text:
Monæa
Monæa ( da-o lat. monēta, propr. attribuio de Zunon, che segondo i antighi (comme der. de monere «avvertî») significhiæ «l’avvertitrixe», per i boin avvertimenti dæti da-a dea ai Romen inti peighi; l’estenscion de scign. a l'è dovua a-o fæto che a çecca de Romma a s'atroava inte vexinançe do tempio dedicao a Giunon Moneta insce-o Capittolo).
a l'originaio scignificao de dischetto de metallo coniao pe e necescitæ di scangi, avente liga, titolo, peizo e valô stabilii, pe estenscion tutto ço chi, inti varri periodi e paixi, serve da intermediaio di scangi e da comuña mezua di valoî.
Indiçe
Origine e fonçion da monæa[Càngia | modifica wikitesto]
O moddo odierno de consciderâ a monæa e i fenommeni monetai o l'è o risurtao de un’evoluçion secolâ ch'a l'appâ dominâ da-a riçerca spontannia de soluçioin idonnie a axeiviâ i scangi tra i opiatoî econommichi. O scangio diretto de ben contra ben, ò baato, o prezentava di comprenscibili inconvegninti pe l’eventuâ no coincidença inte l'apprexamento di ben potençialmente scangiabbili e pe di âtre analoghe compricaçioin prattiche. De chì o scindise de l'atto de scangio inte doe opiaçioin distinte: cescion de un ben ò serviççio contra un ben intermeddio, che l’esperiença a dimostrava êse largamente recesto e açetao da-o pubbrico; e impiego de questo ben intermedio pe l’ótegnimento di âtri ben e serviççi dexidiæ. Quæ strumento intermedio di scangi vègne dœuviao, inta ciu lontaña antighitæ, e cose ciu despæge: prie, conchigge, sâ, cappi de bestiamme, tabacco, metalli varri e infin metalli preçioxi (óo, argento), che s'adattavan ben a-a fonçion in virtù de so peculiæ caratteristeghe, primme fra tutte o valô intrinsego e a no depeibilitæ, che i rendeivan açetabili da chisesæ e adatti a-a tezaorizzaçion. Questa spinta evolutiva dettâ da-a comoditæ e da-a conveniença di scangi a se ritrœuva ascì inte l'urteriô passaggio da-a monæa con un effettivo contegnúo intrinsego in metalli preçioxi a una monæa de solo papê ò scriturâ, ni o processo o l'è da ritegnîse concruzo. Da un lao, comme poscibilitæ ligâ a-i sviluppi de contabilizzaçuin elettroniche, se profia di scistemi che tendieivan a rende ancon ciu inmateriâ o strumento moniaio, in quante risurtiæ virtualmente no necessaia sciña a so existença comme segno cartaççio; da l'âtro lao, a diffuxon de coscì díte carte de crensa a reciamma l’attençion in sce-a concreta mao complescitæ e mortepriçitæ da creaçion di mezi monetai. Do resto, a confei carattere de monæa a un determinao mezo dœuviao comme intermediaio di scangi de ben e serviççi ò, ciu generalmente, comme strumento regolatô di rapporti de debito no concore necessaiamente l’utilitæ intrinsega do mezo mæximo, bensci a confiança inta so generâ açetaçion. Ninte de meno, o concetto de monæa no se presta a una definiçion ch'a se baze soltanto in sce 'na so caratteristega. Comme intermediaio inti scangi, a monæa a costituisce un mezo de pagamento. Ma questa fonçion a l'implica che una quarche disponibilitæ monetaia a segge trattegnua, into corso do tempo, da chi ne fa uzo; e consuetudine de pagamento di scistemi economichi moderni comportan, de norma, o decorso de intervalli ciu ò meno prolongæ tra i incasci e i esborsci. Otra che mezo de pagamento, a monæa a l'è, quindi, riserva de valô: saiv'a dî un di poscibbili moddi inti quæ i opiatoî econommichi pœuan mantegnî a riccheçça da quæ dispoñan. Meno streitamente connesse con quelle scinaoa mençunæ son e fonçioin da monæa comme mezua di valoî e comme termine de rifeimento inti pagamenti differii, aspetti che pœuan ascì no coexiste into mezo ch'o fonçioñe comme mezo de pagamento e riserva de valô. Convegne, ôtr'a ço, sottolinniâ a mancança de ogni necessaia connescion tra o contegnúo intrinsego da monæa e a soliditæ do scistema monetaio.
Se a monæa a fu incontestabilmente creaçion de l'economia mercantî, e no za do stato, a fu tuttavia a primma de creaçioin de l'economia mercantî da quæ i governi impreizan a impossessâse pe effetto da coniaçion, imprimmendo in sce-i peççi metallichi de figue ò iscriçioin, che finin pe fâ appai a monæa comme un’esprescion da sovranitæ di pubbrichi rézitoî. Questi no tardon a individuâ inta creaçion de monæa un mezo pe procurâ de intræ a l'eraio. Co-o tempo, s'è oservao che l’influença di goerni a poeiva eserçitâse ciu liberamente in sce-e monæe con circolaçion limitâ a de circoscrite aree statæ, inte l'ambito de quæ l'ea poscibile sarvaguardâ l’açetaçion di peççi metallichi deprexæ, conferindoghe o carattere de monæa legâ. Inti riguardi, invece, de monæe esteizamente usæ inti traffeghi internaçionæ, l’açetaçion a dipendeiva da l'apprexamento di mercanti. Liatri no avieivan mancao de sospende l’invio di metalli preçioxi verso i paixi e çecche di quæ se foisan reize responsabile de alteraçioin monetaie.
Un aspetto interessante de antighe vexiscitudine moniaie o l'è costituio da-e coscì díte "monæe inmaginaie" ò "ideæ" ò "numeraie" ò "de conto", che, a differença de quelle reæ e quæ soltanto poeivan êse impiegæ inti pagamenti effettivi, servivan pe fin de contrattaçion e de contabilizzaçion. Questo dualismo tra monæa astræta e monæa effettiva o l'ezaorì a so fonçion a-a fin do 18° secolo. Ma e variaçioin – disposte da-e aotoritæ pubbriche – do rapporto de monæe immaginaie a peto de monæe riæ realizzavan quelli mæximi effetti che ancœu s'attende da un processo inflaçionistego ò deflaçionistego. A coscì díta monæa immaginaia a costituiva za un ezempio de monæa-segno , saiv'a dî sprovvista de un effettivo contegnúo intrinsego in metalli preçioxi. Co-o voze do tempo, a circolaçion de mezi de pagamento de papê, rappresentativi de di determinæ quantitativi de metalli preçioxi e trasformabili inti mæximi a recesta di detentoî a s'andò affermando pe de raxoin de conveniença. Ançiché conservâ direttamente e con noteivi reizeghi i metalli preçioxi, risurtò vantaggiozo depoxitali presso de persoñe che gódívan de larga fiduccia (fravveghi, mercanti e scimili) e che relasciavan de norma di attestaçioin do so impegno a-a pronta riconsegna di metalli. Queste attestaçioin vègnan a so votta dœuviabile pe effettuâ di pagamenti. In sce queste baze sorzette l’attivitæ bancaia, divegnua particolarmente scignificativa pe i fenommeni monetai, alloaché o banchê o se reize conto da poscibilitæ prattica de fâ fronte a-e receste de converscion in metalli di segni cartaxei da lê rilasciæ, sença che questi foisan integralmente coerti da di metalli preçioxi. Appe' di attestaçioin rilasciæ, l'ea de fæto suffixiente a conservaçion de 'na prudençiâ ‘riserva parçiâ’, a differença poendo êse dœuviâ pe effettuâ di opiaçioin de imprestito. Coscì, mentre l’açetaçion di mezi cartaçei a continuava a bazâse in sce-a confiança, o scistema o l'ametteiva una creaçion de mezi cartacei murtipla a peto da disponibilitæ metallica mantegnua comme riserva: da una fonçion de sencia intermediaçion, o scistema bancaio o l'evorveiva verso una fonçion de parteçipaçion diretta a-a creaçion di mezi monetai.
Monæe perfette e divixonæ[Càngia | modifica wikitesto]
Pe scin ch'a circolaçion monetaia a fu costituia escluxivamente da de monæe metalliche, l’unitæ moniaia, ò monæa baze de un scistema monetaio a-a quæ tutte i âtre monæe do scistema mæximo vegnivan riferie, quand'a l'ea effettivamente coniâ (de votte de fæto l’unitæ monetaia a serviva unicamente da strumento contabile, monæa de conto, e a circolaçion a l'ea composta soltanto de murtipri e sottamurtipli) a doveiva êse uña e coscì pù i so murtipli. I sottomurtipli, invece (ò monæe divixonæ , divixonaie, suscidiaie, menue), dœuviæ pe di pagamenti picin e coniæ in metalli ò lighe de metalli no nobili, nasceivan in genere comme monæe imperfette ; saiv'a dî che se ghe dava un valô ligâ superiô a quello do metallo in lô contegnúo (o che o l'ea reizo necessaio ascì da-o fæto che a coincidença di doi valoî, dæto o scarso prexo di metalli no nobili, a l'aviæ recesto a coniaçion de monæe troppo grosse e troppo pezante) e conseguentemente, a-o contraio de quello che avvegniva pe e monæe perfette, se gh'attribuiva soo che un poei deliviatoio limitao e no s'ammetteiva pe quelle libertæ de coniaçion. Ogni scistema moniaio o risurtava coscì constituio da l'unitæ moniaia, coniâ ò ideâ, avente un valô corispondente a un dæto peizo de metallo fin, da de monæe do mæximo metallo de valô murtiplo de l'unitæ, quelle ascì de pin peizo e valô, e da de monæe divixonæ, de valô superiô a-o valô intrinseco, ch'ean açetæ in pagamento in quante convertibile inte precedente (e fun dîte perçò ascì monæe fiduciaie ).
Scistemi monometallichi ò bimetallichi[Càngia | modifica wikitesto]
Un scistema monetaio o poeiva êse monometallico ò bimetallico a segonda che a monæa ligâ con poei libiatoio illimitao (unitæ monetaia e so murtipri) a foise de un solo metallo, óo ò argento, ò de l'un e de l'âtro metallo. Perché o monommetallismo aoreo ò argenteo o fonçionesse in moddo perfetto ocoriva però che i privæ avessan facortæ de portâ sença limiti de sciorta metallo a-a çecca pe ótegnîne monæa e viçeversa (libertæ de coniaçion e de fuxon) e de fâ sciortî e intrâ metallo da-e frontee (libertæ de esportaçion e de importaçion); soltanto l’existença de queste doe libertæ a permetteiva de fæto un aotomatico processo de adeguamento do valô de scangio de monæa a-e variaçioin do valô commerciâ do metallo in quelle contegnúo. A traverso a so libbia trasfeibilitæ in corispettivo di sadi pascivi de bançe di pagamenti o metallo o tendeiva otr'a ço a distribuise tra i varri paixi in reçipproche relaçioin d’affæ in moddo da avei inte tutti o mæximo prexo, e i rapporti tra i livelli di prexi existenti inti varri paixi, ossæ tra i poei d’acatto de relative monæe, tendeivan a tornâ aotomaticamente in sce de poxiçioin de equilibbrio, qualoa temporaniamente se ne foisan allontanæ. Into bimetallismo, otr'a-o veificâse de sciudîte condiçioin pe e monæe segge d’óo segge d’argento, occoriva da pœu che vegnisse fissao o rapporto ligâ tra i uñe e i âtre in baze a-o rapporto tra i valoî commerçiæ di doi metalli. A-o scistema bimetallico se ricorse into 19° sec. inta spiança ch'o poese asseguâ megio do scistema monommetallico a stabilitæ do valô da monæa a traverso procesci compensatoî: questi poeivan però fonçionâ soo quande e deviaçioin do rapporto commerciâ tra i valoî di doi metalli da-o rapporto legâ ean de lieve entitæ e no vaivan a riportâ i doi rapporti a-a coincidença in caxo contraio. De nanti a-e forte fluttuaçioin do prexo de l'óo, e sorvettutto de l'argento, veificæse inti urtimi dexenni do 19° sec., o bimetallismo o doveiva perçò in breve tempo rivelâ a so inadeguateçça a razonze o fin ch'o se proponeiva. Pe a lezze de Gresham, segondo a quæ a monæa cattiva a scaccia a boña, questo o l'ea de fæto inandiao a trasformâse inte 'n scistema monommetallico a tipo âternao, a prœuvo a-a sciortia da-a circolaçion de monæe coniæ into metallo a favô do quæ s'ea mutao o rapporto tra i valoî; e l’Union (ò Liga) moniaia latiña ch'a l'aiva adotao o scistema bimetallico, a dovette a un çerto punto sospende a libera coniaçion de l'argento, ch'o s'ea deprexao, pe rompî o circolo attraverso o quæ l’óo o tendeiva a desmonetâse. Ne risurtò, inti paixi membri de l'Union, un scistema monetaio dîto bimetallismo rango ò incompleto (in quante soltanto e monæe d’óo conservon inte questo un carattere de monæe perfette e quelle d’argento fun aotomaticamente redúte a monæe divixonaie, ammettendose che o so valô legâ o poese superâ quello commerciâ) assæ vexin a-o monommetallismo. Pe a progresciva smonetaçion de l'argento, andò da pœu sempre ciu prevaindo o monommetallismo aoreo.
Monæe fiduciaie e bancaie[Càngia | modifica wikitesto]
Into 19° sec. da-a rente a-e monæe metalliche s'ea diffuzo però in mezua crescente a circolaçion de di surrogæ, sotta forma de biggetti de banca ò de stato convertibili in monæa, a corso fiduciaio ò legâ (monæa fiduciaia ), e da pœu ascì de assegni, sempre a corso fiduciaio (monæa bancaia ). Questi titoli de crença, quande scuveivan a fiducia do pubbrico, ean perfettamente in grao de adempî comme a monæa metallica a-a fonçion d’intermediaçion inti scangi e no impedivan che a monæa da lô rappresentâ a seguitesse a esplicâ l’âtra so importante fonçion de mezua comuña di valoî, permettendo che ogni ben existente into mercao o l'avesse un solo prexo, espresso in monæa, ançiché tanti prexi quanti son i âtri ben co-i quæ o pœu scangiâse, comme avvegniæ se a monæa a no ghe foise. I bigetti a corso legâ aveivan ôtr'a ço o poei deliviatoio inti pagamenti comme e monæe metalliche e comme queste poeivan, in condiçioin de stabilitæ di prexi, permette de amugiâ valoî pe o futúo, a traverso o risparmio, ò de trasportâli int'o spaçio (mediante, prez., a vendia d'immobili inte 'n lœugo e l'acatto co-o ricavao de di âtri immobili inte 'n lœugo despægio). Soltanto e fonçioin de riserva metallica de banche, ossæ de covertua da circolaçion cartaççia, no poeivan ovviamente êse desgugeite da-i biggetti emissi da-e banche mæxime, che pe do resto ean in grao de rappresentâ piñamente e monæe propiamente dîte, e, con quarche limitaçion, i assegni poeivan a so votta rappresentâ i biggetti a corso legâ. O monommetallismo aoreo (gold standard ) o l'andò pertanto sempre ciu trasformandose inte 'n scistema into quæ da-a rente e in lœugo de monæa d’óo circolava i biggetti de banca ò de stato a corso legâ, inte quelle convertibili, e questo scistema o fu largamente attuao inta so forma clascica fin a-a Primma guæra mondiâ.
O scistema monetaio internaçionâ[Càngia | modifica wikitesto]
Doppo o conflíto, ch'o l'aiva costreito a sospende o regimme aoreo pe adotâ o corso forçozo, e a prœuvo a-a grande deprescion do 1929-31, sorse l’exigença de un scistema moniaio internaçionâ ch'o disciplinesse: i rapporti de cangio tra e monæe inti differenti paixi (regimme di cangi); e modalitæ pe effettuâ de transaçuin con l’estero (regimme valutaio); e caratteristeghe di strumenti che in ogni momento vegnan universalmente açetæ comme mezo de pagamento e funçioñan da monæa de riserva (regimme de riserva); e modalitæ pe coreze de scituaçioin de squilibbrio inti pagamenti internaçionæ. Co-i accordi de Bretton Woods do 1944 o scistema aoreo o fu quindi ripristinao sotta forma de gold exchange standard (into quæ i bigetti son convertibbili in divize estere equiparæ, saiv'a dî a so votta convertibile in óo in âtri paixi), prefeio a-o gold bullion standard (into quæ i biggetti son convertibili in trappe d’óo se vegnan presentæ pe di valoî superioî a un minimo fissao da-a lezze) e a-a forma mista (in ta quæ l'è lasciao a l'institúto d'emiscion a çernia tra convertî in óo ò in divize estere i bigetti presentæ a questo scopo). Into 1973, doppo a crixi do scistema de Bretton Woods, s'instaorò un scistema ibrido bazao in sce-a fluttuaçion di cangi e in to quæ coexiste una pluralitæ de strumenti de riserva (multicurrency reserve system) e, sorvettutto da-o 1985, una gestion ciu attiva e coordinâ di cangi da parte di aotoritæ di prinçipæ paixi (managed floating). Un tâ scistema, consentindo co-ina çerta flescibilitæ l’adeguamento a-i mutamenti de condiçioin economiche e di equilibbri politichi e sociæ, o tendeiva verso di tasci de cangio ciu stabbili graçie a 'na sorveggiança murtilaterâ di tasci e a l'instituçion de zone obiettivo, saiv'a dî de bande de fluttuaçion de ampieçça predeterminâ, de quæ un ezempio o l'è stæto o scistema monetaio œüropeo. Tuttavia questo scistema o l'è stæto oggetto de nomioze controversce in quanto o necescitava de una limitaçion da sovranitæ monetaia naçionâ pe o dovúo coordinamento de politiche economiche.
Corso forçozo da monæa[Càngia | modifica wikitesto]
Va ricordao che se vegne sospeizo a convertibilitæ e proclamao o corso forçozo di bigetti, questi da surrogæ da monæa se trasforman in vea e propria monæa (carta monæa , ò monæa cartacea) e, se a so circolaçion a foise contegnua d'inti limiti do fabezœugno naçionâ de mezi de pagamento, porieivan a rigô seguitâ a asciorve e fonçioin da monæa sença gravi disturbi. Ço però no aven perché a-o corso forçozo se ricore proppio ò pe sarvâ, accollandone e pascivitæ a-o stato, di instituti bancai pericolanti in conseguença de eccescive immobilizzaçioin, ò pe sarvaguardâ o mæximo institúto de emiscion da-e conseguençe de un imprudente allargamento da circolaçion ò de una contraçion de so riserve, ò sorvettutto pe fornî un’intrâ strazordenaia a-o stato o deficit de banço do quæ o no segge âtrimenti sanabile ò o pagge destinao a allargâse, comm'aven, prez., a-o començo de una guæra. L’inflaçion, in tâ caxo, a traverso a svalutaçion di bigetti, a mette a dispoxiçion do stato una parte do poei d’acatto primma godio da-i çittadin e a permette coscì de fâ fronte a-e speize ecceçionæ in atto ò previste. Amanaman che cresce a quantitæ de biggetti in circolaçion diminuisce però a fiduccia do pubbrico che, pe quante obrigao a açetâli in pagamento, o çerca de desfâsene a-o ciu fîto, renonçiando a servîsene comme mezo de accumulaçion e sciña, a inflaçion avançatiscima, comme mezo de scangio, tant'è che se verifica inte quarche caxo o fenommeno da fuga da-a monæa e se torna a-o baato. No essendo ciu poscibile alloa restaorâ a fiducia do pubbrico inta monæa coscì desvalutâ, no resta che cangiâla co-ina nœuva monæa (cangio da monæa); ma pœu succede invece che se façç'a tempo a arestâse in sce-a via de l'inflaçion e che se posse, a poco a poco, a arrivâ, graçie ascì a-o sviluppo de l'attivitæ economica ch'a riasciorbe l’eccedença de monæa, a-a stabilizzaçion di prexi e di cangi in sce di nœuvi livelli.


c: text/html

text:
Costituçion da Repubbrica Italiann-a
A Costituçion da Repubblica Italiann-a a l'è a lézze prinçipâ do Stato italian. A l'è stæta açettâ da l'Assemblea Costituente o 22 dexembre 1947 e promurgâ da o Cappo provvisöio do Stato, Enrico De Nicola, o 27 dexembre 1947. A l'è stæta pubbricâ in sciä Gazzetta Ofiçiâ n. 298, ediçión straordinäia, do mæximo giorno.
A l'è intrâ in vigô o primmo zennâ 1948 e a l'ha coscì levoö o Statuto Albertin do 1848, primma lézze prinçipâ do Regno de Sardegna e dappêu do Regno d'Italia da-a seu nasción in to 1861.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Venerdì sei de zenâ: o gio di prezeppi: e che gio!
O l’é stæto ’n beliscimo gio quello ch’emmo prezentòu staseia. Semmo partîi da San Chigo e pöi semmo stæti a Pin, a Pontedeximo, dove ’n prezepio o raprezentava Pentema, a Meurgo (= Morego), a San Çeprian, in gexa e into monastê, a Crêvai, a-a Gaiassa, a-a Remissa de Mignanego, a Carêuxo (= Carrosio), a-a Vitöia in scî Zovi dove ’na parte de prezepio a raprezenta o borgo de Gazeu (= Gazzolo). Emmo finio co-ina divertente ciaciarata co-o Silviòtto asetæ a-o cado into bar che gh’é sciù a-a Vitöia.
Tante cöse pe-i euggi, ma pöche e paròlle da fâ notâ. Intanto no gh’é diferensa tra bitegâ e butegâ perché tutte e vòtte che o son [y] (quello da u françeize ò lonbarda) o l’é primma de l’acento tònico, de spesso o se trasforma inte ’na [i]. O Paddre Angelico Federico Gazzo, o tradutô in zeneize da Divinn-a Comedia, o l’à ciamòu questo fenòmeno coscì: iotacismo della u pretonica (’n asidöro de nomme!). Pöi emmo dito che a cascetta pe-e ave a se ciamma bóggio e che a conbétta biâxa (ch’a l’ea de marmo inte ’n prezepio) a l’é a reginn-a do bòsco. Arvî e legne pò-u longo se dixe scciapâ e l’atrezzo adêuviòu pe scciapâ e legne e tagiâ i erboi o l’é a picòssa. E galinn-e pìtan: sci, ma comme se dixe in italian? Ben, no vò-u crediei, ma a nisciun l’é vegnuo a traduçion in italian ch’a l’é: beccare. Emmo ribadio che a Pasquêta a l’é o giorno de l’Epifania e no o giorno dòppo a Pasqua ch’o se ciamma o Lunedì de l’Àngiou. Emmo dito che l’é tradiçion levâ o prezepio o giorno da Candelêua (= Candelora), o doî de frevâ, a festa da Purificaçion de Maria Vergine. O perché o ne l’à dito præ Lusciandro Carbon, retô da Vitöia: E figurinn-e do prezepio no peuan restâ donque se mettan a balâ. Ma in sciâ Candeleua gh’é anche ’n proverbio meteorològico: A-a Madònna da Candeleua de l’inverno semmo feua, ma se ceuve ò se mette a nevâ, quaranta giorni gh’an da pasâ.
Ah, m’ascordava: se semmo anche domandæ comme se dixe ‘talent’ in zeneize: viatri comme diesci?
Alegri!
4 Commenti
-
Anche ‘i ürtima prezéppi i me son piaxiùi (ho visto ‘a trasmisciòn ciù tardi in rēplica).
De paròlle dite conòscio sc-ciappâ, bòggio e picòsso; “pitâ” savéiva che o veû dî “béccâ “.. Da nuàtri i dīxen anche “pissâ” :ti a-’a saê quélla filastrocca :
“Veûga voghìna / Madonna Giacomìna/ préstaême ‘a vostra tìna/ da méttighe ‘a farìna : /
‘a farìna a l’ é de grân/ ‘i ōxélétti i s’a pissiân !”. Anche mi gh’ho prézéppi da tutte ‘e parte e i m’han inségnòu che i se lévan doppo ‘a “Candiòla” : noàtri a-a ciammémmo coscì. I maê vécci o provèrbio i “Candelora : de l’invèrno siàmo fòra; tànto a cieûve,còmme a névâ,quaranta giòrni i l’ ha n da passâ.”
Ancòa auguri a tutti e salùi ae génte che ho conosciùo o ritrovòu a Palazzo Tursi.
Alégri !
-
Quande i mè vexi divan Pasqueta u giurnu da befona mi ghe divu che ignuranti…oua fassu ammenda, scignuria!


text:
ÎÏÇæäÏ ÓÈÍÇäå æÊÚÇáی ÇãÑ ÚÙیãی ÑÇ ÈÑ ÚåÏå ی ãÇ ÐÇÔÊå¡ æáی ãÇ Èå ÕæÑÊ ÏÑÓÊ ÂäÑÇ Úãáی äãی ˜äیã!
ÇÍãÏ ÕیÇã ÑÄæÝی
ÎÏÇæäÏ ÓÈÍÇäå æÊÚÇáی ÏÑ ÌÇ åÇی ãÊÚÏی ÇÒ ÞÑÂä Èå ÇåÊãÇã ÍÞæÞ æÇáÏیä ÇÔÇÑå ˜ÑÏå ÇÓÊ. ÇãÇã ÞÑØÈی ÝÑãæÏåº ˜å «ÎÏÇæäÏ ÍÓä Óáæ˜ æ ÇÍÊÑÇã æÇáÏیä ÑÇ ÈÇ ÚÈÇÏÊ ÎæÏ æÕá äãæÏå»... ÈÑÇی ãÇ áÇÒã ÇÓÊ ÊÇ ÂÎÑیä ÊæÇä Èå ÇåÊãÇã ÍÞæÞ ÇیÔÇä ÈÑÏÇÒیã. ÇÍÇÏیËی ÈÇ ÓäÏ Þæی ÑÇ ÏÑ ÑÇÈØå Èå ÍÞæÞ æÇáÏیä ÇÒ ÊÝÓیÑ ãÚÇÑÝ ÇáÞÑÂä ÌãÚ ÂæÑی ˜ÑÏã ÎæÇÓÊã ÔãÇ ÚÒیÒÇä ÑÇ äیÒ ÇÒ Çیä ÇãÑ ãåã ÈÇ ÎÈÑ ÈÓÇÒã åÑäÏ ÔیØÇä ÈÓیÇÑی ÇÒ ÇäÓÇä åÇی ÎæÈ ÑÇ ÇÒ Çیä ØÑیÞ ÝÑیÈ ÏÇÏå ÇÓÊ¡ æ ÏÑ ÇÍÊÑÇã Èå æÇáÏیä ˜æÊÇåی ãی ˜ääÏ ÎÏÇæäÏ ÓÈÍÇäå æÊÚÇáی äÌÇÊ ÈÏåÏ æ Çیä ÑÇ ÓÈÈ ÈÑÏÇäÏ ÊÇ ÈÊæÇäیã ÎÏÇ ÑÇ ÑÇÖی ÈÓÇÒیã æ ÈÇáÇÊÑ ÇÒ ÊæÇä ãÇ ÎÏãÊ æ ÇÍÊÑÇã ÔÇä ÑÇ È˜äیã.
* ÍÏیËی Èå ÑæÇیÊ ÍÖÑÊ Úáی ÑÖی Çááå Úäå ÂãÏå ÇÓÊ ˜å ÑÓæá Çááå Õáی Çááå Úáیå æÓáã ÝÑãæÏ: ÇÑ ÏÑ ÇیÐÇ ÑÓÇäی ÇÒ ˜áãå (ÇáÝ) ˜áãåÁ Çییä ÊÑی æÌæÏ ãی ÏÇÔÊ یÞیäÇð Âä åã Ð˜Ñ ãی ÔÏ¡ ÍÇÖá Âä ˜å åÑå äÓÈÊ Èå æÇáÏیä ˜æ˜ÊÑیä äÇÑÇÍÊی ÇیÌÇÏ ˜äÏ¡ Âä åã ããäæÚ ÇÓÊ. (Èå æÇáÏیä ÈÇیÏ ÇõÝ äæیã)
* ÇÒ ÍÖÑÊ ÇÈæÇáÏÑÏÇÁ ãÑæی ÇÓÊ ˜å ÑÓæá Çááå Õáی Çááå Úáیå æÓáã ÝÑãæÏå ÇÓÊ: «ÏÑ¡ ÏÑæÇÒåÁ æÓØی ÌäÊ ÇÓÊ áÐÇ ÔãÇ ÇÎÊیÇÑ ÏÇÑیÏ ˜å Âä ÑÇ ÍÝÙ äãÇییÏ یÇ ÖÇیÚ ÑÏÇäیÏ»
* ÍÖÑÊ ÚÈÏÇááå Èä ÚãÑ ãÑæی ÇÓÊ ˜å Óæá Çááå Õáی Çááå Úáیå æÓáã ÝÑãæÏå ÇÓÊ: ÑÖÇی ÎÏÇ ÏÑ ÑÖÇی ÏÑ ÇÓÊ æ äÇÎÔäæÏی ÎÏÇæäÏ ÏÑ äÇÑÖÇیÊی ÏÑ ÇÓÊ.
* ÇÈä ãÇÌå Èå ÑæÇیÊ ÍÖÑÊ ÇÈæãÇãå äÞá ˜ÑÏå ÇÓÊ ˜å: ˜Óی ÇÒ ÑÓæá ÎÏÇ Õáی Çááå Úáیå æÓáã ÓÄÇá ˜ÑÏ: æÇáÏیä ÈÑ ÇæáÇÏ å ÍÞی ÏÇÑäÏ¿ Âä ÌäÇÈ Õáی Çááå Úáیå æÓáã ÝÑãæÏ: Âä Ïæ¡ ÌäÊ یÇ ÏæÒÎ Êæ ãی ÈÇÔäÏ¡ ÈÇ Çیä ãØáÈ ˜å ÇØÇÚÊ æ ÎÏãÊ ÂäåÇ ÂÏãی ÑÇ Èå ÌäÊ æ Èی ÇÏÈی æ äÇÑÖÇیÊی ÂäåÇ Èå ÏæÒÎ ãی ÑÓÇäÏ.
* ÈیåÞی Èå ÑæÇیÊ ÍÖÑÊ ÇÈä ÚÈÇÓ äÞá ˜ÑÏå ÇÓÊ ˜å ÑÓæá Çááå Õáی Çááå Úáیå æÓáã ÝÑãæÏå ÇÓÊ: «åÑ ÓÑ ÝÑãÇäÈÑÏÇÑی ˜å ÈÑ æÇáÏیä¡ ÈÇ ÏیÏå ÑÍãÊ æ ÔÝÞÊ ÈäÑÏ¡ ÏÑ ÚæÖ åÑ äÇå ËæÇÈ ی˜ ÍÌ ãÞÈæá Èå Çæ ãی ÑÓÏ¡ ãÑÏã ÚÑÖ ˜ÑÏäÏ: ÍÊی ÇÑ ÏÑ ÑæÒی ÕÏ ÈÇÑ äÇå ˜äÏ¡ Âä ÌäÇÈ Õáی Çááå Úáیå æÓáã ÝÑãæÏ: ÂÑی ÇÑ ÕÏ ãÑÊÈå åã äÇå ˜äÏ¡ ÈÇÒ åÑ äÙÑ åãیä ËæÇÈ Èå Çæ ãی ÑÓÏ¡ ÎÏÇæäÏ (Ì) ÈÒÑ ÇÓÊ ÏÑ ÎÒÇäå Çæ ˜ÓÑی æÌæÏ äÏÇÑÏ¡ ÈÑ ÍÞ ˜Ôی æÇáÏیä ÞÈá ÇÒ ÂÎÑÊ¡ ÏÑ ÏäیÇ åã ãÌÇÒÇÊ ãÞÑÑ ãی ÑÏÏ.
* ÏÑ ÕÍیÍ ÈÎÇÑی ÂãÏå ÇÓÊ: ˜Óی ÇÒ ÑÓæá Çááå Õáی Çááå Úáیå æÓáã ÑÓیÏ ãÍÈæÊÑیä Úãá äÒÏ ÎÏÇæäÏ ˜ÏÇã ÇÓÊ¡ ÝÑãæÏ: ÍÓä Óáæ˜ ÈÇ æÇáÏیä.
ÑÓæá Çááå Õáی Çááå Úáیå æÓáã ÝÑãæÏå ÇÓÊ: åÑ ˜Óی ˜å ÈÎÇØÑ ÎÏÇ ãØیÚ æÇáÏیä ÈÇÔÏ¡ ÈÑÇی Çæ¡ Ïæ ÏÑ ÇÒ ÈåÔÊ ÈÇÒ ãی ÔæÏ¡ æ åÑ ˜Ó ˜å äÇÝÑãÇä ÂäåÇ ÈÇÔÏ ÈÑÇی Çæ Ïæ ÏÑ ÇÒ ÏæÒÎ ÈÇÒ ãی ÔæÏ¡ ÇÑ ÇÒ ãÇÏÑ æ ÏÑ ی˜ی ÈÇÔÏ Ó ی˜ ÏÑ ÇÒ ÌäÊ یÇ Ìåäã ÈÇÒ ãی ÔæÏ¡ ˜Óی ÓÄÇá ˜ÑÏ ÂیÇ ÏÑ Çیä ÕæÑÊ æÚیÏ Ìåäã åã æÌæÏ ÏÇÑÏ ˜å æÇáÏیä ÈÑÂä ÔÎÕ Ùáã ˜ÑÏå ÇäÏ¿ Âä ÌäÇÈ Õáی Çááå Úáیå æÓáã ÊÇ Óå ãÑÊÈå ÝÑãæÏ: «æÇä ÙáãÇ æ Çä ÙáãÇ æ Çä ÙáãÇ» یÚäی ÈÑ äÇÝÑãÇäی æ ÇیÐÇÑ ÑÓÇäی æÇáÏیä æÚیÏ Ìåäã ÂãÏå ÇÓÊ¡ ÇÑå ÂäåÇ ÈÑ ÝÑÒäÏÔ Ùáã ˜ÑÏå ÈÇÔäÏ ¡ÍÇÕá Âä Çیä˜å ÇæáÇÏ ÍÞ ÇäÊÞÇã ÇÒ æÇáÏیä ÑÇ äÏÇÑÏäÏ¡ ˜å æä ÂäåÇ Ùáã ˜ÑÏå ÇäÏ Çæ ÇÒ ÎÏãÊ æ ÇØÇÚÊ ÂäåÇ ÏÓÊ ÈÑÏÇÑÏ.
* Èå ÑæÇیÊ ÇÈæÈ˜Ñ ÕÏیÞ ÑÖی Çááå Úäå : ÑÓæá Çááå Õáی Çááå Úáیå æÓáã ÝÑãæÏå ÇÓÊ: ãÌÇÒÇÊ ÈÞیå äÇåÇä ÑÇ ÎÏÇ ÇÒ åÑ ˜å ÈÎæÇåÏ ÊÇ ÞیÇãÊ Èå ÊÃÎیÑ ãی ÇäÏÇÒÏ ãÑ ÍÞ ˜Ôی æ äÇÝÑãÇäی æÇáÏیä ˜å ãÌÇÒÇÊ Âä ÞÈá ÇÒ ÂÎÑÊ ÏÑ ÏäیÇ åã Èå ÂÏãی ãی ÑÓÏ.
ÎæÇääÏå ÚÒیÒ! ÎÏÇæäÏ ÏÑ ÞÑÂä ÝÊå ÇÓʺ ˜å Èå ãÇÏÑ æ ÏÑ(ÇñÝ) äæ¡ ÈÇÇیÔÇä ÓÎä ä˜æ Èæ¡ ÔÇäå (ÈÇá ÇÊ) ÑÇ ÈÑÇیÔÇä ÇÆیä ˜ä. ÎáÇÕåÁ ˜áÇã Çیä˜å ÈÇیÏ ÈÇáÇÊÑ ÇÒ ÍÏ æÊæÇä ÎÏãÊ ÇیÔÇä ÑÇ ˜äیã¡ ÍÊی ÇÑ ÏÑæ ãÇÏÑی ˜ÇÝÑ ãیÈÇÔÏ ÈÇیÏ ÈÇ ÇیÔÇä Ñæیå ی ÇÓáÇãی ÕæÑÊ یÑÏ. æáی ãÊÃÓÝÇäå ÏÑÇیä ÒãÇä ˜Óی ÊæÌå Èå ÝÊå åÇی ÎÏÇ æ ÑÓæá äÏÇÑÏ¡ ÈÇ ãÇÏÑ æ ÏÑ ÞÓãی ÑÝÊÇÑ ãی ˜ääÏ¡ æیÇ ˜å ÇیÔÇä ãÒÏæÑ ÇäÏ. ÂیÇ ÝÑÇãæÔ ˜ÑÏå ÇäÏ ˜å åãیä ãÇÏÑ 9 ãÇå Çæ ÑÇ ÏÑ Ô˜ã ÎæÏ äåÏÇÔÊå ÇÒ æÌæÏ ÎæÏ Çæ ÑÇ ÊÛÐیå ˜ÑÏå¡ æ å ÔÈ åÇیی æÇáÏیä (ÏÑæãÇÏÑ) ÈیÏÇÑ äÔÓÊäÏ ÊÇ ØÝá ÔÇä ÑÇ ÎÇãæÔ ÈÓÇÒäÏ. ÏÑ ÏÑ ÈیÑæä ÇÒ ÎÇäå å ÒÍãÇÊی ÑÇ ãÊÍãá ÔÏå ÊÇ ی˜ áÞãå äÇä یÏÇ ˜äÏ... ÈáÇÎÑå äÊیÌå ÇÔ Çیä ÇÓÊ ˜å ÈÇ æÇáÏیä äیä ÑÝÊÇÑی ÔæÏ¿ ÂیÇ æÇáÏیä Èå åãیä ÎÇØÑ ÇæáÇÏ ÑÇ ˜áÇä ˜ÑÏå ˜å ÇÑ ÑæÒی äÇÊæÇä ÔæäÏ ÇیÔÇä ÑÇ ÇÒ ÎÇäå ȘÔäÏ¿ ÂیÇ äÇÊæÇäی ÎæÏ ÑÇ ÝÑÇãæÔ ˜ÑÏå ÈæÏäÏ¿ å ˜Óی ãی ÊæÇäÏ 9 ãÇå Êæ ÑÇ ÏÑ Ô˜ã ÎæÏ äåÏÇÑÏ¿ ÈÌÒ ÇÒ ãÇÏÑ! æÞÊی ˜å ÇæáÇÏ åÇ ÚÑæÓی ˜ÑÏå ÚáیÍÏå ãی ÔæäÏ ÇÒ ÈæÏä ãÇÏÑ ÏÑ ÎÇäå Ïá Êä ãی ÔæäÏ. Çیä å Ïیäی ÇÓÊ ˜å ãÑÏã ÏÑ یÔ ÑÝÊå ÇäÏ. ÏÑ ÝÑåä ÇÓáÇãی åãæä ÑÝÊÇÑåÇی ÒÔÊی ˜å ÈÚÖی (ÌåáÇ) åÇ ÈÇ æÇáÏیä ÇäÌÇã ãی ÏåäÏ ãÇ äÏÇÑیã¡ Èå åÑ ÕæÑÊ ÎÏÇæäÏ Èå åãå ی ãÇ æÔãÇ ÚÒیÒÇä ÊæÝیÞ ÈÏåÏ ÊÇ ÎÏãÊ æÇáÏیä ÑÇ Èå æÌå ÇÍÓä ÇäÌÇã ÈÏåیã ãÖãæä ÑÇ ÏÑ åãیä ÌÇ ÎÇÊãå ãی Ïåیã ãæÝÞ æ ˜ÇãÇÑ ÈÇÔیÏ.


text:
Hong Kong
Nomme offiçiâ: 中華人民共和國香港特別行政區 - Zhōnghuá Rénmín Gònghéguó Xiānggǎng Tèbié Xíngzhèngqū in cineise, Hong Kong Special Administrative Region of the People's Republic of China in ingleise (Region de Hong Kong a Amministraçion Speçiâ da Repûbbrica Popolâ da Cinn-a), o l'è 'n stato de l'Asia orientâ c'o fa parte da Cinn-a da o 1997 davanti a lezze, ma o g'ha 'n'amministraçion econommica quæxi indipendente.
Da primma colonia britannega (1842-1997), storicamente a sêu capitâ a l'ëa Victoria City, ma 'sto tæritojo o no g'ha 'na capitâ ofiçiâ, scibben a sede do governo a s'attrêuva inti Distreiti Çentrâ e Oçidentâ (Central District e Western District).
O g'ha 'na sûperfiçie de 1.104 km² e 'na popolassion de 6.921.700 abitanti (stimòu 2006).
O nomme "Hong Kong" o vêu dî "pòrto do profûmmo".
Se g'adêuvia o dòllaro de Hong Kong, e se pârlan ingleise e cineise (inta variante cantoneise).


text:
Caffa
Pe çirca duì seculi, quella che inchö a l'è a çitæ Ucraìna de Feodosia a l'è stæta unn-a de ciü impurtanti çitæ de l'Euròpa Mediterànea, ciamâ Caffa, rivandu anche demugraficamente ai livélli de 'na capitäle d'Imperu cumme Bisansiu. Täle 'mpurtansa a gh'è vegnüa da e attivitæ du mercantesä d'i Italliæn, p'ou ciü Zeneixi, pé via d'a feliçe puxisiùn du portiu (insciâ grande via setentriunäle de cummerciu intra u Catài e l'oçidente europeu).
A l'avisu d'u storicu Heyd, u l'è Mangu-Timur-Khan (Mongka-Temur) ch'u permétte ai mercanti Zeneixi d'occüpä e tære dunde poi a se svilüppiâ a çitæ de Caffa, mettìnduse d'acordiu con liätri pe ch'i puréssan custruìvighe de ca' e di fùndeghi pe-e mercansìe.
I Zeneixi i scéglian, vexin a-e ruvinn-e de l'antìga Theodosia, à burgä de Kafà, paiséttu de pescuèi de puxisiùn custiéra invidiabile.
A ciü pärte d'a storiugrafia a däta a fundasiùn zeneise de Caffa (che scinn-a a inchö a rèsta efetivamente oscüa) a nu primma du 1266, ben che qarche funte a riferisce de 'na presensa stabile zà diversi anni primma. A partî d'oua u nasce e u se svelüppa in müggiu d'ätre culónie zeneixi in tütta a Criméa, e a regiùn a riviâ a avèi, a sentî dî u Murzakevic, ben in miliùn d'anime.
A culónia, e, a röa, tütti i ätri insediamenti che pe' çirca 200 anni i gh'e orbitiàn in gìu, a l'aviâ avégniménti altèrni pe' acadimenti ciü o menu cunusciüi; mensiunemmu chi u mazzu du 1308, quande doppu 8 meixi de assediu da pärte de Toqtai Khan, i Zeneixi brûxan a çitæ pe' nu dâla in t'e man d'u suveràn tärtaru sö nemigu, e i scappan pe' mä, per poi turnä (nu tantu ciü tärdi) cu-u successure Uzbekh Khan.
Caffa, a "Reginn-a du Mä Grande", a l'è famusa anche pe i fünesti avegnimènti de'n'ätru assediu: cumme u l'a scrîtu Michel Balard, che rendemmu chi in tradusiùn zeneise, "a primma guèra biulògica a l'è nasciüa intra u 1346 e u 1347 sutta e miagge de inn-a culónia Zeneise inscê rive du Mä Neigru". Difêti i sun i assedianti de Caffa, cun Jani Beg u sö cappu, che, pocu tempu primma d'êse custrèiti a levä l'assediu a-a çitæ, flagelæ da u morbu de prüxe pestìfere purtæ da l'estrêmu Levante ch'i an za taccô a Tann-a vegnìndune za da Sarai e Astracàn, i caccian cu e catapürte i sö surdatti mòrti appestæ indrentu a-e miagge da çitæ.
I cafioti cun a ciü gran sprescia i caccian i mòrti in mä, ma pe' ninte: e prüxe e a Yersinia pestis i 'ndiàn deré ai mercanti ch'i lascian u portiu in diresiùn du Punente, e qarcosa cumme a tersa pärte d'a gente d'Europa (!) a ne muià.
Sta pärte de l'imensu mundu de culónie zeneixi, du quäle Caffa a l'è stæta un di çentri ciäve, a l'avià fin sulamenti cun l'invaxùn türca ottumann-a: a flotta de Keduk-Ahmet-Pascià a intra inte Caffa, vendüa da u Cumüne de Zena (pin de puffi gestiunäli) a u Bancu de San Zorzu da oramäi inn-a vintenn-a d'anni (doppu u bloccu du Bosfuru ch'u n'è vegnüu da-a fin de l'Imperu Bisantìn, intu 1453), u primmo de zûgnu du 1475.
Aministrativamente Caffa a dipendeiva da Pera e a l'æa guvernä da in cunsule zeneize faxente funsiuìn di cunsuli, puistae e capitagni du Populu de Zena in te in primmu mumentu, poi, cu a vegnüa di duxi perpetui, faxente in ta sustansia (sci bèn che nu in ta furma) e funsiuìn dügäli.
U se pö sensa puìa dî che, pe natüa de mercansìe, u nu ghe n'æa unn-a ch'a nu passesse pe u portiu de Caffa, ch'u l'ea ascì ün di ciü frequentæ pe cattä e vénde scciâvi.
Da u puntu de vista d'i investimenti de capitäli in palanche e beni, a çitæ a l'è stæta ün d'i empori cumerciäli ciü ricchi e vivi d'u tardu mediu evu cun in declìn ch'u cumensiä cun a framentasiùn pulìtica du Levante cuntinentäle e a mancansa de següessa d'i traspórti intra u Mä Grande (Mä Neigru) e a Cinn-a (u Gattäiu, o Catai, scinn-a a Canbalìg, saieva a dì Pechìn).
In te u periudu zeneize, sci cumme pói in te quellu türcu ottumàn, Caffa a l'è anche stæta sede de zecha.


text:
Attila
Àttila (gotico "poæ piccin", dim. de atta "poæ"; antigo âto tedesco Azzilo, Ezzilo, tedesco moderno Etzel). - Re di Unni (da-o 434 a-o 453; scin a-o 445 circa co-o fræ Bleda da lê amaççao); o l'unifiò e varie tribù unne, sottomettendo tutta a Sciçia e imponendo a so aotoritæ in sce-i Germen orientæ: in union co-o roman Eçio, o destrusse (436) i Borgondi do regno de Worms. In lotta, da-o 441, con Teodoxio II impiao d'Oriente, o concluse e so tremende devastaçioin co-a vittoia in sce-o sciumme Utus (odierno Vit) e co l'impoxiçion de una paxe umiliante (447), ótegnindo l'anno doppo de tære in sce-a drita do Danubbio. Arrogante verso l'imperatô d'Occidente, Valentinian III, da-o quæ o l'exigeiva o tribúto e a man da sœu Onoia, de fronte a-a tenaxa do nœuvo imperatô d'Oriente Marcian e a l'alleança tra Eçio e i Germen occidentæ, pe prevegnî i avversai, o l'invase a Gallia (451). Indisturbao doppo l'inçerta battaggia in sce-i Campi Catalaonichi (tra Châlons-sur-Marne e i Argonne), o recegò inta Panonnia. L'anno doppo o l'invase l'Italia: destruta Aquileia, o l'arrivò scin a-o Mincio, dove o l'incontrò l'ambasciaja ghiâ da-o pappa Lion I; pe a menaçça de Marcian a-e spalle, pe a famme e e maotie che tormentavan e so truppe (ma a fe' popolâ a l'attribuì o successo do pontefixe a un intervento sovianaturâ), Attila o l'acconsentì a-a paxe e o ritornò in Pannonia, dove, poco doppo, o moì in moddo improvviso e misteiioso.


text:
Mark Twain
Mark Twain o l'ëa o sorvenomme do çellebre scrittô e ûmorista statûnitense Samuel Langhorne Clemens, nasciuo a Florida (Missouri), o 30 Novembre 1835 e mòrto a Redding (Connecticut), o 21 Arvî 1910.
Tra e sêu êuvie ciû famoze ghe son:
- E avventûe de Tom Sawyer (The Adventures of Tom Sawyer)
- O prinçipe e o pòvou (The Prince and the Pauper)
- 'N americàn a-a corte do rè Artû (A Connecticut Yankee in King Arthur's Court)
- E avventûe de Huckleberry Finn (The Adventures of Huckleberry Finn)
- Vitta inscio Mississippi (Life on the Mississippi)


text:
Lengue altaiche
A clascificaçion de lengue altaiche a l'è disputâ.
Secondo a tesi ciù comun-a, se tratta de unn-a famiggia lengoistega ch'a g'ha ciù de sciuscianta lengue parlæ da çirca 340 mioin de personn-e, particolarmente inte l'Asia çentrâ e de levante.
A relaçion tra e diverse lengue altaiche a l'è ancheu dubitâ, segondo a tesi genetica, se tratta de un'ereditæ genetica, secondo un'ätra tesi se tratta soö de 'na scimilitudine.
Secondo a tesi genetica', a famiggia altaica a l'è costituia da i sottogruppi:
- Lengue turche,
- Lengue mongoliche,
- Lengue tungùse (o Manciu-tungùse),
a queste, son stæte azzonte neuvamente:
- o Giapponeise
- o Corean.
L'Ainu o l'è stæto suggerïo comme parte da famiggia altaica, ma questa teoria a no l'ha avuo de longo seguito.


text:
Pneumotorace
O Pneumotorace o l' è unna alterazion da normale meccanica da respiraçion, dovüa ä presenza de aia in to torace.
Comme o l' avvegne[Càngia | modifica wikitesto]
A prescion all' interno da cavitæ pleurica a l' è ciü bassa de quella atmosferica; fra i dui föggi pleurici gh' è un spazio virtuale dïto spazio intrapleurico. In caxo de avertüa da cavitæ pleurica (esempio: pe unna ferìa), l' aia a l ' invade immediatamente a cavitæ pleurica. O polmon in sce o lato interessou o collassa: questa condizion a l' è dita atelettasia. O collasso o pö interessä o polmon intrego o solo unna parte. Quande o l' è collassou, o polmon o no l' effettua ciü movimenti respiratori. Serrando l' avertüa che a l' ha misso a cavitæ pleurica in comunicazion con l' esterno, l' aia che a l' ha causou o pneumotorace a se riassorbe veloçemente, e o polmon o ritorna in attivitæ.
O Pneumotorace in to trattamento da tübercolosi[Càngia | modifica wikitesto]
A votte se provoca un Pneumotorace artifiçiale in ta cüra da tübercolosi, natüralmente in associazion con atre terapie. O senso o l' è quello de lascia aposä o polmon migliorando l' infezion.


text:
Trentin-Ato Addexe
O Trentin-Ato Addexe (in italian Trentino-Alto Adige, in tedesco Trentino-Südtirol e in ladin Region Autonóma Trentin-Südtirol), a l'è unn-a region a statuto speciâ dell'Italia settentrionâ de 900.000 abitanti, con capoleugo Trènto, formâ da e doe provinse autonome de Trènto e de Bolsàn. A confinn-a a sud co a Lombardïa e o Venneto, a nòrd co l'Austria e a ponente co a Svissëa.
Capoleughi de provinsa[Càngia | modifica wikitesto]
I capoleughi de provinsa do Trentin-Ato Addexe son (in ordine arfabetico):


text:
Acne
L' Acne a l' è unna mouttia infiammatoia, ch'a l' interessa i follicoli piliferi insemme ae ghiandole sebacee. L' è comün ch'a se localizze in sce a faccia, ma a pö interessâ anche o collo e a parte ciü erta da schenn-a; de votte anche o torace. In te l' acne l' è tipicamente presente e brîgue, ma ae votte ghe pö ese manifestasioin ciü gravi comme ciavelli, infiammasion e adreitüa mateia purulenta. Se distingue un' acne leggia, unna moderâ e unna grave. E forme gravi pöan comportâ exiti cicatrisiali.
Terapia[Càngia | modifica wikitesto]
A terapia dell' acne a va a segunda da gravitæ. A forma lieve o moderâ a vegne cürâ con peroscido de benzoile o con retinoidi topici. O peroscido de benzoile o se comença a basse concentrasioin, andando poi a aumentale gradualmente. Se questa terapia a no l' ariescie ( in to gio de un pä de meixi ) se dövia antibiotici topici. I retinoidi ( tretinoina e isotretinoina ) g'han spesso bezeugno de ciü meixi pe avei effetto; l' è essensiale o controllo da parte do mego, viste e precausioin da piggiä ( comme quelle de evitä i raggi do sô, stä attenti a no contaminä euggi, naso e bocca, etc. ). In ti caxi de acne moderâ o grave se ricôre ä terapia scistemica con antibiotici. I antibiotici topici no son megio di retinoidi: de solito se dövian quande no se pö impiegäli pe via scistemica. I ormoin g'han a votte indicasioin, solo in te pasienti donne.


text:
Magna Charta
Magna Charta, papê de libertæ rilasciao a-i baroin da re Zane d’Inghiltæra a Runnymede o 15 zugno 1215 (o nomme originaio o l'ea Charta libertatum).
Pù presentandose comme un atto unilaterâ de concescion da parte do re, a l'ea un contratto de riconoscimento di reçiprochi driti, comme un quásesæ atto che into periodo feüdâ o regolava i rapporti reçiprochi fra o re e i vassalli; a no l'ea quindi finalizâ a sançionâ a libertæ de tutti i sudditi, ma soltanto di baroin. A l'è ritegnua però fondamento de libertæ costituçionæ ingreize percose i instituçioin politiche feüdæ, quæ ean consacræ ascì inta Magna Charta, se transformon inte istituçioin politiche costituçionæ moderne.


text:
Genghis Khan
Gènghiz khān ⟨ǧìṅgℎʃ kℎàan⟩. - Fondatô de l'Impeo mongolo (foscia 1167-1227).
O so nomme personâ o l'ea Temujin, e Gènghiz khān o l'ea solo che un tittolo onorifico de inçerto scignificao.
Unificæ i Mongoli, Gènghiz khān o sconfisse i Jurcen (cineize Jin), dominatoî da Ciña do nord, a-i quæ o levò a Manciuia e a region de l'attuâ Pechin (1213-15). O mosse quindi verso occidente, invadendo e conquistando o regno do Khwā- rizm Shāh fra l'Axia centrâ e l'Iran. Tæ conquiste fun continuæ da-i so lœugotenenti inte l'Iran occidentâ e inta Ruscia do sud. Into frattempo Gènghiz khān o tornò inta Mongolia pe repiggiâ a conquista da Ciña settentrionâ, ma o fu cugeito da-a morte mentre o l'assediava a capitâ do regno di Tangut ò Hsi Hsia.
Gènghiz khān o l'è passao a-a stoia comme un grande destruttô, ma ascì comme un gran condottê, comme organizzatô e legislatô do mondo nomade, comme fondatô de un impeo che pe mezo secolo o compreize quæxi tutta l'Axia a nord de l'Himalaya.


text:
Marseggia
Marseggia (in occitan: Marselha, in françéise: Marseille, in latin: Massilia, in grego: Maσσaλίa) a l'è 'na çittæ do sûd da Fransa, capolêugo da region Provence-Alps-Côte d'Azur e do departimento de Bocche do Rodano (Bouches du Rhône), essendo o primmo porto da Fransa e importantiscimo into Mâ Mediterraneo.
Con 'na popolassion de ciû de 820.900 abitanti e 1.605.000 personn-e inte l'area ûrbann-a de Marseille-Aix-en-Provence, a l'è a segonda çittæ da naçion.
Comme çittæ ciû antiga da Fransa e ûnn-a de ciû antighe d'Euròpa, a l'è sorvenominâ in occitan la Ciutat Focèa e in françéise la Cité Phocéenne —"a Çittæ Focea"— perché a l'è stæta fondâ into 600 avanti Cristo da di mainæ greghi originai da Focea.


text:
Edmund Hillary
Sir Edmund Percival Hillary (Auckland, 20 luglio 1919 – Auckland, 11 gennaio 2008) o l'è stæto un alpinista e esploratô neozelandeise.
Biografia[Càngia | modifica wikitesto]
O l'é stæto un di ciu noti alpinisti e esploratoî do mondo. O deve a so famma a-a primma ascenscion do monte Everest avvegnua o 29 mazzo 1953 insemme a-o sherpa Tenzing Norgay.
Nasciuo a Tuakao a sud de Auckland in Nœuva Zelanda, Hillary o s'appascionò a-a lettua fin da figgiœu. O l'ea ben timido e o paiva ascì ciu graçile di so compagni de scœua. O trovava alloa rifuggio inti libbri, ch'o poeiva leze durante e quattr'ôe che gh'ócorivan pe andâ e tornâ da-a scœua. A sezz'anni, durante una gita scolastega a-o monte Ruapehu inte Arpe Neozelandeixi, o scrovì che o so fixico o l'ea ciu rescistente di so compagni de camminâ. Fu coscì ch'o començò o so interesse pe l'arpinismo.
Oltre a-e montagne da Nœuva Zelanda, Hillary o frequentò ascì i Arpe, e da pœu l' Himalaya, dove o scalò unze vette sovia i 6000 metri de quota. Durante a segonda guæra mondiâ o fu navegatô de l'aviaçion neozelandeize.
Into 1948, insemme a Ruth Adams, Harry Ayres e Mick Sullivan, o l'effettuò a primma ascenscion do Canto Sud do Mount Cook. Succescivamente o parteçipò a doe spediçioin de ricogniçion in Himalaya: uña inta zoña de l'Everest into 1951 e l'atra a-o Cho Oyu into 1952. Fu coscì notao da John Hunt, ch'o l'invitò a piggiâ parte a-a fortunâ spediçion britannega do 1953. A conquista da çimma (29 mazzo 1953) a fu annonçiâ contemporaniamente a l'incoronaçion da regiña Elisabetta II. Hillary, ormai famoso in tutto o mondo, o preize da pœu parte a nomiose spediçioin insce l'Himalaya tra o 1956 e o 1965.
O fu ascì in Antartide, e o razonse o Polo Sud o 4 zenâ 1958 co-a Commonwealth Trans-Antarctic Expedition, una spediçion motorizzâ (composta de trei trattoî Massey Ferguson TE20) conduta con Vivian Fuchs. O fu o terço ommo da stoia a razonze tâ punto via tæra doppo Amundsen e Scott into 1911-12.
O fu inscignio de nomiose ónoifixençe: o 16 luggio 1953 o fu nominao Cavaggeo Comandante de l'Orde de l'Impeo Britannego (KBE); into 1987 o vègne membro de l'Orde da Nœuva Zelanda (Onz); o 23 arvî 1995 fu nominao Cavalie de l'Ordiñe da Giarrettea (KG); into 2003, in ócaxon do çinquantenaio da conquista de l'Everest, o governo do Nepal o ghe confeì a çittadinança ónoaia durante un speciâ giubileo commemorativo tegnuose inta capitâ Kathmandu. Sir Edmund o l'é o primmo foresto a riçeive un scimile ónô da-i nepaleixi. O l'é stæto l'unico neozelandeize ancon in vitta a êse apparso in sce 'na banconotta.
Hillary o l'ha dedicao gran parte da so vitta a agiuttâ o poppolo nepaleize di sherpa tramite lHimalayan Trust da lê fondao, ariescendo a costruî de scœue e di uspiæ. O destin o vosse che durante questo periodo perissan a moggê Louise Mary Rose e a figgia Belinda, into 1975, in te un incidente aereo doppo o decollo da Katmandu. O l'ea ascì prescidente ónoaio de lAmerican Himalayan Foundation, un'associaçion non-profit ch'a çerca de megioâ l'equilibrio ecologico e e condiçioin de vitta di popoli himalayen. Hillary, che inta vitta de tutti i giorni o l'esercitava o mestê de apicoltô, o l'ha affermao de consciderâ i so succesci in campo umanitaio comme a so ciu gran conquista.
O moì a 9 oe circa (21 in Italia) de l'11 zenâ 2008 inte l'Auckland City Hospital, pe insuffixença cardiaca, a l'etæ de 88 anni.
O 29 frevâ 2008 con çeimonia privâ a ciu gran parte de so çennie son stæte disperse inta baia de Auckland, mentre e rimanente son stæte tumulæ in te un monasteio nepaleize.
Famiggia[Càngia | modifica wikitesto]
Hillary o sposò Louise Mary Rose o 3 settembre 1953. Ebban trei figgi: Pete (1954), Sarah (1955) e Belinda (1959-1975). Hillary o sposò in segonde noççe June Mulgrew, viddoa do so megio amigo Peter Mulgrew, o 21 dexembre 1989.
Onoifixençe[Càngia | modifica wikitesto]
Template:Stemma Template:Onoifixençe Template:Onorificençe Template:Onorificençe Template:Onorificençe Template:Onorificençe


text: A pòula matematica a vegne da o gregouάθnua (máthema), che se peu tradùe con "sciensa", "conoscensa" o "imprendimento"; uaθnuatιkός (mathematikós) vô dî "ch'o l'ha coæ de imprende". Con sto termine generalmente s' intende a disciprinn-a ch'a studia i problèmi de quantitæ, estenscion e figùe spaçiæ, moto di còrpi, e tutte e struttûe che permettan de trattâ sti aspetti in generâ. A matematica a g'ha unna longa tradiçion presso i popoli; a l' è stæta a primma disciprinn-a a dotase de metodi de rigö e portata, e quindi a arrivâ a o status de sciensa. A matematica a l'ha progrescivamente ampliôu i argomenti da so indaggine e a l'ha esteiso i settoî de apartenença. In çerte lengue e in çerte scituaçion a a pòula scingolâ se preferisce o plurâ "matematiche".


text:
The Simpsons
The Simpsons o l'è o tittolo de 'n famoso cartôn animòu statûnitéise creòu da Matt Groening inti anni '80 pe a Fox Broadcasting Company.
'Sta série de televixon a l'è 'na parodia do stile de vitta do çittadin american, personificòu da-a famiggia protagonista , i Simpson, da quæ fan parte Homer, Marge e i lö trei figgiêu Bart, Lisa e Maggie.
Ambientòu inte 'na çittæ piccinn-a di Stati Ûnïi ciammâa Springfield, o show o tratta in ciâve ûmoristega molti aspetti da condission ûmann-a e anche da coltûa americann-a, da soçietæ in generâ e da mæxima televixon.


text:
Papê
Papê (da-o latin papyrus, ch'o ven da-o grego πάπupoς), produto industriâ fabbricao con de sostançe fibrose despægie, redúte in pasta umida e quindi in fœuggi sottî e flescibili pe varri uxi, specce pe scrivighe, stampâghe ò fasciâ.
Indiçe
Cenni storichi[Càngia | modifica wikitesto]
O papê o l'ea za fabbricao in Ciña, a quante se sa, into 2° sec. a.C. A conoscença di procesci de fabbricaçion a passò inta Corea into 7° sec. d.C. e de chì into Giapon, estendendose into seccolo seguente inte tutto l’Oriente e da pœu, a œuvia di Arabi, inte l'Africa settentrionâ, in Spagna e in Seçilia, d'onde proven o primmo documento œüropeo in sce papê do 1109 (lettia da contessa Adelaide); verso o 1150 a l'ea attiva una cartea inta çittæ spagnolla de Xàtiva. In Italia s'ha notiççia de una cartea ch'a fonçionava presso Bologna, in sce-o Ren, primma do 1200, pe œuvia do meistro Poleize da Fabrian, çittæ ch'a vègne (da-a segonda meitæ do 13° sec.) e a l'arestò a longo o centro da produçion papiæa italiaña. Impulso grandiscimo ebbe l’industria papiâ con l’invençion da stampa, ch'a n'accrebbe enormemente o consummo. A fabbricaçion meccanica do papê a fu introduta da L.N. Robert, inventô da macchina continnua in cian, e squæxi contemporaniamente da M. Leistenschneider, inventô de quella ‘in tondo’, in sce-o finî do 18° seccolo.
Fabbricaçion e allestimento[Càngia | modifica wikitesto]
Mateie primme[Càngia | modifica wikitesto]
E mateie primme dœuviæ pe preparâ o papê vegnan distinte in fibroze e no fibrose: e primme forman o feltro de fibbre intreççæ, e segonde conferiscian a queste de particolæ proprietæ (cô, peizo, superfiçie liscia ec.). E mateie fibrose son constituie da-e coscì díte paste de legno (çelluloza) che pœuan êse: chimiche (çelluloza praticamente pua), meccaniche (legno sfibrao) e semichimiche (con caratteristeghe intermedie fra e doe precedente).
E mateie primme fibrose despægie da-e paste de legno aoa mençunæ, son costituie da: a) straççe de coton, lin, canneva, iuta ec.; primma de l'impiego queste straççe subiscian una çernia, da pœu son fæte a tochetin e ‘cœutte’ in aotoclave in prezença de soluçioin diluie de alcali (caçiña, soda ec.) che agiscian da sgrassanti e da decoloranti; o produto da cottua appeña scaregao da-e aotoclave o ven sfiarsoao (in olandeixi ec.) in moddo da dâ una sospenscion de fibbre ch'a pœu êse urteriormente ingianchîa; b) papê de ricuppero (papê riciclao), costituio da retaggi, da papê da maxei ec.; in questo caxo ascì se procede a un trattamento con alcali in aotoclave, pe asportâ o bruttô, a colla, l’inciostro ec., e o produto o ven da pœu sfibrao in olandeixi e eventualmente urteriormente decolorao. Otr'a ço, comme materiâ fibrozo pe papê, se pœu dœuviâ de fibre artifiçiæ scintettiche, segge azonzendole in quantitæ do 10-20% a-i normæ impasti fibroxi de produti çelluloxichi segge preparando di impasti formæ soo che da de fibbre scintetiche ò artifiçiæ. Tæ fibbre devan êse ‘fibrillabile’, in grao saiv'a dî de formâ un fœuggio papiâ pe effetto de l'aotocoexon; in caxo contraio receddan l’azonta de sostançe ligante. Queste despæge mateie primme, ò meze paste, doppo un eventuâ urteiô trattamento de decoloaçion vegnan fra lô mescciæ in rapporti despægi a segonda di tipi de papê da prodúe e de so carateristeghe; o produto risurtante o ven da pœu sottoposto a raffinaçion, saiv'a dî desfæto e sfibrao con di procedimenti che conferiscian a-e fibre una mao flescibilitæ e consentan d'ótegnî da queste di papê ciu compatti, meno poroxi e meccanicamente ciu rescistenti. A-a sospenscion de fibre coscì preparæ son addiçionæ i componenti no fibroxi constituii da di materiæ de carega, ò careghe (caolin, tarco, carbonato de caço, sorfato de caço ò de bario ec.), che dan a-o produto ciu gianchixe, n'amegiôan l’attitudine a riçeive a stampa ec., da di materiæ collanti (colofonia ciu ò meno savonificâ, gelatiña, cazeiña ec.), che confeiscan una rescistença a-a penetraçion de l'inciostro, da di coloranti pe impartî e coloraçioin vosciue, da di sgiancanti ottichi, da di additivi pe incrementâ a rescistença a umido do papê. E careghe, i collanti, i coloranti pœuan ascì êse applicæ in sce-a superfiççie do fœuggio de papê za formao.
Processo de fabbricaçion[Càngia | modifica wikitesto]
A fabbricaçion do papê a segue un processo continno realizzao pe mezo de macchine (ciammæ appunto macchine continnoe ) distinte in macchine continue "in cian" e "in tondo". Inte macchine continue in cian, a sospenscion da mateia primma a ven versâ in strato sottî, de spessô uniforme, in sce una teia metallica sença fin ch'a-a libera da l'ægoa pe schiœuia e pe aspiaçion e a-a cede, redúta a una banda umida continnoa, a un feltro ch'o-a porta a passâ fra despægie cobbie de cilindri pressadoî e esciccatoî i quæ elimminan l’ægoa da-o fœuggio, i primmi pe spremitua e i âtri mediante o calô da superfiçie; a-a fin o fœuggio o ven ingugeito a de gren bobiñe. A largheçça e a veloçitæ de macchine continnoe son anæte sempre aomentando: e primme gh'aivan a largheçça de circa 1 m e favan pochi metri de banda a-o menúto. E macchine moderne pœuan arrivâ a 10 m de largheçça e a veloçitæ de produçion de circa 1500 m/min, co-ina produçion diaia ch'a pœu êse de l'orde de de çentanæa de tonnei. A macchina in tondo a difeisce da quella ciaña inta formaçion iniçiâ do fœuggio: de fæto a pasta a l'è prelevâ da un cilindro coverto de teia metallica o quæ o gia pe meitæ immerso inta tiña, da-a quæ o soleva un sœu de pasta, aderente a-a so superfiççie, che da pœu o ven destaccao e transfeio in sce di feltri compindo un percorso anallogo a quello ch'o fa inte l'âtra macchina. O scistema, za dœuviao pe a produçion de di tipi ben fin de papê e con di boin effetti de filigraña, ancœu o l'è dœuviao sorvetutto pe a fabbricaçion di cartoin. Pe çerti uxi o papê o l'è dœuviao comm'o sciorte da-a macchina continnoa (prez., pe tanti papê da imballaggio), ma in genere o papê o l'ha da subî un ò ciu trattamenti supplementæ (allestimento): lucidatua, satinatua, teiatua, gofratua, rigatua, taggio inte di formati stabilii.
Allestimento[Càngia | modifica wikitesto]
L’allestimento do papê o se pœu fâ in rolò ò in fœuggio, con ò sença calandratua. E opiaçioin fondamentæ de l'allestimento do papê in rotoli conscistan inte 'n controllo da banda de papê produta da-a macchina continnoa, into refiâne i bordi e into taggio in strisce de largheçça prestabilia mediante di cotelli circolæ. Se o papê o dev'êse calandrao, pe rendine a superfiçie perfettamente liscia a-o scopo de façilitâ segge a scritua segge a stampa, o vegne primma inumidio, e da pœu inviao a-a calandra, formâ da ciu cilindri a asse orizzontâ, sovrapposti, âternæ, metallichi ò rivestii in cartalaña, passando fra i quæ a banda de papê a l'aquista o grao vosciuo de lucido pe o contatto co-a so superfiçie (pœuan ascì êse rescádæ mediante circolaçion de vapô). Ançiché in rolli, o papê, calandrao ò patinao, o pœu êse confeçionao in fœuggi; a banda a ven retaggiâ a mezua e i fœuggi, controllæ e contæ, recugeiti in ríxime.
Impatto ambientâ[Càngia | modifica wikitesto]
A partî da-i anni 1990 molti interventi son stæti approntæ pe sostegnî l’industria do papê in termini de impatto ambientâ e de gestion de risorse materiæ e energetiche. Questi son stæti prinçipalmente finalizzæ a minimizzâ o consummo de l'ægoa attraverso l’ottimizzaçion di cicli produtivi (prez., in Italia o settô papiâ tra o 1970 e o 2000 o l'ha redúto o consummo idrico do 15% nonostante o conscistente aomento da produçion de papê); diminuî a capaçitæ inquinante inti procesci de produçion de paste de papê, amegioando l’effixença de utilizzo de mateie primme e di aoxiliæ; redue i refúi produti durante tutte e faze do ciclo de vitta do papê e do carton, con aomento do tascio de riciclo; risparmiâ energia.
Clascificaçion e formati[Càngia | modifica wikitesto]
A clascificaçion do papê a pœu êse fæta in baze a-o cô, a l'incollatua, a-o spessô, a-a rescistença a-a traçion e a-o streppo, a-a massa pe unitæ de superfiçie (grammatua: scin a 30 g/m2 s'ha e veliñe , da 30 a 150 quelli propriamente dîti, da 150 a 400 g/m2 e a-o de la di 400 g/m2 i cartoin ), a-o formato (se in fœuggi: mezua di læti; se in bobiña: largheçça da bobiña), a-a trappettatua, a-a filigraña. In relaçion a-e mateie primme dœuviæ i papê se clascifican in: fin, se fabbricæ con di materiæ fibroxi çernui, comme straççe e çelluloza; mezofin , se fabbricæ con de paste mescce; andanti, se a mateia de base a l'è a pasta de legno. Pe l’uzo a-o quæ son destinæ se distingoe: papê da imprescion, da scrive, da dizegno, da stampa, tutti in nomioxiscime varietæ; cartasciughe; papê da fasciâ, pe imballo, pe coertiñe, pe involucri de sostançe alimentæ ec.; papê speciæ, papê pe valoî, papê patinæ, metallizzæ, œuiæ, pergamenæ.
Inta gran parte di paixi i fœuggi de papê g'han de dimenscioin unificæ; in Itallia i formæ unificæ ciu comun son quelli da coscì díta ‘serie A’ . A dimenscion minô de un formato a l'è pâ a-a maggiô do succescivo, mentre a dimenscion maggiô de un formato a l'è circa o doggio da minô do succescivo; pertanto l’area de ciascun formato a l'è o doggio de quella do formato succescivo (in millimetri: A0 = 840×1188; A1 = 594×840; A2 = 420×594; A3 = 297×420; A4 = 210×297; A5 = 148×210; A6 = 105×148). Existe ascì âtre doe serie de formati (B e C), a l'uzo impiegæ pe buste ò cartelle.


text:
Albert Einstein
Albert Einstein (14 Mârso 1879 – 18 Arvî 1955), o l'è stæto 'n fixico tedesco natûralissòu statûnitense.
O l'è conscideròu comme ûn di scensiati ciû importanti do secolo vinteximo.
Into 1905, quande o travaggiâva a Berna (Svissëa), o l'ha pûbbricòu 'n'êuvia fondamentâ pe a fixica moderna, a Teorîa da Relativitæ speçiâle. Into 1916 o l'ha presentòu a Teorîa da Relativitæ generâle, inta quæ o l'ha reformûlòu completamente o conçetto de gravitæ.
Gh'han dæto o premmio Nobel pe a Fixica into 1921 pe a spiegassion c'o l'aiva fæto inscie l'effetto fotoelettrico e âtre contribûssioîn a-a fixica teòrica.


text:
Pagina prinçipâ
Benvegnûo in sciâ Wikipedia Lìgure, l'enciclopedîa de bàdda scrîta con l'agiùtto de tùtti!
E raxoin da creaçion de 'na Wikipedia Ligure son a conservaçion e a difuxon de parlæ liguri, tramite a stezua de 'n'enciclopedia quante ciù conpleta poscibile. Pe poei portâ avanti questo progetto, o se rende perö necesaio l'utilizzo de 'na grafîa ûnica e unificâ ch'a pòsse êse studiâ e deuviâ da tutti, sensa pe quello pregiudicâ l'utilizzo d'esprescioin in ûzo inti dialetti liguri. A questo fin a vegne in agiutto a Grafîa ofiçiâ de l'Académia Ligùstica do Brénno, unna grafîa fonetica, graçie a-a quæ chionque o poriâ coretamente interpretâ o scrîto, eliminando a dificoltæ de interpretaçion e a cativa inprescion che dâ l'ûzo de ciù grafîe.
{{Grafîa ofiçiâ}}
Danne, se ti peu 'na man. Metti e teu conoscense a-o serviçio de tùtti, ponn-i a teu pascion a-o serviçio da coltûa e de tradiçioin ligure!
Se no ti sæ donde commensâ vanni a 'miâ e voxe de base, e pagine domandæ ò che donque i sbosci.
Ätre ortografie · Istrossioin essenziali · Domande Fæte de Sovente (DFS) · Cumme registräse · Pòrtego da cumünitæ · Pòrtego Tematico · Donasion
E ätre Wikipedie: Alemannisch - Arpitan - Boarish - Català - Corsu - Emiliàn e Rumagnòl - Furlan - Italiano - Latina - Lìgure - Lumbaart - Malti - Nnapulitano - Occitan - Piemontèis - Rumantsch - Sardu - Sicilianu - Slovenščina - Tarandíne - Vèneto


text:
Ancioa
L'ancioa (Engraulis encrasicolus, Bleeker 1852) a l'è un pescio da famiggia de Engraulidae.
Sciti e distribuçion[Càngia | modifica wikitesto]
Questa specie a se treuva in te l'Oceano Atlantico do levante a partî da a Norvegia fin a-o Sudafrica. A l'è ascì presente e cummun-a in ti mâ Mediterraneo, Neigro e d'Azov. Di esemplæ son stæti pigiæ in to canâ de Suez, se tratta de un-na de quelle poche specie de pesci do Mediterraneo ch'en migræ verso o ma Rosso, a-o contraio di migranti lessepsien.
L'ancioa a fa 'na vitta pelagica ma quand'a l'ariva a primaveia a se approscima a-a costa in branco.
Descriçiun[Càngia | modifica wikitesto]
Corpu lungu, muru cürtu. E pinne du petu sun normali. A pinna caudale a l'è a V. L'anciua a se distingue pe aveighe a mascella de sutta ciù cürta de quella de suvia. U cû l'è d'un vèrde azzuru, i scianchi e a pansa sun de cû argentu, zu pei scianchi gh'è na riga azzura, che in te çerte qualitæ ciù gramme a l'é marrun. A pœ ese lunga da 12-18 citti fin a'n mascimu de 20 citti pe e qualitæ ciù grende che nu se trœvan in t'u nostru mâ.
Valure economicu[Càngia | modifica wikitesto]
U valure ecunomicu u l'è bun dapœ che e carni sun güstuse e vegnan cunsumae fresche e sae (anciue sae). Cun e anciue pulie da a sa e pestae in te 'n mortâ o passae au frullatû se prepara a sarsa, dita pasta d'anciue da u sapure che prubabilmente u l'aregorda u rinumou garum o garon di antighi rumen.
Pesca[Càngia | modifica wikitesto]
E anciue se pescan da marçu a settembre cun a sciabega, re da posta, o cun de re da circuiçiun, caa superficialmente a diverse profonditae. Megiu cun a lunn-a pinn-a ch'a e fa vegnî a galla o attiandule cun de surgenti luminuse artifiçiæ, dite lampæ, e cu-ina abundante pasta di granseule cumme brümezzu caciâ cu-e muen da u bulaccu in sce e re.
Galleria fotografica[Càngia | modifica wikitesto]
Ventimigliusu: Anciùa


text:
Lengua cineise
A lengua cineise (汉语/漢語, pinyin: Hànyǔ; 中文, pinyin: Zhōngwén) a pêu esse consciderâ comme lengua oppûre comme famiggia de lengue.
A l'è inte 'sto segondo câxo ûnn-e de doe divixoin de lengue sino-tibetann-e.
Çirca 1.200 millioîn de personn-e g'han comme lengua nativa quarche variante da lengua cineise: solo o mandarìn o g'ha çirca 885 millioîn de parlanti nativi, o ciû nûmeroso tra tûtte e lengue do mondo.
O se pârla in Cinn-a, Scingapô, Macao, Hong Kong, Malaysia, Indonexia, Myanmar, Thailandia, Camboggia, Filippinn-e, Taiwan, Stati Ûnîi (Hawaï, California) e tanti âtri pòsti.


text:
Cirulla
A cirulla ò ciappachinze, o l'è 'n zêugo de carte tradissonâ da Ligûria e o Basso Piemonte.
A l'è 'na variante ciû complessa da clascica "scobba", però a se distingue pe a vivaçitæ e o ritmo de partîe, pe l'inversâ do puntezzo e l'influensa do fattô fortûnn-a, c'a l'ammerma a differensa de livello tra zûguéi asperti e prinçipianti.
O se zêuga con 'n masso de 40 carte c'o comprende: asso, 2, 3, 4, 5, 6, 7, fante, donna oppûre cavallo, rè; e quæ piggian di valoî da l'ûn ao dëxe, inte l'ordine speçificòu. Tradissionalmenti se dêuvian carte do masso françeise (chêu, quaddri, sciö, picche), e ciû popolâri inta zona de diffûxon de 'sto zêugo.
O se pêu zûgâ in doî ò quattro. Comme inta "scobba", quande i zûguéi son quattro, se zêuga a cobbie: ciaschedûn di zûguéi o fa cobbia con quello c'o g'ha assettou promê, sajéiva a dî, o primmo co-o terso e o segondo co-o quârto. I zûguéi no se pêuan parlâ e manco fâse segnâli.
A partîa a finisce quande ûn zûgòu oppûre 'na cobbia rivan a 51 punti (pe çerte variante scin a-i 71 ò 101 punto). Se tûtti doî foissan sorve i 51, guagna o ciû ærto.


text:
Lengua galissiann-a
A léngua galissiann-a oppûre "galissian" (ciammä galego) a l'è 'na léngua do grûppo romanso pròpria da Galissia, dov'a l'è ûffiçiâ insëmme a-o castigiàn segôndo a costitûssiôn de Spagna e o statûto d'outonomia da Galissia.
Se stimma che i sêu parlanti sajeivan 3.188.400 (2005). A l'è parlä inta Galissia e anche inta sêu periferia, comme in çerti comun de provinse de Zamora e León, e o nòrd do Pòrtogallo.
A l'è môlto vexinn-a a-o portoghéize e con quella léngua a fôrmâva 'n'ûnitæ lengoistega dûrante o Meddio Evo, dïta galaico-portugués.
E cômûnitæ d'emigræ galissien into Sûdamerica (speçialmente a l'Argentinn-a, Venezuela, Uruguay, Cubba e Mescico) e in çerti pàixi europei, a-a cônservan ma in mòddo pòvou.


text:
Lûnäio
O Lûnäio o l'é un'invension de l'ommo per scistemâ i giorni de l'anno e spartili in meixi. A pòula "lûnaio" a l'indica che a divixion a l'ea fæta segondo e fasi da lunn-a.
In to mondo existe diversci tipi de lûnäi, squæxi tutti son basæ in scia divixion in:
Ciaschedunn-a naçion do mondo a doeuvia a-o manco un lûnäio (quarche naçioin a g'ha un lûnäio offiçiâ e un religioso). I ciù importanti lûnäi doeuviae in to mondo son:
In ta maggiô parte do mondo o lûnäio Gregorian In ti paixi mussurmen o lûnäio islammego In India o lûnäio naçionâ indian In Isræ o lûnäio ebraico
O ciù importante lûnäio non offiçiâ o l'è quello giulian, usô da-a gexa ortodossa.


text:
Arnold Schönberg
Arnold Schönberg (Vienna, 13 Settembre 1874 – Los Angeles, 13 Lûggio 1951), o l'è stæto 'n composcitô de mûxica clascica oustriaco d'origgine ebrea do periodo moderno.
Ûn di ciû grandi mûxicisti do seccolo XX, o l'è, insemme a Igor Stravinsky e Béla Bartók, o composcitô ciû importante e influente da primma meitæ do seccolo, 'na personalitæ importantiscima (con Monteverdi, Bach, Beethoven e Wagner) inte l'evolûssion da mûxica academmica oçidentâ.
O l'è reconosciûo comme ûn di primmi composcitoî c'o s'ha dedicòu a l'atonalitæ, e speçialmente pe-a creassion da tecnica do dodecafoniximo basâa in grûppi de doze note, poxibilitando o sûccescivo svilûppo do serialiximo inta segonda meitæ do seccolo XX. O l'ha ascì fondòu a Segonda Schêua de Vienna.


text:
Aconcagua
O Cerro Aconcagua ascì Monte Aconcagua, con 6.959 metri inscio livello do mâ, o l'è o monte ciû ærto de l'Americhe e do mondo fêua de l'Asia.
O s'attrêuva inte l'òvest de l'Argentinn-a e o fa pârte de e Andes, o scistemma de monti c'o percôrre l'America do Sûd.
O g'ha diversci giassâi e o sta drento a-o Parque Provincial Aconcagua, viscitòu da nûmerôxi tûristi e scaatôi de tûtto o mondo.
L'origgine do sêu nomme a no l'è ancon ciæa. O se pensa c'o pêu vegnî da a léngua Quechua, da dôe pòule che vêuan dî "sentinella de prîa"; oppûre da 'n'âtra léngua pre-coloniâ.


text:
Arbenga
Arbenga a l'è unn-a çittæ de 24.463 abitanti [2] inta Provinsa de Sann-a. U l'è a secunda çittæ da provinsa e a secunda agglumerau da provinsa per popolaxiun. A' vegne ciama a çittæ da e sentu turri.
Indiçe
Geògrafia[Càngia | modifica wikitesto]
A se trova sciù ù mâ. A çittæ a se tröa in-scia Rivéa Ligüre de Punènte, äa cunfluènxa di sciümmi Neva, Lerrone, e Arroscia, che s'è incuntra e fann u sciümme Centa, che fuxa ad Arbenga. L'è a ciàna ciù grande dæ Liguria; a misuræ 36,51 kmq.
Stöia[Càngia | modifica wikitesto]
Toponimo[Càngia | modifica wikitesto]
U nùmme ù deriva da ù Latin Albíngaunum che u l'è a mexima de Album Ingaunum: a site cappulögu + xenitivo plurale ligure in -um. U nùmme u l'è indoeuropeo. Quàndu Ròmma a conquista, divegne Albingaunum. U se po tradurre in çittæ dei Ingauni, visto cha l'ea cappulögu di Liguri Ingauni.
A stöia[Càngia | modifica wikitesto]
A çittæ cappulögu di Liguri e da Liguria Occidentale. Strenze amicixia cunn-i cartaginesi, cuntru Romma. Da chi u' frè de Annibale, Magun, u l'è partiu pè anda à Zena; i danni che u l'a faitu i sun staiti cusci grossi, che u gruppu che u te vegne in gua quando ti cianzi u se ciamma Magun. A' vegniva conquistata da-i romani in tu 181 a.C., da u proconsole L. Emilio Paolo, da u 89 a.C. i ghan daitu u diritto romano, in tu 45 a.C. a çittadinanxa graxie a Gaio Giulio Cesare. In sti anni à se ingrossa, à divegne u-nna grande çittæ romana, con i teitoio che va da San Remo a O Finâ fin a-ò Tanaro.
Bandëa de Arbenga[Càngia | modifica wikitesto]
A Bandëa de Arbenga a l'è costituia da a croxe rossa in campo giallo. A l'è naita au tempo di cruxai che se recavan inti leughi santi do Cristianeximo a pregâ.
Abitanti[Càngia | modifica wikitesto]
Abitanti censiti
Pòsti de interesse[Càngia | modifica wikitesto]
- Santuario da Noscia Scignuà de Pontelongu;
- Cattedrale de San Michè;
- Basilica de San Vittore;
- Basilica de San Calocero;
- Ruderi da Gexa de San Martin;
- Battistero paleocristiano;
- Gexa de Santa Maria in Fontibus;
- Convento de San Domenico;
- Gexa e convento de San Bernardino de Siena;
- Gexa parrocchiale de Noscia Scignuà Assunta;
- Gexa medievale di S.Maria del Bossero, a Leca;
- Gexa parrocchiale dei Santi Giacomo il Maggiore e Filippo;
- Gexa parrocchiale de San Zorzo nella fraçioin di Campochiesa;
- Gexa de Santo Stefano di Massaro nella fraçioin di Bastia;
- Gexa parrocchiale de Santa Margaita d'Antiochia in Lüxignan;
- Gexa parrocchiale du Sacro Cœu a-Arbenga;
- Gexa de San Carlo del XVII secolo;
- Oatoio de San Bertomê di Lüxignan;
Feste e fëe[Càngia | modifica wikitesto]
- Palio dei Rioni Ingauni
- Prucessun da Madonna de Pontelongo au 2 de Lûiu
- Arbenga in sciuë: pe' i' mese, in tu çentru, i caruggi e ë ciaxe vegne addubae cun ciante e sciue.
- Sagra Du Burgu: festa à Bastia l'urtima settimana di agosto;
- Sagra du Michettin: a San Zorzu, festa con prodotti du leugo;
- Festa di San Michele: patrun de Arbenga, 29 settembre;
- Festa de Santa Lucia;
Comunicaçioin[Càngia | modifica wikitesto]
In Arbenga ghe sun dae giurnali online, come IVG, AlbengaCorsara e ù Carciofino. I quotidàn leiti sun La Stampa e ù Secolo XIX.


text: DESORDEN – 1 ESCRIBIR PALABRAS CON DIFICULTAD ORTOGRÁFICA AHOGADO BERENJENA VEHÍCULO VOCABULARIO ALMOHADA OBSERVAR HABILIDAD HABITACIÓN Lee varias veces las siguientes palabras: AHOGADO BERENJENA VEHÍCULO VOCABULARIO ALMOHADA OBSERVAR HABILIDAD HABITACIÓN Cuando aprietes el botón aparecerán estas palabras con las letras en desorden Ordénalas haciendo clic sobre cada letra H A A O G O D A A O G H O D A H A O G O D A H O A G O D A H O G D A O A H O G A O D A H O G A D O E R J N E A B E N B R J N E A E E N B E J N E A E R N B E R N E A E J N B E R E E A N J N B E R E N A E J N B E R E N J A E N B E R E N J E A N B E R E N J E N A L U B O A I C R O A V V U B O A I C R O A L V O B U A I O R C A L V O C U A I O R B A L V O C A U I O R B A L V O C A B I O R U A L V O C A B U O R L A I V O C A B U L R O A I V O C A B U L A O R I V O C A B U L A R O I V O C A B U L A R I O C L H O Í U E V V L Í O H U E C V E Í O H U L C V E H O Í U L C V E H Í O U L C V E H Í C O L U V E H Í C U O L V E H Í C U L O M A H O A A D L A M H O A A D L A L H O A A D M A L M D A A O H A L M O A A D H A L M O H A A D A L M O H A D A S V E O R A B R O V E S R A B R O B E S R A V R O B S R E A V R O B S E A R V R O B S E R A V R O B S E R V R A O B S E R V A R I B A D D A I H L H B A D D A I I L H A A D D B I I L H A B D D A I I L H A B I D A I D L H A B I L A I D D H A B I L I A D D H A B I L I D D A H A B I L I D A D Ó C A I N T A B I H H C A I N T A B I Ó H A C I N T A B I Ó H A B A N T I C I Ó H A B I N T I C A Ó H A B I T N I C A Ó H A B I T A I C N Ó H A B I T A C N I Ó H A B I T A C I N Ó H A B I T A C I Ó N ESC SALIR INICIO H A O D A G O E B R J N E E N A O V C U B A O L I A R E V H U C Í L O L A M A H O D A B O S V R E A R I A I L H B D A D A H B A T I C I N Ó


text:
Galileo Galilei
Galileo Galilei (Pisa, 15 fevrà 1564 – Arcetri, 8 zenà 1642) ö l'è stæto un fixico, filosöfo, astrònomo e matemàtico italian, un di ciù grendi sciençiæ de l'epoca möderna.
O sö nomme ö l'è associòu a di importanti cüntributi in ta dinamica (o princippio de l'inerçia, a lezze da cheita di grâvi) e in te l'astronomia (co a scoverta da rotaçion da Tæra, de maccie soæ, de montagne inscia Lunn-a, di satelliti de Giove, e fase de Vennie, e stelle che forman a Via Lattea) e a l'introduçion dö metodo scientifico (ciamòu spesso metodo galileian). Accusòu de voei sovvertî a filosofia naturâ aristotèlica e e Sacre Scrittüe, o Galileo o vegne condannòu cumme eretico da a Gexa cattolica e costreito, ö 22 de zugno 1633, a l'abiura de sö conceçioin astronòmiche.


text:
Bxoд
Bxoд пo akkayHTy?
"CokpaTичeckий пoBopoT" B филocoфии: Идeи и MeToд филocoфии CokpaTa. ПpoблeMa чeлoBekakoд для BcTaBkиCkaчaTb
ABTop: MиpoH 1997r.
«ÑÎÊÐÀÒÈ÷ÅÑÊÈÉ ÏÎÂÎÐÎÒ»  ÔÈËÎÑÎÔÈÈ: ÈÄÅÈ È ÌÅÒÎÄ ÔÈËÎÑÎÔÈÈ ÑÎÊÐÀÒÀ. ÏÐÎÁËÅÌÀ ÷ÅËÎÂÅÊÀ. Ñ î ê ð à ò â û á è ð à ë è ç â å ñ ò í î ã î ï î ë è ò è ÷ å ñ ê î ã î ä å ÿò å ë ÿ è ë è ï ð î ñ ò î èçâåñòíîãî ÷åëîâåêà, ïîñëå òîãî, êàê òîò ïðî÷èòàë ñâîþ ðå÷ü, è Ñîêðàò íà÷èíàë çàäàâàòü ñâîè çíàìåíèòûå âîï ðîñû. Ïðè÷åì âíà÷àëå Ñîêðàò áåçóäåðæíî õâàëèë ñâîåãî ñîáåñåäíèêà, ãîâîðèë, ÷òî îí òàêîé óìíûé, èçâåñòíûé ÷åëîâåê â ãîðîäå, è ÷òî åìó íå ñîñòàâèò òðóäà îòâåòèòü íà òàêîé ýë å ì å í ò à ð í û é âîïðîñ. ýë å ì å í ò à ð í û é Ñîêðàò âîïðîñ çàäàâàë ñâîé äåéñòâèòåëüíî ( í î ò î ë ü ê î í à ï å ð â û é â ç ã ë ÿä ) . Ñ î á å ñ å ä í è ê ä å ð ç ê î è íåõîòÿ îòâå÷àë íà íåãî, î÷åðåäíîé âîïðîñ, Ñîêðàò â ñâîþ î÷åðåäü çàäàâàë êàñàþùèéñÿ âñå òîãî æå âîïðîñà, ñ î á å ñ å ä í è ê î ï ÿò ü î ò â å ÷ à ë , Ñ î ê ð à ò ñ ï ð à ø è â à ë è ýò î ä î õ î ä è ë î ä î òîãî, ÷òî ñîáåñåäíèê, â êîíöå êîíöîâ , ñâîèì ïîñëåäíèì îòâåòîì ïðîòèâîðå÷èë ñâîåìó ïåðâîìó îòâåòó. Òîãäà ñîáåñåäíèê ñïðàøèâàë Ñîêðàòà, à ñàì òî îí âçáåøåííûé çíàåò îòâåò íà ýò î ò â î ï ð î ñ , Ñ î ê ð à ò æ å ñ î â å ð ø å í í î ñ ï î ê î é í î î ò â å ÷ à ë , ÷ ò î í å ç í à å ò è ñ ï î ê î é í î ó ä à ë ÿë ñ ÿ. È ýò î é ñ â î å é è ñ ê ë þ ÷ è ò å ë ü í î ñ ò ü þ , èçáðàííîñòüþ Ñîêðàò и пpocлaBилcя. ãåíèàëüíîñòüþ, Ñ î ê ð à ò ï ð è ýò î ì ï î ë ü ç ó å ò ñ ÿ ã ð î ç í û ì è í å ï î á å ä è ì û ì î ð ó æ è å ì èðîíèåé. Cîêðàòîâñêàÿ äèàëåêòè÷åñêîé ëîâóøêè, çäîðîâûé ñìûñë èðîíèÿ âûñòóïàåò â êà÷åñòâå ïðè ïîñðåäñòâå êîòîðîé îáûäåííûé îêàçûâàåòñÿ âû íóæäåííûì â ñ ÿ÷ å ñ ê î ã î ñ â î å ã î î ê î ñ ò å í å í è ÿ è ä î é ò è - í å ä î âûéòè èç ñàìîäîâîëüíîãî â ñ å ç í à é ñ ò â à , à ä î è ì ì à í å í ò í î é å ì ó ñ à ì î ì ó è ñ ò è í û , - ýò à è ð î í è ÿ åñòü íå ÷òî èíîå, êàê ôîðìà, ñâîéñòâåííàÿ ôèëîñîôèè â åå ñóáúåêòèâíîì îòíîøåíèè ê îáûäåííîìó ñîçíàíèþ. Ýòà èðîíèÿ êàçàëàñü èäóùåé îò êàêîé -òî çàãàäî÷íîé, äåìîíè÷åñêîé ñèëû Ñ î ê ð à ò à , ñ ò à â ÿù å é å ã î í à ä ë þ ä ü ì è , ê à ê á û òàëàíòëèâû è óìíû îíè íè áûëè. Ð à ç ã à ä ê à ýò î ã î â í ó ò ð å í í å ã î ï ð å â î ñ õ î ä ñ ò â à , ýò î é ñ è ë û , ñ ê ð û ò î é ç à ä î á ð î ä ó ø í î é óõìûëêîé, â ò î ì , ÷ ò î ñ à ì Ñ î ê ð à ò í å ó ÿç â è ì .  å ã î ñ á è â à þ ù è õ ñ ò î ë ê ó ðå÷àõ âñå âðåìÿ ÷óâñòâóåòñÿ îñíîâàòåëüíîñòü ÷åëîâåêà, íåêàÿ óâåðåííîñòü è êîòîðûé õîòÿ è íå èìååò ãîòîâîãî îòâåòà íà ñâîè âîïðîñû, íî çíàåò íå÷òî áîëüøåå, à èìåííî: âî èìÿ ÷åãî èäåò ïîèñê è êàê èìåííî åãî íàäî âåñòè, ÷òî ïðèäàåò åãî è ð î í è è í å î á î ð è ì ó þ ñ è ë ó À í ò å ÿ. Ý ò à â í ó ò ð å í í ÿÿ î ñ í î â à ò å ë ü í î ñ ò ü Ñîêðàòà èñõîäèò òàêæå èç åãî óáåæäåíèÿ î âîçìîæíîñòè ðàöèîíàëüíîãî îñìûñëåíèÿ è ïîñòèæåíèÿ æèçíè âî âñåõ ñâîèõ ï ð î ÿâ ë å í è ÿõ , â î âñåõ, äàæå òåìíûõ è ìèñòè÷åñêèõ, ñòîðîíàõ è ò î í ÷ à é ø è õ ä â è æ å í è ÿõ ÷ å ë î â å ÷ å ñ ê î é äóøè è èíòåëëåêòà. Ñîêðàò ïåñòðîòå óáåæäåí, ÷òî âî âñåé æèçíåííûõ ï å ð å æ è â à í è é å ñ ò ü í å ÷ ò î î á ú å ä è í ÿþ ù å å , í å ê è é î á ù è é ñ ì û ñ ë , êîòîðûé ìîæåò áûòü â û ð à æ å í å ä è í î é è ä å å é , ï î í ÿò è å ì . Èñïûòûâàÿ äðóãèõ íà ìóäðîñòü, Ñîêðàò ñàì îòíþäü íå ïðåòåíäóåò íà çâàíèå ìóäðåöà, îíî, ïî åãî ïðèëè÷åñòâóåò áîãó. Åñëè ÷åëîâåê ñàìîäîâîëüíî ìíåíèþ, ïîëàãàåò, ÷òî íà âñå îí çíàåò ãîòîâûå îòâåòû, òî òàêîé ÷åëîâåê äëÿ ôèëîñîôèè íàèáîëåå ïîãèáøèé, åìó íåçà÷åì ëîìàòü ãîëîâó â ïîèñêàõ âåðíûõ ï î í ÿò è é , íåçà÷åì äâèãàòüñÿ äàëüøå áåñêîíå÷íûì ëàáèðèíòàì ìûñëè. Îí ïî÷è Baåò íà êîòîðûå íà ïîâåðêó ïëîñêèõ ïðåäñòàâëåíèé ïî÷èòàþùèé ñåáÿ îêàçûâàþòñÿ ëàâðàõ èñòèíы, ñîáðàíèåì îáûâàòåëüñêîé ïî ñàìûõ óáîãèõ, ïðåìóäðîñòè. Òàê ìóäðåöîì îêàçûâàåòñÿ âñåãî ëèøü ïðåìóäðûì ïåñêàðåì. " ß çíàþ òîëüêî òî, ÷òî íè÷åãî íå çíàþ." Ýòî èçëþáëåííîå âûðàæåíèå, êðåäî ñîêðàòîâñêîé ñîáñòâåííîé ïîçèöèè. " ß í è ÷ å ã î í å ç í à þ " - ýò î ç í à ÷ è ò , ÷ ò î ïðîäâèíóëñÿ â î ä è ñ ñ å ÿõ ìûñëè, êàê áû äàëåêî ÿ íè ÿ íå óñïîêàèâàþñü íà äîñòèãíóòîì, íå îáìà íûâàþ ñåáÿ èëëþçèåé, ÷òî ïîéìàë æàð -ïòèöó èñòèíû. Íå áóäåì çàáûâàòü, ÷òî Ñîêðàòà ñîïðîâîæäàëè íå ò î ë ü ê î â î ñ ò î ð æ å í í û å â ç ã ë ÿä û , í î è â ç ã ë ÿä û , ï î ë í û å í å í à â è ñ ò è . Îñîáåííî âîçíåíàâèäåëè Ñîêðàòà òå èç ñîôèñòîâ, êîòîðûå ñäåëàëè è èñêóññòâî äîêàçûâàòü ïðàâîå íåïðàâîå ñâîåé ïðîôåññèåé. Êòî ïîêóøàåòñÿ íà ñàìîäîâîëüñòâî òåìíûõ è ïóñòûõ ëþäåé, òîò íàêîíåö, ñíà÷àëà ÷åëîâåê áåñïîêîéíûé, ïîòîì íåñòåðïèìûé, è ïðåñòóïíèê, ïîëóøóòëèâûì, çàñëóæèâàþùèé ïîëóñåðüåçíûì îáâèíåíèåì ñìåðòè. ïðîòèâ Ïåðâûì Ñîêðàòà ÿâ è ë à ñ ü ï î ñ ò à í î â ê à â 4 2 3 ã î ä ó ê î ì å ä è è À ð è ñ ò î ô à í à " Î á ë à ê à " .  êîòîðîé îäèí èç Ñîêðàò èçîáðàæàåòñÿ ìàñòåðîì "êðèâûõ ðå÷åé".  äíåé 399 âûñòàâëåííûé äëÿ ãîäà äî âñåîáùåãî í . ý. . æèòåëè îáñóæäåíèÿ Àôèí òåêñò: ÷èòàëè " Ýòî î á â è í å í è å í à ï è ñ à ë è ê ë ÿò â å í í î ç à ñ â è ä å ò å ë ü ñ ò â î â à ë Ì å ë å ò , ñ û í Ìåëåòà, ïèôååö, ïðîòèâ Ñîêðàòà, ñûíà Ñîôðàíèêñà èç äîìà À ë î ï å ê è . Ñ î ê ð à ò î á â è í ÿå ò ñ ÿ â òîì, ÷òî îí íå ïðèçíàåò áîãîâ, êîòîðûõ ïðèçíàåò ãîðîä, è ââîäèò äðóãèõ, íîâûõ áîãîâ. Î á â è í ÿå ò ñ ÿ î í è â ð à ç â ð à ù å í è è ì î ë î ä å æ è . Ò ð å á ó å ì î å í à ê à ç à í è å — ñìåðòü". Ìîøåííèêè ìûñëè íå ïðîñòèëè Ñîêðàòó åãî èðîíèè, ñëèøêîì ðàçîðèòåëüíîé äëÿ íèõ.  ðå÷àõ Ñîêðàòà íà ñóäå, ñ áîëüøîé õóäîæåñòâåííîé ñèëîé ïåðåäàííûõ Ïëàòîíîì, ïîðàæàåò îòð eзaeT ñåáå âñå òî, ÷òî îí ñàì ñîçíàòåëüíî è ðåøèòåëüíî ïóòè ê ñïàñåíèþ, îí ñàì èäåò íàâñòðå÷ó ñìåðòíîìó ïðèãîâîðó.  å ã î ð à ñ ñ ó æ ä å í è ÿõ ï î ä ñ ï ó ä í î á ü å ò ñ ÿ ì û ñ ë ü : ð à ç ó æ , à ô è í ÿí å , â û ä î ø ë è ä î ò à ê î ã î ï î ç î ð à , ÷ ò î ñ ó ä è ò å ì ó ä ð å é ø å ã î è ç ýë ë è í î â , ò î èñïåéòå ÷àøó ï î ç î ð à ä î ä í à . Í å ì å í ÿ, Ñ î ê ð à ò à , ñ ó ä è ò å â û , à ñ à ì è õ ñ å á ÿ, í å ì í å ëîæèòüñÿ âûíîñèòå íåñìûâàåìîå áëàãîðîäíîãî ÷åëîâåêà, ïðèãîâîð, à ñåáå, íà âàñ êëåéìî. Ëèøàÿ îáùåñòâî ñåáÿ æèçíè ëèøàåò ìóäðîãî è ìóäðîñòè è áëàãîðîäñòâà, ëèøàåò ñåáÿ ñòèìóëèðóþùåé ñèëû, èùóùåé, êðèòè÷åñêîé, á å ñ ï î ê î ÿù å é ìûñëè. È âîò ì å í ÿ, ÷åëîâåêà ìåäëèòåëüíîãî è ñòàðîãî( Ñîêðàòó áûëî òîãäà 70 ëåò ), äîãíàëà òà, ÷òî íàñòèãàåò íå òàê ñòðåìèòåëüíî, - ñìåðòü, à ìîèõ îáâèíèòåëåé, ëþäåé ñèëüíûõ è ïðîâîðíûõ, - áûñòðåå, - èñïîð÷åííîñòü. ß óõîæó òà, ÷òî áåæèò îòñþäà, ïðèãîâîðåííûé âàìè ê ñ ì å ð ò è , à ì î è î á â è í è ò å ë è ó õ î ä ÿò , ó ë è ÷ å í í û å çëîäåéñòâå è íåñïðàâåäëèâîñòè. Ó ïîðîãà ïðàâäîþ â ñìåðòè Ñîêðàò ï ð î ð î ÷ å ñ ò â ó å ò , ÷ ò î ò î ò ÷ à ñ ï î ñ ë å å ã î ã è á å ë è ï î ñ ò è ã í å ò à ô è í ÿí êàðà áîëåå ò ÿæ å ë à ÿ, ÷ å ì ò à , ê î ò î ð î é å ã î ï î ê à ð à ë è . Ñ î ê ð à ò ñàì îñóäèë ñåáÿ íà ñìåðòü, è, óæå îñóæäåííûé, òâåðäî îòêàçàëñÿ îò ðåàëüíîé âîçìîæíîñòè áåæàòü èç òþðüìû è óéòè â è ç ã í à í è å . Î í ä î á ð î â î ë ü í î ä à ë ð à ñ ï ÿò ü ñ å á ÿ í à ê ð å ñ ò å " îòå÷åñêèõ çàêîíîâ " è äàëüíîâèäíî, ëó÷øèì îáðàçîì ïîñòóïèë âåñüìà íà ãîëîâû îáâèíèòåëåé. åãî Îíè, ñóäåé, òàê Ýëåéñêîãî, áûëè ïîáèòû è ïðîäåìîíñòðèðîâàâ íåèñòèííîñòü ýò è õ ç à ê î í î â â ñ å ì ó ì è ð ó . Ï ð î ð î ÷ å ñ ò â î Ñ î ê ð à ò à ïàë õèòðîóìíî æå è ïðåæäå êàê ñáûëîñü: ïîçîð âñåãî òèðàí, íà ãîëîâû ñóäèâøèé Çåíîíà ê à ì å í ü ÿì è è , ê à ê ñ î î á ù à å ò Ï ë ó ò à ð õ , ïîâåñèëèñü, òàê êàê íå âûíåñëè ïðåçðåíèÿ à ô è í ÿí , ë è ø è â ø è õ èõ "îãíÿ è âîäû". Ñìåðòü Ñîêðàòà îáëè÷èòåëüíûì, ñàìûì ÿâ è ë à ñ ü ïîñëåäíèì ãåíèàëüíûì åãî è ñàìûì ôèëîñîôñêèì ïðîèçâåäåíèåì, âûçâàâøèì ãëóáîêîå áðîæåíèå óìîâ è ìîãó÷èé îáùåñòâåííûé ðåçîíàíñ ÷åëîâå÷åñêîé èñòîð èè. íà ï ð î ò ÿæ å í è è Þíûé ó÷åíèê ìíîãèõ Ñîêðàòà ïðèñóòñòâîâàâøèé íà ñóäåáíîì ïðîöåññå, èñïûòàë âåêîâ - Ïëàòîí, íàñòîëüêî ñ è ë ü í î å í ð à â ñ ò â å í í î å ï î ò ð ÿñ å í è å , ÷ ò î ò ÿæ å ë î ç à á î ë å ë . " Ê à ê æèòü äàëüøå â îáùåñòâå, êîòîðîå êàðàåò çà ìóäðîñòü ?" - âîò âîïðîñ, êîòîðûé âñòàë ïåðåä Ïëàòîíîì äðàìàòè÷íîñòè è êîòîðûé ïîðîäèë äðóãîé äîëæíî áûòü ìóäðîñòüþ?" îáùåñòâî, Òàê ïîñòðîåííîå ðîäèëàñü "ñïðàâåäëèâîì" (äëÿ â ïåðâàÿ âî âñåé ñâîåé âîïðîñ: " Êàêèì ïîëíîì ñîîòâåòñòâèè ñ ôèëîñîôñêàÿ î óòîïèÿ ñâîåãî âðåìåíè) îáùåñòâåííîì ñòðîå, î ê à ç à â ø à ÿ â ï î ñ ë å ä ñ ò â è è á î ë ü ø î å â ë è ÿí è å íà âîçíèêíîâåíèå è ðàçâèòèå óòîïè÷åñêîãî ñîöèàëèçìà. Ñîêðàò - ïðåäñòàâèòåëü èäåàëèñòè÷åñêîãî ðåëèãèîçíî íðàâñòâåííîãî ì è ð î â î ç ç ð å í è ÿ, îòêðûòî ìàòåðèàëèçìó. Âïåðâûå èìåííî Ñîêðàò âðàæäåáíîãî ñîçíàòåëüíî ïîñòàâèë ïåðåä ñîáîé çàäà÷ó îáîñíîâàíèÿ èäåàëèçìà è âûñòóïèë àíòè÷íîãî ìàòåðèàëèñòè÷åñêîãî åñòåñòâåííîíàó÷íîãî ïðîòèâ ì è ð î ï î í è ì à í è ÿ, çíàíèÿ è áåçáîæèÿ. Ñîêðàò èñòîðè÷åñêè áûë çà÷èíàòåëåì " òåíäåíöèè, èëè ëèíèè Ïëàòîíà " â àíòè÷íîé ôèëîñîôèè. Ñîêðàò - âåëèêèé àíòè÷íûé ìóäðåö, - ñòîèò ó èñòîêîâ ðàöèîíàëèñòè÷åñêèõ è ïðîñâåòèòåëüñêèõ òðàäèöèé åâðîïåéñêîé ìûñëè. Åìó ïðèíàäëåæèò âûäàþùååñÿ ìåñòî â è ñ ò î ð è è ì î ð à ë ü í î é ô è ë î ñ î ô è è è ýò è ê è , ë î ã è ê è , ä è à ë å ê ò è ê è , ï î ë è ò è ÷ å ñ ê è õ è ï ð à â î â û õ ó ÷ å í è é .  ë è ÿí è å , î ê à ç à í í î å è ì í à ïðîãðåññ ÷ å ë î â å ÷ å ñ ê î ã î ï î ç í à í è ÿ, î ù ó ù à å ò ñ ÿ ä î í à ø è õ ä í å é . Î í íàâñåãäà âîøåë â Îáðàç äóõîâíóþ êóëüòóðó ÷åëîâå÷åñòâà. æèçíè Ñîêðàòà, êîëëèçèè â åãî ñóäüáå, âîèíñêàÿ äîáëåñòü îêðóæèëè Ñëàâà, åãî èìÿ êîòîðîé è ïîëèòè÷åñêèå ï î ï ó ë ÿð í û é ñ ò è ë ü ô è ë î ñ î ô ñ ò â î â à í è ÿ, ìóæåñòâî, òðàãè÷åñêèé ï ð è ò ÿã à ò å ë ü í û ì Ñîêðàò ïåðåæèâàëà öåëûå ïîëîâèíîé è íðàâñòâåííûå óäîñòîèëñÿ îðåîëîì åùå ïðè ôè íàë - ëåãåíäàðíîñòè. æèçíè, ëåãêî ýï î õ è è , í å ï î ì å ð ê í ó â , ñ ê â î ç ü ò î ë ù ó ä â ó õ ñ ò û ñ ÿ÷ å ë å ò è é äîøëà äî íàøèõ äíåé. Ñîêðàòîì èíòåðåñîâàëèñü è óâëåêàëèñü âî âñå âðåìåíà. Îò âåêà ê â å ê ó à ó ä è ò î ð è ÿ å ã î ñ î á å ñ å ä í è ê î â è ç ì å í ÿë à ñ ü , í î í å ó á û â à ë à . È ñåãîäíÿ îíà, íåñîìíåííî, ìíîãîëþäíåå, ÷åì êîãäà áû òî íè áûëî.  öåíòðå ñîêðàòîâñêîé ìûñëè - òåìà ÷åëîâåêà, ïðîáëåìû æèçíè è ñìåðòè, äîáðà è çëà, äîáðîäåòåëåé è ïðîðîêîâ, ïðàâà è äîëãà, ñâîáîäû è îòâåòñòâåííîñòè îáùåñòâà. È ñîêðàòîâñêèå áåñåäû - ïîó÷èòåëüíûé è àâòîðèòåòíûé ïðèìåð òîãî, êàê ìîæíî îðèåíòèðîâàòüñÿ â ÷àùå Îáðàùåíèå ê Ñîêðàòó ýò è õ âå÷íî àêòóàëüíûõ âîïðîñîâ. â î â ñ å â ð å ì å í à á û ë î ï î ï û ò ê î é ï î í ÿò ü ñ å á ÿ è ñ â î å â ð å ì ÿ. È ì û , ï ð è â ñ å ì ñ â î å î á ð à ç è è í à ø å é ýï î õ è è íîâèçíå çàäà÷, íå èñêëþ÷åíèå. Ñîêðàò - ïðèíöèïèàëüíûé âðàã èçó÷åíèÿ ïðèðîäû. Ðàáîòó ÷åëîâå÷åñêîãî ðàçóìà â ýò î ì íàïðàâëåíèè íå÷åñòèâûì è áåñïëîäíûì âìåøàòåëüñòâîì â äåëî ï ð å ä ñ ò à â ë ÿå ò ñ ÿ âåëèêîãî è Ñîêðàòó òâîðåíèåì îí ñ÷èòàåò áîãîâ. Ìèð áîæåñòâà, "ñòîëü âñåìîãóùåãî, ÷òî îíî âñå ñðàçó è âèäèò, è ñëûøèò, è ïîâñþäó ïðèñóòñòâóåò, è îáî âñåì èìååò ïîïå÷åíèå". Í ó æ í û ã à ä à í è ÿ, à í å í à ó ÷ í û å è ñ ñ ë å ä î â à í è ÿ, óêàçàíèÿ áîãîâ îòíîñèòåëüíî èõ âîëè. È ÷òîáû ïîëó÷èòü â ýò î ì îòíîøåíèè Ñîêðàò íè÷åì íå îòëè÷àëñÿ îò ëþáîãî íåâåæåñòâåííîãî æèòåëÿ Àôèí. Îí ñëåäîâàë ó ê à ç à í è ÿì ñ î â å ò î â à ë ä å ë à ò ü ýò î ñ â î è ì äåëüôèéñêîãî îðàêóëà è ó÷åíèêàì. Ñîêðàò àêêóðàòíî ïðèíîñèë æåðòâû áîãàì è âîîáùå ñòàðàòåëüíî â û ï î ë í ÿë â ñ å ð å ë è ã è î ç í û å î á ð ÿä û . Îñíîâíîé çàäà÷åé ôèëîñîôèè Ñîêðàò ïðèçíàâàë îáîñíîâàíèå ð å ë è ã è î ç í î - í ð à â ñ ò â å í í î ã î ì è ð î â î ç ç ð å í è ÿ, ï î ç í à í è å æ å ï ð è ð î ä û , íàòóðôèëîñîôèþ ñ÷èòàë äåëîì íåíóæíûì è áåçáîæíûì. Ñîìíåíèå ("ÿ çíàþ, ÷òî íè÷åãî íå çíàþ") äîëæíî áûëî, ïî ó÷åíèþ Ñîêðàòà, ïðèâåñòè ê ñàìîïîçíàíèþ ("ïîçíàé ñàìîãî ñ å á ÿ" ) . Ò î ë ü ê î ò à ê è ì èíäèâèäóàëèñòè÷åñêèì, ïóòåì, ó÷èë îí, ìîæíî ïðèéòè ê ïîíèìàíèþ ñïðàâåäëèâîñòè, ïðàâà, çàêîíà, á ë à ã î ÷ å ñ ò è ÿ, ä î á ð à è ç ë à . Ì à ò å ð è à ë è ñ ò û , èçó÷àÿ ïðèðîäó, ïðèøëè ê îòðèöàíèþ áîæåñòâ åííîãî ðàçóìà â ìèðå, ñîôèñòû ï î ä â å ð ã ë è ñ î ì í å í è þ è î ñ ì å ÿë è â ñ å ï ð å æ í è å â ç ã ë ÿä û , - í å î á õ î ä è ì î ï î ýò î ì ó , ñ î ã ë à ñ í î Ñ î ê ð à ò ó , î á ð à ò è ò ü ñ ÿ ê ï î ç í à í è þ ñ à ì î ã î ñ å á ÿ, ÷åëîâå÷åñêîãî äóõà è â íåì íàéòè îñíîâó ðåëèãèè è ìîðàëè. Òàêèì îáðàçîì, îñíîâíîé ôèëîñîôñêèé âîïðîñ Ñîêðàò ðåøàåò ê à ê è ä å à ë è ñ ò : ï å ð â è ÷ í û ì ä ë ÿ í å ã î ÿâ ë ÿå ò ñ ÿ äóõ, ñîçíàíèå, ï ð è ð î ä à æ å - ýò î í å ÷ ò î â ò î ð è ÷ í î å è ä à æ å í å ñ ó ù å ñ ò â å í í î å , ñ ò î ÿù å å âíèìàíèÿ ïðåäïîñûëêîé äëÿ ôèëîñîôà. Ñîìíåíèå ñëóæèëî ïóòü âåë ê îáúåêòèâíîìó äóõó - ê áîæåñòâåííîìó ðàçóìó. Èäåàëèñòè÷åñêàÿ â Ñîêðàòó îáðàùåíèÿ ê ñîáñòâåííîìó ß, ê ñóáúåêòèâíîìó äóõó, äëÿ êîòîðîãî äàëüíåéøèé ïåðåðàñòàåò íå òåîëîãèþ. Ðàçâèâàÿ íðàâñòâåííîå ó÷åíèå, ìàòåðèàëèñòàì, ïðèçûâàþùèì ññûëàòüñÿ íà îñîáûé Ñîêðàò â ýò è ê à Ñ î ê ð à ò à ñâîå ðåëèãèîçíî - ïðîòèâîïîëîæíîñòü "ïðèñëóøèâàòüñÿ ê ïðèðîäå", âíóòðåííèé ãîëîñ, ÿêîáû íàñòàâëÿâøèé åãî â âàæíåéøèõ âîïðîñàõ, - çíàìåíèòûé "äåìîí" Ñîêðàòà. Ñîêðàò âûñòóïàåò ïðîòèâ äåòåðìèíèçìà äðåâíåãðå÷åñêèõ ìàòåðèàëèñòîâ è íàìå÷àåò îñíîâû òåëåîëîãè÷åñêîãî ìèðîïîíèìàíèÿ, ïðè÷åì çäåñü èñõîäíûì ï ó í ê ò î ì ä ë ÿ í å ã î ÿâ ë ÿå ò ñ ÿ ñóáúåêò, èáî îí ñ÷èòàåò, ÷òî âñå â ìèðå èìååò ñâîåé öåëüþ ïîëüçó ÷åëîâåêà. Òåëåîëîãèÿ Ñîêðàòà ôîðìå. Îðãàíû ÷óâñòâ âûñòóïàåò â êðàéíå ïðèìèòèâíîé ÷ å ë î â å ê à , ñ î ã ë à ñ í î ýò î ì ó ó ÷ å í è þ , ñ â î å é öåëüþ èìåþò âûïîëíåíèå îïðåäåëåííûõ çàäà÷: öåëü ãëàç - â è ä å ò ü , ó ø å é - ñ ë ó ø à ò ü , í î ñ à - î á î í ÿò ü è ò . ï . Ð à â í û ì áîãè ïîñûëàþò ñâåò, íåîáõîäèìûé ë þ ä ÿì äëÿ îáðàçîì ç ð å í è ÿ, íî÷ü ïðåäíàçíà÷åíà áîãàìè äëÿ îòäûõà ëþäåé, ñâåò ëóíû è çâåçä èìååò ñâîåé öåëüþ ïîìîãàòü îïðåäåë åíèþ ç à á î ò ÿò ñ ÿ î ò î ì , ÷ ò î á û ç å ì ë ÿ ï ð î è ç â î ä è ë à âðåìåíè. Áîãè ïèùó äëÿ ÷åëîâåêà, ä ë ÿ ÷ å ã î â â å ä å í ñ î î ò â å ò ñ ò â ó þ ù è é ð à ñ ï î ð ÿä î ê â ð å ì å í ã î ä à ; á î ë å å ò î ã î , ä â è æ å í è å ñ î ë í ö à ï ð î è ñ õ î ä è ò í à ò à ê î ì ð à ñ ñ ò î ÿí è è î ò çåìëè, ÷òîáû ëþäè íå ñòðàäàëè îò èçëèøíåãî òåïëà èëè ÷ðåçìåðíîãî õîëîäà è ò.ï. Ñâîåãî ôèëîñîôñêîãî ó÷åíèÿ Ñîêðàò â ïèñüìåííóþ ôîðìó íå îáëåêàë, íî ð à ñ ï ð î ñ ò ð à í ÿë å ã î ï ó ò å ì ó ñ ò í î é á å ñ å ä û â ô î ð ì å ñâîåîáðàçíîãî, ìåòîäîëîãè÷åñêè íàïðàâëåííîãî ê îïðåäåëåííîé ö å ë è ñ ï î ð à . Í å î ã ð à í è ÷ è â à ÿñ ü ð ó ê î â î ä ÿù å é ð î ë ü þ â ï ð å ä å ë à õ ñâîåãî ôèëîñîôñêî-ïîëèòå÷åñêîãî êðóæêà, Ñîêðàò Àôèíàì è âñþäó îáùåñòâåííûõ - íà ï ë î ù à ä ÿõ , ñîáðàíèé, íà íà çàãîðîäíîé ìðàìîðíûì ïîðòèêîì - âåë "áåñåäû" áðîäèë ïî óëèöàõ, â ëóæàéêå ìåñòàõ èëè ïîä ñ à ô è í ÿí à ì è è ç à å ç æ è ì è ÷óæåñòðàíöàìè, ñòàâèë ïåðåä íèìè ôèëîñîôñêèå, ðåëèãèîçíî - íðàâñòâåííûå ïðîáëåìû, âåë ñ íèìè äëèòåëüíûå ñïîðû, ñòàðàëñÿ ïîêàçàòü, â ÷åì äåéñòâèòåëüíî ç à ê ë þ ÷ à å ò ñ ÿ, ìîðàëüíàÿ ïî æèçíü, åãî óáåæäåíèþ, âûñòóïàë ìàòåðèàëèñòîâ è ñîôèñòîâ, âåë íåóòîìèìóþ óñòíóþ ïðîòèâ ïðîïàãàíäó ñ â î å ã î ýò è ÷ å ñ ê î ã î è ä å à ë è ç ì à . Ð à ç ð à á î ò ê à è ä å à ë è ñ ò è ÷ å ñ ê î é ì î ð à ë è ñ î ñ ò à â ë ÿå ò î ñ í î â í î å ÿä ð î ô è ë î ñ î ô ñ ê è õ çíà÷åíèå Ñîêðàò è í ò å ð å ñ î â è ç à í ÿò è é Ñ î ê ð à ò à . ïðèäàâàë ïîçíàíèþ ñóùíîñòè Îñîáîå äîáðîäåòåëè. Íðàâñòâåííûé ÷åëîâåê äîëæåí çíàòü, ÷òî òàêîå äîáðîäåòåëü. Ìîðàëü è ç í à í è å ñ ýò î é ò î ÷ ê è ç ð å í è ÿ ñ î â ï à ä à þ ò ; ä ë ÿ ò î ã î , ÷òîáû áûòü äîáðîäåòåëüíûì, íåîáõîäèìî çíàòü äîáðîäåòåëü êàê òàêîâóþ, êàê "âñåîáùåå", ñëóæàùåå äîáðîäåòåëåé. îñíîâíîé âñåõ ÷àñòíûõ Çàäà÷å íàõîæäåíèÿ "âñåîáùåãî" äîëæåí áûë, ïî ìûñëè Ñîêðàòà, ñïîñîáñòâîâàòü ìåòîä. "Ñîêðàòîâñêèé" ìåòîä, îáíàðóæåíèå "èñòèíû" ïóòåì èñòî÷íèêîì åãî îñîáûé ôèëîñîôñêèé èìåâøèé ñâîåé çàäà÷åé á å ñ å ä û , ñ ï î ð à , ï î ë å ì è ê è , ÿâ è ë ñ ÿ èäåàëèñòè÷åñêîé "äèàëåêòèêè". "Ïîä äèàëåêòèêîé ïîíèìàëè â äðåâíîñòè èñêóññòâî äîáèòüñÿ èñòèíû ïóòåì ðàñêðûòèÿ ïðåîäîëåíèÿ ïðîòèâîðå÷èé ýò è õ â ñ ó æ ä å íè è ïðîòèâîðå÷èé. ôèëîñîôû ñ÷èòàëè, ÷òî ðàñêðûòèå ñòîëêíîâåíèå ïðîòèâîïîëîæíûõ  ïðîòèâíèêà äðåâíîñòè íåêîòîðûå ïðîòèâîðå÷èé â ìûøëåíèè è ìíåíèé ñðåäñòâîì îáíàðóæåíèÿ èñòèíû". ÿâ ë ÿå ò ñ ÿ ëó÷øèì Ìåæäó òåì êàê Ãåðàêëèò ó÷èë î áîðüáå ïðîòèâîïîëîæíîñòåé, êàê î äâèæóùåé ðàçâèòèÿ ïðèðîäû, îáðàçîì, íà ñîñðåäîòî÷èâ ñâîå âíèìàíèå, äèàëåêòè÷åñêîì ñïîñîáå ìûøëåíèÿ. äèàëåêòèêå, î Îñíîâíûå ñîñòàâíûå ÷àñòè " ñ î ê ð à ò è ÷ å ñ ê î ã î " ì å ò î ä à : " è ð î í è ÿ" è " ì à é å â ò è ê à " " è í ä ó ê ö è ÿ" è "Ñîêðàòè÷åñêèé" "îïðåäåëåíèå" ìåòîä ïîñëåäîâàòåëüíî è ñâîåé ïðîòèâîðå÷èþ ñ - - ýò î ïî - ïî ôîðìå, ñîäåðæàíèþ. ïðåæäå âñåãî ñòàâèë ðàñêðûòèå ìåòîä ñèñòåìàòè÷åñêè çàäàâàåìûõ âîïðîñîâ, öåëüþ ñàìèì ïðèâåäåíèå ñîáîé, ê ñîáåñåäíèêà ïðèçíàíèþ ñâîåé çàäà÷åé íå òîëüêî ê ñîáñòâåííîãî í å â å æ å ñ ò â à .  ýò î ì è ñ î ñ ò î è ò ñ î ê ð à ò î â ñ ê à ÿ " è ð î í è ÿ" . Îäíàêî "èðîíè÷åñêîå" ï ð î ò è â î ð å ÷ è é â ó ò â å ð æ ä å íè ÿ õ ñ î á å ñ å ä í è ê à , í î è ï ð å î ä î ë å í è å ýò è õ ï ð î ò è â î ð å ÷ è é Ï î ýò î ì ó ãëàâíûì ñîôèñòîâ ( Ïðîòàãîð ), âïåðâûå îò÷åòëèâî ïîñòàâèë âîïðîñ î ñóáúåêòèâíîé Ñîêðàò ñèëå î á ú å ê ò è â í î é ä è à ë å ê ò è ê å , Ñ î ê ð à ò , î ï è ð à ÿñ ü í à ýë å é ñ ê ó þ ø ê î ë ó ( Ç å í î í ) è èìåþùèõ è ïðîäîëæåíèåì è ñ öåëüþ äîáèòüñÿ "èñòèíû". äîïîëíåíèåì "èðîíèè" ñëóæèëà "ìàéåâòèêà" - "ïîâèâàëüíîå èñêóññòâî" Ñîêðàòà ( íàìåê íà ïðîôåññèþ å ã î ì à ò å ð è ) . Ñ î ê ð à ò õ î ò å ë ýò è ì ñ ê à ç à ò ü , ÷ ò î î í ï î ì î ã à å ò ñ â î è ì ñ ë ó ø à ò å ë ÿì ðîäèòüñÿ ê íîâîé æèçíè, ê ïîçíàíèþ "âñåîáùåãî" êàê îñíîâû èñòèííîé ìîðàëè. Îñíîâíàÿ çàäà÷à "ñîêðàòè÷åñêîãî" "âñåîáùåå" íðàâñòâåííîñòè, ìåòîäà óñòàíîâèòü îòäåëüíûõ, ÷àñòíûõ ðàçðåøåíà - ïðè íàéòè âñåîáùóþ íðàâñòâåííóþ â îñíîâó äîáðîäåòåëåé. Ýòà çàäà÷à äîëæíà áûòü ïîìîùè ñâîåîáðàçíîé "èíäóêöèè" è " î ï ð å ä å ë å í è ÿ" . Áåñåäà Ñîêðàòà èñõîäèò ê î í ê ð å ò í û õ ÿâ ë å í è é . Î í èç ôàêòîâ îáíàðóæèòü ïðîòèâîðå÷àùèå âûñøåìó àíàëèçèðóåò èõ, ï ð å ï ÿò ñ ò â ó þ ù è å ìîìåíòû, è, åäèíñòâó â íà îñíîâå èññëåäîâàíèå èõ îáúåäèíåíèþ êîíå÷íîì ñ÷åòå, ñâîäèò èõ ê îòûñêàííûõ ïðèçíàêîâ. Òàêèì ïóòåì îí äîñòèãàåò íàïðèìåð, èç ñ ð à â í è â à å ò î ò ä å ë ü í û å ýò è ÷ å ñ ê è å ô à ê ò û , â û ä å ë ÿå ò è ç í è õ î á ù è å ýë å ì å í ò û , ÷òîáû æèçíè, ñóùåñòâåííûõ î á ù å ã î ï î í ÿò è ÿ. Ò à ê , îòäåëüíûõ ï ð î ÿâ ë å í è é ñïðàâåäëèâîñòè èëè íåñïðàâåäëèâîñòè îòêðûâàëî âîçìîæíîñòü îïðåäåëåíèÿ ï î í ÿò è ÿ è íåñïðàâåäëèâîñòè âîîáùå. ñóùíîñòè ñïðàâåäëèâîñòè èëè " È í ä ó ê ö è ÿ" è " î ï ð å ä å ë å í è å " â ä è à ë å ê ò è ê å Ñ î ê ð à ò à â ç à è ì í î ä î ï î ë í ÿþ ò ä ð ó ã äðóãà. Åñëè " è í ä ó ê ö è ÿ" - ýò î î ò û ñ ê à í è å î á ù å ã î â ÷ à ñ ò í û õ ä î á ð î ä å ò å ë ÿõ ïóòåì èõ àíàëèçà è ñ ð à â í å í è ÿ, óñòàíîâëåíèå ðîäîâ è âèäîâ, òî "îïðåäåëåíèå" - ýò î è õ ñ î î ò í î ø å í è ÿ, " ñ î ï î ä ÷ è í å í è ÿ" . Âîò êàê, íàïðèìåð, â ðàçãîâîðå ñ Åâòèäåìîì, ãîòîâèâøèìñÿ ê ãîñóäàðñòâåííîé ä å ÿò å ë ü í î ñ ò è è æ å ë à â ø è ì ç í à ò ü , ÷ ò î ò à ê î å ñïðàâåäëèâîñòü è íåñïðàâåäëèâîñòü, "äèàëåêòè÷åñêèé" ìåòîä ì û ø ë å í è ÿ. Ñîêðàò ïðèìåíèë ñâîé Ñíà÷àëà Ñîêðàò ïðåäëîæèë äåëà ñïðàâåäëèâîñòè çàíîñèòü â ãðàôó "äåëüòà", à äåëà íåñïðàâåäëèâîñòè - â ãðàôó "àëüôà", çàòåì îí ñïðîñèë Åâòèäåìà, êóäà çàíåñòè ëîæü. Åâòèäåì ïðåäëîæèë çàíåñòè ëîæü â ãðàôó "àëüôà" (íåñïðàâåäëèâîñòè). Òî æå ïðåäëîæèë îí è â îòíîøåíèè îáìàíà, âîðîâñòâà è ïîõèùåíèÿ ëþäåé äëÿ ïðîäàæè â ðàáñòâî. Ðàâíûì îáðàçîì íà âîïðîñ Ñîêðàòà ìîæíî ëè ÷òî-ëèáî èç ïåðå÷èñëåííîãî çàíåñòè â ãðàôó "äåëüòà" (ñïðàâåäëèâîñòè), Åâòèäåì îòâå÷àë ðåøèòåëüíûì îòðèöàíèåì. Òîãäà Ñîêðàò ñïðàâåäëèâî çàäàë ëè íåñïðàâåäëèâîãî ïîäîáíûé Åâòèäåìó îáðàùåíèå â âîïðîñ òàêîãî ðàáñòâî í å ï ð è ÿò å ë ü ñ ê î ã î ãîðîäà. ðîäà: æèòåëåé Åâòèäåì ïðèçíàë ïîñòóïîê ñïðàâåäëèâûì. Òîãäà Ñîêðàò çàäàë ïîäîáíûé æå âîïðîñ îòíîñèòåëüíî î á ì à í à í å ï ð è ÿò å ë ÿ è î ò í î ñ è ò å ë ü í î êðàæè è ãðàáåæà äîáðà ó æèòåëåé í å ï ð è ÿò å ë ü ñ ê î ã î ã î ð î ä à .  ñ å ýò è ï î ñ ò ó ï ê è Å â ò è ä å ì ï ð è ç í à ë ñ ï ð à â å ä ë è â û ì è , óêàçàâ, ÷òî îí ïåðâîíà÷àëüíî äóìàë, áóäòî áû âîïðîñû Ñîêðàòà êàñàþòñÿ òîëüêî äðóçåé. ïåðâîíà÷àëüíî Òîãäà Ñîêðàò óêàçàë, ÷òî âñå ïîñòóïêè, îòíåñåííûå ê ãðàôå íåñïðàâåäëèâîñòè, ñëåäóåò ïîìåñòèòü â ãðàôó ñïðàâåäëèâîñòè. Åâòèäåì ñîãëàñèëñÿ ñ ýò è ì . Ò î ã ä à Ñ î ê ð à ò ç à ÿâ è ë , ÷ ò î , ñëåäîâàòåëüíî, ïðåæíåå "îïðåäåëåíèå" íåïðàâèëüíî è ÷òî ñëåäóåò âûäâèíóòü "îïðåäåëåíèå": "Ïî îòíîøåíèþ ñïðàâåäëèâû, à îòíîøåíèþ ê ê âðàãàì òàêèå ïîñòóïêè ï î î ò í î ø å í è þ ê ä ð ó ç ü ÿì í å ñ ï ð à â å ä ë è â û , è ï î íèì, íàïðîòèâ, ñëåäóåò áûòü ñ ï ð à â å ä ë è â å å " . Î ä í à ê î è í à ýò î ì Ñ î ê ð à ò í å ñíîâà íîâîå ïðèáåãàÿ ê "èíäóêöèè", êàê ìîæíî îñòàíîâèëñÿ è, ïîêàçàë, ÷òî è ýò î "îïðåäåëåíèå" íåïðàâèëüíî è òðåáóåò çàìåíû åãî äðóãèì. Äëÿ ä î ñ ò è æ å í è ÿ ýò î ã î ïðîòèâîðå÷èÿ èñòèííîå,à ñëåäóåò â èìåííî ïîëîæåíèè, ïðèçíàííîì â î ãîâîðèòü âîåíà÷àëüíèê, ï î ä í ÿò ü ðåçóëüòàòà Ñîêðàò ñíîâà îáíàðóæèâàåò äóõ òåçèñå òîëüêî òîì, ÷òî ïðàâäó. ñîáåñåäíèêîì â îòíîøåíèè Ïðàâèëüíî ëè çà äðóçåé ïîñòóïèò ñïðàøèâàåò Ñîêðàò, åñëè îí, äëÿ òîãî ÷òîáû âîéñêà, ñîëæåò ñâîèì âîéíàì, áóäòî áû ï ð è á ë è æ à þ ò ñ ÿ ñ î þ ç í è ê è . Å â ò è ä å ì ñ î ã ë à ø à å ò ñ ÿ, ÷ ò î ï î ä î á í î ã î ðîäà îáìàí äðóçåé ñëåäóåò çàíåñòè â ãðàôó "äåëüòà", à íå " à ë ü ô à " , ê à ê ýò î Ðàâíûì îáðàçîì, ïðåäïîëàãàåòñÿ ïðåäûäóùèì "îïðåäåëåíèåì". ïðîäîëæàåò "èíäóêöèþ" ñïðàâåäëèâî ëè áóäåò, åñëè îòåö îáìàíåò ñâîåãî Ñîêðàò, íå çàáîëåâøåãî ñûíà, íå æåëàþùåãî ïðèíèìàòü ëåêàðñòâî, è ïîä âèäîì ïèùè ç à ñ ò à â è ò å ã î ýò î ë å ê à ð ñ ò â î ï ð è í ÿò ü , è ò å ì ñ à ì û ì ñ â î å é ë î æ ü þ âåðíåò ñûíó ç ä î ð î â ü å . Å â ò è ä å ì ñ î ã ë à ø à å ò ñ ÿ, ÷ ò î è ò à ê î ã î ðîäà îáìàí ñëåäóåò ïðèçíàòü äåëîì ñïðàâåäëèâûì. Òîãäà Ñîêðàò ñïðàøèâàåò åãî, êàê íàçâàòü ïîñòóïîê òîãî ÷åëîâåêà, ê î ò î ð û é , â è ä ÿ ñ â î å ã î ä ð ó ã à â ñ î ñ ò î ÿí è è î ò ÷ à ÿí è ÿ è á î ÿñ ü , ê à ê áû îí íå êîí÷èë æèçíü ñàìîóáèéñòâîì, óêðàäåò èëè ïðîñòî îòíèìåò ó íåãî îðóæèå. Ý ò ó ê ð à æ ó , è ë è ýò î ò ã ð à á å æ , Åâòèäåì òàêæå âûíóæäåí çàíåñòè â ãðàôó ñïðàâåäëèâîñòè, í à ð ó ø à ÿ ñ í î â à ï ð å ä û ä ó ù å å " î ï ð å ä å ë å í è ÿ" è ï ð è õ î ä ÿ ê â û â î ä ó , ï î ä ñ ê à ç à í í î ì ó Ñ î ê ð à ò î ì , ÷ ò î è ñ ä ð ó ç ü ÿì è í å â î â ñ å õ ñ ë ó ÷ à ÿõ íàäî áûòü î ï ð à â ä è â û ì è . Ï î ñ ë å ýò î ã î Ñ î ê ð à ò ï å ð å õ î ä è ò ê â î ï ð î ñ ó ðàçëè÷èè äîáðîâîëüíîãî è íåäîáðîâîëüíîãî ï ð î ä î ë æ à ÿ ñ â î þ " è í ä ó ê ö è þ " è ä î á è â à ÿñ ü í î â î ã î , ïîñòóïêà, åùå áîëåå ò î ÷ í î ã î " î ï ð å ä å ë å í è ÿ" ñ ï ð à â å ä ë è â î ñ ò è è í å ñ ï ð à â å ä ë è â î ñ ò è .  êîíå÷íîì èòîãå ïîëó÷àåòñÿ ïîñòóïêîâ êàê òåõ, - ï î í ÿò è ÿ íðàâñòâåííîñòüþ íåñïðàâåäëèâûõ êîòîðûå ñîâåðøàþòñÿ â îòíîøåíèè äðóçåé ñ íàìåðåíèåì èì íàâðåäèòü. Ñîêðàòà îïðåäåëåíèå Èñòèíà è íðàâñòâåííîñòü äëÿ ñîâïàäàþùèå. Ñîêðàò íå " äåëàë Ìåæäó ìóäðîñòüþ ð à ç ë è ÷ è ÿ: îí è ïðèçíàâàë ÷ å ë î â å ê à â ì å ñ ò å è ó ì í û ì è í ð à â ñ ò â å í í û ì , å ñ ë è ÷ å ë î â å ê , ï î í è ì à ÿ, â ÷åì ñ î ñ ò î è ò ï ð å ê ð à ñ í î å è õ î ð î ø å å , ð ó ê î â î ä ñ ò â ó å ò ñ ÿ ýò è ì â ñâîèõ ïîñòóïêàõ è, í à î á î ð î ò , ç í à ÿ, â ÷ å ì ñ î ñ ò î è ò í ð à â ñ ò â å í í î áåçîáðàçíîå, èçáåãàåò åãî... Ñïðàâåäëèâûå ïîñòóïêè è âîîáùå âñå ïîñòóïêè, îñíîâàííûå íà äîáðîäåòåëè, ï ð å ê ð à ñ í û è õ î ð î ø è . Ï î ýò î ì ó ë þ ä è , ç í à þ ù è å , â ÷ å ì ñ î ñ ò î ÿò ò à ê è å ï î ñ ò ó ï ê è , í å ç à õ î ò ÿò ñ î â å ð ø è ò ü í è ê à ê î é äðóãîé ïîñòóïîê âìåñòî íåãî, à ëþäè, íå çíàþùèå, íå ìîãóò èõ ñîâåðøèòü è, äàæå åñëè пoпыTaюTcя ñîâåðøèòü, âïàäàþò â îøèáêó. À òàê êàê ñïðàâåäëèâûå è âîîáùå âñå ïðåêðàñíûå è õîðîøèå ñëåäóåò, ïîñòóïêè ÷òî è îñíîâàíû íà äîáðîäåòåëè, ñïðàâåäëèâîñòü äîáðîäåòåëü åñòü ìóäðîñòü". è âñÿêàÿ òî èç ýò î ã î äðóãàÿ È ñ ò è í í à ÿ ñ ï ð à â å ä ë è â î ñ ò ü , ï î Ñ î ê ð à ò ó , ýò î ç í à í è å ò î ã î , ÷òî õîðîøî è ïðåêðàñíî, âìåñòå ñ òåì è ïîëåçíî ÷åëîâåêó, ñïîñîáñòâóåò åãî á ëàæåíñòâó, æèçíåííîìó ñ÷àñòüþ. Ò ð å ì ÿ î ñ í î â í û ì è ä î á ð î ä å ò å ë ÿì è Ñ î ê ð à ò ñ ÷ è ò à ë : 1. Óìåðåííîñòü (çíàíèå, êàê îáóçäûâàòü ñòðàñòè) 2. Õðàáðîñòü (çíàíèå, êàê ïðåîäîëåòü îïàñíîñòè) 3. Ñïðàâåäëèâîñòü (çíàíèå, êàê áîæåñòâåííûå è ÷åëîâå÷åñêèå) . ñîáëþäàòü çàêîíû Òîëüêî "áëàãîðîäíûå ëþäè" ìîãóò ïðåòåíäîâàòü íà çíàíèå. À "çåìëåäåëüöû è äðóãèå ð à á î ÷ è å î ÷ å í ü ä à ë å ê è î ò ò î ã î , ÷ ò î á û ó ç í à ò ü ñ à ì è õ ñ å á ÿ. . . â å ä ü îíè çíàþò òîëüêî òî, ÷òî èìååò îòíîøåíèå ê òåëó è ñëóæèò åìó... À ïîòîìó, åñëè ïîçíàíèå ñàìîãî ñåáÿ å ñòü ïðèçíàê ð à ç ó ì í î ñ ò è , í è ê ò î è ç ýò è õ ë þ ä å é , í å ì î æ å ò ñèëó îäíîãî ñâîåãî ðåìåñëà". áûòü ðàçóìíûì â Ðàáî÷åìó, ðåìåñëåííèêó, çåìëåäåëüöó, ò.å. âñåìó äåìîñó (íå ãîâîðÿ óæå î ðàáàõ), íåäîñòóïíî çíàíèå. Ñîêðàò áûë íåïðèìèðèìûì âðàãîì àôèíñêèõ íàðîäíûõ ìàññ. Îí áûë èäåîëîãîì àðèñòîêðàòèè, åãî ó÷åíèå î íåçûáëåìîñòè, âå÷íîñòè è íåèçìåííîñòè ìîðàëüíûõ è ì å í í î ýò î ã î ê ë à ñ ñ à . íîðì âûðàæàåò èäåîëîãèþ Ñîêðàòîâñêàÿ ïðîïîâåäü äîáðîäåòåëè èìåëà ïîëèòè÷åñêîå íàçíà÷åíèå. Îí ñàì ãîâîðèò î ñåáå, ÷òî ç à á î ò è ò ñ ÿ, ÷ ò î á û ï î ä ã î ò î â è ò ü ê à ê ì î æ í î á î ë ü ø å ë è ö , ï ð è í ÿò ü ñ ÿ çà ïîëèòè÷åñêóþ ïîëèòè÷åñêîå òàêîì Ïðè ýò î ì âîñïèòàíèå àôèíñêîãî ãðàæäàíèíà âåëîñü èì â íàïðàâëåíèè, ïîëèòè÷åñêîãî ä å ÿò å ë ü í î ñ ò ü . ñïîñîáíûõ ÷òîáû ãîñïîäñòâà ïîäãîòîâèòü àðèñòîêðàòèè, âîññòàíîâëåíèå âåðíóòüñÿ ê "çàâåòàì îòöîâ". Ïî Êñåíîôîíòó, Ñîêðàò âîñòîðãàåòñÿ "ñàìûìè äðåâíèìè è ñàìûìè îáðàçîâàííûìè ãîñóäàðñòâàìè è íàðîäàìè", ïîòîìó ÷òî îíè "ñàìûå íàáîæíûå". Áîëüøå òîãî: " ...îí äóìàåò, ÷òî åìó íå ñ ò û ä í î á ó ä å ò â ç ÿò ü ç à î á ð à ç å ö ï å ð ñ è ä ñ ê î ã î ö à ð ÿ" , ïîò îìó ÷òî ïåðñèäñêèé öàðü ñ÷èòàåò çåìëåäåëèå è âîåííîå èñêóññòâî áëàãîðîäíåéøèìè ç à í ÿò è ÿì è . Çåìëÿ è âîåííîå èñêóññòâî - èñêîííàÿ ïðèíàäëåæíîñòü çåìëåâëàäåëü÷åñêîé "áëàãîðîäíûõ ãîñïîä", ðîäîâîé àðèñòîêðàòèè. Ñîêðàò, ïî Êñåíîôîíòó, âîñïåâàåò çåìëåäåëèå. Îí äàåò âîçìîæíîñòü ñóëèòü "õîðîøèå îáåùàíèÿ ðàáàì" è "ïðèîõî÷èâàòü ðàáî÷èõ è ñ ê ë î í ÿò ü è õ ê ï î ñ ë ó ø à í è þ " . Ñ å ë ü ñ ê î å õ î ç ÿé ñ ò â î - ì à ò ü è ê î ð ì è ë è ö à â ñ å õ èñêóññòâ, èñòî÷íèê æèçíåííûõ áëàãîðîäíîãî ãîñïîäèíà", ïîòðåáíîñòåé äëÿ "äëÿ ë ó ÷ ø å å ç à í ÿò è å è ë ó ÷ ø à ÿ í à ó ê à . Î í î ñîîáùàåò òåëó êðàñîòó è ñèëó, ïîáóæäàåò ê õðàáðîñòè, äàåò îòëè÷íûõ è íàèáîëåå ïðåäàííûõ îáùåìó áëàãó ãðàæäàí. Ïðè ýò î ì ñ å ë ü ñ ê î å õ î ç ÿé ñ ò â î ï ð î ò è â î ï î ë à ã à å ò ñ ÿ ã î ð î ä ñ ê è ì ç à í ÿò è ÿì , ð å ì å ñ ë à ì ê à ê â ð å ä ÿù è ì ä å ë ó è ð à ç ð ó ø à þ ù è ì ä ó ø ó . Ñîêðàò íà ñòîðîíå îòñòàëîé äåðåâíè — ðåìåñëàìè, ïðîìûøëåííîñòüþ è ïðîòèâ ãîðîäà ñ åãî òîðãîâëåé. Òàêîâ èäåàë Ñ î ê ð à ò à . Í à ä î á û ë î â î ñ ï è ò à ò ü à ä å ï ò î â ýò î ã î è ä å à ë à . Î ò ñ þ ä à í å ó ñ ò à í í à ÿ, í å ï ð å ð û â í à ÿ, ïðîïàãàíäè÷åñêàÿ èçî äíÿ â äåíü ä å ÿò å ë ü í î ñ ò ü Ñ î ê ð à ò à . â å ä ó ù à ÿñ ÿ Ñîê ðàò áåñåäóåò î õðàáðîñòè, áëàãîðàçóìèè, ñïðàâåäëèâîñòè, ñêðîìíîñòè. Îí õîòåë áû âèäåòü â àôèíñêèõ ãðàæäàíàõ ëþäåé õðàáðûõ, íî ñêðîìíûõ, â íå òðåáîâàòåëüíûõ, áëàãîðàçóìíûõ, ñïðàâåäëèâûõ î ò í î ø å í è ÿõ êî ñâîèì ä ð ó ç ü ÿì , íî îòíþäü íå Ãðàæäàíèí äîëæåí âåðèò b â áîãîâ, ïðèíîñèòü âîîáùå è ñ ï î ë í ÿò ü ìèëîñòü íåáî, á î ã î á î ÿç í å í í û ì , Ñëîâîì, ïîñëóøíûì èì æåðòâû è î á ð ÿä û , í à ä å ÿò ü ñ ÿ íà ãðàæäàíèí îðóäèåì â äîëæåí áûòü ðóêàõ ñìèðíûì, "áëàãîðîäíûõ Ñ ë å ä ó å ò , í à ê î í å ö , ó ï î ì ÿí ó ò ü , ÷ ò î Ñ î ê ð à ò í à ì å ò è ë ò à ê æå êëàññèôèêàöèþ ïîëîæåíèé ðåëèãèîçíûå âðàãàì. á î ã î â è í å ï î ç â î ë ÿò ü ñ å á å " ä å ð ç î ñ ò è " è ç ó ÷ à ò ü ì è ð , ïëàíåòû. ãîñïîä". âñå ê ãîñóäàðñòâåííûõ ôîðì, èñõîäÿ èç îñíîâíûõ ñâîåãî Ãîñóäàðñòâåííûå ôîðìû, ýò è ê î - ï î ë è ò è ÷ å ñ ê î ã î óïîìèíàåìûå ó ÷ å í è ÿ. Ñîêðàòîì, òàêîâû: ì î í à ð õ è ÿ, ò è ð à í è ÿ, à ð è ñ ò î ê ð à ò è ÿ, ï ë ó ò î ê ð à ò è ÿ è ä å ì î ê ð à ò è ÿ. Ì î í à ð õ è ÿ, ñ ò î ÷ ê è ç ð å í è ÿ Ñ î ê ð à ò à , ò å ì î ò ë è ÷ à å ò ñ ÿ î ò òèðàíèè, ÷òî íàñèëüñòâåííûé îïèðàåòñÿ çàõâàò íà âëàñòè, çàêîííûå à ï î ýò î ì ó ïðàâà, è à íå íà îáëàäàåò ìîðàëüíûì çíà÷åíèåì, îòñóòñòâóþùèì ó òèðàíèè. Àðèñòîê ðàòèþ, êîòîðàÿ î ï ð å ä å ë ÿå ò ñ ÿ ìîðàëüíûõ ëþäåé, êàê âëàñòü Ñîêðàò íåìíîãèõ ïðåäïî÷èòàåò ã î ñ ó ä à ð ñ ò â å í í û ì ô î ð ì à ì , â î ñ î á å í í î ñ ò è í à ï ð à â ë ÿÿ çíàþùèõ âñåì è äðóãèì îñòðèå ñâîåé êðèòèêè ïðîòèâ àíòè÷íîé äåìîêðàòèè êàê íåïðèåìëåìîé ñ åãî òî÷êè çðåíèÿ áåçíðàâñòâåííîé ôîðìû ãîñóäàðñòâåííîé âëàñòè. Ñîêðàò - ïðîòèâíèê àôèíñêîé äåìîêðàòèè. Íà ìåñòî âîïðîñà î ê î ñ ì î ñ å , â î ï ð î ñ a î ÷ å ë î â å ê å ñ î â ñ å ì è å ã î ñ â ÿç ÿì è o í c T a B и T àíòðîïîçèòèçì. Ñîêðàò ï ð å ò å í ä î â à ë í à ð î ë ü ï ð î ñ â å ò è ò å ë ÿ. Î í æå âðàã èçó÷åíèÿ ïðèðîäû (âìåøàòåëüñòâà â äåëî áîãîâ). Çàäà÷à åãî ôèëîñîôèè - îáîñíîâàíèå ðåëèãèîçíî-íðàâñòâåííîãî ì è ð î â î ç ç ð å í è ÿ, ï î ç í à í è å ï ð è ð î ä û - á å ç á î æ í î å ä å ë î . Ï î Ñ î ê ð à ò ó , ñîìíåíèå âåäåò ê ñàìîïîçíàíèþ, ñïðàâåäëèâîñòè, ïðàâà, çàêîíà, çëà, çàòåì ê ïîíèìàíèþ äîáðà. Îí æå ñêàçàë, ÷òî ïîçíàíèå ÷åëîâå÷åñêîãî äóõà - âîò ãëàâíîå. Ñîìíåíèå âåäåò ê ñóáúåêòèâíîìó äóõó (÷åëîâåê), à çàòåì âåäåò ê îáúåêòèâíîìó ä ó õ ó ( á î ã ) . Î ï ÿò ü æ å ï î Ñ î ê ð à ò ó , î ñ î á î å ç í à ÷ å í è å è ì å å ò ï î ç í à í è å ñóùíîñòè ìåòîäå äîáðîäåòåëè. Îí ïîñòàâèë âîïðîñ î äèàëåêòè÷åñêîì ì û ø ë å í è ÿ. Îí æå óáåäèë, ÷òî íðàâñòâåííîñòü. À èñòèííàÿ íðàâñòâåííîñòü — èñòèíà ýò î - ýò î çíàíèå ò î ã î , ÷ ò î õ î ð î ø î . È ýë è ò à ð í î ñ ò ü ç í à í è ÿ â å ä å ò ê ä î á ð î ä å ò å ë è . Ñîêðàò áûë öåëüíûì ÷åëîâåêîì, äëÿ êîòîðîãî ñîáñòâåííàÿ æèçíü áûëà ôèëîñîôñêîé ïðîáëåìîé, à âàæíåéøèì èç ïðîáëåì ôèëîñîôèè áûë âîïðîñ î ôèëîñîôèè îò ñ ì û ñ ë å æ è ç í è è ñ ì å ð ò è . Í å î ò ä å ë ÿÿ äåéñòâèòåëüíîñòè, îò âñåõ ïðî÷èõ ñòîðîí ä å ÿò å ë ü í î ñ ò è , î í å ù å ì å í ü ø å ï î â è í å í â ê à ê î ì á û ò î í è á û ë î ðàñ÷ëåíåíèè ñàìîé ôèëîñîôèè. Åãî ìèðîâîççðåíèå áûëî ñòîëü æå öåëüíûì, çåìíûì, æèçíåííûì, âûðàæåíèåì äóõîâíîé æèçíè è ñòîëü æå ïîëíûì è ãëóáîêèì àíòè÷íîãî ìèðà. Íî òî, ÷åãî íå ñäåëàë ñàì Ñîêðàò, ñäåëàëà çà íåãî è ñ ò î ð è ÿ. Îíà õîðîøî ïîòðóäèëàñü íàä êàòàëîãèçèðîâàòü îäíè åãî âûñêàçûâàíèÿ êàê òåì, ÷òîáû ýò è ÷ å ñ ê è å , äðóãèå - êàê äèàëåêòè÷åñêèå, îäíè - êàê èäåàëèñòè÷åñêèå, äðóãèå - êàê ñòèõèéíî-ìàòåðèàëèñòè÷åñêèå, ðåëèãèîçíûå, äðóãèå — ôèëîñîôñêèå - êàê êàê åðèòè÷åñêèå. Åãî ïðèçíàâàëè "ñâîèì" ñàìûå ðàçíûå èäåîëîãè÷åñêèå ñòàâèëèñü îäíè ò å ÷ å í è ÿ, å ì ó â â è í ó îäíîñòîðîííîñòè è îäíîáîêîñòè, â êîòîðûõ Ñîêðàò íå ìîã áûòü ïîâèíåí. Òå êðèòåðèè, êîòîðûìè ìû èäåîëîãè÷åñêè ð à ñ ÷ ë å í ÿå ì ð à ç ë è ÷ í û å ø ê î ë û è í à ï ð à â ë å í è ÿ, ôèëîñîôèþ íîâîãî âðåìåíè íà Ñîêðàòó, à òåì áîëåå ê åãî ïðåäøåñòâåííèêàì, íåïðèìåíèìû. Èñòîðèÿ õîðîøî ïîðàáîòàëà òàêæå íàä òåì, ÷òîáû âñå ìåðòâîðîæäåííîå â íàñëåäèè Ñîêðàòà êðàéíèõ ïðåäåëîâ îêàìåíåëîñòè, äî äîâåñòè äî ñâîèõ êàíîíèçèðîâàííûõ èäîëîâ ì à ñ ñ î â î ã î ñ î ç í à í è ÿ, î ò ò å í è â ò å ì ñ à ì û ì æ è â û å è æèâîòâîðíûå ðîäíèêè ñîêðàòîâñêîé ìûñëè - åãî èðîíèþ è äèàëåêòèê ó. Ýñòîíñêî-Àìåðèêàíñêèé Áèçíåñ Êîëëåäæ Ñåâåðî - Âîñòî÷íûé ôèëèàë ФИЛOCOФИЯ чиcлo: ----------Ì. Õîìÿêîâ Ýêîíîìè÷åñêèé ô-òåò WE-202 ----------------------------Âåäóùèé ïðåïîäàâàòåëü ÍÀÐÂÀ 1997 Ñïèñîê ëèòåðàòóðû: « CokpaT, ПлaToH, ApиcToTeлb, CeHeka » ЖизHb зaMeчaTeлbHыx людeй, биorpaфичeckaя библиoTeka Ф. ПaBлeHkoBa. MockBa, ИздaTeлbcTBo «Pecпyблиka» 1995. « ИcTopия зaпaдHoй филocoфии » Б. Pacceл «Mиф» MockBa 1993. « KpaTkий oчepk иcTopии филocoфии ». ИздaTeлbcTBo «Mыcлb» MockBa. 1967. Пoд peдakциeй M. T. ИoBчyka, T. И. OйзepMaHa, И. Я. ЩипaHoBa. « 106 филocoфoB. ЖизHb, cyдbбa, yчeHиe », «TaBpия» CиMфepoпoлb, 1995. 1-ый ToM, AHaToMия MyдpocTи. « Филocoфckaя эHциkлoпeдия ». ГлaBHый peдakTop Ф. B. KoHcTaHTиHoB. « ИcTopия филocoфии B kpaTkoM излoжeHии » MockBa «Mыcлb» 1991. « ИcTopия филocoфии: Зaпaд - Poccия - BocTok: KHиra пepBaя. Филocoфия дpeBHocTи и cpeдHeBekoBbя. » Пoд peдakциeй пpoф., H. B. MoTpoTилoBoй, MockBa 1996. « ЗaпaдHaя филocoфия oT иcTokoB дo Haшиx дHeй » 1-ый ToM aHTичHocTb. TOO TK «ПeTpoпoлиc» CaHkT - ПeTepбypr 1994. ДжoBaHHи Peaлe и Дapиo AHTиcepи. « ИcTopии aHTичHoй филocoфии » B koHcпekTиBHoM излoжeHии A. Ф. ЛoceB, MockBa «Mыcлb» 1989.
1/--cTpaHиц


text:
Rosario
Rosario a l'è 'na çittæ d'o çentro-ovest d'Argentinn-a, capolêugo d'a provinsa de Santa Fé.
O l'è ûn d'i prinçipâli çentri ûrbæn d'o Pàise, o terso in quantitæ de popolassiôn, e 'n importante pôrto inscia riva oçidentâle d'o sciûmme Paraná, a 305 km a nord-ovest de Buenos Aires.
Nûccleo de 'na regiôn de grande importansa econòmica e favorïa da o trànsito fluviâle e da-a ræ de trasporto, a l'è a prinçipâle metropoli de ûnna d'e ciû prôspere regioîn d'agricôltûa, ma anche 'n gran çentro côltûrâle, edûcativo e sportivo, con ûniversitæ, mûsèi e biblioteche. A sêu archittetûa inclûdde interesanti sentë tûristici, boulevards e monûmenti.
- Scïto ûffissiâle d'a Mûniçipalitæ de Rosario
- Tûrismo a Rosario, Argentinn-a
- Rosario Freak Fotos de Rosario, Argentinn-a