text:
KAPU KIA 16
Sikila Muna Nsambila Aludi
O Nkand’a Nzambi adieyi kelonganga mu kuma kia sambila e teke?
Akristu aweyi bebadikilanga nkinzi mia mabundu?
Aweyi olenda zayisila lukwikilu lwaku kw’akaka lembi kubakendeleka?
1, 2. Avo wavaika kala muna nsambila yaluvunu, nkia kiuvu ofwete kiyuvula? Ekuma dinina o mfunu ediadi?
YINDULA vo kuna sweki nkwa nsoki omwenge má kiampondi muna zunga kiaku. Ke kolo ko mfinangani zaku bamene baka kimbevo kisambukilanga. Elo, e mioyo mu vonza se mina. Adieyi ovanga? Ka lukatikisu ko, avo dilendakana tina otina muna zunga kiakina. Kansi kana ovanga wo otokana ye kiuvu eki: ‘Nga mono mpe nsambukidi e kimbevo kiaki?’
2 Ediadi i diau dibwanga muna nsambila zaluvunu. O Nkand’a Nzambi ulonganga vo nsambila zazi zasambukila malongi ye mavangu mambi. (2 Korinto 6:17) Muna kuma kiaki diamfunu mu vaika muna “Babele Anene,” ina vo kintwadi kia nsambila zawonso zaluvunu. (Lusengomono 18:2, 4) Nga wavaika mo kala? Kele vo i wau, dialusanisinu kikilu. Kansi mayingi mevavwanga muna vaika mu nsambila zaluvunu. Diamfunu mu kiyuvula: ‘Nga ngina ye yak’e lekwa ya nsambil’a luvunu?’ Tala yaka e nona.
NSAMBILA ZA TEKE YE AKULU
3. (a) O Nkand’a Nzambi adieyi kelonganga mu kuma kia sambila teke? Ekuma dilenda kadila diampasi kw’akaka mu tambulwila nyindu a Nzambi mu kuma kiaki? (b) Aweyi ofwete vanga konso lekwa una kiau kina vo kia nsambila zaluvunu?
3 Akaka teke yovo sinsu ya nsambila belundanga muna nzo zau. Ongeye mpe nga una ye teke muna nzo aku? Avo i wau, nanga oyindula vo dianzenza yovo diambi muna sambila Nzambi kondwa lusadisu lwa teke. Nanga se mvu miayingi osadilanga e teke yayi. Kansi, o Nzambi osonganga e mpila kafwete sambilwa. O Nkand’a Nzambi ulonganga vo Nzambi ke zolanga ko vo twasadila teke muna kunsambila. (Tanga Luvaiku 20:4, 5; Nkunga 115:4-8; Yesaya 42:8; 1 Yoane 5:21) Muna kuma kiaki, muna sikila muna nsambila aludi fwasa lekwa yawonso ya nsambila zaluvunu. Ediadi disonganga vo ofwete yo badikilanga nze una kebadikilanga yo Yave vo “yangemi.”—Nsiku 27:15.
4. (a) Aweyi tuzayidi vo dia uzowa dia sambila akulu? (b) Ekuma Yave kakanikina nkangu andi wayambula sadila e mpandu?
4 Sambila akulu i vangu diakaka mpe ditoma sadilwanga muna nsambila zaluvunu. Akaka wau balembi zaya e ludi kia Nkand’a Nzambi, bakwikilanga vo amafwa moyo bena muna nza ya kimwanda ye balenda sadisa awana bena moyo yovo kubavanga mbi. Nanga ngeye mpe wakivananga emvimba muna vuvika akulu aku afwa. Kansi nze una walongoka muna Kapu kia 6 kia nkanda wau, amafwa ke bazeye diambu ko. Ikuma vo, o vava vovana yo mafwa dia uzowa. Konso nsangu owidi vo kwa azolwa aku afwa zitukidi, za nkwiya. Muna kuma kiaki, Yave wakanikina Aneyisaele bavenga e vangu diavava vovana yo mafwa yovo sadila vangu diakaka dia mpandu.—Tanga Nsiku 18:10-12.
5. Adieyi ofwete vanga kele vo mu buka ki’asambidi a teke ye akulu wakala?
5 Avo mu nsambila yisadilanga teke yovo sambila akulu wateka kala, adieyi ofwete vanga? Tanga yo toma fimpa sono yawonso ya Nkand’a Nzambi isonganga e mpila Nzambi kebadikilanga diambu diadi. Samba kwa Yave kimana wasikila muna nsambil’aludi yo lomba lusadisu wakala yo nyindu a Nzambi.—Yesaya 55:9.
AKRISTU ANTETE KE BAKEMBELANGA NKINZI A LUWUTUKU LWA YESU KO
6, 7. (a) O nkinzi a luwutuku lwa Yesu aweyi wakembelelwanga? Akristu antete nga bakembelanga mpe o nkinzi wau? (b) Aweyi nkinzi mia luwutuku miabadikilwanga muna tandu kia alongoki antete a Yesu?
6 E nsambil’a muntu ilenda yiviswa kwa nsambila zaluvunu muna landanga nkembo mia nza. Tala e nona kia lumbu kia luwutuku lwa Yesu. Mabundu mawonso meyikilwanga vo ma Kikristu mekembelanga e lumbu kiaki. Kansi kavena ye ziku ko kisonganga vo Akristu antete lumbu kia luwutuku lwa Yesu bakembelanga. O nkanda Sacred Origins of Profound Things uvovanga vo: “Muna 200 za mvu tuka luwutuku lwa Yesu, ke vakala muntu ko wazaya e lumbu kia luwutuku lwandi ye akete kaka bavavang’o zaya e lumbu kawutuka.”
7 Kana nkutu vo alongoki a Yesu bazaya e lumbu kina kawutuka, ke badi kio kembela ko. Ekuma? Ekuma kadi nze una uvovanga nkanda The Worled Book Encyclopedia Akristu antete “babadikilanga nkinzi mia luwutuku vo nkinzi mia zula.” O Nkand’a Nzambi nkinzi miole kaka mia luwutuku keyikanga. E nkinzi miami mia Ayadi wole ana ke basambilanga Yave ko. (Etuku 40:20; Maku 6:21) E nkinzi mia luwutuku miakembelelwanga mpe muna nsambila za nzambi za zula. Kasikil’owu, esi Roma bakembelanga nkinzi wa luwutuku lwa nzambi Diana kina kia 24 kia ngonde ya Mayu. Muna mvu mialanda, bayantika kembela luwutuku lwa Apollo wa nzambi a ntangwa. Muna kuma kiaki, nkinzi mia luwutuku mia esi zula ke mia Akristu ko.
8. Sasila e mpila nkinzi mia luwutuku minina e ngwizani ye mpandu.
8 Vena mpe ye kuma kiakaka Akristu antete ke bakembelanga nkinzi wa luwutuku lwa Yesu ko. Alongoki a Yesu bazayanga wo vo okembela nkinzi mia luwutuku ngwizani diakala ye mpandu. Kasikil’owu, o nkanda The Lore of Birthdays (A Doutrina dos Aniversários Natalícios) uvovanga vo: Esi Ngerekia y’esi Roma kuna nz’ankulu bakwikilanga vo mwanda mosi wasadisanga e ngutuka ya konso muntu yo kuntanina muna zingu kiandi kiawonso. “O mwanda wau ngwizani ukalanga ye nzambi a lumbu kia luwutuku lwa konso muntu.” Kieleka, o Yave kalendi yangalala ko vo nkinzi a luwutuku lwa Yesu wakala ngwizani ye mpandu. (Yesaya 65:11, 12) Ozevo, ekuma e nkinzi wa luwutuku lwa Yesu ukembelelwanga kwa wantu ayingi?
ETUKU DIA NKINZI WA LUWUTUKU LWA YESU
9. E lumbu kia 25 kia ngonde ya Desemba aweyi kiayantikila kembelwa se lumbu kia luwutuku lwa Yesu?
9 Mvu miayingi miavioka tuka lufwa lwa Yesu o wantu i bosi bayantika o kembela lumbu kia luwutuku lwandi kina kia 25 kia ngonde ya Desemba. Kansi, Yesu kawutuka mu ngonde yayi ko, mu ngonde ya Okotoba kawutuka. * Aweyi kiasolelwa lumbu kia 25 kia ngonde ya Desemba? Wantu akaka bayikilwanga vo Akristu “bazola vo e lumbu kia luwutuku lwa Yesu kiakala betela ye nkinzi wa esi Roma wa mpaik’a ntangwa.” (The New Encyclopædia Britannica) Muna nsungi a mvula, vava mwini ke utoma bayanga ko, esi zula bakembelelanga nkinzi a ntangwa kimana kavaikisa mwini. E lumbu kia 25 kia ngonde ya Desemba i kiau bayindulanga vo i lumbu e ntangwa kayantikanga vaikisa mwini. Muna vava vilula ntima mia wantu a zula, mfumu za mabundu babaka nzengo za kitula nkinzi wau se “Nkinzi wa Luwutuku lwa Yesu.” *
10. Muna mvu miavioka, ekuma wantu akaka ke bakembelanga e lumbu kia luwutuku lwa Yesu ko?
10 Se tuka kolo, diazayakana vo e nkinzi wa lumbu kia luwutuku lwa Yesu ke watuka mu Nkand’a Nzambi ko, esi zula bayantika wo. Muna kuma kiaki, muna tandu kia 17 dia nkama a mvu e lumbu kia luwutuku lwa Yesu ke kiakembelwanga diaka ko kuna Inglaterra ye muna zunga yakaka ya Amerika. Konso muntu walembi kwendanga ku salu muna lumbu kia nkinzi wa luwutuku lwa Yesu watumbwanga. Kansi e diadi ke diavanga ntangw’ayingi ko, bavutukila diaka mavangu mankulu ma kisi nsi yo kudikila mpe mavangu makaka mampa. E lumbu kia luwutuku lwa Yesu kiakituka diaka se nkinzi wamfunu kw’awonso. Kiaki i kuma wakitukila se nkinzi ampwena muna nsi zayingi. Mu kuma kia ngwizani una e nkinzi wau ye nsambila zaluvunu, awana bazolele yangidika Nzambi ke bafwete kembela e lumbu kia luwutuku lwa Yesu ko yovo konso nkinzi una y’etuku muna nsambila za esi zula. *
OZAYA ETUKU DIA NKINZI MIAMI NGA MFUNU DINA?
11. Ekuma wantu akaka bekembelanga nkinzi mia nsi? Kansi nkia diambu tufwete sianga va fulu kiantete?
11 Akaka bekwikilanga dio vo e lumbu kia luwutuku lwa Yesu ye nkinzi miakaka esi zula bayantika mio, kansi bevovanga vo ke diambi kwandi ko muna kembela mio. Dialudi vo, wantu ayingi ke beyindulanga diambu dia nsambila zaluvunu ko ekolo bekembelanga nkinzi miami. E nkinzi miami mivananga mpe elau kwa yitu mu kala va fulu kimosi. Nga i wau mpe oyindulanga? Avo i wau, diambu dia zola yitu yaku dikusimbanga muna sikila muna nsambila aludi. Zaya dio vo Yave w’etuku dia zingu kia nzo, ozolele vo wakala ye ngwizani ambote ye yitu yaku. (Efeso 3:14, 15) Olenda siamisa ngwizani yayi muna mpila iyangidikanga Nzambi. Muna kuma kia mambu tufwete sianga va fulu kiantete, Paulu wa ntumwa wasoneka vo: ‘Nufimpanga nwazay’owu utondakananga, kwa Yave.’—Efeso 5:10.
12. Yika e nona kisonganga ekuma ka tufwete kembelanga nkinzi mina y’etuku diambi ko.
12 Nanga olenda yindula vo etuku dia nkinzi miami ke kiau ko i kuma kikembelelwanga e nkinzi miami o unu. Nga ozaya etuku dia nkinzi miami mfunu kikilu dina? Elo! Muna bong’e nona: Yindula vo omwene bundu kia dia vana maza ma mvindu. Nga diangangu mu dia kio? Kieleka vo ve! Kadi va fulu kia mvindu kina. Nze i bundu kiaki, e nkinzi miami mimonekanga vo miambote, kansi va fulu kiambi miatuka. Muna sikila muna nsambil’aludi, tufwete kala yo nyindu nze Yesaya wa ngunza ona wavovesa asambidi aludi vo: “Ke nuviakana lekwa kiafunzuka ko.”—Yesaya 52:11.
KALA YE UMBAKUZI VAVA OKALANGA Y’AKAKA
13. Nkia ntonta zilenda kubwila avo kukembelanga nkinzi mia nza ko?
13 Avo obakidi nzengo zalembi kembela nkinzi mia nza olenda tontwa. Kasikil’owu, akundi aku a salu balenda yuvula ekuma olembi kembelanga e lumbu yakaka ya vundu kuna salu. Adieyi ovanga avo muntu uvene lukau muna lumbu kia nkinzi wa luwutuku lwa Yesu? Nga diambi mu tambula lukau lwalu? Adieyi ovanga kele vo nkaz’aku ke kwikilanga mana okwikilanga ko? Aweyi olenda zayila vo wan’aku ke bekendalalanga ko muna lembi kembela nkinzi mia nza?
14, 15. Adieyi olenda vanga kele vo muntu ukaisi vo nkinzi ambote yovo uvene lukau muna lumbu kia nkinzi?
14 Umbakuzi uvavwanga muna zaya mpila ya tadila diambu diadi. Kele vo muntu ona kazeye ko ukaisi vo nkinzi ambote, olenda kumvutula kaka matondo. Kansi kele vo otomene kunzaya yovo fulu kimosi nusadilanga, ofwete mokena yandi ye ndekwa zawonso. O Nkand’a Nzambi ulukisanga vo: “E mpov’eno yangemb’e lumbu yawonso, yasiw’o mungwa, nwazay’e mputula nufwete vutula konso muntu.” (Kolosai 4:6) Keba walembi veza akaka. Kansi muna ndekwa zawonso unsasila lukwikilu lwaku. Toma kunsasila vo ongeye kumenganga nkinzi ye tukau ko, kansi okala muna nkinzi wau mu ntangwa yakaka.
15 Adieyi olenda vanga kele vo muntu ozolele kuvana lukau? Ofwete zaya ekuma kevaninanga lo. Nanga olenda kumvovesa vo: “Nzeye wo vo ongeye kukembelanga nkinzi wau ko. Kansi, nzolele kuvana má kiaki.” Muna diadi ofwete zaya vo otambula lukau lwalu muna ntangwa yayina ke diau adimosi ko yo kembela nkinzi. Kele vo muntu uvene lukau kazeye mana okwikilanga ko, olenda kunzayisa vo kukembelanga nkinzi wau ko. Ediadi dilenda sadisa muna kunsasila vo kulendi tambula diaka lukau ko mu lumbu kia nkinzi. Kuna diak’e sambu, ke diangangu ko dia tambula lukau kele vo ona ovene lo una ye kani dia tonta lukwikilu luaku.
AWEYI OLENDA KADILA YE YITU YA MINDEMBI KWIKILA?
16. Nkia mpila olenda kadila ye ndekwa mu mambu ma nkinzi?
16 Adieyi olenda vanga kele vo yitu yaku mindembi kwikila? Kala mpe ye ndekwa. Ke dina mfunu ko dia tantana ye yitu yaku mu kuma kia nkinzi bazolele kembela. Nze una oyangalelanga vo bazitisa e ngindu zaku, ngeye mpe ofwete zitisa luzolo lwau lwa kuyisolela. (Tanga Matai 7:12.) Venga konso evangu dilenda kufila mu kembela nkinzi. Kala ye umbakuzi mu mambu makaka. Vanganga mawonso omwene vo ke metokanesa ntona zaku ko.—Tanga 1 Timoteo 1:18, 19.
17. Aweyi olenda sadisila wan’aku kimana balembi kendalalanga vava akaka bekembelanga nkinzi mia nza?
17 Adieyi olenda vanga kimana wan’aku balembi kendalala mu kuma kia lembi kembela e nkinzi ke mina ngwizani ko ye nsiku mia Nkand’a Nzambi? Ediadi dina muna mana ovanganga muna lumbu yakaka ya mvu. Akaka bekubikanga e ntangwa mu vana tukau kwa wan’au. Ovaulanga e ntangwa yafwana mu kala yau vamosi i lukau lusundidi o mfunu olenda vana kwa wan’aku.
SADILA NSAMBILA ALUDI
18. Kwendanga muna tukutakanu aweyi dilenda kusadisila mu sikila muna nsambil’a ludi?
18 Muna yangidika Nzambi, ofwete tina nsambil’a luvunu yo sikila muna nsambila aludi. Nkia mambu mevavwanga muna sikila mu nsambil’aludi? Nkand’a Nzambi uvovanga vo: “Mbula twabadikaziana mpe twapalanina muna zola yo mavangu mambote; ke tuvunz’o lungana ko, nze fu kia wantu akaka, tuwonzaziana kaka; yo siamisa wo o vanga, wau tumwene vo e lumbu se kifinamene.” (Ayibere 10:24, 25) Tukutakunu twa Akristu i ntangw’a kiese muna sambila Nzambi mu mpila ina ketondanga. (Nkunga 22:22; 122:1) Muna tukutakanu twatu, Akristu ‘befiaulwisanga muntu yo nkw’andi.’—Roma 1:12.
19. Ekuma dinina o mfunu mu samunanga kw’akaka mana olongokanga muna Nkand’a Nzambi?
19 E mpila yakaka olenda sikidila muna nsambil’aludi i samunanga kw’akaka mana olongokanga ye Mbangi za Yave muna Nkand’a Nzambi. Wantu ayingi ‘bekendalalanga’ mu kuma kia mambu mawonso mambi mevangamanga ova ntoto o unu. (Yezekele 9:4) Nanga ozeye akaka muna wantu awaya. Ekuma olembi kubazayisila e nsilu mia Nkand’a Nzambi mu kuma kia kusentu? Muna kalanga entwadi ye Akristu akieleka yo samunanga e ludi kia Nkand’a Nzambi kina olongokanga kw’akaka, o luzolo lwa landa konso vangu dia nsambila ya luvunu dina muna ntim’aku divila malembe malembe. Avo osikidi muna nsambil’aludi, kala ye ziku vo oyangalala kikilu yo tambula nsambu zayingi.—Malaki 3:10.
^ tini. 9 Tala Nkudika ina muna lukaya lwa 221-222.
^ tini. 9 E nkinzi wa Saturnalia mpe wasadisa muna sola e lumbu kia 25 kia ngonde ya Desemba. Tuka kia 17 yaku 24 kia ngonde ya Desemba bakembelanga nzambi a esi Roma wa mvati a nsengo. E Saturnalia nkinzi wampwena wakala, tukau twayingi bavananga muna nkinzi wau.
^ tini. 10 Muna zaya mpila Akristu bebadikilanga nkinzi miakaka mia nza, tala Nkudika una muna lukaya lwa 222-223.


c: text/html

text:
KAPU YA KUMI NA MOSI
Sambu na Nki Nzambi Mepesaka Nzila na Bampasi?
Keti Nzambi muntu kele na kisina ya bampasi ya kele na inza?
Inki ntembe kubasikaka na masamba ya Edeni?
Inki mutindu Nzambi takatula mambu yina bampasi menatilaka bantu?
NA NIMA ya mvita mosi ya ngolo yina kusalamaka na insi mosi ya kele na bitumba, bo zikaka mafunda ya bankento mpi bana yina bo fwaka na mazyamu mosi ya kimvuka yina bo zyungisaka ti bidimbu. Bo sonikaka na zulu ya konso kidimbu nde: “Sambu na inki?” Mbala yankaka, yai kele ngyufula ya kepesaka mpasi mingi yina bantu keyulaka. Bantu keyulaka yo ti mawa yonso ntangu mvita, kisumbula, maladi, to mubulu kefwaka bantu ya bo vandaka kuzola yina kusalaka ve ata kima, kefwaka banzo na bo, to kenatilaka bo bampasi mingi na mitindu yankaka. Bo kezolaka kuzaba sambu na nki bampasi ya mutindu yai kebwilaka bo.
2 Sambu na nki Nzambi mepesaka nzila na bampasi? Kana Yehowa Nzambi kele nkwa-ngolo yonso, zola, mayele, mpi lunungu, sambu na nki inza ke mpenza ya kufuluka ti kimbeni mpi kukonda lunungu? Keti nge mekudiyulaka ntete ve sambu na mambu yai?
3 Keti yo kele mbi na kuyula sambu na nki Nzambi mepesaka nzila na bampasi? Bantu yankaka keyindulaka nde kuyula ngyufula ya mutindu yai ketendula nde bo kele ve na lukwikilu ya kufwana to nde bo kekonda luzitu na Nzambi. Kansi, ntangu nge ketanga Biblia, nge tamona nde bantu ya kwikama yina vandaka kuwa Nzambi boma kuvandaka ti bangyufula ya mutindu mosi. Mu mbandu, profete Habakuki kuyulaka Yehowa nde: “Sambu na nki nge ke bika mono kumona mambu ya mbi mutindu yai? Sambu na nki nge ke tala bampasi ke niokula bantu mpidiyai? Mono ke mona kaka lufwa ti nku me ziunga mono. Bisika yonso mono ke wa kaka makelele ya kunwana ti ya kuswana.”—Habakuki 1:3.
4 Keti Yehowa kunganinaka profete ya kwikama Habakuki sambu yandi yulaka bangyufula ya mutindu yai? Ve. Na kisika ya kunganina yandi, Nzambi kusonikisaka bangogo ya masonga ya Habakuki na masolo ya kupemama ya Biblia. Nzambi kusadisaka yandi na kubakisa mambu mbote-mbote mpi na kukuma ti lukwikilu ya nene. Yehowa kezola kusala mutindu mosi sambu na nge. Kuvila ve nde Biblia kelongaka nde “yandi muntu ke talaka mambu na beno.” (1 Piere 5:7) Nzambi kemengaka mambi mpi bampasi yina yo kenataka na kiteso mosi ya meluta mpenza bantu yonso. (Yezaya 55:8, 9) Kana mpidina, sambu na nki bampasi ke mingi na inza?
SAMBU NA NKI BAMPASI KELE MINGI?
5 Bantu ya mabundu ya kuswaswana mekwendaka na bantwadisi mpi balongi ya mabundu na bo sambu na kuyula sambu na nki bampasi kele mingi. Mbala mingi, bo ketubaka nde bampasi kele luzolo ya Nzambi mpi nde bamvula mingi na ntwala yandi mezengaka dezia mambu yonso yina tasalama, ata mambu ya mpasi. Bo kesongaka bantu mingi nde banzila ya Nzambi kele maswekamu to nde yandi kefwaka bantu—ata nkutu bana ya fyoti—sambu bo kwenda kuzinga ti yandi na zulu. Kansi, mutindu nge longukaka, Yehowa Nzambi kevandaka ve na kisina ya mambu ya mbi. Biblia ketuba nde: “Nzambi ya kyeleka lenda sala ve mambi ata fyoti, mpi Nkwa-Ngolo Yonso lenda sala ve mambu ya kukonda lunungu!”—Yobi 34:10, NW.
6 Keti nge mezaba sambu na nki bantu kesalaka kifu ya kutuba nde Nzambi muntu kele na kisina ya bampasi yonso yina ke na inza? Mbala mingi, bo kepesaka Nzambi Nkwa-Ngolo Yonso foti sambu bo keyindulaka nde yandi muntu kele mfumu ya kyeleka ya inza yai. Bo mezaba ve kyeleka mosi ya pete kansi ya mfunu yina Biblia kelongaka. Nge longukaka kyeleka yina na Kapu ya 3 ya mukanda yai. Mfumu ya kyeleka ya inza yai kele Satana Dyabulu.
7 Biblia ketubaka pwelele nde: “Nsi-ntoto kele na maboko ya Muntu ya Mbi.” (1 Yoane 5:19) Kana nge tala mambu yina kesalama na inza, keti nge kemona ve nde yo kele mutindu yina? Inza yai kemonisaka kimuntu ya kigangwa ya kimpeve ya kemonanaka ve yina “ke kusaka bantu yonso.” (Kusonga 12:9) Satana kemengaka bantu, yandi kele luvunu mpi nku. Yo yina, inza, yina kele na nsi ya kiyeka na yandi, kele ya kufuluka ti kumenga, luvunu, mpi nku. Yai kele kikuma mosi ya kesalaka nde bampasi kuvanda mingi.
8 Mutindu beto monaka yo na Kapu ya 3, kikuma ya zole ya kesalaka nde bampasi kuvanda mingi yo yai: bantu kevandaka ya kukonda kukuka mpi bansumuki banda kukolama yina kusalamaka na masamba ya Edeni. Bantu ya masumu kesosaka kunwana sambu na kuyala, ebuna yo kebasisaka bitumba, nku, mpi bampasi. (Longi 4:1; 8:9) Kikuma ya tatu ya kesalaka nde bampasi kuvanda kele “ntangu ti mambu ya kukonda kukana.” (Longi 9:11, NW) Na inza yina Yehowa kele ve Mfumu ya ketaninaka bantu, bantu lenda mona mpasi sambu bo lenda vanda na kisika ya mbi na ntangu ya mbi.
9 Yo kepesa beto kikesa na kuzaba nde Nzambi kevandaka ve na kisina ya bampasi. Yandi kele ve na kisina ya bamvita, kufwa bantu, kunyokula bantu, to nkutu bisumbula ya lugangu yina kenatilaka bantu bampasi. Kansi, beto fwete sosa kaka na kuzaba, Sambu na nki Yehowa mepesaka nzila na bampasi yai yonso? Kana yandi kele Nkwa-Ngolo Yonso, yandi fwete vanda ti ngolo ya kusukisa yo. Kansi, sambu na nki yandi kesalaka yo ve? Nzambi ya zola yina beto mezabaka fwete vanda ti kikuma mosi ya mbote.—1 Yoane 4:8.
NTEMBE MOSI YA MFUNU MEBASIKA
10 Sambu na kuzaba sambu na nki Nzambi mepesaka nzila na bampasi, beto fwete yibuka mambu yina kusalamaka ntangu bampasi kuyantikaka. Ntangu Satana kupusaka Adami ti Eva na kukolama na Yehowa, ngyufula mosi ya mfunu kubasikaka. Satana kubuyaka ve na kundima ngolo ya Yehowa, sambu yandi mezaba nde Yehowa kele ti ngolo ya kukonda nsuka. Kansi yandi buyaka na kundima nswa ya Yehowa ya kuyala. Na mutindu yandi bingaka Nzambi muntu ya luvunu yina keyiminaka bantu na yandi mambu ya mbote, Satana kutubaka nde Yehowa kele mfumu mosi ya mbi. (Kuyantika 3:2-5) Satana kutubaka nde bantu tavanda mbote kuluta kana bo kele ve na nsi ya luyalu ya Nzambi. Dyambu yina vandaka kunwanisa kimfumu ya Yehowa, disongidila nswa na yandi ya kuyala.
11 Adami ti Eva kukolamaka na Yehowa. Na kutuba ya mbote, bo tubaka nde: “Beto kezola ve nde Yehowa kuvanda Mfumu na beto. Beto lenda pona beto mosi mambu yina kele mbote mpi mambu yina kele mbi.” Inki mutindu Yehowa lendaka kumanisa ntembe yai? Inki mutindu yandi lendaka kulonga bigangwa yonso ya mayele nde bankolami yina kusalaka mbi mpi nde nzila na yandi kele ya kuluta mbote? Muntu yankaka lenda tuba nde Nzambi zolaka kaka kufwa bankolami yina mpi kusala bantu yankaka. Kansi, Yehowa kuzabisaka lukanu na yandi ya kufulusa ntoto ti bana ya Adami mpi Eva, mpi yandi vandaka kuzola nde bo zinga na paladisu na ntoto. (Kuyantika 1:28) Yehowa kelungisaka ntangu yonso balukanu na yandi. (Yezaya 55:10, 11) Katula dyambu yai, kufwa bankolami na Edeni zolaka ve kupesa mvutu na ntembe yina Satana kubasisaka na yina metala nswa ya Yehowa ya kuyala.
12 Bika beto tadila mbandu mosi. Yindula nde longi mosi kesonga balongoki na yandi mutindu ya kuyidika dyambu mosi ya mpasi. Longoki mosi ya mayele kansi ya nkolami ketuba nde mutindu longi keyidika dyambu yango kele mbote ve. Sambu na kumonisa nde longi kekuka ve, nkolami yai kedindama nde yandi mezaba mutindu ya kuluta mbote ya kuyidika dyambu yina. Balongoki yankaka keyindula nde yandi ketuba kyeleka, ebuna bo mpi mekuma bankolami. Longi fwete sala inki? Kana yandi kula bankolami yina na nzo-nkanda, balongoki yankaka tayindula inki? Keti bo tayindula ve nde nduku na bo mpi balongoki yankaka yina kulandaka yandi ketuba kyeleka? Balongoki yonso yankaka na nzo-nkanda lenda yambula na kuzitisa longi, mpi kuyindula nde longi ketita nde bo monisa nde yandi kele na kifu. Kansi, yindula nde longi kupesa nkolami yina nzila ya kusonga bana ya nzo-nkanda mutindu yandi zolaka kuyidika dyambu yina.
13 Yehowa mesalaka dyambu mosi ya mefwanana ti yina ya longi kusalaka. Kuvila ve nde dyambu yina kusalamaka na Edeni vandaka kutadila kaka ve bankolami yina. Bamilio ya bawanzyo vandaka kutala. (Yobi 38:7; Daniele 7:10) Mutindu Yehowa zolaka kuyidika kukolama yina zolaka kuvanda ti bupusi ya nene na bawanzyo yina yonso mpi nsukansuka na bigangwa yonso ya mayele. Yehowa mesalaka inki? Yandi mepesaka Satana nzila ya kusonga mutindu yandi zolaka kuyala bantu. Nzambi mepesaka mpi bantu nzila ya kudiyala na nsi ya lutwadisu ya Satana.
14 Longi ya mbandu na beto mezaba nde nkolami yango ti balongoki yankaka yina melanda yandi kele na kifu. Kansi yandi mezaba mpi nde kupesa bo dibaku ya kumeka na kumonisa mutindu na bo ya kuyidika dyambu yina tasadisa bana ya nzo-nkanda yonso. Kana bankolami yina kukuka ve, balongoki yonso ya masonga tamona nde longi mpamba muntu mekuka na kutwadisa nzo-nkanda. Bo tabakisa sambu na nki na nima longi takatula konso nkolami na nzo-nkanda. Mutindu mosi, Yehowa mezaba nde bantu mpi bawanzyo yonso ya masonga tabaka mambote na kumona nde Satana ti banduku na yandi bankolami menungaka ve mpi nde bantu lenda kudiyala ve. Bonso Yeremia yina kuzingaka na ntangu ya ntama, bo talonguka kyeleka yai ya mfunu: “Mfumu Nzambi, mono zaba nde ke na muntu ve lenda sola nzila na yandi mosi, ke na muntu ve lenda songa nzila na makulu na yandi ntangu yandi ke tambula.”—Yeremia 10:23.
SAMBU NA NKI KUBIKA NTANGU MINGI?
15 Kansi, sambu na nki Yehowa mepesaka nzila nde bampasi kuzinga ntangu mingi? Mpi sambu na nki yandi kekangisaka ve mambu ya mbi nzila nde yo salama? Tadila mambu zole yina longi ya mbandu na beto zolaka ve kusala. Ya ntete, yandi zolaka ve kubuyisa longoki ya nkolami na kumonisa mutindu na yandi ya kuyidika dyambu yina. Ya zole, longi zolaka ve kusadisa nkolami yina na ntangu yandi keyidika dyambu yango. Mutindu mosi, tadila mambu zole yina Yehowa kubakaka lukanu ya kusala ve. Ya ntete, yandi kubuyisaka ve Satana ti bantu yina kulandaka yandi na kusosa kumonisa nde bo vandaka kutuba kyeleka. Yo yina, yo vandaka mfunu nde Yehowa kubika nde ntangu kuluta. Banda bamvula mingi, bantu memekaka mitindu yonso ya baluyalu sambu na kudiyala. Mayele ya bantu meyelaka na mambu ya siansi mpi na mambu yankaka, kansi kukonda lunungu, kinsukami, nku, mpi bamvita mekumaka nkutu mingi kibeni. Bubu yai yo memonanaka nde luyalu ya bantu menunga ve.
16 Ya zole, Yehowa mesadisaka ve Satana na kuyala inza yai. Mu mbandu, kana Nzambi kukangaka nzila sambu mambu ya nku ya kepesa boma mingi kusalama ve, keti yo zolaka kumonisa ve nde yandi kesadisa bankolami yina? Keti Nzambi zolaka ve kupusa bantu na kuyindula nde mbala yankaka bantu lenda kudiyala kukonda nde mambu ya mpasi kubasika? Kana Yehowa kusalaka mutindu yina, yandi zolaka kuvukana na luvunu. Kansi, “Nzambi lenda tuba luvunu ve.”—Baebreo 6:18.
17 Ebuna, inki beto lenda tuba sambu na mambu yonso ya mpasi yina mesalamaka na nsungi ya nda yina bantu mekolamaka na Nzambi? Beto fwete vila ve nde Yehowa kele nkwa-ngolo yonso. Yo yina, yandi lenda katula mpi takatula mambu yina bampasi menatilaka bantu. Mutindu beto longukaka yo dezia, na kisika bantu kubebisa ntoto, bo takumisa yo Paladisu. Mambu yina disumu mebasisaka takatuka na nsadisa ya lukwikilu na kimenga ya nkudulu ya Yezu, mpi mambu yina lufwa menataka takatuka na nzila ya lufutumuku. Na nima, Nzambi tasadila Yezu “sambu na kufwa bisalu yina ya Satana ke salaka.” (1 Yoane 3:8) Yehowa talungisa mambu yai yonso na ntangu ya mbote. Beto lenda sepela mutindu yandi salaka yo ve nswalu, sambu kukanga ntima na yandi mepesaka beto dibaku ya kulonguka kyeleka mpi ya kusadila yandi. (2 Piere 3:9, 10) Na ntangu beto kevingila mambu yina, Nzambi kesosaka na kikesa yonso bansambidi ya masonga mpi yandi kesadisaka bo na kukanga ntima na konso mpasi yina lenda kumina bo na inza yai ya mubulu.—Yoane 4:23; 1 Korinto 10:13.
18 Bantu yankaka lenda kudiyula nde, Keti bampasi yai yonso zolaka kusalama ve kana Nzambi salaka Adami ti Eva na mutindu mosi yina lendaka ve kupesa bo nzila na kukolama? Sambu na kupesa mvutu na ngyufula yai, nge fwete yibuka dikabu mosi ya kitoko yina Yehowa mepesaka nge.
INKI MUTINDU NGE TASADILA DIKABU YA MEKATUKA NA NZAMBI?
19 Mutindu beto monaka yo na Kapu ya 5, Nzambi kugangaka bantu ti kimpwanza ya kupona. Keti nge kebakisaka nde yo kele dikabu mosi ya kitoko mpenza? Nzambi mesalaka bambisi mingi mpenza, mpi bo kekuditwadisaka mingimingi na mawi ya kukonda mayele. (Bingana 30:24) Bantu mesalaka mwa barobo yina lenda sala kaka mambu yonso yina bo mesongaka yo na ntwala kukonda kuyindula. Keti beto zolaka kuvanda na kyese kana Nzambi kusalaka beto mutindu yina? Ve, beto kele na kyese ya kuvanda ti kimpwanza ya kupona mutindu ya bantu yina beto lenda kuma, mutindu ya luzingu yina beto fwete landa, banduku na beto, mpi buna na buna. Beto kezolaka kuvanda ti ndambu ya kimpwanza, mpi Nzambi kezolaka nde beto vanda ti yo.
20 Yehowa kesepelaka ve nde beto sadila yandi sambu bo kepusa beto. (2 Korinto 9:7) Mu mbandu: Inki tasepedisa mingi kibuti mosi, kana mwana kutuba nde “mu kezolaka nge” sambu bo mepusa yandi na kutuba yo to kana yandi tuba yo na luzolo na yandi mosi? Yo yina, yo kele mfunu na kutadila, Inki mutindu nge tasadila kimpwanza ya kupona yina Yehowa mepesaka nge? Satana, Adami, mpi Eva kusadilaka kimpwanza ya kupona na mutindu mosi ya kuluta mbi. Bo buyaka Yehowa Nzambi. Nge tasala inki?
21 Nge kele ti dibaku ya kusadila dikabu ya kitoto ya kimpwanza ya kupona na mutindu ya kuluta mbote. Nge lenda vukana ti bamilio ya bantu yina meponaka na kuvanda na simu ya Yehowa. Bo kesepedisaka Nzambi sambu bo kemonisaka na kikesa yonso nde Satana kele muntu ya luvunu mpi muntu mosi ya mefwana ve na kuvanda mfumu. (Bingana 27:11) Nge mpi lenda sala yo na kuponaka mutindu ya luzingu ya mbote. Beto tatendula dyambu yai na kapu yina kelanda.
MAMBU YINA BIBLIA KELONGAKA
- Nzambi kele ve na kisina ya mambu ya mbi yina kesalamaka na inza.—Yobi 34:10.
- Ntangu yandi bingaka Nzambi nde muntu ya luvunu mpi kutubaka nde Yandi keyiminaka bantu na Yandi mambu ya mbote, Satana kubuyaka na kundima nswa ya Yehowa ya kuvanda mfumu.—Kuyantika 3:2-5.
- Yehowa tasadila Mwana na yandi, Mfumu ya Kimfumu ya Mesia, sambu na kumanisa bampasi yonso ya bantu mpi kukatula mambu yina yo menataka.—1 Yoane 3:8.
Bangyufula ya Kulonguka
1, 2. Bampasi ya nki mutindu bantu kekutana ti yo bubu yai, mpi yo kenataka bantu mingi na kuyula nki bangyufula?
3, 4. (a) Inki kemonisa nde yo kele ve mbi na kuyula sambu na nki Nzambi mepesaka nzila na bampasi? (b) Inki mutindu Yehowa ketadilaka mambi mpi bampasi?
5. Bantangu yankaka nki bikuma bantu kepesaka sambu na kutendula bampasi ya bantu, kansi Biblia kelongaka inki?
6. Sambu na nki bantu mingi kesalaka kifu ya kupesa Nzambi foti sambu na bampasi yina kele na inza?
7, 8. (a) Inki mutindu inza kemonisaka kimuntu ya mfumu na yo? (b) Inki mutindu kukonda kukuka ya bantu mpi “ntangu ti mambu ya kukonda kukana” kenataka bampasi?
9. Sambu na nki beto kendima nde Yehowa kele ti kikuma ya mbote ya kupesa nzila nde bampasi kulandana?
10. Inki kima Satana kubuyaka na kundima, mpi nki mutindu?
11. Sambu na nki Yehowa kufwaka ve bankolami mbala mosi na Edeni?
12, 13. Pesa mbandu ya kemonisa sambu na nki Yehowa mepesaka Satana nzila ya kukuma mfumu ya inza yai mpi sambu na nki Nzambi mepesaka bantu nzila ya kudiyala.
14. Lukanu ya Yehowa ya kupesa bantu nzila nde bo kudiyala tanata nki mambote?
15, 16. (a) Sambu na nki Yehowa mepesaka nzila nde bampasi kuzinga ntangu mingi? (b) Sambu na nki Yehowa mekangaka ve nzila sambu mambu ya nku yina kepesaka boma mingi kusalama?
17, 18. Yehowa tasala nki na yina metala bampasi yonso yina luyalu ya bantu mpi bupusi ya Satana menataka?
19. Inki dikabu ya kitoko Yehowa mepesaka beto, mpi sambu na nki beto fwete baka yo na valere?
20, 21. Inki mutindu beto lenda sadila dikabu ya kimpwanza ya kupona na mutindu ya kuluta mbote, mpi sambu na nki beto fwete zola kusala mutindu yina?

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
NZOZULU YA NKENGI No. 1 2016 | Sambu na Nki Kuvanda Masonga?
Bantu mingi ke taka luvunu konso minuta kumi ntangu bo ke solula. Sambu na nki beto fwete sala ngolo sambu na kuvanda ya kuswaswana?
DISOLO YINA KELE NA LUTITI YA LUYANTIKU
Keti Kuvanda Masonga Me Manaka Ngala?
Mambu yina kuminaka Hitoshi lenda monisa nde kuvanda masonga me manaka ngala.
DISOLO YINA KELE NA LUTITI YA LUYANTIKU
Kukonda Masonga Kele ti Nki Bupusi na Luzingu na Nge?
Zaba kieleka na yina me tala luvunu.
DISOLO YINA KELE NA LUTITI YA LUYANTIKU
Sambu na Nki Kuvanda Masonga Ke Nataka Mambote
Masolo ya luzingu ya bantu ke monisa mfunu ya kuvanda masonga.
BIBLIA KE SOBAKA LUZINGU YA BANTU
Sadisa Mono na Kuzinga Ata Mvula Mosi Mpamba na Ngemba mpi na Kiese
Verse ya 1 Yoane 1:9 simbaka mpenza ntima ya Alain Broggio.
Keti Nge Zabaka Yo?
Na ntangu ya ntama, nki mutindu bo vandaka kusala barulo mpi kusadila yo? Banani vandaka “bamfumu ya banganga-nzambi” yina Masonuku ya Kigreki ya Bukristu ke tubilaka?
Inki Beto Lenda Sala Kana Beto Ke Kudiwa Ve na Lutaninu?
Mambu yina lenda sadisa nge na kudiwa na lutaninu.
MAMBU YA MAYELE YINA BO TUBAKA NTAMA LENDA SADISA BETO BUBU YAI
Beno Kudiyangisa Ve
Yezu tubaka kaka ve nde beno bika kudiyangisa, kansi yandi monisaka mpi mutindu ya kusala yo.
Inki Mambu Biblia Ke Tubaka?
Keti bafwa lenda zinga diaka?


text: 3 Kuvandaka ti Mufarize mosi, zina na yandi Nikodemo,+ mfumu mosi ya Bayuda.2 Yandi kwisaka na Yezu na mpimpa+ mpi songaka yandi nde: “Rabi,+ beto me zaba nde nge me katukaka na Nzambi sambu na kulonga beto, sambu ata muntu mosi ve lenda sala bidimbu yai+ ya nge ke sala kana Nzambi kele ve ti yandi.”+3 Yezu vutudilaka yandi nde: “Ya kieleka kibeni, mono ke tubila nge nde, kana muntu kubutuka ve mbala zole,*+ yandi lenda mona ve Kimfumu ya Nzambi.”+4 Nikodemo tubilaka yandi nde: “Inki mutindu muntu lenda butuka kana yandi kele mbuta? Keti yandi lenda kota na divumu ya mama na yandi na mbala ya zole mpi kubutuka?”5 Yezu vutulaka nde: “Ya kieleka kibeni, mono ke tubila nge nde, kana muntu kubutuka ve na masa+ mpi na mpeve,+ yandi lenda kota ve na Kimfumu ya Nzambi.6 Yina me butukaka na nsuni kele nsuni, mpi yina me butukaka na mpeve kele mpeve.7 Kuyituka ve sambu mono me songa nge nde: Beno fwete butuka mbala zole.8 Mupepe ke bulaka kisika yo ke zola, mpi nge ke waka makelele na yo, kansi nge ke zabaka ve kisika yo me katuka mpi kisika yo ke kwenda. Yo kele mutindu yina sambu na muntu yina me butuka na mpeve.”+9 Nikodemo vutudilaka yandi nde: “Inki mutindu mambu yai lenda salama?”10 Yezu vutulaka nde: “Nge kele longi ya Izraele kansi nge me zaba ve mambu yai?11 Ya kieleka kibeni, mono ke tubila nge nde, beto ke tubaka mambu yina beto me zaba mpi beto ke taka kimbangi ya mambu yina beto me mona, kansi beno ke ndimaka ve kimbangi yina beto ke taka.12 Kana mono me tubila beno mambu ya nsi-ntoto kansi beno ke kwikila ve, inki mutindu beno ta kwikila kana mono tubila beno mambu ya zulu?13 Diaka, ata muntu mosi ve me tombukaka na zulu+ katula kaka muntu yina katukaka na zulu+ mpi kwisaka kukulumuka, Mwana ya muntu.14 Mpi mutindu Moize tedimisaka nioka na ntoto ya zelo na zelo,+ mutindu mosi mpi bo fwete tedimisa Mwana ya muntu,+15 sambu konso muntu yina ke kwikila na yandi kubaka luzingu ya mvula na mvula.+16 “Sambu Nzambi zolaka nsi-ntoto mingi kibeni yo yina yandi pesaka Mwana na yandi mosi kaka ya kubutuka,+ sambu konso muntu yina ke monisa lukwikilu na Mwana kufwa ve kansi kubaka luzingu ya mvula na mvula.+17 Sambu Nzambi tindaka ve Mwana na yandi na nsi-ntoto sambu yandi sambisa nsi-ntoto, kansi sambu nsi-ntoto kuguluka na nzila na yandi.+18 Muntu yina ke monisa lukwikilu na Mwana ya Nzambi bo ta sambisa yandi ve.+ Muntu yina ke monisa ve lukwikilu bo me sambisaka yandi tuka ntama, sambu yandi me monisaka ve lukwikilu na zina ya Mwana mosi kaka ya kubutuka ya Nzambi.+19 Kikuma yina bo ke sambisa bantu yo yai: nsemo kwisaka na nsi-ntoto,+ kansi bantu zolaka mpimpa kuluta nsemo, sambu bisalu na bo vandaka ya mbi.20 Sambu muntu yina ke salaka mambu ya mbi ke mengaka nsemo mpi ke kwisaka ve na nsemo, sambu bo monisa ve bisalu na yandi na mpenza.*21 Kansi muntu yina ke salaka mambu ya kieleka ke kwisaka na nsemo,+ sambu bisalu na yandi kumonana nde yo me salama na kuwakana ti Nzambi.”22 Na nima, Yezu ti balongoki na yandi kwendaka na babwala ya fioti ya Yudea; yandi lutisaka mwa ntangu ti bo kuna mpi yandi vandaka kubotika bantu.+23 Kansi Yoane mpi vandaka kubotika bantu na Ainoni pene-pene ya Salimi, sambu masa vandaka mingi kuna,+ mpi bantu vandaka kaka kukwisa mpi kubaka mbotika;+24 sambu bo vandaka me tula ntete ve Yoane na boloko.+25 Ebuna balongoki ya Yoane tulanaka ntembe ti Muyuda mosi na yina me tala kudikumisa bunkete.26 Yo yina, bo kwisaka na Yoane mpi tubilaka yandi nde: “Rabi, muntu yina vandaka ti nge na simu ya Yordani, yina nge taka kimbangi+ sambu na yandi, ke botika bantu mpi bantu yonso ke kwenda na yandi.”27 Yoane vutulaka nde: “Muntu lenda baka ve ata kima mosi kana Nzambi me pesa yandi yo ve.28 Beno mosi ke ta kimbangi sambu na mono nde mono tubaka nde, ‘Mono kele Kristu ve,+ kansi bo tindaka mono na ntwala ya muntu yina.’+29 Muntu yina ke kwela nkento kele bakala yina ke kwela.+ Kansi, nduku ya bakala yina ke kwela, ntangu yandi ke telama mpi ke wa yandi, yandi kele na kiese mingi sambu na ndinga ya bakala yina ke kwela. Yo yina, kiese yai ya mono kele na yo me kuma ya kulunga.30 Muntu yina fwete landa kutombuka, kansi mono fwete landa kukulumuka.”31 Muntu yina me katuka na zulu+ me luta bantu yonso ya nkaka. Muntu yina me katuka na ntoto kele muntu ya ntoto mpi yandi ke tubaka mambu ya ntoto. Muntu yina me katuka na zulu me luta bantu yonso ya nkaka.+32 Yandi ke ta kimbangi ya mambu yina yandi monaka mpi waka,+ kansi ata muntu mosi ve ke ndima kimbangi na yandi.+33 Muntu yina me ndimaka kimbangi na yandi me tulaka kidimbu na yandi na zulu na yo* nde Nzambi ke tubaka kieleka.+34 Sambu muntu yina Nzambi tindaka ke tubaka mambu ya Nzambi,+ sambu Nzambi ke pesaka ve mpeve fioti.35 Tata ke zolaka Mwana+ mpi yandi me pesaka bima yonso na maboko na yandi.+36 Muntu yina ke monisa lukwikilu na Mwana kele na luzingu ya mvula na mvula;+ muntu yina ke lemfuka ve na Mwana ta mona ve luzingu,+ kansi makasi ya Nzambi kele na zulu na yandi.+


text: 11 Ebuna yandi pesaka mono lukengi mosi ya kele bonso nti,*+ mpi yandi tubaka nde: “Telama mpi tesa kisika ya santu ya tempelo ya Nzambi, mesa-kimenga, mpi bantu yina ke samba muna.2 Kansi kibansala yina kele na nganda ya kisika ya santu ya tempelo, bikisa yo mpi kutesa yo ve, sambu bo me pesaka yo na makanda, mpi bo ta niata mbanza ya santu+ na makulu bangonda 42.+3 Mono ta sala nde bambangi na mono zole kubikula bilumbu 1 260, bo me lwata basaki.”4 Bo kele banti zole ya baolive+ mpi bima zole ya kutudila minda+ mpi bo me telama na ntwala ya Mfumu ya ntoto.+5 Kana muntu ke zola kusala bo mbi, tiya ke basika na minoko na bo mpi ke fwa bambeni na bo. Kana muntu ke zola kusala bo mbi, bo fwete fwa yandi mutindu yina.6 Bo kele ti kiyeka ya kukanga zulu+ sambu mvula kunoka ve+ na bilumbu yina bo ke bikula, mpi bo kele ti kiyeka ya kukitula masa menga+ mpi ya kusala nde bampasi ya mitindu yonso kubwa na ntoto konso ntangu ya bo me zola.7 Ntangu bo ta manisa kuta kimbangi na bo, mbisi ya mfinda yina ke tombuka katuka na dibulu ya nda ta nwanisa bo, ta nunga bo mpi ta fwa bo.+8 Mpi bamvumbi na bo ta vanda na bala-bala ya nene ya mbanza ya nene yina bo ke binga na mutindu ya kifwani Sodome mpi Ezipte, kisika bo fwaka mpi Mfumu na bo na zulu ya nti.9 Bantu, mabuta, bandinga, mpi makanda ta tala bamvumbi na bo bilumbu tatu na ndambu,+ mpi bo ta pesa ve nzila nde bo zika bamvumbi na bo.10 Bantu yina ke zingaka na ntoto ke mona kiese sambu na bo mpi ke yangalala, mpi bo ta pesana makabu, sambu bambikudi yai zole monisaka bantu yina ke zingaka na ntoto mpasi.11 Na nima ya bilumbu yina tatu ti ndambu, mpeve ya luzingu yina katukaka na Nzambi kotaka na kati na bo,+ ebuna bo telamaka, mpi boma mingi simbaka bantu yina monaka bo.12 Mpi bo waka ndinga mosi ya ngolo ke katuka na zulu mpi ke tubila bo nde: “Beno tombuka awa.” Ebuna bo tombukaka na zulu na dituti, mpi bambeni na bo monaka bo.*13 Na ngunga yina, ntoto nikanaka ngolo, mpi ndambu mosi na kati ya bandambu kumi ya mbanza bwaka; mpi kunikana yina ya ntoto fwaka bantu 7 000, ebuna bantu yina bikalaka waka boma mpi bo pesaka Nzambi ya zulu nkembo.14 Mawa ya zole+ me luta. Tala! Mawa ya tatu ke kwisa nswalu.15 Wanzio ya nsambwadi bulaka mpungi.+ Ebuna bandinga ya ngolo wakanaka na zulu, yo ke tuba nde: “Kimfumu ya nsi-ntoto me kuma Kimfumu ya Mfumu na beto+ mpi ya Kristu na yandi,+ mpi yandi ta yala bonso ntotila mvula na mvula.”+16 Mpi bankuluntu 24+ yina vandaka na bakiti na bo ya kimfumu na ntwala ya Nzambi bwaka baluse na ntoto, ebuna bo sambilaka Nzambi17 nde: “Beto ke pesa nge matondo, Yehowa* Nzambi, Nkwa-Ngolo Yonso, muntu yina kele+ mpi yina vandaka, sambu nge me baka ngolo na nge ya nene mpi nge me yantika kuyala bonso ntotila.+18 Kansi makanda waka makasi, mpi makasi na nge kwisaka, ebuna ntangu ya bo me tulaka kwisaka sambu na kusambisa bafwa, mpi kufuta+ bampika na nge bambikudi,+ ti basantu mpi bantu yina ke waka zina na nge boma, bantu ya kukonda mfunu ti bantu ya mfunu, mpi kubebisa bantu yina ke bebisaka ntoto.”*+19 Ebuna kisika ya santu ya tempelo ya Nzambi yina kele na zulu kangukaka, mpi sanduku ya kuwakana na yandi monanaka na kisika ya santu ya tempelo na yandi.+ Mpi nsemo ya nzasi monanaka, bandinga mpi makelele ya banzasi wakanaka, ntoto nikanaka, mpi mvula ya matadi nokaka.


text:
KAPU KIA 3
Adieyi i Kani dia Nzambi mu Kuma kia Wantu?
1. Adieyi i kani dia Nzambi mu kuma kia wantu?
EKANI dia Nzambi mu kuma kia wantu diasivi kikilu. Wasema yakala yo nkento antete, Adami yo Eva kimana bazingila muna mpatu ambote a Edene. Nzambi wakala ye kani vo bawuta wana, bakitula ntoto wawonso se paradiso yo lunga-lunga e bulu.—Etuku 1:28; 2:8, 9, 15; tala e Mvovo Misasilu 6.
2. (a) Aweyi tuzayidi wo vo Nzambi olungisa ekani diandi? (b) Nkia mpila wantu o Nzambi kazolele vo bazingila ova ntoto? Mvu nkwa bafwete vo zingila?
2 Nga okwikilanga vo tusinga zingila mu paradiso ova ntoto? Yave okutuvovesanga vo: “Mpovele, nlungisa dio mpe.” (Yesaya 46:9-11; 55:11) Elo, Nzambi olungisa ekani diandi, ke vena diambu ko dilenda kunkakidila mu lungisa dio. Yave ovovanga vo vena ye kuma kiamfila mu sema o ntoto. ‘Kasema wo nkatu ko.’ (Yesaya 45:18) Ozolele vo wantu bazingila ova ntoto wawonso. Nkia mpila wantu o Nzambi kazolele vo bazingila ova ntoto? Mvu nkwa bafwete vo zingila? Nkand’a Nzambi uvovanga vo: ‘Asongi [yovo awana besonganga lemvo] bevwa nza, bezingila vo yakwele mvu.’—Nkunga 37:29; Lusengomono 21:3, 4.
3. Wau vo wantu beyelanga yo fwa, nkia kiuvu olenda kiyuvula?
3 Kansi, o unu wantu beyelanga yo fwa. Muna fulu yayingi, wantu benwananga vita yo vondaziana. Dialudi vo, ediadi ke diau ko i kani dia Nzambi. Adieyi diabwa ye ekuma? Nkand’a Nzambi kaka ulenda dio sasila.
MBENI A NZAMBI
4, 5. (a) Nani wa sadila nioka mu mokena yo Eva muna mpatu a Edene? (b) Aweyi muntu ambote kalenda kitukila se mwivi?
4 Nkand’a Nzambi ukutuzayisanga vo Nzambi una ye mbeni ona oyikilwanga vo “Nkadi ampemba ye Satana.” Satana wasadila nioka mu mokena yo Eva muna mpatu a Edene. (Lusengomono 12:9; Etuku 3:1) Wasadila ndekwa mu kumfila kayindula vo nioka kikilu wavovanga.—Tala e Mvovo Misasilu 7.
5 Nga Nzambi wasema Satana wa Nkadi ampemba? Ve! Vava Nzambi kakubika ntoto mu kuma kia Adami yo Eva, mbasi mosi wakala kuna zulu wakolama yo kituka se Nkadi ampemba. (Yobi 38:4, 7) Aweyi diavangamena ediadi? Aweyi muntu ambote kalenda kitukila se mwivi? Dialudi vo kewutukanga mwivi ko. Kansi, oyantikanga lokokela lekwa kiangani. Avo okwamanene yindula e lekwa kiokio, e loko diandi diwokelanga. I bosi, vava kebaka elau, oyiya kio. O muntu ndioyo yandi kibeni okuyikitula se mwivi.—Tanga Yakobo 1:13-15; tala e Mvovo Misasilu 8.
6. Aweyi mbasi mosi kakitukila se mbeni a Nzambi?
6 Ediadi i diau diabwila mbasi ndioyo. Vava Yave kasema Adami yo Eva wabavovesa vo bawuta wana yo ‘zadisa e nza.’ (Etuku 1:27, 28) O mbasi ndioyo nanga wayindula vo, ‘wantu awonso bafwana kunsambila vana fulu kia sambila Yave.’ Ekolo kakwamanana yindula e diambu diadi, e loko diandi dia yiya kina kia Yave, diawokela. O mbasi ndioyo wazola vo wantu bansambila. Muna kuma kiaki, wavuna Eva yo kumvukumuna. (Tanga Etuku 3:1-5.) Muna vanga ediadi, wakituka se Satana wa Nkadi ampemba i sia vo, mbeni a Nzambi.
7. (a) Ekuma Adami yo Eva bafwila? (b) Ekuma tununinanga yo fwa?
7 Adami yo Eva bakolamena Nzambi yo dia e bundu. (Etuku 2:17; 3:6) Basumukina Yave i bosi, bafwa nze una Yave kavova. (Etuku 3:17-19) O wan’a Adami yo Eva asumuki mpe bakala, ekiaki i kuma bafwila. (Tanga Roma 5:12.) Muna kutusadisa twabakula e kuma wana Adami yo Eva bakadila mpe asumuki, tubadika nona eki. Yindula e nkela ivangilwanga bilikisi. Avo nkela yatekama, e bilikisi mpe zawonso zatekama zikala. Vava Adami kakolamena Nzambi, wakituka nsumuki. Wau vo tu wan’a Adami, yeto awonso tu asumuki yovo “twatekama.” Ekiaki i kuma tununinanga yo fwa.—Roma 3:23; tala e Mvovo Misasilu 9.
8, 9. (a) Adieyi kazola Satana vo Adami yo Eva bakwikila? (b) Ekuma Yave kalembi vondela akolami vana vau?
8 Satana wayantika kolamena Yave vava kavukumuna Adami yo Eva mu kolamena Nzambi. Wazola vo Adami yo Eva bakwikila vo Yave mvuni, nyadi ambi ona ketokanenanga wete diau ko. Satana edi kazola vova vo ke dina mfunu ko vo Nzambi kavovesanga wantu dina bafwete vanga, Adami yo Eva bafwana baka nzengo yau kibeni muna edi diambote y’edi diambi. Adieyi kadi vanga o Yave? Nzambi wafwana vonda akolami yo fokola ukolami. Kansi, ediadi nga diadi songa vo Satana mvuni? Ve.
9 Muna kuma kiaki, o Yave kavonda akolami awaya vana vau ko. Kansi, wavana ntangwa kimana wantu bakiyala. Ediadi diadi songa vo Satana mvuni. Yave ozeye edi diambote kwa wantu. Tuzaya mayingi mu kuma kia diambu diadi muna kapu kia 11. Kansi, adieyi obenze mu kuma kia nzengo zabaka Adami yo Eva? Nga diansongi kwa yau mu kwikila muna Satana yo kolamena Nzambi? Lekwa yawonso bakala yau Adami yo Eva, Yave wabavana yo. Wabavana moyo walunga, fulu kiambote mu zingila ye salu kina bayangalelanga. Kansi, Satana kasidi vanga diambu diambote ko kwa yau. Kele vo wakala vana, adieyi wadi vanga?
10. Nkia nzengo zamfunu tufwete baka?
10 O unu, konso muntu mu yeto kafwete baka mpe e nzengo zau zimosi, e nzengo tubaka zifila zingu kieto. Tulenda baka e nzengo za lemvokela Yave se Nyadi eto yo songa vo Satana mvuni yovo sola Satana se nyadi eto. (Nkunga 73:28; tanga Ngana 27:11.) Akete kaka belemvokelanga Nzambi omu nza yayi. Kieleka, Nzambi ke yandi ko i nyadi a nza. Kansi avo ke Nzambi ko, nani i nyadi a nza?
NANI OYALANGA E NZA?
11, 12. (a) Adieyi tulongokele muna lukau kavana Satana kwa Yesu? (b) Nkia sono yisonganga vo Satana i nyadi a nza yayi?
11 Yesu wazaya o nyadi a nza. Lumbu kimosi, Satana wansonga “yintinu yawonso ya nza, ye nkembo au.” I bosi, wasia Yesu o nsilu vo: “Yawonso eyayi ikuvana yo, avo ofukamene yo kunkunda.” (Matai 4:8, 9; Luka 4:5, 6) Ukiyuvula: ‘Kele vo Satana kakadi mfumu a yintinu yayi ko, nga wadi yo kayila Yesu?’ Ve. Tuyalu twawonso twa nza, twa Satana.
12 Nanga olenda kiyuvula: ‘Aweyi Satana kalenda kadila nyadi a nza? Nga ke Yave wa Nzambi ko a Mpungu ngolo wasema e nza?’ (Lusengomono 4:11) Elo, yandi wasema e nza, kansi Yesu wa yikila Satana vo “nyadi a nza yayi.” (Yoane 12:31; 14:30; 16:11) Paulu wa ntumwa wayikila Satana wa Nkadi ampemba vo “nzambi a tandu kiaki.” (2 Korinto 4:3, 4) Yoane wa ntumwa wasoneka mpe vo “e nza yawonso muna wisa kia ndiona wambi ina.”—1 Yoane 5:19.
AWEYI E NZA YA SATANA IFWASILWA?
13. Ekuma tuvwididi e nz’ampa o mfunu?
13 Konso lumbu, e nza ikitukanga se fulu kia vonza. Tumonanga vita, kondwa kwa unsongi, umpuki yo umpumbulu mu nza yawonso. Kana nkutu nkia ngolo balenda vanga, o wantu ke balendi fokola mambu mama mawonso ko. Kansi, ke kolo ko Nzambi ofwasa e nza yayi yambi muna vita ya Armangedo yo twasa e nz’ampa ya unsongi.—Lusengomono 16:14-16; tala e Mvovo Misasilu 10.
14. Nani kasola Nzambi mu yala se Ntinu muna Kintinu kiandi? Nkand’a Nzambi adieyi wasakula mu kuma kia Yesu?
14 Yave wasola Yesu Kristu mu yala se Ntinu muna Kintinu yovo luyalu lwandi lwa zulu. Se vioka mvu miayingi, Nkand’a Nzambi wasakula vo Yesu oyala se “Nkuluntu a Luvuvamu,” o luyalu luandi ke lukala nsuka ko. (Yesaya 9:6, 7) Yesu walonga alongoki andi basambanga mu kuma kia luyalu lwalu vava kavova vo: “E kintinu kiaku kiza. O luzolo luaku luavangama ova ntoto nze koko zulu.” (Matai 6:10) Muna kapu kia 8 tulongoka una Kintinu kia Nzambi kivingila vana fulu kia ayadi a nza yayi. (Tanga Daniele 2:44.) I bosi Kintinu kia Nzambi kikitula ntoto wau se paradiso.—Tala e Mvovo Misasilu 11.
E NZ’AMPA IFINAMENE!
15. Nki i “nz’ampa”?
15 Nkand’a Nzambi usianga o nsilu vo: “Tuvingilanga e zulu diampa ye nz’ampa i mûna mukala unsongi.” (2 Petelo 3:13; Yesaya 65:17) Ezak’e ntangwa vava Nkand’a Nzambi uvovelanga e “nza,” wantu bezingilanga ova ntoto uyikanga. (Etuku 11:1) Ozevo, e “nz’ampa” yansongi, i kintwadi kia wantu awonso belemvokelanga Nzambi ana besambulwanga kwa yandi.
16. Nkia lukau lwantalu kevan’o Nzambi kw’awana bezingila muna nz’ampa? Adieyi tufwete vanga muna lo vwa?
16 Yesu wasia nsilu vo awana bezingila muna nz’ampa a Nzambi betambula lukau lwa “moyo a mvu ya mvu.” (Maku 10:30) Adieyi tufwete vanga muna tambula lukau lwalu? Vanga luzolo lwa tanga Yoane 3:16; ye 17:3 muna solola e mvutu. Owau, yambula twatala dina Nkand’a Nzambi uvovanga mu kuma kia una ukala e zingu muna Paradiso ova ntoto.
17, 18. Aweyi tuzayidi wo vo vekala yo luvuvamu mu nza yawonso?
17 Umpumbulu, vita, ye nsoki ke ukala diaka ko. Ke vesala kana kimpumbulu kimosi ko ova ntoto. (Nkunga 37:10, 11) Nzambi ‘ofokola vita mu nza yawonso.’ (Nkunga 46:9; Yesaya 2:4) E nza izala yo wantu bezolanga Nzambi yo kunlemvokela. Vekala yo luvuvamu yakwele mvu.—Nkunga 72:7.
18 Nkangu a Yave mu luvuvamu bezingila. Kuna nz’ankulu, vava Aneyisaele balemvokelanga Nzambi, mu luvuvamu bakalanga kadi wabataninanga. (Fuka 25:18, 19) Muna Paradiso ke tumona wonga wa konso lekwa ko ngatu wantu. Lumbu yawonso tukala mu luvuvamu!—Tanga Yesaya 32:18; Mika 4:4.
19. Aweyi tuzayidi wovo ulolo wa madia ukala muna nz’ampa ya Nzambi?
19 Vekala ye ulolo wa madia. “O ulolo wa masa ukala muna nsi, yakuna ntandu a miongo, e mbongo andi ivwembeta.” (Nkunga 72:16) O Yave “wa Nzambi eto okutusambula,” ‘o ntoto uyima mbongo andi.’—Nkunga 67:6.
20. Aweyi tuzayidi wo vo e nza yawonso ikituka se paradiso?
20 E nza yawonso yikituka se paradiso. O wantu betunga nzo yo kuna mvuma zambote muna yanzala. (Tanga Yesaya 65:21-24; Lusengomono 11:18.) E nza yawonso yikituka se fulu kiambote nze una wakala e mpatu a Edene. Lumbu yawonso Yave okutuvana ina tuvwidi o mfunu. Mu kuma kiandi, Nkand’a Nzambi uvovanga vo ‘oziula koko kwandi yo lungisa zolela ya mioyo miawonso.’—Nkunga 145:16.
21. Aweyi tuzayidi wo vo vekala yo luvuvamu vana vena wantu ye bulu?
21 Vekala ye luvuvamu vana vena wantu ye bulu. E bulu ke ivumisa diaka wantu ko. E yingiana-ngiana ke bemona wonga ko wa kala vana vena e bulu ina vo yansisi o unu.—Tanga Yesaya 11:6-9; 65:25.
22. Adieyi Yesu kevanga mu kuma kia mbevo?
22 Ke vekala diaka muntu ko oyela. Vava kakala ova ntoto, Yesu wawuka wantu ayingi. (Matai 9:35; Maku 1:40-42; Yoane 5:5-9) Kansi nze Ntinu a Kintinu kia Nzambi, Yesu owuka wantu awonso. Ke vekala muntu ko ovova vo “yela nyela.”—Yesaya 33:24; 35:5, 6.
23. Adieyi kevanga Nzambi mu kuma kia awana bafwa?
23 Azolw’eto bafwa befuluka. Nzambi osianga o nsilu vo ofula ulolo wa wantu ana bafwa. “Vekala yo lufuluku lwa ansongi ye awana balembi songa.”—Tanga Yoane 5:28, 29; Mavangu 24:15.
24. Adieyi oyindulanga mu kuma kia zingila muna Paradiso?
24 Yeto awonso vena ye diambu tufwete sola. Tulenda sola longoka oma ma Yave yo kunsadila yovo vanga mana yeto kibeni tuzolanga. Avo tusolele sadila Yave, tukala ye vuvu kiasikila kia kusentu. Vava muntu mosi kalomba kwa Yesu vo kanyindula kuna nim’a lufwa lwandi, Yesu wansia o nsilu vo: “Okala yame muna Paradiso.” (Luka 23:43) Yambula twalongoka mayingi mu kuma kia Yesu Kristu ye una kelungisila nsilu mia Nzambi.


text:
Kizolele Diaka Tanga Sikola Ko?
Tala mana ofwete vanga
Kala yo luzolo lwa longoka. Kuvilakani ko ekuma okuendelanga ku sikola. Dilenda kala vo mambu mayingi una longoka ku sikola ke mena kwandi mfunu ko kwa ngeye. Kansi zaya wo vo, o longoka mambu ma mpila mu mpila dilenda kusadisa mu zaya mambu mayingi muna zingu. Dilenda kusadisa mu “
kituka mawonso kwa wantu a mpila zawonso,” okala wafwana mu mokena yo wantu a mpila mu mpila. (1 Korinto 9:22) Ediadi dilenda mpe kusadisa wayindulanga mu nzaki yo kutwasila nluta kuna sentu.
Kala yo nyindu asikila mu kuma kia nlongi aku. Avo kuzolanga nlongi aku ko, landa o malongi mandi. Kuvilakani ko vo nlongi aku nkumbi miayingi kalongele kala longi diadi. Dianu vo, dilenda kala diampasi kwa yandi mu kala ye kiese kina kakala kiau mu mvu miavioka.
Longi: Sonekanga mambu kelonganga, unyuvula yuvu yo yangalela malongi mandi. Avo avangidi wo, yeno awonso muna kalasi kieno mu kala ye kiese.
Toma zaya tezo kiaku. O tanga sikola dilenda kusadisa mu zaya e tezo kia ngangu zaku zawonso. Paulu wa ntumwa wasonekena Timoteo vo: “
Sadila o lukau lwa Nzambi kuna vema.” (2 Timoteo 1:6) Dialudi vo, Timoteo lukau lwa mwand’avelela kavewa. Kansi diavavanga kasadila “lukau” kavewa kwa Nzambi kimana lwa lembi kuyifwila kwandi. Avo ngangu una kuna sikola ke disongele ko vo Nzambi wavene e ngangu zazi mu mpila sivi. Kansi zaya dio vo ongeye una ye ngangu zina wantu akaka ke bena zau ko. Tanga sikola dilenda kusadisa mu vuatumuna e ngangu zaku.


text:
LONGI DIA 14
Nkia Sikola Zakubikwa mu Kuma kia Aviti a Nzila?
E sikola za kimfumu i diambu diamfunu kuna kwa Mbangi za Yave. Vena ye sikola zakubikwa mu kuma ki’awana besamunanga nsangu za Kintinu ntangwa ke ntangwa muna kubasadisa ‘balungisa uselo wau’ una ufwene.—2 Timoteo 4:5.
Sikola ya Salu kia Kimviti a Nzila. Vava o mviti a nzila kelungisanga mvu umosi muna salu kia ntangwa ke ntangwa, obokelwanga mu kota muna sikola ya lumbu sambanu. Sikola yayi ilenda vangamena muna Seka dia Kintinu. E kani dia sikola yayi i sadisa aviti a nzila bafinama Yave, bazaya una balenda sila umbangi una ufwene yo kubasadisa mu kwamanana muna salu kiau.
Sikola ya Ateleki a Kintinu. E sikola yayi ya ngonde zole, yakubikwa muna sadisa aviti a nzila azikuka ana bena yo luzolo lwa kwenda sadila kuna kuvuilu ateleki ayingi o mfunu. Ampangi awaya bevovanga vo, “Mono oyu; untuma!” Muna mpila yayi, belandanga e mbandu a Yesu Kristu una vo i Nteleki osundidi ateleki awonso basadila va ntoto. (Yesaya 6:8; Yoane 7:29) Okwenda zingila ku zunga kiankaka divavanga vo muntu kayukulukila e mpila zingu kia zunga kiakina. E fu, nsungi ye madia malenda kala maswaswana ye ma zunga kiandi. Dilenda mpe vava vo muntu kalongoka ndinga yankaka. E sikola yayi isadisanga mpangi bena ye mvu 23 yaku 65 ana bena vo mpumpa ye ana basompa mu longoka mana bevuanga mfunu muna salu kiau yo vua ndekwa zilenda kubafila mu toma sadilwa kwa Yave ye nkubik’andi.
Escola Bíblica de Gileade da Torre de Vigia. Muna kiyibere, o mvovo “Gileade” (Ngiladi) una ye nsasa vo “Umbangi Wayingi.” Tuka kiayantikila sikola ya Ngiladi muna mvu wa 1943, vioka 8.000 ma alongoki a sikola yayi bafilwa ku nsi zankaka nze misionario muna sila umbangi “yakuna nsuk’a nza,” ediadi nluta miayingi ditwasanga. (Mavangu 13:47) Vava mpangi bakota sikola yayi balwaka kuna nsi ya Peru, ke kwakala kana nkutakani imosi ko. Owau kuna ye vioka 1.000 dia nkutakani kuna nsi yayi. Vava misionario bayantika salu kiau kuna nsi ya Japão, tezo kia kumi dia Ateleki kaka bakala muna nsi yayi. Owau kuna ye vioka 200.000 ma ateleki. Muna ngonde tanu bevanganga muna sikola ya Ngiladi, ampangi belongokanga Nkand’a Nzambi una ufwene. Aviti a nzila especiale, misionario, esi betele ye akengi a zunga, bebokelwanga muna kota sikola yayi muna toma sikidisa ye siamisa salu mu nza yawonso.
Adieyi i kani dia Sikola ya Aviti a Nzila?
Nani olenda kota Sikola ya Ateleki a Kintinu?


text:
NKAND’A NZAMBI ZINGU KIA WANTU USOBANGA
Nkwa Makasi ye Kimpumbulu
MVU KAWUTUKA: 1974
NSI: MÉXICO
DIAMBU: KIMPUMBULU YE NWANI
ZINGU KIAME:
Ku nsi a Ciudad yawutukila, muna zunga kiambote kia mbanz’a Tamaulipas, kuna México. O wantu a mbanza yayi akwa ngemba ye bezolanga kayila akwau. Kansi dia nkenda mu vova vo mu kuma kia umpumbulu, e mbanza yayi yakituka se mbanz’a vonza.
Wana yá twawutuka, mono i mwana wanzole. Muna lusadisu lwa mase mame yavubwa muna Dibundu dia Katolika. Kuna kwalanda, yakota mu buka kia ayimbidi. Yakala yo luzolo lwa sambila Nzambi, kadi wonga yamonanga wa fundiswa kwa Nzambi yo yokwa kuna bilungi.
Vava yakala ye mvu tanu, se dieto watubembola. Ediadi diantwasila ntatu zayingi yo lukendalalu lwa ntima. Oyeto twatoma kunzolanga, kansi ketwabakula ko ekuma katubembolwela. O ngudi eto wasalanga kwayingi muna kutudikila.
Muna kuma kiaki, kiatanga sikola ko, yavanga kikundi ye aleke bansunda kimbuta. Bandonga o finga, nua mfomo, yiya yo nwana. Wau vo kiazolanga sakanenwa ko, yalongoka box, luta, judo yo sika nkele. Yakituka se kimpumbulu muna kileke. Mu nkele yatoma nuaninanga, nkumbu miayingi yanongwanga yo vaika menga mayingi. Fioti fiasala nga yafwila muna nzila. O ngudi ame nkenda zayingi kamonanga vava kangwananga muna nzila yazala ye menga yo kundata ku lupitalu.
Vava yakala ye mvu 16, nkundi ame mosi nkumbu andi Jorge, watukingula kuna nzo eto. Watuvovesa vo, oyandi Mbangi a Yave nsangu za mfunu kazola kutuzayisa. Wayantika kutuzayisa mana kakwikilanga muna sadila o Nkand’a Nzambi. I lumbu kiantete yawá e nsangu zazina. Yasivika vava yalongoka e nkumbu a Nzambi ye makani mandi. Jorge watulomba vo twalongoka o Nkand’a Nzambi yo yandi. Twatambulwila.
UNA NKAND’A NZAMBI WASOBELA ZINGU KIAME:
Yavevoka vava yalongoka e ludi mu kuma kia bilungi bia tiya, yabakula vo, longi diadi ke dina mu Nkand’a Nzambi ko. (Nkunga 146:4; Kimpovi 9:5) Vava yalongoka dio, kiamonanga diaka unkuta wa Nzambi ko. Yayantika mwena Nzambi nga Se dianzodi ona ozolele wete dia wan’andi.
Ekolo yanungunukanga muna longi diame dia Nkand’a Nzambi, yamona o mfunu wa soba e kiwuntu kiame. Diavava vo yakituka nlembami yo yambula umpumbulu. O luludiku luna muna 1 Korinto 15:33 lwatoma kunsadisa. Sono kiaki kivovanga vo, e yikundi yambi “fu yambote ifwasanga.” Yabakula vo muna soba e fu yame, mfwete vonda kikundi yo wantu bamvukumunanga. Yavanga yikundi yampa ye mpangi muna nkutakani ya Kikristu. Ana besadilanga e nkanikinu mia Nkand’a Nzambi muna singika ntatani zau.
E sono kiankaka kiansadisa i Roma 12:17-19. E sono kiaki kivovanga vo: “Ke nuvutula muntu mbi muna mbi ko. . . . Avo dilendakana, kuna dieno sambu, nukadila kuna luvuvamu yo wantu awonso. Ke nulandi kunda ko, . . . Kadi diasonama vo: “‘Diame dia landa e kunda; mono kwame nsenda,” u kavovele o Yave.’” Yakwikila vo, Yave ofokola o umpumbulu muna ntangw’andi kasikidisa. Malembe-malembe yayambula umpumbulu muna zingu kiame.
Yamu wau kivilakananga ko diambu dimosi diambwila muna nkokela vava yavutukanga kuna nzo. Buka kia matoko ma yimpumbulu bena vo mbeni a buka kina yakala, bayantika kungwanda, o mfidi a buka wankazila, oku vo, “Uyitanina.” Vana vau yavanga e sambu kiankufi, yalomba kwa Yave vo kansadisa yazizidila o luvezo lwaluna. Kana una vo yafwana kuyitanina, yavua o nkuma wa lembi vutula mbi muna mbi, yayenda kwame. Muna lumbu kialanda, yawanana yo mfidi a buka kia yimpumbulu. Yamfungila kikilu makasi, kansi yasamba kwa Yave kansadisa yavuvama. Yatoma sivika, kadi o mfidi wampovesa vo: “Undoloka mu mana yavangidi o zono muna fuku. Omono mpe, nzolele kala nga ngeye. Nzolele longoka o Nkand’a Nzambi. Ekwe e kiese yamona wau yalembi vutula mbi mu mbi! Mu kuma kia dina yavanga, twayantika longoka o Nkand’a Nzambi kumosi.
Yamuna kolo kiakina, ayingi muna yitu ame ke balongokanga diaka Nkand’a Nzambi ko. Kansi, omono yabaka e nzengo za kwamanana longoka, kiayambula ko vo muntu yovo diambu diamvutukisa manima. Yazaya wo vo, okwenda mu tukutakanu twawonso kumosi yo nkangu a Nzambi, diafwana kunsadisa mu wuka o ntima ame wabudika yo vua e kanda dina yavavanga. Yakwamanana nungunuka, muna mvu wa 1991 yavubwa yo kituka Mbangi a Yave.
MPILA YABAKILA E NLUTA:
Nkwa makasi yakala ye kimpumbulu. Kansi, e Diambu dia Nzambi diasoba e zingu kiame. Owau, izayisanga e nsangu za Nkand’a Nzambi kuna luvuvamu kwa konso muntu ozolele zo wá. Ngina ye lau dia sadila Yave mu salu kia ntangwa ke ntangwa se vioka 23 ma mvu.
Yasadila mpe kuna vula dia Mbangi za Yave kuna México. I kûna yazayanena yo Claudia wa nkwa zabu-zabu, twakazala muna mvu wa 1999. Ivutulanga matondo kwa Yave wau kansambula muna kumpana nkento akwikizi.
Mono yo nkaz’ame twasadila kuna Mexico muna nkutakani a ndinga a nsisu, twasadisanga mababa bazaya Yave. Kuna kwalanda, twafilwa kuna nsi a Belize muna longa wantu o Nkand’a Nzambi. Kana una vo, twavevola e zingu kieto kwaku Belize, tuvuidi yawonso ikututwasilanga e kiese muna zingu. Ke vena lekwa ko tulenda sobanesa ye salu kiaki.
Kuna kwalanda, ngudi ame wafokola e longi diandi dia Nkand’a Nzambi ye wavubwa. O mpangi ame yo nkaz’andi kumosi yo wana au bakituka mpe Mbangi za Yave. Ayingi muna akundi ame yazayisa e nsangu za Kintinu, Yave mpe besambilanga.
Diankeda vo, akaka muna yitu yame bafwa, kadi kebazola soba mavangu mau mambi ko. Kele vo yakwamanana kimpumbulu, nga yafwanga kolo nze yau. Ivutulanga matondo kwa Yave wau kansadisa yamfinama kumosi ye asambidi andi ana bandonga kuna zola yo luzindalalu lwawonso o mfunu wasadila e nkanikinu mia Nkad’a Nzambi muna zingu kiame.


text:
NTU A DIAMBU WA FUKWA | AWEYI TULENDA SUNDILA O NTELAMW’A MOYO?
Ntelamw’a Moyo mu Kuma kia Esi Nzo
Janet wavova vo: “Ke vavioka kolo kiayingi ko vava se diame kafwa, nkaz’ame wanzayisa vo nkento akaka kakala yandi. Lembi kunkanina, wakutika e mvuatu miandi yo kunsisa yo wana wole.” Janet wabaka e salu, kansi e nzimbu kafutwanga ke zafwananga ko muna lunga-lunga e nzo. Mpasi zayingi kanuana zau, ke za nzimbu kaka ko. Wakudikila mpe vo: “Yatokananga kwayingi kadi e mbebe yawonso ya nzo mu ntu ame yasala. Yakitumbanga wau vo kialendanga vana wan’ame ko yawonso bavuanga o mfunu nze una mase mankaka bavanganga. Yamu wau ikukiyuvulanga kana adieyi bevovanga wantu mu kuma kiame yo wan’ame. Nga bekukiyuvulanga kana vo yavanga mawonso kimana longo lwame lwa lembi fwa?”
E sambu kiasadisa Janet mu kala yo nyindu asikila yo tatidila e ngwizani andi yo Nzambi. “Mu fuku itoma monanga kinsona, ngindu zame kwandá kikilu zikwendanga. O samba yo tanga Nkand’a Nzambi dikunsadisanga mu baka o tulu. E sono kia Filipi 4:6, 7 i kiau itoma yangalelanga, kivovanga vo: ‘Ke nutelamenwa uma moyo ko; kansi muna mambu mawonso, muna sambu yo ludodokelo yo matondo, e ndomba zeno, mbula zazayiswa kwa Nzambi. O luvuvamu lua Nzambi, luna luviokele nyindu wawonso, luyingila ntima mieno, yo makani meno.’ Lumbu yayingi yasambanga fuku amvimba, ediadi diansadisa mu vua luvuvamu lwa Yave.”
E mvovo mia Yesu muna Longi diandi vana Mongo mu kuma kia samba milenda mpe sadilwa muna diambu ditadidi tokana. Wavova vo: “O S’eno ozeye eki nukondelo, una ke nwanlombele ko.” (Matai 6:8) Tufwete sambanga kwa Nzambi. O samba i mpila yantete tulenda ‘finamena Nzambi.’ Nkia nluta dilenda twasa? “Oyandi mpe okunufinama.”—Yakobo 4:8.
O samba nluta miayingi kukututwasilanga, ke vuvika kaka ngindu ko vava tusonganga ntokani zeto. Yave ona “owanga sambu,” ovanganga mpe diambu muna wete di’awonso bekuntombanga kuna lukwikilu. (Nkunga 65:2) E kiaki i kuma Yesu kavovesela alongoki andi vo ‘basambanga lembi yoya.’ (Luka 18:1) Tufwete lombanga luludiku yo lusadisu kwa Nzambi, yo kala ye vuvu vo osenda lukwikilu lweto. Ke tufwete katikisanga ko vo Yave una yo luzolo yo nkuma wa kutusadisa. Avo ‘tukwaminin’o samba’ mu mpila yayi tusonga vo lukwikilu lwasikila tuna lwau.—1 Tesalonika 5:17.
O KALA YO LUKWIKILU AWEYI DISONGELE?
Nki kikilu i lukwikilu? O kala yo lukwikilu divavanga vo ‘twatoma zaya’ Nzambi nze muntu kieleka. (Yoane 17:3) Muna toma zaya Nzambi tufwete longokanga ngindu zandi muna Bibila. Ediadi dikutusadisa mu zaya vo Yave utuzeye ye una yo luzolo lwa kutusadisa. Mayingi mevavuanga mu kala yo lukwikilu lwasikila, ke vua kaka zayi wa Nzambi ko. Divavanga mpe vo twakala ye kikundi kiambote yo Nzambi. Nze una divangamanga kwa yeto wantu, e kikundi yo Nzambi ke kivangamenanga vana vau ko. O lukwikilu lweto lukwamanana ‘wokela’ avo tulongokele mayingi mu kuma kia Nzambi, ‘vanga mana mekunyangidikanga’ yo yindula una kekutusadisilanga. (2 Korinto 10:15; Yoane 8:29) I diau diasadisa Janet mu sunda e ntokani zandi.
Janet wavova vo: “E diambu diasunda kunsadisa mu kala yo lukwikilu lwasikila i mona lusadisu lwa Yave muna mawonso yavanganga. E maka mambu ke twazayanga ko una twadi mo sundila. Kansi muna kwamanana samba, Yave watusadisa muna sunda mo. Vava ikuntondanga, isungamenanga mawonso kavanga muna wete diame. Yave okunsadisanga muna ntangwa ifwene. Wampana akundi akieleka, akala ye akento bena vo Akristu a kwikizi. Bekalanga bakubama muna kunsadisa, besonganga mpe mbandu ambote kwa wan’ame.” *
“Owau, ntoma bakulanga e kuma o Yave kavovela muna sono kia Malaki 2:16 vo: ‘Sindika nkento (yovo vonda o longo) i nsaulanga.’ O vonda longo mpasi zayingi ditwasanga musungula kwa nkazi okondel’e kuma. Mvu miayingi miviokele kala tuka yakala diame kangiambulwila, kansi yamu wau yakinu mona kinsona. Vava imonanga kinsona, ivavanga vanga konso diambu mu sadisa akaka. Ediadi ditoma kunsadisanga mpe.” Muna lembi tokana kwayingi, Janet osadilanga nkanikinu wa Nkand’a Nzambi walembi kuyivaula ye akaka. *—Ngana 18:1.
Nzambi ‘Se dia wan’ansona ye nzengi a nkanu w’akento afwilwa akala.’—Nkunga 68:5
Janet wavova vo: “O zaya vo Nzambi ‘Se dia wan’ansona ye nzengi a nkanu w’akento afwilwa akala,’ ditoma kumfiaulwisanga. Kesinga kungiambula ko nze una nkaz’ame kavanga.” (Nkunga 68:5) Janet ozeye wo vo Nzambi ke kututontanga muna “bi ko.” Nzambi ovananga ngangu ‘kw’awonso’ kuna mvevo yo “ulolo wa nkuma” kimana twalenda zizidila e ntokani zeto.—Yakobo 1:5, 13; 2 Korinto 4:7.
Adieyi tulenda vanga avo tutokananga kwayingi mu kuma kia zingu kieto kina mu vonza?
^ tini. 10 Muna zaya diaka una olenda sundila e ntokani, tala o ntu a diambu: “Como recuperar o controle de sua vida,” muna Despertai! dia Yuli, 2015. Dina mpe muna www.jw.org/pt.


text:
Malongi 10
Bwidi ngyewu lenda zabila kinganga ki kyedik’e?
1. Vadi kinganga ki mweka to ki bu kyedik’e?
Yesu wu longisa mi milongisi myandi dibundu di mosi kaka di kyedika. Dyawu, didi banga ǹzila yi luzingu. Yesu wu tuba “bafiuma bena basolulanga yo.” (Matai 7:14) Nzambi wu ǹkikininanga to zi sambululu zi sungama mu Dyambu dyandi di kyedika. Babonso ba ḿbongiminanga Nzambi mu bu kyedika badi ba bundana mu kiminu ki mweka.
2. Mbi Yesu ka tuba mu matedi baklisto ba luvunu’e?
Yesu wu lwengisa ti baklisto ba luvunu bala vukumuna baklisto ba kyedika. Kibila va mbata, bawu ba monikinanga banga baklisto ba kyedika ba Nzambi. Binganga beni bankikininanga ti bawu baklisto ba kyedika. Angi tu lenda zaba ti bawu basiko baklisto ba kyedika. Mu mbi’e? Kibila sambululu yi kyedika yintwalanga ba klisto ba mbote ba monisanga ǹzingulu ove zinkalulu zimbote, zi ǹzolanga bantu.
3. Bwidi wu lenda zabila baklisto ba kyedik’e?
Tala zi mpila zi tanu zi fweti zabila:
Baklisto ba kyedika, bankinzikanga kibibila kibila kyawu dyambu di Nzambi. Bawu ba ḿvanganga mangolu mu kuzingila mu minswá mi Nzambi. Dyawu dibundu di bu kyedika diswasana didi ayi dibundu di luvunu didi mayindu ma bantu. (Matai 15:7-9) Mimbongimini mi kyedika, ba longanga ko manka yeka sadila manka.
—Tanga Yoane 17:17; 2 Timoteo 3:16, 17.
Minlandikini mi Yesu mi kyedika ba ǹzitusanga dizina di Nzambi, Yave. Yesu wu zitusa dizina di Nzambi bo ka zabikisa dyawu kwidi bantu. Wu sadisa bantu mu kuzaba Nzambi ayi wu ba sudikila bwidi bu kunsambidilanga mu dyambu dizina di Nzambi diba dinlongo. (Matai 6:9) Va wu kala,dibundu mbi di ǹsamunanga dizina di Nzambi’e?
—Tanga Yoane 17:26; Loma 10:13, 14.
Baklisto bakyedika bansamunanga kintinu ki Nzambi. Yave wu fidisa mwan’andi Yesu kasamuna ǹsamu wu mbote wu tedi kintinu ki Nzambi. Kintinu ki Nzambi kyawu bantu bansilanga dyana. Yesu wu longa mu matedi kintinu ki Nzambi ti ka fwa. (Luka 4:43; 8:1; 23:42, 43) Nandi wu tuba ti ba klisto bakyedika bela samuna kintinu ki Nzambi. Ngye ku mona muntu ku ǹzo’aku wunkwiza kulonga mu matedi kintinu ki Nzambi, mu mpil’aku, dibundu mbi kadi’e?
—Tanga Matai 24:14.
Baklisto ba kyedika ba kotanga ko mu mambu ma ǹza. Ngye wu lenda ba zabila kibila bawu ba landakananga ko ove ba kotanga ko mu zi ntumunu zi luvunu zi mintinu mi ǹza ayi mu lulendu lu makanda ma ǹkaka. (Yoane 17:16; 18:36) Mvawu ba landakananga ko zindyatulu zi bantu ba ǹza voti mavanga mawu mambi, malenda ku tu tula kimtatu na Yave.
—Tanga Yakobi 4:4.
Baklisto ba kyedika ba zabakana mu luzolo luawu kwidi ba ǹkaka. Bawu ba longuka mu dyambu di Nzambi kukinzika wosokwa muntu. Mabundu ma luvunu bambwelanga myoko mu kutwadisa mimvita mu bantu, angi baklisto ba kyedika ba ma vanganga ko. (Mika 4:1-3) Bamonisanga diswasana mu mpila ba kivenanga mu kusadisa ayi kukindisa banka ove bu bankabilanga bima byawu mu ba nkembo.
—Tanga Yoane 13:34, 35; 1 Yoane 4:20.
4. Wu lenda bakula dibundu di kyedik’e?
Dibundu mbi di ǹlandakananga matanga ma kibibila, di ǹkinzikanga dizina di Nzambi ayi di ǹsamunanga ti dyana di bantu di fweti ba mu kintinu ki Nzambi’e? Dingumba mbi di nkambu bwelanga myoko mu mimvit’e? Mu mpil’aku ba nani’e?


text:
Keti Nge Tazola Kuzaba Kyeleka?
Kyeleka ya metala inki? Kyeleka ya metala mwa bangyufula ya kuluta mfunu yina bantu kekudiyulaka. Ziku nge mekudiyulaka bangyufula yai:
- Keti Nzambi kekudibanzaka mpenza sambu na beto?
- Keti kilumbu kele bitumba ti bampasi tasuka?
- Inki kekuminaka beto kana beto mefwa?
- Keti kivuvu kele sambu na bafwa?
- Inki mutindu mu lenda samba Nzambi mpi yandi kuwidikila munu?
- Inki mutindu mu lenda zwa kyese ya kyeleka na luzingu?
Wapi nge lenda baka bamvutu na bangyufula yai? Kana nge yula bantu, nge tabaka bamvutu ya kuswaswana. Bantwadisi ya mabundu lenda pesa nge bamvutu yina kewakanaka ve. Kana nge kwenda na babiblioteke to na bisika ya bo ketekaka mikanda, nge lenda mona mikanda mingi yina bantu ketubaka nde yo kepesaka bamvutu. Kansi, mbala mingi yo kewakanaka ve. Yankaka kemonanaka mfunu na ntangu yina, kansi ntama mingi ve yo kemanaka ngala mpi bo kesobaka mambu na yo to keyingisaka yo.
Kansi, kele ti mukanda mosi yina kele ti bamvutu ya kutudila ntima. Yo kele mukanda mosi ya ketubaka ve luvunu. Yezu Kristu kutubilaka Nzambi na kisambu nde: “Ndinga na nge kele kyeleka.” (Yoane 17:17, NW) Bubu yai beto kezaba nde Ndinga yango kele Biblia ya Santu. Na balutiti ya kelanda, nge tamona bamvutu ya pwelele mpi ya kyeleka ya bangyufula yina kele awa na zulu.
Keti Nzambi Kekudibanzaka Mpenza Sambu na Beto?
KIKUMA YA NGYUFULA YAI: Beto kezinga na nsi-ntoto ya mefuluka na nku mpi kukonda lunungu. Mabundu mingi kelongaka nde bampasi ya beto kemonaka kele luzolo ya Nzambi.
MAMBU BIBLIA KELONGAKA: Nzambi kele ve ata fyoti na kisina ya mambu ya mbi. Yobi 34:12 ketuba nde: “Nzambi…lenda sala mbi ata fioti ve! Yandi lenda zenga mambu na nku ve!” Nzambi kele ti lukanu ya zola sambu na bantu. Kikuma yo yina Yezu kulongaka beto na kusamba nde: “Tata na beto kele na zulu…Kimfumu na nge kwisa, luzolo na nge kusalama awa na ntoto bonso na zulu.” (Matayo 6:9, 10) Nzambi kekudibanzaka mingi sambu na beto na mpila nde yandi mepesaka kima ya ntalu mingi sambu na kulungisa lukanu na yandi.—Yoane 3:16.
Tala mpi Kuyantika 1:26-28; Yakobo 1: 13; mpi 1 Piere 5:6, 7.
Keti Kilumbu Kele Bitumba ti Bampasi Tasuka?
KIKUMA YA NGYUFULA YAI: Bitumba kefula na kufwa bantu mingi mpenza. Bampasi kekuminaka beto yonso.
MAMBU BIBLIA KELONGAKA: Nzambi kutubilaka ntangu mosi yina yandi tatula ngemba na ntoto ya mvimba. Na nsi ya Kimfumu na yandi, yina kele guvernema ya zulu, bantu “ta yilama mpi ve sambu na kunwana bitumba.” Kansi, “bambele na bo ya bitumba bo ta kumisa yo bansengo.” (Yezaya 2:4) Nzambi tasukisa bampasi mpi mambu yonso ya kukonda lunungu. Biblia kesila nde: “[Nzambi] ta kusula mansanga yonso na meso na bo. Lufwa ta vandaka diaka ve, bantu ta lwataka mpidi diaka ve, bo ta dilaka diaka ve, bo mpi ta waka diaka mpasi ve. Na ntangu yina mambu ya ntama [yika mpi bampasi ti mambu yonso ya kukonda lunungu ya bubu yai] ta vanda me vila.”—Kusonga 21:3, 4.
Tala mpi Nkunga 37:10, 11; 46:10; mpi Mishe 4:1-4.
Inki Kekuminaka Beto Kana Beto Mefwa?
KIKUMA YA NGYUFULA YAI: Mabundu mingi ya nsi-ntoto kelongaka nde kima mosi ya kevandaka na kati ya muntu kelandaka na kuzinga na nima ya lufwa. Bantu yankaka kekwikilaka nde bantu yina mefwaka lenda sadisa to kusala mbi na bantu ya kezinga, to nde Nzambi kepesaka bantu ya mbi ndola, yandi kezengilaka bo nkanu ya mpasi ya mvula na mvula na bilungi ya tiya.
MAMBU BIBLIA KELONGAKA: Ntangu muntu kefwaka, luzingu na yandi kesukaka. Longi 9:5 ketuba nde: “Bantu ya kufwa kuzaba kima ve.” Bafwa lenda zaba kima ve, lenda vanda na mawi ve, to lenda sala ata kima ve. Bo lenda sala mbi ve to kusadisa bantu ya kezinga.—Nkunga 146:3, 4.
Tala mpi Kuyantika 3:19; mpi Longi 9:6, 10.
Keti Kivuvu Kele Sambu na Bafwa?
KIKUMA YA NGYUFULA YAI: Beto kezolaka kuzinga, mpi kezolaka kusepela na luzingu ti bantu yina beto kezolaka. Yo mefwana mpenza nde beto vanda na mpusa ya ngolo ya kumona dyaka bantu ya beto kezolaka yina mefwaka.
MAMBU BIBLIA KELONGAKA: Bantu mingi yina mefwaka tafutumuka. Yezu kusilaka nde “bantu yonso yina me fwaka kele na maziamu, bo ta wa ndinga na yandi; ebuna bo ta basika na maziamu na bo.” (Yoane 5:28, 29) Na kuwakana ti lukanu ya kisina ya Nzambi, bantu yina tafutumuka tavanda ti dibaku ya kuzinga mvula na mvula na paladisu ya ntoto. (Luka 23:43) Na kati ya lusilu yai yina talungana na bilumbu kekwisa, beto lenda tanga mpi mavimpi ya kukuka ti luzingu ya mvula na mvula sambu na bantu ya bulemfu. Biblia ketuba nde: “Bantu ya mbote ta zinga na ngemba na ntoto yina ya Mfumu Nzambi tubaka na kupesa bo; yo ta vanda ya bo tii kuna.”—Nkunga 37:29.
Tala mpi Yobi 14:14, 15; Luka 7:11-17; mpi Bisalu 24:15.
Inki Mutindu Mu Lenda Samba Nzambi mpi Yandi Kuwidikila Munu?
KIKUMA YA NGYUFULA YAI: Bantu ya mabundu yonso kesambaka. Kansi, bantu mingi keyindulaka nde Nzambi kepesaka ve bamvutu na bisambu na bo.
MAMBU BIBLIA KELONGAKA: Yezu kulongaka beto na kuvutukila ve bangogo ya mutindu mosi na bisambu na beto. Yandi tubaka nde: “Kana beno ke samba, [beno tuba ve kima yo yina mosi mbala na mbala, NW].” (Matayo 6:7) Kana beto kezola nde Nzambi kuwidikila bisambu na beto, beto fwete samba na mutindu yina yandi kendimaka. Sambu na kusala yo, beto fwete longuka ntete luzolo ya Nzambi, mpi kusamba na kuwakana ti luzolo yango. 1 Yoane 5:14 ketendula nde: “Kana beto ke lomba konso kima bonso kele luzolo [ya Nzambi], beto zaba mbote nde yandi ke wila beto.”
Tala mpi Nkunga 65:3; Yoane 14:6, 14; mpi 1 Yoane 3:22.
Inki Mutindu Mu Lenda Zwa Kyese ya Kyeleka na Luzingu?
KIKUMA YA NGYUFULA YAI: Bantu mingi keyindulaka nde mbongo, lukumu, to kitoko tanatila bo kyese. Yo yina, bo kelandaka mambu yina, kansi bo kezwaka ve kyese yango.
MAMBU BIBLIA KELONGAKA: Yezu kumonisaka kima ya kenataka kyese ya kyeleka ntangu yandi tubaka nde: “Kyese na bantu yina kezabaka kinsukami na bo ya kimpeve.” (Matayo 5:3, NW) Beto lenda zwa kyese ya kyeleka kaka kana beto sala bitambi sambu na kulungisa mpusa na beto ya kuluta ngolo, disongidila, mpusa ya kuzaba Nzambi mpi lukanu na yandi sambu na beto. Kyeleka yina kele na Biblia. Kuzaba kyeleka yango lenda sadisa beto na kubakisa mambu yina kele mfunu mpenza, ti yina kele ve mfunu. Kana beto kebika nde kyeleka ya Biblia kutwadisa badesizio mpi bisalu na beto, luzingu na beto tavanda ti lukanu.—Luka 11:28.
Tala mpi Bingana 3:5, 6, 13-18; mpi 1 Timoteo 6:9, 10.
Beto metadila kaka na bunkufi bamvutu yina Biblia kepesa na bangyufula sambanu ya beto mekatuka kutubila. Keti nge kezola kuzaba mambu mingi kuluta yai? Kana nge kele na kati ya bantu yina “kezabaka kinsukami na bo ya kimpeve,” ntembe kele ve nde nge tazola. Mbala yankaka nge kekudiyula bangyufula yai yankaka: ‘Kana Nzambi kekudibanzaka sambu na beto, sambu na nki yandi mepesaka nzila nde mambi mpi bampasi mingi kuvanda na luzingu ya bantu? Inki mutindu mu lenda tomisa luzingu ya dibuta na munu?’ Biblia kepesaka bamvutu ya kesepedisaka na bangyufula yai mpi mingi yankaka.
Kansi, bantu mingi bubu yai kevandaka ti badute ya kusosa bamvutu na Biblia. Bo kemonaka bonso yo kele ti mambu mingi yina kevandaka bantangu yankaka mpasi na kubakisa. Keti nge tazola nde bo sadisa nge sambu na kubaka bamvutu na Biblia? Bambangi ya Yehowa kezabisa nge mambu zole yina lenda sadisa nge.
Ya ntete, mukanda Inki Biblia Kelongaka Mpenza? yina kusalamaka sambu na kusadisa bantu yina kele ti kisalu mingi, sambu na kutadila bamvutu ya pwelele yina Biblia kepesaka na bangyufula ya mfunu. Dyambu ya zole kele programe ya kulonguka Biblia ya ofele na nzo. Mbangi mosi ya Yehowa yina kezingaka penepene na nge mpi yina mefwana na kulonga Biblia lenda kwisa na nzo na nge to na kisika yankaka ya mefwana, mpi kulutisa ntangu fyoti konso mposo sambu na kulonguka Biblia ti nge. Bamilio ya bantu na nsi-ntoto ya mvimba mebakaka mambote mingi na programe yai. Mingi na kati na bo metubaka nde: “Mu mesengumuna kyeleka!”
Kele ti kimvwama ya kuluta nene ve ya muntu lenda sengumuna. Kyeleka ya Biblia kekatulaka beto na kimpika ya binkulu ti bansiku ya bambuta, malongi ya kisaka-saka, mpi boma ya mbi. Yo kepesaka beto kivuvu, lukanu, mpi kyese na luzingu. Yezu kutubaka nde: “Beno ta zaba mambu yina kele ya kieleka, ebuna mambu yina ta katula beno na kimpika.”—Yoane 8:32.
Longuka Mambu Mingi
MANAKA YA KULONGUKA BIBLIA
Sambu na Nki Beto Fwete Longuka Biblia?
Biblia ke pesaka bamilio ya bantu na nsi-ntoto ya mvimba bamvutu na bangiufula ya mfunu ya luzingu. Keti nge ta zola kuvanda na kati ya bantu yina?


text:
MALONGI 7
Wumana ba va Ngyeveka mu Kyunda ove Boma?
Tala mwana widi va mfikula. Buka va nafeka kadi ayi boma kammona, bakana ko buawu? Ngyewu wumana bubela?— Bantu boso baḿbelanga buawu nkumbu ziǹkaka. Kibibila kiǹtubila bakundi ba Yave baba mu kyunda ayi boma. Wumweka twanlonguka mu bawu, dizina dyandi diba Elia.
Elia, wuba ǹkundi wu Yave, waba zingilanga ku Isaeli ava Yesu kabutuka va ǹtoto. Akabe (Ahab) wuba ǹtinu wu Isaeli, angi kabasa sambilanga ko Nzambi yikyedika, Yave. Akabe na ǹkazi’andi Isabeli, nzambi yiluvunu baba sambilanga yiba dizina Bali. Isabeli ǹkazi wu Akabe, ǹtima wumbi ka ba ayi waba tomba kuvondisa Elia ayi baboso baba sambilanga Yave, Nzambi yikyedika. Ngye zebi mbi Elia kavanga?—
Elia wutina! Nandi wuyenda kinanu kaswama ku nsi dimanya dinneni. Mu mbwenu’aku kibila mbi kavangila mawu?— Buawu, nandi boma kabamona. Angi nkanu kasa tombila ko kumona boma. Kibila mbi? Kibila nandi wuzaba ti Yave wulenda kuǹsadisa. Mu bilumbu bivyoka kumbusa, Yave wumonisina Elia mangolo mandi. Nkumbu yiǹkaka mwingi kammonisina ti nandi wuyuwa ǹsambu’andi kadinda, Yave ku diyilu wufila mbazu va ǹtoto yivika baǹkwa mambi. Buawu tulenda tubila ti Yave wuba wukubama mwingi kusadisa Elia nkumbu ayiyi mvandi!
Bo kaba ku nsi dimanya, Yave wuyoluka yandi ayi wuyuvula Elia: ‘Kibila mbi wididi akuku ngyeveka?’ Elia wuvutula: ‘Kibila minu to yibesyala yi nkidi sadila mfumu Nzambi. Yididi va miveka, kibila mu kyunda yidi ayi boma yimmona bu kufwa.’ Elia kaba mwena ti baboso baba sadilanga Yave bamana kufwa, nafeka to wusyala. Angi Yave wukamba Elia: ‘Ḿve, mo masiko makyedika, vadi 7.000 di bantu bankidi mbwongimina. Bika mona boma, kibila mambu mawombo madi yami, ngyewu fweti vanga mawu!’ Mu mbwenu’aku, Elia wuyangalala bo kayuwa mambu amomo?—
Mbi wulenda longuka mu mambu mamonikina Elia?— Wulendi ko kuyimona banga ngyeveka to widi ove kumona boma. Ngyewu widi na bakundi bakuzolanga ayi banzolanga Yave. Wulenda longuka mvandi ti Yave ǹkwa ngolo zyoso ayi nandi wulenda kusadisa mu mambu moso. Be tya beni kuzaba ti ngyewu wisi ko ngyeveka?—
TANGA MU KIBIBILA KYAKU
1 Mintinu 19:3-18
Minkunga 145:18
1 Petelo 5:9


text:
Nkenda ya 45: Kusabuka ya masa Yurdani
TALA bana ya Israele kesabuka Masa Yurdani! Masa na yau mekwenda na wapi? Na nsungi yai ya mvula kenokaka mingi, mpi ka mwa ntangu na ntwala, masa vandaka kuluta na ngolo yonso. Kansi, ntangu yai masa yonso meyuma mpi bana ya Israele keluta na ntoto ya kuyuma bonso na Nzadi Mungwa! Inki meluta?
Na kilumbu ya kusabuka Masa Yurdani, Josué tubaka na bana ya Israele, na kulungisa lukanu ya Jéhovah nde: ‘Banganga-Nzambi yonso kubaka sanduku ya ngwakana mpi kuluta na ntwala na beto. Ntangu bau takotisa makulu na bau na Masa ya Yurdani, masa taluta dyaka ve.’
Banganga-Nzambi bakaka sanduku, mpi bau yantikaka na kukwenda na ntwala ya bantu yonso. Ntangu bau kumaka na lweka ya Yurdani, bau kotaka mbala mosi na masa. Masa vandaka kuluta ngolo mpi nzadi vandaka mudindu. Kansi, ntangu banganga-Nzambi tulaka makulu na bau na kati, masa yantikaka na kuyuma! Yau vandaka kidimbu ya nkumbwa! Jéhovah kangisaka masa, mpi yau yumaka nswalu-nswalu!
Banganga-Nzambi yina vandaka kunata sanduku ya ngwakana kutelamaka na kati-kati ya nzadi yina vandaka ya kuyuma. Beno kemona bau na kifwanisu? Bau bikalaka pana mutindu yina tii kuna bantu yonso sabukaka Masa Yurdani!
Ntangu bantu yonso sabukaka, Josué tubaka na bantu ya kikesa 12 nde: ‘Beno kwenda na masa kisika yina banganga-Nzambi ya kenata sanduku ya ngwakana metelama. Beno baka matadi12 mpi beno tabumbika yau na kisika ya beno talala. Na bilumbu yina takwisa, ntangu bana na beno tayula ntendula ya matadi yina, beno tasonga bau nde masa ya Yurdani yumaka na ntangu yina sanduku ya ngwakana ya Jéhovah yantikaka na kusabuka nzadi. Matadi yina tayibusa beno kidimbu yai ya nkumbwa!’ Josué tungisaka mpi matadi 12 na kisika yina banganga-Nzambi kutelamaka.
Na nsuka, Josué tubaka na banganga-Nzambi yina vandaka kunata sanduku ya ngwakana na kubasika na masa. Kaka na ntangu bau kumaka na ndambu yankaka, nzadi yantikaka dyaka kuluta.
Yozue 3:1-17; 4:1-18.
Bangyufula
- Inki dyambu ya kuyituka Yehowa kusalaka sambu bantu ya Izraele kusabuka Masa Yordani?
- Inki bisalu ya kemonisa lukwikilu yo lombaka nde bantu ya Izraele kusala sambu na kusabuka Masa Yordani?
- Sambu na nki Yehowa kutubilaka Yozue na kuvukisa matadi 12 ya nene yina bo bakaka na kati-kati ya nzadi?
- Inki kusalamaka ntangu banganga-Nzambi kubasikaka na Yordani?
Bangyufula ya ngika
- Tanga Yozue 3:1-17.
Mutindu disolo yai memonisa yo, inki beto fwete sala sambu na kubaka lusadisu mpi balusakumunu ya Yehowa? (Yoz. 3:13, 15; Bing. 3:5; Yak. 2:22, 26)
Masa ya Yordani kuvandaka nki mutindu ntangu bantu ya Izraele kusabukaka sambu na kukota na Ntoto ya Lusilu, mpi nki mutindu mambu yango kupesaka zina ya Yehowa lukumu? (Yoz. 3:15; 4:18; Nk. 66:5-7)
- Tanga Yozue 4:1-18.
Sambu na nki kikuma bo bakaka matadi 12 na Yordani mpi bo tulaka yo na Gilgali? (Yoz. 4:4-7)


text:
APPENDICE
1914—Mvu Mosi ya Mfunu na Bambikudulu ya Biblia
BAMVULA kiteso ya 40 na ntwala, balongoki ya Biblia kutubaka nde mambu ya mfunu tasalama na 1914. Inki mambu yango, mpi nki banzikisa kemonisa nde 1914 zolaka kuvanda mvu mosi ya mfunu?
Mutindu Luka 21:24 kemonisa yo, Yezu kutubaka nde: “Bantu yina kele Bayuda ve ta kwisaka kuniata-niata Yerusalemi tii kuna [bantangu ya kupesamaka na makanda kulungana, NW].” Yeruzalemi kuvandaka ntu-mbanza ya dikanda ya Bayuda—kisika ndonga ya bantotila ya kikanda ya Ntotila Davidi vandaka kuyala. (Nkunga 48:2, 3) Kansi, bantotila yai kuswaswanaka ti bantwadisi ya makanda. Bo vandaka kuvanda na ‘kiti ya kimfumu ya Yehowa’ bonso mimonisi ya Nzambi yandi mosi. (1 Bansangu 29:23) Yo yina, Yeruzalemi kuvandaka kidimbu ya kimfumu ya Yehowa.
Kansi, inki mutindu mpi nki ntangu “bantu yina kele Bayuda ve” kuyantikaka “kuniata-niata” kimfumu ya Nzambi? Yo yantikaka na mvu 607 ya N.T.B. ntangu bantu ya Babilone kunungaka Yeruzalemi. ‘Kiti ya kimfumu ya Yehowa’ kubikalaka ya mpamba, mpi ndonga ya bantotila ya dikanda ya Davidi kuzenganaka. (2 Bantotila 25:1-26) Keti “kuniata-niata” yai zolaka kusalama kukonda nsuka? Ve, sambu mbikudulu ya Ezekiele kutubaka mutindu yai na yina metala Sedesiasi, ntotila ya nsuka ya Yeruzalemi: “Katula mpu na nge ti bima ya nkaka ya kimfumu…. [Yo tavanda ata ya muntu mosi ve tii kuna muntu yina kele ti nswa ya kuyala kukwisa, mpi mono tapesa yandi yo, NW].” (Ezekiele 21:31, 32) Muntu yina kele ti “nswa ya kuyala” mpi ya kubaka mpu ya kimfumu ya Davidi kele Kristu Yezu. (Luka 1:32, 33) Yo yina, “kuniata-niata” zolaka kusuka ntangu Yezu zolaka kukuma Ntotila.
Inki ntangu dyambu yai ya nene zolaka kusalama? Yezu kumonisaka nde bantu ya Makanda zolaka kuyala na nsungi mosi ya ntangu ya sikisiki. Disolo ya kele na Daniele kapu ya 4 kele ti mambu yina lenda sadisa beto na kuzaba ntangu yina nsungi yai zolaka kuzinga. Yo ketubila ndosi mosi ya kele mbikudulu yina Ntotila Nabukodonozore ya Babilone kulalaka. Yandi monaka nti mosi ya nda-nda yina bo zengaka. Kitini na yo yina kubikalaka na ntoto lendaka ve kuyela sambu bo kangisaka yo ti kibende mpi kwivre. Wanzyo mosi kutubaka nde: “Bika bantangu nsambwadi kuluta na zulu na yo.”—Daniele 4:10-16, NW.
Na Biblia, bantangu yankaka bo kesadilaka banti sambu na kumonisa kimfumu. (Ezekiele 17:22-24; 31:2-5) Yo yina, kuzenga nti ya kifwani kemonisa mutindu kimfumu ya Nzambi, yina bantotila ya Yeruzalemi vandaka mimonisi, zolaka kuzengana sambu na mwa ntangu. Kansi, mbona-meso kutubaka nde ‘kuniata-niata yai ya Yeruzalemi’ zolaka ve kuvanda kimakulu—sambu na nsungi ya “bantangu nsambwadi.” Nsungi yango kezinga bantangu ikwa?
Kusonga 12:6, 14 kemonisa nde bantangu tatu ti ndambu kele “bilumbu mile mosi nkama zole na makumi sambanu (1260).” Yo yina, “bantangu nsambwadi” zolaka kuzinga ntangu yina mbala zole, to bilumbu 2520. Kansi, makanda yina kele Bayuda ve kuyambulaka ve na “kuniata-niata” kimfumu ya Nzambi bilumbu 2520 na nima ya kubwa ya Yeruzalemi. Yo ke pwelele nde mbikudulu yai ketubila nsungi mosi ya meluta nsungi yai na nda. Na kutadila Kutanga 14:34 mpi Ezekiele 4:6, yina ketuba nde “konso kilumbu kele mvula mosi,” “bantangu nsambwadi” zolaka kuzinga bamvula 2520.
Bamvula 2520 kuyantikaka na Oktobri 607 ya N.T.B., ntangu Yeruzalemi kubwaka na maboko ya bantu ya Babilone mpi bo katulaka bantotila ya dikanda ya Davidi na kiti na yandi ya kimfumu. Nsungi yango kusukaka na Oktobri 1914. Na ntangu yina, “bantangu ya kupesamaka na makanda” kusukaka, mpi Nzambi kutulaka Yezu Kristu Ntotila na zulu.*—Nkunga 2:1-6; Daniele 7:13, 14.
Kaka mutindu Yezu kutubaka yo na ntwala, mambu ya mfunu yina kesalama na inza, bonso bitumba, nzala, kunikana ya ntoto, mpi bamaladi, kemonisa “kuvanda” na yandi bonso Ntotila na zulu. (Matayo 24:3-8; Luka 21:11) Mambu ya mutindu yai kele nzikisa ya ngolo kibeni yina kemonisa nde Kimfumu ya Nzambi kubutukaka na zulu na 1914 mpi nde “bilumbu ya nsuka” ya ngidika yai ya mbi ya bima ya ntangu yai kuyantikaka na mvula yai.—2 Timoteo 3:1-5.
* Banda na Oktobri 607 ya N.T.B. tii na Oktobri 1 ya N.T.B. bamvula 606 kulutaka. Sambu mvula nkatu kele ve, banda na Oktobri 1 ya N.T.B. tii na Oktobri 1914 ya T.B. bamvula 1914 kulutaka. Kana beto yika bamvula 606 na bamvula 1914, beto kezwa bamvula 2520. Sambu na kuzaba mambu mingi ya metala kubwa ya Yeruzalemi na mvu 607 ya N.T.B., tala disolo “Chronologie” na mukanda Étude perspicace des Écritures, yina Bambangi ya Yehowa mebasisaka.