text:
ຄຸນຄ່າມໍຣະດົກ ວັດທະນະທັມ ທາງດ້ານວັດຖຸ ເພ່ືອພັດທະນາ ປະເທດຊາດ
ຄຸນຄ່າມໍຣະດົກວັດທະນະທັມທາງດ້ານວັດຖຸເພ່ືອພັດທະນາປະເທດຊາດ
ໂດຍ ດຣ.ສຸເນດ ໂພທິສານ
ອາຈານຄະນະສິລະປະກັມສາດ ມະຫາວິທະຍາໄລຂອນແກ່ນ
ສະເຫນີໃນກອງປະຊຸມສຳມະນາ ສິດທິມະນຸດກັບຄວາມຫລາກຫລາຍທາງວັດທະນະທັມ
ນາປາກກວາງ ທ່າລາດ ເມືອງແກ້ວອຸດົມ ແຂວງວຽງຈັນ 12-13 ມັງກອນ 2012
ເບື້ອງຕົ້ນຈະຕ້ອງເຂົ້າໃຈໃນລັກສະນະຂອງວັດທະນະທັມເສຍກ່ອນວ່າ ວັດທະນະທຳໂດຍລວມມີລັກສະນະສຳຄັນດັ່ງຕໍ່ໄປນີ້ຄື
1. ວັດທະນະທຳເກີດຈາກສັ່ງສົມສະສົມຮຽນຮູ້ຂອງມະນຸດ (ແຕ່ບໍ່ແມ່ນສິ່ງທີ່ຕິດຕົວມາແບບພັນທຸກັມ) ເຊັ່ນມະນຸດສ້າງທີ່ຢູ່ອາໄສຂອງຕົນແມ່ນເກີດ ຈາກການຮຽນຮູ້ຂອງສະມາຊິກ ໃນສັງຄົມຂອງຕົນ ບໍ່ເຫມືອນເຜີ້ງເຮັດຮັງແມ່ນເຮັດໂດຍສັນຊາດຕະຍານທີ່ເປັນໄປເອງຕາມທັມມະຊາດ ໂດຍບໍ່ຕ້ອງມີການຮຽນຮູ້ຫລືສັ່ງສອນ ສະນັ້ນວັດທະນະທັມລາວແມ່ນ ຄົນລາວໄດ້ມາຈາກການ ສັ່ງສົມແລະສັ່ງ ສອນຈາກບັນພະບຸຣຸດລາວ,
2. ວັດທະນະທັມເປັນມໍຣະດົກຂອງສັງຄົມ ເພາະວັດທະນະທັມເປັນຜົນຂອງການຖ່າຍທອດແລະການຮຽນຮູ້ຈາກສະມາຊິກຣຸ້ນໜຶ່ງ ໄປສູ່ສະມາຊິກອີກຣຸ້ນຫນ່ຶງໃນສັງຄົມການຖ່າຍທອດນັ້ນຕ້ອງໃຊ້ເວລາແລະມີພາສາເປັນສື່ກາງທີ່ຊ່ວຍໃຫ້ມະນຸດໄດ້ສະແດງຄວາມຮູ້ສຶກ ແລະສາມາດເຂົ້າໃຈຜູ້ອື່ນໄດ້ ແລະພາສາກໍຊ່ວຍໃຫ້ການຖ່າຍທອດວັດທະນະທັມສືບຕໍ່ມາເປັນມໍຣະດົກທາງສັງຄົມ ຖ້າພາສາຫາຍໄປຄວາມສຳຄັນຂອງສ່ິງນັ້ນກໍຫາຍໄປ,
3. ວັດທະນະທັມເປັນແບບ ແຜນໃນການດຳເນີນຊີວິດ ທີ່ບຸກຄົນທີ່ເກີດໃນສັງຄົມນັ້ນ ຕ້ອງຮຽນຮູ້ວັດທະນະທັມຂອງສັງຄົມຂອງຕົນຊຶ່ງແຕກຕ່າງກັນໄປຕາມແຕ່ລະສັງ ຄົມ ບໍ່ສາມາດນຳມາປຽບທຽບ ໄດ້ວ່າວັດທະນະທັມຂອງໃຜຈະດີກວ່າກັນ ເພາະແຕ່ລະວັດທະນະທັມຍ່ອມມີຄວາມເໝາະສົມຕາມສະພາບແວດລ້ອມຂອງແຕ່ລະສັງຄົມ ເຊັ່ນ ວັດທະນະທັມລາວກໍມີປະຫວັດຄວາມເປັນມາແລະແບບແຜນການດຳເນີນຊີວິດແບບລາວບໍ່ວ່າດ້ານການແຕ່ງກາຍ ອາຫານການກິນ ຄວາມເປັນຢູ່ ສຸຂະພາບອະນາໄມ ຊຶ່ງແຕກຕ່າງຈາກວັດທະນະທັມຂອງປະເທດອ່ືນໆ ດັ່ງນັ້ນວິຖີຊີວິດຂອງຄົນລາວຈຶ່ງເປັນແບບລາວ,
4. ວັດທະນະທັມເປັນສິ່ງທີ່ປ່ຽນແປງໄດ້ ເພາະວ່າໂລກມີພັດທະນາການໄປເລື້ອຍໆດ້ວຍການຄິດຄົ້ນສິ່ງໃໝ່ໆ ຫລືປັບປຸງຂອງເດີມໃຫ້ເໝາະສົມທັນ ສະໄຫມແລະເຂົ້າກັບສະຖານນະການທີ່ ປ່ຽນແປງໄປຕາມກາລະເທສະ ຈຶ່ງເຮັດໃຫ້ວັດທະນະທຳມີການປ່ຽນແປງຢູ່ສະເໝີ,
5. ວັດທະນະທັມມີລັກ ສະນະເປັນການສະແດງເຖິງຮູບແບບຂອງຄວາມຄິດ ໃນການສະແດງ ພຶດຕິກຳຂອງມະນຸດ ສະນັ້ນວັດທະ ນະທັມທີ່ເປັນວັດຖຸທີ່ເຮົາເຫັນນັ້ນ ເປັນຜົນມາຈາກຄວາມຄິດຄວາມ ເຊ່ືອຄວາມເຂົ້າໃຈໂດຍທີ່ສະມາຊິກ ໃນສັງຄົມໄດ້ຮັບຮູ້ຮ່ວມກັນຕາມແນວຄິດນັ້ນ,
6. ວັດທະນະທັມແມ່ນຄຸນຄ່າທາງມໍຣະດົກຂອງຊາດ ບໍ່ແມ່ນເປັນຂອງຜູ້ໃດຜູ້ໜຶ່ງໂດຍສະເພາະ ແຕ່ແມ່ນເປັນຂອງສ່ວນລວມ ຊຶ່ງເກີດຈາກການທີ່ມະນຸດ ຮ່ວມກັນສ້າງຂື້ນມາເພ່ືອເປັນ ຮູບແບບໃນການດຳເນີນຊີວິດ ແລະການປະຕິບັດຮ່ວມ ກັນໃນຊາດນັ້ນໆ,
7. ວັດທະນະທັມມີຄວາມສຳພັນ ທາງອຳນາດຂອງຄົນກຸ່ມຄົນຕ່າງໆ (Michel Foucault) ໄດ້ແກ່ຊີວິດວັດທະນະທັມ ສະຕິວັດທະນະທັມ ປັນຍາວັດທະນະທັມແລະ ສຸນທຣີຍະວັດທະນະທັມ ຊຶ່ງມີການຂັບເຄື່ອນຢູ່ງຽບໆ ນັ້ນແມ່ນມີການ ກຳຫນົດຊີ້ນຳຈາກຜູ້ມີອຳນາດ ສະນັ້ນຕ້ອງເຂົ້າໃຈວ່າ ວັດທະນະທັມທີ່ມີ ຄວາມສຳພັນທາງອຳນາດ.
ປະເພດຂອງວັດທະນະທັມ ໂດຍທົ່ວໄປວັດທະນະທັມແບ່ງອອກເປັນປະເພດໃຫຍ່ 2 ປະເພດຄື:
1) ວັດທະນະທັມທາງວັດຖຸ (Material culture) ຊຶ່ງໄດ້ແກ່ສິ່ງປະດິດແລະເຕັກໂນໂລຊີຕ່າງໆ ເຊັ່ນທີ່ຢູ່ອາໄສ ອາຫານ ເຄ່ືອງນຸ່ງຫົ່ມ ເຄ່ືອງໃຊ້ ໝໍ້ເຂົ້າ ຖ້ວຍຊາມ ມີດພ້າໂຕະຕັ່ງ ຣົດຍົນເຄື່ອງບິນແລະອື່ນໆ
2) ວັດທະນະທັມທີ່ບໍ່ແມ່ນວັດຖຸ (Non-material culture) ໝາຍເຖິງ ອຸດົມການ ຄ່ານິຍົມ ແນວຄວາມຄິດ ການເມືອງ ປະເພນີ ຮີດຄອງ ພິທີກັມ ສາດສະຫນາ ພາສາວັນນະກັມ ຄວາມເຊື່ອ ຄວາມສົນໃຈ ທັດສະນະຄະຕິ ດົນຕຣີການສະແດງ ຄວາມຮູ້ເລ່ືອງທັມມະຊາດ ຄວາມສາມາດດ້ານ ການຊ່າງສິລະປະເປັນຕົ້ນຊຶ່ງ ເປັນນາມະທັມຫລືເປັນສ່ິງ ທີ່ເບິ່ງບໍ່ເຫັນໄດ້ດ້ວຍຕາ (ມີ 5 ກຸ່ມ: ພາສາ-ວັນນະກັມ ຄວາມເຊື່ອ-ສາສນາ ໂລກະທັດ-ຄ່ານິຍົມ ກິຣິຍາ-ມາຣະຍາດ ຂະນົບທັມນຽມ-ປະເພນີ).
ແຕ່ໂດຍລັກສະນະ ຂອງວັດທະນະທັມນັ້ນມີ 4 ລັກສະນະຄື:
1. ວັດຖຸທັມ ເປັນວັດທະນະທັມທີ່ເປັນຮູບທັມ ທີ່ມະນຸດໄດ້ສ້າງຂຶ້ນ ຊຶ່ງໝາຍເຖິງ ບ້ານເຮືອນທີ່ຢູ່ອາໄສ ເຄື່ອງແຕ່ງກາຍ ເຂົ້າຂອງເຄື່ອງໃຊ້ ອາຫານການກິນ ຢາປິ່ນປົວພະຍາດ ຖະໜົນຫົນທາງ ເຄື່ອງອຳນວຍຄວາມ ສະດວກທຸກຊະນິດ ກໍຈັດເປັນວັດຖຸວັດທະນະທັມທັງສິ້ນ,
2. ເນຕິທັມ ເປັນວັດທະນະທັມ ທາງດ້ານກົດຫມາຍ ຫລືຂະໜົບທັມນຽມປະເພນີ ຂໍ້ຫ້າມ ຂໍ້ຂະລໍາ ຣະບຽບແບບແຜນທີ່ມີຄວາມສຳຄັນສະເໝີ ດ້ວຍກົດຫມາຍຫລືການກະ ທຳບາງຢ່າງທີ່ບໍ່ມີກົດຫມາຍຫ້າມໄວ້ ແຕ່ຖ້າໃຜເຮັດເຂົ້າກໍ ເປັນທີ່ລັງກຽດຂອງສັງຄົມ ກົດຫມາຍບໍ່ລົງໂທດ ແຕ່ຜູ້ຄົນຈະຄະລະຫານິນທາ,
3. ຄະຕິທັມ ເປັນວັດທະນະທັມ ທາງດ້ານຄວາມເຊື່ອ ຄວາມຄິດ ຄວາມອ່ານຊຶ່ງຖືເປັນ ຫລັກຂອງການດຳເນີນຊີວິດ ສ່ວນໃຫຍ່ໄດ້ຮັບອິດ ທິພົນຈາກສາສະນາຊຶ່ງ ສອນໃນເລື່ອງຂອງກັມ ການກະທຳໂດຍສອນໃຫ້ເຊື່ອໃນ ເຫດແລະຜົນຄວາມເປັນໄປ ໃນທັມມະຊາດ,
4. ສະຫະທັມ ເປັນວັດທະ ນະທັມທາງສັງຄົມ ຫລືວັດທະນະທັມໃນການ ຕິດຕໍ່ກ່ຽວຂ້ອງກັບກຸ່ມຊົນ ເປັນມາຣະຍາດໃນສັງຄົມ ເຊັ່ນ ການມີມາຣະຍາດໃນການເວົ້າ ການໃຊ້ພາສາ ມາຣະຍາດການຮັບປະທານ ອາຫານແລະອື່ນໆ.
ໃນທາງການແພດນັ້ນເຂົາແບ່ງຕາມສຸກພາວະອອກເປັນ 4 ໝວດຄື 1. ສຸກຂະພາວະທາງກາຍ (Physical Health) 2. ສຸກຂະພາວະທາງສັງຄົມ (Social Health) 3. ສຸກຂະພາວະທາງໃຈ (Mental Health) 4. ສຸກຂະພາວະທາງຈິດວິນຍານ (Spiritual Health), ສ່ວນ Leslie A. White ໄດ້ແບ່ງວັດທະນະທັມອອກເປັນ 4 ປະເພດຄື: 1. ວັດຖຸ (ເຄື່ອງມືເຄື່ອງໃຊ້ຫລືສິ່ງທີ່ກ່ຽວກັບເຄື່ອງມືເຄື່ອງໃຊ້) 2. ການກະທຳ (ແບບແຜນພຶດຕິກັມ) 3. ຄວາມຄິດ (ຄວາມເຊື່ອ ຄວາມຮູ້ ຄວາມເຂົ້າໃຈ) 4.ຄວາມຮູ້ສຶກ (ທັດສະນະຄະຕິ ຄ່ານິຍົມ)
ປະເພດຂອງວັດທະນະທັມ ຕາມງານຂຽນຂອງຂ້າພະເຈົ້າ: ເນ່ືອງຈາກຂ້າພະເຈົ້າ ກຳລັງຂຽນເລ່ືອງ ວັດທະນະທັມລາວ ໂດຍບອກວ່າວັດທະນະທັມ ລາວໄດ້ຮັບອິດທິພົນມາຈາກ 6P (Pທີ່ 1 ຄືຜີ, Pທີ່ 2 ຄືພຣາມ, Pທີ່ 3 ຄືພຸດອັນຫມາຍເຖິງພຣະພຸດທະສາສນາ, Pທີ່ 4 ຄືເພ່ືອນບ້ານ ອັນຫມາຍເຖີງລາວ ໄດ້ຮັບອິດທິພົນຈາກເພ່ືອນບ້ານ, Pທີ່ 5 ຄືຝຣັ່ງ ອັນຫມາຍເຖີງຝຣັ່ງ ເສດແລະພວກ ຕາເວັນຕົກທັງມວນ, Pທີ່ 6 ຄືພັກ ອັນຫມາຍເຖີງ ພັກ-ຣັດຄືແນວທາງ ນະໂຍບາຍທີ່ພັກ-ຣັດວາງອອກ, ໃນ P ສຸດທ້າຍນີ້ມີອິດທິພົນຫລາຍທີ່ສຸດ ເພາະພາກປະຕິບັດມາ ຈາກພາກນະໂຍບາຍ ພາກນະໂຍບາຍ ມາຈາກພາກທິດສະດີ ພັກ-ຣັດຈຶ່ງເປັນອຸດົມການ ຫລືຍອດສູງຫລືສູນລວມ ສ່ວນວັດທະນະທັມ 16 ຫມວດນັ້ນແມ່ນຢູ່ໃຕ້ແຜນນະໂຍ ບາຍທີ່ຈະຕ້ອງປະຕິບັດຕາມນັ້ນ, ນີ້ຄື 6P ອັນເປັນທີ່ມາຂອງ ວັດທະນະທັມລາວຕາມ ຄວາມຄິດຂອງຂ້າພະເຈົ້າເອງ.
ໂດຍອາໄສບົດ ຮຽນຈາກການ ແບ່ງວັດທະນະທັມ ດັ່ງກ່າວຂ້າງຕັ້ນນັ້ນ ຂ້າພະເຈົ້າຈຶ່ງໄດ້ແບ່ງວັດທະ ນະທັມລາວອອກເປັນ 4 ຫມວດໃຫຍ່ ຄື: 1. ວິຖີຊີວິດທາງເສດຖະກິດ ຮຽກວ່າຊີວິດວັດທະນະທັມ, 2. ວິຖີຊີວິດທາງສັງຄົມຮຽກວ່າ ສະຕິວັດທະນະທັມ, 3. ວິຖີຊີວິດທາງການສຶກສາຮຽກວ່າ ປັນຍາວັດທະນະທັມ, 4. ວິຖີຊີວິດທາງສິລະປະຮຽກວ່າ ສຸນທຣີຍະວັດທະນະທັມ ແລະແບ່ງເປັນ 16 ຫມວດຍ່ອຍ ຄື:
ຫມວດ 1. ຊີວິດວັດທະນະທັມມີ 1.ເຄື່ອງນຸ່ງຫົ່ມ (ໄດ້ແກ່ເຄ່ືອງນຸ່ງຫົ່ມທາງການ ເຄ່ືອງນຸ່ງຫົ່ມໃນບຸນປະເພນີ ເຄ່ືອງນຸ່ງຫົ່ມໃນຊີວິດປະຈຳວັນ ແລະການອອກແຮງງານ) ສະໄໝກ່ອນເຈົ້າຂຸນມູນ ນາຍແລະສາມັນຊົນມີການແຕ່ງ ຕົວທີ່ມີຣະບຽບແບບແຜນຄັກແນ່ ຕາມຣະດັບຊັ້ນ ຫລື ຂັ້ນຂອງຕົນໃນຕຳແຫນ່ງສັກດິນາທີ່ໄດ້ຮັບ, 2.ທີ່ຢູ່ອາໄສ (ກໍເປັນໄປຕາມຊັ້ນຕ່ຳ ຊັ້ນກາງ ຊັ້ນສູງ) ຊັ້ນຕ່ຳເປັນເຮືອນແບບຜູກຕັດໂດຍໃຊ້ໄມ້ໄຜ່ເປັນຫລັກ ຊັ້ນກາງເຮັດດ້ວຍໄມ້ແກ່ນທັງເສົາ ມີແປ້ນມຸງແປ້ນປູ ແປ້ນແອ້ມແລະມີຫລາຍຫ້ອງ ສ່ວນຊັ້ນສູງເປັນເຮືອນແບບບ້ອງທອງ, 3. ອາຫານ (ປົກກະຕິ ອາຫານລາວມີ 12 ຄູ່ 24 ປະເພດ) ເຊັ່ນ ລາບ-ກ້ອຍ ເອາະ-ອ່ອມ ຕົ້ມ-ແກງ ຊຸບ-ຕຳ ປິ້ງ-ຈີ່ ປົ່ນ-ແຈ່ວ ໜຶ້ງ-ມົກ ອົບ-ມອບ ໝັກ-ດອງ ຂົ້ວ-ຈືນ ເຂົ້າປຸ້ນ-ເຂົ້າຊອຍ ຜັກ-ໜໍ່, 4.ສຸກຂະພາບການຍາແລະກິລາ (ໝໍພື້ນເມືອງ ເຊັ່ນ ໝໍຢາ ໝໍມໍ ໝໍມົນ ໝໍເປົ່າ ຫມໍທັມ ໝໍສູດ ເປັນຕົ້ນ ກິລາບູຮານມີ ຕີຄີ ແຂ່ງມ້າ ຕີມວຍລາຍ ດຶງເຊືອກ ໝາກສະກາ ຊ່ວງເຮືອເປັນຕົ້ນ ກິລາລາວເປັນຕົວວັດສຸກຂະພາບດີ ຄຸນນະທັມດີ ໃຈດີ ປະຕິບັດດີ ກະຕິກາດີ ຮູ້ຫນ້າທີ່ຮູ້ແກ້ບັນຫາ ຮູ້ຄາດຄະເນ.
ໝວດ 2. ສະຕິວັດທະນະທັມມີ 5. ຈາຣີຕປະເພນີພິທີກັມ (ຈາຣີຕປະເພນີ ຂະໜົບປະເພນີ ທັມ ນຽມປະເພນີ ຮິດສິບສອງ ຄອງສິບສີ່, 6. ນິຕິທັມ ການປົກຄອງມີຮາກຖານມາຈາກຄຳພີເດີມຄື ຄຳພີຣັດຖະສາດ ທີ່ເປັນຄຳພີໃນເລື່ອງຊັ້ນເຊີງທາງການເມືອງການປົກຄອງ, 7. ຣະບຽບກົດໝາຍ ມີຕົ້ນແບບມາຈາກຄຳພີທັມສາດ ຫລືພຣະທັມມະນູສາດ ປັບມາເປັນກົດໝາຍຂຸນບໍຣົມ ແລະພຣະທັມມະສາດໃນສະໄໝພຣະເຈົ້າສຸຣິຍະວົງສາທັມມິກະຣາດ, 8.ມູນເຊື້ອພູມປັນຍາ (ພູມປັນຍາຊາດ ພູມປັນຍາທ້ອງຖິ່ນແລະຊົນເຜົ່າ ລວມທັງພິພິດທະພັນ) ມູນເຊື້ອຮັກຊາດແພງເຊື້ອ ມູນເຊື້ອດຸມັ່ນຂະຫຍັນພຽນ ແລະມູນເຊື້ອຕໍ່ສູ້ບໍ່ຍອມຈຳນົນ.
ໝວດ 3. ປັນຍາວັດທະນະທັມມີ 9. ການສຶກສາ (ຄະດີໂລກ) ຈະເປັນການສຶກສາໃນຣາຊະສຳນັກເບື້ອງຕົ້ນມີ 4 ວິຊາຄື ວິຊາແພດ ຍິງທະນູ ດົນຕີຂັບຮ້ອງແລະການໃຊ້ອາວຸດ ຕໍ່ມາເພີ່ມອີກ 2 ຄືສະຖາປັຕຫລືການກໍ່ສ້າງແລະສິລະປະວິທະຍາຈຶ່ງເປັນ 6 ວິຊາ ແຕ່ເຕັມໆມີ 18 ວິຊາໃນສະໄໝລ້ານຊ້າງ (ສຸເນດ ໂພທິສານ, 2000,276), 10. ສາດສະຫນາ ມີ 5 ສາດສະຫນາຄື ຄວາມເຊື່ອຜີດັ້ງເດີມ ສາດສະຫນາພຸດ ສາດສະຫນາພຣາມ ສາດສະຫນາພຸດມະຫາຍານ ແລະສາດສະຫນາຮິນດູ (ສະໄໝລ້ານຊ້າງເນັ້ນພຸດ ທະສາດສະຫນາຮຽກຄະດີທັມ) 11. ພາສາ-ວັນນະກັມ ມີ 6 ວິຊາຄືວິຊາອອກສຽງຮຽກວ່າ ສິກສາ ແຕ່ງກາບກອນຮຽກສັນທະລັກ ຫລັກພາສາຮຽກໄວຍາກອນ ວິຊາຮາກສັບຮຽກນິຣຸດຕິ ດາຣາສາດຮຽກວ່າໂຊ ຕິຍະແລະວິຊາພິທີກຳຮຽກວ່າ ກັນລະປະ ສ່ວນວັນນະຄະດີ ກໍມີຣາມາຍະນະ ແລະມະຫາພາຣະຕະເປັນຕົ້ນແບບ, 12.ປະຫວັດສາດ-ຕຳນານ ເປັນຄຳພີປຸຣານ ຫລືບູຮານສາຕ ພົງສາວະດານ ສາສະນາວົງ ພື້ນ ຕຳນານ ນິທານປະໂຫຍດ ຂອງວິຊາປະຫວັດສາດ ຊ່ວຍໃຫ້ຜູ້ສຶກສາ ໄດ້ຮູ້ຈັກໃຊ້ຄວາມຄິດ ຮູ້ຈັກຫາເຫດຜົນຈາກຂໍ້ມູນຕ່າງໆ ທີ່ມີຢູ່ ເປັນການລັບສະຫມອງເພື່ອ ການປັບຕົວຂອງຄົນຂອງ ສັງຄົມແລະຂອງຊາດ ປະຫວັດສາດ ບໍ່ໄດ້ຂຶ້ນຢູ່ກັບຂໍ້ມູນ ພຽງຢ່າງດຽວ ແຕ່ທີ່ສຳຄັນຍັງຂຶ້ນຢູ່ກັບ ການປະເມີນຄຸນຄ່າໃນແງ່ມຸມ ໃໝ່ຕ່າງໆເພື່ອປວງຊົນ ແລະ ທີ່ສຳຄັນຍັງເປັນ ການຄາດຄະເນ ຫລື ມີວິໄສທັດເພື່ອ ອະນາຄົດເພາະ ປະຫວັດສາດຄື ອະດີດ ປັດຈຸບັນ ແລະອະນາຄົດ.
ໝວດ 4. ສຸນທຣີຍະວັດທະນະທັມມີ 13. ສຸນທຣີຍະທາງສັງຄົມ-ຈະຣິຍະທັມ (ເປັນການປະພຶດທີ່ງາມທາງກາຍ ໄດ້ແກ່ການອ່ອນນ້ອມຖ່ອມຕົນ ອັນຫມາຍເຖີງກາຍະກັມ ຫລືການກະທຳທາງກາຍນັ້ນເອງ), 14. ສຸນທຣີຍະທາງພາສາວັນນະຄະດີ (ອັນຫມາຍເຖີງວະຈີກັມທັງມວນ ຫມາຍເຖີງການຮູ້ຈັກໃຊ້ພາສາທີ່ໄພ ເຣາະອ່ອນຫວານນຸ່ມ ນວນຊວນຟັງເຊັ່ນ ສຸພາສິດ ຄຳສອນ ກາບກອນເປັນຕັ້ນ) ພາສາໃນຫມວດນີ້ ຕ່າງຈາກຫມວດ 3 ເພາະຫມວດ 3 ເປັນພາສາທົ່ວໄປ ແຕ່ຫມວດ 4 ເປັນພາສາທີ່ງົດງາມ ເປັນພາສາທີ່ມີສຸນທຣີຍະ, 15. ສຸນທຣີຍະທາງສິລະປະ(ສະຖາປັຕຍະກັມ ປະຕິມາກັມ ວິຈິຕຕະກັມ) 16. ສຸນທຣີຍະທາງພັກຜ່ອນຍ່ອນໃຈ (ໄດ້ແກ່ດົນຕຣີ ການສະແດງ ການພັກຜ່ອນຫຍ່ອນໃຈ) ໃນຫມວດນີ້ເນັ້ນ ຄວາມສຸນທຣີຍະຄືຄວາມງາມ ຂົງຈື້ໄດ້ສອນໄວ້ວ່າ “ກິຣິຍາມາຣະຍາດ ກະວີນິພົນ ແລະສິນປະດົນຕຣີ” ທັງສາມຢ່າງນີ້ເປັນສຸດ ຍອດຂອງວິຊາການທັງມວນ ແລະສອດຄ່ອງກັບບູຮານລາວທີ່ວ່າ “ພາສາບອກຊາດມາ ຣະຍາດບອກສະກຸນ” ສະນັ້ນໝວດສຸດທ້າຍ ນີ້ເປັນສຸດຍອດແຫ່ງ ຈັນຍາບັນລາວທີ່ຈະຕ້ອງ ປະຕິດບັດໃຫ້ໄດ້ໃນການກະທຳ ໃນການເວົ້າ ໃນສິລະປະແລະ ບັນເທີງທີ່ເຕັມໄປດ້ວຍຄວາມງາມ ແລະສຸນທຣີຍະທີ່ຈະດຶງດູດ ເພື່ອນມິດມາທ່ອງທ່ຽວລາວ.
ໃນ 4 ຫມວດນີ້ເປັນການວິໄຈ ໃນລັກສະນະທີ່ເປັນ ການວິໄຈພື້ນຖານ (Basic Research ຫລື RBL ຫລື PBL) ຄືຕ້ອງການໃຫ້ເຫັນ k (knowledge) ຄືອົງຄວາມຮູ້ເສຍກ່ອນ ກ່ອນທີ່ຈະກ້າວໄປສູ່ການວິໄຈ ການຈັດການຫລືການປະຍຸກໃຊ້ ໃນປັດຈຸບັນການວິໄຈພື້ນຖານ ປະເທດເຮົາຍັງຂາດແຄນຫລາຍ ການທີ່ຈະຈັດການຫລື ມີການປະຍຸກໃຊ້ທາງ ວັດທະນະທັມນັ້ນ ມີຄວາມຈຳເປັນ ທີ່ຈຳຕ້ອງໃຫ້ຄວາມສຳຄັນ ກັບການວິໄຈພື້ນຖານຫລື ການຮຽນຮູ້ຈາກບັນຫາຫລື ຈາກການວິໄຈເສຍກ່ອນ ຄືຕ້ອງໃຫ້ແຫນ້ນຫນາພຽງພໍ ເພາະມັນຄືພື້ນຖານ ສະນັ້ນໃນ 4 ຫມວດນັ້ນຕ້ອງລົງສູ່ການວິໄຈພື້ນຖານ ຄືຕ້ອງໄດ້ຂໍ້ສະຣູບຜ່ານການວິໄຈເປັນສຳຄັນ.
ການບໍຣິຫານຈັດການທາງວັດທະນະທັມ ວັດທະນະທັມທັງ 4 ຫມວດນັ້ນຈະເກີດປະໂຫຍດໄດ້ ຫລາຍນ້ອຍນັ້ນຢູ່ທີ່ການບໍຣິຫານ ຈັດການເປັນສຳຄັນ ໃນຫມວດທີ່ຫນ່ຶງນັ້ນເປົ້າຫມາຍຢູ່ທີ່ ປະຊາຊົນຕ້ອງຮັ່ງມີ ແຕ່ກ່ອນຈະຮັ່ງມີໄດ້ກໍເລີ່ມມາຈາກກິນອີ່ມ ນຸ່ງອຸ່ນ ກ້າວມາຂັ້ນທີ່ສອງກິນແຊບນຸ່ງງາມ ແລະຂັ້ນທີ່ສາມ ປະຊາຊົນຮັ່ງມີຜາສຸກ ສະນັ້ນຫມວດນີ້ຈ່ຶງ ແມ່ນຄວາມຈຳເປັນພື້ນຖານດ້ານ ປັດໄຈສີ່ໃນການດຳຣົງຊີວິດ ຂອງປະຊາຊົນລາວບັນດາເຜົ່າ.
ການບໍຣິຫານຈັດການຈ່ຶງ ຢູ່ທີ່ການມີອາຊີບເປັນຫລັກ ຣັດຕ້ອງວາງແຜນເພື່ອ ເຮັດໃຫ້ມີການປະ ກອບອາຊີບຢ່າງຮອບຄອບ ໂດຍເລີ່ມຕັ້ງແຕ່ການເລືອກ ໃຫ້ການສຶກສາຮ່ຳຮຽນ ໃນສາຂາວິຊາທີ່ເໝາະສົມ ກັບຕົນເອງ ຊຶ່ງການທີ່ຈະຕັດສິນໃຈ ເລືອກສຶກສາຕໍ່ໄປ ໃນແຕ່ລະຣະດັບຢ່າງ ເໝາະສົມນັ້ນ ຕ້ອງມອງຕົນເອງ ແລະມອງໂລກຢ່າງຖືກຕ້ອງ ໃນຂັ້ນນີ້ບຸກຄົນຈະຕ້ອງ ຮູ້ຈັກວິເຄາະແລະສຳລວດຕົນເອງແລະ ພິຈາຣະນາລັກສະນະລວມ ຂອງຕົນເອງທຸກແງ່ທຸກມຸມ ຈົນເກີດຄວາມເຂົ້າໃຈ ແລະຮູ້ຂໍ້ດີຫລືຂໍ້ບົກຜ່ອງ ຢ່າງແທ້ຈິງກ່ຽວກັບສິ່ງຕ່າງໆ ເຊັ່ນຄວາມສາມາດ ຄວາມຖະຫນັດ ຄວາມສົນໃຈ ບຸກຄະລິກລັກສະນະ ທີ່ມີຄວາມສຳພັນ ກັບການເລືອກອາຊີບ ບຸກຄົນຈະຕັດສິນໃຈເລືອກອາຊີບ ໂດຍໃຊ້ຫລັກການວິເຄາະຕົນເອງ ແລະວິເຄາະອາຊີບມາປະກອບກັນ. ເມື່ອວິຖີຊີວິດທາງ ເສດຖະກິດດີແລ້ວກໍຂາຍ ໄດ້ຄືທີ່ເປັນຢູ່ໃນປັດຈຸບັນ ວັດທະ ນະທັມໃນຫມວດທີ 1 ນີ້ກຳລັງຂາຍໄດ້ດີແບບຂື້ນ ຫນ້າຂື້ນຕາບໍ່ວ່າເຄື່ອງນຸ່ງຫົ່ມຜ້າແພ, ເຮືອນຊານແບບລາວແຂກກໍມັກເຂົ້າພັກ, ອາຫານແບບພາໂຕກກໍຂາຍໄດ້ດີເມື່ອຈັດການດີ, ສຸດທ້າຍໃນຫມວດນີ້ ດ້ານສຸຂພາບ ການນວດ ສະປາ ກິລາ ມວຍລາຍແມ່ນນ່າສົນໃຈທັງນັ້ນ, ທີ່ສຳຄັນທີ່ສຸດແມ່ນທັມມະຊາດ ພູມິປະເທດ ບ້ານເກົ່າ ເມືອງເກົ່າ ເມືອງມໍຣະດົກ ວິຖີຊີວິດແບບເດີມໆລ້ວນແຕ່ຂາຍໄດ້.
ຫມວດທີ່ສອງ ວິຖີຊີວິດທາງສັງຄົມຮຽກວ່າ ສະຕິວັດທະນະທັມ, ໃນຫມວດນີ້ເປັນວັດທະນະທັມ ດ້ານສັງຄົມ ຄືໃຫ້ມອງສັງຄົມ ຍຶດຫມັ້ນໃນສັງຄົມ ກໍຄືເປັນການກະທຳຣະຫວ່າງມະນຸດກັບສັງຄົມຫລືການກະທຳທາງສັງຄົມຂອງມະນຸດ ການກະທຳທາງສັງຄົມນັ້ນມີຮູບແບບແລະປັດໄຈທີ່ສຳຄັນດັ່ງນີ້ 1. ຮູບແບບຂອງການກະທຳທາງສັງຄົມຂອງບຸກຄົນ ມີ 4 ຮູບແບບ ຄື: ຄວາມຄິດເຫັນ, ອາຣົມຫລືຄວາມຮູ້ສຶກ, ການຄາດຄະເນພຶດຕິກຳ ແລະພຶດຕິກຳທີ່ສະແດງອອກ, 2. ປັດໄຈຂອງການກະທຳທາງສັງຄົມນັ້ນ ບຸກຄົນຈະກະທຳສິ່ງໃດສິ່ງໜຶ່ງຂຶ້ນຢູ່ກັບປັດໄຈຫລາຍປະການ ດັ່ງນີ້ຄື: ເປົ້າປະສົງ, ຄວາມເຊື່ອທີ່ສືບທອດກັນມາ, ຄ່ານິຍົມຫລືມາດຕະຖານ, ນິໄສແລະຂະໜົບທຳນຽມປະເພນີ, ຄວາມຄາດໝາຍ, ຂໍ້ຜູກມັດ, ແຮງຈູງໃຈ, ໂອກາດ, ຄວາມສາມາດ, ການສະໜັບສະໜູນ. ວັດທະນະທັມຫມວດນີ້ຂາຍປະເພນີ ຮີດຄອງ ພິທີກັມ ຮີດສິບສອງ ຄອງສິບສີ່ ຄວາມສະຫງົບ ຄວາມເປັນຣະບຽບຮຽບຮ້ອຍ ຄວາມອ່ອນນ້ອມຖ່ອມຕົນ ຄວາມເປັນມິດ ເຮົາຈະເຫັນໄດ້ວ່າຜ່ານມາລາວເຮົາເຮັດໄດ້ດີ ເຮົາຈັດໄດ້ຍິ່ງໃຫຍ່ ເຊັ່ນບຸນຊ່ວງເຮືອ ບຸນທາດຫລວງ ບຸນສົງການປີໃຫມ່ ຖ້າຫາກນຳມາຟື້ນຄືນໄດ້ອີກຫລາຍໆບຸນປະເພນີ ເຊັ່ນບຸນບັ້ງໄຟ ເປັນຕົ້ນກໍຄິດວ່າຈະຂາຍໄດ້ເພີ້ມອີກ ຍິ່ງຖ້າໃຫ້ມັນຢູ່ໃນພິພິດທະພັນ ຫ້ອງມູນເຊື້ອຂອງແຂວງຂອງເມືອງກໍຈະເປັນການສຶກສາອົບຮົມຄົນໄດ້ເປັນຢ່າງດີ.
ຫມວດທີສາມ ວິຖີຊີວິດທາງປັນຍາຮຽກວ່າ ປັນຍາວັດທະນະທັມຄືການຮຽນຮູ້ (Learning) ໝາຍເຖິງ "ການປ່ຽນແປງພຶດຕິກັມໄປຈາກເດີມ ອັນເປັນຜົນມາຈາກການໄດ້ຮັບປະສົບການ" ພຶດຕິກັມທີ່ປ່ຽນແປງໃນທີ່ນີ້ ບໍ່ໄດ້ໝາຍເຖິງສະເພາະພຶດຕິກັມທາງກາຍເທົ່ານັ້ນ ແຕ່ຍັງລວມເຖິງພຶດຕິກັມ ທັງມວນທີ່ມະນຸດສະແດງອອກມາ ຊຶ່ງແຍກອອກເປັນ 3 ດ້ານຄື: 1. ພຶດຕິກັມທາງສະຫມອງ(Cognitive) ຫລືພຸດທິພິໄສເປັນການຮຽນ ຮູ້ກ່ຽວກັບຂໍ້ເທັດຈິງ(Fact) ຄວາມຄິດລວບຍອດ(Concept) ແລະ ຫລັກການ(Principle), 2. ພຶດຕິກຳດ້ານທັກສະ(Psychromotor) ຫລືທັກສະພິໄສ ເປັນພຶດຕິກັມທາງກ້າມເນື້ອ ສະແດງອອກທາງດ້ານຮ່າງກາຍ ເຊັ່ນການຂັບຣົົດ ການອ່ານອອກສຽງ ການສະແດງທ່າທາງ, 3. ພຶດຕິກັມທາງຄວາມຮູ້ສຶກ(Affective) ຫລືຈິດພິໄສ ເປັນພຶດຕິກັມທີ່ເກິດຂື້ນ ພາຍໃນເຊັ່ນການເຫັນຄຸນຄ່າ ເຈຕະຄະຕິ ຄວາມຮູ້ສຶກສົງສານ ເຫັນໃຈເພື່ອນມະນຸດເປັນຕົ້ນ ສິ່ງເຫລົ່ານີ້ໄດ້ມາ ຈາກການຮຽນຮູ້ສອງທາງຄື ປະຣະໂຕໂຄສະແລະ ໂຍນິໂສມະນັດສິການ.
ລັກສະນະຂອງການຈັດລຳດັບ ການຮຽນຮູ້ມີດັ່ງນີ້: 1.ການຮຽນຮູ້ແບບສັນຍານ(Signal Learning) ເປັນການຮຽນຮູ້ແບບການວາງເງື່ອນໄຂ ເກີດຈາກຄວາມໃກ້ຊິດ ຂອງສິ່ງເລົ້າທາງໃຈແລະການກະທຳຊ້ຳ ຜູ້ຮຽນທີ່ບໍ່ສາມາດຄວບຄຸມພຶດຕິກຳ ຂອງຕົນເອງໄດ້, 2. ການຮຽນຮູ້ແບບການຕອບສະຫນອງ (Respond Learning)ຄືການຮຽນຮູ້ທີ່ຜູ້ຮຽນສາມາດ ຄວບຄຸມພຶດຕິກັມນັ້ນໄດ້ ການຕອບສະຫນອງເປັນຜົນຈາກການເສີມແຮງ ກັບໂອກາດໃນການກະທຳຊ້ຳຫລືຝຶກຝົນ, 3. ການຮຽນຮູ້ແບບລູກໂຊ່(Chaining Learning) ຄືການຮຽນຮູ້ອັນເນື່ອງ ມາຈາກການເຊື່ອມໂຍງ ກັບສິ່ງເລົ້າທາງໃຈ ກັບການຕອບສະຫນອງຕິດຕໍ່ກັນ ເປັນກິດຈະກັມທີ່ຕໍ່ເນື່ອງ ໂດຍເປັນພຶດຕິກັມທີ່ກ່ຽວກັບການເຄື່ອນໄຫວ ເຊັ່ນ ການຂັບຣົດ ການໃຊ້ເຄື່ອງມືບາງຢ່າງທີ່ຕໍ່ເນ່ືອງ, 4. ການຮຽນຮູ້ແບບພາສາສຳພັນ(Verbal Association Learning) ມີລັກສະນະເຊັ່ນດຽວກັບການຮຽນຮູ້ ແບບລູກໂຊ່ຫາກແຕ່ໃຊ້ພາສາ ຫລືສັນຍະລັກແທນ, 5. ການຮຽນຮູ້ແບບການຈຳແນກ(Decomposition Learning) ໄດ້ແກ່ການຮຽນຮູ້ທີ່ຜູ້ຮຽນສາມາດເບິ່ງ ແລະເຫັນຄວາມແຕກຕ່າງແລະສາມາດເລືອກຕອບສະຫນອງໄດ້, 6. ການຮຽນຮູ້ແບບມະໂນທັດ (Concept Learning) ໄດ້ແກ່ການຮຽນຮູ້ອັນເນື່ອງມາຈາກຄວາມສາມາດໃນການຕອບສະຫນອງສິ່ງຕ່າງໆ ໃນລັກສະນະທີ່ເປັນສ່ວນລວມຂອງສິ່ງນັ້ນ ເຊັ່ນ ຜັງມະໂນທັດທີ່ກ່ຽວກັບສ່ວນໂຄ້ງຮອບຕົວເຮົາແລະຣະຍະທາງຈາກສູນກາງໄປຫາ ພາສາເພື່ອການຮຽນຮູ້ ພາສາເພ່ືອການສ່ືສານ ພາສາເພ່ືອການເປັນວັດທະນະທັມແຫ່ງຊາດ ແລະພາສາເພ່ືອການດຳຣົງຊີວິດ ເປັນຕົ້ນ, 7. ການຮຽນຮູ້ຫລັກການແລະກົດເກນ (Principle Learning) ເກີດຈາກຄວາມສາມາດເຊື່ອມໂຍງມະໂນທັດເຂົ້ານຳກັນສາມາດນຳໄປຕັ້ງເປັນກົດເກນໄດ້, 8. ການຮຽນຮູ້ແບບແກ້ບັນຫາ (Problem Solving) ໄດ້ແກ່ການຮຽນຮູ້ໃນຣະດັບທີ່ຜູ້ຮຽນສາມາດລວບລວມກົດເກນ ເພ່ືອນຳໄປແກ້ບັນຫາໃນສະຖານນະການຕ່າງໆ. ທີ່ຈີງຫມວດນີ້ເປັນນາມະທັມ ເພາະແມ່ນສຶກສາ ພາສາ ສາສນາ ປະຫວັດສາດ ຖ້າເບີ່ງແລ້ວໃນປັດຈຸບັນ ຍັງຂາຍບໍ່ໄດ້ປານໃດ ເພາະມັນລົງທືນຫລາຍ ແຕ່ບໍ່ເຫັນຜົນທັນຕາ ເຫມືອນຫມວດອື່ນ ແຕ່ແທ້ທີ່ຈີງແລ້ວຫມວດນີ້ມີຄ່າຫລາຍທີ່ສຸດ ຖ້າປ່ຽນຈາກນິວັດຖຸມາເປັນວັດຖຸ ຄືປ່ຽນຈາກນາມະທັມ ມາເປັນຮູບປະທັມເສຍກ່ອນ ອັນນັ້ນຫມາຍເຖີງ ຜະລິດອອກມາໃນຮູບຫນັງສື ຕຳຣາ ຊີດີ ວີຊີດີ ແປລເປັນພາສາຕ່າງ ປະເທດເຊັ່ນພາສາອັງກິດ ກໍຈະຂາຍໄດ້ແບບກິນ ບໍ່ບົກຈົກບໍ່ລົງຈັກເທື່ອ ເພາະຄວາມຄິດຄືຕົ້ນ ກຳເນີດຂອງທຸກຢ່າງ ແຕ່ທີ່ສຳຄັນໃນຍຸກປັດຈຸບັນຂອງ ການຮຽນຮູ້ແມ່ນການຮຽນຮູ້ແບບ ໃຫມ່ທີ່ເປັນການຮຽນຮູ້ໂດຍ ຜູ້ຮຽນເປັນສູນກາງ ບໍ່ແມ່ນຄຣູເປັນ ສູນກາງອີກແລ້ວ ສະນັ້ນການຈັດການທີ່ຄວນເຮັດ ແມ່ນໃຫ້ຜູ້ຮຽນເປັນສູນກາງ.
ຫມວດທີ 4 ວິຖີຊີວິດທາງສິລະປະຮຽກວ່າ ສິລະປະວັດທະນະທັມ ເປັນວັດທະນະທັມທາງ ສຸນທຣີຍະຫລືຄວາມງາມ ໂດຍທີ່ສັງຄົມມະນຸດໄດ້ບັນຈົງສ້າງຂຶ້ນມາ ຫລັງຈາກຢູ່ລອດປອດ ໄພໄດ້ຢ່າງຍັ່ງຍືນຫມັ່ນຄົງໃນຫມວດ 1 ຫມວດ 2 ແລ້ວ ຫມວດ 3 ຈຶ່ງຈະເກີດຂື້ນ ຈົນກະທັ່ງວິຖີການດຳເນີນຊີວິດ ເຂົ້າສູ່ສະພາບປົກກະຕິແຫ່ງ “ການຢູ່ດີກິນດີຄິດດີ” ແລ້ວສິລະປະວັດທະນະທັມ ແຫ່ງຄວາມສຸນທຣີຍະຈຶ່ງ ເກີດຂຶ້ນມາໄດ້ ທິດສະດີທີ່ໃຊ້ເປັນ ຫລັກໃນການສຶກສາວິໄຈ ຄວນເປັນທິດສະດີແຫ່ງສຸນທຣີຍະຫລືຄວາມງາມ (Aesthetics) ແລ້ວຍັງອາດໃຊ້ທິດສະດີ ທາງສັງຄົມວິທະຍາ ແລະມະນຸດວິທະຍາ ເປັນທິດສະດີເສີມ ທິດສະດີທາງສຸນທຣີຍະນີ້ມີ ທັງດ້ານສິລະປະກັມ ດົນຕຣີ ນາຕະສິນແລະວັນນະກັມ. ຫມວດນີ້ຂາຍຄວາມງາມ ຫລືຂາຍບໍຣິການ ອັນຫມາຍເຖີງຄວາມອ່ອນຫວານນິ້ມນວນ ການຕ້ອນຮັບຂັບສູ່ ຕື່ນແຂກຕື່ນຄົນ ອັນຫມາຍເຖີງຮູ້ຈັກໃຫ້ກຽດ ບໍ່ແຂງກະດ້າງ, ທັງສີ່ຫມວດໃນກຸ່ມນີ້ ຫມາຍເຖີງກາຍະກັມ ວະຈີກັມ ສິລະປະກັມແລະການບັນເທີງ ເປັນຫມວດທີ່ຂາຍໄດ້ດີຢູ່ແລ້ວ ເພາະມັນແມ່ນຄວາມມັກຄວາມປາດຖະຫນາໃນຄວາມສະນຸກສະນານເພີດເພີນໃນສຸນທຣີຍະ ຄົນລາວເຮົາຍັງ ຮັບເອົາຂອງເກົາຫລີມາເສບສົມ ບໍ່ວ່າຈະເປັນຫນັງ ອາຫານແລະອື່ນໆທີ່ເກົາຫລີ ກຳລັງຈະຄອງໂລກ ສະນັ້ນ ການສະແດງ ເພງ ສິລະປະຕ່າງໆລາວເຮົາກໍມີດີຢູ່ແລ້ວ ພຽງແຕ່ຕັ້ງຕົວໃຫ້ດີ ຄິດໃຫ້ອອກກໍຈະຂາຍໄດ້ຢ່າງແນ່ນອນ.
ຄຸນຄ່າຂອງວັດທະນະທັມດ້ານວັດຖຸ ເພ່ືອພັດທະນາປະເທດຊາດນັ້ນ ປະເດັນນີ້ເປັນບັນຫາໃຫຍ່ ເພາະວັດທະນະທັມມີລັກສະນະເຖີງ 7 ປະການດັ່ງທີ່ກ່າວມາແລ້ວ (ຄືມີມາແຕ່ອະດີດ ຖ່າຍທອດຈາກຣຸ່ນສູ່ຣຸ່ນ ແຕ່ລະວັດທະນະທັມບໍ່ຄືກັນ ວັດທະນະທັມປ່ຽນແປງໄດ້ ວັດທະນະທັມຄືຄວາມຄິດ ວັດທະນະທັມຄືຄຸນຄ່າທາງມໍຣະດົກ ແລະ ວັດທະນະທັມສຳພັນກັບອຳນາດ) ເມື່ອວັດທະນະທັມມີ ລັກສະນະສະລັບຊັບຊ້ອນດັ່ງກ່າວ ຈ່ຶງເປັນບັນຫາໃຫຍ່ທີ່ຈະນຳເອົາ ວັດທະນະທັມໄປໃຊ້ໃນ ການພັດທະນາປະເທດ. Pierre Bourdieu ໄດ້ອະທິບາຍໃນການນຳ ເອົາວັດທະນະທັມມາພັດທະນາປະເທດວ່າມີ 3 ແບບຄື: 1. ທຶນວັດທະນະທັມທີ່ມີຢູ່ໃນຕົວບຸກຄົນ ເຊັ່ນຄວາມຮູ້ ຄວາມຄິດ ຈິນຕະນາການ ຄວາມເຊື່ອທີ່ເຂົາມີ ກໍໃຊ້ຄົນພວກນີ້ມາທຳງານ, 2. ທຶນວັດທະນະທັມທີ່ເປັນ ຮູບປະທັມເຊັ່ນບູຮານສະຖານ ບູຮານວັດຖຸ ພາບ ເຄື່ອງມືເຄື່ອງໃຊ້ ສິ່ງກໍ່ສ້າງ ເຄ່ືອງກິນ ເຄ່ືອງນຸ່ງຖື ສະຖານທີ່ມໍຣະດົກຕ້ອງ ອາໄສສິ່ງເຫລົ່ານີ້ໃຫ້ເປັນ ຕົ້ນທຶນເພື່ອທຳເງິນໄດ້ຫລືຂາຍໄດ້, 3. ຣະບຽບປະເພນີວັດທະນະທັມ ສັງຄົມ ຄວາມສາມັກຄີ ເອື້ອອາທອນ ມາຣະຍາດ ກໍເປັນທຶນໃຫ້ຄົນຢາກມາທ່ອງທ່ຽວ; ທັງ 3 ຢ່າງນີ້ເປັນສິນຄ້າທີ່ມີຄຸນ (merit goods) ແລະລວມທັງທຶນທີ່ 4 ຄືທັມມະຊາດ ເມື່ອສາມາດ ບໍຣິຫານຈັດການ ທີ່ດີແລ້ວກໍສາມາດຂາຍໄດ້ຢ່າງແນ່ນອນ.
ໃນການນຳເອົາ ວັດທະນະທັມມາດັນເສດຖະກິດນັ້ນ ຕ້ອງເຮັດໃຫ້ວັດທະນະທັມ ມີພະລັງເສຍກ່ອນ ເມື່ອມີພະລັງແລ້ວຈຶ່ງ ຈະເປັນພະລັງດັນໃນ ການພັດທະນາເສດຖະກິດໄດ້ ຂັ້ນຕອນທີ່ກະທຳກັນຢູ່ມີ 4 ຂັ້ນຕອນຄື: 1. ຈະຕ້ອງສຶກສາເລ່ືອງຣາວ ປະຫວັດຄວາມເປັນມາ ຂອງວັດທະນະທັມນັ້ນໃຫ້ດີເສຍກ່ອນຫລາຍປະເທດ ໄດ້ທຳໄປແບບບໍ່ຖືກຕ້ອງຫລືບິດເບືອນ ທາງປະຫວັດຄວາມເປັນມາ ຂອງພື້ນທີ່ວັດທະນະທັມນັ້ນ ຫລືເຮັດເກີນຈີງຈົນຂາດຄວາມນ່າເຊື່ອຖື ຫລືຄວາມເຊື່ອຫມັ້ນ ດັ່ງນັ້ນເຮົາຕ້ອງທຳການວິໄຈ (research) ເສຍກ່ອນ. 2. ຂັ້ນທີສອງຕ້ອງຣະວັງ ບໍ່ໃຫ້ທຶນແລະອຳນາດຢູ່ ເຫນືອວັດທະນະທັມທາງ ຈະຣິຍະທັມທີ່ມີເສັ້ນແບ່ງຝ່າແປດ ຈຶ່ງຕ້ອງນັ່ງຄິດສະເຫມີວ່າ ວັດທະນະທັມແລະປະຫວັດສາດມັກ ຈະມາດ້ວຍກັນແລະໄປດ້ວຍກັນ ຈະນຳສະເຫນີແບບໃດກໍຕາມ ຈະຕ້ອງບໍ່ໃຫ້ຂັດແຍ້ງກັບ ຫລັກຖານທາງປະຫວັດສາດ ຄືໃຫ້ເປັນທີ່ຍອມຮັບໄດ້ ກໍຄືຕ້ອງມີຜູ້ຮູ້ຫລືມີນັກປະຫວັດສາດ ມືດີມາເປັນຜູ້ຊ່ຽວຊານໃຫ້ນັ້ນເອງ, 3. ຕ້ອງສ້າງມູນຄ່າເພີ້ມເສຍກ່ອນ ຢ່າລືມວ່າວັດທະນະທັມທີ່ຈັບຕ້ອງບໍ່ໄດ້ (Intangible Culture)ເຊັ່ນ ຮີດ 12 ຄອງ 14 ພາສາ ສາສນາ ຄວາມດີ ຂໍ້ຄິດເຫັນໃນປະຫວັດສາດ ຄວາມງາມທາງກາຍ ວາຈາ ໃຈ ການພັກຜ່ອນຫຍ່ອນໃຈ ຄວາມເປັນຢູ່ແບບລຽບງ່າຍ ທີ່ຢາກໃຫ້ UN ບອກວ່າຄວນໄປເບີ່ງທີ່ປະເທດລາວ ບໍ່ແມ່ນທີ່ປະເທດພູຖານເທົ່ານັ້ນ ເພາະລາວກໍມີວິຖີຊີວິດທີ່ດີໆ ຫລາຍຢ່າງທີ່ຈະຕ້ອງເຮັດ ໃຫ້ເປັນທຶນໄດ້ ຄືຂາຍໄດ້. 4. ປະການສຳຄັນໃນ ການພັດທະນານັ້ນ ບໍ່ແມ່ນການຂະຫຍາຍຕົວ ທາງເສດຖະກິດແລະປະສິດທິ ພາບການຜະລິດຢ່າງດຽວ ແຕ່ຫາກຢູ່ທີ່ພື້ນຖານ ທາງວັດຖຸວັດທະນະທັມຂອງ ປະຊາຊົນເປັນສຳຄັນ ຄືການພັດທະນາຈາກເບື້ອງຫລ່າງ ທີ່ເນັ້ນຂະບວນການປະຊາທິປະໄຕພື້ນຖານໂດຍ ແລະເນັ້ນຄ່ານິຍົມ ທັດສະນະຄະຕິ ຈິດສຳນຶກແລະ ວິຖີຊີວິດທີ່ສົມດຸນກັບທັມມະຊາດ.
ການຂາຍວັດທະນະທັມນັ້ນ ມີ 3 ຫລັກການຄື: 1. ສຶກສາຈຸດເດັ່ນຂອງວັດທະນະທັມ ແລະນຳມາປັບໃຫ້ເຂົ້າກັບກຸ່ມ ເປົ້າຫມາຍໃຫ້ທັນສະໄຫມແຕ່ມີເອກະລັກ, 2. ສ້າງຄຳອະທິບາຍ ທີ່ສອດຄ່ອງກັບປະຫວັດ ສາດ ກໍຄືໃຫ້ຮູ້ປະຫວັດ ຄວາມເປັນມາຂອງສິ່ງນັ້ນ ແລະຕ້ອງເປັນການອະທິບາຍທີ່ນ່າຈັບໃຈ ນ່າສົນໃຈ, 3. ທີ່ສຳຄັນທີ່ສຸດ ຢູ່ທີ່ການບໍຣິຫານຈັດ ການແລະການບໍຣິການທີ່ປະທັບໃຈ. ການຈັດການທາງ ວັດທະນະທັມນັ້ນຢູ່ທີ່ 1.ປົກປ້ອງຮັກສາຊັບ ພະຍາກອນທາງວັດທະນະທັມ, 2. ການໃຊ້ຊັບພະຍາກອນ ມະນຸດຜູ້ຊຳນານ,3. ການວິໄຈ ເຝົ້າຣະວັງແລະ ປະເມິນຢູ່ຕະຫລອດເວລາ, 4. ການບໍຣິຫານຈັດການດ້ານການເງິນການຕະຫລາດ.
ອີກແບບຫນຶ່ງ ການໃຊ້ຄໍາສັບລາວວ່າ ຊຸບ ເຫມືອນຊຸບຫນໍ່ໄມ້ ຫມາຍເຖີງການປຸງແຕ່ງເພີ້ມເຕີມ ແທ້ ຈີງຫນໍ່ໄມ້ນັ້ນກໍກິນໄດ້ແລ້ວ ແຕ່ຖ້ານໍາມາຊຸບໃສ່ເຄ່ືອງປຸງແຕ່ງຂອງຫອມເຄື່ອງເທດຜະສົມເຂົ້າໄປອີກຈະນ່າກິນ, ໃນກໍຣະນີວັດທະນະທັມກໍເຊັ່ນດຽວກັນ ຄືເຮັດໃຫ້ມີພະລັງຫລາຍຂື້ນໂດຍ ການເຂົ້າໃຈໃນການປຸງແຕ່ງ ຖ້າການສະແດງກໍແມ່ນແສງສີສຽງ ແຕ່ວັດທະນະທັມນັ້ນແມ່ນ ການຂະຫຍັບມາຜະສົມ ກັນກໍຈະຂາຍໄດ້ ເຊັ່ນຈະຂາຍພຣະທາດຫລວງ, ພຣະທາດຫລວງນັ້ນຍ່ິງໃຫຍ່ຢູ່ແລ້ວແຕ່ຖ້າໃຊ້ຫລັກການອົງປະກອບເພີ້ມຈະຂາຍໄດ້ແບບບໍ່ມີວັນຫມົດຊົ່ວລູກຫລານ ແຕ່ຕ້ອງມີປະສົບພະການແລະຄິດອອກ ຕ້ອງເບີ່ງແຫລ່ງທ່ອງທ່ຽວທີ່ເດັ່ນໆໃນໂລກແລ້ວນໍາອົງປະກອບເຫລົ່ານັ້ນມາປັບໃຊ້ ກໍຈະຊ່ວຍໃນການພັດທະນາປະເທດຊາດໄດ້ເປັນຢ່າງດີ.
ເວົ້າງ່າຍໆແມ່ນການນຳເອົາວັດທະນະທັມມາປະດິດສ້າງຫລືການສ້າງສັນຫລືສ້າງນະວະຕະກັມ ໂດຍອາໄສຈິນຕະນາການ ຄວາມຄິດ ຄວາມຮູ້ແລະເຕັກໂນໂລຊີເປັນແກນນຳເພ່ືອໃຫ້ເກີດລາຍໄດ້ ໃຊ້ວັດທະນະທັມເປັນທຶນເພ່ືອສ້າງນະວະຕະກັມ ໃຫ້ມີຜູ້ຜະລິດ ມີການລົງທຶນ ມີຜົນຜະລິດ ມີຜູ້ບໍຣິໂພກ ເຊ່ັນແຫລ່ງມໍຣະດົກໂລກ ມໍຣະດົກແຫ່ງຊາດ ມໍຣະດົກທ້ອງຖ່ິນ ມໍຣະດົກຊົນເຜົ່າ ພິພິດທະພັນ ຫ້ອງສະຫມຸດ ອະນຸສອນສະຖານ ທັດສະນະສິນ ສື່ສິ່ງພິມ ສ່ືອິເລັກໂທນິກຕ່າງໆ ການອອກແບບຕົກແຕ່ງ ບໍຣິການວັດທະນະທັມ ບໍຣິການສຸຂະພາບ ອາຫານເພ່ືອສຸຂະພາບ ບັນເທີງທາງວັດທະນະທັມ ງານທາງປະເພນີເປັນຕົ້ນ ເມື່ອມີການລົງທຶນ ມີການຜະລິດ ມີຜົນຜະລິດແລະມີຜູ້ບໍຣິໂພກແລ້ວກໍຖືວ່າຂາຍໄດ້ແລ້ວ.
ດັ່ງທີ່ໄດ້ຍົກມາຈາກມະຕິ 9 ສະໄຫມທີ 5 ທີ່ວ່າວັດທະນະທັມກຳລັງດັນໃຫ້ສັງຄົມຂະຫຍາຍຕົວ ປະໂຫຍກນີ້ ເປັນປະເດັນສຳຄັນໃນການທີ່ຈະນຳເອົາວັດທະນະທັມມາພັດທະນາປະເທດ ເຮົາຄິດງ່າຍໆວ່າການດັນຫລືການຍູ້ນັ້ນ ຕ້ອງໃຊ້ພະລັງຢ່າງແຮງຈຶ່ງຈະດັນໄດ້ຫລືຍູ້ໄດ້ ສະນັ້ນປະເດັນທີ່ຈະໃຊ້ວັດທະ ນະທັມມາດັນໃຫ້ເສດຖະກິດແລະສັງຄົມພັດທະນາໄປໄດ້ນັ້ນ ວັດທະນະທັມນັ້ນກໍຈະຕ້ອງມີພະລັງເສຍກ່ອນ ຊຶ່ງເຮັດໄດ້ດ້ວຍການອະນຸລັກຟື້ນຟູຄົ້ນຄວ້າວິໄຈໃຫ້ເປັນທີ່ເຂົ້າໃຈເສຍກ່ອນຈ່ຶງຈະມາດັນການພັດທະ ນາເສດຖະກິດໄດ້.
ວັດທະນະທັມຈະມີພະລັງດັນໄດ້ນັ້ນຢູ່ທີ່ຄົນເຂົ້າໃຈ ໃຫ້ຄວາມສຳຄັນຕໍ່ວັດທະນະທັມ ຖ້າເຂົ້າໃຈພຽງແຕ່ວ່າວັດທະນະທັມຄືບູຮານສະຖານ ສິລະປະວັດຖຸ ການຮ້ອງຣຳທຳເພງເທົ່ານັ້ນ ກໍບໍ່ເຫັນວ່າວັດທະນະທັມຈະມີພະລັງໃນການພັດທະນາແຕ່ຢ່າງໃດ ວັດທະນະທັມຈະມີພະລັງໃນການພັດທະນາປະ ເທດໄດ້ນັ້ນ ຢູ່ທີ່ຄວາມເຂົ້າໃຈຄວາມຫມາຍຂອງຄຳວ່າ “ວັດທະນະທັມ” ຄວາມເຂົ້າໃຈເທົ່ານັ້ນທີ່ຈະເປັນພະລັງຫລືອຳນາດອັນຍິ່ງໃຫຍ່ ຄື ອຳນາດແຫ່ງຄວາມເຂົ້າໃຈ (Power of understanding) ສະນັ້ນການທີ່ຈະເຮັດໃຫ້ເກີດຄວາມເຂົ້າໃຈກ່ຽວກັບວັດທະນະທັມເພ່ືອການພັດທະນານັ້ນ ຄວນເລີ່ມຕົ້ນທີ່ການບູຣະນາການ ຫລືໃຫ້ຄວາມສົມດຸນແກ່ການພັດທະນາເສຍກ່ອນ ເຊັ່ນຖ້າ ສປປ.ລາວພັດທະນາປະເທດໂດຍເນັ້ນແຕ່ການພັດນະທຸຣະກິດ ບໍ່ພັດທະນາດ້ານວັດທະນະທັມເລີຍ ວັດທະນະທັມລາວກໍຈະສູນຫາຍໄປຈາກດິນແດນລາວ ເມື່ອສູນເສຍວັດທະນະທັມກໍເທົ່າກັບສູນເສຍຊາດ ດັ່ງທ່ານປະທານພັກກ່າວໄວ້ແລ້ວ ສະນັ້ນການພັດທະນາອັນໃດ ກໍຕາມທີ່ຕັດຂາດຈາກຮາກຖານ ທາງວັດທະນະທັມຂອງຕົນເອງ ກໍຈະເກີດຄວາມເສຍ ຫາຍສຸດທີ່ຈະຄະນານັບໄດ້ ຈ່ຶງຈຳເປັນທີ່ຈະຕ້ອງ ທົບທວນການພັດທະນາ ແລະສ້າງຄວາມເຂົ້າ ໃຈເຖິງການພັດນະ ທີ່ບໍ່ຕັດຂາດຈາກຮາກເຫງົ້າ ທາງວັດທະນະທັມຂອງຕົນເອງ ນີ້ຄືເລື່ອງຂອງຫລັກການ ໃຫຍ່ແຫ່ງການພັດທະນາຫລື ວັດທະນະທັມກັບການພັດທະນາ.
ໃນຄຸນລັກສະນະຂອງວັດທະນະທັມ ທີ່ວ່າວັດທະນະທັມມີຄວາມສຳພັນທາງອຳນາດນັ້ນ ຫມາຍເຖີງອຳນາດຣັດແລະອຳນາດເງິນ ອຳນາດທັງສອງຢ່າງນີ້ປົກຄົມໄປທົ່ວທຸກແຫ່ງ ອຳນາດຣັດແລະອຳນາດເງີນມີລັກສະນະລວມສູນທີ່ຮຸນແຮງຫລາຍ ຈຶ່ງດຶງດູດເອົາກິດຈະກຳຕ່າງໆ ທາງສັງຄົມເຂົ້າຫາອຳນາດທັງສອງ ສ່ວນອຳນາດວັດທະນະທັມ ອຳນາດທາງສັງຄົມ ອຳນາດການສຶກສາ ອຳນາດສາດສະຫນາຫລືແມ້ ແຕ່ການໃຫ້ຄວາມສຳຄັນ ແກ່ວັດທະນະທັມກໍບໍ່ມີຫລືມີແຕ່ນ້ອຍເຕັມທີ ກໍຈະເກີດສະພາບທີ່ອຳນາດໃນສັງ ຄົມບໍ່ສົມດຸນ ແລະຈະເກີດຊ່ອງວ່າງທາງສັງຄົມແລະເກີດບັນຫາຕ່າງໆໃນສັງຄົມຕາມມາ ຄວາມເສື່ອມທາງສີລະທັມກໍຈະເກີດຂຶ້ນ ຈຶ່ງຕ້ອງພັດທະນາວັດທະນະທັມ ໃຫ້ສົມດຸນຈ່ຶງຈະບໍ່ເສຍຊາດ.
ຄວາມແຕກຕ່າງຣະຫວ່າງວັດທະນະທັມທີ່ເປັນວັດຖຸກັບວັດທະນະທັມທີ່ບໍ່ແມ່ນວັດຖຸນັ້ນ ແທ້ທີ່ຈີງວັດທະນະທັມທັງສອງ ຢ່າງນັ້ນເປັນອັນດຽວກັນ ເຫມືອນຄຳວ່າ “ເຈົ້າຄືສິ່ງທີ່ເຈົ້າຄິດ” ຫລືຄ້າຍໆກັບຄຳວ່າ “ເຈົ້າຄືສິ່ງທີ່ເຈົ້າກິນເຂົ້າໄປນັ້ນເອງ” ຄວາມຫມາຍອັນນີ້ບໍ່ຕ້ອງຕີຄວາມໃຫ້ຍາກ ເວົ້າແບບງ່າຍໆກໍຄື “ຄິດຢ່າງໃດກໍເປັນຢ່າງນັ້ນ” ນັ້ນເອງ, ໃນວັດທະນະທັມທີ່ເປັນວັດຖຸກໍເຊັ່ນດຽວກັນ ວັດຖຸວັດທະນະທັມທີ່ເຮົາເຫັນນັ້ນລ້ວນແຕ່ແມ່ນວັດທະນະທັມທາງຈິດໃຈຫລືເປັນຕົວແທນທາງໃຈ ທາງຄວາມຄິດ ຈ່ຶງອອກມາເປັນວັດຖຸໃຫ້ເຮົາເຫັນ ສະນັ້ນເມ່ືອເຮົາເຫັນວັດຖຸວັດທະນະທັມ ແຕ່ບໍ່ເຂົ້າໃຈຄວາມຫມາຍ ຄວາມເປັນມາ ຄວາມສຳຄັນຫລືຄຸນຄ່າ ອັນນັ້ນຫມາຍເຖິງເຫັນແຕ່ຕາເນື້ອ ແຕ່ຕາໃຈແນມບໍ່ເຫັນນັ້ນ ແຫລະວັດທະນະທັມບໍ່ມີພະລັງ ຫົວໃຈສຳຄັນຂອງມັນ ຄື “ຄວາມຄິດ” ທີ່ຢູ່ເບື້ອງຫລັງວັດຖຸທາງວັດທະນະທັມ ເຫລົ່ານັ້ນຕ່າງຫາກຄຳວ່າ “ຄວາມຄິດ” ໃນທີ່ນີ້ບໍ່ໄດ້ມີຄວາມຫມາຍແຕ່ພຽງຄວາມຄິດ ທີ່ນຳໄປສູ່ການສ້າງວັດຖຸນັ້ນເທົ່ານັ້ນ ແຕ່ໝາຍຄວາມລວມໄປເຖິງສິ່ງທີ່ອາດສຳຄັນກວ່າ ຄືຄວາມຄິດທີ່ຈະໃຊ້ຫລືບໍ່ໃຊ້ ໃນທີ່ສິ່ງປະດິດນັ້ນດ້ວຍ ຕົວຢ່າງເຊັ່ນຄວາມ ຄິດແລະທິດສະດີຂອງ ອັນເບີຕ ໄອສະໄຕ ເປັນສິ່ງທີ່ຍິ່ງໃຫຍ່ຕໍ່ຄວາມຮູ້ທາງວິທະຍາສາດ ແຕ່ການສ້າງແລະການໃຊ້ຣະເບີດປະຣະມານູ ອັນເປັນມະຫັນຕະໄພຕໍ່ ມວນມະນຸດສະຊາດແລະທັມມະຊາດ ດັ່ງນັ້ນຄວາມຄິດໃນ ຄວາມຫມາຍນີ້ກໍຄື ສີລະທັມ ຈະຣິຍະທັມທີ່ນຳໄປສູ່ການກະທຳນັ້ນເອງ.
ວັດທະນະທັມທາງວັດຖຸທີ່ເປັນຮູບເຄົາຣົບຂອງຊາດເຊັ່ນເຈົ້າຟ້າງຸ່ມ ເຈົ້າໄຊຍະເຊດຖາທິຣາດ ເຈົ້າອະນຸວົງເປັນຕົ້ນກໍເຊ່ັນດຽວກັນ ຄຸນຄ່າຂອງອະນຸສາວະຣີ ເຫລົ່ານີ້ຢູ່ທີ່ຄວາມຫມາຍ ແບບຢ່າງແລະຜົນງານ ຂອງພວກເພີ່ນທີ່ລູກຫລານຄວນຈົດຈຳ ເພ່ືອນຳໄປປະຕິບັດຕາມ ເພ່ືອຮັກສາຜືນແຜ່ນດິນລາວ ເພ່ືອສ້າງສາພັດທະນາຊາດບ້ານເມືອງໃຫ້ຈະເຣີນກ້າວຫນ້າ ຫລື ພຣະພຸດທະຮູບທີ່ເປັນ ວັດຖຸທີ່ມີຄວາມສຳຄັນທັງໃນທາງພຸດທະສາສະນາ ທີ່ສ້າງດ້ວຍໂລຫະທີ່ສວຍສົດງົດງາມ ທາງສິລະປະກັມກໍມີຄວາມສຳຄັນ ແຕ່ສິ່ງທີ່ສຳຄັນຫລາຍໄປກວ່ານັ້ນ ຄືສັດທາຄວາມເຊື່ອທີ່ເປັນພະລັງຜັກດັນໃຫ້ມີການສ້າງ ແລະ ເຄົາຣົບບູຊາພຣະ ພຸດທະຮູບແລ້ວເກີດການ ປະຕິບັດຕາມພຣະທັມຄຳສັ່ງສອນ ອັນເຮັດໃຫ້ສັງຄົມບ້ານ ເມືອງມີຄວາມສະຫງົບສຸກ ດ້ວຍເຫດນີ້ນັກມະນຸດ ວິທະຍາບາງສຳນັກຈຶ່ງສະຫລຸບ ວ່າທ້າຍທີ່ສຸດແລ້ວ ສິ່ງທີ່ເຮົາຮຽກວ່າ ວັດທະນະທັມກໍຄື “ຄວາມຄິດ” ຫລື “ຣະບົບຄິດ” ທີ່ນຳໄປສູ່ການກະທຳ ຂອງມະນຸດນັ້ນເອງ.
ຫາກຄວາມເຂົ້າໃຈ ວັດທະນະທັມໃນແນວນີ້ແລ້ວ ເຮົາຈະເຫັນໄດ້ວ່າແມ່ນກະທັ່ງ ຄວາມຄິດທາງວິທະຍາສາດ ແລະໂດຍສະເພາະຢ່າງ ຍິ່ງເຕັກໂນໂລຊີ ກໍເປັນສ່ວນຫນຶ່ງ ຂອງວັດທະນະທັມ ກົດເກນທາງວິທະຍາສາດ ຄືຜົນຂອງການຄົ້ນ ພົບກົດເກນຂອງມະນຸດ ສ່ວນເຕັກໂນໂລຊີກໍຄືການ ໃຊ້ຄວາມຮູ້ຂອງມະນຸດກ່ຽວ ກັບທັມມະຊາດແລະ ກົດເກນຂອງທັມມະຊາດມາຮັບໃຊ້ມະນຸດ ຕາມຣະບົບຄວາມຄິດຂອງມະນຸດ ທີ່ປ່ຽນແປງໄປຕາມເງື່ອນໄຂຕ່າງໆ ຊຶ່ງອາດເປັນຜົນດີີຕໍ່ທັງມະນຸດ ແລະທັມມະຊາດຫລືອາດ ເປັນຜົນດີີຕໍ່ສະເພາະມະນຸດ ແຕ່ມີຜົນຮ້າຍຫລືທຳລາຍ ທັມມະຊາດກໍໄດ້ເຊັ່ນກັນ ດ້ວຍເຫດນີ້ສິ່ງທີ່ເຮົາຮຽກວ່າ ການພັດທະນາການ ທາງວັດທະນະທັມ ອາຣະຍະທັມ ວິທະຍາສາດ ແລະເຕັກໂນໂລຊີ ຖ້າບໍ່ວິເຄາະໃຫ້ຊັດ ເຈນແລະຖືກຕ້ອງ ແລ້ວສິ່ງທີ່ເຮົາເຫັນເຮົາຮູ້ ເຮົາອາດຄິດວ່າເປັນ ຄວາມກ້າວໜ້າ ຄວາມທັນສະໄໝກໍໄດ້ ແຕ່ແທ້ທີ່ຈິງແລ້ວມັນອາດ ເປັນມະຫັນຕະໄພຕໍ່ມະນຸດ ແລະທັມມະຊາດກໍໄດ້.
ສະນັ້ນໂລກທີ່ເຮົາດຳຣົງ ຊີວິດກັນຢູ່ໃນທຸກມື້ນີ້ຈຶ່ງເປັນໂລກແຫ່ງ 3 ມິຕິ ກໍຄືເປັນໂລກທີ່ປະກອບດ້ວຍ: 1. ມິຕິທີ່ເປັນຮູບປະທັມ, 2. ມິຕິທີ່ເປັນນາມະທັມແລະ 3. ມິຕິທີ່ສຳພັນຕໍ່ການກະທຳຂອງມະນຸດ ເພາະສະນັ້ນ ເມ່ືອເຮົາເປີດຕາເປີດໃຈຂອງ ເຮົາມອງໄປມຸມໃດຂອງວັດທະນະທັມ ທາງວັດຖຸໃນມິຕິທີ່ຫນ່ຶງ ເຮົາຈະຕ້ອງເຂົ້າສູ່ມິຕິທີສອງ ຄືຕາໃຈອັນຫມາຍເຖິງຄວາມຫມາຍ ຄວາມຄິດ ຄວາມສຳຄັນ ຄຸນຄ່າ ແລະສຸນທຣີຍະພາບຂອງສ່ິງນັ້ນ ຖ້າເຮົາມາມອງໃນມຸມຂອງສາສະນາ ຮ່າງກາຍຂອງມະນຸດກໍປະກອບ ດ້ວຍສ່ວນທີ່ເປັນກາຍະສັງຂານ ທີ່ປະກອບກັນຂຶ້ນຈາກ ປັດໄຈອັນໄດ້ແກ່ມະຫາພູຕະຮູບທັງ 4 ຄືດິນ ນ້ຳ ລົມ ໄຟ ກັບອີກສ່ວນຫນຶ່ງ ຄືເລື່ອງຂອງຈິດວິນຍານ ຄືຈິດແລະເຈດຕະສິກອັນເປັນເຄື່ອງຮັບຮູ້ຄວາມຮູ້ສຶກຜ່ານອາຍະຕະນະ 12 ເຮັດໃຫ້ມະນຸດປະກອບດ້ວຍຮ່າງກາຍ ຄວາມຮູ້ສຶກ ແລະອາຣົມຕ່າງໆເຂົ້ານຳກັນ ຮູບປະທັມຈຶ່ງເປັນສິ່ງທີ່ກຳນົດ ໄດ້ແລະເຫັນໄດ້ດ້ວຍຕາ ແຕ່ນາມະທັມນັ້ນຈະກຳນົດ ຫລືເຂົ້າໃຈໄດ້ດ້ວຍນາມະທັມນຳກັນເທົ່ານັ້ນ (ເວທະນາ ສັນຍາ ສັງຂານ ວິນຍານ) ແຕ່ທັງສອງຢ່າງແມ່ນອາໄສຊຶ່ງກັນແລະກັນ ຖ້າບໍ່ມີຮູບ ນາມກໍເກີດບໍ່ໄດ້ ເພາະທັງສອງຢ່າງສຳ ພັນກັນແບບກາຍອິນຊີ ເຊັ່ນດຽວກັນວັດທະນະທັມ ທີ່ເປັນວັດຖຸເປັນພຽງຮູບປະທັມ ຄວາມຫມາຍແລະຄຸນຄ່າ ທີ່ມີຢູ່ໃນວັດຖຸນັ້ນມີ ຄວາມສຳຄັນເປັນທີສອງ ແຕ່ທີ່ສຳຄັນຫລາຍກວ່ານັ້ນ ມິຕິທີສາມຄືມິຕິແຫ່ງຄວາມ ສຳພັນຂອງມັນຕໍ່ການດຳຣົງ ຢູ່ຂອງສັງຄົມຄືການກະທຳຂອງຄົນຈຶ່ງເປັນສອງສ່ິງໃນສາມມິຕິນັ້ນເອງ.
ກອງປະຊຸມໃຫຍ່ຄັ້ງທີ IX ຂອງ ພປປ.ລາວ ໄດ້ນິຍາມສັງຄົມນິຍົມວ່າ “ປະຊາຊົນຮັ່ງມີຜາສຸກ, ປະເທດຊາດມັ່ງຄັ້ງເຂັ້ມແຂງ, ສັງຄົມສາມັກຄີປອງດອງ, ປະຊາທິປະໄຕ, ຍຸຕິທໍາແລະສີວິໄລ” ສ່ວນນະ ໂຍບາຍຫລັກທາງວັດທະນະທັມກໍຄື “ລັກສະນະຊາດ ວິທະຍາສາດ ແລະມະຫາຊົນ, ວັດທະນະທັມຄືຊາດ ວັດທະນະທັມແມ່ນພະລັງດັນ ວັດທະນະທຳແມ່ນເປົ້າໝາຍຂອງການພັດທະນາ ເສຍວັດທະນະທຳຄືເສຍຊາດ ເພາະວັດທະນະທັມຄືຊາດ”. ດັ່ງນັ້ນ ຄຸນຄ່າມໍຣະດົກວັດທະນະທັມທາງ ດ້ານວັດຖຸເພ່ືອພັດທະນາປະ ເທດຊາດນັ້ນ ຈ່ຶງຢູ່ທີ່ການເຂົ້າໃຈຄວາມຄິດຄວາມຫມາຍຂອງວັດຖຸວັດທະນະທັມເພ່ືອເປັນຜົນໃນທາງປະຕິ ບັດຕາມແນວທາງຂອງພັກ ແລະຕ້ອງມີຄວາມສາມາດໃນການປັບວັດທະນະທັມທີ່ເປັນນາມະທັມ ໃຫ້ອອກມາປາກົດເປັນຮູບປະທັມໃຫ້ສາມາດສຳຜັດໄດ້ ເຊັ່ນປະຫວັດສາດລາວກໍຕ້ອງຂຽນອອກມາເປັນ ຮູບເຫລັ້ມທີ່ມີເນື້ອຫາທັນສະໄຫມນ່າອ່ານ ວັດທະນະທັມທີ່ເປັນນາມະທັມກໍ ຂຽນອອກມາໃຫ້ຄົນອ່ານ ໃຫ້ຄົນສົນໃຈ ໃຫ້ຄົນເຂົ້າໃຈ ເພ່ືອນຳໄປສູ່ການປະຕິບັດ ຫລືໃຫ້ເກີດປະໂຫຍດ ທາງເສດຖະກິດຫລືຂາຍໄດ້ນັ້ນເອງ.
ຫລັກການເບື້ອງຕົ້ນ ຂອງການປົກປັກຮັກສາ ຄຸນຄ່າມໍຣະດົກວັດທະນະທັມ ທາງດ້ານວັດຖຸເພ່ືອພັດ ທະນາປະເທດຊາດນັ້ນມີຂັ້ນຕອນດັ່ງນີ້: 1. ການຄົ້ນຄວ້າວິໄຈ ຄວນສຶກສາແລະເກັບລວບລວມຂໍ້ມູນທາງວັດທະນະທັມໃນ 4 ໝວດໃຫຍ່ແລະ 16 ຫມວດຍ່ອຍໃຫ້ໄດ້ດີເພ່ືອໃຫ້ເກິດຄວາມເຂົ້າໃຈທີ່ຖືກຕ້ອງ ເພ່ືອໃຫ້ຮູ້ຄວາມເປັນມາໃນອະດີດ ສະພາບການໃນປັດຈຸບັນ ແລະແນວທາງແກ້ໄຂ, 2. ການອະນຸຣັກ ຄວນຕ້ອງຮ່ວມກັນ ອະນຸຣັກວັດທະນະທັມທີ່ ເປັນເອກະລັກຂອງທ້ອງຖິ່ນ ໃຫ້ມີພິພິດທະພັນທ້ອງຖິ່ນ ເພື່ອສະແດງສະພາບຊີວິດ ແລະຄວາມເປັນມາຂອງຊຸມຊົນ ອັນຈະສ້າງຄວາມຮູ້ແລະຄວາມພູູມໃຈໃນຊຸມຊົນທ້ອງຖິ່ນ, 3. ການຟື້ນຟູ ເລືອກສັນວັດທະນະທັມທີ່ກຳລັງສູນຫາຍ ຫລືທີ່ສູນຫາຍໄປແລ້ວມາ ເຮັດໃຫ້ມີຄຸນຄ່າແລະມີຄວາມສຳຄັນ ຕໍ່ການດຳເນີນຊີວິດໃນທ້ອງຖິ່ນ ໂດຍສະເພາະພື້ນຖານທາງຈະຣິຍະທັມ ສິລະທັມ ບັນທັດ ຖານແລະຄ່ານິຍົມ, 4. ການພັດທະນາ ເລີ່ມສ້າງສັນວັດທະນະທັມ ໃຫ້ເໝາະສົມກັບຍຸກສະໄໝແລະເກີດປະໂຫຍດ ໃນການດຳເນີນຊີວິດປະຈຳວັນ ໂດຍໃຊ້ວັດທະນະທັມເປັນ ເປົ້າໝາຍຂອງການພັດທະນາ, 5. ການຖ່າຍທອດ ນຳວັດທະນະທັມທີ່ຜ່ານມາເລືອກ ກັ່ນກຣອງດ້ວຍເຫດແລະ ຜົນຢ່າງຮອບຄອບແລະຮອບດ້ານ ໄປຖ່າຍທອດໃຫ້ຄົນ ໃນສັງຄົມໄດ້ຮັບຮູ້ ເກີດຄວາມເຂົ້າໃຈ ຕະໜັກໃນຄຸນ ຄ່າໃນປະໂຫຍດ ຜ່ານສື່ ສະຖາບັນຄອບຄົວ ສະຖາບັນການສຶກສາ ແລະ ການຈັດກິດຈະກຳທາງວັດທະນະທັມ, 6. ສົ່ງເສີມກິດ ຈະກັມ ສົ່ງເສີມແລະສະໜັບສະໜູນ ໃຫ້ເກີດເຄືອຂ່າຍການສືບສານ ແລະພັດທະນາວັດທະນະທັມຂອງຊຸມຊົນຕ່າງໆ ເພື່ອຈັດກິດຈະກັມທາງ ວັດທະນະທັມທ້ອງຖິ່ນຢ່າງຕໍ່ເນື່ອງ, 7. ການເຜີຍແຜ່ແລກປ່ຽນ ໃຫ້ເກີດການເຜີຍ ແຜ່ທາງວັດທະນະທັມຢ່າງກວ້າງຂວາງ ດ້ວຍສື່ຕ່າງໆແລະວິທີການ ຕ່າງໆແລກປ່ຽນທາງວັດທະ ນະທັມຣະຫວ່າງກຸ່ມທ້ອງ ຖິ່ນແລະຕ່າງປະເທດ, 8. ການເສີມສ້າງນັກປຣາດ ທ້ອງຖິ່ນດ້ານວັດທະນະທັມ ເພ່ືອພັດທະນາສັກຍະພາບ ຂອງຊາວບ້ານ ໃຫ້ຊາວບ້ານມີໂອກາດສະແດງສັກຍະພາບ ດ້ານວັດທະນະທັມຢ່າງເຕັມທີ່ ມີການຍົກຍ້ອງປະກາດ ກຽດຕິຄຸນໃນລັກສະນະຕ່າງໆ. ທັງ 8 ປະເດັນນີ້ ລ້ວນແຕ່ແມ່ນຈະຕ້ອງທຳງານ ໃນເຊີງຣຸກເທົ່ານັ້ນ ບໍ່ແມ່ນຕາມມີຕາມເກີດ ຖ້າບໍ່ດັ່ງນັ້ນໄປບໍ່ລອດ.
ປະເດັນສຸດທ້າຍຂໍຍົກຕົວຢ່າງ ພາສາລາວອັນແມ່ນເອກະລັກຫນ່ຶງ ທີ່ສຳຄັນທີ່ສຸດຂອງວັດທະນະທັມລາວວ່າເຮົາ ຈະມີວິໄສທັດຕໍ່ພາສາລາວແນວໃດແດ່, ພາສາລາວກໍມີພັດທະນາການເຫມືອນ ກັບພາສາຂອງປະເທດເພ່ືອນບ້ານທີ່ມີທີ່ມາ ໃນສາຍວັດທະນະທັມດຽວກັນກັບລັງກາ ຈາມ ມອນ ພະມ້າ ຂະເຫມນ ສະຍາມແລະລາວ ຄືຮັບເອົາພາສາບາລີສັນສະກິດ ມາພັດທະນາພາສາຂອງຕົນ ລາວເຮົານັ້ນຮັບເອົາພາສາບາລີມາກ່ອນ ຄືຮັບເອົາມາໃນຍຸກສີໂຄດຕະບອງ ພາສາສັນສະກິດນັ້ນມາກັບ ພຸດທະສາສນາມະຫາຍານທີ່ເຂົ້າມາສູ່ລາວຫລັງ ຈາກພາສາບາລີ ມີຫລັກຖານຊັດເຈນທີ່ຊາຍຟອງ ອິດທິພົນມະຫາຍານທີ່ແພ່ ເຂົ້າສູ່ລຸ່ມແມ່ນ້ຳຂອງເຮັດ ໃຫ້ລາວຮັບເອົາພາສາສັນສະກິດຢ່າງເຕັມໆ ນອກຈາກນີ້ ສາສນາພຣາມຮິນດູທີ່ມີອິດທິພົນ ໃນລຸ່ມແມ່ນ້ຳຂອງກໍໃຊ້ພາສາສັນ ສະກິດເຫມືອນກັນແຕ່ຄວາມແຮງບໍ່ສູ້ມະຫາຍານ ລາວເຮົາຈ່ຶງຮັບເອົາພາສາບາລີ ຫລາຍກວ່າສັນສະກິດ ພໍພຸດທະສາສນາມະຫາຍານ ອ່ອນແຮງລົງ ລາວເຮົາຈ່ຶງເລີ່ມດັດແປງ ດັດປັບເອົາຕົວອັກສອນມາເປັນອັກສອນລາວ ໂດຍພຣະສົງສາຍລັງກາວົງ ທີ່ແຕກສານພາສາບາລີສັນສະ ກິດ ມາເຖີງສະໄຫມພຣະຍາ ຟ້າງຸ່ມລັດທິລັງກາວົງໄດ້ຖືກນຳເຂົ້າ ຈາກຂະເຫມນແບບຄົບວົງຈອນ ເມ່ືອພາສາມາບວກກັບອຳນາດ ຄວາມເດັ່ນຊັດຂອງພາສາລາວ ຈ່ຶງປາກົດຕົວເຕັມອັດຕຣາແຕ່ນັ້ນມາ ໂດຍຍຶດທັງບາລີແລະສັນສະກິດ, ບາລີໃຊ້ທາງພຸດທະສາສນາ ແຕ່ສັນສະກິດໃຊ້ ໂດຍພວກພຣາມຫລືມະໂຮງເພ່ືອ ບັນທຶກເລ່ືອງໃນທາງໂລກຫລືທາງບ້ານເມືອງ.
ບັນຫາພາສາລາວໃນປັດຈຸບັນ ຂ້າພະເຈົ້າເປັນຫ່ວງທີ່ສຸດເພາະ “ພາສາຫາຍໄປຄວາມສຳຄັນຂອງສ່ິງນັ້ນກໍຫາຍໄປ ຄຳທຸກຄຳມີປະຫວັດຄວາມເປັນມາຂອງມັນ ອັກຂະຣະແມ່ນ ສັນຍະລັກທີ່ໃຊ້ເປັນຣະຫັດເພ່ືອ ສື່ຄວາມຫມາຍຕາມຫລັກນິຣຸດຕິສາດ ພາສາເປັນຕົວກຳຫນົດຄວາມຄິດ ໄວຍາກອນເປັນຕົວ ກຳຫນົດຄວາມຄິດ ອັກຂະຣະວິທີ ວະຈີວິພາກ ວາກະຍະສັມພັນ ສັນທະລັກສະນະເປັນຕົວກຳຫນົດຄວາມຄິດ ພາສາປ່ຽນໄປຄວາມຄິດກໍປ່ຽນໄປ” ດັ່ງນັ້ນຂ້າພະເຈົ້າຈຶິ່ງຊົມເຊີຍ ຄະນະສົງລາວທີ່ພິມ ພຣະໄຕຣປິດົກສະບັບພາສາລາວ ໄດ້ເປັນຄັ້ງທຳອິດແລະເປັນຄັ້ງ ປະຫວັດສາດແຫ່ງຊາດລາວ, ແຕ່ຄົນລາວທົ່ວໄປກໍຍັງ ບໍ່ສາມາດທີ່ຈະຊົມໃຊ້ມູນມໍຣະດົກ ອັນຄົບຖ້ວນຕາມທີ່ບັນພະບຸຣຸດໄດ້ສ້າງໄວ້. ເມື່ອເບີ່ງຈາກ “Entropy” ຄືການກະຈາຍຕົວຂອງຜູ້ໃຊ້ພາສາທີ່ຄຳນວນໂດຍໃຊ້ສະມະການຄະນິດສາດ.
ວິໄສທັດຕໍ່ພາສາລາວນັ້ນ ເຮົາຈະມອງອອກເມ່ືອມີຍານຫລື ປັນຍາທີ່ຫຍ່ັງຮູ້ອະດີດຫລືຄວາມ ເປັນມາຂອງພາສາລາວ ຮູ້ສະພາບປັດຈຸບັນຂອງພາສາລາວທີ່ສ່ືຄວາມຫມາຍໄດ້ບໍ່ສົມບູນ ບໍ່ຊັດເຈນເພາະອັກຂະຣະທີ່ໃຊ້ ເປັນຣະຫັດເພ່ືອສື່ຄວາມຫມາຍບໍ່ຄົບຖ້ວນ ແລະທີ່ສຳຄັນແມ່ນ ຮູ້ວິທີການທີ່ຈະແກ້ບັນຫາຂອງພາ ສາລາວ ກໍຄືຮູ້ຫລັກໃນການວິໄຈ ທາງຄຸນນະພາບຮູ້ຜູ້ໃຫ້ຂ້ໍມູນຫລັກ ຜູ້ໃຫ້ຂໍ້ມູນທີ່ຮູ້ບາລີສັນສະກິດ ແລະຜູ້ຮູ້ໃຊ້ພາສາລາວ ທີ່ເຂົ້າໃຈຮາກສັບບາລີສັນສະກິດ ຕົວຢ່າງການສຳຫລວດຕົວ “ຣ” ເປັນການສໍາຫລວດທີ່ຜິດຫລັກ ການວິໄຈໂດຍໄປເອົາແບບທາງ ສະຖິຕິມາໃຊ້ໃນທາງຄຸນນະພາບ.
ໃນໂລກຍຸກໂລກາພິວັດນີ້ ພາສາອັງກິດມາແຮງ ພາສາອາຊຽນກໍມາແຮງ ຖ້າພາສາລາວບໍ່ເຂົ້າຮູບເຂົ້າຮອຍ ຍັງຂຽນຕາມງ່າຍຕາມ ໃຈຂາດວິຊາການແລ້ວ ພາສາລາວກໍນ່າເປັນຫ່ວງທີ່ສຸດ ເພາະໃນສະຖາ ນະການໃຫມ່ນີ້ຕົວຊີ້ວັດ ດ້ານພາສານັ້ນເປັນ ຕົວຊີ້ວັດທີ່ສຳຜັດໄດ້ ເຫັນໄດ້ ເຂົ້າໃຈໄດ້ໂດຍຕົວຊີ້ວັດທີ່ມີຢູ່ 10 ຕົວຄື: 1. ວັດຈາກຈຳນວນຜູ້ໃຊ້ພາສາລາວ (ຕົວເລກທີ່ອອກມາໃນລາວມີ 2.5 ລ້ານຄົນ, ແລະອີກ 15 ລ້ານໃຊ້ເປັນພຽງ ພາສາເວົ້າແຕ່ບໍ່ໄດ້ໃຊ້ຕົວອັກສອນ), 2. ວັດຕາມການກະຈາຍຕົວຂອງຜູ້ໃຊ້ພາສານັ້ນ, 3. ວັດຈາກດັດຊະນີການ ພັດທະນາຂອງປະຊາກອນທີ່ໃຊ້ພາສານັ້ນ (ເພາະປະຊາກອນທີ່ ພັດທະນາແລ້ວຈະໄປມີບົດບາດ ໃນກິດຈະການຕ່າງໆຂອງໂລກ ເຊ່ັນໄປສອນວິຊາການ ໃນມະຫາວິທະຍາໄລຂອງຕ່າງປະເທດ), 4. ອັດຕຣາການຈະເຣີນພັນຂອງຜູ້ໃຊ້ພາສານັ້ນ (ຫມາຍເຖີງຄົນທີ່ໃຊ້ພາສາລາວມີໂອກາດ ມີອຳນາດໃນຕ່າງປະເທດ), 5. ອັດຕຣາການເຂົ້າເຖິງອິນເຕີເນັຕຂອງຜູ້ໃຊ້ພາສາລາວ (ໃນກໍຣະນີຄົນອີສານກໍຫາຍໄປ ຄົນລາວທີ່ເຂົ້າເຖີງອິນເຕີເນັຕພາສາລາວກໍນ້ອຍລົງ), 6. ຈໍານວນບົດຄວາມພາສາລາວທີ່ນ່າສົນໃຈທີ່ໂລກຈະເຂົ້າເຖີງ (ຕ.ຍ.ເນເທີແລນ 16 ລ້ານຄົນແຕ່ມີງານຂຽນທີ່ເດັ່ນໆຕິດອັນດັບ 7 ຂອງໂລກ), 7. ຈຳນວນຄົນທີ່ເວົ້າພາສາລາວ (ໃນຂໍ້ນີ້ເມື່ອທຽບກັບຂໍ້ສອງຈະມີຈຳນວນທີ່ຫລາຍກວ່າ), 8. ວັນນະກັມທີ່ໄດ້ຮັບລາງວັນໂນເບີລ (ມະຫາສິລາກໍຍັງບໍ່ໄດ້?), 9. ການແປລຈາກລາວເປັນພາສາອ່ືນ, 10. ການແປລຈາກພາສາອ່ືນເປັນພາສາລາວ.
ທັງ 10 ຕົວຊີ້ວັດນີ້ເຮັດໃຫ້ພາສາລາວຢູ່ອັນດັບທ້າຍໆໃນໂລກປັດຈຸບັນ ແຕ່ຖ້າອີກ 30 ປີຂ້າງຫນ້າອາດຈະໄປ ທ້າຍສຸດຫລືບໍ່ຢູ່ໃນການຈັດລຳດັບເລີຍກໍໄດ້ ຈຶ່ງເຖີງເວລາແລ້ວທີ່ເຮົາຈະຕ້ອງຄິດໄວ້ ເພ່ືອຫາທາງອອກໃຫ້ແກ່ພາສາລາວຢ່າງຈີງຈັງ ສະໄຫມທີ່ຂ້າພະເຈົ້າທຳງານຢູ່ທີ່ສະຖາບັນວິທະຍາສາດການສຶກສາໃນປີ 1983 ທ່ານພູມີ ວົງວິຈິດໄດ້ກ່າວວ່າ “ອັກສອນລາວ 26 ຕົວນັ້ນໃຫ້ໃຊ້ຢູ່ໃນເຂດປົດປ່ອຍເພ່ືອຄວາມງ່າຍໃນການຂຽນ ແຕ່ເມ່ືອປະເທດຊາດມີການ ພັດທະນາແລ້ວກໍໃຫ້ນຳອັກສອນຕົວອ່ືນ ຈາກພາສາບາລີສັນສະກິດມາໃຊ້ໄດ້ຕາມຄວາມຈຳເປັນ”.
ທາງເລືອກຂອງພາສາລາວນັ້ນ ເຮົາອາດຕ້ອງເບີ່ງໃນບໍຣິບົດຂອງ ການເປັນພາສາໃນການເປັນ ເຄື່ອງມືສື່ສານຂ້າມພົມແດນຂອງຣັດແລະພົມແດນຊາດ ຫລາຍກວ່າການເປັນເຄື່ອງມືທາງການສຶກສາຫລືທາງວິຊາການ ການຄິດແບບນີ້ບໍ່ແມ່ນ ຈະເຮັດໃຫ້ໄດ້ຜົນໃນເວລາສັ້ນໆ ແຕ່ຕ້ອງໃຊ້ເວລາເປັນທົດສະວັດ ໃນການກຽມຄວາມພ້ອມ ຫາກເຮົາຕ້ອງການໃຫ້ ສປປ.ລາວ ເພີ່ມຂີດຄວາມສາມາດ ໃນການແຂ່ງຂັນໃນປີ 2030 ທີ່ຈະມາເຖີງ ຈ່ຶງເປັນສິ່ງຫນຶ່ງທີ່ເຮົາຄວນຄິດໄວ້ ເຊ່ັນການໃຊ້ວິທີການທີ່ເປັນ ສາກົນໃຫ້ຄົນທີ່ສົນໃຈເຂົ້າ ເຖີງຕົວອັກສອນລາວ ໂດຍ click ທີ່ພາສາລາວ (iPad iPhone iPod iTunes ທີ່ Steve Jobs ສ້າງໄວ້) ໃຫ້ເຫັນຕົວອັກສອນລາວແລະ ໄດ້ຟັງສຽງໄປພ້ອມ ແບບທີ່ເຂົາໃຊ້ຮຽນພາສາອັງກິດຫລືພາສາຈີນນັ້ນເອງ ຫລືເພງລາວທີ່ມ່ວນໆ ທີ່ມີອັກສອນລາວປາກົດໃຫ້ເຫັນ ຫລືຮູບເງົາທີ່ມີອັກສອນລາວ ການນຳໃຊ້ເຕັກໂນໂລຊີໃຫມ່ໆ ແບບນີ້ແມ່ນວິທີການສົ່ງເສີມພາສາລາວໄດ້ທັງນັ້ນ ອັນນີ້ເປັນວິທີຫລືແນວຄິດພື້ນທີ່ ທາງສັງຄົມຂ້າມຣັດຊາດຫລືຂ້າມພົມແດນຣັດ (Transnationalism Social Space) ຄືພາສາຂ້າມພົມແດນຣັດ ຫລືພົມແດນຊາດ ອັນຫມາຍເຖີງປາກົດການໃຫມ່ທີ່ພວມ ເກີດຂື້ນໃນຍຸກໂລກາພິວັດ ທີ່ເອີ້ນວ່າເປັນການໄຫລຣະດັບໂລກ ແຕ່ໃນສັງຄົມຣະດັບຂ້າມພົມແດນ ນັ້ນເປັນການໄຫລຣະດັບທ້ອງຖິ່ນ ຫລືຂົງເຂດເທົ່ານັ້ນ ຊຶ່ງຕົວສະແດງຫລືຕົວ ກະທຳຈະບໍ່ແມ່ນຣັດ (Non-State Actors).
ສະນັ້ນ ສ່ວນຕົວຂ້າພະເຈົ້າແມ່ນ ເປັນຫ່ວງພາສາລາວທີ່ບໍ່ສາມາດພັດທະນາ ຕາມທັມມະຊາດຂອງມັນໄດ້ ເຫມືອນເພ່ືອນບ້ານທີ່ຢູ່ໃນສາຍວັດທະນະທັມດຽວກັນ ໂດຍສະເພາະການໃຊ້ອັກສອນລາວພຽງຊາວຫົກເຄ່ີງຫລື 261/2 ເພາະຕົວ “ຣ” ຖືກໃຊ້ພຽງເຄີ່ງດຽວ ໃນຄວາມຮູ້ອັນເລັກນ້ອຍຂອງຂ້າພະເຈົ້ານັ້ນ ເຫັນວ່າເປັນການບໍ່ສອດຄ່ອງກັບ ທິດສະດີໂຄງສ້າງຫນ້າທີ່ນິຍົມ ແລະທິດສະດີສັນຍະລັກສຳພັນ, ການແກ້ໄຂບັນຫາພາສາລາວ ນັ້ນຂ້າພະເຈົ້າເຄີຍເວົ້າຫລາຍຄັ້ງວ່າ ງ່າຍນິດດຽວຄື “ໃຫ້ເອົາຕົວ ຣ ເຂົ້າທີ່” ເປັນຫຍັງຂ້າພະເຈົ້າຈຶ່ງເວົ້າແນວນີ້ ກໍຍ້ອນເຫັນວ່າບັນ ຫາຫລັກຂອງພາສາລາວຢູ່ທີ່ “ຣ” ເທົ່ານັ້ນ ເພາະຕົວ “ຣ” ເປັນຕົວຂັດຈັງ ຫວະອັກສອນຕົວອ່ືນໆ ເຫມືອນທິດສະດີໂຄງສ້າງຫນ້າທີ່ນິຍົມທີ່ບອກວ່າ ອະໄວຍະວະທຸກສ່ວນ ໃນຮ່າງກາຍມີຫນ້າທີ່ຂອງມັນ ຖ້າມັນມີຄວາມສົມ ບູນອະໄວຍະວະສ່ວນອ່ືນກໍສົມບູນ ຫລືເຫມືອນກົນໄກການທຳງານ ຂອງນາລິກາຖ້າກົນໄກໃດຫນ່ຶງຂັດຂ້ອງນາລິກາກໍເດີນ ຍາກຫລືເກືອບບໍ່ເດີນ ໃນທາງພາສາກໍຄືກັນ ເມື່ອຕົວ “ຣ” ເປັນອຸປະສັກໂດຍມັນບໍ່ເຂົ້າທີ່ ອັນເປັນທີ່ຂອງມັນ ແຕ່ຕົວອື່ນມາເຂົ້າແທນ ເຊ່ັນຣັດເປັນລັດ, ຣົດເປັນລົດ, ພາຣະເປັນພາລະ, ຣາຊາເປັນລາຊາ, ຣັດຖະການເປັນລັດຖະການ, ເອກະຣາດເປັນເອກະລາດ, ກໍຣະນີເປັນກໍລະນີ, ຣາສີເປັນລາສີ, ຣະດູການເປັນລະດູການ, ຣະບຽບເປັນລະບຽບ, ຣະຫັດເປັນລະຫັດ ເປັນຕົ້ນ ການກະທຳແບບນີ້ນອກຈາກ ບໍ່ຖືກຕາມທິດສະດີ ໂຄ້ງສ້າງຫນ້າທີ່ແລ້ວ ຍັງສະແດງວ່າ ບໍ່ຮູ້ທິດສະດີສັນຍະລັກ ສຳພັນທີ່ໃຊ້ອັກສອນ ຮູບຮ່າງ ວັດຖຸແລະສີສັນເປັນສື່ ຄວາມຫມາຍຫລືເພື່ອ ສື່ຄວາມຫມາຍ ເມື່ອໃຊ້ຜິດຫລືບໍ່ໃຊ້ມັນກໍບໍ່ສື່ ສະນັ້ນຖ້າສາມາດເອົາຕົວ “ຣ” ເຂົ້າທີ່ໄດ້ຕາມຄວາມ ຈໍາເປັນຫລືຕາມທີ່ມາ ຂອງມັນໄດ້ແລ້ວ ຕົວອ່ືນໆກໍຄ່ອຍໆປັບ ແຕ່ກໍບໍ່ແມ່ນທັງຫມົດ ຕ້ອງເບີ່ງຕາມທີ່ການ ຂັດຈັງຫວະຫລືເມື່ອໃຊ້ຕົວອື່ນ ແທນແລ້ວມີບັນຫາຊ່ຳໃດ, ຫລື ຖ້າມີຜູ້ຮູ້ຈີງກໍຄວນເຊີນມາອະທິ ບາຍປະເດັນນີ້ແກ່ ສາທາຣະນະຊົນໃນ ຮູບບົດຄວາມຫລືຕຳຣາຫລື ການວິໄຈທາງຄຸນນະພາບທີ່ຖືກຕ້ອງ ຖ້າບໍ່ດັ່ງນັ້ນ ອາດຫມາຍເຖີງເຮົາບໍ່ ຮູ້ທີ່ມາຂອງພາສາລາວ ບໍ່ຮູ້ຄວາມເປັນມາ ຂອງພາສາລາວ ບໍ່ເຂົ້າໃຈພາບລວມຂອງທີ່ ມາຂອງພາສາໃນຂົງເຂດດຽວກັນ; ຖ້າຕົວ “ຣ” ເຂົ້າທີ່ແລ້ວ ຕໍ່ຈາກນັ້ນຈຶ່ງທຳວັດຈະ ນານຸກົມໃຫ້ໄດ້ ມາດຕະຖານທີ່ໃກ້ຄຽງກັບ ພຣະຣາຊະໂອງການທີ່ 10 ຫລືໃຫ້ດີກວ່າ ໂດຍຄຳທຸກຄຳໃຫ້ມີຄຳທີ່ເປັນຮາກສັບ ທີ່ເຕັມສ່ວນຢູ່ໃນວົງເລັບທີ່ພິມດ້ວຍຕົວຫນາ ຈາກນັ້ນອະທິບາຍທີ່ມາທີ່ໄປໃນການສະກົດວ່າມີແນວໃດແນ່ ໂດຍໃຫ້ຍຶດທາງສາຍກາງ (ມັດຊິມາ) ຄືການຮັກສາເຫງົ້າ ແຕ່ບໍ່ແມ່ນຮັກສາຮາກ ເຊ່ັນ ສາຕ ຖ້າຂຽນເຕັມເປັນ ສາສຕຣ໌ ແຕ່ບໍ່ຄວນເປັນ ສາດ ເພາະຄວາມຫມາຍເປັນອື່ນໄດ້, ປະວັຕສາຕ ຂຽນເຕັມຄືປະວັຕຕິສາຕຣ໌, ຣັຕ ຂຽນເຕັມຄື ຣັຕຕະນະ, ທາຕ ມາຈາກ ທາຕຸ, ຊາຕ ມາຈາກ ຊາຕິແລະຄຳອ່ືນໆເຊ່ັນ ວັດ(ແທກ) ວັທ(ວັດທະນາ) ວັຕ(ກົມ) ວັຖ(ເລ່ືອງ-ຊີ້ແຈງ) ວັຈ(ຄຳ-ວາຈາ) ວັສ(ຝົນ) ວັຊ(ຜິດ-ໂທດ) ຕົວຢ່າງທັງ 7 ຄຳຂອງຄຳວ່າ “ວັດ” ທີ່ຍົກມານີ້ອອກສຽງດຽວຄື ວັດ ແຕ່ມີຄວາມຫມາຍຕ່າງ ຖ້າເຮົາໃຊ້ ວັດ ຄຳດຽວ ມັນກໍແທນຄຳດຽວ ເພາະອັກສອນຫລືຕົວອັກສອນ ມັນຈະສ່ືຄວາມຫມາຍ ເມື່ອບໍ່ເຫັນມັນກໍສື່ບໍ່ໄດ້ ຈຶ່ງຄວນພະຍາມນຳຄົນລາວ ເຂົ້າສູ່ຄວາມເປັນຈີງທີ່ບັນພະບຸຣຸດລາວສ້າງເອົາໄວ້ ເພື່ອໃຫ້ຄົນລາວຄ່ອຍໆຟື້ນຄວາມເຂົ້າໃຈກັບຄືນມາ ຈະຖືວ່າເລັກນ້ອຍບໍ່ໄດ້ ເພາະເລັກນ້ອຍຄືໃຫຍ່ຕາມທິດສະດີ reductionism ພ້ອມກັນນັ້ນກໍເຂົ້າໄປ ຈັດການກັບຕົວຊີ້ວັດທັງ 10 ຕົວໃຫ້ໄດ້ແລ້ວ ກໍເຊ່ືອວ່າພາສາລາວ ຈະຍັງມີໂອກາດເປັນພາສາ ຫນ່ຶງໃນໂລກ ແລະຂະຫຍັບອັນດັບຂື້ນມາໄດ້ ຕາມການຈັດຂອງ “Entropy”.
ສະຣຸບ: ສິດທິມະນຸດຊົນດ້ານວັດທະນະທັມມີເປົ້າໝາຍ ເພື່ອຈັນໂລງຄວາມເປັນມະນຸດໃນວັດທະ ນະທັມນັ້ນໆ ກໍຄືໃນກຳເນິດຂອງພາສານັ້ນໆ ແຕ່ເນື່ອງຈາກຄວາມເປັນມະນຸດ ທີ່ຕ້ອງປະກອບຂຶ້ນດ້ວຍສອງສ່ວນຄື ສ່ວນທີ່ເປັນປັດເຈກະຊົນ ກັບສ່ວນທີ່ເປັນສະມາຊິກ ຂອງກຸ່ມຊຸມຊົນແລະສັງຄົມ ວັດທະນະທັມຈຶ່ງຕ້ອງຈັນ ໂລງມະນຸດທັງໃນສອງຖານະດັ່ງກ່າວ ທັງນີ້ເພື່ອຄວາມຢູ່ລອດປອດໄພ ແລະການພັດທະນາຂອງປັດເຈກະຊົນ ກຸ່ມຊຸມຊົນແລະສັງຄົມພ້ອມກັນໄປ ດັ່ງນັ້ນຈຶ່ງກ່າວໄດ້ວ່າ ວັດທະນະທັມດັ້ງເດີມນອກຈາກ ຈະຕ້ອງບໍ່ຖືກທຳລາຍແລ້ວ ກັບຕ້ອງສົ່ງເສີມຄວາມ ເປັນຮາກເຫງົ້າດັ້ງເດີມ ມະນຸດທີ່ມີສັກສີ ມີສິດທິເສລີພາບ ຄວາມສະເໝີພາບ ແລະພະຣາດອນພາບ ຣະຫວ່າງມະນຸດໃນຖານະ ທີ່ເປັນປັດເຈກະຊົນ ແລະພ້ອມກັນນັ້ນສິດທິ ເສລີພາບ ຄວາມສະເໝີພາບ ແລະພະຣາດອນພາບ ຂອງປັດເຈກະຊົນກໍຕ້ອງຄຳນຶງເຖິງວັດທະນະທຳ ດັ້ງເດີມຂອງເຂົາດ້ວຍເຊັ່ນດຽວກັນ ກ່າວອີກຢ່າງໜຶ່ງກໍຄື ສິດທິມະນຸດກັບວັດທະນະທັມ ດັ້ງເດີມຂອງເຂົາຈະຕ້ອງໄດ້ຮັບການປົກປັກຮັກສາ ແລະບູຣະນາການໃຫ້ຍັງຄົງຢູ່ຕໍ່ໄປ.
ບັນນານຸກົມ:
ກະຊວງຖະແຫລງຂ່າວແລະວັດທະນະທັມ. (2010). ນະໂຍບາຍການພັດທະນາດ້ານ ຖະແຫລງຂ່າວແລະວັດທະນະທັມຕັ້ງແຕ່ປີ 2010-2020 ສາທາຣະນະຣັດປະຊາທິປະໄຕປະຊາຊົນລາວ. ນະຄອນຫລວງວຽງຈັນ: ໂຮງພິມແຫ່ງລັດ.
ໄກສອນ ພົມວິຫານ. (1976). ການປ່ຽນແປງລະບອບການປົກຄອງ. ນະຄອນຫລວງວຽງຈັນ: ໂຮງພິມແຫ່ງລັດ.
ຄະນະໂຄສະນາອົບຮົມສູນກາງພັກ. (2006). ແນວຄິດຂອງປະທານໄກສອນ ພົມວິຫານໃນການສ້າງແລະຂະຫຍາຍລະບອບປະຊະທິປະໄຕ ປະຊາຊົນຕາມເສັ້ນທາງສັງຄົມນິຍົມ. ນະຄອນຫລວງວຽງຈັນ: ໂຮງພິມແຫ່ງລັດ.
ຄະນະໂຄສະນາອົບຮົມສູນກາງພັກ. (2003). ມາດຕະຖານຄວາມຮູ້ດ້ານທິດສະດີ-ການເມືອງຊັ້ນຕົ້ນ (ສຳລັບພະນັກງານ). ຮ່າໂນ້ຍ: ສຳນັກພິມຈຳຫນ່າຍການເມືອງແຫ່ງຊາດ.
ຄະນະຊີ້ນຳຄົ້ນຄວ້າທິດສະດີແລະພຶດຕິກັມສູນກາງພັກ. (1997). ປະຫວັດສາດພັກປະຊາຊົນປະຕິວັດລາວ (ໂດຍສັງເຂບ). ນະຄອນຫລວງວຽງຈັນ: ໂຮງພິມແຫ່ງລັດ.
ສະຖາບັນການເມືອງແລະການປົກຄອງແຫ່ງຊາດ ຄະນະວິຊາປັດຊະຍາ. (2004). ປື້ມແບບຮຽນວິຊາທິດສະດີວັດ ທະນະທັມ. ນະຄອນຫລວງວຽງຈັນ: ໂຮງພິມແຫ່ງລັດ.
ສຸເນດ ໂພທິສານແລະຄະນະ. (2000). ປະຫວັດສາດລາວ ດຶກດຳບັນ-ປັດຈຸບັນ. ນະຄອນຫລວງວຽງຈັນ: ໂຮງພິມແຫ່ງລັດ.
ສຸເນດ ໂພທິສານ. (2549). ສັງຄົມ-ວັດທະນະທຳລາວໃນ “ລາວສຶກສາ” ໜ້າ147-206, ມະຫາສາຣະຄາມ: ສະຖາບັນວິໄຈສິລະປະແລະວັດທະນະທຳອີສານ, ມະຫາວິທະຍາໄລ ມະຫາສາຣະຄາມ.
ສຸເນດ ໂພທິສານ. (2010). ທິດສະດີພະລະວັດແລະກະບວນທັດທາງວັດທະນະທຳ. ມະຫາສາຣະຄາມ: ສະຖາບັນວິໄຈສິລະປະແລະວັດທະນະທຳອີສານ, ມະຫາວິທະຍາໄລ ມະຫາສາຣະຄາມ.
ສຸເນດ ໂພທິສານ. (2009). ທິດສະດີຄວາມສຳພັນເຊີງຊາດພັນວັນນາ, ມະຫາສາຣະຄາມ: ສະຖາບັນວິໄຈສິລະປະແລະວັດທະນະທຳອີສານ, ມະຫາວິທະຍາໄລມະຫາສາຣະຄາມ.
ສຸເນດ ໂພທິສານ. (2009). ການວິໄຈທາງວັດທະນະທັມ, ມະຫາສາຣະຄາມ: ສະຖາບັນວິໄຈສິລະປະແລະວັດທະນະທຳອີສານ, ມະຫາວິທະຍາໄລມະຫາສາຣະຄາມ.
ສຸເນດ ໂພທິສານ. (2007). ສາມເສົ້າວິທະຍານິພົນເຊີງຄຸນນະພາບ, ມະຫາສາຣະຄາມ: ສະຖາບັນວິໄຈສິລະປະແລະວັດທະນະທຳອີສານ, ມະຫາວິທະຍາໄລມະຫາສາຣະຄາມ.
ສຸເນດ ໂພທິສານ. (2007). ສາສນາສາດ, ມະຫາສາຣະຄາມ: ສະຖາບັນວິໄຈສິລະປະແລະວັດທະນະທຳອີສານ, ມະຫາວິທະຍາໄລມະຫາສາຣະຄາມ.
ສຸເນດ ໂພທິສານ. (2006). ວັດທະນະທັມຂອງກຸ່ມຊາດພັນລາວ, ມະຫາສາຣະຄາມ: ສະຖາບັນວິໄຈສິລະປະແລະວັດທະນະທຳອີສານ, ມະຫາວິທະຍາໄລມະຫາສາຣະຄາມ.
ສຸເນດ ໂພທິສານ. (2009). ການວິໄຈຂວ້າມວັດທະນະທັມ, ມະຫາສາຣະຄາມ: ສະຖາບັນວິໄຈສິລະປະແລະວັດທະນະທຳອີສານ, ມະຫາວິທະຍາໄລມະຫາສາຣະຄາມ.
ສຸເນດ ໂພທິສານ. (2007). ສຳມະນາແນວຄິດທິດສະດີທາງສັງຄົມສາດເຊີງບູຣະນາການ, ມະຫາສາຣະຄາມ: ສະຖາບັນວິໄຈສິລະປະແລະວັດທະນະທຳອີສານ, ມະຫາວິທະຍາ ໄລມະຫາສາຣະຄາມ.
ສຸເນດ ໂພທິສານ. (2547). ປະຫວັດສາດທ້ອງຖິ່ນລຸ່ມແມ່ນ້ຳຂອງ, ໃນລວມບົດຄວາມທາງວິຊາການໄທສຶກສາ ເອກະສານລຳດັບທີ 1 ຫນ້າ 10-18, ມະຫາສາຣະຄາມ: ໂຄງການປະຣິນຍາເອກໄທສຶກສາ ຄະນະມະນຸດສາດແລະສັງຄົມສາດ, ມະຫາວິທະຍາໄລມະຫາສາຣະຄາມ.
ສຸເນດ ໂພທິສານ. (2007). ການວິໄຈປະຍຸກທາງວັດທະນະທັມ, ມະຫາສາຣະຄາມ: ສະຖາບັນວິໄຈສິລະປະແລະວັດທະນະທຳອີສານ, ມະຫາວິທະຍາໄລມະຫາສາຣະຄາມ.
ສຸເນດ ໂພທິສານ. (2554). ຄວາມເຊ່ືອ ປັດຊະຍາ ສາສນາແລະວັດທະນະທຳ, ຂອນແກ່ນ: ຄະນະສິລະປະກັມສາດ, ມະຫາວິທະຍາໄລຂອນແກ່ນ.
Article Published Date Hits: 1772


c: text/html

text:
ສະຫາຍ ຫງວຽນຝູຈ້ອງ, ເລຂາທິການໃຫຍ່ ພັກກອມມູນິດຫວຽດນາມ, ກ່າວຄຳປາໄສ ທີ່ກອງປະຊຸມໃຫຍ່ຄັ້ງທີ XI ກຳມະບານຫວຽດນາມ
ວ.ກ - ຢູ່ກອງປະຊຸມໃຫຍ່ ຜູ້ແທນທົ່ວປະເທດຄັ້ງທີ XI ກຳມະບານຫວຽດນາມ ສະໄໝປີ 2013 - 2018, ສະຫາຍ ຫງວຽນຝູຈ້ອງ ເລຂາທິການໃຫຍ່ ຄະນະບໍລິຫານງານສູນກາງ ພັກກອມມູນິດ ຫວຽດນາມ ມີບົດປາໄສທີ່ສຳຄັນ. ວາລະສານກອມມູນິດ ຂໍເປັນກຽດສະເໜີຕໍ່ເພື່ອນຜູ້ອ່ານ ບົດປາໄສດັ່ງກ່າວ.
ໂດຍຕາງໜ້າຄະນະບໍລິຫານງານສູນກາງພັກ, ຂ້າພະເຈົ້າຂໍຊົນເຊີຍຢ່າງສຸດໃຈຕໍ່ກອງປະຊຸມໃຫຍ່, ຊົນເຊີຍບັນດາທ່ານແຂກຜູ້ມີກຽດ ພ້ອມດ້ວຍຜູ້ແທນເກືອບ 950 ທ່ານທີ່ເປັນຕົວແທນໃຫ້ແກ່ເຈດຈຳນົງ ຄວາມປາຖະໜາ ແລະ ສະຕິປັນຍາ ຂອງຊົນຊັ້ນກຳມະກອນ ຜູ້ອອກແຮງງານ ແລະ ການຈັດຕັ້ງກຳມະບານຂັ້ນຕ່າງໆ ທີ່ມາຮ່ວມກອງປະຊຸມໃຫຍ່…
ຊົນຊັ້ນກຳມະກອນຫວຽດນາມເຄີຍມີພ້ອມມູນເຊື້ອຮັກຊາດ ແລະ ປະຕິວັດ, ໄດ້ມີການປະກອບສ່ວນຫຼາຍໆຢ່າງທີ່ໃຫຍ່ຫຼວງທີ່ສຸດ ໃນພາລະກິດປະຕິວັດອັນສະຫງ່າງາມຂອງຊາດ. ຜ່ານໄລຍະເວລາກວ່າ 25 ປີແຫ່ງການປ່ຽນແປງໃໝ່, ພ້ອມກັນກັບວິວັດການຫັນເປັນອຸດສາຫະກຳ ທັນສະໄໝ, ຊົນຊັ້ນກຳມະກອນຫວຽດນາມ ນັບມື້ນັບຂະຫຍາຍຕົວ ເຕີບໃຫຍ່ ແລະ ພວມເສີມຂະຫຍາຍບົດບາດ ເປັນຊົນຊັ້ນນຳພາການປະຕິວັດ ໂດຍຜ່ານກອງກຳລັງນຳໜ້າຄືພັກກອມມູນິດຫວຽດນາມ, ເປັນພື້ນຖານການເມືອງ - ສັງຄົມທີ່ໝັ້ນຄົງໜັກແໜ້ນຂອງພັກ ແລະ ລັດຫວຽດນາມ …
ກຳມະບານໄດ້ຜ່ານຜ່າຄວາມຫຍຸ້ງຍາກສັບສົນຫຼາຍຢ່າງ, ສືບຕໍ່ປ່ຽນແປງໃໝ່ເນື້ອໃນແລະແບບວິທີການເຄື່ອນໄຫວ, ດຶງດູດ ເຕົ້າໂຮມກຳມະກອນ ລັດຖະກອນ ຜູ້ອອກແຮງງານນັບມື້ນັບຫຼວງຫຼາຍ; ຕັ້ງໜ້າໂຄສະນາ ເຜີຍແຜ່ ແລະ ປະຕິບັດແນວທາງຂອງພັກ, ນະໂຍບາຍ ກົດໝາຍຂອງລັດ; ເປັນພິເສດແມ່ນ ໄດ້ເປັນຜູ້ຕາງໜ້າ ປົກປັກຮັກສາຜົນປະໂຫຍດອັນຖືກກົດໝາຍ ສົມເຫດສົມຜົນຂອງກຳມະກອນ ຜູ້ອອກແຮງງານ. ມີຫຼາຍຂະບວນການແຂ່ງຂັນທີ່ກຳມະບານເປັນຜູ້ປຸກລະດົມ ຈັດຕັ້ງປະຕິບັດ ໄດ້ຮັບປະສິດທິຜົນດີ... ປະກົດມີຫຼາຍແບບຢ່າງທີ່ດີເດັ່ນ ກ້າວໜ້າ, ຫຼາຍໝູ່ຄະນະມີຜົນງານດີເດັ່ນພິເສດ ໄດ້ຮັບການຍົກຍ້ອງ ຍ້ອງຍໍໃຫ້ລາງວັນ. ກຳມະບານກໍ່ໄດ້ຕັ້ງໜ້າເຂົ້າຮ່ວມການກໍ່ສ້າງພັກ, ໄດ້ເພີ່ມເຕີມພະນັກງານທີ່ເຕີບໃຫຍ່ຈາກຂະບວນການກຳມະກອນ ແລະ ຈາກການເຄື່ອນໄຫວກຳມະບານ ຫຼາຍຄົນໃຫ້ພັກ. ການພົວພັນຮ່ວມມື ມິດຕະພາບ ລະຫວ່າງກຳມະບານຫວຽດນາມ ກັບບັນດາການຈັດຕັ້ງກຳມະບານສາກົນ, ກຳມະບານຂອງປະເທດຕ່າງໆ ກໍນັບມື້ນັບເປີດກວ້າງ…
ແຕ່ກໍຕ້ອງຮັບຮູ້ວ່າ, 5 ປີທີ່ຜ່ານມາ, ຂະບວນການກຳມະກອນ ແລະ ການເຄື່ອນໄຫວຂອງອົງການກຳມະບານ ກໍ່ມີຈຸດອ່ອນແລະຂໍ້ຈຳກັດບາງຢ່າງ... ຢູ່ໃນກອງປະຊຸມໄຫຍ່ນີ້, ບັນດາຜູ້ແທນຄວນແລກປ່ຽນ ສົນທະນາ ປະເມີນຄ່າສະພາບການ 5 ປີຜ່ານມາໃຫ້ຖືກຕ້ອງ; ກຳນົດແຈ້ງທິດທາງ ໜ້າທີ່ກໍ່ສ້າງຊົນຊັ້ນກຳມະກອນ ແລະ ຍູ້ແຮງການເຄື່ອນໄຫວຂອງການຈັດຕັ້ງກຳມະບານ ໃນສະໄໝແຫ່ງການຍູ້ແຮງການຫັນເປັນອຸດສາຫະກຳ ທັນສະໄໝ ແລະ ເຊື່ອມໂຍງເຂົ້າກັບສາກົນ.
ກອງປະຊຸມໃຫຍ່ຄັ້ງທີ XI ຂອງພັກໄດ້ວາງທິດທາງ ໜ້າທີ່ຂອງການປະຕິວັດປະເທດເຮົາໃນ 5 ປີ 2011 – 2015 ອອກມາແລ້ວ. ຕໍ່ກັບຊົນຊັ້ນກຳມະກອນ, ພັກເຮົາກຳນົດແຈ້ງ: ກໍ່ສ້າງຊົນຊັ້ນກຳມະກອນໃຫ້ເຕີບໃຫຍ່ເຂັ້ມແຂງ, ມີຄວາມຕື່ນຕົວຊົນຊັ້ນ ແລະ ຫຼັກໝັ້ນການເມືອງອັນໜັກແໜ້ນ; ມີສະຕິພົນລະເມືອງ, ຮັກຊາດ, ຮັກລັດທິສັງຄົມນິຍົມ, ເປັນຕົວແທນໃຫ້ແກ່ຍອດແຍວັດທະນະທຳແຫ່ງຊາດ; ຮູ້ສຶກໄວໄຫວພິບ ແລະ ໝັ້ນຄົງໜຽວແໜ້ນ ຕໍ່ໜ້າການຜັນປ່ຽນອັນສັບສົນຂອງສະພາບການໂລກ ແລະ ຕໍ່ການປ່ຽນແປງຂອງສະພາບການພາຍໃນປະເທດ; ມີຈິດໃຈຊາດ ແລະ ສາມັກຄີ ຮ່ວມມືກັບສາກົນ.
ຂ້າພະເຈົ້າເຫັນດີນຳທິດທາງ ໜ້າທີ່ຂອງສະໄໝ 2013 - 2018 ທີ່ຄະນະບໍລິຫານງານສະຫະພັນໃຫຍ່ແຮງງານຫວຽດນາມສະໄໝທີ X ສະເໜີຕໍ່ກອງປະຊຸມໃຫຍ່, ພິເສດແມ່ນ ກ່ຽວກັບຈຸດໝາຍ ໜ້າທີ່ຈຸດໜັກໃຈກາງ ບັນດາວິທີແກ້ໄຂໃຫຍ່. ພຽງແຕ່ຂໍເນັ້ນໜັກ ເຈາະຈີ້ມບາງບັນຫາເພື່ອໃຫ້ກອງປະຊຸມໃຫຍ່ສົນທະນາ ພິຈາລະນາ ແລະ ຕັດສິນຕົກລົງ.
ທີໜຶ່ງ, ກອງປະຊຸມໃຫຍ່ຜູ້ແທນທົ່ວປະເທດຄັ້ງທີ XI ຂອງກຳມະບານຫວຽດນາມ ດຳເນີນໄປໃນສະພາບການທີ່ທົ່ວພັກ ທົ່ວປວງຊົນ ແລະ ທົ່ວກອງທັບເຮົາພວມຕັ້ງໜ້າພະຍາຍາມປະຕິບັດມະຕິກອງປະຊຸມໃຫຍ່ຄັ້ງທີ XI ຂອງພັກ ແລະ ປະຕິບັດບັນດາມະຕິຕົກລົງຂອງຄະນະບໍລິຫານງານສູນກາງພັກ... ນີ້ແມ່ນໂອກາດດີເພື່ອໃຫ້ກອງປະຊຸມໃຫຍ່ປຶກສາພິຈາລະນາ ແລະ ຊອກຫາວິທີກໍ່ສ້າງຊົນຊັ້ນກຳມະກອນ ແລະ ການຈັດຕັ້ງກຳມະບານໃຫ້ໝັ້ນຄົງເຂັ້ມແຂງຍິ່ງຂຶ້ນ. ເພາະສະນັ້ນ, ຕ້ອງກຳແໜ້ນ ແລະ ຊາບຊືມຢ່າງເລິກເຊິ່ງ ບັນດາທັດສະນະ ແນວຄິດຊີ້ນຳຂອງມະຕິກອງປະຊຸມໃຫຍ່ຄັ້ງທີ XI ຂອງພັກ, ໂຄງການການເມືອງ ແລະ ແຜນຍຸດທະສາດພັດທະນາເສດຖະກິດ - ສັງຄົມໃນສະໄໝໃໝ່; ບັນດາມະຕິຂອງສູນກາງພັກ; ກຳແໜ້ນສະພາບການ ແລະ ຄວາມມຸ່ງມາດປາຖະໜາອັນສົມເຫດສົມຜົນຂອງກຳມະກອນ ເປັນເສນາທິການໃຫ້ແກ່ພັກ-ລັດ ໃນການວາງນະໂຍບາຍ ມາດຕະການອັນລະອຽດອອກມາ ເພື່ອນຳເອົາທັດສະນະ ແນວຄິດ ແຜນນະໂຍບາຍຂອງພັດເຂົ້າສູ່ຊີວິດການເປັນຢູ່.
ທີສອງ, ກຳມະບານຕ້ອງເອົາໃຈໃສ່ ເຮັດໃຫ້ໄດ້ດີກວ່າອີກໜ້າທີ່ກໍ່ສ້າງຊົນຊັ້ນກຳມະກອນ ສົມກຽດເປັນກຳລັງຫຼັກແຫຼ່ງແກ່ນສານ, ນຳໜ້າໃນພາລະກິດການປ່ຽນແປງໃໝ່, ການຫັນເປັນອຸດສາຫະກຳ ທັນສະໄໝ. ປັດຈຸບັນນີ້, ປະເທດຊາດພວມຫັນປ່ຽນຢ່າງແຂງແຮງ ໃນຂະບວນວິວັດການຫັນເປັນອຸດສາຫະກຳ ທັນສະໄໝ, ປະຕິບັດສອງໜ້າທີ່ຍຸດທະສາດສ້າງສາ ແລະ ປົກປັກຮັກສາປະເທດຊາດ. ມີຄວາມຮຽກຮ້ອງຕ້ອງການໃໝ່ ບັນຫາໃໝ່ຫຼາຍຢ່າງທີ່ສຸດທີ່ຕັ້ງອອກມາ, ມັນຮຽກຮ້ອງໃຫ້ຖັນແຖວກຳມະກອນ ຜູ້ອອກແຮງງານຕ້ອງບືນຕົວຂຶ້ນສູ່ລະດັບໃໝ່ - ລະດັບສູງຊຶ່ງບໍ່ພຽງແຕ່ການອອກແຮງງານທີ່ມີສະຕິປັນຍາ ແລະ ປະດິດສ້າງເທົ່ານັ້ນ, ຫາກມີທັງຄວາມຮັບຮູ້ກ່ຽວກັບບົດບາດ ທີ່ຕັ້ງການເມືອງອັນໃຫຍ່ຫຼວງຂອງຊົນຊັ້ນກຳມະກອນ - ຊົນຊັ້ນທີ່ເປັນເຈົ້າຊາຕາກຳຂອງປະເທດຊາດ, ຊຶ່ງພວມມີການຂະຫຍາຍຕົວທາງດ້ານປະລິມານ ແລະ ຄຸນນະພາບ ຕາມທິດທີ່ນັບມື້ນັບຫັນເປັນປັນຍາຊົນ. ພວກເຮົາຮັບຮູ້ຢ່າງເລິກເຊິ່ງວ່າ, ຊົນຊັ້ນກຳມະກອນຂອງປະເທດເຮົາເຖິງວ່າຍັງໜຸ່ມນ້ອຍກໍ່ຕາມ ແຕ່ຍ້ອນມີຄຸນນະພາບການເມືອງ ແລະ ມີມູນເຊື້ອປະຕິວັດອົງອາດກ້າແກ່ນ, ພັດຍັງມີກອງກຳລັງນຳໜ້າຂອງຕົນຄືພັກກອມມູນິດ, ດັ່ງນັ້ນຊົນຊັ້ນກຳມະກອນຍັງຄົງເປັນ ແລະ ສືບຕໍ່ເປັນຊົນຊັ້ນນຳພາການປະຕິວັດ. ປະຫວັດສາດກວ່າສາມສ່ວນສີ່ສະຕະວັດທີ່ຜ່ານມາ ຢັ້ງຢືນວ່າ ຊົນຊັ້ນກຳມະກອນຫວຽດນາມ ຍາມໃດກໍ່ຢືນຢູ່ໃຈກາງບັນດາເຫດການການເມືອງທີ່ສຳຄັນຂອງປະເທດ, ສືບທອດ ແລະ ເສີມສ້າງມູນເຊື້ອຂອງຊາດໃຫ້ສະຫງ່າງາມຍິ່ງຂຶ້ນ.
ເພື່ອກໍ່ສ້າງຊົນຊັ້ນກຳມະກອນໃຫ້ນັບມື້ນັບເຂັ້ມແຂງ, ກ່ອນອື່ນໝົດຕ້ອງເອົາໃຈໃສ່ຍົກສູງຄວາມຮັບຮູ້ ຫຼັກໝັ້ນການເມືອງ ແລະ ລະດັບດ້ານຕ່າງໆຂອງຊົນຊັ້ນກຳມະກອນ, ກໍ່ສ້າງພະນັກງານທີ່ມີຕົ້ນກຳເນີດຈາກກຳມະກອນ, ເບິ່ງແຍງດູແລຜົນປະໂຫຍດແທດຕົວຂອງຖັນແຖວກຳມະກອນ ຜູ້ອອກແຮງງານ, ເປັນຕົ້ນແມ່ນແກ້ໄຂວຽກເຮັດງານທຳ ເຮືອນຢູ່ ລາຍຮັບລາຍໄດ້ ເງື່ອນໄຂອອກແຮງງານ ປະກັນໄພສັງຄົມ ປະກັນໄພສາທາລະນະສຸກ ແລະ ບັນດານະໂຍບາຍສັງຄົມອື່ນໆ. ເປັນເຈົ້າການສົມທົບກັບອຳນາດການປົກຄອງຂັ້ນຕ່າງໆ ໃນການເອົາໃຈໃສ່ອົບຮົມກໍ່ສ້າງ ກໍ່ສ້າງຄືນໃໝ່ ເພື່ອໃຫ້ກຳມະກອນ ຜູ້ອອກແຮງງານ ອາດສາມາດເຂົ້າເຖິງບັນດາຄວາມກ້າວໜ້າດ້ານວິທະຍາສາດເຕັກນິກ ແລະ ປັນຍາຄວາມຮູ້ໃໝ່. ສ້າງໃຫ້ມີຂະບວນການຮ່ຳຮຽນຢ່າງຟົດຟື້ນ ແທດກັບຕົວຈິງ ແລະ ມີປະສິດທິຜົນໃນກຳມະກອນ ຜູ້ອອກແຮງງານ, ເປັນຕົ້ນແມ່ນໃນໄວໜຸ່ມ; ຮ່ຳຮຽນຕິດແໜ້ນກັບການອອກແຮງງານທຳການຜະລິດ, ໝູນໃຊ້ວິດທະຍາສາດ ເຕັກໂນໂລຊີໃໝ່, ສ້າງໃຫ້ມີສະມັດຕະພາບ ຄຸນນະພາບ ປະສິດທິຜົນສູງກວ່າເກົ່າ.
ກຳມະບານຂັ້ນຕ່າງໆ ຕ້ອງເອົາໃຈໃສ່ວຽກງານໂຄສະນາອົບຮົມ ສຶກສາ, ຊ່ວຍໃຫ້ກຳມະກອນ ລັດຖະກອນ ຜູ້ອອກແຮງງານຍົກສູງຄວາມຮັບຮູ້ກ່ຽວກັບຊົນຊັ້ນ ກ່ຽວກັບພັກ ກ່ຽວກັບການຈັດຕັ້ງກຳມະບານ, ເສີມຂະຫຍາຍນ້ຳໃຈຮັກຊາດ ຮັກລັດທິສັງຄົມນິຍົມ, ອອກແຮງງານຢ່າງຂະຫຍັນໝັ່ນພຽນ ປະດິດສ້າງ, ຕັດສິນໃຈເອົາຊະນະຄວາມອຶດຫີວທຸກຍາກ ຄວາມຫຼ້າຫຼັງ, ຕອບສະໜອງໄດ້ກັບຄວາມຕ້ອງການຂອງການປ່ຽນແປງໃໝ່, ເປັນແກ່ນສານໃນການກໍ່ສ້າງພັນທະພາບກຳມະກອນ - ຊາວນາ - ປັນຍາຊົນ ແລະ ກຸ່ມກ້ອນມະຫາສາມັກຄີແຫ່ງຊາດ. ໃນພື້ນຖານເສດຖະກິດຕະຫຼາດຕາມທິດສັງຄົມນິຍົມ, ກຳມະບານຍິ່ງຕ້ອງເຮັດໃຫ້ໄດ້ດີ ບົດບາດຂອງຜູ້ເປັນຕົວແທນ ແລະ ປົກປັກຮັກສາ ສິດແລະຜົນປະໂຫຍດອັນຊອບທຳ ຂອງກຳມະກອນ ຜູ້ອອກແຮງງານ. ເປັນເຈົ້າການເຂົ້າຮ່ວມໃນການເຈລະຈາກັບເຈົ້າຂອງຜູ້ໃຊ້ແຮງງານ ແລະ ຈັດຕັ້ງໃຫ້ໄດ້ດີການເຊັນສັນຍາ ປະຕິບັດສັນຍາແຮງງານລວມໝູ່, ແກ້ໄຂໃຫ້ໄດ້ດີການແກ່ງແຍ້ງດ້ານແຮງງານຕ່າງໆ, ເຂົ້າຮ່ວມໃນການວາງແຜນສັບຊ້ອນຄືນໃໝ່ການຜະລິດ ທຸລະກິດ, ປ່ຽນແປງໃໝ່ການຈັດຕັ້ງ ແລະ ເຄື່ອນໄຫວຂອງບັນດາວິສາຫະກິດ, ກ່ອນອື່ນໝົດແມ່ນວິສາຫະກິດຂອງລັດ ຕາມແຜນນະໂຍບາຍຂອງພັກ ແລະ ລັດ, ເຂົ້າຮ່ວມໃນການສຳຫຼວດກວດຄືນ ແລະ ກໍ່ສ້າງກຳນົດໝາຍແຮງງານ, ເປັນຕົ້ນແມ່ນ ຢູ່ບັນດາຫົວໜ່ວຍຫັນເປັນຫຸ້ນສ່ວຍ, ຫົວໜ່ວຍທີ່ຖືກສັບຊ້ອນຄືນໃໝ່ ຫຼືຖືກຍຸບເລີກ. ເອົາໃຈໃສ່ເຂົ້າຮ່ວມໃນການກໍ່ສ້າງ ແລະ ຈັດຕັ້ງປະຕິບັດໃຫ້ໄດ້ດີ ກົດລະບຽບປະຊາທິປະໄຕຢູ່ຮາກຖານ; ຍູ້ແຮງການເຄື່ອນໄຫວສັງຄົມຕ່າງໆ, ສ້າງເງື່ອນໄຂອຳນວຍຄວາມສະດວກໃຫ້ກຳມະກອນ ຜູ້ອອກແຮງງານ ສາມາດປະຕິບັດສິດເປັນເຈົ້າຂອງຕົນໄດ້.
ທີສາມ, ກຳມະບານຕ້ອງເປັນເຈົ້າການສົມທົບກັບອຳນາດການປົກຄອງ ໃນການປຸກລະດົມບັນດາຂະບວນການກະທຳປະຕິວັດ ຢ່າງກວ້າງຂວາງເລິກເຊິ່ງ ແລະ ຈັດຕັ້ງຂະບວນການເຫຼົ່ານັ້ນໃນກຳມະກອນ ຜູ້ອອກແຮງງານ. ລະດົມສົ່ງເສີມກຳມະກອນ ຜູ້ອອກແຮງງານ ເສີມຂະຫຍາຍສິດເປັນເຈົ້າຂອງປະເທດຊາດ, ນຳໜ້າໃນບັນດາຂະບວນການແຂ່ງຂັນກັນສ້າງສາພັດທະນາເສດຖະກິດ - ສັງຄົມ. ຕ້ອງປ່ຽນແປງໃໝ່ຢ່າງເປັນປະຈຳເນື້ອໃນ ແລະ ຮູບການຈັດຕັ້ງຂະບວນການແຂ່ງຂັນ ໃຫ້ສອດຄ່ອງກັບຈຸດພິເສດຂອງຂະແໜງການ ທ້ອງຖິ່ນ ແລະ ຮາກຖານ, ຫັນຂະບວນການແຂ່ງຂັນເຂົ້າສູ່ຈຸດໝາຍ “ສະມັດຕະພາບ - ຄຸນນະພາບ - ປະສິດທະຜົນ”, “ວຽກເຮັດງານທຳ - ຊີວິດການເປັນຢູ່ - ປະຊາທິປະໄຕ ແລະ ຍຸດຕິທຳທາງສັງຄົມ”, ສ້າງວຽກເຮັດງານທຳຕື່ມອີກ ແລະ ເພີ່ມລາຍຮັບລາຍໄດ້, ປົວແປງຊີວິດການເປັນຢູ່ຂອງກຳມະກອນ ຜູ້ອອກແຮງງານ, ປະກອບສ່ວນເຂົ້າໃນການຈະເລີນເຕີບໂຕເສດຖະກິດ, ສຳເລັດໜ້າທີ່ການເມືອງຂອງຂະແໜງການ ແລະ ຂອງທ້ອງຖິ່ນ.
ການເຂົ້າຮ່ວມຂອງກຳມະບານ ຂອງກຳມະກອນ ແລະ ຜູ້ອອກແຮງງານ ເຂົ້າໃນການພັດທະນາເສດຖະກິດ-ສັງຄົມ, ຄຸ້ມຄອງລັດ, ຄຸ້ມຄອງສັງຄົມ ແມ່ນຄວາມຮຽກຮ້ອງຕ້ອງການພາວະວິໄສຂອງການພັດທະນາສັງຄົມ, ແມ່ນເນື້ອໃນໜຶ່ງໃນບັນດາເນື້ອໃນ ທີ່ສະແດງໃຫ້ເຫັນເຖິງທາດແທ້ອັນຈົບງາມ ຂອງລະບອບສັງຄົມຂອງພວກເຮົາ. ກຳມະບານຕ້ອງເປັນເຈົ້າການໃນການເຂົ້າຮ່ວມ ແລະ ປົກປັກຮັກສາ, ສ້າງເງື່ອນໄຂອັນສະດວກດີທຸກປະການໃຫ້ກຳມະກອນ, ຜູ້ອອກແຮງງານ ມີສິດເປັນເຈົ້າການ ປະດິດສ້າງໃນການຜະລິດ ທຸລະກິດ ແລະ ໄດ້ຮັບຜົນປະໂຫຍດທີ່ສົມກຽດກັບການປະກອບສ່ວນຂອງຕົນ ໃນເມື່ອເຂົ້າຮ່ວມວຽກງານຕ່າງໆຂອງວິສາຫະກິດ…
ກຳມະກອນ ຜູ້ອອກແຮງງານທັງໝົດ ເຖິງວ່າຈະເຮັດວຽກຢູ່ໃນວິສາຫະກິດປະເພດໃດໆກໍ່ຕາມ ກໍ່ລ້ວນແຕ່ເຮັດດ້ວຍກິລິຍາທ່າທາງ ແລະ ຖານະນາມຂອງຜູ້ເປັນເຈົ້າຂອງປະເທດຊາດ ເຈົ້າຂອງສັງຄົມ, ປະຕິບັດຕາມກົດໝາຍ ແລະ ມີສິດແລະພັນທະອັນຄົບຖ້ວນຂອງພົນລະເມືອງ, ໄດ້ຮັບການປົກປ້ອງຈາກກົດໝາຍ. ບັນດາອົງການຈັດຕັ້ງກຳມະບານຕ້ອງຮັບຮູ້ບັນຫານີ້ຢ່າງເລິກເຊິ່ງ ເພື່ອໂຄສະນາອົບຮົມສຶກສາໃຫ້ຖັນແຖວກຳມະກອນ ຜູ້ອອກແຮງງານ.
ທີສີ່, ສະຫະພັນໃຫຍ່ແຮງງານຫວຽດນາມ ແລະ ກຳມະບານຂັ້ນຕ່າງໆ ຕ້ອງຍູ້ແຮງການກໍ່ສ້າງການຈັດຕັ້ງ, ປັບປຸງຖັນແຖວພະນັກງານໃຫ້ສົມບູນ ແລະ ດັດແປງແບບວິທີການເຄື່ອນໄຫວ ໃຫ້ສອງຄ່ອງກັບຄວາມຮຽກຮ້ອງຕ້ອງການໃໝ່. ເບິ່ງແຍງດູແລການກໍ່ສ້າງ ປັບປຸງການຈັດຕັ້ງກຳມະບານ, ເຮັດໃຫ້ກຳມະບານເຕີບໃຫຍ່ເຂັ້ມແຂງຢ່າງບໍ່ຢຸດຢັ້ງ, ກາຍເປັນການຈັດຕັ້ງການເມືອງ - ສັງຄົມອັນແທ້ຈິງ, ເປັນການຈັດຕັ້ງມະຫາຊົນອັນກວ້າງຂວາງ ຂອງກຳມະກອນແລະຜູ້ອອກແຮງງານ, ເປັນຕົວແທນໃຫ້ແກ່ກຳລັງແຮງ ຄວາມເກັ່ງກ້າສາມາດ ສະຕິປັນຍາ ແລະ ຜົນປະໂຫຍດຂອງກຳມະກອນ ຜູ້ອອກແຮງງານ. ຕ້ອງນຳໃຊ້ຫຼາຍໆຮູບການເຕົ້າໂຮມມະຫາຊົນ ແລະ ເພີ່ມທະວີການເຄື່ອນໄຫວສັງຄົມ ເພື່ອລະດົມ ເຕົ້າໂຮມໃຫ້ໄດ້ກຳມະກອນ ຜູ້ອອກແຮງງານຢ່າງຫຼວງຫຼາຍໃນບັນດາພາກສ່ວນເສກຖະກິດ. ປ່ຽນແປງໃໝ່ເນື້ອໃນ ແລະ ແບບວິທີການເຄື່ອນໄຫວ ຂອງກຳມະບານຂັ້ນຕ່າງໆ, ເປັນພິເສດແມ່ນກຳມະບານຂັ້ນຮາກຖານ, ຕາມທິດນຳ “ເພື່ອສິດ ຜົນປະໂຫຍດອັນຖືກກົດໝາຍ ສົມເຫດສົມຜົນຂອງສະມາຊິກກຳມະບານ ແລະ ຜູ້ອອກແຮງງານ, ເພື່ອການພັດທະນາແບບຍືນຍົງຂອງປະເທດຊາດ”. ແກ້ໄຂຜ່ານຜ່າສະພາບການແຂງກະດ້າງ ບໍລິຫານອາດຍາສິດ ໃນການເຄື່ອນໄຫວກຳມະບານ. ຍູ້ແຮງການສ້າງຕັ້ງອົງການກຳມະບານຢູ່ໃນຂົງເຂດເສດຖະກິດເອກະຊົນ ເສດຖະກິດຮ່ວມທຸລະກິດ ແລະ ໃນຂົງເຂດເສດຖະກິດມີການລົງທຶນຈາກຕ່າງປະເທດ, ປະຕິບັດເປັນຢ່າງດີພາລະບົດບາດປົກປັກຮັກສາສິດ ແລະ ຜົນປະໂຫຍດອັນຖືກຕ້ອງຕາມກົດໝາຍ ສົມເຫດສົມຜົນຂອງກຳມະກອນ ຜູ້ອອກແຮງງານ, ພ້ອມກັນນັ້ນກໍ່ເປັນບ່ອນອີງທີ່ໄວ້ວາງໃຈໄດ້ ເພື່ອເສີມຂະຫຍາຍບົດບາດເປັນເຈົ້າຂອງກຳມະກອນ ຜູ້ອອກແຮງງານ…
ພະນັກງານກຳມະບານແມ່ນພານັກງານການເມືອງທີ່ເຄື່ອນໄຫວສັງຄົມ ເຮັດວຽກງານຂົນຂວາຍມະຫາຊົນ, ທີ່ເກີດມາຈາກຂະບວນການມະຫາຊົນ, ໄດ້ຮັບການບຳລຸງ ແລະ ເຕີບໃຫຍ່ຂຶ້ນມາຈາດພາກຕົວຈິງແຫ່ງການອອກແຮງງານ ການຜະລິດ ແລະ ທຸລະກິດ. ຕໍ່ໜ້າຄວາມຮຽກຮ້ອງຕ້ອງການໃໝ່, ຕ້ອງຖືເປັນສຳຄັນພິເສດ ວຽກງານກໍ່ສ້າງ ບຳລຸງ ຍົກສູງກຳລັງຄວາມສາມາດ ແລະ ລະດັບຂອງຖັນແຖວພະນັກງານກຳມະບານຂັ້ນຕ່າງໆ, ຊ່ວຍໃຫ້ເຂົາເຈົ້າບໍ່ພຽງແຕ່ມີຫຼັກໝັ້ນການເມືອງອັນໜັກແໜ້ນ ມີຄວາມຕັ້ງຕໍ່ວຽກງານ, ຫາກຍັງມີທັງຄວາມຮູ້ກ່ຽວກັບວັດທະນະທຳ ວິດທະຍາສາດ ແລະ ມີຄວາມສາມາດດ້ານວິຊາສະເພາະ, ມີແບບແຜນມະຫາຊົນ ມີຄວາມຮູ້ແລະວິທີຂົນຂວາຍມະຫາຊົນ, ຕອບສະໜອງໄດ້ກັບຄວາມຕ້ອງການເຄື່ອນໄຫວກຳມະບານ ໃນພື້ນຖານເສດຖະກິດຕະຫຼາດຕາມທິດສັງຄົມນິຍົມ.
ທີຫ້າ, ກຳມະບານຕ້ອງເຮັດໃຫ້ໄດ້ດີວຽກງານກໍ່ສ້າງພັກ ຢູ່ໃນສຳນັກງານ ອົງການຈັດຕັ້ງຂອງຕົນ; ພ້ອມກັນນັ້ນກໍຕັ້ງໜ້າເຂົ້າຮ່ວມ ໃນການກໍ່ສ້າງພັກເວົ້າລວມ ທາງດ້ານການເມືອງ ແນວຄິດ ແລະ ການຈັດຕັ້ງ. ເພາະວ່າ ຂະບວນການກຳມະກອນ ແລະ ການຈັດຕັ້ງ ເຄື່ອນໄຫວຂອງກຳມະບານ ຍາມໃດກໍ່ພົວພັນສະໜິດແໜ້ນ ແບບກາຍອິນຊີກັບການກໍ່ສ້າງພັກ ໃຫ້ນັບມື້ນັບໃສສະອາດ ໝັ້ນຄົງເຂັ້ມແຂງ. ພິເສດ, ຕ້ອງເອົາໃຈໃສ່ເປັນສຳຄັນເຖິງການ ສົມທົບລະຫວ່າງບັນດາອົງການຄົ້ນຄວ້າວິທະຍາສາດຂອງພັກ ແລະ ລັດ, ຍູ້ແຮງການຄົ້ນຄວ້າທິດສະດີ ສະຫລຸບສັງລວມພຶດຕິກຳ ກ່ຽວກັບຊົນຊັ້ນກຳມະກອນ ແລະ ການເຄື່ອນໄຫວຂອງກຳມະບານ ໃນເງື່ອນໄຂພັດທະນາເສດຖະກິດຕະຫຼາດ ຕາມທິດສັງຄົມນິຍົມ, ຫັນເປັນອຸດສາຫະກຳ ທັນສະໄໝ ແລະ ເຊື່ອມໂຍງເຂົ້າກັບສາກົນ, ຊ່ວຍໃຫ້ພັກ ແລະ ລັດ ມີຫຼັກຖານວິທະຍາສາດຢ່າງຄົບຖ້ວນ ໃນການວາງກຳນົດແນວທາງ ແຜນນະໂຍບາຍ ນະໂຍບາຍອັນຖືກຕ້ອງ ສອດຄ່ອງອອກມາ. ເອົາໃຈໃສ່ຫຼາຍກວ່າອີກເຖິງວຽກງານຕໍ່ສູ້ ປ້ອງກັນແລະຕ້ານອາດຍາສິດ ການສໍ້ລາດບັງຫຼວງ ຟຸ່ມເຟືອຍ, ຮັກສາຄວາມໃສສະອາດ ແລະ ທາດແທ້ປະຕິວັດຂອງພັກ. ຍູ້ແຮງການບຳລຸງ ຂະຫຍາຍສະມາຊິກພັກ ໃນກຳມະກອນ ຜູ້ອອກແຮງງານ; ແນະນຳໃຫ້ພັກພິຈາລະນາ ຮັບເຂົ້າພັກ ຕໍ່ບັນດາສະມາຊິກທີ່ດີເດັ່ນຂອງກຳມະບານ ແລະ ເອົາພະນັກງານທີ່ດີເດັ່ນ ເຕີບໃຫຍ່ໃນຂະບວນການກຳມະກອນ ແລະ ການເຄື່ອນໄຫວກຳມະບານ ມາເພີ່ມເຕີມໃຫ້ພັກ, ແນໃສ່ປະກອບສ່ວນເພີ່ມທະວີທາດແທ້ຊົນຊັ້ນກຳມະກອນຂອງພັກ. ຜັນຂະຫຍາຍປະຕິບັດຢ່າງເຂັ້ມງວດ ມະຕິກອງປະຊຸມສູນກາງພັກຄັ້ງທີ 7 ສະໄໝທີ XI ວ່າດ້ວຍການເພີ່ມທະວີ ແລະ ປ່ຽນແປງໃໝ່ການນຳພາຂອງພັກຕໍ່ກັບວຽກງານຂົນຂວາຍປະຊາຊົນໃນສະພາບການໃໝ່.
ບັນດາຄະນະພັກ ແລະ ການຈັດຕັ້ງພັກຕ້ອງຮັບຮູ້ຢ່າງຄົບຖ້ວນເຖິງຄວາມຮັບຜິດຊອບຂອງຕົນ, ເອົາໃຈໃສ່ຢ່າງເປັນປະຈຳ ເຖິງການນຳພາຂະບວນການກຳມະກອນ ແລະ ການເຄື່ອນໄຫວຂອງກຳມະບານ. ຕາມກຳນົດເວລາ ຄະນະພັກຕ້ອງຮັບຟັງລາຍງານ ກ່ຽວກັບສະພາບການວຽກງານ ຂອງບັນດາການຈັດຕັ້ງກຳມະບານ ແລະ ຄວາມປາຖະໜາຂອງກຳມະກອນ ຜູ້ອອກແຮງງານ, ເພື່ອມີຄວາມເຫັນຊີ້ນຳຢ່າງທັນການ; ພ້ອມກັນນັ້ນ ການນຳຂອງອຳນາດການປົກຄອງ ບັນດາຂະແໜງການວິຊາສະເພາະ ແນວໂຮມປະເທດຊາດ ແລະ ບັນດາອົງຄະນະມະຫາຊົນອື່ນ ສົມທົບຢ່າງແໜ້ນແຟ້ນກັບກຳມະບານໃນວຽກງານດ້ານຕ່າງໆ ແລະ ສ້າງເງື່ອນໄຂອຳນວຍຄວາມສະດວກໃຫ້ອົງການກຳມະບານເຄື່ອນໄຫວຢ່າງມີປະສິດທິຜົນ.
ດ້ວຍທາດແທ້ ແລະ ມູນເຊື້ອອັນສະຫງ່າງາມຂອງຊົນຊັ້ນກຳມະກອນ ແລະ ການຈັດຕັ້ງກຳມະບານ, ດ້ວຍນ້ຳໃຈສາມັກຄີ ສະຕິປັນຍາ ຄວາມເປັນປະຊາທິປະໄຕ ປ່ຽນແປງໃໝ່, ພວກເຮົາມີພື້ນຖານເພື່ອເຊື່ອໝັ້ນວ່າ ສະໄໝປະຈຳການ 2013 - 2018 ຂອງກຳມະບານປະເທດເຮົາຈະມີບາດກ້າວຂະຫຍາຍຕົວໃໝ່ ແຂງແຮງກວ່າເກົ່າ, ປະກອບສ່ວນອັນສຳຄັນພ້ອມກັບທົ່ວພັກ ທົ່ວປວງຊົນ ທົ່ວກອງທັບຜ່ານຜ່າຄວາມຫຍຸ້ງຍາກ ສິ່ງທ້າທາຍ, ສືບຕໍ່ຍູ້ແຮງຢ່າງຮອບດ້ານກິດຈະການປ່ຽນແປງໃໝ່, ປະຕິບັດຢ່າງສຳເລັດມີໄຊພາລະກິດຫັນເປັນອຸດສາຫະກຳ ທັນສະໄໝ ເພື່ອຈຸດໝາຍກໍ່ສ້າງປະເທດຫວຽດນາມທີ່ປະຊາຊົນຮັ່ງມີ ປະເທດຊາດເຂັ້ມແຂງ ມີປະຊາທີປະໄຕ ຍຸດຕິທຳ ອາລະຍະທຳ, ກ້າວຢ່າງໜັກແໜ້ນຂຶ້ນສູ່ສັງຄົມນິຍົມ./.
* ຄັດແປຈາກບົດທີ່ລົງໃນວາລະສານກອມມູນິດ ສະບັບທີ 850 (ເດືອນສິງຫາ 2013)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ຊຸກຍູ້ການພົວພັນຄູ່ຮ່ວມມືຍຸດທະສາດຫວຽດນາມ-ເຢຍລະມັນໃຫ້ພັດທະນາຢ່າງເລິກເຊິ່ງ,ກວ້າງຂວາງ
ໂດຍໄດ້ຮັບຄຳເຊີນຂອງທ່ານນາງນາຍົກລັດຖະມົນຕີປະເທດສາທາລະນະລັດສະຫະພັນເຢຍລະມັນ Angela Merkel, ທ່ານນາຍົກລັດຖະມົນຕີຫວຽດນາມ ຫງວຽນຊວນຟຸກ ແລະ ພັນລະຍາ ໄດ້ໄປຢ້ຽມຢາມເຖິງປະເທດສາທາລະນະລັດສະຫະພັນເຢຍລະມັນ ແລະ ເຂົ້າຮ່ວມກອງປະຊຸມສຸດຍອດ G20 ຢູ່ນະຄອນ Hamburg ໃນລະຫວ່າງວັນທີ 05 – 09 ກໍລະກົດ.
ທ່ານນາຍົກລັດຖະມົນຕີຫວຽດນາມ ຫງວຽນຊວນຟຸກ
(ພາບປະກອບ: dangcongsan.vn)
ການຢ້ຽມຢາມຖືກດຳເນີນໃນສະພາບການພົວພັນຄູ່ຮ່ວມມືຍຸດທະສາດລະຫວ່າງຫວຽດນາມ - ເຢຍລະມັນ ພວມພັດທະນາຢ່າງເລິກເຊິ່ງ, ກວ້າງຂວາງໃນທຸດຂົງເຂດ; ການພົວພັນຮ່ວມມືລະຫວ່າງຫວຽດນາມ ແລະ ບັນດາປະເທດສະມາຊິກ G20 ພັດທະນາຢ່າງດີງາມ.
ໃນສະພາບການພົວພັນລະຫວ່າງຫວຽດນາມ ກັບບັນດາປະເທດສະມາຊິກ G20 ພວມພັດທະນາອັນດີງາມ, ທ່ານນາຍົກລັດຖະມົນຕີຫງວຽນຊວນຟຸກ ຈະເຂົ້າຮ່ວມກອງປະຊຸມສຸດຍອດ G20 ໃນລະຫວ່າງວັນທີ 07 – 08 ກໍລະກົດ ດ້ວຍຫົວຂໍ້ວ່າ “ສ້າງໂລກແຫ່ງການເຊື່ອມຕໍ່ເປັນຮູບປະທຳ”. ດ້ວຍຖານະເປັນປະເທດເຈົ້າພາບຈັດຕັ້ງ APEC 2017, ຫວຽດນາມ ໄດ້ຮັບເຊີນເຂົ້າຮ່ວມບັນດາກອງປະຊຸມ ແລະ ກອງປະຊຸມໃນຂອບເຂດ G20 ໃນປີ 2017; ເຂົ້າຮ່ວມປຶກສາຫາລືຢູ່ທຸກວາລະປະຊຸມຂອງກອງປະຊຸມສຸດຍອດ ແລະ ປະກອບຄຳເຫັນໃສ່ຮ່າງຖະແຫຼງການຮ່ວມກອງປະຊຸມ.
ການຢ້ຽມຢາມເຢຍລະມັນ ແລະ ເຂົ້າຮ່ວມກອງປະຊຸມສຸດຍອດ G20 ຄັ້ງນີ້ແມ່ນເພື່ອແນໃສ່ສືບຕໍ່ຜັນຂະຫຍາຍແນວທາງການຕ່າງປະເທດເອກະລາດ, ເປັນເຈົ້າຕົນເອງ, ຫັນການພົວພັນກັບສາກົນເປັນຫຼາຍຮູບຫຼາຍແບບ ແລະ ຫຼາຍຝ່າຍ, ເປັນເຈົ້າການ ແລະ ຕັ້ງໜ້າເຊື່ອມໂຍງເຂົ້າກັບສາກົນ, ຍົກສູງອິດທິຜົນຊື່ສຽງຂອງຫວຽດນາມ.
(ແຫຼ່ງຄັດຈາກ VOV)


text:
40ປີ ແຫ່ງການສ້າງສາ ແລະ ພັດທະນາ ສປປລາວ
ຊາດລາວແມ່ນຊາດທີ່ມີມູນເຊື້ອສະຫງ່າອົງອາດ ແຫ່ງການຕໍ່ສູ້ຕ້ານການຮຸກຮານຂອງສັດຕູ ໂດຍສະເພາະໄລຍະແຫ່ງການຕໍ່ສູ້ກູ້ຊາດຕ້ານ ຈັກກະພັດຜູ້ຮຸກຮານ ພາຍໃຕ້ການຊີ້ນຳ-ນຳພາຂອງພັກປະຊາຊົນປະຕິວັດລາວ ເຊິ່ງເປັນໄລຍະກະແສຟອງການປະຕິວັດລາວ ນັບມື້ກວ້າງຂວາງແລະ ໄດ້ຮັບໄຊຊະນະເລື່ອຍໆມາ ຈົນສາມາດປົດປ່ອຍປະເທດຊາດຢ່າງມີໄຊ ພ້ອມທັງສ້າງຕັ້ງ ສາທາລະນະລັດ ປະຊາທິປະໄຕ ປະຊາຊົນລາວ
ຂື້ນຢ່າງສະຫງ່າພາເຜີຍ ໃນວັນທີ 2 ທັນວາ 1975. ດັ່ງນັ້ນ, ວັນທີ 2 ທັນວາ ຈຶ່ງເປັນວັນທີ່ມີຄວາມໝາຍສຳຄັນສຳລັບທົ່ວພັກ, ທົ່ວລັດ ແລະ ທົ່ວປວງຊົນລາວ ແມ່ນວັນແຫ່ງໄຊຊະນະອັນຍິ່ງໃຫຍ່ໃນປະຫວັດສາດແຫ່ງການຕໍ່ສູ້ຂອງຊາດລາວ, ແມ່ນວັນທີ່ປະຊາຊົນລາວໄດ້ມີອິດສະຫຼະພາບ ແລະ ເປັນເຈົ້າຂອງປະເທດຊາດຢ່າງແທ້ຈິງ; ແມ່ນວັນທີ່ປະເທດລາວມີເອກະລາດຢ່າງສົມບູນ, ມີອະທິປະໄຕຢ່າງຄົບຖ້ວນ, ມີທີ່ຕັ້ງອັນສົມກຽດ ແລະ ມີສະຖານະເທົ່າທຽມກັບປະເທດອື່ນໆໃນປະຊາຄົມໂລກ. ທັງເປັນວັນແຫ່ງການກ້າວເຂົ້າສູ່ຍຸກສະໄໝໃໝ່ແຫ່ງການສ້າງປະເທດລາວສັນຕິພາບ ເອກະລາດ ປະຊາທິປະໄຕ ເອກະພາບ ວັດທະນາຖາວອນ.
ຕະຫຼອດໄລຍະແຫ່ງການປົກປັກຮັສາ ແລະ ສ້າງສາພັດທະນາປະເທດຊາດ 40ປີ ຜ່ານມາ ກໍປາສະຈາກບໍ່ໄດ້ມີບາງໄລຍະທີ່ຕ້ອງປະເຊີນໜ້າຄວາມຫຍຸ້ງຍາກສິ່ງທ້າທາຍຫຼາຍປະການ ເປັນຕົ້ນແມ່ນໄລຍະ 10 ຕົ້ນແຫ່ງການປົກປັກຮັກສາ ແລະ ພັດທະນາປະຊາດ ເນື່ອງຈາກປັດໄຈດ້ານລະດັບຄວາມຮູ້ຂອງປະຊາຊົນຍັງບໍ່ສູງ ເຊິ່ງມີປະຊາຊົນກືກໜັງສືປະມານ 90%. ການຄຸ້ມຄອງເສດຖະກິດຍັງບໍ່ທັນເປັນລະບົບສອດຄ່ອງ, ພວກອິດທິກຳລັງປັກລະປັກ ພວກຄົນບໍ່ດີຍັງສືບຕໍ່ແຜນການທຳລາຍລະບອບໃໝ່ຂອງລາວ ແລະ ຢ່າງສະພາບການຫຼາຍຢ່າງບໍ່ອຳນວຍ, ແຕ່ຍ້ອນຄວາມຕັດສິນໃຈບຸກບືນ ແລະ ສາມັກຄີພາຍໃນບວກກັບການພົວພັນຮ່ວມມືຊ່ວຍເຫຼືອຂອງເພື່ອນມິດສາກົນ ເຮັດໃຫ້ປະເທດລາວສາມາດຜ່ານຜ່າອຸປະສັກຕ່າງໆ ພ້ອມທັງປົກປັກຮັກສາເອກະລາດອະທິປະໄຕ ແລະ ລະບອບໃຫມ່ໄວ້ໄດ້ຢ່າງໝັ້ນຄົງ. ປະເທດຊາດມີຄວາມສະຫງົບ ເປັນລະບຽບຮຽບຮ້ອຍ ແລະ ສາມາດປະຕິບັດແຜນພັດທະນາເສດຖະກິດສັງຄົມ 5ປີແຫ່ງລັດຄັ້ງທຳອິດໄດ້ໂດຍພື້ນຖານ. ໂດຍສະເພາະນັບແຕ່ປີ 1986 ເປັນຕົ້ນມາ ການຈັດຕັ້ງປະຕິບັດສອງໜ້າທີ່ຍຸດທະສາດຂອງພັກຄື: ປົກປັກຮັກສາ ແລະ ສ້າງສາພັດທະນາປະເທດຊາດ ໄດ້ດຳເນີນພາຍໃຕ້ແນວທາງປ່ຽນແປງໃຫມ່ຮອບດ້ານຂອງພັກ ເຮັດໃຫ້ປະເທດຊາດມີຄວາມໝັ້ນຄົງ ແລະ ພັດທະນາໃນທຸກດ້ານເຊັ່ນ: ກຳລັງປ້ອງກັນຊາດປ້ອງກັນຄວາມສະຫງົບສາມາດປົກປັກຮັກສາປະເທດຊາດ ແລະ ເຂດນ້ຳແດນດິນໄວ້ໄດ້ຢ່າງໝັ້ນຄົງ, ສາມາດປ້ອງກັນຜູ້ນຳພັກ-ລັດ ສຳນັກງານອົງການ,ກອງປະຊຸມ ແຂກ ແລະ ວັນບຸນສຳຄັນຕ່າງໆມີຄວາມປອດໄພ100% ພ້ອມດຽວກັນນີ້, ຍັງສາມາດສະກັດກັ້ນ ຕ້ານກົນອຸບາຍມ້າງເພຂອງອິດທິກຳລັງປໍລະປັກ ແລະພວກຄົນບໍ່ດີ, ສາມາດສະກັດກັ້ນ ແລະ ແກ້ໄຂປະກົດການຫຍໍ້ທໍ້ໃນສັງຄົມ ສຳເລັດໂດຍພື້ນຖານ. ດ້ານກະສິກຳແມ່ນສາມາດຮັບປະກັນເຂົ້າກິນ ແລະ ທັນຍາຫານໄດ້ພຽງພໍ, ການຖາງປ່ານັບມື້ຫຼຸດລົງ ແລະ ປະຊາຊົນມີອາຊີບຄົງທີ່ເພີ່ມຂຶ້ນ, ດ້ານວຽກງານຄົມມະນາຄົມໄດ້ຮັບການປັບປຸງຂະຫຍາຍພໍສົມຄວນ ປະຈຸບັນໄດ້ມີເສັ້ນທາງທີ່ສາມາດເຊື່ອມຕໍ່ກັບອານຸພາກພາກພື້ນໄດ້ ກາຍເປັນເສັ້ນທາງແລວເສດຖະກິດຕາເວັນອອກ,ຕາເວັນຕົກ, ເໜືອ,ໃຕ້ ແລະ ມີເສັ້ນທາງໄປເຖິງທຸກແຂວງ ເມືອງ ບ້ານ ແລະ ກຸ່ມບ້ານ ພ້ອມທັງມີຂົວສະຫວ່າງປະເທດ 5 ແຫ່ງ. ຄ່ຽງຄູ່ກັນນີ້, ດ້ານຂົງເຂດດ້ານເສດຖະກິດ, ວັດທະນະທຳ-ສັງຄົມກໍໄດ້ຮັບການພັດທະນາດີຂຶ້ນຢ່າງຕໍ່ເນືອງເຊັ່ນ: ດ້ານການສຶກສາ ປັດຈຸບັນມີໂຮງຮຽນປະຖົມສົມບູນເກືອບ 9.000ແຫ່ງ ມີອັດຕາການເຂົ້າຮຽນ 98%, ມີໂຮງຣຽນຊັ້ນມັດທະຍົມສຶກສາ 1.400 ກວ່າແຫ່ງ ອັດຕາເຂົ້າຮຽນ 69%, ມີໂຮງຣຽນອາຊີບ: ສຶກສາ, ສູນຝຶກອົບຮົມວິຊາຊີບ, ການສຶກສາຊັ້ນສູງ ແລະ ມະຫາວິທະຍາໄລ 200ກວ່າແຫ່ງ ນອກນີ້ຍັງມີນັກສຶກສາໄປຮຽນຕໍ່ຢູ່ຕ່າງປະເທດເກືອບ 3.000ຄົນ. ດ້ານສາທາລະນະສຸກ ພັກ-ລັດຖະບານໄດ້ເອົາໃຈໃສ່ຫັນເອົາວຽກງານສາທາລະນະສຸກ ລົງສູ່ຮາກຖານປະຊາຊົນ ຖືເອົາການກັນພະຍາດ ການສົ່ງເສີມສຸຂະພາບເປັນຕົ້ນຕໍ ປັດຈຸບັນປະຊາຊົນສາມາດເຂົ້າເຖິງການບໍລິການທົ່ວປະເທດ 98%. ພັກໄດ້ນຳພາວຽກງານພັດທະນາຊົນນະບົດແລະ ແກ້ໄຂຄວາມທຸກຍາກຂອງປະຊາຊົນຕິດພັນກັບການເຮັດທົດລອງ 3ສ້າງຄື: ສ້າງແຂວງເປັນຫົວໜ່ວຍຍຸດທະສາດ, ສ້າງເມືອງເປັນຫົວໜ່ວຍເຂັ້ມແຂງຮອບດ້ານ ແລະ ສ້າງບ້ານເປັນຫົວໜ່ວຍພັດທະນາ. ເຊິ່ງມີປະຊາຊົນບັນດາເຜົ່າປະກອບສ່ວນຮ່ວມຂະບວນການພັດທະນາເຖິງ 90%. ປັດຈຸບັນມີບ້ານພັດທະນາກວມ 36%, ຄວບຄົວພັດທະນາ 71%, ຍັງມີບ້ານທຸກຍາກ ປະມານ 23%, ຄອບຄົວທຸກຍາກ 8%, ແລະ ເມືອງທຸກຍາກ 20%. ດ້ານວຽກງານຍຸດຕິທຳ ປັດຈຸບັນມີກົດໝາຍປະກາດໃຊ້ແລ້ວ 100ກວ່າສະບັບ ແລະນິຕິກຳອື່ນໆ 100ກວ່າສະບັບ, ພ້ອມທັງມີການພົວພັນການທູດກັບ138 ປະເທດ, ມີການພົວພັນກັບພັກການເມືອງ 124ພັກ ແລະການພົວພັນດ້ານເສດຖະກິດ 80 ກວ່າປະເທດ. ທີ່ສຳຄັນແມ່ນກຳລັງປະກັນຊາດ-ປ້ອງກັນຄວາມສະຫງົບ ພ້ອມທັງປົກປັກຮັກສາປະເທດ, ເຂດນ້ຳແດນດິນໄດ້ຢ່າງໝັ້ນຄົງ, ປ້ອງກັນຜູ້ນຳພັກ-ລັດ, ສຳນັກງານ-ອົງການແຂກພາຍໃນ ແລະ ຕ່າງປະເທດໃຫ້ມີຄວາມປອດໄພ 100%. ໂດຍສະເພາະໃນປັດຈຸບັນກຳລັງປ້ອງກັນຄວາມສະຫງົບໄດ້ເປັນກຳລັງຕົ້ນຕໍໃນການລົງກໍ່ສ້າງຮາກຖານການເມືອງ ແລະ ພັດທະນາຊົນນະບົດຮອບດ້ານ ຕາມ 4ເນື້ອໃນ 4ຄາດໝາຍຢູ່ທົ່ວປະເທດ 6.943ຄົນ ພົ້ນເດັ່ນແມ່ນການລົງກໍ່ສ້າງຮາກຖານການເມືອງຢູ່ແຂວງໄຊສົມບູນ ແລະ 9ຕົວເມືອງໃນນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ ເພື່ອເຮັດໜ້າທີ່ປຸກລະດົມຂົນຂວາຍປະຊາຊົນ, ນຳເອົາແນວທາງນະໂຍບາຍພັກ-ລັດ ລົງສູ່ຮາກຖານປະຊາຊົນໃຫ້ຮັບຮູ້ເຂົ້າໃຈຢ່າງກວ້າງຂວາງແລະ ຜັນຂະຫຍາຍແນວທາງປ້ອງກັນຊາດ-ປ້ອງກັນຄວາມສະຫງົບທົ່ວປວງຊົນຮອບດ້ານຂອງພັກໃຫ້ປະກົດຜົນເປັນຈິງ. ປັດຈຸບັນມີບ້ານແບບຢ່າງດ້ານປ້ອງກັນຊາດ7.000ກວ່າບ້ານກວມ82%, ບ້ານປ້ອງກັນຄວາມສະຫງົບດີ 6.000ກວ່າບ້ານກວມ76%, ບ້ານປອດຄະດີ 5.000ກວ່າບ້ານກວມ69%, ບ້ານປອດຢ່າງເສບຕິດ 5.000ກວ່າບ້ານກວມ66% ແລະຂຶ້ນທະບຽນສຳມະໂມຄົວ 1ລ້ານກວ່າຄວາມຄອບຄົວ. ພ້ອມດຽວກັນນີ້, ຍັງສາມາດສະກັດກັ້ນຕ້ານການເຄື່ອນໄຫວ, ກົນອຸບາຍມ້າງເພຂອງອິດທິກຳລັງປໍລະປັກ ແລະພວກຄົນບໍ່ດີ ສາມາດແກ້ໄຂບັນດາຄະດີລາຍໃຫຍ່ ເວົ້າສະເພາະແມ່ນສາມາດສະກັດກັ້ນແກ້ໄຂປະກົດການຫຍໍ້ທໍ້ໃນສັງຄົມໄດ້ດີໂດຍພື້ນຖານ ເຮັດໃຫ້ປະເທດຊາດມີຄວາມສະຫງົບ, ໝັ້ນຄົງ, ປອດ ແລະ ເປັນລະບຽບຮຽບຮ້ອຍດີ ສ້າງເງື່ອນໄຂອຳນວຍໃຫ້ແກ່ການສ້າງສາພັດທະນາປະປະເທດຕະຫຼອດໄລຍະ 40ປີຜ່ານມາ.
ບັນດາຜົນງານຜົນສຳເລັດທີ່ສ້າງສາມາດສ້າງໄດ້ ໃນພາລະກິດປົກປັກຮັກສາ ແລະ ສ້າງສາພັດທະນາປະເທດໄລຍະ 40ປີຜ່ານມານັ້ນ ເນື່ອງຈາກປະເທດຊາດພວກເຮົາມີແນວທາງອັນສະຫຼາດສ່ອງໃສ ແລະ ຖືກຕ້ອງຂອງພັກ-ລັດ, ກຳລັງປ້ອງກັນຊາດປ້ອງກັນຊາດ-ປ້ອງກັນຄວາມສະຫງົບ ພະນັກງານ-ລັດຖະກອນ ແລະ ປະຊາຊົນບັນດາເຜົ່າ ມີຄວາມຕື່ນຕື່ນຕົວສາມັກຄີປອງດອງກັນຢ່າງພ້ອມພຽງ ສະເໝີຕົ້ນສະໝີປາຍຕະຫຼອດມາ ເຊິ່ງມັນແມ່ນຄວາມປິຕິຍິນດີ ແລະ ຄວາມເອກອ້າງທະນົງໃຈທີ່ສຸດຂອງປວງຊົນລາວທັງຊາດ ພ້ອມທັງເປັນບົດຮຽນອັນລ້ຳຄ່າໃຫ້ແກ່ເຍົາວະຊົນຮຸ່ນຫຼັງໄດ້ສຶກສາຮ່ຳຮຽນ ແລະ ແບບຢ່າງໃນການປົກປັກຮັກສາພັດທະນາປະເທດຊາດຕໍ່ໆໄປ. ເຖິງຢ່າງໃດກໍຕາມ, ເພື່ອຮັບປະກັນໃຫ້ປະເທດຊາດສືບຕໍ່ສະຫງົບໝັ້ນຄົງ ແລະ ພັດທະນາສີວິໄລຂຶ້ນເລື່ອຍໆນັ້ນ ບັນດາອົງການຈັດຕັ້ງ ອຳນາດການປົກຄອງ ແລະ ປະຊາຊົນບັນດາເຜົ່າຕ້ອງໄດ້ເປັນເຈົ້າການເຊີດຊູນ້ຳໃຈຮັກຊາດ, ເອກກະລາດ ເປັນເຈົ້າຕົນເອງ, ມີຄວາມສາມັກຄີເປັນປືກແຜນ ແລະ ສືບຕໍ່ເສີມຂະຫຍາຍມູນເຊື້ອການປົກປັກຮັກສາປະເທດຊາດໃຫ້ເປັນຂະບວນຟົດຟືນເຂັ້ມແຂງເພື່ອສ້າງ ສປປລາວໃຫ້ມັ່ງຄັ່ງເຂັ້ມແຂງ, ປະຊາຊົນຮັ່ງມີຜາສຸກ, ສັງຄົມມີຄວາມສາມັກຄີປອງດອງ ຍຸດຕິທຳ ສີວິໄລ ພ້ອມທັງບັນລຸເປົ້າໝາຍ ສະຫັດສະວັດດ້ານການພັດທະນາເຮັດໃຫ້ປະເທດຊາດຫຼຸດພົ້ນອອກຈາກຄວາມດ້ອຍພັດທະນາໃນປີ 2020 ແລະ ສືບຕໍ່ກ້າວສູ່ຈຸດໝາຍສັງຄົມນິຍົມ.


text:
ວຽກງານການທ່ອງທ່ຽວ
ພັທ ນົງສະຫວັນ ວັນທານຸວົງ ຮອງຫົວໜ້າກົມ ຕຳຫຼວດທ່ອງທ່ຽວກົມໃຫຍ່ສັນຕິບານກະຊວງ ປກສ ໄດ້ໃຫ້ຮູ້ວ່າ: ເພື່ອເຮັດໃຫ້ການປະຕິບັດ ວຽກງານວິຊາສະເພາະຂອງກົມຕຳຫຼວດທ່ອງທ່ຽວ ກໍ່ຄືວຽກງານທ່ອງທ່ຽວໃນ ສປປ ລາວ ໃຫ້ມີຄຸນນະພາບສູງຂຶ້ນ, ຄະນະພັກຄະນະຊີ້ນຳ ກົມຕຳຫຼວດທ່ອງທ່ຽວໄດ້ເອົາໃຈໃຫ້ສຶກສາອົບ ຮົມການເມືອງແນວຄິດທາງດ້ານພາສາຕ່າງ ປະເທດໃຫ້ພະນັກງານນັກຮົບຢ່າງເປັນປົກກະຕິ ພ້ອມນີ້ ໄດ້ສຸມໃສ່ຊີ້ນຳ-ນຳພາ ພະນັກງານ-ນັກຮົບ ປະຕິບັດວຽກງານວິຊາສະເພາະຢ່າງໃກ້ຊິດ ເປັນຕົ້ນແມ່ນໄດ້ລົງຕິດຕາມກວດກາບັນດາທຸລະກິດທ່ອງທ່ຽວເຊັ່ນ: ໂຮງແຮມ ເຮືອນພັກ ຮ້ານອາຫານ ແລະສະຖານທີ່ແຫຼ່ງທ່ອງທ່ຽວຕ່າງໆ ໃຫ້ມີຄວາມເປັນລະບຽບຮຽບຮ້ອຍ ມີຄວາມສວຍງາມ ແລະ ຖືກຕ້ອງຕາມລະບຽບກົດໝາຍ. ໄດ້ຈັດຕັ້ງກຳລັງລົງປະສານສົມທົບກັບພາກສ່ວນທີ່ກ່ຽວຂ້ອງ, ປະຈຳການປ້ອງກັນເວນຍາມຕາມສະຖານທີ່ແຫຼ່ງທ່ອງທ່ຽວຕ່າງໆ ເພື່ອອຳນວຍຄວາມສະດວກໃຫ້ນັກທ່ອງທ່ຽວພາຍໃນ ແລະ ຕ່າງປະເທດໃຫ້ມີຄວາມປອດໄພ.


text:
ເອກອັກຄະລັດຖະທູດຫວຽດນາມປະຈຳອາເມລິກາຟ້າມກວາງວິງ ອວຍພອນປີໃໝ່ສະຖານທູດລາວ
ວັນທີ 18 ເມສາ, ທ່ານເອກອັກຄະລັດຖະທູດຫວຽດນາມ ປະຈຳອາເມລິກາ ຟ້າມກວາງວິງ ພ້ອມກັບບັນດາພະນັກງານສະຖານທູດຫວຽດນາມ ປະຈຳອາເມລິກາ ໄດ້ໄປອວຍພອນທ່ານເອກອັກຄະລັດຖະທູດລາວ ໄມ ໄຊຍະວົງ, ພັນລະຍາ ແລະ ບັນດາພະນັກງານ, ພາລະກອນສະຖານທູດລາວ ເນື່ອງໃນໂອກາດບຸນປີໃໝ່ປະຈຳຊາດຂອງປະຊາຊົນລາວ ບັນດາເຜົ່າ.
ທ່ານເອກອັກຄະລັດຖະທູດຫວຽດນາມປະຈຳອາເມລິກາຟ້າມກວາງວິງ ອວຍພອນປີໃໝ່ສະຖານທູດລາວ
(ພາບ: Vietnam+)
ໃນບັນຍາກາດອັນອົບອຸ່ນ, ທ່ານເອກອັກຄະລັດຖະທູດ ຟ້າມກວາງວິງ ໄດ້ອວຍພອນທ່ານ ເອກອັກຄະລັດຖະທູດ ໄມ ໄຊຍະວົງ, ພັນລະຍາ ແລະ ບັນດາພະນັກງານ, ພາລະກອນສະຖານທູດລາວ ແລະ ຄອບຄົວ ປີໃໝ່ຈົ່ງມີສຸຂະພາບເຂັ້ມແຂງ, ມີຄວາມຜາສຸກ ແລະ ບັນລຸຜົນສຳເລັດ. ເມື່ອຫວນຄືນການປະຕິບັດງານໃນໄລຍະ 3 ປີຜ່ານມາ, ທ່ານເອກອັກຄະລັດຖະທູດ ຟ້າມກວາງວິງ ໄດ້ແບ່ງປັນກັບທ່ານເອກອັກຄະລັດຖະທູດ ໄມ ໄຊຍະວົງ ກ່ຽວກັບບົດຮຽນ ແລະ ບັນດາອະນຸສອນແຫ່ງການຮ່ວມມື, ການໜູນຊ່ວຍເຊິ່ງກັນ ແລະ ກັນລະຫວ່າງສະຖານທູດ 2 ປະເທດ, ໃນນັ້ນມີການສົມທົບກັນຊຸກຍູ້ການພົວພັນຂອງແຕ່ລະປະເທດກັບອາເມິລກາ ແລະ ການຮ່ວມມືລະຫວ່າງບັນດາສະຖານທູດອາຊຽນ ປະຈຳອາເມລິກາ.
(ແຫຼ່ງຄັດຈາກ VOV)


text:
ເລຂາທິການໃຫຍ່ພັກກອມມູນິດຫວຽດນາມ ຫງວຽນຝູຈ້ອງ ແລະ ເລຂາທິການໃຫຍ່ພັກກອມມູນິດຈີນ, ປະທານປະເທດຈີນ ສີ ຈິ້ນຜີງ ຢູ່ທີ່ພິທີລົງນາມໃນບັນດາເອກະສານການຮ່ວມມື ລະຫວ່າງສອງປະເທດ. (ພາບ: TTXVN)
ວກ.ອອນໄລ - ໂດຍຕອບສະໜອງຕາມຄຳເຊື້ອເຊີນຂອງທ່ານ ຫງວຽນຝູຈ້ອງ ເລຂາທິການໃຫຍ່ຄະນະບໍລິຫານງານສູນກາງ ພັກກອມມູນິດຫວຽດນາມ ແລະທ່ານ ເຈິ່ນດ້າຍກວາງ ປະທານປະເທດແຫ່ງ ສາທາລະນາລັດ ສັງຄົມນີຍົມຫວຽດນາມ, ທ່ານ ສີ ຈິ້ນຜີງ ເລຂາທິການໃຫຍ່ພັກກອມມູນິດຈີນ, ປະທານປະເທດແຫ່ງ ສາທາລະນະລັດ ປະຊາຊົນຈີນ ໄດ້ດຳເນີນການຢ້ຽມຢາມລັດຖະກິດທີ່ຫວຽດນາມ ໃນລະຫວ່າງວັນທີ 12-13 ພະຈິກ 2017.
ໃນຂອບການຢ້ຽມຢາມ, ທ່ານ ສີ ຈິ້ນຜີງ ເລຂາທິການໃຫຍ່ພັກກອມມູນິດຈີນ, ປະທານປະເທດຈີນ ໄດ້ມີການພົບປະເຈລະຈາກັບທ່ານ ຫງວຽນຝູຈ້ອງ ເລຂາທິການໃຫຍ່ພັກກອມມູນິດຫວຽດນາມ ແລະ ພົບປະເຈລະຈາກັບທ່ານ ເຈິ່ນດ້າຍກວາງ ປະທານປະເທດຫວຽດນາມ; ພົບປະຫາລືກັບ ທ່ານນາຍົກລັດຖະມົນຕີ ຫງວຽນຊວັນຝຸກ ແລະ ທ່ານນາງປະທານສະພາແຫ່ງຊາດ ຫງວຽນທີ້ກິມເງິນ; ເຂົ້າຮ່ວມພິທີເປີດນຳໃຊ້ ຫໍມິດຕະພາບຫວຽດນາມ-ຈີນ, ພິທີເປີດນຳໃຊ້ສູນວັດທະນະທຳແຫ່ງປະເທດຈີນໃນນະຄອນຮ່າໂນ້ຍ; ພົບປະ ແລກປ່ຽນຄວາມເຫັນກັບບັນດາຜູ້ແທນທີ່ມາຮ່ວມເວທີປາໄສປະຊາຊົນຫວຽດນາມ-ຈີນ ແລະ ຕົວແທນຜູ້ຊົງຄຸນວຸດທິມິດຕະພາບຂອງສອງປະເທດ. ທ່ານ ສີ ຈິ້ນຜີງ ເລຂາທິການໃຫຍ່ພັກກອມມູນິດຈີນ, ປະທານປະເທດຈີນ ໄດ້ໄປວາງພວງມາລາໄຫວ້ອາໄລ ທີ່ອະນຸສາວະລີຫໍສົບ ປະທານໂຮ່ຈີມິນ; ໄປຢ້ຽມຊົມການວາງສະແດງຮູບຖ່າຍ “ປະເທດຈີນໃນສາຍຕາຂອງນັກຖ່າຍຮູບຫວຽດນາມ” ແລະ ຢ້ຽມຊົມເຮືອນຂອງລຸງໂຮ່.
ຢູ່ທີ່ການພົບປະເຈລະຈາ ພົບປະຫາລືເຫຼົ່ານັ້ນ, ສອງຝ່າຍໄດ້ແຈ້ງໃຫ້ກັນຊາບກ່ຽວກັບສະພາບການຂອງແຕ່ລະພັກ, ແຕ່ລະປະເທດ, ລົງເລິກແລກປ່ຽນຄວາມຄິດເຫັນກ່ຽວກັບການພົວພັນສອງຝ່າຍ ແລະ ບັນດາບັນຫາສາກົນ, ພາກພື້ນທີ່ທັງສອງຝ່າຍມີຄວາມສົນໃຈຮ່ວມກັນ; ສອງຝ່າຍໄດ້ບັນລຸເຖິງຄວາມຮັບຮູ້ລວມທີ່ສຳຄັນ ກ່ຽວກັບການພັດທະນາການພົວພັນຄູ່ຮ່ວມມືຍຸດທະສາດຮອບດ້ານ ຫວຽດນາມ-ຈີນ ໃຫ້ເຂົ້າສູ່ລວງເລິກໃນສະພາບການໃໝ່.
ສອງຝ່າຍສະແດງຄວາມດີໃຈກ່ຽວກັບບັນດາຜົນສຳເລັດອັນໃຫຍ່ຫຼວງ ມີຄວາມໝາຍປະຫວັດສາດຂອງສອງພັກ ສອງປະເທດ ໃນຂະບວນວິວັດການຊອກຫາເສັ້ນທາງພັດທະນາລັດທິສັງຄົມນິຍົມທີ່ສອດຄ່ອງກັບສະພາບການ ຂອງແຕ່ລະປະເທດ, ເປັນເອກະສັນໃຫ້ທັດສະນະວ່າ, ຫວຽດນາມແລະຈີນເປັນສອງປະເທດເພື່ອນບ້ານໃກ້ຄຽງ ທີ່ມີມູນເຊື້ອມິດຕະພາບມາແຕ່ດົນນານ, ລ້ວນແຕ່ເປັນປະເທດສັງຄົມນິຍົມໂດຍພັກກອມມູນິດນຳພາ, ລະບອບການເມືອງຄ້າຍຄືກັນ, ເສັ້ນທາງການພັດທະນາກໍ່ໃກ້ຊິດກັນ, ມີອະນາຄົດທີ່ສຳພັນກັນ, ແບ່ງປັນໂຊກຊະຕາຮ່ວມກັນ, ການພັດທະນາໝັ້ນຄົງຍືນຍົງຂອງແຕ່ລະປະເທດ ແລະ ການພົວພັນມິດຕະພາບ ຮ່ວມມືອັນດີງາມລະຫວ່າງສອງປະເທດ.
ໃນເງື່ອນໄຂປະຫວັດສາດໃໝ່, ການຢຶດໝັ້ນການນຳພາຂອງພັກກອມມູນິດ ແລະ ເສັ້ນທາງພັດທະນາສັງຄົມນິຍົມທີ່ມີເອກະລັກ ຂອງແຕ່ລະປະເທດ ເປັນການເລືອກທີ່ຖືກຕ້ອງ, ສອດຄ່ອງກັບຜົນປະໂຫຍດອັນພື້ນຖານຂອງປະຊາຊົນສອງປະເທດ. ສອງຝ່າຍຈະຄົ້ນຄວ້າທາບທາມບົດຮຽນຂອງກັນແລະກັນ, ພ້ອມກັນພັດທະນາ, ເພີ່ມທະວີພະລັງຊີວິດໃໝ່ໃຫ້ແກ່ພາລະກິດກໍ່ສ້າງສັງຄົມນິຍົມ ຢູ່ແຕ່ລະປະເທດ, ພະຍາຍາມສູ້ຊົນຢ່າງບໍ່ຢຸດຢັ້ງເພື່ອພາລະກິດສັນຕິພາບ ແລະຄວາມກ້າວໜ້າຂອງມະນຸດຊາດ.
ສອງຝ່າຍໃຫ້ທັດສະນະວ່າ, ນ້ຳໃຈມິດຕະພາບຫວຽດນາມ-ຈີນ ໂດຍປະທານໂຮ່ຈີມິນ, ປະທານ ເໝົາ ເຈີຕຸງ ພ້ອມບັນດາຜູ້ນຳອາວຸໂສ ໄດ້ກໍ່ຕັ້ງແລະເພີ່ມພູນຄູນສ້າງຂຶ້ນມານັ້ນ ແມ່ນຊັບສົມບັດລວມທີ່ປະເສີດຂອງປະຊາຊົນສອງປະເທດ, ສອງຝ່າຍຕ້ອງພ້ອມກັນສືບທອດ ຮັກສາ ແລະ ເສີມຂະຫຍາຍໃຫ້ໄດ້ເປັນຢ່າງດີ. ສອງຝ່າຍຈະຮັບຮູ້ແລະພັດທະນາສາຍພົວພັນຫວຽດນາມ-ຈີນ ຈາກລະດັບສູງຂອງຍຸດທະສາດ ແລະ ວິໄສທັດຍາວນາມ, ຢຶດໝັ້ນການປະຕິບັດນະໂຍບາຍມິດຕະພາບຕໍ່ກັນແລະກັນ. ສອງຝ່າຍກຽມຄວາມພ້ອມເພື່ອພ້ອມກັນກຳແໜ້ນທິດທາງໃຫຍ່ ໃນການພັດທະນາການພົວພັນຫວຽດນາມ-ຈີນ, ເພີ່ມທະວີການແລກປ່ຽນຍຸດທະສາດ, ເພີ່ມຄວາມໄວ້ວາງໃຈທາງດ້ານການເມືອງ, ເພີ່ມທະວີການຮ່ວມມືຕ່າງຝ່າຍຕ່າງມີຜົນປະໂຫຍດ, ແກ້ໂຂຄວາມແຕກຕ່າງຂໍ້ຂັດແຍ່ງໃຫ້ໄດ້ຢ່າງເໝາະສົມ, ຊຸກຍູ້ການພົວພັນຄູ່ຮ່ວມມືຍຸດທະສາດຮອບດ້ານຫວຽດນາມ-ຈີນ ໃຫ້ສືບຕໍ່ຂະຫຍາຍຕົວຢ່າງສົດໃສ ໝັ້ນທ່ຽງ, ນຳເອົາຜົນປະໂຫຍດຕົວຈິງມາໃຫ້ສອງປະເທດແລະປະຊາຊົນສອງຊາດ, ປະກອບສ່ວນສຳຄັນເຂົ້າໃນການຊຸກຍູ້ສັນຕິພາບ ສະຖຽນລະພາບ ແລະ ຄວາມຈະເລີນຮູ່ງເຮືອງຂອງພາກພື້ນ.
ສອງຝ່າຍໃຫ້ທັດສະນະວ່າ, ການນຳຂັ້ນສູງຂອງສອງພັກ ສອງປະເທດ, ພິເສດແມ່ນຜູ້ນຳສູງສຸດ, ຮັກສາການພົວພັນຕິດຕໍ່ເປັນປົກກະຕິນັ້ນ ມີບົດບາດກຳນົດທິດທີ່ສຳຄັນ ໃຫ້ແກ່ການພັດທະນາການພົວພັນສອງຝ່າຍ; ເປັນເອກະສັນນຳໃຊ້ບັນດາຮູບການທີ່ໄຫວພິບ ຫຼາກຫຼາຍເຊັ່ນ ຢ້ຽມຢາມສອງຝ່າຍ, ແຕ່ງຕັ້ງທູດພິເສດ, ໂທລະສັບສາຍດ່ວນ, ພົບປະປະຈຳປີ ແລະ ເວທີປາໄສພະຫຸພາຄີ ເພື່ອຮັກສາແລະເພີ່ມທະວີມູນເຊື້ອອັນດີງາມກ່ຽວກັບການແລກປ່ຽນລະດັບສູງ, ແລກປ່ຽນຄວາມຄິດເຫັນຢ່າງທັນການກ່ຽວກັບບັນດາບັນຫາໃຫຍ່ແລະສຳຄັນ ໃນສາຍພົວພັນລະຫວ່າງສອງພັກ ສອງປະເທດ ແລະ ບັນດາບັນຫາທີ່ສອງຝ່າຍມີຄວາມສົນໃຈຮ່ວມມກັນ. ຕາມນັ້ນ, ເພີ່ມທະວີການແລກປ່ຽນບົດຮຽນກ່ຽວກັບການຄຸ້ມຄອງບໍລິຫານປະເທດ, ເພີ່ມທະວີການແລກປ່ຽນຕາມສາຍພັກ, ຜັນຂະຫຍາຍຢ່າງມີປະສິດທິຜົນ ແຜນການຮ່ວມມືລະຫວ່າງສອງພັກ ໃນໄລຍະ 2016 - 2020, ຈັດຕັ້ງເປັນຢ່າງດີ ການພົບປະລະຫວ່າງຜູ້ຕາງໜ້າຂອງສອງກົມການເມືອງ; ຍູ້ແຮງການແລກປ່ຽນ ຮ່ວມມືມິດຕະພາບ ລະຫວ່າງສະພາແຫ່ງຊາດຫວຽດນາມ ກັບສະພາແຫ່ງຊາດຈີນ, ລະຫວ່າງແນວໂຮມປະເທດຊາດຫວຽດນາມ ກັບກອງປະຊຸມປຶກສາຫາລືດ້ານການເມືອງຂອງປະຊາຊົນຈີນ.
ໃນຂົງເຂດຮ່ວມມືທາງດ້ານເສດຖະກິດ ການຄ້າ, ສອງຝ່າຍເຫັນດີເປັນເອກະສັນຈະປະຕິບັດເປັນຢ່າງດີ “ແຜນແມ່ບົດການພັດທະນາການຮ່ວມມືທາງດ້ານເສດຖະກິດ ການຄ້າ ຫວຽດນາມ-ຈີນ ໄລຍະ 5 ປີ 2017 - 2021”, ລົງລາຍເຊັນແລະປະຕິບັດບັນຊີລາຍຊື່ໂຄງການຮ່ວມມືທີ່ສຳຄັນ. ສອງຝ່າຍເຫັນດີເປັນເອກະສັນຈະເສີມຂະຫຍາຍບົດບາດຂອງ ຄະນະກຳມະການຮ່ວມມືດ້ານເສດຖະກິດ ການຄ້າ ຫວຽດນາມ-ຈີນ ແລະ ບັນດາກົນໄກຮ່ວມມືທີ່ກ່ຽວຂ້ອງ, ຍູ້ແຮງການພັດທະນາການພົວພັນຮ່ວມມືດ້ານເສດຖະກິດ ການຄ້າ ການລົງທຶນ ລະຫວ່າງສອງປະເທດ, ປະຕິບັດໃຫ້ສອງຝ່າຍຕ່າງກໍ່ໄດ້ຮັບຜົນປະໂຫຍດ ແລະ ຕ່າງກໍ່ໄດ້ຮັບໄຊຊະນະ. ຊຸກຍູ້ການຄ້າສອງຝ່າຍໃຫ້ສືບຕໍ່ຂະຫຍາຍຕົວຢ່າງສົມດຸນ ແລະ ໝັ້ນທ່ຽງ. ບົນພື້ນຖານ “ບົດບັນທຶກຄວາມຈຳກ່ຽວກັບການຍູ້ແຮງຂະບວນການເຈລະຈາ ຂໍ້ຕົກລົງຂອບວ່າດ້ວຍການສ້າງເຂດການຮ່ວມມືດ້ານເສດຖະກິດຂ້າມຊາຍແດນຫວຽດນາມ-ຈີນ” ທີ່ລົງນາມໃນການຢ້ຽມຢາມຄັ້ງນີ້, ຈະຕັ້ງໜ້າພະຍາຍາມປຶກສາເຈລະຈາ ຂໍ້ຕົກລົງຂອບວ່າດ້ວຍການສ້າງເຂດການຮ່ວມມືດ້ານເສດຖະກິດຂ້າມຊາຍແດນ, ຊຸກຍູ້ການພັດທະນາເຂດຊາຍແດນຂອງສອງປະເທດ, ຍົກສູງລະດັບຄວາມເຊື່ອມຕໍ່ລະຫວ່າງສອງຝ່າຍ. ຄຽງຂ້າງນັ້ນ, ຊຸກຍູ້ການຮ່ວມມືໃນບັນດາຂົງເຂດ ກະສິກຳ ແຫຼ່ງນ້ຳ ສິ່ງແວດລ້ອມ ວິທະຍາສາດ-ເຕັກໂນໂລຊີ ຄົມມະນາຄົມຂົນສົ່ງ. ເພີ່ມທະວີການຮ່ວມມືດ້ານຄວາມສະຫງົບ, ການປ້ອງກັນປະເທດ ແລະ ປະຕິບັດກົດໝາຍ, ປະຕິບັດເປັນຢ່າງດີ ຖະແຫຼງການວິໄສທັດທົ່ວໄປກ່ຽວກັບການຮ່ວມມືດ້ານການປ້ອງກັນປະເທດຮອດປີ 2025. ເປີດກວ້າງການຮ່ວມມືໃນບັນດາຂົງເຂດວັດທະນະທຳ ສື່ສິ່ງພິມ ສາທາລະນະສຸກ ການພົວພັນປະຊາຊົນ.
ສອງຝ່າຍລົງເລິກແລກປ່ຽນຄວາມເຫັນຢ່າງຈິງໃຈ ກົງໄປກົງມາ ກ່ຽວກັບບັນຫາໃນທະເລ, ເຫັນດີເປັນເອກະສັນຈະປະຕິບັດຕາມ ຄວາມຮັບຮູ້ລວມທີ່ສຳຄັນ ຊຶ່ງການນຳຂັ້ນສູງຂອງສອງພັກ ສອງລັດໄດ້ບັນລຸເຖິງ ແລະ "ຂໍ້ຕົກລົງກ່ຽວກັບບັນດາຫຼັກການອັນພື້ນຖານ ໃນການຊີ້ນຳແກ້ໄຂ ບັນດາບັນຫາໃນທະເລ ຫວຽດນາມ-ຈີນ"; ນຳໃຊ້ເປັນຢ່າງດີ ກົນໄກເຈລະຈາຂັ້ນລັດຖະບານ ກ່ຽວກັບຊາຍແດນ ຫວຽດນາມ-ຈີນ, ຊອກຫາວິທີແກ້ໄຂອັນພື້ນຖານແລະຍາວນາວ ທີ່ທັງສອງຝ່າຍສາມາດຍອມຮັບໄດ້. ສອງຝ່າຍເປັນດີເປັນເອກະສັນສືບຕໍ່ປະຕິບັດ ຖະແຫຼງການກ່ຽວກັບການປະພຶດ ຂອງບັນດາຝ່າຍ ຢູ່ທະເລຕາເວັນອອກ (DOC) ຢ່າງຮອບດ້ານແລະມີປະສິດທິຜົນ, ບົນພື້ນຖານປຶກສາເຈລະຈາເປັນເອກະພາບ ເພື່ອຈະບັນລຸປະມວນຂໍ້ກຳນົດກ່ຽວກັບການປະພຶດຢູ່ທະເລຕາເວັນອອກ (COC) ໄດ້ໂດຍໄວ; ຄວບຄຸມຄວາມຂັດແຍ່ງຂໍ້ພິພາດໃນທະເລໃຫ້ໄດ້ເປັນຢ່າງດີ, ບໍ່ມີການກະທຳທີ່ກໍ່ຄວາມສັບສົນ ເປີດກວ້າງຄວາມຂັດແຍ່ງຊ່ວງຊີງກັນ, ຮັກສາສັນຕິພາບ ສະຖຽນລະພາບຢູ່ທະເລຕາເວັນອອກ.
ສອງຝ່າຍເຫັນດີເປັນເອກະສັນຈະສືບຕໍ່ເພີ່ມທະວີການສົມທົບກັນຢູ່ໃນຂອບພະຫຸພາຄີ ແລະ ພາກພື້ນເຊັ່ນ ສະຫະປະຊາຊາດ, ອົງການການຄ້າໂລກ (WTO), ເວທີ່ປາໄສການຮ່ວມມືເສດຖະກິດອາຊີ-ປາຊີຟິກ (APEC), ເວທີປາໄສການຮ່ວມມື ອາຊີ-ເອີຣົບ (ASEM), ອາຊຽນ-ຈີນ, ການຮ່ວມມືແມ່ນ້ຳຂອງ-ແມ່ນ້ຳລ້ານຊ້າງ, ພ້ອມກັນຮັກສາສັນຕິພາບ ສະຖຽນລະພາບ ແລະ ຄວາມຈະເລີນຖາວອນຢູ່ພາກພື້ນແລະໃນໂລກ.
ໃນເວລາການຢ້ຽມຢາມ, ສອງຝ່າຍໄດ້ລົງນາມໃນເອກະສານສຳຄັນ 19 ສະບັບ, ໃນນັ້ນມີ ຂໍ້ຕົກລົງກ່ຽວກັບການຮ່ວມມືຊາຍແດນລະຫວ່າງກະຊວງປ້ອງກັນປະເທດຫວຽດນາມ ແລະກະຊວງປ້ອງກັນປະເທດຈີນ, ບົດບັນທຶກຄວາມຈຳກ່ຽວກັບການຊຸກຍູ້ການເຊື່ອມຕໍ່ລະຫວ່າງຂອບ “ສອງສາຍທາງ, ໜຶ່ງແລວທາງ” ກັບຄວາມຄິດລິເລີ່ມ “ແລວທາງແລະເສັ້ນທາງ”, ບົດບັນທຶກຄວາມຈຳກ່ຽວກັບການກຳນົດບັນຊີລາຍຊື່ໂຄງການຮ່ວມມືທີ່ສຳຄັນຂອງ ແຜນແມ່ບົດການພັດທະນາການຮ່ວມມືທາງດ້ານເສດຖະກິດ ການຄ້າ ຫວຽດນາມ-ຈີນ ໄລຍະ 5 ປີ 2017 - 2021, ແຜນການດຳເນີນງານກ່ຽວກັບການຮ່ວມມືທາງດ້ານສາທາລະນະສຸກ,...
ການຢ້ຽມຢາມລັດຖະກິດທີ່ຫວຽດນາມ ຂອງທ່ານ ສີ ຈິ້ນຜີງ ເລຂາທິການໃຫຍ່ພັກກອມມູນິດຈີນ, ປະທານປະເທດແຫ່ງ ສປ.ຈີນ ໄດ້ຮັບຜົນສຳເລັດອັນຈົບງານ, ປະກອບສ່ວນທີ່ສຳຄັນເຂົ້າໃນການປັບປຸງນ້ຳໃຈມິດຕະພາບທີ່ເປັນມູນເຊື້ອ, ເພີ່ມທະວີຄວາມພົວພັນຄູ່ຮ່ວມມືຍຸດທະສາດຮອບດ້ານຫວຽດນາມ-ຈີນ ຍິ່ງກວ່າອີກ, ຊຸກຍູ້ສັນຕິພາບ ສະຖຽນລະພາບ ແລະ ການພັດທະນາຢູ່ພາກພື້ນແລະໃນໂລກ ຊຶ່ງມີຄວາມໝາຍເປັນຫຼັກໝາຍທີ່ສຳຄັນຍິ່ງ./.
ໂດຍ ເຟືອງຈ່າ


text: ກະຊວງສຶກສາທິການ ແລະ ກິລາ (ສສກ) ໄດ້ຈັດພິທີ ມອບ - ຮັບໜ້າທີ່ຜູ້ບໍລິຫານລະ ດັບສູງຂອງກະຊວງສຶກສາທິ ການ ແລະ ກິລາຂຶ້ນເມື່ອທ້າຍ ອາທິດທີ່ຜ່ານມານີ້ທີ່ກະຊວງ ດັ່ງກ່າວ ໂດຍເປັນກຽດເຂົ້າ ຮ່ວມຂອງ ທ່ານ ກອງສີ ແສງ ມະນີ ຮອງລັດຖະມົນຕີກະຊວງ ສຶກສາທິການ ແລະ ກິລາ ຊຶ່ງມີ ແຂກຖືກເຊີນ ພ້ອມພາກສ່ວນ ກ່ຽວຂ້ອງເຂົ້າຮ່ວມ. ການມອບ - ຮັບໜ້າທີ່ຄັ້ງ ນີ້ ປະກອບມີຫົວໜ້າຫ້ອງການ ຫົວໜ້າກົມຈັດຕັ້ງ-ພະນັກງານ ກົມພົວພັນຕ່າງປະເທດ ກົມ ກວດກາ ກົມການເງິນ ແລະ ຜູ້ອຳນວຍການສະຖາບັນ ໃນ ນີ້ ໄດ້ແຕ່ງຕັ້ງ ທ່ານ ນາງ ຂັນ ທະລີ ສີລິພົງພັນ ເປັນຫົວໜ້າ ຫ້ອງການກະຊວງ, ທ່ານ ສີສະ ໝອນ ສິດທິຣາດວົງສາ ເປັນ ຫົວໜ້າກົມພົວພັນຕ່າງປະ ເທດ, ທ່ານ ນາງ ວຽງແກ້ວ ພົມມະວົງ ເປັນຜູ້ວ່າການກົມຈັດ ຕັ້ງພະນັກງານ, ທ່ານ ສີຊະນະ ບຸບຜາ ເປັນຫົວໜ້າກົມກວດ ກາ, ທ່ານ ນາງ ດາລາ ພະ ກອນຄຳ ເປັນຜູ້ວ່າການຫົວ ໜ້າກົມການເງິນ ແລະ ທ່ານ ຈັນສະໝຸດ ແກ້ວສຸດທາ ເປັນ ຜູ້ອຳນວຍການສະຖາບັນການ ພັດທະນາການບໍລິຫານການ ສຶກສາ ກະຊວງສຶກສາທິການ ແລະ ກິລາ. ໃນໂອກາດນີ້ ທ່ານ ກອງສີ ແສງມະນີ ກໍໄດ້ກ່າວສະແດງ ຄວາມຍ້ອງຍໍຊົມເຊີຍຕໍ່ຄະ ນະນຳດັ່ງກ່າວທີ່ໄດ້ຮັບການ ແຕ່ງຕັ້ງ ຍົກຍ້າຍໃຫ້ເຮັດໜ້າ ທີ່ໃໝ່ ພ້ອມທັງຊີ້ນຳໃນການ ເປັນແບບຢ່າງຫ້າວຫັນມີຫົວ ຄິດປະດິດສ້າງ ເພື່ອປະກອບ ສ່ວນຢ່າງຕັ້ງໜ້າເຂົ້າໃນການ ພັດທະນາວຽກງານການສຶກ ສາ ແລະ ກິລາ ໃຫ້ມີບາດກ້າວ ຂະຫຍາຍຕົວຢ່າງຕໍ່ເນື່ອງ. (ຂ່າວ: ມະລິ)


text:
ໃນວັນທີ 29 ກັນຍາ 2015 ບໍລິສັດ ໂຕໂຍຕ້າ ມໍເຕີ້ ປະເທດໄທ ຈຳກັດ ຮ່ວມກັບຕົວແທນ ຈຳໜ່າຍໂຕໂຍຕ້າຢ່າງເປັນທາງການໃນ ສປປ ລາວ ໄດ້ຈັດງານຖະແຫລງຂ່າວຄອນເສີດການກຸສົນ ໂຕໂຍຕ້າ ຄາສສິກ ຄັ້ງທຳອິດໃນ ສປປ ລາວ ໂດຍໄດ້ຮັບກຽດເຂົ້າຮ່ວມຈາກຜູ້ບໍລິຫານລະດັບສູງຂອງໂຕໂຍຕ້າ ໄດ້ແກ່ ທ່ານປະກອນ ວົງວິທະຍາພິຣົມ ປະທານຝ່າຍປະຕິບັດການສຳນັກງານພູມິພາກແມ່ນ້ຳຂອງ ບໍລິສັດ ໂຕໂຍຕ້າ ມໍເຕີ້ ປະເທດໄທ ຈຳກັດ ແລະຜູ້ບໍລິຫານລະດັບສູງຂອງ ບໍລິສັດ ໂຕໂຍຕ້າບໍລິການ ຈຳກັດ, ບໍລິສັດ ໂຕໂຍຕ້າ ລາວທານີ ຈຳກັດ, ບໍລິສັດ ໂຕໂຍຕ້າ ລາວສະຫວັນ ຈຳກັດ, ບໍລິສັດໂຕໂຍຕ້າ ຈຳປາ ຈຳກັດ, ບໍລິສັດ ໂຕໂຍຕ້າ ພາກໃຕ້ ຈຳກັດ ແລະ ບໍລິສັດ ໂຕໂຍຕ້າ ເມືອງຫລວງຈຳກັດ ນອກຈາກນີ້ຍັງໄດ້ຮັບກຽດຈາກ ທ່ານ ບົວເງິນ ຊາພູວົງ ລັດຖະມົນຕີຊ່ວຍວ່າການກະຊວງຖະແຫລງຂ່າວວັດທະນາທຳ ແລະທ່ອງທ່ຽວ, ທ່ານ ຄຳພວງ ອິນທະລັງສີ ຫົວໜ້າກົມສິນລະປະການສະແດງ, ທ່ານ ອິນປອນ ນະຄອນສີ ຮອງຫົວໜ້າກົມສື່ສານມວນຊົນ ແລະ ທ່ານມະນີພອນ ຫລວງສີສົງຄາມ ຮອງຫົວໜ້າກົມຮ່ວມມືສາກົນ ກໍ່ໄດ້ເຂົ້າຮ່ວມງານດັ່ງກ່າວ
ຄອນເສີດການກຸສົນໂຕໂຍຕ້າ ຄາສສິກ ຈັດຂຶ້ນເພື່ອໃຫ້ດົນຕີມີສ່ວນໃນການສ້າງຄວາມສຸກ ແລະສ້າງສັນຮອຍຍິ້ມສູ່ສັງຄົມໃນ ສປປ.ລາວ ຜ່ານວົງ ບູດາເປສ ໂອເປເຣດຕາ ແລະມິວສິກໂຄເທຍເຕີ້ ຈາກປະເທດຮັງກາລີ ເຊິ່ງເປັນວົງດົນຕີລະດັບໂລກໂດຍລາຍໄດ້ຈາກການຈຳໜ່າຍບັດ ບໍ່ຫັກຄ່າໃຊ້ຈ່າຍເພື່ອສະໜັບສະໜູນກິດຈະກຳດົນຕີໃນ ສປປ.ລາວ ເຊິ່ງການສະແດງຄອນເສີດຄັ້ງນີ້ຢູ່ພາຍໃຕ້ການອຳນວຍເພັງຂອງມາເອສໂຕຣ Laszlo Maklary ຜູ້ຊະນະລາງວັນ Artisjus ແລະສິນລະປິນຊົງກຽດໃຫ້ຮັງກາລີ (Honored Artist of Hungary) ທີ່ໂຮງແຮມລາວພາຊາ, ນະຄອນຫລວງວຽງຈັນ ສປປ ລາວ
ຈາກການດຳເນີນທຸລະກິດໃນ ສປປ ລາວ ເປັນເວລາດົນ ໂຕໂຍຕ້າ ຫວັງທີ່ຈະມີສ່ວນຮ່ວມ ສະໜັບສະໜູນການພັດທະນາປະເທດ ແລະບຸກຄະລາກອນຂອງລາວໂດຍບໍ່ພຽງຜ່ານແຕ່ເລື່ອງລົດຍົນທີ່ມີປະສິດຕິພາບທີ່ດີຂຶ້ນເທົ່ານັ້ນ ແຕ່ຍັງຜ່ານໂຄງການຄວາມຮັບຜິດຊອບຕໍ່ສັງຄົມ ດັ່ງນັ້ນທາງບໍລິສັດຈຶ່ງເລັງເຫັນວ່າ: ໂຕໂຍຕ້າ ຄາສສິກ ເປັນອີກໜຶ່ງວິທີໃນການຕອບແທນຄົນໃນ ສປປ ລາວ ໂຕໂຍຕ້າມີຄວາມມຸ້ງໝັ້ນ ຮ່ວມເປັນສ່ວນໜຶ່ງໃນການສ້າງຄວາມສຸກ ແລະຮອຍຍິ້ມ ສູ່ສັງຄົມໃນ ສປປ ລາວ ພາຍໃຕ້ສະໂລແກນ “ໂຕໂຍຕ້າ ໄປໃສໄປນຳກັນ” ດ້ວຍການເປັນອົງກອນທີ່ດີ ມີຈິດສຳນຶກຮັບຜິດຊອບ ແລະຮ່ວມພັດທະນາສັງຄົມຂອງ ສປປ ລາວ ໂດຍໜຶ່ງໃນຄວາມມຸ້ງໝັ້ນ ແລະຕັ້ງໃຈຂອງໂຕໂຍຕ້າ ຄືການສະໜັບສະໜູນທາງດ້ານການສຶກສາ ແລະຍົກລະດັບຄຸນນະພາບຊີວິດ ໃຫ້ແກ່ຜູ້ຂາດແຄນໂອກາດ ເຊິ່ງໃນປີນີ້ ບໍລິສັດໄດ້ນຳຄອນເສີດການກຸສົນ ໂຕໂຍຕ້າ ຄາສສິກ ມາຈັດສະແດງໃນ ສປປ ລາວ ໂດຍມີວັດຖຸປະສົງເພື່ອສົ່ງເສີມໃຫ້ປະຊາຊົນໃນ ສປປ ລາວ ມີໂອກາດຮັບຊົມແລະຮັບຟັງການສະແດງຂອງວົງດົນຕີລະດັບໂລກ ກໍໃຫ້ເກີດການມີສ່ວນຮ່ວມຂອງຄົນໃນ ສປປ ລາວ ໃນການຊື້ບັດຊົມຄອນເສີດການກຸສົນເພື່ອສົມທົບທຶນ ລາຍໄດ້ຈາກການຈຳໜ່າຍບັດໂດຍບໍ່ຫັກຄ່າໃຊ້ຈ່າຍ ເພື່ອສະໜັບສະໜູນກິດຈະກຳດີໆໃນ ສປປ ລາວ
ການສະແດງຄອນເສີດ ໂຕໂຍຕ້າ ຄາສສິກຄັ້ງນີ້ ໂດຍ ວົງບູດາເປສ ໂອເປເຣດຕ້າ ແລະມິວສິກໂຄເທຍເຕີ້ ນຳໂດຍຜູ້ອຳນວຍເພງມາເອສໂຕຣ Laszlo Maklary ຜູ້ຊະນະລາງວັນ Artisjus ແລະສິນລະປິນຊົງກຽດໃຫ້ຮັງກາລີ (Honored Artist of Hungary) ຮ່ວມກັບສິນລະປິນຂັບຮ້ອງຫລັກໄດ້ແກ່ Anita Lukács, Zsolt Vadász Gergely Boncsér, Mónika Fischl, Szilvi Szendy ແລະ Dávid Szabó ເຊິ່ງໄດ້ຈັດສະແດງໃນຫລາຍປະເທດທັງໃນທະວີບຢູໂຣບ ແລະເອເຊຍ ໃນປີ 2011 ວົງສາມາດເອົາຊະນະຄະນະລະຄອນລະດັບໂລກອື່ນໆ ແລະຊິງເອົາສິດໃນການສະແດງ ລະຄອນເພງ “ໂສມງາມ ກັບເຈົ້າຊາຍອາສູນ” ໃນປະເທດທີ່ເວົ້າພາສາເຢຍລະມັນ ແຖມຍັງໄດ້ຮັບລາງວັນອັນຊົງກຽດ ຊຸບເປີແບຣນ (Super Brand) ໃນສາຂາວົງດີເດັ່ນຕິດຕໍ່ກັນ 3ປີຊ້ອນທີ່ຜ່ານມາ
ວົງບູດາເປສ ໂອເປເຣດຕາ ແລະມິວສິກໂຄເທຍເຕີ້ ຈະສະແດງຜົນງານປະສົມປະສານທັງຈາກຝັ່ງລະຄອນເພງ ແລະ ໂອເປເຣດຕາ ເຊິ່ງເລືອກຄັດສັນ ບົດປະພັນຈາກລະຄອນເພງ ທີ່ໄດ້ຮັບຄວາມນິຍົມຈາກຜູ້ຊົມເຊັ່ນ: “ເວສທ໌ ໄຊດ໌ ສຕໍຣີ” ແລະ “ແຟນທ່ອມ ອັອຟ ດິ ໂອເປຣ່າ” ສ່ວນຜົນງານ ໂອເປເຣດຕານັ້ນ ເລືອກສັນມາຈາກ “ເດິ ແບທ” ໂດຍໂຍຮັນ ສເຕົຣາທ໌ ທີ່ 2 “ຢິບຊີ ເລີບຟ” “ເດິ ແລນດ໌ ອອຟ ສໄມລ໌” ແລະ “ເດິ ເມີຣີ່ ວິໂດ” ໂດຍ ຟຣານຊ໌ ເລຮາຣ໌ “ເດິ ເຄົາທ໌ເລສ ມາຣິທຊ່າ” ແລະ “ເດິ ຢິບຊີ ພຣິສເຊສ” ໂດຍເອມເມີຣິຊ ຄາລໃນ ຍິ່ງໄປກວ່ານັ້ນ ໃນບາງປະເທດຈະມີການສະແດງຈາກສິນລະປິນທ້ອງຖິ່ນຮ່ວມດ້ວຍ
ຄອນເສີດການກຸສົນ ໂຕໂຍຕ້າ ຄາສສິກ ຈັດຄັ້ງທຳອິດໃນປີ ຄ.ສ 1990 ດ້ວຍເຈດຕະນາລົມຂອງໂຕໂຍຕ້າໃນການເຜີຍແຜ່ວັດທະນາທຳດົນຕີຄາສສິກອັນເປັນສິນລະປະທາງດົນຕີຊັ້ນສູງໃຫ້ແກ່ປະເທດໃນພູມິພາກເອເຊຍ ນຳສະເໜີການສະແດງຈາກວົງດົນຕີລະດັບໂລກ ສົ່ງເສີມໃຫ້ປະຊາຊົນເກີດຄວາມປະທັບໃຈ ແລະ ມ່ວນໄປນຳການຟັງດົນຕີຄາສສິກ ລວມເຖິງການນຳລາຍໄດ້ຈາກການຈຳໜ່າຍບັດມອບໃຫ້ແກ່ອົງກອນສາທາລະນະກຸສົນ ໂດຍຈັດສະແດງມາແລ້ວທັງໝົດບໍ່ຕ່ຳກວ່າ 184ຄັ້ງ ມີຜູ້ເຂົ້າຮ່ວມຮັບຟັງຄອນເສີດທັງໝົດຫລາຍກ່ວາ 2ແສນຄົນ ໃນປະເທດແຖບເອເຊຍໄດ້ແກ່ ປະເທດສິງກະໂປ ມາເລເຊຍ ບລູໄນ ອິນໂດເນເຊຍ ໄຕ້ຫວັນ ຟິລິປິນ ຮ່ອງກົງ ຫວຽດນາມ ເກົາຫລີໃຕ້ ຈີນ ອິນເດຍ ແລະໄທ
ໃນປີນີ້ຄອນເສີດການກຸສົນ ໂຕໂຍຕ້າຄາສສິກ ຈັດການສະແດງທັງໝົດ 7ປະເທດ ໃນພູມິພາກເອເຊຍໄດ້ແກ່: ບລູໄນ ກຳປູເຈຍ ມາເລເຊຍ ໄທ ຟິລິປິນ ຫວຽດນາມ ແລະ ສປປ ລາວ
ທ່ານ ປະກອນ ວົງວິທະຍາພິຣົມ ປະທານຝ່າຍປະຕິບັດການສຳນັກເຂດພູມິພາກແມ່ນ້ຳຂອງ ໄດ້ກ່າວປິດທ້າຍວ່າ “ສຳລັບເຫດຜົນທີ່ເຮົາເລືອກຈະຈັດຄອນເສີດ ໂຕໂຍຕ້າ ຄາສສິກທີ່ ສປປ ລາວ ໃນປີນີ້ເຮົາມີໂອກາດພິເສດທີ່ສຳຄັນຄືການສະເຫລີມສະຫລອງວັນສ້າງຕັ້ງພັກປະຊາຊົນປະຕິວັດລາວ ຄົບຮອບ 60ປີ ແລະ ສະເຫລີມສະຫລອງວັນສ້າງຕັ້ງ ສາທາລະນະລັດ ປະຊາທິປະໄຕ ປະຊາຊົນລາວຄົບຮອບ 40ປີ ໂດຍມີວັດຖຸປະສົງເພື່ອໃຊ້ດົນຕີຄາສສິກເປັນພະລັງຂັບເຄື່ອນຄວາມສຸກສູ່ສັງຄົມ ອີກທັງຍັງເປັນການສົ່ງເສີມໃຫ້ປະຊາຊົນໄດ້ມີໂອກາດຮັບຊົມແລະຮັບຟັງການສະແດງຂອງວົງດຸລິຍານລະດັບໂລກອີກດ້ວຍ ສຳລັບຜູ້ທີ່ສົນໃຈ ແລະຢາກຮ່ວມສົມທົບທຶນ ສາມາດຕິດຕໍ່ຊື້ບັດໄດ້ທີ່ຕົວແທນຈຳໜ່າຍໂຕໂຍຕ້າຢ່າງເປັນທາງການທົ່ວປະເທດ ໂດຍລາຄາບັດຈະແບ່ງອອກເປັນລາຄາ 125,000ກີບ, 200,000ກີບ, 250,000ກີບ ທັງນີ້ລາຍໄດ້ທັງໝົດບໍ່ຫັກຄ່າໃຊ້ຈ່າຍຈະມອບເພື່ອສະໜັບສະໜູນກິດຈະກຳດົນຕີໃນ ສປປ ລາວຕໍ່ໄປ ຂ້ອຍຫວັງເປັນຢ່າງຍິ່ງວ່າ ການຈັດຄອນເສີດການກຸສົນ ໂຕໂຍຕ້າຄາສສິກໃນຄັ້ງນີ້ ຈະເປັນການສົ່ງມອບຄວາມສຸກສູ່ສັງຄົມຂອງ ສປປ ລາວ ຈາກດົນຕີຄາສສິກ ເປັນການສ້າງຮອຍຍິ້ມໃຫ້ເກີດຂຶ້ນກັບປະຊາຊົນໃນ ສປປ ລາວ”.


text:
ກອງປະຊຸມຄະນະເຈົ້າໜ້າທີ່ອາວຸໂສຮ່ວມມື ສອງຝ່າຍລະຫວ່າງກະຊວງ ປກສ ແຫ່ງ ສປປ ລາວ ແລະ ກະຊວງພາຍໃນແຫ່ງ ຣາຊະອານາຈັກ ກຳປູເຈຍ ປະຈຳປີ 2018
ກອງປະຊຸມເຈົ້າໜ້າທີ່ອາວຸໂສ ເພື່ອກະກຽມ ຄວາມພ້ອມໃຫ້ແກ່ກອງປະຊຸມສອງຝ່າຍ ລາວ-ກຳປູເຈຍ ປະຈຳປີ 2018 ທີ່ນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ ໄດ້ຈັດຂຶ້ນໃນວັນທີ 16 ມັງກອນ 2018 ນີ້ ຢູ່ທີ່ໂຮງແຮມແລນມາກ ລີເວີໄຊ ພາຍໃຕ້ການເປັນປະທາຮ່ວມຂອງທ່ານພົຕ ສິນທະວົງ ໄຊຍະກອນ ຮອງລັດຖະມົນຕີກະຊວງ ປ້ອງກັນຄວາມສະຫງົບ ຫົວໜ້າຄະນະເຈົ້າໜ້າທີ່ ອາວຸໂສຝ່າຍລາວ ແລະ ທ່ານ ສັອກ ເສດຖາ ຮອງລັດຖະມົນຕີກະຊວງພາຍໃນຫົວໜ້າເຈົ້າໜ້າທີ່ອາວຸໂສຝ່າຍກຳປູເຈຍ ມີຄະນະຜູ້ແທນສອງຝ່າຍເຂົ້າຮ່ວມ.
ທ່ານ ພົຕ ສິນທະວົງ ໄຊຍະກອນ ຮອງລັດຖະມົນຕີກະຊວງປ້ອງກັນຄວາມສະຫງົບ ຫົວໜ້າຄະນະເຈົ້າໜ້າທີ່ອາວຸໂສ ໄດ້ກ່າວວ່າ: ໂດຍປະຕິບັດຕາມເນື້ອໃນບົດບັນທຶກ ການຮ່ວມມືລະຫວ່າງກະຊວງປ້ອງກັນຄວາມສະຫງົບ ສປປ ລາວ ແລະ ກະຊວງພາຍໃນ ຣາຊະອານາຈັກກຳປູເຈຍ ປະຈຳປີ 2017 ກອງປະຊຸມຄັ້ງນີ້ ໄດ້ພ້ອມກັນຄົ້ນຄວ້າປຶກສາຫາລືກະກຽມເນື້ອໃນໃຫ້ແກ່ກອງປະຊຸມສອງຝ່າຍລາວ-ກຳປູເຈຍ ກະຊວງປ້ອງກັນຄວາມສະຫງົບແຫ່ງ ສປປ ລາວ ແລະກະຊວງພາຍໃນແຫ່ງຣາຊະອານາ ຈັກກຳປູເຈຍ ປະຈຳປີ 2018 ພ້ອມນັ້ນກໍ່ໄດ້ປືກສາຫາລືແລກປ່ຽນຄຳຄິດຄຳເຫັນ ກ່ຽວກັບການຮ່ວມມືຮັກສາຄວາມສະຫງົບ ແລະ ຄວາມເປັນລະບຽບຮຽບຮ້ອຍ ຕາມຊາຍແດນ ເພື່ອເຮັດຊາຍແດນຂອງສອງປະເທດ ເປັນຊາຍແດນແຫ່ງມິດຕະພາບ ແລະ ການຮ່ວມມື, ພພ້ອມທັງ ສ້າງເງື່ອນໄຂອຳນວຍຄວາມສະດວກໃຫ້ແກ່ການພັດທະນາເສດຖະກິດ-ສັງຄົມ ສປປລາວ ແລະ ກະຊວງພາຍໃນແຫ່ງຣາຊະອານາຈັກປູເຈຍ ປະຈຳປີ 2018 ໃນຄັ້ງນີ້ປະກອບມີ: ການຮ່ວມມືດ້ານການຮັກສາຄວາມສະຫງົບ ແລະ ຄວາມເປັນລະບຽບຮຽບຮ້ອຍຕາມຊາຍແດນ, ການຮ່ວມມືປ້ອງກັນ ແລະ ປາບປາມຢາເສບຕິດຕາມຊາຍແດນ, ການຮ່ວມມືດ້ານວຽກງານຕ້ານການຄ້າມະນຸດ, ການຮ່ວມມືອຳນວຍຄວາມສະດວກ ແລະ ຄວາມປອດໄພ ໃນການເຂົ້າ-ອອກເມືອງ, ການຮ່ວມມືການແລກປ່ຽນຢ້ຽມຢາມຂອງຄະນະຜູ້ແທນ, ການຮ່ວມມືດ້ານການກໍ່ສ້າງກຳລັງ ແລະ ການຮ່ວມມືດ້ານວຽກງານອື່ນໆ. ນອກນັ້ນ ຍັງໄດ້ພິຈາລະນາຮ່າງບົດລາຍງານຜົນກອງປະຊຸມຄະນະຜູ້ແທນເຈົ້າໜ້າທີ່ອາວຸໂສຮ່ວມລາວ-ກຳປູເຈຍ ຕໍ່ກອງປະຊຸມລັດຖະມົນຕີ ແລະ ພິຈາລະນາວາລະກອງປະຊຸມຮ່ວມມືສອງຝ່າຍລະຫວ່າງ ກະຊວງປ້ອງກັນຄວາມສະຫງົບ ແຫ່ງ ສປປລາວ ແລະ ກອງປະຊຸມຮ່ວມມືສອງຝ່າຍ ລະຫວ່າງກະຊວງປ້ອງກັນຄວາມສະຫງົບ ແຫ່ງ ສປປລາວ ແລະ ກອງປະຊຸມກະຊວງພາຍໃນ ແຫ່ງຣາຊະອານາຈັກກຳປູເຈຍ ປະຈຳປີ 2018. ເພື່ອໃຫ້ທ່ານລັດຖະມົນຕີຂອງສອງກະຊວງໄດ້ລົງນາມຮັບຮອງເອົາ ແລະ ເປັນເອກະພາບໃນການສືບຕໍຮ່ວມມືໃນຂັ້ນຕໍ່ໄປໃຫ້ມີຜົນສຳເລັດຂະຫຍາຍຕົວຈິງຍິ່ງໆຂຶ້ນ.


text:
>>>
ນິຕິກຳສຳຄັນ
- ຂໍ້ຕົກລົງຂອງເຈົ້າຄອງ ນວ ວ່າດ້ວຍການຈັດສັນຄວາມບໍ່ເປັນລະບຽບຮຽບຮ້ອຍໃນຕົວເມືອງ ແລະ ຊານເມືອງ
- ຂໍ້ຕົກລົງວ່າດ້ວຍ ການຈັດຕັ້ງປະຕິບັດແຜນພັດທະນາເສດຖະກິດ-ສັງຄົມ ແລະ ແຜນງົບປະມານ ປະຈຳປີ 2018 ຂອງ ນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ ສະບັບເລກທີ 0171/ຈນວ ລົງວັນທີ15 ກຸມພາ 2018
- ຂໍ້ຕົກລົງວ່າດ້ວຍການກຳນົດ ແລະ ການຄຸ້ມຄອງທີ່ດິນກະສິກຳ ແລະ ປ່າໄມ້ຢູ່ນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ
- ຂໍ້ຕົກລົງວ່າດ້ວຍການຄຸ້ມຄອງ ແລະ ພັດທະນາ ເຂດແຄມຂອງ ບໍລິເວນຫາດດອນຈັນນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ
- ຄຳສັ່ງວ່າດ້ວຍການຮັກສາຄວາມເປັນລະບຽບຮຽບຮ້ອຍໃນການຈັດງານສົ່ງທ້າຍປີເກົ່າ ພສ 2560 ແລະ ຕ້ອນຮັບປີໃໝ່ ພສ 2561 ຢູ່ນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ.
- ຄຳແນະນຳ ຂອງຄະນະປະຈຳສະພາແຫ່ງຊາດ ວ່າດ້ວຍການພິຈາລະນາ, ຮັບຮັບຮອງເອົານິຕິກຳທີ່ສຳຄັນຂອງທ້ອງຖີ້ນ
- ມະຕິ ກອງປະຊຸມສະໄໝສາມັນ ເທື່ອທີ 4 ຂອງສະພາປະຊາຊົນ ນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ
- ມະຕິຕົກລົງ ວ່າດ້ວຍການສືບຕໍ່ຫັນພະນັກງານລົງຮາກຖານ ຕາມວິທີການ “ ຫັນລົງຮາກຖານກັບທີ່ ”
ຂ່າວສານໜ້າສົນໃຈ
- ທ່ານ ນາຍົກລັດຖະມົນຕີ ຢ້ຽມຢາມ ຟາມໝູ ບໍລິສັດ CP, ເມືອງ ໄຊທານີ ແລະ ເຂດພັດທະນາກວມລວມໄຊເສດຖາ ນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ.
- ທ່ານ ເຈົ້າຄອງນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ ລົງເຄືອ່ນໄຫວຢູ່ທີ່ເມືອງປາກງື່ມ ນ.ວ
- ພິທີວາງສີລາລຶກ ໂຄງການຂະຫຍາຍໂຮງຮຽນ ສາກົນ ຝຣັ່ງ-ລາວ ທີ່ ບ້ານຫາດຊາຍຂາວ, ເມືອງຫາດຊາຍຟອງ ນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ.
- ກອງປະຊຸມສຳມະນາກ່ຽວກັບການຄຸ້ມຄອງ ແຜນຜັງພັດທະນາຕົວເມືອງຢູ່ ນວ ທີ່ສູນການຄ້າ ລາວ-ໄອເຕັກ
- ນະຄອນຫຼວງ ຂະຫຍາຍລະບົບນ້ຳປະປາ ທີ່ບ້ານໂຄກແຮ່ ເມືອງສັງທອງ ນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ
- ອະດີດການນຳພັກ-ລັດ ຮ່ວມປູກຕົ້ນໄມ້ລຽບຖະໜົນ 450 ປີ
- ເຂັ້ມງວດຂຶ້ນທະບຽນຊົ່ວຄາວໃຫ້ແຮງງານຕ່າງປະເທດ ທີ່ເຄື່ອນໄຫວບໍ່ຖືກຕ້ອງ
- ຄະນະປະຈຳ ສະພາປະຊາຊົນ ນະຄອນຫລວງວຽງຈັນ ພິຈາລະນາຫລາຍບັນຫາສໍາຄັນ


text:
ທ່ານນາຍົກລັດຖະມົນຕີ ຫງວຽນຊວນຟຸກ ເຮັດວຽກກັບການນຳແຂວງ ອານຢາງ, ລາວກາຍ
ແຂວງ ອານຢາງ ສູ້ຊົນຍົກສູງອັດຕາການທ່ອງທ່ຽວໃນໂຄງປະກອບເສດຖະກິດ ເພື່ອບັນລຸແຕ່ 10% ຂຶ້ນໄປ
ທ່ານນາຍົກລັດຖະມົນຕີ ຫງວຽນຊວນຟຸກ ເຮັດວຽກກັບການນຳຫຼັກແຫຼ່ງແຂວງ ລາວກາຍ
ຕອນເຊົ້າວັນທີ 06 ທັນວາ, ທີ່ຮ່າໂນ້ຍ, ທ່ານນາຍົກລັດຖະມົນຕີ ຫວຽດນາມ ຫງວຽນຊວນຟຸກ ເປັນປະທານພ້ອມດ້ວຍການນຳບັນດາກະຊວງເຮັດວຽກກັບການນຳຫຼັກແຫຼ່ງແຂວງ ອານຢາງ ກ່ຽວກັບການແກ້ໄຂຄວາມຫຍຸ້ງຍາກທີ່ກ່ຽວຂ້ອງເຖິງບັນດາກິດຈະກຳ, ໂຄງການສຳຄັນສຳລັບການພັດທະນາເສດຖະກິດ - ສັງຄົມຂອງທ້ອງຖິ່ນ. ທ່ານນາຍົກລັດຖະມົນຕີ ຫງວຽນຊວນຟຸກ ສະເໜີແຂວງ ອານຢາງ ສູ້ຊົນຍົກສູງອັດຕາການທ່ອງທ່ຽວໃນໂຄງປະກອບເສດຖະກິດ ເພື່ອບັນລຸແຕ່ 10% ຂຶ້ນໄປ. ພ້ອມກັນນັ້ນ, ທ່ານນາຍົກລັດຖະມົນຕີກໍ່ຮຽກຮ້ອງໃຫ້ແຂວງ ອານຢາງ ເອົາໃຈໃສ່ເປັນພິເສດເຖິງການພັດທະນາເສດຖະກິດການຄ້າຊາຍແດນ, ຊຸກຍູ້ການແລກປ່ຽນຄ້າຂາຍຢູ່ເຂດຊາຍແດນ, ຜ່ານນັ້ນ ດຶງດູດແຂກທ່ອງທ່ຽວມາຢ້ຽມຢາມ ອານຢາງ.
ແລະກໍ່ໃນຕອນເຊົ້າວັນທີ 06 ທັນວາ, ທ່ານນາຍົກລັດຖະມົນຕີ ຫງວຽນຊວນຟຸກ ເປັນປະທານພ້ອມກັບການນຳບັນດາກະຊວງ, ຂະແໜງການເຮັດວຽກກັບການນຳຫຼັກແຫຼ່ງແຂວງ ລາວກາຍ. ທ່ານນາຍົກລັດຖະມົນຕີ ຫງວຽນຊວນຟຸກ ຊີ້ແຈ້ງວ່າ:
“ຂ້າພະເຈົ້າເຫັນດີກັບແຜນນະໂຍບາຍ ເພື່ອຫັນປ່ຽນສະພາບເດີມຂອງເມືອງ ຊາປາ ໃຫ້ກາຍເປັນເທດສະບານ ຊາປາ, ເພື່ອສ້າງ ຊາປາ ບໍ່ພຽງແຕ່ແມ່ນເຂດທ່ອງທ່ຽວລະດັບຊາດເທົ່ານັ້ນ ຫາກຍັງຕ້ອງສູ້ຊົນສ້າງ ຊາປາ ກາຍເປັນສະຖານທີ່ລືຊື່, ກາຍເປັນເຂດທ່ອງທ່ຽວສາກົນອີກດ້ວຍ ເພື່ອດຶງດູດແຂກທ່ອງທ່ຽວທັງຢູ່ໃກ້ ແລະ ໄກມາຢ້ຽມຢາມ ຫວຽດນາມ ແລະ ແຂວງ ລາວກາຍ” .
(ແຫຼ່ງຄັດຈາກ VOV)


text:
ໃນວັນທີ 11 ເມສາ 2017, ທີ່ ສຳນັກງານນາຍົກລັດຖະມົນຕີ, ໄດ້ມີການຈັດພິທີມອບປະລິນຍາດຸສະດີບັນດິດກິດຕິມະສັກ ຂອງມະຫາວິທະຍາໄລຂອນແກ່ນ ແຫ່ງ ຣາຊະອານາຈັກໄທ ໃຫ້ແກ່ ພະນະທ່ານ ທອງລຸນ ສີສຸລິດ, ນາຍົກລັດຖະມົນຕີ ແຫ່ງ ສປປ ລາວ, ໂດຍມີ ທ່ານຮອງນາຍົກລັດຖະມົນຕີ ສອນໄຊ ສີພັນດອນ, ທ່ານ ເພັດ ພົມພິທັກ, ລັດຖະມົນຕີ, ຫົວໜ້າຫ້ອງວ່າການສຳນັກງານນາຍົກລັດຖະມົນຕີ, ທ່ານ ສະເຫຼີມໄຊ ກົມມະສິດ, ລັດຖະມົນຕີກະຊວງການຕ່າງປະເທດ, ບັນດາລັດຖະມົນຕີຈາກກະຊວງຕ່າງໆ ແລະ ແຂກຖືກເຊີນເຂົ້າຮ່ວມໃນພິທີທີ່ມີກຽດດັ່ງກ່າວ.
ໃນໂອກາດນີ້, ທ່ານ ຮສ. ປອ. ກິດຕິໄຊ ໄຕຣຣັດສິຣິໄຊ, ອະທິການບໍດີມະຫາວິທະຍາໄລຂອນແກ່ນ ໄດ້ເປັນກຽດຂຶ້ນກ່າວມອບປະລິນຍາດຸສະດີບັນດິດກິດຕິມະສັກ ສາຂາການພົວພັນຕ່າງປະເທດ ໃຫ້ແກ່ ພະນະທ່ານ ທອງລຸນ ສີສຸລິດ, ນາຍົກລັດຖະມົນຕີ ແຫ່ງ ສປປ ລາວ ຢ່າງສົມກຽດ, ຊຶ່ງຖືເປັນບຸກຄົນທີ່ມີສ່ວນສຳຄັນໃນການເສີມຂະຫຍາຍສາຍພົວພັນມິດຕະພາບ ແລະ ການຮ່ວມມືໃນຫຼາຍລະດັບ ລະຫວ່າງ ສອງປະເທດ ລາວ-ໄທ ມາໂດຍຕະຫຼອດ; ທ່ານນາຍົກ ລັດຖະມົນຕີ ໄດ້ປະກອບສ່ວນຊຸກຍູ້ສົ່ງເສີມການສ້າງເຄືອຄ່າຍຄົມມະນາຄົມເຊື່ອມໂຍງ ລະຫວ່າງປະເທດ ເປັນຕົ້ນແມ່ນໂຄງການສ້າງຂົວມິດຕະພາບ ລາວ-ໄທ ແຫ່ງທີ 3, ໂຄງການເສັ້ນທາງລົດໄຟ ລາວ-ໄທ ເຊື່ອມໂຍງ ຫວຽດນາມ ແລະ ກຸງເທບມະຫານະຄອນ, ສະໜັບສະໜູນການຮ່ວມມືພາຍໃຕ້ຂອບອາຊຽນ, ກຸ່ມລຸ່ມແມ່ນ້ຳຂອງ ແລະ ຍຸດທະສາດການຮ່ວມມືທາງເສດຖະກິດ ອິຣະວະດີ-ເຈົ້າພະຍາ-ແມ່ນ້ຳຂອງ ແລະ ອື່ນໆ.
ໃນໂອກາດດັ່ງກ່າວນີ້, ທ່ານ ທອງລຸນ ສີສຸລິດ ໄດ້ສະແດງຄວາມຂອບໃຈ ມາຍັງ ທ່ານອະທິການບໍດີ, ພະນັກງານຄູອາຈານ ຂອງມະຫາວິທະຍາໄລຂອນແກ່ນ ທີ່ໄດ້ມອບປະລິນຍາດັ່ງກ່າວນີ້ໃຫ້, ຊຶ່ງຖືເປັນກຽດຢ່າງສູງ ທັງເປັນການໃຫ້ກຳລັງໃຈ ເພື່ອສືບຕໍ່ປະຕິບັດໜ້າທີ່ ໃນການປະກອບສ່ວນເຂົ້າໃນການເສີມຂະຫຍາຍສາຍພົວພັນມິດຕະພາບ ແລະ ການຮ່ວມມືອັນດີງາມ ລະຫວ່າງ ສອງຊາດ ລາວ-ໄທ, ທັງເປັນການຊຸກຍູ້ສົ່ງເສີມການຮ່ວມມືໃນພາກພື້ນ ແລະ ສາກົນ ກໍ່ຄື ຄອບຄົວອາຊຽນ ໃຫ້ມີຄວາມຈະເລີນຮຸ່ງເຮືອງສີວິໄລ ແລະ ເປັນພາກພື້ນທີ່ມີສັນຕິພາບ, ສະຖຽນລະພາບ ແລະ ການຮ່ວມມືພັດທະນາ ຕາມແຜນຂອງຜູ້ນຳອາຊຽນ ໄດ້ວາງໄວ້ຮ່ວມກັນ ໃຫ້ປະກົດຜົນເປັນຈິງຍິ່ງໆຂຶ້ນ. ພ້ອມດຽວກັນນີ້, ທ່ານນາຍົກ ຍັງໄດ້ອວຍພອນໃຫ້ ຄະນະຈາກມະຫາວິທະຍາໄລຂອນແກ່ນ ຈົ່ງມີແຕ່ຄວາມສຸກ ຄວາມຈະເລີນ, ປະສົບຜົນ ສຳເລັດໃນການສ້າງບັນດິດ ໃຫ້ມີຄວາມຮູ້ຄວາມສາມາດ ເພື່ອມາຮັບໃຊ້ສັງຄົມ ໃຫ້ນັບມື້ຈະເລີນເຕີບໂຕທາງດ້ານປະລິມານ ແລະ ຄຸນນະພາບຢ່າງຕໍ່ເນື່ອງ ແລະ ຫວັງຢ່າງຍິ່ງວ່າ ມະຫາວິທະຍາໄລຂອນແກ່ນ ຈະສືບຕໍ່ໃຫ້ການຮ່ວມມືຊ່ວຍກໍ່ສ້າງບຸກຄະລາກອນຂອງລາວ ເພື່ອປະກອບສ່ວນເຂົ້າໃນການເສີມຂະຫຍາຍສາຍພົວພັນມິດຕະພາບ ຢ່າງເລິກເຊິ່ງ ກໍ່ຄື ການເພີ່ມທະວີການຮ່ວມມືຂອງຂະແໜງການສຶກສາຂອງສອງປະເທດ ໃຫ້ນັບມື້ນັບຫຼາຍຂຶ້ນ.


text:
ພັກກອມມູນິດຫວຽດນາມເພີ່ມທະວີການຮ່ວມມື, ແບ່ງປັນບົດຮຽນກັບພັກກອມມູນິດອິນເດຍ
ການຕ້ອນຮັບໃນວັນທີ 6/7
(ພາບ: ສຳນັກຂ່າວສານ ຫວຽດນາມ)
ວັນທີ 6/7, ຢູ່ສຳນັກງານສູນກາງພັກ, ທ່ານນາງ ເຈືອງທິມາຍ ຫົວໜ້າຄະນະຂົນຂວາຍປະຊາຊົນສູນກາງ ໄດ້ຕ້ອນຮັບ ຄະນະຜູ້ແທນພັກກອມມູນິດອິນເດຍ (CPI), ໂດຍ ທ່ານສະມາຊິກສະພາສູງ Doraisamy Raja ນຳໜ້າ ພວມມີ ການຢ້ຽມຢາມ ແລະ ເຮັດວຽກ ຢູ່ຫວຽດນາມ. ທີ່ການຕ້ອນຮັບ, ທ່ານນາງ ເຈືອງທິມາຍ ໄດ້ຢືນຢັນວ່າ ພັກກອມມູນິດ, ລັດຖະບານ ແລະ ປະຊາຊົນຫວຽດນາມ ຍາມໃດກໍ່ເຄົາລົບນັບຖື ການພົວພັນມິດຕະພາບອັນດີງາມກັບພັກກອມມູນິດອິນເດຍ, ຮັບຮູ້ການສະໜັບສະໜູນ, ການຊ່ວຍເຫຼືອອັນປະເສີດ ເຊິ່ງພັກກອມມູນິດ ແລະ ປະຊາຊົນອິນເດຍ ໄດ້ສະຫງວນໃຫ້ຫວຽດນາມ ໃນການຕໍ່ສູ້ປົດປ່ອຍຊາດໃນເມື່ອກ່ອນ ກໍ່ຄືໃນພາລະກິດສ້າງສາ ແລະ ປົກປັກຮັກສາປະເທດຊາດ ໃນປັດຈຸບັນ. ທ່ານນາງ ຫົວໜ້າຄະນະຂົນຂວາຍປະຊາຊົນສູນກາງ ເນັ້ນໜັກວ່າ ພັກກອມມູນິດຫວຽດນາມ ຍາມໃດກໍ່ປາດຖະໜາຢາກຊຸກຍູ້ ຄວາມສາມາຄີ, ມິດຕະພາບອັນດີງາມ ລະຫວ່ງສອງພັກ ຫຼາຍກວ່າອີກ, ປະກອບສ່ວນ ເພີມທະວີການພົວພັນຮ່ວມມື ລະຫວ່າງ ຫວຽດນາມ ແລະ ອິນເດຍ, ເພື່ອຜົນປະໂຫຍດ ຂອງປະຊາຊົນສອງປະເທດ, ເພື່ອສັນຕິພາບ, ສະຖຽນລະພາບ, ການຮ່ວມມື ແລະ ການພັດທະນາ ໃນພາກພື້ນ ແລະ ສາກົນ. ສ່ວນ ທ່ານສະມາຊິກສະພາສູງ Doraisamy Raja ໄດ້ສະແດງຄວາມ ປາດຖະໜາຢາກເພີມທະວີ ການພົວພັນກັບ ພັກກອມມູນິດຫວຽດນາມ ຫຼາຍກວ່າອີກ, ເປັນຕົ້ນແມ່ນແລກປ່ຽນຂໍ້ມູນຂ່າວສານ, ທິດສະດີ ແລະ ແບ່ງປັນບົດຮຽນ ໃນການສ້າງອົງການຈັດຕັ້ງພັກ, ປະກອບສ່ວນຊຸກຍູ້ການພົວພັນຮ່ວມມື ລະຫວ່າງສອງປະເທດ. ທ່ານສະມາຊິກສະພາສູງ Doraisamy Raja ຢືນຢັນເຖິງ ຫຼັກໝັ້ນສະເໝີຕົ້ນສະເໝີປາຍ ຂອງພັກກອມມູນິດອິນເດຍແມ່ນສະໜັບສະໜູນ ເລື່ອງແກ້ໄຂການຂັ້ດແຍ້ງກັນ ຢູ່ໃນທະເລຕາເວັນອອກ ດ້ວຍສັນຕິວິທີ ບົນພື້ນຖານເຄົາລົບກົດໝາຍສາກົນ, ໃນນັ້ນມີສົນທີສັນຍາສະຫະຊາຊາດ ກ່ຽວກັບກົດໝາຍວ່າດ້ວຍທະເລ ປີ 1982, DOC ແລະກັາວໄປເຖິງ COC.
(ແຫຼ່ງຄັດຈາກ VOV)


text:
ຕອນເຊົ້າວັນທີ 29/7, ຢູ່ສຳນັກງານລັດຖະບານ, ທ່ານນາຍົກລັດຖະມົນຕີ ຫງວຽນຊວນຟຸກ, ໄດ້ມີການເຮັດວຽກກັບໜ່ວຍທີ່ປຶກສາດ້ານເສດຖະກິດຂອງນາຍົກລັດຖະມົນຕີ.
ທ່ານນາຍົກລັດຖະມົນຕີ ຫງວຽນຊວນຟຸກ, ໄດ້ມີການເຮັດວຽກກັບໜ່ວຍທີ່ປຶກສາດ້ານເສດຖະກິດຂອງນາຍົກລັດຖະມົນຕີ
(ພາບ: chinhphu.vn)
ທີ່ການເຮັດວຽກ, ບັນດານັກຊ່ຽວຊານດ້ານເສດຖະກິດໄດ້ຍົກອອກການຕີລາຄາກ່ຽວກັບສະພາບການຕົວຈິງຂອງພື້ນຖານເສດຖະກິດໃນປັດຈຸບັນ, ພ້ອມທັງສະເໜີກັບທ່ານນາຍົກລັດຖະມົນຕີຫຼາຍມາດຕະການເພື່ອແກ້ໄຂຄວາມຫຍຸ້ງຍາກ, ຊຸກຍູ້ເສດຖະກິດພັດທະນາ. ປະລິຍາເອກ ຫວູວຽດຫງ້ວານ, ຫົວໜ້າໜ່ວຍເປັນທີ່ສຶກສາດ້ານເສດຖະກິດຂອງນາຍົກລັດຖະມົນຕີສະເໜີທ່ານນາຍົກລັດຖະມົນຕີ ແລະ ລັດຖະບານວາງຈຸດສຸມບັນດານະໂຍບາຍເຂົ້າໃນການແກ້ໄຂຄວາມຫຍຸ້ງຍາກ, ຫຼຸດຜ່ອນຄ່າໃຊ້ຈ່າຍໃຫ້ແກ່ບັນດາວິສາຫະກິດ, ເພີ່ມປະສິດທິຜົນໃຫ້ພາກສ່ວນເສດຖະກິດຂອງລັດ. ພ້ອມກັນນັ້ນແມ່ນການປະຕິຮູບຂອດຈັດຕັ້ງການປະຕິບັດຢ່າງແຮງ ເພື່ອໃຫ້ການຊີ້ນຳ ບໍລິຫານຂອງນາຍົກລັດຖະມົນຕີ ແລະ ລັດຖະບານຜັນຂະຫຍາຍໄດ້ຮັບຜົນ. ກ່າວຄວາມເຫັນທີ່ການເຮັດວຽກ, ທ່ານນາຍົກລັດຖະມົນຕີ ຫງວຽນຊວນຟຸກ ຖືວ່າ, ໃນໄລຍະສັ້ນແມ່ນຕ້ອງຍູ້ແຮງການເຕີບໂຕ, ພິເສດແມ່ນຍູ້ແຮງການປະຕິຮູບລະບອບເສດຖະກິດ:
“ກ່ຽວກັບໄລຍະ 2018-2020, ພວກຂ້າພະເຈົ້າເຫັນດີເປັນເອກະພາບຕໍ່ມາດຕະການສຸມໃສ່ແກ້ໄຂລະບອບ, ລະບຽບການສຳຄັນທີ່ສຸດ. ບັນດາບົດປະກອບຄຳເຫັນຂອງບັນດາຜູ້ແທນລ້ວນແຕ່ເຕື້ອງເຖິງບັນຫານີ້, ຖ້າພວກເຮົາບໍ່ເປັນເຈົ້າການໃນວຽກງານນີ້ມັນຈະເປັນເລື່ອງຫຍຸ້ງຍາກ. ຈາກລະບອບ, ລະບຽບການນັ້ນ ຈະສ້າງສະພາບແວດລ້ອມແຫ່ງການລົງທຶນໃຫ້ດີກວ່າ, ມີການແກ່ງແຍ້ງດີກວ່າ, ສ້າງເງື່ອນໄຂພັດທະນາການຜະລິດດຳເນີນທຸລະກິດ“.
(ແຫຼ່ງຄັດຈາກ VOV)


text:
ທ່ານນາຍົກລັດຖະມົນຕີ ຫງວຽນຊວນຟຸກ
ສ້າງໂຄງປະກອບຂະແໜງອຸດສາຫະກຳການຄ້າຄືນໃໝ່ຢ່າງແຮງກ່ວາອີກເພື່ອສ້າງຜະລິດຕະພັນຈຳນວນໜຶ່ງແມ່ນທ່າແຮງຂອງ ຫວຽດນາມ ໃນການປະຕິວັດອຸດສາຫະກຳຄັ້ງທີ 4. ນັ້ນແມ່ນເນື້ອໃນບົດສະຫລຸບຂອງທ່ານນາຍົກລັດຖະມົນຕີ ຫງວຽນຊວນຟຸກ ທີ່ກອງປະຊຸມໂດຍກົງທາງເຄືອຂ່າຍອີນເຕີເນັດ ທີ່ສະຫລຸບວຽກງານປີ 2016 ແລະ ຜັນຂະຫຍາຍໜ້າທີ່ປີ 2017 ຂອງຂະແໜງອຸດສາຫະກຳການຄ້າ. ບົດສະຫລຸບໄດ້ຊີ້ແຈ້ງການກຳນົດທິດຍຸດທະສາດສຳລັບຂະແໜງອຸດສາຫະກຳການຄ້າແມ່ນການພັດທະນາຂະແໜງອຸດສາຫະກຳ ຫວຽດນາມ ຕາມທິດຫລຸດຜ່ອນການຂຶ້ນກັບທ່າແຮງແກ່ງແຍ້ງທີ່ບໍ່ຍືນຍົງ, ຈາກການອີງໃສ່ແຫຼ່ງຊັບພະຍາກອນທຳມະຊາດ, ຫັນໄປສູ່ພື້ນຖານອຸດສາຫະກຳອີງໃສ່ພື້ນຖານປະດິດສ້າງ, ຖືວິທະຍາສາດເຕັກໂນໂລຢີ ແມ່ນກຳລັງໜູນ ແລະ ພື້ນຖານແກ່ງແຍ້ງ, ພັດທະນາແບບຍືນຍົງ. ສ້າງພື້ນຖານ ແລະ ສະພາບແວດລ້ອມແຫ່ງການແກ່ງແຍ້ງສະເໝີພາບ, ປອດໄສເພື່ອລະດົມທຸກໆພາກສ່ວນເສດຖະກິດປະກອບສ່ວນ, ເຕີບໂຕເສດຖະກິດຜ່ານການປັບປຸງລະບອບ, ສ້າງກອບກົດໝາຍປອດໄສ, ກະຈ່າງແຈ້ງ, ເອົາໃຈໃສ່ເຖິງບົດບາດສຳຄັນຂອງບັນດາກຸ່ມບໍລິສັດ, ບໍລິສັດໃຫຍ່, ວິສາຫະກິດພາກເອກະຊົນ, ສະຫະກອນ, ວິສາຫະກິດມີການລົງທຶນຈາກຕ່າງປະເທດ ແລະ ບັນດາທ້ອງຖິ່ນ. ສືບຕໍ່ສົ່ງເສີມເສດຖະກິດພາກເອກະຊົນເຂົ້າຮ່ວມຕັ້ງໜ້າໃນການປະຕິບັດຍຸດທະສາດຫັນປະເທດເປັນອຸດສາຫະກຳ, ທັນສະໄໝ, ສ້າງກຳລັງໜູນ ແລະ ເງື່ອນໄຂໃຫ້ແກ່ບັນດາວິສາຫະກິດພາກເອກະຊົນພັດທະນານັບມື້ນັບເຕີບໃຫຍ່ເຂັ້ມແຂງ, ເວັ້ນເສຍແຕ່ບາງຂົງເຂດສຳຄັນທີ່ລັດຄວນຄອບງຳ.
(ແຫຼ່ງຄັດຈາກ VOV)


text:
ຮູບສະແດງເຖິງເນື້ອໃນຂອງບົດ
ກອງປະຊຸມໃຫຍ່ຄັ້ງທີ່ XI ຂອງພັກໄດ້ຢັ້ງຢືນວ່າ: ຕ້ອງປ່ຽນແປງໃໝ່ ການສຶກສາຫວຽດນາມ ຢ່າງພື້ນຖານ ແລະ ຮອບດ້ານ. ປະຕິບັດຕາມ ຈິດໃຈດັ່ງກ່າວນັ້ນ ມີຫຼາຍບັນຫາທີ່ສຸດ ທີ່ພວມໄດ້ຮັບການ ປຶກສາສົນທະນາ, ໃນນັ້ນມີສອງບັນຫາ “ແກ່ນສານ” ຄື: ຫັນປ່ຽນຈາກ ການສຶກສາໃຫ້ຄວາມຮູ້ ມາເປັນການສຶກສາພັດທະນາ ຄຸນສົມບັດ ແລະ ກຳລັງຄວາມສາມາດ; ກໍ່ສ້າງພື້ນຖານການສຶກສາເປີດ, ຮ່ຳຮຽນຕະຫຼອດຊີວິດ ຕິດກັບສັງຄົມຮ່ຳຮຽນ, ພັດທະນາການສຶກສາດ້ວຍ “ເອເລັກໂຕຣນິກ”.
1- ຫັນປ່ຽນຈາກການສຶກສາໃຫ້ຄວາມຮູ້ ມາເປັນການສຶກສາພັດທະນາຄຸນສົມບັດ ແລະ ກຳລັງຄວາມສາມາດ
ການປ່ຽນແປງໃໝ່ການສຶກສາ, ກ່ອນອື່ນໝົດແມ່ນຕ້ອງກຳແໜ້ນພາລະໜ້າທີ່ທຳມະຊາດຂອງການສຶກສາ, ຈຸດໝາຍ ການບຳລຸງສ້າງພະນັກງານ, ເຮັດໃຫ້ການສຶກສາມີປະສິດທິຜົນກວ່າອີກໃນການກະກຽມໃຫ້ແກ່ການສ້າງ ແຫຼ່ງຊັບພະຍາກອນມະນຸດ, ເຮັດໃຫ້ການສຶກສາກາຍເປັນການສຶກສາອົບຮົມຫຼາຍກວ່າອີກ ຫາກບໍ່ແມ່ນປ່ຽນແປງໃໝ່ ໃຫ້ມັນກາຍເປັນຂະແໜງການອື່ນ.
ບັນຫາແກ່ນສານ, ໃຈກາງຂອງການສືບຕໍ່ປ່ຽນແປງໃໝ່ນີ້ ແມ່ນສຸມໃສ່ຫັນປ່ຽນຢ່າງແຂງແຮງ ຈາກການສຶກສາ ໃຫ້ຄວາມຮູ້ເປັນຕົ້ນຕໍ ມາເປັນການສຶກສາທີ່ກໍ່ຮ່າງສ້າງຮູບເປັນຄຸນສົມບັດ ແລະ ພັດທະນາຄວາມສາມາດຂອງຜູ້ຮຽນ. ອາດຈະເວົ້າຫຍໍ້ສັ້ນກວ່າອີກຄື, ພັດທະນາຄຸນສົມບັດຫຼືກຳລັງຄວາມສາມາດມະນຸດ. ດ້ວຍວິທີຮ່ຳຮຽນ ຖ່າຍທອດໃຫ້ຄວາມຮູ້, ເວົ້າລວມ, ນັກຮຽນຖືກຈຳກັດຍ້ອນຄູອາຈານ, ຮຸ້ນຄົນລຸນຫຼັງຖືກຈຳກັດຍ້ອນຮຸ້ນຄົນກ່ອນ, ໃນເວລານັ້ນ ຊີວິດການເປັນຢູ່ປັດຈຸບັນ ຊ້ຳພັດຮຽກຮ້ອງຕ້ອງການທີ່ສຸດເຖິງການກະກຽມໃຫ້ນັກຮຽນ ລື່ນກາຍຄູອາຈານ,ລື່ນກາຍປຶ້ມໜັງສື.
ການຫັນປ່ຽນຈາກການສຶກສາໃຫ້ຄວາມຮູ້ ມາເປັນການສຶກສາພັດທະນາກຳລັງຄວາມສາມາດນັ້ນ ມີການພົວພັນ ໂດຍກົງ, ແໜ້ນແຟ້ນ ແລະ ກ່ອນອື່ໝົດ ກັບການສ້າງບັນດາໂຄງການຫຼັກສູດ. ການຮຽບຮຽງຂຽນປຶ້ມຕຳລາຮຽນ ກໍ່ຕ້ອງມີການແກ່ງແຍ້ງ, ປຽບທຽບທາງດ້ານຄຸນນະພາບ, ເພື່ອໃຫ້ມີຕຳລາຮຽນທີ່ດີທີ່ສຸດ. ການສອບເສັງຕາມຫຼັກສູດ ຫາກບໍ່ແມ່ນ ເສັງຕາມປຶ້ມຕຳລາຮຽນ, ແມ່ນການກວດກາກຳລັງຄວາມສາມາດ ໂດຍບໍ່ແມ່ນກວດກາຄວາມຈື່ຈຳ. ຮຽນເພື່ອຍົກສູງ ກຳລັງຄວາມສາມາດມະນຸດ, ກຳລັງຄວາມສາມາດແທ້ຈິງ, ໂດຍບໍ່ແມ່ນພຽງແຕ່ເພື່ອເສັງ ຫາກກົງຂ້າມ ແມ່ນເສັງເພື່ອຮຽນ. ຈຳເປັນຕ້ອງເຮັດໃຫ້ການສອບເສັງກາຍເປັນວຽກງາມທີ່ເບົາບາງ ແລະ ມີທາດແທ້ກວ່າ, ບໍ່ໜັກໜາຄືກັບປັດຈຸນັນນີ້ອີກ. ຄວນເປີດກວ້າງກອບຄະແນນ ເພື່ອຕີລາຄາ ຈັດແບ່ງປະເພດໄດ້ງ່າຍ.
ຕ້ອງຫັນປ່ຽນຈາກການຮຽນແບບຈົດຈຳຄຳສອນຂອງຄູ, ປາກເວົ້າແລະຂຽນຕາມຄຳສອນຂອງຄູ ມາເປັນການສົ່ງເສີນ ການນຶກຄິດ ຈິນຕະນາການເປັນເອກະລາດ ແລະ ການປະດິດສ້າງຂອງຜູ້ຮຽນ, ຍ້ອນວ່າການປະດິດສ້າງ ເປັນການສະແດງອອກ ຂອງກຳລັງຄວາມສາມາດ. ເມື່ອໄດ້ປະດິດສ້າງແລ້ວ ແມ່ນຍາມໃດກໍ່ມີອັນສະເພາະ ຂອງຜູ້ຮຽນ, ບໍ່ຄືກັນກັບຂອງຄູ, ບໍ່ຖືກຕ້ອງກັບຄູ, ມັນຕ້ອງຕ່າງກັນກັບຄູ. ແຕ່ກ່ອນມາເຖິງປັດຈຸບັນ, ນັກຮຽນເວົ້າຕາມຄູ, ເວົ້າຄືທີ່ສຸດກັບຄູກໍ່ຈະໄດ້ຄະແນນສູງ, ຈັ່ງຊັ້ນຈຶ່ງຕ້ອງ “ຮຽນຢ່າງຕາປຽກ”, ຕ້ອງເອົາໃຈໃສ່ຈື່ຈຳ, ຕ້ອງຮຽນທ່ອງຂຶ້ນໃຈໄດ້ກັບປາກ. ດຽວນີ້ບໍ່ຄວນຮຽນແບບນັ້ນອີກ.
ເພື່ອມີກຳລັງຄວາມສາມາດ, ເພື່ອມີການປະດິດສ້າງ ຕ້ອງຮູ້ເສີມຂະຫຍາຍທ່າແຮງທີ່ມີຢູ່ຂອງແຕ່ລະຄົນ ທີ່ບໍ່ມີຜູ້ໃດ ຄືກັນກັບຜູ້ໃດເລີຍ. ແຕ່ດົນນານແລ້ວ, ລຸງໂຮ່ ໄດ້ເວົ້າວ່າ ການສຶກສາຕ້ອງຊ່ວຍໃຫ້ການພັດທະນາຢ່າງຄົບຖ້ວນ “ກຳລັງຄວາມສາມາດຕ່າງໆ ທີ່ມີພ້ອມແລ້ວ” ຂອງຜູ້ຮຽນ; ທ່ານ ກ.ມາກ ກໍ່ໃຫ້ທັດສະນະວ່າ ພາລະບົດບາບ ຂອງການສຶກສາແມ່ນ “ພັດທະນາກຳລັງຄວາມສາມາດ-ທາດແທ້ມະນຸດ” (ທ່ານໄດ້ເອົາ ຄຳສັບ ກຳລັງຄວາມສາມາດ ແລະ ຄຳສັບ ທາດແທ້ ຕິດເຂົ້າກັນເປັນຄຳສັບໃໝ່ຄື ກຳລັງຄວາມສາມາດ-ທາດແທ້ມະນຸດ). ເພື່ອປົດປ່ອຍ ແລະ ພັດທະນາຢ່າງສຸດຂີດ ກຳລັງຄວາມສາມາດຂອງຜູ້ຮຽນ ແມ່ນຕ້ອງເຄົາລົບນັບຖື ແລະ ເສີມຂະຫຍາຍ “ມະນຸດບຸກຄົນ”, ຄວາມເປັນອິດສະລະ ຄືດັ່ງທີ່ທ່ານ ກ.ມາກ ໄດ້ເວົ້າມາ, ເສີມຂະຫຍາຍສະຕິປັນຍາຂອງຕົນ, ກິຕິຄຸນຂອງຕົນເອງ, ກຳລັງຄວາມສາມາດສະເພາະຂອງຕົນ, ຫາກບໍ່ແມ່ນເອກະຊົນນິຍົມ.
ກຳລັງຄວາມສາມາດແມ່ນອັນ “ໂດຍມັນເອງ”, “ຂອງກະໂຕມັນເອງ”, ແມ່ນຈິນຕະນາການທີ່ເປັນເອກະລາດ; ການພັດທະນາ ແມ່ນ “ພັດທະນາດ້ວຍຕົນເອງ”, ບໍ່ມີຜູ້ໃດເອົາມາມອບໃຫ້, ບໍ່ອາດຈະເອົາໄປໃຫ້ຜູ້ອື່ນໄດ້, ບໍ່ອາດຈະກູ້ຢືມໄດ້. ກຳລັງຄວາມສາມາດບໍ່ແມ່ນສິ່ງທີ່ໄດ້ສ້າງຂຶ້ນໂດຍອາໄສຜູ້ອື່ນຖ່າຍທອດໃຫ້ ຫາກມັນຈະຂະຫຍາຍຕົວໃນຂະບວນວິວັດ “ຈິນຕະນາການແບບເຊື່ອມຊຶມ”, ຮຽນເອົາເອງ. ບັນດາປັນຍາຊົນທີ່ຍິ່ງໃຫຍ່ມີຊື່ສຽງ ສ່ວນຫຼາຍແມ່ນໄດ້ເຕີບໃຫຍ່ຂະຫຍາຍຕົວ ໂດຍຜ່ານການຮ່ຳຮຽນດ້ວຍຕົນເອງ ເປັນຕົ້ນຕໍ. ເອົານັກຮຽນເປັນໃຈກາງ ຂອງວຽກງານການສຶກສາ, ບຳລຸງສ້າງພະນັກງານ ແມ່ນທິດນຳທີ່ຖືກຕ້ອງ, ແຕ່ຖ້າຫາກອີງໃສ່ນັ້ນ ແລ້ວເບິ່ງເບົາບົດບາດຂອງຄູອາຈານ ກໍ່ພັດເປັນຄວາມຜິດພາດ. ໃຜເປັນຜູ້ເອົານັກຮຽນເປັນໃຈກາງ? ກ່ອນອື່ນໝົດແມ່ນຄູອາຈານ, ຖັດຈາກນັ້ນແມ່ນນັກຄຸ້ມຄອງ. ບັນຫາຄູອາຈານຍັງຄົງແມ່ນ ແລະ ຍິ່ງຕ້ອງແມ່ນບັນຫາຫຼັກແຫຼ່ງ.
ມະຫາວິທະຍາໄລ, ຄຳວ່າມະຫາ ຕາມຄວາມໝາຍພື້ນເມືອງນັ້ນແມ່ນໃຫຍ່, ແມ່ນການຮຽນຕາມແບບຜູ້ໃຫຍ່, ແມ່ນຄົນທີ່ໄດ້ເປັນຜູ້ໃຫຍ່ແລ້ວ, ເປັນຜູ້ທີ່ມີຄວາມຄິດຈິນຕະນາການເປັນເອກະລາດ, ຈິນຕະນາການເອກະລາດນັ້ນ ຕ້ອງໄດ້ຮັບການ ເຄົາລົບນັບຖື, ເປັນທຳມະດາວ່າ ນັ້ນແມ່ນຄວາມເຄົາລົບນັບຖື ໃນສິ່ງແວດລ້ອມທີ່ມີການແລກປ່ຽນຂ່າວສານ, ມີການຕຳນິວິພາກ, ມີການວິພາກວິຈານ. ລະດັບມະຫາວິທະຍາໄລ ກ່ອນອື່ນໝົດແມ່ນລະດັບ ຮຽນດ້ວຍຕົນເອງ.
ຂະບວນວິວັດການພັດທະນາກຳລັງຄວາມສາມາດ ຍາມໃດກໍ່ຕິດແໜ້ນກັບວິວັດທະນາການເຄື່ອນໄຫວພຶດຕິກຳ, ກັບການຈັດຕັ້ງປະຕິບັດວຽກງານ. ເພາະສະນັ້ນ, ທິດນຳທີ່ວ່າ ຕິດແໜ້ນການຮຽນ ກັບການປະຕິບັດ, ໂຮງຮຽນກັບສັງຄົມ, ໂດຍຜ່ານວຽກງານເພື່ອຮ່ຳຮຽນຕະຫຼອດການ ຈຶ່ງມີຄຸນຄ່າໃຫຍ່ຫຼວງ ແລະ ຍາວນານ.
ການປ່ຽນແປງໃໝ່ບໍ່ມີຈຸດປະສົງຂອງໂຕມັນເອງ, ຫາກການປ່ຽນແປງໃໝ່ ແມ່ນຕ້ອງແນໃສ່ຍົກສູງຄຸນນະພາບ,ຫັນປ່ຽນຈາກການພັດທະນາຕາມລວງກວ້າງ ມາເປັນການພັດທະນາຕາມລວງເລິກ. ພັດທະນາຄຸນສົມບັດ, ກຳລັງຄວາມສາມາດ ແມ່ນຄວາມຮຽກຮ້ອງຕ້ອງການສູງສຸດຂອງຄຸນນະພາບ, ນັ້ນແມ່ນເນື້ອແທ້ຂອງຄຸນນະພາບ. ພະຍາດອວດອ້າງຜົນງານ ຍາມໃດກໍ່ຝືນຕໍ່ຄວາມຮຽກຮ້ອງຕ້ອງການຄຸນນະພາບ.
2- ກໍ່ສ້າງພື້ນຖານການສຶກສາເປີດ, ຮ່ຳຮຽນຕະຫຼອດຊີວິດ ຕິດກັບການກໍ່ສ້າງສັງຄົມ ຮ່ຳຮຽນ, ພັດທະນາການສຶກສາດ້ວຍ “ເອເລັກໂຕຣນິກ”
ຄວນຈັດຕັ້ງການສຶກສາຄືແນວໃດ? ກ່ອນອື່ນໝົດ ຕ້ອງເລີ່ມຈາກຄວາມຮຽກຮ້ອງຕ້ອງການພັດທະນາຄຸນສົມບັດ, ກຳລັງຄວາມສາມາດຂອງຜູ້ຮຽນ, ຕໍ່ຈາກນັ້ນແມ່ນຕອບສະໜອງຄວາມຕ້ອງການກ່ຽວກັບແຫຼ່ງກຳລັງຄົນງານໃຫ້ສັງຄົມ, ຈາກນັ້ນຈຶ່ງຈັດຕັ້ງພື້ນຖານການສຶກສາ.
ປັດຈຸບັນນີ້, ໂລກກຳລັງປ່ຽນແປງຢ່າງໄວວາທີ່ສຸດ, ເງື່ອນໄຂແລະວຽກງານອຸດົມສົມບູນຫຼາຍຮູບຫຼາຍແບບທີ່ສຸດ. ເພື່ອມີຊີວິດຢູ່ ແລະ ເຮັດວຽກໃນສະພາບແວດລ້ອມຄືແນວນັ້ນ ການຮຽນບໍ່ແມ່ນຮຽນເທື່ອໜຶ່ງຄັ້ງດຽວ ແມ່ນສຳເລັດ, ແລ້ວຫຼັງຈາກນັ້ນກໍ່ເຮັດວຽກຕະຫຼອດໄປ, ແຕ່ວ່າມັນຮຽກຮ້ອງໃຫ້ຕ້ອງເພີ່ມເຕີມຄວາມຮູ້ຢ່າງບໍ່ຢຸດຢັ້ງ, ພັດທະນາ ກຳລັງຄວາມສາມາດຢ່າງເປັນປະຈຳ, ຕະຫຼອດຊີວິດ. ນັ້ນແມ່ນຄວາມຮຽກຮ້ອງຕ້ອງການພາວະວິໄສ ທີ່ຕ້ອງຈັດຕັ້ງ ພື້ນຖານການສຶກສາເປີດ, ຮຽນຢ່າງແທ້ຈິງ, ຈຳກັດປັດເປົ່າບັນດາປະກົດການຫລອກຮຽນ ພະຍາດຮູບການ, ຫັນປ່ຽນຈາກການຮຽນເທື່ອໜຶ່ງ ມາເປັນການຮຽນຕະຫຼອດຊີວິດ, ບໍ່ພຽງແຕ່ຮຽນຢູ່ໂຮງຮຽນເທົ່ານັ້ນ ຫາກຮຽນຢູ່ທຸກບ່ອນ ທຸກເວລາ, ຮຽນຈົບແລ້ວຍັງສືບຕໍ່ຮຽນ “ຮຽນອີກ, ຮຽນຕະຫຼອດການ” ຄືກັນກັບວິທີເວົ້າຂອງ ວ.ອີ.ເລນິນ. ໃນພື້ນຖານການສຶກສາເປີດນັ້ນ, ຮອບຊີວິດຂອງປຶ້ມຕຳລາຮຽນກໍ່ຈະຖືກຫຍໍ້ສັ້ນເຂົ້າ, ຍ້ອນວ່າຕ້ອງເພີ່ມເຕີມຄວາມຮູ້ໃໝ່ ໃຫ້ທັນສະໄໝ; ຈະຕ້ອງພັດທະນາ ບັນດາຮູບການສຶກສາ “ເອເລັກໂຕຣນິກ” ທີ່ສອດຄ່ອງ, ດ້ວຍການໃຊ້ ປຶ້ມຕຳລາຮຽນເອເລັກໂຕຣນິກ (E-Book) ຢ່າງແຜ່ຫຼາຍ ແລະ ຕົ້ນຕໍ່ (ສອດຄ່ອງກັບການເພີ່ມເຕີມຄວາມຮູ້ໃໝ່ ໃຫ້ທັນສະໄໝຢ່າງໄວວາ); ດ້ວຍການຮຽນ ແລະ ສອນແຕ່ໄກ, ຜ່ານລະບົບຕາໜ່າງ (network) ແລະ ບັນດາພາຫະນະສື່ສານ; ດ້ວຍລະບົບຫໍສະໝຸດເອເລັກໂຕຣນິກ ແລະ ບັນດາສູນສະໜອງຄວາມຮູ້ ໂດຍຜ່ານລະບົບຕາໜ່າງ ທີ່ມີທ່າດີຫຼາຍຢ່າງ ທາງດ້ານການເຜີຍແຜ່ຄວາມຮູ້; ດ້ວຍການຄຸ້ມຄອງແບບເປີດເຜີຍ, ຂໍ້ມູນຂ່າວ ສານຈະແຈ້ງ ໂປ່ງໃສ, ສ້າງເງື່ອນໄຂໃຫ້ທຸກຄົນ ໃຫ້ສັງຄົມ ເຂົ້າຮ່ວມການຕິດຕາມກວດກາ ແລະ ຄຸ້ມຄອງ; ເຕັກໂນໂລຊີສື່ສານ ຈະເຂົ້າຮ່ວມບໍ່ພຽງແຕ່ໃນການເຜີຍແຜ່ຖ່າຍທອດຄວາມຮູ້, ການອົບຮົມສຶກສາແຕ່ໄກ ເທົ່ານັ້ນ ຫາກຍັງເຂົ້າຮ່ວມໃນວຽກງານກວດກາ, ສອບເສັງ, ກວດຜ່ານ… ນຳອີກ.
ມີຄຳຖາມໜຶ່ງໄດ້ວາງອອກມາຄື ເຕັກໂນໂລຊີສື່ສານ (IT) ຈະສາມາດປ່ຽນແທນໃຫ້ຄູອາຈານໄດ້ ຫຼືບໍ່? ຄຳຕອບກໍ່ຄື: ບໍ່ສາມາດ ແລະ ອາດສາມາດ! ພາກສ່ວນຕ່າງໆກ່ຽວກັບການສ້າງເນື້ອໃນສື່ສານ, ວິທີການເຂົ້າປະຊິດ, ຖ່າຍທອດຄວາມຮູ້ສຶກສຳນຶກ, ພິເສດແມ່ນ ການຍົກໃຫ້ເຫັນແວ່ນແຍງກ່ຽວກັບຄຸນສົມບັດນັ້ນ ເຕັກໂນໂລຊີສື່ສານ ບໍ່ສາມາດປ່ຽນແທນຄູອາຈານໄດ້. ສ່ວນການເຜີຍແຜ່ຄວາມຮູ້, ເຜີຍແຜ່ຂ່າວສານ ແມ່ນເຕັກໂນໂລຊີສື່ສານ ມີທ່າດີກວ່າຄູອາຈານ. ເຕັກໂນໂລຊີສື່ສານ ສ້າງເງື່ອນໄຂໃຫ້ນັກຮຽນຫຼາຍຄົນ ທີ່ຢູ່ຫຼາຍບ່ອນ ສາມາດພ້ອມກັນພົວພັນຕິດຕໍ່ ກັບຄູອາຈານທີ່ເກັ່ງ, ເພື່ອຈະໄດ້ຮັບຄຸນນະພາບທີ່ສູງກວ່າ ແລະ ສະໝ່ຳສະເໝີກວ່າ; ໝາຍຄວາມ ວ່າເຕັກໂນໂລຊີສື່ສານ ກໍ່ເປັນ “ຄູອາຈານ” ທີ່ຊ່ວຍໃຫ້ນັກຮຽນ ອາດຈະຮ່ຳຮຽນດ້ວຍຕົນເອງ ໃນທຸກເວລາ ຢູ່ທຸກບ່ອນໄດ້. ຕ້ອງເປັນເຈົ້າການ ນຳໃຊ້ທ່າດີ ຂອງເຕັກໂນໂລຊີສື່ສານ ແລະ ວິທີຈັດຕັ້ງການສື່ຂ່າວ ທີ່ໄປຕາມເຕັກໂນໂລຊີດັ່ງກ່າວນັ້ນ ເພື່ອປ່ຽນແປງໃໝ່ ແລະ ພັດທະນາການສຶກສາ.
ພື້ນຖານການສຶກສາເປີດ, ຮ່ຳຮຽນຕະຫຼອດຊີວິດ, ການຫຍໍ້ສັ້ນ (ຢ່າງສົມເຫດສົມຜົນ) ໄລຍະເວລານັ່ງຢູ່ໂຮງຮຽນ ເພື່ອອອກໄປເຮັດວຽກໂດຍໄວ, ຜ່ານພຶດຕິກຳຕົວຈິງເພື່ອຈະສືບຕໍ່ການຮ່ຳຮຽນ ກໍ່ແມ່ນຄວາມຈຳເປັນ ແລະ ມີພື້ນຖານວິທະຍາສາດ.
ເພື່ອສາມາດຈັດຕັ້ງການເຊື່ອມຕໍ່ໜໍ່ເນືອງກັນໄດ້ເປັນຢ່າງດີ ໃນການບຳລຸງສ້າງພະນັກງານແມ່ນຕ້ອງເປັນເອກະພາບ ທາງດ້ານການຄຸ້ມຄອງລັດ. ການສຶກສາແຫ່ງຊາດແມ່ນລະບົບໜຶ່ງທີ່ເປັນເອກະພາບ, ບໍ່ຖືກແບ່ງແຍກລະຫວ່າງບັນດາ ພາກສ່ວນ ແລະ ມັນມີຂໍ້ກຳນົດຕ່າງໆ ທີ່ເປັນມາດຕະຖານ. ໄນພື້ນຖານການສຶກສາເປີດນັ້ນ ຕ້ອງມີວິທີຄຸ້ມຄອງ ທີ່ສອດຄ່ອງ. ເອົາໃຈໃສ່ຄຸ້ມຄອງສົ້ນອອກ ເປັນສຳຄັນກວ່າ ທຽບກັບການຄຸ້ມຄອງສົ້ນເຂົ້າ. ຈຳເປັນຕ້ອງແຍກເປັນຕ່າງຫາກ ລະຫວ່າງການຄຸ້ມຄອງລັດ ກັບການຄຸ້ມຄອງພາລະກິດ, ວິຊາສະເພາະ. ການຄຸ້ມຄອງລັດ ຕ້ອງຫັນປ່ຽນຢ່າງແຂງແຮງ ຈາກການບໍລິຫານເກື້ອກຸນ, ບັນຊາຊີ້ນຳລວມສູນ ມາເປັນການຄຸ້ມຄອງຄຸນນະພາບ, ຄຸ້ມຄອງວຽກງານດ້ວຍກົນໄກເປີດ, ລົບລ້າງກົນໄກຂໍ-ໃຫ້; ເຕົ້າໂຮມລວມສູນໃສ່ ວຽກງານສ້າງ ແລະ ປະຕິບັດ ແຜນຍຸດທະສາດ, ສ້າງກອບກົດໝາຍ, ປະຕິບັດການຕິດຕາມ ກວດກາ ແລະ ກວດການ, ສ້າງ ແລະ ຮັບປະກັນໃຫ້ແກ່ ການເຄື່ອນໄຫວ ຂອງລະບົບກວດສອບ ກວດພິສູດ ທີ່ມີປະສິດທິຜົນ. ເລີ່ມຈາກຄວາມຮຽກຮ້ອງຕ້ອງການ ດ້ານຄຸນນະພາບ ເພື່ອພິຈາລະນາບັນຫາໂຮງຮຽນ. ໂຮງຮຽນແມ່ນບ່ອນທີ່ສ້າງເປັນຄຸນນະພາບໂດຍກົງ, ເຊິ່ງຄຸນນະພາບ ແມ່ນຜະລິດຕະພັນຢ່າງໜຶ່ງ ຂອງສິນລະປະກຳ, ມັນຮຽກຮ້ອງໃຫ້ການອອກແຮງງານ ຕ້ອງມີລັກສະນະປະດິດສ້າງສູງທີ່ສຸດ ຂອງຜູ້ທີ່ເຮັດການສຶກສາ, ເພາະສະນັ້ນ ຈຶ່ງມີຄວາມຮຽກຮ້ອງຕ້ອງການ ພາວະວິໄສ ກ່ຽວກັບຄວາມເປັນເຈົ້າຕົນເອງ ຂອງອົງການບຳລຸງສ້າງພະນັກງານ. ແລະ ມັນເປັນທຳມະດາວ່າ, ຄວາມເປັນເຈົ້ານັ້ນ ກໍ່ຕ້ອງຖືກຕິດຕາມກວດກາ, ເພື່ອຮັບປະກັນວ່າ ບໍ່ຜິດທິດທາງ. ດ້ານໜຶ່ງ, ຕ້ອງມີກອບກົດໝາຍ ທີ່ເຄັ່ງຄັດ. ດ້ານອື່ນ, ສິດເປັນເຈົ້າຕົນເອງນັ້ນ ບໍ່ມອບໃຫ້ບຸກຄົນຜູ້ໜຶ່ງ, ເຖິງວ່າຈະເປັນ ຜູ້ອຳນວຍການໂຮງຮຽນກໍ່ຕາມ, ຫາກມອບໃຫ້ໝູ່ຄະນະໜຶ່ງ, ນັ້ນແມ່ນສະພາໂຮງຮຽນ. ສະພາໂຮງຮຽນຕ້ອງແມ່ນອົງການ ທີ່ມີອຳນາດແທ້ຈິງ, ບໍ່ແມ່ນຮູບການ, ນັ້ນແມ່ນຜູ້ຕາງໜ້າສູງສຸດ ຂອງໂຮງຮຽນ, ພ້ອມກັນນັ້ນ ກໍເປັນຜູ້ຕາງໜ້າ ຂອງປະຊາຄົມ. ສິດເປັນເຈົ້າຕົນເອງ ຍາມໃດກໍຕິດກັບ ໜ້າທີ່ຮັບຜິດຊອບ ທາງສັງຄົມ. ອົງການບຳລຸງສ້າງພະນັກງານ ຕ້ອງມີໜ້າທີອະທິບາຍລາຍງານ, ເປີດເຜີຍ ການເຄື່ອນໄຫວບຳລຸງສ້າງພະນັກງານ ທຸກຢ່າງ ແລະ ສະພາບການເງິນ ເພື່ອຄວາມໂປ່ງໃສ ຈະແຈ້ງທາງດ້ານຂໍ້ມູນຂ່າວສານ, ອຳນວຍເງື່ອນໄຂ ຄວາມສະດວກ ໃຫ້ແກ່ການຕີດຕາມກວດ ກາຂອງທຸກຄົນ, ຂອງສັງຄົມ. ການຄຸ້ມຄອງບໍລິຫານໂຮງຮຽນ, ບົນຈິດໃຈປະຊາທິປະໄຕ, ປະຕິບັດການຕີລາຄາ ແຕ່ລຸ່ມຂຶ້ນເທິງ, ຕ້ອງກ້າວເຖິງການທີ່ ນັກຮຽນນັກສຶກສາ ຄັດເລືອກຄູອາຈານ, ຄູອາຈານ ແລະ ພະນັກງານ ລັດຖະກອນ ຕີລາຄາການນຳໂຮງຮຽນ, ພະນັກງານຄຸ້ມຄອງໂຮງຮຽນຕ່າງໆ ຕີລາຄາພະນັກງານຄຸ້ມຄອງລັດ, ພະນັກງານຄຸ້ມຄອງລັດ ຂັ້ນລຸ່ມ ຕີລາຄາພະນັກງານຄຸ້ມຄອງລັດ ຂັ້ນເທິງ…
ກໍເພື່ອແນໃສ່ປະຕິບັດກົນໄກເປັນເຈົ້າຕົນເອງໄດ້ດີ ແລະ ຮັບປະກັນຄຸນນະພາບການສຶກສາ - ກໍ່ສ້າງ, ຈຳເປັນຕ້ອງ ມີລະບົບກວດສອບການສຶກສາ ແລະ ກົນໄກຕິດຕາມກວດການ, ກວດກາຂອງລັດ ແລະ ຂອງສັງຄົມ ທີ່ມີຄວາມເຂັ້ມແຂງພຽງພໍ ແລະ ມີປະສິດທິຜົນ, ມີບັນດາອົງການຈັດຕັ້ງກວດສອບ ທີ່ເປັນເອກະລາດ ແລະ ບັນດາຂໍ້ກຳນົດມາດຕະຖານ ກ່ຽວກັນສົ້ນອອກຂອງນັກຮຽນທີ່ຮຽນຈົບ, ຂອງອົງການຈັດຕັ້ງການບຳລຸງສ້າງພະນັກງານ, ຂອງວິຊາອາຊີບແຕ່ລະປະເພດ. ຜົນຂອງການກວດສອບ ຕ້ອງໄດ້ເຜີຍແຜ່ເປີດເຜີຍ ຕໍ່ກັບຊົມຮົມ, ສັງຄົມ. ການກວດສອບເປັນເອກະລາດ ແລະ ການເປີດເຜີຍຜົນຂອງການກວດສອບ ແມ່ນໜຶ່ງໃນບັນດາຈຸດພິເສດຂອງລະບົດເປີດ.
ການຂະຫຍາຍບັນດາຂະແໜງບໍລິການສາທາລະນະກ່ຽວກັບການສຶກສາ-ບຳລຸງສ້າງ, ໂດຍສະເພາະຢ່າງຍິ່ງແມ່ນ ໃນຂົງເຂດການສຶກສາວິຊາອາຊີບ ແລະ ມະຫາວິທະຍາໄລ ແມ່ນຄວາມຈຳເປັນ, ມັນກໍ່ແມ່ນການສະແດງອອກ ຂອງພື້ນຖານການສຶກສາເປີດ, ພ້ອມກັນນັ້ນ ກໍ່ແມ່ນຄວາມເປັນເຈົ້າການ ໃນການນຳໃຊ້ບັນດາທ່າດີ ຂອງກົນໄກຕະຫຼາດ ເພື່ອພັດທະນາການສຶກສາ: ແກ່ງແຍ້ງກັນຍົກສູງຄຸນນະພາບ, ລະດົມຫຼາຍແຫຼ່ງກຳລັງແຮງສັງຄົມ ເພື່ອລົງທຶນ, ຮັບປະກັນທົດແທນຢ່າງເໝາະສົມ ໃຫ້ແກ່ຄວາມສິ້ນເປືອງກຳລັງແຮງງານ ຂອງຄູອາຈານ ແລະ ຂອງຜູ້ຄຸ້ມຄອງການສຶກສາ, ຮັບປະກັນການຄິດໄລ່ ຄ່າໃຊ້ຈ່າຍຢ່າງຖືກຕ້ອງ ເພື່ອດຳເນີນວຽກງານການສຶກສາ ຢ່າງເປັນປົກກະຕິ.
ພື້ນຖານການສຶກສາແຫ່ງຊາດຂອງປະເທດເຮົາ ຍັງຕ້ອງສືບຕໍ່ຂະຫຍາຍຕົວ ທາງດ້ານປະລິມານ ແລະ ພິເສດແມ່ນ ສຸມໃສ່ຍົກສູງຄຸນນະພາບ, ຖືຄຸນນະພາບເປັນສຳຄັນກວ່າປະລິມານ. ຢາກໄດ້ຄືແນວນັ້ນ ມັນຕ້ອງໄດ້ລົງທຶນ ການເງິນຫຼາຍກວ່າອີກ (ແລະແນ່ນອນວ່າ ຕ້ອງຄຸ້ມຄອງຢ່າງມີປະສິດທິຜົນກວ່າອີກ). ປ່ຽນແປງໃໝ່ໂດຍພື້ນຖານ ຕໍ່ການຈັດແບ່ງງົບປະມານ ໃຫ້ແກ່ວຽກງານການກໍ່ສ້າງວິຊາອາຊີບ ແລະ ມະຫາວິທະຍາໄລ ຕາມທິດຄ່າໃຊ້ຈ່າຍ ໃຫ້ແກ່ການເຄື່ອນໄຫວບຳລຸງສ້າງ (ຄ່າໃຊ້ຈ່າຍເປັນປະຈຳ) ບໍ່ຈັດແບ່ງຕາມໂຮງຮຽນອີກ ຫາກຈັດແບ່ງໃຫ້ຜູ້ຮຽນ ເຊິ່ງເປັນປະເພດນັກຮຽນທີ່ລັດໃຫ້ບຸລິມະສິດ (ເຊັ່ນ ລູກຂອງນັກຮົບຜູ້ເສຍອົງຄະ ເສຍຊີວິດ, ລູກຂອງຄອບຄົວທຸກຈົນ, ນັກຮຽນທີ່ຮຽນເກັ່ງ…) ພວກນັກຮຽນນັກສຶກສາເຫຼົ່ານັ້ນ ຮຽນຢູ່ໂຮງຮຽນໃດກໍ່ຈະໂອນເງິນງົບປະມານ ໄປໃຫ້ໂຮງຮຽນນັ້ນ, ໂດຍບໍ່ຈຳກັດວ່າ ຈະເປັນໂຮງຮຽນຂອງລັດຖະບານ ຫຼືໂຮງຮຽນຂອງພາກສ່ວນອື່ນ. ການຈັດແບ່ງງົບປະມານ ໃຫ້ແກ່ການກໍ່ສ້າງພື້ນຖານ ຈະໄດ້ປະຕິບັດບົນພື້ນຖານໝາກຜົນ ຂອງສົ້ນອອກ, ຕ້ອງຄິດໄລ່ ຫັກຄ່າຫລູ້ຍຫ້ຽນ ແລະ ມອບຄ່າຫລູ້ຍຫ້ຽນນັ້ນ ໃຫ້ຄັງພັດທະນາການສຶກສາແຫ່ງຊາດ ຢ່າງຄົບຖ້ວນ. ການປ່ຽນແປງໃໝ່ ໃນພາກຕົວຈິງທຸກຢ່າງ ລ້ວນແຕ່ເລີ່ນຕົ້ນແຕ່ຈິນຕະນາການໃໝ່. ປ່ຽນແປງຈິນຕະນາການ ແມ່ນປະຖົມປັດໃຈ ໃຫ້ແກ່ການປ່ຽນແປງໃໝ່ ການກະທຳ, ຊີ້ນຳການກະທຳເຄື່ອນໄຫວ. ເພາະສະນັ້ນ, ປ່ຽນແປງໃໝ່ຈິນຕະນາການ ແລະ ປ່ຽນແປງໃໝ່ກົນໄກຄຸ້ມຄອງ ແມ່ນສອງຂອດບຸກທະລຸ./.


text:
ນະໂອກາດແຂວງຫົວພັນ ໄດ້ຈັດງານໂຮມຊຸມນຸມ ສະເຫຼີມສະຫຼອງວັນສ້າງຕັ້ງພັກປະຊາຊົນ ປະຕິບັດລາວ ຄົບຮອບ 60 ປີ ທ່ານ ພົນເອກ ສີສະຫວາດ ແກ້ວບຸນພັນ ອາດີກຳມະການກົມການເມືອງສູນກາງພັກ, ອາດີດນາຍົກລັດຖະມົນຕີແຫ່ງ ສປປ ລາວ ໄດ້ເດີນທາງ ມາຢ້ຽມຢາມຖິ່ນຖານບ້ານເກີດເມືອງນອນ, ຖິ່ນທີ່ໝັ້ນແຫ່ງການປະຕິວັດ, ທ່ານ ຍັງໄດ້ໄປຢ້ຽມຢາມບັນດາຄອບຄົວ ຂອງນັກຮົບປະຕິວັດ ດ້ວຍຄວາມອົບອຸ່ນຮັກແພງ, ຢ້ຽມຢາມສະຖານທີ່ສຳຄັນຕ່າງໆຂອງແຂວງ, ຊື່ງແຂວງຫົວພັນ ໄດ້ໃຫ້ການຕ້ອນຮັບຢ່າງອົບອຸ່ນ ແລະ ສະໜິດສະໝົມ ນະໂອກາດດຽວກັນນັ້ນ, ທ່ານຍັງໄດ້ເຂົ້າຮ່ວມພິທີສະເຫຼີມສະຫຼອງວັນສ້າງຕັ້ງພັກປະຊາຊົນປະຕິວັດລາວ ຮ່ວມກັບພະນະທ່ານ ທອງສີງ ທຳມະວົງ ກຳມະການກົມການເມືອງສູນກາງພັກ, ນາຍົກລັດຖະມົນຕີ ແຫ່ງ ສປປ ລາວ ຢູ່ທີ່ເດີ່ນກິລາຂອງແຂວງຫົວພັນ ຊື່ງມີມວນຊົນເຂົ້າຮ່ວມຢ່າງໜາແໜ້ນ ແລະໃນຕອນເຊົ້າຂອງວັນທີ 27 ມີນາ 2015 ການນຳແຂວງຫົວພັນ ນຳໂດຍທ່ານ ຕຳລາ ອຳຄາທອງຄຳ ຮອງເລຂາພັກແຂວງ, ທ່ານ ດຣ ຈັນແສງ ພິມມະວົງ ຮອງເຈົ້າແຂວງ, ທ່ານ ຄຳຜີວ ວົງສະຫວັນ ຄະນະປະຈຳພັກແຂວງ, ທ່ານ ຄຳວອນ ບຸນທະວົງ ຄະນະປະຈຳພັກແຂວງ ແລະ ບັນດາທ່ານ ກຳມະການພັກແຂວງ, ຫົວໜ້າ-ຮອງຫົວໜ້າ ພະແນກການພ້ອມດ້ວຍພະນັກງານລັດຖະກອນ ອ້ອມຂ້າງແຂວງ ຈຳນວນໜື່ງ ກໍ່ໄດ້ໄປສົ່ງເພີ່ນຂື້ນຍົນຢູ່ທີ່ສະໜາມບິນຂອງແຂວງ (ເດີ່ນບີນນາທອງ) ແລະ ທ່ານ ໄດ້ເດີນທາງກັບສູ່ນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນດ້ວຍຄວາມສະຫວັດດີພາບ.
ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນ: ຫ້ອງວ່າການປົກຄອງແຂວງ


text:
ຄະນະຈັດຕັ້ງມີພາລະໜ້າທີ່ເປັນເສນາທິການ ແລະ ຊ່ວຍວຽກໃຫ້ລັດຖະບານ, ທ່ານນາຍົກລັດຖະມົນຕີຊີ້ນຳໄລຍະການກະກຽມ ແລະ ຈັດຕັ້ງກອງປະຊຸມ WEF ASEAN 2018
ຮອງລັດຖະມົນຕີກະຊວງການຕ່າງປະເທດເປັນທ່ານບຸຍແທງເຊີນຫົວໜ້າຄະນະຈັດຕັ້ງກອງປະຊຸມ WEF ASEAN 2018
(ພາບ: Tuyet Ha/TTXVN)
ທ່ານນາຍົກລັດຖະມົນຕີຫວຽດນາມ ຫງວຽນຊວນຟຸກ ຫາກໍລົງນາມໃນຂໍ້ຕົກລົງສ້າງຕັ້ງຄະນະຈັດຕັ້ງກອງປະຊຸມເວທີປາໄສເສດຖະກິດໂລກກ່ຽວກັບອາຊຽນ ປີ 2018 (ກອງປະຊຸມ WEF ASEAN 2018 ). ໃນນັ້ນແຕ່ງຕັ້ງທ່ານ ບຸຍແທງເຊີນ ຮອງລັດຖະມົນຕີປະຈຳກະຊວງການຕ່າງປະເທດ ເປັນຫົວໜ້າຄະນະຈັດຕັ້ງ. ຄະນະຈັດຕັ້ງມີພາລະໜ້າທີ່ເປັນເສນາທິການ ແລະ ຊ່ວຍວຽກໃຫ້ລັດຖະບານ, ທ່ານນາຍົກລັດຖະມົນຕີຊີ້ນຳໄລຍະການກະກຽມ ແລະ ຈັດຕັ້ງກອງປະຊຸມ WEF ASEAN 2018; ແບ່ງວຽກ, ເລັ່ງລັດແລະ ສົມທົບກັບການເຄື່ອນໄຫວຂອງບັນດາກະຊວງ, ຂະແໜງການ, ທ້ອງຖິ່ນ ແລະ ວິສາຫະກິດທີ່ກ່ຽວຂ້ອງໃນວິວັດການກະກຽມຕະຫຼອດຮອດການຈັດຕັ້ງກອງປະຊຸມ. ຄະນະຈັດຕັ້ງລວມມີ 5 ອະນຸກຳມະບານ ຄື: ອະນຸກຳມະການຮັບຜິດຊອບດ້ານເນື້ອໃນ, ອະນຸກຳມະການພິທີການ, ອະນຸກຳມະການວັດຖຸ ແລະພະລາທິການ; ອະນຸກຳມະການໂຄສະນາເຜີຍແຜ່ - ວັດທະນະທຳ, ອະນຸກຳມະການປ້ອງກັນຄວາມສະຫງົບປອດໄພ - ສາທາລະນະສຸກ ແລະ ຄະນະເລຂານຸການ.
(ແຫຼ່ງຄັດຈາກ VOV)