text:
KAPU YA 4
Sambu na Nki Kuzitisa Kiyeka?
“Beno zitisa bantu yonso.”
1, 2. (a) Sambu na nki yo kevandaka mpasi na kumonisa luzitu na kiyeka? (b) Inki bangyufula beto tatadila?
KETI nge memonaka dezia mambu yina mwana-fyoti kesalaka kana bo melomba yandi na kusala kima mosi ya yandi kezola mpenza ve kusala? Nge lenda mona na ilungi na yandi nde yandi kele na kunwana na ntima. Yandi mewa ndinga ya kibuti na yandi, mpi yandi kezaba nde yandi fwete zitisa kiyeka ya kibuti na yandi. Kansi na dyambu yai, yandi kezola mpenza ve kulemfuka. Mvita ya mwana yai kemonisa kyeleka mosi ya beto yonso kekutanaka na yo.
2 Yo kevandaka ve ntangu yonso pete na kuzitisa kiyeka. Keti nge kemonaka mpasi bantangu yankaka na kuzitisa bantu yina kele ti ndambu ya kiyeka na zulu na nge? Kana yo kele mutindu yina, nge mosi mpamba ve muntu kenwanaka ti dyambu yai. Beto kezinga na ntangu yina luzitu sambu na kiyeka mekulumukaka mingi mpenza. Kansi, Biblia ketuba nde beto fwete monisa luzitu na bantu yina kele ti kiyeka na zulu na beto. (Bingana 24:21) Ya kyeleka, kusala mutindu yina kele mfunu kana beto kezola kubikala na zola ya Nzambi. Kansi beto lenda kudiyula bangyufula yai: Sambu na nki bantangu yankaka yo kevandaka mpasi mingi na kuzitisa kiyeka? Sambu na nki Yehowa kelomba beto na kusala yo, mpi nki tasadisa beto na kulemfuka? Nsukansuka, na nki mitindu beto lenda monisa luzitu sambu na kiyeka?
SAMBU NA NKI YO KELE MPASI?
3, 4. Inki mutindu disumu mpi kukonda kukuka kuyantikaka, mpi sambu na nki kukonda kukuka na beto kesalaka nde beto mona mpasi mingi na kuzitisa kiyeka?
3 Bika beto tadila na bunkufi bikuma zole ya kesalaka nde beto mona mpasi mingi na kumonisa luzitu na bantu yina kele na kiyeka. Ya ntete, beto kele bantu ya kukonda kukuka; ya zole, bantu yina kele na kiyeka na zulu na beto kele mpi bantu ya kukonda kukuka. Masumu mpi kukonda kukuka ya bantu meyantikaka banda ntama, banda na masamba ya Edeni ntangu Adami ti Eva kukolamaka na kiyeka ya Nzambi. Disumu kuyantikaka ti kukolama. Banda na ntangu yina, beto kebutukaka ti kikalulu ya kukolama.
4 Sambu beto kele bantu ya masumu, bantu mingi na kati na beto lenda kuma lulendo mpi kudisonga kukonda mpasi, kansi kudikulumusa kele kikalulu mosi ya kemonanaka mingi ve yina beto fwete sala ngolo na kuyedisa mpi kutanina. Ata na nima ya kusadila Nzambi na kwikama yonso bamvula mingi, beto lenda kuma ntu-ngolo mpi lulendo. Beto tadila mbandu ya Kore, yina kukangamaka na kwikama yonso ti bantu ya Yehowa na bampasi mingi. Ata mpidina, yandi kunaka mpusa ya ngolo ya kuvanda ti kiyeka mingi mpi kukonda nsoni yandi nataka bantu na kukolama na Moize, muntu ya kudikulumusa kuluta bantu yonso ya ntangu yina. (Kutanga 12:3; 16:1-3) Yindula mpi, Ntotila Oziasi, yina lulendo kupusaka yandi na kukota na tempelo ya Yehowa mpi kusala kisalu ya santu yina banganga-Nzambi mpamba vandaka ti nswa ya kusala. (2 Bansangu 26:16-21) Bantu yai kubakaka ndola ya ngolo sambu na lulendo na bo. Kansi, bambandu na bo ya mbi kele bangibusa ya mfunu sambu na beto yonso. Beto fwete nwanisa lulendo yina kesalaka nde beto mona mpasi na kuzitisa kiyeka.
5. Inki mutindu bantu ya kukonda kukuka mesadilaka kiyeka na bo na mutindu ya mbi?
5 Na ndambu yankaka, bantu ya kukonda kukuka yina kuvandaka ti kiyeka mesalaka mambu mingi sambu na kukulumusa luzitu sambu na kiyeka. Mingi na kati na bo kuvandaka nku, makambu ngolo, mpi kusalaka bonso badiktatere. Na kutuba ya kyeleka, luzingu ya bantu mefuluka ti masolo ya kemonisa mutindu bantu mesadilaka kiyeka na mutindu mosi ya mbi. (Tanga Longi 8:9) Mu mbandu, Saule kuvandaka muntu ya mbote mpi ya kudikulumusa ntangu Yehowa kuponaka yandi na kuvanda ntotila. Kansi, yandi kumaka lulendo mpi kimpala; mpi na nima yandi nyokulaka Davidi, yina vandaka ya kwikama. (1 Samuele 9:20, 21; 10:20-22; 18:7-11) Na nima Davidi kukumaka mosi na kati ya bantotila ya kuluta mbote ya Izraele, kansi yandi sadilaka kiyeka na yandi na mutindu ya mbi ntangu yandi yibaka nkento ya Uria, muntu ya dikanda ya Heti, mpi kutindaka bakala yina ya salaka ve ata kima mosi ya mbi na ndonga ya ntete ya bitumba sambu bo fwa yandi. (2 Samuele 11:1-17) Ya kyeleka, kukonda kukuka kesalaka nde bantu kumona mpasi na kusadila kiyeka mbote. Mpi kana bantu yina kele ti kiyeka kezitisa ve Yehowa, bo kesalaka mbi mingi kuluta. Na nima ya kutendula mutindu bapape yankaka ya Katolika kukotisaka mbangika na kitamina ya nda, mfumu mosi ya insi ya Grande-Bretagne kusonikaka nde: “Kiyeka kebebisaka, mpi kiyeka ya mvimba kebebisaka na mutindu ya mvimba.” Ti mambu yai na ntu, bika beto tadila ngyufula yai: Sambu na nki beto fwete zitisa kiyeka?
SAMBU NA NKI KUZITISA KIYEKA?
6, 7. (a) Zola na beto sambu na Yehowa kepusaka beto na kusala inki, mpi sambu na inki? (b) Bulemfu ketendula inki, mpi nki mutindu beto lenda monisa yo?
6 Bikuma ya kuluta mbote ya kepusaka na kuzitisa kiyeka kekatukaka na zola: zola na beto sambu na Yehowa, sambu na bantu yankaka, mpi nkutu sambu na beto mosi. Sambu beto kezolaka Yehowa kuluta bima yonso, beto kezolaka kupesa yandi kyese. (Tanga Bingana 27:11; Marko 12:29, 30) Beto mezaba nde banda kukolama ya kusalamaka na Edeni, bo metulaka ntembe na luyalu na yandi
7 Luzitu ya mutindu yai kesuka kaka ve na kulemfuka. Beto kelemfukilaka Yehowa mbala mosi sambu beto kezolaka yandi. Kansi, beto lenda kutana kilumbu yankaka ti mambu yina tasala nde beto mona mpasi mingi na kulemfukila yandi. Na bantangu ya mutindu yai, bonso mwana-fyoti yina beto tubilaka na luyantiku, beto fwete longuka bulemfu. Beto keyibuka nde Yezu kulemfukaka na luzolo ya Tata na yandi ata ntangu kusala mutindu yina lendaka kumonana mpasi mingi. Yandi tubilaka Tata na yandi nde: “Kulanda luzolo na mono ve, kansi luzolo na nge.”
8. (a) Kulemfuka na kiyeka ya Yehowa bubu yai ketendulaka mbala mingi inki, mpi nki dyambu kemonisa mawi ya Yehowa na dyambu yai? (b) Inki lenda sadisa beto na kuwidikila bandongisila mpi kundima disipline? (Tala lupangu “ Wa Ndongisila mpi Ndima Disipline.”)
8 Ya kyeleka, Yehowa ketubilaka ve konso muntu na kati na beto bubu yai; yandi kesadilaka Ndinga na yandi mpi bantu yina kemonisaka yandi na ntoto. Yo yina, mbala mingi beto kelemfukaka na kiyeka ya Yehowa na kuzitisaka bantu yina yandi meponaka na kuvanda, to bayina yandi mebikaka na kulanda na kuvanda, ti kiyeka na zulu na beto. Kana beto kolama na bantu yina, mu mbandu, na kubuya kundima bandongisila na bo ya kekatuka na Masonuku, beto tapesa Nzambi makasi. Ntangu bantu ya Izraele kubokutaka mpi kukolamaka na Moize, Yehowa kumonaka nde bo salaka mambu yina na yandi mosi.
9. Sambu na nki zola na beto sambu na bantu yankaka tapusa beto na kuzitisa kiyeka? Pesa mbandu.
9 Beto kemonisaka mpi luzitu na kiyeka sambu beto kezolaka bantu yankaka. Inki mutindu? Yindula nde nge kele soda na kati ya kimvuka mosi ya basoda. Sambu kimvuka ya basoda kununga mpi nkutu kuguluka, konso soda fwete wakana, kulemfuka, mpi kuzitisa muntu yina kele ti kiyeka na zulu na yandi. Kana nge lemfuka ve na kiyeka yina, nge lenda tula luzingu ya basoda yonso yankaka na kigonsa. Ata mpidina, minkangu ya bantu kesalaka mambi mingi na nsi-ntoto bubu yai. Kansi, Yehowa kele ti minkangu yina kesalaka kaka mambu ya mbote. Biblia kebingaka Nzambi bambala mingi nde “Yehowa ya minkangu.” (1 Samuele 1:3, NW) Yandi kele Komanda ya kimvuk ya nene ya bigangwa ya ngolo ya kimpeve. Bantangu yankaka, Yehowa kefwanisaka bansadi na yandi ya kele na ntoto ti basoda. (Nkunga 68:12; Ezekiele 37:1-10) Kana beto kolama na bantu yina Yehowa mepesaka kiyeka na zulu na beto, keti beto tatula ve bampangi na beto basoda ya kimpeve na kigonsa? Kana Mukristu mosi kukolama na bankuluntu, bampangi yankaka na dibundu lenda mpi kumona mpasi. (1 Korinto 12:14, 25, 26) Kana mwana mosi kukolama, dibuta ya mvimba lenda mona mpasi. Yo yina, kumonisa luzitu mpi kuvanda ya kuyilama na kuwakana ti bantu yankaka kele mutindu ya kumonisa zola sambu na bantu yankaka.
10, 11. Inki mutindu kuzaba nde kulemfuka kele sambu na mambote na beto kepusaka beto na kulemfuka na kiyeka?
10 Beto kezitisaka mpi kiyeka sambu kusala mutindu yina kenatilaka beto mosi mambote. Ntangu Yehowa kelombaka beto na kuzitisa kiyeka, mbala mingi yandi ketubilaka mambote yina beto tabaka kana beto sala mutindu yina. Mu mbandu, yandi kesonga bana na kulemfukila bibuti na bo sambu bo vanda na luzingu ya nda mpi ya mbote. (Kulonga 5:16; Efezo 6:2, 3) Yandi kesonga beto na kuzitisa bankuluntu sambu kukonda kusala mutindu yina tanatila beto bampasi na kimpeve. (Baebreo 13:7, 17) Mpi yandi kesonga beto na kulemfukila bamfumu ya leta sambu na lutaninu na beto.
11 Keti nge tandima ve nde kuzaba sambu na nki Yehowa kezolaka nde beto lemfuka tasadisa beto na kuzitisa kiyeka? Ebuna, bika beto tadila mutindu beto lenda monisa luzitu sambu na kiyeka na bitini tatu ya mfunu ya luzingu.
LUZITU NA DIBUTA
12. Inki mukumba Yehowa mepesaka bakala mpi tata na dibuta, mpi inki mutindu bakala lenda lungisa mukumba yina?
12 Yehowa yandi mosi muntu kusalaka dibuta. Sambu yandi kele Nzambi ya ndonga, yandi meyidikaka dibuta na mpila nde yo tambula mbote. (1 Korinto 14:33) Yandi kepesa bakala mpi tata kiyeka ya kusala bonso mfumu ya dibuta. Bakala kemonisaka luzitu sambu na Mfumu na yandi, Kristu Yezu, kana yandi kelanda mbandu ya Yezu na mutindu yandi kesadilaka kiyeka na dibundu. (Efezo 5:23) Yo yina, bakala fwete yambula ve mukumba na yandi kansi yandi fwete lungisa yo ti kikesa yonso; yandi fwete vanda ve diktatere to makambu ngolo, kansi yandi fwete monisa zola, bukatikati, mpi ntima ya mbote. Yandi kevilaka ve nde kiyeka na yandi kele ti ndilu, yo meluta ve kiyeka ya Yehowa.
Tata ke landaka mutindu Kristu ke sadilaka kiyeka na yandi
13. Inki mutindu nkento mpi mama lenda lungisa mukumba na yandi na mutindu yina kepesa Yehowa kyese?
13 Nkento mpi mama fwete sala bonso nsadisi ya bakala. Yandi mpi kele ti kiyeka na dibuta, sambu Biblia ketubilaka nsiku “ya mama na nge.” (Bingana 1:8) Ya kyeleka, kiyeka na yandi kele na nsi ya kiyeka ya bakala na yandi. Mpangi-nkento yina mekwelaka kemonisaka luzitu sambu na kiyeka ya bakala na yandi na kusadisaka yandi na kulungisa mukumba na yandi bonso mfumu ya dibuta. Yandi kefyotunaka ve bakala na yandi, kesadilaka ve mayele ya mbi sambu na kunata yandi na kusala mambu ya yandi mezola, mpi kesosaka ve kubaka kisika na yandi. Kansi, yandi kepesaka bakala na yandi maboko mpi kesalaka kumosi ti yandi. Kana badesizio ya bakala na yandi kesepedisa yandi ve, yandi kepesaka ngindu na yandi na luzitu yonso, mpi yandi kelandaka na kulemfuka. Kana bakala na yandi kele ve Mukristu, yandi lenda kutana ti mambu ya mpasi, kansi kikalulu na yandi ya bulemfu lenda pusa bakala na yandi na kusosa Yehowa.
14. Inki mutindu bana lenda pesa bibuti na bo ti Yehowa kyese?
14 Bana kepesaka Yehowa kyese ntangu bo kelemfukilaka tata ti mama na bo. Bo kepesaka mpi lukumu ti kyese na bibuti na bo. (Bingana 10:1) Na mabuta yina kele kaka ti kibuti mosi, bana kezitisaka munsiku yai ya bulemfu mpi bo kezabaka nde kibuti na bo lenda vanda ti mfunu mingi ya lusadisu mpi kuwakana na bo. Mabuta yina konso muntu kelungisaka mukumba ya Nzambi mepesaka yandi kevandaka na ngemba ya nene mpi kyese ya mingi. Yo kepesaka lukumu na Muntu yina kele na kisina ya mabuta yonso, Yehowa Nzambi.
LUZITU NA DIBUNDU
15. (a) Inki mutindu beto lenda monisa na dibundu nde beto kezitisaka kiyeka ya Yehowa? (b) Inki minsiku lenda sadisa beto na kulemfuka na bantu yina ketwadisaka beto? (Tala lupangu “ Beno Lemfuka na Bambuta na Beno ya Dibundu.”)
15 Yehowa metulaka Mwana na yandi Mfumu ya dibundu ya Bukristu. (Kolosai 1:13) Ebuna Yezu mepesaka ‘mpika na yandi ya kwikama mpi ya mayele’ mukumba ya kukeba mambote ya kimpeve ya bantu ya Nzambi ya kele na ntoto. (Matayo 24:45-47, NW) Nto-Kimvuka ya Bambangi ya Yehowa kesalaka bonso mumonisi ya kimvuka ya mpika. Bonso na mabundu ya Bukristu ya mvu-nkama ya ntete, bubu yai bankuluntu kebakaka bantuma mpi bandongisila ya kekatukaka na Nto-Kimvuka, yo vanda mbala mosi to na nzila ya mimonisi na yandi, bonso bankengi-ntambudi. Ntangu konso muntu na kati na beto kezitisaka kiyeka ya bankuluntu, beto kelemfukilaka Yehowa.
16. Na nki mutindu bo keponaka bankuluntu na nsadisa ya mpeve santu?
16 Bankuluntu ti bansadi ya kisalu kele ve bantu ya kukuka. Bo kele ti bifu bonso beto. Ata mpidina, bankuluntu kele ‘makabu ya bantu,’ ya bo mepesaka sambu na kusadisa dibundu na kubikala ngolo na kimpeve. (Efezo 4:8) Bo keponaka bankuluntu na nsadisa ya mpeve santu. (Bisalu 20:28) Inki mutindu? Sambu babakala yai fwete lungisa ntete mambu ya bo kelombaka ya kele na Ndinga ya Nzambi, yina kele ya kupemama na mpeve santu. (1 Timoteo 3:1-7, 12; Tito 1:5-9) Dyaka, bankuluntu yina ketalaka kana mpangi mosi melungisa mambu yina bo kelombaka, kesambaka na masonga yonso sambu na kulomba lutwadisu ya mpeve santu ya Yehowa.
17. Kana bo kelungisa mikumba ya dibundu, sambu na nki bampangi-bankento kelwataka bitambala bantangu yankaka?
17 Na dibundu, yo lenda salama nde ata nkuluntu to nsadi ya kisalu mosi ve kele pana sambu na kusala bisalu yina bampangi yai kesalaka, mu mbandu kutwadisa lukutakanu sambu na kisalu ya bilanga. Na bantangu ya mutindu yai, bampangi-babakala yankaka ya mebakaka mbotika lenda sala yo. Kana ata mpangi-bakala mosi ya mebakaka mbotika kele ve, bampangi-bankento ya kufwana lenda sala yo. Kansi, kana nkento mosi kesala mukumba yina kelombaka nde bakala mpamba kusala, yandi fwete lwata kitambala. * (1 Korinto 11:3-10) Dyambu yai kefyotunaka ve bankento. Kansi, yo kepesaka bo dibaku ya kumonisa luzitu sambu na ngidika ya kimfumu ya Yehowa metulaka, yo vanda na dibuta to na dibundu.
KUZITISA BAMFUMU YA LETA
18, 19. (a) Inki mutindu nge lenda tendula minsiku yina kele na Roma 13:1-7? (b) Inki mutindu beto kemonisaka luzitu sambu na bamfumu ya leta?
18 Bakristu ya kyeleka kelandaka mbote-mbote minsiku ya kele na Roma 13:1-7. (Tanga.) Ntangu nge ketanga baverse yai, nge lenda mona nde “bamfumu ya leta” ya bo ketubila awa kele baluyalu. Mutindu Yehowa kepesa nzila nde baluyalu yai kuvanda, yo kelungisaka mikumba ya mfunu, yo ketulaka ndonga na kiteso mosi buna, mpi yo kesalaka bisalu yina bantu kevandaka na yo mfunu. Beto kemonisaka luzitu na bamfumu yai na kuzitisaka bansiku. Beto kefutaka bitadi yonso, beto kefulusaka mbote mikanda yonso yina Leta kelombaka, mpi beto kezitisaka konso nsiku yina ketadila beto mosi, dibuta, mumbongo, to bima na beto. Kansi, beto kelemfukaka ve na bamfumu ya leta kana bo lomba beto na kukolama na Nzambi. Na kisika ya kusala buna, beto kesalaka bonso bantumwa ya mvu-nkama ya ntete: “Beto fweti lemfuka ntete na Nzambi, kansi na bantu ve.”
19 Beto kemonisaka mpi luzitu sambu na bamfumu ya leta na bikalulu na beto. Bantangu yankaka, beto lenda kutana ti bamfumu ya luyalu. Ntumwa Polo kukutanaka ti bamfumu bonso Ntotila Erode Agripa mpi Guvernere Festusi. Bamfumu yina kuvandaka ti bifu ya nene, kansi Polo kutubilaka bo ti luzitu yonso. (Bisalu 26:2, 25) Beto kelandaka mbandu ya Polo, yo vanda mfumu ya beto kesolula ti yandi kele ti kiyeka ya nene to yandi kele kaka polisi. Na nzo-nkanda, batoko ya Bakristu kesalaka ngolo na kumonisa luzitu ya mutindu mosi na balongi na bo mpi na bamfumu ya nzo-nkanda mpi na bantu yankaka ya kele ti mwa ndambu ya kiyeka. Ya kyeleka, beto kezitisaka ve kaka bantu yina kendimaka balukwikilu na beto; beto kezitisaka mpi bayina kemengaka Bambangi ya Yehowa. Ee, bantu yonso yina kele ve Bakristu fwete mona luzitu na beto.
20, 21. Inki mambote beto tabaka kana beto kemonisa luzitu ya mefwana na bamfumu?
20 Beto fwete vanda ntangu yonso ya kuyilama na kumonisa luzitu. Ntumwa Piere kusonikaka nde: “Beno zitisa bantu yonso.” (1 Piere 2:17) Kana bantu kemona nde beto kezitisa bo na masonga yonso, yo lenda simba ntima na bo ngolo mpenza. Kuvila ve nde kikalulu yai kemonanaka mingi ve bubu yai. Yo yina, kumonisa yo kele mutindu mosi ya kuzitisa ntuma yai ya Yezu: “Mwinda na beno fweti pela na meso ya bantu. Mpidina bo ta mona mambu ya mbote ya beno ke salaka, ebuna bo ta pesa lukumu na Tata na beno kele na zulu.”
21 Na nsi-ntoto yai ya kele na mpimpa, nsemo ya kimpeve kebendaka bantu ya ntima ya mbote. Yo yina, kumonisa luzitu na dibuta, na dibundu, mpi na bangwisana na beto ti bamfumu ya leta lenda benda bantu yankaka mpi kupusa bo na kutambula na nsemo ti beto. Yo kele kivuvu mosi ya kitoko mpenza! Kansi, ata yo salama ve mutindu yina, beto lenda ndima nde: luzitu na beto sambu na bantu kepesaka Yehowa Nzambi kyese mpi yo kesadisaka beto na kubikala na zola na yandi. Keti kele ti mambote ya meluta yo?
^ par. 17 Appendice ya ke na ntu-dyambu “Kulwata Kitambala: Inki Ntangu mpi Sambu na Inki?” ketadila mwa mitindu ya sikisiki ya kusadila munsiku yai.


c: text/html

text:
NKUNGA 115
Ntonda Sambu na Ntima ya Nda ya Nzambi
1. Yehowa nge ke ngolo mingi,
Nge ke zolaa mambu’a mbote.
Mambi ke mingi na ntoto,
Yo ke pesaa beto mpasi.
Kansi nge ke sukinina ve;
Mpi ntima-nda na nge ta suka.
(REFRAIN)
Beto ke kinga nge Nzambi,
Mpi ke kumisa zina na nge.
2. Sambu na nge bamvula funda,
Ke bonso kilumbu mosi.
Kilumbu na nge ya nene,
Ta kwisa na ntangu na yo.
Nge ke waka kibeni kiese,
Kana bantu balula ntima.
(REFRAIN)
Beto ke kinga nge Nzambi,
Mpi ke kumisa zina na nge.
(Tala mpi Neh. 9:30; Luka 15:7; 2 Pie. 3:8, 9.)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
‘Kumisa Nzila ya Makulu na Nge Lelensi’ Sambu Nge Tambula Mbote
NTANGU bantu ya Nzambi basikaka na Babilone na 537 N.T.B., Yehowa tulaka dikebi na nzila yina bo vandaka kutambula sambu na kukuma na Yeruzalemi. Yandi zabisaka bo nde: ‘Beno yidika nzila sambu na bantu. Beno kumisa yo nene. Beno katula matadi yina kele na nzila.’ (Yez. 62:10) Yindula mutindu Bayuda tambulaka na nima ya kuyidika nzila yina. Yo lenda vanda nde bantu yina vandaka na ntwala yidikaka nzila, ziku na kufikaka mabulu mpi mabengi. Mpidina, yo sadisaka bampangi na bo yina vandaka kulanda na nima na kukuma na insi na bo.
Beto lenda sadila mbandu yai sambu na bitambi yina beto ke salaka sambu na kuyela na kimpeve. Yehowa ke zola nde bansadi na yandi yonso kukwenda na ntwala kukonda nde mambu ya nkaka kukanga bo nzila. Ndinga na yandi ke siamisa beto nde: ‘Kumisa nzila ya makulu na nge lelensi, mpidina nge ta tambula mbote.’ (Bing. 4:26) Ata nge kele mbuta to leke, nge lenda mona nde ndongisila yai kele mfunu.
BAKA BADESIZIO YA MAYELE SAMBU NA KUYIDIKA NZILA NA NGE
Mbala ya nkaka nge me waka bantu ke tuba nde: ‘Mwana yai kele ti mabaku mingi ya mbote.’ Mbala mingi baleke ke vandaka ti mavimpi ya mbote, mabanza ya mbote mpi mpusa ya kununga na luzingu. Biblia ke tuba pwelele nde: ‘Nkembo ya baleke kele ngolo na bo.’ (Bing. 20:29) Leke yina ke sadila mayele mpi ngolo na yandi sambu na kusadila Yehowa lenda lungisa balukanu na yandi ya kimpeve mpi kuvanda na kiese ya kieleka.
Kansi, mutindu nge lenda mona yo, mayele yina baleke kele ti yo ke vandaka na mbalu mingi sambu na nsi-ntoto. Ntangu leke-Mukristu mosi kele mayele na nzo-nkanda, ndongisi ya bana ya nzo-nkanda, longi, to mwana ya nzo-nkanda ya nkaka lenda pusa yandi na kusala banzo-nkanda ya nda sambu yandi kukuma ti luzingu ya mbote na nsi-ntoto yai. Diaka, mpangi-bakala to mpangi-nkento mosi yina ke salaka mbote bansaka ya nkweso to bansaka ya nkaka lenda mona nde, bantu yina ke pesaka bantu formasio na bansaka ya mutindu yina lenda pusa yandi na kukumisa nsaka yina kisalu na yandi ya luzingu ya mvimba. Keti nge me kutanaka ti diambu ya mutindu yina, to keti nge me zaba muntu mosi yina ke kutana ti diambu yina? Inki ta sadisa Mukristu na kubaka desizio na mayele yonso?
Malongi ya Biblia lenda sadisa muntu na kudibongisa sambu na kusala nzietelo na nzila ya kuluta mbote ya luzingu. Longi 12:1 ke tuba nde: ‘Yo yina, yibuka Ngangi na nge ya Nene na bilumbu ya kileke na nge.’ Inki mutindu leke mosi lenda ‘yibuka mbote-mbote Ngangi na yandi ya Nene’?
Beto tadila mambu yina kuminaka Eric * yina vandaka kuzinga na Afrika ya Westi. Yandi vandaka kuzola kubula nkweso. Ntangu Eric kumaka ti bamvula 15, bo ponaka yandi na kubula na ekipi ya insi na bo. Yo ke tendula nde, na ntwala ya kubula na ekipi ya insi, yandi fwete kwenda kubaka formasio na Mputu, ziku yina lendaka kusadisa yandi na kukuma muntu ya nene na nsaka yina. Kansi, inki mutindu yandi sadilaka ndongisila ya ‘kuyibuka Ngangi na yandi ya Nene’? Mpi nki dilongi nge mpi banduku na nge lenda baka?
Ntangu yandi vandaka na nzo-nkanda, Eric yantikaka kulonguka Biblia ti Bambangi ya Yehowa. Yandi longukaka nde Ngangi na yandi ta manisa bampasi yina ke niokula bantu. Eric bakisaka mfunu ya kusadila ntangu na yandi mpi ngolo na yandi sambu na kusala luzolo ya Nzambi. Yo yina, yandi buyaka kudipesa na kukuma muntu ya nene na nsaka ya nkweso. Kansi, yandi bakaka mbotika mpi salaka bikesa sambu na kuyela na kimpeve. Yandi kumaka nsadi ya kisalu mpi na nima bo bingisaka yandi na Nzo-Nkanda ya Biblia Sambu na Bampangi-Babakala Yina Me Kwelaka Ve.
Kana Eric kudipesaka na nsaka yina ya nkweso, yandi zolaka kukuma ti mbongo mingi mpi lukumu. Kansi, yandi bakisaka kieleka mosi yina kele na Biblia: ‘Kimvwama ya mvwama kele mbanza na yandi ya ngolo, na mabanza na yandi yo kele bonso kibaka ya lutaninu.’ (Bing. 18:11) Ya kieleka, lutaninu yina muntu lenda vingila na kubaka na nzila ya bimvwama na yandi kele kaka ndosi ya mpamba. Diaka, mbala mingi bantu yina me kudipesaka na kusosa bimvwama ke “kuditobulaka ti bampasi mingi.”—1 Tim. 6:9, 10.
Diambu ya kiese, baleke mingi me kumaka na kiese mpi lutaninu ya kukonda nsuka na kusalaka kisalu ya ntangu yonso. Eric ke tuba nde: “Mono me kotaka na ‘ekipi’ ya bansadi ya Yehowa ya ntangu yonso. Yo kele ekipi ya kuluta mbote sambu na mono mpi mono ke tonda Yehowa na mutindu yandi me songaka mono nzila mosi kaka ya kukuma na kiese ya kieleka mpi kununga na luzingu.”
Ebuna nge? Na kisika ya kulanda balukanu ya nsi-ntoto, sambu na nki ve kuyidika mbote “nzila na nge” na ntwala ya Yehowa na kusalaka kisalu ya kimupasudi-nzila?—Tala lupangu “ Kubaka Mambote Yina Iniversite Lenda Pesa Ve Ata Fioti.”
KATULA MABAKU YINA KELE NA NZILA NA NGE
Ntangu mpangi-bakala mosi ti nkento na yandi kwendaka kutala Betele ya États-Unis, bo monaka kiese yina bampangi ya Betele vandaka na yo. Na nima, mpangi-nkento yina sonikaka nde: “Beto kumaka ti luzingu ya mbote na mambu yina beto kumaka kusala.” Bo bakaka lukanu ya kusadila ntangu mpi ngolo na bo sambu na kubaka mikumba ya nene na organizasio ya Nzambi.
Na ntangu mosi buna, bansoba yina bankwelani yai zolaka kusala vandaka kumonana bonso ya ngolo. Kansi kilumbu mosi, Mukapu ya kilumbu sadisaka bo na ku yindulula. Yo vandaka Yoane 8:31, kisika beto ke tanga bangogo yai ya Yezu: “Kana beno bikala na ndinga na mono, beno kele kibeni balongoki na mono.” Ti bangogo yina na mabanza, bo yindulaka mutindu yai: “Konso kima yina beto ta sala sambu na kukumisa luzingu na beto pete kele kibansa ya mbalu kibeni.” Bo tekaka nzo na bo ya nene, katulaka mambu ya nkaka yina vandaka kizitu sambu na bo, mpi kwendaka na dibundu mosi yina vandaka na mfunu ya lusadisu. Ntangu yai, bo kele bapasudi-nzila, mpi bo ke pesaka maboko na kisalu ya kutunga Banzo ya Kimfumu mpi kusala bonso bansadi ya luzolo ya mbote na lukutakanu ya distrike. Inki mutindu bo ke kudiwa? “Beto ke yitukaka na kiese yina beto ke vandaka ti yo na kuzinga luzingu mosi ya pete, mpi kusala kaka mambu yina organizasio ya Yehowa ke longisila beto na kusala.”
BIKALA NA NZILA YINA KE SADISAKA NA KUYELA NA KIMPEVE
Salomo sonikaka nde: ‘Meso na nge fwete tala kaka na ntwala, kutala kisaka-saka ve.’ (Bing. 4:25) Kaka mutindu shofere ke tulaka dikebi na nzila yina kele na ntwala na yandi, beto fwete buya mambu yonso yina lenda katula dikebi na beto mpi kukanga beto nzila ya kubaka balukanu ya kimpeve mpi kulungisa yo.
Inki balukanu ya kimpeve nge lenda baka mpi kulungisa? Kusala kisalu ya ntangu yonso kele lukanu mosi ya mbote. Lukanu ya nkaka lenda vanda ya kukwenda kusamuna kumosi ti dibundu mosi ya nziunga yina kele ti mfunu ya bansamuni ya kuyela sambu na kusamuna na teritware na bo. To, dibundu lenda vanda ti bansamuni mingi ya mbote kansi yo me konda bankuluntu mpi bansadi ya kisalu ya kufwana. Keti nge lenda pesa bo lusadisu? Sambu na nki ve kusolula ti nkengi na beno ya nziunga sambu na kuzaba kana nge lenda pesa lusadisu? Kana lukanu na nge kele ya kukwenda na ntwala, nge lenda sosa bansangu ya nkaka ya mfunu sambu na mabundu yina kele ntama ti nziunga na nge ya kele na mfunu ya lusadisu. *
Beto vutukila diambu yina kele na Yezaya 62:10. Ziku, Bayuda ya nkaka salaka ngolo sambu na kuyidika mpi kukumisa pwelele nzila na bo sambu na kuvutuka na insi na bo na mpila nde bantu ya Nzambi kukuma kisika yina bo vandaka kukwenda. Kana nge ke sala bikesa sambu na kulungisa balukanu na nge na kisalu ya santu, kuyambula ve. Ti lusadisu ya Nzambi, nge mpi lenda lungisa lukanu na nge. Ntangu nge ke sala bikesa sambu na kukatula mabaku yina kele na ntwala na nge, landa na kulomba Yehowa mayele na yandi. Ntembe kele ve nde na ntangu yina me fwana, nge ta mona mutindu yandi ta sadisa nge na ‘kukumisa nzila ya makulu na nge lelensi.’—Bing. 4:26.


text:
Ndindi
Ndindi to Pwente-Nwale (to Pointe-Noire, nkûmbu ya kifalanse) kele mbânza ya kimfumu ya Repubilika ya Kôngo. Yawu kele dibungu ya nene mpe mbânza-kimfumu ya lusansu ya Repubilika ya Kôngo.
Nkûmbu ya kisina ya kimputulukesi ya kisika ya Pwente-Nwale vwandaka Ponta Negra. Bubu yayi bâwu ke bokila yawu Ponton la Belle (bwala ya kitoko). Ndindi vwandaka nkûmbu ya mwa bwala ya bavili, yina me kuma mbânza ya nene na manima ya kukolonisa.
Ndindi ke vwanda km 150 na node ya yinwa ya nzadi Kôngo.
Kilimá[soba | edit source]
Kilimá ya Ndindi kele kilimá ya nséké. Kilimá kele ya tîya na bilumbu (katuka 21,4° na ngônda sambwadi tî 26,8° na ngônda ya tatu). Kilimá kele madidi ve na bampimpa (22° tî 26°).
Kinkulu[soba | edit source]
Kilumbu ya 13, ngônda ya 7, mvula ya 1914, lukanu ya Pierre Savorgnan de Brazza ti ku-relier mubu Atlantique ná dizanga ya Malebo, yawu me salama ya lukanu ya Assemblee ya Falanse, yina me autorisa kutunga nzila ya lukalu Kôngo-Mubu (kifalanse: Chemin de Fer Congo-Océan, CFCO).
Na mvula ya 1921 kisalu ya kutunga nzila ya lukalu bàndaka. Kifulu ya Pwente-Nwale vwandaka baze ya simu ya kisalu yayi. Bawu bàndaka mpe kutunga dibungu.
Na mvula ya 1922 bula matadi me sala Pwente-Nwale terminus ya nzila ya lukalu yangó, ná yawu me sala mbânza ya Pwente-Nwale na mbàla mosi.
Bantu[soba | edit source]
Pwente-Nwale kele mbânza nene, kasi Balazavile kele nene mîngi. Bantu ya mbuta kele bavili, bayombe na bakôngo ya nkaka. Kituba kele ndînga ya kuluta mfunu ya Pwente-Nwale.
Kukula ya kiteso ya bantu ya Pwente-Nwale:
- 1928: 3000
- 1973: 153 000
- 1980: 195 000
- 1984: 294 200
- 1996: 455 100
- 2001: 726 000
- 2007: 715 334[1]
Bandâmbu ya mbânza[soba | edit source]
Ndâmbu ya yimpa
Références[soba | edit source]
Bizizi[soba | edit source]


text:
Articles de la catégorie « Kikongo »
04/05/2020 - 18:49
LUBUMBASHI: Bimbumbulu na minduki kotaka na commune anexe kuna ba me baka ba nketo an kingolo mpe bau me kufwa bantu sambanu
29/04/2020 - 19:08
LUBUMBASHI: ferme naviundu me kubwa na maboko ya ba miyibi , me natumuna bisadilu mpe bibulu to ba nyama nioso ya vuandaka kuna
28/04/2020 - 19:16
MATADI: bantu zole me monan ana kimbevo ya Covid 19 na mbanza matadi, na yau kizunga yai em kuma ya sambwadi na kati ya bizunga makumi zole na sambanu ya RDC ina kele na kimbevo yai
27/04/2020 - 18:50
KISANGANI : bimbumbulu ya LRA kotaka bilumbu tatu ya mvimba na territoire ya Dugu bau me iba bima ya nkangu mpe na wonga nkangu me tina na bwala na bau
24/04/2020 - 18:54
KINSHASA: Bubu n suka nde ba me kanga Ne Mwanda Nsemi na inzo an yandi ya ma Campagne na kimvuki na makesa an ayndi, ba me nata yandi na inzo ya masonga
23/04/2020 - 18:51
BUNIA: bantu kumi na zole me kufwa na kisumbula ya bwatu ziamaka na dizanga Albert, bantu tanu kaka tanu nde gulukaka , sambu bwatu bakaka bima mpe bantu mingi yau sadisaka kisumbula
22/04/2020 - 18:50
MATADI: Mvita kati ya bantu ya nemwanda Semi ya Bundi Dia kongo na makesa ya FARDC na Songololo na kizunga Kongo Central me nata lufwa ya bantu kumi na sambanu mpe 25 me lwala ngolo
21/04/2020 - 19:18
KINSHASA: Dieudonné Kasembo ya FEC me sikimisa ti basi kilumbu ta tatu ,bau ta katula ndambu ya kigenga ya commune ya Gombe ba banque na ba supert marchés ta zibuka
20/04/2020 - 18:52
KINSHASA: General Kasongo me zabisa inki mutindu bisadi ya ba banque na ba super marché ta kota na commune ya Gombe ya bikala na kingenga
17/04/2020 - 18:51
UVIRA: bantu makumi zole na tatu me kufwa, makumi tanu me lwala ngolo , bima mingi me bebisama,sambu na nvula ya ngolo nokaka mazono kilmbu ya iya ti bubu kilumbu ya tanu na Uvira


text:
Malongi ya Beto Ke Baka na Kisambu Mosi ya Kuyidika Mbote
‘Bika nde bo kumisa zina na nge ya lukumu.’—NEH. 9:5.
1. Inki lukutakanu bansadi ya Nzambi salaka ya beto ta tadila, mpi inki bangiufula yo ke basisa?
‘BENO telama beno kumisa Yehowa Nzambi na beno, mvula na mvula.’ Na nsadisa ya bangogo yai ya kikesa, Balevi bingisaka bantu ya Nzambi ya ntangu ya ntama na kuvukana sambu na kusamba Yehowa kumosi; yo kele mosi ya bisambu ya kuluta nda ya kele na Biblia. (Neh. 9:4, 5) Lukutakanu yai salamaka na Yeruzalemi na mvu 455 N.T.B., na kilumbu ya 24 ya ngonda Tishri, ngonda ya nsambwadi na kalandrie ya Bayuda. Ntangu beto ke tadila mambu yina pusaka bo na kusala lukutakanu yina ya mfunu mingi, kudiyula nde: ‘Inki nkadilu ya mbote Balevi monisaka, yina sadisaka bo sambu nde lukutakanu yina kuluta mbote? Inki malongi ya nkaka mono lenda baka na kisambu yina ya kuyidika mbote?’—Nk. 141:2.
NGONDA MOSI YA MFUNU MINGI
2. Inki mbandu ya mbote bantu ya Izraele bikilaka beto na lukutakanu yina bo salaka na nima ya kutunga diaka bibaka ya Yeruzalemi?
2 Ngonda mosi na ntwala ya lukutakanu yina, Bayuda manisaka kutunga diaka bibaka ya Yeruzalemi. (Neh. 6:15) Bo manisaka kisalu yina kaka na nsungi ya bilumbu 52; na nima bo kumaka kudipesa mingi na bampusa na bo ya kimpeve. Yo yina, na kilumbu ya ntete ya ngonda yina landaka, Tishri, bo vukanaka na kisika ya bantu yonso sambu na kuwidikila Esdrasi ti Balevi ya nkaka ke tanga Nsiku ya Nzambi na ndinga ya ngolo mpi ke tendula yo. Mabuta ya mvimba, tanga mpi ‘bantu yonso yina lendaka kuwa’ telamaka sambu na kuwidikila ‘yantika na suka-suka tii na midi.’ Bantu yai ya Izraele kele mbandu ya mbote kibeni sambu na beto, bayina ke vukanaka bubu yai na balukutakanu na Banzo ya Kimfumu ya mbote! Kansi ntangu nge kele na lukutakanu, keti bantangu ya nkaka nge ke bikaka nde mabanza na nge kuvwalangana mpi kuyantika kuyindula mambu yina kele ve kibeni mfunu? Kana mpidina, tadila diaka mbandu ya bantu ya Izraele yina sukaka kaka ve na kuwidikila kansi kuyindula na dikebi yonso mambu yina bo waka, yo yina bo yantikaka kudila sambu dikanda na bo lemfukilaka ve Nsiku ya Nzambi.—Neh. 8:1-9.
3. Bantu ya Izraele lemfukaka na nki lutwadisu?
3 Kansi, yo vandaka ve ntangu ya kufunguna masumu. Sambu yo vandaka kilumbu ya nkinsi, yo fwete vanda ntangu mosi ya kiese mpi ya kusambila Yehowa. (Kut. 29:1) Yo yina, Balevi zabisaka bantu nde: ‘Beno kwenda, beno dia bima ya kuluta kitoko, beno nwa bima ya sukadi, mpi beno tinda madia na bantu yina me yidika ata kima ve; sambu bubu yai kele kilumbu ya santu sambu na Mfumu na beto, mpi beno wa ve mawa, sambu kiese ya Yehowa kele kisika ya ngolo ya lutaninu na beno.’ Bantu lemfukaka mpidina kilumbu yina kumaka ya ‘kiese mingi.’—Neh. 8:10-12.
4. Bamfumu ya mabuta ya Izraele salaka inki, mpi nki vandaka diambu ya kuluta mfunu ya Nkinsi ya Bisasa?
4 Na kilumbu yina landaka, bamfumu ya mabuta vukanaka sambu na kutadila mutindu dikanda ya mvimba lendaka kulemfukila mbote-mbote Nsiku ya Nzambi. Ntangu bo vandaka kulonguka Masonuku, bo monaka nde dikanda fwete ta Nkinsi ya Bisasa yantika kilumbu ya 15 tii na kilumbu ya 22 ya ngonda Tishri; yo yina bo yantikaka kudibongisa. Yo vandaka Nkinsi ya Bisasa ya kuluta mbote yina bo me salaka ntete ve tuka bilumbu ya Yozue mpi bantu waka ‘kiese mingi.’ Mpi diambu ya kuluta mfunu ya nkinsi yina vandaka, kutangila bantu yonso Nsiku ya Nzambi, ‘konso kilumbu, yantika kilumbu ya ntete tii na kilumbu ya nsuka.’—Neh. 8:13-18.
KILUMBU YA KUFUNGUNA
5. Bantu ya Izraele salaka nki na ntwala nde Balevi kusamba Yehowa sambu na bo?
5 Bilumbu zole na nima ya nkinsi yina, na kilumbu ya 24 ya ngonda Tishri, ntangu lungaka sambu nde bantu ya Izraele kufunguna masumu na bo ya kukonda kulemfukila Nsiku ya Nzambi. Yo vandaka ve kilumbu ya kudia mpi ya kusepela. Yo yina, bantu ya Izraele buyaka madia mpi lwataka basaki sambu na kumonisa mawa na bo. Diaka, Balevi tangilaka bantu Nsiku ya Nzambi na nsungi ya bangunga kiteso ya tatu na suka. Na nima ya midi, ‘bo fungunaka masumu na bo, mpi fukaminaka Yehowa, Nzambi na bo.’ Na nima, Balevi salaka kisambu mosi ya kuyidika mbote sambu na bantu yonso. —Neh. 9:1-3.
6. Inki sadisaka Balevi na kusala kisambu mosi ya mfunu mingi, mpi inki dilongi beto ke baka?
6 Ntembe kele ve nde, kutanga Nsiku ya Nzambi mbala na mbala sadisaka Balevi na kuyidika kisambu yai ya mfunu mingi. Baverse kumi ya ntete ke tubila bisalu mpi bikalulu ya Yehowa. Na baverse yina ke landa, bo tubilaka ‘mawa ya nene ya Nzambi,’ mpi kikuma yina bantu ya Izraele fwanaka ve nde Nzambi kuwila bo mawa. (Neh. 9:19, 27, 28, 31) Bisambu na beto mpi ta vanda mbote ti ya mfunu kana beto fulula Balevi yina, na kuyindululaka Ndinga ya Nzambi konso kilumbu. Mpidina beto ta bika nde Yehowa kutubila beto mpi beto ta vanda ti mambu mingi ya kuzabisa yandi ntangu beto ta samba.—Nk. 1:1, 2.
7. Inki Balevi lombaka Nzambi, mpi yo ke pesa beto nki dilongi?
7 Na kisambu yina bo salaka, Balevi lombaka kaka diambu mosi ya fioti. Yo kele na kitini ya nsuka ya verse 32, yina ke tuba nde: ‘Ntangu yai, Nzambi na beto, Nzambi ya nene, ya ngolo, mpi ya boma, yina me zitisaka kuwakana na yandi na kwikama yonso, kumona ve mpamba mpasi yonso yina me bwila beto, bantotila na beto, bamfumu na beto, banganga-nzambi na beto, baprofete na beto, ba-nkaka na beto, ti bantu na nge yonso katuka bilumbu ya bantotila ya Asiria tii bubu yai.’ Yo yina, Balevi bikilaka beto mbandu ya mbote; ntangu beto ke samba beto fwete kumisa Yehowa mpi kupesa yandi matondo na ntwala ya kulomba mambu ya beto kele na yo mfunu.
BO KUMISAKA ZINA YA LUKUMU YA NZAMBI
8, 9. (a) Ntangu Balevi yantikaka kisambu na bo, inki mutindu bo monisaka kudikulumusa? (b) Inki kele bimvuka zole ya basoda ya zulu yina Balevi tubilaka?
8 Ata Balevi yidikaka mbote kisambu na bo, bo kudikulumusaka mpi monaka nde bangogo yonso yina bo lenda basisa ta fwana ve sambu na kupesa Yehowa lukumu yina yandi me fwana na kubaka. Yo yina, bo yantikaka kusamba sambu na bantu yonso ya Izraele na kuzabisaka Yehowa nde: ‘Bika nde bo kumisa zina na nge ya lukumu, yina kele ya kuzanguka kuluta lusakumunu ti nkembo yonso.’—Neh. 9:5.
9 Kisambu yina ke landa nde: ‘Nge kele nge mosi Yehowa; nge salaka zulu ti bima na yo yonso, ntoto ti bima yonso yina kele na zulu na yo, banzadi-mungwa ti bima yonso yina kele na kati na yo; nge pesaka moyo na bima yonso; basoda ya zulu ke fukamina nge.’ (Neh. 9:6) Ya kieleka, Yehowa Nzambi me gangaka luyalanganu ya mvimba, ya kele ti bamiliare ya bambwetete. Yandi me gangaka mpi bima yonso ya kitoko ya kele na ntoto mpi me salaka na mpila nde bigangwa mingi yina kele na luzingu kulanda kubasisa bigangwa ya nkaka. Kisambu yina tubilaka mpi bawanzio ya Nzambi, yina kele bonso basoda ya zulu. (1 Bant. 22:19; Yobi 38:4, 7) Diaka, bawanzio ke salaka luzolo ya Nzambi na kudikulumusa yonso na mutindu bo ke sadilaka bantu ya masumu “yina ta baka luguluku.” (Baeb. 1:14) Bawanzio me bikilaka beto mbandu ya mbote kibeni sambu beto mpi ke sadilaka Yehowa na bumosi bonso basoda yina bo me yidika mbote!—1 Bak. 14:33, 40.
10. Inki beto ke longuka na mutindu yina Nzambi sadilaka Abrahami mambu?
10 Na nima, Balevi tubilaka mambu yina Nzambi sadilaka Abrami, yina tii na bamvula 99 butaka ntete ve ata mwana mosi ti Sarai, nkento na yandi yina vandaka mukobo. Na nima, Yehowa sobaka zina na yandi na Abrahami, disongidila ‘tata ya makanda mingi.’ (Kuy. 17:1-6, 15, 16) Nzambi silaka mpi Abrahami nde nkuna na yandi ta kuma kuzinga na insi ya Kanana. Mbala mingi bantu ke vilaka mambu yina bo ke silaka; kansi Yehowa ve. Balevi monisaka yo ntangu bo sambaka nde: ‘Nge kele Yehowa Nzambi ya kieleka, yina solaka Abrami mpi basisaka yandi na Ure na ntoto ya Kaldea mpi pesaka yandi zina Abrahami. Nge monaka nde ntima na yandi vandaka ya kwikama na ntwala na nge, yo yina nge salaka kuwakana ti yandi sambu na kupesa yandi ntoto ya bantu ya Kanana, sambu yo vanda ntoto ya bana na yandi. Nge zitisaka balusilu na nge sambu nge kele muntu ya lunungu.’ (Neh. 9:7, 8) Beto mpi fwete landa mbandu ya Nzambi na beto ya lunungu na kusalaka yonso sambu na kulungisa balusilu na beto.—Mat. 5:37.
BO ZABISAKA BISALU YA YEHOWA
11, 12. Zina ya Yehowa ke tendula inki, mpi inki mutindu yandi monisaka ntendula yina na mambu yina yandi sadilaka batekolo ya Abrahami?
11 Zina Yehowa ke tendula “Yandi Ke Kumisaka,” yina ke monisa nde Nzambi ke landaka kusala mambu sambu na kulungisa balusilu na yandi. Yo monanaka pwelele na mambu yina Nzambi sadilaka batekolo ya Abrahami ntangu bo vandaka bampika na Ezipte. Na ntangu yina, yo monanaka bonso nde, dikanda ya mvimba lendaka ve kubaka kimpwanza mpi kukota na Ntoto ya Lusilu. Kansi, Nzambi salaka mambu mingi yina vandaka mfunu sambu na kulungisa lusilu na yandi; na mutindu yina yandi monisaka nde yandi mpamba me fwana na kubaka zina Yehowa.
12 Na kisambu yina Nehemia sonikaka, Balevi songaka Yehowa nde: ‘Nge monaka mpasi ya ba-nkaka na beto na Ezipte, mpi nge waka bidilu na bo na Nzadi-Mungwa ya Mbwaki. Ebuna nge salaka bidimbu ti bimangu sambu na kutelamina Farao ti bansadi na yandi yonso ti bantu yonso ya insi na yandi, sambu nge zabaka nde bo sadilaka bantu na nge mambu na lulendo yonso; nge salaka zina sambu na nge mosi, yina kele kaka tii bubu yai.’ Na nima, Balevi tubilaka diaka mambu ya nkaka yina Yehowa salaka sambu na bantu na yandi: ‘Nge bedisaka na ntwala na bo bantu ya Kanana yina vandaka kuzinga na ntoto yina. Bo botulaka bambanza yina vandaka ti bibaka ya ngolo mpi ntoto yina vandaka kubuta mbote; bo botulaka banzo ya kufuluka ti bima ya mbote ya mutindu na mutindu, mabulu ya masa ya bo me timunaka dezia, bilanga ya vinu, banti ya olive, ti ya bambuma ya mutindu na mutindu. Bo diaka, bo fulukaka, bo kumaka mafuta, mpi bo monaka kiese na bumbote na nge ya nene.’—Neh. 9:9-11, 24, 25.
13. Inki mutindu Yehowa lungisaka bampusa ya kimpeve ya bantu ya Izraele, kansi bo salaka inki?
13 Nzambi salaka mambu mingi ya nkaka sambu na kulungisa lukanu na yandi. Mu mbandu, ntangu fioti na nima ya kubasika ya bantu ya Izraele na Ezipte, Yehowa lungisaka bampusa na bo ya kimpeve. Na kisambu yina bo salaka, Balevi tubaka nde: ‘Nge kulumukaka na zulu ya Ngumba ya Sinai mpi tubilaka bo katuka na zulu mpi pesaka bo bansiku ti bantuma ya mbote.’ (Neh. 9:13) Yehowa salaka yonso sambu na kulonga bantu na yandi sambu bo fwana na kubingama na zina na yandi ya santu ntangu bo ta kota na Ntoto ya Lusilu, kansi bo lemfukilaka bantuma ya Yehowa na nsungi ya ntangu fioti.—Tanga Nehemia 9:16-18.
BANTU YA IZRAELE FWANAKA NA KUBAKA NDOLA
14, 15. (a) Inki mutindu Yehowa monisilaka bantu na yandi mawa? (b) Inki beto ke longuka na mutindu Nzambi salaka mambu na dikanda yina yandi ponaka?
14 Kisambu yina Balevi salaka tubilaka masumu zole yina bantu ya Izraele salaka ntangu fioti na nima ya kusila na Ngumba ya Sinai nde, bo ta lemfukila Nsiku ya Nzambi. Sambu na masumu yina, yo fwanaka nde bo fwa na ntoto ya zelo na zelo. Kansi, Yehowa wilaka bo mawa mpi landaka kulungisa bampusa na bo. Yo yina, kisambu yina kumisaka Yehowa nde: ‘Na mawa na nge ya nene nge yambulaka bo ve na ntoto ya zelo na zelo. Nge pesaka bo madia bamvula 40. Bo kondaka kima ve. Bilele na bo bebaka ve, mpi makulu na bo vimbaka ve.’ (Neh. 9:19, 21) Bubu yai, Yehowa ke pesaka beto mpi bima yonso yina beto kele na yo mfunu sambu na kusadila yandi na kwikama yonso. Yo yina, bika nde beto fwanana ve ata fioti ti mafunda ya bantu ya Izraele yina fwaka na ntoto ya zelo na zelo sambu na kukonda bulemfu mpi lukwikilu. Nkutu, “bo sonikaka [mambu yina] sambu na kukebisa beto, bantu yina ke zinga na bansuka ya bangidika ya bima.”—1 Bak. 10:1-11.
15 Diambu ya mawa, na nima ya kukota na Ntoto ya Lusilu, bantu ya Izraele landaka lusambu ya bantu ya Kanana, yina vandaka kusiamisa bantu na mansoni mpi kuyoka bana na bo na tiya. Yo yina, Yehowa bikaka nde makanda yina vandaka na nziunga na bo kuniokula bo. Ntangu bo balulaka ntima, Yehowa vandaka kulolula bo mpi kugulusa bo na maboko ya bambeni. Bo vandaka kusala mutindu yina “konso ntangu.” (Tanga Nehemia 9:26-28, 31.) Balevi ndimaka yo mpi tubaka nde: ‘Bamvula mingi nge vandaka kukanga ntima na kulonga bo mpi nge vandaka kaka kukebisa bo na nsadisa ya mpeve na nge na nzila ya baprofete na nge, kansi bo buyaka kuwa. Yo yina, nge bikaka bo na maboko ya bantu ya bansi.’—Neh. 9:30.
16, 17. (a) Inki salamaka ntangu bantu ya Izraele vutukilaka nkadilu na bo ya kukonda bulemfu? (b) Inki diambu bantu ya Izraele ndimaka, mpi inki lusilu bo salaka?
16 Ata na nima ya kubasika na kimpika na Babilone, bantu ya Izraele vutukilaka nkadilu na bo ya kukonda bulemfu. Inki malanda basikaka? Balevi landaka kusamba nde: ‘Ebuna ntangu yai, tala beto kele bampika na ntoto yina nge pesaka ba-nkaka na beto sambu na kudia mbuma na yo mpi bima na yo ya mbote. Bima ya mingi yina yo ke basisa ke kwenda na bantotila yina nge me tula na zulu na beto sambu na masumu na beto. Beto kele na kati ya mpasi kibeni!’—Neh. 9:36, 37.
17 Keti Balevi vandaka kutuba nde Nzambi kondaka lunungu na mutindu yandi pesaka nzila na bampasi yai? Ve. Bo ndimaka nde: ‘Nge me monisaka lunungu na mambu yonso yina me kuminaka beto, nge me salaka mambu na kwikama yonso, kansi beto bantu me salaka masumu.’ (Neh. 9:33) Na nima, na nsuka ya kisambu na bo ya kukonda bwimi, Balevi silaka nde dikanda ya mvimba ta lemfukilaka Nsiku ya Nzambi. (Tanga Nehemia 9:38; 10:29) Yo yina, bo sonikaka mukanda mosi mpi Bayuda 84 yina vandaka bantwadisi tulaka maboko.—Neh. 10:1-27.
18, 19. (a) Inki beto fwete sala sambu na kukota na nsi-ntoto ya mpa ya Nzambi? (b) Beto fwete yambula ve kusamba sambu na nki diambu, mpi sambu na nki?
18 Yo ke lomba nde Yehowa kupesa beto disipline to ndola sambu beto vanda bantu yina me fwana na kukota na ntoto ya mpa ya lunungu. Ntumwa Polo yulaka nde: “Nani mwana yina tata na yandi ke pesaka yandi ve ndola sambu na kulonga yandi?” (Baeb. 12:7) Beto ke monisaka nde, beto ke ndima lutwadisu ya Nzambi na luzingu na beto kana beto ke kwamina na kisalu na yandi na kwikama yonso mpi ke bika nde mpeve na yandi kulonga beto. Mpi kana beto me sala disumu ya nene, beto lenda tula ntima nde Yehowa ta lolula beto kana beto balula ntima na masonga yonso mpi kundima disipline na kudikulumusa yonso.
19 Kubika fioti, Yehowa ta sala mambu ya nene sambu na kukumisa zina na yandi kuluta mutindu yandi salaka yo ntangu yandi basisaka bantu ya Izraele na Ezipte. (Ezek. 38:23) Mpi kaka mutindu bantu ya Izraele kotaka na Ntoto ya Lusilu, Bakristu yonso yina ta kwamina na lusambu ya Yehowa na kwikama yonso, ta baka luzingu na ntoto ya mpa ya lunungu yina Nzambi me silaka. (2 Pie. 3:13) Sambu beto ke vingila kivuvu yina ya kitoko, beto bika ve ata fioti kusamba sambu na kusantisama ya zina ya Nzambi ya lukumu. Disolo yina ke landa ta tubila kisambu ya nkaka yina lenda sadisa beto na kusala mambu yina kele mfunu sambu na kubaka balusakumunu ya Nzambi bubu yai mpi kimakulu.


text: 9 Nzambi sakumunaka Noa ti bana na yandi mpi tubilaka bo nde: “Beno buta mingi, beno kuma mingi, mpi beno fulusa ntoto.+2 Konso kigangwa ya ke zingaka na ntoto, konso kigangwa ya ke pumbukaka, konso kima yina ke tambulaka na ntoto mpi bambisi yonso ya nzadi-mungwa ta landa kutekita mpi kuwa boma ya ngolo sambu na beno. Sesepi yai mono me pesa yo na maboko na beno.*+3 Beno lenda dia+ konso mbisi ya ke tambulaka yina kele na luzingu. Kaka mutindu mono pesaka beno matiti ya mubisu, mono ke pesa beno yo yonso.+4 Kaka musuni ti luzingu* na yo—menga+ na yo—beno fwete dia yo ve.+5 Diaka, mono ta sambisa beno sambu na menga ya luzingu na beno.* Mono ta lomba konso kigangwa ya ke zingaka na kuvutula munoko; mpi mono ta lomba konso muntu na kuvutula munoko sambu na luzingu ya mpangi na yandi.+6 Konso muntu yina ke tiamuna menga ya muntu ya nkaka, muntu ya nkaka mpi ta tiamuna menga na yandi,+ sambu Nzambi salaka+ muntu na kifwani na yandi.7 Kansi beno, beno buta mingi mpi beno kuma mingi; beno kuma mingi kibeni na ntoto mpi beno fulusa ntoto.”+8 Ebuna Nzambi tubilaka Noa ti bana na yandi nde:9 “Ntangu yai mono ke sala kuwakana na mono ti beno+ mpi ti bana na beno,10 mpi ti konso kigangwa* ya ke zingaka yina kele ti beno, bandeke, bambisi, mpi bigangwa yonso ya ke zingaka ya kele na ntoto ti beno, bigangwa yonso yina basikaka na maswa—konso kigangwa ya ke zingaka ya kele na ntoto.+11 Ee, mono ke sala kuwakana na mono ti beno: Bima yonso ya ke zingaka,* mono ta fwa yo diaka ve na bamasa ya mvula ya ngolo mpi mono ta bebisa+ diaka ve ntoto na mvula ya ngolo.”12 Nzambi yikaka nde: “Yai kidimbu ya kuwakana yina mono ke sala ti beno mpi ti konso kigangwa* ya ke zingaka yina kele ti beno, sambu na bandonga yonso ya bantu yina ke kwisa.13 Mono ke tula nkongolo na mono na dituti, mpi yo ta vanda kidimbu ya kuwakana na kati na mono ti ntoto.14 Konso ntangu yina mono ta basisa dituti na zulu ya ntoto, ntembe kele ve nde nkongolo ta monanaka na dituti.15 Ebuna mono ta yibuka kibeni kuwakana na mono yina mono salaka ti beno mpi ti konso kigangwa ya ke zingaka ya mutindu na mutindu;* mpi masa ta kumaka diaka ve mvula ya ngolo sambu na kufwa bigangwa yonso.+16 Nkongolo ta basika na dituti, ebuna mono ta mona yo kibeni mpi mono ta yibuka kuwakana ya mvula na mvula na kati ya Nzambi ti konso kigangwa ya ke zingaka ya mutindu na mutindu* yina kele na ntoto.”17 Nzambi tubilaka diaka Noa nde: “Yai kidimbu ya kuwakana yina mono ke lungisa na kati na nge ti nsuni yonso yina kele na ntoto.”+18 Bana ya Noa yina basikaka na maswa vandaka Semi, Kami, mpi Yafeti.+ Na nima Kami butaka Kanana.+19 Bo tatu vandaka bana ya Noa, mpi bantu yonso ya ntoto katukaka na bo mpi yalumukaka ndambu na ndambu.+20 Ebuna Noa yantikaka kusala kisalu ya bilanga, mpi yandi kunaka kilanga ya vinu.21 Ntangu yandi nwaka vinu, yandi lawukaka, mpi yandi bikalaka kinkonga na kati ya tenta na yandi.22 Kami, tata ya Kanana, monaka kinkonga ya tata na yandi, mpi yandi zabisaka bampangi na yandi zole na nganda.23 Yo yina Semi mpi Yafeti bakaka lele mosi, tulaka yo na mapeka na bo, mpi kotaka kinima-nima. Na mutindu yina bo fikaka kinkonga ya tata na bo, kansi baluse na bo vandaka kutala na ndambu ya nkaka, mpi bo monaka ve kinkonga ya tata na bo.24 Ntangu kwiti ya vinu manaka, Noa telamaka mpi zabaka mambu yina mwana na yandi ya leke salaka yandi,25 yandi tubaka nde:“Kanana+ me singama.Bika nde yandi kuma mpika ya bampika ya bampangi na yandi.”+26 Yandi yikaka nde:“Yehowa, Nzambi ya Semi, kubaka lukumu,Mpi bika nde Kanana kukuma mpika na yandi.+27 Bika nde Nzambi kupesa Yafeti kisika ya nene,Mpi bika nde yandi zinga na batenta ya Semi.Bika nde Kanana kukuma mpika na yandi mpi.”28 Noa zingaka diaka bamvula 350 na nima ya Mvula ya Ngolo.+29 Yo yina, bilumbu yonso ya luzingu ya Noa vandaka bamvula 950, mpi yandi fwaka.


text:
DILONGI YA 5
Lukanu ya Nzambi Sambu na Ntoto Kele Nki?
1. Sambu na nki Nzambi kusalaka ntoto?
Nzambi pesaka bantu ntoto sambu na kuzinga. Yo kele kisika yina beto fwete zinga. Yo yina, yandi salaka ve bankwelani ya ntete, Adami ti Eva, sambu na kufulusa zulu—Nzambi gangaka dezia bawanzyo sambu na kuzinga na zulu. (Yobi 38:4, 7) Kansi, Nzambi bakaka muntu ya ntete mpi tulaka yandi na paladisu mosi ya kitoko, ya bo kebingaka kilanga ya Edeni. (Kuyantika 2:15-17) Yehowa kupesaka yandi, mpi bana na yandi yina zolaka kubutuka na nima, dibaku ya kuzinga mvula na mvula na ntoto.
Na luyantiku, paladisu vandaka kaka na kilanga ya Edeni. Yo lombaka nde bankwelani ya ntete kufulusa ntoto ti bana yina bo zolaka kubuta. Na nima, bo zolaka kuyala ntoto ya mvimba mpi kukumisa yo paladisu. (Kuyantika 1:28) Ntoto tafwa ve ata fyoti. Ntangu yonso, yo tavandaka kisika yina bantu fwete zinga.
2. Sambu na nki bubu yai ntoto kele ve paladisu?
Adami ti Eva kolamaka na Nzambi, yo yina Yehowa kulaka bo na kilanga. Paladisu kuvilaka, mpi ata muntu mosi ve menungaka na kuvutula yo. Biblia ketuba nde: ‘Bo me pesaka ntoto na maboko ya bantu ya mbi.’—Yobi 9:24.
Keti Yehowa meyambulaka lukanu na yandi ya luyantiku sambu na bantu? Ve! Yandi kele Nkwa-Ngolo Yonso. Yandi fwete lungisa lukanu na yandi. (Yezaya 45:18) Yandi tasala na mpila nde bantu kuvutuka dyaka mutindu yandi zolaka.
3. Paladisu tavutulama nki mutindu?
Paladisu tavutulama na ntoto na nsungi ya luyalu ya Yezu, Ntotila ya Nzambi meponaka. Na mvita yina Biblia kebingaka Armagedoni, Yezu ti bawanzyo ya Nzambi tafwa bantu yonso yina ketelamina Nzambi. Na nima, Yezu tatula Satana na boloko sambu na bamvula 1 000. Bantu ya Nzambi taguluka sambu Yezu tatwadisa bo mpi tatanina bo. Bo tabaka na luzingu ya mvula na mvula na Paladisu awa na ntoto.
4. Inki ntangu bampasi tamana?
Inki ntangu Nzambi tamanisa bampasi awa na ntoto? Yezu kupesaka kidimbu yina fwete monisa nde nsuka mefinama. Mambu yina kesalama bubu yai na nsi-ntoto kenyokula luzingu ya bantu mpi yo kemonisa nde beto kezinga na “nsukilu ya ngidika ya bima.”
Ntangu Yezu tayala ntoto tuka na zulu na nsungi ya bamvula 1 000, yandi tamanisa bampasi yonso. (Yezaya 9:6, 7; 11:9) Katula kuvanda Ntotila, Yezu tavanda mpi Nganga-Nzambi ya Nene mpi yandi talolula masumu ya bantu yina kezolaka Nzambi.
5. Banani tazinga na Paladisu yina kekwisa?
Bantu yina kelemfukilaka Nzambi tazinga na Paladisu. (1 Yoane 2:17) Yezu tindaka balongoki na yandi na kusosa bantu ya kudikulumusa mpi kulonga bo mutindu yina bo lenda ndimama na Nzambi. Bubu yai, Yehowa ke na kuyidika bamilio ya bantu sambu na kuzinga na Paladisu na bilumbu kekwisa awa na ntoto. (Sofonia 2:3) Na Banzo ya Kimfumu ya Bambangi ya Yehowa, bantu kelongukaka na kuvanda babakala ti batata ya mbote mpi bankento ti bamama ya mbote. Bana ti bibuti kesambilaka kumosi mpi kelongukaka mutindu ya kubaka balusakumunu ya nsangu ya mbote.


text: 21 “Yai kele bankanu yina nge ta songa bo:+2 “Kana nge sumba mpika+ mosi ya Mu-Ebreo, yandi ta vanda mpika bamvula sambanu, kansi na mvula ya nsambwadi, yandi ta katuka na kimpika kukonda kufuta ata kima.+3 Kana yandi kwisaka yandi mosi, yandi ta basika mpi yandi mosi. Kana yandi kele ti nkento, nkento na yandi fwete basika ti yandi.4 Kana mfumu na yandi me pesa yandi nkento ebuna nkento yina me butila yandi bana ya babakala to ya bankento, nkento ti bana na yandi ta kuma ya mfumu na yandi, ebuna yandi ta basika yandi mosi.+5 Kansi kana mpika yina kudindamana mpi kutuba nde, ‘Mono ke zolaka mfumu na mono, nkento na mono, mpi bana na mono; mono ke zola ve kukatuka na kimpika,’+6 mfumu na yandi fwete nata yandi na ntwala ya Nzambi ya kieleka. Ebuna yandi ta nata yandi na kielo to na dikunzi ya kielo, mpi mfumu na yandi ta tobula yandi dikutu ti muntunga, ebuna yandi ta vanda mpika na yandi sambu na luzingu ya mvimba.7 “Kana muntu kuteka mwana na yandi ya nkento na kimpika, mwana yina ta katuka ve na kimpika mutindu mpika ya bakala ke katukaka.8 Kana mfumu na yandi me sepela ve ti yandi mpi me pona yandi ve na kuvanda makangu na yandi, kansi yandi me sala nde muntu ya nkaka kusumba* yandi, mfumu yina ta vanda ve na nswa ya kuteka yandi na banzenza, sambu yandi me kusa yandi.9 Kana yandi me pona yandi sambu na mwana na yandi ya bakala, yandi fwete pesa yandi banswa ya mwana-nkento.10 Kana yandi baka nkento ya nkaka sambu na yandi mosi, yandi fwete fiotuna ve madia ya nkento ya ntete, bilele na yandi, mpi banzala*+ na yandi na makwela.11 Kana bakala yina kupesa yandi ve bima yai tatu, yandi ta kwenda ya ofele, kukonda kufuta mbongo.12 “Konso muntu yina ke bula muntu ya nkaka ebuna muntu yina kufwa, bo fwete fwa+ yandi.13 Kansi kana yandi salaka yo kukonda kukana ebuna Nzambi ya kieleka kubika nde yo salama, mono ta songa nge kisika yina yandi lenda tina.+14 Kana muntu mosi kuwila nkweno na yandi makasi ya ngolo ebuna yandi fwa yandi na luzolo,+ muntu yina fwete fwa ata yo ke lomba nde nge baka yandi na mesa-kimenga na mono.+15 Muntu yina ke bula tata na yandi to mama na yandi, bo fwete fwa+ yandi.16 “Kana muntu mosi kukanga muntu ya nkaka na ngolo+ mpi kuteka yandi to bo kanga yandi ti muntu yina na maboko na yandi,+ bo fwete fwa+ yandi.17 “Konso muntu yina ke singa* tata na yandi to mama na yandi, bo fwete fwa+ yandi.18 “Yai mambu yina ta salama kana babakala ke swana ebuna bakala mosi kubula nkweno na yandi ditadi to dikofi* ebuna yandi fwa ve, kansi yandi bikala na mbeto na yandi:19 Kana yandi lenda telama mpi kutambula na nganda na nsadisa ya nti na yandi, muntu yina bulaka yandi fwete baka ve ndola. Yandi ta futa kaka sambu na ntangu yina muntu yina ya kele ti mpasi me vidisa na kisalu na yandi tii kuna yandi ta beluka kibeni.20 “Kana muntu mosi kubula mpika na yandi ya bakala to mpika na yandi ya nkento ti nti ebuna mpika yina kufwa na maboko na yandi, bo fwete vutula mbi+ sambu na yandi.21 Kansi, kana yandi zinga kilumbu mosi to bilumbu zole, bo ta vutula ve mbi sambu na yandi, sambu yandi kele muntu yina bo sumbaka na mbongo ya mfumu na yandi.22 “Kana babakala ke nwana ebuna bo tutana ti nkento ya kele ti divumu mpi yandi buta matsiombe,*+ kansi kisumbula ya ke nata lufwa* kusalama ve, muntu yina me sala mbi fwete futa kibawu yina bakala ya nkento yina ta lomba; mpi yandi fwete futa yo na nzila ya bazuzi.+23 Kansi kana kisumbula ya ke nata lufwa kusalama, nge fwete pesa luzingu sambu na luzingu,*+24 disu sambu na disu, dinu sambu na dinu, diboko sambu na diboko, dikulu sambu na dikulu,+25 kuyoka tiya sambu na kuyoka tiya, mputa sambu na mputa, dikofi sambu na dikofi.26 “Kana muntu mosi kubula mpika na yandi ya bakala to ya nkento na disu ebuna yandi tobula yo, yandi fwete katula mpika yina na kimpika sambu na kufuta disu na yandi.+27 Mpi kana yandi katula mpika na yandi ya bakala to ya nkento dinu, yandi fwete katula mpika yina na kimpika sambu na kufuta dinu na yandi.28 “Kana ngombe kulwadisa bakala mosi to nkento mosi ti bibongo na yo ebuna muntu yina kufwa, bo fwete fwa+ ngombe yina na matadi mpi bo fwete dia ve misuni na yo; kansi bo ta pesa ve munkwa-ngombe yina ndola.29 Kansi kana ngombe vandaka ti kikalulu ya kulwadisa bantu ti bibongo na yo mpi bo kebisaka munkwa na yo, kansi yandi vandaka kukanga yo ve, ebuna yo fwa bakala mosi to nkento mosi, bo ta fwa ngombe yina na matadi ebuna bo fwete fwa mpi munkwa na yo.30 Kana bo lomba yandi nkudulu,* yandi fwete futa yonso yina bo ta lomba yandi sambu na kusumba diaka luzingu* na yandi.31 Yo vanda ngombe yina lwadisaka mwana ya bakala to mwana ya nkento ti bibongo na yo, bo fwete sala munkwa-ngombe mambu na kuwakana ti nkanu yai.32 Kana ngombe yina lwadisaka mpika ya bakala to mpika ya nkento ti bibongo na yo, munkwa-ngombe ta pesa bashekele*30 na mfumu ya mpika yina, mpi bo ta fwa ngombe yina na matadi.33 “Kana muntu kukangula to kutimuna dibulu mosi kansi yandi fika yo ve, ebuna ngombe to mpunda kubwa na kati na yo,34 munkwa-dibulu yina fwete futa.+ Yandi fwete futa mbongo na munkwa-mbisi yina, ebuna mbisi yina ya kufwa ta kuma ya yandi.35 Kana ngombe ya muntu mosi kubula ngombe ya muntu ya nkaka ebuna yo fwa, bo fwete teka ngombe yina ya moyo mpi kukabula mbongo yina bo me futa sambu na yo; bo fwete kabula mpi mbisi yina ya kufwa.36 To kana yo zabanaka nde ngombe yina vandaka ti kikalulu ya kulwadisa bantu ti bibongo na yo kansi munkwa na yo vandaka kukanga yo ve, yandi fwete futa ngombe sambu na ngombe, mpi ngombe ya kufwa ta kuma ya yandi.


text:
Ba-urse me fwa baleke ya babakala ya Betele (23-25)
2 Ntangu Yehowa zolaka kunata Eliya+ na zulu na mupepe ya ngolo,+ Eliya ti Elisha+ katukaka na Gilgale mpi kwendaka.+2 Eliya tubilaka Elisha nde: “Pardo bikala awa, sambu Yehowa me tinda mono na Betele.” Kansi Elisha tubaka nde: “Ya kieleka mutindu Yehowa kele na luzingu mpi mutindu nge* kele na luzingu, mono ta yambula nge ve.” Yo yina bo kwendaka na Betele.+3 Ebuna kimvuka ya bambikudi* yina vandaka na Betele kwisaka kukutana ti Elisha mpi bo tubilaka yandi nde: “Keti nge ke zaba nde bubu yai Yehowa ke katula mfumu na nge sambu yandi vanda diaka ve mfumu na nge?”+ Yandi tubaka nde: “Mono me zaba yo dezia. Beno vanda pima.”4 Ntangu yai Eliya tubilaka yandi nde: “Pardo Elisha bikala awa, sambu Yehowa me tinda mono na Yeriko.”+ Kansi yandi tubaka nde: “Ya kieleka mutindu Yehowa kele na luzingu mpi mutindu nge* kele na luzingu, mono ta yambula nge ve.” Mpidina bo kumaka na Yeriko.5 Ebuna kimvuka ya bambikudi yina vandaka na Yeriko kwisaka kutubila Elisha nde: “Keti nge ke zaba nde bubu yai Yehowa ke katula mfumu na nge sambu yandi vanda diaka ve mfumu na nge?” Yandi tubaka nde: “Mono me zaba. Beno vanda pima.”6 Ntangu yai Eliya tubilaka yandi nde: “Pardo bikala awa, sambu Yehowa me tinda mono na Yordani.” Kansi yandi tubaka nde: “Ya kieleka mutindu Yehowa kele na luzingu mpi mutindu nge* kele na luzingu, mono ta yambula nge ve.” Yo yina bo kwendaka bo zole.7 Na kati ya kimvuka yina ya bambikudi, bambikudi 50 mpi landaka bo ebuna bo telamaka mwa ntama bo ke tala kansi Eliya ti Elisha telamaka pene-pene ya Yordani.8 Na nima Eliya bakaka lele na yandi ya kimbikudi,+ balula-balulaka yo, mpi bulaka masa, ebuna masa kabwanaka na diboko ya kimama mpi na diboko ya kitata, yo yina bo sabukaka bo zole na ntoto ya kuyuma.+9 Ntangu bo sabukaka, Eliya tubilaka Elisha nde: “Lomba kima yina nge ke zola nde mono sadila nge na ntwala nde bo katula mono na ntwala na nge.” Elisha tubaka nde: “Pardo, keti mono lenda baka makabu zole*+ ya mpeve na nge?”+10 Yandi vutulaka nde: “Nge me lomba kima mosi ya mpasi. Kana nge mona mono ntangu Nzambi ta katula mono na lweka na nge, yo ta salama mutindu yina sambu na nge; kansi kana nge mona mono ve, yo ta salama ve.”11 Ntangu bo vandaka kutambula mpi kusolula na nzila, na mbala mosi pusu-pusu ya tiya mpi bampunda ya tiya+ kabulaka bo zole, ebuna Eliya tombukaka na zulu na mupepe ya ngolo.+12 Ntangu Elisha vandaka kutala, yandi vandaka kutuba na ndinga ya ngolo nde: “Tata na mono, tata na mono! Pusu-pusu ya Izraele ti bantu na yandi yina ke tambusaka bampunda!”+ Ntangu yandi lendaka diaka ve kumona Eliya, yandi bakaka bilele na yandi mosi mpi pasulaka yo na bandambu zole.+13 Na nima, yandi lokutaka lele ya Eliya ya kimbikudi+ yina bwaka, yandi vutukaka mpi telamaka na lweka ya Yordani.14 Ebuna yandi bakaka lele ya Eliya ya kimbikudi yina bwaka, yandi bulaka masa, mpi yandi tubaka nde: “Wapi Yehowa, Nzambi ya Eliya?” Ntangu yandi bulaka masa, masa kabwanaka na diboko ya kimama mpi na diboko ya kitata, ebuna Elisha sabukaka.+15 Ntangu kimvuka ya bambikudi yina vandaka na Yeriko monaka yandi na ntama, bo tubaka nde: “Mpeve ya Eliya me kuma na zulu ya Elisha.”+ Bo kwendaka kukutana ti yandi mpi bo fukamaka na ntwala na yandi.16 Bo tubilaka yandi nde: “Awa kele ti babakala 50 ya me fwana, yina kele ti bansadi na nge. Pardo, bika bo kwenda kusosa mfumu na nge. Mbala ya nkaka mpeve* ya Yehowa me tombula yandi mpi me losa yandi na ngumba mosi to na muwanda mosi.”+ Kansi yandi tubaka nde: “Beno tinda bo ve.”17 Ata mpidina, bo vandaka kaka kuyangisa yandi tii kuna yandi waka nsoni, yo yina yandi tubaka nde: “Beno tinda bo.” Bo tindaka bantu yina 50, ebuna bantu yina landaka kusosa bilumbu tatu kansi bo monaka yandi ve.18 Ntangu bo vutukaka kisika yandi vandaka, yandi vandaka kuzinga na Yeriko.+ Ebuna yandi tubilaka bo nde: “Keti mono songaka beno ve nde beno kwenda ve?”19 Na nima bantu ya mbanza yina tubilaka Elisha nde: “Mfumu na mono lenda mona nde mbanza kele na kisika ya mbote;+ kansi masa kele mbi, mpi insi ke butaka ve.”*20 Ebuna yandi tubaka nde: “Beno natila mono ka-bolo mosi ya mpa mpi beno tula mungwa na kati na yo.” Bo natilaka yandi yo.21 Na nima, yandi kwendaka na nto ya masa, yandi losaka mungwa na kati na yo,+ mpi yandi tubaka nde: “Yehowa ke tuba nde, ‘Mono me belula masa yai. Yo ta nata diaka ve lufwa to kukonda kubuta.’”*22 Masa yina me belukaka tii bubu yai, kaka mutindu Elisha tubaka.23 Yandi katukaka pana mpi kwendaka na Betele. Ntangu yandi vandaka na nzila, baleke ya nkaka ya babakala basikaka na mbanza mpi yantikaka kuseka yandi,+ mpi bo vandaka kutubila yandi nde: “Tombuka, nge muntu ya dibandi! Tombuka, nge muntu ya dibandi!”24 Nsuka-nsuka yandi balukaka, talaka bo, mpi yandi singaka bo na zina ya Yehowa. Ebuna ba-urse zole ya bankento+ basikaka na mfinda mpi zengaka bana 42 na kati na bo bitini-bitini.+25 Yandi katukaka kuna mpi kwendaka na Ngumba ya Karmele,+ na nima yandi katukaka kuna mpi vutukaka na Samaria.


text: 17 Bo lutaka na Amfipolisi mpi na Apolonia, ebuna bo kumaka na Tesalonika.+ Sinagoga mosi ya Bayuda vandaka kuna.2 Mutindu vandaka kikalulu ya Polo,+ yandi kotaka kisika bo vandaka, ebuna bilumbu tatu ya kisabatu, yandi vandaka kuyindula ti bo na nsadisa ya Masonuku,+3 yandi vandaka kutendula mpi kumonisa na nzila ya mambu yina bo me sonikaka nde yo vandaka mfunu nde Kristu kumona mpasi+ mpi kutelama na bafwa;+ yandi vandaka kutuba nde: “Yezu yai ya mono ke zabisa beno kele Kristu.”4 Yo yina bankaka na kati na bo kumaka kukwikila, mpi bo vukanaka ti Polo mpi Silasi.+ Bagreki mingi yina vandaka kusambila Nzambi mpi bankento mingi ya lukumu salaka mutindu mosi.5 Kansi sambu Bayuda waka kimpala,+ bo vukisaka mwa bantu ya mbi, bayina vandaka kutambula-tambula na zandu kukonda kikuma, bo salaka kimvuka ya bantu, mpi bo yantikaka kutula mavwanga na mbanza. Bo kotaka na kingolo-ngolo na nzo ya Yazoni mpi bo vandaka kusosa Polo ti Silasi sambu na kubasisa bo na ntwala ya kimvuka yina ya bantu.6 Sambu bo monaka bo ve, bo nataka Yazoni ti bampangi ya nkaka na bamfumu ya mbanza mpi bo tubaka na ndinga ya ngolo nde: “Bantu yai ya me kumisa ntoto ya mvimba kisaka-saka* kele mpi awa,+7 mpi Yazoni me yamba bo na nzo na yandi. Bantu yai yonso ke zitisaka ve bansiku ya Kaisali, mpi bo ke tuba nde kele ti ntotila ya nkaka, zina na yandi Yezu.”+8 Ntangu bo waka mambu yai, kimvuka ya bantu mpi bamfumu ya mbanza kumaka kisaka-saka;9 bo futisaka Yazoni ti bantu yina ya nkaka mbongo,* na nima bo bikisaka bo.10 Ntangu mpimpa bwaka, bampangi tindaka Polo ti Silasi na Berea. Ntangu bo kumaka kuna, bo kwendaka na sinagoga ya Bayuda.11 Bayuda yina vandaka na Berea vandaka ti mabanza ya mbote kuluta bayina vandaka na Tesalonika, sambu bo ndimaka nsangu ti nzala ya ngolo, mpi bo vandaka kufimpa Masonuku mbote-mbote konso kilumbu sambu na kuzaba kana mambu yina vandaka mutindu yina.12 Yo yina, bantu mingi na kati na bo kumaka kukwikila; bankento mingi ya lukumu yina vandaka Bagreki mpi babakala ya nkaka salaka mpi mutindu mosi.13 Kansi ntangu Bayuda ya Tesalonika waka nde Polo vandaka kuzabisa mpi nsangu ya Nzambi na Berea, bo kwisaka kuna sambu na kupusa bimvuka ya bantu na kukotisa mavwanga.+14 Yo yina bampangi songaka Polo na kukwenda nswalu na nzadi-mungwa,+ kansi Silasi ti Timoteo bikalaka pana.15 Ata mpidina, bantu yina vandaka kunata Polo fidisaka yandi tii na Atene; Polo songaka bo na kuzabisa Silasi ti Timoteo+ nde bo landa yandi nswalu, ebuna bo vutukaka.16 Ntangu Polo vandaka kuvingila bo na Atene, yandi waka makasi na kumona nde mbanza vandaka ya kufuluka ti biteki.17 Yo yina yandi yantikaka kuyindula na sinagoga ti Bayuda mpi bantu ya nkaka yina vandaka kusambila Nzambi, mpi konso kilumbu na zandu, yandi vandaka kuyindula ti bantu yina vandaka pana.18 Kansi bantu ya nkaka ya filozofi ya Epikire mpi ya Kistoika yantikaka kutula ntembe ti yandi, mpi bankaka vandaka kutuba nde: “Inki mambu muntu yai ya bituba-tuba ke zola kutuba?” Bankaka nde: “Yo ke monana nde yandi kele nsamuni ya banzambi ya nzenza.” Bo tubaka mutindu yina sambu yandi vandaka kuzabisa nsangu ya mbote ya Yezu mpi lufutumuku.+19 Bo kangaka yandi mpi bo nataka yandi na Areopage, mpi bo tubaka nde: “Keti beto lenda zaba nki kele dilongi yai ya mpa ya nge ke longa?20 Sambu nge ke tuba mambu ya nkaka yina beto me waka ntete ve, mpi beto ke zola kuzaba kana mambu yai ke tendula inki.”21 Ya kieleka, bantu yonso ya Atene mpi banzenza yina vandaka kuzinga kuna vandaka kulutisa ntangu na bo yonso ya kupema kaka na kutubila to kuwa diambu mosi ya mpa.22 Ebuna Polo telamaka na kati-kati ya Areopage+ mpi tubaka nde:“Babakala ya Atene, mono ke mona nde na mambu yonso beno ke kudipesaka mingi na boma ya banzambi* kuluta bantu ya nkaka.+23 Mu mbandu, ntangu mono vandaka kuluta mpi kutala mbote-mbote bima yina beno ke sambilaka, mono monaka mpi mesa-kimenga mosi yina bo me sonikaka na zulu na yo nde, ‘Na Nzambi Yina Me Zabanaka Ve.’ Yo yina, muntu yina beno ke sambila kukonda kuzaba, yandi yina mono ke zabisa beno.24 Nzambi yina salaka nsi-ntoto mpi bima yonso yina kele na kati na yo, yandi kele Mfumu ya zulu ti ya ntoto,+ yandi ke zingaka ve na batempelo yina bantu me tungaka na maboko;+25 yandi ke vingilaka mpi ve nde bantu kusadila yandi bonso nde yandi kele ti mfunu ya kima mosi,+ sambu yandi muntu ke pesaka bantu yonso luzingu, mpema,+ mpi bima yonso.26 Mpi na nzila ya muntu mosi,+ yandi salaka makanda yonso ya bantu sambu na kuzinga na ntoto ya mvimba,+ mpi yandi me tulaka bantangu ya bo me tulaka mpi bandilu ya bisika yina bantu lenda zinga,+27 sambu bo sosa Nzambi, kana bo sala bikesa na kusosa yandi mpi bo mona yandi kibeni,+ sambu ya kieleka, yandi kele ntama ve ti konso muntu na kati na beto.28 Sambu, na nzila na yandi beto kele na luzingu, beto ke tambulaka, mpi beto ke zingaka, mutindu bapoete na beno ya nkaka tubaka, ‘Sambu beto kele mpi bana na yandi.’29 “Yo yina, sambu beto kele bana ya Nzambi,+ beto fwete yindula ve nde Nzambi kele bonso wolo, arza, ditadi, to kima mosi yina bantu me yindulaka mpi me salaka.+30 Ya kieleka, Nzambi kangaka meso na bantangu yina bantu zabaka ve mambu;+ kansi ntangu yai yandi ke zabisa bantu ya bisika yonso nde bo fwete balula ntima.31 Sambu yandi me tulaka kilumbu yina yandi ke kana kusambisa ntoto ya mvimba+ na lunungu, na nzila ya muntu yina yandi me tulaka, mpi yandi me pesaka bantu yonso kipiku na mutindu yandi me futumunaka yandi na bafwa.”+32 Ntangu bo waka mambu ya lufutumuku ya bafwa, bankaka yantikaka kuseka,+ mpi bantu ya nkaka tubaka nde: “Beto ta wa nge diaka sambu na mambu yai.”33 Ebuna Polo bikisaka bo,34 kansi bantu ya nkaka vukanaka ti yandi mpi bo kumaka kukwikila. Na kati na bo kuvandaka Dionisiusi, zuzi ya tribinale ya Areopage, mpi nkento mosi, zina na yandi Damarisi, mpi bantu ya nkaka.


text:
Articles de la catégorie « Kikongo »
17/03/2020 - 18:45
KINSHASA:Ba ntumwa ya nkangu me kuzua nsangu bubu yai ya kuzaba ti kimbevo ya Corona virus kele kigonsa ya ngolo kuluta Ebola, bantu fwana kuyobisa maboko mpe kusadila bunkete tangu nionso
16/03/2020 - 18:45
KINSHASA: Bubu yai awa na kinshasa ba ntumwa ya nkangu me vutukila kisalu na bau na nima ya kupema pene ba ngonda zole na ndambu to tatu
13/03/2020 - 18:47
KINSHASA: Dibuta ya mvimba ke basika ve na nganda sambu bau yambaka mbevo ya Corona virus, kansi bau ke zua ata lusadisu mosi ve, bau ke bokila ba mbuta ya luyalu na kulandila diambu yai
12/03/2020 - 18:56
KINSHASA: Muntu lenda kubela coronavirus mpe yandi beluka mutindu me zabisa ministre , bantu sadila bunkete, sesepi yai ,zabisaka yandi,kulwata masque kele penza na mfunu ve
11/03/2020 - 18:54
KINSHASA: Mbefu ina ba kangaka na coronavirus kele mwa mbote me sikimia ministre ya mambu ya mavimpi, nkngu landila kaka bunkete, bau vanda na wonga ve,
10/03/2020 - 19:09
KINSHASA: Muntu mosi me monana na kimbevo ya coronavirus bubu awa na mbanza kimfumu kinshasa me zabisa mbuta ya luyalu ke landilaka mambu ya mavimpi
09/03/2020 - 18:53
KINSHASA: Kimbevo ya Ebola, ta basika na lupitalu mbasi,Dr Muyemba me zabisa ti na nima ya builumbu makumi iya na zole ba mfumu ay insi lenda zabisa ti kimbevo ian me manisa na RDC mvimba
06/03/2020 - 18:56
KINSHASA: Julien Paluku ministre ya insi ke tala mambu ay industrie na insi me pesa bilumbu zole na bayina nionso kele na mfuka ya FPI , bau futa kana ve, bau ta landila bau na kingolo
05/03/2020 - 18:55
BUNIA: Kimvuka ya binuani ya CODECO ke laka nganu ya mabwala kele Utcha chefferie ya ba Hema nord ti bau ta kotila bau, na wonga nkangu me kuma kulala na finda
04/03/2020 - 18:47
BUNIA : Bana mingi kele na bilumbu ya kubutuka ti na ba mvula tatnu ke bela kimbevo ke zabana ve, na ba camps ya bamitini mvita kuna na Ituri


text:
Kuvanda ti bima mingi kukonda kusepela na yo (1-6)
Sepela ti bima yina nge kele na yo ntangu yai (7-12)
6 Kele ti diambu ya nkaka ya mpasi yina mono me monaka awa na ntoto,* mpi yo ke monanaka mingi na kati ya bantu:2 Nzambi ya kieleka ke pesa muntu bimvwama, bima ya kinsuni, mpi nkembo na mpila nde yandi me konda ve ata kima mosi yina yandi ke zola;* ata mpidina Nzambi ya kieleka ke pesa yandi ve nzila ya kusepela na yo, kansi yandi ke pesa munzenza mosi nzila ya kusepela na yo. Yo kele mpamba mpi mpasi ya nene.3 Kana muntu kukuma tata ya bana mbala nkama, yandi zinga bamvula mingi, mpi yandi kuma mununu, kansi yandi* ke mona ve kiese na bima na yandi ya mbote na ntwala nde yandi kwenda na maziamu,* mono fwete tuba nde mwana yina me butuka ya kufwa kele mbote kuluta yandi.+4 Sambu yandi kwisaka kukonda kikuma mpi yandi kwendaka na mudidi, mpi bo ta fika zina na yandi na mudidi.5 Ata yandi me monaka ve ntangu to me zabaka kima mosi ve, yandi kele kaka mbote* kuluta muntu yina zingaka bamvula mingi.+6 Inki kele mambote ya kuzinga bamvula mafunda zole kansi kuvanda ve na kiese? Keti bantu yonso ke kwendaka ve kisika mosi?+7 Kisalu yonso ya ngolo yina muntu ke salaka ke vandaka sambu na kufulusa munoko na yandi;+ ata mpidina nzala na yandi ke manaka ve.*8 Sambu muntu ya mayele me luta zoba+ na nki, to nki mambote kele kana nsukami me zaba mutindu ya kuzinga?*9 Kusepela na bima yina meso ke mona kele mbote kuluta kulanda banzala na nge.* Yai mpi kele mpamba, yo kele kulanda mupepe.10 Bima yonso yina kele, bo me pesaka yo dezia zina, mpi bo me zabaka mutindu muntu kele; mpi yandi lenda kuka ve kuswana* ti muntu yina me luta yandi na ngolo.11 Kana bangogo* kele mingi, mambu ya mpamba mpi ke vandaka mingi; mpi nki mambote yo ke natilaka muntu?12 Nani me zaba mambu ya kuluta mbote yina muntu lenda sala na luzingu na bilumbu fioti ya luzingu na yandi ya mpamba, yina yandi ke lutisa bonso kivudi?+ Sambu nani lenda songa muntu mambu yina ta salama awa na ntoto* na nima kana yandi me kwenda?


text:
Bampangi ya Yozefi me vutuka sambu na kubaka Yakobi (16-28)
45 Ebuna Yozefi lendaka diaka ve kudiyala na ntwala ya bansadi na yandi yonso.+ Yo yina yandi tubaka na ndinga ya ngolo nde: “Bantu yonso kukatuka na ntwala na mono!” Muntu ya nkaka ve bikalaka ti Yozefi ntangu yandi vandaka kudimonisa na bampangi na yandi.+2 Ebuna yandi yantikaka kudila ngolo kibeni, yo yina bantu ya Ezipte waka yo mpi nzo ya Farao waka yo.3 Nsuka-nsuka, Yozefi tubilaka bampangi na yandi nde: “Mono kele Yozefi. Keti tata na mono kele kaka na luzingu?” Kansi bampangi na yandi kukaka ve kupesa yandi mvutu ata fioti, sambu bo yitukaka ngolo sambu na yandi.4 Ebuna Yozefi tubilaka bampangi na yandi nde: “Pardo, beno pusana pene-pene na mono.” Mpi bo pusanaka pene-pene na yandi.Ebuna yandi tubaka nde: “Mono kele mpangi na beno Yozefi, yina beno tekaka na Ezipte.+5 Kansi ntangu yai, beno kudiyangisa ve mpi beno kudipesana ve foti sambu beno tekaka mono awa; sambu Nzambi tindaka mono na ntwala na beno sambu na kutanina luzingu.+6 Yai mvula ya zole yina nzala kele na insi,+ mpi me bika diaka bamvula tanu yina bantu ta bundula ve ntoto mpi ta katula ve bambuma.7 Kansi Nzambi tindaka mono na ntwala na beno sambu na kutanina sambu na beno bantu ya me bikala+ na ntoto* mpi sambu na kugulusa beno kibeni, beno bikala na luzingu.8 Yo yina, beno ve bantu tindaka mono awa, kansi Nzambi ya kieleka, sambu na kutula mono mfumu ya bandongisi* ya Farao, mfumu ya nzo na yandi ya mvimba, mpi muntu yina ke yala insi ya mvimba ya Ezipte.+9 “Beno vutuka nswalu na tata na mono, mpi beno fwete tubila yandi nde, ‘Mwana na nge Yozefi me tuba nde: “Nzambi me tula mono mfumu ya Ezipte ya mvimba.+ Kwisa kukulumuka kisika mono kele. Kusukinina ve.+10 Nge fwete zinga na insi ya Goshene,+ kisika nge ta vanda pene-pene na mono, nge, bana na nge, bantekolo na nge, mameme na nge, bangombe na nge, mpi bima na nge yonso.11 Mono ta pesaka nge madia kuna, sambu yo ta vanda diaka ti bamvula tanu ya nzala.+ Kana ve, nge ti nzo na nge mpi bima na nge yonso ta fwa na nzala.”’12 Beno mpi mpangi na mono Benyamini lenda mona ntangu yai ti meso na beno mosi nde mono kibeni muntu ke solula ti beno.+13 Yo yina, beno fwete zabisa tata na mono nkembo na mono yonso na Ezipte mpi bima yonso ya beno me mona. Ntangu yai, beno sasuka mpi beno nata tata na mono awa.”14 Ebuna yandi yambaka* mpangi na yandi Benyamini mpi yantikaka kudila; mpi Benyamini dilaka ntangu Yozefi simbaka yandi na nkingu.+15 Ebuna yandi pesaka bampangi na yandi yonso beze mpi dilaka na mapeka na bo, na nima bampangi na yandi solulaka ti yandi.16 Nsangu kumaka na nzo ya Farao nde: “Bampangi ya Yozefi me kwisa!” Yo vandaka diambu ya mbote na meso ya Farao mpi ya bansadi na yandi.17 Yo yina, Farao tubilaka Yozefi nde: “Zabisa bampangi na nge nde, ‘Beno sala mutindu yai: Beno tula bima na zulu ya bambisi na beno ya ke nataka kilo, beno kwenda na insi ya Kanana,18 mpi beno baka tata na beno mpi bantu ya banzo na beno, ebuna beno kwisa awa. Mono ta pesa beno bima ya mbote ya insi ya Ezipte, mpi beno ta dia bima ya kuluta mbote* ya insi yai.’+19 Mono ke songa nge na kuzabisa bo+ nde: ‘Beno sala mutindu yai: Beno baka bapusu-pusu+ na insi ya Ezipte sambu na bana na beno mpi bankento na beno, mpi beno fwete nata tata na beno na pusu-pusu mosi mpi beno kwisa awa.+20 Beno kudiyangisa ve sambu na bima na beno,+ sambu kitini ya kuluta mbote ya insi ya mvimba ya Ezipte kele ya beno.’”21 Ebuna bana ya Izraele salaka mutindu yina, mpi Yozefi pesaka bo bapusu-pusu na kulanda bantuma ya Farao, mpi yandi pesaka bo madia sambu na nzietelo.22 Yandi pesaka konso muntu bilele ya mpa, kansi yandi pesaka Benyamini mbongo 300 ya bibende mpi bilele tanu ya mpa.+23 Yandi tindilaka tata na yandi bima yai: bampunda kumi yina nataka bima ya mbote ya Ezipte mpi bampunda ya bankento kumi yina natilaka tata na yandi bambuma, mampa, mpi madia sambu na nzietelo.24 Ebuna yandi pesaka bampangi na yandi nzila ya kukwenda, mpi ntangu bo vandaka kukwenda, yandi tubilaka bo nde: “Beno kudiwila ve makasi na nzila.”+25 Ebuna bo katukaka na Ezipte mpi bo kumaka na insi ya Kanana kisika tata na bo Yakobi vandaka.26 Ebuna bo songaka yandi nde: “Yozefi kele kaka na luzingu, mpi yandi muntu kele mfumu ya insi ya mvimba ya Ezipte!”+ Kansi yandi monaka yo mpamba, sambu yandi ndimaka bo ve.+27 Ntangu bo songaka yandi mambu yonso yina Yozefi tubilaka bo mpi ntangu yandi monaka bapusu-pusu yina Yozefi tindaka sambu na kunata yandi, mpeve ya tata na bo Yakobi yantikaka kuzinga diaka.28 Ebuna Izraele tubaka na ndinga ya ngolo nde: “Yo me fwana! Mwana na mono Yozefi kele kaka na luzingu! Mono fwete kwenda mpi kumona yandi na ntwala nde mono fwa!”+


text:
Mavimpi ya Nitu mpi ya Mabanza
Mavimpi ya Mbote
Kumisa Luzingu Mbote—Mabanza
Beto ke bakaka mambote ntangu beto ke yedisaka kikalulu ya kuyala mabanza na beto.
Nzila ya Ke Nataka na Kiese—Mavimpi ya Nitu mpi Kukanga Ntima
Kana muntu ke bela mingi, keti yo ke tendula nde yandi ta vanda diaka ve na kiese?
Kumisa Luzingu Mbote—Sante
Minsiku ya Biblia ke siamisaka beto na kusala mambu yina beto lenda sala sambu na kukeba sante na beto.
Vanda ti Bikalulu ya Mbote Ntangu Nge Ke Nuna
Bandongisila sambanu ya Biblia lenda sadisa nge na kuyikana ti luzingu ya kimununu.
Kunwana ti Maladi
Keti Biblia Lenda Sadisa Nge Kana Nge Ke Belaka Maladi Yina Ke Manaka Ve?
Ee! Tala mambu tatu yina lenda sadisa nge na kukanga ntima ata nge ke belaka maladi yina ke manaka ve.
Keti Luzingu Kele na Mfunu Ntangu Nge Ke Bela Maladi ya Ngolo?
Longuka mutindu bantu ya nkaka kangaka ntima ntangu bo belaka maladi mosi ya ngolo.
Kunwana ti Bifu na Nitu
Mono Ke Bakaka Kikesa Ata Mono Kele Mbefo
Nkento yina me vanda na velo ya bikata ke bakaka “ngolo yina me luta ngolo ya bantu” na nsadisa ya lukwikilu na yandi.
Meso ya Jairo
—Ke Sadisaka Yandi na Kusadila Nzambi
Ata Jairo vandaka kubela maladi ya butomfu ya ngolo, luzingu na yandi ke vandaka ti lukanu.
Kusadila Nzambi Kele Nkisi Sambu na Yandi!
Onesmus butukaka ti maladi ya ngolo ya mikwa. Inki mutindu balusilu ya Nzambi yina kele na Biblia pesaka yandi kikesa?
Maboko na Mono Me Kumaka Meso na Mono
James Ryan butukaka makutu ya kufwa mpi na nima yandi kumaka meso ya kufwa. Inki me pesaka yandi lukanu ya kieleka na luzingu?
Yehowa Me Pesaka Mono Bima Mingi Kuluta Yina Mono Zolaka Kuzwa
Félix Alarcón zwaka lukanu ya luzingu na nima ya kusala aksida yina bedisaka yandi paralizi banda na nkingu tii na makalu.
Kukeba Bambefo
Inki Biblia Ke Tubaka na Yina Me Tala Kukeba Bibuti Yina Me Kuma Bambuta?
Biblia kele ti bambandu ya babakala mpi bankento ya kwikama yina kebaka bibuti na bo yina kumaka bambuta. Yo ke pesaka mpi bandongisila ya mfunu yina lenda sadisa bana yina ke kebaka bibuti na bo yina me kuma bambuta.
Kana Mwana na Nge Kele ti Kifu
Tadila bampasi tatu yina nge lenda kutana ti yo mpi mutindu mayele ya Biblia lenda sadisa nge.
Kana Muntu ya Nge Ke zolaka Me Kuma Pene-Pene na Kufwa
Inki mutindu bantu ya dibuta lenda pesa kikesa mpi kukeba mpangi na bo yina me kuma pene-pene ya kufwa? Inki mutindu bantu yina ke keba bambefo lenda nwana ti mawi ya mutindu na mutindu yina bo lenda kutana ti yo ntangu bo ke keba mbefo?
Bimbefo
Inki Nge Fwete Sala Kana Kipupa Me Basika?
Inki mutindu nge lenda kanga ntima na mawi mpi na kimpeve kana kipupa me yantika mpi yo ke ti bupusi na luzingu na nge?
Kuniokwama na Mabanza
Kana Beto Ke Kuka Ve Kukanga Ntima na Bampasi
Luzingu kele na mfunu ata beto ke kutana ti konso mpasi yina.
Batoko Ke Niokwama na Mabanza—Sambu na Nki? Inki Lenda Sadisa?
Zaba bidmbu mpi mambu yina lenda basisa yo. Tala mambu yina bibuti mpi bantu ya nkaka lenda sala sambu na kusadisa bo.
Mono Ke Zola Kufwa—Keti Biblia Lenda Sadisa Mono Ntangu Bangindu ya Kudifwa Ke Kwisila Mono?
Inki bandongisila Biblia ke pesaka muntu yina ke zola kudifwa?
Basusi mpi Kudiyangisa Mingi
Mutindu ya Kunwana ti Basusi
Tadila diaka minsiku yina lenda sadisa nge na kunwana ti basusi mpi nkutu kufiotuna yo.
Keti Biblia Lenda Sadisa Nge na Kunwana ti Basusi?
Yo ke monana nde basusi kele na kati ya mambu yina bantu fwete kutana ti yo. Keti yo lenda mana?
Inki Beto Lenda Sala Kana Beto Ke Kudiwa Ve na Lutaninu?
Mambu yina lenda sadisa nge na kudiwa na lutaninu.


text: 22 Yoziasi+ vandaka ti bamvula nana ntangu yandi kumaka ntotila, mpi yandi yalaka bamvula 31 na Yeruzalemi.+ Zina ya mama na yandi Yedida mwana ya Adaya muntu ya Boskati.+2 Yandi salaka mambu ya mbote na meso ya Yehowa mpi yandi tambulaka na banzila yonso ya nkaka na yandi Davidi;+ yandi kwendaka ve na diboko ya kitata to na diboko ya kimama.3 Na mvula ya 18 ya ntotila Yoziasi, ntotila tindaka sekretere Shafani, mwana ya Asalia mwana ya Meshulami, na nzo ya Yehowa+ mpi tubaka nde:4 Kwenda na nganga-nzambi ya nene Hilkia,+ mpi bika yandi kutika mbongo yonso yina bo ke nata na nzo ya Yehowa,+ mbongo yina bankengidi ya bakielo me baka na maboko ya bantu.+5 Bo fwete pesa yo na bantu yina bo tulaka sambu na kutwadisa kisalu na nzo ya Yehowa, ebuna bantu yina ta pesa yo na bantu ya ke sala kisalu na nzo ya Yehowa, bayina fwete yidika bisika ya kubeba ya nzo,+6 disongidila na bantu yina ke salaka bisalu ya maboko, na bantu yina ke tungaka, mpi na bamaso; mpi bo fwete sadila yo sambu na kusumba mabaya mpi matadi ya bo me zenga sambu na kuyidika nzo.+7 Kansi bo fwete lomba bo ve bankonti sambu na mbongo yina bo ke pesa bo, sambu bo kele bantu ya me fwana na kutudila ntima.”+8 Na nima, nganga-nzambi ya nene Hilkia tubilaka sekretere+ Shafani nde: “Mono me mona mukanda ya Nsiku+ na nzo ya Yehowa.” Ebuna Hilkia pesaka mukanda yina na Shafani, ebuna Shafani yantikaka kutanga yo.+9 Na nima sekretere Shafani kwendaka na ntotila mpi songaka yandi nde: “Bansadi na nge me baka mbongo yina bo monaka na nzo, mpi bo me pesa yo na bantu yina bo tulaka sambu na kutwadisa kisalu na nzo ya Yehowa.”+10 Sekretere Shafani songaka mpi ntotila nde: “Nganga-nzambi Hilkia me pesa mono mukanda mosi.”+ Ebuna Shafani yantikaka kutanga yo na ntwala ya ntotila.11 Ntangu ntotila waka bangogo ya mukanda yina ya Nsiku, yandi pasulaka bilele na yandi.+12 Ebuna ntotila songaka nganga-nzambi Hilkia, Ahikami+ mwana ya Shafani, Akbore mwana ya Mikaya, sekretere Shafani, mpi Asaya nsadi ya ntotila nde:13 “Beno kwenda, beno yula Yehowa sambu na mono, sambu na bantu, mpi sambu na Yuda ya mvimba na yina me tala mambu ya kele na mukanda yai ya bo me mona; sambu Yehowa me wila beto makasi ya ngolo,+ sambu ba-nkaka na beto zitisaka ve mambu ya kele na mukanda yai mpi bo zitisaka ve mambu yonso yina bo me sonikaka sambu na beto.”14 Yo yina nganga-nzambi Hilkia, Ahikami, Akbore, Shafani, mpi Asaya kwendaka na mbikudi ya nkento Hulda.+ Yandi vandaka nkento ya Shalumi mwana ya Tikva mwana ya Arhasi, muntu yina ke talaka kisika ya kubumba bilele, mpi yandi vandaka kuzinga na Ndambu ya Mpa ya Yeruzalemi; ebuna bo solulaka ti yandi kuna.+15 Yandi tubilaka bo nde: “Yehowa Nzambi ya Izraele me tuba nde, ‘Beno songa muntu yina me tinda beno na mono nde:16 “Yehowa me tuba nde, ‘Mono ta natila kisika yai mpi bantu na yo mpasi, disongidila mambu yonso ya kele na mukanda yina ntotila ya Yuda me tanga.+17 Sambu bo me yambula mono mpi bo ke yoka bimenga sambu na banzambi ya nkaka+ sambu na kupesa mono makasi na kisalu yonso ya maboko na bo,+ mono ta wila kisika yai makasi mpi yo ta mana ve.’”+18 Kansi sambu na ntotila ya Yuda yina tindaka beno na kuyula Yehowa, beno fwete tubila yandi nde, “Yehowa Nzambi ya Izraele me tuba nde: ‘Sambu na mambu yina nge me wa,19 sambu ntima na nge vandaka bulemfu* mpi nge kudikulumusaka+ na ntwala ya Yehowa ntangu nge waka mambu yina mono tubaka sambu na kisika yai mpi bantu na yo—nde bo ta kuma kima ya ke pesa boma mpi lusingu—ebuna nge pasulaka bilele na nge+ mpi nge dilaka na ntwala na mono, mono mpi me wa nge, Yehowa muntu me tuba.20 Yo yina mono ta vukisa nge ti ba-nkaka na nge,* mpi bo ta zika nge na maziamu na nge na ngemba, mpi meso na nge ta mona ve mpasi yonso yina mono ta nata na kisika yai.’”’” Ebuna bo kwisaka kuzabisa ntotila mambu yina.


text: 3 Nganga-nzambi ya nene Eliashibi+ ti bampangi na yandi banganga-nzambi telamaka sambu na kutunga Kielo ya Mameme.+ Bo santisaka* yo+ mpi tedimisaka bakielo na yo; bo santisaka yo tii na Nzo-Zulu ya Mea,+ tii na Nzo-Zulu ya Ananele.+2 Pene-pene na bo bantu ya Yeriko+ vandaka kutunga, mpi pene-pene na bo Zakure mwana ya Imri vandaka kutunga.3 Bana ya Asenaya tungaka Kielo ya Bambisi ya Masa;+ bo tulaka yo mabaya+ ebuna bo tulaka bakielo na yo, bima ya kukangila yo, mpi banti na yo.4 Pene-pene na bo Meremoti+ mwana ya Uriya mwana ya Akosi salaka kisalu ya kuyidika, pene-pene na bo Meshulami+ mwana ya Berekia mwana ya Meshezabele salaka kisalu ya kuyidika, mpi pene-pene na bo Zadoki mwana ya Baana salaka kisalu ya kuyidika.5 Pene-pene na bo bantu ya Tekoa+ salaka kisalu ya kuyidika, kansi bantu na bo ya lukumu kudikulumusaka ve sambu na kusala* kisalu ya bamfumu na bo.6 Yoyada mwana ya Pasea ti Meshulami mwana ya Besodeya yidikaka Kielo ya Mbanza ya Ntama;+ bo tulaka yo mabaya ebuna bo tulaka bakielo na yo, bima ya kukangila yo, mpi banti na yo.7 Pene-pene na bo Melatia muntu ya Gibeoni+ ti Yadoni muntu ya Meronoti salaka kisalu ya kuyidika, bantu ya Gibeoni ti ya Mispa+ yina vandaka na nsi ya kiyeka ya* mfumu ya mbanza ya ntoto yina kele na Simu ya Nzadi.*+8 Pene-pene na bo Uziele mwana ya Araya, mosi na kati ya bantu yina ke salaka bima ya wolo, salaka kisalu ya kuyidika, mpi pene-pene na yandi Hanania, mosi na kati ya bantu yina ke vukisaka mafuta ya nsudi ya kitoko,* salaka kisalu ya kuyidika; mpi bo tulaka pavema* na Yeruzalemi tii na Kibaka ya Nene.+9 Pene-pene na bo Refaya mwana ya Hure, mfumu ya ndambu ya distrike ya Yeruzalemi, salaka kisalu ya kuyidika.10 Pene-pene na bo Yedaya mwana ya Arumafi salaka kisalu ya kuyidika na ntwala ya nzo na yandi, mpi pene-pene na yandi Atushi mwana ya Ashabneya salaka kisalu ya kuyidika.11 Malkiya mwana ya Arimi+ mpi Ashubi mwana ya Pahati-moabi+ yidikaka kitini ya nkaka,* mpi Nzo-Zulu ya Bafulu ya Kuyokila Mampa.+12 Pene-pene na bo Shalumi mwana ya Aloheshi, mfumu ya ndambu ya distrike ya Yeruzalemi, salaka kisalu ya kuyidika, kumosi ti bana na yandi ya bankento.13 Anuni ti bantu ya Zanoa+ yidikaka Kielo ya Muwanda;+ bo tungaka yo ebuna bo tulaka bakielo na yo, bima ya kukangila yo, mpi banti na yo, ebuna bo yidikaka kibaka yina maboko* 1 000 tii na Kielo ya Bita ya Putulu ya Tiya.+14 Malkiya mwana ya Rekabi, mfumu ya distrike ya Bete-akeremi,+ yidikaka Kielo ya Bita ya Putulu ya Tiya; yandi tungaka yo mpi tulaka bakielo na yo, bima ya kukangila yo, mpi banti na yo.15 Shaluni mwana ya Koloze, mfumu ya distrike ya Mispa,+ yidikaka Kielo ya Nto ya Masa;+ yandi tungaka yo ti ludi na yo, tulaka bakielo na yo, bima ya kukangila yo, mpi banti na yo; yandi yidikaka mpi kibaka ya Kiziba+ ya Nzila ya Masa tii na Kilanga ya Ntotila+ mpi tii na Kimatilu+ yina ke katuka na Mbanza ya Davidi mpi ke kulumuka.+16 Na nima na yandi, Nehemia mwana ya Azbuki, mfumu ya ndambu ya distrike ya Bete-sure,+ salaka kisalu ya kuyidika katuka na ntwala ya Maziamu ya Davidi+ tii na kiziba+ yina bo tungaka mpi tii na Nzo ya Bantu ya Ngolo.17 Na nima na yandi, Balevi salaka kisalu ya kuyidika: Rehumi mwana ya Bani; pene-pene na yandi Ashabia, mfumu ya ndambu ya distrike ya Keila,+ salaka kisalu ya kuyidika sambu na distrike na yandi.18 Na nima na yandi, bampangi na bo salaka kisalu ya kuyidika: Bawai mwana ya Enadadi, mfumu ya ndambu ya distrike ya Keila.19 Pene-pene na yandi Ezere mwana ya Yeshua,+ mfumu ya Mispa, vandaka kuyidika kitini ya nkaka na ntwala ya mwa-ngumba ya ke nataka na Kisika ya Kubumba Binwaninu na Dikunzi ya Ke Simbaka Kibaka.+20 Na nima na yandi, Baruki mwana ya Zabai+ salaka ti kikesa mpi yidikaka kitini ya nkaka, katuka na Dikunzi ya Ke Simbaka Kibaka tii na munoko ya nzo ya nganga-nzambi ya nene Eliashibi.+21 Na nima na yandi, Meremoti+ mwana ya Uriya mwana ya Akosi yidikaka kitini ya nkaka, katuka na munoko ya nzo ya Eliashibi tii na nsuka ya nzo ya Eliashibi.22 Na nima na yandi, banganga-nzambi, bantu ya distrike ya Yordani,*+ salaka kisalu ya kuyidika.23 Na nima na bo, Benyamini ti Ashubi salaka kisalu ya kuyidika na ntwala ya nzo na bo. Na nima na bo, Azaria mwana ya Maaseya mwana ya Anania salaka kisalu ya kuyidika pene-pene ya nzo na yandi.24 Na nima na yandi, Binwi mwana ya Enadadi yidikaka kitini ya nkaka, katuka na nzo ya Azaria tii na Dikunzi ya Ke Simbaka Kibaka+ mpi tii na kinkonko.25 Na nima na yandi, Palale mwana ya Uzai salaka kisalu ya kuyidika na ntwala ya Dikunzi ya Ke Simbaka Kibaka mpi ya nzo-zulu yina ke basika katuka na Nzo ya Ntotila,+ nzo ya zulu ya Kibansala ya Bankengidi.+ Na nima na yandi vandaka Pedaya mwana ya Paroshi.+26 Bansadi ya tempelo*+ yina vandaka kuzinga na Ofeli+ salaka kisalu ya kuyidika tii na ntwala ya Kielo ya Masa+ na ndambu ya esti mpi na nzo-zulu yina me basikaka.27 Na nima na bo, bantu ya Tekoa+ yidikaka kitini ya nkaka, katuka na ntwala ya nzo-zulu ya nene yina me basikaka tii na kibaka ya Ofeli.28 Banganga-nzambi salaka kisalu ya kuyidika na zulu ya Kielo ya Bampunda,+ konso muntu na ntwala ya nzo na yandi.29 Na nima na bo, Zadoki+ mwana ya Imere salaka kisalu ya kuyidika na ntwala ya nzo na yandi.Mpi na nima na yandi, Shemaya mwana ya Shekania, muntu yina ke taninaka Kielo ya Esti,+ salaka kisalu ya kuyidika.30 Na nima na yandi, Hanania mwana ya Shelemia ti Anuni mwana ya sambanu ya Salafi yidikaka kitini ya nkaka.Na nima na yandi, Meshulami+ mwana ya Berekia salaka kisalu ya kuyidika na ntwala ya suku na yandi.31 Na nima na yandi, Malkiya, yina vandaka na kimvuka ya bantu ya ke salaka bima ya wolo, salaka kisalu ya kuyidika tii na nzo ya bansadi ya tempelo*+ ti ya bantu ya mumbongo, na ntwala ya Kielo ya Kutala mpi tii na suku ya zulu ya kinkonko.32 Bantu yina ke salaka bima ya wolo ti bantu ya mumbongo salaka kisalu ya kuyidika na kati-kati ya suku ya zulu ya kinkonko ti ya Kielo ya Mameme.+


text: 33 Yehowa tubilaka diaka Moize nde: “Katuka awa mpi kwenda ti bantu yina nge basisaka na insi ya Ezipte. Kwenda na insi yina mono zengaka kieleka na Abrahami, na Izaki, mpi na Yakobi nde, ‘Mono ta pesa yo+ na bana* na nge.’2 Mono ta tinda wanzio na mono na ntwala na nge+ mpi ta kula bantu ya Kanana, bantu ya Amore, bantu ya Heti, bantu ya Perizi, bantu ya Hivi, mpi bantu ya Yebusi.+3 Tombuka na insi yina miliki* ti bwiki+ kele mingi. Kansi mono ta kwenda ve na kati na beno, sambu beno kele bantu ya ntu-ngolo,*+ kana ve mono lenda manisa beno na nzila.”+4 Ntangu bantu waka bangogo yai ya mbi, bo yantikaka kuwa mawa, mpi ata muntu mosi ve na kati na bo lwataka bima na yandi ya kukumisa nitu kitoko.5 Yehowa tubilaka Moize nde: “Tubila bantu ya Izraele nde, ‘Beno kele bantu ya ntu-ngolo.*+ Na ntangu fioti mono lenda luta na kati na beno mpi kumanisa beno.+ Yo yina beno katula bima na beno ya kukumisa nitu kitoko na ntangu mono ke tadila nki mono ta sala beno.’”6 Yo yina katuka na Ngumba ya Orebi tii kuna, bantu ya Izraele buyaka kulwata* bima na bo ya kukumisa nitu kitoko.7 Ntangu yai Moize bakaka tenta na yandi mpi tedimisaka yo na nganda ya camp, mwa-ntama ti camp, mpi yandi bingaka yo tenta ya lukutakanu. Konso muntu yina vandaka na diambu ya kuyula Yehowa+ vandaka kubasika sambu na kukwenda na tenta ya lukutakanu, yina vandaka na nganda ya camp.8 Na ntangu Moize vandaka kubasika sambu na kukwenda na tenta, bantu yonso vandaka kutelama mpi kubikala ya kutelama na munoko ya batenta na bo, mpi bo vandaka kutala Moize tii kuna yandi vandaka kukota na tenta.9 Na ntangu Moize vandaka kukota na tenta, dikunzi ya dituti+ vandaka kukwisa kukulumuka mpi kutelama na munoko ya tenta na ntangu Nzambi vandaka kusolula ti Moize.+10 Ntangu bantu yonso vandaka kumona dikunzi ya dituti me telama na munoko ya tenta, konso muntu na kati na bo vandaka kutelama mpi kufukama na munoko ya tenta na yandi mosi.11 Yehowa vandaka kutubila Moize meso na meso,+ kaka mutindu muntu ke tubaka ti muntu ya nkaka. Ntangu yandi vandaka kuvutuka na camp, Yozue+ mwana ya Nuni, nsadi mpi nsadisi+ na yandi, vandaka kukatuka ve na tenta.12 Ntangu yai Moize tubilaka Yehowa nde: “Tala, nge ke tubila mono nde, ‘Nata bantu yai,’ kansi nge me zabisa mono ve ti nani nge ta tinda mono. Diaka, nge me tuba nde, ‘Mono me zaba nge mbote,* mono me ndima nge mpi.’13 Pardo, kana nge me ndima mono, songa mono banzila+ na nge, sambu mono zaba nge mpi nge landa na kundima mono. Yibuka mpi nde dikanda yai kele bantu na nge.”+14 Yo yina yandi tubaka nde: “Mono mosi* ta kwenda ti nge,+ mpi mono ta pesa nge ngemba.”+15 Ebuna Moize tubilaka yandi nde: “Kana nge mosi ke* kwenda ve, kukatula beto ve na kisika yai.16 Inki mutindu bantu ta zaba nde nge me ndima mono, mono ti bantu na nge? Keti yo kele ve kana nge kwenda ti beto, mpidina mono ti bantu na nge beto ta swaswana ti bantu yonso ya nkaka yina kele na ntoto+ ya mvimba?”+17 Yehowa tubilaka diaka Moize nde: “Mono ta sala mpi diambu yai ya nge me lomba, sambu mono me ndima nge mpi mono me zaba nge mbote.”*18 Ebuna yandi tubaka nde: “Pardo, songa mono nkembo na nge.”19 Kansi yandi tubaka nde: “Mono ta sala nde nge mona bumbote na mono yonso, mpi mono ta zabisa zina ya Yehowa+ na ntwala na nge; mono ta ndima muntu yina mono ta ndima, mpi mono ta wila mawa muntu yina mono ta wila mawa.”+20 Kansi yandi yikaka nde: “Nge lenda mona ve luse na mono, sambu ata muntu mosi ve lenda mona mono mpi kubikala na luzingu.”21 Yehowa tubaka diaka nde: “Tala kisika yai pene-pene na mono. Telama na zulu ya ditadi.22 Ntangu nkembo na mono ta luta, mono ta tula nge na dibulu yina kele na ditadi, mpi mono ta fika nge diboko na mono tii kuna mona ta luta.23 Na nima mono ta katula diboko na mono, mpi nge ta mona mukongo na mono. Kansi nge lenda mona ve luse na mono.”+


text: 46 “Yehowa Mfumu ya Kuluta Nene me tuba nde: ‘Kielo ya kibansala ya kati yina ke tala na ndambu ya esti+ fwete bikala ya kukanga+ bilumbu sambanu ya kisalu,+ kansi na kilumbu ya Kisabatu mpi na kilumbu ya ngonda ya mpa bo fwete kangula yo.2 Mfumu ta katuka na nganda mpi ta kota na nzila ya kisika ya kukotila ya kielo,+ mpi yandi ta telama pene-pene ya dikunzi ya kielo. Banganga-nzambi ta tambika dikabu na yandi ya mvimba ya kuyoka ti bimenga na yandi ya kinduku, ebuna yandi ta fukama na nsi ya munoko ya kielo mpi na nima yandi ta basika. Kansi bo fwete kanga ve kielo yina tii na nkokila.3 Bantu ya insi ta fukama mpi na ntwala ya Yehowa na munoko ya kielo yina na Bisabatu mpi na bangonda ya mpa.+4 “‘Dikabu ya mvimba ya kuyoka yina mfumu ta pesa Yehowa na kilumbu ya Kisabatu fwete vanda bana-mameme sambanu ya babakala ya kukonda kifu mpi dimeme mosi ya bakala ya kukonda kifu.+5 Dikabu ya mbuma ta vanda efa* mosi sambu na dimeme ya bakala mpi konso kima yina yandi lenda pesa sambu na bana-mameme ya babakala, mpi hini* mosi ya mafuta ti konso efa.+6 Na kilumbu ya ngonda ya mpa, dikabu ta vanda mwana-ngombe ya bakala ya kukonda kifu ya kimvuka ya bangombe, bana-mameme sambanu ya babakala, mpi dimeme mosi ya bakala; yo fwete vanda bambisi ya kukonda kifu.+7 Yandi fwete pesa bonso dikabu ya mbuma efa mosi sambu na mwana-ngombe ya bakala, efa mosi sambu na dimeme ya bakala, mpi konso kima yina yandi lenda pesa sambu na bana-mameme ya babakala. Yandi fwete pesa hini mosi ya mafuta ti konso efa.8 “‘Ntangu mfumu ke kota, yandi fwete kota na nzila ya kisika ya kukotila ya kielo, mpi yandi fwete basika kaka na nzila yina.+9 Ntangu bantu ya insi ke kwisa na ntwala ya Yehowa na nsungi ya bankinsi,+ bayina ke kotila na kielo ya nordi+ sambu na kukwisa kusambila fwete basikila na kielo ya sudi,+ mpi bayina ke kwisa kukotila na kielo ya sudi fwete basikila na kielo ya nordi. Ata muntu mosi ve fwete vutukila na kielo yina yandi kotilaka, sambu bo fwete basikila na kielo yina ke talana ti bo.10 Na yina me tala mfumu yina kele na kati na bo, yandi fwete kota ntangu bo ke kota, mpi yandi fwete basika ntangu bo ke basika.11 Na bankinsi mpi na bansungi ya bankinsi, dikabu ya mbuma fwete vanda efa mosi sambu na mwana-ngombe ya bakala, efa mosi sambu na dimeme ya bakala, mpi konso kima yina yandi lenda pesa sambu na bana-mameme ya babakala, mpi hini mosi ya mafuta ti konso efa.+12 “‘Kana mfumu kupesa dikabu ya mvimba ya kuyoka to bimenga+ ya kinduku bonso dikabu ya luzolo ya mbote na Yehowa, bo ta kangudila yandi kielo yina ke tala na ndambu ya esti, ebuna yandi ta pesa dikabu na yandi ya kuyoka ya mvimba mpi bimenga na yandi ya kinduku mutindu yandi ke salaka na kilumbu ya Kisabatu.+ Kana yandi basika, bo fwete kanga kielo yina.+13 “‘Konso kilumbu nge fwete pesa mwana-dimeme ya bakala ya kukonda kifu yina kele na mvula na yo ya ntete bonso dikabu ya mvimba ya kuyoka na Yehowa.+ Nge fwete sala yo konso suka.14 Kumosi ti yo, nge fwete pesa konso suka ndambu mosi na kati ya bandambu sambanu ya efa bonso dikabu ya mbuma, kumosi ti ndambu mosi na kati ya bandambu tatu ya hini ya mafuta ya kumwanga na fufu ya kitoko bonso dikabu ya mbuma ya bo fwete pesa mbala na mbala na Yehowa. Yo kele nsiku ya mvula na mvula.15 Bo fwete pesa mwana-dimeme ya bakala, dikabu ya mbuma, mpi mafuta konso suka bonso dikabu ya mvimba ya kuyoka ya bo fwete pesa mbala na mbala.’16 “Yehowa Mfumu ya Kuluta Nene me tuba nde: ‘Kana mfumu kupesa kado mosi na konso mwana na yandi bonso dikabu, yo ta kuma kima ya bana na yandi. Yo kele kima na bo yina bo me baka na dikabu.17 Kansi kana yandi pesa nsadi mosi na kati ya bansadi na yandi kado yina yandi me baka na dikabu na yandi, yo ta vanda ya yandi tii na mvula ya kimpwanza;+ ebuna na nima yo ta vutuka na mfumu yina. Kaka dikabu ya bana na yandi ta vanda ntangu yonso ya bo.18 Mfumu fwete kula ve bantu na kingolo-ngolo na ntoto na bo sambu na kubaka dikabu na bo ata mosi. Yandi fwete pesa bana na yandi dikabu yina ta katuka na ntoto na yandi mosi, mpidina na kati ya bantu na mono bo lenda kula ve ata muntu mosi na ntoto na yandi.’”19 Ebuna yandi nataka mono na nzila ya kukotila+ yina vandaka pene-pene ya kielo yina ke nataka na basuku ya kudila madia ya santu* ya banganga-nzambi, yina vandaka kutala na ndambu ya nordi,+ mpi kuna mono monaka kisika mosi na nima na ndambu ya westi.20 Yandi tubilaka mono nde: “Yai kele kisika yina banganga-nzambi ta tokisa dikabu sambu na makambu ti dikabu sambu na disumu mpi kisika yina bo ta yoka dikabu ya mbuma,+ mpidina bo ta nata ve ata kima mosi na kibansala ya nganda mpi ta lutisa ve busantu na* bantu.”+21 Yandi basisaka mono mpi nataka mono na kibansala ya nganda, ebuna yandi lutisaka mono na binkonko yonso iya ya kibansala, mpi mono monaka kibansala mosi na konso kinkonko ya kibansala ya nganda.22 Na binkonko yonso iya ya kibansala, kuvandaka ti tu-bibansala ya fioti, nda na yo maboko* 40 mpi nene na yo maboko 30. Yo yonso iya vandaka nene mpi nda kiteso mosi.*23 Kuvandaka ti mabaya* na nziunga ya tu-bibansala yina iya, mpi na nsi ya mabaya yina kuvandaka ti bisika ya bo tungaka sambu na kutokisa makabu.24 Ebuna yandi tubilaka mono nde: “Yai kele banzo yina bansadi ya tempelo ke tokisaka kimenga yina bantu ke nataka.”+