text:
ÓÈÍÇä Çááå
ÇáãÚÜÌÒÇÊ ÇáÅáåíÉ ÇáãÔÊÑßÉ Èíä ÇáÃÏíÇä ÇáÓãÇæíÉ
ááÃÓÊÇÐ ÇáÏßÊæÑ ãÍãÏ Úáì ÇáÈäÈì
ÃÓÊÇÐ Úáæã ÇáäÍá æÇáÍÔÑÇÊ ÇáÇÞÊÕÇÏíÉ
ÈßáíÉ ÇáÒÑÇÚÉ ÌÇãÚÉ Úíä ÔãÓ
Åä Çááå ÓÈÍÇäå æÊÚÇáì íÏÚã ÑÓáå ÈÞÏÑÇÊ ÎÇÑÞÉ ááÚÇÏÉ áßì íÞÊäÚ Èåã Ãåáæåã ÇáÐíä ÃÑÓáæÇ Åáíåã¡ æßÇäÊ ãÚÌÒÇÊ ÇáÃäÈíÇÁ ÇáÃæÇÆá ÍÓíÉ ãáãæÓÉ¡ ÅÐ Ãä Þæã ßá äÈì ßÇäæÇ íÑæä ÊÝæÞå Úáì ãÇ äÈÛ Ýíå ÃßËÑåã ÞÏÑÉ æÚáãÇ.
ÝßÇäÊ ãÚÌÒÉ ÅÈÑÇåíã Úáíå ÇáÓáÇã Ãä ÃäÌÇå Çááå ãä ÇáÇÍÊÑÇÞ ÈÇáäÇÑ ÈÏæä Ãä íäÒá ÚáíåÇ ÇáãØÑ áíØÝÆåÇ ßãÇ ÌÇÁ Ýì Þæáå ÊÚÇáì: ( ÞáäÇ íÇ äÇÑ ßæäì ÈÑÏÇ æÓáÇãÇ Úáì ÅÈÑÇåíã) (ÇáÃäÈíÇÁ: 69)
æãÚÌÒÉ ãæÓì Úáíå ÇáÓáÇã Ãä Êãßä ÈÚÕÇå Ãä íÔÞ ÇáÈÍÑ áíäÌæ æÃåáå ãä ÚÏæÇä ÝÑÚæä¡ ßãÇ ÌÇÁ Ýì ÇáÞÑÂä ÇáßÑíã Þæáå (ÇÖÑÈ ÈÚÕÇß ÇáÈÍÑ... ).
æßÇäÊ ãÚÌÒÉ ÚíÓì Úáíå ÇáÓáÇã Ãäå ßÇä íÔÝì ÇáÃßãÉ æÇáÃÈÑÕ æíÍíì ÇáãæÊì ÈÅÐä Çááå.
æãÚÌÒÉ ÇáÞÑÂä ÊÎÊáÝ Úä ãÚÌÒÇÊ ÇáÑÓá ÇáÓÇÈÞíä¡ ßãÇ ÌÇÁ Ýì ÇáÊÝÓíÑÇÊ ÇáãÊÞäÉ ÇáÔíÞÉ ÇáããÊÚÉ áÝÖíáÉ ÇáÔíÎ ãÍãÏ ãÊæáì ÇáÔÚÑÇæÇì... ãÚÌÒÇÊ ÇáÑÓá ÎÑÞÊ äæÇãíÓ Çáßæä æÞæÇäíä ÇáØÈíÚÉ Ãì ÃäåÇ ãÚÌÒÇÊ ßæäíÉ ãáãæÓÉ¡ ãä ÑÂåÇ Ããä ÈåÇ Úä ÈíäÉ¡ æãä áã íÑåÇ ÕÇÑÊ ÚäÏå ÎÈÑÇ.... Åä ÔÇÁ ÕÏÞå æÅä ÔÇÁ áã íÕÏÞå..
æÍíË Ãä ßá ÑÓæá ãä ÚäÏ Çááå íÃÊì ãÕÏÞÇ Ãæ ãÊããÇ áãä ÌÇå ÞÈáå¡ ÝÞÏ ÐßÑÊ ÃäÈÇÁ ßËíÑ ãä ÇáÑÓá ÇáÓÇÈÞíä Ýì ÇáÞÑÂä ÇáßÑíã ÝÃÕÈÍ ÇáãÓáãæä íÕÏÞæä Èåã.
ÃãÇ ãÍãÏ ÎÇÊã ÇáÃäÈíÇÁ ÍíË áÇäÈì ÈÚÏå¡ Ýáßì íÓÊãÏ ÇáÅíãÇä ÈãÇ ÌÇÁ Èå ÝíÌÈ Ãä ÊÓÊãÑ ãÚÌÒÊå Ýì ÇáÊÃËíÑ æÃä Êßæä åÐå ÇáãÚÌÒÉ ÚÞáíÉ ÊÓÇíÑ ÇáÊØæÑ ÇáÐì íØÑà Úáì ÇáÈÔÑíÉ¡ æÇáÞÑÂä íÍÞÞ åÐå ÇáãÚÌÒÉ ÇáÃÒáíÉ¿ ÝÚáÇæÉ Úáì ÈáÇÛÊå ÇáÊì ÈåÑÊ Ãåá ÚÕÑ ÇáÑÓæá ÍÊì ÕÏÞæÇ Èå¡ ÝÅä ÈíÇäå áÇ íÒÇá ãÓÊãÑÇ æÞÏ ÒÇÏ ÈíÇä ÇáÞÑÂä æÖæÍÇ æÅÚÌÇÒÇ Ýì ÇáÚÕÑ ÇáÍÏíË¡ æÊØæÑÊ Ýí ãÚÇäíå ãÚ ÊØæÑ ÇßÊÔÇÝÇÊ æÇáÇÎÊÑÇÚÇÊ.
.. æÈíäãÇ ßÇäÊ ÈÚÖ ãÚÇäì ÇáÞÑÂä ÛíÑ ãÝåæãÉ Ýì ÇáÚÕæÑ ÇáÓÇÈÞÉ ÝÞÏ Ããßä ÊÝÓíÑåÇ ÈÓåæáÉ æíÓÑ ÈäÇÁ Úáì ÇáãÚáæãÇÊ ÇáÍÏíËÉ... æÈíäãÇ ÊÎáì ßËíÑ ãä ÇáÈÔÑ Úä ÇáÑæÍÇäíÇÊ ãäÐ ÇáÞÑä ÇáãÇÖì æÇÊÌåæÇ Åáì ÇáãÇÏíÇÊ æÌÇåÑæÇ ÈÊÌÇåá ÇáÃÏíÇä ÇáÓãÇæíÉ. ÃÕÈÍ ÇáÞÑÂä ÏáíáÇ ãÇÏíÇ Úáì æÌæÏ ÇáÅáå ÇáÎÇáÞ ÇáÐì íÍíØ Çáßæä ÈÚáãå¡ ÅÐ ÌÇÁ Ê ÇáÅÔÇÑÇÊ ÇáÞÑÂäíÉ Åáì ÝÖá Çááå Úáì ÇáÅäÓÇä (ÈÎáÞå ßá ãÇ Ýì ÇáÓãæÇÊ æãÇ Ýì ÇáÃÑÖ) ÈÃÓáæÈ ãØÇÈÞ ááæÞÚ æÝíå ÇíÌÇÒ æÃÚÌÇÒ¡ æáßä áÇ íÓÊØíÚ ßÔÝå æÊÍÞíÞå ÅáÇ ÇáÚáãÇÁ ÇáãÊÎÕÕæä Ýì ÇáÚáæã ÇáßæäíÉ ÈãÌÇáÇÊåÇ ÇáãÊÚÏÏÉ.
æÍíË Åääì ãä ÇáÏÇÑÓíä ááÒÑÇÚÉ ÝÞÏ áÇÍÙÊ ÅÚÌÇÒÇ Úáãíà Ýì ÇáÂíÇÊ ÇáÞÑÂäíÉ ÇáÊì ÊÔíÑ Åáì ÇáßÇÆäÇÊ ÇáÍíÉ ÇáäÈÇÊíÉ æÇáÍíæÇäíÉ¡ æãäåÇ ÂíÉ ÇáäÍáì æßËíÑ ãä ÇáÊÔÈíåÇÊ ÇáÞÑÂäíÉ¡
æÍíË Åä ãÚÇäì ÇáÞÑÂä æÈáÇÛÊå æÅÚÌÇÒå ãÓÊãÑÉ ãÚ ÊØæÑ ãÙÇåÑ ÇáÍíÇÉ æÊÌÏÏ ÇáÃßÊÔÇÝÇÊ¡ ÝÞÏ ÍÝÙå Çááå ÈäÕå ßãÇ ÌÇÁ Ýì Þæáå ÊÚÇáì: (ÅäÇ äÍä äÒáäÇ ÇáÐßÑ æÅäÇ áå áÍÇÝÙæä) (ÇáÍÌÑ: 9).
æÃãÑ ÇáãÄãäíä Ãä íÍÝÙæå ÈáÛÊå. (ßÊÇÈ ÝÕáÊ ÂíÇÊå ÞÑÂäÇ ÚÑÈíÇ) (ÝÕáÊ : 3).
æáÇ íÊÑÌã ÇáÞÑÂä áÃì áÛÉ ÛíÑÚÑÈíÉ ÅáÇ áÊÝÓíÑ ãÚÇäíå ÝÞØ" æáíÓ áßì íÍÝÙ Ãæ íÞÑà ÈåÐå ÇááÛÉ¡ áÃä ÏÞÉ ÇáÊÑÌãÉ Åáì ÂíÉ áÛÉ ÊÚÊãÏ Úáì ãÇ íÝåãå ÇáãÊÑÌã¡ æÝì åÐå ÇáÍÇáÉ ÞÏ ÊÈÏæ ÈÚÖ ÇáãÚÇäì ÓØÍíÉ æÞÏ íÕÚÈ ÊÝÓíÑ ÈÚÖåÇ¡ æÝì åÐå ÇáÍÇáÉ ÞÏ ÊØãÓ ÅÚÌÇÒÇÊ ÇáÞÑÂä
ÇáÅÚÌÇÒ ÇáÚáãì Ýì ÂíÉ ÇáäÍá:
( æÃæÍì ÑÈß Åáì ÇáäÍá Ãä ÇÊÎÐì ãä ÇáÌÈÇá ÈíæÊÇ æãä ÇáÔÌÑ æããÇ íÚÑÔæä. Ëã ßáì ãä ßá ÇáËãÑÇÊ ÝÇÓáßì ÓÈá ÑøõÈß ÐááÇ íÎÑÌ ãä ÈØæäåÇ ÔÑÇÈ ãÎÊáÝ ÃáæÇäå Ýíå ÔÝÇÁ ááäÇÓ Åä Ýì Ðáß áÂíÉ áÞæã íÊÝßÑæä) (ÇáäÍá 68- 69 )
ÚäÏ ÇáÊãÚä Ýì åÇÊíä ÇáÂíÊíä ÇáßÑíãÊíä íÊÖÍ ÊØÇÈÞ ßá ßáãÉ ÝíåãÇ¡ Èá
ßá ÍÑÝ¡ ãÚ ÇáãÚáæãÇÊ ÇáÊì áã ÊÚÑÝ Úä ÇáäÍá ÅáÇ ÍÏíËÇ.
( æÃæÍì ÑÈß Åáì ÇáäÍá )
áã íÐßÑ Ýì ÇáÞÑÂä ÇáßÑíã æÍì Çááå ãäÓæÈÇ Åáì ÑÈß ÅáÇ ãÜÑÊíä ÝÞØ
(1) Åáì ÇáÃÑÖ íæã ÇáÞíÇãÉ (ÈÃä ÑÈß ÃæÍì áåÇ)
(2) Åáì ÇáäÍá Ýì åÐå ÇáÂíÉ ÇáÊì íÝåã ãäåÇ Ãä ÝíåÇ ãÞÇÑäÉ ãÚäæíÉ ÏÞíÞÉ Èíä ÇáÚÞá ÇáÐì ÎáÞå Çááå ááÅäÓÇä æÈíä ÇáÝØÑÉ ÇáÊì ÎáÞ ÇáäÍá ÚáíåÇ áÊÃÏíÉ ÇáÃÚãÇá ÇáÊì ßáÝÉ ÈåÇ¡
ÅÐ Ãä ÇáäÍá åæ ÇáßÇÆä ÇáæÍíÏ (ÈÚÏ ÇáÅäÓÇä) ÇáÐì íãßäå Ãä íÍíØ ãÌÊãÚå ÚáãÇ ÈÇáÃãÇßä ÇáÈÚíÏÉ ãËá ãæÇÞÚ ÇáÓßä ÇáÐì íÈÍË Úäå¡ Ãæ ÇáÛÐÇÁ ÇáÐì íÌãÚå ÈÏæä Ãä íÕÍÈ ÂíÇ ãä ÃÝÑÇÏ ÃÓÑÊå ( ßãÇ ÊÝÚá ÓÇÆÑ ÇáÍíæÇäÇÊ ÇáÃÎÑì)¡ æáíÓ Úä ØÑíÞ ÇáßáÇã ßãÇ íÝÚá ÇáÅäÓÇä¡ æáßä ÈáÛÉ ÍÑßíÉ ÐÇÊ ÞÏÑÉ ÝÇÆÞÉ Úáì ÊÍÏíÏ ÇáãÓÇÝÇÊ æÇáÇÊÌÇåÇÊ íÄÏíåÇ ÈØÑíÞÉ ÊáÞÇÆíÉ ÑæÊíäíÉ ÝØÑíÉ ãæÑæËÉ (Ãì ÈäÇÁ Úáì æÍì Çááå áå) ÈÏÞÉ áÇ ÊÞÇÑä ÅáÇ ÈÊÞäíÇÊ ÃÍÏË ÇáÃÌåÒÉ ÇáÊì ÇÎÊÑÚåÇ ÇáÅäÓÇä¡ ãËá ÇáÃÌåÒÉ ÇáÅáßÊÑæäíÉ æÇáÍÇÓÈÇÊ ÇáÂáíÉ æÇáÑÇÏÇÑ æÇáÃÌåÒÉ ÇáãæÌåÉ ááÞÐÇÆÝ æÇáÃÌåÒÉ ÇáÝáßíÉ æÃÌåÒÉ ÇáãæÌÇÊ ÝæÞ ÇáÕæÊíÉ... æÑÈãÇ ÛíÑåÇ ããÇ ÓíÎÊÑÚ Ýì ÇáãÓÊÞÈá ÇáÞÑíÈ Ãæ ÇáÈÚíÏ.
( Ãä ÇÊÎÐì ãä ÇáÌÈÇá ÈíæÊÇ æãä ÇáÔÌÑ æããÇ íÚÑÔæä )
ÌÇÁ æÍì Çááå ááäÍá Ãä íÈäì ÈíæÊå Ýì ãæÇÞÚ áÇ ÊÕáÍ áÓßäì Ãì ßÇÆä ÂÎÑ¡ Ýåæ ÅãÇ Ãä íÈäì ÃÞÑÇÕå ÇáÔãÚíÉ Ýì ÇáÚÑÇÁ ãÚáÞÉ ÊÍÊ ÕÎæÑ ÇáÌÈÇá Ãæ ÝÑæÚ ÇáÃÔÌÇÑ... Ãæ Ýì ÌÍæÑ æÇÓÚÉ äÇÊÌÉ Úä ÇáÚæÇãá ÇáØÈíÚíÉ æãÏÇÎáåÇ ÕÛíÑÉ ÖíÞÉ áÇ íãßä Ãä íÑÇåÇ ÈÚíæäå æáßäå íÊãßä ãä ÊãííÒåÇ ÈæÇÓØÉ ÇáãæÌÇÊ ÝæÞ ÇáÕæÊíÉ ÇáÊì ÊÕÏÑ ãäåÇ¡ æåì ÞÏÑÉ áÇ ÊÊæÝÑ ááÅäÓÇä ÅáÇ ÈÇÓÊÎÏÇã ÃÌåÒÉ ÎÇÕÉ.
æÌÇÁ ÚäÏ ÇÎÊíÇÑ ÇáãÓßä ÍÑÝ "ãä" ÇáÊì ÊÚäì ÇáÊÈÚíÖ ÃæÇáÊÍÏíÏ¡ ÅÐ Ãä ãä ÇáäÍá äæÚíä íÊÎÐÇä ÇáÈíæÊ ÏÇÎá ÇáÌÍæÑ ÐÇÊ ÇáãæÇÕÝÇÊ ÇáãÐßæÑÉ æäæÚíä ÂÎÑíä Êßæä ÈíæÊåÇ ãÚáÞÉ Ýì ÃãÇßä ÎÇÕÉ ãäÇÓÈÉ áÍíÇÊåÇ Ýì ÇáÚÑÇÁ.
æÌÇÁ ÊÓáÓá ÇáÇÎÊíÇÑ ÈÏÁÇ ÈÇáÌÈÇá ÇáÊì åì ÇáÃßÈÑ ÍÌãÇ æÇáÃÓÈÞ Ýì ÇáæÌæÏ æÊáíåÇ ÇáÃÔÌÇÑ ÇáÊì ÙåÑÊ ÈÚÏ Ðáß Ëã ãÇ íÚÑÔ ÇáÅäÓÇä ÓæÇÁ ßÇä ãÕäæÚÇ ãä ÃÍÌÇÑ æØãì ÇáÌÈÇá Ãæ ãä ÃÎÔÇÈ ÇáÃÔÌÇÑ.
æÞÏ ÌÇÁ ÇáßáÇã Úä ÇáäÍá ãÄäËÇ Ýì åÐå ÇáÌãáÉ æãÇ ÈÚÏåÇ áÃä ãÇ íÞæã ÈÌãíÚ åÐå ÇáÃÚãÇá Ýì ØÇÆÝÉ ÇáäÍá åì ÇáÔÛÇáÇÊ (æåì ÅäÇË ÚÞíãÉ)¡ Ýåì ÇáÊì ÊÎÊÇÑ ÇáãÓßä ÚäÏ ÇáÊØÑíÏ¡ æåì ÇáÊì ÊÌãÚ ÇáÛÐÇÁ æåì ÇáÊì ÊÎÑÌ ãä ÈØæäåÇ ÇáãæÇÏ ÇáÔÇÝíÉ ááäÇÓ¡ Èá åì ÇáÊì ÊÞæã ÈÌãíÚ ÇáÃÚãÇá ÏÇÎá ÇáÎáíÉ æÎÇÑÌåÇ¡ æåÐå ÇáÍÞíÞÉ áã ÊÚÑÝ ÅáÇ ÍÏíËÇ¡ ÃãÇ ÇáÐßæÑ æÇáãáßÇÊ ÝáÇ ÊÞæã ÅáÇ ÈÇáÊßÇËÑ.
( Ëã ßáì ãä ßá ÇáËãÑÇÊ )
Åä ÈÏÁ åÐå ÇáÌãáÉ ÈÍÑÝ ÇáÚØÝ (Ëã) íÚäì ÇáÊÑÊíÈ ãÚ ÇáÊÑÇÎì¡ Ãì ÇáÊÑÊíÈ ãÚ ÇáÊÃÌíá æåÐÇ íäØÈÞ ÊãÇãÇ ãÚ ãÇ íÍÏË ÝÚáÇ æãÇ áã íÚÑÝ ÅáÇ ãäÐ Òãä ÞÕíÑ¡ ÅÐ Ãä ÇáäÍá Ííä íÎÑÌ ãä ãÓßäå ÞÇÕÏÇ ÚÔÇ ÌÏíÏÇ (ÝíãÇ íÓÚì ÈÙÇåÑÉ ÇáÊØÑíÏ) íßæä ãÇáÆÇ ÈØäå ÈßãíÉ ßÈíÑÉ ãä ÇáÚÓá¡ ÞÏ ÊÝæÞ æÒä ÌÓãå ÇÓÊÚÏÇÏÇ ááÑÍáÉ ÇáãÌåæáÉ¡ æÈÚÏ ÚËæÑå Úáì ÇáãÓßä áÇíãßäå Ãä íÃßá æ Ãä íÈÍË Úä ÇáÛÐÇÁ ÅÐ íßæä ãÊÎãÇ ÈÇáÚÓá¡ æáÇ íÓÊØíÚ ÇáÊÎáÕ ãä åÐÇ ÇáÚÓá ÅáÇ ÈÚÏ Ãä íÍæá ÌÒÁÇ ãäå Åáì ÔãÚ íÈäì Èå ÃÞÑÇÕå ÐÇÊ ÇáÚíæä ÇáÓÏÇÓíÉ¡ ÝíÝÑÛ ÝíåÇ ãÇ íÈÞì Ýì ÌæÝå ãä ÚÓá æÈÚÏ Ðáß íÈÏà Ýì ÇáÈÍË Úä ÇáÛÐÇÁ¡ æáÐáß áã íÚÈÑ ÚäåÇ ÈÃì ãä ÍÑ Ýì ÇáÚØÝ ÇáÂÎÑíä "ÇáæÇæ" Ãæ " ÇáÝÇÁ"¡ ÝÓÈÍÇä Çááå ÇáÞÇÏÑ ÇáÚáíã.
æÚäÏ ÇáÊÚãÞ Ýì ÌãáÉ "Ëã ßáì ãä ßá ÇáËãÑÇÊ¡ íÊÖÍ ÃäåÇ ÊÊÖãä ãÕÏÑ ÇáãÇÏÉ ÇáÚáÇÌíÉ ÇáÝÚÇáÉ ÝíãÇ íÎÑÌ ãä ÈØæä ÇáäÍá¡ ÅÐ Ãä ÇáäÍá¡ áÇ íÃßá ãä ßá ÇáËãÑÇÊ ÍáæåÇ æãÑåÇ áÊÊÍæá Ýì ÃÌæÇÝå Åáì ÚÓá Íáæ ßãÇ ßÇä ÇáÇÚÊÞÇÏ ÓÇÆÏÇ Ýì ÇáÊÝÓíÑÇÊ ÇáãÚÑæÝÉ¡ ÝÇáäÍá áÇ íÞÊÑÈ ãä ÇáËãÇÑ ÇáãÑÉ Ãæ ÇáÕáÏÉ¡ Èá áÇ íÊãßä ãä Ãä íÃßá ãä ÇáËãÇÑ ÇáÍáæÉ ÅÐÇ ßÇäÊ ÓáíãÉ ÕÍíÍÉ áÃäå áÇ íÓÊØíÚ Ãä íÕíÈåÇ ãåãÇ ßÇäÊ ÓáíãÉ ÕÍíÍÉ áÃäå áÇ íÓÊØíÚ Ãä íÕíÈåÇ ãåãÇ ßÇäÊ ÖÚíÝÉ Ãæ ÞÔæÑåÇ ÑÞíÞÉ æáßäå ÞÏ íÊäÇæá ÚÕÇÑÉ ÇáËãÇÑ ÇáÍáæÉ ÅÐÇ ßÇäÊ ãÌÑæÍÉ ÈÝÚá ÅÍÏì ÇáÍÔÑÇÊ ÇáÖÇÑÉ Ãæ ãÝÊæÍÉ ÈÓÈÈ ÒíÇÏÉ äÖÌåÇ¡ æÝì åÐå ÇáÍÇáÉ íäÊÌ ÚÓáÇ ÛíÑ ãÓÊÓÇÛ ÇáØÚã.
ÃãÇ ÇáÛÐÇÁ ÇáØÈíÚì ááäÍá ÝíÊßæä ãä ÑÍíÞ ÇáÃÒåÇÑ æÍÈæÈ áÞÇÍåÇ¡ ÝÇáÑÍíÞ íÊÍæá Åáì ÚÓá æåæ ãÕÏÑ ÇáØÇÞÉ áãÇ íÍÊæíå ãä ãæÇÏ ÓßÑíÉ¡ ÃãÇ ÍÈæÈ ÇááÞÇÍ Ýåì ãÕÏÑ ÇáãßæäÇÊ ÇáÍíæíÉ ÇáÃÎÑì ãä ÈÑæÊíäÇÊ æÃÍãÇÖ ÃãíäíÉ æÝíÊÇãíäÇÊ æÚäÇÕÑ ãÚÏäíÉ.
æíÈÏæ Ãä ÇáÑÍíÞ æÍÏå ÛíÑ ãÞÕæÏ ÈåÐå ÇáÌãáÉ áÃäå áÇ íæÌÏ Ýì ßá ÇáäÈÇÊÇÊ¡ ÅÐ ÊÎáæ ãäå ãÚÙã ÇáÃÒåÇÑ ÇáÊì ÊáÞÍ ÈÝÚá ÇáÑíÇÍ¡ æßÐ áß ÈÚÖ ÇáÃÒåÇÑ ÇáÊì ÊáÞÍ ÈæÇÓØÉ ÇáÍÔÑÇÊ ÃãÇ ÍÈæÈ ÇááÞÇÍ ÝíÈÍË ÇáäÍá ÚäåÇ æíÌãÚåÇ ÓæÇÁ ãä ÇáÇÒåÇÑ ÇáÊì ÊáÞÍ ÈæÇÓØÉ ÇáÍÔÑÇÊ Ãæ ÈæÇÓØÉ ÇáÑíÇÍ¡ æÍíË Ãä ËãÑÇÊ ÌãíÚ ÃäæÇÚ ÇáäÈÇÊÇÊ ÊÊßæä äÊíÌÉ ÇäÏãÇÌ ÍÈÇÊ ÇááÞÇÍ Ýì ãÈÇíÖ ÇáÇÒåÇÑ¡ ÝÅä ÍÈæÈ ÇááÞÇÍ ÊÏÎá Ýì ÊÑßíÈ ÌãíÚ ÃäæÇÚ ÇáËãÑÇÊ æÚáì Ðáß ÝíÈÏæ Ãä ÍÈæÈ ÇááÞÇÍ åì ÇáãÞÕæÏÉ Ýì åÐå ÇáÂíÉ ÈÇáÊÚÈíÑ ÇáæÇÑÏ ÝíåÇ ( Ëã ßáì ãä ßá ÇáËãÑÇÊ) áÃäåÇ ãä ãßæäÇÊ ßá ÃäæÇÚ ÇáËãÑÇÊ¡ ÍíË íÃßá ÇáäÍá ãäåÇ æáÇ íÓÈÈ Ãì äÞÕ ÝíåÇ Èá íÓÇÚÏ Úáì ÅËãÇÑåÇ æÒíÇÏÉ ÅäÊÇÌåÇ.
æÇáÂíÉ ÑÞã ãä ÓæÑÉ ÇáÑÚÏ ÊÄßÏ äÝÓ ÇáÊÝÓíÑ ÈÃä ÍÈæÈ ÇááÞÇÍ åì ÇáãÞÕæÏÉ ÈÊÚÈíÑ " ßá ÇáËãÑÇÊ " ÈÞæáå ÓÈÍÇäå æÊÚÇáì: (..... æãä ßá ÇáËãÑÇÊ ÌÚá ÝíåÇ ÒæÌíä ÇËäíä…) (ÇáÑÚÏ: 3)
Ãì Ãä ÇáËãÑÇÊ ÇáÊì ÊäÊÌåÇ ÌãíÚ ÃäæÇÚ ÇáäÈÇÊÇÊ íÏÎá Ýì ÊßæíäåÇ ÎáÇíÇ ÐßÑíÉ æÃÎÑì ÃäËæíÉ¡ ÝÇáÎáíÉ ÇáÐßÑíÉ åì ÍÈÉ ÇááÞÇÍ æÇáÎáíÉ ÇáÃäËæíÉ åì ÈæíÖÉ ÇáÒåÑÉ... æãä ÏÞÉ ÇáÊÚÈíÑ ÇáÞÑÂäì ÇáãÍßã Ýì ÂíÉ ÇáäÍá æÝì åÐå ÇáÂíÉ ßÐáß- ÍÊì áÇ ÊÏÚÇ ãÌÇáÇ ááÔß ãä ÃäåãÇ ãä ÚäÏ Çááå ÇáÚáíã ÇáÎÈíÑ- Åä ÓÈÞ (ßá ÇáËãÑÇÊ) ÝíåãÇ ÍÑÝ "ãä " ÇáÐì íÚäì ÇáÇÓÊËäÇÁ áÃä ÈÚÖ ÃÕäÇÝ ÇáËãÇÑ áÇ ÊÍÊæì Úáì ÎáÇíÇ ÐßÑíÉ ãËá ÇáãæÒ æÇáÈÑÊÞÇá ÈÓÑå æÇáÚäÈ ÇáÈäÇÊì æÛíÑåÇ ãä ÇáËãÇÑ ÚÏíãÉ ÇáÈÐæÑ¡ æåì ÃÕäÇÝ ÙåÑÊ ßØÝÑÇÊ ãä ÇáÃäæÇÚ ÇáäÈÇÊíÉ ÇáÈÐÑíÉ¡ ÊÊßæä ËãÇÑåÇ ÈßÑíÇ Èäãæ ãÈíÖ ÇáÒåÑÉ æÍÏå¡ æåÐå ÇáãÚáæãÇÊ áã ÊÚÑÝ ÅáÇ Ýì ÇáÚÕÑ ÇáÍÏíË¡ æãÚ Ðáß ÝÞÏ æÑÏÊ Ýì ÇáÞÑÂä ÇáßÑíã ÈÃÓáæÈ Ýíå ÅÚÌÇÒ æÅíÌÇÑ ..
æÞÏ ÊÃßÏ Ãä ÍÈæÈ ÇááÞÇÍ ÇáÊì ÊÈÞì ÈßãíÇÊ ÖÆíáÉ Ýì ÇáÚÓá ÈÚÏ ÊÕÝíÊå åì ÇáãÕÏÑ ÇáÑÆíÓì ááãæÇÏ ÇáÝÚÇáÉ Ýíå¡ ÚáÇæÉ Úáì Ãä ÇáÛÐÇÁ Çáãáßì æÓã ÇáäÍá ÈãÇ áåãÇ ãä ÞíãÉ ÚáÇÌíÉ ÚÇáíÉ áÇ íÓÊØíÚ ÇáäÍá ÅÝÑÇÒåãÇ ÈÏæä ÇáÊÛÐíÉ Úáì ÍÈæÈ ÇááÞÇÍ¡ æÇáÛÏÏ ÇáÊì ÊÍæá ÇáãæÇÏ ÇáÓßÑíÉ Åáì ÔãÚ áÇ ÊÓÊØíÚ Ãä ÊÝÑÒå ÅáÇ ÈÚÏ Ãßá ÍÈæÈ ÇááÞÇÍ¡ ÚáÇæÉ Úáì Ãä ÇáÃäÒíãÇÊ ÇááÇÒãÉ áÊßæíä ßá ÇáãäÊÌÇÊ ÇáÔÇÝíÉ Ýì ÇáäÍá äÇÈÚÉ ãä ÍÈæÈ ÇááÞÇÍ.
( ÝÇÓáßì ÓÈá ÑÈß ÐááÇ )
æÌæÏ åÐå ÇáÌãáÉ ÝÇÕáÉ Èíä ÊÛÐíÉ ÇáäÍá Úáì ÇáËãÑÇÊ æÈíä ÇÎÑÇÌå ááÓæÇÆá ÇáÊì ÊÔÝì ÇáäÇÓ¡ ÌÚáÊ ãÚäÇåÇ ÈÚíÏÇ Úä ÇáÊÝÓíÑ ÇáÏÇÑÌ ÈÃä ÊÓáß ÓÈá Çááå ÈÇáØíÑÇä Ýì Ìæ ÇáÓãÇÁ æáßäåÇ ÃÞÑÈ Åáì ßæäåÇ ÓÈáÇ ããåÏÉ áÅÎÑÇÌ ÇáÓæÇÆá ÇáÔÇÝíÉ ãä Èíä ÇáäÍá áÇÓíãÇ æÃäåÇ ÊÖãäÊ ÊÚÈíÑ (ÓÈá ÑÈß) Ãì ÓÈíá ÇáÐì ÎáÞ ÇáäÍá¡ æÐáß Ýíå ÊÍÏíÏ ÈÃä åÐÇ ÇáÓÈá ãÎÕÕÉ ááäÍá ÝÞØ ¡áÇ íæÌÏ ãËáåÇ Ýì ßÇÆä ÓæÇå æåÐÇ ÇáÓÈá íãßä Ãä ÊÝÓÑ ÈÃÍÏ ãÚäííä ÇáãÚäì ÇáÃæá åæ ÇáØÑÞ Ãì ÇáããÑÇÊ ÇáÊì ÊÕá Èíä ãÚÏÉ ÇáäÍá æÈíä ÇáÛÏÏ ÇáãÎÊáÝÉ ÇáÊì ÊÞæã ÈÊÍæíá ÇáÛÐÇÁ Åáì ÇáÓæÇÆá ÇáÔÇÝíÉ ÇáãÊÚÏÏÉ æÇáãÚäì ÇáËÇäì åæ ÇáØÑÞ (ÌãÚ ØÑíÞÉ) Ãì ÇáÊÞäíäÇÊ ÇáÊì ÚáãåÇ Çááå ááäÍá æÐááåÇ áå æÛÑÓåÇ Ýí ÝØÑÊå¡ æÃÏÎáåÇ Ýì ÛÑíÒÊå áßì íÍæá ÛÐÇÁå Åáì Ãì ãä ÇáÓæÇÆá ÇáãÎÊáÝÉ ÇáÔÇÝíÉ ááäÇÓ.
æããÇ íÄßÏ ÕÍÉ åÐÇ ÇáÊÝÓíÑ Ãä ÇáÌãáÉ ÇáÊÇáíÉ ÌÃÁ Ê ÈÏæä ÍÑÝ ÚØÝ ããÇ íÚäì Ãä ÇáÍÏË ÇáÐì íÊã ÝíåÇ íßæä äÇÊÌÇ Úä ÇáÝÚá Ýì ÇáÌãáÉ ÇáÓÇÈÞÉ¡ Ãì Ãä ÇáÔÑÇÈ ÇáÎÇÑÌ ãä ÈØæä ÇáäÍá íßæä äÇÊÌÇ Úä Óáæß ÓÈá ÑÈå.
( íÎÑÌ ãä ÈØæäåÇ ÔÑÇÈ ãÎÊáÝ ÃáæÇäå Ýíå ÔÝÇÁ ááäÇÓ )
áã íÐßÑ ÕÑÇÍÉ Ãä ÇáÚÓá- åæ ÇáÐì íÎÑÌ ãä ÈØæä ÇáäÍá Ãæ Ãäå åæ ÇáÐì Ýíå ÔÝÇÁ ááäÇÓ ¡ áÃä Çááå íÎÑÌ ãä ÈØæä ÇáäÍá ÓæÇÆá ÃÎÑì ãÎÊáÝÉ ÇáÃáæÇä æÝíåÇ ÔÝÇÁ ááäÇÓ æáßäåÇ áã Êßä ãÚÑæÝÉ Ííä äÒá ÇáÞÑÂä Úáí ÓíÏ ÇáãÑÓáíä ÝßÃä åÐå ÇáÌãáÉ ÇáãæÍÒÉ ÊÊÖãä ÇáãÚäì ÇáÐì ßÇä ãÚÑæÝÇ Ýì ÚåÏ ÇáÑÓæá Õáì Çááå Úáíå æÓáã Úä ÇáÞíãÉ ÇáÚáÇÌíÉ ááÚÓá æÇáãÚäì ÇáÐì áã íÚÑÝ ÅáÇ Ýì ÇáÞÑä ÇáÚÔÑíä Úä ÇáÞíã ÇáÚáÇÌíÉ áßá ãä Óã ÇáäÍá æÇáÛÐÇÁ Çáãáßì æÇáÔãÚ æÍÈæÈ ÇááÞÇÍ æÇáÈÑæÈæáíÓ¡ æÇÒÏíÇÏ ãÚÑÝÉ ÇáÞíã ÇáØÈíÉ ááÚÓá íæãÇ ÈÚÏ íæã .
æÇáãÇÏÊÇä ÇáÃÎíÑÊÇä (ÍÈæÈ ÇááÞÇÍ æÇáÈÑæÈæáíÓ) áÇ ÊÎÑÌÇä ØÈÚÇ ãä ÈØæä ÇáäÍá ÅÐ íÌãÚåãÇ ãä ÇáäÈÇÊÇÊ æíÖíÝ ÅáíåãÇ ÈÚÖÇ ãä ÇáÚÓá Ãæ ÇáÔãÚ ããÒæÌÇ ÈÇááÚÇÈ¡ ÝÊÕÈÍÇä ÔÇÝíÊíä ááäÇÓ ãä ÈÚÖ ÇáÃãÑÇÖ¡ æáÐáß áã íÐßÑ Ãä ãÇ íÎÑÌ ãä ÈØæä ÇáäÍá ÔÇÝ ááäÇÓ ÈÕÝÉ ÚÇãÉ¡ ÅÐ- ÞÏ áÇ íßæä ÔÇÝíÇ ãä ÃÍÏ ÇáÃãÑÇÖ ÅáÇ ÈÅÖÇÝÊå Åáì ãæÇÏ ÇÎÑì¡ ãËá ÍÈæÈ ÇááÞÇÍ Ãæ ÇáÕãæÛ ( ÇáÊì ÊÓãì ÈÚÏ Ðáß ÈÑæÈæáíÓ) Ýì ÇáÍÇáÉ ÇáãÐßæÑÉ Ãæ Åáì ÇáãæÇÏ ÇáØÈíÉ ÇáÃÎÑì ãËá ÇáÍÈÉ ÇáÓæÏÇÁ. Ãæ ÒíÊ ÇáÒíÊæä Ãæ ÚÕíÑ ÇáÈÕá æÛíÑåÇ Ýì ÍÇáÇÊ ÃÎÑì ãÊÚÏÏÉ.
æßáãÉ ÔÑÇÈ ÇáÊì ÌÇÁÊ Ýì åÐå ÇáÂíÉ ãÝÓÑÉ Ýì ÇáßÊÈ ÇáÏíäíÉ Úáì Ãä ÇáÚÓá íÔÑÈ¡ æáßääì ÃÚÊÞÏ Ãä ÇáãÞÕæÏ ÈåÇ ÓæÇÆá ÕÇáÍÉ ááÔÑÈ ÓæÇÁ ßÇäÊ ÊÔÑÈ ãÈÇÔÑÉ æåì ÓÇÆáÉ Ãæ ÈÚÏ ÅÓÇáÊåÇ Ãæ ÅÐÇÈÊåÇ ÅÐÇ ßÇäÊ ãÊÌãÏÉ ßãÇ íÊÌãÏ ÇáÚÓá Ýì ÝÕá ÇáÔÊÇÁ.. ÝáÇ íÕáÍ ÍíäÆÐ ááÔÑÈ ÅáÇ ÈÚÏ ÊÚÑíÖå ááÍÑÇÑÉ Ãæ ÅÐÇÈÊå Ýì ÇáãÇÁ Ãæ Ýì ÃÍÏ ÇáãÔÑæÈÇÊ ÇáÃÎÑì æåÐÇ íäØÈÞ ßÐáß Úáì ãäÊÌÇÊ ÇáäÍá ÇáÃÎÑì ßáå ãËá ÇáÛÐÇÁ Çáãáßì æÇáÔãÚ æÇáÓã.
æßãÇ Ãä ÇáÚÓá Ííä ÇÓÊÚãÇáå ááÊÏÇæì (ÓæÇÁ Ýì ÚÕÑ ÇáÑÓæá Õáì Çááå Úáíå æÓáã Ãæ ÞÈá Ðáß ÃËäÇÁ ÇáÍÖÇÑÇÊ ÇáÈÔÑíÉ ÇáÞÏíãÉ ) áã íÓÊÚãá Ýì åíÆÉ ÔÑÇÈ ÝÞØ¡ ÝÞÏ ÇßÊÍá Èå æÏåäÊ Èå ÇáÌÑæÍ¡ æÇÓÊÎÏã Ýì Úãá ÇáÚÕÇÆÑ æÛíÑåÇ¡ æåÐÇ íäØÈÞ ÃíÖÇ Úáì ãäÊÌÇÊ ÇáäÍá ÇáÃÎÑì .
( Åä Ýì Ðáß áÂíÉ áÞæã íÊÝßÑæä )
ÎÊãÊ ÂíÉ ÇáäÍá ÈÃä ÅÚÌÇÒåÇ áä íÙÜåÑ ÅáÇ ÈÇáÊÚãÞ æÇáÊÑæì Ýì ÇáÊÝßíÑ¡ ÅÐ ÃäÜåÇ ÊÈÜÏæ ÓåÜáÉ æÈÓíØÉ ÅÐÇ ÞÑÃäÇåÇ ÞÑÇÁÉ ÓØÍíÉ¡ æÊÈÏÑ ÑßíßÉ ÛíÑ ãÊäÇÓÞÉ æÛíÑ æÇÞÚíÉ ÅÐÇ ÊãÚäÇ Ýì ÊÑßíÈåÇ ÈäÝÓ ÇáÝßÑÉ ÇáÃæáíÉ ÇáÊì ßÇäÊ ãÚÑæÝÉ Úä ÇáäÍá ãäÐ ÈÏÁ ÇáÎÜáíÞÉ¡ æáßäåÇ ÊÊØÇÈÞ ÊãÇãÇ ãÜÚ ÇáãÚáæãÇÊ ÇáÊì ÚÑÝÊ ÍÏíËÇ Úä ÇáäÍá æáã Êßä ãÚÑæÝÉ Ííä äÒæá ÇáÞÑÂä Úáì ÓíÏ ÇáãÑÓáíä ¡ æíÊÖÍ ãä Ðáß Ãä Ýì åÐå. ÇáÂíÉ ãÚÌÒÉ ÊÏá Úáì ÃäåÇ ãä ÚäÏ Çááå ÇáÚáíã ÈÇáÅÖÇÝÉ Åáì ÇáÅáåÇã ÇáÐì æåÈå ÓÈÍÇäå æÊÚÇáì ááäÍá áíäÊÌ áäÇ ÓæÇÆá ãÊÚÏÏÉ ÝíåÇ ÔÝÇÁ ááäÇÓ .
ÇáÅÚÌÇÒÇÊ ÇáÚáãíÉ Ýì ÇáÊÔÈíåÇÊ ÇáÞÑÂäíÉ : Ü
áÞÏ ÌÇÁÊ ÈÚÖ ÇáÂíÇÊ ÇáÞÑÂäíÉ ( ÇáÊì ÊÊÖãÜä ÇáÅÔÇÑÉ Åáì ÇáãÎáæÞÇÊ ÇáßæäíÉ æÇáßÇÆäÇÊ ÇáÍÜÜíÉ) ÈÃÓáæÈ áÇ ÊäØÈÞ Úáíå ÃÈÓÜØ ÞæÇÚÜÏ ÇááÛÉ ÇáÚÑÈíÉ ÇáãÃáæÝÉ ¡ ÝíÑåÜÞ Ýì ÊÃæáíÜåÇ ÇáÝÞåÇÁ ÇáãÊÎÕÕÜæä Ýì ÇáÊÝÓÜíÑ æÊÈÜÏæ ( áãä Ýì ÞáæÈåã ÒíÛ) ÃäåÇ ÃÎØÇÁ áÛæíÉ æíØÇáÈæä ÈÊÕÍíÍåÇ … æÍÇÔ Çááå Ãä Êßæä ßÐáß … ÅÐ Ãä Ýì æÇÞÚ ÇáÃãÑ ÊÖãä ÅÚÌÇÒÇÊ ÚáãíÉ ÏÞíÞÉ … æÈÚÖ åÐå ÇáÊÚÈíÑÇÊ ÇáãÔÇÑ ÅáíåÇ æÇÖÍÉ ÇáÛÑÇÈÉ ¡ æÊÈÏæ ßÃÎØÇÁ ÅÚáÇäíÉ ÍíË áÇ íÊØÇÈÞ ÝíåÇ ÇáÖãíÑ Ãæ ÕíÝÉ ÇáÝÚá ãÚ ÙÇåÑÉ ÇáÇÓã ÇáãäÓæÈ Ãáíå æáßäÉ íÊäÇÓÈ ÊãÇãÇ ãÚ ãÖãæä ÇáÍÇáÉ ÇáÊì íÊÍÞÞ ÈåÇ ÇáÝÚá ãÚ ÙÇåÑÉ ÇáÇÓã ÇáãäÓæÈ Åáíå æáßäå íÊäÇÓÈ ÊãÇãÇ ãÚ ãÖãæä ÇáÍÇáÉ ÇáÊì íÊÍÞÞ ÈåÇ ÇáÝÚá ÝÝì ÓæÑÉ ÇáÍÌ Âíå 5 ( æäÞÑ Ýì ÇáÃÑÍÇã ãÇ äÔÇÁ Åáì ÃÌá ãÓãì Ëã äÎÑÌßã ØÝáÇ) æÝì ÓæÑÉ ÛÇÝÑ ÂíÉ 67 ( åæ ÇáÐì ÎáÞßã ãä ÊÑÇÈ Ëã ãä äØÝÉ Ëã íÎÑÌßã ØÝáÇ ) æÝì ßáÊÇ ÇáÂíÊíä ÌÇÁÊ ßáãÉ ØÝáÇ ãÝÑÏÇ áÃä ÇáÃØÝÇá íæáÏæä ÝÑÇÏì ÚÇÏÉ æíßæä ÇáÊÚÏÏ äÇÏÑÇ.
æÝì ÓæÑÉ ÇáäÍá ( æÃæÍì ÑÈß Åáì ÇáäÍá Ãä ÃÊÎÐì.... Ëã ßáì.... ÝÃÓáßì.... íÎÑÌ ãä ÈØæäåÇ.... ) ÈíäãÇ ßÇäÊ ßáãÉ ÇáäÍá ÌãÚ ÊßÓíÑ íÏá Úáì ãÐßÑ¡ ÌÇÁ Ê ÕíÛÉ ÇáÝÚá ÇáãÞÑæä ÈåÇ ãÝÑÏÇ ãÄäËÇ¡ áÃä æÍì Çááå Åáì ÇáäÍá ÌÚáå ÛÑíÒÉ ãæÑæËÉ Ýì ßá äÍáÉ ÔÛÇáÉ Úáì ÍÏÉ áÊÃÏíÉ ÇáÃÚãÇá ÇáÊì ßáÝåÇ Çááå ÈåÇ ÈØÑíÞÉ ÊáÞÇÆíÉ.. ÈíäãÇ ÇáßáãÉ ÇáããÇËáÉ (æåì Çáäãá) ÌÇÁ ÝÚáåÇ Ýì ÕíÛÉ ÌãÚ ÇáãÐßÑ Ýì ÓæÑÉ Çáäãá ÞÇáÊ äãáÉ íÇ ÃíåÇ Çáäãá ÃÏÎáæÇ ãÓÇßäßã... áÃä ÇáãÎÇØÈ ÝíåÇ Çáäãá ÈÌãíÚ ÝÆÇÊå ãä ÐßæÑ æãáßÇÊ æÔÛÇáÇÊ (æßÐáß ÌäæÏ Ýì ÍÇáÉ Çáäãá ÇáÃÈíÖ) ÍíË Ãä ÇáÌãÚ ÇáÐì íÔãá ÇáÐßæÑ æÇáÅäÇË íÌãÚ ãÐßÑÇ.
æÈÚÖ ÇáÂíÇÊ ÇáÞÑÂäíÉ ÊäÕÍ ÃæÌå ÇáÛÑÇÈÉ Ýì ÃÓáæÈåÇ æáßä íÕÚÈ ÊÝÓíÑåÇ ÅáÇ Úä ØÑíÞ ÇáÚáæã ÇáßæäíÉ¡ æãä ÃãËáÊåÇ: ( ãËá ÇáÐíä ÇÊÎÐæÇ ãä Ïæä Çááå ÃæáíÇÁ ßãËá ÇáÚäßÈæÊ ÇÊÎÐÊ ÈíÊÇ æÅä Ãæåä ÇáÈíæÊ áÈíÊ ÇáÚäßÈæÊ áæ ßÇäæÇ íÚáãæä¡ Åä Çááå íÚáã ãÇ íÏÚæä ãä Ïæäå ãä ÔìÁ æåæ ÇáÚÒíÒ ÇáÍßíã æÊáß ÇáÃãËÇá äÖÑÈåÇ ááäÇÓ æãÇ íÚÞáåÇ ÅáÇ ÇáÚÇáãæä ) (ÇáÚäßÈæÊ 41- 43 )
æÞÏ ÌÇÚÊ ÕíÛÉ ÇáÝÚá " ÇÊÎÐÊ ÈíÊÇ " ãÄäËÉ áÇ ÊÊØÇÈÞ ãÚ ÙÇåÑ ÇáÇÓã (ÇáÚäßÈæÊ) æåæ áÝÙ ãÐßÑ¡ æáßäåÇ ÊÊäÇÓÈ ÊãÇãÜÇ ãÚ ãÖãÜæä ÇáÍÇáÉ ÇáÊì íÊÍÜÞÞ ÈåÇ ÇáÝÜÚá¡ áÃä ÃäËì ÇáÚäÜßÈæÊ åÜì ÇáÊì ÊÈäì ÇáÈíÊ æÊäÓÌ ÎíæØå ãä ãÛÇÒá Ýì ãÄÎÑ ÈØäåÇ... æÝì åÐÇ ÇáÊäÇÞÖ ÇáÙÇåÜÑì ÊäÇÓÈ æÇÞÚì íÏá Úáì ÅÚÌÇÒ Úáãì ÏÞíÞ .
æÝì ÇáÊÔÈíå ( Ãæ ÇáãËá) ÇáãÐßæÑ ÅÚÌÇÒ áÛæì ÂÎÑ ÍíË íÊÖãä ÈÚÖ ÇáÍÞÇÆÞ ÇáÊì áã ÊÚÑÝ ÅáÇ Ýì ÇáÚÕÑ ÇáÍÏíË ÝÝíåÇ ÊÔÈíå Úáì ÏÞíÞ¡ ÈæÕÝ ÍÇá ÇáÐíä íÚÈÏæä ÛíÑ Çááå Ãæ íÚÊãÏæä Úáì ÛíÑ Çááå (ÇáÐíä ÇÊÎÐæÇ ãä Ïæä Çááå ÃæáíÇÁ ) Úáì ãÓÊæííä ãä ÇáÊÔÈíå ÈÇáäÓÈÉ ááÐíä ÇÊÎÐæåã ÃæáíÇÁ... æáäÈÏà ÈÇáÊÔÈíå ÇáÚÇã Ãæ ÇáÇÞÑÈ ááÊÕæÑ¡ ÝãËáåã ßãËá ÇáÚäÇßÈ (ÈÕÝÉ ÚÇãÉ) æåì áÇ ÊÞØä ÅáÇ ÇáÃãÇßä ÇáãÙáãÉ ÐÇÊ ÇáåæÇÁ ÇáÑÇßÏ æÇáÌæ ÇáÝÇÓÏ¡ æÊÊÎÐ ÈíæÊåÇ ãä ÇáÎíæØ ÇáÑÝíÚÉ ÍíË ÊÍÊãì ÈåÇ æÊÚíÔ ÈåÇ¡ æÊÚíÔ Ýì ÇÓÊÑÎÇÁ æÃãÇä áÃä åÐå ÇáÎíæØ ãäÓæÌÉ ÈØÑíÞÉ ÝäíÉ ÊÌÚáåÇ ÔÏíÏÉ ÇáÍÓÇÓíÉ áÃíÉ ÇåÊÒÇÒÇÊ ÎÇÑÌíÉ¡ ÝÊÚãá Úáì ÊäÈíå ÇáÚäßÈæÊ æÊÍÐíÑå Ýì ÇááÍÙÉ ÇáãäÇÓÈÉ¡ ÚáÇæÉ Úáøì Ãä ÎíæØåÇ ÊÚãá Úáì ÊßÈíá ÃíÉ ÍÔÑÉ ÊáÇãÓåÇ¡ ÝÊÌÚáåÇ áÞãÉ ÔÇÆÚÉ ááÚäßÈæÊ¡ ÇáÐì íÔÚÑ ÈÇáÝÑíÓÉ Ýì ÇáÍÇá¡ ÝíäÞÖ ÚáíåÇ æíÊÛÐì ÈåÇ¡ Ãì Ãä åÐå ÇáÈíæÊ ÊãÏ ÇáÚäßÈæÊ ÈÇáÍãÇíÉ ÇáÊÇãÉ ÈÊæÝíÑ ÇáØÚÇã ÇáÃãÇä¡ æáßä Çááå ÓÈÍÇäå æÊÚÇáì æÕÝåÇ ÈÃæåä. ÇáÈíæÊ áÃäåÇ ÊÊÍØã ÊãÇãÇ Úáì ãÇ ÝíåÇ¡ ÅÐÇ ÇäÞÖ ÚáíåÇ ßÇÆä ÃßÈÑ Ãæ ÖÛØ ÚáíåÇ ÈÃì ÔìÁ ¡ ÚáÇæÉ Úáøì Ãä åÐå ÇáÈíæÊ áÇ ÊÍãì ãä ÝíåÇ ãä ÇáÖæÁ Ãæ ÇáÑíÇÍ¡ÅÐ ÊåÌÑåÇ ÅÐÇ ÊÚÑÖÊ ááÅÖÇÁÉ Ãæ ÊÌÏÏ åæÇÄåÇ ÍíË ÊÊåÏá åÐå ÇáÈíæÊ æÊÊáÇÕÞ ÎíæØåÇ æáÇ ÊÕáÍ ááÓßä ÝíåÇ.. æÝì åÐÇ ÇáÊÔÈíå ÅÔÇÑÉ Åáì Ãä ÇáÐì íáÌà Åáì ÛíÑ Çááå íåáß ÈåáÇß ãä íáÌà Åáíå¡ áÃä åÐÇ Çáæáì ãåãÇ ßÇä ÌÈÑæÊå áÇ íÓÊØíÚ Ãä íÍãì äÝÓå Ãæ íÍãì ãä íÍÊãì Èå.
æäÝÓ ÇáÂíÉ ÊÚØì ÊÔÈíåÇ ÂÎÑ ÃßËÑ ÏÞÜÉ¡ ÍíË Ãä Çáæáì Ãæ ÇáãÍÊãì Èå íÍÝÙ ãä íáÌÜà ÅáíÜå ØÇáãÇ íÓÊÝíÏ ãä ÈÞÇÆå¡ æÈãÌÑÏ Ãä íßÊÝì ãä ÇáÇÓÊÝÇÏÉ íÖÍì Èãä áÌà Åáíå¡ æÐáß ßãÇ íÍÏË ááÚäßÈæÊ ÇáÐßÑ ÈÞæáå ßãËá ÇáÚäßÈæÊ " ÚäÏãÇ íáÌà Åáì ÇáÚÔ ÇáÐì ÊÈäíå æÊÓßäå ÇáÚäßÈæÊÉ ÇáÃäËì áßì íÊã ÇáÊÒÇæÌ ÈÞæáå "ÇÊÎÐÊ ÈíÊÇ" ÅÐ ÊÑÍÈ Èå ÇáÃäËì æÈãÌÑÏ Ãä ÊÔÈÚ ÍÇÌÊåÇ ÊäÞÖ Úáì ÇáÚäßÈæÊ ÇáÐßÑ æÊáÊåãå.
æãä ÓæÑÉ ÇáäÍá ( æÇááå ÃäÒá ãä ÇáÓãÇÁ ãÇÁ ÝÃÍíÇ Èå ÇáÃÑÖ ÈÚÏ ãæÊåÇ¡ Åä Ýì Ðáß áÂíÉ áÞæã íÓãÚæä¡ æÅä áßã Ýì ÇáÃäÚÇã áÚÈÑÉ äÓÞíßã ããÇ Ýì ÈØæäå ãä Èíä ÝÑË æÏã áÈäÇ ÎÇáÕÇ ÓÇÆÛÇ ááÔÇÑÈíä ) (ÇáÂíÉ 65¡ 66).
ÝÝì åÇÊíä ÇáÂíÊíä ÊÔÈíå Úáãì ÏÞíÞ (áã íÚÑÝ ÅáÇ Ýì ÇáÚÕÑ ÇáÍÏíË)
Èíä ÇáæÓíáÉ ÇáÊì íäÈÊ Çááå ÈåÇ ÇáÒÑÚ Ýì ÇáÃÑÖ ÇáÌÑÏÇÁ¡ æÊáß ÇáÊì íÎÑÌ ÈåÇ ÇááÈä ãä ÈØæä ÇáÃäÚÇã¡ æÌÇÁ åÐÇ ÇáÊÔÈíå ÈÃÓáæÈ Ýíå ÅÚÌÇÒ áÛæì íÊãíÒ Èå ÇáÞÑÂä ÇáßÑíã¡ æáÊÝÓíÑ Êáß ÇáãÚäì äÈÏà ÈÇáÂíÉ ÇáÎÇÕÉ ÈÇáÃäÚÇã¡ ÅÐ áæ ßÇäÊ ãä ÊÃáíÝ ÈÔÑ áãÇ ÌÇÁÊ ßáãÉ ÈØæä ÝíåÇ ãäÓæÈÉ Åáì ãÐßÑ¡ Èá ßÇäÊ ÊäÓÈ Åáì ãÄäË áÃä ßáãÉ ÇáÃäÚÇã ÌãÚ ÊßÓíÑ (ÌãÚ ÇáÌãÚ) ããÇ ÇÚÊÇÏ ÇáÚÑÈ Úáì ÊÃäíËå¡ æÇáÃäÚÇã ÇáÊì ÊÎÑÌ ÇáÃáÈÇä ãä ÈØæäåÇ ßáåÇ ÅäÇË¡ æßá Ãåá ÇáÈÇÏíÉ ãäÐ ÚÕÑ ãÇ ÞÈá ÇáÊÇÑíÎ íÚÑÝæä åÐå ÇáÍÞíÞÉ¡ æãä ÇáÈÏíåì Ãä ÓíÏäÇ ãÍãÏÇ Õáì Çááå Úáíå æÓáã¡ æÚÔíÑÊå ßÇäæÇ íÚÑÝæäåÇ ßÐáß æãÚ Ðáß áã íÌÑÄ ÃÍÏ Úáì ÊÚÏíá åÐå ÇáßáãÉ¡ æáæ Úáì ÇÚÊÈÇÑ Ãä ÝíåÇ ÎØà ÅãáÇÆíÇ áÃä ÇáÑÓæá Úáíå ÇáÕáÇÉ æÇáÓáÇã æÇáãÄãäíä ãÚå ßÇäæÇ ãÊíÞäíä ÃäåÇ ãä ÚäÏ Çááå ÇáÚáíã ÇáÎÈíÑ¡ æÇÍÊÇÑ Ýì ÊÝÓíÑåÇ ÇáÝÞåÇÁ¡ ÅÐ áã ÊäØÈÞ ÚáíåÇ ÇáÞæÇÚÏ ÇááÛæíÉ ÇáÊì ÊÄäË ÌãÚ ÇáÊßÓíÑ ÇáããÇËá áåÐå ÇáßáãÉ¡ ÚáÇæÉ Úáì ÃäåÇ áã ÊÄäË ãÇ ÈÏÇ ãÄäËÇ ÈÞæáå (äÓÞíßã ããÇ Ýì ÈØæäå) ÍíË ÌÇÁ ÇáÖãíÑ ÝíåÇ ãÐßÑÇ æãÝÑÏÇ.
æÇÚÊÞÏ (æÇááå ÃÚáã) Ãä ÇáÖãíÑ ÇáãÐßÑ ÇáÐì íÚæÏ Úáì ÇáÃäÚÇã Ýì åÐå ÇáÂíÉ ãÞÕæÏ ÈÐÇÊå¡ æíÚäì Èå " äÓÞíßã ããÇ íæÌÏ Ýì ÈØæä ÐßÑ ÇáÃäÚÇã" æÌÇÁ åÐÇ ÇáÖãíÑ Ýì ÕíÛÉ ÇáãÝÑÏ áÊÃßíÏ Ðáß¡ áÃä ÇáÖãíÑ åäÇ ÅÐÇ ÌÇÁ Ýì ÕíÛÉ ÇáÌãÚ áÇíãíÒ Èíä ÇáÐßæÑ æÇáÅäÇË æáæ Þíá ÝíåÇ (äÓÞíßã ãä ÈØæäåÇ) áßÇäÊ ÊÚäì ãä ÈØæä ÇáÃäÚÇã ÈÕÝÉ ÚÇãÉ æãä ÈØæä ÅäÇËåÇ ÈÕÝÉ ÎÇÕÉ¡ áÃä ÇáÅäÇË åí ÇáÊì ÊÝÑÒ ÇááÈä¡ æáÇíÌæÒ Ãä íÞÇá (äÓÞíßã ãä ÈØæäå) áÃä ÇááÈä áÇ íäÒá ãä ÈØæä ÇáÐßæÑ¡ æáßä ÈÞæáå "äÓÞíßã ããÇ Ýì ÈØæäå" Ãì ããÇ íæÌÏ Ýì ÈØæä ÐßæÑ ÇáÃäÚÇã áÃä ÇáäØÝÉ ÇáÐßÑíÉ ÅÐÇ ÓÈÈÊ ÅÎÕÇÈ ÇáÈæíÖÉ æÊßæíä ÇáÌäíä Ýì ÈØä ÇáÃäËì ÊÚãá Ýì äÝÓ ÇáæÞÊ Úáì ÊäÔíØ æäãæ ÇáÛÏÏ ÇááÈäíÉ¡ ÍÊì íßÊãá ÅÝÑÇÒåÇ ÈæáÇÏÉ ÇáÕÛíÑ¡ Ãì íæÌÏ ÊÒÇãä Èíä ÇáÍãá æÊäÔíØ ÇáÍãá æÊäÔíØ ÇáÛÏÏ ÇááÈäíÉ¡ æÊÒÇãä Èíä æÖÚ ÇáæáíÏ æÅÏÑÇÑ ÇááÈä¡ æãä ÇáãÚÑæÝ Ãä ÇáÅäÇË ÇáÊì áÇ ÊÖÚ ÕÛÇÑÇ áÇ ÊÝÑÒ áÈäÇ ãåãÇ ØÇá ÈåÇ ÇáÚãÑ ÅáÇ ÝíãÇ äÏÑ.
æÞÏ ÑÈØ Çááå ÓÈÍÇäå æÊÚÇáì Èíä ÇáÂíÊíä ÇáÓÇÈÞ ÐßÑåãÇ ÈÞæáå: "(æÅä áßã Ýì ÇáÃäÚÇã áÚÈÑÉ ) Ãì Ãä Ýì ÇáÃäÚÇã äãæÐÌÇ æãËáÇ íÚÊÈÑ Èå Ýì ÞÏÑÉ Çááå Úáì ÅÍíÇÁ ÇáÃÑÖ ÇáãíÊÉ ÈæÇÓØÉ ÇáãÇÁ ÇáÐì íäÒáå ãä ÇáÓãÇÁ¡ ÅÐ Ãä ãÝÚæá åÐÇ ÇáãÇÁ Ýì ÅäÈÇÊ ÇáÈÐæÑ ÇáÊì ÊæÌÏ ÈÇáÃÑÖ æÇÓÊÎáÇÕåÇ ãÊØáÈÇÊ äãæåÇ ãä Èíä ÍÈíÈÇÊ ÇáÊÑÈÉ æãÇ ÊÍÊæíå ãä ãæÇÏ ãÊÍááÉ¡ íãÇËá ãÝÚæá ÇáäØÝÉ ÇáÐßÑíÉ Ýì ÈØæä ÅäÇË ÇáÃäÚÇã¡ ÅÐ ÊÓÈÈ áåÇ ÇáÍãá¡ æÝì äÝÓ ÇáæÞÊ ÊäÔØ ÇáÛÏÏ ÇááÈäíÉ ÝíåÇ ÝÊÓÊÎáÕ ÇááÈä ãä ÚÕÇÑÉ ÇáãÃßæáÇÊ ÇáÊì ÊÚÇÝåÇ ÇáÃäÝÓ Úä ØÑíÞ ÇáÏã ÇáÐì íÍãáåÇ¡ æÊÎÑÌå áÈäÇ áÐíÐ ÇáØÚã ÈãÌÑÏ Ãä ÊÖÚ ÇáãæáæÏ ÇáÕÛíÑ.
æãÚ Ãä åÐÇ ÇáÊÝÓíÑ ÇáÚáãì ÞÏ áÇ íÞÈáå ÇáãÝÓÑæä ÇááÛæíæä¡ ÝÞÏ ÇÞÊäÚ Èå ÃÍÏ ÝÞåÇÁ ÇáÔÑíÚÉ ÇáÚÇãáíä Ýì ãÌÇá ÝÊÇæì ÇáÃÍæÇá ÇáÔÎÕíÉ¡ æÃßÏå ÈÇáãÈÏà ÇáãÊÚÇÑÝ Úáíå Úä ÃÈæÉ ÒæÌ ÇáãÑÖÚ ááÑÖíÚ¡ ÝÇÏÇ ÃÑÖÚÊ ÇãÑÃÉ ÑÖíÚÇ ÕÇÑ ÒæÌåÇ ÃÈÇ ááÑÖíÚ¡ æÃÎæ ÇáÒæÌ ÚãÇ áå áÃä ÇááÈä äÇÊÌ Úä ÇáÐßÑ¡ ßãÇ ÞÇá ÕÇÍÈ ÇáÝÞå ÇáÅÓáÇãí æÃÏáÊå Úä áÈä ÇáÝÍá¡ æÇáÝÍá åæ ÇáÑÌá ÇáãÊÒæÌ ÇáãÑÃÉ ÇáãÑÖÚÉ (ÅÐÇ ßÇä áÈäåÇ ãäå) æÇáÍßã ÇáãÞÑÑ Þæì ÌãåæÑ ÇáÕÍÇÈÉ æÇáÊÇÈÚíä æÃÆãÉ ÇáÇÌÊåÇÏ Ãä ÇááÈä ááÝÍá¡ Ýåæ ÇáÐì íÊÚáÞ Èå ÇáÊÍÑíã¡ Ãì Ãäå ÍÞ ááÑÌá¡ æÞÏ ÍÏË ÈÓÈÈå¡ æáÇ ÊäÞØÚ äÓÈÉ ÇááÈä Úä ÒæÌ ãÇÊ Ãæ ØáÞ¡ Ýíå íÕÈÍ ÒæÌ ÇáãÑÖÚ ÃÈÇ ááÑÖíÚ... ßãÇ ÌÇÁ Úä ÇáÓíÏÉ ÚÇÆÔÉ Ãã ÇáãÄãäíä ÃäåÇ ÞÇáÊ: "Åä ÃÝáÍ ÃÎÇ ÃÈì ÇáÞÚíÓ (æÒÌ ÇáÓíÏÉ ÇáÊì ÃÑÖÚÊåÇ Ííä ßÇäÊ ØÝáÉ ÌÇÁ íÓÊÃÐä ÚáíåÇ ÈÚÏ Ãä ÃäÒá ÇáÍÌÇÈ ÞÇáÊ ÝÃÈíÊ Ãä ÂÐä áå Úáìøð¡ ÝáøãÇ ÌÇÁ ÑÓæá Çááå ÃÎÈÑÊå ÈÇáÐì ÕäÚÊ ÝÞÇá áåÇ: ÇÆÐäì áå ÝÅäå Úãß. ".. æÓÆá ÇÈä ÚÈÇÓ Úä ÑÌá áå ÌÇÑíÊÇä ÃÑÖÚÊ ÅÍÏÇåãÇ ÌÇÑíÉ æÇáÃÎÑì ÛáÇãÇ¡ ÃíÍá ááÛáÇã Ãä íÊÒæÌ ÇáÌÇÑíÉ¡ ÞÇá áÇ.... ÇááÞÇÍ æÇÍÏ.
æÇáÂíÉ ÇáãÔÇÈåÉ Ýì ÓæÑÉ ÇáãÄãäæä "æÅä áßãÇ Ýì ÇáÃäÚÇã áÚÈÑÉ äÓÞíßã ããÇ Ýì ÈØæäåÇ æáßã ÝíåÇ ãäÇÝÚ ßËíÑ æãäåÇ ÊÃßáæä¡ ÚáíåÇ æÚáì ÇáÝáß ÊÍãáæä " ÇáÂíÇÊ 21¡ 22 æÇáÊí áã íÐßÑ ÝíåÇ ÇááÈä ÌÇÁ ÖãíÑ ÇáÈØæä ÈåÇ ãÄäËÇ æíÚæÏ Úáì ÇáÃäÚÇã ÈÕÝÉ ÚÇãÉ ÐßæÑåÇ æÅäÇËåÇ¡ ÈÚÏ Ãä ÃÖÇÝ Çááå ÅáíåÇ ÇáãäÇÝÚ ÇáãÊÚÏÏÉ ÇáÊì ÊÚæÏ ãä ÇáÃäÚÇã Åáì ÇáÅäÓÇä.
ÇáãÑÇÌÚ:
1- ÇáÞÑÂä ÇáßÑíã.
2- ÇáãÚÌã ÇáãÝåÑÓ áÃáÝÇÙ ÇáÞÑÂä ÇáßÑíã- ÊÃáíÝ ãÍãÏ ÝÄÇÏ ÚÈÏ ÇáÈÇÞì
- ãÄÓÓÉ ÌãÇá ááäÔÑ- ÈíÑæÊ.
3- ÕÝæÉ ÇáÊÝÇÓíÑ- ÇáãÌáÏ ÇáËÇäì- ÊÃáíÝ ãÍãÏ Úáì ÇáÕÇÈæäì- ãßÊÈ ÇáÛÒÇáì- ÏãÔÞ- ÈíÑæÊ.
4- ÇáäÕÝ ÇáÃæá ãä ÇáÞÑÂä ÇáßÑíã æÈåÇãÔå ÇáÊÝÓíÑ ÇáãÓãì "ÃäæÇÑ ÇáÊäÒíá æÃÓÑÇÑ ÇáÊÃæíá " ÊÃáíÝ ÅãÇã ÇáãÍÞÞíä æÞÏæÉ ÇáãÏÞÞíä ÇáÞÇÖì äÇÕÑ ÇáÏíä ÃÈì ÓÚíÏ ÚÈÏ Çááå Èä ÚãÑ Èä ãÍãÏ ÇáÔíÑÇÒì ÇáÈíÖÇæì- ÇáØÈÚÉ ÇáËÇäíÉ 1375 åÜ- 1955 ã
5- äÍá ÇáÚÓá Ýì ÇáÞÑÂä æÇáØÈ- ááÏßÊæÑ ãÍãÏ Úáì ÇáÈäÈì- ÏÇ ÇáãÚÇÑÝ- ÇáÞÇåÑÉ


c: text/html

text:
Gemeinsame Normdatei
O Gemeinsame Normdatei (GND) o l'é 'n scistêma de contròllo de outoritæ gestîo da-a Bibliotêca Naçionâle Tedésca in colaboraçión con âtre bibliotêche, prinçipalménte de àree de léngoa tedésca, che curâvan i agiornaménti atravèrso OAI. O sèrve pe catalogâ dæti in sce persónn-e, persónn-e giurìdiche, énte, òpere, argoménti, congrèsci e evénti, eleménti giögràfichi. O vêgne dêuviòu prinçipalménte da-e bibliotêche, ma in mòddo crescénte ànche da archìvi, musêi e pe aplicaçioîn in sciâ Ræ.
I dæti do GND réndan ciù sénplice a procedûa de catalogaçión, consenténdo di procêde de riçèrca univochi e a poscibilitæ de colegaménto a despægie vivàgne de informaçioîn. Pe de ciù fan pàrte do scistêma Virtual International Authority File (VIAF), into quæ o GND o vêgne colegòu virtoalménte con âtri contròlli de outoritæ a livéllo internaçionâle.
Da-i 19 de arvî do 2012, o GND o l'à sostitoîo e lìste de contròllo scìnn-a quéllo moménto dêuviòu pe-e persónn-e, e instituçioîn, i sogètti e i tìtoli da l'Archìvio muxicâle tedésco (Deutsches Musikarchiv, DMA-EST-Datei). Da-o lùggio 2014 vêgnan inclûzi i dæti do RDA, dêuviæ ànche da-a Bibliotêca do Congrèsso[1].
O GND o l'adêuvia e specìfiche do MARC 21 e o métte a dispoxiçión de bàdda i dæti into formâto RDF con licénsa CC0[2].
Stöia[modìfica | modìfica wikitèsto]
O GND o fa pàrte de 'n progètto globâle da Deutsche Nationalbibliothek, incomensòu into 2009 e finîo a-i 30 de zùgno 2012[3], rivòlto a l'insémme de bibliotêche de léngoa tedésca e de bànche dæti in sciâ Ræ di periòdichi eletrònichi. L'òbietîvo do progètto o l'êa quéllo de riunificâ i vàrri tîpi de dæti scìnn-a quéllo moménto gestîi in mòddo separòu, uniformàndo o sò formâto e adatàndo e régole existénti.
A costruçión do formâto a l'êa bazâ in sce divèrse régole za existénti: e régole pi-â catalogaçión arfabética (Regeln für die alphabetische Katalogisierung, RAK-WB e RAK-Musik) pi-â fórma, e e régole pi-â catalogaçión semàntica (Regeln für den Schlagwortkatalog, RSWK) pe-o contegnûo.
E régole za existénti pi-â costruçión di tèrmini acetæ no êan pægie fra de lô e conduxéivan a rizultâti ridondànti, in particolâ pe quànte o rigoardâva i evénti, i congrèsci e e àree giögràfiche. Dónca pe-o GND són stæte concepîe de dispoxiçioîn tenporànie into câxo e deviaçioîn de régole pi-â pàrte formâle e pe quélla semàntica, in mòddo da consentî 'n utilìzzo generâle pi-â conpoxiçión di dæti. Quéste dispoxiçioîn tenporànie êan aliniæ pe quànte poscìbile a-e régole do RDA.
Ànche o formâto di dæti de l'archìvio de contròllo, coscì cómme i formâti intèrni e quélli de scàngio, êan de vòtte asæ diferénti. Atravèrso l'unión de tùtti i formâti existénti into formâto de scàngio do GND, bazòu in sciâ specìfica MARC 21, poéivan êse sanæ tùtte e disparitæ.
IN2N[modìfica | modìfica wikitèsto]
Into dexénbre 2012 o l'é iniçiòu o progètto de coperaçión denominòu Institutionenübergreifende Integration von Normdaten (IN2N, "Estensción a-e Instituçioîn de l'integraçión di dæti") tra-a Deutschen Nationalbibliothek (DNB) e l'Institûto cinematogràfico tedésco (Deutschen Filminstitut, DIF).
L'òbietîvo de quésto progètto, creòu da-a Socjêtæ tedésca pi-â riçèrca (Deutsche Forschungsgemeinschaft, DFG) o l'êa a poscibilitæ de dêuviâ l'archìvio GND fêua da l'ànbito bibliotecâio, coinvolgéndo e instituçioîn inte l'agiornaménto di dæti[4]. Inte o mæximo progètto o l'é stæto réizo ànche poscìbile l'aliniaménto di dæti co-e vôxe de persónn-e in sce Wikipedia[5].
A-a fìn do 2014 o l'é stæto conpletòu l'aliniaménto di dæti do DIF into GND. Inti méizi precedénti, into GND, són stæti unîi i dæti, tra-i âtri, de l'Institûto latìn-americàn de Berlìn e do scîto de riçèrca scentìfica pe l'Eoröpa òrientâle de l'Universcitæ de Brêma.
O contegnûo do Gemeinsame Normdatei into zùgno do 2015 o superâva i ùnze milioîn de dæti[6]; in sciô scîto web da Bibliotêca Naçionâle Tedésca vêgnan riportæ di agiornaménti periòdichi in scê variaçioîn do contegnûo e di formâti[7].
Caraterìstiche[modìfica | modìfica wikitèsto]
Inte l'archìvio GND o l'é stæto fornîo pe ògni entitæ 'n còdice univoco ch'o sta a-a bâze de l'Uniform Resource Identifier. Pe de ciù, són stæte stabilîe e régole in bâze a-e quæ són identificæ i tèrmini da dêuviâ a-o pòsto di âtri[8] e registræ e fórme e e vàrie caraterìstiche descritîve. Quéste pêuan êse façilménte archìviæ in rapòrto a âtri dæti di quæ o ségge stæto scingolarménte codificòu o tîpo de relaçión[9].
Ezénpi de caraterìstiche mìsse in relaçión són i lêughi de nàscita e de mòrte de persónn-e, coscì cómme e sò ativitæ profescionâli. Pe-i énti pêuan êse e instituçioîn precedénti e sucesîve, ma ànche i énti de livéllo superiôre da-o pónto de vìsta aministratîvo. Inte 'sto mòddo chi a l'é creâ 'na ræ de conescioîn tra-i dæti ch'a rénde ciù fàçile a riçèrca e a navegaçión de l’Internétte.
Nòtte[modìfica | modìfica wikitèsto]
- ↑ Behrens & Frodl, 2014, p. 28
- ↑ Gemeinsame Normdatei
- ↑ Behrens-Neumann, 2012
- ↑ IN2N
- ↑ Haffner, 2013, p. 43
- ↑ Eichenauer, 2015
- ↑ Eichenauer
- ↑ O l'é pægio a 'n "Use for" inte 'n Thesaurus.
- ↑ Liste der Codierungen
Bibliografîa[modìfica | modìfica wikitèsto]
- (DE) Eva-Maria Gulder, Die Gemeinsame Normdatei (GND), Bayerische Staatsbibliothek München, Seténbre 2011. URL consultòu o 7 novénbre 2021.
- (DE) Renate Behrens-Neumann, Die Gemeinsame Normdatei (GND). Ein Projekt kommt zum Abschluss, in Dialog mit Bibliotheken : Fachzeitschrift für die Bezieher und Nutzer der zentralen Dienstleistungen der Deutschen Bibliothek, vol. 24, n. 1, Francofórte in sciô Mêno, Deutsche National Bibliothek, 2012, pp. 25-28. URL consultòu o 7 novénbre 2021.
- (DE) Brigitte Wiechmann, Die Gemeinsame Normdatei (GND) : Rückblick und Ausblick, in Dialog mit Bibliotheken : Fachzeitschrift für die Bezieher und Nutzer der zentralen Dienstleistungen der Deutschen Bibliothek, vol. 24, n. 2, Francofórte in sciô Mêno, Deutsche National Bibliothek, 2012, pp. 20-22. URL consultòu o 7 novénbre 2021.
- (DE) Renate Behrens-Neumann, Aus der 62. Sitzung der Arbeitsgemeinschaft der Verbundsysteme am 17. und 18. April 2012 in München, in sce dnb.de, Deutsche Nationalbibliothek. URL consultòu o 7 novénbre 2021 (archiviòu da l'url òriginâle o 23 seténbre 2015).
- (DE) Alexander Haffner, Institutionenübergreifende Integration von Normdaten (IN2N), in Dialog mit Bibliotheken : Fachzeitschrift für die Bezieher und Nutzer der zentralen Dienstleistungen der Deutschen Bibliothek, vol. 25, n. 2, Francofórte in sciô Mêno, Deutsche National Bibliothek, 2013, pp. 42-45. URL consultòu o 7 novénbre 2021 (archiviòu da l'url òriginâle o 23 seténbre 2015).
- (DE) Renate Behrens e Christine Frodl, Erste Meilensteine im RDA-Projekt, in Dialog mit Bibliotheken : Fachzeitschrift für die Bezieher und Nutzer der zentralen Dienstleistungen der Deutschen Bibliothek, vol. 26, n. 1, Francofórte in sciô Mêno, Deutsche National Bibliothek, 2014, pp. 25-31. URL consultòu o 7 novénbre 2021 (archiviòu da l'url òriginâle o 23 seténbre 2015).
- (DE) Heike Eichenauer, Datendienst: Aktueller Grundbestand der Gemeinsamen Normdatei (GND), in sce dnb.de, Deutsche Nationalbibliothek, 8 zùgno 2015. URL consultòu o 7 novénbre 2021 (archiviòu da l'url òriginâle o 23 seténbre 2015).
- (DE) Heike Eichenauer, Neue Entwicklungen in den Datendiensten und informationen zu Formatänderungen, in sce dnb.de, Deutsche Nationalbibliothek. URL consultòu o 7 novénbre 2021.
- (DE) GND-Formate und Schnittstellen, in sce dnb.de, Deutsche Nationalbibliothek. URL consultòu o 7 novénbre 2021 (archiviòu da l'url òriginâle o 23 seténbre 2015).
- (DE) Datendienst "Bibliografische Dienstleistungen", in sce dnb.de, Deutsche Nationalbibliothek. URL consultòu o 7 novénbre 2021 (archiviòu da l'url òriginâle o 23 seténbre 2015).
- (DE) GND: Liste der Codierungen in Unterfeld $4 – alphabetisch nach Code, in sce dnb.de, Deutsche Nationalbibliothek. URL consultòu o 7 novénbre 2021 (archiviòu da l'url òriginâle o 23 seténbre 2015).
- (DE) IN2N, in sce deutsches-filminstitut.de, Das Deutsche Filminstitut. URL consultòu o 7 novénbre 2021 (archiviòu da l'url òriginâle o 12 agósto 2015).
Colegaménti estèrni[modìfica | modìfica wikitèsto]
- (EN) Integrated Authority File (GND), in sce dnb.de. URL consultòu o 7 novénbre 2021 (archiviòu da l'url òriginâle o 25 frevâ 2015).
- (DE) OGND - Recherche, in sce swb.bsz-bw.de. URL consultòu o 7 novénbre 2021.
- (DE) Gemeinsame Normdatei (GND), in sce dnb.de. URL consultòu o 7 novénbre 2021 (archiviòu da l'url òriginâle o 10 zùgno 2020).
- (DE) Katalog der Deutschen Nationalbibliothek, in sce portal.dnb.de. URL consultòu o 7 novénbre 2021.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Lavaggio Poltrone A Domicilio Arluno ⭐ Lavaggio Divani A Domicilio Milano in tessuto o in pelle, ma anche lavaggio poltrone, moquette, materassi e tappezzeria. Lavaggio Poltrone A Domicilio …
Lavaggio Divani In Tessuto A Domicilio Arluno
Lavaggio Divani In Tessuto A Domicilio Arluno ⭐ Lavaggio Divani A Domicilio Milano in tessuto o in pelle, ma anche lavaggio poltrone, moquette, materassi e tappezzeria. Lavaggio Divani In Tessuto A …
Continue Reading infoLavaggio Divani In Tessuto A Domicilio Arluno →
Lavaggio Divani In Pelle A Domicilio Arluno
Lavaggio Divani In Pelle A Domicilio Arluno ⭐ Lavaggio Divani A Domicilio Milano in tessuto o in pelle, ma anche lavaggio poltrone, moquette, materassi e tappezzeria. Lavaggio Divani In Pelle A …
Continue Reading infoLavaggio Divani In Pelle A Domicilio Arluno →
Lavaggio Divani A Domicilio Prezzi Arluno
Lavaggio Divani A Domicilio Prezzi Arluno ⭐ Lavaggio Divani A Domicilio Milano in tessuto o in pelle, ma anche lavaggio poltrone, moquette, materassi e tappezzeria. Lavaggio Divani A Domicilio …
Continue Reading infoLavaggio Divani A Domicilio Prezzi Arluno →
Lavaggio Divani A Domicilio Arluno
Lavaggio Divani A Domicilio Arluno ⭐ Lavaggio Divani A Domicilio Milano in tessuto o in pelle, ma anche lavaggio poltrone, moquette, materassi e tappezzeria. Lavaggio Divani A Domicilio …
Pulizia Divano A Domicilio Arluno
Pulizia Divano A Domicilio Arluno ⭐ Lavaggio Divani A Domicilio Milano in tessuto o in pelle, ma anche lavaggio poltrone, moquette, materassi e tappezzeria. Pulizia Divano A Domicilio Arluno Le …


text:
Pneumotorace
O Pneumotorace o l'è unna alterazion da normale meccanica da Respiaçion, dovüa ä presenza de aia in to torace.
Descriçion[modìfica | modìfica wikitèsto]
Comme o l'avvegne[modìfica | modìfica wikitèsto]
A prescion a l'interno da cavitæ pleurica a l'è ciü bassa de quella atmosferica; fra i dui föggi pleurici gh'è un spazio virtuale dïto spazio intrapleurico. In caxo de avertüa da cavitæ pleurica (esempio: pe unna ferìa), l'aia a l'invade immediatamente a cavitæ pleurica. O polmon in sce o lato interessòu o collassa: questa condizion a l'è dita atelettasia. O collasso o pö interessä o polmon intrego o solo unna parte. Quande o l' è collassou, o polmon o no l' effettua ciü movimenti respiratori.
Serrando l'avertüa che a l'ha misso a cavitæ pleurica in comunicazion con l'esterno, l'aia che a l'ha causòu o pneumotorace a se riassorbe veloçemente, e o polmon o ritorna in attivitæ.
O Pneumotorace in to trattamento da tübercolosi[modìfica | modìfica wikitèsto]
A votte se provoca un pneumotorace artifiçiale in ta cüra da tübercolosi, natüralmente in associazion con atre terapie. O senso o l'è quello de lascia aposä o polmon migliorando l'infezion.
Vôxe corelæ[modìfica | modìfica wikitèsto]
Âtri progètti[modìfica | modìfica wikitèsto]
- Wikimedia Commons a contêgne di files in sce Pneumotorace


text:
Aconcagua
O Cerro Aconcagua, dîto ascì Monte Aconcagua, con 6.959 metri in sciô livello do mâ, o l'è o monte ciû ærto de l'Americhe e do mondo fêua de l'Asia.
Descriçion[modìfica | modìfica wikitèsto]
O s'attrêuva inte l'òvest de l'Argentinn-a e o fa pârte de e Ande, o scistemma de monti ch'o percôrre l'América do Sûd. O g'ha diversci giassâi e o sta drento a-o Parque Provincial Aconcagua, vixitòu da nûmerôxi tûristi e scaatôi de tûtto o mondo.
L'orìggine do sêu nomme a no l'è ancon ciæa. O se pensa ch'o pêu vegnî da a léngua Quechua, da dôe pòule che vêuan dî "sentinella de prîa"; oppûre da 'n'âtra léngua pre-coloniâ.
Âtri progètti[modìfica | modìfica wikitèsto]
- Wikimedia Commons a contêgne di files in sce Aconcagua


text:
Lengue Yukaghir
E lengue Lengue Yukaghir son unn-a famiggia de lengue parlâ in Ruscia, da a popolaçion omonima in ta Scibeia, che vivan in ta ciann-a do sciûmme Kolyma.
Descriçion e stöia[modìfica | modìfica wikitèsto]
Gh'è sôlo che doe ramme de lengue:
- Yukaghir do nòrd: dïte Jukagir, Odul, Tundra, Tundre o Yukagir ascì
- Yukaghir do sud: dïte as Jukagir, Kolym, Kolyma, Odul, Yukagir meridionâ o Yukagir ascì
E relaçioin con di ätre famiggie de lengue son sconosciûe; l'è stæta ascì suggerïa unn-a sumegiansa co e lengue uraliche.
A famiggia a l'è consciderâ in via de estinsion (mêno de 200 parlanti).
Vôxe corelæ[modìfica | modìfica wikitèsto]
Âtri progètti[modìfica | modìfica wikitèsto]
- Wikimedia Commons a contêgne di files in sce Lengue Yukaghir


text:
Mâ Ligure
Descriçion[modìfica | modìfica wikitèsto]
O Mâ Ligure a l'è 'na parte do Mâ Mediterraneo ch'a bâgna a Liguria. A sò profonditæ màscima a l'è de 2.850 mêtri.
O l'è delimitòu a òçidénte da 'na lìnia che a l'unìsce Cap Ferrat, vixìn a Nissa, con Punta di Revellata in Còrsega.
A òriénte e vèrso sùd o vêgne divîzo da-o Mâ Tirren da-a conzonzénte fra Cappo Corso e o promontöio de Ciongìn (Piombin in italiàn), arivàndo coscì a conprénde o Gorfo de Baràtti.[1]
Nòtte[modìfica | modìfica wikitèsto]
Âtri progètti[modìfica | modìfica wikitèsto]
- Wikimedia Commons a contêgne di files in sce Mâ Ligure


text:
Template:Marchio
Sto file o l'é adêuviòu se se rispètan i requixîti inpòsti da-a Exemption Doctrine Policy pò-u lij.wiki. Se pénsa che no l'é poscìbile in mòddo raxonévole òtegnî 'n file pægio da-o pónto de vìsta ilustratîvo e dotòu de 'na lìbera licénsa. Dêve êse rispetòu e indicaçioìn che sêgoe:
- St'avîzo chi o no l'ìndica o status do copyright do file. Dêv'êse dónca de lóngo indicòu 'n tag de copyright ch'o dàgghe e informaçioìn necesâie in sciô status do copyright.
- Dêv’êse indicâ a fónte do file e specificòu chi l'é o posesô do copyright (quànde no diciaròu da-o tag do copyright).
- O file o dêv'êse adêuviòu sôlo into namespace principâle, in particolâ inte vôxe a-e quæ o sò contegnûo o se riferìsce drîto drîto. E inmàgini no pêuan êse inserîe in espoxiçioìn de inmàgini.
- Se no l'é ciæo, se dêve specificâ in mòddo detaliòu a raxón pi-â quæ o file o no se peu êse sostitoî con un sótta lìbera licénsa. Se no gh'é 'na raxón raxonévole, domàndâne sùbito a scanceltûa.


text:
San Gioâne
O Gioâne (Betsàisa, fòscia o 10 – Éfezo fra o 98/99 e o 104 dòppo Crìsto) o l'é stæto un di apòstoli do Gêxù. A tradiçión crestiànn-a a-o conósce cómme l'aotô do Quàrto Evangêio e pe sto fæto chi o vêgne ciamòu Evangelìsta ascì.
VìttaModìfica
Segóndo i racónti de âtri tréi Evangêi canònichi, o Gioâne o l'êa o fræ de l'apòstolo Giàcamo o Magiô. Prìmma d’andâ aprêuvo a-o Gêxù, o l’êa discépolo do Gianbatìsta. A tradiçión a gh’atriboìsce ’n ròllo speciâle drénto a-o grùppo di dózze apòstoli e a l’identìfica co-e paròlle «o discépolo chò-u Gêxù o l’amâva». O l’à parteçipòu a-i fæti ciù inportànti da vìtta e di insegnaménti do méistro, fòscia l’ùnico di apòstoli ch’o l’à ascistîo a-a sò mòrte in sciâ crôxe. Segóndo antîghe tradiçioìn crestiànn-e, o Gioâne o saiéiva mòrto in etæ avansâ a [Efezo|[Éfezo]], l'ùrtimo sopravisciûo di dózze apòstoli. A tradiçión crestiànn-a a gh’atriboìsce çìnque lìbbri do Nêuvo Testaménto: l’Evangêio segóndo o Gioâne, e træ Létere do Gioâne e l’Apocalìsse do Gioâne. Pò-u profóndo contegnûo di sò scrîti o l’é stæto pe tradiçión indicòu comò-u “teòlogo” pe-ecelénsa, rafiguòu artisticaménte co-o scìnbolo de l’àquila.
L'Evangêio segóndo o GioâneModìfica
L’antîga tradiçión da Gêxa a l’afèrma chò-u quàrto evengêio o l'é stæto scrîto da l'Apòstolo Gioâne, o predilètto do Crìsto, quand'o l'êa deventòu asæ vêgio inta comunitæ crestiànn-a d'Éfezo, çitæ de l'Àzia Minô. L’evangêio o l’é stæto scrîto vèrso l’ànno 100 e o ciù antîgo manoscrîto ch’o nò-u tramànda o l’é do 150, a-o màscimo do 200.
Con tùtto che-e caraterìstiche che in mòddo ciæo alontànan sto evangêio da-i prìmmi tréi, o Gioâne o veu scrîve, cómme quélli prìmma de lê, in evangêio: e a prêuva a l’é l’identitæ do quàddro generâle e di fæti fondamentâli, e no ræe indicaçioìn cronològiche – a-e vòtte asæ ùtili -, giögràfiche e âtre ancón. Sôlo o Gioâne o cónta de ’na lónga misción do Gêxù inte Geruzalémme. E réixe palestinéixi de l’evangêio vêgnan fêua into lengoàggio inte ciù pónti aramàico in mòddo asæ ciæo.
O Gioâne o scrîve squæxi setant’ànni dòppo a mòrte do Gêxù e o preferìsce scèlie dötréi fæti da vìtta do Gêxù, che, a raxón do sò contegnûo scinbòlico, permétan ’na profónda inteligénsa do mistêio do Crìsto, sótta-a goìdda do Spìrito Sànto e a-a lûxe de l’esperiénsa sorvenaturâle da Gêxa. O Gioâne o consèrva in mòddo fedêle a sostànsa di insegnaménti do Gêxù, ascì s’o i scrîve inte ’n sò mòddo particolâre. Se peu parlâ de ’na tradiçión ligâ a-o Gioâne – e ch’a se védde into Lùcco ascì – in pàrte paralêla e in pàrte conplementâre da tradiçión ch’a s’atrêuva inti âtri evangêi.
O mâvegiôzo prinçìpio o l’anónçia i témmi tratæ inte l’evangêio. I capitoli da l’1 a-o 4 avîan a manifestaçión da natûa e di poéi divìn do Crìsto; inti capitoli 5-12, a polémica co-i Giudêi a l’aprofondìsce i témmi ciù inportànti do mistêro da persónn-a e da misción do Fìggio do Segnô; i capitoli 13-21 contêgnan o racónto da Pasción, da mòrte e da resureçión de Crìsto, con l’azónta de sò ùrtime confidénse a-i discépoli.
Vôxe corelæModìfica
Atri progèttiModìfica
- Wikimedia Commons a contêgne di files in sce San Gioâne


text:
Vietnam
Vietnam (nomme ofiçiâ: Cộng Hòa Xã Hội Chủ Nghĩa Việt Nam - Repubbrica Socialista do Vietnam), stato de l'Axia orientâ, indipendente da-o 1954, unificóu da-o 1975, a sò capitâle a l'é Hanòi.
'N'âtra çitæ inportante a l'é a Çitæ de Ho Chi Minh (Saigòn) inta region de Dong Nam Bo inta parte sùd do Vietnam. Scinn'a-o 1975 questa çitæ a l'êa conosciûa co-o nomme de Saigòn e a l'êa a capitâle da Repùblica do Vietnam do Sùd.
Veddi ascì[modìfica | modìfica wikitèsto]
Atri progètti[modìfica | modìfica wikitèsto]
- Wikimedia Commons a contêgne di files in sce Vietnam


text:
Bonesàire
Bonesaire a l'é 'na çitæ de l'Argentinn-a, da quæ a l'é a capitâle. O nomme ofiçiâle o l'é Ciudad Autónoma de Buenos Aires, òpû Capital Federal, e i seu abitanti en ciamæ "porteñi".
Popolaçión[modìfica | modìfica wikitèsto]
Insémme a-a seu àrea metropolitànn-a (Gran Buenos Aires), co-i seu 14.988.171 (2017) a l'é a segónda çitæ do Sudamérica, e un di ciù inportànti çentri urbén do móndo.
Dâti giögràfichi[modìfica | modìfica wikitèsto]
A citæ a se trêuva in sce 'n terén ciàtto de 19.4 km da N a S, e de 17.9 km da E a W, in sciâ rîva drîta do Río de la Plata ("sciùmme de l'argénto"), e a gh'à 'na superfìcce de 208 km2. Divîza inte 48 quartê (barrios), a gh'à 'na popolaçión urbànn-a de 3.063.728 abitànti (2017), a-i quæ dêv'êsan azónti i 14.988.171 abitànti da periferîa (2017).
A çitæ a no fa parte da provìnsa de Bonesàire: a l'é indipendénte comme Çitæ Autònoma. O confin tra a çittæ capitâle e a provìnsa de Bonesàire o l'è marcòu da l'Avenida General Paz ('n autostràdda ch'a fa da çirconvalaçión a-a çitæ) e da-o Riachuelo. A se trêuva a 5 Km de distansa da çitæ industriale de Avellaneda.
Coltûa[modìfica | modìfica wikitèsto]
Bonosaire a l'é ascì o çentro colturâle ciù inportànte de l'Argentinn-a e un di ciù atîvi de l'America Latinn-a, comme se peu védde da-a grande quantitæ de musêi, tiâtri, bibliotêche e universcitæ. Pe de ciù, a l'è stæta deciarâ da l'UNESCO "Çitæ do design" into 2005.
In eleménto tìpico da coltûa da çitæ o l'é o tango. Nasciuo pròpio a Bonesàire o tango o l'atrêuva e seu reixe inta mescciûa de gente che abitâvan inta çitæ in scâ fin de l'800 e a-o prinçìpio do '900.
Economîa[modìfica | modìfica wikitèsto]
O setô econòmico ciù svilupòu o l'è quello di servìççi, mentrò-u segóndo o l'é quello da manifatûa. Bonesàire a l'è a capitâle politìca ma anche econòmica de l'Argentinn-a.
Comunicaçioín[modìfica | modìfica wikitèsto]
Bonesaire a l'é servîa da l' Aeropuerto Internacional Ministro Pistarini (ch'o l'òfre di xêui internaçionâli), a 35 km da çittæ (Ezeiza), e da l' Aeroparque Jorge Newbery (xêui drento l'Argentinn-a e l'Uruguay), ch'o s'atrêuva inta çitæ da-arente a-a stràdda ch'a va pi-â rîva do Río de la Plata.
Bonesàire a l'é ascì o ponto de confluénsa da ræ feroviâia argentìnn-a, che 'na vòtta a l'êa destéiza pe tutto o pàize ma che ancheu a l'é asæ degradâ dòppo a sêu privatizaçión.
A çitæ a gh'à l'ùnica Metropolitànn-a do Pàize (dîta subteráneo opû sôlo subte), a primma do Sudamérica, ch'a colêga o çentro con ben ben di quartê.
Stöia[modìfica | modìfica wikitèsto]
Bonesàire a l'é stæta fondâ 'na primma vòtta da-o spagnòllo Pedro de Mendoza a-i 2 de frevâ do 1536 co-o nomme de Ciudad del Espíritu Santo y Puerto de Santa María del Buen Ayre ("Çittæ d'o Spìrrito Santo e Pòrto de Santa Maria d'a Bonn-a âia"). Dòppo a destruçión do prìmmo centro, a segónda e definitîva fondaçión a l'è stæta fæta pe man de Juan de Garay into 1580 co-o nomme de Ciudad de la Santísima Trinidad y Puerto de Nuestra Señora de los Bonesàire ("Çittæ d'a Santìscima Trinitæ e Pòrto de Nòstra Scignôa da Bonn-a âia"). Inti prìmmi tenpi a l'ocupâva 2.3 km2 e gh'avéiva 63 abitanti.
Into 1810 a çitæ a l'é stæta o pòsto dove a gente do Río de la Plata a l'à fæto o seu primmo govèrno patriòtico, antiçipando a futûra indipendénsa ch'a saiéiva òtegnûa into 1816 a San Miguel de Tucumán.
Bonesàire a l'é cangiâ do tutto inta segónda meitæ d'o XIX sècolo, con l'arîvo de 'na fòrte inmigraçión soviatùtto spagnòlla e italiann-a, ma anche tedesca, polàcca, ruscia e mediorientâle; favorîa da-e condiçioìn de povertæ in Euròpa e da-a politica argentinn-a ch'a l'avéiva beséugno de mandêuvia.
Into 1887 i italien raprezentâvan o 60,4% de l'inmigrassiôn totâle, ma dapêu a percentoâle s'é amermâ con l'arîvo de ciù spagnòlli.
A-a fin do sécolo, Bonesàire a vedde anche o svilùppo do pòrto, co-o megioaménto de instalaçioìn portoâli e feroviâie. Coscì vêgne formòu o quartê de La Boca, abitòu pi-â ciù parte da mainæ zeneixi emigræ. A seu prezensa a l'à influensòu a parlâ popolâre da çittæ, l'architetûa do quartê e anche o Football argentin, ch'o gh'à 'na squaddra ciamâ Boca Juniors ch'a gh'à scrîto ascì in sciâ seu maggetta o nomiâgio "Xeneizes" (deformaçión de "Zeneixi").
Âtri dati[modìfica | modìfica wikitèsto]
- Bonosaire a l'è abinelâ con Zena da l'anno 1991.
- L'Avenida Nueve de Julio (Viâle 9 Lûggio) (140 m de larghessa) a l'è unn-a de stràdde ciù lârghe do mondo e a contêgne o scimbolo da capitâle argentinn-a, l'Obelisco.
- Se conscìdera che l'Avenida Rivadavia (Alêa Rivadavia) a segge a ciù longa do mondo e, con ciù de 10 km de longhessa, a l'atravèrsa tùtta a çitæ scinn'a-a periferîa.
- Bonesàire a s'atrêuva in sciâ rîva drîta do Río de la Plata, o sciùmme ciù làrgo do mondo (in sciâ rîva contrâia a gh'é a còsta uruguaiann-a.
Colegaménti esterni[modìfica | modìfica wikitèsto]
Âtri progètti[modìfica | modìfica wikitèsto]
- Wikimedia Commons a contêgne di files in sce Bonesàire


text:
Aresso
Aresso ö l'è un comün de 99 587 abitanti (fónte Demo Istat - Italia), capolögo da Provinsa de Aresso, scituóu in Toscann-a.
GeògrafiaModìfica
Ö comün d'Aresso o l'è scituóu äa confluença de træ dëe quattro valle che fùrman ä sö provinsa. Direttamente a Nord da çittæ ha iniçio ö Casentin, ch'a l'è ä valle percörsa da ö primmo træto de l'Arno; a Nord-Ovest se trœva ö Valdarno Superiô, sempre percörso da l'Arno int'o træto che scorre fra Aresso e Firense; a Sud se trœva ä Val de Ciann-a, cianüa ricavâ däa bonìfica de prëesistenti palüdi, ö cui ciù importante corso d'ægua ö l'è ö canâ meistro da Ciänn-a.
StöiaModìfica
Pòsti de interèsseModìfica
EconomiaModìfica
ColtûaModìfica
Amministraçoin ComunâModìfica
Scindico: Giuseppe Fanfani (çentrosinistra) da-o 30/05/2006
(1° mandâto)
Çentralìn do comùn: 0575 3770
Email do comùn: informacomune@comune.arezzo.it
ManifestaçioinModìfica
Feste e fëeModìfica
ComunicaçioinModìfica
Persunalitae lighae a AressoModìfica
- Guittone d'Aresso (Aresso, 1230/1235-Firense, 21 agosto 1294), poêta e religiôzo de l'Ordine di Goudénti.
- Amintore Fanfani (Pieve Santo Stefano, 6 frevâ 1908-Rómma, 20 novénbre 1999), polìtico, economìsta e stòrico.
- Françésco Redi (18 febbraio 1626-1° marso 1697)
- Giorgio Vasari (Aresso, 30 lûggio 1511-Firénse, 27 zûgno 1574), pittô, architétto e stòrico de l'àrte.
Atri progèttiModìfica
- Wikimedia Commons a contêgne di files in sce Aresso


text:
Romania
A Romanîa (România in romêno, prononçiòu [romɨˈni.a]) a l'é 'n pàize de l'Eoröpa ch'o se trêuva a-a croxêa tra e pàrte centrâle, òrientâle e sùd-òrientâle do continénte.
GiögrafîaModìfica
A Romanîa a confìnn-a co-a Bulgarîa a sùd, l'Ucraìnn-a a nòrd, l'Ungherîa a ponénte, a Sèrbia a sùd-òvest, a Moldàvia a levànte e a l'é bagnâ da-o Mâ Néigro a sùd-èst. O teritöio romêno o l'à 'n clìmma sorviatùtto de tîpo tenpiòu-continentâle, 'n'àrea totâle de 238,397 km2 e 'na popolaçión de ciù ò mêno 19 milioìn de persónn-e. A l'é dónca o dozén pàize ciù grànde e o sèsto ciù popolôzo tra quélli che fan pàrte de l'Unión Eoropêa. A sò capitâle, e çitæ ciù grànde da naçión ascì, a l'é Bucarest (București); e âtre çitæ ciù grénde són Iași, Cluj-Napoca, Timișoara, Constanța, Craiova, Brașov e Galați.
O segóndo sciùmme ciù lóngo do continénte, o Danùbio, o nàsce inta forèsta néigra, in Germània, e, depoî avéi atraversòu l'Eoröpa pe 2.857 km, o sciòrte into Mâ Néigro in teritöio romêno, dónde o fórma 'n làrgo dèlta. Inti Mónti Carpàççi, i quæ atravèrsan o pàize da nòrd a sùd-òvest, o se trêuva o Mónte Moldoveanu che, co-i sò 2.544 mêtri, o l'é o pónto ciù âto da Romanîa[1].
StöiaModìfica
A Romanîa a s'é formâ into 1859 aprêuvo a l'unión personâ di doî prinçipâti de Moldàvia e de Valàcchia. O nêuvo stâto, ciamòu ofiçialménte Romanîa a partî da-o 1866, o l'à goagnòu l'indipendénsa da l'Inpêro òtomàn into 1877[2]. Inta Prìmma Goæra Mondiâle, doî ànni depoî a diciaraçión de neotralitæ do 1914, a Romanîa a l'à decîzo de intrâ in goæra insémme a-a Triplîxe Intéiza. Dæta a vitöia in quélla goæra Bucòvina, Besaràbia, Transilvanîa e pàrte de Banâto, Crișana e Maramureș són diventæ pàrte do Régno de Romanîa[3].
Into zùgno-agósto do 1940, cómme consegoénsa do Pàtto Molotov-Ribbentrop e do Segóndo arbitròu de Viénna, a Romanîa a l'é stæta costréita a cêde a Besaràbia e a Bucòvina setentrionâle a l'Unión Soviética e a Transilvanîa do Nòrd a l'Ungherîa. Into méize de novénbre de quéllo ànno, a Romanîa a l'à sotoscrîto o Pàtto Tripartîo e, dónca, into zùgno do 1941 a l'é intrâ inta Segónda Goæra Mondiâle co-e poténse de l'Àsse, conbatténdo cóntra l'Unión Soviética scìnn-a l'agósto do 1944, quànde a l'é pasâ co-i Aleæ, ricuperàndo o contròllo da Transilvanîa do Nòrd ascì. Depoî a goæra, aprêuvo a l'òcupaçión de l'Armâ Róssa, a Romanîa a l'é diventâ 'na repùbrica socialìsta e un di ménbri do Pàtto de Varsàvia. Co-a rivoluçión do 1989 a naçión a l'à incomensòu a sò tranxiçión vèrso a democraçîa e 'n'economîa de mercòu.
Economîa e polìticaModìfica
A Romania a l'é 'n pàize in vîa de svilùppo co-în'economîa a âto rédito[4], a-o 49° pòsto inta clasìfica globâle de l'Ìndice de Svilùppo Umâno. A sò economîa a l'é a 47° ciù grànde do móndo pe PIL nominâle. A naçión a l'à avûo 'na lèsta cresciànsa econòmica inti ànni 2000, co-a sò economîa che a-a giornâ d'ancheu a l'é bazâ sorviatùtto in scî servìççi. Pe de ciù, a l'é 'n inportànte produtô de machinâi e energîa elétrica pe mêzo de inpréize cómme Dacia e OMV Petrom.
A Romania a l'é pàrte de Naçioìn Unîe scìnn-a da-o 1955, da NATO da-o 2004 e de l'Unión Eoropêa a partî da-o 2007. A ciù pàrte da popolaçión da naçión a l'é d'etnîa romêna, de religión ortodòssa e a pàrla o romêno, 'na léngoa romànsa.
NòtteModìfica
- ↑ (EN) Romania Geography, in sce aboutromania.com. URL consultòu o 6 arvî 2022 (archiviòu da l'url òriginâle o 28 màrso 2015).
- ↑ (EN) The Story of the Romanian Royal Family – a Journey into the Past, in sce travelmakertours.com. URL consultòu o 6 arvî 2022.
- ↑ (EN) Ciprian Stoleru, Romania during the period of neutrality, in sce europecentenary.eu, 13 seténbre 2012. URL consultòu o 6 arvî 2022.
- ↑ (EN) World Bank Country and Lending Groups, in sce datahelpdesk.worldbank.org. URL consultòu o 6 arvî 2022.
BibliografîaModìfica
- (EN) Vlad Georgescu, The Romanians: A History, Ohio State University Press, 1991, ISBN 0-814-20511-9.
- (EN) Keith Hitchins, Rumania 1866-1947, Clarendon Press, 1994, ISBN 0-198-22126-6.
- (EN) Kurt W. Treptow e Marcel D. Popa, Historical Dictionary of Romania, Scarecrow Press, 1996, ISBN 0-810-83179-1.
- (EN) Ioan Aurel Pop, Romanians and Romania: A Brief History, East European Monographs, 1999, ISBN 0-880-33440-1.
- (EN) Susana Andea, History of Romania: Compendium, Romanian Cultural Institute, 2006, ISBN 97-37-78412-X.
- (EN) Keith Hitchins, A Concise History of Romania, Cambridge University Press, 2014, ISBN 0-521-87238-3.
- (EN) Steve Fallon, Mark Baker e Anita Isalska, Lonely Planet Romania, 5ª ed., Lonely Planet, 2017, ISBN 88-59-23888-9.
- (EN) Insight Guides, Insight Guides Romania, 2ª ed., APA Publications, 2019, ISBN 1-789-19095-9.
Âtri progèttiModìfica
- Wikimedia Commons a contêgne di files in sce Romania
Colegaménti estèrniModìfica
- (RO, EN, FR) Scîto ofiçiâ do govèrno, in sce gov.ro. URL consultòu o 6 arvî 2022.
- (RO, EN) Scîto ofiçiâ do prescidénte, in sce presidency.ro. URL consultòu o 6 arvî 2022.
- (RO, EN, FR) Scîto ofiçiâ do Càmia di Deputæ, in sce cdep.ro. URL consultòu o 6 arvî 2022.
- (RO, EN) Scîto ofiçiâ do Senâto, in sce senat.ro. URL consultòu o 6 arvî 2022.


text:
Idrogeno
L'Idrogeno o l'è un elemento chimico co-o scimbolo H, o nümero atomico 1 e avente peiso atomico 1,0080.
Descriçion e stöia[modìfica | modìfica wikitèsto]
Zà in to corso do XIX secolo l'ea stæto dimostrou che tütte e sostanse comünemente ciammæ acidi contegnivan idrogeno. Viceversa, no tütte e sostanse che contegnan idrogeno son acidi, ma solo quelle che pöen façilmente liberälo sotto forma de Ione idrògeno o Proton.
Âtri progètti[modìfica | modìfica wikitèsto]
- Wikimedia Commons a contêgne di files in sce idrogeno


text:
Eraclito
Eraclito (in grêgo antîgo: Ἡpάkλeιtoς; Efeso, 535 a.C. – Efeso, 475 a.C.) o l'é stæto 'n filòzofo grêgo, outô de l'òpia "In sciâ natûa" (Πepί Φύσewς).
PenscêoModìfica
O penscêo de Eraclito o l'é particolarménte difìçile da conprénde a càoza de condiçioìn da seu òpia, da quæ ne rèsta sôlo di framénti, ma ànche pe-o seu stîle ermético, scìmile a quéllo di òràcoli, raxón pe-a quæ lê o l'é stæto pròpio ciamòu "o Scûo" (ὁ σkoteιvός).
Dormiénti e adésci
Eraclito o divìdde i òmmi in dormiénti e adésci, in bâze a-o fæto che s'acòrzan o no chò-u móndo o l'é governòu da-o logos (λόYoς "pòula, discórso, raxón").
A lézze do divegnî
O móndo in etèrno cangiaménto o l'é paragonòu a 'n sciùmme ch'o pàssa: a l'aparénsa a realtæ a rèsta ùnica e de lóngo pægia, ma a se renòva e-a se trasfórma in continoaçión.
O cangiaménto do móndo o l'é cosci regolòu da-a lézze do divegnî, dîta ànche do panta rhei (πάvta ῥeῖ "tùtto o pàssa"): tùtto o pàssa cómme l'ægoa de 'n sciùmme, levòu a lézze mæxima, ch'a l'é sénpre pægia:
L'òrìgine de tùtto
Segóndo Eraclito l'òrìgine de tùtto l'é o conflìtto, do quæ l'é pìnn-a a realtæ e ch'o definìsce e cöse in bâze a-i contrâi.
In Eraclito l'arché (ἀpxή "inìçio, comàndo"), sàiva a dî a fòrsa da-a quæ tùtto o l'ha avûo òrìgine e inta quæ tùtto o l'aviä fìn, o l'é identificòu con un eleménto: o fêugo.
BibliografîaModìfica
- (IT) Alessandro Lami e Walther Kranz, I Presocratici. Testimonianze e frammenti da Talete a Empedocle, 2ª ed., BUR Rizzoli, 1991, ISBN 8-817-16762-2.
Âtri progèttiModìfica
- Wikimedia Commons a contêgne di files in sce Eraclito


text:
UNESCO
L'Organizzaçiûn de Naçiuin Unie pe l'Educasiûn, a Sciença e a Cultûa (UNESCO, da l'ingleise United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization) a l'è stæta fundâ int'o 1946 da e Naçiuin Unie per favuî u svilûppu da sciensa, da cultûa e de l'educaçiûn.
A seu sede a l'è a Pariggi, in Fransa. I prugetti spunsurizæ da l'UNESCO cumprendan: prugrammi scientifichi internaçiunali; prugrammi de alfabetizasiun; prugetti regiunali e de stöia culturale; e cuuperaçiuìn internaçiunali pe asseguâ u patrimoniu culturale e naturale da Tæra e pe a cunserçiun di diritti umani.
Atri progèttiModìfica
- Wikimedia Commons a contêgne di files in sce UNESCO


text:
Çipro
Çipro (Cipro in grego: Kύπpoς, Kýpros; in turco: Kıbrıs; in zenéize ascì: Zipri[1]), ofiçiâmente conosciûa comme Republica de Çipro (Kuπpιakή Anuokpatίa - Kypriakí Dhimokratía), o l'é un pàize de l'est Euròpa, menbro da Comunitæ Europea da-o 1° màzzo 2004. A seu capitâ a l'é Nicoxîa (in grego: Aeukwσίa - Lefkosia). A parte nòrd de l'ìzoa a l'é stæta òcupâ sa-a Tùrchia into 1974. A Çipro do nòrd a l'é stæta proclamâ a Repùblica Tùrca de Çîpro do Nòrd.
StöiaModìfica
A parte est de l'îzoa de Çipro a l'é stæta inte l'Etæ de Mêzo, pe çirca çento anni, 'na colònia zeneize. L'îzoa a l'êa diventâ 'na raxón de ratélla tra-i zenéixi e i veneçién, che de lóngo de ciù avéivan conquistòu o poéi in sce l'îzoa. Zêna a gh'avéiva de concescioìn comerciâli scìnn-a da l'ànno 1208, Venéçia da-o 1306.
E instalaçioìn comerciâli inte çitæ da costêa e inta çitæ de Leocòzîa êan zöne squæxi a-o de fêua do teritöio do régno de Çîpro, e êan governæ da'n Poistæ zenéize e da'n Fonçionâio (Balivo ò Bailò ò Boæo) veneçiàn, che de lóngo de ciù s’intrometéivan inti afâri do Régno[2].
A Famagósta, inte l'ànno 1372, són scciupæ de badalùffe tra veneçién e zenéixi. I zenéixi l'àn pigiæ e o rè de Çîpro, o Pêo II de Luxignàn, o l'à permìsso a-i veneçién de sachezâ e bitêghe e-e cöse di zenéixi. A Repùblica a l'à màndòu alôa 'na flòtta de 36 galêe e 14.000 sordàtti a-o comàndo do Pêo Fregôzo, fræ do Dûxe Doménego Fregôzo (1370-1378) e pe finançiâ l'inpréiza a l'é stæta creâ a Maónn-a de Çîpro Maona Cypri ('na societæ de banchiêri). O Pêo Fregôzo, inte l'ànno 1373, o destrûe a flòtta do rè e o pìggia Famagósta.
A Repùblica inte l'ànno 1374 a l'inpónn-e 'n tribûto (nomine et vice communis, patronorum participum et mahone) ch'o l'inpégna o rè a pagâ 2.012.400 scûi d'öo da versâ a-a Maónn-a pe 12 ànni, in tribûto de 40.000 scûi a-a Repùblica e in ciù 90.000 scûi pe-o rinbórso spéize. Famàgósta a rèstiâ 'n protetorâto zenéize, governòu da-o Bànco de Sàn Zòrzo, scìnn-a a l'ànno 1464[3].
NòtteModìfica
- ↑ (IT) Leonardo Salviati, Degli avvertimenti della lingva sopra 'l Decamerone, in Della fauella nobile d'Italia, 1586.
- ↑ (IT) Federico Donaver, Storia della Repubblica di Genova, Zêna, Mondani, 1975.
- ↑ (IT) Felîçe Vórpe e Aldo Padovàn, La Grande Storia di Genova, Zêna, publicâ da-o Secolo XIX, Artlibri - Artemisia progetti editoriali, 2008, ISBN 88-60-70025-6.
Âtri progèttiModìfica
- Wikimedia Commons a contêgne di files in sce Çipro


text:
Lengoa ligure
O Lìgure (in monegasco: lenga ligüra e lenga lìgura) o l'é 'na lengoa[1] do gruppo lengoìstego itàlico oçidentâ parlâ in Italia (Liguria, Piemonte, Emilia-Romagna e Sardegna), into sud da Fransa, in Còrsega, e into Prinçipato de Monego.
A-o tèrmine de 'n processo de rivendicaçion raprezentativa da parte de comunitæ lìgure inti confronti da çitæ ciù inportante, Zena, antiga capitâle do Stato a-o quæ a dâva o nomme, a Repubrica de Zena, inti ùrtimi dexenni s'é preferîo acetâ a paròlla lìgure a quella de zeneize, pe-a lengoa parlâ inte l'atoale region amenestrativa Lìguria e inte çerte zòne limìtrofe.
O baxin d'influensa di dialetti lìguri o l'é de çirca 2 milioìn de personn-e anche se, specialmente inti ùrtimi çinquant'anni, pe coscì de variante locali se son pèrse e de âtre son a reizego tutt'òua, anche pe córpa da mancansa de 'n pâ de generaçioin inta continoasion da parlâ. Coscî, ancheu, a popolaçion ch'a conosce a léngoa a l'é ben ben infeiô e ancón meno son quelli che a pàrlan e a scrîvan.
E variante ciù importanti son o zeneize, o savoneize, o spezzin, o ventemigliusu, o tabarchin, o monegasco, e o noveize, dîto ascî lìgure d'Otrazôvo.
Tra i dialetti Liguri e o Piemonteise ciù a nord, gh'è poi de variante dite de transission, comme i dialetti da val Bormia, de Calissan e do Sascello.
No bezéugna confonde o moderno concetto de Lengoa lìgure co-o lìgure antigo, a léngoa di antighi lìguri, estinta fòscia za primma de l'anno 200 a.C. (dòppo o bellum sociale), d'orìgini sconosciûe.
Stöia[modìfica | modìfica wikitèsto]
Örìgine[modìfica | modìfica wikitèsto]
A lengoa lìgure, comme e âtre lengoe romanse, a s'é svilupâ da-o latìn vorgâ; a ògni mòddo, rispètto a-e âtre lengoe galloitaliche (romanse do Nòrd Italia), o lìgure o l'à subîo e influense d'un diverso çéppo lengoistego (quello de l'antigo lìgure) e de 'na poxiçion giögrafica particolâ. O mæximo Dante, into seu De volgari eloquentia, mentre o dividde l'Italia lengoisticamente longo l'Appenin o mostra comme o lìgure o seggia ciù scimile a-i dialetti do Centro-Sud rispetto a quelli do Nòrd:
«Et dextri regiones sunt Apulia, sed non tota, Roma, Ducatus, Tuscia et Ianuensis Marchia; sinistri autem pars Apulie, Marchia Anconitana, Romandiola, Lombardia, Marchia Trivisiana cum Venetiis» «E zöne de drîta son a Puggia, sciben che no tutta, Romma, o Docato (l'Unbria), a Toscann-a e a Marca de Zêna; invece quelle de manca son 'na parte da Puggia, a Marca d'Anconn-a, a Romagna, a Lonbardìa (Piemonte e Lonbardîa) e a Marca de Trevîzo e Venéçia»
Etæ contenporànea[modìfica | modìfica wikitèsto]
Sciben che atoälménte a léngoa ligure a l'é parlâ da circa 1 milion de personn-e tra Italia, Prinçipato de Mónego e Fransa, a seu sopravivensa a l'é missa in pericolo[2]: difæti, comme in âtre regioin italiann-e, l'ûzo da lengoa regionâle o l'é intròu in crixi, aomentòu da-a voentæ di zoêni de no inparâ o ligure[3]. L'UNESCO o clascìfica a lengoa ligure comme "a rischio"[4].
A otôbre 2017 a l'é stæta fæta 'na propòsta de lezze pe riconosce a léngoa inta Region Ligûria[5].
Carateristiche[modìfica | modìfica wikitèsto]
Fonétiga[modìfica | modìfica wikitèsto]
Rispètto a-e âtre léngoe de l’Italia centrosetentrionâle, o lìgure o l’à avûo (sciben no in tùtte e sò varianti) ascì molte influense de léngoe do Centro-Sud da penîzoa. Infæti, sciben che se trêuvan carateristiche de léngoe galloitalighe comme:
- l'evoluçion de Ō e Ū latin in [y] e [ø] (PLŪS > ciù/pù e NŌVUM > neuvo)
- l'evoluçion de -CT- in -[jt] (FACTUM > faito > fæto)
- a palatizaçion de:
- -BL- in [d͡ʒ] (BLASPHEMIA > giastema)
- -PL- in [t͡ʃ] (PLANTA > cianta)
- -FL- in [ʃ] (FLORE > sciô)
- -CL- in [t͡ʃ] (CLAMARE > ciamâ)
- -GL- in [d͡ʒ](GLANDA > gianda)
- a velarizaçion de N finâle e primma de 'na dentale in [ŋ] (LATINUS > latin)
Gh'é dötræ carateristiche comme:
- o pasaggio da ILLE a [u] a-o pòsto de [el/il] (comme invece o l'é inti dialetti occidentâli)
- l'indebolimento di -R- scinn-a sò chéita
Fonologîa[modìfica | modìfica wikitèsto]
Consonanti[modìfica | modìfica wikitèsto]
Vocâle[modìfica | modìfica wikitèsto]
Scistêma de scrittûa[modìfica | modìfica wikitèsto]
No gh'é 'na grafîa de parlæ lìguri universalmente acetâ: difæti, scibén che gh'é stæto di tentatîvi de creaçion de 'na grafîa comûne (prezenpio a grafîa in U)[6], gh'é di òrtografîe locâli leghæ a-e pròpi dialetti. L'é ascì inportante consciderâ a grafîa ofiçiâ deuviâ da l'Académia Ligùstica do Brénno[7], da l'Asociaçión A Compagna e da dötréi tradutoî de questo sécolo XXI.
Variànte[modìfica | modìfica wikitèsto]
Nòtte[modìfica | modìfica wikitèsto]
- ↑ 1,0 1,1 (EN) Ligurian, in sce ethnologue.com. URL consultòu o 28 màrso 2021.
- ↑ (IT) Lista delle lingue parlate in Italia, in sce patrimonilinguistici.it. URL consultòu o 28 màrso 2021.
- ↑ (IT) La Lingua Ligure, in sce cadepuio.it. URL consultòu o 28 màrso 2021 (archiviòu da l'url òriginâle o 5 zùgno 2016).
- ↑ (EN) UNESCO Interactive Atlas of the World’s Languages in Danger, in sce unesco.org. URL consultòu o 28 màrso 2021.
- ↑ (IT) Fabio Canessa, La Regione investa per la lingua ligure, in sce primocanale.it, 8 òtôbre 2017. URL consultòu o 28 màrso 2021.
- ↑ U V.P.L., in sce zeneize.net. URL consultòu o 28 màrso 2021.
- ↑ Académia Ligùstica do Brénno, Grafîa ofiçiâ, in sce zeneize.net. URL consultòu o 28 màrso 2021.
Bibliografîa[modìfica | modìfica wikitèsto]
Veddi ascì[modìfica | modìfica wikitèsto]
Âtri progètti[modìfica | modìfica wikitèsto]
- Wikimedia Commons a contêgne di files in sce lìgure
Conligaménti estèrni[modìfica | modìfica wikitèsto]
- (IT) Fiorenzo Toso, liguri, dialetti, Enciclopedia dell'Italiano, 2010.
- (LIJ, IT) Fonologîa zenéize, in sce zeneize.net. URL consultòu o 12 zùgno 2021.
- (LIJ, IT) Diçionâio TIG Italiàn-Zenéize, in sce zeneize.net. URL consultòu o 12 zùgno 2021.


text:
O l'à studiòu Composiçion e Muxica Elettronica con o meistro Riccardo Dapelo. E a l'è propio a muxica elettronica ch'a destengoe a seu produçion sciben che lë o cante da contræto inta squaddra de canto "I Giovani Canterini di Sant'Olcese".
Do 1996 o vinçe o Premio Città di Recanati – Nuove tendenze della canzone d’Autore, con a canson "O trallalero canson de uña vitta" pe squaddra de canto popolare zeneise. Into 2009 o seu tòcco "In primo vere" pe vôxe de figiñe e nastro o vëgne çernuo e seunnòu a EMUfest, in te l'Accademia de Santa Cecilia a Romma. Do 2015 o seu "Largo IV" pe nastro magnetico e impianto a 24 canæ âudio o vëgne seunnòu ao festival "Suoni inauditi" a Livorno, into Istituto Superiore di Studi Musicali "Pietro Mascagni" Delongo do 2015 o fonda con l'amigo compositô zeneise Rinaldo Marti o gruppo "Ethnogenova" pe a realisaçion de un progetto pe o sentî profondo e parteçipòu deuviando l'aplicaçion MAX. Do 2018 o seu tòcco "Witte Vlam" o vëgne çernuo e seunnòu ao festival "Rimusicazioni" de Bolsan.
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.


text:
Mozilla Foundation
A Mozilla Foundation (in lìgure: Fondaçion Mozilla) a l'é 'na òrganizaçion sénsa fin de goâgno fondâ pe sopòrtâ e fornî l'òrganizaçion e a direçion do progetto open source Mozilla.
L'òrganizaçion a cordina o rilascio de verscion do software Mozilla, a stabilisce e linie guidda a-a bâze do processo de svilùppo, a mantegne l'infrastrutûa de bâze necesâia e fâ travagiâ diversci programatoî pagæ. Gh'à sêde inti Stati Unîi d'América, in Califòrnia.
Âtri progètti[modìfica | modìfica wikitèsto]
- Wikimedia Commons a contêgne di files in sce Mozilla Foundation


text:
Trezze colonie
E trezze colònie ean colònie britanneghe de l'America do Nòrd fondæ tra o 1607 (Virginnia) e o 1732 (Georgia). E trezze colònie han formoö un congresso, se son rebellæ contro o Regno Unïo in to 1775 e han proclamoö l'indipendença di Stati Unïi d'America o 4 luggio 1776.
E trezze colònie[modìfica | modìfica wikitèsto]
- Noeuva Inghiltæra:
- Provinsa do Noeuvo Hampshire
- Provinsa da Baia de Massachusetts, pòi Massachusetts e Maine
- Colònia de l'isoa de Rhode e Ciantaxon de Providence, pòi Isoa de Rhode
- Colònia do Connecticut, pòi Connecticut.
- Colònie çentræ:
- Provinsa da Noeuva York, pòi Noeuva York e Vermont[1]
- Provinsa Noeuvo Jersey, pòi Noeuvo Jersey
- Provinsa da Pennsylvannia, pòi Pennsylvannia
- Colònia do Delaware (primma do 1776, e Basse Contee do Delaware), pòi Delaware
- Colònie meridionæ:
- Provinsa do Maryland, pòi Maryland
- Colònia e Dominio da Virginnia, pòi Virginn-ia, Kentucky e Virginnia Oçidentâ
- Provinsa da Carolinn-a do Nòrd, pòi Carolinn-a do Nòrd e Tennessee
- Provinsa da Carolinn-a do Sud, pòi Carolinn-a do Sud
- Provinsa da Georgia, pòi Georgia
Nòtte[modìfica | modìfica wikitèsto]
- ↑ O Stato attuâ do Vermont o l'è stæto disputoö tra e colònie do Noeuvo York e do Noeuvo Hampshire. Da o 1777 a o 1791, o l'è stæto de facto unna repubbrica indipendente.
Atri progetti[modìfica | modìfica wikitèsto]
- Wikimedia Commons a contêgne di files in sce E trezze colonie


text:
Oslo
Òslo a l'é a capitâle da Norvéggia e a seu çitæ ciù gròssa. A l'é ascì 'na provinsa. Fondâ do 1040 comme Ánslo, a l'é diventâ sêde vescovîle do 1070 e capitâle pe-a primma vòtta do 1300 sotta o rè Haakon V. Apreuvo a-o fæto che a Norvéggia a l'é stæta unîa a-a Danimàrca finn-a a-o 1814 e a-a Sveçia finn-a a-o 1905, a seu inportansa a l'é frazâ, scibén che a-i ténpi de l'unión con a Sveçia a l'avesse a fonçión de co-capitâle.
Òslo a l'é stæta destrûta da 'n gran feugo do 1624, e depoî recostroîa sotta o rè Christian IV, e o l'é pe quello che pe tanti anni a s'é ciamâ Christiania ò de vòtte Kristiania. Con l'indipendensa da-a Sveçia apreuvo a-o referendum do 1905, a çitæ a l'à torna pigiòu a seu denominaçion stòrica de Òslo.
A-a giornâ d'ancheu Òslo a l'é o centro comerciale, politico e bancàrio ciù inportante da Norvéggia, màscime pe o comèrcio marìtimo.
Òslo a l'a 'na popolaçión de ciù de 650 milla abitànti, che arîván a un milion e mêzo contando tùtta a zöna metropolitann-a. A l'é conscidérâ unn-a de mêgio çitæ do mondo pe a qualitæ da vitta. Comme tùtta a Norvéggia a l'é rìchiscima, a l'é unn-a de pöche çitæ a-o mondo a aveighe 'na tàscia giornaliêra pe e màchine e a çitæ con a ciù èrta perçentoâle de màchine életriche. L'universitæ a l'é conosciûa e aprexâ pe a seu qualitæ e "L'Aula" con i quàddri de E. Munch a l'é 'n atraçión mondiâle.
Tùtti i anni o prémio Nobel pe a pâxe o végne asegnòu inte o centro da pâxe "Nobels Fredssenter". Famôza ascì l'é a vêgia fortéssa "Akershus", costruîa do tredicêximo sécolo, che a dòmina a mænn-a.
Âtri progètti[modìfica | modìfica wikitèsto]
- Wikimedia Commons a contêgne di files in sce Oslo


text:
Feipo II de Spagna
Feipo d'Asburgo (Valladolid, 21 màzzo 1527 – San Loenço de El Escorial, 13 settenbre 1598), noto ascì comme Felipe el Prudente, da-o 1556 a-a so morte o fu re de Spagna comme Feipo II (a numeraçion a continnoa quella di re de Castiggia), re do Portogallo e Algarve (da-o 1581), re de Siçillia, re de Sardegna e re de Nappoli (da-o 1554) comme Feipo I, ducca de Milan (da-o 1540). O fu ascì re consorte d'Inghiltæra da-o 1554 a-o 1558.
Dæti personâli
Mòrte: 13 settembre 1598
Paize: Spagna
Âtre informaçioìn
Biografia[modìfica | modìfica wikitèsto]
O nascette a Valladolid o 21 màzzo 1527 da-o Carlo V d'Asburgo e da l'Elizabetta de Portogallo.
O fu battezao o 5 zugno, e ghe fu dæto o nomme do messiavo paterno: ma, a diferença do Feipo o Bello, fiamingo de educaçion, o saiæ stæto un sovran profondamente spagnollo e, ancon primma do scciœuppo da rivolta into so paize, averso a-i fiaminghi, che l'avieivan ripagao de pægia monæa. Comme do 1559 riferiva a-o so governo l'ambasciao venneto Michê Surian, o "foì alevao con quello respeto chi pareiva convegnîse a 'n figiœu dro mao imperao chi foisse moæ tra ri chrestien".
Inte l'infançia a so educaçion a fu sorvegiâ da-a moæ, che lê o perdette in Toledo o 1° màzzo 1539; da pœu, comme meistri o l'ebbe D. Juan de Zuñiga, commendador mayor de Castiggia, e specialmente D. Juan Martínez Siliceo, professô de l'universcitæ de Salamanca e futuo arçivesco de Toledo e cardenâ. O poæ o se riservò o compito de cuâ a so educaçion polittica e dipromattica. Za o 19 arvî 1528 e Cortes de Castiggia l'aivan riconosciuo comme prinçipe ereditaio e gh'aveivan zuao fedeltæ in Madrid; inte l'agosto do 1541 o mæximo feççan quelle d'Aragon in Monzón; e o 21 ottobre seguente o Feipo inta cattedrâ de Saragozza o zuò de rispetâ i so fueros, che però comme re' o l'aviæ in parte destruti. Da pœu, into màzzo do 1543 o l'ebbe moddo de començâ a so esperiença polittica, perché avendo dovuo alontanâse da-a Spagna, Carlo V o l'afidò a lê o governo do stato comme rezente. Ma, in realtæ, o poæ, otr'a lasciâghe di ampie e precize instruçioin, o ghe misse da-a rente i megio polittichi spagnolli de l'eppoca, comme o cardenâ Juan Tavera, o segretaio de stato D. Francisco de los Cobos, che anni e anni de vitta inti ófiççi aveivan reizo dotiscimo inte l'arte do governo, e o Fernando de Valdés, futuo arçivesco de Seviggia e mao inquixitô; e soltanto into 1547, pe-a morte de arcun de questi consegê, o zoeno prinçipe o restò squæxi solo a-a testa do stato.
L'anno doppo, do 1548, o poæ o-o vosse con lê a Bruxelles, perché o poese fâ esperiença vixitando aomanco quarchedun de quelli che 'n giorno saieivan stæti i so dominni, e avei da parte de Fiandre e de l'Impeo o so riconoscimento comme futuo sovran e impiao. Ma se a-o Carlo V gh'ariescì d'ótegnîghe o zuamento de fedeltæ da-i stati fiamminghi (1549), a Ratisboña do 1550 indærno o tentò de fâlo riconosce comme re di Romoen: a-i prinçipi todeschi o no piaxe' quello spagnollo, che inta sobrietæ e inta composteçça o tradiva a so origgine e a so educaçion iberrica, e che liatri sentivan troppo lontan da-o so moddo de pensâ e de sentî. Aloa, into mæximo anno, o Feipo o tornò in pattria, donde o riçevette o zuamento de fedeltæ do regno de Navara (1551), e dond'o restò scin a-o 1554, quande, pe voentæ do poæ, o dovette anâ in Inghiltæra pe spozâ a Maja a Catollica, vegnua regiña a-a morte do fræ Edoardo VI.
A l'ea a so segonda mogê, chè into novenbre do 1543 o l'aiva spozao in Salamanca a cuxiña Maja Emanuæla, figgia do Zane III de Portogallo e, comme lê, nessa da Zana a Matta, e o n'ea arestao viddoo l'8 luggio 1545. Ma o no l'amò mai l'ingreize, ciu ançiaña de lê e priva de veççi fixichi; ni o maiezzo o dette quelli fruti polittichi che-o Carlo V o l'aiva sperao, percose da l'union nisciun figgio nascette ch'o poese impedî o passaggio do trono ingreize inte moen da protestante Elizabetta, con de conseguençe che soltanto o tempo o l'aviæ mostrao inta so effettiva gravitæ. O Feipo o no s'intromisse inte vexende interne do regno da mogê, pù aprovando e sostegnindo l'œuvia so ch'a tendeiva a raforçâ o cattoliçeximo in Inghiltæra; e o ne ricavò quarche agiutto solo che inte l'urtima faze da proppia lotta co l'Enrico II de França. O 10 settembre 1555 o Feipo l'ea torna a Bruxelles. Fin da-o 1546 o l'ea stæto investio do ducato de Milan; into 1554 gh'ea stæto afiao o regno de Nappoli; ma aoa se tratava de l'effetiva cescion da parte do poæ e in so favô de tutto o poei. O 25 ottobre solennemente o Carlo V o ghe consegnava e Fiandre, o 16 zenâ de l'anno seguente o gh'assegnava ascì o governo da Castiggia, de l'Aragon, de provinçe dipendenti da questi regni, e o 13 settembre o partiva pe Yuste. L'impeo o restava invece afiao a-o fræ do Carlo V, Ferdinando.
A separaçion de doe coroñe, l'imperiâ da-a spagnolla, a façilitò inti primmi anni de governo o compito polittico do Feipo, liberandolo da-a grande conteiza todesca, inta quæ o Carlo V o l'aiva ezaorio e so forçe e ch'a l'aiva avuo 'na posa co-a paxe d'Aogusta e co-o Reservatum ecclesiasticum: o nœuvo re, dexidiozo de tornâ into proppio stato, donde ghe zonzeiva de notiççie alarmante percose o paize o l'ea stanco pe-e longhe e dispendioze impreize militæ e percose a Riforma a l'ea lesta a faghe di prozelliti, o se preoccupò subbito de serâ l'ancon averto confríto con l'Enrico II de França.
Inta famoza giornâ do 25 ottobre 1555 o Carlo V o s'ea deciarao dolente de dovei abandonâ o poei primma d'avei riportao a tranquilitæ in Œüropa. Aoa i arme do ducca d'Arba ebban raxon de truppe de pappa Paolo IV Carafa, chi aviæ vosciuo levâ o regno de Nappoli a-o so nœuvo sovran, e ascì de quelle do Guiza; de fortunæ açioin militæ spagnolle, specce a bataggia de San Quintin, inta quæ spægò o gennio militâ do Manoælo Filiberto de Savoia, persoadettan a França a vegnî a 'n acordio, e a paxe stipulâ a Cateau-Cambrésis, atraverso o possesso de Fiandre e de boña parte de l'Itallia (i regni de Siçillia, de Nappoli, de Sardegna, o ducato de Milan, o stato di Presciddi), a l'asseguò a-a Spagna o predominnio in sce l'Œüropa. Da pœu o Feipo, no ciu trategnuo inte Fiandre da-i afæ polittichi, essendo morto ascì a regiña Maja d'Inghiltæra, o 20 agosto 1559 o lasciò o paize pe razonze e mai ciu abandonâ a Spagna, reiza veo centro do nœuvo grande stato no solo da-a força di avegnimenti, ma ascì da-a voentæ do re, ch'o l'ea e o se sentiva e da tutti o l'ea consciderao profondamente spagnollo.
In Spagna fu instaorao o ciu reddeno assolutismo. Sovran eminentemente acentratô, o Feipo o vosse che foise regolao da-a so voentæ i minnimi afæ do so regno ascì. Ostî a tutte e tradiçionæ libertæ che da seccoli i so sudditi godivan, perché reduivan o so poei ch'o doveiva êse inlimitao, o finì de destrue a possança di nobbili e do clero za scossa da l'œuvia de governo di so predecessoî; o vosse che a Spagna a l'avesse 'na capitâ unnica e centrâ, e comme tâ o prescelse Madrid, scin aloa çittadiña squæxi de nisciuña importança, ma che a-i œuggi so a doveiva possede o meito de no aveighe de tradiçioin e di privileggi de capitâ de stato regionâ; o dominò con man færea a Castiggia, levando squæxi ogni poei a-e so Cortes e limitando i aotonomie çittadiñe; e da pœu, aprofitando da rivolta scciuppâ inte l'Aragon, insciorta in difeiza de l'Antogno Pérez, ma specce di proppi fueros, rudemente o riformò a legislaçion aragoneize inte Cortes de Taragoña (zugno 1592), donde se decize che o Justicia mayor o saiæ stæto de nommina regia e se riconobbe a-o monarca o drito de dexignâ comme viçere' sciña un strangê.
Fermamente persoazo "che mai avegne di mutamenti de religion sença ch'avegne into mæximo tempo di mutamenti inte l'organizaçion do stato e sença che i povei, i oçioxi, i vagabondi cœuggian o pretesto pe sacchezâ i avei di ricchi" o l'acrebbe i poei do Tribunâ de l'inquixiçion e o destrusse scin a l'urtimo i convertii a-a Riforma in Spagna. Otr'a ço o tentò l'asciorbimento inta popolaçion spagnolla di moriscos do regno de Granadda, çercando de fâli convertî a-o crestianeximo, proibindoghe l'uzo da lengua e di vestii naçionæ e invece imponendo de nœuve abituddine e nœuvi costummi; e percose liatri se ghe regjon con sarvægo furô e co-o coraggio da despiaçion (1568), D. Zane d'Aostria, avuo incarrego de domâ l'insureçion, pe razonze o scopo o sottopoze a so tæra a færo e a fœugo e, internandoli, o disperse inta Castiggia tutti i moriscos. Infin, pægiamente assoluo o fu o governo imposto a-i stati italien e fiaminghi: specce a Napoli, donde za tanto aiva fæto o marcheize de Toledo inti anni precedenti, sci che l'aotonomia a no l'ea ciu che 'n aregordo, e donde ghe fu mandao di sevêi "vixitoei generæ" pe compîghe de inspeçioin inte tutti i ófiççi, e ancon de ciu, e benben de ciu, inte Fiandre, che viddan redute e so inallumieive e vastiscime libertæ.
Inte so relaçioin co l'estero inti primmi anni o Feipo o l'aparse inte l'intimo, e foscia ascì o-o l'ea, ommo de paxe: do resto, ben scarsa a l'ea a so esperiença militâ, ché into 1541 o l'aiva diretto 'na spediçion militâ contra l'aloa derfin Enrico II e o no l'aiva incroxao i arme co-o nemigo ch'o s'ea retiao, e o l'ea stæto prezente soo ch'a 'na battaggia, quella de San Quintin, zonzendo pi atro in sce-o campo da lotta a scontro squæxi decizo. Pe raforçâ a paxe co-a França o maiò in terçe noççe, into 1559, l'Elizabetta de Valois, figgia de l'Enrico II e, pe rende difiççile un poscibbile ritorno ofenscivo do tradiçionâ nemigo de caza d'Asburgo e amermâ o valô da liga franco-scoçeize consolidâ da-o maiezzo do Françesco II co-a Maja Stuart, continoando a polittica seguia da-o Carlo V inti urtimi anni do so governo - e tâ polittica a l'aiva conduto a l'union do Feipo co-a Maja a Catollica -, o se tègne amiga a regiña Elizabetta, sciben ch'a foise protestante e, pe de ciu, sovraña de 'n paize che tante raxoin de conteiza separavan da-a Spagna.
Soltanto a-i Turchi no ghe fu dæto quartê, no concedendose tregoa arcuña inta lotta, che l'ardô religiozo do re Cattolico e o so meno mistico dexideio de deliviâ o Mediterannio da di ospiti coscì peigoxi tegnivan continoamente adescia. De fæto, scin da-o 1560 e Cortes de Toledo aivan denonçiao i graviscimi danni caxonæ a-o comercio da-i barbæschi che sorcavan o Mediterannio e che sacchezavan e coste spagnolle e italiañe; i Argerin aivan atacao Oran, agiutao i moriscos, assalio Mâta insemme co-i Tripolin. Ma a çittadella de l'Orde gerosolimitan a fu sarvâ da D. Garcia de Toledo marcheize de Villafranca (1565). E da pœu l'armâ da liga italo-spagnolla, promossa da pappa Pio V e da-o Feipo e sostegnua da Veneççia con tutta a so flotta, sotta o comando de D. Zane d'Aostria o sderenava a Leppanto a possança navâ turca (7 ottobre 1571).
Ma, sciben che reduto a governâ solo che in sce 'na parte de l'impeo do Carlo V, o Feipo o se conscidiava, e in effetti o l'ea, l'unnico veo erede de so poæ. Inti so urtimi anni o Carlo V o l'aiva visto svanî o so scopo de restaorâ l'impeo medievâ universâ e, ò pe voentæ so ò, comme ascì se disse, pe impoxiçion do figgio, o l'aiva lasciao a di atri l'amao e ardoo ófiççio de stipulâ un compromisso tra l'ideâ rivelaose inrazonzibbile e a realtæ ch'a no poeiva muâse.
De fæto, o Feipo o s'atribuì o compito de continoâ a grande polittica inaogurâ da-o poæ, tentando d'adatâ a-a scitoaçion do momento o programma da lê traciao e amiando a-a conquista e a-o rassodamento de 'n so predominnio effetivo in sce l'Œüropa. L'ideâ imperiâ o no fu renovao; o sovran o se limitò a assumme a direçion de caza d'Asburgo: o tègne sotta o proppio controllo o barba imperao; o vosse presso de lê, pe poeine dirizze l'educaçion, i arçiducchi d'Aostria - e in effetti fun so alevi quelli che da pœu començon in Germannia a rescœussa catollica -, o tentò de fâ montâ a so famiggia insce-o trono polacco e o raforçò i so ligammi de parentella co-o rammo todesco spozando, in quarte noççe, a l'Anna d'Aostria, figgia do Mascimilian II imperatô, da-a quæ o l'ebbe o Feipo III, so erede. Invece, o dette baze naçionâ a-o stato e o l'amiò sempre a raforçâla, ariescindo into so continno sforço a dâ 'na completa unitæ polittica a-a penizoa iberrica. De fæto, a-a morte do Sebastian, scomparso tragicamente into scontro de Alcazarquivir (1578), e de l'Enrico (1580), essendo arestao o regno de Portogallo sença sovran, o Feipo o fe' vai i so driti in sce quello trono comme nevo, da parte de moæ, do Manoælo o Fortunao; e, doppo avei preparao o teren a 'na so sucescion co l'agiutto de 'n abbile portogheize a-o so serviççio, o De Moura, into 1580 o feççe ócupâ o paize da 'n ezerçito comandao da-o ducca d'Arba, inte l'anno seguente o l'ótègne che se ghe zuese fedeltæ comme a re inte Cortes de Tomaro , e da pœu o conquistò e izoe Azore e aomanco in teoria o s'asseguò o possesso de immense colonnie portogheixi che, unie a-e spagnolle, o reizan, aomanco in aparença, l'unnico segnô di dominnî coloniæ de l'Œüropa. E, vaindose de energie spagnolle pe asseguâse o drito d'intervento inte vexende de tutti i stati, inti quæ a propaganda in favô da Riforma e da Controriforma a l'ascondeiva e a fava riadesciâ di conflíti sociæ e polittichi, o s'assunse l'enorme peizo de difensô da fe' catollica.
E interpretaçioin ciu desparæ se son dæte in sce-a natua de questo so sentimento religiozo. O fu dito figgio d'ipocrixia, percos'o se saiæ servio de tâ mezo pe realizâ o proppio programma polittico: mentre a so vitta inmorâ a l'ea ben despægia da quella che-i detammi da religion avieivan imposto, e a so œuvia de governo in polittica interna e estera a l'ea subordinâ tutta a di interesci tempoæ. E de contra s'afermò ch'o l'ea mistico, degno contempoannio do Loize de Granadda, da Texa do Gexo, do Loize de Lion, do Juan de la Cruz, valoizando in so favô a construçion pe invô do monestê de San Loenço de l'Escorial e i atti de pietæ che chie o compiva, ascistendo de continno a-i ofiççi divin, vivendo "quanto un monnego inte l'ótóio", e, comme riferiva 'n ambasciao toscan a Madrid, "ciu da vesco despugiao d'ogni ornamento e comoditæ e con menô servitù e goardia da so persoña che tanti piciniscimi e privæ segnoî no tegnan". In effetti, in lê gh'ea mescciao o fervô di Spagnolli, e a pascion polittica do Carlo V, a quæ a fava tutto subordinâ a-o trionfo do poei do monarca. E impreize militæ contra i moriscos e contra i Turchi, impreize compie pe razonze di atri fin, fun presentæ comme vee e proppie croxæ, e o Cervantes o poe' definî a bataggia de Leppanto comme la mas alta ocasión que vieron los siglos.
Pe-e inscistençe do Feipo pappa Pio IV o tornò a riunî o Conçillio de Trento, e quæ urtime sezue ebban lœugo da-o zenâ 1562 a-o dexembre 1563, e o Feipo o n'açetò i decretti pe-i so regni o 12 luggio 1564; ma in Spagna a Gexa, comme a-o tempo do Ferdinando e do Carlo V, a l'arestò sotta o diretto controllo do Stato, e ançi s'acrebbe o poei do monarca inti afæ eclexasteghi; mentre in Nappoli o viçere' ducca d'Alcalá o l'impediva che se pubrichesse into regno çerti decretti tridentin e a bolla In coena Domini. In Baioña into 1565 l'Elizabetta de Valois e o ducca d'Arba ofrin di agiutti pecuniai a-a Catæña de' Medici e a-o Carlo IX de França in lotta co-i Ugonotti; ma into 1560 pe impedî che inta Scoççia, alliâ da França, se consolidesse un quasesæ dominnio françeize, o Feipo in segretto o l'aiva aprovao che into paize se sostegnisse i carvinisti rebelli a-i Stuart contra i catollichi amixi di Françeixi.
Da pœu, a pascion religioza e l'astuççia polittica se trasformon in veo e proppio fanatismo aloa che i avegnimenti interni in França, a revolta inte Fiandre e a polittica ofensciva de l'Inghiltæra missan in serrio peigo o predominnio spagnollo in sce l'Œüropa: rivoluçioin polittiche e sociæ assunsan l'aspetto de rivoluçioin religioze, guære de religion vègnan quelle de preponderança; e fra i belligeranti, divixi dovunque inte doe pæge oposte schee, da aloa in pœu aparse sempre o monarca spagnollo comme cappo do partio catollico e supremo regolatô da Gexa romaña, comme za aiva fæto o Carlo V con scarsci rizurtæ. A-o Feipo foscia in boña fe' ghe parse de dovei vegnî o gran difensô da fe' minaciâ.
L'intolerança religioza e l'assolutismo politico, se ean stæti soportæ in Itallia, donde a dominaçion spagnolla ò ch'a l'ea de vegia dæta, ò ch'a l'ea sostegnua da-a força militâ, apricæ inte di paixi, comme e provinçe settentrionæ di Paixi Basci, ch'aivan acugeito con gran favô o calvinismo e che godivan di secolæ privileggi, in virtù di quæ o governo o l'ea afiao a de instituçioin locale, determinon a rivolta a carattere politico-religiozo, a-a quæ insci-ô prinçippio preize parte ascì i catollichi, insoferenti do dispotismo spagnollo ch'o menaçava e ressorse econommiche da region e, comme i carvinisti, feamente aversci a-o Feipo che sentivan, pe-a so educaçion spagnolla, troppo despægio da-o messiao e da-o poæ. A revotta a l'ea da pe lê graviscima, percose s'a l'avesse trionfao, o Feipo o l'aviæ perduo o stato so ciu ricco e che a-o tempo do Carlo V o l'ea stæto soventi o centro vitâ de l'impeo. Ma questa a l'inversò ascì tutta a polittica estera da Spagna.
A França a se scheò contra a Spagna, e no solamente a França ugonotta, ma ascì a catollica, ché Catæña, inta spiança d'asseguâ un trono a-o figgio, a mandò inte Fiandre, do 1582, o Françesco ducca d'Alençon. L'ea za di anni che l'Inghiltæra a vozeiva o so coviozo sguardo a-e colonnie spagnolle e, inte l'imposcibilitæ d'inandiâ di traffeghi regolæ con quelle, pu sensa vegnî a guæra averta, a l'aiva armao de flotte corsæe che dannezavan o comercio tra e colonnie e a moæ pattria. Ma l'insureçion fiaminga a marcò o scciœuppo di ostilitæ, ché into 1568 i Ingreixi pigion e nave spagnolle che portavan a paga de l'ezerçito de Fiandre. O Feipo contra i ugonotti o sostègne i Guiza con forti agiutti finançiai; da pœu do 1584 o riconobbe comme erede de l'Enrico III o cardenâ de Borbon, e infin, a-a morte do Borbon, o tentò de fâ vai i driti a-o trono da Zabella, figgia so e da Lizabetta de Valois. Ben ciu grave ancon a fu a guæra con l'Elizabetta, che, contr'a-e preteize do Feipo, a s'isò a campion do protestanteximo, e a l'agiutò i ugonotti, e a se schiò da-a parte di insciorti di Paixi Basci, e a semenò i moæ de pirati, primmo fra tutti o Francis Drake, pe dannezâ sempre ciu o comercio spagnollo e pe sacchezâ e coste do Cile, do Perù e da Combia. Ma a polittica estera do Feipo a fu tutto un fallimento, mentre gran parte de Fiandre a raforçava a proppia indipendença.
Una flotta da guæra imponente, ch'a raprezentava o mascimo sforço militâ da ciu grande possança navâ de l'eppoca, a fu diretta contra l'Inghiltæra pe proteze o sbarco de 'n ezerçito ch'o l'aviæ dovuo corpî a monarchía de l'Elizabetta into so cœu: a comandava o ducca de Mediña Sidonia e a l'aiva riçevuo o nomme de Invinçibbile Armâ; ma a fu destruta da-e borasche do Mâ do Nord sença poei sbarcâ un ommo insci-ô teritoio nemigo (1588); e o so dezastro o marcò o crollo da possança marittima spagnolla e l'avento de quella ingreize, ch'a poe' compî de incurscioin ben ciu fortunæ in sce-e coste e inti porti da penizoa iberrica. A converscion a-o cattoliçeximo del'Enrico IV a destrusse tutti i progetti do Feipo insci-â França; e inutilmente o Feipo o mosse guæra a-o nœuvo monarca, ché into tratao de Vervins (1598) o fu constreito a riconoscilo comme re e a confermâ e concruxoin da paxe de Cateau-Cambrésis. E finarmente, a Gexa, comme za a l'aiva fæto co-o Carlo V, a reagiva a-o tentativo compio da-o Feipo pe fala so strumento de polittica e a finì pe batte una so proppia stradda, sciché, se i arme do Feipo zovon a-o catoliçeximo, a direçion efetiva de quest'urtimo e l'utilitæ prattica da so difuxon sfuzin da-e moen do sovran spagnollo, ch'o l'ezaorì e forçe do so stato in difeiza de 'na caoza ch'a no l'ea a so peculiâ. L'ideâ do Carlo V a se rivelava inrazonzibbile ascì into nœuvo adattamento tentao da-o Feipo
Inta stoia moderna saiæ difiççile trovâ un monarca ciu exartao e a-o tempo mæximo ciu odiao do Feipo. Da çertidun o fu dîto el mejor hombre, el mas prudente príncipe; e da di atri o fu accuzao de êse stæto luvvego, viçiozo, fanattico tiranno, avido de poei e de richeçça, grammo amigo, grammo spozo, grammo poæ, e o fu ciammao "o demonnio do Mezogiorno". E sença dubbio o so carattere o fu 'na straniscima mescciua de difetti e de virtù, mai tanto confuxi tra lô da rende van ogni tentativo de separaçion; e, squæxi ço no bastesse, a fâ vegnî ancon ciu oscua a so figua morâ contribuì numioxi dramattichi epizoddi da vitta da so corte, e, primmi fra tutti, a fosca trageddia ch'a l'ebbe comme protagonista D. Carlos, o so primmogennito, figgio da primma mogê, e o tradimento de l'ommo de fiducia do re, Antogno Pérez. Tempia maavegioza de laoao, sci che 'nto so regno ninte mai se fe' sença che lê o no ne foise informao, o diresse a vitta do stato inte tutte e so manifestaçioin, no escruze quelle inteletoæ, a-e quæ o preize parte de persoña. Ma, pu acæzando inta so mente di ideæ no meno vasti, o no l'ebbe o gennio do bezavo Ferdinando o Catollico e do poæ Carlo V, e o no seppe manco conservâ intatta a so ereditæ. Aponto inti urtimi anni da vitta do Feipo, ch'o moì into monestê de l'Escorial o 13 settembre 1598, a Spagna ascì, che pu a l'aiva visciuo sotta o so governo i giorni ciu belli da proppia stoia, a l'inçava a so fatale decadença.
Bibliografîa[modìfica | modìfica wikitèsto]
- (ES) Cesare Campana, La vita del catholico Don Filippo II d' Austria, re della Spagna, 1605.
- (ES) L. Cabrera de Córdoba, Felipe II rey de España, 1619.
- (EN) William Hickling Prescott, History of the reign of Philip the Second, King of Spain, A. Dürr, 1856.
- (FR) Henri Forneron, Histoire de Philippe II, Pariggi, 1881.
- (DE) C. Bratli, Filipp II af Spanien, Copenaghen, 1909.
- (EN) M. Hume, Philippe II of Spain, Londra, 1897.
- (ES) Luciano Serrano y Pineda, La Liga de Lepanto entre España, Venecia y la Santa Sede (1570-1573), 1918.
- (IT) N. Cortese, Filippo II re di Spagna, 1932.
Atri progetti[modìfica | modìfica wikitèsto]
- Wikimedia Commons a contêgne di files in sce Feipo II de Spagna


text:
Dermatite atopica
A Dermatite atopica a l' è unn-a mouttia da pelle.
Descriçion[modìfica | modìfica wikitèsto]
A se presenta in te soggetti che han avüo manifestasioin allergiche (o che vegnan da unna famiggia in te a quale seggen stæte presenti manifestasioin allergiche). L'elemento allergico o no l'è l'ünico a determinä a mouttia, essendo associou anche con cause ambientali (clima, prodotti chimici) e psicologiche. E ghiandole sebacee e sudoripare funsionen meno de o normale. In te o neonato e in te l'adülto e localizzasioin d'a dermatite atopica son differenti; i scintomi invece son i meximi (brigue e dermangiöia).
Normalmente l'esordio in te i figgiö o se ha verso i 3-4 meixi de etæ, con a formasion de briguette vescicoloze e ümmie in sce a faccia e sotta ai cavelli; no l'è interessou a zona intorno ä bocca. Viceversa a zona periorale e i lerfi son interessæ in te i caxi de dermatite atopica che se presentan in te l'adolescente e in te l'adülto. In te questi ürtimi caxi a pelle a se presenta secca, sciüta, assottigiä e con spaccatüe (ragadi); in te a fase acüta però a diventa essudante. In te i figgiö l'è façile asciste ä guarigion spontanea con o tempo.
Scinonimi[modìfica | modìfica wikitèsto]
Questa patologia a l'è dita anche eczema atopico o neurodermite.
Vôxe corelæ[modìfica | modìfica wikitèsto]
- Cheratôxi solare (lexion pre-cancerosa da pelle)
Âtri progètti[modìfica | modìfica wikitèsto]
- Wikimedia Commons a contêgne di files in sce Dermatite atopica


text:
Eratostene
Eratostene, (in græco Epatoσθέvnς), o l'è stæto un sciensiou grego, nasciüo a Cirene fra o 276 e o 272 a.C. e morto fra o 196 e o 192 a.C.
Vìtta[modìfica | modìfica wikitèsto]
Eratostene o l'ha visciüo a Atene e a Lüsciandria d'Egitto (dove o l'è stæto direttô da Bibliuteca). O s'è çimentou in te tante disciplinne, sciübben che, no avendo primezzou in te nisciünna, l'aggen ribattezzou ingenerosamente o Beta (un po' comme dï l'eterno segundo). O l'ha scrïto di opere de filologia, de grammatica, de poexia e de filosofia.
A rendilo famoso sun stæti però i sö stüddi de geografia e de matematica. Sö invensiuin sun stæte o crivello pe a riçerca di nümeri primmi e o mesolabio, strümento pe trövä meccanicamente e medie proporsionali fra dui segmenti. O l'è consciderou o primmo a avei disegnou unna carta do mundo con o criteio di meridien e paralleli.
O calcolo da circonferensa da Tæra[modìfica | modìfica wikitèsto]
Confrontando unna mezüa lineare e unna mezüa angolare, Eratostene o l'ha calcolou in 250.000 stadi (o 252.000, segundo atre fonti) a lunghessa da circonferensa da Tæra. Antigamente o stadio o no l'aveiva un valore üniforme; se quello döviou da Eratostene o l ea quello de 157,5 metri, o valore da lê calcolou o l'è de poche dexenne de chilometri, inferiô a quante stabilio dä sciensa moderna.
Âtri progètti[modìfica | modìfica wikitèsto]
- Wikimedia Commons a contêgne di files in sce Eratostene