text:
ສົມເດັດພຣະເຈົ້າກຸງທົນບຸຣີ
ສົມເດັດພຣະເຈົ້າກຸງທົນບຸຣີ (ຄຳເຄົ້າ:ສົມເດັຈພຣະເຈົ້າກຣຸງທົນບຸຣີ) (ໄທ: สมเด็จพระเจ้ากรุงธนบุรี) ຫຼື ສົມເດັດພຣະເຈົ້າຕາກສິນມະຫາຣາດ ຫຼື ສົມເດັດພຣະບໍຣົມມະຣາຊາທີ່ 4 (ໄທ: สมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช; ຈີນ: 鄭昭; ພິງອິງ: Zhèng Zhāo; ແຕ້ຈິ໋ວ: Dênchao(22 ມີນາ ຄ.ສ. 1734 - 6 ເມສາ ຄ.ສ. 1782). ແຕ່ບາງແຫ່ງກ່າວວ່າ 17 ເມສາ ຄ.ສ. 1734. ມີພຣະນາມເດີມວ່າ ສິນ. ພຣະຣາຊະບິດາເປັນຈີນແຕ້ຈິ໋ວ ໄດ້ສົມຣົດກັບຍິງສະຫຍາມຊື່ ນົກອ້ຽງ, ພາຍຫຼັງເປັນ ກົມພຣະເທພາມາດ. ຊົງເປັນພຣະເຈົ້າມະຫາຊີວິດພຣະອົງດຽວຂອງອານາຈັກທົນບຸຣີ. ຊົງປາບດາພິເສກເປັນພຣະມະຫາກະສັດແຫ່ງກຸງສີອະຍຸດທະຍາ[໑] ເມື່ອມຶ້ທີ່ 28 ທັນວາ ຄ.ສ. 1767. ພຣະອົງສະຫວັນຄົດເມື່ອມື້ທີ່ 6 ເມສາ ຄ.ສ. 1782 ສິຣິພຣະຊົນມາຍຸໄດ້ 48 ພັນສາ. ຮວມສິຣິດຳຣົງຣາຊະສົມບັດ 15 ປິ. ພຣະຣາຊະໂອຣົດ-ພຣະຣາຊະທິດາ ຮວມທັງໝົດ 30 ພຣະອົງ
ພຣະຣາຊະກໍຣະນີຍະກິດທີ່ສຳຄັນໃນຣາຊະສະໄໝຂອງພຣະອົງ ຄື ການກອບກູ້ເອກະຣາດຈາກພະມ້າພາຍຫຼັງການເສຍກຸງສີອະຍຸດທະຍາຄັ້ງທີ່ສອງ ໂດຍຂັບໄລ່ທະຫານພະມ້າອອກຈາກຣາຊະອານາຈັກຈົນໝົດສິ້ນແລະຍັງຊົງເຮັດສົງຄາມຕະຫຼອດຣາຊະສະໄໝເພື່ອຮວບແຜ່ນດິນເຊິ່ງຢູ່ພາຍໃຕ້ການປົກຄອງຂອງຂຸນເສິກຝ່າຍຕ່າງໆ ໃຫ້ເປັນປຶກແຜ່ນເຊັ່ນດຽວກັບຂະຫຍາຍພຣະຣາຊະອານາເຂດອອກໄປຢ່າງກວ້າງຂວາງ ນອກຈາກນີ້ພຣະອົງຍັງຊົງມຸ່ງມັ່ນທີ່ຈະຟື້ນຟູປະເທດໃນດ້ານຕ່າງໆ ໃຫ້ກັບຄືນສູ່ສະພາວະປົກກະຕິຫຼັງສົງຄາມ ຊົງສົ່ງເສີມທາງດ້ານເສດຖະກິດ ສາດສະໜາ ສິນລະປະວັດທະນະທຳ ວັນນະກຳແລະການສຶກສາ ເນື່ອງຈາກພຣະມະຫາກະຣຸນາທິຄຸນທີ່ມີຕໍ່ແຜ່ນດິນໄທ ຣັດຖະບານຈຶ່ງໄດ້ປະກາດໃຫ້ວັນທີ່ 28 ທັນວາຂອງທຸກປີເປັນ "ວັນສົມເດັດພຣະເຈົ້າຕາກສິນ" ແລະຍັງຊົງໄດ້ຮັບສົມຍານາມມະຫາຣາດ
ພຣະປໍຣະມາພິໄທ[ແກ້ໄຂ]
ສົມເດັດພຣະເຈົ້າກຸງທົນບຸຣີມີພຣະນາມຮຽກທີ່ແຕກຕ່າງກັນ ດັງນີ້
- ເມື່ອພຣະອົງຊົງຂຶ້ນຄອງຣາດ ຊົງໃຊ້ພຣະນາມວ່າ
"ພຣະສີສັນເພັດ ສົມເດັດບໍຣົມທຳມິກະຣາຊາທິຣາດຣາມາທິບໍດີ ບໍຣົມຈັກກະພັດສອນບໍວອນຣາຊາທິບໍດິນ ຫຼິຫະລິນທາດາທິບໍດີ ສີສຸວິບູນ ຄຸນນະຣຸຈິດ ຣິດທິຣາເມສວນ ບໍຣົມທຳມິກະຣາດເດໂຊໄຊ ພົມເທພາດິເທບ ຕຣີພູວະນາທິເບດ ໂລກະເຊດວິສຸດ ມຸງກຸດປະເທດຄະຕາ ມະຫາພຸດທາງກູນ"
- ພຣະຣາຊະພົງວະດານ ກຸງສີສັດຕະນາຄະນະຫຸດ ເອີ້ນວ່າ ສົມເດັດພຣະເອກາທົດສະຣົດ
- ພຣະຣາຊະພົງສາວະດານ ສະບັບພັນຈັນທະນຸມາດ (ເຈີມ)
ເອີ້ນວ່າ ພຣະບໍຣົມໜໍ່ພຸດທາງກູນເຈົ້າ
- ຈົດໝາຍເຫດກຸງທົນບຸຣີໃນສະໝຸດໄທດຳ ຊື່ພຣະຣາຊະສານແລະສຸພັກສອນໂຕ້ຕອບກຸງທົນບຸຣີແລະກຸງສີສັດຕະນາຄະນະຫຸດຈຸນລະສັກກະຣາດ 1140 ໃຊ້
ພຣະບາດສົມເດັດພຣະເອກາທົດສະຣົດອິສວນບໍຣົມມະນາດບໍຣົມບໍພິດ ແລະ ພຣະບາດສົມເດັດພຣະເອກາທົດສະຣຸດອິສວນບໍຣົມມະນາດບໍຣົມບໍພິດ
- ຕອນປາຍຣາຊະການ ພຣະຣັດຕະນະມຸນີ ໄດ້ຖະຫວາຍພຣະນາມໃໝ່ວ່າ ສົມເດັດພຣະສະຫຍາມຍອດໂຍຄາວະຈອນ
- ພຣະຣາຊະພົງສາວະດານ ສະບັບຣາຊະຫັດຖະເລຂາ ເອີ້ນວ່າ ສົມເດັດພຣະບໍຣົມຣາຊາທີ່ 4
- ພຣະນາມທີ່ຮຽກກັນຕາມໜັງສືປະຫວັດສາດທົ່ວ
ໄປເອີ້ນວ່າ ສົມເດັດພຣະເຈົ້າກຸງທົນບຸຣີ
- ປະຊາຊົນທົ່ວໄປຂະໜານນາມ ສົມເດັດພຣະເຈົ້າຕາກສິນມະຫາຣາດ
ພຣະຣາຊະປະຫວັດກ່ອນສະເດັດຂຶ້ນຄອງຣາດ[ແກ້ໄຂ]
ພຣະຣາຊະສົມພົບແລະຂະນະຊົງພຣະເຍົາ[ແກ້ໄຂ]
ໃນຣາຊະສະໄໝຂອງສົມເດັດພຣະເຈົ້າຢູ່ຫົວບໍຣົມໂກດ ມີຊາວຈີນແຕ້ຈິ໋ວຄົນໜຶ່ງນາມວ່າ ຫຍົງ ແຊ່ແຕ້ (鄭鏞) (ນິທິ ອຽວສີວົງ ໄດ້ອະທິບາຍວ່າໄຫຮອງ ຫຼື ໄຮ້ຮົງ ຫຼື ໄຫ່ເຟີງ (海豐) ເປັນອຳເພີໜຶ່ງຂອງຈັງຫວັດແຕ້ຈິ໋ວ ບໍ່ແມ່ນຊື່ຂອງພຣະຣາຊະບິດາຂອງສົມເດັດພຣະເຈົ້າກຸງທົນບຸຣີ) ເປັນຜູ້ອົບພະຍົບມາຈາກເມືອງເສີງໄຫ່ ຊວາເຖົາ ຄັ້ນເມື່ອຮອດວັນທີ່ 22 ມີນາ ຄ.ສ. 1734 ໄດ້ມີບຸດຊາຍຄົນໜຶ່ງໄດ້ຊື່ວ່າ ສິນ (信) ເກີດແຕ່ນາງນົກອ້ຽງເຊິ່ງເປັນຊາວໄທສະຫຍາມ ເຊິ່ງຕໍ່ມາໄດ້ຮັບສະເຫຼີມພຣະນາມເປັນກົມພຣະເທພາມາດ ສຳຣັບຖິ່ນກຳເໜີດຂອງສົມເດັດພຣະເຈົ້າກຸງທົນບຸຣີນັ້ນໜ້າຈະເກີດໃນແຖບພາກກາງຫຼາຍກວ່າເມືອງຕາກ ເຊິ່ງມັກວ່າກັນວ່າຢູ່ໃນກຸງສີອະຍຸດທະຍາ
ຈາກຫຼັກຖານທີ່ອາລັກຂອງຈີນຈົດບັນທຶກໄວ້ໃນພຣະຣາຊະພົງສາວະດານວົງເຊັງ ແຜ່ນດິນຈັກກະພັດສຽນຫຼົງ ກ່າວເຖິງພຣະຣາຊະປະຫວັດຂອງພຣະອົງໄວ້ວ່າ "ບິດາເຈິ້ງເປັນຊາວມົນທົນກວາງຕຸ້ງ ໄປທຳມາຄ້າຂາຍຢູ່ທີ່ສຽມລໍ່ກົ໊ກ [暹羅國; ປະເທດໄທ] ແລະເກີດເຈິ້ງເຈົາ [鄭昭 ສົມເດັດພຣະເຈົ້າກຸງທົນບຸຣີ; ສຳນຽງປັກກິ່ງ] ທີ່ນັ່ນເມື່ອເຈິ້ງເຈົາເຕີບໃຫຍ່ເປັນຜູ້ມີຄວາມສາມາດໄດ້ເຂົ້າຮັບຣາຊະການຢູ່ໃນສຽມລໍ່ກົ໊ກ ເມື່ອເຈິ້ງເຈົາຮົບຊະນະພະມ້າແລ້ວ ຣາດສະດອນທົ່ວປະເທດຍົກຂຶ້ນເປັນເຈົ້າຄອງປະເທດ..."
ສຳຣັບການສຶກສາຂອງສົມເດັດພຣະເຈົ້າກຸງທົນບຸຣີບໍ່ແນ່ຊັດ ແຕ່ຄາດວ່າໜ້າຈະຊົງໄດ້ເຄີຍບວດຮຽນມາເປັນຣະຍະເວລາໜຶ່ງ ເຮັດໃຫ້ຊົງສາມາດແຕ່ງກອນບົດລະຄອນແລະອຸດໜຸນການເກັບຮວບຮວມຄຳພີໃນພຣະພຸດທະສາດສະໜາໃນພາສາໄທແລະພາສາບາລີຄັ້ນເມື່ອຂຶ້ນຄອງຣາດແລ້ວ ສ່ວນອະພິນິຫານບັນພະບຸຣຸດ ຣະບຸວ່າ ເດັກຊາຍສິນໄດ້ຮຽນໜັງສືໃນວັດໂກສາວາດ ສຳນັກຂອງພຣະອາຈານທອງດີ ອີກທັງຍັງໄດ້ອຸບປະສົມບົດແລະຍັງສຶກສາພາສາຕ່າງປະເທດເປັນຈຳນວນຫຼາຍໃນຣະຫວ່າງເປັນມະຫາດເລັກ ພຽງແຕ່ມີຫຼັກຖານທີ່ໜ້າເຊື່ອຖືວ່າພຣະອົງຊົງຕຣັສ(ເວົ້າ) ໄດ້ 4 ພາສາ ຄື ໄທ ຈີນ ຍວນ ແລະລາວ
ອາຊີບຄ້າຂາຍ[ແກ້ໄຂ]
ນິທິ ອຽວສີວົງ ໄດ້ອະທິບາຍວ່າ ພຣະຣາຊະບິດາຂອງສົມເດັດພຣະເຈົ້າກຸງທົນບຸຣີໜ້າຈະປະກອບອາຊີບຄ້າຂາຍເປັນຫຼັກ ບໍ່ແມ່ນນາຍອາກອນບ່ອນເບ້ຍເປັນຄຳອະທິບາຍວ່າເຫດໃດພຣະອົງຈຶ່ງບໍ່ຊົງປະມູນສືບຕໍ່ອາຊີບຈາກບິດາ ຈຶ່ງໜ້າຈະເປັນພໍ່ຄ້າກວຽນຫຼາຍກວ່າ ທັງນີ້ພຣະອົງແລະພັກພວກເປັນກຸ່ມພໍ່ຄ້າເຮ່ຮ່ອນໃນແຖບຫົວເມືອງເໜືອ ການເປັນພໍ່ຄ້າດັ່ງກ່າວເຮັດໃຫ້ພຣະອົງຊົງມີຊາວຈີນເຂົ້າມາສະໝັກເປັນພັກພວກ ແລະມີຄວາມຊ່ຽວຊານໃນພູມິອາກາດແລະພູມິປະເທດແຖບຫົວເມືອງເໜືອ ແລະເຮັດໃຫ້ຊົງມີຄວາມສາມາດດ້ານການຮົບອີກທາງໜຶ່ງ ການຄ້າຂາຍດັ່ງກ່າວຈຶ່ງເປັນໂອກາດໃຫ້ພຣະອົງສາມາດເປັນເຈົ້າເມືອງຕາກໄດ້ ເຊິ່ງກົງກັບຕາມປະສົງທີ່ຈະເປັນເຈົ້າເມືອງຂອງພຣະອົງດ້ວຍເຊັ່ນກັນ
ຮັບຣາຊະການໃນສະໄໝສົມເດັດພຣະເຈົ້າເອກະທັດ[ແກ້ໄຂ]
- ເບິ່ງຕື່ມຢູ່ ການເສຍກຸງສີອະຍຸດທະຍາຄັ້ງທີ່ສອງ
ສຳຣັບການຮັບຣາຊະການເປັນເຈົ້າເມືອງຕາກນັ້ນ ພຣະຣາຊະພົງສາວະດານສະບັບໜຶ່ງໄດ້ກ່າວໄວ້ໃນທຳນອງວ່າ ສົມເດັດພຣະເຈົ້າກຸງທົນບຸຣີຊົງແລ່ນເຕັ້ນໃຫ້ໄດ້ຮັບຕຳແໜ່ງເຈົ້າເມືອງຕາກ ໂດຍຕິດຕໍ່ຜ່ານທາງມະຫາດເລັກເຖິງພຣະຍາຈັກກີ ສົມເດັດພຣະເຈົ້າເອກະທັດຊົງຊາບວ່າເຈົ້າເມືອງຕາກຜູ້ກ່ອນປ່ວຍຕາຍ ຈຶ່ງໃຫ້ພຣະຍາຈັກກີຫາຜູ້ມີສະຕິປັນຍາພໍຈະຮັບຕຳແໜ່ງແທນ ສົມເດັດພຣະເຈົ້າກຸງທົນບຸຣີຈຶ່ງໄດ້ເປັນເຈົ້າເມືອງຕາກ ສ່ວນພຣະບາດສົມເດັດພຣະຈອມເກົ້າເຈົ້າຢູ່ຫົວ ຊົງວິນິດໄສວ່າ ພຣະອົງຊົງເຄີຍເປັນຫຼວງຍົກກະບາດຫຼວງມາກ່ອນເມືອງຕາກກ່ອນທີ່ຈະຊົງໄດ້ຮັບການເລື່ອນຕຳແໜ່ງ
ຄັ້ນເມື່ອກອງທັບພະມ້າຍົກມາຮຸກຮານກຸງສີອະຍຸດທະຍາໄດ້ຍົກທັບຜ່ານເມືອງຕາກ ພຣະຍາຕາກເຫັນສູ້ບໍ່ໄຫວຈຶ່ງໄດ້ນຳກອງທັບລົງມາຊ່ອຍປ້ອງກັນກຸງສີອະຍຸດທະຍາ ທັງຍັງປະກົດໃນພົງສາວະດານວ່າພຣະຍາຕາກມີຄວາມຊອບໃນການນຳທະຫານ 500 ນາຍ ມາຊ່ວຍປ້ອງກັນພຣະນະຄອນ ຈຶ່ງໄດ້ຮັບພຣະຣາຊະທານຂອງບຳເນັດ ໃນຣະຫວ່າງການປິດລ້ອມນັ້ນກໍ່ໄດ້ປະກົດຝີມືເປັນນາຍທັບເຂັ້ມແຂງປະຕິບັດວຽກຕາມຄຳສັ່ງຂອງຣາຊະການ
ສ້າງກຸ່ມຊຸມນຸມແລະກອບກູ້ເອກະຣາດ[ແກ້ໄຂ]
- ເບິ່ງຕື່ມຢູ່ ການກອບກູ້ເອກະຣາດຂອງເຈົ້າຕາກ
ກ່ອນທີ່ກຸງສີອະຍຸດທະຍາຈະເສຍແກ່ພະມ້ານັ້ນ ຫົວເມືອງຝ່າຍເໜືອ ຝ່າຍໃຕ້ ແລະຕາເວັນຕົກ ລ້ວນຖືກຄວບຄຸມຢ່າງເຂັ້ມງວດ ການທຳມາຫາກິນ ການເຮັດໄຮ່ນາ ຊັບສິນ ງົວຄວາຍ ຖືກຍຶດໄວ້ໝົດຈົນກະທັ່ງຣະຍະກາງເດິກຂອງຄືນວັນທີ່ 3 ມັງກອນ ຄ.ສ. 1766 (ກ່ອນກຸງແຕກປະມານ 3 ເດືອນ) ນັ້ນ ກອງທັບພະມ້າຍິງຖະຫຼົ່ມພຣະນະຄອນສີອະຍຸດທະຍາຢ່າງໜັກ ເກີດໄຟລຸກໄໝ້ທົ່ວພຣະນະຄອນ ບ້ານເຮືອ ວັດ ວັງ ໄດ້ຮັບຄວາມເສຍຫາຍ ສະເພາະບ້ານຣາດສະດອນເກີດໄຟໄໝ້ກວ່າ 10,000 ຫຼັງ ແຕ່ວ່າກາງເວັນຂອງວັນທີ່ 3 ມັງກອນນັ້ນກອງກຳລັງຂອງສົມເດັດພຣະເຈົ້າຕາກສິນເມື່ອຄັ້ງຍັງດຳຣົງຕຳແໜ່ງເປັນພຣະຍາຕາກ ໄດ້ຮວບຮວມກອງກຳລັງຈຳນວນ 1,000 ນາຍ ໜີອອກຈາກກຸງສີອະຍຸດທະຍາມາກ່ອນແລ້ວ ຈຶ່ງໄດ້ເຫັນແສງໄຟລຸກໄໝ້ໃນກຸງສີອະຍຸດທະຢາທີ່ບ້ານສຳບັນດິດໃນເວລາທ່ຽງຄືນຂອງວັນນັ້ນ ໂດຍມີນາຍທະຫານຄົນສຳຄັນໃນກອງທັບຄື ພຣະຍາຊຽງເງິນ ຫຼວງພົມເສນາ ຫຼວງພິໄຊອາສາ ຫຼວງຣາດສະເນຫາ ຂຸນອະໄພພັກດີ (ທັງ 5 ນາຍນີ້ມັກປະກົດຢູ່ໃນອະນຸສາວະຣີຫຼາຍແຫ່ງ) ພຣະອົງຕັ້ງຄ່າຍຢູ່ໃນວັດພິໄຊ ໄດ້ເຣີ່ມອອກເດີນທາງມາຮອດບ້ານຫານຕາເມື່ອເວລາຄ່ຳ ໂດຍມີກອງທັບພະມ້າໄລ່ຕິດຕາມມາ ແລ້ວຕໍ່ສູ້ກັນຈົນພະມ້າພ່າຍແພ້ກັບໄປ ກ່ອນຈະເດີນທາງມາຮອດບ້ານເຂົ້າເມົ່າ ບ້ານສຳບັນດິດ ຕອນເວລາທ່ຽງຄືນ
ເຊົ້າວັນທີ່ 4 ມັງກອນ ຄ.ສ. 1766 ກອງກຳລັງເດີນທາງມຸ່ງໜ້າໄປທາງບ້ານໂພສັງຫານ ພະມ້າສົ່ງກອງທັບໄລ່ຕິດຕາມມາອີກຈຶ່ງໄດ້ຮົບກັນຈົນພະມ້າແຕກພ່າຍກັບໄປ ມາຮອດບ້ານພານນົກເວລາຕອນແລງ ຄາວນີ້ພະມ້າສົ່ງກອງກຳລັງມາແກ້ມືເຖິງ 2,000 ນາຍ ຝ່າຍພຣະຍາຕາກຈຶ່ງຊົງມ້າກັບທະຫານອີກ 4 ມ້າອອກຮົບເສິກ ຈົນສາມາດຕີພະມ້າແຕກພ່າຍກັບອີກເທື່ອໜຶ່ງ ວັນນີ້ເຫຼົ່າທະຫານມ້າຈຶ່ງຖືເອົາເປັນ ວັນທະຫານມ້າ ຂອງໄທ
ວັນທີ່ 3 ຂອງເດີນທັບ ກອງກຳລັງພຣະຍາຕາກເດີນທັບມາສຸດເຂດພຣະນະຄອນສີອະຍຸດທະຍາ ກ່ອນທີ່ຈະເຂົ້າມາເມືອງນະຄອນນາຍົກ ກໍ່ມີຂຸນຊຳນານໄພສົນກັບນາຍກອງຊ້າງ ມາຂໍສະຫວາມິພັກຕໍ່ພຣະອົງ ທັງຍັງຖະຫວາຍຊ້າງພາຍ 5 ຊ້າງ ຊ້າງພັງ 1 ຊ້າງ ແລ້ວອາສານຳທາງຕໍ່ໄປຍັງບ້ານກົງຫຼືບ້ານດົງ ເມືອງນະຄອນນາຍົກ ເມື່ອຮອດບ້ານກົງ ຂ້າຣາຊະການ ຂຸນໝື່ນພັນທະນາຍທ້ອງຖິ່ນ ບໍ່ສະຫວາມິພັກ (ຍອມຈຳນົນ) ແມ້ຈະໄດ້ເຈຣະຈາເກ້ຍກ່ອມ 3 ຄັ້ງ ແຕ່ບໍ່ສຳເຣັດ ຮຸ່ງຂຶ້ນກອງກຳລັງພຣະຍາຕາກຈຶ່ງຕ້ອງປະທະກອງກຳລັງຊາວບ້ານກົງ ເຊິ່ງມີກຳລັງຫຼາຍກວ່າ 1,000 ນາຍ ແຕ່ກໍ່ຖືກກອງກຳລັງພຣະຍາຕາກຕີພ່າຍໄປ ຍຶດຊ້າງໄດ້ຕື່ມອີກ 7 ຊ້າງ ເງິນທອງ ແລະເສຍອາຫານອີກຈຳນວນຫຼາຍ ວັນທີ່ 8 ມັງກອນ ຄ.ສ. 1766 ຫຼື 6 ວັນນັບຕັ້ງແຕ່ໜີອອກຈາກພຣະນະຄອນ ເດີນທັບມາຮອດຕຳບົນໜອງໄມ້ຊຸ່ມ ແລ້ວຢຸດພັກ ນະ ຈຸດນີ້ເປັນເວລາ 2 ວັນ ກ່ອນທີ່ຈະອອກເດີນທັບຕໍ່ມາຮອດບ້ານນາເລິ່ງ ແຂວງເມືອງນະຄອນນາຍົກແລ້ວຢຸດພັກອີກ 1 ຄືນ
ຕໍ່ມາພຣະຍາຕາກຈຶ່ງນຳກອງກຳລັງຂ້າມແມ່ນ້ຳທີ່ດ່ານກົບແຈະ ເມືອງປຣາຈີນບຸຣີ ແລ້ວຢຸດພັກກອງກຳລັງກ່ອນຈະເດີນທັບຕໍ່ໄປຍັງທຸ່ງສີມະຫາໂພ ແລະຕ້ອງຢຸດລໍນາຍທະຫານ 3 ນາຍ ຄື ພຣະຊຽງເງິນ ຂຸນພິພິດວາທີ ແລະສົມເດັດພຣະຣາມຣາຊາທີ່ຕາມກອງທັບມາບໍ່ທັນ ຣະຫວ່າງທີ່ຊົງລໍກຸ່ມພຣະຊຽງເງິນຢູ່ນັ້ນ ໄດ້ເກີດການປະທະກັບກອງທັບທັງທັບບົກທັບເຮືອຂອງພະມ້າເຊິ່ງຕັ້ງຢູ່ທີ່ປາກນ້ຳໂຈ້ໂລ້ ເມືອງສະເຊິງເຊົາ ພະມ້າໄລ່ແທງຟັນຄົງເຊິ່ງເມື່ອຍຫຼ້າຢູ່ນັ້ນແລ່ນໜີມາຕາມທາງ ຄັ້ນໄດ້ທອດພຣະເນດເຫັນ ຈຶ່ງໃຫ້ນາຍບຸນມີຂຶ້ນມ້າໃຊ້ສວນທາງລົງໄປປະມານ 20 ເສ້ນພົບກອງທັບພະມ້າຍົກຂຶ້ນມາແຕ່ປາກນ້ຳໂຈ້ໂລ້ທັງທັບບົກທັບເຮືອ ພຣະເຈົ້າຕາກຈຶ່ງມີຮັບສັ່ງໃຫ້ຕັ້ງແນວຮັບ ຂຸດຫຼຸມເພາະ ວາງປືນຕັບ ຮຽງໜ້າກະດານ ຈົນພະມ້າເຂົ້າມາໄກ້ຮາວ 240 ແມັດ ຈຶ່ງເຣີ່ມເປີດສາກຍິງຂຶ້ນ ແນວທຳອິດຂອງພະມ້າແຕກພ່າຍໄປ ແຕ່ຍັງມີກອງໜຸນເຂົ້າມາອີກ 3 ກອງເຊິ່ງຖືກຍິງແຕກພ່າຍໄປເຊັ່ນກັນ ຈຶ່ງຂັບພົນທະຫານໂຫ່ຮ້ອງຕີຄ້ອງສຳທັບໄລ່ຕິດຕາມຂ້າພະມ້າເສຍເປັນອັນຫຼາຍ ແລ້ວກໍ່ເດີນທັບມາທາງບ້ານຫົວທອງຫຼາງສະພານທອງ ຈາກແນວປະທະແລະການຕິດຕາມຂ້າພະມ້າມາທາງປາກນ້ຳໂຈໂລ້ນີ້ເອງເຮັດໃຫ້ປ່ຽນການເດີນທັບຕາມຊາຍປ່າດົງມາເປັນຊາຍທະເລເຂົ້າເຂດເມືອງຊົນບຸຣີ ຈຶ່ງໃຫ້ຍົກພົນນິກາຍມາປະທັບຕາມລຳດັບ ບ້ານທອງຫຼາງ, ຕະພານທອງ, ບາງປາສ້ອຍ ຮອດບ້ານນາເກືອ
ທີ່ບ້ານນາເກືອມີນາຍກົມຫຼືນາຍກ່ຳ ນາຍຊຸມນຸມທີ່ບ້ານນາເກືອໄດ້ຮວບຮວມກອງ ກຳລັງຄິດສະກັດຕໍ່ຮົບກັບກອງກຳລັງພະເຈົ້າຕາກ ແຕ່ພຽງພະເຈົ້າຕາກສະແດງແສນຍານຸພາບ “ສະເດັດຊົງຊ້າງພະທີ່ນັ່ງສູ້ດ້ວຍເຄື່ອງສັບພະວຸດຊົງພະແສງປືນຕົ້ນຮາງແດງກັບໝູ່ພົນໂຍທາຫານ“ ເທົ່ານັ້ນນາຍກົມກໍເຖິງກັບວາງອາວຸດ ຍອມອ່ອນນ້ອມແຕ່ໂດຍດີ ແລ້ວອາສານຳໄປ ພັດທະຢາ ນາຈອມທຽນ ທຸ່ງໄກ່ເຕ້ຍ ສັດຕະຫີບ ຊາຍທະເລ ບ້ານຫິນໂຂງ ແລະບ້ານນ້ຳເກົ່າແຂວງເມືອງຣະຍອງ ໂດຍພັກທັບຄືນລະແຫ່ງຕາມລຳດັບ ລະຫວ່າງເສ້ນທາງທີ່ຜ່ານໄປນັ້ນໄດ້ປະທະກັບກອງກຳລັງຂອງພະມ້າຫຼາຍຄັ້ງ ແຕ່ກໍສາມາດຕີຝ່າໄປໄດ້ທຸກຄັ້ງ ແລະສາມາດຮວບຮວມກອງກຳລັງຕະຫຼອດຈົນອາວຸດຍຸດໂທປະກອນໄດ້ຫຼາຍຂຶ້ນ
ຫຼັງຈາກພະອົງຍຶດເມືອງຣະຍອງໄດ້ ຊະນະພັກຢູ່ບໍລິເວນວັດລຸ້ມມະຫາໄຊຊຸມພົນ ໄດ້ເກີດເຫດການອັດສະຈັນພາຍຸໝຸນຈົນບິດຕົ້ນຕານເປັນກຽວໂດຍບໍ່ຄາຍຕົວເຊິ່ງຊາວບ້ານທັງຫຼາຍຕ່າງກໍເອີ້ນວ່າ ຕານຂົດ ບັນດາທະຫານທັງຫຼາຍຕ່າງກໍຍົກພະຍາວະຊິຣະປາການເປັນເຈົ້າຕາກ ພາຍຫຼັງຈາກເດີນທັບອອກຈາກວັດພິໄຊ 23 ວັນ ພະອົງໄດ້ມີພະລາຊະປະນິທານວ່າ
ກຸງເທບມະຫານະຄອນຄົງຈະເສຍແກ່ພະມ້າເປັນແທ້ ຕົວເຮົາຄິດຈະຊ້ອງສຸມປະຊາລາດໃນແຂວງເມືອງຫົວຕະວັນອອກທັງປວງໃຫ້ໄດ້ມາກແລ້ວ ຈະຍົກກັບເຂົ້າໄປກູ້ກຸງໃຫ້ຄົງຄືນເປັນລາຊະທານີດັງເກົ່າ ແລ້ວຈັກທຳນຸບຳລຸງສະມະນະພາມນາປະຊາລາດເຊິ່ງອານາຖາກາທີ່ພຳນັກບໍ່ມິໄດ້ ໃຫ້ລົ່ມເຍັນເປັນສຸຂານຸສຸກ ແລະຈະຍໍຍົກພະບໍວອນພຸດທະສາດສະໜາໃຫ້ໂຊຈະນາການໄພບຸນຂຶ້ນເໝືອນຢ່າງແຕ່ກ່ອນ ເຮົາຈະຕັ້ງຕົວເປັນເຈົ້າຂຶ້ນໃຫ້ຄົນທັງຫຼາຍນັບຖືຍຳເກງຈົງມາກ ການເຊິ່ງຈະກອບກູ້ແຜ່ນດິນຈຶງຈະສຳເລັດໂດຍງ່າຍ
ການປະກາດຕັ້ງຕົວຂຶ້ນໃນຄັ້ງນີ້ມີສັກທຽບເທົ່າພະບໍຣົມວົງສານຸວົງ ຢ່າງໃດກໍຕາມ ກໍອາດພິຈາລະນາຈາກແນວຄິດທາງການເມືອງໄດ້ເຊັ່ນກັນວ່າ ພະຍາຕາກປະກາດຕົນເປັນພະເຈົ້າແຜ່ນດິນນັບຕັ້ງແຕ່ໜີອອກຈາກກຸງສີອະຍຸທະຢາແລ້ວ ເຈົ້າຕາກມຸ່ງຍຶດເມືອງເມືອງຈັນທະບູນ ເຊຶ່ງກ່ອນເຂົ້າຕີເມືອງໄດ້ມີຮັບສັ່ງໃຫ້ທະຫານທຸກຄົນທຳລາຍໝໍ້ເຂົ້າໃຫ້ໝົດ ໝາຍຈະໃຫ້ໄປກິນເຂົ້າທີ່ເມືອງຈັນທະບູນ ຈົນຕີໄດ້ເມືອງຈັນທະບູນເມື່ອວັນ ມິຖຸນາ ຄ.ສ. 1767 ຫຼັງຈາກນັ້ນກໍມີຜູ້ຄົນສະມັກໃຈເຂົ້າມາຮ່ວມດ້ວຍກັບພະອົງເປັນຈຳນວນຫຼາຍ ເນື່ອງຈາກເມືອງຈັນທະບູນແລະເມືອງຕາດບໍ່ຖືກຍຶດຄອງໂດຍທະຫານພະມ້າ
ພະເຈົ້າຕາກຊົງຮວບຮວມກຳລັງພົນຈົນມີຈຳນວນ 5,000 ນາຍ ຈຶງໄດ້ຍົກກອງທັບເຮືອອອກຈາກຈັນທະບູນ ລ່ອງມາຕາມຝັ່ງທະເລອ່າວໄທ ຈົນຮອດປາກແມ່ນ້ຳເຈົ້າພະຍາ ຕໍ່ສູ້ຈົນຍຶດທົນບຸລີຄືນອອກຈາກພະມ້າໄດ້ ນາຍທອງອິນ ເຈົ້າເມືອງທົນບຸລີເຊິ່ງພະມ້າແຕ່ງຕັ້ງໃຫ້ນັ້ນຖືກປະຫານຊີວິດ ຕໍ່ຈາກນັ້ນໄດ້ຍົກກອງທັບເຮືອຕໍ່ໄປຮອດກຸງສີອະຍຸທະຢາ ເຂົ້າໂຈມຕີຄ່າຍໂພຣຶ໌ສາມຕົ້ນຈົນສາມາດຂັບໄລ່ທະຫານພະມ້າອອກຈາກອານາຈັກໄດ້ ແລະສາມາດກອບກູ້ກຸງສີອະຍຸທະຢາຈາກການຍຶດຄອງ ໃຊ້ເວລາພຽງເຈັດເດືອນຫຼັງເສຍກຸງ
ປາບດາພິເສກ[ແກ້ໄຂ]
ດ້ວຍເຫດຜົນທາງຍຸດທະສາດແລະການເມືອງເປັນສຳຄັນ ເຮັດໃຫ້ເຈົ້າຕາກມາຍັບຍັ້ງຢູ່ ນະ ເມືອງທົນບຸລີ ເຊິ່ງມີລັກສະນະເປັນລາຊະທານີບໍ່ຖາວອນ ກ່ອນໜ້ານັ້ນເມືອງຖືກທິ້ງຮ້າງ ມີຕົ້ນໄມ້ຂຶ້ນແລະຊາກສົບທິ້ງຢ່າງເກື່ອນກາດ ເຮັດໃຫ້ຕ້ອງມີການເກນແຮງງານຈັດການພື້ນທີ່ຂຶ້ນມາໃໝ່ ເຈົ້າຕາກຍັງມີຮັບສັ່ງໃຫ້ຄົນໄປອັນເຊີນພະບໍຣົມວົງສານຸວົງໃນສະໄໝຕອນປາຍອະຍຸທະຢາຈາກເມືອງລົບບຸລີ ແລະໄດ້ຖະຫວາຍພະເພີງພະບໍຣົມສົບສົມເດັດພະເຈົ້າເອກະທັດຕາມບູຮານລາຊະປະເພນີ
ຫຼັງຈາກທີ່ອົບພະຍົບຜູ້ຄົນແລະຊັບສິນລົງມາທາງໃຕ້ແລະຕັ້ງລາຊະທານີໃໝ່ຂຶ້ນທີ່ເມືອງທົນບຸລີ ຮຽກນາມວ່າ ກຸງທົນບຸລີສີມະຫາສະໝຸດ ແຕ່ເອກະສານທາງລາຊະການສະໄໝກຸງທົນບຸລີຍັງຄົງຮຽກນາມເມືອງຫຼວງຕາມເດີມວ່າ ກຸງພະມະຫານະຄອນສີອະຍຸທະຍາ ເຈົ້າຕາກຊົງປາບດາພິເສກເປັນພະມະຫາກະສັດຕາມແບບພະເຈົ້າແຜ່ນດິນຄັ້ງກຸງເກົ່າ ຈົດໝາຍເຫດໂຫນລະບຸວ່າເປັນວັງອັງຄານ ແຮມສີ່ຄ່ຳ ຈຸລະສັກກະຫຼາດ 1129 ສະເຫຼີມພະນາມວ່າ ສົມເດັດພະບໍຣົມລາຊາທີ່ 4 ໃນຂະນະທີ່ຍັງມີພະຊົນມາຍຸ 34 ພັນສາ ຄວາມສຳເລັດດັງກ່າວເຮັດໃຫ້ມີຜູ້ທີ່ມີແນວຄິດຕ້ອງການລື້ຟື້ນລາຊະອານາຈັກອະຍຸທະຢາຂຶ້ນມາໃໝ່ມາເຂົ້າມາຮ່ວມດ້ວຍກັບຊຸມນຸມຂອງພະອົງເປັນອັນຫຼາຍ ເຮັດໃຫ້ສະຖານະພະມະຫາກະສັດຂອງພະອົງເດັ່ນຊັດຍິ່ງຂຶ້ນ ອີກທັງພະອົງຍັງຊົງເລິ່ມປະກອບພະລາຊະກໍລະນີຍະກິດຕາມແບບຢ່າງພະມະຫາກະສັດແຫ່ງກຸງສີອະຍຸທະຢາເພື່ອສະແດງເຖິງສິດທິທຳ ການເລືອກກຸງທົນບຸລີເປັນລາຊະທານີຍັງຖືໄດ້ວ່າເປັນກ້າວສຳຄັນໃນການຟື້ນຟູເສດຖະກິດທີ່ເສຍຫາຍຈາກສົງຄາມກັບພະມ້າດ້ວຍ
ຫຼັງຈາກຊົງສະຖາປະນາກຖງທົນບຸລີເປັນລາຊະທານີແລ້ວ ສົມເດັດພະເຈົ້າກຸງທົນບຸລີຊົງພະກະລຸນາໂປດເກົ້າຯ ໃຫ້ສ້າງພະລາຊະວັງກຸງທົນບຸລີ ຫຼື ພະລາຊະວັງເດີມຂຶ້ນເມື່ອ ຄ.ສ. 1767 ເປັນພະລາຊະວັງຫຼວງເຊິ່ງໃຊ້ເປັນທີ່ປະທັບແລະວ່າລາຊະການ ພ້ອມກັບປັບປຸງປ້ອມວິໄຊເຍນແລະປ່ຽນຊື່ໃໝ່ເປັນ ປ້ອມວິໄຊປຣະສິດຕຳແໜ່ງຂອງພະລາຊະວັງນີ້ເປັນຈຸດສຳຄັນທາງຍຸດທະສາດ ສາມາດສັງເກດການໄດ້ໃນໄລຍະໄກ ອີກທັງຍັງໄກ້ກັບເສ້ນທາງຄະມະນາຄົມແລະເສ້ນທາງການເດີນທັບທີ່ສຳຄັນອີກດ້ວຍ ປັດຈຸບັນເປັນທີ່ຕັ້ງຂອງກອງທັບເຮືອ
ພະລາຊະສັນຕະຕິວົງ[ແກ້ໄຂ]
- ເບິ່ງຕື່ມຢູ່ ພະລາຊະສັນຕະຕິວົງໃນສົມເດັດພະເຈົ້າກຸງທົນບຸລີ
ພະລາຊະກໍລະນີຍະກິດ[ແກ້ໄຂ]
- ເບິ່ງຕື່ມຢູ່ ການສົງຄາມສະໄໝສົມເດັດພະເຈົ້າກຸງທົນບຸລີ
ການສົງຄາມສະໄໝສົມເດັດພະເຈົ້າກຸງທົນບຸລີ ການທີ່ສົມເດັດພະເຈົ້າຕາກສິນຊົງກູ້ເອກະລາດຄັ້ງກຸງສີອະຍຸທະຍາກັບຄືນຈາກພະມ້າໄດ້ນັ້ນເຮັດໃຫ້ກິດຕິສັບເລື່ອງລືໄປທົ່ວ ພະກຽດຕິຍົດຂອງພະອົງຈຶງແພ່ໄປວ່າເປັນຜູ້ສາມາດກູ້ແຜ່ນດິນໄທໃຫ້ພົ້ນຈາກອຳນາດພະມ້າຂ້າສຶກໄດ້ ເຮັດໃຫ້ໄພ່ບ້ານພົນລະເມືອງທີ່ຍັງຫຼົບລີ້ຢູ່ຕາມທີ່ຕ່າງໆ ພາກັນມາອ່ອນນ້ອມເຂົ້າຮ່ວມກັບສົມເດັດພະເຈົ້າຕາກສິນເປັນຈຳນວນຫຼາຍ ເຊິ່ງຈະເປັນກຳລັງໃນການສຶກສົງຄາມແລະການບູລະນະບ້ານເມືອງຕໍ່ໄປ ພະລາຊະກໍລະນີຍະກິດທີ່ສຳຄັນ ດັງນີ້
ດ້ານການຮວມຊາດ[ແກ້ໄຂ]
- ເບິ່ງຕື່ມຢູ່ ສະພາບຈະລາຈົນຫຼັງການເສຍກຸງສີອະຍຸທະຍາຄັ້ງທີ່ສອງ
ຈາກຜົນການເສຍກຸງສີອະຍຸທະຢາຄັ້ງທີ່ສອງເຮັດໃຫ້ອານາຈັກອະຍຸທະຢາບໍ່ອາດກັບມາຕັ້ງໃໝ່ເປັນອານາຈັກຂອງຄົນໄທສະຫຍາມໄດ້ອີກ ທັງຍັງເກີດປັນຫາດ້ານເສດຖະກິດແລະຄວາມປອດໄພໃນຊີວິດຕາມມາ ເຊິ່ງຕາມທັດສະນະຂອງນິທິ ອຽວສີວົງ ໄດ້ອະທິບາຍວ່າ ມີການຮວມກຸ່ມຂອງປະຊາຊົນຂຶ້ນດ້ວຍວັດຖຸປະສົງແຕກຕ່າງກັນ ແຕ່ສຳຄັນຄືເພື່ອເອົາຊີວິດຮອດ ນອກຈາກນີ້ກຸ່ມການເມືອງຫຼືຊຸມນຸມຂະໜາດໃຫຍ່ ໆ ນັ້ນຍັງແຕກອອກເປັນ 4-6 ຝ່າຍໃຫຍ່ ແຕ່ບໍ່ມີຝ່າຍໃດເລີຍທີ່ຄິດຈະກອບກູ້ເອກະລາດຫຼືຟື້ນຟູຊາດກັບຄືນມາດັງເດີມ
ຄັ້ນພະເຈົ້າມັງຣະຊາບຂ່າວວ່າມີຄົນໄທສະຫຍາມຕັ້ງຕົນເປັນໃຫຍ່ອີກຄັ້ງ ຈຶງມີພະລາຊະໂອງການໃຫ້ເຈົ້າເມືອງທະວາຍ ຍົກທັບມາປາບປາມ ກອງທັບພະມ້າຍົກມາຮອດອຳເພີບາງກຸ້ງ ເຊິ່ງຕັ້ງຢູ່ທາງທິດຕາເວັນຕົກຂອງກຸງທົນບຸລີ ມີກຳລັງຕາມພະລາຊະພົງສາວະດານ 2,000 ຄົນ ສົມເດັດພະເຈົ້າກຸງທົນບຸລີສະເດັດນຳກອງທັບອອກຕີພະມ້າຈົນແຕກພ່າຍກິດຕິສັບທີ່ຊົງຮົບຊະນະເຮັດໃຫ້ພະລາຊະອຳນາດທາງການເມືອງໃນພາກກາງຍິ່ງເຂັ້ມແຂັງຍິ່ງຂຶ້ນ
ຮາວປີ ຄ.ສ. 1768 ສົມເດັດພະເຈົ້າກຸງທົນບຸລີຊົງເລິ່ມຈາກຍົກທັບໄປຕີຊຸມນຸມພິດສະນຸໂລກເປັນບ່ອນທຳອິດແຕ່ກະສຸນປືນຕ້ອງຖືກພະອົງ ຈຶງຕ້ອງຍົກທັບກັບແລະຮັກສາພະອົງຍັງພະນະຄອນ ຊມນຸມພິດສະນຸໂລກພາຍຫຼັງອ່ອນແອຈົນກະທັ່ງຖືກຊຸມນຸມເຈົ້າພະຝາງຜະໜວກໄປ ຫຼັງຫາຍຈາກພະອາການປະຊວນແລ້ວ ສົມເດັດພະເຈົ້າກຸງທົນບຸລີໄດ້ຊົງໃຊ້ເວລາໃນການປາບປາມຊຸມນຸມອື່ນ ໆ ເພື່ອຮວບຮວມແຜ່ນດິນໃຫ້ເປັນປຶກແຜ່ນຕໍ່ໄປ ໂດຍເລິ່ມຈາກຊຸມນຸຸມເຈົ້າພິມາຍ ກົມມະໝື່ນເທບພິພິດຊົງຖືກປາບປາມແລະຖືກສຳເລັດໂທດໃນປີ ຄ.ສ. 1770 ຕາມດ້ວຍຊຸມນຸມເຈົ້ານະຄອນສີທຳມະລາດ ເຊິ່ງພະປະຫຼັດຜູ້ລັ້ງເມືອງນະຄອນສີທຳມະລາດໄດ້ຕັ້ງຕົວເອງເປັນເຈົ້າ ເຈົ້ານະຄອນສີທຳມະລາດສູ້ບໍ່ໄດ້ໜີຕໍ່ລົງໄປຍັງຫົວເມືອງທາງໃຕ້ ພະຍາປັດຕານີຢ່ານກໍຈັບຕົວມາສົ່ງໃຫ້ສົມເດັດພະເຈົ້າກຸງທົນບຸລີ ໃນປີ ຄ.ສ. 1790 ສົມເດັດພະເຈົ້າກຸງທົນບຸລີຊົງຍົກທັບໄປຕີຊຸມນຸມເຈົ້າພະຝາງໃນຫົວເມືອງຝ່າຍເໜືອ ໂດຍຍຶດໄດ້ເມືອງພິດສະນຸໂລກແລະຝ່າຍເຈົ້າພະຝາງເມືອງສະວາງຄະບຸລີ ຮົບກັນໄດ້ພຽງ 3 ວັນ ເຈົ້າພະຝາງກໍແຕກໜີ ເມື່ອຊົງປາບປາມຊຸມນຸມຕ່າງ ໆ ລົງຢ່າງຣາບຄາບແລ້ວລັດຖະບານຈີນກໍເລິ່ມໃຫ້ການຮັບສະຖານະພະມະຫາກະສັດຂອງພະອົງຢ່າງເປັນທາງການ
ສົງຄາມປ້ອງກັນປະເທດ[ແກ້ໄຂ]
ໃນປີ ຄ.ສ. 1769 ເຈົ້ານາຍຂະເໝົນໄດ້ເກີດວິວາດກັນ ຄື ນັກອົງຕົນໄປຂໍກອງທັບຍວນມາຕີຂະເໝນ ແລະນັກອົງນົນສູ້ບໍ່ໄດ້ກໍພາຄອບຄົວໜີມາພຶ່ງພະບໍຣົມໂພທິສົມພານ ນະ ກຸງທົນບຸລີ ຂິງຊົງພະກະລຸນາໂປດເກົ້າຯ ໃຫ້ພະຍາອະໄພຣົນນະລິດກັບພະຍາອະນຸຊິດລາຊາ (ຕອນນີ້ເປັນຕອນຕົ້ນລາຊະການ ສົມເດັດເຈົ້າພະຍາມະຫາກະສັດສຶກຍັງມີຍົດສັກເປັນພຽງພະຍາອະໄພຣົນນະລິດ) ຍົກທັບໄປຕີຂະເໝົນແລະເຮັດການໂຈມຕີໄດ້ເມືອງສຽມລາດແລ້ວພັກລໍລະດູຝົນຢູ່ ພໍດີໄດ້ຂ່າວວ່າສົມເດັດພະເຈົ້າຕາກສິນມະຫາລາດຍົກທັບໄປຕີເມືອງນະຄອນສີທຳມະລາດ ແລ້ວສິ້ນພະຊົນລົງ ການຕີຂະເໝົນຄັ້ງນັ້ນຈຶງຍັງບໍ່ເສັດ
ເມື່ອຊຸມນຸມເຈົ້າພະຝາງຖືກຕີແຕກ ອະໄພຄາມະນີ ໂປມະຍຸງ່ວນ ເຈົ້າເມືອງຊຽງໃໝ່ທີ່ພະມ້າຕັ້ງຂຶ້ນ ເຫັນເປັນໂອກາດຈະແຜ່ອານາເຂດລົງມາ ຈຶງຍົກທັບມາລ້ອມສະຫວັນຄະໂລກໄວ້ເມື່ອ ຄ.ສ. 1770 ແມ່ທັບທົນບຸລີຮັກສາເມືອງໄວ້ມັ່ນຄົງ ຄັ້ນກອງທັບທົນບຸລີທີ່ຍົກມາຊ່ອຍເຫຼືອ ພໍຮອດກໍເຂົ້າຕີກະໜາບພ່າຍກັບໄປ ຝ່າຍສົມເດັດພະເຈົ້າກຸງທົນບຸລີເຫັນສົບໂອກາດ ກໍຍົກທັບໄປຕີເມືອງຊຽງໃໝ່ບ້າງ ແຕ່ລ້ອມໄດ້ພຽງເກົ້າວັນກໍຕ້ອງຍົກຖອຍທັບກັບລົງມາ
ລະຫວ່າງທີ່ສົມເດັດພະເຈົ້າກຸງທົນບຸລີຍົກຂຶ້ນໄປຕີເມືອງຊຽງໃໝ່ນັ້ນ ຝ່າຍສົມເດັດພະນາລາຍລາຊາ ພະເຈົ້າກຖງກຳປູເຈຍ ໄດ້ສວຍໂອກາດຍົກທັບມາຕີເມືອງຕາດແລະຈັນທະບູນ ແຕ່ຖືກຕີແຕກກັບໄປ ພໍສົມເດັດພະເຈົ້າກຸງທົນບຸລີຊົງຊາບກໍຂັດເຄືອງ ຫຼັງຈາກພັກລີ້ພົນພໍສົມຄວນແລ້ວກໍຊົງກຽມທັບຈະໄປຕີກຳປູເຈຍ ສາມາດເຂົ້າໄປຮອດເມືອງບັນທາຍເພັດ ລາຊະທານີກຸງກຳປູເຈຍ ສົມເດັດພະນາລາຍລາຊາເຫັນວ່າສູ້ບໍ່ໄດ້ກໍໜີໄປກໍໜີໄປພຶ່ງຍວນ ສົມເດັດພະເຈົ້າກຸງທົນບຸລີຊົງຕັ້ງໃຫ້ພະຮາມລາຊາເປັນພະມະຫາກະສັດກຳປູເຈຍຕໍ່ໄປ ແລ້ວເລີກທັບກັບເມື່ອປີ ຄ.ສ. 1771 ແຕ່ຕໍ່ມາຍວນເກີດກະບົດໄຕເຊິນ ສົມເດັດພະນາລາຍລາຊາຂາດກຳລັງສະໜັບສະໜຸນ ກໍກັບມາສະຫວາມິພັກຕໍ່ສົມເດັດພະເຈົ້າກຸງທົນບຸລີ ພະອົງກໍຊົງໃຫ້ເປັນມະຫາອຸປະໂຍລາດ ມີຖານະຮອງຈາກພະຮາມລາຊາ
ໃນປີ ຄ.ສ. 1771 ນັກອົງຕົນເຊິ່ງຄອງຂະເໝນຢູ່ໄດ້ຂ່າວພະມ້າຍົກມາຕີສະຫຍາມ ຈຶງຖືໂອກາດຍົກມາຕີເມືອງຈັນທະບຸລີແລະຕາດ ຈຶງຊົງພະກະລຸນາໂປດເກົ້າຯ ໃຫ້ເຈົ້າພະຍາຈັກກີຍົກທັບໄປຕີຂະເໝນ ທັບສະຫຍາມຕີໄດ້ເມືອງໂພທິສັດ ເມືອງພະຕະບອງ ເມືອງບໍລິບູນ ກຳປົງໂສມ ແລະເມືອງບັນທາຍມາດ ນັກອົງຕົນພ່າຍແພ້ໜີໄປຢູ່ກັບຍວນ ຈຶງຊົງພະກະລຸນາໂປດເກົ້າຯ ໃຫ້ນັກອົງນົນຄອງຂະເໝນສືບໄປ
ໃນປີດຽວກັນນີ້ ໄດ້ເກີດວິວາດກັນໃນໝູ່ເຈົ້າເມືອງແຄວ້ນກຸງສີສັດຕະນາຄະນະຫຸດ ຝ່າຍໜຶ່ງສູ້ບໍ່ໄດ້ກໍຂໍກຳລັງພະມ້າມາຊ່ອຍ ພໍປາບປາມສຳເລັດແລ້ວ ແມ່ທັບພະມ້າກໍຍົກທັບມາຕີຊຽງໃໝ່ ເມື່ອກອງທັບຍົກຜ່ານເມືອງນ່ານກໍແບ່ງກຳລັງໃຫ້ນາຍທັບໜ້າຕີເມືອງບາງສ່ວນຂອງທົນບຸລີ ລຶກເຂົ້າໄປຮອດພິໄຊ ປາຍປີ ຄ.ສ. 1772 ເຈົ້າເມືອງພິໄຊປ້ອງກັນເມືອງໄວ້ມັ່ນຄົງແລ້ວກໍຂໍກຳລັງພິດສະນຸໂລກໄປຊ່ອຍ ພໍມາຮອດກໍອອກຕີກະໜາບ ກອງທັບພະມ້າເປັນຝ່າຍແຕກກັບໄປ ໃນປີ ຄ.ສ. 1773 ໄດ້ເກີດເຫດການລັກສະນະຄ້າຍກັນ ແລະພະມ້າຍົກເຂົ້າມາຕີເມືອງພິໄຊອີກເທື່ອໜຶ່ງ ແມ່ທັບທົນບຸລີຕັ້ງຊຸ່ມສະກັດຂ້າສຶກກົງບໍລິເວນໄຊຍະພູມ ພໍມາຮອດກໍຕີທັບພະມ້າແຕກກັບໄປ ການຮົບຄັ້ງນີ້ເອງທີ່ເກີດວີລະກຳພະຍາພິໄຊດາບຫັກ
ພະມ້າກັບມອນເກີດຮົບກັນ ສົມເດັດພະເຈົ້າກຸງທົນບຸລີໂປດໃຫ້ຍົກທັບໄປຕີຊຽງໃໝ່ອີກຄັ້ງ ໄດ້ພະຍາຈ່າບ້ານກັບພະຍາກາວິລະເຂົ້າມາສະຫວາມິພັກ ເມື່ອຍົກໄປຮອດຊຽງໃໝ່ແລ້ວກໍຕັ້ງຄ່າຍລ້ອມໄວ້ ເມື່ອທັບຫຼວງຂອງສົມເດັດພະເຈົ້າກຸງທົນບຸລີເຊິ່ງເດີມຕັ້ງຄອຍຮັບຊາວມອນທີ່ເມືອງຕາກມາຮອດຊຽງໃໝ່ແລ້ວ ທັບທົນບຸລີກໍລະດົມຕີຄ່າຍພະມ້າ ຈົນໂປມະຍຸງ່ວນຕ້ອງທິ້ງເມືອງໜີ ເສັດສິ້ນໃນປີ ຄ.ສ. 1774 ຊຽງໃໝ່ ລຳພູນ ລຳປາງ ນ່ານແລະແພ່ກໍປອດຈາກພະມ້ານັບແຕ່ນັ້ນ
ໃນປີ ຄ.ສ. 1774 ຫຼັງຈາກທີ່ໄດ້ເຮັດສັນຢາສັນຕິພາບກັບຈີນ ພະເຈົ້າມັງຣະກໍຊົງສົ່ງທະຫານມາອີກ 5,000 ນາຍ ແຕ່ຖືກລ້ອມທີ່ບາງແກ້ວລາຊະບຸລີ ສົມເດັດພະເຈົ້າກຸງທົນບຸລີດຳຣິໃຫ້ຕັ້ງລ້ອມໄວ້ຊື່ໆ ບໍ່ໃຫ້ເຂົ້າຕີ ແລະຈົນພະມ້າເປັນຝ່າຍອົດອາຫານຍອມຈຳນົນເອງ ຫຼັງຈາກລ້ອມຢູ່ນານ 47 ວັນ ພະມ້າກໍຍອມຈຳນົນ ໂດຍພະອົງຊົງຫວັງວ່າຈະເປັນການປຸກຂວັນຄົນໄທໃຫ້ຫາຍຢ່ານພະມ້າ
ອະແຊຫວຸ່ນກີ້ຕີຫົວເມືອງເໜືອ ຄ.ສ. 1775 ເປັນສົງຄາມທີ່ໃຫຍ່ຫຼາຍ ອະແຊຫວຸ່ນກີ້ເປັນຜູ້ນຳທີ່ຊຽວຊານສຶກ ມີອັດທະຢາໄສສຸພາບ ສ່ວນທາງຝ່າຍສະຫຍາມນັ້ນມີເຈົ້າພະຍາຈັກກີ (ທອງດ້ວງ)ແລະເຈົ້າພະຍາສຸຣະສີພິດສະນຸວາທິລາດ (ບຸນມາ) ໃນການຄັ້ງນີ້ພະມ້າຍົກພົນມາ 30,000 ຄົນເຂົ້າລ້ອມເມືອງພິດສະນຸໂລກອີກ 5,000 ຄົນລ້ອມເມືອງສຸໂຂໄທ ສ່ວນເມືອງພິດສະນຸໂລກມີພົນປະມານ 10,000 ຄົນເທົ່ານັ້ນ ສົມເດັດພະເຈົ້າຕາກສິນຊົງຍົກທັບໄປຊ່ອຍແລະໃນທີ່ສຸດອະແຊຫວຸ່ນກີ້ຕ້ອງຍົກທັບກັບເນື່ອງຈາກພະເຈົ້າມັງຣະສະຫວັນຄົດ ກອງທັບພະມ້າສ່ວນທີ່ຕາມໄປບໍ່ທັນຈຶງຖືກກອງທັບທະຫານຈັບ
ພະເຈົ້າຈິງກູຈາໂປດໃຫ້ເກນທັບພະມ້າມອນ 6,000 ຄົນຍົກມາຕີຊຽງໃໝ່ເມື່ອປີ ຄ.ສ. 1776 ພະຍາວິຊຽນປາການໄດ້ພິຈາລະນາແລະເຫັນວ່ານະຄອນຊຽງໃໝ່ບໍ່ມີພົນຫຼາຍຂະໜາດທີ່ຈະປ້ອງກັນເມືອງໄດ້ ຈຶງໃຫ້ປະຊາຊົນພົນລະເຮືອນອົບພະຍົບລົງມາຢູ່ທີ່ເມືອງສະຫວັນຄະໂລກ ສົມເດັດພະເຈົ້າຕາກສິນຈຶງໂປດເກົ້າຯ ໃຫ້ພະຍາສຸຣະສີຄຸມກອງທັບເມືອງເໜືອຂຶ້ນໄປຮວມກັບກອງກຳລັງພະຍາກາວິລະເຈົ້າເມືອງນະຄອນລຳປາງຍົກໄປຕີເມືອງຊຽງໃໝ່ຄືນສຳເລັດ ແລະຊົງໃຫ້ນະຄອນຊຽງໃໝ່ເປັນເມືອງຮ້າງເຖິງ 15 ປີ ຈົນຮອດສະໄໝກຸງລັດຕະນະໂກສິນຈຶງໄດ້ຟື້ນຟູຂຶ້ນມາໃໝ່
ຫຼັງຈາກທັບສະຫຍາມກັບຈາກຂະເໝນໃນປີ ຄ.ສ. 1780 ແລ້ວນັກອົງກໍຍົກທັບມາຕັ້ງມັ່ນຢູ່ເມືອງບັນທາຍມາດ ສ່ວນນັກອົງນົນຢ່ານຍວນຈຶງຄົງຕັ້ງມັ່ນຢູ່ທີ່ເມືອງກຳປອດ ຕໍ່ມາອັງໄກເຊນເປັນກະບົດຍຶດຍວນໄວ້ໄດ້ ນັກອົງຕົນສຶ້ນທີ່ພຶ່ງ ຈຶງຂໍປະນີປະນອມໃຫ້ນັກອົງນົນຄອງກຸງກຳປູເຈຍ ສົມເດັດພະເຈົ້າຕາກສິນມະຫາລາດຈຶງຊົງພະກະລຸນາໂປດເກົ້າຯ ໃຫ້ສົມເດັດພະຮາມລາຊາ ເປັນເຈົ້າກຸງກຳປູເຈຍ ພະນາລາຍລາຊາທິບໍດີ (ນັກອົງຕົນ) ເປັນມະຫາໂຍອຸປະຫຼາດ ແລະນັກອົງທຳເປັນມະຫາອຸປະຫຼາດ
ຕໍ່ມານັກອົງທຳຖືກລອບຂ້າຕາຍແລະນັກອົງຕົນກໍເປັນໂຮກຕາຍ ເປັນທີ່ສົງໄສວ່າຖືກວາງຍາພິດ ຟ້າທະລະຫະເຂົ້າໃຈວ່າພະຮາມລາຊາແກ້ງຂ້າຄົນທັງສອງຈຶງພ້ອມດ້ວຍຂ້າລາຊະການຮວມກັນຈັບພະຮາມລາຊາຖ່ວງນ້ຳເສຍ ແລ້ວຍົກນັກອົງເອງລາຊະບຸດເປັນເຈົ້າກຸງກຳປູເຈຍ ມີຟ້າທະລະຫະເປັນຜູ້ສຳເລັດລາຊະການ ຕໍ່ມາຟ້າທະລະຫະໄດ້ເອົາໃຈອອກຫ່າງຈາກສະຫຍາມໄປເຂົ້າກັບຍວນ ສົມເດັດພະເຈົ້າຕາກສິນມະຫາລາດຈຶງຊົງພະກະລຸນາໂປດເກົ້າຯ ໃຫ້ສົມເດັດເຈົ້າພະຍາມະຫາກະສັດສຶກ ເຈົ້າພະຍາສຸຣະສີ ກົມມະຂຸນອິນທອນພິທັກຍົກທັບໄປຕີຂະເໝນ ຕີໄດ້ຫຼາຍຫົວເມືອງແລ້ວ ພໍຈະຕີເຂົ້າເມືອງຫຼວງກໍພໍດີເກີດການຈະລາຈົນໃນກຸງທົນບຸລີຈຶງຕ້ອງຍົກທັບກັບ
ການຂະຫຍາຍພະລາຊະອານາເຂດ[ແກ້ໄຂ]
ນອກຈາກຂັບໄລ່ພະມ້າອານາຈັກໄດ້ແລ້ວ ສົມເດັດພະເຈົ້າຕາກສິນຍັງໄດ້ຂະຫຍາຍອຳນາດເຂົ້າໄປລາວ ໄດ້ຫົວເມືອງລາວເຂົ້າມາຢູ່ໃນອຳນາດອາດກ່າວໄດ້ວ່າ ສະໄໝສົມເດັດສົມເດັດພະເຈົ້າຕາກສິນເປັນສະໄໝແຫ່ງການກູ້ເອກະລາດຂອງຊາດ ຮວບຮວມປະເທດໃຫ້ເປັນປຶກແຜ່ນມັ່ນຄົງ ຂັບໄລ່ຂ້າສຶກອອກໄປຈາກອານາເຂດສະຫຍາມແລະຂະຫຍາຍອານາເຂດອອກໄປຢ່າງກວ້າງຂວາງໃນລາຊະສະໄໝຂອງພະອົງສະຫຍາມຈຶງຍິ່ງໃຫຍ່ເທົ່າທຽມເມື່ອຄັ້ງກຸງສີອະຍຸທະຍາມີຄວາມຣຸ່ງເຣືອງ
ຄ.ສ. 1776 ໃນຂະນະທີ່ສະຫຍາມຕິດສຶກພະມ້າທີ່ເມືອງພິດສະນຸໂລກນັ້ນ ມີເຫດເກີດຂຶ້ນທາງນະຄອນລາຊະສີມາຄື ເຈົ້າເມືອງນາງຮອງ (ປັດຈຸບັນເປັນອຳເພີໜຶ່ງໃນຈັງຫວັດບຸລີລຳ) ເຊິ່ງເປັນເມືອງຂຶ້ນຕໍ່ນະຄອນລາຊະສີມາ ທະເລາະກັບເຈົ້າພະຍານະຄອນລາຊະສີມາແລ້ວເອົາ ເມືອງໄປຂຶ້ນຕໍ່ເຈົ້າໂອ ເມືອງນະຄອນຈຳປາສັກເຊິ່ງຕັ້ງຕົ້ນເປັນອິສະຫຼຢູ່ ພະຍານະຄອນລາຊະສີມາມີໃບ້ບອກເຂົ້າມາຍັງກຸງທົນບຸລີ
ໃນເດືອນມີນາປີດຽວກັນ ສົມເດັດພະເຈົ້າຕາກສິນມະຫາລາດຊົງພະກະລຸນາໂປດເກົ້າຯ ໃຫ້ເຈົ້າພະຍາຈັກກີຍົກທັບໄປປາບ ເມື່ອປາບໄດ້ໃຫ້ປະຫານເຈົ້າເມືອງນາງຮອງເສຍ ເຈົ້າພະຍາຈັກກີປາບໄດ້ສຳເລັດປາບໄດ້ສຳເລັດ ພໍປາບເສັດສົມເດັດພະເຈົ້າຕາກສິນມະຫາລາດຊົງຊາບວ່າເຈົ້າກັບເຈົ້າອິນອຸປະຫຼາດ ເມືອງນະຄອນຈຳປາສັກກຽມພົນ 10,000 ນາຍຈະມາຕີນະຄອນລາຊະສີມາ ສົມເດັດພະເຈົ້າຕາກສິນຈຶງມີພະບໍຣົມລາຊະໂອງການໂປດເກົ້າຯ ໃຫ້ເຈົ້າພະຍາສຸຣະສີຄຸມທັບໄປຮວມອີກ 1 ທັບແລະໃຫ້ປາບຈຳປາສັກເສຍ ທັບສະຫຍາມຕີຈຳປາສັກແຕກແລະຈັບຕົວເຈົ້າໂອແລະເຈົ້າອິນໄດ້ທີ່ເມືອງສີທັນດອນ ແລະຍັງຕີໄດ້ເມືອງອັດຕະປືດ້ວຍພ້ອມກັນນັ້ນ ເຈົ້າພະຍາຈັກກີແລະເຈົ້າພະຍາສຸຣະສີອອກເກ້ຍກ່ອມເມືອງຂະເໝນປ່າດົງ ລະຫວ່າງຈຳປາສັກກັບນະຄອນລາຊະສີມາເປັນພວກໄດ້ອີກ 3 ເມືອງຄື ສຸລິນ ສັງຂະ ຂຸຂັນ ທັງ 3 ເມືອງຍອມເຂົ້າເປັນເຂດເມືອງໄທ ເສັດສຶກຄັ້ງນີ້ເຈົ້າພະຍາຈັກກີໄດ້ເລື່ອນເປັນ "ສົມເດັດເຈົ້າພະຍາມະຫາກະສັດສຶກ" ມີເຄື່ອງຍົດຢ່າງເຈົ້າຕ່າງກົມ
ຄ.ສ. 1778 ພະວໍເສນາບໍດີເມືອງວຽງຈັນເປັນກະບົດ ແຕ່ສູ້ເຈົ້າກຸງສີສັດຕະນະຄະຫຸດບໍ່ໄດ້ ກໍພາສະມັກພັກພວກໜີມາຢູ່ທີ່ຕຳບົນດອນມົດແດງ (ຈັງຫວັດອຸບົນລາຊະທານີໃນປັດຈຸບັນ) ແລະຂໍຂຶ້ນຕໍ່ສະຫຍາມ ຕໍ່ມາພະເຈົ້າກຸງສີສັດຕະນາຄະນະຫຸດໄດ້ຍົກທັບມາຕີຕຳບົນດອນມົດແດງ(ຈັງຫວັດອຸບົນລາຊະທານີໃນປັດຈຸບັນ)ແລະຈັບຂ້າພະວໍເສຍ ສົມເດັດພະເຈົ້າຕາກສິນມະຫາຊົງຂັດເຄືອງຫຼາຍ ຈຶງຊົງພະກະລຸນາໂປດເກົ້າຯ ໃຫ້ສົມເດັດເຈົ້າພະຍາມະຫາກະສັດສຶກເປັນແມ່ທັບ ພ້ອມດ້ວຍເຈົ້າພະຍາສຸຣະສີຍົກທັບໄປຕີວຽງຈັນກອງທັບສະຫຍາມໄດ້ສະແດງຄວາມສາມາດຕີເມືອງວຽງຈັນໄດ້ ແລະຫົວເມືອງທັງຫຼາຍໄດ້ພາກັນມາຂຶ້ນຕໍ່ສະຫຍາມ ແລະໃນຄັ້ງນີ້ສົມເດັດເຈົ້າພະຍາມະຫາກະສັດສຶກໄດ້ອັນເຊິນພະແກ້ວມໍລະກົດແລະພະບາງລົງມາຍັງກຸງທົນບຸລີດ້ວຍ
ການສຶກສົງຄາມດັງກ່າວນີ້ສົ່ງຜົນໃຫ້ພະລາຊະອານາຈັກສະຫຍາມເປັນເອກະລາດແລະຄວາມມັ່ນຄົງສືບຕໍ່ມາຈົນຮອດປັດຈຸບັນ ດັງນັ້ນ ອານາເຂດຂອງປະເທດໄທໃນສະໄໝກຸງທົນບຸລີ ມີດັງນີ້
- ທິດເໜືອ ຕະຫຼອດອານາຈັກລ້ານນາ
- ທິດໃຕ້ ໄດ້ດິນແດນກັນຕັນ ຕັງການູ ແລະໄຊບຸລີ
- ທິດຕາເວັນອອກ ໄດ້ດິນແດນລາວ ຂະເໝນແລະອານາເຂດຍວນ
- ທິດຕາເວັນຕົກ ໄດ້ດິນແດນເມາະຕະມະ ເມືອງທະວາຍ ມະຣິດ ຕະນາວສີ
ດ້ານການປົກຄອງ[ແກ້ໄຂ]
ຫຼັງຈາກທີ່ກຸງສີອະຍຸທະຍາແຕກ ກົດໝາຍບ້ານເມືອງກະຈັດກະຈາຍສູນຫາຍໄປຫຼາຍ ຈຶງຊົງພະກະລຸນາໂປດເກົ້າຯ ໃຫ້ເຮັດການສືບເສາະຊອກຫາມາຮວບຮວມໄວ້ໄດ້ປະມານ 1 ໃນ 10 ແລະໂປດຯ ໃຫ້ຊຳລະກົດໝາຍເຫຼົ່ານັ້ນ ສະບັບໃດຍັງເໝາະແກ່ກາລະສະໄໝກໍໂປດຯ ໃຫ້ຄົງໄວ້ ສະບັບໃດບໍ່ເໝາະກໍໂປດໃຫ້ແກ້ໄຂຕື່ມກໍມີ ຍົກເລີກໄປກໍມີ ກາຂຶ້ນໃໝ່ກໍມີ ແລະເປັນການແກ້ໄຂເພື່ອລາຊະດອນໄດ້ຮັບຜົນປະໂຍດຫຼາຍຂຶ້ນ ເຊັ່ນ ໂປດຯ ໃຫ້ແກ້ໄຂກົດໝາຍວ່າດ້ວຍການພະນັນໃຫ້ອຳນາດການຕັດສິນລົງໂທດຂຶ້ນແກ່ສານແທນນາຍກາສິດຂາດ ແລະຍັງຫ້າມນາຍການາຍບ່ອນອອກເງິນທົດລອງໃຫ້ຜູ້ເລ່ນ ເກາະກຸມຜູກມັດຈຳລອງເຮ່ງຮັດຜູ້ເລ່ນ ກົດໝາຍພິກັດພາສີອາກອນກໍເກືອບບໍ່ມີ ເພາະຜົນປະໂຍດແຜ່ນດິນໄດ້ຈາກການຄ້າສຳເພົາຫຼາຍພໍແລ້ວ ກົດໝາຍວ່າດ້ວຍການຈຸກຊ່ອງລ້ອມວົງກໍຍັງບໍ່ກາຂຶ້ນ ເປີດໂອກາດໃຫ້ລາຊະດອນໄດ້ເຝົ້າຕາມຮາຍທາງ ໂດຍບໍ່ມີພະນັກງານຕຳລວດແມ່ນປືນຄອຍຍິງລາຊະດອນ ເຊິ່ງແມ້ແຕ່ຊາວຕ່າງປະເທດກໍຍັງຊື່ນຊົມໃນພະລາຊະອັດທະຍາໄສນີ້ ເຊັ່ນ ມອງເຊນເຍີຣ໌ ເລີບອງ ໄດ້ບັນຍາຍໄວ້ໃນຈົດໝາຍເຖິງຜູ້ອຳນວຍການຄະນະຕ່າງປະເທດວ່າ
ບັນດາຄົນທັງຫຼາຍຮຽກພະເຈົ້າຕາກວ່າພະເຈົ້າ ແຜ່ນດິນແຕ່ພະເຈົ້າຕາກເອງວ່າເປັນແຕ່ພຽງຜູ້ ຮັກສາກຸງເທົ່ານັ້ນພະເຈົ້າຕາກຫາໄດ້ຊົງປະພຶດ ເໝືອນຢ່າງພະເຈົ້າແຜ່ນດິນກ່ອນໆ ໄມ່ແລະໃນທຳນຽມຂອງພະເຈົ້າແຜ່ນດິນຝ່າຍທິດຕະວັນອອກທີ່ໄມ່ສະເດັດອອກໃຫ້ ລາສະດອນເຫັນພະອົງດ້ວຍກົວຈະເສື່ອມເສຍ ພະກຽດຕິຍົດນັ້ນພະເຈົ້າຕາກໄມ່ຊົງເຫັນຊອບດ້ວຍເລີຍພະເຈົ້າຕາກຊົງພະປີຊາສາມາດຍິ່ງ ກວ່າຄົນທຳມະດາເພາະສະນັ້ນຈຶງໄມ້ຊົງເກງວ່າ ຖ້າສະເດັດອອກໃຫ້ລາສະດອນພົນລະເມືອງ ເຫັນພະອົງແລະຖ້າຈະມີຮັບສັ່ງດ້ວຍແລ້ວຈະ ທຳໃຫ້ເສຍພະລາຊະອຳນາດລົງແຕ່ຢ່າງໃດ ເພາະພະອົງມີພະລາຊະປະສົງທອດພະເນດ ການທັງປວງດ້ວຍພະເນດຂອງພະອົງເອງ ແລະຈະຊົງຟັງການທັງຫຼາຍດ້ວຍພະກັນຂອງ
ພະອົງເອງທັງສິ້ນ
ສົມເດັດພະເຈົ້າກຸງທົນບຸລີຊົງປົກຄອງບ້ານເມືອງຄ້າຍກັນກັບພະລາໂຊບາຍຂອງພໍ່ຂຸນຮາມຄຳແຫງມະຫາລາດ ຄື ແບບພໍ່ປົກຄອງລູກເປັນພະມະຫາກະສັດໄທ ພະອົງດຽວທີ່ບໍ່ຖືພະອົງ ມັກປະກົດພະວໍລະກາຍໃຫ້ພະສົກນິກອນເຫັນແລະມັກຖາມສາລະທຸກສຸກດິບຂອງພະສົກນິກອນທົ່ວໄປ ຊົງຫາວິທີໃຫ້ໄພ່ບ້ານພົນລະເມືອງໄດ້ທຳມາຫາກິນໂດຍປົກກະຕິສຸກ ໄຜດີກໍຍົກຍ່ອງສັນເສີນ ໄຜເຮັດບໍ່ພໍພະໄທ ກໍດຸດ່າວ່າກ່າວດັງພໍ່ສອນລູກ ອາຈານສອນສິດ ເຊິ່ງສົມກັບໂຄງຍໍພະກຽດຂອງນາຍສວນມະຫາດເລັກທີ່ວ່າ
ພະດຽວບຸນ ປະຊາກອນ ລາບລ້ຽງ ເປັນບິຕຸມານດອນ ທົ່ວຫຼ້າ ເປັນເຈົ້າແລະຄູສອນ ສັ່ງໂລກ ເປັນສຸກທຸກຖ້ວນໜ້າ ນິກອນທັງຊາຍຍິງ
ເນື່ອງຕະຫຼອດລັດຊະສະໄໝຂອງພະອົງ ເປັນຊ່ວງເວລາທີ່ມີການເຮັດສຶກສົງຄາມເກືອບຕະຫຼອດເວລາ ຈຶງເຮັດໃຫ້ບໍ່ມີເວລາທີ່ຈະ ຊຳລະພະລາຊະກຳໜົດກົດໝາຍຕ່າງໆ ເຮັດໃຫ້ຕ້ອງໃຊ້ກົດໝາຍທີ່ມີມາຕັ້ງແຕ່ຄັ້ງກຸງສີອະຍຸທະຍາ ໂດຍໃຫ້ກົມວັງຫຼືກະຊວງວັງເປັນຜູ້ຮັບຜິດຊອບໃນການພິຈາລະນາຄະດີວ່າຄະດີໃດຄວນຂຶ້ນສານໃດ ແລ້ວສົ່ງຄະດີໄປຍັງສານກົມນັ້ນໆ ໂດຍໄດ້ແບ່ງງານສານອອກເປັນ 2 ສ່ວນໃຫຍ່ໆ ຄື
- ສານຮັບຟ້ອງ ມີໜ້າທີ່ໃນການຂຽນຄຳຟ້ອງແລະພິຈາລະນາຮູບຄະດີວ່າຄວນຈະຟ້ອງຫຼືບໍ່ ກ່ອນຈະສົ່ງຂຶ້ນສານເພື່ອພິຈາລະນາເລື່ອງປັບໄໝແລະລົງໂທດຜູ້ກະທຳຄວາມຜິດ
- ຝ່າຍກວດສຳນວນແລະພິພາກສາ
ຝ່າຍນີ້ເດີມເປັນໜ້າທີ່ຂອງພາມຜູ້ຊ່ຽວຊານກົດໝາຍຂະແໜງຕ່າງໆ ຈຳນວນ 12 ຄົນ ໂດຍເອີ້ນວ່າ "ລູກຂຸນ ນະ ສານຫຼວງ" ຕໍ່ມາມີຄົນໄທສະຫຍາມທີ່ຊ່ຽວຊານກົດໝາຍເຂົ້າມາເຮັດໜ້າທີ່ນີ້ດ້ວຍ ຄະນະລູກຂຸນ ນະ ສານຫຼວງນີ້ຈະບໍ່ມີອຳນາດໃນການປັບຫຼືລົງໂທດແຕ່ຢ່າງໃດ
ຢ່າງໃດກໍຕາມໃນລັດຊະການສົມເດັດພະເຈົ້າຕາກສິນພະອົງຈະຊົງໃຊ້ສານທະຫານເປັນສ່ວນໃຫຍ່ໃນການຕັດສິນຄະດີທຸກຄັ້ງ ແມ້ນພະອົງຈະຕັດສິນໃຫ້ລົງໂທດສູງສຸດແລ້ວ ແຕ່ກໍຈະມີຮັບສັ່ງໃຫ້ທະຍອຍການລົງໂທດຈາກຂັ້ນຕ່ຳສຸດກ່ອນ ເຊິ່ງຫຼາຍເທື່ອຈະປະກົດວ່າ ນັກໂທດທີ່ມີຄວາມຜິດຮ້າຍແຮງກໍມັກຈະໄດ້ຮັບການພະລາຊະທານອະໄພຍະໂທດໜັກ ໂດຍໃຫ້ໄປເຮັດເປັນການຢ່າງອື່ນເພື່ອເປັນໄຖ່ໂທດແທນ
- ການອອກພະລາຊະກຳໜົກສັກເລກ ຄ.ສ. 1773 ເພື່ອສະດວກໃນການຄວບຄຸມກຳລັງຄົນ ການຂະຫຍາຍອຳນາດເຂົ້າໄປໃນດິນແດນທີ່ເຄີຍເປັນປະເທດສະລາດຂອງສະຫຍາມໃນລາວແລະຂະເໝນເພື່ອເຮັດໃຫ້ປະເທດເຂັມແຂັງມັ່ນຄົງ ແລະການກຽມການໃຫ້ກົມມະຂຸນອິນທອນພິທັກໄປປົກຄອງຂະເໝນໃນຖານະເມືອງປະເທດສະລາດ ແຕ່ໄດ້ເກີດຈະລາຈົນໃນກຸງທົນບຸລີເສຍກ່ອນຈຶງບໍ່ສຳເລັດ ສ່ວນຫົວເມືອງໃຫຍ່ໆ ທີ່ເປັນທາງຜ່ານຂອງທັບພະມ້າກໍໂປດໃຫ້ແມ່ທັບນາຍກອງທີ່ມີຄວາມສາມາດໄປປົກຄອງ ເຊັ່ນ ເຈົ້າພະຍາສຸຣະສີໄປຄອງເມືອງພິດສະນຸໂລກ ເຈົ້າພະຍາພິໄຊລາຊາໄປຄອງເມືອງສະຫວັນໂລກ
ດ້ານເສດຖະກິດ[ແກ້ໄຂ]
ຜົນກະທົບໂດຍກົງຂອງສົງຄາມຄາວເສຍກຸງສີອະຍຸທະຍາຄັ້ງທີ່ສອງ ຄື ການເກີດທຸບພິກຂະໄພຄັ້ງຮ້າຍແຮງທີ່ສຸດໃນປະຫວັດສາດໄທ ນອກຈາກນີ້ເສດຖະກິດຍັງເສຍຫາຍຢ່າງຮ້າຍແຮງອັນເນື່ອງມາຈາກການປຸ້ນສະດົມ ແລະເມືອງທ່າທີ່ສຳຄັນຕົກເປັນຂອງພະມ້າຢ່າງເດັດຂາດເຖິງສອງເມືອງ ໄດ້ແກ່ ມະຣິດແລະຕະນາວສີ ແລະຍັງເສຍປືນໃຫຍ່ແລະປືນຄາບສິລາຮວມຫຼາຍໝື່ນອີກດ້ວຍ
ເພື່ອທີ່ຈະຫາຊັບມາໃຊ້ຈ່າຍ ສົມເດັດພະເຈົ້າກຸງທົນບຸລີຊົງຍົກເລີກປະເພນີງົດເກັບສ່ວຍອາກອນ 3 ປີເມື່ອມີພະມະຫາກະສັດພະອົງໃໝ່ສະເດັດຂຶ້ນຄອງລາດ ອັນເປັນປະເພນີເຊິ່ງມີມາຕັ້ງແຕ່ສະໄໝສົມເດັດພະນາລາຍມະຫາລາດຊົງແຈກຈ່າຍເຂົ້າຂອງເງິນທອງອັນໄດ້ມາສີ່ຄັ້ງໄດ້ແກ່ ເມື່ອຄັ້ງຕີຄ່າຍຊາວບ້ານກົງ ຄັ້ງຕີເມືອງຈັນທະບຸລີ ຄັ້ງປຸ້ນເຮືອສຳເພົາພໍ່ຄ້າຈີນທີ່ຕາດແລະຄັ້ງຕີເມືອງນະຄອນສີທຳມະລາດ ສາມາດຊ່ອຍລາສະດອນໄດ້ຫຼາຍໝື່ນຄົນ ບັນດາຂ້າລາຊະການພົນລະເຮືອນໄດ້ຮັບແຈກເຂົ້າສານໜຶ່ງຖັງກິນຊາວວັນ ແລະໂປດໃຫ້ຊື້ເຂົ້າສານບັນທຸກມາຂາຍຈາກພຸດໄທມາດ ຖັງລະ 3-5 ບາດ ເມື່ອລາສະດອນທັງຫຼາຍຊາບກໍໄດ້ອົບພະຍົບຕາມຫົວເມືອງຕ່າງໆ ມາຍັງກຸງທົນບຸລີເປັນຈຳນວນຫຼາຍ ຕໍ່ມາຊົງໃຊ້ຂ້າລາຊະການທັງຫຼາຍເຮັດນາປັງທຸກແຫ່ງທຸກຕຳບົນ ລາຄາເຂົ້າເລີ່ມຖືກລົງໃນ ຄ.ສ. 1768 ກ່ອນຈະກັບມາມີລາຄາສູງຜິດປົກກະຕິອີກເມື່ອປາຍປີ ຄ.ສ. 1769 ເນື່ອງຈາກມີໜູລະບາດເມື່ອໜູຫາຍໄປແລ້ວ ລາຄາເຂົ້າກໍກັບລົດລົງອີກ
ພະອົງຊົງທຳນຸບຳລຸງການຄ້າຂາຍທາງເຮືອຢ່າງເຕັມທີ່ ຊົງແຕ່ງສຳເພົາຫຼວງອອກໄປຫຼາຍສາຍ ທາງຕາເວັນອອກຮອດຈີນ ທາງຕາເວັນຕົກຮອດອະນຸທະວີບອິນເດຍ ຜົນກຳໄລຈາກການຄ້າຊ່ອຍຟື້ນຟູເສດຖະກິດ ແລະມີລາຍໄດ້ຈາກພາສີເຂົ້າອອກຂອງເຮືອຕ່າງຊາດ ສົມເດັດພະເຈົ້າກຸງທົນບຸລີຍັງຊົງສົ່ງເສີມການນຳສິນຄ້າພື້ນເມືອງໄປຂາຍເຮັດໃຫ້ລາສະດອນມີວຽກເຮັດ ມີລາຍໄດ້ ທັງມີພະລາຊະປະສົງທີ່ຈະຝຶກໃຫ້ຄົນໄທສະຫຍາມຊ່ຽວຊານການຄ້າຂາຍ ປ້ອງກັນບໍ່ໃຫ້ການຄ້າຕົກຢູ່ໃນມືຊົນຕ່າງຊາດ ແລະຮັກສາປະໂຍດຂອງສິນຄ້າພື້ນເມືອງບໍ່ໃຫ້ຖືກທອດທິ້ງ ພະອົງຊົງພະຍາຍາມຜູກໄມຕີກັບຈີນເພື່ອປະໂຍດທັງໃນດ້ານຄວາມມັ່ນຄົງຂອງຊາດໃນດ້ານການຄ້າ
ດ້ວຍຄວາມສັມພັນອັນດີກັບຈີນ ສົມເດັດພະເຈົ້າກຸງທົນບຸລີຊົງກະຕຸ້ນໃຫ້ຊາວຈີນເຂົ້າມາຕົກຮົກຮ້າງໃນທົນບຸລີ ໂດຍສະເພາະຢ່າງຍິ່ງຈາກເມືອງແຕ້ຈິ໋ວ ເຊິ່ງບາງສ່ວນມີຈຸດປະສົງເພື່ອຟື້ນຟູເສດຖະກິດທີ່ບໍ່ຄ່ອຍດີ
ດ້ານຄົມມະນາຄົມ[ແກ້ໄຂ]
ໃນຍຸກນີ້ສົມເດັດພະເຈົ້າກຸງທົນບຸລີຊົງຍົກເລີກຄວາມແນວເກົ່າທີ່ວ່າຫາກຖະໜົນຫົນທາງ ທາງຄະມະນາຄົມດີຫຼາຍແລ້ວຈະເປັນການອຳນວຍປະໂຍດໃຫ້ຂ້າສຶກສັດຕູແລະພວກກໍ່ການຈະລາຈົນ ແຕ່ກັບຊົງເຫັນເປັນປະໂຍດໃນທາງຄ້າຂາຍຫຼາຍກວ່າ ດັງນັ້ນ ໃນລະດູໜາວຫາກວ່າງຈາກສຶກສົງຄາມ ຈຶງຊົງພະກະລຸນາໂປດເກົ້າຯ ໃຫ້ຕັດຖະໜົນແລະຂຸດຄອງຈະເຫັນໄດ້ຈາກແນວເກົ່າໆ ໃນເຂດທົນບຸລີເຊິ່ງມີຢູ່ຫຼາຍສາຍ ສ່ວນການຂຸດຊຳຣະຄອງມັກມີວັດຖຸປະສົງເບື້ອງຕົ້ນເພື່ອປະໂຍດທາງຍຸດທະສາດ ເຊັ່ນ ຄອງທ່າຂ້າມ ຈາກນະຄອນສີທຳມະລາດໄປອອກທະເລ ເປັນຕົ້ນ
ດ້ານການສຶກສາ[ແກ້ໄຂ]
ສະໄໝກຸງທົນບຸລີເປັນໄລຍະເວລາທີ່ບ້ານເມືອງຍັງບໍ່ສະຫງົບຮຽບຮ້ອຍ ການຟື້ນຟູການສຶກສາຈຶງເຮັດໄດ້ບໍ່ຫຼາຍນັກ ແຕ່ວັດກໍຍັງເປັນແຫ່ງທີ່ໃຫ້ການສຶກສາຢູ່ ໂດຍມີແຕ່ເດັກຜູ້ຊາຍເທົ່ານັ້ນທີ່ມີການໂອກາດສຶກສາເພາະຕ້ອງຢູ່ກັບພະທີ່ວັດຮຽນໜັງສືແລະໄດ້ຮັບການອົບຣົມຄວາມປະພຶດ ຮຽນພະທັມ ພາສາປາລີສັນສະກິດ ແລະສັບຂະເໝນ ເພື່ອປະໂຍດໃນການອ່ານຄຳພີພະພຸດທະສາສະໜາ ນອກຈາກນີ້ມີວິຊາເລກ ເນ້ນມາດຕາ ຊັ່ງ ຕວງ ວັດ ມາດຕາເງິນໄທ ແລະການຄິດໜ້າໄມ້ ເຊິ່ງຈະຕ້ອງນຳໄປໃຊ້ໃນຊີວິດປະຈຳວັນ ມີວິຊາຊ່າງຝີມືສຳລັບເດັກໂຕ ສ່ວນໃຫຍ່ກ່ຽວກັບງານກໍ່ສ້າງ ເພື່ອປະໂຍດໃນການບູລະນະຊ່ອມແຊມເສນາສະນະ ແລະສິ່ງກໍ່ສ້າງພາຍໃນວັດ ສຳລັບການຮຽນວິຊາຊີບໂດຍກົງນັ້ນເປັນໜ້າທີ່ຂອງພໍ່ແມ່ ໄຜມີອາຊີບອີຫຍັງກໍຖ່າຍທອດວິຊານັ້ນໆ ໃຫ້ແກ່ລູກຫຼານຂອງຕົນຕາມສາຍຕະກູນ ເຊັ່ນ ເຮັດກັບເຂົ້າ ການຈັດບ້ານເຮືອນ ການຝຶກອົບຣົມມາລະຍາດຂອງກຸນລະສະຕີ ສັງຄົມສະໄໝນັ້ນບໍ່ນິຍົມໃຫ້ຜູ້ຍິງຮຽນໜັງສືຈຶງມີນ້ອຍຄົນທີ່ອ່ານອອກຂຽນໄດ້ ສົມເດັດພະເຈົ້າກຸງທົນບຸລີ ຈຶງໂປດເກົ້າຯໃຫ້ບຳລຸງການສຶກສາຕາມວັດຕ່າງໆ ແລະຍັງໂປດເກົ້າຯໃຫ້ຕັ້ງຫໍໜັງສືຂຶ້ນເຊັ່ນດຽວກັບສະໄໝອະຍຸທະຍາເຊິ່ງຄົງທຽບໄດ້ກັບຫໍພະສະໝຸດໃນໄລຍະຫຼັງນອກຈາກນີ້ຍັງໂປດເກົ້າຯໃຫ້ສະແຫວງຫາແລະຮວບຮວມຕຳລາຕ່າງໆ ທີ່ກະຈັດກະຈາຍໄປເມື່ອຄາວກຸງແຕກໄວ້ທີ່ພະອາຮາມຫຼວງຫຼືຫາມາຈຳລອງໄວ້ເປັນສະບັບເພື່ອໃຊ້ສຶກສາເລົ່າຮຽນ
ດ້ານສາດສະໜາ[ແກ້ໄຂ]
ເຖິງແມ້ນວ່າໃນລັດຊະສະໄໝຂອງພະອົງ ບ້ານເມືອງຈະຕົກຢູ່ໃນສະພາວະສົງຄາມເກືອບຕະຫຼອດເວລາ ແຕ່ພະອົງກັບຊົງບໍ່ໄດ້ລະເລີຍງານດ້ານສາສະນະຈັກ ໄດ້ຊົງມຸ່ງມັ່ນທຳນຸບຳລຸງສາດສະໜາພຸດໃຫ້ຈະເລີນຣຸ່ງເຣືອງເໝືອນເມື່ອຄັ້ງກຸງສີອະຍຸທະຍາ ພະລາຊະກໍລະນີຍະກິດດ້ານຟື້ນຟູພະພຸດທະສາດສະໜາມີດັງນີ້ ເຊັ່ນ ການບົດສວດມົນພຸດທະໄຊມົງຄົນຄາຖາແລະສ້າງພະຍອດທຸງມີບັນທຶກບູຮານບອກໄວ້ດັງນີ້ "ເມື່ອພະເຈົ້າຕາກສິນມະຫາລາດຕີເມືອງຈັນທະບຸລີໄດ້ແລ້ວກໍຊົງເລັງເຫັນວ່າ ສົງຄາມກູ້ຊາດຕໍ່ຈາກນີ້ໄປຈະຕ້ອງໜັກໜາແລະຍືດຍາວ ຈຶງໂປດເກົ້າໃຫ້ສ້າງຍອດທຸງແບບກຸງສີອະຍຸທະຍາຂຶ້ນແລ້ວນິມົນພະເຖລະທັງຫຼາຍມາສວດບົດພາຫຸງມະຫາກາບັນຈຸໄວ້ໃນອົງພຣະ ແລະພະອົງກໍຊົງຈະເລີນຮອຍຕາມພະບາດສົມເດັດພະນະເລສວນມະຫາລາດດ້ວຍການຈະເລີນພາຫຸງມະຫາກາຈຶງບັນດານໃຫ້ຊົງກູ້ຊາດສຳເລັດ"
ສົມເດັດພະເຈົ້າຕາກສິນຊົງພະກະລຸນາໂປດເກົ້າຯ ໃຫ້ຈັດລະບຽບສັງຄະມົນທົນທັນທີພາຍຫຼັງການສະຖາປະນາກຸງທົນບຸລີເປັນນະຄອນຫຼວງ ຄັ້ງທີ່ຍົກທັບໄປປາບຊຸມນຸມເຈົ້າພະຝາງເມື່ອຊົງເຫັນວ່າພະສົງທາງຝ່າຍຫົວເມືອງເໜືອມົວໝອງ ກໍໄດ້ໃຫ້ອາລາທະນາພະລາຊາຄະນະຈາກໃນກຸງໄປສັ່ງສອນ ເຮັດໃຫ້ພະສົງກັບບໍລິສຸດແລະເປັນປົກກະຕິສຸກຂຶ້ນ ນອກຈາກນີ້ພະອົງຍັງຊົງມຸ່ງມັ່ນໃນການຊອກຫາຕົ້ນສະບັບພະໄຕປິດົກພາສາປາລີທີ່ຍັງຫຼົງເຫຼືອຫຼັງຈາກເສຍກຸງ ເພື່ອນຳມາຄັດລອກຈຳລອງ ໄວ້ສຳລັບການສ້າງພະໄຕປິດົກສະບັບຫຼວງຕໍ່ໄປເຊິ່ງຈະເຫັນໄດ້ຈາກເມື່ອຄາວທີ່ສະເດັດໄປປາບຊຸມນຸມເຈົ້າເມືອງນະຄອນສີທຳມະລາດໃນປີ ຄ.ສ.1769 ໄດ້ມີຮັບສັ່ງໃຫ້ຂໍຍືມຄຳພີພະໄຕປິດົກຈາກນະຄອນສີທຳມະລາດບັນທຸກເຮືອເຂົ້າມາຄັດລອກໃນກຸງທົນບຸລີ ແລະໃນປີຕໍ່ມາໃນຄາວທີ່ສະເດັດ ໄປປາບຊຸມນຸມເຈົ້າພະຝາງທີ່ເມືອງອຸຕະລະດິດໄດ້ໂປດເກົ້າຯ ໃຫ້ນຳພະໄຕປິດົກລົງມາດ້ວຍ ຕົ້ນສະບັບທີ່ໄດ້ຈາກເມືອງນະຄອນສີທຳມະລາດເຊິ່ງນັບເປັນປະໂຫຍດຢ່າງຍິ່ງໃນການສັງຄາຍະນາພະໄຕປິດົກໃນສະໄໝຕໍ່ມາ
ສົມເດັດພະເຈົ້າກຸງທົນບຸລີຊົງພະກະລຸນາໂປດເກົ້າຯ ໃຫ້ກາກົດໝາຍວ່າດ້ວຍວັດປະຕິບັດໃນທາງທັມວິໄນຂອງພະສົງເມື່ອປິ ຄ.ສ.1773 ໂດຍຖືເປັນຕົ້ນສະບັບທຳອິດຂອງໄທແລະຊົງນຳແນວຄິດທາງພະພຸດທະສາສະໜາ ມາໃຊ້ເປັນຫຼັກໃນການຈັດລະບຽບສັງຄົມໃນສະໄໝນັ້ນດ້ວຍ ແລະຫຼັງຈາກກອບກູ້ແຜ່ນດິນໄດ້ແລ້ວ ພະອົງໄດ້ຊົງອັນເຊີນພະບໍຣົມສົບສົມເດັດພະເຈົ້າເອກະທັດມາຈັດຖະຫວາຍພະເພີງຢ່າງສົມພະກຽດແລະຍັງຊົງຮັບອຸປະກາລະບັນດາພະບໍຣົມວົງສານຸວົງໃນພະມະຫາກະສັດກຸງສີອະຍຸທະຍາທຸກພະອົງດ້ວຍຄວາມກະຕັນຍູກະຕະເວທີ
ສົມເດັດພະເຈົ້າກຸງທົນບຸລີຊົງສະຫຼະພະລາຊະຊັບສ່ວນພະອົງເພື່ອບູລະນະປະຕິສັງຂອນວັດວາອາລາມຕ່າງໆ ເປັນຈຳນວນຫຼາຍແລະຊົງພະກະລຸນາໂປດເກົ້າຯ ໃຫ້ຍົກຖານະຂຶ້ນເປັນພະອາລາມຫຼວງ ເຊັ່ນ ວັດອິນທາລາມວໍລະວິຫານ ວັດລະຄັງໂຄສິຕາລາມວໍລະມະຫາວິຫານ ວັດຫົງລັດຕະນາລາມລາຊະວໍລະວິຫານ ວັດອາລຸນລາຊະວະລາລາມລາຊະວໍລະມະຫາວິຫານ ວັດໂມລີໂລກຍາລາມລາຊະວໍລະວິຫານ ວັດລາຊະຄຶກວໍລະວິຫານ ແລະວັດເສົາທຸງຫິນ
ພາຍຫຼັງທີ່ຮົບຊະນະເມືອງວຽງຈັນ ສົມເດັດພະເຈົ້າຕາກສິນຊົງພະກະລຸນາໂປດເກົ້າຯ ໃຫ້ອັນເຊີນພະພຸດທະມະຫາມະນີລັດຕະນະປະຕິມາກອນແລະພະບາງກັບມາຍັງກຸງທົນບຸລີດ້ວຍ ໂດຍໃຫ້ຈັດເຮືອກະບວນພະຍຸຫະຍາຕາຊົນລະມາກເຖິງ 246 ລຳ ແລະສະເດັດພະລາຊະດຳເນິນຂຶ້ນໄປຮັບດ້ວຍພະອົງເອງແລ້ວອັນເຊີນພະແກ້ວມໍລະກົດໄປປະດິດສະຖານ ນະ ພະອຸໂບສົດ ວັດອາລຸນລາຊະວະລາລາມ ຕໍ່ມາລັດຊະການທີ່ 1 ໄດ້ອັນເຊີນພະແກ້ວມໍລະກົດໄປປະດິດສະຖານ ນະ ພະອຸໂບສົດ ວັດພະສີລັດຕະນະສາດສະດາລາມ ເຊິ່ງຢູ່ໃນເຂດພະບໍຣົມມະຫາລາຊະວັງ
ດ້ານສິລະປະກຳ[ແກ້ໄຂ]
- ນາດດຸລິຍາງ ພາຍຫຼັງຈາກທີ່ພະອົງສະເດັດພະລາຊະດຳເນິນໄປປາບຊຸມນຸມເຈົ້າເມືອງນະຄອນສີທຳມະລາດເມື່ອ ຄ.ສ. 1769 ໄດ້ຊົງນຳຕົວລະຄອນຜູ້ຍິງຂອງເຈົ້ານະຄອນສີທຳມະລາດເຂົ້າມາເປັນຄູຝຶກຫັດຮ່ວມກັບພວກລະຄອນທີ່ຊົງຮວບຮວມໄດ້ຈາກທີ່ອື່ນ ແລ້ວຈັດຕັ້ງເປັນລະຄອນຫຼວງຂອງກຸງທົນບຸລີ ໂດຍຍຶດແບບສະບັບການຝຶກລະຄອນຂອງກຸງສີອະຍຸທະຍາ ນອກຈາກນີ້ຍັງໄດ້ຊົງພະລາຊະນິພົນບົດລະຄອນເລື່ອງຮາມມະກຽນເພື່ອໃຫ້ຄະນະລະຄອນຫຼວງໄດ້ນຳໄປຝຶກຫັດອອກສະແດງດ້ວຍ ດັງນັ້ນ ຈຶງຊົງພະກະລຸນາໂປດເກົ້າຯ ໃຫ້ຟື້ນຟູຢ່າງເຕັມທີ່ເພື່ອສ້າງບັນຍາກາດໃຫ້ມ່ວນຊື່ນເໝືອນສະໄໝກຸງສີອະຍຸທະຍາ ໂປດຯ ໃຫ້ປະຊາຊົນທົ່ວໄປເປີດການຝຶກສອນແລະອອກໂຮງເລ່ນໄດ້ອິສະຫຼະ ເຄື່ອງແຕ່ງກາຍບໍ່ວ່າຈະເປັນ ເຄື່ອງຕົ້ນ ເຄື່ອງຊົງ ກໍແຕ່ງກັນໄດ້ຕາມລັກສະນະຂອງເລື່ອງ ສົ່ງຜົນໃຫ້ສິລະປະການລະຄອນຂອງໄທເຊິ່ງເຄີຍຈະເລີນຣຸ່ງເຣືອງຫຼາຍຕອນປາຍອະຍຸທະຍາກັບຟື້ນຕົວຂຶ້ນໃໝ່
- ສິລະປະການຊ່າງ ພາບຂຽນທີ່ງົດງາມປະນີດໃນສະໄໝກຸງທົນບຸລີທີ່ສຳຄັນຫຼາຍ ຄື "ສະໝຸດພາບໄຕພູມ" ແມ່ນພາບຂຽນທີ່ໂປດເກົ້າຯ ໃຫ້ສ້າງຂຶ້ນເມື່ອພຸດທະສັກກະຫຼາດ 2319 (ຄ.ສ.1776) ເຊິ່ງນັບໄດ້ວ່າເປັນສະໝຸດພາບໄຕພູມຂະໜາດໃຫຍ່ເລ່ມໜຶ່ງຂອງເມືອງໄທ ເມື່ອເປີດອອກຈະມີຄວາມຍາວເຖິງ 34.72 ແມັດ ຂຽນດ້ວຍສີລົງໃນສະໝຸດທັງ 2 ດ້ານ ໂດຍຝີມືຊ່າງຂຽນ 4 ຄົນປັດຈຸບັນໄດ້ເກັບຮັກສາໄວ້ ນະ ຫໍສະໝຸດແຫ່ງຊາດທ່າວາສຸກີ ບາງກອກ
- ງານຝີມືຊ່າງ ສົມເດັດພະເຈົ້າກຸງທົນບຸລີຊົງເລັງເຫັນວ່າ ຊ່າງສະຫຍາມສະໄໝກຸງທົນບຸລີມີເຫຼືອຢູ່ໜ້ອຍຫຼາຍຈຶງໂປດເກົ້າຯ ໃຫ້ຮວບຮວມແລະຟື້ນຟູການຊ່າງສິບໝູ່ຂຶ້ນໃໝ່ ແຕ່ເນື່ອງມີເວລາຈຳກັດ ບ້ານເມືອງຢູ່ໃນລະຫວ່າງສົງຄາມສິ່ງຂອງທີ່ເປັນຝີມືຊ່າງຊັ້ນດີປະນີດງົດງາມໃນສະໄໝທົນບຸລີຈຶງຫາໄດ້ຍາກ ແຕ່ມີໃຫ້ເຫັນຢູ່ບ້າງໄດ້ແກ່
- ພະແທ່ນບັນທົມຂອງສົມເດັດພະເຈົ້າກຸງທົນບຸລີປະດິດສະຖານຢູ່ທີ່ວັດອິນທາລາມວໍລະວິຫານ
- ພະແທ່ນສຳລັບຊົງຈະເລີນວິປັດສະນາກຳມະຖານປະດິດສະຖານຢູ່ພາຍໃນພະວິຫານເລັກໜ້າພະປາງວັດອາລຸນລາຊະວະລາລາມ
- ຕູ້ລາຍຮົດນ້ຳ ທີ່ມີສັກກະຫຼາດແຈ້ງຊັດວ່າສ້າງໃນສະໄໝກຸງທົນບຸລີ ຢູ່ໃນຫໍພະສະໝຸດວະຊິຣະຍານພາຍໃນຫໍສະໝຸດແຫ່ງຊາດ ທ່າວາສຸກີ ບາງກອກ ທ້ອງພະໂຮງພະລາຊະວັງເດີມເຊິ່ງເຄີຍເປັນທີ່ປະທັບແລະອອກວ່າລາຊະການ ປັດຈຸບັນຢູ່ໃນການດູແລຂອງທັບເຮືອ
ດ້ານອື່ນໆ[ແກ້ໄຂ]
- ໂປດເກົ້າຯ ໃຫ້ສ້າງພະລາຊະວັງເດີມ
- ພະລາຊະທານທີ່ດິນໃຫ້ສ້າງໂບດວັດຊາງຕາຄູ້ດ
- ຊົງພະກະລຸນາໂປດເກົ້າຯ
ໃຫ້ສ້າງພະເມລຸມາດທີ່ວັດອິນທາລາມວໍລະວິຫານເພື່ອຖະຫວາຍພະເພີງພະບໍຣົມສົບສົມເດັດພະບໍຣົມລາຊະຊົນນະນີ
ພະລາຊະນິພົນ[ແກ້ໄຂ]
ເລື່ອງທີ່ພະອົງໄດ້ພະລາຊະນິພົນໄວ້ນັ້ນກໍຄື ບົດລະຄອນເລື່ອງຮາມມະກຽນ ວັນຊົງພະລາຊະນິພົນຮາມມະກຽນສະບັບນີ້ຄື ວັນອາທິດ ເດືອນ 6 ຂຶ້ນ 1 ຄ່ຳ ປີສະຫຼູ ຈຸລະສັກກະຫຼາດ 1132 ກົງກັບປີ ຄ.ສ. 1770 ເປັນປີທີ່ 3 ແຫ່ງລັດຊະການຂອງພະອົງ ພະອົງຊົງພະລາຊະນິພົນໄວ້ 4 ເລ່ມສະໝຸດໄທ ຄື
- ເລ່ມ 1 ຕອນພະມຸງກຸດ
- ເລ່ມ 2 ຕອນຫະນຸມານກ້ຽວວາລິນຈົນທ້າວມາລີວະລາດມາ
- ເລ່ມ 3 ຕອນທ້າວມາລີວະລາດພິພາກສາ
- ເລ່ມ 4 ຕອນທົດສະກັນຕັ້ງພິທີຊາຍກົດ ພະລັກຕ້ອງຫອກກະບິນລະພັດ ຈົນຜູກຜົມທົດສະກັນກັບນາງມົນໂທ
ສະເດັດສະຫວັນຄົດ[ແກ້ໄຂ]
- ເບິ່ງຕື່ມຢູ່ ການສະຫວັນຄົດຂອງສົມເດັດພະເຈົ້າກຸງທົນບຸລີ
ຄັ້ນຮອດປີ ຄ.ສ.1782 ຂະນະນັ້ນກຸງທົນບຸລີມີອາຍຸ 15 ປີ ພະຍາສັນກັບພວກໄດ້ກໍ່ກະບົດ ສົມເດັດເຈົ້າພະຍາມະຫາກະສັດສຶກເຊິ່ງຂະນະນັ້ນໄປເຮັດສຶກກັບຂະເໝນກັບມາຍັງກຸງທົນບຸລີເຫັນວ່າຄວາມບໍ່ສະຫງົບຂອບບ້ານເມືອງເກີດຈາກສົມເດັດພະເຈົ້າຕາກສິນມະຫາລາດມີພະສະຕິວິປະຫຼາດ ຈຶງໃຫ້ນຳໄປສຳເລັດໂທດດ້ວຍການຕັດພະສຽນ (ຫົວ) ນະ ປ້ອມວິໄຊປະສິດ ແລ້ວຝັງພະບໍຣົມສົບທີ່ວັດບາງຍີ່ເຮືອໃຕ້ (ວັດອິນທາລາມວໍລະວິຫານ) ເມື່ອວັນທີ່ 6 ເມສາ ຄ.ສ.1782 ສະເດັດຂະນະມີພະຊົນມາຍຸໄດ້ 48 ພັນສາ ສິຣິຮວມຄອງລາດໄດ້ 15 ປີ ກຸງທົນບຸລີກໍສິ້ນສຸດລົງ ຈາກນັ້ນຈຶງໄດ້ສືບສວນຄວາມຜິດຂອງຜູ້ກໍ່ກະບົດ ແລ້ວຕັດສິນໃຫ້ນຳພະຍາສັນກັບພວກໄປປະຫານຊີວິດໃນເວລາຕໍ່ມາ
ຢ່າງໃດກໍຕາມ ນອກເໜືອຈາກແນວຄິດດັງກ່າວແລ້ວ ຍັງມີແນວຄິດອື່ນ ເຊັ່ນ ທີ່ສະເໜີວ່າສົມເດັດພະເຈົ້າກຸງທົນບຸລີຊົງຖືກສົມເດັດເຈົ້າພະຍາມະຫາກະສັດສຶກ (ທອງດ້ວງ) ເຮັດລັດຖະປະຫານ ແລະແນວຄິດພະອົງຊົງສະຫຼະລາຊະບັນລັງແລະລາບວດໄປຍັງນະຄອນສີທຳມະລາດ ເປັນຕົ້ນ
ພະບໍຣົມລາຊານຸສອນ[ແກ້ໄຂ]
ລັດຖະບານໄດ້ປະກາດໃຫ້ວັນທີ່ 28 ທັນວາຂອງທຸກປີ ເຊິ່ງກົງກັບວັນທີ່ພະອົງຊົງປາບດາພິເສກເປັນພະມະຫາກະສັດ ເປັນ "ວັນສົມເດັດພະເຈົ້າຕາກສິນມະຫາລາດ" ນອກຈາກນັ້ນຄະນະລັດຖະມົນຕີຍັງມີມັດຕິໃຫ້ພະລາຊະສົມຍານາມວ່າ "ສົມເດັດພະເຈົ້າຕາກສິນມະຫາລາດ" ນິທິ ອຽວສີວົງ ໄດ້ບັນທຶກໄວ້ວ່າ ພະອົງຊົງເປັນວີລະກະສັດຂອງຊາດໄທທີ່ປະຊາຊົນຮູ້ຈັກດີທີ່ສຸດແລະມີສານເທພາຮັກແລະພະບໍຣົມລາຊານຸສາວະຣີຖະຫວາຍແດ່ພະອົງຫຼາຍທີ່ສຸດຍິ່ງກວ່າອະດີດພະມະຫາກະສັດໄທພະອົງໃດ
ລັດຖະບານຈອມພົນ ປ. ພິບູນສົງຄາມ ພ້ອມທັງເຫຼົ່າພະສົກນິກອນຊາວໄທໄດ້ພ້ອມໃຈກັນສ້າງພະລາຊະອະນຸສາຣີປະດິດສະຖານ ນະ ວົງວຽນໃຫຍ່ ຝັ່ງທົນບຸລີ ເຊິ່ງສາດສະດາຈານສິນ ພີຣະສີ ຄະນະບໍດີປະຕິມາກຳ ມະຫາວິທະຍາໄລສິລະປາກອນຂະນະນັ້ນເປັນຜູ້ອອກແບບ ທາງລາຊະການໄດ້ປະກອບພະລາຊະພິທີເປີດແລະຖະຫວາຍບັງຄົມພະບໍຣົມລາຊະນຸສາວະຣີຄັ້ງທຳອິດເມື່ອວັນທີ່ 17 ເມສາ ຄ.ສ. 1954 ແລະໃນວັນທີ່ 28 ທັນວາ ຄ.ສ.1954 ຈຶງມີລັດພິທີເປີດເປັນທາງການອີກເທື່ອໜຶ່ງ ໂດຍພະບາດສົມເດັດພະປໍຣະມິນມະຫາພູມິພົນອະດຸນຍະເດດສະເດັດພະລາຊະດຳເນິນຊົງວາງພວງມາລາ ຖະຫວາຍລາຊະສັກກາລະ ຕໍ່ມາທາງລາຊະການກຳໜົດໃຫ້ວັນທີ່ 28 ທັນວາ ເປັນວັນຖະຫວາຍບັງຄົມສົມເດັດພະເຈົ້າຕາກສິນມະຫາລາດເຊັ່ນກັນ
ຄວາມສັມພັນເຊື້ອສາຍຈີນ[ແກ້ໄຂ]
ເນື່ອງຈາກສົມເດັດພະເຈົ້າກຸງທົນບຸລີຊົງມີເຊື້ອສາຍຈີນແຕ້ຈິ໋ວຈຶງໄດ້ຮັບຄວາມເຄົາຮົບຢ່າງຍິ່ງ ໂດຍສະເພາະຈາກຄົນໄທເຊື້ອສາຍຈີນ ມີການຮຽກຕາມພາສາຈີນແຕ້ວ່າ ແຕ່ອ່ວງກົງ(鄭王公) ໝາຍເຖິງກະສັດຊາວແຕ້ຈິ໋ວທີ່ໄດ້ຮັບການເຄົາຮົບບູຊາ (ແຊ່ແຕ້ຂອງພະອົງພ້ອງກັບຄຳວ່າແຕ້ຈິ໋ວ 潮州)
ພະບາດສົມເດັດພະຈອມເກົ້າເຈົ້າຢູ່ຫົວພະລາຊະທານຂໍ້ມູນແກ່ໝໍສະມິດ (ນາຍແພດ ມັນຄອມ ສະມິດ) ວ່າສົມເດັດພະເຈົ້າກຸງທົນບຸລີມີຊື່ຮຽກຂານກັນໃນໝູ່ຊາວຈີນ "ເຕຍຊິນຕັດ"ຫຼື "ເຕຍຊິນຕາດ" (爹信達) ແປວ່າ ພໍ່ສິນເຈົ້າເມືອງຕາກ ແລະຍັງມີຊື່ທີ່ປາກົດ ເຈິ້ງກົ໋ວອິງ (鄭國英) ແປວ່າ ວີລະບຸລຸດຂອງປະເທດນາມເຈິ້ງ ຕາມຫຼັກຖານຈີນກ່ອນສະເດັດຮັບລາຊະການເຄີຍຊົງປະກອບອາຊີບຄ້າຂາຍຕໍ່ຈາກພະລາຊະບິດາ ແລະຍັງມີຫຼັກຖານທີ່ສໍ່ວ່າເຄີຍຊົງເປັນພໍ່ຄ້າກວຽນ ມີຮັບສັ່ງໄດ້ຄ່ອງແຄ່ວ ທັງຈີນແຕ້ຈິ໋ວ ທັງຈີນກວາງຕຸ້ງ ແລະຈີນຮົກກ້ຽນ
ຢ່າງໃດກໍຕາມ ຕ້ວນລີ່ເຊີງໄດ້ພົບສຸສານບັນຈຸສະຫຼອງພະອົງຂອງສົມເດັດພະເຈົ້າກຸງທົນບຸລີທີ່ຕຳບົນຫົວຟູ່ ອຳເພີເສີງໃຫ່ ຈັງຫວັດແຕ້ຈິ໋ວ (ເສົາໂຈ) ຢູ່ໃນມົນທົນກວາງຕຸ້ງ ທາງຕາເວັນອອກສຽງໃຕ້ຂອງຈີນ ຮວມທັງສານປະຈຳຕະກູນເຊິ່ງສ້າງຂຶ້ນໃນ ຄ.ສ.1921 ຄົງເປັນຜູ້ສືບລາຊະກຸນສົມເດັດພະເຈົ້າກຸງທົນບຸລີສົ່ງໄປຝັງແທນພະບໍຣົມສົບຕາມທຳນຽມຈີນສິ່ງນີ້ອາດເປັນຫຼັກຖານວ່າ ສາຍວົງພະລາຊະບິດາຢູ່ທີ່ຕຳບົນນັ້ນເຊິ່ງເປັນຖິ່ນທີ່ແຫ້ງແລ້ງ ເຮັດອົບພະຍົບມາຢູ່ໃນພະນະຄອນສີອະຍຸທະຍາ
ອ້າງອິງ[ແກ້ໄຂ]
ເຊິງອັດ[ແກ້ໄຂ]
1.จรรยา ประชิตโรมรัน. (2548). สมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช. สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย. หน้า 55
2.ศาสนสถานที่สำคัญในสมัยธนบุรี, มูลนิธิอนุรักษ์โบราณสถานในพระราชวังเดิม กองทัพเรือ
3.มูลนิธิสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา. นามานุกรมพระมหากษัตริย์ไทย. กรุงเทพฯ : มูลนิธิสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา, 2554. 264 หน้า. หน้า 183-186.
5.นิธิ เอียวศรีวงศ์. หน้า 61.
6.นิธิ เอียวศรีวงศ์. หน้า 61.
7.นิธิ เอียวศรีวงศ์. หน้า 63.
8.ธำรงศักดิ์ อายุวัฒนะ. ราชสกุลจักรีวงศ์ และราชสกุลสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช (ใน Thai). Bangkok: สำนักพิมพ์บรรณกิจ.
9.p. 490. ISBN 974-222-648-2.
10.พิธีบำเพ็ญกุศลอุทิศถวายสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช เนื่องในวันคล้ายวันปราบดาภิเษก, 19 ธันวาคม 2549
11.Lintner, p. 112 David K. Wyatt. Thailand: A Short History. Yale University Press.
12. p. 140. ISBN 0300035829.
13.นิธิ เอียวศรีวงศ์. หน้า 77.
12.ประยุทธ์ สิทธิพันธ์, มหาราชและพระราชกรณียกิจสมเด็จพระภัทรมหาราช (กรุงเทพฯ : เทพพิทักษ์การพิมพ์, 2520) หน้า 223.
13.นิธิ เอียวศรีวงศ์. หน้า 81.
14.นิธิ เอียวศรีวงศ์. หน้า 80.
15.นิธิ เอียวศรีวงศ์. หน้า 82-83.
16.นิธิ เอียวศรีวงศ์. หน้า 87.
17.นิธิ เอียวศรีวงศ์. หน้า 84-86.
18.นิธิ เอียวศรีวงศ์. หน้า 87-88.
19.นิธิ เอียวศรีวงศ์. หน้า 88-89.
20.นิธิ เอียวศรีวงศ์. หน้า 89.
21.นิธิ เอียวศรีวงศ์. หน้า 98.
22.นิธิ เอียวศรีวงศ์. หน้า 98-99. มหาราชวงษ์พงศวดารพม่า, (กรุงเทพฯ : มติชน, 2545), หน้า 243.
23.พระราชพงศวดารฉบับพระราชหัตถเลขา, (กรุงเทพฯ : คลังวิทยา, 2516), หน้า 290.
24.จำนวนทหารที่หนีออกจากกรุงศรีอยุธยาพร้อมกับพระเจ้าตากนี้ เอกสารกล่าวไว้ไม่ตรงกัน พระราชพงศวดารฉบับพะราชหัตถเลขา, ฉบับพันจันทนุมาศ (เจิม) และฉบับบริติชมิวเซียม กล่าวตรงกันว่า 1,000 นาย, จดหมายความทรงจำของกรมหลวงนรินทรเทวีว่ามี 500 นาย
25.นิธิ เอียวศรีวงศ์. หน้า 121. พงษ์ ณ พัฒน์, วันสำคัญไทยนอกปฏิทิน, (กรุงเทพฯ : แสงดาว, 2551), หน้า 12-13
26.ประชุมพงศาวดารภาคที่ 65, หน้า 28.
27.พระราชพงศวดารฉบับพระราชหัตถเลขา, หน้า 294.
28.John Bowman. Columbia Chronologies of Asian History and Culture. Columbia University Press. p. 514.
29.ISBN 0231110049.
30.วัดลุ่มมหาชัยชุมพล, เครื่อข่ายกาญจนาภิเษก
31.บัญชา แก้วเกตุทอง,พลตรี. หนังสือที่ระลึกในงานหล่อประทานพร สมเด็จพระเจ้ากรุงธนบุรี ณ วัดลุ่มมหาชัยชุมพล จังหวัดระยอง วันที่ ๖-๑๐ กุมภาพันธ์ ๒๕๒๑.
32.วัลลภา รุ่งศิริแสงรัตน์. (2546). บรรพบุรุษไทย: สมัยกรุงธนบุรีและรัตนโกสินทร์ตอนต้น. โรงพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย. หน้า 5
33.พระราชพงศวดารฉบับพระราชหัตถเลขา, น. 308. นิธิ เอียวศรีวงศ์. หน้า 126. (ปัจจุบันคือจังหวัดจันทบุรี) ภูมิศาสตร์ประเทศไทย 11 ชื่อเดิมของจังหวัดต่างๆและชื่อเดิมของเมืองในประวัติศาสตร์
34.ศรรวริศา เมฆไพบูลย์,ศิริโชค เลิศยะใส. NATIONAL GEOGRAPHIC ฉบับที่ 77 ธันวาคม 2550. กรุงเทพฯ : อมรินทร์ปริ้นติ้งแอนด์พับลิชชิ่ง จำกัด (มหาชน),หน้า 51.ISSN 1513-9840
35.สมเด็จกรมพระยาดำรงราชานุภาพ. p. 385
36.สมเด็จกรมพระยาดำรงราชานุภาพ. p. 401-402.
37.พระราชวรวงศ์เธอ กรมหมื่นพิทยาลงกรณ์, สามกรุง (พระนคร:คลังวิทยา ๒๕๑๑) หน้า ๙๘.
38.W.A.R. Wood (1924). A History of Siam. Chiang Mai. p. 253
39.นิธิ เอียวศรีวงศ์. หน้า 143.
40.นิธิ เอียวศรีวงศ์. หน้า 143-145.
41.นิธิ เอียวศรีวงศ์. หน้า 146.
42.พระราชพงศาวดารกรุงธนบุรี, หน้า 23
43.สุนทรภู่, นิราศสุนทรภู่ ตอนนิราศพระบาท (พระนคร:คุรุสภา 2519) หน้า 123-124.
44.นิธิ เอียวศรีวงศ์. หน้า 147.
45.ชัย เรืองศิลป์. หน้า 6. พระราชวังเดิม
46.ธีระชัย ธนาเศรษฐ. เปิดวังสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช. สำนักพิมพ์ ธีรกิจ (ประเทศไทย) จำกัด. หน้า 134.
47.นิธิ เอียวศรีวงศ์. หน้า 148.
48.Damrong Rajanubhab, pp. 418-419
49.W.A.R.Wood, p. 254
50.งานกู้ชาติในสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช. หอมรดกไทย. สืบต้น 15-5-2554.
51.นิธิ เอียวศรีวงษ์. หน้า 173. พระราชพงศาวดารกรุงธนบุรี, หน้า 128-146
52.พระราชพงศาวดารกรุงธนบุรี, หน้า 177
53.มูลนิธิกตเวทินในพระบรมราชูปถัมป์, ประวัติศาสตร์ชาติไทย, กรุงเทพฯ : อมรินทร์พริ้นติ้งแอนพับลิชชิ่ง จำกัด (มหาชน) , 2547 หน้า 79 - 93. ISBN 974-92746-2-8
54.KING TAKSIN DAY webhost.m-culture.go.th Retrieved 2007-12-28
55.กรมศิลปากร, ประชุมพงศวดาร ภาคที่ 39 หน้า 63-64.
56.Thomas J. Barnes. Tay Son: Rebellion in 18th Century Vietnam. Xlibris Corporation. p. 74. ISBN 0738818186.
57.ชัย เรืองศิลป์. หน้า 2.
58.ชัย เรืองศิลป์. หน้า 4.
59.ชัย เรืองศิลป์. หน้า 5.
60.ชัย เรืองศิลป์. หน้า 7.
61.Chris Baker (writer), Pasuk Phongpaichit. A History of Thailand. Cambridge University Press. p. 32. ISBN 0521816157.
62.Editors of Time Out. Time Out Bangkok: And Beach Escapes. Time Out. p. 84. ISBN 1846700213.
63.Paul M. Handley. The King Never Smiles. Yale University Press. p. 27. ISBN 0300106823. 64.Bertil Lintner. Blood Brothers: The Criminal Underworld of Asia. Macmillan Publishers. ISBN 1403961549., p. 234
65.Chris Baker, Pasuk Phongpaichit. A History of Thailand. Cambridge University Press. ISBN 0521816157., p. 32 53
66.พระมหากษัตริย์ไทย : ธ ครองใจไทยทั้งชาติ. กรุงเทพฯ : โอเดียนสโตร์, 2543. หน้า : 244-245
67.วีณา โรจนราธา. กรุงแตก พระเจ้าตากฯ และประวัติศาสตร์ไทย. กรุงเทพฯ : กรุงสยามพริ้นติ้ง กรุ๊พ, 2540 หน้า 99 ISBN 978-974-02-0003-1
68.การกู้พระศาสนาของพระเจ้าตากสินมหาราช : อาจารย์สมพร เทพสิทธา วนา. พระเจ้าตากสิน ใช้ศาสนา กำหนดจริยธรรมของคนไทย, prajan.com, 7 กุมภภาพันธ์ 2549
69.อาจาร์สมพร เทพสิทธาวนา: พระมหากษัตริย์ กับศาสนา, oknation.net, 12 เมษายน 2551
70.กรมศิลปากร, จดหมายเหตุฉบับพระยาประมูลธนรักษ์ (พิมพ์ในงานศพ นางช้อย ชูโต พ.ศ. 2464) หน้า 7.
71.พระราชพงศาวดารกรุงธนบุรี, หน้า 186-187
72.เปลื้อง ณ นคร. ประวัติวรรณคดีไทยสำหรับนักศึกษา. กรุงเทพฯ : ไทยวัฒนาพานิช, 2517. หน้า 216
73.สมุดภาพไตรภูมิฉบับกรุงศรีอยุธยา-ฉบับกรุงธนบุรีเลม 1-2
74.กรมช่างสิบหมู่ changsipmu.com
75.ชมโบสถ์ซางตาครู้ส ชิมขนมฝรั่งกุฎีจีน สมเด็จพระเจ้าตากสินพระราชทานเพลิงศพพระราชมารดา (นกเอี้ยง) ณ วัดบางยี่เรือใต้ (อินทาราม)
76.พระราชพงศาวดาร ฉบับพระราชหัตถเลขา, กรุงเทพฯ : สำนักวรรณกรรมและประวัติศาสตร์ กรมศิลปากร, 2548, หน้า 230
77.สมชาย พุ่มสอาด, เบื้องหลังกบฏพระยาสรรค์, ศิลปวัฒนธรรม, ปีที่ 4 ฉบับที่ 6, เมษายน 2526 หน้า 8-15
78.ทศยศ กระหม่อมแก้ว. พระเจ้าตาก สิ้นพระชนม์ที่เมืองนคร. กรุงเทพฯ : กรีนปัญญาญาณ จำกัด, 2555. ISBN : 978-616-526-030-5
79.Donald K. Swearer (2004). Becoming the Buddha: The Ritual of Image. Princeton University Press. ISBN 0-691-11435-8. p. 235
80.นิธิ เอียวศรีวงศ์. หน้า 55.
81.สมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช, พระราชประวัติสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช - 82.คลังปัญญาไทย ตามรอยสุสานพระเจ้าตาก sarakadee.com
83.Mulcolm Smith, Dr. A Physician at the Court of Siam. University of Michigan Library. p. 13.
84.พิมพ์ประไพ พิศาลบุตร. สำเภาสยาม ตำนานเจ๊กบางกอก . กรุงเทพฯ : นานมีบุ๊คส์, 2544. หน้า 93 ISBN 974-472-331-9
- ↑ จรรยา ประชิตโรมรัน. (2548). สมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช. สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย. หน้า 55


c: text/html

text:
ຂ່າວຕ່າງປະເທດລາຍງານ ເມື່ອທ້າຍອາທິດທີ່ຜ່ານມາວ່າ, ອົງການ ການທ່ອງທ່ຽວໂລກແຫ່ງສະຫະປະຊາຊາດ (UNWTO) ໄດ້ເຜີຍແຜ່ບົດລາຍງານປະຈຳປີໂດຍລະບຸວ່າ: ການແຜ່ລະບາດຂອງພະຍາດໂຄວິດ-19 ໄດ້ສົ່ງຜົນກະທົບຢ່າງຮ້າຍແຮງຕໍ່ອຸດສາຫະກຳການທ່ອງທ່ຽວສາກົນໃນປີ 2020, ເຮັດໃຫ້ຈຳນວນນັກທ່ອງທ່ຽວສາກົນຫຼຸດລົງ 74%. ບົດລາຍງານລະບຸວ່າ: ການເດີນທາງຂອງນັກທ່ອງທ່ຽວສາກົນຫຼຸດລົງ ປະມານ 1 ພັນລ້ານເທື່ອຄົນທົ່ວໂລກໃນປີ 2020, ເມື່ອທຽບກັບປີ 2019 ຊຶ່ງເປັນຜົນມາຈາກຂໍ້ຈຳກັດການເດີນທາງທີ່ບັງຄັບໃຊ້ໃນເກືອບທຸກປະເທດທົ່ວໂລກ ເພື່ອຄວບຄຸມການລະບາດໃຫຍ່. UNWTO ໄດ້ຄາດຄະເນວ່າ: ການຫຼຸດລົງຂອງຈຳນວນນັກທ່ອງທ່ຽວ ຈະນຳໄປສູ່ການສູນເສຍລາຍໄດ້ 1,3 ລ້ານໆໂດລາ ຫຼື ຄິດເປັນ 11 ເທົ່າຂອງການສູນເສຍ ທີ່ເກີດຈາກວິກິດເສດຖະກິດໃນປີ 2009 ຊຶ່ງຖືກກຳນົດວ່າ: ເປັນປີທີ່ຮ້າຍແຮງທີ່ສຸດໃນປະຫວັດສາດຂອງອຸດສາຫະກຳການທ່ອງທ່ຽວ. ການແຜ່ລະບາດໃຫຍ່ສົ່ງຜົນກະທົບຕໍ່ທຸກພາກພື້ນທົ່ວໂລກ ໂດຍຈຳນວນນັກທ່ອງທ່ຽວຊາວຕ່າງຊາດໃນພາກພື້ນອາຊີ-ປາຊີຟິກ ຫຼຸດລົງ 84%, ໃນຕາເວັນອອກກາງ ແລະ ອາຟຣິກາ ຫຼຸດລົງ 75%. ຂະນະທີ່ເອີຣົບ ຫຼຸດລົງ 70%, ເຖິງແມ່ນວ່າຈະມີການຟື້ນຕົວພຽງເລັກນ້ອຍໃນໄລຍະລະດູຮ້ອນ. ສ່ວນທະວີບອາເມຣິກາ ຫຼຸດລົງ 69%. ທ່ານ ຊູຣັບ ໂປໂລລິຄາຊວິນລີ ເລຂາທິການຂອງ UNWTO ໄດ້ກ່າວເຕືອນວ່າ: ປີ 2021 ຈະເປັນປີທີ່ຍາກລຳບາກເຊັ່ນກັນ. ...Read More »
General
ຜົນງານຂອງຕະຫຼາດທຶນລາວຕະຫຼອດໄລຍະເວລາ 10 ປີ ຜ່ານມາ
ຜູ້ອ່ານຫຼາຍທ່ານອາດເຄີຍໄດ້ຍິນເລື່ອງຕະຫຼາດຫຼັກຊັບມາລະດັບໜຶ່ງ ແຕ່ທ່ານຮູ້ຫຼືບໍ່ວ່າ ຕະຫຼາດຫຼັບຊັບລາວສ້າງມາເປັນສິບປີແລ້ວ ໂດຍຕະຫຼາດທຶນລາວ ໄດ້ຮັບການສ້າງຕັ້ງຂຶ້ນໃນວັນທີ 10-10-2010 ພ້ອມໆກັບການສ້າງຕັ້ງຕະຫຼາດຫຼັກຊັບລາວ ເຊິ່ງໄດ້ຮັບການສ້າງຕັ້ງຂຶຶ້ນໃນທ່າມກາງ ທີ່ພັກ ແລະ ລັດຖະບານ ສປປ ລາວ ກຳລັງສຸມໃສ່ພັດທະນາຕົນເອງຕາມຍຸດທະສາດຂອງການພັດທະນາປະເທດ ຮອດປີ 2025 ແລະ ວິໄສທັດ ຮອດປີ 2030 ເພື່ອເຮັດໃຫ້ ສປປ ລາວ ຫຼຸດພົ້ນອອກຈາກສະຖານະພາບປະເທດດ້ອຍພັດທະນາ ໃນປີ 2020 ແລະ ສືບຕໍ່ສູ້ຊົນຂ້າມຜ່ານຈາກສະຖານະພາບດັ່ງກ່າວໃຫ້ໄດ້ໃນປີ 2025, ສ້າງບາດລ້ຽວໃໝ່ໃນການພັດທະນາປະເທດ ໃຫ້ກາຍເປັນປະເທດກໍາລັງພັດທະນາທີ່ມີລາຍຮັບປານກາງລະດັບສູງ ໃນປີ 2030 (High-Middle Income Country) ຕາມທິດສະດີເສດຖະກິດ-ສັງຄົມພູມປັນຍາ, ສີຂຽວ ແລະ ຍືນຍົງ. ບົດຄວາມນີ້ຈະນໍາສະເໜີໃຫ້ຮັບຮູ້ເຖິງຜົນງານ ແລະ ບົດບາດຂອງຕະຫຼາດທຶນລາວເພື່ອປະກອບສ່ວນເຂົ້າໃນການສ້າງສາ ແລະ ພັດທະນາປະເທດຕະຫຼອດໄລຍະ 10 ປີຜ່ານມາ ພ້ອມທັງສະເໜີບາງບັນຫາ ແລະ ແນວທາງແກ້ໄຂໃນຕໍ່ໜ້າ. ການຕະຫຼາດທຶນລາວຄົບຮອບ 10 ປີ ເປັນຂີດໝາຍແຫ່ງການເຕີບໃຫຍ່ຂະຫຍາຍຕົວຂອງຕະຫຼາດການເງິນຂອງ ສປປ ລາວ ໂດຍສະເພາະແມ່ນ ການສະໜອງແຫຼ່ງທຶນໄລຍະຍາວໃຫ້ແກ່ພາກສ່ວນເສດຖະກິດ ເພື່ອພັດທະນາ ແລະ ...Read More »
ມຽນມາປະກາດພາວະສຸກເສີນ 1 ປີ ຫຼັງທະຫານຈັບກຸມ ອອງຊານຊູຈີ
ວັນທີ 1 ກຸມພາ BBC ໄດ້ອ້າງອີງຈາກສຳນັກຂ່າວມຽວດີ ສື່ຂອງກອງທັບຂອງມຽນມາໂດຍລາຍງານວ່າ ກອງທັບມຽນມາໄດ້ເຂົ້າຍຶດອຳນາດອອງຊານຊູຈີ, ປະທານາທິບໍດີ ວິນ ມິນ ແລະ ລັດຖະບານ ພ້ອມປະກາດສະພາວະສຸກເສີນທົ່ວປະເທດເປັນເວລາ 1 ປີ, ແຕ່ງຕັ້ງພົນເອກ ມິນສ່ວຍ ຮອງປະທານາທິບໍດີ ເປັນປະທານາທິິບໍດີຊົ່ວຄາວ. ສ່ວນລະບົບສື່ສານທັງໂທລະສັບ ແລະ ອິນເຕີເນັດພາຍໃນປະເທດຖືກຕັດຂາດສັນຍານ..ໃນການຖະແຫຼງການຂອງກອງທັບທະຫານທີ່ເຂົ້າຍຶດອຳນາດນັ້ນລະບຸວ່າ ການຄວບຄຸມຕົວບຸກຄົນເຫຼົ່ານັ້ນ ເກີດຈາກຄວາມບໍ່ໝັ້ນຄົງທາງການເມືອງ ຫຼັງຈາກພົບຄວາມຜິດປົກກະຕິໃນການລົງທະບຽນຜູ້ມີສິດເລືອກຕັ້ງໃນລະຫວ່າງທີ່ມີການເລືອກຕັ້ງທົ່ວໄປ. ການຈັບແກນນຳຂອງພັກ NLD ເກີດຂຶ້ນໃນສອງສາມຊົ່ວໂມງກ່ອນການປະຊຸມສະມາຊິກສະພາຊຸດໃໝ່ທີ່ຈະເລີ່ມຕົ້ນຂຶ້ນໃນວັນທີ 1 ກຸມພາ. ເຊິ່ງກ່ອນໜ້ານີ້ ຫຼັງຈາກທີ່ພັກ NLD ພາຍໃຕ້ການນຳພາຂອງອອງຊານຊູຈີຊະນະການເລືອກຕັ້ງໃນວັນທີ 8 ພະຈິກ 2020 ທາງດ້ານກອງທັບທະຫານ ແລະ ພັກ USPD ກໍອ້າງວ່າໄດ້ມີການໂກງການເລືອກຕັ້ງ, ຮຽກຮ້ອງໃຫ້ຄະນະກຳມະການການເລືອກຕັ້ງເປີດເຜີຍລາຍຊື່ຜູ້ໃຊ້ສິດເລືອກຕັ້ງ ແຕ່ກໍບໍ່ໄດ້ການຕອບຮັບຈາກອີກຝ່າຍ ເຮັດໃຫ້ຝ່າຍສະໜັບສະໜຸນພັກ USPD ຈັດຂະບວນປະທ້ວງຂຶ້ນມາ. ຕະຫຼອດອາທິດທີ່ຜ່ານມາ ໄດ້ເກີດຂ່າວລືເລື່ອງການເຮັດລັດຖະປະຫານຢ່າງຕໍ່ເນື່ອງ ໂດຍໃນວັນທີ 30 ມັງກອນ ກອງທັບມຽນມາໄດ້ອອກມາຖະແຫຼງການໂດຍຢັ້ງຢືນວ່າຈະປົກປ້ອງລັດຖະທຳມະນູນ ແລະ ກົດໝາຍຢ່າງເຄັ່ງຄັດ, ແຕ່ການຍຶດອຳນາດໃນຄັ້ງນີ້ກໍເກີດຂຶ້ນໂດຍມີໄລຍະເວລາຫ່າງຈາກວັນຖະແຫຼງການພຽງສອງມື້ເທົ່ານັ້ນ. ສຳລັບພົນເອກ ມິນ ສ່ວຍ ປະທານາທິບໍດີຊົ່ວຄາວທີ່ຖືກແຕ່ງຕັ້ງນັ້ນ ...Read More »
ຜົນສໍາເລັດຂອງກອງປະຊຸມສາທາລະນະສຸກທົ່ວປະເທດ ຄັ້ງທີ VIII(ເນັ້ນຍົກສູງຄຸນນະພາບການບໍລິການສຸຂະພາບ)
ກອງປະຊຸມສາທາລະນະສຸກທົ່ວປະເທດ ຄັ້ງທີ VIII ໄຂຂື້ນຢ່າງເປັນທາງການ ແລະ ໄດ້ດໍາເນີນ ເປັນເວລາ 2 ວັນເຕັມ ແຕ່ວັນທີ 28 ຫາ 29 ມັງກອນ 2021 ທີ່ຫ້ອງປະຊຸມ ICTC, ນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ.ໄດ້ປິດລົງດ້ວຍຜົນສໍາເລັດອັນຈົບງາມ ໃນຕອນບ່າຍວັນທີ 29 ມັງກອນນີ້ ໂດຍການເຂົ້າຮ່ວມຂອງທ່ານທອງລຸນ ສີສຸລິດ ນາຍົກລັດຖະມົນຕີ, ມີຄະນະລັດຖະມົນຕີກະຊວງສາທາລະນະສຸກ, ບັນດາທ່ານຮອງລັດຖະມົນຕີອ້ອມຂ້າງສູນກາງ, ຜູ້ຕາງໜ້າຄະນະກໍາມະທິການວັດທະນະທໍາ-ສັງຄົມສະພາແຫ່ງຊາດ, ຫ້ອງວ່າການສູນກາງພັກ, ຫ້ອງວ່າການສໍານັກງານນາຍົກລັດຖະມົນຕີ, ສູນກາງແນວລາວສ້າງຊາດ, ສູນກາງສະຫະພັນແມ່ຍິງລາວ,ສູນກາງສະຫະພັນກໍາມະບານ, ທ່ານຮອງເຈົ້າຄອງນະຄອນຫຼວງ, ຮອງເຈົ້າແຂວງຈາກທົ່ວປະເທດ, ຄະນະອະທິການບໍດີມະຫາວິທະຍາໄລ ວິທະຍາສາດ ສຸຂະພາບ, ຫ້ອງການ, ກົມ, ສະຖາບັນ, ໂຮງໝໍສູນກາງ, ສູນຕ່າງໆອ້ອມຂ້າງກະຊວງສາທາລະນະສຸກ, ພະແນກສາທາລະນະສຸກແຂວງ, ໂຮງໝໍແຂວງ, ວິທະຍາໄລ ວິທະຍາສາດ ສຸຂະພາບ ຈາກແຂວງ., ມີບັນດາອາດີດການນໍາ ແລະ ພະນັກງານອະວຸໂສບໍານານ, ວິລະຊົນແຫ່ງຊາດ, ຜູ້ຕາງໜ້າອົງການຈັດຕັ້ງສາກົນທັງໝົດ 285 ທ່ານ. ທ່ານບຸນກອງ ສີຫາວົງ ລັດຖະມົນຕີກະຊວງສາທາລະນະສຸກ ໄດ້ລາຍງານຜົນສໍາເລັດຂອງກອງປະຊຸມຄັ້ງນີ້ວ່າ ເປັນການເຜີຍແຜ່-ເຊື່ອມຊຶມ ການຈັດຕັ້ງປະຕິບັດວຽກງານສາທາລະນະສຸກ ...Read More »
ອັງກິດ ສັ່ງຢຸດຖ້ຽວບິນຈາກຢູເອອີ ປ້ອງກັນໂຄວິດ-19
ຕາມຂ່າວຈາກ ລອນດອນ, ອັງກິດ ປະກາດ ຢຸດຖ້ຽວບິນ ມາຈາກ ສະຫະນະຄອນ ເອເມຣັດ ອາຣັບ(UAE) ຕັ້ງແຕ່ວັນທີ29ມັງກອນ ເປັນຕົ້ນ ເພື່ອປ້ອງກັນ ການລະບາດ ໂຄວິດ-19 ທີ່ກາຍພັນ ໃນອາຟຣິກໃຕ້ ເທົ່າກັບ ປິດເສັ້ນທາງ ການບິນ ສາກົນ ລະຫວ່າງ ນະຄອນຫລວງ ລອນດອນ ແລະ ນະຄອນ ດູໄບ ຫລັງຈາກ ອັງກິດ ປະກາດເພີ່ມ ຢູເອອີ,ບູຣູນດີ ແລະ ຣູວັນດາ ໄວ້ໃນລາຍຊື່ປະເທດ ທີ່ຖືກສັ່ງຫ້າມ ເດີນທາງ ເຂົ້າປະເທດ ແຕ່ຍົກເວັ້ນ ຊາວອັງກິດ, ຊາວອຽກລັງ ແລະ ຊາວຕ່າງປະເທດ ທີ່ຖືໜັງສີເດີນທາງ(ວີຊ້າ)ທີ່ພັກອາໃສ ສາມາດ ເດີນທາງເຂົ້າ ອັງກິດໄດ້ ແຕ່ຈະຕ້ອງຖືກ ກັກຕົວໃນເຮືອນ ເປັນເວລາ 10ວັນ ຂປລRead More »
ນາຍົກລັດຖະມົນຕີ ເນັ້ນ ກະຊວງ ຮສສ ຍັງມີສິ່ງທ້າທາຍທີ່ຕ້ອງໄດ້ສືບຕໍ່ປັບປຸງແກ້ໄຂ
ໃນຕອນບ່າຍຂອງວັນທີ 28 ມັງກອນ 2021 ນີ້, ທ່ານ ທອງລຸນ ສີສຸລິດ ນາຍົກລັດຖະມົນຕີ ແຫ່ງ ສປປ ລາວ ໄດ້ໃຫ້ກຽດໂອ້ລົມ ຕໍ່ກອງປະຊຸມແຮງງານ ແລະ ສະຫວັດດີການສັງຄົມ ທົ່ວປະເທດ ປະຈໍາປີ 2020 ໂດຍທ່ານໄດ້ສະແດງຄວາມຍ້ອງຍໍຊົມເຊີຍ ຕໍ່ຜົນງານ ແລະ ຜົນສຳເລັດຫລາຍດ້ານ ຂອງວຽກງານແຮງງານ ແລະ ສະຫວັດດີການສັງຄົມ ໃນໄລຍະຜ່ານມາ. ແຕ່ເຖິງຢ່າງໃດກໍຕາມ, ໄປຄຽງຄູ່ກັບຜົນສໍາເລັດທີ່ຍາດມາໄດ້ ສັງເກດເຫັນວ່າ ຍັງມີຂໍ້ຄົງຄ້າງ ແລະ ສິ່ງທ້າທາຍຈໍານວນໜຶ່ງ ທີ່ຕ້ອງໄດ້ສືບຕໍ່ພິຈາລະນາປັບປຸງແກ້ໄຂ ເປັນຕົ້ນ ແຫລ່ງຂໍ້ມູນໂຄງປະກອບກຳລັງແຮງງານ ຕາມຂະແໜງການເສດຖະກິດ ແລະ ຂໍ້ມູນຂ່າວສານຕະຫລາດແຮງງານ ຍັງບໍ່ມີຄວາມຊັດເຈນ; ການດັດສົມລະຫວ່າງການສະໜອງ ແລະ ຄວາມຕ້ອງການໃນການພັດທະນາສີມືແຮງງານ ຕາມຂະແໜງ ການເສດຖະກິດຍັງບໍ່ທັນກົມກຽວກັນ; ພື້ນຖານໂຄງລ່າງ, ອຸປະກອນການພັດທະນາສີມືແຮງງານ ແລະ ມາດຕະຖານສີມືແຮງງານລະດັບຕ່າງໆຍັງມີຈຳກັດ ແລະ ບໍ່ທັນຕອບສະໜອງກັບຄວາມຕ້ອງການຂອງຕະຫລາດແຮງງານ; ການສົ່ງເສີມການຈັດຫາງານ ແລະ ການເຂົ້າເຖິງການບໍລິການຈັດຫາງານໃນລະບົບຍັງບໍ່ທັນເຂັ້ມແຂງ, ແຮງງານທີ່ເຮັດວຽກເພື່ອການຊົມ ໃຊ້ໃນຄົວເຮືອນທີ່ບໍ່ມີລາຍຮັບ ຫລື ຜົນກໍາໄລຍັງມີຫລາຍ, ການຂາດແຄນແຮງງານໃນທ້ອງຖິ່ນ ແລະ ...Read More »
ກະຊວງສາທາ ກຽມພ້ອມທີມແພດ ຮັບໃຊ້ການເລືອກຕັ້ງ ສສຊ-ສສຂ
ທ່ານ ດຣ. ບຸນກອງ ສີຫາວົງ ລັດຖະມົນຕີ ກະຊວງສາທາລະນະສຸກ ໄດ້ໃຫ້ສຳພາດຕໍ່ນັກຂ່າວ ໃນວັນທີ 27 ມັງກອນ 2021 ນີ້ວ່າ: ໃນທ່າມກາງບັນຍາ ກາດການກະກຽມ ຂະບວນການເລືອກຕັ້ງຢ່າງຟົດຟື້ນ ຂອງຜູ້ລົງສະໝັກເລືອກຕັ້ງ ແລະ ປະຊາຊົນຜູ້ທີ່ມີສິດເລືອກຕັ້ງ, ພ້ອມດ້ວຍທຸກພາກສ່ວນຕ່າງກໍພວມສຸມໃສ່ປະກອບສ່ວນ ໃຫ້ແກ່ເລືອກຕັ້ງສະມາຊິກສະພາ ຊຸດທີ IX, ສະມາຊິກສະພາປະຊາຊົນຂັ້ນແຂວງ ແລະ ນະຄອນຫລວງວຽງຈັນ ຊຸດທີ II ທີ່ຈະຈັດຂຶ້ນໃນເດືອນກຸມພາ 2021 ທີ່ຈະມາເຖິງນີ້ ຢ່າງເປັນຂະບວນຟົດຟື້ນນັ້ນ. ສໍາລັບທີມນັກຮົບເສື້ອຂາວ ຂອງພວກເຮົາແມ່ນໄດ້ກຽມພ້ອມແລ້ວ ເພື່ອປະກອບສ່ວນຮັບໃຊ້ຕໍ່ການເລືອກຕັ້ງດັ່ງກ່າວ, ໂດຍສະເພາະແມ່ນໄດ້ຈັດທີມແພດທີ່ຢູ່ແຕ່ລະແຂວງ ໃຫ້ຈັດຕັ້ງກັນລົງໄປຢູ່ແຕ່ລະເມືອງ ແລະ ແຕ່ລະຈຸດຂອງການເລືອກຕັ້ງ ໃນຂອບເຂດທົ່ວປະເທດ. ປັດຈຸບັນ, ກະຊວງສາທາ ລະນະສຸກ ພວກເຮົາ ແມ່ນໄດ້ເລີ່ມແຈກຢາຍເຄື່ອງປ້ອງກັນໂຕເອງ ລົງໄປໃຫ້ແຕ່ລະແຂວງແລ້ວ ເປັນຕົ້ນ ຜ້າອັດປາກ-ດັງ ພ້ອມກັບເຈວລ້າງມື. ສະເພາະຢູ່ສູນກາງພວກເຮົາ ກໍໄດ້ກະກຽມທີມແພດຫລາຍຮ້ອຍຄົນໄວ້ຢູ່ຫລາຍຈຸດຂອງການເລືອກຕັ້ງ ເພື່ອຮັບໃຊ້ໃຫ້ແກ່ການເລືອກຕັ້ງໃນຄັ້ງນີ້ ເຫັນວ່າທີມແພດຂອງພວກເຮົາມີພຽງພໍ.ທ່ານ ດຣ. ບຸນກອງ ສີຫາວົງ ກ່າວຕື່ມວ່າ: ການເລືອກຕັ້ງຄັ້ງນີ້, ຖືເປັນວຽກງານທີ່ສໍາຄັນ ເພາະການເລືອກຕັ້ງສະມາຊິກສະພາແຫ່ງຊາດ ເຊິ່ງມັນໄດ້ເວົ້າເຖິງປະຊາທິປະໄຕ, ...Read More »
ການດໍາເນີນທຸລະກິດນໍ້າມັນເຊື້ອໄຟ
ເປັນບັນຫາທີ່ນັກທຸລະກິດຫຼາຍທ່ານຕັ້ງຂຶ້ນກ່ຽວກັບຂັ້ນຕອນການຂໍອະນຸຍາດດໍາເນີນກິດຈະການປໍ້ານໍ້າມັນໃນເຂດຫ່າງໄກສອກຫຼີກວ່າການສະໜອງຂໍ້ມູນ ແລະ ການແຈ້ງຕອບຜູ້ປະກອບການຢາກໃຫ້ມີຄວາມວ່ອງໄວ ແລະ ຊັດເຈນ. ກ່ຽວກັບເລື່ອງນີ້ ທ່ານ ສອນໄຊ ສີພັນດອນ ຮອງນາຍົກລັດຖະມົນຕີ, ລັດຖະມົນຕີກະຊວງແຜນການ ແລະ ການລົງທຶນໄດ້ຊີ້ແຈງຕໍ່ກອງປະຊຸມສາມັນເທື່ອທີ 09 ຂອງສະພາແຫ່ງຊາດຊຸດທີ VIII ຜ່ານມານີ້ວ່າ: ໂດຍປະຕິບັດຕາມຄໍາສັ່ງວ່າດ້ວຍການປັບປຸງລະບຽບການ ແລະ ກົນໄກປະສານງານໃນການດໍາເນີນທຸລະກິດ ຢູ່ ສປປ ລາວ ສະບັບເລກທີ 02/ນຍ ລົງວັນທີ 01 ກຸມພາ 2018, ກະຊວງ ອຸດສາຫະກໍາ ແລະ ການຄ້າ ໄດ້ປັບປຸງລະບົບການແຈ້ງຂຶ້ນທະບຽນວິສາຫະກິດ ໂດຍໄດ້ອອກຂໍ້ຕົກລົງວ່າດ້ວຍການຂຶ້ນທະບຽນວິສາຫະກິດ ສະບັບເລກທີ 0023/ອຄ.ກທຄວ ລົງວັນທີ 09 ມັງກອນ 2019 ເຊິ່ງໄດ້ເຮັດໃຫ້ການຂຶ້ນທະບຽນວິສາຫະກິດ ສະດວກ, ງ່າຍດາຍ ແລະ ສາມາດຈັດຕັ້ງປະຕິບັດໄດ້ແຕ່ຂັ້ນສູນກາງເຖິງທ້ອງຖິ່ນ. ສະເພາະຂັ້ນຕອນ ການບໍລິການອອກໃບທະບຽນວິສາຫະກິດໂດຍສະເລ່ຍໃຊ້ເວລາພຽງ 3 ວັນ. ນອກຈາກນັ້ນ, ກໍໄດ້ເປີດເວບໄຊຖານຂໍ້ມູນທຸລະກິດແຫ່ງຊາດ (www.erm.gov.la) ເພື່ອອໍານວຍຄວາມສະດວກໃຫ້ແກ່ ນັກລົງທຶນ ແລະ ນັກທຸລະກິດ ໃນການຂຶ້ນທະບຽນວິສາຫະກິດ, ກວດສອບຊື່ວິສາຫະກິດ, ດາວໂຫຼດຄໍາຮ້ອງ-ແບບຟອມ ...Read More »
ເສດຖະກິດໂລກ ປີ2021 ຈະຂະຫຍາຍຕົວຢ່າງສົດໃສ
ຕາມຂ່າວຈາກ ຫວຽດນາມ, ເມື່ອບໍ່ດົນມານີ້ ກອງທຶນ ການເງິນ ສາກົນ (IMF) ໄດ້ສະແດງຄວາມຫວັງ ກ່ຽວກັບສະຖານະການເສດຖະກິດໂລກ ປີ2021 ຈະຂະຫຍາຍຕົວຢ່າງສົດໃສ ລະດັບ 5,5% ສູງກວ່າ ຕົວເລກ ທີ່ຄາດການໄວ້ 0,3% ເມື່ອທຽບໃສ່ປີ 2020. ຫລັງຈາກ ທ່ານ ນາງ ກີຕາ ໂກພີນັດ(Gita Gopinath) ຫົວໜ້ານັກເສດຖະສາດຂອງ ໄອເອັມເອຟຄາດການຂະຫຍາຍຕົວ ຈີດີພີ ຂອງໂລກ ຈະຢູ່ລະດັບ 4,2% ພາຍໃນປີ 2022. ສຳລັບ ການຟື້ນຟູເສດຖະກິດ ໃນປັດຈຸບັນສ່ວນໃຫຍ່ຂຶ້ນຢູ່ກັບການແຂ່ງຂັນລະຫວ່າງ ການກາຍພັນຂອງເຊື້ອພະຍາດໂຄວິດ-19 (SARS-CoV-2)ກັບວັກຊິນປ້ອງກັນໂຄວິດ-19 ເພື່ອຢຸດການແຜ່ລະບາດ ລວມທັງ ຄວາມສາມາດຂອງນະໂຍບາຍສະໜັບສະໜູນທີ່ມີປະສິດທິພາບຫລາຍຂຶ້ນ. ດັ່ງນັ້ນ, ໄອເອັມເອຟ ຈຶ່ງໄດ້ປັບປຸງ ການຂະຫຍາຍຕົວເສດຖະກິດປີນີ້ ເພື່ອສະແດງໃຫ້ເຫັນເຖິງ ຜົນສະທ້ອນອັນດີ ຂອງການສັກວັກຊິນປ້ອງກັນ ໂຄວິດ-19 ໃນປະເທດຕ່າງໆບວກກັບອີກຫລາຍປະເທດເປັນຕົ້ນ: ສ.ອາເມລິກາ ແລະ ຍີ່ປຸ່ນ ປະກາດໃຊ້ນະໂຍບາຍຊ່ວຍເຫລືອ ເສດຖະກິດ ແລະ ປະຊາຊົນ ໃນທ້າຍປີ2020. ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນ: ຂປລ.Read More »
ຄາດຄະເນວ່າ!!! ປີ 2021 ນີ້ ສປປ ລາວ ເຮົາຈະຕ້ອງສັກວັກແຊັງປ້ອງກັນໂຄວິດ-19 ໃຫ້ໄດ້ປະມານ 1,5 ລ້ານຄົນ
ລັດຖະບານຕັ້ງເປົ້າ ປີ 2021 ສປປ ລາວ ຕ້ອງສັກວັກແຊັງໃຫ້ໄດ້ 1,5 ລ້ານຄົນ ແລະ ໃນປີ 2023 ໃຫ້ປະຕິບັດໄດ້ກວມ 70%ຂອງປະຊາກອນ, ແຕ່ທັ້ງນີ້ ຕ້ອງໃຊ້ງົບປະມານໃນການຊື້ວັກແຊັງປ້ອງກັນໂຄວິດ-19 ແລະ ງົບປະມານໃນການຈັດຕັ້ງປະຕິບັດທັງໝົດ ຕົກຢູ່ປະມານ 174 ລ້ານກວ່າໂດລາສະຫະລັດ. ທ່ານ ບຸນກອງ ສີຫາວົງ ລັດຖະມົນຕີກະຊວງສາທາລະນະສຸກ ກ່າວໃນໂອກາດຮ່ວມພິທີສັກຢາວັກແຊັງປ້ອງກັນພະຍາດໂຄວິດ-19 ໃຫ້ແກ່ພະນັກງານແພດໝໍ ບຸກຄົນທີ່ມີຄວາມສ່ຽງສູງ ທີ່ໂຮງໝໍມິດຕະພາບ ເມື່ອວັນທີ 27 ມັງກອນ 2021 ວ່າ: ການສັກວັກແຊັງປ້ອງກັນໂຄວິດ-19 ນີ້ ຄາດວ່າປີທຳອິດ ກໍ່ຄື 2021 ນີ້ ສປປ ລາວ ເຮົາຈະຕ້ອງສັກໃຫ້ໄດ້ປະມານ 1,5 ລ້ານຄົນ ກວມເອົາ 22% ຂອງປະຊາຊົນ ໂດຍຄາດວ່າເດືອນມີນາ ວັກຊີນກໍຈະເຂົ້າມາເຖິງລາວເຮົາ ແລະກໍຈະມີທະຍອຍເຂົ້າມາເລື້ອຍໆຮອດປີ 2023 ຈະໃຫ້ປະຊາກອນລາວໄດ້ຮັບການສັກວັກແຊັງກວມເອົາ 70%. ທັ້ງນີ້, ຄາດຄະເນຈະມີຄວາມຕ້ອງການງົບປະມານຊື້ວັກແຊັງ ແລະ ງົບປະມານໃນການຈັດຕັ້ງປະຕິບັດແຕ່ ປີ 2021 ຫາ ...Read More »

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ຈັງຫວັດປາຈີນບຸລີ
ຈັງຫວັດປາຈີນບຸລີ (ໄທ: จังหวัดปราจีนบุรี) ແມ່ນຈັງຫວັດໃນພາກຕາເວັນອອກຂອງປະເທດໄທ ນັບເປັນຈັງຫວັດແຫ່ງມໍລະດົກໂລກ ເນື່ອງຈາກມີອຸທະຍານແຫ່ງຊາດອັນເປັນມໍລະດົກໂລກເຖິງ 3 ແຫ່ງ ແລະເປັນເມືອງທີ່ມີປະຫວັດສາດດົນນານ. ມີການພົບຊາກບູຮານສະຖານໃນຫຼາຍພື້ນທີ່ຂອງຈັງຫວັດ. ນອກຈາກນີ້ຍັງມີແຫຼ່ງທ່ອງທ່ຽວທາງທຳມະຊາດຫຼາຍແຫ່ງ ທັງຍັງເປັນຈັງຫວັດທີ່ມີພື້ນທີ່ປ່າຫຼາຍທີ່ສຸດໃນພາກຕາເວັນອອກອີກນຳ.
ແຕ່ເດີມຈັງຫວັດປາຈີນບຸລີມີພື້ນທີ່ກວ້າງໃຫຍ່ຫຼາຍ ເນື່ອງຈາກໃນອະດີດເຄີຍມີການຍຸບລວມຈັງຫວັດນະຄອນນາຍົກເຂົ້າກັບຈັງຫວັດປາຈີນບຸລີໃນປີ ຄ.ສ. 1943 ເພື່ອເປັນການປະຫຍັດງົບປະມານໃນສະພາວະທີ່ເສດຖະກິດຂອງປະເທດຕົກຕ່ຳລະຫວ່າງສົງຄາມ. ຕໍ່ມາໃນປີ ຄ.ສ. 1946 ຈຶ່ງມີພະລາຊະບັນຫຍັດຈັດຕັ້ງຈັງຫວັດນະຄອນນາຍົກຂຶ້ນອີກເທື່ອ. ຢ່າງໃດກໍດີພື້ນທີ່ຂອງຈັງຫວັດປາຈີນບຸລີກໍຍັງຄົງມີຄວາມກວ້າງໃຫຍ່ ເຮັດໃຫ້ເກີດບັນຫາໃນການປົກຄອງແລະໃຫ້ບໍລິການປະຊາຊົນເນື່ອງຈາກບາງອຳເພີຢູ່ຫ່າງໄກຈາກໂຕຈັງຫວັດຫຼາຍ ຈຶ່ງໄດ້ມີການກາພະລາຊະບັນຫຍັດຯ ໃຫ້ແຍກບາງອຳເພີທາງດ້ານທິດຕາເວັນອອກຂອງຈັງຫວັດປາຈີນບຸລີແລ້ວລວມກັນຈັດຕັ້ງເປັນຈັງຫວັດສະແກ້ວໃນປີ ຄ.ສ. 1993 ຈົນຮອດປັດຈຸບັນ.


text:
ຕໍ່ກັບບາງປະເທດຕາເວັນຕົກປ່າວຖ້ອຍຄວາມວ່າຈີນກັກຕຸນສະບຽງອາຫານ ຢູ່ຕະຫຼາດສາກົນ,ທ່ານວ່າງເວີນປິ່ນ ໂຄສົກກະຊວງການຕ່າງປະເທດຈີນໄດ້ກ່າວ ໃນກອງປະຊຸມຖະແຫຼງຂ່າວໃນວັນທີ 27 ພຶດສະພານີ້ວ່າ,ຈີນມີເງື່ອນໄຂ ມີຄວາມສາມາດແລະມີຄວາມໝັ້ນໃຈຢ່າງສົມບູນທີ່ຈະອາໄສກຳລັງຂອງຕົນເພື່ອ ແກ້ໄຂບັນຫາສະບຽງອາຫານຂອງປະຊາຊົນຈີນໃຫ້ດີ,ບໍ່ມີຄວາມຈຳເປັນໄປກັກ ຕຸນສະບຽງອາຫານຢູ່ຕະຫຼາດສາກົນ.
ໃນເວລາຕອບຄຳຖາມຂອງນັກຂ່າວ,ທ່ານວ່າງເວີນປິ່ນໄດ້ກ່າວວ່າ, “ລັດຖະ ບານຈີນໄດ້ໃຫ້ຄວາມສຳຄັນຢ່າງສູງຕໍ່ບັນຫາຄວາມໝັ້ນຄົງດ້ານສະບຽງອາຫານ ມາໂດຍຕະຫຼອດ,ພວກເຮົາປະຕິບັດຕາມທັດສະນະຄວາມໝັ້ນຄົງດ້ານສະບຽງອາຫານທີ່ກຸ້ມຕົນເອງໂດຍພື້ນຖານແລະມີຄວາມໝັ້ນຄົງເດັດຂາດ.ຮອດປີ 2021, ຜົນຜະລິດສະບຽງອາຫານຂອງຈີນໄດ້ຮັກສາຢູ່ໃນລະດັບຫຼາຍກວ່າ 650 ລ້ານ ໂຕນເປັນເວລາ 7 ປີລິນຕິດ,ເປັນປະເທດໃຫຍ່ອັນດັບໜຶ່ງດ້ານການຜະລິດ ສະບຽງອາຫານແລະເປັນປະເທດໃຫຍ່ອັນດັບສາມດ້ານການສົ່ງອອກສະບຽງອາ ຫານຂອງໂລກ.ຈີນໄດ້ນຳໃຊ້ເນື້ອທີ່ດິນບໍ່ຮອດ 9%ຂອງໂລກໂດຍໄດ້ບັນລຸຜົນ ຜະລິດສະບຽງອາຫານກວມປະມານໜຶ່ງສ່ວນສີ່ຂອງໂລກ,ສາມາດລ້ຽງປະຊາ ກອນກວມໜຶ່ງສ່ວນຫ້າຂອງໂລກ,ນີ້ກໍ່ຄືການປະກອບສ່ວນສຳຄັນຕໍ່ຄວາມໝັ້ນຄົງດ້ານສະບຽງອາຫານຂອງໂລກ.ໃນຂະນະດຽວກັນ,ຈີນໄດ້ສະແດງໃຫ້ເຫັນຄວາມ ຮັບຜິດຊອບຂອງປະເທດໃຫຍ່,ໄດ້ປະກອບສ່ວນອັນຕັ້ງໜ້າເຂົ້າໃນການຮັບປະກັນຄວາມໝັ້ນຄົງດ້ານສະບຽງອາຫານຂອງໂລກ.”
ທ່ານວ່າງເວີນປິ່ນໄດ້ກ່າວຕື່ມວ່າ,ນັບແຕ່ເກີດມີການແຜ່ລະບາດຂອງພະຍາດ ໂຄວິດ-19 ເປັນຕົ້ນມາ,ຈີນໄດ້ຕອບສະໜອງຂໍ້ລິເລີ່ມຂອງອົງການສະຫະປະຊາ ຊາດແລະອົງການຈັດຕັ້ງສາກົນອື່ນໆໂດຍໄດ້ໃຫ້ການຊ່ວຍເຫຼືອດ້ານສະບຽງອາ ຫານໂດຍດ່ວນແກ່ປະເທດຈຳນວນໜຶ່ງ,ການປະກອບສ່ວນອັນຕັ້ງໜ້າຂອງຈີນ ເຂົ້າໃນການຮັກສາຄວາມໝັ້ນທ່ຽງດ້ານການຜະລິດແລະການສະໜອງສະບຽງອາຫານຂອງໂລກໄດ້ຮັບຄວາມຍ້ອງຍໍຊົມເຊີຍຢ່າງກວ້າງຂວາງຈາກປະຊາຄົມໂລກ.


text:
ເພື່ອອຳນວຍຄວາມສະດວກໃນການເຂົ້າເຖິງການສັກວັກຊີນປ້ອງກັນໂຄວິດສຳລັບພະນັກງານຂອງວິສາຫະກິດ ແລະ ແຮງງານກໍ່ສ້າງທີ່ເຂົ້າມາເຮັດວຽກຢູ່ໃນເຂດພັດທະນາກວມລວມໄຊເຊດຖານະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ, ເລັ່ງສ້າງພູມຄຸ້ມກັນໃຫ້ແກ່ຊຸມຊົນ, ຮັບປະກັນການຜະລິດທີ່ລາບລື່ນຂອງວິສາຫະກິດທີ່ຢູ່ໃນເຂດພັດທະນາກວມລວມໄຊເຊດຖາ, ເພື່ອການດຳລົງຊີວິດ ແລະ ການເຮັດວຽກຂອງພະນັກງານຢ່າງສະບາຍໃຈ. ພາຍໃຕ້ຄວາມພະຍາຍາມປະສານງານຂອງບໍລິສັດ ຮ່ວມທຶນລາວ-ຈີນ ຈຳກັດ ແລະ ຄະນະຄຸ້ມຄອງເຂດເສດຖະກິດພິເສດ ນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ, ໃນຕອນເຊົ້າຂອງ ວັນທີ 21 ມິຖຸນາ ຄະນະສະເພາະກິດປ້ອງກັນ, ຄະນະສະເພາະກິດເພື່ອ
ປ້ອງກັນ, ຄວບຄຸມ ແລະ ແກ້ໄຂການແຜ່ລະບາດຂອງພະຍາດໂຄວິດ-19ໄດ້ສົ່ງທີມແພດໜ່ວຍພິເສດຫຼາຍກວ່າ 30 ກວ່າຄົນ ມາຕັ້ງຈຸດສັກວັກຊີນກັນໂຄວິດຊົ່ວຄາວຢູ່ເຂດພັດທະນາກວມລວມໄຊເຊດຖາ ເພື່ອດຳເນີນການສັກວັກຊີນໃຫ້ວິສາຫະກິດ ແລະ ແຮງງານກໍ່ສ້າງໃນເຂດດັ່ງກ່າວເປັນເວລາ 2 ວັນ.ເຂດພັດທະນາແມ່ນກຳນົດຫ້ອງວາງສະແດງຂອງເຂດພັດທະນາເປັນຈຸດສັກວັກຊີີນ, ໂດຍຈະປະຕິບັດຕາມຂໍ້ກຳນົດຂອງຄະນະສະເພາະກິດປ້ອງກັນ, ຄະນະສະເພາະກິດເພື່ອປ້ອງກັນ, ຄວບຄຸມ ແລະ ແກ້ໄຂການແຜ່ລະບາດຂອງພະຍາດໂຄວິດ-19, ໃນນັ້ນຈະມີຈຸດລົງທະບຽນ, ຈຸດຮັບວັກຊີນ ແລະ ຈຸດຕິດຕາສັງເກດອາການຫຼັງສັກວັກຊີນ, ຫ້ອງໃຫ້ຜູ້ທີ່ມີອາການຂ້າງຄຽງພັກຜ່ອນ ພ້ອມທັງໄດ້ຈັດພະນັກງານຂອງ ບໍລິສັດ ຮ່ວມທຶນ ລາວ-ຈີນ ຈຳກັດ ແລະ ທີມງານຂອງຄະນະຄຸ້ມຄອງເຂດເສດຖະກິດພິເສດ ມາ
ຊ່ວຍວຽກທີມງານແພດໝໍໃນການລົງທະບຽນ, ການຈັດຄິວສັກວັກຊີນ, ການກວດສອບແບບຟອມ, ແປພາສາ ແລະ ອື່ນໆ.ມາດຕະການຕໍ່ຜູ້ທີ່ມາໃຊ້ບໍລິການໃນຈຸດຮັບວັກຊີນນັ້ນຕ້ອງໃສ່ຜ້າປິດປາກ ແລະ ຢືນລຽນແຖວລໍຖ້າ ເວັ້ນໄລຍະຫ່າງ 1 ແມັດ.ໃນໂອກາດດັ່ງກ່າວ, ທ່ານ ພູວົງ ວົງຄຳຊາວ ຮອງເຈົ້າຄອງນະຄອນຫລວງວຽງຈັນ, ທັງເປັນຫົວໜ້າຄະນະສະເພາະກິດເພື່ອປ້ອງກັນ, ຄວບຄຸມ ແລະ ແກ້ໄຂການແຜ່ລະບາດຂອງພະຍາດໂຄວິດ-19 ນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ ໄດ້ນຳພາຄະນະລົງມາ ກວດກາ ແລະ ຊີ້ນໍາມາດຄະການດັ່ງກ່າວຢູ່ ສະຖານທີ່ສັກວັກຊີນ, ພ້ອມທັງໄດ້ມີການປະຊຸມຮ່ວມກັບ ຄະນະຄຸ້ມຄອງເຂດເສດຖະກິດພິເສດ ແລະ ຜູ້ພັດທະນາຢູ່ທີ່ພາກສະໜາມ. ຜູ້ອໍານວຍການຂອງ ບໍລິສັດ ຮ່ວມທຶນລາວ-ຈີນ ຈຳກັດ ໄດ້ລາຍງານສະພາບການໂດຍຫຍໍ້ຕໍ່ ທ່ານ ພູວົງ ວົງຄຳຊາວ ກ່ຽວກັບມາດຕະການທີ່ນໍາມາໃຊ້ປ້ອງກັນ ແລະ ຄວບຄຸມການແຜ່ລະບາດໃນເຂດພັດທະນາກວມລວມໄຊເຊດຖາ
ຕັ້ງແຕ່ເກີດການແຜ່ລະບາດໃນລາວລວມເຖິງສະພາບການສັກວັກຊີນໃນຄັ້ງນີ້.ທ່ານ ພູວົງ ວົງຄຳຊາວ ໄດ້ຕີລາຄາສູງຕໍ່ກັບການນຳໃຊ້ມາດຕະການປ້ອງກັນ ແລະ ຄວບຄຸມການແຜ່ລະບາດທີ່ທັນເວລາ ແລະ ມີປະສິດທິຜົນຂອງເຂດພັດທະນາກວມລວມໄຊເຊດຖາ ແລະ ຫວັງວ່າເຂດພັດທະນາຈະສືບຕໍ່ຮັດແໜ້ນການປ້ອງກັນຄວມຄຸມການລະບາດ, ຮ່ວມມືຢ່າງຕັ້ງໜ້າກັບຄະນະສະເພາະກິດເພື່ອປ້ອງກັນ, ຄວບຄຸມ ແລະ ແກ້ໄຂການແຜ່ລະບາດຂອງພະຍາດໂຄວິດ-19, ສືບຕໍ່ຮັກສາສະຖິຕິການຕິດເຊື້ອເປັນ “ສູນ” ໃນເຂດພັດທະນາຕໍ່ໄປ.
ພ້ອມດຽວກັນ ທ່ານ ພູວົງ ວົງຄໍາຊາວ ຍັງໄດ້ຮຽກຮ້ອງໃຫ້ສະຖານທີ່ສັກວັກຊີນຂອງເຂດພັດທະນາດຳເນີນການຂ້າເຊື້ອ ແລະລະບາຍອາກາດໃນສະພາບແວດລ້ອມດັ່ງກ່າວ, ຈັດສັນກຸ່ມຄົນທີ່ມາຮັບວັກຊີນຢ່າງເປັນລະບຽບ ເພື່ອຫລີກລ້ຽງຄວາມສ່ຽງໃນການຕິດເຊື້ອທີ່ອາດຈະເກີດຂຶ້ນທັງໝົດ ແລະ ວາງແຜນການສັກວັກຊີນເປັນຢ່າງດີ, ຮັບປະກັນການສັກວັກຊີນໃນກຸ່ມຄົນຈໍານວນຫຼັຍໃນຄັ້ງນີ້ ໃຫ້ມີຄວາມປອດໄພ, ມີປະສິດທິພາບ ແລະ ເປັນລະບຽບຮຽບຮ້ອຍ.ຕາມການລາຍງານໃນຄັ້ງນີ້, ທີມແພດຈະດຳເນີນການສັກວັກຊີນໃຫ້ພະນັກງານໃນເຂດພັດທະນາຫລາຍກວ່າ 2000 ຄົນໃຫ້ສຳເລັດພາຍໃນເວລາ 2 ວັນ, ວັກຊີນທີ່ນຳໃຊ້ຄື ຊີໂນຟາມ ເປັນວັກຊີນປ້ອງກັນພະຍາດລະບາດ ໂຄວິດ19 ຂອງຈີນທັງໝົດ.


text:
ເຊົ້າວັນທີ 13 ກັນຍານີ້, ຢູ່ທີ່ ໂຮງຮຽນກໍ່ສ້າງນາຍສິບທະ ຫານຊາຍແດນ 712 ໄດ້ຈັດພິທີ ເປີດຮຽນບໍາລຸງໃຫ້ພະນັກງານ ຊຸດທີ I ແລະ ກໍ່ສ້າງນາຍສິບ ຊຸດທີ II ໂດຍການເປັນປະທານຂອງ ສະຫາຍ ພົນຈັດຕະວາ ສີພັນ ພຸດທະວົງ ຫົວໜ້າກົມທະຫານ ຊາຍແດນ ກົມໃຫຍ່ເສນທິການ ກອງທັບ, ມີຜູ້ຕາງໜ້າບັນດາກົມ, ຄະນະນຳເມືອງທ່າພະບາດ ແຂວງບໍລິຄໍາໄຊ, ອຳນາດການ ປົກຄອງບ້ານອ້ອມຂ້າງ, ຄະນະ ພັກ-ຄະນະອໍານວຍການໂຮງ ຮຽນທະຫານຊາຍແດນ ພ້ອມ ດ້ວຍພະນັກງານຄູ-ອາຈານ ແລະ ນັກຮຽນ-ນັກສຶກສາເຂົ້າ ຮ່ວມ.
ສະຫາຍ ພັນໂທ ປອ ຈັນພອນ ທອງສອນຮອງອໍານວຍການໂຮງຮຽນກໍ່ ສ້າງນາຍສິບທະຫານຊາຍແດນ, ຫົວໜ້າພະແນກໂຄສະນາອົບ ຮົມໄດ້ລາຍງານແຜນການສິດ ສອນໃນສົກຮຽນ2019-2020 ວ່າ: ໂຮງຮຽນທະຫານຊາຍແດນ ຈະສຸມໃສ່ກໍ່ສ້າງນາຍສິບ ແລະ ພະນັກງານບໍາລຸງທະຫານຊາຍ ແດນໃຫ້ບັນລຸໄດ້ຕາມຄາດໝາຍ.
ສຳລັບ ສົກຮຽນນີ້ມີນັກຮຽນກໍ່ ສ້າງນາຍສິບ ລະບົບ 1 ປີ ຊຸດທີ II ໃຫ້ ໄດ້ຈຳນວນ 134 ສະຫາຍ ແລະ ພະນັກງານບຳລຸງ ຊຸດທີ I ລະບົບ 5 ເດືອນ ຈຳນວນ 50 ສະຫາຍ ທີ່ມາຈາກ 83 ກົມກອງ ແລະ 17 ແຂວງໃນທົ່ວປະເທດ, ເນື້ອ ໃນຫຼັກສູດການຮຽນ-ການສອນ ກໍ່ສ້າງນາຍສິບແມ່ນຈະໄດ້ເລັ່ງ ໃສ່ການອົບຮົມ 3 ໝວດວິຊາຄື: ໝວດວິຊາຄວາມຮູ້ທົ່ວໄປ, ໝວດ ຄວາມຮູ້ພື້ນຖານວິຊາ ສະເພາະ ແລະ ໝວດວິຊາສະເພາະທະຫານ ຊາຍແດນ, ພະນັກງານບຳລຸງ ຊຸດທີ I ຈະໄດ້ອົບຮົມ 6 ພາກວິຊາ ຄື: ພາກການທະຫານ, ການ ເມືອງ, ນິຕິກຳທາງດ້ານກົດໝາຍ, ຍຸດທະວິທີປ້ອງກັນຊາຍແດນ, ຄຸ້ມຄອງປ້ອງກັນຊາຍແດນ ແລະ ສືບຂ່າວຊາຍແດນ, ຈຸດປະສົງ ເພື່ອແນໃສ່ຮັບປະກັນຈັດຕັ້ງປະ ຕິບັດແຜນການກໍ່ສ້າງນາຍສິບໃຫ້ ຕາມໂຄງການຫຼັກສູດກໍສ້າງນາຍ ສິບທະຫານຊາຍແດນລະບົບ 1 ປີຂອງກົມໃຫຍ່ເສນາທິການກອງ ທັບວາງອອກ, ເພື່ອກໍ່ສ້າງປັບ ປຸງທະຫານຊາຍແດນໃຫ້ມີລະ ດັບຄວາມຮູ້, ຄວາມສາມາດທາງ ດ້ານວິຊາສະເພາະ, ມີຄວາມໜັກ ແໜ້ນທາງດ້ານແນວຄິດການ ເມືອງ, ມີຄວາມສາມາດຕອບສະ ໜອງໄດ້ຕາມຄວາມຮຽກຮ້ອງ ຕ້ອງການຂອງໜ້າທີ່ວຽກງານ ໃນສະເພາະໜ້າ ແລະ ຍາວນານ, ແນໃສ່ເຝິກຝົນຫຼໍ່ຫຼອມຄຸນສົມ ບັດສິນທຳປະຕິວັດ, ແບບແຜນ ວິທີເຮັດວຽກຂອງຜູ້ບັນຊາຂັ້ນໝູ່ ໃຫ້ເປັນລະບົບ ແລະ ມີວິທະຍາ ສາດ,
ໃນນັ້ນຄາດໝາຍຂອງການ ຮຽນ-ການສອນສອບເສັງຈົບ ຊັ້ນໃຫ້ໄດ້ 100%, ສ້າງນັກຮຽນ ດີ 60-80%, ສ້າງຜູ້ບັນຊາໝູ່ ເກັ່ງໃຫ້ໄດ້ 80-90% ແລະ ສ້າງ ຄູສອນດີ-ສອນເກັ່ງໃຫ້ໄດ້ 80% ຂຶ້ນໄປ. ໃນໂອກາດນີ້, ສະຫາຍ ພົນ ຈັດຕະວາ ສີພັນ ພຸດທະວົງ ຫົວ ໜ້າກົມທະຫານຊາຍແດນ ກໍໄດ້ ມີຄຳເຫັນເນັ້ນໃຫ້ຄະນະພັກ-ຄະ ນະອຳນວຍການໂຮງຮຽນຈົ່ງ ເປັນເຈົ້າການຊີ້ນໍາ-ນໍາພາປັບປຸງ ກໍ່ສ້າງໂຮງຮຽນທະຫານຊາຍ ແດນ ໂດຍສະເພາະແມ່ນປັບປຸງ ໂຄງການຫຼັກສູດການຮຽນ-ການ ສອນ, ບຳລຸງຍົກລະດັບຖັນແຖວ ພະນັກງານຄູ-ອາຈານເພື່ອຮັບ ປະກັນກໍ່ສ້າງນາຍທະຫານຊາຍ ແດນໃຫ້ມີຄວາມໜັກແໜ້ນ, ຮູ້ໝູນ ໃຊ້ທິດສະດີຫຼັກການເຂົ້າໃນວຽກງານຕົວຈິງຂອງກົມກອງໃຫ້ໄດ້ ຮັບໝາກຜົນດີ, ເສີມຂະຫຍາຍມູນເຊຶ້ອຄວາມສາມັກຄີເປັນປຶກແຜ່ນ, ນຳພາຈັດຕັ້ງເຊື່ອມຊຶມບັນດາມະ ຕິ, ຄໍາສັ່ງຂອງຂັ້ນເທິງ, ກົດໝາຍ ຂອງລັດ,
ຂໍ້ກຳນົດກົດລະບຽບ ຂອງກອງທັບ, ພະນັກງານຄູ- ອາຈານ ຕ້ອງເປັນເຈົ້າການຍົກ ສູງຄວາມຮັບຜິດຊອບຕໍ່ໜ້າທີ່ ການເມືອງຂອງຕົນ, ດຸໝັ່ນຄົ້ນ ຄວ້າບັນດາເອກະສານຕ່າງໆ ແລະ ປັບປຸງບັນດາເນຶ້ອໃນບົດ ສອນໃຫ້ແຕ່ລະເປົ້າໝາຍໃນສົກ ຮຽນນີ້ ໃຫ້ຮັບປະກັນໄດ້ຄູສອນດີ-ສອນເກັ່ງ, ການສິດສອນຕ້ອງໄດ້ປະສານສົມທົບແໜ້ນລະຫວ່າງ ທິດສະດີກັບພາກປະຕິບັດຕົວຈິງ ໄປພ້ອມໆກັນ, ນັກຮຽນຕ້ອງເອົາ ໃຈໃສ່ຄົ້ນຄວ້າສຶກສາຮໍ່າຮຽນໃຫ້ ກາຍເປັນຮຽນດີ-ຮຽນເກັ່ງ, ກໍາ ແໜ້ນທິດສະດີຫຼັກການເພື່ອນຳ ໄປຈັດຕັ້ງປະຕິບັດຢູ່ກົມກອງໃຫ້ປະກົດຜົນເປັນຈິງ.
ໂດຍ: ບຸນຊ້ອຍ


text:
ວັນທີ 21 ກັນຍານີ້, ທ່ານ ວາງຢີ້ ທີ່ປຶກສາແຫ່ງລັດ ທັງເປັນລັດຖະມົນຕີກະຊວງການຕ່າງປະເທດຈີນ ໄດ້ພົບປະທ່ານ ເຊີເກ ລາຟໂລຟ ລັດຖະມົນຕີກະຊວງການຕ່າງປະ ເທດຣັດເຊຍໃນໄລຍະເຂົ້າຮ່ວມກອງປະຊຸມສະມັດຊາໃຫຍ່ອົງການສະຫະປະຊາຊາດຄັ້ງທີ 77.
ທ່ານ ລາຟໂລຟ ກ່າວວ່າ: ຣັດເຊຍ ຍິນດີພ້ອມກັນຈັດຕັ້ງປະຕິບັດຄວາມຮັບຮູ້ທີ່ເປັນເອກະພາບກັນອັນສຳຄັນຂອງປະມຸກລັດສອງປະເທດໃນກອງປະຊຸມສຸດຍອດຊາມາວ ຮານຂອງອົງການຮ່ວມມືຊຽງໄຮ, ຊຸກຍູ້ການຮ່ວມມືແບບຕິດແທດຕົວຈິງລະຫວ່າງສອງປະເທດຢ່າງຕໍ່ເນື່ອງ. ຂໍ້ລິເລິ່ມການພັດທະນາທົ່ວໂລກ ແລະ ຂໍ້ລິເລິ່ມຄວາມໝັ້ນຄົງທົ່ວໂລກທີ່ທ່ານປະທານ ສີຈີ້ນຜິງ ສະເໜີອອກນັ້ນແມ່ນສຳຄັນຫຼາຍ, ຈະເຕົ້າໂຮມກຳລັງແຮງສັງລວມຂອງປະຊາ ຄົມໂລກເພື່ອຊຸກຍູ້ສັນຕິພາບ, ການພັດທະນາ, ສະເໝີພາບ ແລະ ຄວາມທ່ຽງທຳຂອງໂລກ, ຣັດເຊຍ ຍ້ອງຍໍ, ສະໜັບ ສະໜູນຢ່າງຕັ້ງໜ້າ ແລະ ຄອງຄອຍເພີ່ມທະວີການປະສານງານລະຫວ່າງສອງປະເທດໃນອົງການສາກົນ ແລະ ພາກພື້ນຕ່າງໆ ເຊັ່ນ: ອົງການສະຫະປະຊາຊາດ, ອົງການຮ່ວມ ມືຊຽງໄຮ ແລະ ບຣິກສ໌ເປັນຕົ້ນ.
ທ່ານ ວາງຢີ້ ກ່າວວ່າ, ປະມຸກລັດສອງປະເທດຈັດການພົບປະອັນສຳຄັນຢູ່່ນະຄອນຊາມາຄານ ແລະ ໄດ້ມີຄວາມຮັບຮູ້ທີ່ເປັນເອກະພາບກັນອັນໃໝ່, ໄດ້ຊີ້ິທິດໃຫ້ການຂະ ຫຍາຍການພົວພັນລະຫວ່າງສອງປະເທດ, ຈີນຍິນດີຮ່ວມກັບຣັດເຊຍ, ຈັດຕັ້ງປະຕິບັດຄວາມຮັບຮູ້ທີ່ເປັນເອກະພາບກັນອັນສຳຄັນຂອງປະມຸກລັດສອງປະເທດຢ່າງຮອບດ້ານ ແລະ ມີປະສິດທິພາບສູງ. ປັດຈຸບັນ, ສະພາບການແຜ່ລະ ບາດພະຍາດໂຄວິດ-19 ຍັງຂ້ຽວຂາດ, ສະຖານະການສາ ກົນປ່ຽນແປງໄປຢ່າງສັບສົນ. ໃນຖານະທີ່ເປັນປະເທດສະ ມາຊິກຖາວອນຂອງສະພາຄວາມໝັ້ນຄົງອົງການສະຫະປະຊາຊາດ ແລະ ປະເທດໃຫຍ່ທີ່ມີຄວາມຮັບຜິດຊອບ, ຈີນ ແລະ ຣັດເຊຍ ຄວນເສີມຂະຫຍາຍບົດບາດຂອງຕົນ.


text: ດ້ວຍຄວາມເປັນຫ່ວງເປັນໃຍ ແລະ ປະຕິບັດຕາມທິດຊີ້ນໍາຂອງພັກລັດ ໃນການລະດົມທຶນຮອນ (ເປັນເງິນສົດ)ປະກອບສ່ວນ ເພື່ອຈັດຊື້ວັກແຊັງຕ້ານພະຍາດໂຄວິດ-19 ມາສັກໃຫ້ປະຊາຊົນລາວບັນດາເຜົ່າ ສະນັ້ນ, ສູນກາງແນວລາວສ້າງຊາດ (ສນຊ)ຮ່ວມກັບ ອົງການຈັດຕັ້ງສັງຄົມ ແລະ ພາກທຸລະກິດ ໄດ້ນໍາເອົາເງີນສົດ ຈໍານວນ 200 ລ້ານກີບສົມທົບການຈັດຊື້ວັກແຊ້ງ ຕ້ານພະຍາດໂຄວິດ -19ໃຫ້ກະຊວງສາທາລະນະສຸກ, ໃຫ້ກຽດຕາງໜ້າກ່າວມອບໂດຍທ່ານ ນາງ ຄໍາຈັນ ພົມແສງສະຫວັນ ຄະນະປະຈໍາພັກ, ຮອງປະທານ ສູນກາງແນວລາວສ້າງຊາດ ແລະ ກ່າວຮັບໂດຍທ່ານ ດຣ ສະໜອງ ທອງຊະນະ ຮອງລັດຖະມົນຕີກະຊວງສາທາລະນະສຸກ ໂດຍມີພະນັກງານກ່ຽວຂ້ອງສອງຝ່າຍເຂົ້າຮ່ວມເປັນສັກຂີພິຍານ. ໃນໂອກາດດັ່ງກ່າວ ທ່ານ ສະໜອງ ທອງຊະນະ ຮອງລັດຖະມົນຕີກະຊວງສາທາລະນະສຸກ ຕາງໜ້າຄະນະນໍາກະຊວງ ແລະຄະນະສະເພາະກິດ ສະແດງຄວາມຂອບໃຈ ແລະຄວາມຮູ້ບຸນຄຸນອັນລົ້ນເຫຼືອຕໍ່ການນໍາສູນກາງແນວລາວສ້າງຊາດ, ອົງກນຈັດຕັ້ງສັງຄົມ ແລະພາກທຸລະກິດ ທີ່ໄດ້ປຸກລະດົມທຶນຮອນທາງດ້ານວັດຖຸ ແລະຈິດໃຈ ປະກອບສ່ວນໃນວຽກງານສາທາລະນະສຸກ, ເງິນຈໍານວນດັ່ງກ່າວແມ່ນຈະໄດ້ນໍາໄປຊື້ວັກແຊ້ງ ຕ້ານພະຍາດໂຄວິດ- ຕາມການຊີ້ນໍາຂອງລັດຖະບານແຫ່ງ ສປປ ລາວ ບຸນຄຸນ ໃນໂອກາດດັ່ງກ່າວທ່ານຮອງລັດຖະມົນຕີກະຊວງສາທາລະນະສຸກ ຍັງໄດ້ມອບໃບກຽດຕິຄຸນໃຫ້ສູນກາງແນວລາວສ້າງຊາດ, ອົງການຈັດຕັ້ງສັງຄົມ ແລະພາກທຸລະກິດຕື່ມອີກ. ພິທີມອບ-ຮັບໄດ້ຈັດຂຶ້ນໃນຕອນບ່າຍ ວັນທີ 3 ມິຖຸນາ 2021 ຢູ່ກະຊວງສາທາລະນະສຸກ.


text: ເມືອງທ່າແຂກເປັນເມືອງໃຈກາງຂອງແຂວງ ຄຳ ມ່ວນ, ເປັນເມືອງທີ່ມີຄວາມ ໝາຍ ປະຫວັດສາດທີ່ມີມາແຕ່ດົນນານໃນລາວ. ໃນສະ ໄໝ ກ່ອນ, ປະມານສະຕະວັດທີ 5 ກ່ອນຄ. ສ., ມັນແມ່ນພາກສ່ວນ ໜຶ່ງ ຂອງອານາຈັກ Funan (Phanom) ແລະ Chenla. ໂດຍມີນະຄອນຫຼວງຕັ້ງຊື່ວ່າສີໂຄດໂບບູນຫຼືສີໂຄດຕະບອງ, ຕັ້ງຢູ່ທາງທິດໃຕ້ຂອງເມືອງທີ່ປາກຫ້ວຍສີມັງ ປະຈຸບັນນີ້ແມ່ນວັດພະທາດສີໂຄດຕະບອງແລະປະກົດມີຫຼັກຖານທາງໂບຮານຄະດີມາແຕ່ສະ ໄໝ ກ່ອນ. ເຊັ່ນຮອຍຕີນໄດໂນເສົາທີ່ບ້ານນາຄວາຍ, ເຊັ່ນດຽວກັນກັບສະ ໄໝ ກ່ອນຂອງສີໂຄດຕະບອງ (ເມືອງ Dvaravati, ປະເທດລາວ) ແລະຍຸກພາສາຂະ ເໝນ ເຊັ່ນ Phra That Sri Khotbong Bai Sema. ບັນດາຮູບແກະສະຫຼັກຂອງ ກຳ ປູເຈຍ, ຝາຫີນຍັກໃຫຍ່, ບ້ານນາໄກ່ຊອຍ, ພ້ອມທັງຊາກຫັກພັງຂອງພະພຸດທະຮູບເກົ່າແກ່. ແລະຍັງຄົງເປັນຮູບພະພຸດທະຮູບ stucco ຂະ ໜາດ ໃຫຍ່ໃນອານາຈັກລານຊາງ, ແລະອື່ນໆ. ມັນຍັງໄດ້ພົບເຫັນຫຼັກຖານປະຫວັດສາດເປັນຊາກຂອງຕົວເມືອງເກົ່າແກ່ເຊັ່ນ ເມືອງ Aran Ratjana ແລະ Wiang Surin ທິດ ເໜືອ ຂອງທ່າເຮືອ. ຫຼັງຈາກຍຸກພະລັງງານຫຼຸດລົງ, ເມືອງໄດ້ກາຍມາເປັນສ່ວນ ໜຶ່ງ ຂອງອານາຈັກລານຊາງ, ຫຼັງຈາກນັ້ນໄດ້ກາຍເປັນຄົນຮ້າງຢູ່ແລະພັດທະນາເປັນ ໝູ່ ບ້ານໃຫຍ່ກວ່າໃນອານາເຂດຂອງເມືອງນາຄູນບູລີ, ລັດຕະນະທາດ, ສີໂຄດຕະວັນລັງ (ນະຄອນພະນົມ).


text:
ກອງປະຊຸມຄົບຄະນະບໍລິຫານງານສູນກາງພັກ ຄັ້ງທີ 3 ສະໄໝທີ XI ໄດ້ດໍາເນີນແຕ່ວັນທີ 18 ຫາວັນທີ 22 ເດືອນ ຕຸລາ ປີ 2021 ທີ່ນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ ພາຍໃຕ້ການເປັນປະທານຂອງ ສະຫາຍ ທອງລຸນ ສີສຸລິດ, ເລຂາທິການໃຫຍ່ ຄະນະບໍລິຫານງານສູນກາງພັກປະຊາຊົນປະຕິວັດລາວ ໂດຍມີບັນດາສະຫາຍຄະນະບໍລິຫານງານສູນກາງພັກ ເຂົ້າຮ່ວມ ໂດຍປະຕິບັດມາດຕະການປ້ອງກັນການແຜ່ລະບາດ ຂອງພະຍາດໂຄວິດ-19 ຢ່າງເຂັ້ມງວດ;
ກອງປະຊຸມຄັ້ງນີ້ ໄດ້ສຸມໃສ່ກວດກາ, ຕີລາຄາສະພາບການຜັນຂະຫຍາຍ ແລະ ການຈັດຕັ້ງປະຕິບັດ ມະຕິກອງປະຊຸມໃຫຍ່ ຄັ້ງທີ XI ຂອງພັກ, ແຜນພັດທະນາເສດຖະກິດ-ສັງຄົມແຫ່ງຊາດ 5 ປີ ຄັ້ງທີ IX ເຊິ່ງມີດັ່ງນີ້:
ໜຶ່ງ, ໄດ້ຕີລາຄາຄວາມຄືບໜ້າ ສະພາບການຈັດຕັ້ງປະຕິບັດ ແຜນພັດທະນາເສດຖະກິດ-ສັງຄົມ, ແຜນງົບປະມານ ແລະ ແຜນເງິນຕາ ລວມທັງຄວາມຄືບໜ້າ ຂອງການແກ້ໄຂບັນຫາອັນຮີບດ່ວນຕ່າງໆ ໃນຂົງເຂດດັ່ງກ່າວ, ພ້ອມທັງພິຈາລະນາກໍານົດບັນດາມາດຕະການ ຈັດຕັ້ງປະຕິບັດ ໃນໄຕມາດສຸດທ້າຍ ປີ 2021 ແລະ ທິດທາງແຜນການ ໃນປີ 2022.
ກອງປະຊຸມ ເຫັນວ່າ ເຖິງສະພາບແວດລ້ອມ ຢູ່ພາຍໃນ ແລະ ພາຍນອກ ມີຄວາມຫຍຸ້ງຍາກຫຼາຍປະການ, ແຕ່ສູນກາງພັກ ແລະ ບັນດາອົງການໃນລະບົບການເມືອງ ແຕ່ລະຂັ້ນ ໄດ້ເອົາໃຈໃສ່ ນໍາພາຊີ້ນໍາ ການຈັດຕັ້ງປະຕິບັດແຜນການ ປະຈໍາປີ 2021 ດ້ວຍຄວາມເປັນເຈົ້າການ ແລະ ຮັບຜິດຊອບສູງ ໂດຍໄດ້ຫັນເຂົ້າສູ່ວຽກງານຕົວຈິງ ດ້ວຍການວາງນະໂຍບາຍທີ່ລະອຽດ, ຈະແຈ້ງ ແລະ ສອດຄ່ອງກັບສະພາບຕົວຈິງ, ອັນພົ້ນເດັ່ນ ແມ່ນໄດ້ຍົກລະດັບການແກ້ໄຂບັນຫາຄວາມຫຍຸ້ງຍາກດ້ານເສດຖະກິດ-ການເງິນ ແລະ ການແກ້ໄຂບັນຫາຢາເສບຕິດ ຂຶ້ນເປັນວາລະແຫ່ງຊາດ, ພ້ອມທັງໄດ້ສຸມໃສ່ຕ້ານ, ສະກັດກັ້ນ ແລະ ປ້ອງກັນການແຜ່ລະບາດ ຂອງພະຍາດ Covid-19 ຢ່າງຕັ້ງໜ້າ ເພື່ອຮັບປະກັນຊີວິດ ແລະ ສຸຂະພາບ ຂອງປະຊາຊົນ ກໍຄື ແກ້ໄຂຜົນກະທົບຕໍ່ການພັດທະນາເສດຖະກິດ-ສັງຄົມ, ຍ້ອນແນວນັ້ນ ຈຶ່ງສາມາດຮັບປະກັນສະຖຽນລະພາບທາງດ້ານການເມືອງໄວ້ໄດ້ຢ່າງໜັກແໜ້ນ, ການພັດທະນາເສດຖະກິດ-ສັງຄົມ ຢູ່ປະເທດເຮົາ ສືບຕໍ່ດໍາເນີນໄປຢ່າງຕໍ່ເນື່ອງ, ອັດຕາການເຕີບໂຕ ຂອງລວມຍອດຜະລິດຕະພັນພາຍໃນ (GDP) ຂະຫຍາຍຕົວໃນລະດັບ 2,8%. ໃນດ້ານຄົງຄ້າງທີ່ສູນກາງພັກ ເຫັນວ່າ ຕ້ອງໄດ້ສຸມໃສ່ແກ້ໄຂຢ່າງເອົາຈິງເອົາຈັງ ແລະ ເປັນລະບົບ ຄືື: ອັດຕາແລກປ່ຽນ, ອັດຕາເງິນເຟີ້, ຄ່າຄອງຊີບ, ບັນຫາໜີ້ສິນ, ເກັບລາຍຮັບງົບປະມານ, ການຄຸ້ມຄອງ-ຈັດຫາວຽກເຮັດງານທໍາ ບໍ່ໄດ້ຕາມແຜນ, ການຊຸກຍູ້ການສົ່ງເສີມການຜະລິດ ແລະອື່ນໆ… ຈາກນັ້ນ, ກອງປະຊຸມສູນກາງພັກ ໄດ້ໃຫ້ທິດຊີ້ນໍາ ແລະມອບໝາຍໃຫ້ ລັດຖະບານ ກໍຄືຄະນະພັກ, ອົງການປົກຄອງແຕ່ລະຂັ້ນ ສືບຕໍ່ຊີ້ນໍາແກ້ໄຂບັນຫາຂໍ້ຄົງຄ້າງຕ່າງໆ ດ້ວຍຈິດໃຈບຸກທະລຸຢ່າງແຂງແຮງ ເພື່ອສ້າງພື້ນຖານອັນໜັກແໜ້ນ ໃຫ້ການແກ່ການສືບຕໍ່ຈັດຕັ້ງປະຕິບັດແຜນພັດທະນາເສດຖະກິດ-ສັງຄົມ, ແຜນງົບປະມານ, ແຜນເງິນຕາ ໃນໄຕມາດສຸດທ້າຍປີ 2021 ແລະ ວາງແຜນປະຈໍາປີ 2022 ບົນພື້ນຖານ ມະຕິ XI ຂອງພັກ ແລະ ແຜນການພັດທະນາເສດຖະກິດ-ສັງຄົມແຫ່ງຊາດ 5 ປີ ຄັ້ງທີ IX ຄຽງຄູ່ການຈັດຕັ້ງປະຕິບັດ ວາລະແຫ່ງຊາດ ໃຫ້ບັນລຸຕາມຄາດໝາຍວາງໄວ້.
ສອງ, ໄດ້ປຶກສາຫາລື ແລະ ຕີລາຄາ ຕໍ່ສະພາບການ ຂອງພາກພື້ນ ແລະ ສາກົນ ໂດຍສະເພາະຕໍ່ບາງບັນຫາທີ່ພົ້ນເດັ່ນໃນໄລຍະຫຼັງໆມານີ້ ແລະ ຕີລາຄາ ສະພາບການຈັດຕັ້ງປະຕິບັດວຽກງານປ້ອງກັນຊາດ-ປ້ອງກັນຄວາມສະຫງົບ. ຄະນະບໍລິຫານງານສູນກາງພັກ ໄດ້ຢືນຢັນວ່າ: ສະພາບແວດລ້ອມ ພາກພື້ນ ແລະສາກົນ ສືບຕໍ່ຜັນແປໄປຢ່າງສະຫຼັບສັບຊ້ອນ, ເຄັ່ງຮ້ອນ ແລະມີຄວາມຫຼໍ່ແຫຼມໃນຫຼາຍດ້ານ; ໂລກກໍາລັງປະເຊີນໜ້າກັບການປ່ຽນແປງຢ່າງໃຫຍ່ຫຼວງ ເປັນຕົ້ນ ແມ່ນການເພີ່ມທະວີຂອງບັນຫາໂລກຮ້ອນ, ການແຜ່ລະບາດຂອງພະຍາດໂຄວິດ-19 ທີ່ຍັງມີທ່າອຽງແກ່ຍາວ ແລະ ສ້າງຜົນກະທົບເປັນວົງກວ້າງ ຕໍ່ການດໍາລົງຊີວິດ ຂອງປະຊາຊົນ ຢູ່ທົ່ວທຸກມຸມໂລກ; ຂໍ້ຂັດແຍ່ງທາງດ້ານການເມືອງ, ເສດຖະກິດ, ການທະຫານ…ໄດ້ກາຍເປັນສິ່ງທ້າທາຍໃໝ່ ຕໍ່ສັນຕິພາບ, ສະຖຽນລະພາບ ແລະ ຄວາມໝັ້ນຄົງ ຂອງໂລກ. ບັນຫາເຫຼົ່ານັ້ນ ລ້ວນແຕ່ສົ່ງຜົນສະທ້ອນ ທັງທາງກົງ ແລະ ທາງອ້ອມ ຕໍ່ປະເທດເຮົາ, ແຕ່ພາຍໃຕ້ການນໍາພາ ຂອງພັກ ແລະ ການຄຸ້ມຄອງ ຂອງລັດ, ຄວາມເປັນຫຼັກແຫຼ່ງແກ່ນສານ ຂອງກໍາລັງປ້ອງກັນຊາດ-ປ້ອງກັນຄວາມສະຫງົບ ແລະ ຄວາມເປັນເຈົ້າ ຂອງປະຊາຊົນລາວບັນດາເຜົ່າ ໃນການຈັດຕັ້ງປະຕິບັດແນວທາງປ້ອງກັນຊາດ-ປ້ອງກັນຄວາມສະຫງົບທົ່ວປວງຊົນຮອບດ້ານ ໄດ້ເຮັດໃຫ້ປະເທດຊາດ ສືບຕໍ່ຮັກສາໄດ້ສະຖຽນລະພາບທາງການເມືອງຢ່າງໜັກແໜ້ນ, ຄວາມສະຫງົບປອດໄພ ແລະ ເປັນລະບຽບ ຮຽບຮ້ອຍ ຂອງສັງຄົມໂດຍພື້ນຖານ, ສະກັດກັ້ນ, ຕີຖອຍທຸກການທຳລາຍມ້າງເພ ຂອງພວກຄົນບໍ່ດີ, ສ້າງເງື່ອນໄຂເອື້ອອຳນວຍ ໃຫ້ແກ່ການສ້າງສາພັດທະນາ ແລະ ສ້າງປະຖົມປັດໄຈດ້ານຕ່າງໆ ໃນການສືບຕໍ່ນໍາພາປະເທດຊາດ ກ້າວເດີນສູ່ຈຸດໝາຍສັງຄົມນິຍົມ.
ກອງປະຊຸມ ໄດ້ເປັນເອກະພາບສູງ ໃຫ້ທິດຊີ້ນໍາຕໍ່ວຽກງານປ້ອງກັນຊາດ-ປ້ອງກັນຄວາມສະຫງົບ ແລະ ວຽກງານຕ່າງປະເທດ ໃນເງື່ອນໄຂສະພາບການໃໝ່ ເຊິ່ງຕ້ອງກຽມພ້ອມຮັບມືກັບສະພາບການຕ່າງໆ ຢ່າງເປັນລະບົບ ໂດຍຍຶດໝັ້ນ ແລະ ສືບຕໍ່ຈັດຕັ້ງປະຕິບັດແນວທາງປ້ອງກັນຊາດ-ປ້ອງກັນຄວາມສະຫງົບທົ່ວປວງຊົນຮອບດ້ານ ໃຫ້ເຂົ້າສູ່ລວງເລິກ, ສຸມໃສ່ກໍ່ສ້າງຮາກຖານການເມືອງ, ພັດທະນາຊົນນະບົດຮອບດ້ານ, ຕັ້ງໜ້າປະຕິບັດວາລະແຫ່ງຊາດ ວ່າດ້ວຍການແກ້ໄຂບັນຫາຢາເສບຕິດ, ແກ້ໄຂສະພາບຫຍໍ້ທໍ້ຕ່າງໆໃນສັງຄົມ ຢ່າງມີປະສິດທິຜົນ. ພ້ອມກັນນັ້ນ ກໍສືບຕໍ່ຍຶດໝັ້ນແນວທາງການຕ່າງປະເທດ ສັນຕິພາບ, ເອກະລາດ, ມິດຕະພາບ ແລະການຮ່ວມມື ເພື່ອພັດທະນາ, ຖືການທູດປ້ອງກັນເຫດ ແລະບຸກທະລຸ ເປັນທິດສໍາຄັນ ໂດຍເຊີດຊູຄວາມເປັນເອກະລາດແຫ່ງຊາດ, ເປັນເຈົ້າຕົນເອງ, ຕ່າງຝ່າຍຕ່າງມີຜົນປະໂຫຍດ, ບໍ່ແຊກແຊງກິດຈະການພາຍໃນ ຂອງກັນ ແລະ ກັນ, ປະກອບສ່ວນສໍາຄັນເຂົ້າໃນການປົກປັກຮັກສາສັນຕິພາບ, ສະຖຽນລະພາບ, ມິດຕະພາບ ແລະການຮ່ວມມື ເພື່ອການພັດທະນາ ຢູ່ພາກພື້ນ ແລະ ສາກົນ, ສ້າງເງື່ອນໄຂສະດວກ ແລະນໍາຜົນປະໂຫຍດຕົວຈິງ ມາໃຫ້ແກ່ການພັດທະນາ ປະເທດຊາດ.
ສາມ, ຄະນະບໍລິຫານງານສູນກາງພັກ ໄດ້ດໍາເນີນຊີວິດການເມືອງ ປະຈໍາປີ 2021 ເພື່ອສໍາຫຼວດ, ກວດກາຄືນ ການນໍາພາຊີ້ນໍາລວມ ຂອງຄະນະບໍລິຫານງານສູນກາງພັກ ແລະການ ເຄື່ອນໄຫວປະຕິບັດໜ້າທີ່ການເມືອງ ຂອງບັນດາສະຫາຍກໍາມະການສູນກາງພັກ ນັບແຕ່ກອງປະຊຸມໃຫຍ່ ຄັ້ງທີ XI ຂອງພັກ ໃນຕົ້ນປີ 2021 ເປັນຕົ້ນມາ ບົນຈິດໃຈສ້າງການຫັນປ່ຽນທີ່ແຂງ ແຮງ, ເລິກເຊິ່ງ ໃນການສໍາຫຼວດຄວາມຮັບຜິດຊອບການເມືອງ ໃນການນໍາພາຊີ້ນໍາການຜັນຂະຫຍາຍ ແລະ ຈັດຕັ້ງປະຕິບັດ ມະຕິກອງປະຊຸມໃຫຍ່ ຄັ້ງທີ XI ຂອງພັກ ກໍຄືມະຕິ, ຄໍາສັ່ງຕ່າງໆຂອງສູນກາງພັກ ເຂົ້າສູ່ວຽກງານຕົວຈິງ, ພ້ອມທັງຊີ້ໃຫ້ເຫັນຈຸດອ່ອນ-ຂໍ້ຄົງຄ້າງ ແລະ ວາງທິດທາງ ປັບປຸງແກ້ໄຂ ໃນຕໍ່ໜ້າ;
ສະຫາຍເລຂາທິການໃຫຍ່ ຄະນະບໍລິຫານງານສູນກາງພັກ ມອບໃຫ້ບັນດາສະຫາຍໃນຄະນະບໍລິຫານງານສູນກາງພັກ ເດັດດ່ຽວຍົກສູງຄວາມສາມາດນໍາພາ ແລະ ຄວາມເປັນແບບຢ່າງນໍາ ໜ້າ ໃນການເພີ່ມທະວີການນໍາພາຊີ້ນໍາ ຜັນຂະຫຍາຍ ມະຕິ, ຄໍາສັ່ງ ຂອງສູນກາງພັກ ເຂົ້າສູ່ຕົວຈິງ ໃນຂົງເຂດວຽກງານ ຂອງຕົນ ເພື່ອສ້າງການຫັນປ່ຽນທີ່ແຂງແຮງ ແລະ ເລິກເຊິ່ງ, ຮອບດ້ານ; ຮຽກຮ້ອງມາຍັງອົງການຈັດຕັ້ງພັກ-ລັດ ທຸກຂັ້ນ ແລະ ທຸກພາກສ່ວນໃນສັງຄົມ ຈົ່ງເພີ່ມທະວີຄວາມສາມັກຄີເປັນປຶກແຜ່ນແໜ້ນໜາ, ຍົກສູງຄວາມຮັບຜິດຊອບ, ເສີມຂະຫຍາຍມູນເຊື້ອຮັກຊາດ, ກໍາແໜ້ນກາລະໂອກາດ, ເງື່ອນໄຂ ແລະ ປັດໄຈໃໝ່ ຕາມການດໍາລົງຊີວິດປົກກະຕິແບບໃໝ່ ພ້ອມກັນສຸມສະຕິປັນຍາຫົວຄິດປະດິດສ້າງ ເຂົ້າໃສ່ການແກ້ໄຂ ແລະ ຜ່ານຜ່າທຸກອຸປະສັກຄວາມຫຍຸ້ງ ຍາກດ້ານເສດຖະກິດ-ການເງິນ, ການແກ້ໄຂບັນຫາຢາເສບຕິດ ແລະ ປະກົດການຫຍໍ້ທໍ້ຕ່າງໆ, ເພີ່ມທະວີການປະຕິບັດມາດຕະການສະກັດກັ້ນ, ປ້ອງກັນ, ຄວບຄຸມ ແລະ ແກ້ໄຂ ການແຜ່ລະບາດ ຂອງພະຍາດໂຄວິດ-19, ຍູ້ຂະບວນການສ້າງສາພັດທະນາປະເທດຊາດ ໃຫ້ມີບາດກ້າວຫັນປ່ຽນ ແລະ ຂະຫຍາຍຕົວ ຢ່າງແຂງແຮງ./.


text:
ທະນາຄານໂລກ ອະນຸມັດເກືອບ 40 ລ້ານໂດລາ ສະໜັບສະໜູນແຜນງານສີຂຽວຂອງລາວ
ສປປ ລາວ ຮັບຮອງເອົາການປະຕິຮູບດ້ານນະໂຍບາຍອັນສຳຄັນ ເພື່ອໃຫ້ການເຕີບໂຕທາງດ້ານເສດຖະກິດທີ່ເຂັ້ມແຂງ ນຳຜົນປະໂຫຍດສູ່ປະຊາຊົນຫຼາຍກວ່າເກົ່າ ໂດຍສະເພາະປະຊາຊົນຜູ້ທຸກຍາກ ແລະ ດ້ອຍໂອກາດ ໄປຄຽງຄູ່ກັບການປົກປ້ອງສິ່ງແວດລ້ອມ ໂດຍໄດ້ຮັບການສະໜັບສະໜູນຈາກທະນາຄານໂລກໃນຮູບແບບສິນເຊື່ອ ໃນມູນຄ່າ 38.6 ລ້ານໂດລາສະຫະລັດ ທີ່ສະພາບໍລິຫານຂອງທະນາຄານໂລກ ໄດ້ອະນຸມັດທີ່ນະຄອນຫຼວງວໍຊິງຕັນ ດີຊີ ປະເທດອາເມຣິກາ.
ການປະຕິບັດນະໂຍບາຍການເຕີບໂຕສີຂຽວ ຂອງ ສປປ ລາວ ຄັ້ງທຳອິດນີ້ມີເປົ້າໝາຍແນໃສ່ສ້າງພື້ນຖານ ສຳລັບການວາງແຜນການເຕີບໂຕສີຂຽວ ແລະ ການພັດທະນາການປົກປ້ອງສິ່ງແວດລ້ອມ ແລະ ການປັບຕົວກັບສະພາບການປ່ຽນແປງຂອງດິນຟ້າອາກາດ ຢູ່ ສປປ ລາວ ໃຫ້ມີຄວາມເຂັ້ມແຂງ.
ທ່ານ ກິແກ້ວ ຈັນທະບູລີ ຮອງລັດຖະມົນຕີ ກະຊວງແຜນການ ແລະ ການລົງທຶນ ແຫ່ງ ສປປ ລາວ ກ່າວວ່າ: “ ການເຕີບໂຕສີຂຽວ ແມ່ນການພັດທະນາທີ່ສະອາດກວ່າ, ເປັນການນຳໃຊ້ຊັບພະຍາກອນທີ່ມີປະສິດທິຜົນສູງກວ່າ ແລະ ຮັບມືກັບຄວາມສ່ຽງ ມີ 3 ຂົງເຂດບຸລິມະສິດຄື: ຫຼຸດຜ່ອນຄວາມສ່ຽງຕໍ່ການຄຸ້ມຄອງເສດຖະກິດທີ່ບໍ່ຮັດກຸມ, ການເຊື່ອມໂຍງບັນດາຫຼັກການໆເຕີບໂຕສີຂຽວ, ການປົກປ້ອງສິ່ງແວດລ້ອມ ແລະ ການປັບຕົວເຂົ້າໃນການວາງແຜນການພັດທະນາ ແລະ ການສົ່ງເສີມບັນດາຂໍ້ລິເລີມທີ່ເນັ້ນໃສ່ຂົງເຂດສະເພາະ ເຊັ່ນ: ການຄຸ້ມຄອງຊັບພະຍາກອນນໍ້າ, ການນຳໃຊ້ປ່າໄມ້ ແລະ ບັນຫາມົນລະພິດ ເພື່ອແກ້ໄຂບັນຫາຄວາມສ່ຽງຕໍ່ເສດຖະກິດ, ການປະຕິບັດນະໂຍບາຍດັ່ງກ່າວມີເປົ້າໝາຍແນໃສ່ສ້າງ ຄວາມເຂັ້ມແຂງໃຫ້ແກ່ຂະແໜງການເງິນໃຫ້ມີສະຖຽນລະພາບ ແລະ ຍືນຍົງ; ບາງເປົ້າໝາຍຂອງໂຄງການກວມເອົາການສ້າງລະບົບການຄຸ້ມຄອງປ່າສະຫງວນ ແລະ ການຢຸດຕິການນຳໃຊ້ທາດເຄມີ ແລະ ຢາປາບສັດຕູພືດທີ່ເປັນໄພອັນຕະລາຍ ແລະ ສ້າງຄວາມເຂັ້ມແຂງໃຫ້ແກ່ລະບົບການຄວບຄຸມການຕັດໄມ້ຜິດກົດໝາຍ.
ຫົວໜ້າຫ້ອງການທະນາຄານໂລກ ປະຈຳພາກພື້ນອາຊີຕາເວັນອອກສ່ຽງໃຕ້ ກ່າວວ່າ: “ ທະນາຄານໂລກ ມີຄວາມຍິນດີເປັນຄູ່ຮ່ວມ ຂອງ ສປປ ລາວ ໃນການຫັນສູ່ການເຕີບໂຕສີຂຽວ. ການເຕີບໂຕສີຂຽວ ສາມາດສ້າງກາລະໂອກາດໃຫ້ປະຊາຊົນລາວມີວຽກເຮັດງານທຳໃນຂົງເຂດອຸດສາຫະກຳໃໝ່ໆທີ່ອີງໃສ່ຄຸນນະພາບທາງດ້ານສິ່ງແວດລ້ອມ ເຊັ່ນ: ການທ່ອງທ່ຽວແບບອະນຸລັກ ຫຼື ການສ້າງຜະລິດຕະພັນກະສິກຳສີຂຽວ. ການພັດທະນາສີຂຽວຍັງສາມາດຊ່ວຍຫຼຸດຜ່ອນການປະເຊີນກັບບັນຫາມົນລະພິດທາງອາກາດ ແລະ ທາງນໍ້າ ອັນສົ່ງຜົນປະໂຫຍດຕໍ່ສຸຂະພາບຂອງຜູ້ໃຫຍ່ກໍ່ຄືຂອງເດັກນ້ອຍ.
ຂໍ້ລິເລີ່ມກ່ຽວກັບການເຕີບໂຕສີຂຽວເປັນສ່ວນໜຶ່ງຂອງກອບການຮ່ວມມືຂອງທະນາຄານໂລກອັນໃໝ່ ກັບ ສປປ ລາວ. ກອບການຮ່ວມມື ສຳລັບປີ 2017 – 2021 ນີ້ ໄດ້ກຳນົດວິທີການສືບຕໍ່ເປັນຄູ່ຮ່ວມທີ່ລວມເອົາບຸລິມະສິດອັນສຳຄັນໃນການປົກປ້ອງສິ່ງແວດລ້ອມຜ່ານການຄຸ້ມຄອງຊັບພະຍາກອນທຳມະຊາດໃຫ້ມີ ຄວາມຍືນຍົງຫຼາຍກວ່າເກົ່າ ແລະ ພັດທະນາຄວາມສາມາດປັບຕົວກັບຄວາມສ່ຽງຈາກໄພທຳມະຊາດ ແລະ ການປ່ຽນແປງຂອງດິນຟ້າອາກາດໃຫ້ດີກວ່າເກົ່າ.
ທີ່ມາ: ເສດຖະກິດ-ການຄ້າ
© ໂຕະນໍ້າຊາ | tonamcha.com___________


text:
(ສພຊ) ລະຫວ່າງວັນທີ 11-14 ກໍລະກົດ 2018 ທ່ານ ນາງ ປານີ ຢາທໍ່ຕູ້ ກຳມະການກົມການເມືອງສູນ ກາງພັກ, ປະທານສະພາແຫ່ງຊາດ ພ້ອມດ້ວຍຄະນະ ໄດ້ເຄື່ອນໄຫວວຽກງານຢູ່ແຂວງສະລາວັນ, ເຊິ່ງໄດ້ຮັບຟັງການ ລາຍງານໂດຍສັງເຂບຈາກທ່ານ ສີສຸວັນ ວົງຈອມສີ ກຳມະການສູນກາງພັກ, ເລຂາພັກແຂວງ, ເຈົ້າແຂວງໆສາລະວັນ ກ່ຽວກັບການຈັດຕັ້ງຜັນຂະຫຍາຍມະຕິກອງປະຊຸມໃຫຍ່ຄັ້ງທີ X ຂອງພັກ, ແຜນພັດທະນາເສດຖະກິດ-ສັງຄົມ ຂອງລັດຖະບານ ຕິດພັນກັບການຜັນຂະຫຍາຍມະຕິ VIII ຂອງອົງຄະນະພັກ ແຂວງ ແລະ ແຜນພັດທະນາເສດ ຖະກິດ-ສັງຄົມຂອງແຂວງ ໃນໄລຍະ 6 ເດືອນຕົ້ນປີ ແລະ ແຜນວຽກຈຸດສຸມ 6 ເດືອນທ້າຍປີ 2018 ແລະ ບັນດາ ແຜນວຽກງານປ້ອງກັນຊາດ-ປ້ອງກັນຄວາມສະຫງົບ, ວຽກງານກໍ່ສ້າງພັກ-ພະນັກງານ ແລະ ວຽກງານອື່ນໆ.
ທ່ານປະທານສະພາແຫ່ງຊາດ ໄດ້ຕີລາຄາສູງຕໍ່ການຈັດຕັ້ງຜັນຂະຫຍາຍບັນດາແຜນພັດທະນາ ແລະ ແຜນງົບປະມານຂອງທ້ອງຖິ່ນ ເຊິ່ງໃນ 6 ເດືອນຕົ້ນປີ ສາມາດຍາດໄດ້ຜົນສຳເລັດເບື້ອງຕົ້ນ ເຖິງວ່າຈະບໍ່ສຳເລັດ ຮ້ອຍສ່ວນຮ້ອຍ ແຕ່ເຫັນວ່າມີຄວາມຄືບໜ້າ ທີ່ຈະເປັນພື້ນຖານໃຫ້ແກ່ແຂວງ ສືບຕໍ່ຈັດຕັ້ງຜັນຂະຫຍາຍ ແຜນ 6 ເດືອນທ້າຍປີ ໃຫ້ສໍາເລັດຕາມແຜນ ເຊິ່ງໄດ້ຢັ້ງຢືນວ່າ ແຂວງສາລະວັນ ເປັນແຂວງທີ່ມີຄວາມສະຫງົບ, ມີຄວາມ ເປັນລະບຽບຮຽບຮ້ອຍ, ເປັນປັດໄຈຕົ້ນຕໍ ເປັນເງື່ອນໄຂພື້ນຖານ ເຮັດໃຫ້ປະຊາຊົນມີຄວາມອຸ່ນອຽນໃນການທຳມາ ຫາກິນ ກາຍເປັນລາຍຮັບຂອງແຂວງ, ເຮັດໃຫ້ ຜູ້ປະກອບການຢູ່ພາຍໃນ ແລະ ຕ່າງປະເທດ ມີຄວາມເຊື່ອໝັ້ນເຂົ້າ ມາລົງທຶນ; ພິເສດແມ່ນການຈັດກອງປະຊຸມຮ່ວມ ກັບບັນດາແຂວງຂອງປະເທດ ເພື່ອນບ້ານທີ່ມີຊາຍແດນ ຕິດກັບ ແຂວງສະລາວັນ ຢ່າງເປັນປົກກະຕິ ເຮັດໃຫ້ຊາຍແດນ ຂອງ ພວກເຮົາກັບເພື່ອນບ້ານ ມີຄວາມສະຫງົບ. ໃຫ້ເອົາໃຈ ໃສ່ຂຸດຄົ້ນທຸກແຫຼ່ງລາຍຮັບພາຍໃນແຂວງ ທີ່ມີກຳລັງບົ່ມຊ້ອນໃນປັດຈຸບັນ ເຊິ່ງລາຍຮັບຂອງແຂວງໄດ້ເພີ່ມຂຶ້ນເປັນ ກວ່າ 40% ທຽບໃສ່ຊຸມປີ ຜ່ານມາ ແມ່ນມີການເພີ່ມຂຶ້ນເປັນການຢັ້ງຢືນເຖິງ ການຕັດສິນໃຈການແກ້ໄຂຄວາມ ຫຍຸ້ງຍາກ; ການຜະລິດສິນຄ້າ ມີຄວາມຟົດຟື້ນ ສະແດງອອກມູນຄ່າຂອງການສົ່ງອອກສິນຄ້າແມ່ນຫຼາຍ ກວມເຖິງ 90% ຂອງແຜນການໝົດປີ. ນອກຈາກນີ້, ທ່ານປະທານສະພາແຫ່ງຊາດ ຍັງໄດ້ໃຫ້ທິດຊີ້ນຳໃນການແກ້ໄຂບັນຫາ ອື່ນໆ ທີ່ຍັງມີຂໍ້ຄົງຄ້າງ ໃນໄລຍະຜ່ານມາ.
ທ່ານ ປະທານສະພາແຫ່ງຊາດ ຍັງໄດ້ເຮັດວຽກກັບ ສະພາປະຊາຊົນແຂວງສາລະວັນ ເຊິ່ງໄດ້ຮັບຟັງ ລາຍງານການເຄື່ອນໄຫວວຽກງານຂອງສະພາປະຊາຊົນແຂວງ ຕາມພາລະບົດບາດ, ສິດ ແລະ ໜ້າທີ່ ເປັນຕົ້ນພິຈາລະນາ ແລະ ຮັບຮອງເອົານິຕິກຳທີ່ສຳຄັນຂອງທ້ອງຖິ່ນ, ຕົກລົງບັນຫາສຳຄັນພື້ນຖານ ຂອງທ້ອງຖິ່ນ ແລະ ຕິດຕາມກວດກາການເຄົາລົບ, ປະຕິບັດລັດຖະທຳມະນູນ ແລະກົ ດໝາຍຂອງບັນດາອົງການລັດ ຂັ້ນທ້ອງ ຖິ່ນໂດຍຜ່ານການເຄື່ອນໄຫວວຽກງານ ມີດ້ານດີ ແລະຈຸ ດອ່ອນ-ຂໍ້ຄົງຄ້າງ, ມີທິດທາງ ແລະ ມາດຕະ ການໃນການ ແກ້ໄຂຈຸດອ່ອນ ແລະ ຂໍ້ຄົງຄ້າງ. ນອກຈາກນັ້ນ, ຍັງໄດ້ຮັບຟັງການລາຍງານສະພາບການກຽມ ຄວາມພ້ອມໃຫ້ແກ່ ກອງປະຊຸມສະໄໝສາມັນ ເທື່ອທີ 5 ຂອງສະພາປະຊາຊົນແຂວງ ຊຸດທີ I ເປັນຕົ້ນບັນດາເນື້ອໃນທີ່ຈະ ນໍາເຂົ້າຜ່ານໃນ ກອງປະຊຸມສະໄໝສາມັນ ເທື່ອທີ 5 ແລະ 6 ເຊິ່ງກຳມາທິການ ທີ່ກ່ຽວຂ້ອງຂອງສະພາແຫ່ງຊາດ ພ້ອມດ້ວຍວິຊາການ ໄດ້ເຮັດວຽກກັບ ຄະນະກຳມະການ ຂອງສະພາປະຊາຊົນແຂວງ ແລະ ພະແນກການທີ່ກ່ຽວ ຂ້ອງຂອງແຂວງ ກ່ຽວກັບ ກົນໄກການປະສານງານ ລະຫວ່າງຄະນະປະຈຳສະພາປະຊາຊົນແຂວງ ກັບຄະນະນໍາຂອງ ອົງການປົກຄອງແຂວງ, ລະຫວ່າງຄະນະກໍາມະການ ຂອງສະພາປະຊາຊົນແຂວງ ກັບບັນດາພະແນກການທີ່ກ່ຽວ ຂ້ອງຂອງແຂວງ ໃນການກະກຽມເນື້ອໃນໃຫ້ແກ່ ການດໍາເນີນກອງປະຊຸມສະໄຫມສາມັນ ເທື່ອທີ5 ແລະ 6 ຂອງ ສະພາປະຊາຊົນແຂວງ ຊຸດທີ I ທີ່ຈະມາເຖິງ.
(ສົມສັກ ສຸບັນດິດ)


text:
ຄະນະບໍລິຫານງານສູນກາງຊາວຫນຸ່ມ ປະຊາຊົນ ປະຕິວັດລາວ ໄດ້ຈັດກອງປະຊຸມ ພົບປະໂອ້ລົມຕໍ່ຄະນະນຳຊາວຫນຸ່ມ ກະຊວງ ປກສ
ຄະນະບໍລິຫານງານສູນກາງຊາວຫນຸ່ມ ປະຊາຊົນ ປະຕິວັດລາວ ໄດ້ຈັດກອງປະຊຸມ ພົບປະໂອ້ລົມຕໍ່ຄະນະນຳຊາວຫນຸ່ມ ກະຊວງປ້ອງກັນຄວາມສະຫງົບ ແລະ ຄະນະນຳຊາວ ຫນຸ່ມກະຊວງປ້ອງກັນປະເທດ ໃນຫົວຂໍ້ ການຈັດຕັ້ງຜັນຂະຫຍາຍ 2 ວາລະແຫ່ງຊາດ
ໃນວັນທີ 27 ທັນວາ 2021, ໂດຍການໃຫ້ກຽດເຂົ້າຮ່ວມ ທ່ານ ອາລຸນໄຊ ສູນນະລາດ ກຳມະການສູນກາງພັກ, ເລຂາຄະນະບໍລິຫານງານຊາວ ຫນຸ່ມ ປະຊາຊົນປະຕິວັດລາວ ພົຈວ ຄຳສາຍ ຈັນທະວົງ ຄະນະພັກ ກະຊວງ ປກສ, ຮອງຫົວຫນ້າກົມໃຫ່ຍການເມືອງ ປກສ ແລະ ພົຕ ວໍລະສານ ວິລັດດາວົງ ກຳມະການປະຈຳພັກກະຊວງປ້ອງກັນປະເທດ, ຮອງຫົວຫນ້າກົມໃຫຍ່ການເມືອງກອງທັບ, ມີເລຂາ-ຮອງເລຂາ, ຄະນະນໍາຊາວຫນຸ່ມຂອງ 2 ກຳລັງເຂົ້າຮ່ວມ.
ທ່ານ ອາລຸນໄຊ ສູນນະລາດ ໄດ້ຍົກໃຫ້ເຫັນເຖິງຄວາມຫມາຍ-ຄວາມສໍາຄັນຂອງ ການຈັດຕັ້ງຜັນຂະຫຍາຍ ມະຕິກອງປະຊຸມໃຫ່ຍ ຄັ້ງທີ 11 ຂອງພັກ ແລະ 2 ວາລະແຫ່ງ ຊາດ, ພ້ອມທັງໄດ້ລາຍງານສະພາບການຈັດຕັ້ງປະຕິບັດວຽກງານແກ້ໄຂບັນຫາຢາເສບຕິດ ຢູ່ ນະຄອນຫລວງວຽງຈັນວ່າ: ບັນຫາຢາເສບຕິດ ເປັນຄືມະເລັງຮ້າຍ ທີ່ກໍາລັງກັດກິນ ເສດຖະກິດ-ສັງຄົມ ຂອງພວກເຮົາ, ຊຶ່ງຄະນະພັກ-ອົງການປົກຄອງພວກເຮົາ ໄດ້ພະຍາຍາມ ແກ້ໄຂບັນຫາດັ່ງກ່າວ ໂດຍອີງໃສ່ກົດຫມາຍ ວ່າດ້ວຍຢາເສບຕິດ ແລະ ຄຳສັ່ງເລກທີ 97 ຂອງລັດຖະບານ ວ່າດ້ວຍການແກ້ໄຂປະກົດການຫຍໍ້ທໍ້ ໃນສັງຄົມ, ໄດ້ມີຄຳສັ່ງ ຂອງ ນະຄອນຫລວງ ວ່າດ້ວຍການເພີ່ມທະວີແກ້ໄຂບັນຫາຢາເສບຕິດ ແລະ ຂໍ້ຕົກລົງ ວ່າດ້ວຍ ການສ້າງນະຄອນຫລວງວຽງຈັນ ສະຫງົບສຸກ ເພື່ອເປັນບ່ອນອີງ ໃຫ້ແກ່ ການຈັດຕັ້ງປະຕິບັດວຽກງານດັ່ງກ່າວ, ພວກເຮົາໄດ້ສຸມໃສ່ແກ້ໄຂບັນຫາແຕ່ລະເປົ້າຫມາຍ ແລະ ແກ້ໄຂຄະດີຢາເສບຕິດຫລາຍສົມຄວນ, ດັ່ງນັ້ນເພື່ອເຮັດໃຫ້ການຈັດຕັ້ງຜັນຂະຫຍາຍ 2 ວາລະແຫ່ງຊາດໃຫ້ປະກົດຜົນເປັນຈິງ ຂ ກຳລັງປ້ອງກັນຊາດ-ປ້ອງກັນຄວາມສະຫງົບ ຕ້ອງໄດ້ເອົາໃຈໃສ່ຍົກສູງບົດບາດຕະລຸມບອນ ແລະ ບຸກເຂົ້າໃສ່ການປະຕິບັດຫນ້າທີ່ ການເມືອງທີ່ພັກ-ລັດ, ປະເທດຊາດ ແລະ ປະຊາຊົນມອບຫມາຍໃຫ້ຢ່າງມີຜົນສຳເລັດ ທັງ ເປັນກຳລັງແຮງຕົ້ນຕໍທີ່ເຮັດໃຫ້ກຳລັງປະກອບອາວຸດປະຕິວັດຂອງພັກເຕີບໃຫ່ຍເຂັ້ມແຂງໄປ ເລື່ອຍໆ, ພ້ອມກັນຕັ້ງຫນ້າຮ່ຳຮຽນ ແລະ ປະຕິບັດຕາມມະຕິຄໍາສັ່ງສອນຂອງປະທານ ໄກສອນ ພົມວິຫານ ຕໍ່ຊາວຫນຸ່ມ ແລະ ຕໍ່ກຳລັງປະກອບອາວຸດ ເຊື່ອຫມັ້ນຕາຍໃຈ ແລະ ຈົງຮັກພັກດີຕໍ່ພັກປະຊາຊົນປະຕິວັດລາວ.
ໃນພິທີດັ່ງກ່າວ, ສູນກາງຊາວໜຸ່ມປະຊາຊົນ ປະຕິວັດລາວ ໄດ້ມອບເງິນຊ່ວຍເຫຼືອ ເພື່ອປະກອບສ່ວນເຂົ້າໃນການຈັດຕັ້ງຜັນຂະຫຍາຍ 2 ວາລະແຮງຊາດ ແກ່ກຳລັງປ້ອງ ກັນຊາດ-ປ້ອງກັນຄວາມສະຫງົບ ຈຳນວນ 20 ລ້ານກີບ ມອບໂດຍທ່ານ ອາລຸນໄຊ ສູນ ນະລາດ ກຳມະການສູນກາງພັກ, ເລຂາຄະນະບໍລິຫານງານຊາວຫນຸ່ມ ປະຊາຊົນປະຕິວັດ ລາວ, ຕ່າງໜ້າຮັບໂດຍທ່ານ ພົຈວ ຄຳສາຍ ຈັນທະວົງ ຄະນະພັກກະຊວງ ປກສ, ຮອງ ຫົວຫນ້າກົມໃຫຍ່ການເມືອງ ປກສ, ພົຕ ວໍລະສານ ວິລັດດາວົງ ກຳມະການປະຈຳພັກ ກະຊວງປ້ອງກັນປະເທດຮອງຫົວຫນ້າກົມໃຫຍ່ການເມືອງກອງທັບ


text:
(ສພຊ) ທ່ານ ນາງ ປານີ ຢາທໍ່ຕູ້ ປະທານສະພາແຫ່ງຊາດ ໄດ້ ຕ້ອນຮັບຜູ້ແທນສະພາປະຊາ ຊົນນະຄອນໂຮ່ຈິມິນ ສສ ຫວຽດ ນາມ ນຳໂດຍທ່ານ ນາງ ຫງວຽນ ທິ ກວຽດເຕີມ ຮອງເລຂາຄະ ນະພັກນະຄອນ ປະທານສະ ພາປະຊາຊົນໂຮ່ຈິມິນ ພ້ອມ ຄະນະເຂົ້າຢ້ຽມຂ່ຳນັບໃນຕອນແລງທີ 20 ມີນາ ນີ້ທີ່ຫ້ອງ ຮັບແຂກສະພາແຫ່ງຊາດ. ໃນໂອກາດດັ່ງກ່າວທ່ານ ປະທານສະພາແຫ່ງຊາດ ໄດ້ ກ່າວສະແດງຄວາມຕ້ອນຮັບ ແລະ ຕີລາຄາສູງຕໍ່ການມາ ຢ້ຽມຢາມ ສປປ ລາວ ໃນຄັ້ງນີ້ ເພື່ອເປັນການເພີ່ມທະວີສາຍ ພົວພັນ ແລະ ການຮ່ວມມືລະ ຫວ່າງສະພາແຫ່ງຊາດ ແຫ່ງ ສປປ ລາວ ແລະ ສະພາແຫ່ງ ຊາດ ແຫ່ງ ສສ ຫວຽດນາມ ໃນ ການຍົກສູງພາລະບົດບາດຂອງ ສະພາປະຊາຊົນຂັ້ນ ແຂວງ ແລະ ກົນໄກການປະ ສານງານລະຫວ່າງອຳນາດ ການປົກຄອງພາຍໃນທ້ອງຖິ່ນ ໃຫ້ມີປະສິດທິພາບຫຼາຍຍິ່ງຂຶ້ນ ທ່ານ ນາງ ຫງວຽນ ທິ ກວຽດ ເຕີມ ຕາງໜ້າຄະນະໄດ້ກ່າວ ສະແດງຄວາມຂອບໃຈຕໍ່ການ ຕ້ອນຮັບອັນອົບອຸ່ນໃນຄັ້ງນີ້ ພ້ອມທັງໄດ້ແຈ້ງໃຫ້ຮູ້ວ່າການ ເດີນທາງຢ້ຽມຢາມ ສປປ ລາວ ໃນຄັ້ງນີ້ ຈະໄດ້ພົບປະແລກ ປ່ຽນບົດຮຽນກັບສະພາປະຊາ ຊົນນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ ເພື່ອ ສ້າງຄວາມຮູ້ຄວາມເຂົ້າໃຈກ່ຽວກັບວຽກງານຂົງເຂດສະ ພາປະຊາຊົນຂັ້ນແຂວງ ໂດຍ ສະເພາະແມ່ນບົດຮຽນໃນການຕິດຕາມກວດກາຄຸ້ມຄອງ ຕົວເມືອງ, ການລົງທຶນ, ບົດ ຮຽນການຈັດຕັ້ງກອງປະຊຸມ ສະພາປະຊາຊົນຂັ້ນແຂວງ, ການເປັນຜູ້ແທນປະຊາຊົນ, ການເປັນເສນາທິການເຂັ້ມ ແຂງໃຫ້ແກ່ການນຳສະພາ ແຫ່ງຊາດ ແລະ ສະພາປະຊາ ຊົນຂັ້ນແຂວງ ແລະ ບັນຫາ ອື່ນໆ ທີ່ຕ່າງຝ່າຍມີຄວາມສົນ ໃຈນຳກັນ.
ປະທານສະພາແຫ່ງຊາດ ຕ້ອນຮັບຜູ້ແທນ ສະພານະຄອນໂຮ່ຈິມິນ
by tibeemtsadmin | ມ.ຖ. 26, 2018 | ຂ່າວກອງປະຊຸມ | 0 comments


text: CN + B ແມ່ນລະລາຍໃນນ້ ຳ 100% ແລະເປັນປຸfertilizerຍທີ່ລະລາຍໃນນ້ ຳ ທາດການຊຽມ. Boron ສາມາດສົ່ງເສີມການດູດຊຶມດ້ວຍທາດການຊຽມ. ໃນເວລາດຽວກັນ, ທາດແຄວຊຽມແລະ boron ໄດ້ຖືກເສີມ, ປະສິດທິພາບຂອງຝຸ່ນແມ່ນໄວແລະອັດຕາການນໍາໃຊ້ສູງຂື້ນ. ມັນເປັນປຸfertilizerຍທີ່ເປັນກາງ, ເໝາະ ສົມກັບດິນຫຼາກຫຼາຍຊະນິດ. ມັນສາມາດປັບປ່ຽນລະດັບ pH ຂອງດິນ, ປັບປຸງໂຄງສ້າງລວມຂອງດິນ, ຫຼຸດຜ່ອນການປົນເປື້ອນຂອງດິນ, ແລະຫຼຸດຜ່ອນມົນລະພິດໃນດິນ. ເມື່ອປູກພືດເສດຖະກິດ, ດອກໄມ້, ໝາກ ໄມ້, ຜັກແລະພືດອື່ນໆ, ຝຸ່ນສາມາດຍືດໄລຍະເວລາອອກດອກໄດ້, ສົ່ງເສີມການເຕີບໃຫຍ່ຂອງຮາກ, ລຳ ຕົ້ນແລະໃບປົກກະຕິ, ຮັບປະກັນສີສົດໃສຂອງ ໝາກ ໄມ້, ແລະເພີ່ມປະລິມານນ້ ຳ ຕານຂອງ ໝາກ ໄມ້ . ມັນສາມາດຍືດໄລຍະເວລາທີ່ເປັນປະໂຫຍດຂອງໃບແລະໄລຍະເວລາການເຕີບໃຫຍ່ຂອງພືດ, ແລະການລ່າຊ້າຂອງການປູກພືດ. ມັນສາມາດປັບປຸງຄວາມທົນທານຂອງການເກັບຮັກສາຂອງຫມາກໄມ້, ເພີ່ມເວລາໃນການເກັບຮັກສາຜັກແລະ ໝາກ ໄມ້ສົດ, ແລະທົນກັບການເກັບຮັກສາແລະການຂົນສົ່ງ.


text:
ໃນໄລຍະດໍາເນີນກອງປະຊຸມສະໄໝສາມັນເທື່ອທີ 2 ຂອງສະພາແຫ່ງຊາດ ຊຸດທີ IX, ທ່ານ ລິນຄໍາ ດວງສະຫວັນ ປະທານກໍາມາທິການເສດຖະກິດ ເຕັກໂນໂລຊີ ແລະ ສິ່ງແວດລ້ອມ (ກສຕສ) ໄດ້ໃຫ້ສໍາພາດໃນວັນທີ 2 ພະຈິກກຜ່ານມາ ກ່ຽວກັບການຈັດຕັ້ງປະຕິບັດຜົນງານອັນພົ້ນເດັ່ນ ໃນຂົງເຂດ ຂອງ ກສຕສ ນັບແຕ່ກອງປະຊຸມຄັ້ງປະຖົມມະລືກ ຈົນເຖິງປັດຈຸບັນ ວ່າ: ກສຕສ ມີພາລະບົດບາດເປັນເສນາທິການ ໃຫ້ແກ່ ສະພາແຫ່ງຊາດ ແລະ ຄະນະປະຈຳສະພາແຫ່ງຊາດ ໃນການສ້າງ, ປັບປຸງກົດໝາຍ, ນິຕິກຳໃຕ້ກົດໝາຍ, ການຄົ້ນຄວ້າບັນຫາສຳຄັນພື້ນຖານຂອງປະເທດຊາດ, ຕິດຕາມກວດກາ ການຈັດຕັ້ງປະຕິບັດລັດຖະທຳມະນູນ, ກົດໝາຍ, ມະຕິຂອງສະພາແຫ່ງຊາດ, ແຜນພັດທະນາເສດຖະກິດ-ສັງຄົມ, ແຜນງົບປະມານແຫ່ງລັດ; ຄົ້ນຄວ້າປະກອບຄຳເຫັນກ່ຽວກັບການໃຫ້ສັດຕະຍາບັນແກ່ສົນທິສັນຍາ ແລະ ສັນຍາສາກົນ ທີ່ ສປປລາວ ເປັນພາຄີ ແລະ ຄຳສະເໜີຂອງປະຊາຊົນ ໃນຂົງເຂດກະສິກຳ ແລະ ປ່າໄມ້, ໂຍທາທິການ ແລະ ຂົນສົ່ງ, ອຸດສາຫະກຳ ແລະ ການຄ້າ, ເຕັກໂນໂລຊີ ແລະ ການສື່ສານ, ພະລັງງານ ແລະ ບໍ່ແຮ່, ຊັບພະຍາກອນທຳມະຊາດ ແລະ ສິ່ງແວດລ້ອມ ແລະ ເຂດເສດຖະກິດພິເສດ ທີ່ຢູ່ໃນຄວາມຮັບຜິດຊອບຂອງຕົນ ຫລື ຕາມການມອບໝາຍ ຂອງຄະນະປະຈຳສະພາ ແຫ່ງຊາດ.
ກສຕສ ໄດ້ຕັ້ງໜ້າໃນການເຄື່ອນໄຫວວຽກງານ ຕາມ 3 ພາລະບົດບາດຄື:
ຜົນສໍາເລັດດ້ານນິຕິບັນຍັດ ໄດ້ເປັນເຈົ້າການປະສານສົມທົບກັບພາກສ່ວນກ່ຽວຂ້ອງ ແລະ ເຂົ້າຮ່ວມແຕ່ຫົວທີ ໃນການຄົ້ນຄວ້າ, ກວດກາເນື້ອໃນຮອບດ້ານ ໃຫ້ຄົບຖ້ວນ, ຈະແຈ້ງ ແລະ ຮັດກຸມ ກ່ອນນໍາເຂົ້າພິຈາລະນາໃນ ກອງປະຊຸມສະພາແຫ່ງຊາດ ມີດັ່ງນີ້:
1) ສ້າງ ແລະ ປັບປຸງກົດໝາຍ: ເປັນເຈົ້າການເຂົ້າຮ່ວມຄົ້ນຄວ້າ, ກວດກາເນື້ອໃນຮອບດ້ານ ຂອງຮ່າງກົດ ໝາຍ ທີ່ກໍາມາທິການຮັບຜິດຊອບ ຈໍານວນ 3 ສະບັບ ຄື: ກົດໝາຍວ່າດ້ວຍຍານພາຫະນະທາງບົກ (ສ້າງໃໝ່), ກົດໝາຍວ່າດ້ວຍເຕັກໂນໂລຊີລະດັບສູງ (ສ້າງໃໝ່) ແລະ ກົດໝາຍວ່າດ້ວຍຄົມມະນາຄົມ (ສະບັບປັບປຸງ) ເຊິ່ງສາມາດບັນລຸຕາມແຜນການວາງໄວ້ ແລະ ໄດ້ເຂົ້າຮ່ວມກອງປະຊຸມ ໃນການສ້າງ ແລະ ປັບປຸງກົດໝາຍ ໃນຂົງເຂດແຜນການ ແລະ ການເງິນ ຈໍານວນ 4 ສະບັບ ຄື: ກົດໝາຍວ່າດ້ວຍການຄຸ້ມຄອງສ່ວຍສາອາກອນ, ກົດໝາຍ ວ່າດ້ວຍອາກອນມູນຄ່າເພີ່ມ, ກົດໝາຍວ່າດ້ວຍອາກອນລາຍໄດ້ ແລະ ກົດໝາຍວ່າດ້ວຍອາກອນຊົມໃຊ້.
2) ນິຕິກໍາໃຕ້ກົດໝາຍ: ໄດ້ສໍາເລັດ ຈໍານວນ 14 ສະບັບ ເປັນຕົ້ນ: ລັດຖະບັນຍັດ ຂອງປະທານປະເທດ ສະບັບເລກທີ 003/ປປທ, ປີ 2012 ວ່າດ້ວຍຄ່າທໍານຽມ ແລະ ຄ່າບໍລິການ; ຄົ້ນຄວ້າ, ປັບປຸງ ຮ່າງມະຕິ ຂອງຄະນະປະຈໍາສະພາແຫ່ງຊາດ ວ່າດ້ວຍການພິຈາລະນາໂຄງການສໍາປະທານພັດທະນາ ໄຟຟ້າ, ບໍ່ແຮ່ ແລະ ໂຄງລ່າງພື້ນຖານ; ອອກລະບຽບການ ວ່າດ້ວຍການເຄື່ອນໄຫວວຽກງານຂອງພະນັກງານ-ລັດຖະກອນ ຂອງ ກສຕສ; ປັບປຸງຮ່າງ ມະຕິ ຂອງຄະນະປະຈຳສະພາແຫ່ງຊາດ ວ່າດ້ວຍການຈັດຕັ້ງ ແລະ ການເຄື່ອນໄຫວ ຂອງ ກສຕສ; ປັບປຸງຮ່າງ ຂໍ້ຕົກລົງ ຂອງຄະນະເລຂາທິການສະພາແຫ່ງຊາດ ວ່າດ້ວຍການຈັດຕັ້ງ ແລະ ການເຄື່ອນໄຫວ ຂອງ 3 ກົມ ທີ່ຂຶ້ນກັບກໍາມາທິການ ຄື: ກົມເສດຖະກິດການຜະລິດ, ກົມເສດຖະກິດການບໍລິການ ແລະ ກົມຊັບພະຍາກອນທໍາມະຊາດ ແລະ ສິ່ງແວດລ້ອມ; ສໍາເລັດສ້າງແຜນດໍາເນີນງານການເຄື່ອນໄຫວວຽກງານ 5 ປີ (2021-2025) ຂອງກໍາມາທິການ ສະພາແຫ່ງຊາດ ຊຸດທີ IX ແລະ ຮ່າງຂໍ້ຕົກລົງຮ່ວມ ວ່າດ້ວຍການປະສານງານ ລະຫວ່າງ ກສຕສ ສະພາແຫ່ງຊາດ ກັບ 6 ຂະແໜງການທີ່ຕິດພັນ ກສຕສ.
ຜົນສໍາເລັດດ້ານການຕົກລົງບັນຫາສໍາຄັນພື້ນຖານຂອງປະເທດຊາດ ກໍາມາທິການ ໄດ້ຍົກສູງພາລະບົດບາດ ດ້ານການຕົກລົງບັນຫາສໍາຄັນພື້ນຖານຂອງປະເທດຊາດ ດ້ວຍການປະສານສົມທົບກັບພາກສ່ວນກ່ຽວຂ້ອງ ໃນການເຂົ້າຮ່ວມ, ຄົ້ນຄວ້າ ແລະ ປະກອບຄໍາເຫັນໃສ່ ບັນຫາທີ່ຕິດພັນກັບພາລະບົດບາດຂອງຕົນ ໃຫ້ມີເນື້ອໃນລະອຽດ ຄົບຖ້ວນ, ຈະແຈ້ງ ກ່ອນນໍາເຂົ້າຜ່ານ ກອງປະຊຸມສະພາແຫ່ງຊາດ ແລະ ກອງປະຊຸມຄະນະປະຈໍາສະພາແຫ່ງຊາດ, ໃນນີ້, ຄົ້ນຄວ້າແຜນພັດທະນາເສດຖະກິດ-ສັງຄົມ ໃນກອງປະຊຸມຄັ້ງປະຖົມມະລືກ, ກອງປະຊຸມສະໄໝວິສາມັນເທື່ອທີ 1 ຂອງສະພາແຫ່ງຊາດ ຊຸດທີ IX ແລະ ຄົ້ນຄວ້າຕົກລົງບັນຫາສໍາຄັນພື້ນຖານຂອງປະເທດຊາດ ທີ່ລັດຖະບານ ສະເໜີ ສະພາແຫ່ງຊາດ ພິຈາລະນາ ມີທັງໝົດ 29 ເລື່ອງ (ສໍາເລັດ 15 ເລື່ອງ ແລະ ສືບຕໍ່ຄົ້ນຄວ້າ 14 ເລື່ອງ). ໂດຍລວມແລ້ວ ບັນຫາສ່ວນໃຫຍ່ ແມ່ນຕິດພັນກັບ ການສະເໜີ ຂໍຍົກເວັ້ນບາງມາດຕາຂອງກົດໝາຍ ແລະ ການຫັນປ່ຽນທີ່ດິນປ່າໄມ້ທໍາມະຊາດ ໄປເປັນທີ່ດິນປະເພດອື່ນ ຂອງໂຄງການພັດທະນາ ໄຟຟ້າ, ແຮ່ທາດ ແລະ ອື່ນໆ.
ຜົນສໍາເລັດດ້ານການຕິດຕາມກວດກາ ກໍາມາທິການ ແລະ ກໍາມະການສັງກັດກໍາມາທິການ ໄດ້ເອົາໃຈໃສ່ປະຕິບັດພາລະບົດບາດ ດ້ານການຕິດຕາມກວດກາ ຕາມມະຕິ ຂອງກອງປະຊຸມສະພາແຫ່ງຊາດ, ມະຕິ ຂອງຄະນະປະຈໍາສະພາແຫ່ງຊາດ ແລະ ແຜນການເຄື່ອນໄຫວ ຕາມພາລະບົດບາດຂອງຕົນ ໃນການຈັດຕັ້ງປະຕິບັດແຜນພັດທະນາເສດຖະກິດ-ສັງຄົມ, ແຜນງົບປະມານແຫ່ງລັດ, ລັດຖະທໍາມະນູນ, ກົດໝາຍ ແລະ ນິຕິກໍາໃຕ້ກົດໝາຍ, ຜົນກະທົບຕໍ່ສິ່ງແວດລ້ອມ ສັງຄົມ ແລະ ທໍາມະຊາດ, ການອອກບິນເກັບເງິນຄ່າໄຟຟ້າທີ່ບໍ່ຖືກຕ້ອງກັບການຊົມໃຊ້ຕົວຈິງ ແລະ ຕິດຕາມກວດກາກ່ຽວກັບການຈັດຕັ້ງປະຕິບັດ ຄໍາສັ່ງ ເລກທີ 15/ນຍ ວ່າດ້ວຍມາດຕະການສະກັດກັ້ນຄວບຄຸມ ແລະ ກຽມຄວາມພ້ອມຮອບດ້ານ ເພື່ອຕ້ານພະຍາດໂຄວິດ-19 ລວມທັງໝົດ 9 ຄັ້ງ ດ້ວຍຮູບແບບວີດີໂອທາງໄກ ແລະ ການລົງເຄື່ອນໄຫວວຽກງານຕົວຈິງ.
ນອກຈາກ 3 ພາລະບົດບາດທີ່ກ່າວມານັ້ນ ກສຕສ ຍັງໄດ້ເປັນເຈົ້າການ ຄົ້ນຄວ້າ ຄໍາຮ້ອງຂໍຄວາມເປັນທໍາຂອງປະຊາຊົນ ແລະ ຜູ້ປະກອບການ ເພື່ອລາຍງານຕໍ່ຄະນະປະຈໍາສະພາແຫ່ງຊາດ ໃຫ້ທິດຊີ້ນໍາ ແລະ ອອກໜັງສືທາງລັດຖະການ ໄປຍັງພາກສ່ວນທີ່ກ່ຽວຂ້ອງ ໃຫ້ສອດຄ່ອງ, ຖືກຕ້ອງ ຕາມກົດໝາຍ ແລະ ລະບຽບການ ເຊິ່ງມີທັງໝົດ 65 ສະບັບ, ໃນນັ້ນ ຄົ້ນຄວ້າສໍາເລັດ 54 ສະບັບ ເທົ່າກັບ 83,08% ແລະ ສືບຕໍ່ຄົ້ນຄວ້າ 11 ສະບັບ ເທົ່າກັບ 16,92%. ບັນຫາທີ່ພົ້ນເດັ່ນ ແມ່ນການຮ້ອງຂໍຄວາມເປັນທໍາກ່ຽວກັບການຈັດຕັ້ງປະຕິບັດນະໂຍບາຍການຊົດເຊີຍເນື້ອທີ່ດິນປຸກສ້າງ, ດິນສວນ, ດິນນາ ຈາກບັນຫາຜົນກະທົບຈາກໂຄງການພັດທະນາຕ່າງໆ.
ຜ່ານການຈັດຕັ້ງປະຕິບັດວຽກງານ 3 ພາລະບົດບາດ ເຫັນວ່າ ກສຕສ ຍັງສາມາດຕີລາຄາລວມ ດ້ານຂໍ້ສະດວກ, ຂໍ້ຫຍຸ້ງຍາກ ແລະ ທິດທາງແກ້ໄຂ ດັ່ງນີ້:
ຂໍ້ສະດວກ ຍ້ອນໄດ້ຮັບການເອົາໃຈໃສ່ ຊີ້ນຳ-ນໍາພາ ຢ່າງໃກ້ສິດ ຂອງຄະນະພັກ, ຄະນະປະຈຳສະພາແຫ່ງຊາດ ຢ່າງເປັນປົກກະຕິ, ກຳມາທິການ ມີລະບົບການຈັດຕັ້ງ, ມີແບບແຜນວິທີການເຮັດວຽກ, ມີການແບ່ງງານແບ່ງຄວາມຮັບຜິດຊອບ ຢ່າງຈະແຈ້ງ, ພະນັກງານສ່ວນຫລາຍ ມີຄວາມຮູ້ຄວາມສາມາດ, ມີບົດຮຽນ ແລະ ປະສົບການໃນວຽກງານດີພໍສົມຄວນ ບວກໃສ່ຄວາມເປັນເຈົ້າການສູ້ຊົນ, ມີຄວາມກະຕື້ລືລົ້ນ, ບຸກບືນ ແລະ ມີຄວາມຮັບຜິດຊອບສູງ ຕໍ່ໜ້າທີ່ວຽກງານທີ່ຮັບຜິດຊອບ; ມີການຮ່ວມມື ປະສານສົມທົບຢ່າງແໜ້ນແຟ້ນ ກັບບັນດາກຳມາທິການຕ່າງໆ ຂອງສະພາແຫ່ງຊາດ, ສະພາປະຊາຊົນແຂວງ ແລະ ນະຄອນຫລວງ, ຂະແໜງການທີ່ກ່ຽວຂ້ອງ ຢູ່ຂັ້ນສູນກາງ ແລະ ຂັ້ນທ້ອງຖິ່ນ; ໄດ້ຕັ້ງໜ້າເຄື່ອນໄຫວວຽກງານ ແລະ ເປັນເຈົ້າການໃນການປະສານສົມທົບ ກັບບັນດາກໍາມາທິການທີ່ກ່ຽວຂ້ອງ, ສະພາປະຊາຊົນຂັ້ນແຂວງ ແລະ ນະຄອນຫລວງ, ບັນດາຂະແໜງການສູນກາງ ແລະ ທ້ອງຖິ່ນຕາມພາລະບົດບາດຂອງຕົນ ສາມາດປະຕິບັດໄດ້ ແລະ ຮັບຜົນສໍາເລັດເປັນສ່ວນໃຫຍ່; ການຈັດຕັ້ງປະຕິບັດວຽກງານຂອງພະນັກງານ-ລັດຖະກອນ ພາຍໃນກໍາມາທິການ ໃນຖານະເປັນເສນາທິການຮອບດ້ານ ແມ່ນສາມາດເຮັດສຳເລັດໜ້າທີ່ ຕາມພາລະບົດບາດ ແລະ ຕາມການມອບໝາຍ.
ຂໍ້ຫຍຸ້ງຍາກ ແລະ ຂໍ້ຄົງຄ້າງ ຄຽງຄູ່ກັບຂໍ້ສະດວກ ກໍຍັງມີຂໍ້ຫຍຸ້ງຍາກ ແລະ ຂໍ້ຄົງຄ້າງຈຳນວນໜຶ່ງ ເຊິ່ງຈະຕ້ອງໄດ້ສືບຕໍ່ເອົາໃຈໃສ່ແກ້ໄຂ ຄື: ການເຄື່ອນໄຫວພົບປະຜູ້ມີສິດເລືອກຕັ້ງ ແລະ ການເຜີຍແຜ່ຜົນສຳເລັດກອງປະຊຸມຄັ້ງປະຖົມມະລືກ ແລະ ກອງປະຊຸມສະໄໝວິສາມັນເທື່ອທີ 1 ຂອງສະພາແຫ່ງຊາດ ຍັງຊັກຊ້າ; ການຄົ້ນຄວ້າ ບັນຫາສຳຄັນພື້ນຖານຂອງຊາດ ແລະ ການຄົ້ນຄວ້າຄຳຮ້ອງຂໍຄວາມເປັນທຳຂອງປະຊາຊົນ ຈຳນວນໜຶ່ງ ຍັງຊັກຊ້າ ແລະ ແກ່ຍາວເວລາ ຍ້ອນເອກະສານບໍ່ຄົບຖ້ວນ ແລະ ຕິດພັນກັບຫລາຍພາກສ່ວນ; ຂອດປະສານງານ ລະຫວ່າງ ສະພາແຫ່ງຊາດ, ສະພາປະຊາຊົນຂັ້ນແຂວງ ແລະ ຂະແໜງການທີ່ກ່ຽວຂ້ອງ ຢູ່ຂັ້ນສູນກາງ ແລະ ຂັ້ນທ້ອງຖິ່ນ ຍັງບໍ່ທັນຈະແຈ້ງ ແລະ ກົມກຽວກັນ.
ທິດທາງການແກ້ໄຂໃນຕໍ່ໜ້າ ຕ້ອງມີການນຳພາຢ່າງລວມສູນ, ມີກົນໄກແບບແຜນວິທີເຮັດວຽກທີ່ດີ ຖືເອົາມະຕິ, ທິດຊີ້ນຳຈາກຄະນະພັກ, ຄະນະນຳຂອງສະພາແຫ່ງຊາດ, ສະພາປະຊາຊົນຂັ້ນແຂວງ ເປັນບ່ອນອີງໃນການຈັດຕັ້ງປະຕິບັດໜ້າທີ່ວຽກງານຂອງກຳມາທິການ ແລະ ກໍາມະການ ຢ່າງເຂັ້ມງວດ; ຖືເອົາແຜນການ, ແຜນດຳເນີນງານຂອງກໍາມາທິການ ຫັນເປັນກິດຈະກໍາ, ໜ້າວຽກລະອຽດ ມີຈຸດສຸມຕົ້ນຕໍ ເພື່ອຮັບປະກັນເຮັດສຳເລັດໜ້າທີ່ຂອງກຳມາທິການ; ມີການພົວພັນປະສານງານ ແລະ ປະສານສົມທົບ ກັບພາກສ່ວນທີ່ກ່ຽວຂ້ອງໃນການເຄື່ອນໄຫວວຽກງານຢ່າງເປັນປະຈຳ, ກໍາແໜ້ນວຽກງານຂອງຂະແໜງການທີ່ຕົນພົວພັນນໍາ, ພິຈາລະນາບັນຫາຕ່າງໆ ຕາມຫລັກການລວມສູນປະຊາທິປະໄຕ, ຕົກລົງບັນຫາເປັນໝູ່ຄະນະ; ເຄື່ອນໄຫວ ຕິດຕາມ ກວດກາ ຕົວຈິງ ຢູ່ທ້ອງຖິ່ນ ແລະ ບັນດາໂຄງການຂະໜາດໃຫຍ່ ທີ່ກ່ຽວຂ້ອງກັບວຽກງານໃນຂອບເຂດຄວາມຮັບຜິດຊອບຂອງຕົນ; ມີກອງປະຊຸມແລກປ່ຽນບົດຮຽນ ໃຫ້ແກ່ກຳມະການຂອງກຳມາທິການ ແລະ ຍົກລະດັບຄວາມຮູ້ ຄວາມສາມາດ ໃຫ້ແກ່ພະນັກງານວິຊາການ ດ້ວຍການເຝິກອົບຮົມ.
ທິດທາງ, ໜ້າທີ່ລວມ ແລະ ຄາດໝາຍສູ້ຊົນລວມໃນຕໍ່ໜ້າ ເພື່ອຮັບປະກັນໃຫ້ແກ່ການເຄື່ອນໄຫວວຽກງານ ຂອງ ກສຕສ ຕາມພາລະບົດບາດ, ສິດ ແລະ ໜ້າທີ່ ທີ່ໄດ້ກໍານົດໄວ້ ໃຫ້ມີປະສິດທິພາບ, ປະສິດທິຜົນສູງ ແລະ ກໍານົດທິດທາງແຜນການຈຸດສຸມໃນແຕ່ລະດ້ານ ດັ່ງນີ້:
ການປະຕິບັດພາລະບົດບາດດ້ານນິຕິບັນຍັດ ຍົກສູງຄວາມເປັນເຈົ້າການ ໃນການປະສານສົມທົບກັບກຳມາທິການອື່ນ ຂອງສະພາແຫ່ງຊາດ ແລະ ພາກສ່ວນຮັບຜິດຊອບສ້າງ ແລະ ປັບປຸງກົດໝາຍທີ່ກ່ຽວຂ້ອງ ພ້ອມທັງເຂົ້າຮ່ວມແຕ່ຫົວທີໃນການຄົ້ນຄວ້າ, ການກວດກາ ແລະ ປັບປຸງ ຮ່າງກົດໝາຍ ໃຫ້ມີເນື້ອໃນຄົບຖ້ວນ, ຈະແຈ້ງ, ຮັດກຸມ, ສອດຄ່ອງກັບ ແນວທາງນະໂຍບາຍ ຂອງພັກ ກ່ອນຈະນຳເຂົ້າພິຈາລະນາ ໃນກອງປະຊຸມສະໄໝສາມັນເທື່ອທີ 3 ແລະ ເທື່ອທີ 4 ຂອງສະພາແຫ່ງຊາດ ຊຸດທີ IX ຮັບປະກັນໃຫ້ກົດໝາຍ ທີ່ໄດ້ຮັບຮອງ ແລະ ປະກາດໃຊ້ແລ້ວນັ້ນ ຮັບໃຊ້ຜົນປະໂຫຍດລວມຂອງຊາດ, ຂອງປະຊາຊົນ ແລະ ຕອບສະໜອງໄດ້ກັບຄວາມຮຽກຮ້ອງຕ້ອງການໃນການຂະຫຍາຍຕົວທາງດ້ານເສດຖະກິດ-ສັງຄົມ ຂອງປະເທດເຮົາ ໃນແຕ່ລະໄລຍະ.
ສຸມໃສ່ຊຸກຍູ້ ການສ້າງ ແລະ ປັບປຸງ ກົດໝາຍຂົງເຂດເສດຖະກິດ ໃຫ້ສໍາເລັດ ຈໍານວນ 11 ສະບັບ, ໃນນັ້ນ ກົດໝາຍສ້າງໃໝ່ 2 ສະບັບຄື: 1. ກົດໝາຍວ່າດ້ວຍທາງນໍ້າ; 2.ກົດໝາຍ ວ່າດ້ວຍຄວາມປອດໄພຂອງເຂື່ອນ; ແລະ ກົດໝາຍປັບປຸງ 9 ສະບັບຄື: 1. ກົດໝາຍວ່າດ້ວຍສັດນໍ້າ ແລະ ສັດປ່າ; 2. ກົດໝາຍວ່າດ້ວຍວິສາຫະກິດ; 3. ກົດໝາຍ ວ່າດ້ວຍວິສາຫະກິດຂະໜາດນ້ອຍ ແລະ ກາງ; 4. ກົດໝາຍວ່າດ້ວຍການປະມົງ; 5. ກົດໝາຍ ວ່າດ້ວຍທຸລະກໍາທາງເອເລັກໂຕຣນິກ; 6. ກົດໝາຍວ່າດ້ວຍໄຟຟ້າ; 7. ກົດໝາຍວ່າດ້ວຍແຮ່ທາດ; 8. ກົດໝາຍ ວ່າດ້ວຍການປົກປັກຮັກສາສິ່ງແວດລ້ອມ ແລະ 9. ກົດໝາຍວ່າດ້ວຍນໍ້າ ແລະ ຊັບພະຍາກອນນໍ້າ.
ການປະຕິບັດພາລະບົດບາດດ້ານການຕົກລົງບັນຫາສຳຄັນພື້ນຖານຂອງປະເທດຊາດ ຍົກສູງພາລະບົດບາດຂອງກຳມາທິການ ໃນການເປັນເສນາທິການໃຫ້ແກ່ສະພາແຫ່ງຊາດ ແລະ ຄະນະປະຈຳສະພາແຫ່ງຊາດ ໃນການຄົ້ນຄວ້າພິຈາລະນາຕົກລົງບັນຫາສຳຄັນພື້ນຖານຂອງປະເທດຊາດ ຮັບປະກັນໃຫ້ແກ່ການຕົກລົງບັນຫາຕ່າງໆ ໃຫ້ມີຄວາມຖືກຕ້ອງສອດຄ່ອງຕາມກົດໝາຍ, ນຳເອົາຜົນປະໂຫຍດສູງສຸດ ມາສູ່ປະເທດຊາດ ແລະ ປະຊາຊົນບັນດາເຜົ່າ; ປະສານສົມທົບກັບພາກສ່ວນກ່ຽວຂ້ອງ ຄົ້ນຄວ້າແຜນພັດທະນາເສດຖະກິດ-ສັງຄົມແຫ່ງຊາດ ແລະ ແຜນງົບປະມານແຫ່ງລັດ ປະຈຳປີ 2022; ຄົ້ນຄວ້າບັນຫາສຳຄັນພື້ນຖານຂອງຊາດ ທີ່ຕິດພັນກັບຂົງເຂດຄວາມຮັບຜິດຊອບຂອງກຳມາທິການ ຕາມການສະເໜີຂອງລັດຖະບານ ສູ້ຊົນໃຫ້ໄດ້ຢ່າງໜ້ອຍ 80%.
ການປະຕິບັດພາລະບົດບາດດ້ານການຕິດຕາມກວດກາ ສືບຕໍ່ປະຕິບັດພາລະບົດບາດຕິດຕາມກວດກາ ຂອງກຳມາທິການ ໃນການຈັດຕັ້ງປະຕິບັດລັດຖະທຳມະນູນ, ກົດໝາຍ, ນິຕິກຳໃຕ້ກົດໝາຍ, ແຜນພັດທະນາເສດຖະກິດ-ສັງຄົມ ແລະ ມະຕິຂອງກອງປະຊຸມສະພາແຫ່ງຊາດ ໂດຍສຸມໃສ່ບັນຫາທີ່ເຄັ່ງຮ້ອນ ແລະ ຮີບດ່ວນ ທີ່ປະຊາຊົນ, ສັງຄົມ ໃຫ້ຄວາມສົນໃຈຫລາຍ ແລະ ມີຜົນກະທົບຕໍ່ເສດຖະກິດ ສັງຄົມ ແລະ ສິ່ງແວດລ້ອມ ໃຫ້ໄດ້ຢ່າງໜ້ອຍ 85% ເປັນຕົ້ນ: ການຈັດຕັ້ງປະຕິບັດ ມະຕິກອງປະຊຸມສະພາແຫ່ງຊາດຂອງພາກສ່ວນທີ່ກ່ຽວຂ້ອງ; ການຄຸ້ມຄອງ ແລະ ນຳໃຊ້ຊັບພະຍາກອນທຳມະຊາດ ເປັນຕົ້ນ: ການຟື້ນຟູ ແລະ ຂະຫຍາຍເນື້ອທີ່ປ່າໄມ້, ການຄຸ້ມຄອງ ນໍາໃຊ້ທີ່ດິນ, ການສໍາຫລວດຈັດສັນທີ່ດິນ ແລະ ຂຶ້ນທະບຽນ ອອກໃບຕາດິນ; ການຈັດຕັ້ງປະຕິບັດ ການພັດທະນາພື້ນຖານໂຄງລ່າງຂະໜາດໃຫຍ່ ເພື່ອເຊື່ອມຈອດພາກພື້ນ ໂດຍສະເພາະເສັ້ນທາງເຊື່ອມຈອດກັບແລວທາງລົດໄຟ ລາວ-ຈີນ; ການຈັດຕັ້ງງປະຕິບັດກົດໝາຍ ແລະ ແຜນພັດທະນາເສດຖະກິດ-ສັງຄົມ ຕິດພັນການສົ່ງເສີມການຜະລິດພາຍໃນ ເພື່ອທົດແທນການຜະລິດສິນຄ້າກະສິກໍາ.
ການແກ້ໄຂຄຳຮ້ອງຂໍຄວາມເປັນທຳ ສືບຕໍ່ຄົ້ນຄວ້າຄໍາຮ້ອງຂໍຄວາມເປັນທໍາຂອງປະຊາຊົນ ທີ່ຍັງຄ້າງ ໃຫ້ສໍາເລັດ ແລະ ສູ້ຊົນຄົ້ນຄວ້າແກ້ໄຂຄຳຮ້ອງຂໍຄວາມເປັນທຳ ຂອງປະຊາຊົນ ໃຫ້ຖືກຕ້ອງຕາມກົດໝາຍ ແລະ ລະບຽບການທີ່ກ່ຽວຂ້ອງຢ່າງເຂັ້ມງວດ ໂດຍໃຫ້ສາມາດແກ້ໄຂໄດ້ຢ່າງໜ້ອຍ 80% ຂອງຈໍານວນເອກະສານຄໍາຮ້ອງຂໍຄວາມເປັນທໍາ ທີ່ສົ່ງເຂົ້າມາກຳມາທິການ ແລະ ກຳມະການຂອງກຳມາທິການ ພ້ອມທັງຕິດຕາມກວດກາຜົນ ຂອງການແກ້ໄຂບັນຫາດັ່ງກ່າວ.
ວຽກງານສ້າງຄວາມເຂັ້ມແຂງ ເພື່ອຮັບປະກັນການເຄື່ອນໄຫວປະຕິບັດພາລະບົດບາດຂອງກຳມາທິການ ໃຫ້ໄດ້ຢ່າງມີປະສິດທິພາບ ແລະ ປະສິດທິຜົນສູງນັ້ນ, ກໍາມາທິການ ຕ້ອງເປັນເຈົ້າການປະສານສົມທົບກັບພາກສ່ວນກ່ຽວຂ້ອງຢ່າງແຂງແຮງ ເພື່ອບໍາລຸງສ້າງ, ຍົກລະດັບຄວາມຮູ້, ຄວາມສາມາດສະເພາະດ້ານ ໃຫ້ແກ່ສະມາຊິກສະພາແຫ່ງຊາດທີ່ເປັນກຳມະການ ຂອງກຳມາທິການ ແລະ ພະນັກງານວິຊາການ ທີ່ເປັນເສນາທິການຊ່ວຍວຽກຂອງກຳມາທິການ ທັງຢູ່ ສູນກາງ ແລະ ທ້ອງຖິ່ນ ໃຫ້ສາມາດເຮັດສໍາເລັດໜ້າທີ່ການເມືອງ ກໍຄືຄວາມຮຽກຮ້ອງຕ້ອງການຂອງສັງຄົມ ໃນໄລຍະໃໝ່ ໃຫ້ໄດ້ຢ່າງໜ້ອຍ 90%.
ວຽກງານການຕ່າງປະເທດ ສືບຕໍ່ເອົາໃຈໃສ່ເຂົ້າຮ່ວມ ແລະ ເຄື່ອນໄຫວວຽກງານການຕ່າງປະເທດ ຂອງສະພາແຫ່ງຊາດ, ປະກອບສ່ວນຢ່າງຕັ້ງໜ້າ ໃນການເພີ່ມທະວີການພົວພັນຮ່ວມມື ກັບບັນດາປະເທດເພື່ອນມິດ ແລະ ອົງການຈັດຕັ້ງຂອງຕ່າງປະເທດໃນພາກພື້ນ ແລະ ສາກົນ ຕາມແນວທາງການຕ່າງປະເທດຂອງພັກ ກໍຄືທິດທາງລວມຂອງສະພາແຫ່ງຊາດ ໃຫ້ໄດ້ 90% ຕາມວິຖີຊິວິດໃໝ່.
ຮຽບຮຽງໂດຍ: ນາງ ສຸມົນທາ ງາໄຊ


text:
ກອງປະຊຸມໃຫຍ່ຜູ້ແທນທົ່ວປະເທດ ຄັ້ງທີ XI ຂອງພັກ ປະຊາຊົນປະຕິວັດລາວ
ໃນວັນທີ 13 ຫາ 15 ມັງກອນ 2021ທີ່ຫໍປະຊຸມແຫ່ງຊາດ ນະຄອນຫລວງວຽງຈັນ ກອງປະຊຸມໃຫຍ່ຜູ້ແທນທົ່ວປະເທດຄັ້ງທີ XI ຂອງພັກປະຊາຊົນປະຕິວັດລາວໄດ້ໄຂຂື້ນຢ່າງສະຫງ່າຜ່າເຜີຍພາຍໃຕ້ການເປັນປະທານກອງປະຊຸມໂດຍສະຫາຍ ບຸນຍັງ ວໍລະຈິດ ເລຂາທິການໃຫຍ່ພັກປະຊາຊົນປະຕິວັດລາວ, ປະທານປະເທດ ເຂົ້າຮ່ວມມີ:
ບັນດາກຳມະການກົມການເມືອງສູນກາງພັກ, ເລຂາທິການສູນກາງພັກສະໄໝທີ X, ອາດີດປະທານພັກ, ອາດີດເລຂາທິການໃຫຍ່, ບັນດາສະຫາຍທີ່ປຶກສາສູນກາງພັກ, ປະທານສະຫະພັນນັກຮົບເກົ່າແຫ່ງຊາດ, ບັນດາສະຫາຍຫົວໜ້າອົງການຈັດຕັ້ງມະຫາຊົນຂັ້ນສູນກາງ ແລະ ຕົວແທນວີລະຊົນແຫ່ງຊາດ.
ໃນພິທີກອງປະຊຸມໃຫຍ່ ສະຫາຍ ບຸນຍັງ ວໍລະຈິດ ເລຂາທິການໃຫຍ່ໄດ້ກ່າວສຸນທອນພົດໄຂກອງປະຊູມໃຫຍ່ ແລະ ສືບຕໍ່ສະເໜີຮ່າງລາຍງານການເມືອງຂອງຄະນະບໍລິຫານງານສູນກາງພັກ ສະໄໝທີ X ຕໍ່ກອງປະຊູມໃຫຍ່ຄັ້ງທີ XI; ຫຼັງຈາກນັ້ນ ສະຫາຍ ທອງລຸນ ສີສຸລິດ ນາຍົກລັດຖະມົນຕີແຫ່ງສປປລາວ ສະເໜີຮ່າງແຜນພັດທະນາເສດຖະກິດ-ສັງຄົມແຫ່ງຊາດ 05 ປີຄັ້ງທີ IX (2021-2025); ສະຫາຍ ບຸນທອງ ຈິດມະນີ ປະທານກວດກາພັກ ສະເໜີລາຍງານການປັບປຸງກົດລະບຽບຂອງພັກ ຕໍ່ກອງປະຊູມໃຫຍ່ຄັ້ງທີ XI ແລະ ມີວາລະການປະກອບຄຳເຫັນຕໍ່ກອງປະຊູມໃຫຍ່ຄັ້ງທີ XI ໃນ 12 ຫົວຂໍ້; ຜູ້ແທນສົມບູນກອງປະຊູມໃຫຍ່ ຄັ້ງທີ່ XI ລົງມະຕິຮັບຮອງເອົາ 03 ເອກະສານພື້ນຖານກອງປະຊູມໃຫຍ່.
ກອງປະຊຸມໃຫຍ່ດຳເນີນພາຍໃຕ້ຄຳຂວັນ: “ຍົກສູງຄວາມສາມາດນຳພາຂອງພັກ ເພີ່ມທະວີຄວາມສາມັກຄີເປັນປຶກແຜ່ນຂອງປະຊາຊົນໃນຊາດ ຮັບປະກັນສະຖຽນລະພາບທາງດ້ານການເມືອງຢ່າງໜັກແໜ້ນ ຜັນຂະຫຍາຍແນວທາງປ່ຽນແປງໃໝ່ສູ່ລວງເລິກ ສ້າງການຫັນປ່ຽນການພັດທະນາເສດຖະກິດ-ສັງຄົມ ໄປສູ່ຄຸນນະພາບໃໝ່ຢ່າງແຂງແຮງ ຍົກລະດັບຄຸນນະພາບຊີວິດຂອງປະຊາຊົນໃຫ້ສູງຂື້ນ ສືບຕໍ່ນຳພາປະເທດຊາດພົ້ນຈາກສະຖານະພາບດ້ອຍພັດທະນາ ແລະ ກ້າວເດີນສູ່ຈຸດໝາຍສັງຄົມນິຍົມ.”
ໃນວາລະດຳເນີນກອງປະຊຸມໃຫຍ່ຜູ້ແທນທົ່ວປະເທດ ຄັ້ງທີ XI ຂອງພັກ ປະຊາຊົນປະຕິວັດລາວ ສະຫາຍ ບຸນທອງ ຈິດມະນີ ໄດ້ແຈ້ງຜົນຂອງການປ່ອນບັດເລືອກຕັ້ງ ຄະນະບໍລິຫານງານສູນກາງພັກຊຸດໃໝ່ ແລະ ຜົນຂອງກອງປະຊຸມຄັ້ງປະຖົມມະລຶກ ຂອງຄະນະບໍລິຫານງານສູນກາງພັກ ສະໄໝທີ XI ໂດຍໄດ້ເລືອກຕັ້ງ ສະຫາຍ ທອງລຸນ ສີສຸລິດ ເປັນເລຂາທິການໃຫຍ່ ຄະນະບໍລິຫານງານສູນກາງພັກ ສະໄໝທີ XI ແລະ ເລືອກຕັ້ງຄະນະບໍລິຫານງານສູນກາງພັກສະ ໄໝທີ XI ເຊິ່ງປະກອບມີ ກຳມະການສົມບູນສູນກາງພັກ 71 ສະຫາຍ, ຍິງ 12 ສະຫາຍ; ກຳມະການສຳຮອງສູນກາງພັກ 10 ສະຫາຍ, ຍິງ 02 ສະຫາຍ ລະອຽດດ່ັງມີລາຍຊື່ດັ່ງລຸ່ມນີ້:
- ສະຫາຍ ທອງລຸນ ສີສຸລິດ
- ສະຫາຍ ພັນຄຳ ວິພາວັນ
- ສະຫາຍ ນາງ ປານີ ຢາທໍ່ຕູ້
- ສະຫາຍ ບຸນທອງ ຈິດມະນີ
- ສະຫາຍ ໄຊສົມພອນ ພົມວິຫານ
- ສະຫາຍ ພົນເອກ ຈັນສະໝອນ ຈັນຍາລາດ
- ສະຫາຍ ຄຳພັນ ພົມມະທັດ
- ສະຫາຍ ສິນລະວົງ ຄຸດໄພທູນ
- ສະຫາຍ ສອນໄຊ ສີພັນດອນ
- ສະຫາຍ ກິແກ້ວ ໄຂຄຳພິທູນ
- ສະຫາຍ ພົນໂທ ວິໄລ ຫລ້າຄຳຟອງ
- ສະຫາຍ ນາງ ສີໃສ ລືເດດມູນສອນ
- ສະຫາຍ ສະເຫລີມໄຊ ກົມມະສິດ
- ສະຫາຍ ຄຳພັນ ເຜີຍຍະວົງ
- ສະຫາຍ ອານຸພາບ ຕຸນາລົມ
- ສະຫາຍ ທອງສະລິດ ມັງໜໍ່ເມກ
- ສະຫາຍ ນາງ ສູນທອນ ໄຊຍະຈັກ
- ສະຫາຍ ນາງ ວຽງທອງ ສີພັນດອນ
- ສະຫາຍ ຈະເລີນ ເຢຍປາວເຮີ
- ສະຫາຍ ຄຳໃບ ດຳລັດ
- ສະຫາຍ ສົມມາດ ພົນເສນາ
- ສະຫາຍ ຄຳແພງ ໄຊສົມແພງ
- ສະຫາຍ ພົນໂທ ສຸວອນ ເລືອງບຸນມີ
- ສະຫາຍ ຄຳເຈນ ວົງໂພສີ
- ສະຫາຍ ຄຳພັນ ສິດທິດຳພາ
- ສະຫາຍ ຄຳເຜີຍ ບຸດດາວຽງ
- ສະຫາຍ ພົນໂທ ທອງລອຍ ສິລິວົງ
- ສະຫາຍ ກອງແກ້ວ ໄຊສົງຄາມ
- ສະຫາຍ ດຣ ນາງ ອິນລາວັນ ແກ້ວບຸນພັນ
- ສະຫາຍ ຄຳຂັນ ຈັນທະວີສຸກ
- ສະຫາຍ ນາງ ເຂັມມະນີ ພົນເສນາ
- ສະຫາຍ ບັນດິດ ບໍ່ວຽງຄຳ ວົງດາລາ
- ສະຫາຍ ສອນທະນູ ທຳມະວົງ
- ສະຫາຍ ວິໄລວົງ ບຸດດາຄຳ
- ສະຫາຍ ເພັດ ພົມພິພັກ
- ສະຫາຍ ພົງສະຫວັນ ສິດທະວົງ
- ສະຫາຍ ວັນໄຊ ແພງຊຸມມາ
- ສະຫາຍ ສັນຕິພາບ ພົມວິຫານ
- ສະຫາຍ ນາງ ບຸນຄຳ ວໍລະຈິດ
- ສະຫາຍ ບົວຄົງ ນາມມະວົງ
- ສະຫາຍ ສອນໄຊ ສິດພະໄຊ
- ສະຫາຍ ນາງ ໃບຄຳ ຂັດທິຍະ
- ສະຫາຍ ອາລຸນໄຊ ສູນນະລາດ
- ສະຫາຍ ນາງ ສວນສະຫວັນ ວິຍະເກດ
- ສະຫາຍ ໂພໄຊ ໄຊຍະສອນ
- ສະຫາຍ ລາວປາວຊົ່ງ ນະວົງໄຊ
- ສະຫາຍ ເລັດ ໄຊຍະພອນ
- ສະຫາຍ ພົນຕີ ຄຳລຽງ ອຸທະໄກສອນ
- ສະຫາຍ ບຸນໂຈມ ອຸບົນປະເສີດ
- ສະຫາຍ ຄຳຜອຍ ວັນນະສານ
- ສະຫາຍ ເຫລັກໄຫລ ສີວິໄລ
- ສະຫາຍ ວຽງສະຫວັດ ສີພັນດອນ
- ສະຫາຍ ຄຳໄຫລ ສີປະເສີດ
- ສະຫາຍ ພຸດ ສີມມາລາວົງ
- ສະຫາຍ ວັນໄຊ ພອງສະຫວັນ
- ສະຫາຍ ດຣ ບຸນແຝງ ພູມມະໄລສິດ
- ສະຫາຍ ນາງ ອາລີ ວົງໜໍ່ບຸນທຳ
- ສະຫາຍ ໄພວີ ສີບົວລິພາ
- ສະຫາຍ ພູວົງ ອຸ່ນຄຳແສນ
- ສະຫາຍ ທອງຈັນ ມະນີໄຊ
- ສະຫາຍ ບຸນຈັນ ສີວົງພັນ
- ສະຫາຍ ທອງສະຫວັນ ພົມວິຫານ
- ສະຫາຍ ໄຊຊະນະ ໂຄດພູທອນ
- ສະຫາຍ ອາດສະພັງທອງ ສີພັນດອນ
- ສະຫາຍ ລີເບີ ລີບົວປາວ
- ສະຫາຍ ນາງ ບຸດສະດີ ທະນະເມືອງ
- ສະຫາຍ ພົນຕີ ກົງທອງ ພົງວິຈິດ
- ສະຫາຍ ພົນຕີ ວົງຄຳ ພົມມະກອນ
- ສະຫາຍ ນາງ ປິງຄຳ ລາຊະສິມມາ
- ສະຫາຍ ພົນຕີ ວັນທອງ ກອງມະນີ
- ສະຫາຍ ດາວວົງ ພອນແກ້ວ
ສ່ວນກຳມະການສຳຮອງສູນກາງພັກ ປະກອບມີ 10 ສະຫາຍ, ຍິງ 02 ສະຫາຍ ຄື:
- ສະຫາຍ ມະໄລທອງ ກົມມະສິດ
- ສະຫາຍ ບຸນຄົງ ຫລ້າຈຽມພອນ
- ສະຫາຍ ວັນສີ ກົວມົວ
- ສະຫາຍ ວິໄລວັນ ບຸດດາຄຳ
- ສະຫາຍ ລິນຄຳ ດວງສະຫວັນ
- ສະຫາຍ ວຽງທະວີສອນ ເທບພະຈັນ
- ສະຫາຍ ມອນໄຊ ລາວມົວຊົ່ງ
- ສະຫາຍ ບຸນຕາ ເທບພະວົງ
- ສະຫາຍ ນາງ ອຳໄພວອນ ລ້ອມບຸນແພງ
- ສະຫາຍ ພັນເອກ ນາງ ລີວົງ ລາວລີ
ກອງປະຊຸມຄັ້ງປະຖົມມະລຶກ ຂອງຄະນະບໍລິຫານງານສູນກາງພັກສະໄໝທີ XI ຍັງໄດ້ເລືອກຕັ້ງ
ເອົາກຳມະການກົມການເມືອງສູນກາງພັກ ຈຳນວນ 13 ສະຫາຍ ຄື:
- ສະຫາຍ ທອງລຸນ ສີສຸລິດ
- ສະຫາຍ ພັນຄຳ ວິພາວັນ
- ສະຫາຍ ນາງ ປານີ ຢາທໍ່ຕູ້
- ສະຫາຍ ບຸນທອງ ຈິດມະນີ
- ສະຫາຍ ໄຊສົມພອນ ພົມວິຫານ
- ສະຫາຍ ພົນເອກ ຈັນສະໝອນ ຈັນຍາລາດ
- ສະຫາຍ ຄຳພັນ ພົມມະທັດ
- ສະຫາຍ ສິນລະວົງ ຄຸດໄພທູນ
- ສະຫາຍ ສອນໄຊ ສີພັນດອນ
- ສະຫາຍ ກິແກ້ວ ໄຂຄຳພິທູນ
11 ສະຫາຍ ພົນໂທ ວິໄລ ຫລ້າຄຳຟອງ
- ສະຫາຍ ນາງ ສີໃສ ລືເດດມູນສອນ
13 ສະຫາຍ ສະເຫຼີມໄຊ ກົມມະສິດ
ເລືອກເອົາ ຄະນະເລຂາທິການສູນກາງພັກ 09 ສະຫາຍ ຄື:
- ສະຫາຍ ທອງລຸນ ສີສຸລິດ
- ສະຫາຍ ບຸນທອງ ຈິດມະນີ
- ສະຫາຍ ຄຳພັນ ພົມມະທັດ
- ສະຫາຍ ນາງ ສີໃສ ລືເດດມູນສອນ
- ສະຫາຍ ຄຳພັນ ເຜີຍຍະວົງ
- ສະຫາຍ ອານຸພາບ ຕຸນາລົມ
- ສະຫາຍ ທອງສະລິດ ມັງໜໍ່ເມກ
- ສະຫາຍ ນາງ ສູນທອນ ໄຊຍະຈັກ
- ສະຫາຍ ນາງ ວຽງທອງ ສີພັນດອນ
ກອງປະຊຸມໄດ້ເລືອກຕັ້ງເອົາ ສະຫາຍ ບຸນທອງ ຈິດມະນີ ເປັນຜູ້ປະຈໍາການຄະນະເລຂາທິການສູນກາງພັກ,ເລືອກເອົາ ສະຫາຍ ຄຳພັນ ພົມມະທັດ ເປັນປະທານຄະນະກວດກາສູນກາງພັກ ແລະ ເລືອກຮອງປະທານຄະນະກວດກາສູນກາງພັກ 06 ສະຫາຍ ຄື:
- ສະຫາຍ ວິໄລວັນ ບຸດດາຄຳ
- ສະຫາຍ ສີໄນ ມຽງລາວັນ
- ສະຫາຍ ສຸກຄຳເພັດ ເຮືອງບຸດສີ
- ສະຫາຍ ດາວບົວລະພາ ບາວົງເພັດ
- ສະຫາຍ ໄຊຄຳ ອຸ່ນມີໄຊ
- ສະຫາຍ ວັນໄຊ ຊົງຊາຢູ
ການເລືອກຕັ້ງເອົາການນຳສູງສຸດຂອງພັກເຮົາໃນເທື່ອນີ້ ໄດ້ດຳເນີນໄປຢ່າງມີປະຊາທິປະໄຕ,ສະແດງເຖິງສະຕິປັນຍາ ແລະ ຄວາມສາມັກຄີເປັນເອກະພາບ ທີ່ເປັນມູນເຊື້ອອັນດີງາມຂອງພັກ, ຮັບປະກັນລັກສະນະສືບທອດຕໍ່ເນື່ອງແຫ່ງການນຳພາອັນໜັກແໜ້ນຂອງພັກເຮົາ. ດ້ວຍຄວາມໄວ້ເນື້ອເຊື່ອໃຈຈາກຜູ້ແທນ, ບັນດາສະຫາຍກຳມະການສູນກາງພັກ ທີ່ໄດ້ຮັບການເລືອກຕັ້ງຈາກກອງປະຊຸມໃຫຍ່ຄັ້ງນີ້ ຈະສຸມສະຕິປັນຍາ, ກຳລັງວັງຊາ, ຄວາມສາມັກຄີເປັນຈິດໜຶ່ງໃຈດຽວກັນ ເພື່ອແບກຫາບພາລະໜ້າທີ່ອັນສູງສົ່ງ ແລະ ໜັກໜ່ວງທີ່ກອງປະຊຸມໃຫຍ່ຄັ້ງນີ້ມອບໝາຍໃຫ້.


text:
ພາບລວມຂອງລະບົບ:
ລະບົບຕິດຕາມການຂົນສົ່ງສາຍແອວລະເບີດຝັງດິນແມ່ນ ເໝາະ ສົມກັບສະພາບແວດລ້ອມທີ່ບໍ່ດີຂອງລະເບີດຝັງດິນຫລືພື້ນດິນ. ມັນສາມາດຕິດຕາມແລະກວດກາລະບົບການຂົນສົ່ງໂດຍປະກອບດ້ວຍທໍ່ ລຳ ລຽງສາຍແອວຫລືຫລາຍສາຍແລະອຸປະກອນທີ່ກ່ຽວຂ້ອງ, ແລະຮັບຮູ້ການເລີ່ມຕົ້ນທີ່ອ່ອນ, ການຢຸດອ່ອນ, ແລະຄວາມສົມດຸນຂອງພະລັງງານຕາມຄຸນລັກສະນະຂອງເຄື່ອງສາຍແອວ. , ຄວາມກົດດັນໂດຍອັດຕະໂນມັດ, ການເຄື່ອນໄຫວທີ່ສາມາດຄວບຄຸມໄດ້ແລະເບກມື, ເພື່ອບັນລຸການຄວບຄຸມລະບົບຂົນສົ່ງອັດຕະໂນມັດ, ປະຢັດພະລັງງານແລະຫຼຸດຜ່ອນການຊົມໃຊ້.
ຄຸນລັກສະນະ:
ການຕິດຕາມແລະຄວບຄຸມສູນກາງຂອງການຂົນສົ່ງແລະອຸປະກອນທີ່ກ່ຽວຂ້ອງປະກອບດ້ວຍເຄື່ອງ ລຳ ລຽງສາຍແອວຫລືຫຼາຍສາຍ;
ອຸປະກອນປ້ອງກັນທີ່ສົມບູນແບບ ສຳ ລັບເຄື່ອງ ລຳ ລຽງສາຍແອວທີ່ມີຄວາມ ໜ້າ ເຊື່ອຖືສູງ. ໜ້າ ທີ່ການຊອກຄົ້ນຫາແລະປົກປ້ອງແມ່ນ ສຳ ເລັດສົມບູນ, ໂດຍມີການປ້ອງກັນຫຼາຍຢ່າງເຊັ່ນ: ການຢຸດສຸກເສີນ, ການເລື່ອນທາງ (ສາຍເກີນ), ແລ່ນແບບບິດເບືອນ, ສາຍແອວທີ່ແຕກ, ສາຍນ້ ຳ ຕາຕັ້ງ, ການອຸດຕັນ, ຄັງສິນຄ້າເຕັມ, ໃນໄລຍະອຸນຫະພູມ, ເຄື່ອງພົ່ນ, ຄວັນ, ຂອບເຂດຕ່ ຳ ຂອງຄວາມຕຶງຄຽດ, ແລະອື່ນໆ;
ຮັບຮູ້ການສະແດງຢູ່ໃນສະຖານທີ່ຂອງສາເຫດແລະປະເພດຂອງຄວາມລົ້ມເຫຼວ; ດ້ວຍການຢຸດສຸກເສີນ, ການສື່ສານສຽງແລະຟັງຊັນເຕືອນຕາມເສັ້ນ;
ພ້ອມດ້ວຍກ້ອງວິດີໂອເຄືອຂ່າຍເພື່ອຮັບຮູ້ ໜ້າ ທີ່ຕິດຕາມກວດກາວິດີໂອ;
ໜ້າ ທີ່ຄວບຄຸມແບບອັດຕະໂນມັດ, ການຄວບຄຸມອຸປະກອນກົນຈັກແລະໄຟຟ້າໂດຍອັດຕະໂນມັດຂອງເຄື່ອງພັບສາຍແອວເຊັ່ນ: ມໍເຕີ, ອຸປະກອນຂັບລົດ, ເບກ, ອຸປະກອນເຄັ່ງຕຶງແລະອື່ນໆ;
ຟັງຊັນເຄືອຂ່າຍສາມາດອັບໂຫລດຂໍ້ມູນຂ່າວສານຄວບຄຸມແລະປົກປ້ອງໃຕ້ດິນໃຫ້ສູນຄວບຄຸມທາງໄກເພື່ອຄວບຄຸມໄລຍະໄກ.
ການ ນຳ ໃຊ້ໂຄງສ້າງຄວບຄຸມທີ່ແຈກຢາຍຢ່າງເຕັມສ່ວນ, ລະບົບມີຄວາມປອດໄພສູງ. ໃນເວລາທີ່ຄວາມລົ້ມເຫຼວຂອງການຄວບຄຸມເກີດຂື້ນໃນສ່ວນຂອງພື້ນຜິວ, ສ່ວນຂອງຂຸມຍັງສາມາດຮັບຮູ້ເຖິງການປະຕິບັດງານແບບອັດຕະໂນມັດ; ວິດີໂອ, ສຽງແລະການເຊື່ອມໂຍງການຄວບຄຸມ;