÉ ÇáÊãæíäíÉ" ÇÚÊÈÇÑðÇ ãä ãØáÚ ÝÈÑÇíÑ ÇáãÞÈá¡ æÍÊì äåÇíÉ ãÇÑÓ 2012 ... æÞÏ ÌÚá ÇáãäÍÉ ÚÑÈæä ãÍÈÉ áÔÚÈå ÈãäÇÓÈÉ ÇáÐßÑì ÇáÜ50 Úáì ÇÓÊÞáÇá ÏæáÉ ÇáßæíÊ æÇáÐßÑì ÇáÚÔÑíä ááÊÍÑíÑ æÐßÑì ãÑæÑ ÎãÓ ÓäæÇÊ Úáì Êæáí ( Óãæå ! ) ãäÕÈ ÇáÅãÇÑÉ ...
ÇáÍÞíÞÉ åì Ãä Êáß ÇáãäÍÉ ÊÚÏ ÑÔæÉ ááÔÚÈ ÝÑÖÊåÇ ÃÍÏÇË ÎáÚ æØÑÏ Èä Úáì ãä ÇáÈáÇÏ æÎæÝ Óãæå ãä ÇäÊÞÇá ÇáÚÏæì Çáì ÇãÇÑÊå ... æáæ Ãäå ßÇä ÐßíÇ áÕÑÝ Êáß ÇáåÈÉ áÝÞÑÇÁ ÇáãÓáãíä Ýì ÇáÈáÇÏ ÇáÝÞíÑÉ æáíÓ áÔÚÈ ÇáßæíÊ ÇáÐì áÇ íÚÇäì ãÇ ÊÚÇäíå ÇáÔÚæÈ ÇáÃÎÑì ßäæÚ ãä ÇáãÔÇÑßÉ ÇáæÌÏÇäíÉ ... áßä åÐÇ ÇáÞÑÇÑ íÚØíäÇ ÏáÇáÉ æÇÖÍÉ Úáì ÍÇáÉ ÇáÐÚÑ ÇáÊì íÚíÔåÇ ÇáÍßÇã ÈÚÏ ÊäÇãì ÇáÛÖÈ ÇáÔÚÈì ÍÊì Ýì ÈáÇÏ ÇáÇÞÊÕÇÏ ÇáÈÊÑæáì ÝãÇ ÈÇáäÇ ÈÇáÈáÇÏ ÇáÝÞíÑÉ ...
æËÇäíåãÇ ÍãáÇÊ ÊæÚíÉ ÏíäíÉ áÇÞäÇÚ ÇáäÇÓ ÈÍÑãÉ ÇáÇäÊÍÇÑ ÍÑãÉ ÞØÚíÉ áÃì ÓÈÈ ... Ýåá ÞÇá ÃÍÏ ÈÃä ÇáÇäÊÍÇÑ ÍáÇá ... Ãæáã íßä ãä ÇáÃæáì ÇáÍÏíË Úä ÇáÃÓÈÇÈ ÇáÊì ÊÄÏì Çáì Ðáß ÇáÍÑÇã ÇáÞØÚì ÇáÐì íÚáãå ÇáÌãíÚ ... æåá ßÇäÊ ÃÌåÒÉ ÇáÃãä ÓÊÓÊÝÊì Ãæ ÊÓÊÚíä ÈÚáãÇÁ ÇáÏíä áæ ßÇä Ýì ÇÓÊØÇÚÊåÇ ÇáÞÈÖ Úáì ÇáãäÊÍÑíä Ãæ ãä íÝßÑæä Ýì ÇáÇÞÏÇã Úáíå ... Ãæ áæ ßÇäÊ ÇáÙÇåÑÉ ÇáÈæÚÒíÒíÉ áÇ ÊÚÑÖ ßÑÇÓì ÇáÍßã ááÎØÑ ...
ÇáæÇÖÍ Ãä ÊÓííÓ ÇáÏíä áÇ íÓÊÎÏã ÇáÇ Ýì ÍÇáÇÊ ãÓÊÚÕíÉ ÊÖØÑ ÇáÃäÙãÉ Çáì ÇááÌæÁ Çáíå æÇáÇ ÝÇä ÇáÞÇÚÏÉ ÇáãÊÈÚÉ ÚäÏåã åì Ãäå áÇ Ïíä Ýì ÇáÓíÇÓÉ æáÇ ÓíÇÓÉ Ýì ÇáÏíä ... æÃä ÇáÍá ÇáÃãäì æÇáÏíäì åãÇ ßÇáãÇÁ æÇáÊíãã ÝÇÐÇ ÍÖÑ ÇáãÇÁ ÈØá ÇáÊíãã æÇÐÇ Êãßä ÇáÃãä ÝáÇ ÍÇÌÉ ááÏíä ... æáæ ßÇäæÇ íÍÊÑãæä ÇáÏíä ãÇ ÃåÇäæå æãÇ ÃÚØæÇ ÌæÇÆÒ ÇáÏæáÉ áãä íØÚäæä Ýíå ...
æÇÐÇ ßÇä ÇáÍá ÇáÃãäì åæ ÇáÃÓåá æÇáÃÓÑÚ Ýì ÇáÇÌåÇÒ Úáì Ãì ÍÑßÉ ÇÕáÇÍíÉ Ãæ ÊÌãÚ ÌãÇåíÑì ÝÇäå ÇáÇä íÊæÇÑì ÎÌáÇ æíÈÊÚÏ ãÎÊÈÆÇ ÈÚÏ ÓÞæØå Ýì ÊæäÓ áßäå íÙá ÇáæÑÞÉ ÇáÃÎíÑÉ Ýì Ùá ÇáæÖÚ ÇáÌÏíÏ ÈÚÏ Ãä ßÇä ÇáæÑÞÉ ÇáÃæáì Çä áã Êßä ÇáæÍíÏÉ ... æÐáß áÃä ãÕíÑ Èä Úáì íÙá ÔÇÎÕÇ ÃãÇã ÃÚíäåã ÈÚÏ Ãä ÇäÞáÈ Úáíå ÃÓíÇÏå æÃÞÑÇäå Èíä ÚÔíÉ æÖÍÇåÇ ÍÊì Çä ÇáÇÊÍÇÏ ÇáÃæÑÈì íÈÍË ÝÑÖ ÚÞæÈÇÊ Úáíå æÚáì ÇáãÞÑÈíä ãäå ... ( ßãËá ÇáÔíØÇä ÇÐ ÞÇá ááÇäÓÇä ÇßÝÑ ÝáãÇ ßÝÑ ÞÇá Çäì ÈÑÆ ãäß ) ...
æíÈÏæ Ãä ÖãÇÆÑ ÇáÔíÇØíä ÞÏ ÇÓÊíÞÙÊ ÝÃÕíÈ ÇáÈÑáãÇä ÇáÃæÑÈì ÈäÒÚÉ ÇäÓÇäíÉ ãÝÇÌÆÉ ÝÇÝÊÊÍ ÇÌÊãÇÚå Ýì ÓÊÑÇÓÈæÑÌ ÈÔÑÞ ÝÑäÓÇ ÈÏÞíÞÉ ÕãÊ ÊßÑíãÇ áÖÍÇíÇ ÇáÞãÚ Ýì ÊæäÓ ... æßÃäåã ÞÏ äÓæÇ ÇáÚÑÖ ÇáÓÎì ÈÊÞÏíã ãÓÇÚÏÇÊ ÃãäíÉ áÈä Úáì ááÇÌåÇÒ Úáì ÇáËæÑÉ ãäÐ ÃíÇã ÞáÇÆá ... æÇáÓÄÇá åäÇ åæ ßã ÏÞíÞÉ ÓíÞÝæä ÊßÑíãÇ ááÖÍÇíÇ ÇÐÇ ãÇ ÇÖØÑÊ ÈÞíÉ ÇáÃäÙãÉ ÇáÚÑÈíÉ ááÌæÁ Çáì äÝÓ ÇáÍá ÇáÃãäì æåá íÌÑÄæä Úáì ÚÑÖ ÎÏãÇÊåã ÇáÃãäíÉ ÈÚÏ Êáß ÇáÓÞØÉ ÝíÚÑÖæä ÃäÝÓåã áÓÎØ ÔÚæÈåã ... æÑÈãÇ ááÛÒæ ÇáÈæÚÒíÒì ÇáÐì ÙåÑÊ ÈæÇÏÑå Ýì ÝÑäÓÇ ÍíË ÃÞÏã ÔÇÈ Ýì ÇáÓÇÏÓÉ ÚÔÑ ãä ÚãÑå Úáì ÇáÇäÊÍÇÑ ...
ÍÓÇÈÇÊ æÊßÇáíÝ æÝæÇÊíÑ æÃÑÈÇÍ æÎÓÇÆÑ ÇáÍá ÇáÃãäì ÊÍÊÇÌ Çáì æÞÝÉ ÝÊáß ãäÇÒáÉ áíÓ ÇáÏÎæá ÝíåÇ ßÇáÎÑæÌ ãäåÇ ... æáÞÏ ÏÝÚ ÇáÔÚÈ ÇáÊæäÓì ÍæÇáì ãÇÆÉ ÔåíÏ - äÍÓÈåã ßÐáß - ÝÇä ãä ãÇÊ Ïæä ãÇáå Ýåæ ÔåíÏ æãä ãÇÊ Ïæä ÚÑÖå Ýåæ ÔåíÏ ßãÇ ÞÇá ÇáäÈì Õáì Çááå Úáíå æÓáã ... æÇáÔÚÈ ÇáÊæäÓì ÞÏ äåÈÊ ÃãæÇáå æÇäÊåßÊ ÍÑãÇÊå æÊÚÑÖ ááÇÐáÇá ßãÇ åæ ÇáÍÇá ãÚ ÈÞíÉ ÔÚæÈäÇ ...
ÞÏ íÞæá ÞÇÆá : æãÇ íÏÑíß Ãä ÇáãäÇÒáÇÊ ÇáãÑÊÞÈÉ áä Êßæä ÃÚäÝ æÃä ÇáÎÓÇÆÑ áä Êßæä ÃÝÏÍ ... æÇáÇÌÇÈÉ Ãä Çááå æÍÏå åæ ÇáÐì íÚáã ÇáÛíÈ æáßäåÇ ãÌÑÏ ãÍÇæáÉ ÇÓÊÞÑÇÁ ááæÇÞÚ ÝÇáÛÑÈ ÞÏ ÑÝÚ íÏå ÇáÃãäíÉ æáÌà ááÍíá ÇáÓíÇÓíÉ æãÚáæã Ãä ßá ÇáÃäÙãÉ Ýì ÇáãäØÞÉ ÊÃÊãÑ ÈÃæÇãÑ ÇáÃÓíÇÏ Ãæ ÊÊÈÚ äÕÇÆÍåã ÇáãáÒãÉ ... ßãÇ Ãä ÊÃËíÑ ÇáÕÏãÉ íÕÚÈ ãÚå ÇáÇÞÏÇã Úáì Êáß ÇáãÛÇãÑÉ ... æÊÞÏíÑÇÊ ÇáãæÞÝ Ýì ÍÇáÉ ÇäÏáÇÚ ËæÑÉ ÔÚÈíÉ Ãæ æÞæÚ ÚÕíÇä ãÏäì ÊÍÊã Úáì ÇáÍßÇã ÃÍÏ ÃãÑíä : ÇãÇ ÇáÊÓáíã áÇÑÇÏÉ ÇáÔÚÈ æÇãÇ ÇáåÑæÈ ßãÇ ÝÚá Èä Úáì ... ÃãÇ ÇáÇÞÏÇã Úáì ÇÑÊßÇÈ ÍãÇÞÉ ÃãäíÉ Ýáä íßáÝ ÇáÔÚÈ ÃßËÑ ãä ÚÏÉ ãÆÇÊ Ãæ ÚÏÉ ÇáÇÝ Ýì ÃÓæà ÇáÃÍæÇá áßäåã áä íÊãßäæÇ ãä ÇÌåÇÖ ÇáËæÑÉ ÇáÔÚÈíÉ Ýì ÇáäåÇíÉ ...
ÝÍÑßÉ ÇáÔÚæÈ ÇÐÇ ÎÑÌÊ Çáì ÇáÔÇÑÚ ËÞíáÉ ÇáæØÃÉ æßá íæã ãä ÇáÚÕíÇä ÇáãÏäì íÒíÏ ÇáÔÚÈ ÞæÉ æíÒíÏ ÇáäÙÇã ÖÚÝÇ æßá ÖÍíÉ ÊÓÞØ ÊÒÚÒÚ åíÈÉ ÞæÇÊ ÇáÃãä ... ÝÇáÖÛØ ÇáÌãÇåíÑì ãÚ ÖÛØ ÇáÇÚáÇã ÇáÚÇáãì ÓíÌÚá ÃäÝÇÓ ÇáäÙÇã Ýì ÖíÞ Çáì Ãä ÊÎãÏ ... æáÞÏ ÃÙåÑÊ ÊØæÑÇÊ ÇáãæÞÝ Ýì ÊæäÓ Ãä ÇáÔÚÈ ÇÐÇ ÚÑÝ ØÑíÞ ÇáËæÑÉ Ýáä íäÎÏÚ æáä íÎäÚ æßáãÇ ÇÑÊÝÚ ÚÏÏ ÇáÖÍÇíÇ ßáãÇ ÒÇÏ ÇáÇÕÑÇÑ ÇáÔÚÈì ...
ÃãÇ ÞíÇÏÇÊ ÇáÌíÔ ÝáíÓ åäÇß ãÇ íÛÑíåÇ ÈÇáæÞæÝ Ýì ÕÝ ØÇÛíÉ ãÊÑåá ÖÏ ÔÚÈåÇ ÝÊÈæÁ ÈæÕãÉ ÚÇÑ áÇ ÊãÍì æÊÚÑÖ ÑÞÇÈåÇ ááãÔÇäÞ Ýì ÇáãíÇÏíä ÇáÚÇãÉ æÞÏ ÔÇåÏäÇ ßíÝ ÇäÍÇÒ ÇáÌäÑÇá ÑÔíÏ ÚãÇÑ Çáì ÔÚÈå ... æÃÍÓÈ Ãä ÞíÇÏÇÊ ÇáÌíÔ ÊÊãáãá æåì ÊÐæÞ ãä äÝÓ ÇáßÃÓ ÇáÊì íÊÌÑÚåÇ ÇáÔÚÈ ... æÇÐÇ ÕÍ ÇáÎÈÑ ÇáÐì äÔÑÊå ÇááæãæäÏ ÈÃä ÒæÌÉ Èä Úáì ßÇäÊ ÊÎØØ ááÇØÇÍÉ Èå ÝÇä ÞíÇÏÉ ÇáÌíÔ áä Êßæä ÃßËÑ æáÇÁ ááØÇÛíÉ æáÇ ÃÞá ÍÑÕÇ Úáì ÇáÇØÇÍÉ Èå ...
æÎáÇÕÉ ÇáÞæá ÝÇä Ãì ÞÇÆÏ ááÌíÔ áä íÓÑå ÇáÇäÊÕÇÑ Úáì ÔÚÈå ÇáÃÚÒá ßãÇ áä íÓÑå Ãä íÚáÞ Úáì ÇáãÔäÞÉ Ýì ÍÇáÉ ÇäÏÍÇÑ ÇáØÇÛíÉ æåÑæÈå ... æÊÌÑÈÉ ÇáËæÑÉ ÇáÊæäÓíÉ ãÇÒÇáÊ ÍÇÖÑÉ Ýì ÇáÃÐåÇä Èá Ãä æåÌåÇ íÒÏÇÏ íæãÇ ÈÚÏ íæã ...
( ÃÊì ÃãÑ Çááå ÝáÇ ÊÓÊÚÌáæå )


text:
Marìnn-a Zenéize
A Marìnn-a Zenéize, indicâ co-o nómme de Flòtta Zenéize ascì, a l'é stæta l'armâ da mâ de fòrse militâri da Repùblica de Zêna. A partî da-o sécolo XI a marìnn-a a l'à avûo o cónpito de protézze i interèsci da Repùblica e de proietâ o sò potêre into Mediterànio e into Mâ Néigro. Into córso di sécoli a l'à zugòu 'n ròllo cruçiâle inta stöia de Zêna cómme Scignôa do Mâ e poténsa comerciâle marìtima.
A sò inportànsa a s'é progresivaménte amermâ tra i sécoli XVII e XVIII, perîodo into quæ o prinçipâle motô econòmico da naçión o l'êa diventòu l'ativitæ bancària, ciufîto che quélla comerciâle[1].
A marìnn-a zenéize a l'é stæta a-a fìn desmantelâ inte l'ànno 1815 aprêuvo a-a forsâ anesción da Repùblica a-o régno de Sardégna.
Stöia[modìfica | modìfica wikitèsto]
Fondaçión[modìfica | modìfica wikitèsto]
Céntro comerciâle za inte l'etæ antîga, l'economîa da çitæ de Zêna a l'êa bazâ in scî tràfeghi maritìmi e i comèrci. Aprêuvo a sti fæti chi a piraterîa a raprezentâva 'na séria minàccia pe-i mercànti zenéixi, che pagâvan de gròsse sómme pi-â seguéssa di sò bàrchi. Ànche Zêna mæxima a l'êa vulneràbile a-i atàcchi di piràtti, fæto mìsso in ciæo inte l'ànno 935, quànde 'na flòtta saracìnn-a goidâ da-o Ya'qub ibn Ishaq al-Tamimi a l'à sachezòu a çitæ[2]. L'incursción mosulmànn-a a l'à dónca sponciòu a-a realizaçión de inportànti diféize into pòrto, renovàndo l'interèsse inte 'na marìnn-a mercantîle armâ ch'a batugiésse costanteménte o Mâ Lìgure. Inte l'ànno 1005, co-ina série de rifórme, s'é comensòu a-afidâ o govèrno da çitæ a 'n cónsole da-a càrega ch'a duâva quàrche ànno, nominòu tra i ciù rìcchi mercànti e propiêtâi de tære da çitæ.
A zóvena Repùblica, diventâ do tùtto indipendénte pöco dòppo, a l'êa dónca dominâ da-e necescitæ e i interèsci de conpagnîe de comèrcio, co-a marìnn-a ch'a l'êa diventâ fondamentâle pi-â seguéssa da nêuva Scignôa do Mâ. S'é dónca comensòu a nominâ 'n "âto amiràlio", che insémme a-o govèrno o l'àiva o cónpito de cordinâ e açioìn da marìnn-a, gràçie a-a quæ za into sécolo XI o Mâ Lìgure intrêgo o l'êa controlòu da-i zenéixi. A ògni mòddo, a prìmma flòtta da Repùblica a l'êa formâ de bàrchi acàtæ e apixonæ da çitadìn zenéixi, cómme mercànti e pescoéi, e no gh'êa goæi bàrchi da goæra propiaménte dîti. Cómme tâ, into sécolo XI a flòtta a l'êa sorviatùtto relegâ a-a proteçión di comèrci di rìcchi zenéixi, che continoâvan a dominâ a politìca e l'economîa da Repùblica. E inte quélli ànni gh'é i prìmmi intervénti da flòtta in de açioìn cóntra i piràtti mosulmàn, cómme quélli de l'emirâto aglàbide, scitoòu inte l'Àfrica do Nòrd[3]. Dòppo i vàrri ànni de remésci caxonæ da-a conquìsta Normànn-a da bàssa Itàlia, a marìnn-a zenéize a l'à parteçipòu, insémme a quélle de Amalfi e do Stâto Pontifìccio, a-a spediçión inandiâ da-a Repùblica de Pîza cóntra a çitæ de Mahdia inte l'ànno 1087[4][5].
Con l'òrganizaçión de prìmme croxæ, a partî da-o 1095, l'é incomensòu 'n perîodo de gràn richéssa pe Zêna. Defæti, aprêuvo a-a necescitæ de mandâ ciù fòrse militâri pi-â conquìsta da Tæra Sànta e, ciù avànti, pi-â diféiza di stâti croxæ ascì, i zenéixi són riêscîi a òtegnî di gréndi goâgni co-o traspòrto de trùppe crestiànn-e da l'Eoröpa[6][7]. Pe megioâ l'agiùtto a-i crestién into córso da Prìmma Croxâ, s'êa inandiòu 'na squàddra de dózze galêe desccegæ in Tæra Sànta. Sti bàrchi chi àivan l'inportànte cónpito de contrastâ a minàccia raprezentâ da-a marìnn-a saracìnn-a, òtegnìndo cóntra de lê de inportànti vitöie cómme a catûa de 'na sò flòtta into pòrto de Béirot inta Prìmma Croxâ. Inte quélli ànni a famìggia zenéize di Inbriæghi a l'êa diventâ asæ avoxâ in Tæra Sànta aprêuvo a-e sò inpréize, in particolâ pi-â goìdda de 'n atàcco di zenéixi da-o mâ into córso do Blòcco de Trìpoli. Óltre a-avéi riçevûo grénde richésse da-i capitànni croxæ, a Repùblica a l'êa coscì riêscîa a stabilî vàrie colònie comerciâli inti mâ Mediterànio e Néigro[6]. Pe de ciù, a çitæ de Gibelétto, into teritöio do modèrno Lìbano, a l'êa pasâ do tùtto sott'a-o contròllo zenéize, co-a Repùblica ch'a l'àiva ascì 'n térso di dirìtti in scî goâgni prodûti da-a çitæ de Sàn Gioâne d'Âcri[8]. Dòppo a conquìsta crestiànn-a da zöna a flòtta a l'à avûo sorviatùtto o cónpito de difénde i pòrti dond'a l'êa òrmezâ[8]. A-o prinçìpio do sécolo XII a marìnn-a zenéize a l'à parteçipòu a-a spediçión pizànn-a do 1113-1115 inte Îzoe Baleâri pe destrûe e bâze di piràtti de Maiòrca[9].
Inta sò prìmma fâze, a flòtta zenéize a l'êa bazâ prinçipalménte in sce doî tîpi de galêe; ö sæ unn-a ciù gròssa ch'a repigiâva e lìnie do dromón bizantìn e unn-a ciù picìnn-a scìmile a-e âtre galêe italiànn-e. A flòtta a l'êa conpletâ da 'n çèrto nùmero de bàrchi mercântili armæ d'arénbo, do tîpo ciamòu "còcca"[10][11]. In particolâ, aprêuvo a-a façilitæ co-a quæ in ténpo de goæra se convertîvan e galêe mercantîli in militâri, a marìnn-a zenéize a fâva làrgo ûzo de sta ràzza de bàrchi[12].
Goære comerciâli[modìfica | modìfica wikitèsto]
Óltre a-e òperaçioìn d'arénbo a-e goære in Tæra Sànta, a marìnn-a a l'à zugòu 'n ròllo fondamentâle inta rivalitæ tra i zenéixi e a vixìnn-a Repùblica de Pîza, co-a quæ êan in conpetiçión pò-u contròllo da Còrsega e da Sardégna[13]. A l'êa 'na pràtica bén bén comùn quélla d'atacâ i tràfeghi comerciâli di rivâli, co-i zenéixi ch'àn fîto inparòu cómme danezâ i nemîxi e, into mæximo ténpo, difénde i sò bàrchi[14]. Inte l'ànno 1119 'na squàddra navâle zenéize a l'à atacòu 'n convòlio mercantîle pizàn, e quésto o l'é stæto o prinçìpio da prìmma goæra fra Pîza e Zêna. A ògni mòddo sta prìmma batàggia a l'é finîa sénsa 'n ciæo vincitô, e quésto à portòu a quæxi 'n sécolo de àtti de piraterîa e atàcchi tra e dôe repùbliche pò-u contròllo in sce l'îzoa còrsa e quélla sàrda. Inti ànni trénta do sécolo XIII l'é comensòu 'na goæra no diciarâ tra e dôe çitæ, agravâ da-o ciù grànde conflìtto tra Ranpìn e Mascheræ. Aprêuvo a-o fòrte ligàmme tra a çitæ toscànn-a e o Sâcro Inperatô Româno, Zêna a l'à dovûo atrovâ di aleæ a l'èstero, e a s'é aleâ coscì co-o Pàppa co-o mandâghe, in ségno d'arénbo a-a càoza papâle, 'na flòtta pe trasportâ 'n'armâ de Ranpìn a Rómma. Ma i Mascheræ àn scovèrto i manézzi di sò nemîxi, e àn mandòu coscì 'na flòtta pizànn-a a intercetâ i zenéixi: o scóntro o l'é avegnûo inta coscì dîta batàggia do Gìglio do 1241. Ralentâ da-o càrego e da-i pasagê trasportæ, a marìnn-a zenéize a l'à avûo træ galêe afondæ, ciù âtre 27 caturæ inte quélla òcaxón[15]. A ògni mòddo, a segónda goæra con Pîza a l'é finîa co-o ritórno a-o status quo into 1243.
Into Mediterànio de levànte o conflìtto tra i mercànti zenéixi e veneçién de Âcri o l'à portòu a-o sccéuppo da coscì dîta goæra de Sàn Sâba, conbatûa tra o 1256 e o 1270[16]. Inte sta goæra chi a marìnn-a zenéize a l'à patîo 'na série de batòste in batàgge in cànpo avèrto cóntra Venéçia e dónca a s'é dedicâ sorviatùtto a atacâ i convòlli mercantîli ciufîto che i bàrchi da goæra[16][17]. E dûe batòste patîe cóntra pizén e veneçién àn momentaniaménte òstacolòu e anbiçioìn di zenéixi ma, pe cóntra, àn in sciâ fìn portòu a-a creaçión de 'na marìnna da goæra dedicâ a-o servìçio da Repùblica[15]. S'é dónca comensòu a costroî de galêe ciù grénde intànto che vegnîvan dæti magioî potêri a l'Âto Amiràlio; co-î avoxæ balestrê zenéixi che comensâvan a êse inclûxi inte ciùsme di bàrchi da goæra ascì. Quànde in sciâ fìn l'é scciupòu a tèrsa goæra pizàn-zenéize, a renovâ flòtta de Zêna a l'à dæto 'na grànde batòsta a-i toschén inta batàggia da Melöia do 1284. Con sta vitöia chi, inta quæ i zenéixi àn caturòu 37 galêe pizànn-e e 9.000 mainæ[13], a Repùblica de Zêna a l'ê diventâ a ciù grànde poténsa navâle do Mediterànio de ponénte[16].
Con Pîza ch'a l'ê finîa in fórte crîxi, Zêna a s'é fîto spantegâ in Còrsega e inta Sardégna do nòrd. Inte l'ànno 1266 i mercànti zenéixi àn acatòu a çitæ de Càffa da-o Khanâto da Stréuppa d'Öo, e dòppo àn avèrto de nêuve colònie comerciâli into Mâ Néigro e inti teritöi de l'Inpêro bizantìn. Quésta espansción a l'à portòu Zêna a intrâ in conflìtto dirétto co-a Repùblica de Venéçia, ch'a l'àiva lê ascì di interèsci inta zöna[16]. A rivalitæ tra e dôe repùbliche a l'à in sciâ fìn portòu a-o sccéuppo da prìmma goæra veneçiàn-zenéize into 1296, ànno quànde a flòtta lìgure a l'êa formâ de bén 125 galêe. A ògni mòddo, a despæto da superioritæ numérica in sciâ marìnn-a veneçiànn-a, a flòtta de Zêna a no riêscîva a intercetâla, co-i mercànti da çitæ che comensâvan a patî di gròsci dànni a-i pròppi comèrci. A-a fìn, e dôe flòtte se són scontræ into 1298 co-îna grànde batàggia into Mâ Adriàtico, dâ-arénte a l'îzoa croâta de Corsòla. Inta batàggia de Corsòla, 'na flòtta de 75 galêe zenéixi a l'à dæto 'na grandìscima batòsta a-e 95 galêe veneçiànn-e prezénti, con l'afondaménto ò a catûa de 83 de quéste. A ògni mòddo i zenéixi ascì àn patîo de pérdie no trascuràbili, che no poéivan êse sostitoîe a-a spedîa da-i cantê navâli da çitæ. O conflìtto o l'é dónca finîo inte 'na scitoaçión de relatîvo stàllo a partî da l'ànno 1299. Dòppo a goæra, gràçie a-o contròllo do comèrcio di scciâvi into Mediterànio, a marìnn-a zenéize a l'à posciûo inpiêgâ migiæa de scciâvi cómme remoéi. Sta polìtica chi a l'à portòu a 'na fòrte riduçión de spéize pò-u mantegniménto da flòtta dæto che, a diferénsa de Venéçia ch'a l'adêuviâva sôlo di bonægia, no gh'êa ciù de bezéugno de pagâli. Pe cóntra, quésto o l'à però portòu a 'na diminuçión de òmmi disponìbili p'abordâ i âtri bàrchi, perché i capitànni zenéixi no se fiâvan a-armâ di scciâvi[18][19].
Inte l'ànno 1340 'na flòtta formâ da chìnze galêe zenéixi sott'a-o comàndo do Pêo Barbavêa a l'à conbatûo insémme a 'na flòtta françéize inta batàggia de Sluys, pàrte da goæra di çént'ànni cóntra o Régno d'Inghiltæra[20].
Co-a progrescîva espansción da ræ comerciâle zenéize into sécolo XIV, a marìnn-a a l'à avûo 'n ròllo ancón ciù inportànte inta diféiza di bàrchi mercantîli. Scibén chò-u comèrcio marìtimo o l'êa 'na grànde fónte de richéssa pi-â çitæ, o l'êa caxón ascì de 'na grànde propensción vèrso e-epidemîe. Defæti, dòppo l'arîvo da pèsta néigra inta çitæ de Càffa co-o blòcco móngolo da çitæ, sta moutîa chi a s'é fîto spantegâ pe mézzo di bàrchi zenéixi che scapâvan da-a Gazàia[21]. In particolâ, 'na flòtta mercantîle partîa da Càffa a l'à portòu a pèsta a Mescìnn-a, de dónde l'epidemîa a s'é spantegâ inte tùtta l'Eoröpa[22]. L'inpàtto con l'epidemîa a Zêna o l'é stæto terìbile: l'é mòrto ciù de 40.000 persónn-e e quésto o l'à amermòu i finaçiaménti e o personâ disponìbile pi-â flòtta ascì[23].
'Na tèrsa goæra con Venéçia, conosciûa co-o nómme de "Goæra di Stréiti", a l'é scciupâ inte l'ànno 1350 pe de ratèlle in scî dirìtti comerciâli into Mâ Néigro. Venéçia a l'êa aleâ co-o Régno d'Aragónn-a e con l'Inpêro bizantìn, raxón pi-â quæ a l'àiva a dispoxiçión 'na flòtta bén bén ciù grànde de quélla zenéize. A ògni mòddo, a prêxo de gròsse pérdie, Zêna a l'é riêscîa a vìnçe 'na batàggia into stréito do Bòsforo into frevâ do 1352, e a l'à costréito i bizantìn a retiâse da-a goæra. Pe cóntra, into 1353, a marìnn-a zenéize a l'à patîo 'na dûa sconfìtta inta batàggia de Alghêro. Aprêuvo a 'sta batòsta chi gh'é stæto di remésci a Zêna, ch'àn òstacolòu ancón de ciù o sfòrso militâre da Repùblica[24], e a l'à portòu dónca a-a decixón de pasâ tenporaniaménte sott'a-o dùcca de Milàn. Into novénbre do 1354 'na flòtta zenéize a-o comàndo de l'amiràlio Paganìn Döia a l'à sorpréizo quélla veneçiànn-a dâ-arénte a-e costêe de Navarìn e, co-a sucescîva batàggia de Sapiénsa, a l'à afondòu ò caturòu bén 35 galêe veneçiànn-e. Into 1355, a Milàn, l'é stæto firmòu 'n tratâto de pâxe tra e dôe repùbliche. Intànto che into Levànte l'êa tornòu o status quo, o régno d'Aragónn-a o l'êa diventòu 'n inportànte rivâle pò-u domìnio zenéize into Mediterànio de ponénte[25]. Inte quélli ànni, aprêuvo a-a fìn da goæra, Zêna a s'é liberâ da-o contròllo milanéize ascì, e a l'é tórna repùblica[26].
Inte l'ànno 1378 l'é scciupòu a quàrta goæra con Venéçia, a coscì dîta "Goæra de Ciòzza", conbatûa quésta ascì pi-â minàccia che i Veneçién raprezentâvan pe-i comèrci zenéixi into Mâ Néigro. Co-a ciù pàrte da flòtta zenéize ch'a l'êa dêuviâ cómme scòrta pe-i sò bàrchi mercantîli ch'andâvan da Zêna inta Crimêa, i veneçién àn aprofitòu da scitoaçión, sachezàndo vàrri pàixi scitoæ lóngo e costêe. Pe de ciù, inte quéll'ànno a marìnn-a zenéize a l'é stæta batûa da-i veneçién inta batàggia de Càppo d'Ànsio. Into màzzo do 1379, aprêuvo a-a vitöia de Pöla, i zenéixi són riêscîi a sbarcâ into pòrto de Ciòzza e àn pigiòu a çitæ. Con sta conquìsta chi a flòtta a voéiva blocâ diretaménte a çitæ de Venéçia ma, con l'arîvo di rinfòrsci veneçién, a-i 24 de zùgno do 1380 a l'é stæta batûa e a l’à pèrso 17 galêe. Blocâ dónca a tæra e sénsa rinforniménti[25], l'armâ zenéize a l'à dovûo aréndise, e quésto, pöco dòppo, à portòu a-a fìn da goæra. Con sto conflìtto chi, finîo co-o ritórno a-o status quo e co-o sfiniménto de fòrse de dôe repùbliche, Zêna a l'à pèrso numerôze figûe e mézzi ciâve, perdéndo o primâto into Mediterànio de ponénte in favô di aragonéixi ascì[25].
Declìn[modìfica | modìfica wikitèsto]
A pezànte goæra cóntra Venéçia e l'inpàtto devastànte da pèsta néigra àn bén bén danezòu a poténsa navâle zenéize. Pe de ciù, a nàscita de ciù gréndi stâti naçionâli a l'à comensòu a conprométte a conpetitivitæ a livéllo militâre de repùbliche marén, ciù picìnn-e. Zêna, con l'arénbo françéize, a l'à inandiòu 'na croxâ in Tunixîa inte l'ànno 1390, con l'òbiêtivo de difénde e sò colònie comerciâli da-i atàcchi di piràtti mosulmàn. In particolâ, inte 'sta canpàgna chi, i zenéixi àn parteçipòu co-a sò flòtta méntre a fanterîa, inpiegâ into blòcco da fortéssa de Mahdia, a l'êa pi-â ciù pàrte formâ de françéixi. A consegoénsa ciù inportànte de sta croxâ chi, finîa sénsa particolâri cangiàmenti teritoriâli, a l'é stæta l'instituçión de 'na fórte infloénsa da Frànsa in sce Zêna, ch'a l'é stæta costréita into 1396 a diciarâse sò féodo. A marìnn-a zenéize ascì a l'é dónca pasâ sott'a-o contròllo françéize, e a l’é stæta inpiegâ sénsa sucèsso cóntra Venéçia inta batàggia de Modón a-i 7 d'òtôbre do 1403, dòppo ch'a l'êa stæta dêuviâ pe açioìn de piraterîa cóntra e colònie veneçiànn-e.
A Repùblica a l'é diventâ tórna indipendénte da-a Frànsa inte l'ànno 1409 ma a sò inmàgine a l'êa òrmâi ridimenscionâ, co-a çitæ ch'a s'êa trasformâ inte 'n'anbîa conquìsta polìtica ségge pi-â Frànsa che pe l'Aragónn-a[27]. Inte l'ànno 1435 a flòtta zenéize a l'é stæta mandâ, derê domànda de Milàn, inta çitæ de Gaêta, a l'época asediâ da-i aragonéixi. Inte quélli ànni l'êa defæti in córso 'na goæra tra o Dùcca de Milàn e o Rè d'Aragónn-a pò-u contròllo do Régno de Sicìlia, co-i zenéixi a-o servìçio do Dùcca che, arivæ a Gaêta, àn fîto batûo a ciù grànde flòtta aragonéize inta batàggia de Pónsa. Inte sta batàggia chi o bàrco amiràlio aragonéize o l'é stæto caturòu, co-o Rè Arfonso V mæximo ch'o l'é stæto inprexonòu. A despæto de sti fæti chi, l'Aragónn-a a l'à in sciâ fìn vìnto a goæra, co-a Sicìlia ch'a l'é coscì pasâ sott'a-o sò contròllo. Quésto o l'à caozòu di gròsci dànni a-i comèrci zenéixi in quànte l'êa diventòu bén bén ciù conplicòu o pasàggio do stréito de Mescìnn-a, fæto ch'o l'à caxonòu vàrie interuçioìn inte rótte comerciâli da Repùblica[27][28].
Into sécolo XV, co-a creaçión de l'Inpêro òtomàn, l'é nasciûo 'na nêuva minàccia pe-i mercànti zenéixi into Levànte, co-a progrescîva chéita inte màn di Tùrchi de naçioìn amîghe de Zêna. A pèrdia contìnoa de teritöio da pàrte di bizantìn e, intànto, a distruçión de stâti crestién ciù picìn cómme Trebizónda, Cîpro e Amàsra, a l'à conpromìsso i interèsci zenéixi into Mâ Néigro. Intànto i tùrchi àivan comensòu a costroî 'na grànde flòtta e són diventæ fîto a poténsa navâle dominànte into Mediterànio de levànte[29]. Into 1453, dòppo a chéita de Costantinòpoli, l'inpêro òtomàn o l'à seròu ascì i Dardanélli e l'Elespónto a-i bàrchi crestién. Sta decixón chi a l'à caxonòu di pezantìscimi dànni a-a Repùblica de Zêna, do tùtto separâ da-e sò colònie into Mâ Néigro, che pe sécoli àivan garantîo i colegaménti co-i mercoéi da Rùscia e de l'Àzia centrâle[30]. Sénsa poscibilitæ de tornâ in pâtria e co-e pròpie lìnie de comunicaçión interótte, a flòtta zenéize do Mâ Néigro a s'é stragiâ, co-a pèrdia de magazìn, fortésse e bàrchi che òrmâi no se poéivan ciù difénde. E vêge colònie zenéixi són stæte dónca conquistæ da vàrie poténse regionâli, con Càffa che, prezénpio, a l'é stæta òcupâ da-i Tùrchi into 1475[31][32].
A despæto do declìn da Marìnn-a de Zêna e da Repùblica, i zenéixi àn continoòu a êse tra i mainæ ciù avoxæ a-o móndo. Defæti, gréndi navegatoî e cartògrafi cómme o Cristòffa Cónbo, o Batìsta Agnéize e o Pêo Vescónte vegnîvan tùtti da-a Supèrba[33].
Rifórme de l'Andrîa Döia[modìfica | modìfica wikitèsto]
A marìnn-a zenéize a l'à avûo 'n perîodo de rinàscita sott'a-o comàndo de l'amiràlio e òmmo de stâto Andrîa Döia, ch'o l'à rinovòu l'interèsse inte fòrse marìtime. Nasciûo a Inêia, inti prìmmi ànni da sò vìtta o l'à conbatûo cómme merçenâio a-o servìçio de vàrie naçioìn. Tornòu da-o servìçio cómme capitànio merçenâio, inte l'ànno 1503 o l'à tentòu de incoragî Zêna a rexìste cóntra l'invaxón françéize ma o no l'à avûo sucèsso e o l'é stæto dónca costréito a lasciâ a çitæ. Tra o 1503 e o 1522 o Döia o l'à comandòu 'na squàddra de bàrchi zenéixi, into Mâ Mediterànio, che conbatéivan cóntra l'Inpêro òtomàn e i stâti barbaréschi. O s'é dòppo batûo cóntra o Sâcro Româno Inpêro, d'acòrdio co-a Frànsa, a partî da-o 1522, pe pasâ into 1528 cóntra i françéixi pe mandâli vîa da Zêna. Pasòu dónca a-o servìçio de l'inperatô Càrlo V o l'à òtegnûo o tìtolo de Amiràlio Inperiâle. Dòppo avéi incorporòu a marìnn-a zenéize inte quélla de l'inpêro, o l'à diféizo a fortéssa de Corón e pigiòu a çitæ de Patràsso. Âtra inportànte vitöia a l'é stæta quélla da Batàggia de Girolâta, inta quæ a flòtta zenéize a l'à batûo ùnze galêe tùrche e caturòu l'amiràlio Dragut. Dòppo o sò retîo da-o servìçio militâre, o Döia o s'é mìsso a travagiâ pe restitoî l'indipendénsa a-a Repùblica de Zêna, e o l'à liberòu a naçión da-e infloénse foestêe[34]. Inte quélli ànni l'economîa da Repùblica a l'à comensòu a pasâ da-o comèrcio a-e ativitæ de bànche e de manifatûe, co-o Portogàllo e a Spàgna ch'àn creòu i sò inpêri marìtimi e o Döia ch'o çercâva de cangiâ a dotrìnn-a da flòtta zenéize da quélla de scòntro a unn-a de colaboraçión co-ê âtre poténse crestiànn-e pi-â lòtta cóntra a-i piràtti barbaréschi. O l'à forteménte vosciûo l'introduçión de l'artilierîa navâle ascì, comensàndo a equipagiâ vàrri vascélli da flòtta co-i canoìn[35].
A ògni mòddo, vèrso a meitæ do sécolo XVI, o perîodo de rinàscita pi-â marìnn-a zenéize o sò conclûzo aprêuvo a 'na série de sconfìtte militàri. A flòtta inperiâle a l'é stæta batûa da-i Tùrchi into 1538 co-a batàggia de Prevêza; inte l'ànno 1541, co-a spediçión d'Algêri, a flòtta zenéize a l'é stæta danezâ da 'na série de boràsche; into 1552 'na flòtta spagnòllo-zenéize a l'é stæta batûa inta batàggia de Pónsa e, into 1553, a no l'é riêscîa a blocâ l'invaxón françéize da Còrsega. Pe de ciù a l'à parteçipòu con quàrche bàrco a-a flòtta ch'a l'é stæta batûa da-i Tùrchi inta batàggia de Gérba do 1560[26]. A ògni mòddo, into 1571, a marìnn-a zenéize a l'à contriboîo con 29 galêe - pe 53 bàrchi in tùtto - a-a flòtta da Lîga Sànta inta grànde batàggia de Lépanto, con l'amiràlio Gioâne Andrîa Döia ch'o l'à sfondòu o fiànco drîto da flòtta òtomànn-a. Aprêuvo a sta vitöia chi, i crestién són riêscîi a fâ finî o domìnio òtomàn in sce l'intrêgo Mâ Mediterànio[36].
Inte l'ànno 1556 l'é stæto creòu, pe conbàtte in mòddo ciù eficénte a piraterîa, o "Magistrâto de galêe"[37][38]. Co-a conpetiçión do sécolo XV tra Zêna, Venéçia, Spàgna e Portogàllo s'é arivòu a costroî a coscì dîta caràcca[7] (in bàrco a véia ch’o no l'àiva ciù de bezéugno di remoéi), incorporâ da-o sécolo dòppo inta marìnn-a zenéize ascì[7][39].
Declìn e fìn[modìfica | modìfica wikitèsto]
O declìn da marìnn-a zenéize o l'é continoòu into córso di sécoli XVII e XVIII, scibén ch'o l'êa comensòu za a partî da-o sécolo XVI. I cangiaménti inte l'economîa de Zêna àn portòu i banchiêri, e no ciù i mercànti, a êse a ciù inportànte fòrsa econòmica da çitæ. A necescitæ de difénde e rótte comerciâli a s'é dónca amermâ, co-in minô bezéugno de mantegnî 'na gràn flòtta[40]. Pe de ciù, o svilùppo de grénde e òrganizæ marìnn-e militâri o l'à portòu a-a difuxón de nêuvi modélli de bàrchi da goæra ch'àn fîto sorpasòu i bàrchi da-o dóggio ûzo comerciâle-militâre, preferîi da-a Repùblica de Zêna.
A-o prinçìpio da goæra di trent'ànni a flòtta zenéize a l'êa formâ sôlo da 10 galêe. Inte l'ànno 1625, aprêuvo a-a sò aleànsa co-a Spàgna inte sta goæra chi, a Frànsa a l'à asediòu a çitæ ma, gràçie a l'arîvo de 'n'armâ spagnòlla in agiùtto da Repùblica, o blòcco o l'é stæto levòu. Inte l'ànno 1684 'na flòtta françéize a l'à bonbardòu a çitæ, caxonàndo di gròsci dànni a 'na pàrte de Zêna e a-i cantê navâli da Repùblica[41]. Inti ànni dòppo a goæra o govèrno da Repùblica o l'à comensòu a comiscionâ 'n çèrto nùmero de nêuve fregàtte e corvétte pi-â marìnn-a, scibén che i prìmmi finançiaménti êan pe'n davéi mìnimi[42].
Inte l'ànno 1742 l'ùrtimo posediménto zenéize into Mâ Mediterànio, ö sæ l'îzoa de Tabàrca, o l'é stæto a-a fìn conquistòu da-i tunexìn[43].
Goære napoliòniche[modìfica | modìfica wikitèsto]
Dòppo a-o sccéuppo da rivoluçión françéize e a creaçión do Prìmmo Inpêro, a scitoaçión polìtica da Repùblica de Zêna a l'êa diventâ do tùtto insostegnìbile. Scibén chi-â Repùblica a s'êa ofiçialménte diciarâ neotrâle into córso de goære rivoluçionâie françéixi, a sò vixinànsa a-o stâto françéize a l'êa fónte de fortìscime prescioìn vèrso Zêna. Co-a batàggia de Càppo Nöi do 1795 'na flòtta françéize, agiutâ da-i zenéixi, a l'é stæta batûa da-a Royal Navy lóngo a Rivêa de Ponénte[44]. Sta vitöia chi a l'à permìsso a-i ingléixi de institoî 'n blòcco navâle, duòu quæxi 'n ànno, a-o pòrto da Zêna, caxonàndo di gròsci dànni a l'economîa da Repùblica[45].
Inte l'ànno 1797, co-a chéita da vêgia repùblica aristocràtica, a çitæ de Zêna a l'é stæta òcupâ da-i françéixi, ch'àivan in pràtica o contròllo do nêuvo stâto creòu a-o sò pòsto, ö sæ a Repùblica Lìgure. A ògni mòddo a marìnn-a zenéize a l'êa restâ pi-â ciù pàrte intrêga, con quàrche bàrco ch'o l'é stæto dêuviòu sôlo into 1798 co-a canpàgna d'Egìtto e de Scìria do Napolión Bonapàrte; finîa, a-o mànco pi-â pàrte navâle, into dezàstro françéize da batàggia do Nîlo e a distruçión da sò flòtta[45].
Into 1804 o Bonapàrte, apénn-a nominòu inperatô, a l'à çercòu de pigiâ o contròllo di rèsti da flòtta zenéize e di vêgi cantê da Repùblica pe dêuviâli cóntra o Régno Unîo, inandiàndo dónca a costruçión de dêxe vascélli (un di quæ, o Brillant, o l'é stæto caturòu méntre o l'êa ancón in costruçión, pasàndo coscì inta Royal Navy co-o nómme de HMS Genoa) e dêxe fregàtte pi-â marìnn-a françéize. In càngio de sto servìçio chi, a-i ofiçiæ e a-i mainæ zenéixi l'é stæto asegnòu di pòsti in scî bàrchi françéixi e, pe de ciù, a tùtti i bàrchi da Repùblica Lìgure gh'êa permìsso de îsâ a bandêa françéize[46].
Co-a fìn de goære napoliòniche, pe decixón do Congrésso de Viénna, Zêna a l'é stæta a-a fìn anéssa a-o Régno de Sardégna, co-a marìnn-a zenéize ch'a l'é stæta dónca desmantelâ a-i 3 de zenâ do 1815, into mæximo giórno da pèrdia de l'indipendénsa[44][47].
Òrganizaçión[modìfica | modìfica wikitèsto]
A marìnn-a zenéize a l'é spartîa tra 'na flòtta pùblica e unn-a privâ[48]. A flòtta pùblica a l'êa diretaménte finançiâ da-o govèrno da çitæ, co-i sò bàrchi che vegnîvan costroîi a spéize da naçión. Sti bàrchi chi êan dêuviæ ségge inte batàgge ciù inportànti che pe difénde o pòrto de Zêna. A flòtta privâ, ch'a l'êa bén bén ciù grànde de quélla pùblica, a l'êa costitoîa da bàrchi de propiêtæ de vàrie famìgge de mercànti che dominâvan a polìtica da çitæ.
Tùtte dôe e flòtte êan sott'a-o contròllo de l'ofìçio de l'Âto Amiràlio, ch'o vegnîva nominòu da-o govèrno da çitæ, e dónca da-o dûxe, o poistæ òpû o cónsole in sciâ bâze do perîodo da stöia de Zêna conscideròu[42][44].
Equipagiaménto[modìfica | modìfica wikitèsto]
Bàrchi[modìfica | modìfica wikitèsto]
O ciù inportànte modéllo de bàrco dêuviòu da-a marìnn-a zenéize o l'é de lóngo stæto a galêa. Sto bàrco chi, a diferénsa di quélli sôlo a véia, o l'àiva 'n inportànte vantàggio in manovrabilitæ e a sò strutûa a ne permetéiva 'na costruçión ciù spedîa[49]. E galêe zenéixi êan de sòlito ciù legêre e lónghe (ciù ò mêno 45 mêtri cóntra i 40-42 stàndard into Mâ Mediterànio) de quélle da marìnn-a òtomànn-a e veneçiànn-a, garantìndo 'na ciù èrta velocitæ a spéize, però, da manovrabilitæ e da duâta do bàrco mæximo. Pe de ciù, gh'é da òservâ, che-e galêe zenéixi àivan de stîve ciù grénde de quélle de âtre naçioìn, fæto ch'o permetéiva de caregâle con ciù vìveri, mèrçe e sordàtti. A-o mæximo mòddo di sò nemîxi, cómme veneçién e aragonéixi, i zenéixi se són specializæ into convertî a-a spedîa e galêe mercantîli in bàrchi da goæra into câxo fîse necesâio[12].
Zêna a l'adêuviâva doî tîpi de galêe: unn-a ciù lèsta e picìnn-a co-o cónpito d'avardâ e rótte comerciâli in perîodo de pâxe e, pe cóntra, de galêe ciù gròsse, che repigiâvan e lìnie do dromón di bizantìn, costroîe specificaménte pi-â batàggia e o servìçio de goarnixón. E galêe ciù lêgie, pi-â ciù pàrte clascificæ cómme galiöte, êan bén bén ciù comùn, méntre quélle ciù pezànti êan de sòlito mìsse in mâ (ò costroîe, into câxo a flòtta a foîse sotodimenscionâ) sôlo in ténpo de goæra[49][50].
Pe de ciù, a flòtta a l'adêuviâva bén bén de bregantìn e de felûe, bàrchi a véia ciù picìn con cònpiti d'avistaménto e de sachézzo quànde e galêe da Repùblica no êan in gràddo de òperâ in mòddo eficénte[51]. Óltre a-e sò galêe e a-i bàrchi a véia picìn, a Zêna vegnîvan de spésso convertîi di bàrchi mercantîli in quélli da goæra. Co-o progrèsso da tecnologîa navâle, a marìnn-a zenéize a l'à incomensòu a incorporâ di galeoìn e di man-o-war ascì inta sò flòtta, a ògni mòddo con nùmeri ridûti rispétto a quélli de galêe[18][39].
Mainæ[modìfica | modìfica wikitèsto]
I mainæ zenéixi vegnîvan reclutæ tra a popolaçión da çitæ e quélla de sò colònie, con numerôxi de quésti che no fâvan o militâre pe profesción ma che servîvan a marìnn-a pe'n çèrto perîodo, tornàndo pöi a-o pròpio travàggio de mainâ mercantîle, pescòu ò merçenâio. A Repùblica a "reclutâva" inte ciùsme de sò galêe criminâli, prexonê de goæra e scciâvi ascì[19].
E condiçioìn di mainæ, ségge pe-i scciâvi che pe-i bonægia, êan asæ difìçili, co-în èrto réizego de amoutîse. Pe sta raxón chi, a Marìnn-a a l'incoragîva i sò capitànni a-avéi cûra da salûte da pròpia ciùsma, relasciàndo de bolétte a quélli ch'avésan pèrso tròppi òmmi. Pe de ciù, l'êa òbligatöio avéi in sce ògni galêa 'n barbê, ch'o l'êa 'n chirùrgo ascì, pe mantegnî 'n bón livéllo de igêne a bòrdo[52].
Pe dâ a-i sò mainæ di vestî rexisténti e che se poêsan portâ ségge da sciûti che da bagnæ, a marìnn-a a l'à incomensòu into sécolo XV a equipagiâ i pròppi òmmi co-in tesciûo fæto pròpio a Zêna, ö sæ o jeans, ch'o l'é fîto diventòu asæ popolâre[53][54][55]. I mainæ zenéixi êan armæ co-ina spâ d'arenbàggio e 'n scùddo da màn, òpû con balèstra e moschétto. Into sécolo XVI i mainæ d'arenbàggio êan protètti da coràsse de færo ò âsâ e portâvan in tèsta di morioìn[35].
Strutûe[modìfica | modìfica wikitèsto]
O govèrno zenéize o mantegnîva 'na série de strutûe speçiâli pi-â Marìnn-a scitoæ into pòrto Zêna. Conosciûe co-o nómme de arsenâ de Zêna êan dêuviæ pi-â costruçión, o mantegniménto e l'òrmézzo de galêe da Repùblica[50].
Ereditæ[modìfica | modìfica wikitèsto]
I cazaménti a tæra da marìnn-a zenéize àn lasciòu 'n'inportànte tràccia into pòrto modèrno de Zêna. E grénde strutûe de l'arsenâ de Zêna depoî l'anesción a-o régno de Sardégna són stæte convertîe da l'ûzo militâre a quéllo civîle, co-o pòrto ch'o l'êa fîto diventòu o motô do econòmico svilùppo da çitæ. Graveménte danezæ da-i bonbardaménti ingléixi inta Segónda Goæra Mondiâle, co-a sò rinovaçión l'àrea a l'à cangiòu destinaçión. Defæti, co-o stramûo di cantê navâli fêua do pòrto antîgo, i terén de quéllo ch'o l'êa l'arsenâ són stæti convertîi inte di meu da òrmézzo e inta staçión marìtima. A sò pàrte ciù antîga a l'é pe cóntra diventâ a sêde do Gàlata - Muzêo do Mâ; 'n muzêo dedicòu a-a stöia navâle de Zêna[50][56].
Nòtte[modìfica | modìfica wikitèsto]
- ↑ (EN) James Theodore Bent, Genoa: How the Republic Rose and Fell, Harvard University, C. K. Paul & Co, 1881.
- ↑ (EN) Yaacov Lev, The Fatimid Navy, Byzantium and the Mediterranean Sea, 909-1036 CE/297–427 AH (abstract), in Byzantion, vol. 54, n. 1, 1984, p. 232.
- ↑ (EN) H. E. J. Cowdrey, The Mahdia campaign of 1087 (abstract), in The English Historical Review, vol. 92, Zenâ 1977, pp. 1-29.
- ↑ (EN) Carl Erdmann, The Origin of the Idea of Crusade, Princeton University Press, 2019, ISBN 0-691-19764-4.
- ↑ (EN) H. E. J. Cowdrey, The Mahdia campaign of 1087 (abstract), in The English Historical Review, vol. 92, Zenâ 1977, pp. 1-29.
- ↑ 6,0 6,1 Housley, 2006, pp. 152-154
- ↑ 7,0 7,1 7,2 (EN) George Charles Vincent Holmes, Ancient and Modern Ships - Part I. Wooden Sailing-Ships, Read Books Ltd, 2016, ISBN 1-473-36062-5.
- ↑ 8,0 8,1 (IT) Enrico Giustiniani, Storia Della Citta' Di Genova Dalle Sue Origini Alla Fine Della Repubblica Marinara, in sce giustiniani.info. URL consultòu o 18 arvî 2022.
- ↑ (EN) Henri Pirenne, A History of Europe (Routledge Revivals): From the Invasions to the XVI Century, Routledge, 2010, ISBN 1-136-87934-X.
- ↑ (EN) Nicholas Walton, Genoa: The Cog in the New Medieval Economy, in sce medievalists.net. URL consultòu o 18 arvî 2022.
- ↑ (EN) Venetians, Genoese and Turks: The Mediterranean 1300-1500, in sce cogandgalley.com. URL consultòu o 18 arvî 2022.
- ↑ 12,0 12,1 (EN) Louis Sicking, Naval Warfare in Europe, c. 1330-c. 1680, in European Warfare, 1350-1750, Cambridge University Press, 2010, ISBN 0-521-88628-7.
- ↑ 13,0 13,1 (EN) David Abulafia, c.1198-c.1300, in The New Cambridge Medieval History, vol. 5, Cambridge University Press, 2015, p. 439, ISBN 1-107-46066-2.
- ↑ (EN) Merchants and marauders : Genoese maritime predation in the twelfth-century Mediterranean, Alexandria Digital Research Library. URL consultòu o 19 arvî 2022.
- ↑ 15,0 15,1 (EN) Henry Hart Milman, History of Latin Christianity, vol. 4, Creative Media Partners, 2019, ISBN 0-526-82213-9.
- ↑ 16,0 16,1 16,2 16,3 Lane, 1973, pp. 73-78
- ↑ (EN) Sandra Alvarez, Fleet Operations in the First Genoese-Venetian War, 1264-1266, De Re Militari, 13 dexénbre 2013. URL consultòu o 19 arvî 2022.
- ↑ 18,0 18,1 (EN) William Ledyard Rodgers, Naval warfare under oars, 4th to 16th centuries: a study of strategy, tactics and ship design, U.S. Naval Institute, 1967, pp. 132-134, ISBN 0-870-21487-X.
- ↑ 19,0 19,1 (EN) Steven A. Epstein, Speaking of Slavery: Color, Ethnicity, and Human Bondage in Italy, Cornell University Press, 2018, ISBN 1-501-72513-0.
- ↑ (EN) Clifford J. Rogers, William Caferro e Shelley Reid, The Oxford Encyclopedia of Medieval Warfare and Military Technology, vol. 3, Oxford University Press, 2010, p. 16, ISBN 0-195-33403-5.
- ↑ (EN) Channel 4 - History - The Black Death, in sce channel4.com. URL consultòu o 19 arvî 2022 (archiviòu da l'url òriginâle o 25 zùgno 2008).
- ↑ (EN) Johannes Nohl, The Black Death: A Chronicle of the Plague, Westholme, 2006, ISBN 1-594-16029-5.
- ↑ (LA) Rosario Gregorio, Bibliotheca scriptorum qui res in Sicilia gestas retulere, 1791, p. 562.
- ↑ (EN) Bill Thompson, Great Power Rivalries, Univ of South Carolina Press, 1999, p. 142, ISBN 1-570-03279-3.
- ↑ 25,0 25,1 25,2 (EN) Michael W. B. Sanderson, Sea Battles: A Reference Guide, Wren, 1975, p. 51, ISBN 0-858-85192-X.
- ↑ 26,0 26,1 (EN) Nicholas Walton, Genoa, 'La Superba': The Rise and Fall of a Merchant Pirate Superpower, Oxford University Press, 2015, ISBN 1-849-04614-X.
- ↑ 27,0 27,1 (DE) Richard von Meerheimb, Von Palermo bis Gaëta, 1865.
- ↑ (EN) Jean-Charles-Léonard e Simonde Sismondi, A History of the Italian Republics, Carey & Lea, 1832.
- ↑ (EN) Rhoads Murphey, Ottoman Warfare 1500-1700, Routledge, 2006, p. 23, ISBN 1-135-36591-1.
- ↑ Ossian De Negri, 2003
- ↑ (EN) Franz Babinger, Mehmed the Conqueror and His Time, Princeton University Press, 1978, pp. 343 ss., ISBN 0-691-09900-6.
- ↑ (RU, UK, IT) The unknown holocaust of the Crimeans, in sce italianinelmondo.com. URL consultòu o 19-04-2022.
- ↑ (EN) John Horace Parry, The Age of Reconnaissance: Discovery, Exporation and Settlement, 1450-1650, Hachette UK, 2010, p. 102, ISBN 0-297-86595-1.
- ↑ (EN) Andrea Doria | Genoese statesman - Encyclopædia Britannica, in sce britannica.com. URL consultòu o 20 arvî 2022.
- ↑ 35,0 35,1 Informaçioìn da un di panélli into Gàlata - Musêo do Mâ; in particolâ o l'é quéllo intitolòu "Firearms".
- ↑ (EN) Alan G. Jamieson, Lords of the Sea: A History of the Barbary Corsairs, Reaktion Books, 2013, p. 70, ISBN 1-861-89946-7.
- ↑ (IT) Archivio di Stato di Genova > Magistrato delle galee (IT-GE0429 - IT-ASGE-F90110376) - Archives Portal Europe, in sce archivesportaleurope.net. URL consultòu o 20 arvî 2022.
- ↑ (IT) Magistrato delle galee, in sce dati.san.beniculturali.it. URL consultòu o 20 arvî 2022.
- ↑ 39,0 39,1 Informaçioìn da un di panélli into Gàlata - Musêo do Mâ; in particolâ o l'é quéllo intitolòu "From galleons to vessels".
- ↑ (EN) James Theodore Bent, Genoa: How the Republic Rose and Fell, Harvard University, C. K. Paul & Co, 1881, p. 96.
- ↑ (EN) Genoa 1684, in sce zum.de. URL consultòu o 19 arvî 2022.
- ↑ 42,0 42,1 Informaçioìn da un di panélli into Gàlata - Musêo do Mâ; in particolâ o l'é quéllo intitolòu "Crisis of the Republic, crisis of the marine".
- ↑ (EN) Janice Alberti Russell, The Italian Community in Tunisia, 1861-1961: A Viable Minority, Columbia University, 1977, p. 142.
- ↑ 44,0 44,1 44,2 Informaçioìn da un di panélli into Gàlata - Musêo do Mâ; in particolâ o l'é quéllo intitolòu "The age of revolution".
- ↑ 45,0 45,1 (EN) Catia Brilli, Genoese Trade and Migration in the Spanish Atlantic, 1700–1830, Cambridge University Press, 2016, ISBN 1-107-13292-4.
- ↑ (EN) Adolphe Thiers, History of the Consulate and Empire of France Under Napoleon, Nimmo, 1876.
- ↑ (EN) Herbert George Wells, Raymond Postgate e G. P. Wells, The Outline of History, Being a Plain History of Life and Mankind, Garden City, 1956.
- ↑ (EN) Thomas Allison Kirk, Genoa and the Sea: Policy and Power in an Early Modern Maritime Republic, 1559-1684, JHU Press, 2013, ISBN 1-421-41270-5.
- ↑ 49,0 49,1 Informaçioìn da un di panélli into Gàlata - Musêo do Mâ; in particolâ o l'é quéllo intitolòu "Genoese galleys".
- ↑ 50,0 50,1 50,2 Informaçioìn da un di panélli into Gàlata - Musêo do Mâ; in particolâ o l'é quéllo intitolòu "The Arsenal of Genoa".
- ↑ Informaçioìn da un di panélli into Gàlata - Musêo do Mâ; in particolâ o l'é quéllo intitolòu "Long ships, round ships".
- ↑ Informaçioìn da un di panélli into Gàlata - Musêo do Mâ; in particolâ o l'é quéllo intitolòu "Convicts; better alive than dead".
- ↑ (EN) Genova - Heddels, in sce heddels.com. URL consultòu o 20 arvî 2022.
- ↑ (EN) Michael C. Howard, Transnationalism and Society: An Introduction., McFarland, 2014, pp. 234-237, ISBN 0-786-48625-2.
- ↑ (EN) Jeans, in sce facweb.cs.depaul.edu. URL consultòu o 20 arvî 2022.
- ↑ Informaçioìn da un di panélli into Gàlata - Musêo do Mâ; in particolâ o l'é quéllo intitolòu "City; old and new".
Bibliografîa[modìfica | modìfica wikitèsto]
- (IT) Aostìn Giustiniàn, Castigatissimi annali [...], Zêna, 1537.
- (IT) Òbèrto Fugétta, Delle cose della republica di Genova, Milàn, pe Paolo Gottardo Pontio, 1575.
- (EN) Henry Hart Milman, History of Latin Christianity, John Murray, 1864.
- (EN) Frederic Chapin Lane, Venice, a Maritime Republic, JHU Press, 1973, ISBN 0-801-81460-X.
- (IT) Pierangelo Campodonico, La marineria genovese dal medioevo all'unità d'Italia, Fabbri, 1991, ISBN 88-45-04127-1.
- (EN) Steven A. Epstein, Genoa and the Genoese, 958–1528, Univ of North Carolina Press, 1996, ISBN 0-807-84992-8.
- (IT) Teofilo Ossian De Negri, Storia di Genova: Mediterraneo, Europa, Atlantico, Giunti Editore, 2003, ISBN 88-09-02932-1.
- (EN) Norman Housley, Contesting the Crusades, Wiley, 2006, ISBN 1-405-11189-5.
- (EN) David Luscombe e Jonathan Riley-Smith, c.1024-c.1198, Part 2, The New Cambridge Medieval History, vol. 4, Cambridge University Press, 2015, ISBN 1-107-46063-8.
Âtri progètti[modìfica | modìfica wikitèsto]
- Wikimedia Commons a contêgne di inmàgine ò di âtri files in sce Marìnn-a Zenéize


text:
Template:Anchor
E instruçioìn segoénti són contegnûe inta sottapàgina Template:Anchor/man (modìfica·cronologîa)
Quésto template o serve pe inserî 'na o ciù àncoe HTML inte 'n çèrto pónto da pàgina. Sti pónti chi inta a vôxe pœan coscì êse colegæ gràçie a-a scintàsci normâle pe colegâ de seçioîn:
[[pàgina#link|...]]
E àncoe sun da dêuviâ sôlo inti câxi quànde l'uzo de normâli seçioîn segge inadegoòu, dónca co grànde atençión, specialménte se into namespace prinçipâ.
Scintàsci
O template pœ êse inserîo in quésto mòddo:
{{anchor|link}}
Òpû co ciù d'un àncoa:
{{anchor|link1|link2|ecc}} (a-o màscimo 10).
Ezénpio d'ûzo
Inseindu o còdice
{{anchor|NómmeÀncoa}} inte 'n pónto de 'na çèrta pàgina "Ezénpio", se puriâ dêuviâ o wikilink
[[Ezénpio#NómmeÀncoa]] pe rindirissâ o link inte l'ezàtto pónto dónde se trœva o template.
Template corelæ
Dæti pe VisualEditor
A tabélla TemplateData chi de sótta a l'é contegnûa inta sotapàgina Template:Anchor/TemplateData (modìfica·cronologîa)
Quésto template o serve a inserî da unn-a a dêxe àncoe inte 'n tésto


text:
Regno d'Italia
Con Regno d'Italia se intende o stato creoö in sce unn-a parte bastante o in sce tutta a penisoa italiann-a governoö da unn-a monarchia. In Italia se son susseguiï diversci regni, i primmi di quæi in te l'etæ de mëzo, dappeu inte o momento de dominaçion foresta e a a fin con a nascita do Stato attuâ, governoö da a Caza Savoia.
I regni barbarici[modìfica | modìfica wikitèsto]
Dapeu a cheita de l'Impè Roman de ponente in to 476, ghe son stæti in Italia diversci regni ghiæ da re Ostrogoti. Appreuvo a l'invaxon di Longobardi in to 568, lô instauron unn-a dinastia longobarda che a duò fin a l'arrïo de Carlomagno e di re franchi.
Sacro Impè Roman[modìfica | modìfica wikitèsto]
Nasciuo a a morte de Carlo Magno dappeu o trattoö de Verdun. O l'è stæto unificoö da Adalberto in to 961.
Regno d'Italia (1805-1814)[modìfica | modìfica wikitèsto]
Nasciuo in to 1805 pe voei de Napolion Bonaparte da a Repubbica italiann-a, sotta a a dominaçion françeise. Napolion o se autoproclamò re d'Italia o 26 mazzo do 1805 a Milan.
Viçeré o vegne nominoö Eugène de Beauharnais, ommo à streit'euggi con Napolion e sensa ambiçioin politiche personæ.
O regno o finì co a fin de l'etæ napoleonica e i stati de primma vegnan restauræ, dappeu o Congresso de Vienna.
Regno d'Italia (1861-1946)[modìfica | modìfica wikitèsto]
Nasciuo dappeu e Guære de indipendensa italiann-a e finio co o referendum do 1946 e a proclamaçion da Repubbrica Italiann-a.
O primmo re d'Italia o l'è stæto Vitöio Manoælo II e l'urtimo Unberto II.