text:
ELONGI DIA 10
Aweyi Olenda Zayila e Nsambila Aludi?
1. Nga vena ye nsambila mosi kaka aludi?
Yesu nsambila mosi kaka kalonga kwa alongoki andi: I nsambila aludi. Ina nze nzila ifilanga ku moyo a mvu ya mvu. Yesu wavova vo: “Ke bengi ko ana besolola” nzila yayi. (Matai 7:14) Nzambi nsambila mosi kaka ketondanga ina ngwizani ye Diambu diandi. Asambidi awonso aludi bayikakiana muna lukwikilu lumosi.—Tanga Yoane 4:23, 24; 14:6; Efeso 4:4, 5.
2. Yesu adieyi kavova mu kuma kia Akristu aluvunu?
Yesu walukisa vo ngunza zaluvunu beyivisa mabundu ma Kikristu. Balenda moneka nze asambidi aludi. Bekuyikilanga vo Akristu. Kansi olenda kubazayila mu mana bevanganga. Mu nkia mpila? Nsambila aludi kaka ivaikisanga Akristu akieleka ana balenda zayakena muna mavangu ye mpila zingu kiau.—Tanga Matai 7:13-23.
3. Aweyi olenda zayila asambidi akieleka?
Badika sinsu tanu ikubaswanesanga:
Asambidi akieleka bezitisanga o Nkand’a Nzambi. Besianga e ngolo za zingila e ngwizani ye nkanikinu mina mo. Muna kuma kiaki, e nsambila aludi yaswaswana kikilu ye nsambila zilonganga ngindu za wantu. (Matai 15:7-9) Asambidi akieleka bezingilanga e ngwizani ye mana belonganga.—Tanga Yoane 17:17; 2 Timoteo 3:16, 17.
Alandi akieleka a Yesu bezitisanga e nkumbu a Nzambi, Yave. Yesu wazitisanga e nkumbu a Nzambi muna zayisa yo kw’akaka. Wasadisa wantu bazaya Nzambi yo kubalonga basambanga vo e nkumbu a Nzambi yazitiswa. (Matai 6:9) Muna zunga kiaku, aki nani belonganga wantu e nkumbu a Nzambi?—Tanga Yoane 17:26; Roma 10:13, 14.
Akristu akieleka besamunanga Kintinu kia Nzambi. Nzambi watuma Yesu muna samuna nsangu zambote za Kintinu. Kintinu kia Nzambi kaka kifokola e mpasi za wantu. Yesu wakwamanana samuna e nsangu zazi yamuna lumbu kia lufwa lwandi. (Luka 4:43; 8:1; 23:42, 43) Wavova vo alandi andi besamuna e nsangu za Kintinu kia Nzambi. Avo muntu wizidi ku nzo aku mu kusamunwina e nsangu za Kintinu kia Nzambi, mu nkia dibundu obenze kesambidilanga?—Tanga Matai 24:14.
Alandi a Yesu ke ba nza yayi yambi ko. Olenda kubazaya wau vo ke bekuyisianga mu mambu ma tuyalu ko, ngatu mu ntantani za yintwadi ya nza. (Yoane 17:16; 18:36) Vana ntandu, ke betangininanga mavangu mambi ko ye fu ya nza yayi.—Tanga Yakobo 4:4.
Akristu akieleka besonganga kikilu o zola kwa muntu yo nkw’andi. Belongokanga muna Nkand’a Nzambi vo bazitisanga wantu a makanda mawonso. Kana una vo esi mabundu maluvunu beyikamanga e vita za wantu a nza, Akristu akieleka ke bevanganga wo ko. (Mika 4:1-3) Kuna mvevo wawonso, besadilanga ntangwa ye mavwa mau muna sadisa yo kasakesa akaka.—Tanga Yoane 13:34, 35; 1 Yoane 4:20.
4. Nga olenda solola e nsambila aludi?
Nkia dibundu besadilanga Nkand’a Nzambi muna mawonso belonganga, bezitisanga nkumbu a Nzambi yo samuna vo Kintinu kiandi kaka kifokola e mpasi zawonso za wantu? Aki nani besonganga o zola yo lembi yikama e vita? Adieyi obenze?—Tanga 1 Yoane 3:10-12.
ZAYA DIAKA MAYINGI
O Nkand’a Nzambi Adieyi Kieleka Kelonganga?
Nsambila ina Nzambi Keyangalelanga
Badika mambu sambanu mesonganga awana bena muna nsambila aludi.


c: text/html

text:
KAPU YA TATU
Inki Kele Lukanu ya Nzambi Sambu na Bantu?
1. Inki vandaka lukanu ya Nzambi sambu na bantu?
NZAMBI kele ti lukanu mosi ya mbote sambu na bantu. Yandi gangaka Adami ti Eva, bakala mpi nkento ya ntete, sambu bo zinga na masamba mosi ya kitoko. Lukanu ya Nzambi vandaka nde bo buta bana, bo kumisa ntoto ya mvimba paladisu mpi bo keba bambisi.—Kuyantika 1:28; 2:8, 9, 15; tala Noti 6.
2. (a) Inki mutindu beto me zaba nde Nzambi ta sala mambu yina yandi me kana? (b) Inki Biblia ke tuba sambu na kuzinga kimakulu?
2 Keti nge ke yindula nde kilumbu kele beto ta zinga kibeni na paladisu? Yehowa ke tuba nde: “Mono me baka lukanu, mono ta lungisa yo mpi.” (Yezaya 46:9-11; 55:11) Ya kieleka, yandi ta sala mambu yina yandi me kana mpi ata kima mosi ve ta kanga yandi nzila. Yehowa ke tuba nde yandi salaka ntoto ti kikuma. Yandi “gangaka yo ve kaka sambu na mpamba.” (Yezaya 45:18) Yandi ke zola nde bantu kuzinga na ntoto ya mvimba. Bantu ya nki mutindu Nzambi ke zola nde bo zinga na ntoto, mpi bantangu ikwa? Biblia ke tuba nde: “Bantu ya lunungu [to, ya bulemfu] ta baka ntoto, mpi bo ta zinga kimakulu na zulu na yo.”—Nkunga 37:29; Kusonga 21:3, 4.
3. Mutindu bantu ke bela mpi ke fwa, inki ngiufula nge lenda kudiyula?
3 Bubu yai, bantu ke bela mpi ke fwa. Na bisika mingi, bantu ke nwana mpi ke kudifwa. Ya kieleka, Nzambi kanaka ve nde mambu kusalama mutindu yai. Kansi, inki salamaka, mpi sambu na nki? Biblia mpamba lenda tendula diambu yai.
MBENI YA NZAMBI
4, 5. (a) Nani solulaka ti Eva na nzila ya nioka na kilanga ya Edeni? (b) Inki mutindu muntu ya masonga lenda kuma muyibi?
4 Biblia ke tuba nde Nzambi kele ti mbeni mosi yina bo ke “bingaka Diabulu mpi Satana.” Satana sadilaka nioka sambu na kusolula ti Eva na kilanga ya Edeni. (Kusonga 12:9; Kuyantika 3:1) Satana salaka bonso nde nioka muntu vandaka kutuba.—Tala Noti 7.
5 Keti Nzambi gangaka Satana Diabulu? Ve. Wanzio mosi yina vandaka na zulu ntangu Nzambi yidikaka ntoto sambu na Adami ti Eva kumaka Diabulu. (Yobi 38:4, 7) Inki mutindu yo salamaka? Inki mutindu muntu ya masonga lenda kuma muyibi? Yandi ke butukaka ve muyibi. Kansi, yandi ke yantikaka kulula to kuzola kima yina kele ve ya yandi. Yandi ke landaka kuyindula yo, mpi mpusa na yandi yina ya mbi ke kumaka ngolo kibeni. Ebuna kana dibaku me monana, yandi ke yibaka. Mpi na mutindu yina yandi ke kumaka muyibi.—Tanga Yakobo 1:13-15; tala Noti 8.
6. Inki mutindu wanzio mosi kumaka mbeni ya Nzambi?
6 Wanzio yina salaka mutindu yina. Ntangu Yehowa gangaka Adami ti Eva, yandi zabisaka bo nde bo buta mpi bo “fulusa ntoto.” (Kuyantika 1:27, 28) Ziku wanzio yina vandaka kuyindula mutindu yai: ‘Bantu yai yonso lenda sambila mono na kisika ya kusambila Yehowa.’ Sambu yandi vandaka kaka kuyindula diambu yina, yandi kumaka kulula kima yina vandaka ya Yehowa. Wanzio yina zolaka nde bantu kusambila yandi. Yo yina, yandi kusaka Eva. (Tanga Kuyantika 3:1-5.) Ntangu yandi salaka diambu yai, yandi kumaka Satana Diabulu, mbeni ya Nzambi.
7. (a) Sambu na nki Adami ti Eva fwaka? (b) Sambu na nki beto ke nunaka mpi ke fwaka?
7 Adami ti Eva kolamaka na Nzambi mpi bo diaka mbuma. (Kuyantika 2:17; 3:6) Bo salaka disumu na meso ya Yehowa, ebuna na nima bo fwaka kaka mutindu Yehowa tubaka. (Kuyantika 3:17-19) Bana ya Adami ti Eva kumaka bantu ya masumu, yo yina bo fwaka. (Tanga Baroma 5:12.) Sambu na kubakisa sambu na nki bana ya Adami ti Eva kumaka bantu ya masumu, beto tadila mbandu mosi. Yindula nde nge ke yoka mampa na kinzanza yina kele ya kufobuka. Mampa ta basika ya kufobuka bonso kinzanza yina. Ntangu Adami kolamaka na Nzambi, yandi kumaka muntu ya masumu. Sambu beto kele bana ya Adami, beto yonso kele bantu ya masumu, to beto kele ti kifu bonso yandi. Diaka, sambu beto yonso kele bantu ya masumu, beto ke nunaka mpi ke fwaka.—Baroma 3:23; tala Noti 9.
8, 9. (a) Satana zolaka nde Adami ti Eva kundima nki? (b) Sambu na nki Yehowa fwaka ve bankolami yina mbala mosi?
8 Satana kolamaka na Yehowa ntangu yandi pusaka Adami ti Eva na kukolama na Nzambi. Yandi zolaka nde Adami ti Eva kundima nde Yehowa kele muntu ya luvunu, yandi kele ntwadisi mosi ya mbi yina vandaka ve kuzola mambote na bo. Satana tubaka nde bantu kele ve na mfunu nde Nzambi kuzabisa bo mambu yina bo fwete sala mpi nde Adami ti Eva fwete pona bo mosi mambu ya mbote mpi ya mbi. Inki Yehowa zolaka kusala? Yandi lendaka kufwa bankolami yina mpi kumanisa kukolama. Kansi, keti yo zolaka kumonisa kibeni nde Satana kele muntu ya luvunu? Ve.
9 Yo yina, Yehowa fwaka ve bankolami yina mbala mosi. Kansi, yandi bikilaka bantu ntangu ya kudiyala bo mosi. Mpidina yo ta monisa nde Satana kele muntu ya luvunu mpi nde Yehowa me zaba mambu yina kele mbote sambu na bantu. Beto ta longuka mambu mingi na yina me tala diambu yai na Kapu ya 11. Kansi, inki nge ke yindula sambu na lukanu yina Adami ti Eva bakaka? Keti yo vandaka mbote nde bo kwikila Satana mpi bo lemfukila ve Nzambi? Yehowa muntu pesaka Adami ti Eva bima yonso yina bo vandaka na yo. Yandi pesaka bo luzingu ya kukuka, kisika mosi ya kitoko sambu na kuzinga, mpi kisalu yina vandaka kusepedisa bo. Kansi Satana salaka ve ata kima mosi ya mbote sambu na bo. Kana nge vandaka pana, inki nge zolaka kusala?
10. Inki lukanu ya mfunu konso muntu fwete baka?
10 Bubu yai, konso muntu fwete pona na kubaka lukanu mosi, mpi luzingu na beto me simbama na lukanu yina. Beto lenda baka lukanu ya kulemfukila Yehowa sambu yandi kele Mfumu na beto mpi ya kusadisa yandi na kumonisa nde Satana kele muntu ya luvunu. To beto lenda baka lukanu ya kupona nde Satana kuvanda mfumu na beto. (Nkunga 73:28; tanga Bingana 27:11.) Na nsi-ntoto yai, bantu fioti mpamba ke lemfukilaka Nzambi. Ya kieleka, yandi ve muntu ke yala nsi-ntoto. Kansi kana Nzambi ve muntu ke yala nsi-ntoto, nani muntu ke yala yo?
NANI KE YALA NSI-NTOTO?
11, 12. (a) Mutindu Satana zolaka kupesa Yezu bimfumu ke longa beto nki? (b) Inki baverse ke monisa nde Satana ke yala nsi-ntoto?
11 Yezu zabaka mbote muntu yina ke yala nsi-ntoto. Kilumbu mosi, Satana “songaka yandi bimfumu yonso ya nsi-ntoto ti nkembo na yo.” Na nima Satana silaka Yezu nde: “Mono ta pesa nge bima yai yonso kana nge fukama mpi nge sambila mono.” (Matayo 4:8, 9; Luka 4:5, 6) Kudiyula nde: ‘Kana bimfumu yina vandaka ve ya Satana, keti yandi zolaka kusonga Yezu nde yandi ta pesa yandi yo?’ Ve. Baluyalu yonso kele ya Satana.
12 Nge lenda kudiyula nde: ‘Inki mutindu Satana lenda vanda mfumu ya nsi-ntoto? Keti Yehowa ve yina kele Nzambi Nkwa-Ngolo Yonso muntu salaka bigangwa yonso?’ (Kusonga 4:11) Ee, yandi muntu salaka yo; kansi Yezu bingaka Satana na pwelele yonso nde “mfumu ya nsi-ntoto yai.” (Yoane 12:31; 14:30; 16:11) Ntumwa Polo bingaka Satana Diabulu nde, “nzambi ya ngidika yai ya bima.” (2 Bakorinto 4:3, 4) Diaka ntumwa Yoane sonikaka nde, “nsi-ntoto ya mvimba kele na nsi ya kiyeka ya muntu ya mbi.”—1 Yoane 5:19.
INKI MUTINDU NZAMBI TA FWA NSI-NTOTO YA SATANA?
13. Sambu na nki beto kele na mfunu ya nsi-ntoto ya mpa?
13 Nsi-ntoto yai ke kuma kaka mbi. Beto ke mona nde bitumba, mambu ya mbi, luvunu mpi nku ke salama kisika beto ke zinga. Bantu ta kuka ve kumanisa mambu yai yonso, ata bo me sala nki mutindu. Kansi ntama mingi ve, Nzambi ta fwa nsi-ntoto yai ya mbi na bitumba na yandi, Armagedoni, ebuna yandi ta tula nsi-ntoto mosi ya mpa ya lunungu.—Kusonga 16:14-16; tala Noti 10.
14. (a) Nzambi me ponaka nani na kuvanda Mfumu ya Kimfumu na yandi? (b) Inki mambu Biblia tubaka na ntwala sambu na Yezu?
14 Yehowa me ponaka Yezu Kristu na kuvanda Ntotila ya Kimfumu to ya luyalu na yandi ya zulu. Bamvula mingi me luta, Biblia tubaka na ntwala nde Yezu ta yala bonso “Mfumu ya Ngemba” mpi nde luyalu na yandi ta vanda ve ti nsuka. (Yezaya 9:6, 7) Yezu longaka balongoki na yandi na kusamba sambu na luyalu yina ntangu yandi tubaka nde: “Kimfumu na nge kukwisa. Luzolo na nge kusalama na ntoto, bonso na zulu.” (Matayo 6:10) Na Kapu ya nana, beto ta longuka mutindu Nzambi ta tula Kimfumu na yandi ntangu yandi ta katula baluyalu ya nsi-ntoto. (Tanga Daniele 2:44.) Na nima, Kimfumu ya Nzambi ta kumisa ntoto ya mvimba paladisu mosi ya kitoko.—Tala Noti 11.
NSI-NTOTO YA MPA ME KUMA PENE-PENE!
15. “Ntoto ya mpa” kele nki?
15 Biblia ke sila nde: “Beto ke vingila zulu ya mpa mpi ntoto ya mpa, mpi na kati na yo lunungu ta vanda.” (2 Piere 3:13; Yezaya 65:17) Bantangu ya nkaka kana Biblia ke tubila “ntoto,” yo ke tubilaka bantu yina ke zingaka na ntoto. (Kuyantika 11:1) Yo yina, “ntoto ya mpa” ya lunungu kele bantu yonso yina ke lemfukilaka Nzambi mpi yina yandi ke sakumunaka.
16. Inki dikabu ya kitoko Nzambi ta pesa bantu yina ta zinga na nsi-ntoto na yandi ya mpa, mpi nki beto fwete sala sambu na kubaka yo?
16 Yezu silaka nde, Nzambi ta pesa bantu yina ta zinga na nsi-ntoto na yandi ya mpa “luzingu ya mvula na mvula.” (Marko 10:30) Inki beto fwete sala sambu na kubaka dikabu yina? Sambu na kubaka mvutu, tanga Yoane 3:16 mpi 17:3. Ntangu yai, beto tadila mambu yina Biblia ke tuba na mutindu luzingu ta vanda na paladisu na ntoto.
17, 18. Inki mutindu beto me zaba nde ngemba mpi lutaninu ta vanda bisika yonso na ntoto?
17 Mambi, bitumba, nku mpi mubulu ta mana. Bantu ya mbi ta vanda diaka ve na ntoto. (Nkunga 37:10, 11) Nzambi ta “sukisa bitumba na ntoto ya mvimba.” (Nkunga 46:9; Yezaya 2:4) Ntoto ta fuluka ti bantu yina ke zolaka Nzambi mpi ke lemfukilaka yandi. Ngemba ta vanda kimakulu na ntoto.—Nkunga 72:7.
18 Bansadi ya Yehowa ta vanda na lutaninu. Na ntangu ya ntama, ntangu bantu ya Izraele vandaka kulemfukila Nzambi, bo vandaka kuzinga na ngemba sambu yandi vandaka kutanina bo. (Levi 25:18, 19) Na paladisu, ata kima mosi ve to muntu mosi ve ta pesa beto boma. Beto ta vanda ntangu yonso na ngemba.—Tanga Yezaya 32:18; Mika 4:4.
19. Sambu na nki beto lenda ndima nde madia ta vanda mingi na nsi-ntoto ya mpa ya Nzambi?
19 Madia ta vanda mingi. “Mbuma ta vanda mingi kibeni na ntoto; yo ta fuluka na nsongi ya bangumba.” (Nkunga 72:16) Yehowa “Nzambi na beto, ta sakumuna beto” mpi “ntoto ta buta mbuma na yo.”—Nkunga 67:6.
20. Inki mutindu beto me zaba nde ntoto ta kuma paladisu?
20 Ntoto ya mvimba ta kuma paladisu. Bantu ta vanda ti banzo mpi masamba ya kitoko. (Tanga Yezaya 65:21-24; Kusonga 11:18.) Ntoto ya mvimba ta kuma kitoko bonso kilanga ya Edeni. Ntangu yonso, Yehowa ta pesaka beto bima yonso yina beto ta vandaka na yo mfunu. Biblia ke tuba sambu na yandi nde: “Nge ke kangula diboko na nge mpi nge ke lungisa nzala ya konso kima ya kele na luzingu.”—Nkunga 145:16.
21. Inki mutindu beto me zaba nde bantu ti bambisi ta zinga na ngemba?
21 Bantu ti bambisi ta zinga na ngemba. Bambisi ta sala diaka ve bantu mbi. Bana ya fioti ta wa diaka ve boma, ata bo kele kisika mosi ti bambisi yina kele kigonsa bubu yai.—Tanga Yezaya 11:6-9; 65:25.
22. Yezu ta sala nki sambu na bantu yina ke bela?
22 Ata muntu mosi ve ta bela. Ntangu Yezu vandaka na ntoto, yandi belulaka bantu mingi. (Matayo 9:35; Marko 1:40-42; Yoane 5:5-9) Kansi sambu Yezu kele Ntotila ya Kimfumu ya Nzambi, yandi ta belula bantu yonso. Ata muntu mosi ve ta tuba diaka nde: “Mono ke bela.”—Yezaya 33:24; 35:5, 6.
23. Nzambi ta sala nki sambu na bantu yina me fwaka?
23 Bantu yina me fwaka ta futumuka. Nzambi ke sila nde yandi ta futumuna bamilio ya bantu yina me fwaka. “Bantu ya lunungu ti bantu ya kukonda lunungu ta futumuka.”—Tanga Yoane 5:28, 29; Bisalu 24:15.
24. Inki mutindu nge ke wa na yina me tala kuzinga na paladisu?
24 Kele ti lukanu yina beto yonso fwete baka. Beto lenda baka lukanu ya kulonguka mambu ya Yehowa mpi ya kusadila yandi, to beto lenda sala mambu yina beto ke zola. Kana beto baka lukanu ya kusadila Yehowa, beto ta vanda ti kivuvu mosi ya mbote sambu na bilumbu ke kwisa. Ntangu muntu mosi lombaka Yezu na kuyibuka yandi kana yandi me fwa, Yezu silaka yandi nde: “Nge ta vanda ti mono na Paladisu.” (Luka 23:43) Bika beto longuka mambu mingi na yina me tala Yezu Kristu mpi mutindu yandi ta sala nde balusilu ya kitoko ya Nzambi kulungana.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
DILONGI YA 11
Sambu na Nki Beto Ke Salaka Balukutakanu ya Nene?
Sambu na nki bantu yai kele na kiese mingi? Sambu bo kele na lukutakanu na beto. Bonso bansadi ya Nzambi ya ntangu ya ntama, yina bo zabisaka na kuvukana mbala tatu na mvula mosi, beto ke vandaka na kiese ya kuvukana kumosi na bimvuka ya nene. (Kulonga 16:16) Konso mvula, beto ke vandaka ti balukutakanu tatu ya nene: balukutakanu zole ya nziunga ya kilumbu mosi mpi lukutakanu ya distrike ya bilumbu tatu. Inki mutindu beto ke bakaka mambote na balukutakanu yai?
Yo ke kumisaka ngolo bangwisana na beto ya Bukristu. Mutindu bantu ya Izraele vandaka kusepela na kukumisa Yehowa “na balukutakanu,” beto ke sepelaka mpi na kusambila yandi kumosi na balukutakanu ya sipesiali. (Nkunga 26:12, noti na nsi ya lutiti; 111:1) Balukutakanu yai ke pesaka beto dibaku ya kukutana mpi kuvukana ti Bambangi ya me katuka na mabundu ya nkaka to na bansi ya nkaka. Na midi, beto ke diaka kumosi na kisika yina lukutakanu ke salama; mpidina bangwisana na beto ke kumaka diaka ngolo na lukutakanu yai ya kimpeve. (Bisalu 2:42) Na balukutakanu yai, beto ke monaka beto mosi zola yina ke vukisaka kimvuka ya mvimba ya “bampangi” na nsi-ntoto.
Yo ke sadisaka beto na kuyela na kimpeve. Bantu ya Izraele mpi bakaka mambote na mutindu bo “bakisaka mbote-mbote mambu” ya Masonuku yina bo vandaka kutendudila bo. (Nehemia 8:8, 12) Beto mpi, beto ke bakaka na mbalu malongi ya Biblia yina bo ke pesaka beto na balukutakanu na beto. Konso manaka ke simbamaka na ntu-diambu mosi ya Masonuku. Na nsadisa ya badiskure ya mbote, badiskure ya bitini mingi, mpi bansonga ya ke vutukilaka mambu yina kusalamaka, beto ke longukaka mutindu ya kusala luzolo ya Nzambi na luzingu na beto. Beto ke bakaka kikesa ntangu beto ke waka baeksperiansi ya bampangi yina ke nungaka bampasi ya bo ke kutanaka ti yo na bantangu yai ya mpasi sambu bo kele Bakristu. Na balukutakanu ya distrike, badrame ya bo ke lwataka bilele ya ntama ke kumisaka masolo ya Biblia kieleka na mabanza na beto mpi ke pesaka beto malongi mingi ya me fwana. Na konso lukutakanu, bantu yina ke zolaka kumonisa kudipesa na bo na Nzambi ke bakaka mbotika.
Sambu na nki balukutakanu ya nene ke vandaka mabaku ya kiese?
Inki mutindu kuvukana na lukutakanu mosi lenda natila nge mambote?
Longuka Mambu Mingi
LUKUTAKANU YA DISTRIKE
Video: Balukutakanu ya Distrike ya Bambangi ya Yehowa ya Ke Salamaka Konso Mvula
Tala kikuma yina bantu mingi na ntoto ya mvimba ke kwendaka na lukutakanu yai.


text:
Bamvutu na Bangiufula ya Biblia
Keti kilumbu kele luyalu mosi mpamba ta yala ntoto ya mvimba?
Yindula mambote yina bantu ta baka kana luyalu mosi mpamba kuyala ntoto ya mvimba. Bubu yai, bantu mingi ke mona mpasi sambu bantu ya nkaka kele bansukami mpi bankaka kele bamvwama. Luyalu mosi mpamba ta bakisa bampusa ya bantu yonso mpi ta lungisa yo. Keti nge ke yindula nde bantu lenda sala luyalu ya mutindu yai?
Na disolo ya luzingu ya bantu, baluyalu me kukaka ve kulungisa bampusa yonso ya bantu, mingi-mingi bampusa ya bansukami. Baluyalu ya nkaka kele nku. (Longi 4:1; 8:9) Nzambi Nkwa-Ngolo Yonso me silaka na kutula luyalu mosi ya ta yinga baluyalu yonso ya bantu. Mfumu ya luyalu ya Nzambi ta tudila mpenza bantu dikebi.
Inki mambu Kimfumu ya Nzambi ta sala?
Yehowa Nzambi me ponaka Mfumu ya me fwana sambu na kuyala nsi-ntoto ya mvimba, Yezu, Mwana na yandi. (Luka 1:31-33) Ntangu Yezu vandaka na ntoto, yandi vandaka kusadisa bantu. Sambu yandi kele Ntotila, yandi ta vukisa bantu ya makanda yonso mpi ta katula bo na bampasi.
Keti bantu yonso ke ndimaka nde Yezu kele Mfumu? Ve. Kansi Yehowa kele ntima-nda. (2 Piere 3:9) Yandi me pesaka bantu dibaku ya kundima nde Yezu kele Mfumu. Ntama mingi ve, Yezu ta fwa bantu ya mbi mpi ta tula ngemba na ntoto ya mvimba.


text:
Augusti 28–Septembri 3
EZEKIELE 39-41
Nkunga 107 mpi Kisambu
Bangogo ya Luyantiku (Min. 3 to na nsi)
BIMVWAMA YA NDINGA YA NZAMBI
“Mbona-Meso ya Tempelo ya Ezekiele mpi Nge”: (Min. 10)
Eze 40:2—Lusambu ya Yehowa me kuma kibeni na zulu ya balusambu ya nkaka (w99 3/1 20 § 16)
Eze 40:3, 5—Yehowa ta lungisa lukanu na yandi sambu na lusambu ya bunkete (w07 8/1 22 § 1)
Eze 40:10, 14, 16—Beto fwete zinga na kuwakana ti bansiku ya kukuka mpi ya santu ya Yehowa sambu yandi ndima lusambu na beto (w07 8/1 23 § 2)
-
Timuna Sambu na Kusosa Bimvwama ya Kimpeve: (Min. 8)
Eze 39:7—Ntangu bantu ke pesaka Nzambi foti sambu na kukonda lunungu, inki mutindu bo ke vwezaka zina na yandi? (w12-F 9/1 21 § 2)
Eze 39:9—Na nima ya Armagedoni, inki bo ta sadila minduki yina makanda ta bika? (w89-F 8/15 14 § 20)
Lutangu ya Biblia ya mposo yai me longa nge nki sambu na Yehowa?
Inki bimvwama ya nkaka ya kimpeve nge me zwa na lutangu ya Biblia ya mposo yai?
-
Lutangu ya Biblia: (Min. 4 to na nsi) Eze 40:32-47
KUDIPESA NA KISALU YA BILANGA
Na Mbala ya Ntete ya Beno Me Kutana: (Min. 2 to na nsi) fg dilongi 1 § 1—Tubila ntete video Keti Nge Ta Sepela Kuzaba Nsangu ya Mbote? (kansi kusonga yo ve). Na nima pesa kamukanda yango.
Mvutukilu ya Mpa: (Min. 4 to na nsi) fg dilongi 1 § 2—Tula fondasio sambu na mvutukilu ya mpa.
Kulonguka ya Biblia: (Min. 6 to na nsi) fg dilongi 1 § 3-4
ZINGA MUTINDU BAKRISTU FWETE ZINGA
“Inki Ntangu Mono Lenda Kuma Mupasudi-Nzila na Mvula ya Ke Kwisa?”: (Min. 15) Disolo ti Bawi. Songa video Ti Lusadisu ya Yehowa, Mono Lenda Sala Konso Kima Yina.
Kulonguka ya Biblia ya Dibundu: (Min. 30) kr kapu 17 § 1-9
Mvutukilu mpi Mambu ya Beto Ta Longuka na Mposo Ke Kwisa (Min. 3)
Nkunga 92 mpi Kisambu


text:
104 Bika mono* kumisa Yehowa.+O Yehowa Nzambi na mono, nge kele nene mingi.+Nge me lwata bunene* ti lukumu.+2 Nsemo+ me ziunga nge bonso lele;Nge ke tandula zulu bonso lele ya tenta.+3 Yandi ke tula mabaya ya nene ya basuku na yandi ya zulu na bamasa yina kele na zulu,*+Yandi ke kumisa matuti pusu-pusu na yandi,+Yandi ke tambula na mapapu ya mupepe.+4 Yandi ke salaka nde bawanzio na yandi kuvanda bampeve,Bansadi na yandi kuvanda tiya ya ke yokaka.+5 Yandi me tedimisaka ntoto na bafondasio na yo;+Yo ta katuka ve na kisika na yo* mvula na mvula.+6 Nge fikaka yo ti bamasa ya mudindu bonso ti lele.+Bamasa telamaka na zulu ya bangumba.7 Na kungana na nge, yo tinaka;+Na makelele ya kungana na nge, yo tinaka na boma8 —Bangumba tombukaka+ mpi miwanda kulumukaka—Tii na kisika yina nge tulaka sambu na yo.9 Nge me tulaka ndilu yina yo fwete luta ve,+Sambu yo fika diaka ve ntoto ata fioti.10 Yandi ke tinda banto ya masa na miwanda;Yo ke kulumuka na kati-kati ya bangumba.11 Yo ke pesa masa sambu na bambisi yonso ya mfinda;Bampunda ya mfinda ke manisa nzala na yo ya masa.12 Bandeke ya zulu ke tungaka babuyamba na zulu na yo;Yo ke yimba na kati ya matiti ya me fuluka na balutangu.13 Yandi ke losila bangumba masa katuka na basuku na yandi ya zulu.+Ntoto me fuluka ti bambuma ya bisalu na nge.+14 Yandi ke sala nde matiti kuyela sambu na bangombe,Mpi bimenina sambu bantu kusadila yo,+Sambu na kubasisa madia na ntoto,15 Mpi vinu yina ke pesaka ntima ya muntu kiese,+Mafuta yina ke semisaka luse,Mpi mampa yina ke pesaka ntima ya muntu ngolo.+16 Banti ya Yehowa me fuluka,Banti ya sedre ya Libani yina yandi kunaka,17 Kisika bandeke ke tungaka babuyamba.Nzo ya mubila+ kele na banti ya yenevriye.18 Bangumba ya kunanguka kele sambu na bankombo ya bangumba;+Matadi ya nene kele kitininu ya basimbidiki ya matadi.+19 Yandi me salaka ngonda sambu yo vanda kidimbu ya bantangu yina bo me tulaka;Ntangu ke zabaka mbote ntangu na yo ya kudinda.+20 Nge ke nataka mudidi, ebuna mpimpa ke bwaka,+Ntangu bambisi yonso ya mfinda ke tambulaka.21 Bana-bantambu* ke ngana sambu na kukanga mbisi ya kudia,+Mpi yo ke lomba madia na yo na Nzambi.+22 Ntangu ntangu ke basika,Yo ke vutuka mpi ke lala na banzo na yo.23 Muntu ke kwenda na kisalu na yandi,Mpi yandi ke sala ngolo tii na nkokila.24 Bisalu na nge kele mingi kibeni, O Yehowa!+Nge me salaka yo yonso na mayele.+Ntoto me fuluka ti bima yina nge me salaka.25 Nzadi-mungwa, yina kele mudindu mpi nene mingi,Me fulukaka ti bima mingi ya moyo yina bo lenda tanga ve, ya fioti mpi ya nene.+26 Bamaswa ke tambulaka kuna,Mpi Leviatani,*+ yina nge salaka sambu yo sakana na kati na yo.27 Bo yonso ke vingilaka ngeSambu nge pesa bo madia na nsungi na yo.+28 Bo ke lokutaka bima yina nge ke pesaka bo.+Kana nge kangula diboko na nge, bo ke fulukaka ti bima ya mbote.+29 Kana nge bumba luse na nge, bo ke kumaka kisaka- saka.Kana nge katula mpeve na bo, bo ke fwaka mpi ke vutukaka na mfututu.+30 Kana nge tinda mpeve na nge, bo ke gangama,+Mpi nge ke kumisaka ntoto ya mpa.31 Nkembo ya Yehowa ta zinga kimakulu.Yehowa ta wa kiese na bisalu na yandi.+32 Yandi ke talaka ntoto, mpi yo ke tekitaka;Yandi ke simbaka bangumba, mpi yo ke basisaka midinga.+33 Mono ta yimbila Yehowa+ luzingu na mono ya mvimba;Mono ta yimba bankunga* sambu na kukumisa Nzambi na mono ntangu yonso ya mono kele na luzingu.+34 Bika nde mabanza na mono kupesa yandi kiese.*Mono ta yangalala na Yehowa.35 Bansumuki ta vila na ntoto,Mpi bantu ya mbi ta vanda diaka ve.+Bika mono* kumisa Yehowa. Beno kumisa Yah!*
Banoti na nsi ya lutiti
^ Na kisina, “Mpi kisika na yo ke zabaka yo diaka ve.”


text:
Kapu Kumi Tatu
Kinzikanga Moyo
YAVE, ‘Nzambi yi moyo.’ (Yelemia 10:10) Nandi Wutuvanga ayi wutuvana luzingu. Kibibila kintuba ti Nandi “wuvanga bima bioso ayi mu diambu di luzolo [luandi] bivangulu ayi bidi moyo.” (Nzaikusu 4:11) Bukyedika, Yave wutomba befu tuzinga. Luzingu khayilu yifumina kwidi Nzambi.
2. Mbi tulenda vanga mwingi tubaka mayangi makyedika mu luzingu?
2 Yave, nandi wutuvana byabyoso bi tuzingisanga dedi nlangu ayi bidya. (Mavanga 17:28) Diawu nandi kantombila tusadila buboti luzingu beni katuvana. (Mavanga 14:15-17) Mwingi tubaka mayangi makyedika mu luzingu, tufweti tumamana minsiku mi Nzambi.
PHILA YAVE KAMMWENANGA LUZINGU
3. Mbi Yave kavanga bo Kaini kavonda khomb’andi Abeli?
3 Kibibila kitulonga ti Yave wunkinzikanga moyo wu mutu. Tuzabidi mawu, kibila bo Kaini mwana wutheti wu Adami ayi Eva kakangila khomb’andi Abeli nganzi, Yave wunlubula kazaba kukiyala mwingi kabika kusumuka. Angi nandi wulevula matuba Yave diawu kavondila Abeli. (Ngenesi 4:3-8) Yave wusinga Kaini bo kavonda khomb’andi. (Ngenesi 4:9-11) Nganzi ayi kimbeni dyambu dimbi, kibila dilenda kutuvanga kutengula menga ma mutu wunkaka. Diawu, bantengulanga menga ma mutu wunkaka, balendi baka ko moyo wu mvu ka mvu. (Tanga 1 Yoane 3:15.) Mwingi tuyangidika ntima wu Nzambi, tufweti monisa luzolo mu batu boso.
4. Mbi lutumu lunkaka luba mu zithumu Yave kavana bana ba Isaeli lu tulonga mu matedi luzingu?
4 Mu kumi di zithumu Yave kavana Mose, Nandi wumonisa nkinza widi mu matedi luzingu, kibila lutumu lunkaka luba muna, lwaba tuba “kuvondani ko.” (Deutelonomi 5:17) Diawu mu thangu yikhulu, bo mutu kameni kuvonda wunkaka nandi mvandi kafweti vondwa.
5. Bwidi Yave kamwenanga diyindu di kubotula bwemba?
5 Bwidi Yave kamwenanga diyindu di kubotula bwemba? Kheti mwana wukhidi vangama mu kivumu, Yave nkinza kawuvwanga. Diawu mu zithumu Yave kavana bana ba Isaeli, katubila ti woso mutu wumbula nkyeto widi mu bwemba, bwa kubotuka nandi mvandi kafweti vondwa. (Tanga Esodu 21:22, 23; Minkunga 127:3.) Mawu, matulonga ti kubotula bwemba disumu.
6, 7. Bwidi tulenda monisina Yave ti tunkinzikanga luzingu?
6 Bwidi tulenda monisina Yave ti tunkinzikanga luzingu lwitu ayi lu bankaka? Mu kubika kuvanga dyosokwa dyambu dilenda tula luzingu lwitu ayi lu bankaka va kingela. Dedi kuvola tsunga yi mayilu, yi bisinga, voti bilongo bimvunzulanga ntu bikhambu mu nswa wumfelimi.
7 Nzambi wutuvana nyitu ayi moyo, mwingi tuzinga phila yi kantombila. Diawu tufweti kyebila buboti luzingu lwitu. Befu kumanga kumazingila, tulenda monikina banga batu bakhambu banlongo va meso ma Yave. (Loma 6:19; 12:1; 2 Kolinto 7:1) Tulendi bwongimina ko Yave wutuvana moyo bo ti tukinzikanga ko wawu. Kheti wulenda mona phasi mu kubika kifu kimbi banga kuvola tsunga ayi mankaka, zaba ti Yave wala kusadisa ngye kuvanga mangolo ma kukinzika luzingu lwaku.
8. Mbi tufweti vanga mwingi kumonisa ti tunkinzikanga luzingu lwitu ayi lu bankaka?
8 Tumalonguka ti luzingu lwitu ayi lu bankaka khayilu yifumina kwidi Nzambi tufweti kinzika. Ayi Yave zebi ti befu tulenda nunga kumavanga mu kudyatisa buboti dikalu, mota, mvelo ayi bwatu. Mu kutina bisavu byoso bi makhema bilenda vangusa tubokuka binama bi nyitu. (Minkunga 11:5) Tufweti talanga mvandi thangu ka thangu bwididi bibaka bitu bi nzo. Mu zithumu Yave kavana bana ba Isaeli nandi wubakamba: ‘Bo wutungidi nzo yi kibanga, fweti vanga nkaku mwingi mambu ma bika kubwila mu ntu’aku bo mutu kabwidi.’
9. Bwidi tulenda monisina lukinzu mu bibulu?
9 Yave wunkinzikanga moyo wu bibulu diawu befu mvitu tufweti kubikinzikilanga. Nandi wutuvana nswa wu kuvonda bibulu mwingi kudya, kuvangila mimvwatu ayi mwingi babika kutuvanga bubi. (Ngenesi 3:21; 9:3; Esodu 21:28) Vayi tubika bukhabu mu bibulu voti kuvonda biawu mu phamba.
KINZIKA MOYO
10. Bwidi tuzabidi ti moyo mu menga widi?
10 Menga mvandi nkinza madi va meso ma Yave kibila muawu mwidi moyo. Bo Kaini kavonda khomb’andi Abeli, Yave wunkamba: ‘Menga ma khomb’aku mansamba va ntoto ti kudiyilu.’ (Ngenesi 4:10) Menga ma Abeli mabamonisa luzingu lwandi, diawu Yave kasingila Kaini kibila kavonda Abeli. Bo khuka minlangu yivyoka mu bilumbu bi Nowa, Yave wubwe monisa ti moyo mu menga widi. Yave wuvana Nowa ayi dikanda dyandi nswa wu kudya nsuni wu bibulu. Nandi wubakamba: ‘Byabyo bidi moyo, mulenda dya . . . vayi nsuni widi na . . . menga mulendi ko kudya wawu.’ Dedi bo tumamwena va yilu Yave wukandimina tubika dya menga.
11. Nsiku mbi Yave kavana bana ba Isaeli mu matedi menga?
11 Nanga 800 di mimvu mivyoka tona Yave kavana Nowa nsiku beni. Nandi wubwe vutukila kuvana wawu kwidi dikabu dyandi bo kabakamba: ‘Woso mutu mu bana ba Isaeli voti nzenza widi va khat’inu vondidi kibulu voti nuni, kalenda kwandi dya nsuni, vayi menga kafweti vutula mawu mu ntoto.’ Ayi wubasudikisa: ‘Mubika dya menga.’ (Levitiku 17:13, 14) Yave wuntomba dikabu dyandi bakinzika menga. Bawu balenda dya nsuni wu kibulu vayi menga nandi wuyimina babika kudya. Diawu katubila ba kuvonda kibulu mwingi kudya, bafweti bika theti menga moso mabasika, yeka fuka mawu ntoto; bosi badya kuawu nsuni.
12. Bwidi baklisto bamwenanga menga?
12 Kumbusa lufwa lu Yesu, bapostolo ayi Bakhulutu ba kimvuka baba ku Yelusalemi, bakutakana mwingi kutsikika zithumu bafweti landakana mu Minsiku myoso Yave kavana bana ba Isaeli. (Tanga Mavanga 15:28, 29; 21:25.) Yave wusadila phevi’andi yinlongo mwingi kubasadisa kuvisa ti menga nkinza madi va meso mandi ayi bawu mvawu bafweti kuma kinzika ayi kumamona manlongo. Baklisto ba theti babasa dyanga ko ni kunwa menga ma bibulu ayi bibulu bakhambu dodisa menga moso. Kudya menga ma bibulu vasa ba ko diswasana ayi mutu vengi kitsuza voti wunsambila bitumba. Mbi tulenda tuba mu bilumbu bitu? Yave wukhidi mona menga manlongo.
13. Kibila mbi baklisto bakhambu kikininanga kuvana ayi kubwela menga?
13 Mawu mansundula ti baklisto balendi kikinina ko kuvana ove kutambula menga ma mutu wunkaka? Ngete. Kibila Yave wukandimina tubika dya ni kunwa menga ma mutu ni ma bibulu. Yindula boti mfelimi wukukandimini kunwa malavu, bukyedika kwandi ti wulenda kotisa mawu mu lusila mu thumbu dikunzi? Mve. Bobuawu mvandi, ti tulendi dya ko menga mansundula ti tulendi ko kuma kotisa mu lusila.
14, 15. Kibila mbi baklisto bafweti kinzikila luzingu ayi kutumamana Yave?
14 Boti, mfelimi be tuba ti ngye manga kubwela menga ma wufwa? Kadika mutu nafeka fweti sola ti wuntumamana voti ndamba, nswa Yave kavana mu matedi kuvana ayi kubwela menga mu nyitu. Baklisto bankinzikanga moyo Nzambi katuvana, diawu tuntombilanga phila zinkaka zi kubukulu mu khambu bwela menga.
15 Befu tumvanganga mangolo mwingi tuba buvinya. Kibila moyo’itu nkinza widi kwidi Yave. Ayi tulendi vitika ko kuvana ni kuvutula menga. Buawu diyindu dimbi kumanga kutumamana Yave mwingi tuzinga fyoti. Kibila Yesu wutuba: “Woso tidi vukisa luzingu luandi wela luzimbisa, vayi woso wela luzimbisa mu diambu diama, buna wela lubakula”. (Matai 16:25) Tuntumiminanga Yave kibila twidi luzolo mu nandi. Ayi nandi zebi malutidi mboti mu befu ayi yawu phila tulenda monisina ti tunkinzikanga moyo dedi bo Yave kammwenanga wawu.
16. Kibila mbi bisadi bi Nzambi ba kuntumiminanga?
16 Bisadi bi Nzambi yikyedika badi bakindama mwingi kutumamana nsiku wutedi menga. Bawu badyanga ko ayi banwanga ko menga. Bavitikanga ko kubwela menga. * Angi, bamvitikanga zimbukulu zinkaka, mwingi baba buvinya. Bawu badi lufyatu ti Yave Mvangi wu moyo ayi wu menga zebi malutidi mu befu mwingi tuba buvinya. Ngye widi lufyatu ti Yave lutidi zaba matedi luzingu lwaku?
PHILA YAVE KABIKILA BASADILA MENGA
17. Tsadulu mbi yi menga Yave kaba kikininanga kwidi bana ba Isaeli?
17 Mu Zithumu Yave kavana Mose, nandi wukamba bana ba Isaeli ti mu menga muawu mwidi moyo wu byabyoso. Nandi wubakamba basadila mawu va meza bamvikilanga mikhayilu mu dyambu di nlemvu wu masumu mawu, kibila mu menga, muawu balenda tambudila nlemvu wu masumu. (Levitiku 17:11) Diawu bo bana ba Isaeli baba sumukanga, baba dindilanga nlemvu kwidi Yave mu kuvana khayilu wu bibulu kwidi zinganga Nzambi ayi bawu baba dukulanga menga ma kibulu beni va meza yi mikhayilu. Yawu to yiba tsadulu yi menga Yave kaba kikininanga kwidi bana ba Isaeli.
18. Lwaku mbi lufwa lu Yesu lutuvana?
18 Bo Yesu kayiza va ntoto, nandi wuvingisa nsiku wu kuvananga menga ma bibulu mwingi kubaka nlemvu wu masumu, bo kavana luzingu lwandi. (Matai 20:28; Ebeleo 10:1) Yesu nkinza beni kaba va meso ma Yave, diawu kamvulubusila ayi kayendila ku diyilu. Mu kibila kyandi, muawu Yave kavanina batu lwaku lu kuzinga mvu ka mvu.
19. Mbi tufweti vanga mwingi tubika ba foto mu menga ma batu boso?
19 Tumvutula beni matondo bo Yave katuvana moyo. Ayi tutidi kuzabikisa batu ti ba kutula kiminu mu Yesu, balenda baka moyo wu mvu ka mvu. Befu twidi luzolo mu batu, ayi diawu tumvangilanga mangolo mu dyambu kubalonga kyedika mwingi babaka moyo wu mvu ka mvu. (Yehezekeli 3:17-21) Befu kumavanga, tulenda tuba dedi butubila mvwala Polo: “Ndisi ko [foto] mu menga ma batu boso. Bila ndisi manga ku lukamba ko makani moso ma Nzambi.” (Mavanga 20:26, 27) Bukyedika, kukamba bankaka matedi Yave ayi kubamonisina phila kankinzikilanga moyo wu mutu, buawu tulenda monisina ti befu mvitu tunkinzikanga moyo ayi menga.
^ Lut. 16 Mwingi wubwela zaba mambu mankaka matedi menga, muna tala zitsyelo 77-79 mu buku ‘Mantenha-se no Amor de Deus’ yisamunu kwidi Zimbangi zi Yave.


text:
MALONGI 10
Yesu wutatamana kutumamana.
Mu mbwenu’aku, mpasi kutumamana matata maku?— Nkumbu ziǹkaka wulenda mona mpasi. Angi, zebi ti Yesu wutumamana Yave ayi matata mandi va ǹtoto?— Ǹtungulu wu Yesu wulenda kusadisa kutumamana matata nketi mu mambu ma mpasi. Twaḿbwela kulonguka matedi ǹtungulu beni.
Ava Yesu kabutuka va ǹtoto, nandi waba kalanga ku diyilu na tat’andi, Yave. Angi Yesu mvandi wuba matata va ǹtoto— Zozefi ayi Malia. Ngye zebi bwidi bayiza bela matata ma Yesu?—
Mo Yesu kiza va ǹtoto, Yave wubotula luzingu lwandi ku diyilu ayi wuḿfidisa va ǹtoto mwingi kabutukila mu mwana ndumba baǹtedilanga Malia. Mawu maba mangitukulu! Yesu wuyonzuka mu kivumu ki ngundi’andi dedi bana baǹkaka. Divwa di ngonda divyoka ava kabutuka. Buawu Malia ayi ǹnuni’andi bayiza bela matata ma Yesu va ǹtoto.
Yesu bo kadukisa kumi mimvu myodi (12), nandi wumonisa ti wuzola beni tat’andi, Yave. Mawu mamonika bo Yesu ayi dikanda dyandi bayenda ku Yelusalemi mu ǹkungi wu Pasika. Bo baba vutuka ku nzo, Zozefi ayi Malia basa mona ko Yesu mu bibwangu byoso. Ngye zebi kwidi kaba?
Kibila mbi Yesu kayendila ku nzo yi Nzambi?
Zozefi ayi Malia bavutuka mu ntinu ku Yelusalemi mwingi kabila Yesu mu bibwangu byoso bavyokila. Miǹtima miawu misa ba ko mi kuluka kibila ba nkambu mona Yesu. Angi bilumbu bitatu bivyoka bayiza bakula ku kaba. Nandi wuba ku nzo yi Nzambi! Ngye zebi kibila Yesu kayendila ku nzo yi Nzambi?— Kibila kuawu kalenda longukila matedi Yave. Nandi waba zolanga Yave ayi waba tomba kuvanga luzolo lwandi. Nketi bo kaba nkulutu Yesu wutatamana kutumamana Yave. Yesu wutumamana nketi mu mambu maba mpasi ayi malenda kuǹtwadisa zimpasi. Mu mbwenu’aku, Yesu wutumamana Zozefi ayi Malia?— Kibibila kiǹtuba ti ngete.
Mbi ngye wulenda longuka mu kifwani ki Yesu?— Ngye wulenda tumamana matata maku nketi mu mambu ma mpasi. Wala tatamamana kutumamana?—
TANGA MU KIBIBILA KYAKU
Luka 1:30-35; 2:45-52
Efeso 6:1
Ebeleo 5:8


text:
KAPU YA NANA
Kimfumu ya Nzambi Kele Nki?
1. Inki kisambu ya me zabanaka beto ta tadila ntangu yai?
BANTU mingi me zaba kisambu yai ya me zabanaka mpi ya bo ke bingaka Tata na Beto to Kisambu ya Mfumu. Yezu sadilaka kisambu yai sambu na kulonga balongoki na yandi mutindu ya kusamba. Yandi sambaka sambu na nki mambu? Mpi sambu na nki kisambu yai kele mfunu sambu na beto bubu yai?
2. Inki kele mambu tatu ya mfunu yina Yezu longaka beto na kusamba?
2 Yezu tubaka nde: “Ebuna, beno fwete samba mutindu yai: ‘Tata na beto yina kele na zulu, zina na nge kuvanda ya santu. Kimfumu na nge kukwisa. Luzolo na nge kusalama na ntoto, bonso na zulu.’” (Tanga Matayo 6:9-13.) Sambu na nki Yezu longaka beto na kusamba sambu na mambu yai tatu?—Tala Noti 20.
3. Inki beto fwete zaba na yina me tala Kimfumu ya Nzambi?
3 Beto longukaka nde zina ya Nzambi kele Yehowa. Diaka, beto longukaka lukanu ya Nzambi sambu na bantu mpi sambu na ntoto. Kansi Yezu zolaka kutuba nki ntangu yandi tubaka nde: “Kimfumu na nge kukwisa”? Beto ta zaba Kimfumu ya Nzambi kele nki, inki mambu yo ta sala mpi nki mutindu yo ta kumisa zina ya Nzambi santu.
KIMFUMU YA NZAMBI KELE NKI?
4. Kimfumu ya Nzambi kele nki, mpi nani kele Ntotila?
4 Yehowa me tulaka luyalu mosi na zulu mpi me ponaka Yezu na kuvanda Ntotila. Biblia ke bingaka luyalu yai nde Kimfumu ya Nzambi. Yezu kele “Ntotila ya bantu yina ke yala bonso bantotila mpi Mfumu ya bantu yina ke yala bonso bamfumu.” (1 Timoteo 6:15) Yezu kele ti ngolo ya kusala mambu mingi ya mbote kuluta bamfumu yonso, mpi ata bo vukisa bamfumu yonso, Yezu kele ngolo mingi kuluta bo.
5. (a) Kimfumu ya Nzambi ta yala tuka na wapi? (b) Yo ta yala nki?
5 Bilumbu 40 na nima ya lufutumuku ya Yezu, yandi vutukaka na zulu. Na nima, Yehowa tulaka yandi Ntotila ya Kimfumu na yandi. (Bisalu 2:33) Tuka na zulu, luyalu ya Nzambi ta yala ntoto ya mvimba. (Kusonga 11:15) Yo yina, Biblia ke binga Kimfumu ya Nzambi nde: “Kimfumu . . . ya zulu.”—2 Timoteo 4:18.
6, 7. Inki ke sala nde Yezu kuvanda Ntotila ya mbote kuluta bantotila yonso?
6 Biblia ke tuba nde Yezu kele ntotila ya kuluta bantotila yonso sambu “yandi mpamba ke fwaka ve.” (1 Timoteo 6:16) Bamfumu yonso ta fwa kansi Yezu ta fwa ve ata fioti. Mambu yonso ya mbote yina Yezu ta sadila beto ta vanda ve na nsuka.
7 Mbikudulu mosi ya Biblia ke tuba nde Yezu ta vanda ntotila ya lunungu mpi ya ke wilaka bantu mawa: “Mpeve ya Yehowa ta vanda na zulu na yandi, mpeve ya mayele mpi ya mayele ya kubakisa mambu, mpeve ya ndongisila mpi ya ngolo, mpeve ya nzayilu mpi ya boma ya Yehowa; mpi yandi ta wa kiese na boma ya Yehowa. Yandi ta sambisa ve na kutadila mambu yina ke monana na meso na yandi, yandi ta nganina mpi ve na kutadila mambu yina makutu na yandi ke wa. Yandi ta sambisa nsukami na mutindu ya mbote.” (Yezaya 11:2-4) Keti nge ke zola nde ntotila na nge kuvanda mutindu yai?
8. Inki mutindu beto me zaba nde Yezu ta yala ve yandi mosi?
8 Nzambi me ponaka bantu ya nkaka sambu bo yala ti Yezu na kimfumu ya zulu. Mu mbandu, ntumwa Polo zabisaka Timoteo nde: “Kana beto landa kukanga ntima, beto ta yala mpi ti yandi bonso bantotila.” (2 Timoteo 2:12) Bantu ikwa ta yala ti Yezu bonso bantotila?
9. (a) Bantu ikwa ta yala ti Yezu? (b) Inki ntangu Nzambi yantikaka kupona bo?
9 Mutindu beto longukaka yo na Kapu ya nsambwadi, Yehowa pesaka ntumwa Yoane mbona-meso mosi yina yandi monaka Yezu bonso Ntotila na zulu ti bantu 144 000. Bantu 144 000 kele banani? Yoane tendulaka nde bo vandaka “ti zina [ya Yezu] mpi zina ya Tata na yandi ya kusonika na bambunzu na bo.” Yandi tubaka diaka nde: “Bo kele bantu yina ke fula kulanda Mwana-Dimeme [disongidila, Yezu] konso kisika yina yandi ke kwenda. Bo sumbaka bo na kati ya bantu.” (Tanga Kusonga 14:1, 4.) Bantu 144 000 kele Bakristu ya kwikama yina Nzambi me ponaka sambu bo “yala bonso bantotila na ntoto” ti Yezu. Kana bo me fwa, bo ke futumukaka sambu na kukwenda kuzinga na zulu. (Kusonga 5:10) Banda na bilumbu ya bantumwa, Yehowa ke ponaka Bakristu ya kwikama sambu na kuvanda na kimvuka yina ya bantotila 144 000.
10. Mutindu Yehowa me ponaka Yezu ti Bakristu 144 000 na kuyala kele ngidika mosi ya zola. Sambu na nki?
10 Yehowa ke kudiyangisaka mingi sambu na beto, yo yina yandi me bakaka bangidika sambu bantu kuyala ti Yezu. Yezu ta vanda mfumu mosi ya mbote sambu yandi ke zabaka beto. Yandi zingaka bonso muntu mpi monaka mpasi. Polo tubaka nde Yezu lenda “wila beto . . . mawa sambu na bifu na beto,” mpi “bo mekaka [yandi] na mambu yonso mutindu bo me mekaka beto.” (Baebreo 4:15; 5:8) Bakristu 144 000 mpi vandaka bantu. Bo nwanaka ti kukonda kukuka mpi maladi. Yo yina, beto lenda ndima nde Yezu ti Bakristu 144 000 ta bakisa mutindu beto ke waka mpi bampasi ya beto ke kutanaka ti yo.
KIMFUMU YA NZAMBI TA SALA NKI?
11. Sambu na nki Yezu longaka balongoki na yandi na kusamba sambu luzolo ya Nzambi kusalama na zulu?
11 Yezu longaka balongoki na yandi na kusamba sambu luzolo ya Nzambi kusalama na zulu. Sambu na nki? Na Kapu ya tatu, beto longukaka nde Satana Diabulu kolamaka na Yehowa. Ntangu Satana kolamaka, Yehowa pesaka nzila nde yandi ti bawanzio ya kukonda kwikama to bademo kubikala na zulu sambu na mwa ntangu. Bawanzio yonso ve na zulu vandaka kusala luzolo ya Nzambi. Na Kapu ya kumi, beto ta longuka mambu mingi ya me tala Satana mpi bademo.
12. Inki mambu zole ya mfunu Biblia ke tubila na Kusonga 12:10?
12 Biblia ke tendula nde ntangu fioti na nima ya kukuma Ntotila ya Kimfumu ya Nzambi, Yezu nwanaka ti Satana. (Tanga Kusonga 12:7-10.) Verse 10 ke tubila mambu zole ya mfunu. Yezu yantikaka kuyala bonso Ntotila ya Kimfumu ya Nzambi mpi bo losaka Satana awa na ntoto. Mutindu beto ta longuka yo, mambu yai me salamaka dezia.
13. Inki salamaka na zulu ntangu bo losaka Satana na ntoto?
13 Biblia ke tubila kiese yina bawanzio ya kwikama waka ntangu bo losaka Satana mpi bademo na yandi na ntoto. Beto ke tanga nde: “Zulu mpi beno bantu yina ke zingaka kuna, beno vanda na kiese!” (Kusonga 12:12) Ntangu yai ngemba mpi bumosi ya ngolo kele na zulu sambu bawanzio yonso ke sala luzolo ya Nzambi.
14. Inki ke salama awa ntoto mutindu bo me losaka Satana?
14 Kansi, luzingu na ntoto kele kibeni mutindu ya nkaka. Bantu ke kutana ti mambu ya mpasi mingi “sambu Diabulu me kulumuka” na ntoto mpi yandi “kele ti makasi ya ngolo, sambu yandi me zaba nde yandi kele ti ntangu fioti.” (Kusonga 12:12) Satana kele ti makasi ya ngolo. Bo me losaka yandi na ntoto mpi yandi me zaba nde kubika fioti bo ta fwa yandi. Yandi ke sala yonso yina yandi lenda sala sambu na kunatila bantu mavwanga, mawa mpi mpasi na ntoto ya mvimba.
15. Luzolo ya Nzambi sambu na ntoto kele nki?
15 Kansi luzolo ya Nzambi sambu na ntoto me sobaka ve. Luzolo na yandi kele kaka nde bantu ya kukuka kuzinga mvula na mvula na paladisu na ntoto. (Nkunga 37:29) Ebuna, inki mutindu Kimfumu ya Nzambi ta lungisa mambu yai?
16, 17. Daniele 2:44 ke longa beto nki na yina me tala Kimfumu ya Nzambi?
16 Mbikudulu yina kele na Daniele 2:44 ke tuba nde: “Na bilumbu ya bantotila yina, Nzambi ya zulu ta tula kimfumu mosi yina ta fwa ve ata fioti. Kimfumu yina ta kwenda ve na bantu ya nkaka. Yo ta bedisa mpi ta sukisa bimfumu yina yonso, mpi yo mpamba ta bikala kimakulu.” Mbikudulu yai ke longa beto nki na yina me tala Kimfumu ya Nzambi?
17 Ya ntete, yo ke longa beto nde Kimfumu ya Nzambi ta yantika kuyala “na bilumbu ya bantotila yina.” Yo ke tendula nde baluyalu ya nkaka ta vanda na ntoto ntangu Kimfumu ya Nzambi ta yantika kuyala. Ya zole, yo ke songa beto nde Kimfumu ya Nzambi ta yala kimakulu mpi ata luyalu mosi ve ta yinga yo. Mpi ya tatu, Kimfumu ya Nzambi ta nwana ti baluyalu ya nsi-ntoto yai. Kimfumu ya Nzambi ta nunga mpi yo ta vanda luyalu mosi kaka yina ta yala ntoto ya mvimba. Na nima, bantu ta vanda ti luyalu mosi ya kuluta mbote.
18. Inki kele zina ya bitumba ya nsuka yina Kimfumu ya Nzambi ta nwana ti baluyalu ya nsi-ntoto yai?
18 Inki mutindu Kimfumu ya Nzambi ta yala ntoto ya mvimba? Na ntwala nde bitumba ya nsuka, yina Biblia ke binga Armagedoni kuyantika, bademo ta kusa “bantotila ya ntoto ya mvimba, sambu na kuvukisa bo sambu na bitumba ya kilumbu ya nene ya Nzambi Nkwa-Ngolo Yonso.” Ee, baluyalu ya bantu ta nwana ti Kimfumu ya Nzambi.—Kusonga 16:14, 16; tala Noti 10.
19, 20. Sambu na nki beto kele na mfunu nde Kimfumu ya Nzambi kuyala ntoto ya mvimba?
19 Sambu na nki beto kele na mfunu ya Kimfumu ya Nzambi? Sambu na bikuma tatu. Ya ntete, beto kele bantu ya masumu, yo yina beto ke belaka mpi ke fwaka. Kansi, Biblia ke tuba nde na nsi ya Kimfumu ya Nzambi beto ta zinga kimakulu. Nkutu Yoane 3:16 ke tuba nde: “Nzambi zolaka nsi-ntoto mingi kibeni yo yina yandi pesaka Mwana na yandi mosi kaka ya kubutuka, sambu konso muntu yina ke monisa lukwikilu na Mwana kufwa ve kansi kubaka luzingu ya mvula na mvula.”
20 Kikuma ya zole ya beto kele na mfunu ya Kimfumu ya Nzambi kele nde beto ke zinga kisika mosi ti bantu ya mbi. Bantu mingi ke taka luvunu, ke yibaka mpi ke salaka mansoni. Beto kele ve ata fioti ti makuki ya kukatula bo kansi Nzambi ta sala yo. Yandi ta fwa bantu yina ke landa kusala mambu ya mbi na Armagedoni. (Tanga Nkunga 37:10.) Kikuma ya tatu yina beto kele na mfunu ya Kimfumu ya Nzambi kele nde baluyalu ya bantu kele ngolo ve, yo kele nku mpi ya kubeba. Bo ke tulaka ve dikebi na kusadisa bantu na kulemfukila Nzambi. Biblia ke tuba nde “muntu me yalaka muntu sambu na kupesa yandi mpasi.”—Longi 8:9.
21. Inki mutindu Kimfumu ta sala nde luzolo ya Nzambi kusalama na ntoto?
21 Na nima ya Armagedoni, Kimfumu ya Nzambi ta sala nde luzolo ya Nzambi kusalama na ntoto. Mu mbandu, yo ta fwa Satana ti bademo na yandi. (Kusonga 20:1-3) Ebuna, ata muntu mosi ve ta bela mpi ta fwa. Na nsadisa ya nkudulu, bantu yonso ya kwikama ta zinga mvula na mvula na paladisu. (Kusonga 22:1-3) Kimfumu yina ta santisa zina ya Nzambi. Yo ke tendula nki? Yo ke tendula nde ntangu Kimfumu ya Nzambi ta yala ntoto, bantu yonso ta pesa zina ya Yehowa lukumu.—Tala Noti 21.
INKI NTANGU YEZU KUMAKA NTOTILA?
22. Inki mutindu beto me zaba nde Yezu kumaka ve Ntotila ntangu yandi vandaka na ntoto to mbala mosi na nima ya lufutumuku na yandi?
22 Yezu longaka balongoki na yandi na kusamba nde: “Kimfumu na nge kukwisa.” Yo kele pwelele nde luyalu ya Nzambi zolaka kukwisa na ntangu yina ve kansi na bilumbu ke kwisa. Yo lombaka ntete nde Yehowa kutula luyalu na yandi mpi kukumisa Yezu Ntotila. Ntangu Yezu vutukaka na zulu, keti yandi kumaka mbala mosi Ntotila? Ve, yo lombaka nde yandi vingila. Ntangu fioti na nima ya lufutumuku ya Yezu, Piere mpi Polo tubilaka pwelele diambu yai ntangu bo monisaka nde mbikudulu yina kele na Nkunga 110:1 ke tadila Yezu. Na mbikudulu yango Yehowa tubaka nde: “Vanda na diboko na mono ya kitata tii kuna mono ta tula bambeni na nge bonso kazune sambu na makulu na nge.” (Bisalu 2:32-35; Baebreo 10:12, 13) Yo lombaka nde Yezu kuvingila bantangu ikwa na ntwala nde Yehowa kukumisa yandi Ntotila?
Kimfumu ya Nzambi ta sala nde luzolo ya Nzambi kusalama na ntoto
23. (a) Inki ntangu Yezu kumaka Ntotila ya Kimfumu ya Nzambi? (b) Inki beto ta longuka na kapu yina ke landa?
23 Bamvula mingi na ntwala ya mvu 1914, kimvuka mosi ya Bakristu ya masonga bakisaka nde 1914 ta vanda mvula mosi ya mfunu na yina me tala bambikudulu ya Biblia. Banda 1914, mambu yina ke salama na nsi-ntoto ke monisa nde Bakristu yango tubaka mambu ya kieleka. Yezu kumaka Ntotila na mvula yango. (Nkunga 110:2) Ntangu fioti na nima, bo losaka Satana na ntoto mpi ntangu yai “yandi [me bikala] ti ntangu fioti.” (Kusonga 12:12) Na kapu yina ke landa, beto ta mona mambu mingi yina ke monisa nde beto ke zinga na nsungi yango. Beto ta longuka mpi nde kubika fioti Kimfumu ya Nzambi ta sala nde luzolo ya Nzambi kusalama na ntoto.—Tala Noti 22.


text:
DILONGI YA 12
Inki Mutindu Kisalu na Beto ya Kusamuna Ke Salamaka?
Ntangu fioti na ntwala ya kufwa, Yezu tubaka nde: “Bo ta samuna nsangu yai ya mbote ya Kimfumu na ntoto ya mvimba sambu na kuta kimbangi na makanda yonso, ebuna nsuka ta kwisa.” (Matayo 24:14) Kansi nki mutindu kisalu yai ya kusamuna na ntoto ya mvimba zolaka kusalama? Na kulanda mbandu yina Yezu bikaka ntangu yandi vandaka na ntoto.
Beto ke salaka ngolo na kukutana ti bantu na banzo na bo. Yezu longaka balongoki na yandi mutindu ya kulonga nsangu ya mbote nzo na nzo. (Matayo 10:11-13; Bisalu 5:42; 20:20) Bo tindaka bansamuni yina ya mvu-nkama ya ntete na bateritware ya sikisiki sambu na kusamuna. (Matayo 10:5, 6; 2 Bakorinto 10:13) Mutindu mosi bubu yai, bo me yidikaka mbote kisalu na beto ya kusamuna, mpi bo me pesaka konso dibundu kisika yina bo fwete samuna. Diambu yai ke sadisaka beto na kulungisa nsiku ya Yezu yina ke lomba beto na “kusamuna na bantu mpi na kuta kimbangi mbote-mbote.”
Beto ke salaka ngolo na kukutana ti bantu bisika yonso yina bo kele. Yezu pesaka mpi mbandu mutindu yandi vandaka kusamuna na bisika ya bantu mingi, bonso na lweka ya masa to pene-pene ya dibulu ya masa. (Marko 4:1; Yoane 4:5-15) Beto mpi, beto ke solulaka ti bantu mambu ya Biblia bisika yonso—na babala-bala, na bisika ya mumbongo, na baparke, to na telefone. Beto ke taka mpi kimbangi na bantu ya ke zingaka pene-pene na beto, na banduku ya kisalu, na banduku ya nzo-nkanda, mpi na bampangi na beto ya kinsuni kana dibaku me monana. Bikesa yai yonso me salaka nde bamilio ya bantu na ntoto ya mvimba kuwa “nsangu ya mbote ya luguluku.”
Na nani nge ta zola kuzabisa nsangu ya mbote ya Kimfumu ya Nzambi mpi mambu yina nsangu yango ke tendula sambu na makwisa na yandi? Kubumba ve nsangu yai ya ke pesa kivuvu sambu na nge mosi. Zabisa yo na bantu ya nkaka kukonda kusukinina!
Inki “nsangu ya mbote” beto fwete longa?
Inki mutindu Bambangi ya Yehowa ke landaka mbandu ya metode ya Yezu ya kusamuna?


text:
B12-B
Mposo ya Nsuka ya Luzingu ya Yezu na Ntoto (Kitini 2)
Nisani 12
SUNSET (Jewish days start and end at sunset)
SUNRISE
Me lutisa kilumbu na kingenga ti balongoki
Yudasi me baka bangidika sambu na kuteka yandi
SUNSET
Nisani 13
SUNSET
SUNRISE
Piere ti Yoane ke yidika Paki
Yezu ti bantumwa ya nkaka me kwisa na nkokila
Nisani 14
SUNSET
Ke dia Paki ti bantumwa
Me yobisa makulu ya bantumwa
Me songa Yudasi na kukwenda
Me yantikisa Madia ya Nkokila ya Mfumu
Bo me teka Yezu mpi bo me kanga yandi na kilanga ya Getsemane
Bantumwa me tina
Sanedreni me sambisa yandi na nzo ya Kaifa
Piere me buya Yezu
SUNRISE
Me telama diaka na ntwala ya Sanedreni
Bo me nata yandi na Pilate, na nima na Erodi, mpi bo me nata yandi diaka na Pilate
Bo me zengila yandi nkanu ya lufwa mpi bo me fwa yandi na Golgota
Me fwa pene-pene ya ngunga ya tatu na nima ya midi
Bo me katula nitu na yandi na nti mpi bo me zika yo
KUDINDA YA NTANGU
Nisani 15 (Kisabatu)
KUDINDA YA NTANGU
KUBASIKA YA NTANGU
Pilate me ndima nde basoda kutanina maziamu ya Yezu
KUDINDA YA NTANGU
Nisani 16
KUDINDA YA NTANGU
Bo me sumba bima ya nkaka ya nsudi ya kitoko sambu na kupakula na nitu na yandi
KUBASIKA YA NTANGU
Me futumuka
Me monana na balongoki
KUDINDA YA NTANGU


text:
BIMVWAMA YA NDINGA YA NZAMBI | YEREMIA 51-52
Ndinga ya Yehowa Ke Lunganaka Ata na Mambu ya Fioti
Yehowa tubilaka na siki-siki yonso mambu yina ta salama
“Beno tula batolo-tolo makasi”
“Basoda ya Babilone me yambula kunwana”
Mukanda mosi ya ntama (Chronique de Nabonide) ke tendula mutindu basoda ya Sirusi kotaka na Babilone kukonda kunwana. Mambu yai ke wakana ti mbikudulu ya Yeremia
“Babilone ta kuma bita ya matadi [mpi] ta bikala mpamba kimakulu”
Banda na mvu 539 N.T.B., lukumu ya mbanza Babilone yantikaka kumana. Alexandre le Grand zolaka nde Babilone kukuma nto-mbanza na yandi, kansi yandi fwaka na kintulumukina. Na luyantiku ya mvu-nkama ya ntete, Bayuda ya nkaka vandaka kaka kuzinga na Babilone yo yina ntumwa Piere kwendaka kuna. Kansi na mvu-nkama ya iya ya ntangu na beto, Babilone kumaka mayumbu mpi nsuka-nsuka ata muntu mosi ve vandaka diaka kuzinga kuna


text:
Nkenda ya 101: Bau me fwa Yezu
TALA mambu bau mesala Yezu! Bau mebula yandi bansonso na nti na kutobulaka yandi maboko na makulu. Inki lufwa ya mpasi mutindu yai. Sambu na nki bau mesala mambu ya mutindu yai na Yezu?
Yau kele sambu bantu mingi kumengaka ngolo kibeni Yezu. Na kati ya bambeni na yandi vandaka Satana Dyabulu, wanzyo ya mbi yina kupusaka Adamu na Eva na kukolama na Jéhovah. Kaka yandi Satana muntu mepusa bambeni ya Yezu na kusala yandi mambi yai.
Na ntwala ya kubula yandi bansonso na nti, bambeni yina fingaka Yezu ngolo kibeni. Yibuka dyaka kukangama na yandi na masamba ya Getesemane. Bambeni ya Yezu vandaka banani? Bamfumu ya mabundu. Kansi nki mambu kubwaka na nima?
Mpila bau monaka nde bau mekanga Yezu, balongoki na yandi kutinaka mpi kubikisaka yandi kaka yandi mosi na bambeni na yandi. Bau waka boma mingi. Kansi Pierre na Jean kukwendaka ve ntama kibeni mpi bau mekaka na kulanda yandi sambu na kutala nki mpila mambu zolaka kusuka.
Bantu kunataka ntete Yezu na mbuta Anna, nganga-Nzambi ya nene. Yandi sukininaka ve kuna. Na nima, bau nataka yandi na Kaïfe, yina vandaka ntangu yina nganga-Nzambi ya nene. Bamfumu mingi ya mabundu kutanaka na nzo na yandi.
Bau sambisaka Yezu na nzo ya Kaïfe. Bau kotisaka bantu yina fundaka mpamba Yezu. Bamfumu ya mabundu tubaka na ndinga ya ngolo nde: ‘Yandi fwete fwa.’ Na yau, bau losilaka yandi mate na luse mpi bau bulaka yandi.
Na ntangu yina, Pierre bikalaka na kibansala. Bonso madidi vandaka, bau tulaka tiya mpi bantu vandaka kuyotila yau; Pierre mpi vandaka pana. Kansi nsadi mosi ya nkento monaka yandi mpi talaka yandi mbote-mbote ye tubaka nde: ‘Tala muntu mosi vandaka mpi na Yezu.’
Pierre vutulaka nde: ‘Luvunu!’
Mbala tatu bau tubilaka Pierre nde yandi mpi vandaka longoki ya Yezu. Mbala tatu yandi buyaka Yezu. Na kubuya ya mbala ya tatu, Yezu balukaka mpi talaka Pierre. Ebuna Pierre monaka mpasi, yandi basikaka mpi dilaka.
Na Kitanu, na suka, ntangu mwini mebasika, banganga-Nzambi nataka Yezu na Sanedrin. Bau tubanaka na kati na bau sambu na kuzaba nki bau lenda sala yandi. Na nima, bau nataka Yezu na Ponce Pilate, mfumu ya distrike ya Judée.
Bau tubaka na Pilate nde: ‘Muntu yai kele muntu ya mbi. Yandi fwete fwa.’ Na nima ya kuyula Yezu, Pilate tubaka nde: ‘Mono memona mambi ve ya muntu yai mesala.’ Ebuna Pilate tindaka Yezu na Hérode Antipas, mfumu ya Galilée, yina kuvandaka mpi na Yerusaleme kilumbu yina. Hérode mpi monaka ata mambi mosi ve na Yezu. Yandi vutulaka Yezu na Pilate.
Pilate zolaka kubika yandi, kansi bambeni ya Yezu lombaka nde muntu ya boloko yankaka kubasika na kisika ya Yezu. Muntu yina vandaka Barabas. Yau vandaka kiteso ya midi ya Pilate nataka Yezu na nganda mpi tubaka na bantu nde: ‘Beno tala ntotila na beno!’ Kansi banganga-Nzambi tubaka nde: ‘Fwa yandi! Fwa yandi!’ Ebuna Pilate bikaka Barabas mpi pesaka bau Yezu sambu na kufwa yandi.
Na Kitanu, na luyantiku ya ntangu ya nkokila, bau bulaka Yezu bansonso na nti. Bau tulaka mpi na nti bimpumbulu zole, mosi na diboko ya kitata mpi yankaka na diboko ya kimama. Nge lenda mona bau awa na kifwanisu. Na ntwala ya lufwa ya Yezu, mosi na kati ya bimpumbulu yina tubaka nde: ‘Yindula mono ntangu nge takwisa kuvutuka sambu na kuyala.’ Yezu vutudilaka yandi nde: ‘Nge tavanda na mono na Paladisu.’
Tala kilaka ya kitoko! Inki paladisu Yezu vandaka kutubila? Paladisu yina Nzambi salaka na luyantiku vandaka wapi? Awa na ntoto. Ntangu Yezu tayala yantika kuna na zulu, yandi tafutumuna muntu yina na Paladisu ya mpa na ntoto. Mambu yina yonso kepesa beto kikesa!
Matayo 26:57-75; 27:1-50; Luka 22:54-71; 23:1-49; Yoane 18:12-40; 19:1-30.
Bangyufula
- Nani vandaka kisina ya ntetentete ya lufwa ya Yezu?
- Inki bantumwa kusalaka ntangu bamfumu ya mabundu kukangaka Yezu?
- Inki kusalamaka na nzo ya nganga-Nzambi ya nene, Kaifa?
- Sambu na nki Piere kubasikaka mpi kudilaka?
- Na nima ya kunata dyaka Yezu na kisika ya Pilate, bamfumu ya mabundu kutubaka nki na ndinga ya ngolo?
- Inki kukuminaka Yezu na Kitanu na luyantiku ya ntangu ya nkokila, mpi nki lusilu yandi pesaka kimpumbulu mosi yina kuvandaka na nti na lweka na yandi?
- Paladisu yina Yezu kutubilaka tavanda na wapi?
Bangyufula ya ngika
- Tanga Matayo 26:57-75.
Na nki mutindu bantu ya tribinale ya nene ya Bayuda kumonisaka nde ntima na bo kuvandaka ya mbi? (Mat. 26:59, 67, 68)
- Tanga Matayo 27:1-50.
Sambu na nki beto lenda tuba nde mpasi yina Yudasi kuwaka kuvandaka ve ya kyeleka? (Mat. 27:3, 4; Mar. 3:29; 14:21; 2 Kor. 7:10, 11)
- Tanga Luka 22:54-71.
Inki dilongi beto lenda baka na mutindu Piere kubuyaka Yezu na mpimpa yina bo tekaka mpi bo kangaka yandi? (Luka 22:60-62; Mat. 26:31-35; 1 Kor. 10:12)
- Tanga Luka 23:1-49.
Yezu kusalaka nki ntangu bo sadilaka yandi mambu kukonda lunungu, mpi nki dilongi beto lenda baka na dyambu yai? (Luka 23:33, 34; Roma 12:17-19; 1 Pie. 2:23)
- Tanga Yoane 18:12-40.
Inki kemonisa nde ata Piere kuwaka boma ya bantu na ntangu mosi buna, yandi kumaka dyaka ntumwa mosi ya mbote mpenza? (Yoa. 18:25-27; 1 Kor. 4:2; 1 Pie. 3:14, 15; 5:8, 9)
- Tanga Yoane 19:1-30.
Inki dibanza ya bukatikati Yezu kuvandaka na yo sambu na bima ya kinsuni? (Yoa. 2:1, 2, 9, 10; 19:23, 24; Mat. 6:31, 32; 8:20)
Inki mutindu bangogo ya Yezu kutubaka na ntwala ya lufwa na yandi vandaka kumonisa kununga sambu yandi kotilaka kimfumu ya Yehowa? (Yoa. 16:33; 19:30; 2 Pie. 3:14; 1 Yoa. 5:4)


text:
Bambangi ya Yehowa
Bambangi ya Yehowa ya ntangu na beto kuyantikaka na 1870. Na luyantiku, bo vandaka kubinga bo nde Balongoki ya Biblia. Kansi na 1931, bo bakaka zina ya Masonuku ya Bambangi ya Yehowa. Na luyantiku bo vandaka fyoti, kansi organizasio meyelaka mpi yo mekumaka ti bamilio ya Bambangi, yina kekudipesa na kusala kisalu ya kusamuna na bansi kuluta 240.
Ntu-mbanza ya inza ya mvimba ya Bambangi ya Yehowa kele na New York, kisika kezingaka Nto-kimvuka, kimvuka ya nene ya bankuluntu yina kele na eksiperiansi yina kekengilaka dibundu ya inza ya mvimba. Kele mpi ti bafiliale kuluta nkama mosi na kati ya inza. Na bisika yango, bantu ya luzolo ya mbote kepesaka maboko na kunyema mpi kutinda mikanda yina ketendulaka Biblia. Lutwadisu mpi kepesamaka sambu na kubongisa kisalu ya kusamuna.


text:
Repubilika ya Kôngo
Repubilika ya Kôngo to Kôngo-Balazavile kele yinsi na Afrika ya Kati. Bayinsi na pene-pene na yawu kele: Ngabu, Repubilika ya Afelika ya Kati, Repubilika ya Kôngo ya Dimokalasi mpe Kabinda (kizûnga ya Ngola).
Kinkulu
Bântu ya ntete na ndâmbu ya Repubilika ya Kôngo ya bubu yayi vwandaka babôngô. Na manima babantu kwizaka katuka node ná bawu bakaka bayinsi ya babôngô. Na bamvula nkama ya 14 bântu ya yinsi yayi tungaka bayinsi ya nene: Kongo ya Ntotila, Luangu mpe yinsi ya ntotila ya bateke.
Contact ya ntete na kati ya bântu ya Lwangu na bântu ya Mputu vwandaka na nsuka ya bamvula nkama ya 15, kuna bamputulukesi kwizaka na maswa na yinwa ya Nzadi Kôngo. Bamputu bandaka kusûmba bântu ya ndombi samu na bumpika na bakoloni ya bawu na Amerika. Ntângu mosi bantinu ya babwala ya simu kuzwaka mbôngo mîngi. Kasi kusûmba ya bampika manaka mpe bayinsi ya ntinu salamaka ya ngolo ve.
Na 1875 Pierre Savorgnan de Brazza salaka kiwisa na ntinu ya Lwangu ná mukoko ya Teke, yina pesilaka Falanse luyalu ya yinsi ya bawu.
Politiki
Repubilika ya Kongo vuandaka na kupona ya badepute ya kimvuka ya leta na 24.7.2007.
Bantwadisi ya yinsi
- Fulbert Yulu (1960-1963)
- Alphonse Masamba-Deba (1963-1968)
- Marien Nguabi (1968-1977)
- Joachim Yhombi-Opango (1977-1979)
- Deni Sasu-Ngeso (1979-1991)
- Andre Milongo (1991-1992)
- Pascal Lisuba (1992-1997)
- Deni Sasu-Ngeso (1997-)
Bântu
70% ya bântu ke vwanda na ndâmbu ya sudi ya yinsi: simu ya mubu, simu ya Nzâdi Kôngo, na pene-pene ya nzila ya lukalu (CFCO).
Bandînga
Tala bandînga ya Repubilika ya Kôngo.
Lukwikilu
Malongi ya yinsi
Bambanza
- Balazavile
- Ndindi (Pointe-Noire)
- Lubomo (Dolisie)
- Nkayi (Jacob)
Bizûnga
Repubilika ya Kôngo kele na bizûnga kûmi na zôle.
Culture
Muziki
Suku (kifalanse: soukous) kele mutîndu ya muziki yina Kôngo me pesila yinza.
Bimvuka ná bântu ya muziki ya lukumu ya Kôngo kele Bantous de la Capital ná Jahwise.


text:
Bambangi ya Yehova: Banani beto kele?
Beto kele bantu ya babuala, bandiatulu mpe bandinga mutindu na mutindu, kansi beto kele na mikanu mosi. Beto zola ntetente kukumisa Yehova, Mvangi mpe Nzambi ya Biblia. Beto kesala ngolo na kulanda kifuani ya Yesu mpe beto kele na kiese babokila beto baklisto. Mosimosi na beto kepesaka mbala na mbala ntangu ya kusadisa babantu na kuzaba mbotembote Biblia mpe Kimfumu ya Nzambi. Na mutindu beto kepesaka kimbangi to kuzonzila Yehova mpe Kimfumu na yandi, beto meluata nkumbu ya Bambangi ya Yehova.
Fiongonina site ya beto. Tanga Biblia na Internet. Bakula nani beto kele mpe yinki beto kekwikilaka.


text:
Luvuvamu ova Nza—Aweyi Lukwizila?
Mvutu za Nkand’a Nzambi
Luvuvamu ova nza ke lukwizila mu ngolo za wantu ko, kansi muna Kintinu kia Nzambi kaka, i sia vo, luyalu lw’ezulu, luyalwa kwa Kristu Yesu. Tala mana kekutulongango’ Nkand’a Nzambi mu kuma kia vuvu kiaki kiakiese.
-
Nzambi “osima vita yakuna nsuk’a nza.”Olungisa nsilu andi wa “sima vita yakuna nsuk’a nza” kimana awana ketondanga bazingila mu luvuvamu.—Nkunga 46:9; Luka 2:14.
- Tuka kun’ezulu Kintinu kia Nzambi kiyala nz’amvimba. (Daniele 7:14) Wau vo luyalu lwalu lwa nz’amvimba, lusukisa umvwania wa nsi utwasanga vita zayingi.
-
Yesu wa Ntinu a Kintinu kia Nzambi, oyikilwanga vo “Nkuluntu a Luvuvamu,” ovanga mawonso mu sikidisa ‘luvuvamu ke lukala nsuka ko.’—Yesaya 9:6, 7.
-
Awana ke bazolele yambula mavangu mansoki ko, ke bekota muna Kintinu ko, kadi Nzambi omenganga awonso bezolang’o nsoki.—Nkunga 11:5; Ngana 2:22.
- Nzambi olonganga nkangu andi una balenda zingila mu luvuvamu.
Muna songa e nluta mia malongi mama, Nkand’a Nzambi uvovanga vo: “E nsosolo miau, nsengo befula mio; o madionga, nkanku; zula ke kizangwila zula nsosolo ko, ke belongwa diaka nwana ko.”—Yesaya 2:3, 4.
Kieleka, mafunda yo mafunda ma Mbangi za Yave omu nza yawonso belongwanga kwa Nzambi una balenda kadila akwa luvuvamu. (Matai 5:9) Kana una vo mu makanda maswaswana tutukanga yo zingila mu tezo kia nsi 236, ke tusimbanga nkele ko muna vonda akw’eto.
O unu, Mbangi za Yave belongokanga nzil’a luvuvamu
ZAYA DIAKA MAYINGI
NSANGU ZAMBOTE ZITUKIDI KWA NZAMBI!
Azeyi i Nsangu Zambote?
Zaya e nsangu zambote zitukidi kwa Nzambi, ekuma e nsangu zazi zifwete samunwinwa mu nzaki, adieyi ofwete vanga.
AKI NANI BEVANGANGA LUZOLO LWA YAVE O UNU?
Mbangi za Yave Nkia Mpila Wantu Bena?
Mbangi za Yave akwa ozeye? Nkia mambu ozeye mu kuma kieto?


text:
KAPU KIA 7
Vuvu Kiasikila mu Kuma kia Azolw’aku Bafwa
Aweyi tuzayidi wo vo lufuluku kieleka lukala?
Adieyi disonganga vo Yave una yo luzolo lwa fula mafwa?
Nani ofuluka?
1-3. Nkia mbeni okutulandanga? Ozaya elongi dia Nkand’a Nzambi aweyi dikutuvanina luvevoko?
YINDULA vo mbeni otinanga una vo usundidi e ngolo yo nswalu. Ozeye wo vo ke lolokanga wantu ko kadi wavonda kala akundi aku. Nana ovanganga e ngolo za kuntina oyandi mu kufinama kaka kena. E vuvu kiaku kidimbukidi. I bosi, vana vau omwene nsadisi ona osundidi mbeni aku e ngolo ye ozolele kusadisa. Ekwe luvevoko dikuvana ediadi!
2 Dialudi, vena yo mbeni okulandanga. Olandanga yeto awonso. Nze una tulongokele muna kapu kivitidi, o Nkand’a Nzambi oyikilanga lufwa vo mbeni. Ka vena muntu ko olenda venga mbeni ndioyo. Ndonga mu yeto tumonanga una mbeni ndioyo kevondelanga azolwa eto. Kansi Yave osundidi lufwa e ngolo. I Nkûdi anzolwa osonganga vo olenda fwasa mbeni ndioyo. Osianga nsilu vo osukisa emvimba lufwa. Nkand’a Nzambi ulonganga vo: ‘O lufwa luna vo i mbeni a nsuka, lufukiswa e mvimba.’ (1 Korinto 15:26) E nsangu zazi zambote.
3 Wau, yambula twabadika una tumonanga vava nzolw’eto kefwanga. Dikutusadisa mu zaya edi dikutuvana e kiese. Yave osianga nsilu vo amafwa bevutuka ozinga. (Yesaya 26:19) Bevutulwisw’o moyo. E kiaki i vuvu kia lufuluku.
VAVA NZOLW’ETO KEFWANGA?
4. (a) E ntantu kamona Yesu mu kuma kia lufwa lwa nkundi andi adieyi zikutulonganga mu mpila ina o Yave kemwenanga lufwa? (b) O Yesu nkundi anani kakala?
4 Nga wafwilwa kala nzolw’aku? Diampasi dikalanga mu zizidila e ntantu ye kinsona. Diamfunu mu vava lufiaulwisu muna Nkand’a Nzambi. (Tanga 2 Korinto 1:3, 4.) O Nkand’a Nzambi ukutusadisa mu zaya una Yave ye Yesu bemonanga mu kuma kia lufwa. Yesu ona otoma tangininang’o S’andi, wamona ntantu mu kuma kia lufwa lwa nkundi andi. (Yoane 14:9) Yesu vava kakala muna Yerusaleme, wakingulanga Lazaro ye mpangi zandi zamakento, Maria ye Mareta bazingilanga muna mbanza Betania. Bakituka se akundi. O Nkand’a Nzambi uyikanga vo: “O Yesu ozolele Mareta, yo mbunzi andi, yo Lazaro.” (Yoane 11:5) Nze una tulongokele muna kapu kivitidi, Lazaro wafwa.
5, 6. (a) O Yesu adieyi kavanga vava kalwaka vana vakala e yitu ye akundi a Lazaro badilanga? (b) E ntantu kamona Yesu aweyi zikutukumikinanga?
5 O Yesu aweyi kamona vava nkundi andi kafwa? Wakingula yitu ye akundi a Lazaro ekolo badilanga mu kuma kia lufwa lwandi. Vava kalwaka, Yesu wakendalala kikilu. “Ofululukidi muna ntima, o moyo andi utelamene.” I bosi, “Yesu odididi.” (Yoane 11:33, 35) Nga diadi disonganga vo Yesu kakala ye vuvu ko? Ve kikilu. Yesu wazaya wo vo diambu di’esivi divangama. (Yoane 11:3, 4) Kana una vo i wau, wamona mpasi ye ntantu zitwasanga lufwa.
6 Ntantu kamona Yesu zikutusadisanga mu zaya vo Yesu yo S’andi ke bezolanga lufwa ko. Kansi, Yave wa Nzambi ovwidi nkuma wa sunda mbeni ndioyo. Yambula twatala wisa kavana Nzambi kwa Yesu.
‘E LAZARO, VAIKA!’
7, 8. Ekuma wantu ke bakadila diaka ye vuvu ko muna lufwa lwa Lazaro? Kansi, o Yesu adieyi kavanga?
7 E Lazaro wazikwa muna ziami, Yesu wavova vo bakatula etadi diakala vana ntandu a ziami. Mareta kazola ko, kadi lumbu yá yavioka tuka kafwila, evimbu dia Lazaro nsudi diatanga. (Yoane 11:39) Kuna kwa wantu ke vakala diaka vuvu ko.
8 Etadi diakatulwa, o Yesu waboka muna nding’angolo vo: ‘E Lazaro, vaika!’ Adieyi diabwa? “Ona wafwa ovaikidi.” (Yoane 11:43, 44) Nga olenda badika e kiese bamona o wantu? Ampangi za Lazaro, akundi, yitu ye mfinangani bazaya wo vo wafwa kikilu. Kansi, wau bamonanene diaka yo nkundi au ona bazolanga. Diampasi diakala muna kwikila dio. Elo, ndonga babimbana yandi ye kiese. O lufwa lwasundwa kikilu!
9, 10. (a) O Yesu aweyi kakiesesela e Tuku dia nkum’andi muna lufuluku lwa Lazaro? (b) O tanga e nsangu za Nkand’a Nzambi mu kuma kia lufuluku nkia nluta ditwasanga?
9 Yesu kavova ko vo mu nkum’a yandi kibeni kavangila esivi diadi. Muna sambu kiandi una kabokele Lazaro ko, watoma dio kiesesa vo Yave i Nto a lufuluku. (Tanga Yoane 11:41, 42.) O Yave ke nkumbu wau kaka ko kasadila nkum’andi muna fula mafwa. Lufuluku lwa Lazaro lumosi muna evwa dia masivi ma lufuluku masonama mu Nkand’a Nzambi. * O tanga yo longoka e nsangu zazi kiese kiayingi ditwasanga. Zitulongele vo Nzambi ke vambulanga wantu ko, kadi wafula ambuta, aleke, akento, akala, Aneyisaele y’esi zula yakaka. Ekwe kiese kina mu wá e nsangu zazi! Kasikil’owu, vava Yesu kafula e dumbelele, mase mandi, ‘batoma sivika kikilu.’ (Maku 5:42) Dialudi, Yave wabavana kuma kia toma yangalala kina kabalendi vilakana ko.
10 Dialudi vo, awana kafula Yesu bafwa diaka. Nga diadi disonganga vo ke diakala kwandi mfunu ko dia kubafula? Ve. E nsangu zazi za Nkand’a Nzambi ludi kiamfunu zisikidisanga yo kutuvana e vuvu.
ZAYA OMA MA LUFULUKU
11. O lufuluku lwa Lazaro aweyi lusongelanga e ludi kiasonama muna Kimpovi 9:5?
11 Nkand’a Nzambi ulonganga vo ana bafwa “ke bazeye diambu ko.” (Kimpovi 9:5) Ka bena moyo ko ngatu zingila ku fulu kiakaka. Lufuluku lwa Lazaro lusonganga e ludi kia diambu diadi. Vava kafuluka, nga wavova kwa wantu vo kun’ezulu katuka e? Nga wavumisa wantu muna kubazayisa mpasi za bilungi? Ve. Nkand’a Nzambi ke usonganga ko vo Lazaro diambu kavova. Muna lumbu yá kakala muna ziami, ‘kazaya diambu ko.’ O Lazaro wafwa kakala.—Yoane 11:11.
12. Ekuma tulenda kadila ye ziku vo Lazaro wafuluka kieleka?
12 E nsangu zazi zikutulonganga mpe vo lufuluku lwa ludi, ke lusansu lwa luvunu ko. Yesu wafula Lazaro vana ndose a wantu ayingi. Kana nkutu mfumu za mabundu ana bamenganga Yesu ke bafidisa diambu diandi mpaka ko. Kansi edi bavova: “Aweyi tuvanga? Kadi muntu ndioyo [Yesu], sinsu yingi kevanganga.” (Yoane 11:47) Ndonga bazola mona Lazaro wafuluka. Muna kuma kiaki, wantu ayingi bakwikila muna Yesu. Lazaro i ziku kiabasonganga vo Yesu ntumwa a Nzambi. Muna kuma kiaki, mfumu za mabundu ma Ayuda akwa ntima mia mbadi bazola vonda Yesu yo Lazaro.—Yoane. 11:53; 12:9-11.
13. Ekuma tufwete kwikidila vo Yave olenda fula mafwa?
13 Nga dia uzowa dia kwikila vo lufuluku lukala kieleka? Ve, kadi Yesu wavova vo ‘awonso bena muna ziami’ befuluka. (Yoane. 5:28) O Yave i Mvangi a mioyo miawonso. Nga diampasi mu kwikila vo olenda vangulula wantu? Ve, kadi awana bena muna nyindu a Yave befuluka. Nga olenda sungamena azolwa eto afwa? Kana una vo ezulu diazala ye ulolo wa ntetembwa, Nzambi ozeye konso ntetembwa muna nkumbu andi. (Yesaya 40:26) Ikuma vo, o Yave wa Nzambi osungamena azolwa eto afwa yo kubavutulwisa o moyo.
14, 15. Nze una kavova Yobi, o Yave nkia luzolo kena lwau mu kuma kia mafwa?
14 O Yave aweyi kebadikilanga lufuluku lwa mafwa? Nkand’a Nzambi ulonganga vo ovwidi luzolo lwa fula mafwa. Yobi wayuvula: ‘O muntu ovo ofwidi, ng’ozinga diaka?’ Yobi wavova vo ovingila muna ziami yavana Nzambi kekunsungamena. Wavova kwa Yave: ‘Obokela, mono itambulwila: Osi’etima mun’evangu dia moko maku.’—Yobi 14:13-15.
15 Se yindudi! O Yave una ye luzolo lwa vutulwisa mafwa e moyo. Nga ke lukasakeso ko mu zaya vo Yave una ye luzolo lualu? Kansi, adieyi tuvova mu kuma kia lufuluku lwa kusentu? Aki nani befulwa? Akweyi befulukila?
‘AWONSO BENA MUNA ZIAMI’
16. Awana befulwa mu nkia mpila nza bezingila?
16 O lufuluku luyikwanga muna Nkand’a Nzambi mayingi lukutulonganga mu kuma kia lufuluku lukala kuna sentu. Wantu ana bafulwa bazinga diaka ye yitu yau. Diau adimosi mpe ye lufuluku lukala kuna sentu. Kansi lwalu lusunda owete. Nze una twalongokele muna Kapu kia 3, i kani dia Nzambi dia kitula nza yawonso se paradiso. Muna kuma kiaki, wantu ke befulukila mu nza yazala ye vita, umpumbulu ye mayela ko. Bevwa elau dia zinga yakwele mvu ova ntoto mu luvuvamu ye kiese.
17. Nkia tezo lukala lufuluku?
17 Akinani befulwa? Yesu wavova vo: ‘Awonso bena muna ziami bewa nding’andi, [Yesu] bevaika.’ (Yoane 5:28, 29) Muna Lusengomono 20:13, tutanganga mpe: ‘O kalunga oyekwele mafwa makala mo; o fwa ye ziami bayekwele mafwa makala mo.’ (Tala Nkudika ina muna lukaya lwa 212-213.) E ziami yawonso nkatu yisala. Awonso bazikwa mo befuluka. Paulu wa ntumwa wavova vo: ‘Vekala lufuluku lu’asongi y’ana balembi songa.’ (Mavangu 24:15) Aweyi disongele ediadi?
18. Aki nani i “asongi” befulwa? E vuvu kiaki aweyi kilenda kutusadisila?
18 Awana beyikilwanga vo “asongi” i wantu akwikizi tutanganga muna Nkand’a Nzambi ana bazinganga una Yesu kayizidi ko ova nza. Nanga oyindwidi Noa, Abarayama, Sara, Mose, Rutu, Esete ye akaka mpe. Akaka muna akwikidi awaya beyikwanga muna kapu kia 11 kia Ayibere. E selo ya Yave bezinganga mu tandu kieto beyikilwanga mpe vo asongi. Osungamena e vuvu kia lufuluku, dikutusadisa mu lembi kala ye wonga wa lufwa.—Ayibere 2:15.
19. Aki nani beyikilwanga vo “alembi songa”? O Yave nki’elau kekubavana?
19 Adieyi tuvova mu kuma ki’awana ke bazaya Yave ko yo lembi kunsadila? Wantu awaya beyikilwanga vo “alembi songa” ke bevilakanwa ko. Yau mpe befulwa yo vewa elau dia longoka ludi mu kuma kia Nzambi yo kunsadila. Muna kolo kia zunda dia mvu afwa befulwa yo vewa elau dia yikama selo ya kwikizi ova ntoto mu sadila Yave. Ntangw’a kiese ikala. Ekolo kiaki kiyikilwanga muna Nkand’a Nzambi vo Lumbu kia Lufundisu.. *
20. Nki i bilungi (Geena)? Aki nani bekwenda ko?
20 Nga diadi disongele vo awonso bafwa besinga fuluka? Ve. Muna Nkand’a Nzambi, wantu akaka afwa beyikilwanga vo kuna “Bilungi” (Geena) batubwa. (Luka 12:5) Geena uyikwanga muna nsekol’eto vo Bilungi, fuku dia titi diakala kuna mbazi a mbanza Yerusaleme. Fuku dia yokelwanga e titi ye mavimbu ma wantu afwa, ana babadikilwanga kwa Ayuda vo ke bafwana zikwa ko ngatu fuluka. Ikuma vo, o tubwa kuna Bilungi (Geena) disonganga vo fwa emvimba, ke fulu kia bangikila wantu ko. Kana una vo Yesu osinga fundisa awana ben’o moyo yo mafwa, Yave i mfundisi a nsuka. (Mavangu 10:42) Awana kebadikila vo yimpumbulu yalembi viluka ke kubafula ko.
“MFULUKA Y’EZULU”
21, 22. (a) Nkia lufuluku lwakaka luyikwanga muna Nkand’a Nzambi? (b) Nani i muntu antete wafuluka yo vanw’o moyo a kimwanda?
21 Nkand’a Nzambi uvovelanga mpe lufuluku lwakaka, lufuluku lwa zingu ki’ezulu se vangu ya mianda. Muna Nkand’a Nzambi, Yesu Kristu kaka oyikwanga vo wafuluka e mfuluka yayi.
22 Vava Yesu kavondwa, Yave kayambula Mwan’andi a kwikizi muna Ziami ko. (Nkunga 16:10; Mavangu 13:34, 35) Nzambi wafula Yesu, kansi ke mu nitu ko. Petelo wa ntumwa wavova vo Kristu ‘wavondelwa muna nitu, kansi wavaninw’o moyo muna mwanda.’ (1 Petelo 3:18) Esivi diampwena diavangama. Yesu wavutuka diak’o zinga se muntu a kimwanda. (Tanga 1 Korinto 15:3-6.) O Yesu i muntu antete wafuluka e mfuluka yayi ya nkembo, kansi ke yandi i wansuka ko. —Yoane 3:13.
23, 24. Akinani bena muna “finkambi-kambi” fia Yesu? Akwa bena?
23 Wau kazaya wo vo ke kolo ko ovutuka kun’ezulu, Yesu wavovesa alandi andi akwikizi vo okwenda ‘kubakubikila fulu.’ (Yoane 14:2) Yesu wayikila awana bekwenda kun’ezulu nze “finkambi-kambi.” (Luka 12:32) Akwa bena muna finkambi-kambi fiafi fia Akristu akwikizi? Muna Lusengomono 14:1, Yoane wa ntumwa wavova vo: ‘Mbwene o Mwan’ememe [Yesu Kristu] otelamene vana mongo a Zione, aya bena yandi, 144.000 bena ye nkumbu andi, ye nkumbu Es’andi isonamene vana tuse twau.’
24 Antumwa za Yesu bena mpe muna buka kia 144.000 ma Akristu befulwa yo kwenda kun’ezulu. Nkia ntangwa bayantika ofuluka? Paulu wa ntumwa wasoneka vo lufuluku lwalu luyantika muna ngiz’a Yesu. (1 Korinto 15:23) Nze una osinga longoka muna Kapu kia 9, mu ntangwa yayina tuzingilanga. Ikuma vo, e nsâdisw’a 144.000 befwanga owau, vana vau befulukanga yo tomboka kun’ezulu. (1 Korinto 15:51-55) Kansi, e ndong’ayingi bena ye vuvu kia zingila muna Paradiso ova ntoto, lufuluku lwau lukala kuna sentu.
25. Adieyi tulongoka mu kapu kilanda?
25 Dialudi, o Yave ofwasa lufwa yakwele mvu. (Tanga Yesaya 25:8.) Nanga olenda yuvula, ‘Awana befulukanga yo kwenda kun’ezulu, nkia salu bekwenda sala?’ Bekala se atinu muna Kintinu ki’ezulu. Muna kapu kilanda tulongoka oma ma kintinu kiaki.
^ tini. 9 E nsangu zakaka za lufuluku zina muna 1 Ntinu 17:17-24; 2 Ntinu 4:32-37; 13:20, 21; Matai 28:5-7; Luka 7:11-17; 8:40-56; Mavangu 9:36-42 ye 20:7-12.
^ tini. 19 Muna zaya mayingi ma Lumbu kia Lufundisu ye mpila befundisilwa wantu, tala Nkudika ina muna lukaya lwa 213-215
[Mvovo mia Fwaniswa mina muna lukaya lwa 75]


text:
Nga Mbangi za Yave Bekwikilanga vo Nzambi mu Lumingu Lumosi Kasema e Nza?
Ve. Mbangi za Yave bekwikilanga vo Nzambi wasema lekwa yawonso. Kansi ke tukwikilanga ko vo mu lumingu lumosi kasema e nza. Ekuma? Kadi e ngindu zazi ke zina ngwizani ko yo Nkand’a Nzambi. Badika nona yole ilende:
Kolo kia lumbu sambanu ya nsema. Awana bekwikilanga vo e nza mu lumbu sambanu yasemwa beyindulanga vo e lumbu yayi i lumbu ya ola 24. Kansi o mvovo “lumbu” muna Nkand’a Nzambi ulenda yika kolo kianda.—Etuku 2:4; Nkunga 90:4.
Mvu mia ntoto. Awana bekwikilanga vo e nza mu lumbu sambanu yasemwa belonganga vo tandu yakete kaka iviokele kala tuka ntoto wasemenwa. Kansi Nkand’a Nzambi usonganga vo o ntoto yo nsema wakikadila vitila lumbu sambanu ya nsema. (Etuku 1:1) Muna kuma kiaki, Mbangi za Yave ke bekatikisanga ko e ziku ya mvavulula za akwa ngangu za nza zisonganga vo o ntoto mafunda ye mafunda ma tandu uviokese kala tuka wasemenwa.
Yeto Mbangi za Yave kana una vo tukwikilanga muna nsema, ke tubembolanga e ngangu za nza (ciência) ko. Tukwikilanga vo e ngangu zakieleka za nza ngwizani zina yo Nkand’a Nzambi.
ZAYA DIAKA MAYINGI
O Nkand’a Nzambi Adieyi Kieleka Kelonganga?
Nkand’a Nzambi—Nkanda Watuka kwa Nzambi
Aweyi Nkand’a Nzambi ulenda kusadisila mu zizidila e mpasi? Ekuma ofwete bundila e vuvu muna ungunza wa Nkand’a Nzambi?


text:
Kapu Kumi Yi Tanu
Phila Yikyedika yi Kubwongimina Nzambi
BINGANGA biwombo bintubanga ti banlongisanga kyedika kitedi Nzambi. Angi masi ko makyedika. Kibila malongi mawombo ma binganga, masudikisanga ko nani Nzambi ayi phila yikyedika yi kumbwongimina. Bwidi tulenda zabila phila yikyedika yi kubwongimina Nzambi? Nafeka Yave wulenda kutusudikila phila yikyedika yi kumbwongimina.
2. Bwidi tulenda longukila phila yikyedika yi kubwongimina Nzambi?
2 Yave wutuvana Kibibila mwingi tuzaba phila yikyedika yi kumbwongimina. Bo wunlonguka Kibibila, Yave wala kusadisa kubakula phila yikyedika yi kumbwongimina, kibila nandi nkinza beni ka kuvwanga.
3. Mbi Nzambi kantomba tuvanga?
3 Batu bawombo bantubanga ti Nzambi wunkikinanga binganga byoso, vayi masi ko mawu Yesu kalongisa. Nandi wutuba: “Bika sia ti batu bobo beti [tuba]: Mfumu! Mfumu! Ti bawu bela kota mu Kimfumu ki Diyilu, vayi bobo bamvanganga luzolo lu [Tat’ama widi] ku Diyilu.” Nkinza beni kulonguka ayi kuzingila phila yimboti yi kubwongimina Nzambi. Kibila Yesu wutuba ti vasi ko diswasana mu batu bakhambu sadilanga Tat’andi mu bukyedika ayi “bamvanganga mambu mambimbi.”
4. Mambu mbi Yesu katuba matedi kuvanga luzolo lu Nzambi?
4 Yesu wutuba ti baboso bansadila Nzambi mu bukyedika bala mona zithotolo. Nandi wutuba: “Lukotila va muelo wufietama bila muelo widi wuyalumuka ayi nzila yinnatanga kunzimbala yidi yinnene, ayi batu bawombo beti kotila muawu. Vayi muelo widi wufietama nzila yi luzingu yidi yifioti ayi batu bafioti kuandi beti kuyibakulanga.” (Matai 7:13, 14) Mwelo wufyetama ove kinganga ki kyedika ki tunata mu nzila yi luzingu lu mvu ka mvu. Mwelo wuyalumuka ove kinganga ki luvunu kilenda tuzimbisa nzila yi luzingu lu mvu ka mvu. Yave kasintomba ko batu bafwa. Diawu Nandi katuvanina lwaku lu kulonguka kyedika mu matedi mbwongimini’andi.
PHILA YIKYEDIKA YI KUBWONGIMINA NZAMBI
5. Bwidi wulenda zabila batu bambwongiminanga Nzambi mu phila yikyedika?
5 Yesu wutuba ti tulenda bakula mimbwongimini mi kyedika mi Nzambi. Phila yimboti yikubazabila, mu kutala buboti mambu bantelanga mana ayi phila banzingilanga. Yesu wutuba: “Luela kuba zabila mu mimbutu miawu”. Wubwe tuba: “Nti wumboti wumbutanga mimbutu mimboti.” (Matai 7:16, 17) Twisintuba ko ti mimbwongimini mi kyedika mi Nzambi basumukanga ko. Vayi bawu bamvaganga mangolo mu kuvanga mambu masulama va meso ma Yave. Diawu twanlonguka bwidi tulenda zabila bambwongiminanga Nzambi mu bukyedika.
6, 7. Mu kibila mbi mimbwongimini mikyedika malongi mawu mambongulwanga mu Kibibila? Bwidi banlandikinanga ntungulu wu Yesu?
6 Mimbwongimini mi kyedika banlandakananga malongi ma Kibibila. Kibila Kibibila kintuba: “Masonoko mamo masonimina mu lulendo lu Nzambi, madi mfunu mu longa, mu tubidila, mu ludika ayi longa mu diatila mu busonga, muingi mutu wu Nzambi kaba wuduka ayi kaba wukubama mu vanga mavanga moso mamboti.” (2 Timoteo 3:16, 17) Mvwala Polo wusonikina kwidi baklisto: Bo “lutambula mambu ma Nzambi momo tululonga; lusia matambula banga mambu ma batu ko vayi bukiedika lukikinina ti mawu madi mambu ma Nzambi.” (1 Tesalonika 2:13) Mimbwongimini mi kyedika, malongi mawu mambongulwanga mu Kibibila. Diawu mambu banlonganga malendi ba ko mayindu ove kikhulu ki batu, ni mambu mankaka makhambu ngwizani na Kibibila.
7 Mambu moso Yesu kalonga ma bongulu mu Kibibila. (Tanga Yoane 17:17.) Khumbu zimwombo nandi waba tubanga: ‘Masonama.’ (Matai 4:4, 7, 10) Mimbwongimini mi kyedika banlandakananga ntungulu wu Yesu bo malongi mawu mambongulwanga mu Kibibila.
8. Ntungulu mbi Yesu kavana kwidi mimbwongimini mi kyedika?
8 Mimbwongimini mi kyedika, Yave to bambwongiminanga. Kibila buku yi Minkunga 83:18 yintuba: “Bika wuba zabikisa ti ngeyo vuidi dizina di Yave; ti ngeyo kaka Nzambi yizangama va ntoto wumvimba.” Yesu waba tomba batu bazaba Nzambi yikyedika, diawu kalongisila batu matedi Nzambi ayi dizina dyandi. (Tanga Yoane 17:6.) Yesu wutuba: “Mfumu Nzambi aku niandi fueti bongimina ayi niandi kaka fueti sadila!” (Matai 4:10) Bisadi bi Nzambi banlandakananga ntungulu wu Yesu. Bawu bambwongiminanga Yave, banzitisanga dizina dyandi mu kusamuna diawu ayi zikhanu zyandi.
9, 10. Bwidi mimbwongimini mi kyedika bammonisinanga luzolo kwidi bankaka?
9 Mimbwongimini mi kyedika, badi luzolo lu kyedika mu batu. Yesu wulongisa minlandikini myandi baba luzolo mu bankaka ayi wawu ntungulu banlandakananga. (Tanga Yoane 13:35.) Luzolo badi mu batu, batadilanga ko mu mimvila, mu bikhulu mu busina voti mu buphumbulu. Vayi badi kinthwadi kwidi batu boso ayi ba kimwenanga zikhomba. (Kolosai 3:14) Mawu mamvanganga babika kota mu mimvita mwingi babika kuvondasana. Diawu Kibibila kintubila: “Vawu vava vadi luviakunu lu bana ba Nzambi ayi bana ba Satana: Woso wukhambu vanganga busonga ayi woso wukhambu zolanga khomb’andi kasi muana Nzambi ko.” Nandi wubwe tuba: “Tuzolasananga beto na beto; bika [ba] banga Kayini, wuba mutu wuphevi yimbimbi wuvonda khomb’andi.”
10 Bawu bamvanganga mangolo mwingi kusadisa bankaka mu kuba kabila kyuka kiawu ayi mu kubalonganga dyambu di Nzambi. (Ebeleo 10:24, 25) Kibibila kintuba “tuvanga mamboti kuidi batu boso.”
11. Kibila mbi tufweti kikinina ti Yesu nzila yi kufikimina Nzambi?
11 Mimbwongimini mi kyedika bankikininanga ti Yesu nzila yi kufikimina Nzambi. Diawu Kibibila kintubila: “Phulusu yisi ko mu mutu wunkaka; bila nza yimvimba kuisi ko dizina dinkaka divanu kuidi batu diodi tufueti vukila.” (Mavanga 4: 12) Mu kapu yi 5 mu buku ayiyi tulongukudi ti Yave wufidisa Yesu mwingi kiza kula va kivika ki masumu batu boso bantumamana Nzambi. (Matai 20:28) Diawu Yave kasodila Yesu mwingi kaba Ntinu wala yala ntoto wumvimba. Kiawu kibila tufweti tumimina Yesu dedi buntubila Kibibila mwingi kuntwala tubaka moyo wu mvu ka mvu.
12. Kibila mbi Mimbwongimini mi kyedika bakhambu kotilanga mu mambu ma politíca?
12 Mimbwongimini mi kyedika bakotanga ko mu mambu ma política. Yesu kasa kota ko mu mambu ma política. Bo baba kumfundisa nandi wukamba ntinu Pilatu “Kimfumu kiama kisi ki nza yayi ko.” (Tanga Yoane 18:36.) Mimbwongimini mi kyedika banlandakananga ntungulu wu Yesu mu kukhambu kota mu mambu ma política, diawu badidi bakwikama mu Kintinu ki Nzambi. Kibibila kintuba ti “Kadika mutu katumimina zimfumu” voti badi mu luyalu. (Loma 13:1) Bawu bantumamananga minswa mi tsi yi bankalanga. Vayi ti nswa wukhambulu ngwizani na minswa mi Nzambi, bawu banlandakananga ntungulu wu bapostolo, bo batuba: “Bulutidi mboti mu tumukina Nzambi vayi bika batu.”
13. Kibila mbi Mimbwongimini mi kyedika bansamuninanga matedi Kintinu ki Nzambi?
13 Mimbwongimini mi kyedika badi lufyatu ti Kintinu ki Nzambi kyala manisa malema moso. Yesu wutuba ti “Nsamu wawu wumboti wu Kimfumu wela longo va nza yimvimba.” (Tanga Matai 24:14.) Vasi ko Ntinu wulenda manisa malema mitu. (Minkunga 146:3) Yesu wutuba tudindanga mu nsambu Kintinu ki Nzambi: ‘Bika Kintinu kiaku kiza. Bika luzolo luaku luvangama va ntoto, banga bu lueti vangimina ku Diyilu.’ (Matai 6:10) Kibibila kibikula Kintinu ki Nzambi kyala tulula mintinu myoso mi nza. Ayi Kintinu ki Nzambi kyala “zinga mvu ka mvu.”
14. Banani bambwongiminanga Nzambi mu bukyedika?
14 Bo mazaba phila yibakudila mimbwongimini mi kyedika mi Nzambi; Yindula byuvu abibi: Banani ngye zebi banlandakananga malongi ma Kibibila? Banlonganga bankaka dizina di Nzambi? Bammonisanga luzolo mu bankaka ayi bankikininanga ti mu Yesu twididi phulusu? Banani ngye zebi bakhambu kotanga mu mambu ma Política? Banlonganga ti Kintinu ki Nzambi kyala manisa malema? Bukyetika, Zimbangi zi Yave.
MBI FWETI VANGA?
15. Mbi binkaka fweti vanga mwingi Nzambi kavitika mbwongimini’aku?
15 Bika to kukikinina ti Nzambi widi. Kibila ziphevi zimbi mvawu bankikininanga ti Nzambi widi, vayi bantumiminanga ko. (Yakobi 2:19) Ngye kutomba Nzambi kavitika mbwongimini’aku, buna fweti vanga mambu kantomba.
16. Kibila mbi tufweti tatukila zimbwongimini zyoso zi binganga bi luvunu?
16 Mwingi Nzambi kavitika mbwongimin’itu, tufweti bika zimbwongimini zi binganga bi luvunu. Mbikudi Yesaya wusonikina: ‘lubotuka va khati’awu, lukivedisa beno lunnatanga bisadulu bi Yave.’ (Yesaya 52:11; 2 Kolinto 6: 17) Diawu tufweti tatukila byuma byoso bitedi mbwongimini yi luvunu.
17, 18. “Babiloni dinneni” muna mbi ayi kibila mbi wufweti botukila kuawu mu thinu?
17 Kinganga ki luvunu muna mbi? Binganga byoso binlonganga mambu makhambu ngwizani na Nzambi. Kibibila kintedilanga biawu, “Babiloni dinneni.” (Nzaikusu 17:5) Mu kibila mbi? Kibila malongi mawombo ma binganga, ma tonina ku divula di Babiloni bo khuka minlangu yivyoka mu bilumbu bi Nowa. Malongi beni ma tyamuka mu nza yimvimba. Dedi, batu baba zingilanga ku divula di Babiloni baba sambilanga zinzambi zi tatu. Mawu malongi binganga biwombo banlonganga. Diawu bantubilanga ti Nzambi, Yesu ayi phevi yilongo badi batatu mu Nzambi yimweka. Vayi Kibibila kinsudikisa ti vadi Nzambi yimweka yikyedika, dizina dyandi Yave; Yesu nandi mwan’andi ayi Phevi yinlongo, mangolo ma Nzambi. (Yoane 17:3) Batu baba zingilanga ku divula di Babiloni baba kikininanga ti mutu na kufwa wubwe zinganga khonzo yinkaka. Ayi ti mambu mambi kabe vanganga wala vya mbazu ku bulungi. Angi masi ko mawu Kibibila kanlonga.
18 Nzambi wambelama kutulula binganga byoso biluvunu. (Nzaikusu 18:8) Ngye wummona kibila fweti vangila nswalu mwingi kubika binganga bi luvunu? Yave wuntomba ngye wuvanga mawu mu thinu mwingi wubika bungwa.
19. Ngye kubotuka mu binganga biluvunu bwidi Yave kala kusakumunina?
19 Bo wala botuka mu binganga bi luvunu mwingi kusadila Yave, bakundi ayi batu bankaka va dikanda balenda kubalukila. Vayi Yave wala kuyamba mu myoko myodi. Wunkwiza ba mvandi wumweka mu mafunda na mafunda ma batu badi mu dikanda di kyedika di Yave badi luzolo. Ayi wala zinga yawu mvu ka mvu ku paladizu va ntoto. (Malako 10:28-30) Ngye kukwikama, bakundi ove badi va dikanda dyaku balenda vitika kulonguka kyedika ki Kibibila.
20. Kibila mbi kubwongimina Nzambi mu phila yikyedika?
20 Nzambi wambelama kubunga batu bamvanganga mambu mambi. (2 Petelo 3:9, 13) Yala ba thangu yi mayangi! Vala ba to phila yimweka yi bwongimina Nzambi. Batu boso bala bwongiminina Yave mu phila kantombilanga. Buawu nkinza beni ngye wubaka makani mu nswalu mwingi wubwongimina Nzambi mu bukyedika..
[Perguntas de Estudo]
1. Nani fweni kutusudikila phila yikyedika yi kubwongimina Nzambi?


text:
KAPU YIMMWADI
Kibibila
—Buku yi Nzambi
BWIDI wulenda bela mu khati ntim’aku bo ti khayilu nkundi’aku ka kuveni? Bika kutedimina theti wumona bidi mu khati, bosi wuyangalala voti wuvutula matondo kwidi nkundi’aku. Kibila nandi nkinza ka kuvwidi diawu kakuvenini yawu.
1, 2. Kibila mbi Kibibila kididi khayilu yilutidi Nzambi katuvana?
2 Kibibila khayilu yi Nzambi. Kiawu kitumonisa mambu tu khambu monanga mu zibuku zinkaka. Ayi kiawu kituzabikisa ti Nzambi wuvanga diyilu, ntoto, dibakala ayi nkyeto wutheti. Kitumonisa nzila yi lusadusu bo ti mu mambu twidi. Kiawu mvandi, kitulonga bwidi Nzambi kala dukisila zikhanu zyandi mu kubalula ntoto wumvimba Paladizu. Bukyedika, Kibibila khayilu yimboti!
3. Mbi wala zaba ngye kulonguka Kibibila?
3 Mu kulonguka Kibibila, buawu wala zabila ti Nzambi wuntomba ngye wuba nkundi’andi. Bo wumbwedila longuka matedi Nzambi, buawu buna wukumfikimina.
4. Mbi bi kuvanga kwituka mu matedi Kibibila?
4 Kibibila kima vyoka sekulu mu 2.600 di zimbembu, ayi mafunda na mafunda di Bibibila bima basika. Diawu, batu bantanga Kibibila mu mbembu’awu ba maluta mu nza. Mu kadi lumingu, kuvyoka ivevi na ivevi (um milhão) di batu bantambulanga Bibibila! Diawu, vasi ko buku yilenda dedakana ayi Kibibila.
5. Kibila mbi tulenda tubila ti Kibibila kisonimina mu ‘lulendo lu Nzambi’?
5 Kibibila kisonimina mu ‘lulendo lu Nzambi’. (Tanga 2 Timoteo 3:16.) Bankaka bayikuvusanga, ‘bwidi buku yisonika batu yambela yi Nzambi?’ Kibibila kimvutula: “Batu banlongo ba Nzambi bayoluka bu badiatusu kuidi pheve yinlongo”. (2 Petelo 1:21) Yindula kiboba kintuma ntekulu’andi kansonikina nkanda. Nafeka wu kunkamba mayindu kafweti sonika mu nkanda beni. Bo nkanda wumeni sonama, muna nani wubeki wawu? Bukyedika ti wu kiboba. Buawu Nzambi katwadisila batu basonika Kibibila. Diawu tulenda tubila ti ‘Kibibila dyambu di Nzambi’.
NGWIZANI YI KIBIBILA
6, 7. Bwidi tuzabidi ti Kibibila kidi ngwizani?
6 Va vyoka 1.600 di mimvu mwingi Kibibila kyoso kisonama. Minsoniki beni basa zinga ko mu mbandu yimweka. Bankaka baba batu balonguka, bankaka ndamba. Wumweka mu bawu wuba mbuki. Bankaka baba mimvati minsitu, minlobi mi zifu, minsungi mi mamemi, mimbikudi, mimfundusi ayi mintinu. Khama diswasana baba mu nzingulu ayi bisalu, Kibibila kidi ngwizani tona va thonono ti ku tsuka. Kisi ko mayindu ma vyakana mu zikapu. *
7 Zikapu zi theti zi Kibibila zintubila bwidi butonina mambu va ntoto. Vayi zikapu zi tsuka, zintubila bwidi Nzambi kala ludikila mambu moso ayi bwidi kala bwe vutudila paladizu va ntoto. Mimvu miwombo Kibibila kintubila binongo bi batu ayi phila Nzambi kadi mu kudedikisila lukanu lwandi va ntoto.
8. Monisa bwidi Kibibila kilutidi visikisila mambu matedi ndwenga yi kikola.
8 Kibibila kisa sonimina ko mwingi kulongisa ndwenga zi batu voti yisi ko buku yi kikola. Vayi mu matedi mambu ma ndwenga yi kikola kiawu kilutidi kusudikisa. Buawu bufweti bela buku yifumini kwidi Nzambi. Buka buku yi Levitiku, mwidi malongi Nzambi kavana bana ba Isaeli mu matedi kutambakana zimbela. Ava mimvila minkaka bazaba bi batwadisanga zimbela ayi bu kuyikyebila, buna bana ba Isaeli bamana zingila mawu. Kibibila mvandi kintuba ti vasi ko kima kinsimba ntoto. (Yobi 26:7) Batu bawombo baba divunza mu phila yikadila ntoto, vayi Kibibila kinsudikisa ti wawu wuvindubuka.
9. Mbi tulenda longuka mu minsoniki mi Kibibila bo basonika kyedika kitedi luzingu luawu?
9 Bo Kibibila kintubilanga mu matedi binongo, kiawu kinlutanga kusudikisa buboti. Vayi zibuku zisonimina mu ndwenga zi batu zi sudikisanga ko buboti, kibila minsoniki beni bamonisanga ko kyedika bo bansonika. Bawu, ba sonikanga ko mambi ma mimvila voti ma makanda mawu bamvanga. Vayi minsoniki mi Kibibila bamonisa ti badi batu ba lufyatu, bo basonika mambi ma mimvila miawu, mi bana ba Isaeli. Bawu mvawu basonika mambi mawu. Buka buku yi Zithalu, yintubila disumu di ngolo Mose kavola Nzambi kansembila. (Zintalu 20:2-12) Minsoniki mi Kibibila bo basonika kyedika kitedi luzingu luawu, tulenda tuba ti kiawu kwidi Nzambi kifumina. Diawu tulenda fyatila Kibibila.
BUKU YI WALA MALONGI MAMBOTI
10. Kibila mbi malongi ma Kibibila madidi nkinza mu thangu’itu?
10 Kibibila ‘kisonimina mu lulendo lu Nzambi mwingi kulonga, kusemba, kusungika ayi mu dyatila mu lunungu.’ (2 Timoteo 3:16) Malongi ma Kibibila nkinza madi mu thangu’itu. Yave zebi bwidi tuvangulu, diawu nandi wummonanga mayindu ayi mabanza mitu. Nandi lutidi kutuzaba ayi wuntomba tuzingila mu mayangi. Zebi mvandi mboti ayi mbi mu befu.
11, 12. (a) Malongi mbi mamboti masonama mu Matai kapu 5-7 Yesu kavana? (b) Mbi binkaka tulenda bwe longuka mu Kibibila?
11 Buku yi Matai kapu 5-7, yintubila malongi mamboti Yesu kavana mu matedi mayangi, bu kuzingila na bankaka, bu kusambidila ayi bu kubela mayindu ma tsikama mu matedi zimbongo. Tuzebi ti, tona kavana malongi beni vama vyoka 2.000 di mimvu, vayi mambu beni nkinza ayi tsalulu madi ti bubu.
12 Kibibila mvandi kintubila minswa mi tusadisa kubaka nzingulu yimboti, mayangi va dikanda, bu kubela kisadi kimboti ayi kuzingila mu malembe na bankaka. Minswa mi Kibibila milenda sadisa wosokwa mutu ayi mu mosokwa mambu.
NGYE WULENDA BA LUFYATU MU ZIMBIKUDULU ZI KIBIBILA
13 Mbikudulu ziwombo zi Kibibila zi salama. Buka mbikudi Yesaya wu bikula lutululu lu tsi yi Babiloni. (Yesaya 13:19) Nandi wusonika bwidi yi yiza tulukila. Tsi beni yiba yizungalala luphangu ayi mwila wunneni wuba tsikikanga yawu. Vayi Yesaya wubikula ti mwila beni wala dekuka ayi basi Babiloni bala bika myelo mizibuka. Masodi mala kota ku Babiloni mu khambu nwana. Yesaya wubikula dizina di dibakala wutulula tsi beni, Kolesi.
14, 15. Bwidi bu sundukila mbikudulu yi Yesaya?
14 Bo vavyoka khama wadi di mimvu, masodi mamonika mwingi batulula Babiloni dedi bo busonimina mbikudulu beni. Nani wutwadisa masodi beni? Dedi butubila mbikudulu, Kolesi ntinu wu Pelesia. Diawu mamoso maba makubama mwingi mbikudulu beni yisunduka.
15 Va bwilu Kolesi kayenda mwingi katulula tsi beni, basi Babiloni nkungi wunneni baba kemba ayi baba fyatila nlangu ayi luphangu lunangama luba zungidilanga tsi yoso. Bo bawu baba vyokisa nkungi, Kolesi ayi masodi mandi bazibula nzila yinkaka mwingi nlangu wudekuka. Bo nlangu wudekuka, masodi mavyoka mu malembe. Vayi bwidi nkangu wu masodi wukotila ku luphangu lu Babiloni? Basi Babiloni babika myelo mi zibuka ayi masodi makota mu khambu nwana, dedi butubila mbikudulu.
16. (a) Mbi Yesaya ka bikula mu matedi tsukulu yi Babiloni? (b) Bwidi tuzabidi ti mbikudulu yi Yesaya yisunduka?
16 Yesaya wubikula ti vasi ko mutu wala bwe zingila ku tsi yi Babiloni. Nandi wusonika: ‘Kwalasa bwe kala batu ko ayi kwalasa tungu zinzo ko mu zimbandu zyoso.’ (Yesaya 13:20) Bukyedika ti mbikudulu beni yisunduka? Wulenda denga va ba Babiloni beni, ngye kuvyoka 80 di kilometro ku sude yi Bagdá ku tsi yi Iraque. Tona mu thangu beni ti bubu kuzingilanga batu ko, Yave wukombula Babiloni ‘mu kikombusu ki thululu’.
17. Kibila mbi tulenda bela lufyatu mu zikhanu zyoso zi Nzambi?
17 Bo tuma zaba ti zimbikudulu ziwombo zi Kibibila zi sunduka dedi bo zisonimina, mansundula ti tulenda ba lufyatu mu mankaka Kibibila kantubila mu bilumbu binkwiza kuntwala. Tulenda ba lufyatu ti Yave wala dedikisa lukanu lwandi lu kuvanga ntoto paladizu. (Tanga Zintalu 23:19.) Twidi “diana di luzingu lukalumani luzingu lolo Nzambi nioni wuka wulendi vuna ko.”
KIBIBILA KIBEKI BU KUBALUDILA LUZINGU LWAKU
18. Mbi mvwala Polo kasonika mu matedi “dyambu di Nzambi”?
18 Tuma longuka ti vasiko buku yinkaka yilenda dedakana ayi Kibibila. Kiawu kidi ngwizani, ayi mu matedi mambu ma ndwenga yi kikola, kiawu kilutidi kusudikisa. Kiawu mvandi kituvananga malongi mamboti ayi mwidi zimbikudulu zi sunduka. Masi ko mawu to. Mvwala Polo wusonika: “Mambu ma Nzambi madi moyo ayi [mansalanga].” Mbi mawu mansundula?
19, 20. (a) Bwidi Kibibila kilenda kusadisila wu yizaba ngyeveka? (b) Bwidi wulenda vutudila matondo kwidi Nzambi wu kuvana Kibibila?
19 Kibibila kibeki bu kubaludila luzingu lwaku. Kilenda kusadisa wu yizaba ngyeveka. Kilenda kusadisa wuvisa mboti mayindu ayi mabanza maku ma ntima. Buka, tulenda yindula ti tunzolanga Nzambi. Vayi mo tumonisa ti makyedika, tufweti zingila ma Kibibila kanlonga.
20 Bukyedika ti Kibibila yidi buku yi Nzambi. Nandi wuntomba wu yitanganga, wu yilongukanga ayi wu yizola. Kulonguka yawu, phila yi kuvutudila matondo kwidi Nzambi wu kuvana yawu. Wala visikisa makani ma Nzambi mu batu. Kapu yinlandakana twala bwela longuka matedi makani beni.
^ Lut. 6 Bawombo bantubanga ti Kibibila kisi ko ngwizani, vayi masi ko makyedika. Tala kapu 7 mu buku A Bília
^ Lut. 16 Bo ti ngyewu tidi kubwela zaba mu matedi zimbikudulu zinkaka zi Kibibila zi sunduka, muna tanga zitsyelo 27-29 mu mwa buku Um Livro para Todas as Pessoas, yisamunu kwidi Zimbangi zi Yave.


text:
Nga Nzambi Una ye Nkumbu e?
Mvutu za Nkand’a Nzambi
Wantu awonso bavwidi e nkumbu zau. Nga ke diansongi ko, vo Nzambi kakala ye nkumbu? Obokelela muntu muna nkumbu andi i diambu diamfunu vana vena akundi. Nga ke diau adimosi ko divavwanga muna kikundi kieto yo Nzambi?
Muna Nkand’a Nzambi, Nzambi wavova vo: “Omono i Yave; eyayi i nkumbu ame.” (Yesaya 42:8) Kana una vo ovwidi mpe mazina mayingi nze “Nzambi wa Mpungu-ngolo, “[Mfumu] Yave,” ye “Mvangi,” ozolanga vo asambidi andi bambokelelanga muna nkumbu andi.—Etuku 17:1; Mavangu 4:24; 1 Petelo 4:19.
Muna nsekola zayingi za Bibila, nkumbu a Nzambi yasonama muna Luvaiku 6:3.
E sono kiaki kivovanga vo: “Yamoneka kwa Abarayama, kwa Isaki, yo kwa Yakobo, i Nzambi wa Mpungu-ngolo, kansi muna nkumbu ame a Yave kiazayakana kwa yau ko.”
Yave i nkumbu a Nzambi isadilwanga muna Kikongo tuka tandu yayingi. Kana una vo akwa ngangu ayingi bezolanga soneka “Yahweh,” Yave i mpila itomene zayakana kwa wantu. E ndambu antete ya Bibila ke yasonamena mu Kikongo ko, kansi muna Kiyibere eki kitangilwanga lunima-lunima. Muna ndinga yayi, e nkumbu a Nzambi mu sono eyi isonekenwanga, יהוה. E sono yá yayi ya Kiyibere mpila eyi itangilwanga YHWH, yiyikilwanga vo Tetragrama.
ZAYA DIAKA MAYINGI
NSANGU ZAMBOTE ZITUKIDI KWA NZAMBI!
Nga Nzambi una ye Nkumbu?
Nzambi ovuidi mazina mayingi nze Mpungu-ngolo, Mvangi ye Mfumu. E video yayi isonganga nkumbu a Nzambi yasadilwa tezo kia 7.000 muna Nkand’a Nzambi.


text:
Malongi 15
Mu kibila mbi ngyewu wu lenda bika ko longuka matedi Yave?
1. Mbi wala baka ngye kutatamana longuka kibibil’e?
Bu kyedika ti ǹkadu malongi ma kibibila be visa mu mwa buku ayiyi ma kindisidi kubwela luzolo lwaku mu Yave. Luzolo beni lu fweni bwelamanga mu ntangu ka ntangu. (1 Petelo 2:2) Dyana dyaku di kubakila luzingu lu ḿvu ka ḿvu lutedi mu tatamana kufikama Nzambi mu kulonguka kibibila.
Buna bu wumbwedila zaba dyambu di Nzambi, buawu kiminu kyaku ki mbela ǹgolo. Kiminu beni kilenda ku kusadisa ku kwangidika Nzambi. (Ebeleo 11:1, 6) Kibila ki lenda ku tu vangusa vilula madyela ayi tu balula ǹzingulw’yitu.
2. Bwidi luzabu lwaku mu Nzambi lu lenda sadisila bankak’e?
Ma budedi ti ngyewu wumtomba kamba bankaka zi nsangu zi mbote zi ma malonguka. Kukamba ba ǹkanka zi nsangu zimbote, zi ma longuka, yawu mpila yi kusadila malongi beni ayi monisina kiminu kyaku mu Yave.
Bawombo ba ǹtoninanga kusamuna, kwidi bakundi ayi badi va dikanda mu matedi mbote yi mambu ma ka ma longuka. Fweni ku ba kambila mu dyela. Bika kutuba ti kinganga kyandi ki luvunu angi ǹkamba matedi zinkanu zi Nzambi. Fweti zaba ti bantu ba ǹtalanga ma tumvanganga kubika ma wu ǹlonga.
3. Kintwadi mbi ngyewu lenda ba na Nzambi’e?
Kulonguka dyambu di Nzambi dilenda ku kusadisa mu kukonzuka mu kimpevi. Ku ǹtwala, ngyewu wuala vanga kintwadi kilutidi mbote na Yave. Bukyedika ti wu lenda ba muntu wu dikanda dyandi.
4. Bwidi ngyewu lenda konzukila mu kimpevi’e?
Buna bu wu bwedila kulonguka dyambu di Nzambi, bwa buna wu ǹkonzukila mu kimpevi. (Ebeleo 5:13, 14) Dinda lusalusu kwidi Mbangi yi Yave, mu dyambu wu longuka yandi mu matedi kibibila mu buku O Que a Bíblia Realmente Ensina? Buna bu wu ǹlongukila dyambu di Nzambi bwa buna luzingu lwaku lu ǹsungimina bumbote.
Zi nsangu zimbote zi fumini kwidi Yave, Nzambi yi mayangi. Ngye kutula kinkundi ayi dikanda dyandi wu lenda fikama Yave. (Ebeleo 10:24, 25) Ngye ku tatamana kuvanga mangolo mu kwangidika Yave, bwa buna wu monisina ti wu nwanina luzingu lu kyedika
Learn More
ZINKUTUKUNU
Mambu mbi ma monikanga ku ǹzo yi kintinu?
Tala kuna nkati ayi wu yi yindula ngyewu veka.
Dinda ndongukulu yi bobo yi kibibila
Kibila mbi tu fweni longukila kibibil’e?
Kibibila kinsadisanga mafunda na mafunda yi bantu mu ńza yimvimba ba bakula mimvutu mi byuvu bi lutidi ńkinza mu luzingu. Tidi ku ba wu mweka mu bawu?


text:
Longi dia 25
Ekuma Tutungilanga Maseka ma Kintinu ye Aweyi Metungi?
Nze una usonganga e nkumbu Seka dia Kintinu, mawonso melongwanga muna fulu yayi mu Nkand’a Nzambi metukanga ye Kintinu kia Nzambi mevovelanga. Kintinu i ntu a diambu wa nsangu zambote kasamunanga o Yesu.
I fulu kia nsambila aludi muna konso zunga. Eseka dia Kintinu, i fulu kikubikilwanga e salu kia samuna nsangu zambote za Kintinu muna zunga. (Matai 24:
Metungwanga muna lusadisu lwa nzimbu zitukanga kuna vula. E nzimbu zawonso zitambulwanga zifilwanga kuna vula muna sadisa konso nkutakani ivava tunga yovo vangulula Seka dia Kintinu.
Metungwanga kwa mpangi bekuyivananga kuna mvevo lembi futwa nzimbu. Muna nsi zayingi, vena ye Buka ya Mpangi Betunganga Maseka ma Kintinu. Ampangi awaya ye awana bekubayikamanga bekwendanga mu fulu yayingi ya zunga kiau muna tunga Maseka ma Kintinu. Muna nsi zakaka, Mbangi za Yave ana batomene zaya e salu kia tunga bevewanga kiyekwa kia fila e salu kia tunga yo vangulula Maseka ma Kintinu ma zunga kimosi. Konso zunga kina ye mpangi batomene zaya e salu kia tunga, ampangi awaya besadiswanga kwa mpangi za nkutakani ana bekuyivananga kuna mvevo muna vanga e salu kiaki. O mwand’a Yave ye ngolo za nkangu andi zisadisanga mu sala e salu kia tunga Maseka ma Kintinu.
Ekuma e fulu yeto ya nsambila iyikilwanga vo Seka dia Kintinu?
Aweyi tulendelanga tunga Maseka ma Kintinu mu nza yawonso?
ZAYA DIAKA MAYINGI
TUKUTAKANU
Nkia Mambu Mevangamanga Muna Seka dia Kintinu?
Kota wamona mana mevangamanga mo.
AKI NANI BEVANGANGA LUZOLO LWA YAVE O UNU?
Aweyi Tukutakanu Tweto Tuvangamenanga?
Nga wakiyuvula kala kana kana aweyi tukutakanu tweto tuvangamenanga? Ka lukatikisu ko vo oyangalela kikilu wá malongi ma Nkand’a Nzambi melongwangwa muna tukutakanu tweto.