text:
KAPU YA KUMI NA IYA
Mambu Yina Nge Lenda Sala Sambu na Kuvanda ti Luzingu ya Dibuta ya Kyese
Yo kelombaka nki sambu na kuvanda bakala ya mbote?
Inki mutindu nkento lenda lungisa mukumba na yandi na mutindu ya mbote?
Yo kelombaka nki sambu na kuvanda kibuti ya mbote?
Inki mambu bana lenda sala sambu luzingu ya dibuta kuvanda ya kyese?
YEHOWA NZAMBI kezolaka nde dibuta na nge kuvanda na kyese. Ndinga na yandi, Biblia, kepesaka lutwadisu sambu na konso muntu ya dibuta, mpi yo ketendulaka mukumba yina Nzambi kezolaka nde konso muntu kulungisa. Kana konso muntu ya dibuta kelungisa mukumba na yandi na kuwakana ti bandongisila ya Nzambi, mambu ketambulaka mbote kibeni. Yezu kutubaka nde: “Kiese na bantu yina ke waka nsangu ya Nzambi ti ke landaka yo!”—Luka 11:28.
2 Sambu dibuta kuvanda na kyese, beto fwete ndima nde yo mekatukaka na Yehowa, muntu yina Yezu kubingaka nde “Tata na beto.” (Matayo 6:9) Tata na beto ya zulu muntu kesalaka nde mabuta yonso yina kele awa na ntoto kuvanda mpi yandi mezaba mpenza mambu yina kesalaka nde mabuta kuvanda na kyese. (Efezo 3:14, 15) Inki Biblia kelongaka na yina metala mukumba ya konso muntu na kati ya dibuta?
DIBUTA MEKATUKAKA NA NZAMBI
3 Yehowa kugangaka bantu ya ntete, Adami mpi Eva, mpi yandi vukisaka bo bonso nkento ti bakala. Yandi tulaka bo na paladisu ya kitoko na ntoto, masamba ya Edeni, mpi yandi songaka bo na kubuta bana. Yehowa kutubaka nde: “Beno buta bana mingi, mpidina bana na beno ta zingaka na bisika yonso na nsi-ntoto.” (Kuyantika 1:26-28; 2:18, 21-24) Yo kele ve kaka disolo ya luvunu, sambu Yezu kumonisaka nde mambu yina mukanda ya Kuyantika ketuba na yina metala luyantiku ya luzingu ya dibuta kele ya masonga. (Matayo 19:4, 5) Ata beto kekutana ti mambu mingi ya mpasi, mpi ata bubu yai luzingu kele ve mutindu Nzambi kukanaka nde yo vanda, bika beto tala sambu na nki beto ketuba nde mabuta lenda vanda na kyese.
4 Kana konso muntu na dibuta kelanda mbandu ya Nzambi mpi kemonisa zola, yandi lenda sala na mpila nde luzingu ya dibuta kuvanda ya kyese. (Efezo 5:1, 2) Kansi, inki mutindu beto lenda landa mbandu ya Nzambi, sambu beto lenda nkutu kumona yandi ve? Beto lenda zaba mutindu Yehowa kesalaka mambu sambu yandi tindaka Mwana na yandi ya ntete na ntoto. (Yoane 1:14, 18) Ntangu yandi vandaka na ntoto, Mwana yai, Yezu Kristu, kulandaka mbandu ya Tata na yandi ya zulu mbote-mbote mpenza na mpila nde kumona mpi kuwidikila Yezu vandaka kaka bonso kuvanda ti Yehowa mpi kuwidikila Yandi. (Yoane 14:9) Yo yina, kana beto longuka zola yina Yezu kumonisaka mpi kana beto landa mbandu na yandi, konso muntu na kati na beto lenda pesa lusadisu sambu luzingu ya dibuta kuvanda ya kyese kibeni.
MBANDU SAMBU NA BABAKALA
5 Biblia ketuba nde babakala fwete sadila bankento na bo mambu mutindu Yezu kesadilaka balongoki na yandi. Tadila lutwadisu yai ya Biblia: “Beno babakala, beno zola bankento na beno mutindu Kristo zolaka dibundu ntangu yandi fwaka sambu na yo…Mutindu mosi, babakala mpi fweti zola bankento na bo, mutindu bo ke zolaka nitu na bo mosi. Bakala yina ke zolaka nkento na yandi, yandi ke kudizolaka yandi mosi. Sambu ata muntu mosi ve ke yinaka nitu na yandi mosi. Kansi bantu yonso ke pesaka nitu na bo madia, bo ke kebaka yo mutindu Kristo ke salaka sambu na dibundu.”—Beto bantu metengimisa bisono; Efezo 5:23, 25-29.
6 Zola ya Yezu sambu na dibundu ya balongoki na yandi kepesa babakala mbandu ya kukuka. Yezu “vandaka kuzola bo tii na kilumbu ya nsuka,” yandi tambikaka luzingu na yandi sambu na bo, ata bo vandaka bantu ya kukonda kukuka. (Yoane 13:1; 15:13) Mutindu mosi, bo kelongisila babakala nde: “Beno [landa na kuzola, NW ] bankento na beno, beno wila bo makasi ve.” (Kolosai 3:19) Inki tasadisa bakala na kusadila bandongisila ya mutindu yai, mingimingi kana bantangu yankaka nkento na yandi kesala ve mambu na mayele? Yandi fwete yibuka bifu na yandi mosi mpi mambu yina yandi fwete sala sambu Nzambi kulolula yandi. Yandi fwete sala inki? Yandi fwete lolula bantu yina kesala yandi mbi, ti nkento na yandi mpi. Ya kyeleka, nkento mpi fwete sala mutindu mosi. (Matayo 6:12, 14, 15) Keti nge mebakisa sambu na nki bantu yankaka kutubaka nde makwela ya mbote kele kimvuka ya bantu zole yina kelolulaka na luzolo yonso?
7 Babakala mpi fwete vila ve nde konso ntangu Yezu vandaka kumonisa dikebi ya ngolo sambu na balongoki na yandi. Yandi vandaka kutadila bandilu na bo mpi bampusa na bo ya kinsuni. Mu mbandu ntangu bo lembaka, yandi tubaka nde: “Beto kwendeno kuvanda kisika mosi beto na beto, sambu beno kwenda kupema fioti.” (Marko 6:30-32) Yo kelomba mpi kutudila bankento dikebi ya ngolo. Biblia ketubaka nde bo kele “ngolo mingi ve,” yo yina yo kesongaka babakala na ‘kuzitisa bo.’ Sambu na inki? Sambu babakala ti bankento tabaka “makabu ya moyo.” (1 Piere 3:7) Babakala fwete yibuka nde kima ya kesalaka nde muntu kuvanda mfunu na meso ya Nzambi kele kwikama, kansi yo kele ve sambu yandi kele bakala to nkento.—Nkunga 101:6.
8 Biblia ketubaka nde bakala “yina ke zolaka nkento na yandi, yandi ke kudizolaka yandi mosi.” Yo ke mpidina sambu mutindu Yezu kutubaka, bakala ti nkento na yandi “kele diaka bantu zole ve kansi kaka muntu mosi mpamba.” (Beto bantu metengimisa bisono; Matayo 19:6.) Bo fwete vukisa nitu kaka bo zole mpamba. (Bingana 5:15-21; Baebreo 13:4) Bo lenda sala mutindu yai kana konso muntu kemonisa dikebi ya kukonda bwimi sambu na bampusa ya nkwelani na yandi. (1 Korinto 7:3-5) Ngibusa yai kele mfunu mingi mpenza: “Ata muntu mosi ve ke yinaka nitu na yandi mosi. Kansi bantu yonso ke pesaka nitu na bo madia, bo ke kebaka yo.” (Beto bantu metengimisa bisono.) Babakala fwete zola bankento na bo mutindu bo kekudizolaka, bo fwete vila ve nde bo tafuta rapore na mfumu na bo, Yezu Kristu.—Efezo 5:29; 1 Korinto 11:3.
9 Ntumwa Polo kutubilaka ‘zola ya mudindu yina Kristu Yezu kevandaka na yo.’ (Filipi 1:8, NW ) Zola ya mudindu ya Yezu kuvandaka kikalulu mosi yina vandaka kupesa kikesa, yo bendaka nkutu bankento yina kukumaka balongoki na yandi. (Yoane 20:1, 11-13, 16) Mpi bankento kezolaka mpenza nde babakala na bo kumonisila bo zola ya mudindu.
MBANDU SAMBU NA BANKENTO
10 Dibuta kele kimvuka, mpi sambu yo tambula mbote, yo fwete vanda ti mfumu. Ata Yezu kele ti Muntu yina yandi kelemfukilaka bonso Mfumu. “Nzambi kele mfumu ya Kristo,” kaka mutindu “bakala kele mfumu ya nkento.” (1 Korinto 11:3) Bulemfu ya Yezu na kimfumu ya Nzambi kele mbandu ya mbote, sambu konso muntu na kati na beto kele ti mfumu yina yandi fwete lemfukila.
11 Babakala ya kukonda kukuka kesalaka bifu mpi mbala mingi bo kevandaka ve bamfumu ya dibuta ya mbote. Ebuna nkento fwete sala inki? Yandi fwete mona ve mpamba mambu yina bakala na yandi kesala to kusosa kubotula kimfumu na yandi. Nkento fwete yibuka nde na meso ya Nzambi, kikalulu ya pima mpi ya kukonda lulendo kele mfunu mingi. (1 Piere 3:4) Kana yandi kemonisa kikalulu ya mutindu yai, yandi tamona nde yo kele mpasi ve na kumonisa bulemfu yina Nzambi kendimaka, ata na ntwala ya mambu ya mpasi. Dyaka, Biblia ketuba nde: “Nkento fweti zitisa bakala na yandi.” (Efezo 5:33) Inki yandi lenda sala kana bakala kendima ve Kristu bonso Mfumu na yandi? Biblia kesyamisa bankento nde: “Beno fweti lemfuka na babakala na beno, sambu kana babakala na beno ya nkaka ke ndimaka ve nsangu ya Nzambi, bo ta baka lukwikilu sambu na bikalulu na beno ya mbote. Mfunu ta vanda diaka ve beno na kutubila bo diaka ata kima mosi, sambu bo ta mona nde bikalulu na beno kele ya kinzambi ti ya luzitu.”—Beto bantu metengimisa bisono; 1 Piere 3:1, 2.
12 Ata bakala na yandi kele Mukristu to ve, nkento kekondaka ve luzitu na bakala na yandi kana yandi pesa na mayele yonso dibanza yina meswaswana ti yina ya bakala na yandi. Dibanza na yandi lenda vanda ya mbote, mpi dibuta ya mvimba lenda baka mambote kana bakala kuwila yandi. Ata Abrahami kundimaka ve ntangu nkento na yandi, Sara, kumonisaka mambu ya bo fwete sala sambu na kuyidika dyambu mosi ya mpasi yina vandaka na dibuta na bo, Nzambi kuzabisaka yandi nde: “Sala konso mambu ya Sara ke songa nge.” (Kuyantika 21:9-12) Ya kyeleka, kana bakala mebaka desizio ya nsuka yina kefwa ve nsiku ya Nzambi, nkento na yandi fwete ndima desizio yina.—Bisalu 5:29; Efezo 5:24.
13 Nkento lenda sala mambu mingi sambu na dibuta na ntangu yandi kelungisa mukumba na yandi. Mu mbandu, Biblia kesonga bankento yina mekwelaka nde: “Bo kuzola babakala na bo ti bana na bo, bo kudiyala, bo kuvanda na ntima ya mpembe, bo kusala bisalu ya mbote na banzo na bo, bo kuvanda bankento ya mbote yina ke lemfukaka na babakala na bo.” (Tito 2:4, 5) Dibuta na yandi ya mvimba tazola mpi tazitisa nkento mpi mama yina kesala mutindu yai. (Bingana 31:10, 28) Kansi, sambu makwela kele kimvuka ya bantu ya kukonda kukuka, mambu ya kuluta mpasi lenda nata na kukabwana to na kufwa makwela. Biblia kepesaka nzila nde bantu kukabwana kana mambu yankaka kusalama. Ata mpidina, kukabwana kele ve dyambu mosi ya nsaka, sambu Biblia kelongisila nde: “Nkento ya makwela lenda bikisa bakala na yandi ve…. Bakala mpi lenda fwa dibala na yandi ti nkento na yandi ve.” (1 Korinto 7:10, 11) Masonuku kepesa nzila na kufwa makwela kaka kana nkwelani mosi mesala pite.—Matayo 19:9.
MBANDU YA KUKUKA SAMBU NA BIBUTI
14 Yezu kubikilaka bibuti mbandu ya kukuka na mutindu yandi vandaka kuzinga ti bana. Ntangu bantu yankaka kumekaka kubuyisa nde bo nata bana ya fyoti na Yezu, yandi tubaka nde: “Beno bikisa bana bo kwisa awa na mono. Beno kanga bo nzila ve.” Biblia ketuba nde ntangu yandi “[bakaka] bana na maboko na yandi imene, yandi tulaka bo maboko, ebuna yandi sakumunaka bo mosi-mosi.” (Marko 10:13-16) Sambu Yezu kulutisaka ntangu ti bana ya fyoti, keti yo kelomba ve nde nge sala mutindu mosi sambu na bana na nge ya babakala ti ya bankento? Bo kele ve ti mfunu kaka ya mwa ndambu fyoti ya ntangu na nge, kansi ya ntangu mingi. Nge fwete baka ntangu ya kulonga bo, sambu Yehowa kelomba bibuti na kusala mutindu yina.—Kulonga 6:4-9.
15 Mutindu inza yai kekuma mbi kuluta, bana kele ti mfunu ya bibuti yina fwete tanina bo na bantu yina kesosa kusala bo mbi, mu mbandu bantu yina kekusaka bana sambu na kusala ti bo mansoni. Tadila mutindu Yezu kutaninaka balongoki na yandi, yina yandi vandaka kubinga na zola yonso nde “bana na mono.” Ntangu bo kangaka yandi mpi ntangu fyoti na ntwala nde bo fwa yandi, Yezu kuyidikaka mambu na mpila nde balongoki na yandi kuzwa mpila ya kutina. (Yoane 13:33; 18:7-9) Bonso kibuti, nge fwete kangula meso na mambu yina Dyabulu kemekaka kusala sambu na kubebisa bana na nge ya fyoti. Nge fwete kebisa bo na ntwala.* (1 Piere 5:8) Yandi menwanisaka ntete ve lutaninu na bo ya kinsuni, ya kimpeve mpi ya bikalulu na mutindu yandi kesalaka yo bubu yai.
16 Na mpimpa yina kuyitaka lufwa ya Yezu, balongoki na yandi kuswanaka sambu na kuzaba nani kuvandaka muntu ya kuluta nene na kati na bo. Na kisika ya kuwila bo makasi, na zola yonso Yezu landaka na kulonga bo na bangogo mpi na mbandu. (Luka 22:24-27; Yoane 13:3-8) Kana nge kele kibuti, keti nge kemona mutindu nge lenda landa mbandu ya Yezu na mutindu nge kesungikaka bana na nge? Ya kyeleka, bo kele ti mfunu ya disipline, kansi yo fwete vanda “na kiteso yina mefwana” (NW ) mpi nge fwete pesa yo ve na makasi. Nge fwete tuba ve kukonda kuyindula mpi mambu yina “kelwadisaka bantu ya nkaka bonso mbele.” (Yeremia 30:11; Bingana 12:18) Nge fwete pesa disipline na mpila nde na nima mwana na nge kumona nde yo vandaka mpenza mfunu.—Efezo 6:4; Baebreo 12:9-11.
MBANDU SAMBU NA BANA
17 Keti bana lenda longuka na Yezu? Ee! Na mbandu na yandi, Yezu kumonisaka mutindu bana fwete lemfukila bibuti na bo. Yandi tubaka nde: “Mono ke tubaka kaka mambu yina ya Tata longaka mono.” Yandi yikaka nde: “Ntangu yonso mono ke salaka mambu yina ke pesaka yandi kiese.” (Yoane 8:28, 29) Yezu vandaka kulemfukila Tata na yandi ya zulu, mpi Biblia kesonga bana na kulemfukila bibuti na bo. (Efezo 6:1-3) Ata Yezu vandaka mwana ya kukuka, yandi lemfukilaka bibuti na yandi, Yozefi mpi Maria, yina vandaka bantu ya kukonda kukuka. Yo salaka mpenza nde konso muntu na kati ya dibuta ya Yezu kuvanda na kyese!—Luka 2:4, 5, 51, 52.
18 N a nki mambu bana lenda fwanana na Yezu mpi kupesa bibuti na bo kyese? Ya kyeleka, bantangu yankaka baleke lenda mona nde yo kele mpasi na kulemfukila bibuti na bo, kansi Nzambi muntu kezolaka nde bana kusala mutindu yina. (Bingana 1:8; 6:20) Konso ntangu Yezu vandaka kulemfukila Tata na yandi ya zulu, ata na ntangu ya mpasi. Kilumbu mosi, na ntangu luzolo ya Nzambi kulombaka nde Yezu kusala dyambu mosi ya kuluta mpasi, yandi tubaka nde: “Katula mono na mpasi [dyambu mosi ya Nzambi kulombaka yandi] yai.” Ata mpidina, Yezu kusalaka dyambu yina Nzambi kulombaka, sambu yandi bakisaka nde Tata na yandi kuzabaka dyambu yina vandaka ya kuluta mbote. (Luka 22:42) Kana bana kulonguka na kuvanda bulemfu, bo tapesa mpenza kyese na bibuti na bo mpi na Tata na bo ya zulu.#—Bingana 23:22-25.
19 Dyabulu kumekaka Yezu, mpi beto lenda ndima nde yandi tameka mpi baleke na kusala mambu ya mbi. (Matayo 4:1-10) Satana Dyabulu kesadilaka bupusi ya banduku, yina lenda vanda mpasi na kununga. Yo yina, yo kele mpenza mfunu nde bana kusala ve kinduku ti bantu yina kesalaka mambu ya mbi! (1 Korinto 15:33) Dina, mwana ya Yakobi ya nkento, kusalaka kinduku ti bantu yina vandaka ve kusambila Yehowa, mpi yo nataka mambu mingi ya mpasi. (Kuyantika 34:1, 2) Yindula mpasi yina dibuta tamona kana muntu mosi na kati na yo mebwa na mansoni!—Bingana 17:21, 25.
NSAPI YA KYESE YA DIBUTA
20 Dibuta tanunga kukonda mpasi mambu yina bo kekutana ti yo kana bo kesadila bandongisila ya Biblia. Ya kyeleka, kusadila bandongisila ya mutindu yai kele nsapi ya kyese ya dibuta. Yo yina, bakala, zola nkento na nge, mpi sadila yandi mambu mutindu Yezu kesadilaka dibundu. Nkento, lemfuka na kimfumu ya bakala na nge, mpi landa mbandu ya nkento ya kufwana yina Biblia ketubila na Bingana 31:10-31. Kibuti, longa bana na nge. (Bingana 22:6) Tata, ‘zaba kuyala nzo na nge mosi.’ (1 Timoteo 3:4, 5; 5:8) Mpi mwana, lemfukila bibuti na nge. (Kolosai 3:20) Ata muntu mosi ve na kati ya dibuta kele muntu ya kukuka, sambu bo yonso kesalaka bifu. Yo yina, beno kudikulumusa, mpi beno vanda ti kikalulu ya kulomba bankaka ndolula.
21 Ya kyeleka, Biblia kele ti bandongisila mpi malongi mingi ya mfunu na yina metala luzingu ya dibuta. Dyaka, yo kelongaka beto mambu ya metala inza ya mpa ya Nzambi mpi paladisu ya ntoto yina tafuluka ti bantu ya kyese yina tasambilaka Yehowa. (Kusonga 21:3, 4) Yo kele bivuvu ya kitoko kibeni sambu na bilumbu kekwisa! Ata sesepi yai, beto lenda vanda na luzingu ya dibuta ya kyese kana beto kesadila malongi ya Nzambi yina kele na Ndinga na yandi, Biblia.
MAMBU YINA BIBLIA KELONGAKA
- Babakala fwete zola bankento na bo bonso nitu na bo mosi.—Efezo 5:25-29.
- Bankento fwete zola dibuta na bo mpi kuzitisa babakala na bo.—Tito 2:4, 5.
- Bibuti fwete zola, kulonga, mpi kutanina bana na bo.—Kulonga 6:4-9.
- Bana fwete lemfukila bibuti na bo.
* Nge lenda zwa lusadisu na mutindu ya kutanina bana na kapu ya 32 ya mukanda Longuka na Longi ya Nene, yina Bambangi ya Yehowa mebasisaka.
# Mwana tabuya kulemfuka kaka kana kibuti melomba yandi na kufwa nsiku ya Nzambi.—Bisalu 5:29.
Bangyufula ya Kulonguka
1. Inki kele nsapi sambu na kuvanda ti luzingu ya dibuta ya kyese?
2. Inki beto fwete ndima sambu dibuta kuvanda na kyese?
3. Inki mutindu Biblia ketendulaka luyantiku ya dibuta, mpi nki mutindu beto mezaba nde mambu ya yo ketuba kele ya masonga?
4. (a) Inki kima konso muntu na kati ya dibuta lenda sala sambu dibuta kuvanda na kyese? (b) Sambu na nki kulonguka luzingu ya Yezu kele mfunu mingi sambu dibuta kuvanda na kyese?
5, 6. (a) Inki mpila mutindu Yezu kesadilaka dibundu mambu kepesa mbandu na babakala? (b) Inki bankwelani fwete sala sambu Nzambi kulolula masumu na bo?
7. Yezu vandaka kutadila nki mambu, mpi nki mbandu yandi bikilaka babakala?
8. (a) Inki mutindu bakala “yina ke zolaka nkento na yandi, yandi ke kudizolaka yandi mosi”? (b) Kuvanda “muntu mosi mpamba” ketendula nki sambu na bakala mpi nkento na yandi?
9. Inki kikalulu ya Yezu Filipi 1:8 ketubila, mpi sambu na nki babakala fwete monisila bankento na bo kikalulu yai?
10. Inki mutindu Yezu kepesa mbandu sambu na bankento?
11. Inki kikalulu nkento fwete vanda na yo na ntwala ya bakala na yandi, mpi kikalulu na yandi lenda sala inki?
12. Sambu na nki yo kele mbi ve nde nkento kupesa mabanza na yandi na luzitu yonso?
13. (a) Tito 2:4, 5 kesyamisa bankento yina mekwelaka na kusala inki? (b) Biblia ketuba nki na yina metala kukabwana mpi kufwa makwela?
14. Inki mutindu Yezu vandaka kuzinga ti bana, mpi bana kele ti mfunu ya nki na bibuti na bo?
15. Bibuti lenda sala nki sambu na kutanina bana na bo?
16. Inki bibuti lenda longuka na mutindu Yezu kuyidikaka bifu ya balongoki na yandi?
17. Na nki mambu Yezu kubikilaka bana mbandu ya kukuka?
18. Sambu na nki konso ntangu Yezu vandaka kulemfukila Tata na yandi ya zulu, mpi nani kevandaka na kyese kana bana kelemfukila bibuti na bo bubu yai?
19. (a) Inki mutindu Satana kemekaka bana? (b) Bikalulu ya mbi ya bana lenda sala bibuti inki?
20. Sambu na kuvanda na luzingu ya kyese na dibuta, konso muntu fwete sala inki?
21. Inki bivuvu ya kitoko kele sambu na bilumbu kekwisa, mpi nki mutindu beto lenda vanda na luzingu ya dibuta ya kyese sesepi yai?
Longuka Mambu Mingi
BANANI KE SALA LUZOLO YA YEHOWA BUBU YAI?
Lusambu ya Dibuta Kele Nki?
Longuka mutindu ngidika yai lenda sadisa nge na kukwenda pene-pene na Nzambi mpi na kukumisa bangwisana ya dibuta ngolo.


c: text/html

text: 5 Yo yina, beno landa mbandu ya Nzambi,+ sambu beno kele bana yina yandi ke zolaka mingi,2 mpi beno landa kutambula na zola,+ mutindu Kristu mpi zolaka beto*+ mpi yandi pesaka luzingu na yandi sambu na beto* bonso dikabu mpi kimenga ya nsudi ya kitoko na Nzambi.+3 Bika bo tubila nkutu ve pite* mpi mitindu yonso ya mambu ya mvindu to lukasi na kati na beno,+ mutindu yo me fwana sambu na bantu ya santu;+4 to bikalulu ya nsoni, to kutuba mambu ya buzoba, to kutuba mambu ya nsoni sambu na kusekisa+—mambu yina me fwana ve—kansi beno pesa matondo na Nzambi.+5 Sambu beno me zaba mambu yai, mpi beno ke bakisa nde, ata muntu mosi ve ya ke salaka pite*+ to ya ke salaka mambu ya mvindu to muntu ya lukasi,+ disongidila muntu ya ke sambilaka biteki, ta baka dikabu na Kimfumu ya Kristu mpi ya Nzambi.+6 Muntu mosi ve kukusa beno ti bangogo ya kukonda mfunu, sambu makasi ya Nzambi ke kwisila bana ya kukonda bulemfu sambu na mambu yai.7 Yo yina beno vukana ve ti bo;8 sambu beno vandaka ntete na mpimpa, kansi ntangu yai beno kele na nsemo+ na kuwakana ti Mfumu.+ Beno landa kutambula bonso bana ya nsemo,9 sambu mbuma ya nsemo kele mitindu yonso ya bumbote mpi ya lunungu mpi ya kieleka.+10 Beno landa kuzikisa mambu yina Mfumu ke ndimaka;+11 mpi beno bika kuvukana na bisalu ya mpimpa yina ke butaka ve mbuma;+ kansi beno tungulula yo.12 Sambu mambu yina bo ke salaka na kinsweki, yo kele nkutu nsoni na kutubila yo.13 Ntangu yai, mambu yonso yina bo ke tungulula,* nsemo ke monisaka yo pwelele, sambu mambu yonso yina bo ke monisaka pwelele kele nsemo.14 Yo yina bo ke tuba nde: “Telama na mpongi, O nge muntu yina ke lala, mpi telama na bafwa,+ ebuna Kristu ta pesa nsemo na zulu na nge.”+15 Yo yina, beno keba mbote-mbote nde mutindu beno ke tambula kuvanda ve bonso bazoba kansi bonso bantu ya mayele,16 beno sadila ntangu na beno mbote kibeni,*+ sambu bilumbu kele mbi.17 Yo yina, beno bika kuvanda bazoba, kansi beno landa kubakisa kana luzolo ya Yehowa* kele inki.+18 Diaka, beno lawuka ve vinu,+ sambu yo ke nataka na mansoni, kansi beno landa kufuluka ti mpeve.19 Beno solula beno na beno ti bankunga, mpi bankunga ya kukumisa Nzambi, mpi bankunga ya kimpeve, beno yimba+ ti miziki+ na bantima na beno sambu na Yehowa,*+20 ntangu yonso beno pesa matondo+ na Nzambi mpi Tata na beto sambu na mambu yonso, na zina ya Mfumu na beto Yezu Kristu.+21 Konso muntu kulemfuka na muntu ya nkaka+ sambu na boma ya Kristu.22 Bankento kulemfuka na babakala na bo+ mutindu bo ke lemfukaka na Mfumu,23 sambu bakala kele mfumu ya nkento na yandi+ mutindu Kristu kele mfumu ya dibundu,+ yandi kele ngulusi ya nitu yai.24 Ya kieleka, mutindu dibundu ke lemfukaka na Kristu, bankento mpi fwete lemfuka na babakala na bo na mambu yonso.25 Babakala, beno landa kuzola bankento na beno,+ mutindu Kristu mpi zolaka dibundu mpi pesaka luzingu na yandi sambu na yo,+26 sambu yandi santisa yo, yandi kumisa yo bunkete mpi yandi yobisa yo ti masa na nsadisa ya ndinga ya Nzambi,+27 sambu yandi kumisa dibundu kitoko na meso na yandi, kukonda ditono to kifu to konso kima ya mutindu yina,+ kansi ya santu mpi ya kukonda mvindu.+28 Babakala fwete zola bankento na bo mutindu yina, bonso nitu na bo mosi. Bakala yina ke zolaka nkento na yandi ke kudizolaka yandi mosi,29 sambu ata muntu mosi ve ke mengaka nitu* na yandi mosi, kansi yandi ke disaka yo mpi ke kebaka yo, mutindu Kristu ke salaka sambu na dibundu,30 sambu beto kele bitini ya nitu na yandi.+31 “Yo yina bakala ta bikisa tata na yandi ti mama na yandi mpi yandi ta kangama* ti nkento na yandi, ebuna bo zole ta vanda nsuni mosi.”+32 Kinsweki yai ya santu+ kele nene. Ntangu yai mono ke tuba mambu ya Kristu mpi ya dibundu.+33 Kansi, konso muntu na kati na beno fwete zola nkento na yandi+ mutindu yandi ke kudizolaka; na ndambu ya nkaka, nkento fwete vanda ti luzitu ya mudindu sambu na bakala na yandi.+

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
DILONGI YA 10
Inki Mutindu Nge Lenda Zaba Dibundu ya Kyeleka?
1. Keti dibundu ya kyeleka kevandaka kaka mosi?
Yezu kulongaka balongoki na yandi dibundu mosi kaka, dibundu ya kyeleka. Yo kele bonso nzila yina kenataka na luzingu ya mvula na mvula. Yezu tubaka nde: ‘Bantu fioti ke monaka yo.’ (Matayo 7:14) Nzambi kendimaka kaka dibundu yina mesimbama na Ndinga na yandi ya kyeleka. Bansambidi yonso ya kyeleka kevandaka ti lukwikilu mosi.
2. Yezu kutubaka nki na yina metala Bakristu ya luvunu?
Yezu kukebisaka nde baprofete ya luvunu tabebisa dibundu ya Bukristu. Bo kemonanaka bonso nde bo kele bansambidi ya kyeleka. Bantu ya mabundu na bo ketubaka nde bo kele Bakristu. Kansi nge lenda zaba bantu ya mutindu yai na mambu yina bo kesalaka mpenza. Inki mutindu? Bansambidi ya kyeleka mpamba kebasisaka Bakristu ya kyeleka yina kezabanaka na bikalulu mpi mambu na bo ya mbote.
3. Inki mutindu nge lenda zaba bansambidi ya kyeleka?
Tadila mambu yai tanu:
Bansambidi ya kyeleka kezitisaka Biblia mpi kendimaka nde yo kele Ndinga ya Nzambi. Bo kesalaka bikesa sambu na kuzinga na kuwakana ti minsiku na yo. Yo yina, dibundu ya kyeleka kevandaka ya kuswaswana ti dibundu yina malongi na yo kekatukaka na bangindu ya bantu. (Matayo 15:7-9) Bansambidi ya kyeleka kesalaka mambu yina bo kelongaka bankaka.
—Tanga Yoane 17:17; 2 Timoteo 3:16, 17.
Balongoki ya kyeleka ya Yezu kekumisaka zina ya Nzambi, Yehowa. Yezu kukumisaka zina ya Nzambi na kuzabisaka yo na bantu. Yandi sadisaka bantu na kuzaba Nzambi mpi longaka bo na kusamba nde zina ya Nzambi kusantisama. (Matayo 6:9) Na kisika nge kezingaka, nki dibundu kezabisaka bantu zina ya Nzambi?
—Tanga Yoane 17:26; Baroma 10:13, 14.
Bakristu ya kyeleka kesamunaka Kimfumu ya Nzambi. Nzambi tindaka Yezu sambu na kusamuna nsangu ya mbote ya Kimfumu. Bantu ketulaka kivuvu kaka na Kimfumu ya Nzambi. Yezu landaka na kusamuna Kimfumu yango tii yandi fwaka. (Luka 4:43; 8:1; 23:42, 43) Yandi tubaka nde balongoki na yandi tasamuna Kimfumu yango. Kana muntu mosi kwisa kuzabisa nge mambu ya Kimfumu ya Nzambi, yo fwete vanda nde yandi kesambilaka na nki dibundu?
—Tanga Matayo 24:14.
Balongoki ya Yezu kele ve bantu ya nsi-ntoto yai ya mbi. Nge lenda zaba bo na mutindu bo kekotaka ve na mavwanga ya politiki to ya kebasikaka na kati ya bimvuka ya bantu. (Yoane 17:16; 18:36) Dyaka, bo kelandaka ve bikalulu mpi nkadilu ya mbi ya nsi-ntoto.
—Tanga Yakobo 4:4.
Bakristu ya kyeleka kevandaka ti zola ya ngolo na kati na bo. Ndinga ya Nzambi kelongaka bo na kuzitisa bantu ya makanda yonso. Ata bantangu yankaka mabundu ya luvunu kesyamisaka bamvita na kati ya bansi, bansambidi ya kyeleka kebuyaka kusala mpidina. (Mishe 4:1-3) Kansi, Bakristu kesadilaka ntangu mpi bima na bo na luzolo yonso sambu na kusadisa mpi kusyamisa bankaka.
—Tanga Yoane 13:34, 35; 1 Yoane 4:20.
4. Keti nge lenda zaba dibundu ya kyeleka?
Inki dibundu kelongaka mambu yina kekatukaka na Ndinga ya Nzambi, kekumisaka zina ya Nzambi, mpi kesamunaka nde Kimfumu ya Nzambi kele kaka kivuvu mosi sambu na bantu? Inki dibundu kemonisaka zola mpi kebuyaka mvita? Inki nge keyindula?
Longuka Mambu Mingi
Inki Biblia Kelongaka Mpenza?


text:
KYUVU 2
Mbi Yinlendilanga Zinyitu Zyama?
MBI WULENDA VANGA?
Yindula kifwani akiki: Bo Júlia kakitala mu lumwenu, wuyituka phila katodila. “Minu yifweti buba kheti matata ayi bakundi bama basintya ko yiba wulwelo voti yibuba.”
Júlia wuntombanga kudekuka kheti 5 di zi kilu mu kizitu ki nyitu’andi. Diawu kabakila makani ma kufwanga nzala bilumbu binkaka.
Boti ngyewu Júlia, khanu mbi wuvanga?
YINDULA!
Vasi ko dyambu dimbi mu kuyindula matedi zinyitu zyaku. Kibibila kintubila batu bawombo baba bizizi bimboti dedi Salai, Lakeli, Yosefi, Davidi ayi Abingaili. Kibibila kintuba ti Abingaili ‘wuba beni kitoko.’—1 Mintinu 1:4
Matoko mawombo bamvanganga mambu ma phila mu phila mwingi baba kitoko. Vayi bazabanga ko ti malenda kubatwadisa ziphasi. Tala va wanda:
Bo bafyongunina 58% di bana bakyeto baba kiyindulanga ti batodila ngolo nyitu, ba bakula ti 17% to baba zi kilu ziwombo.
Khumbu yinkaka babwe fyongunina, ba bakula ti 45% baba khambu zi kilu zifwana.
Mambu matoko bamvanganga mwingi kubika kutola, maba twadisanga khumbu zinkaka kimbevo bantanguninanga anorexia—kinsundula kukhambu mangolo mu nyitu bo bayifwisa nzala.
Boti thonono anorexia widi, muna fweti dinda lusadusu kwidi matata maku voti nkhulutu wunkaka wu lufyatu. Kibibila kintuba: ‘Nkundi wukyedika wunzolanga thangu zyoso ayi widi banga khomba wubutuka yaku, wukusadisanga mu thangu ziphasi.’ —Zingana 17:17.
Mangolo Fweti Vanga!
Bukyedika, kitoko ki khati to kimvanganga mutu kamonikina ti wumboti voti ndamba. Yindula matedi mwana wu Ntinu Davidi bantanguninanga Abasalomi. Kibibila kintuba:
‘Mu dikabu dyoso di Isaeli vasa ba ko mutu wuvyoka kitoko na Abasalomi . . . Kasa ba ko ni kinama kimbi.’—2 Samueli 14:25.
Kitoko kaba kimvangusa kakinangika, kukizitisa ayi kuvakula bankaka. Kibibila kitubilanga ko mboti Abasalomi, kibila nandi wuba nkwa kimbeni, wukhambu tsoni, wukhambu lukwikumu mu Nzambi ayi mvondi batu.
Mwisi ko mu bobo Kibibila kituvanina malongi amama:
“Lumana vuata mutu wumona.”—Kolosai 3:10.
“Bika lutomba, bika sia kitoko ki mbata kaka . . . . vayi bika lutomba kitoko ki khati kiokio kilendi suka ko.”—1 Petelo 3:3, 4.
Vasi ko dyambu kutomba kuba kitoko, vayi dilutidi nkinza kutomba kuba bikadulu bimboti. Kibila kuntwala zikhadulu zyaku zimboti ziawu zyala kuvanga kumonikina kitoko va meso ma batu bankaka. Prisca wutuba: “Mutu widi kitoko ki nyitu baboso bantyanga kuntala mu thinu ayi banzimbikini, vayi mutu widi bikadulu bimboti nandi batu boso bankhambu zimbakananga.”
WUKIFYONGUNINA
Ngyewu, wuntyanga zinyitu zyaku?
Wumana ba mayindu ma kuphasula kinama voti kulandakana twadusulu yi kukhambu dya mwingi kuludika vama wukhambu zolanga mu nyitu’aku?
Boti widi mangolo ma kuvingisa binama bi nyitu, khanu kinama mbi wulenda vingisa? (vyaka nlembo vama wunsola.)
NTELA
KIZITU
MILENGI
KUTOLA KU NYITU
KIZIZI
NKANDA NYITU
Boti mvutu’aku ngete mu kyuvu kitheti ayi kimwadi voti be vyaka mvandi nlembo mu mambu matatu mu kyuvu kitsuka, muna fweti zaba ti basi ko batu boso ba kumwenanga phila wukimwenanga. Diawu mayindu ma kutomba kukiludika, malenda kuvukumuna kuvanga mambu makhambulu mu minswa mi Nzambi.—1 Samueli 16:7.


text:
Nga Tufwete Sambanga kwa Yesu?
Nga Tufwete Sambanga kwa Yesu?
E KOLO KO, lufimpu lumosi lwavangwa kwa vioka 800 za aleke mu vioka 12 dia mabundu. Aleke awaya bayuvulwa kana vo bekwikilanga vo Yesu yandi ovananga mvutu za sambu. Vioka 60 muna nkama (60%) bavutula vo Yesu yandi ovananga mvutu za sambu yeto. Kansi, mosi muna aleke awaya wavunzuna nkumbu a Yesu yo soneka vo “Nzambi.”
Adieyi obenze? Nga tufwete fila sambu yeto kwa Yesu yovo kwa Nzambi? * Muna zaya e mvutu, yambula twabadika dina Yesu kalonga kwa alongoki andi mu kuma kia samba.
YESU KWA NANI KAVOVA VO TWAFILANGA SAMBU?
Yesu walonga yo kutusonga kwa nani tufwete filanga e sambu yeto.
MALONGI MANDI: Vava mosi muna alongoki andi kalomba vo “E Mfumu, utulong’o samba” Yesu wavutula vo: “Ovo se nusamba nuvova vo, e Tata.” (Luka 11:1, 2) Kuna kwalanda, muna Longi diandi vana Mongo Yesu wavovesa ana banwanga vo basambanga. Wavova vo: ‘Samba kwa S’aku.’ Wabavovesa mpe vo: “O S’eno ozeye eki nukondelo, una ke nwanlombele ko.” (Matai 6:6, 8) Muna fuku wandi wa nsuka, Yesu wavovesa alongoki andi vo: ‘Konso dina nulomba kwa Se, okunuvana dio muna nkumbu ame.’ (Yoane 16:23) Ozevo, Yesu watulonga vo tufwete filanga sambu yeto kwa Se diandi wa Se dieto, i sia vo kwa Yave wa Nzambi.—Yoane 20:17.
MBANDU ANDI: Muna songa e ziku kia mana kalonga kwa ankaka, Yesu yandi kibeni wasamba vo: “Itondele, e Tata, e Mfumu ezulu ye nza.” (Luka 10:21) Lumbu kimosi, ‘Yesu wasengola o meso kuna zulu, oku vo, e Tata, mfiaukidi wau ungwidi.’ (Yoane 11:41) Vava mpe kafinama o fwa Yesu wasamba vo: “E Tata, muna moko maku i ngyekwele moyo ame.” (Luka 23:46) Muna samba kwa S’andi e zulu wa “Mfumu ezulu ye nza,” Yesu watusisila mbandu eyi tufwete landa. (Matai 11:25; 26:41, 42; 1 Yoane 2:6) Nga i wau alongoki a Yesu babakulwila luludiku lwandi?
KWA NANI AKRISTU A TANDU KIANTETE BAFILANGA SAMBU YAU?
Vava Yesu kavutuka kuna zulu vioka tumingu twakete, alongoki andi babangikwa yo vumiswa kwa mbeni zau. (Mavangu 4:18) Ka lukatikisu ko vo alongoki awaya balomba lusadisu muna sambu. Kansi, kwa nani basamba? “Batumbwidi e ndinga kumosi kwa Nzambi” ye vuvu vo okubasadisa muna ‘nkumbu a Yesu wa selo [kiandi] kiavelela.’ (Mavangu 4:24, 30) Ozevo, alongoki balanda luludiku lwa Yesu mu kuma kia sambu. Basamba kwa Nzambi ke kwa Yesu ko.
Vioka mvu miayingi, Paulu wa ntumwa wayika una yandi kibeni ye akundi andi basambilanga. Vava kasonekena akwandi Akristu wavova vo: ‘Ntangwa zawonso tuvutulanga matondo kwa Nzambi wa Se dia Mfumu eto Yesu Kristu, vava tukunusambidilanga.’ (Kolosai 1:3) Paulu wasonekena akwandi minkwikizi vo, ‘ntangwa zawonso tutondanga Nzambi eto ye Se muna mambu mawonso, muna nkumbu a Mfumu eto Yesu Kristu.’ (Efeso 5:20) Muna mvovo miami, tumwene vo Paulu wakasakesa akaka kimana basambanga ‘ntangwa zawonso’ kwa ‘Nzambi wa Se muna mambu mawonso’ muna nkumbu a Yesu.—Kolosai 3:17.
Nze Akristu a tandu kiantete, tulenda songa zola kweto muna Yesu muna lemvokelanga luludiku lwandi mu kuma kia sambu. (Yoane 14:15) Avo tusambidi kaka S’eto e zulu, tumona e ziku kia mvovo mina muna sono kia Nkunga 116:1, 2 kivovanga vo: “Yave nzolele, kadi owidi e nding’ame . . . Ikumbokela e lumbu yame yawonso.” *
[Mvovo Vana Yand’a]
^ tini. 3 Mun’owu wa Bibila, Nzambi yo Yesu ke bafwanana ko. Muna zaya diaka mankaka, tala kapu kia 4 kia nkanda O Nkand’a Nzambi Adieyi Kieleka Kelonganga? wavaikiswa kwa Mbangi za Yave. Una mpe muna www.jw.org/kwy.
^ tini. 11 E sambu yeto muna wakana kwa Nzambi, tufwete vanga ngolo mu zingila e ngwizani ye nkanikinu miandi. Muna zaya diaka mankaka, tala kapu kia 17 kia nkanda O Nkand’a Nzambi Adieyi Kieleka Kelonganga?
[Babu kina muna lukaya lwa 15]
Nga kwa Yesu Bafila Sambu Yau?
Bibila ke kiyikanga nkumbu miayingi ko wantu akwikizi bamokena yo Yesu kuna zulu yovo ambasi. (Mavangu 9:4, 5, 10-16; 10:3, 4; Lusengomono 10:8, 9; 22:20) Nga wantu awaya kwa mbasi basambila? Ve. Muna nona yayi, e vangwa ya mwanda yau bayantika e moko. Wantu akwikizi kwa Nzambi kaka basambanga.—Filipi 4:6.


text:
NZOZULU YA NKENGI—NIMERO YA KULONGUKA Februari 2016
Nzozulu ya Nkengi yai kele ti masolo ya kulonguka banda na Aprili 4 tii na Mayi 1, 2016.
Yehowa Bingaka Yandi “Nduku na Mono”
Keti nge ke zola kukuma nduku ya Yehowa? Longuka mbandu ya Abrahami.
Landa Mbandu ya Banduku ya Yehowa
Inki sadisaka Ruti, Ezekiasi, mpi Maria na kukuma banduku ya ngolo ya Nzambi?
Vanda ya Kwikama na Yehowa
Mbandu ya Yonatani lenda sadisa beto na kuvanda ya kwikama na Yehowa na mambu iya ya mpasi.
Landa Mbandu ya Bansadi ya Kwikama ya Yehowa
Inki mutindu Davidi, Yonatani, Natani, mpi Ushai sosaka kuvanda ntete ya kwikama na Yehowa?
DISOLO YA LUZINGU
Yehowa Me Sadisaka Mono Mingi na Kisalu na Yandi
Corwin Robison me sadilaka Nzambi na kwikama bamvula 73, yandi me salaka mpi na Betele ya États-Unis bamvula kuluta 60.
Landa Kusadila Yehowa na Kiese
Kuyindulula bansiku tatu ya mfunu mingi ta sadisa nge na kutanina kiese.


text:
NGIUFULA 7
Inki Mu Lenda Sala Kana Bo Ke Pusa Mu na Kuvukisa Nitu?
NGE ZOLAKA KUSALA NKI?
Yindula diambu yai: Heather ke kutanaka ti Mike banda bangonda zole mpamba, kansi yandi ke mona bonso nde yandi me zabaka Mike banda ntama kibeni. Bo ke tindilanaka ba sms mbala na mbala, bo ke solulaka bangunga mingi na telefone, mpi bo ke manisanaka bansa! Kansi ntangu yai Mike ke zola nde yo suka ve kaka na masolo.
Na bangonda zole ya me luta, kima yina Mike ti Heather me sala kele kaka kusimbana na maboko mpi kupesana beze fioti. Heather ke zola yo suka kaka pana. Kansi yandi ke zola mpi ve nde Mike kuyambula yandi. Mike mpamba muntu ke salaka nde yandi kudiwa nde yandi kele kitoko mingi mpi mfunu. Yandi ke kuditubila diaka nde, ‘Mu ti Mike, beto ke zolana mingi . . .’
Kana nge me lungisa dezia mvula ya kubaka fianse mpi nge ke na kisika ya Heather, nge ta sala nki?
YINDULA FIOTI!
Kana nge fwa nsiku mosi ya lugangu, mu mbandu nsiku ya gravité, nge ta kutana ti malanda na yo. Yo ke mutindu mosi kana nge fwa nsiku ya bikalulu ya mbote, mu mbandu nsiku yina ke tubaka nde: “Beno fwete sala ve pite.”—1 Batesalonika 4:3.
Nge ta kutana ti nki malanda kana nge buya kuzitisa nsiku yina? Biblia ke tuba: “Muntu yina ke salaka pite ke salaka disumu na nitu na yandi mosi.” (1 Bakorinto 6:18) Inki mutindu yo kele kieleka?
Bantu ya ke salaka bansosa me monaka nde mbala mingi baleke mingi yina me vukisaka nitu na ntwala ya kukwela me kutanaka ti diambu mosi to mingi ya mbi yina kele na nsi.
MAWA. Baleke mingi yina me vukisaka nitu na ntwala ya makwela ke tubaka nde bo vandaka na mawa na nima.
KUKONDA KUDITUDILA NTIMA. Na nima ya kuvukisa nitu, konso muntu ke yantikaka kuyindula mutindu yai, ‘Mwana yai ya bakala to ya nkento me vukisaka dezia nitu ti nani ya nkaka?’
KUKUMA KISAKA-SAKA. Na ntima na bo, bana-bankento mingi ke zolaka muntu yina ta tanina bo, kansi ve yina ta sala bo mambu ya mbi. Mpi bana-babakala mingi ke sepelaka ve mingi na mwana-nkento yina bo me vukisaka nitu ti yandi.
Na nsuka: Kana nge vukisa nitu na ntwala ya makwela, nge ke kudisala mbi sambu nge ke bebisa kima mosi ya mfunu. (Baroma 1:24) Nitu na nge ke mfunu mingi yo yina nge fwete bebisa yo ve!
Monisa nde nge kele ti ngolo ya ‘kusala ve pite.’ (1 Batesalonika 4:3) Ebuna kana nsuka-nsuka nge kwela, nge lenda vukisa nitu. Nge ta sepela na yo mbote-mbote, mpi nge ta kudiyangisa ve, nge ta vanda ve na mawa mpi basusi yina ke vandaka mbala mingi na kati ya malanda ya kuvukisa nitu na ntwala ya makwela.—Bingana 7:22, 23; 1 Bakorinto 7:3.
INKI NGE KE YINDULA?
Keti muntu yina ke zolaka nge na masonga yonso lenda tula mambote na nge ya kinsuni mpi ya mawi na kigonsa?
Keti muntu yina ke kudibanzaka na masonga yonso sambu na nge lenda pusa nge na kubebisa bangwisana na nge ti Nzambi?—Baebreo 13:4.


text:
KAPU YITHETI
Nani Nzambi?
BANA BALEZI bamvananga beni byuvu. Ngye kumana kuba sudikisa, bawu ba bwe kuvulanga, ‘kibila mbi?’ Ngye kubavana mvutu beni, ba bwe kuvulanga, mu ‘kibila mbi?’
1, 2. Mbi batu bantombanga kuzaba?
2 Wuba ti kilezi ove nkulutu, wunkuvulanga. Tuntombanga kuzaba mbi tundya, tumvwata ayi tunsumba. Voti widi byuvu bimfunu bitedi luzingu lwitu ayi bilumbu binkwiza kuntwala. Vayi befu kukhambu baka mimvutu mifweni mu byuvu beni, buna tubela kwandi bobo?
3. Kibila mbi batu bawombo bambadilanga ti balendi baka ko mimvutu mi byuvu biawu?
3 Bukyedika ti mu Kibibila mwidi mimvutu mi byuvu binkinza bi twidi? Batu bawombo bambadilanga ti Kibibila phasi kidi mu kuvisa. Bambadilanga ti minlongi mi binganga bawu to badi mimvutu beni. Bankaka tsoni bammonanga mu kukuvula, diawu bakhambu bakilanga mimvutu. Ngiewu, buawu wunyindudilanga?
4, 5. Byuvu mbi binkinza wu yikuvulanga? Kibila mbi wufweti tatamana kutomba mimvutu mi byuvu byaku?
4 Ḿba ngyewu wuntomba kuzaba mimvutu mitedi mu byuvu abibi: Kibila mbi yi vangulu? Bwidi yala bela minu kufwa? Bwidi Nzambi kadidi? Yesu, nlongisi wulutidi kuzabakana, wutuba: “Lutomba, ayi bela kuluvana. Lutomba ayi luela mona; lukokuta ayi luela zibudulu”. (Matai 7:7) Diawu, bika kuvonga, vayi kindama mu kutomba ti wumbaka mimvutu mi lufyatu.
5 Bukyedika, ngye kutatamana kutomba miawu buka ‘mbongo yi swama’ wala bakula mimvutu beni mu Kibibila. (Zingana 2:1-5) Mimvutu misi ko beni phasi mu kuvisa. Ma wunkwiza longuka, mala vanga luzingu lwaku luba mayangi ayi wubaka dyana di tsikama mu bilumbu binkwiza kuntwala.Twentubila kyuvu kintwadisanga divunza mu batu bawombo.
NZAMBI WUTUVWANGA NKINZA VOTI WUTUTOVULANGA?
6. Kibila mbi batu bawombo bambadilanga ti Nzambi katuvwanga ko nkinza?
6 Bawombo bambadilanga ti Nzambi ka tuvwanga ko nkinza. Mu mayindu mawu; ti Nzambi nkinza katuvwanga khanu nza ayiyi diswasana yidi. Tummonanga mimvita, kikhesi mu batu, buphumbulu mu bibwangu byoso. Bimbevo, ziphasi ayi lufwa. Bawombo bankuvulanga, ‘ti Nzambi wutuvwanga nkinza, kibila mbi kakhambu manisina ziphasi?’
7. (a) Bwidi Zimfumu zi binganga bamvangilanga batu ba kikinina ti Nzambi wu tutovulanga? (b) Bwidi tuzabidi ti Nzambi kasi ko ntwadisi wu mambu mambi mammonikanga?
7 Zimfumu zi binganga bamvanganga batu bakikinina ti Nzambi wututovulanga. Bo ti kivuka voti mambu ma maphamuka mabe monika, bawu bantubilanga ti luzolo lu Nzambi. Bantubanga ti nandi tidi mambu beni ma monika. Thubulu ayoyo, yimmonisa ti Nzambi bambedisanga voti bamvananga fotu. Angi Kibibila kinlonga ti Nzambi kasi ko ntwadisi wu ziphasi zitu. Buku yi Yakobi 1:13 (Zaki NM) yitukamba ti Nzambi ka thotanga mutu ko mu mambu mambi. Kiawu kintuba: “Muaki mutu kabika tuba bu kavukumunu ti Nzambi wulembo phukumuna. Bila mambu mambimbi malendi vukumuna Nzambi ko, ayi niandi veka Nzambi kalendi vukumuna mutu ko.” Mansundula ti Nzambi wumbikanga mambi ma monika, vayi katwadisanga ko mawu. (Tanga Yobi 34:10-12.) Tutala kifwani.
8, 9. Kibila mbi di khambulu difwana kuvana Nzambi mbedi mu ziphasi zitu? Fwanikisa.
8 Yindula, ditoko wunzinganga ayi matata mandi. Tat’andi wukunzolanga beni ayi wukunlongisanga kubaka makani mamboti. Kuntwala wubaka mayindu ma kubayisa tat’andi ayi wutina va nzo. Ku kayenda, wuluta vanga mambu mambi, mantwadisa ziphasi. Bukyedika ti tat’andi nandi ntwadisi wu mambu mambi ka monokono bo kakhambu kunkwimina kubasika va nzo? Ndamba! (Luka 15:11-13) Buka tata yoyo, Nzambi mvandi kasa kwika ko batu bo basola kumbayisa ayi kuvanga mambi. Buawu, dyambu dimbi dya kumonika tufweti tebukanga monyo ti kasi ko Nzambi betwadisa diawu. Bwisa fwana ko kuvana Nzambi mbedi mu mambu moso mambi.
9 Bwisi ko mu bobo Nzambi kambikilanga mambu mambi ma monika. Mu Kapu 11, mu buku ayiyi tunkwiza zaba kibila beni. Vayi twidi lufyatu ti Nzambi wutuzolanga ayi kasi ko ntwadisi wu ziphasi zitu. Bukyedika, nandi to fweni manisa ziawu.
10. Kibila mbi twididi lufyatu ti Nzambi wala manisa mambi moso batu ba matingu bamvanganga?
10 Nzambi nandi wunlongo. (Yesaya 6:3) Mamoso kamvanganga madi malongo, ma dyodila ayi mamboti. Diawu tufweti bela lufyatu kwidi nandi. Nandi, kasi ko buka befu batu ba nza. Mu khumbu zinkaka tumvanganga mambi. Kheti mutu wulutidi mavanga mamboti va nza, kasi ko mangolo mwingi kumanisa mambi moso batu ba matingu bamvanganga. Vasiko mutu wulutidi Nzambi mu mangolo, nandi to nkwa ngolo zyoso. Nandi, wulenda ayi wala manisa mambi moso batu bambi bantwadisanga. Nandi wala manisa ziphasi.
BWIDI NZAMBI KAMMWENANGA ZIPHASI ZITU?
11. Bwidi Nzambi kammwenanga ziphasi zi luzingu lwaku?
11 Bwidi Nzambi kammwenanga mammonikanga mu nza voti ziphasi zi luzingu lwaku? Kibibila kinlonga ti Nzambi ‘wunzolanga masonga.’ (Minkunga 37:28) Nandi wumvwanga nkinza masonga ayi kazolanga ko ziphasi mu batu. Kibibila kintuba ti “Yave wakala kiadi mu ntim’andi” bo mambi matembakana mu batu mu thangu yi Nowa. (Ngenesi 6: 5, 6) Nzambi ka balulanga ko zikhadulu zyandi. (Malaki 3:6) Kiawu kitukamba ti nandi wutukebanga.
12 Kibibila mvandi kintuba ti Nzambi wuvanga batu mu kifwani kyandi. (Ngenesi 1:26) Mansundula ti Nzambi wutuvanga na zikhadulu zyandi zimboti. Bukyedika ti tuntatubukanga beni ti tumweni mutu wukhambu kibila wuntovuka, vayi Nzambi lutidi beni kumona kyadi mu ziphasi zi mutu beni! Bwidi tuzabidi mawu?
12, 13. (a) Kibila mbi tunzodilanga, ayi mbi tuntombanga kuvanga bo tummona batu bammona ziphasi? (b) Kibila mbi twididi lufyatu ti Nzambi wala manisa ziphasi zyoso ayi mambi?
13 Kibibila kinlonga ti ‘Nzambi nandi luzolo.’ (1 Yoane 4:8) Mamoso Nzambi kamvanganga mu luzolo kamvangilanga mawu. Befu tunzodilanga, kibila Nzambi nandi luzolo. Yindula, bo ti widi mangolo ma kumanisa ziphasi mu nza yimvimba, budedi ti wulenda kumavanga? Bukyedika, wulenda kumavanga, kibila widi luzolo mu batu. Buna Nzambi? Nandi nkwa ngolo zyoso, widi luzolo, diawu kala manisina ziphasi zyoso ayi kukhambu kubusonga mu batu. Buawu, ba lufyatu ti mamoso ka kanikisa madi va thonono buku ayiyi, mala vangama! Vayi mwingi wuba lufyatu mu zimbikudulu beni, fweti bwela zaba Nzambi wukanikisa ziawu.
NZAMBI WUNTOMBA NGYEWU WUNZABA
14 Mbi bitheti wuntombanga kuzaba mu mutu tidi vanga kikundi? Bukyedika ti dizina. Nzambi widi dizina? Binganga biwombo bintubanga ti dizina dyandi “Nzambi” voti “Mfumu,” vayi amomo masi mazina ko. Buku yi Yesaya 42:8 yintuba: ‘Minu Yave, adyodyo diawu dizina dyami.’ Minsoniki mi Kibibila basonika dizina di Nzambi mu Kibibila, Sambwadi di bivevi di zikhumbu. Yave wuntomba wuzaba dizina dyandi ayi wu disadila. Nandi wukuzabikisa dizina dyandi, mu dyambu wuba nkundi’andi.
15. Mbi binsundula dizina di Nzambi
15 Dizina di Nzambi, Yave, tsundu yinneni didi. Dinsundula ti Nzambi wulenda vanga dyosokwa dyambu kakeni ayi kudedikisa lukanu lwandi. Vasi ko mutu voti kyuma kilenda kuntula nkaku. Nafeka to Yave fweni dizina beni. *
16, 17. Mbi binsundula thangununu (a) ‘Nkwa ngolo zyoso’? (b) ‘Ntinu wu thangu zyoso’? (c) ‘Mvangi’?
16 Dedi buntubila lutangu lu Minkunga 83:18, Yave: ‘Nzambi [yilutidi] zangama’. (Nzaikusu 15:3) yintuba ti nandi, “Mfumu Nzambi, nkua ngolo yoso, mavanga maku madi manneni ayi madi matsiminanga. A Ntinu wu makanda, zinzila ziaku zidi zisonga ayi zikiedika.” Mbi binsundula thangununu “Nkwa ngolo zyoso”? Mu kuba nandi to nkwa ngolo, mansundula ti vasi ko mutu wukundedakana mu mangolo, nandi lutidi mu nza yimvimba. Kuba Ntinu wu thangu zyonso mansundula ti nandi to khembu thonono ayi mbanunu. Minkunga 90:2 yinsudikisa ti nandi wunzinganga thangu yi ka yimani. Mawu, mambu matsiminanga!
17 Yave, nandi Mvangi. (Nzaikusu 4:11) yintuba: “Mfumu eto ayi Nzambi eto, ngeyo fueni mu tambula nkembo, nzitusu ayi lulendo bila ngeyo wuvanga bima bioso ayi, mu diambu di luzolo luaku bivangulu ayi bidi moyo.” Buawu, tona zimbasi ku diyilu, zimbwetila, minti mimbutanga makundi, zifu mu minlangu
NGYEWU, WULENDA FIKAMA YAVE?
18. Kibila mbi batu bawombo bambadilanga ti balendi fikama ko Nzambi? Vayi mbi Kibibila kintuba?
18 Bawombo bankwitukanga voti bammonanga boma ba kutanga zikhadulu ayi kuzangama ku Yave mu Kibibila. Diawu bayikuvudilanga: ‘Nkinza mbi yidi va meso ma Yave, mwingi kamfikama?’ Vayi buawu Yave kantomba tuyindudilanga? Ndamba. Yave tidi kutufikama. Kibibila kintuba ti ‘nandi kasi ko thama mu mutu ka mutu.’ (Mavanga 17:27) Yave wuntomba ngyewu wumfikama. Nandi wunkanikisa ti ‘wela kulufikama.’
19. (a) Bwidi tulenda fikimina Nzambi? (b) Zikhadulu mbi zi Yave ngyewu lutidi tya?
19 Bwidi tulenda fikimina Nzambi? Yesu wutuba: “Luzingu lukalumani luidi mu kuzaba ngeyo Nzambi yimosi kaka yi kiedika ayi mu zaba Yesu Klisto mutu wowo wutuma.” (Yoane 17:3) Mu kubwela longuka Kibibila, ngyewu wala zaba Yave ayi Yesu ayi wala baka luzingu lu mvu ka mvu. Dedi bo tumalongukila, ‘Nzambi luzolo.’ (1 Yoane 4:16) Angi nandi mvandi widi zikhadulu zinkaka zimboti. Kibibila ki tukamba ti Yave ‘nkwa kyadi, nkwa mvibudulu, nlembami ayi nkwa kyedika.’ (Esodu 34:6) Yave widi ‘mamboti ayi weti lemvukilanga.’ (Minkunga 86:5) Nzambi phibudulu kadi ayi wusonga. (2 Petelo 3:9; Nzaikusu 15:4) Wela bwela kulonguka zikhadulu zyandi bo wuntanga Kibibila dyambu dyandi.
20-22. (a) Bwidi tulenda fikimina Nzambi wu tukhambu monanga? (b) Mbi fweti vanga bo bankaka bantomba ngyewu wubika bwe longuka Kibibila?
20 Bwidi wulenda fikimina Nzambi wukhambu monanga? (Yoane 1: 18; 4: 24; 1 Timoteo 1: 17) Bo wumbwela kulonguka matedi Yave mu Kibibila, buawu buna wela kunzabila buka mutu wunkalanga yaku. (Minkunga 27:4; Loma 1:20) Mu kulonguka matedi Yave buawu luzolo luaku mu nandi lumbwelimina ayi wumbwedila kumfikimina.
21 Ngyewu wala visa ti Yave nandi Tat’itu. (Matai 6:9) Nandi wutuvana luzingu ayi wuntomba tubaka nzingulu yimboti yilutidi, yosokwa tata kantombanga mu bana bandi. (Minkunga 36:9) Kibibila kinlonga ti tulenda fikama ayi kuba nkundi Nzambi. (Yakobi 2: 23) Yindula ngye feka: Yave, Mvangi byabyoso bidi mu nza, wuntomba ngyewu wumfikama ayi wuba nkundi’andi!
22 Bawombo bantomba voti bala kukwimina wubika bwe longuka Kibibila. Kibila bammona boma wubika baluka kinganga kinkaka. Angi ka wubika mutu kakuvukumuna mwingi wubika fikama Yave ayi kuba nkundi’andi. Kibila nandi nkundi wulutidi mu bakundi baboso wulenda baka.
23, 24. (a) Kibila mbi wufweti kuvudilanga? (b) Mbi tunkwiza bakula mu kapu yinlandakana?
23 Mu ndongulu’aku yi Kibibila vadi mambu mankaka wala khambu visa buboti va thonono. Angi bika kuba boma voti tsoni mu kuvula ayi kutomba lusalusu. Yesu wutuba ti tufweti ba buka bana balezi. (Matai 18:2-4) Tumalonguka ti bawu, bantombanga beni kuzaba, diawu bankuvudilanga. Nzambi mvandi wuntomba ngyewu wubaka mimvutu mi byuvu byaku. Diawu, longuka buboti Kibibila mwingi wuvisa ti ma wunlonguka makyedika.
24 Ndongukulu yi Kibibila phila yilutidi yi kulongukila matedi Nzambi. Mu kapu yinlandakana tunkwiza bakula kibila Kibibila kididi diswasana ayi zibuku zinkaka.
^ Lut. 15 Ti mu Kibibila kyaku mwisi ko dizina di Nzambi


text:
JW LIBRARY
Lusadisu muna sadila Android
JW Library i aplicativo yavayikiswa kwa Mbangi za Yave. Muna aplicativo yayi muna ye nsekola zayingi za Nkand’a Nzambi, nkanda ye yinkanda-nkanda ya longokela Nkand’a Nzambi.
MU KUNKU KIAKI
Yantika Sadila JW Library—Android
Longoka una olenda sadila mambu ma sina ma JW Library ina muna aparelho ya Android.
Bandula yo Sadila Nsekola Zaswaswana za Nkand’a Nzambi—Android
Longoka una olenda bandula yo Sadila Nsekola Zaswaswana za Nkand’a Nzambi muna JW Library muna aparelho isadilanga iOS.
Bandula yo Toma Kubika e Nkanda—Android
Longoka una olenda bandulwila yo toma kubika e nkanda muna aplicativo ya JW Library Android.


text:
Nkenda ya 28: Moïse me guluka na masa
BEBE ya fyoti yai ya beto kemona na mansanga na meso mpi kesimba musapi ya mwana ya nkento kele Moïse. Mwana ya nkento kele mwana ya Faraon, mfumu ya Egypte.
Mama ya Moïse kubumbaka mwana na yandi bangonda tatu sambu yandi sosaka kugulusa yandi. Kansi yandi zabaka nde yandi fwanaka ve na kubumba Moïse bilumbu mingi. Inki yandi salaka?
Yandi bakaka kitunga mosi, yandi pakulaka yau mukubu ya ndombe. Yandi tulaka mwana na kati mpi yandi tululaka yau na zulu ya Masa Nil, na kati ya matiti ya masa. Na yau, yandi tubilaka mpangi ya nkento ya Moïse, Miriam, na kulangidila kitunga yina. Inki mambu tabwa na mwana?
Mwana ya Faraon ya nkento kukulumukaka na Masa ya Nil sambu na kuyobila. Na mbala mosi, yandi monaka kitunga na kati ya matiti ya masa. Yandi tindaka nsadi na yandi mosi ya nkento na kubaka yau mpi na kunatila yandi yau. Ntangu yandi kangulaka kitunga yandi yitukaka na kumona mwana ya bakala ya kitoko! Moïse vandaka kudila mpi mwana ya Faraon ya nkento kuwilaka yandi kyadi. Yandi zolaka ve nde bau kufwa yandi.
Na ntangu yina, Miriam kwisaka. Beno kemona yandi na kifwanisu? Miriam tubaka na mwana ya Faraon ya nkento nde: ‘Keti nge kezola mono kwenda kubingila nge nkento mosi ya Israele na kunwisa mwana mabele?’
Mwana ya Faraon ya nkento kundimaka nde: ‘Inga, kwenda.’
Miriam kwendaka ntinu kubinga mama na yandi. Ntangu mama ya Moïse kwisaka, mwana ya Faraon ya nkento kutubilaka yandi nde: ‘Nata mwana yai, nwisila mono yandi. Mono tafuta nge.’
Mama ya Moïse bakaka mwana na yandi mpi nwisaka yandi. Ntangu Moïse yelaka, yandi nataka yandi na mwana ya Faraon ya nkento mpi yandi kumaka mwana na yandi. Yau kele mutindu yina Moïse kotaka na nzo ya Faraon.
Kubasika 2:1-10.
Bangyufula
- Bebe ya beto kemona na kifwanisu kele nani, mpi yandi kesimba musapi ya nani?
- Mama ya Moize kusalaka nki sambu na kugulusa yandi na lufwa?
- Mwana-nkento ya fyoti yina kele na kifwanisu kele nani, mpi yandi kesala inki?
- Ntangu mwana-nkento ya Farao kumonaka bebe, inki dibanza Miriami kupesaka yandi?
- Inki mambu mwana-nkento ya Farao kuzabisaka mama ya Moize?
Bangyufula ya ngika
- Tanga Kubasika 2:1-10.
Inki dibaku mama ya Moize kuvandaka na yo ya kusansa mpi kulonga Moize na buleke na yandi, mpi nki mbandu yo kepesa bibuti bubu yai? (Kub. 2:9, 10; Kul. 6:6-9; Bing. 22:6; Ef. 6:4; 2 Tim. 3:15)


text:
Longa Bana na Nge
Bibuti, beno sadila masolo yai sambu na kulonga bana na beno malongi ya mfunu ya Biblia.
Bangogo ya Luyantiku
Mambu yina kele na mukanda ya Kulonga lenda sadisa nge ntangu nge ke sansa bana na nge.
Kinsweki Yina Beto Kele na Kiese ya Kuzaba
Biblia ke tubila kinsweki mosi ya mfunu yina yo ke bingaka “kinsweki ya santu.” Keti nge ta zola kuzaba kinsweki yina?
Rebeka Salaka Yonso Sambu na Kusepedisa Yehowa
Inki beto lenda sala sambu na kulanda mbandu ya Rebeka? Tanga disolo yai mpi longuka mambu ya me tala yandi.
Rahabi Kwikilaka na Yehowa
Longuka mutindu Rahabi ti dibuta na yandi gulukaka ntangu bantu ya Izraele fwaka mbanza Yeriko.
Yandi Sepedisaka Tata na Yandi mpi Yehowa
Inki lusilu mwana ya Yefte zitisaka? Inki mutindu beto lenda landa mbandu na yandi?
Samuele Landaka Kusala Mambu ya Mbote
Inki mutindu nge lenda landa mbandu ya Samuele mpi kusala mambu ya mbote ata ntangu bantu ya nkaka ke sala mambu ya mbi?
Davidi Waka Ve Boma
Tanga disolo yai ya Biblia ya ke pesa kiese sambu na kuzaba diambu yina kumisaka Davidi kikesa mingi.
Keti Nge Ke Waka Boma mpi Ke Kudiwaka Nge Mosi?
Inki mambu Yehowa zabisaka Eliya ntangu yandi kudiwaka yandi mosi? Inki nge lenda longuka na mambu yina kuminaka Eliya?
Yoziasi Vandaka ti Banduku ya Mbote
Biblia ke zabisa beto nde yo vandaka mpasi mingi sambu nde Yoziasi kusala mambu ya mbote. Longuka mutindu banduku na yandi sadisaka yandi.
Yeremia Yambulaka Ve Kutuba Mambu ya Me Tala Yehowa
Ata bantu vandaka kuseka yandi mpi kuwila yandi makasi, sambu na nki Yeremia landaka kutuba mambu ya Nzambi?
Yezu Vandaka Kulemfuka Ntangu Yonso
Yo ke vandaka ve pete na kulemfukila ntangu yonso bibuti na nge. Longuka mutindu mbandu ya Yezu lenda sadisa nge.
Bantu Yina Sonikaka Mambu ya Me Tala Yezu
Longuka mambu ya me tala bansoniki nana ya Biblia yina zingaka nsungi mosi ti Yezu mpi sonikaka mambu ya me tala yandi.
Mwana-Mpangi ya Polo Vandaka Kikesa
Leke yai ya bakala gulusaka luzingu ya ngwasi na yandi. Inki yandi salaka?
Timoteo Vandaka na Mpusa ya Kusadisa Bantu
Inki mutindu nge lenda vanda ti luzingu ya kiese kibeni bonso Timoteo?
Kimfumu Yina Ta Yala Ntoto ya Mvimba
Mambu ta vanda nki mutindu ntangu Yezu ta yala ntoto ya mvimba? Keti nge ta sepela na kuvanda pana?


text:
Lusansu lwa 64: Solomo Otungidi Tempelo
UNA Davidi kafwidi ko ovene Solomo mbandu ya tempelo a Yave ina kamvana o Nzambi. Muna mvu weya wa luyalu lwandi, Solomo oyantikidi tunga e tempelo. Mvu nsambwadi ye ndambu yatungwa. Yazi kumi ya mazunda ma wantu basadilanga muna tempelo. Nzimbu zayingi yadia, kadi ulolo wa wolo ye palata yakota mo.
E tempelo yakala ye masuku mole manene, nze una wakala saba. Kansi, omama masundidi mana ma saba o vonga. Solomo otumini basia nkele ekangu muna suku diakati ye lekwa yakaka muna masuku makaka.
Vava yamana tungwa, basambwidi e tempelo. O Solomo ofukamene osambidi nze una omwene muna fwaniswa kiaki. Ovovele kwa Yave vo, ‘ezulu di’ezulu ke dikufwana ko; e nzo yayi ntungidi ozevo aweyi! E Nzambi ame do wila nkangu aku vava besambil’oku fulu kiaki.’
O Solomo vava kamana samba, o tiya tukulumukini kun’ezulu. Tuyokele bulu yawonso yakelwa yimenga. E tempelo izele yo nkembo a Yave. Ediadi diasonga vo o Yave wawa e sambu kia Solomo yo yangalela e tempelo katunga. Owau, e tempelo ikitukidi se fulu kia nsambila ke mu saba diaka ko.
O Solomo oyadidi ye ngangu mvu miayingi, o nkangu wazinganga ye kiese. Kansi, o Solomo osompele akento ayingi a nsi za kinzenza ana ke basambilanga Yave ko. Nga omwene mosi muna yau osambilanga e teke? Oku kwakwiziwa, bamvukumuna mu sambila nzambi zakaka. Nga ozeye dina diabwa wau Solomo kavanga wo? Kayala diaka nkangu kuna ngemba ko. Okitukidi se muntu ambi, o nkangu ke wazinganga diaka ye kiese ko.
O Yave ofungidi Solomo o makasi umvovese vo: ‘Nkatula e kintinu kiaku, yavana kio kwa muntu akaka. Kivangila wo muna zingu kiaku ko, kansi nkatula kio vana koko kwa mwan’aku. Kikatula kintinu kiawonso ko kwa mwan’aku.’ Tutala una diavangamena ediadi.
1 Tusansu 28:9-21; 29:1-9; 1 Ntinu 5:1-18; 2 Tusansu 6:12-42; 7:1-5; 1 Ntinu 11:9-13.
Yuvu
- O Solomo mvu kwa katunga tempelo a Yave? Ekuma yadila nzimbu zayingi?
- Masuku kwa makala muna tempelo? Nki kiasiwa muna suku diakati?
- Nkia sambu kasamba o Solomo vava e tempelo yamanisa o tungwa?
- O Yave aweyi kasongela vo wayangalela e sambu kia Solomo?
- Akento a Solomo nkia diambu bamfila mu vanga? Adieyi diabwila Solomo?
- Ekuma Yave kafungila Solomo makasi? Adieyi kamvovesa?
Yuvu yakaka
- Tanga 1 Tusansu 28:9, 10.
E mvovo mia Davidi muna 1 Tusansu 28:9, 10 nkia diambu mifwete kutufila mu vanga muna zingu kieto kia lumbu ke lumbu? (Nku. 19:14; Fili. 4:8, 9)
- Tanga 2 Tusansu 6:12-21, 32-42.
O Solomo aweyi kasongela vo o Nzambi wa Mpungu-ngolo kefwana mu nzo yatungwa kwa muntu ko? (2 Tus. 6:18; Mav. 17:24, 25)
E mvovo mia Solomo muna 2 Tusansu 6:32, 33 adieyi misonganga mu kuma kia Yave? (Mav. 10:34, 35; Ngal. 2:6)
- Tanga 2 Tusansu 7:1-5.
Nze Aneyisaele, adieyi tufwete vanga vava tumonanga e nsambu za Yave kwa nkangu andi o unu? (2 Tus. 7:3; Nku. 22:22; 34:1; 96:2)
- Tanga 1 Ntinu 11:9-13.
Mana mabwa muna zingu kia Solomo aweyi mesongelanga o mfunu wa sikila ye kwikizi kwa Nzambi yakuna mbaninu? (1 Nti. 11:4, 9; Mat. 10:22; Lus. 2:10)


text:
Nkenda ya 15: Nkento ya Lot
LOT na dibuta na yandi vandaka kuzinga kisika mosi na Abraham na insi ya Kana. Kilumbu mosi, Abraham tubaka na Lot nde: ‘Matiti ke dyaka mingi ve sambu na bitwisi na beto. Kana nge mezola, beto kabwana mpi konso muntu kudikwendila ndambu na yandi.’
Lot kutalaka insi. Yandi monaka kisika mosi ya kitoko yina vandaka na masa mpi matiti mingi sambu na bitwisi na yandi. Yau vandaka na District ya Yurdani. Lot kwendaka na ndambu yina, yandi, dibuta na yandi na bitwisi na yandi. Na nsuka, bau kwendaka kuvanda na Sodome.
Bantu ya Sodome vandaka mbi mingi. Lot yina vandaka muntu ya mbote, kumonaka mpasi mingi na ntima na yandi sambu na nkadilu na bau. Nzambi mpi kumonaka nsoni mingi sambu na yau. Yandi tindaka bawanzyo zole sambu na kuzabisa Lot ngindu na yandi ya kufwa Sodome mpi mbanza yankaka yina vandaka na lweka, Gomore.
Bawanzyo songaka Lot nde: ‘Sasuka! Baka nkento na nge ti bana na nge yonso zole ya bankento mpi beno kwenda!’ Sambu Lot na dibuta na yandi vandaka kusukinina, bawanzyo bakaka bau na maboko mpi kubasisaka bau na mbanza. Na nima, wanzyo mosi kutubaka nde: ‘Beno kudigulusa! Beno tala ve na nima. Beno bumbana na bangumba kana ve beno tafwa.’
Lot na bana na yandi ya bankento kulemfukaka: bau tinaka Sodome. Bau kutelamaka na kisika mosi ve mpi bau talaka ve na nima. Kansi nkento ya Lot kukolamaka. Na nima ya kamwa ntangu, yandi telemaka mpi talaka na nima. Sambu na yau, yandi kumaka ditadi ya mungwa. Keti beno kemona yandi awa na kifwanisu?
Nkenda yai ya Bible kepesa beto dilongi mosi. Yau kemonisa beto nde Nzambi kegulusaka bantu yina kelemfukilaka yandi, kansi bayina kelemfukaka ve tafwa.
Kuyantika 13: 5- 13; 18: 20- 33; 19: 1-29; Luka 17: 28- 32; 2Piere 2: 6-8.
Bangyufula
- Sambu na nki Abrahami ti Loti kukabwanaka?
- Sambu na nki Loti kuponaka na kuzinga na Sodomi?
- Bantu ya Sodomi kuvandaka ti bikalulu ya nki mutindu?
- Inki lukebisu bawanzyo zole kupesaka Loti?
- Sambu na nki nkento ya Loti kukumaka ditadi ya mungwa?
- Inki dilongi beto lenda baka na mambu yina kubwilaka nkento ya Loti?
Bangyufula ya ngika
- Tanga Kuyantika 13:5-13.
Na yina metala kubongisa makambu yina kebwaka na kati ya bantu, inki dilongi beto lenda baka na mbandu ya Abrahami? (Kuy.13:8, 9; Roma 12:10; Filp 2: 3, 4)
- Tanga Kuyantika 18:20-33.
Inki mutindu mambu yina Yehowa kusalaka sambu na Abrahami kepusa beto na kutula ntima nde Yehowa ti Yezu tasambisa bantu na lunungu yonso? (Kuy. 18:25, 26; Mat. 25:31-33)
- Tanga Kuyantika 19:1-29.
Disolo yai ya Biblia kemonisa nki na yina metala mutindu Nzambi ketadilaka kuvukisa nitu babakala bo na bo? (Kuy. 19:5, 13; Levi 20:13)
Inki luswaswanu beto kemona na mambu yina Loti ti Abrahami kusalaka na lutwadisu yina Nzambi kupesaka bo, mpi nki dilongi beto lenda baka na dyambu yai? (Kuy. 19:15, 16, 19, 20; 22:3)
- Tanga Luka 17:28-32.
Inki nkadilu ya ntima nkento ya Loti kuvandaka na yo na yina metala bima ya kinsuni, mpi nki mutindu dyambu yai kele lukebisu sambu na beto? (Luka 12: 15; 17:31, 32; Mat. 6: 19- 21, 25)
- Tanga 2 Piere 2:6-8.
Sambu na kulanda mbandu ya Loti, inki nkadilu beto fwete vanda ti yo na yina metala inza ya mezyunga beto yina kezitisaka ve Nzambi? (Ezek. 9:4; 1 Yoa. 2:15-17)


text:
KAPU YA KUMI NA ZOLE
Inki Mutindu Nge Lenda Kuma Nduku ya Nzambi?
1, 2. Banani vandaka banduku ya Yehowa?
NANI nge ta zola nde yandi vanda nduku na nge? Muntu yina nge ke zolaka. Muntu yina nge ke wakanaka mbote ti yandi mpi yandi ke wakanaka mbote ti nge. Muntu yina kele mawete mpi ke vandaka ti bikalulu yina ke sepedisaka nge.
2 Yehowa Nzambi ke ponaka bantu ya nkaka na kuvanda banduku na yandi. Mu mbandu, Abrahami vandaka nduku ya Yehowa. (Yezaya 41:8; Yakobo 2:23) Yehowa vandaka mpi kuzola Davidi. Yandi tubaka nde Davidi vandaka ‘kupesa ntima na yandi kiese.’ (Bisalu 13:22) Mbikudi Daniele mpi vandaka “mfunu mingi” sambu na Yehowa.—Daniele 9:23.
3. Sambu na nki Abrahami, Davidi, mpi Daniele kumaka banduku ya Yehowa?
3 Inki mutindu Abrahami, Davidi, mpi Daniele kumaka banduku ya Yehowa? Yehowa songaka Abrahami nde: “Nge me wa ndinga na mono.” (Kuyantika 22:18) Yehowa ke kumaka nduku ya bantu yina ke lemfukilaka yandi na kudikulumusa yonso. Ata dikanda ya mvimba lenda kuma banduku na yandi. Yehowa tendudilaka dikanda ya Izraele nde: “Beno lemfukila ndinga na mono, ebuna mono ta kuma Nzambi na beno, mpi beno ta kuma bantu na mono.” (Yeremia 7:23) Yo yina kana nge ke zola kibeni kukuma nduku ya Yehowa, nge mpi nge fwete lemfukila yandi.
YEHOWA KE TANINAKA BANDUKU NA YANDI
4, 5. Inki mutindu Yehowa ke taninaka banduku na yandi?
4 Biblia ke tuba nde Yehowa ke sosaka mutindu ya “kusonga ngolo na yandi sambu na bantu yina ntima na bo kele ya mvimba na yandi.” (2 Bansangu 16:9) Na Nkunga 32:8, Yehowa ke sila banduku na yandi nde: “Mono ta pesa nge mayele ya kubakisa mambu mbote-mbote mpi ta longa nge nzila yina nge fwete kwenda. Mono ta pesa nge ndongisila ntangu disu na mono ke tala nge.”
5 Mbeni mosi ya ngolo ke zolaka kukanga beto nzila sambu beto vanda diaka ve banduku ya Nzambi. Kansi Yehowa ke zolaka kutanina beto. (Tanga Nkunga 55:22.) Sambu beto kele banduku ya Yehowa, beto ke sadilaka yandi na ntima na beto ya mvimba. Beto ke vandaka ya kwikama na yandi ata na bantangu ya mpasi. Mpi beto ke vandaka ti kivuvu bonso yina muyimbi-bankunga vandaka ti yo. Yandi sonikaka sambu na Yehowa nde: “Sambu yandi kele na diboko na mono ya kitata, mono ta nikana ve ata fioti.” (Nkunga 16:8; 63:8) Inki mutindu Satana ke sosaka kukanga beto nzila sambu beto vanda diaka ve banduku ya Nzambi?
NTEMBE YA SATANA
6. Inki mambu Satana tubaka sambu na bantu?
6 Na Kapu ya 11, beto longukaka nde Satana tudilaka Yehowa ntembe mpi tubaka nde yandi kele muntu ya luvunu mpi ya kukonda lunungu sambu yandi pesaka ve Adami ti Eva nswa ya kupona bo mosi na kusala mambu ya mbote mpi ya mbi. Mukanda ya Yobi ke longa beto nde Satana tubaka mpi nde bantu yina ke zola kukuma banduku ya Nzambi ta kuka ve kusala yo. Satana tubaka nde bo ke sadilaka Nzambi sambu na bima yina yandi ke pesaka bo, kansi ve sambu bo ke zolaka yandi. Nkutu Satana tubaka nde, yandi lenda pusa konso muntu na kuyambula kusadila Nzambi. Beto tadila mambu yina beto lenda longuka na disolo ya Yobi mpi mutindu Yehowa taninaka yandi.
7, 8. (a) Inki mutindu Yehowa vandaka kutadila Yobi? (b) Inki mambu Satana tubaka sambu na Yobi?
7 Yobi vandaka nani? Yandi vandaka muntu ya mbote yina zingaka na ntoto kiteso ya bamvula 3 600 me luta. Yehowa tubaka nde kuvandaka ve ti muntu ya nkaka bonso yandi awa na ntoto na ntangu yina. Yobi vandaka ti luzitu ya mingi sambu na Nzambi mpi yandi vandaka kubuya mambu ya mbi. (Yobi 1:8) Ya kieleka, Yobi vandaka nduku ya ngolo ya Yehowa.
8 Satana tubaka nde Yobi vandaka kusadila Nzambi sambu na bikuma ya bwimi. Satana songaka Yehowa nde: “Keti nge me tulaka ve lupangu ya lutaninu na nziunga na yandi, na nziunga ya nzo na yandi mpi ya bima yonso yina yandi kele na yo? Nge me sakumunaka kisalu ya maboko na yandi, mpi bitwisi na yandi me yalumukaka na insi ya mvimba. Kansi, sambu na kusoba, tandula diboko na nge mpi bebisa yonso yina yandi kele na yo, mpi yandi ta singa nge kibeni na meso na nge.”—Yobi 1:10, 11.
9. Yehowa pesaka Satana nzila ya kusala nki?
9 Satana tubaka nde Yobi vandaka kusadila Yehowa kaka sambu na bima yina yandi pesaka yandi. Yandi tubaka diaka nde yandi lenda pusa Yobi na kuyambula kusadila Yehowa. Yehowa ndimaka ve mambu yina Satana tubaka, kansi yandi pesaka Satana nzila ya kumeka Yobi; mpidina yandi ta zaba kana Yobi vandaka nduku ya Yehowa sambu yandi vandaka kuzola yandi to ve.
SATANA ME MEKA YOBI
10. Inki mutindu Satana mekaka Yobi, kansi Yobi salaka nki?
10 Ntete-ntete, Satana yibaka to fwaka bambisi yonso ya Yobi. Na nima, Satana fwaka bansadi mingi ya Yobi. Yobi vidisaka bima yonso. Na nsuka, Satana fwaka bana kumi ya Yobi na mupepe ya ngolo. Kansi Yobi bikalaka ya kwikama na Yehowa. “Na mambu yai yonso, Yobi salaka ve disumu mpi fundaka ve Nzambi nde yandi ke salaka mambu ya mbi.”—Yobi 1:12-19, 22.
11. (a) Satana salaka diaka Yobi nki? (b) Inki Yobi salaka?
11 Satana yambulaka ve. Yandi tudilaka Nzambi ntembe mutindu yandi tubaka nde: “Bebisa mukwa na yandi ti nsuni na yandi, mpi yandi ta singa nge kibeni na meso na nge.” Yo yina, Satana pesaka Yobi maladi mosi ya ngolo. (Yobi 2:5, 7) Kansi, Yobi bikalaka kaka ya kwikama na Yehowa. Yandi tubaka nde: “Tii kuna mono ta fwa, mono ta yambula ve kwikama na mono!”—Yobi 27:5.
12. Inki mutindu Yobi monisaka nde Satana vandaka muntu ya luvunu?
12 Yobi zabaka ve nde Satana muntu kusilaka yandi makambu mpi yandi zabaka ve kikuma yina yandi vandaka kumona bampasi mingi. Yandi yindulaka nde Yehowa muntu vandaka na kisina ya bampasi na yandi. (Yobi 6:4; 16:11-14) Ata mpidina, Yobi bikalaka ya kwikama na Yehowa. Ntangu yai, Satana lendaka kutula diaka ve ntembe. Yobi vandaka ve kusadila Yehowa sambu na bwimi. Yobi vandaka nduku ya Nzambi sambu yandi vandaka kuzola Nzambi. Mambu yonso yina Satana tubaka sambu na Yobi vandaka luvunu!
13. Kwikama ya Yobi salaka nki?
13 Ata Yobi zabaka ve mambu yina vandaka kusalama na zulu, yandi vandaka ya kwikama na Nzambi mpi yandi monisaka nde Satana vandaka muntu ya mbi. Yehowa sakumunaka Yobi sambu yandi vandaka nduku mosi ya kwikama.—Yobi 42:12-17.
INKI MUTINDU SATANA KE TUDILA NGE NTEMBE?
14, 15. Inki ntembe Satana ke tudilaka bantu yonso?
14 Nge lenda baka malongi ya mfunu na mambu yina kuminaka Yobi. Bubu yai, Satana ke tulaka ntembe ntangu yandi ke tubaka nde beto ke sadilaka Yehowa sambu na bima yina yandi ke pesaka beto. Na Yobi 2:4, Satana tubaka nde: “Muntu ta pesa konso kima yina yandi kele na yo sambu na luzingu na yandi.” Mpidina, Satana tubaka nde bantu yonso kele bwimi, Yobi mpamba ve. Bamvula mingi na nima ya lufwa ya Yobi, Satana ke landa kufinga Yehowa mpi kutudila bansadi na yandi ntembe. Mu mbandu na Bingana 27:11 beto ke tanga nde: “Mwana na mono, vanda mayele mpi pesa ntima na mono kiese, sambu mono pesa mvutu na muntu yina ke sosila [to ke finga] mono.”
15 Nge lenda pona na kulemfukila Yehowa mpi kuvanda nduku na yandi ya kwikama sambu na kumonisa nde Satana kele muntu ya luvunu. Ata yo ke lomba nde nge sala bansoba ya ngolo na luzingu na nge sambu na kukuma nduku ya Nzambi, zaba nde nge me baka lukanu mosi ya mbote kibeni! Lukanu yai kele diambu ya mfunu mingi. Satana ke tuba nde nge ta bikala ve ya kwikama na Nzambi kana nge kutana ti bampasi. Yandi ke sosa kukusa beto sambu beto vanda ve ya kwikama na Nzambi. Inki mutindu?
16. (a) Inki bametode Satana ke sadilaka sambu na kukanga bantu nzila sambu bo sadila diaka ve Yehowa? (b) Inki mutindu Diabulu lenda kanga nge nzila sambu nge sadila diaka ve Yehowa?
16 Satana ke sadilaka bametode mingi sambu na kusosa kukanga beto nzila sambu beto vanda diaka ve banduku ya Nzambi. Yandi ke nwanisaka “bonso ntambu ya ke ngana, [mpi ya] ke sosa kudia muntu.” (1 Piere 5:8) Kuyituka ve kana banduku, bantu ya dibuta, to bantu ya nkaka ke sosa kukanga nge nzila sambu na kulonguka diaka ve Biblia mpi kusala mambu ya mbote. Nge lenda wa bonso nde bo ke nwanisa nge. * (Yoane 15:19, 20) Satana ke kudimonisaka mpi “bonso wanzio ya nsemo.” Yo yina, yandi ke sosaka kukusa beto sambu beto lemfukila ve Yehowa. (2 Bakorinto 11:14) Metode ya nkaka yina Satana ke sadilaka sambu na kusosa kukanga beto nzila sambu beto sadila diaka ve Yehowa kele nde, yandi ke pusaka beto na kuyindula nde beto me fwana ve kibeni sambu na kusadila Nzambi.—Bingana 24:10.
LEMFUKA NA BANSIKU YA YEHOWA
17. Sambu na nki beto ke lemfukilaka Yehowa?
17 Ntangu beto ke lemfukilaka Yehowa, beto ke monisaka nde Satana kele muntu ya luvunu. Inki ta sadisa beto na kuvanda bantu ya bulemfu? Biblia ke tuba nde: “Nge fwete zola Yehowa Nzambi na nge na ntima na nge ya mvimba, na moyo na nge ya mvimba, mpi na ngolo na nge yonso.” (Kulonga 6:5) Beto ke lemfukilaka Yehowa sambu beto ke zolaka yandi. Kana zola na beto sambu na Yehowa kuyela, beto ta vanda ti luzolo ya kusala mambu yonso yina yandi ke lomba beto. Ntumwa Yoane sonikaka nde: “Zola ya Nzambi ke tendula nde beto zitisa bansiku na yandi; nkutu bansiku na yandi kele kilo ve.”—1 Yoane 5:3.
18, 19. (a) Inki mambu Yehowa ke tubaka nde yo kele mbi? (b) Inki mutindu beto me zaba nde Yehowa ke lombaka beto ve na kusala mambu yina beto ta kuka ve?
18 Inki mambu Yehowa ke zabisaka beto nde yo kele mbi? Mambu ya nkaka kele na lupangu “ Buya Mambu Yina Yehowa Ke Buyaka.” Kana nge tadila mambu yango na zulu-zulu, nge lenda yindula nde yo kele kibeni mbi ve. Kansi kana nge tanga baverse ya Biblia mpi nge yindula yo mbote-mbote, nge ta bakisa nde yo kele mayele na kulemfuka na bansiku ya Yehowa. Nge lenda mona mpi nde nge fwete soba mambu ya nkaka na luzingu na nge. Ata bantangu ya nkaka yo lenda vanda mpasi, kana nge soba mambu yina, nge ta vanda na ngemba mpi na kiese yina banduku ya kwikama ya Nzambi ke vandaka na yo. (Yezaya 48:17, 18) Inki mutindu beto me zaba nde beto lenda soba mambu yina?
19 Yehowa ke lombaka beto ve na kusala mambu yina beto ta kuka ve. (Kulonga 30:11-14) Sambu yandi kele nduku na beto ya ngolo, yandi me zaba beto mbote-mbote kuluta beto mosi. Yandi me zaba bifu na beto mpi mambu yina beto ke salaka mbote. (Nkunga 103:14) Ntumwa Polo ke siamisa beto nde: “Nzambi kele ya kwikama, mpi yandi ta pesa ve nzila nde beno kutana ti mpukumuna kuluta yina beno lenda kangila ntima, kansi ntangu mpukumuna ke kwisa yandi ta yidika mpi nzila sambu beno kuka kukangila yo ntima.” (1 Bakorinto 10:13) Beto lenda tula ntima nde Yehowa ta pesaka beto ntangu yonso ngolo ya kusala mambu ya mbote. Yandi ta pesa nge “ngolo yina me luta ngolo ya bantu” sambu yo sadisa nge na kukanga ntima na mambu ya mpasi. (2 Bakorinto 4:7) Na nima ya kubaka lusadisu ya Yehowa na bantangu yina ya mpasi, Polo tubaka nde: “Sambu na mambu yonso, mono kele ti ngolo na nzila ya muntu yina ke pesaka mono ngolo.”—Bafilipi 4:13.
LONGUKA NA KUZOLA MAMBU YINA NZAMBI KE ZOLAKA
20. Inki bikalulu beto fwete monisa, mpi sambu na nki?
20 Kana beto ke zola kuvanda banduku ya Yehowa, beto fwete yambula kaka ve mambu yina yandi ke tuba nde yo kele mbi, kansi beto fwete sala mpi mambu ya nkaka. (Baroma 12:9) Banduku ya Nzambi ke zolaka mambu yina yandi ke zolaka. Biblia ke tubila mambu yango na Nkunga 15:1-5. (Tanga.) Banduku ya Yehowa ke vandaka ti bikalulu bonso ya yandi mpi ke monisaka “zola, kiese, ngemba, ntima ya nda, ntima ya mbote, bumbote, lukwikilu, mawete, kudiyala.”—Bagalatia 5:22, 23.
21. Inki mutindu nge lenda longuka kumonisa bikalulu yina Nzambi ke zolaka?
21 Inki mutindu nge lenda longuka kumonisa bikalulu yai ya mbote? Nge ta longuka mambu yina Yehowa ke zolaka kana nge ke tanga mpi ke longuka Biblia mbala na mbala. (Yezaya 30:20, 21) Kana nge ke sala yo nge ta kuma kuzola Yehowa mingi, mpi ntangu zola na nge sambu na yandi ta kuma ngolo nge ta vanda ti luzolo ya kulemfukila yandi.
22. Inki Yehowa ta pesa nge kana nge lemfukila yandi?
22 Mambu yina nge lenda soba na luzingu na nge kele bonso kukatula bilele ya ntama mpi kulwata bilele ya mpa. Biblia ke tuba nde nge fwete “katula kimuntu ya ntama” mpi kulwata “kimuntu ya mpa.” (Bakolosai 3:9, 10) Ata yo lenda vanda mpasi, kana beto sala bansoba yai mpi beto lemfukila Yehowa, yandi ta pesa beto “matabisi mingi.” (Nkunga 19:11) Ee, pona na kulemfukila Yehowa mpi monisa nde Satana kele muntu ya luvunu. Sadila Yehowa sambu na zola ya kukonda bwimi, kansi ve sambu na matabisi yonso yina yandi ta pesa nge na bilumbu ke kwisa. Mpidina nge ta kuma nduku ya ngolo ya Nzambi!
^ par. 16 Yo ke tendula ve nde Satana ke twadisaka bantu yina ke sosaka kukanga nge nzila sambu nge longuka ve Biblia. Kansi Satana kele “nzambi ya ngidika yai ya bima” mpi “nsi-ntoto ya mvimba kele na nsi ya kiyeka [na yandi].” Yo yina, beto ke yitukaka ve kana bantu ya nkaka ke sosa kukanga beto nzila sambu beto sadila diaka ve Yehowa.—2 Bakorinto 4:4; 1 Yoane 5:19.


text:
MUKANDA YA LUKUTAKANU LUZINGU MPI KISALU YA BUKRISTU Yuli 2017
Mbandu ya Bangogo ya Kukotila na Masolo
Mbandu ya bangogo ya kukotila na masolo ya Nzozulu ya Nkengi mpi sambu na kulonga kieleka na yina me tala bampasi. Sadila bangindu yai sambu na kuyidika bangogo na nge mosi ya kukotila na masolo.
BIMVWAMA YA NDINGA YA NZAMBI
Keti Nge Kele ti Ntima ya Nsuni?
Inki mutindu ntima ke sadisaka beto na kubaka balukanu ya ke tadila bansaka to kulwata mpi kuyidika nitu? Kuvanda ti ntima ya nsuni ke tendula nki?
BIMVWAMA YA NDINGA YA NZAMBI
Keti Nge Ke Lungisaka Balusilu na Nge?
Mambu yina kuminaka Ntotila Sidikiya ke longa beto nki kana beto ke lungisa ve balusilu na beto?
BIMVWAMA YA NDINGA YA NZAMBI
Kana Yehowa Me Lolula, Keti Yandi Ke Vilaka?
Inki bambandu ya Biblia ke monisa nde Yehowa ke lolulaka? Inki mutindu mambu yina Yehowa salaka sambu na Davidi, Manase, mpi Piere ke ndimisa beto nde yandi ke lolulaka?
ZINGA MUTINDU BAKRISTU FWETE ZINGA
Keti Nge Ke Kudilolulaka?
Yo lenda vanda mpasi sambu beto kudilolula bifu yina beto salaka ntama ata Yehowa me lolulaka beto. Inki lenda sadisa beto?
BIMVWAMA YA NDINGA YA NZAMBI
Kimfumu Kele ya Muntu Yina Kele na Nswa ya Me Fwana
Inki mutindu mbikudulu ya Ezekiele na yina me tala ntotila yina kele na nswa ya me fwana lunganaka na Yezu? Yo ke longa beto nki sambu na Yehowa Nzambi?
ZINGA MUTINDU BAKRISTU FWETE ZINGA
Vanda ti Bikalulu ya Mbote na Kielo ya Muntu
Ntangu beto kele na ntwala kielo ya muntu, beto lenda zaba ve kana yandi ke tala beto to ke widikila beto. Inki mutindu beto lenda monisa bikalulu ya mbote na ntwala ya kielo ya muntu yango?
BIMVWAMA YA NDINGA YA NZAMBI
Mbikudulu Sambu na Tire Ke Kumisa Ngolo Lukwikilu na Beto na Ndinga ya Yehowa
Mbikudulu ya Ezekiele sambu na lufwa ya Tire lunganaka mbote-mbote.


text: 9 Kansi, mudidi ta vanda ve bonso na ntangu yina insi vandaka na mawa, bonso na ntangu ya ntama yina bo vandaka kusadila ntoto ya Zebuloni ti ntoto ya Naftali mambu ti kuvweza+ yonso. Kansi na nima, yandi ta sala nde bo pesa yo lukumu—nzila yina kele na lweka ya nzadi-mungwa, pene-pene ya Yordani, Galilea ya makanda.2 Bantu yina vandaka kutambula na mpimpaMe mona nsemo ya mingi.Mpi bantu yina vandaka kuzinga na insi ya mudidi ya ngolo,Nsemo me sema na zulu na bo.+3 Nge me kumisa dikanda yina mingi;Nge me sala nde kiese na yo kukuma mingi.Bo ke sepela na ntwala na ngeMutindu bantu ke sepelaka na ntangu ya kukatula bima na bilanga,Mutindu bantu yina ke kabulaka na kiese yonso bima ya bo me botula.4 Sambu nge me zenga vangu ya kilo na bo bitini-bitini,Nti yina kele na mapeka na bo, muhangu ya mfumu ya kisalu,Bonso na kilumbu ya Madiani.+5 Konso sapatu ya bitumba yina ke nikisaka ntoto ntangu bo ke tambula ti yoMpi konso lele yina me pola na mengaTa kuma bima ya kupedisila tiya.6 Sambu bo me butila beto+ mwana,Bo me pesa beto mwana mosi ya bakala;Mpi luyalu* ta vanda na zulu ya mapeka na yandi.+Bo ta bingaka yandi Ndongisi ya Mayele,+ Nzambi ya Ngolo,+ Tata ya Kukonda Nsuka, Mfumu ya Ngemba.7 Luyalu* na yandi ta yalumukaMpi ta vanda na ngemba kukonda nsuka,+Na zulu ya kiti ya kimfumu ya Davidi+ mpi na zulu ya kimfumu na yandiSambu na kutula yo ngolo+ mpi kupesa yo mabokoNa nsadisa ya lunungu+ mpi ya masonga+Yantika bubu yai mpi kimakulu.Kikesa ya Yehowa ya makesa ta sala diambu yai.8 Yehowa tindaka ndinga sambu na kunwanisa Yakobi,Mpi yo kwisilaka Izraele.+9 Bantu yonso ta zaba yo—Efrayimi ti bantu ya Samaria—Bayina ke tuba na lulendo yonso mpi na kukonda luzitu ya ntima na bo nde:10 “Babriki me bwa,Kansi beto ta tunga ti matadi ya bo me pasula.+Bo me zenga banti ya siko- more,Kansi beto ta yingisa yo ti banti ya sedre.”11 Yehowa ta tedimisa bambeni ya Resini sambu na kunwanisa yandi,Mpi ta pusa bambeni na yandi na kusala mambu,12 Siria katuka na ndambu ya esti mpi bantu ya Filistia katuka na ndambu ya westi,*+Bo ta kangula minoko+ mpi ta dia Izraele.Sambu na mambu yai yonso, makasi na yandi me mana ve,Kansi diboko na yandi kele kaka ya kutandula sambu na kubula.+13 Ata mpidina, bantu me vutukila ve Muntu yina ke bula bo;Bo me sosa ve Yehowa ya makesa.+14 Na Izraele Yehowa ta katulaNtu mpi mukila, ka-lutangu mpi matiti ya nda,* na kilumbu mosi.+15 Ntu kele nkuluntu mpi muntu ya bo ke zitisaka mingi,Mpi mukila+ kele mbikudi yina ke pesa malongi ya luvunu.16 Bantu yina ke twadisa bantu yai ke sala nde bo yungana-yungana;Mpi bantu yina bo ke twadisa me kuma kisaka-saka.17 Yo yina Yehowa ta sepela ve na baleke na bo ya babakala,Mpi yandi ta wa ve mawa sambu na bana na bo ya me konda batata* mpi mifwidi na bo ya bankento;Sambu bo yonso kele banko- lami mpi bantu ya ke salaka mambi+Mpi konso munoko ke basisa mambu ya buzoba.Sambu na mambu yai yonso, makasi na yandi me mana ve,Kansi diboko na yandi kele kaka ya kutandula sambu na kubula.+18 Sambu mbi ke pela bonso tiya,Yo ke yoka tu-banti ya banse- nde mpi matiti ya mbi.Yo ta tula tiya na tu-banti ya mfinda,Mpi yo ta tombuka na midinga.19 Sambu na nganzi ya Yehowa ya makesaBo me tula tiya na insi,Ebuna bantu ta kuma kima ya kupedisila tiya.Muntu mosi ve ta gulusa ata mpangi na yandi.20 Muntu mosi ta zenga kima yina kele na diboko ya kitata,Kansi yandi ta vanda kaka na nzala;Mpi muntu ya nkaka ta dia kima yina kele na diboko ya kimama,Kansi bo ta fuluka ve.Konso muntu ta dia nsuni ya diboko na yandi mosi,21 Manase ta dia Efrayimi,Mpi Efrayimi ta dia Manase.Kumosi bo ta nwanisa Yuda.+Sambu na mambu yai yonso, makasi na yandi me mana ve,Kansi diboko na yandi kele kaka ya kutandula sambu na kubula.+


text:
MUKANDA YA LUKUTAKANU LUZINGU MPI KISALU YA BUKRISTU Novembri 2016
Mbandu ya Bangogo ya Kukotila na Masolo
Mbandu ya bangogo ya kukotila na masolo ya Nzozulu ya Nkengi mpi kieleka ya Biblia ya ke tadila mbikudulu ya Biblia bubu yai. Sadila bangindu sambu na kuyidika bangogo na nge mosi ya kukotila na masolo.
BIMVWAMA YA NDINGA YA NZAMBI
Biblia Ke Tendula Nkento Yina Me Fwana
Inki bikalulu ya mpangi-nkento yina me kwelaka Yehowa ke sepelaka ti yo?
ZINGA MUTINDU BAKRISTU FWETE ZINGA
“Bakala na Yandi Me Zabana Mbote na Bakielo ya Mbanza”
Nkento yina me fwana ke pesaka lukumu na bakala na yandi.
BIMVWAMA YA NDINGA YA NZAMBI
Wa Kiese Sambu na Kisalu na Nge Yonso ya Ngolo
Beto lenda longuka na kusepela na kisalu na beto kana beto ke tadila yo na mutindu ya mbote.
ZINGA MUTINDU BAKRISTU FWETE ZINGA
Inki Biblia Ke Longa Beto?—Mutindu ya Kusadila Yo
Inki mutindu beto lenda sadila mambu ya mfunu ya mukanda Ke Longa Beto ntangu beto ke longuka Biblia ti muntu?
BIMVWAMA YA NDINGA YA NZAMBI
“Yibuka Ngangi na Nge ya Nene na Bilumbu ya Kileke na Nge”
Na bangogo ya kifwani, Longi 12 ke siamisa beto na kusadila mbote mabaku ya kileke.
ZINGA MUTINDU BAKRISTU FWETE ZINGA
Baleke, Beno Sukinina Ve na Kukota na ‘Kielo ya Nene’
Keti beno lenda lungisa balukanu ya kimpeve mu mbandu kisalu ya ntangu yonso?
BIMVWAMA YA NDINGA YA NZAMBI
Mwana-Nkento ya Shulami Kele Mbandu ya Me Fwana na Kulanda
Inki salaka nde Mwana-nkento ya Shulami kuvanda mbandu ya mbote sambu na bansadi ya Yehowa?


text:
LONGI DIA 23
Aweyi Nkanda Mieto Mikubikilwanga yo Sekolwa?
Muna samuna e “nsangu zambote” kuna “kwa zula yo makanda, ye ndinga, ye nkangu miawonso” una ufwene, tuvaikisanga nkanda mu tezo kia 750 za ndinga. (Lusengomono 14:6) Aweyi tusadilanga e salu kiaki? Tusalanga kio muna lusadisu lwa buka ki’asoneki a nsi zayingi ana besonekanga e nkanda miami kumosi ye buka kia asekodi akwa vema. Yau awonso Mbangi za Yave.
E nkanda mu ndinga Kingelezo mikubikilwanga. Buka kia Selo Yambuta, yau bevitang’o ntu muna salu kisalwanga kwa Buka kia Asoneki kuna vula diasina. Ampangi a buka kiaki befilanga e salu kisalanga asoneki besadilanga kuna vula diasina ye muna mavula makaka. O kala ye asoneki mu nsi zayingi, dikutusadisanga mu soneka mambu mevangamanga mu fulu yayingi kimana e nkanda mieto miayangalelwa kwa wantu a zula yawonso.
Malongi mama metwikwanga kwa asekodi. Avo bamene kubika malongi mama yo tondwa kwa Selo Yambuta, metwikwanga muna nzila internete kwa buka kia asekodi mu nza yawonso ana besekolanga mo, fimpa yo tangulula malongi mama. Asekodi besianga ngolo za sadila ‘mvovo miasikila mia ludi’ mivananga e nsas’a mvovo mia Kingelezo muna ndinga besekolanga.—Kimpovi 12:10.
O sadila komputador disadisanga mu sala mu nzaki. E komputador ka zilendi sala ko e salu kisalwanga kwa asoneki ye asekodi. Kansi, e salu kiau kilenda salwa mu nzaki muna sadila dicionário zina muna komputador ye programa zakaka zisadisanga mu vavulula mambu. Mbangi za Yave bavanga e programa iyikilwanga vo (MEPS). E programa yayi isadisanga mu singika malongi mu ndandani, kayanesa e tini, lamika mafoto, i bosi e nkanda minietekwanga.
Ekuma tuvangilanga e ngolo za sekola e nkanda kana nkutu muna ndinga ke zivovuanga kwa wantu ayingi ko? E kuma kadi, i luzolo lwa Yave vo, “wantu awonso bavuluzwa yo luaka muna visa kia zay’e ludi.”—1 Timoteo 2:3, 4.
Aweyi nkanda mieto mikubikilwanga?
Ekuma tusekolwelanga e nkanda mieto mu ndinga zayingi?


text:
NGIUFULA 2
Sambu na Nki Mu Ke Zolaka Ve Mutindu Mu Ke Monanaka?
NGE ZOLAKA KUSALA NKI?
Yindula diambu yai: Ntangu Julia ke tala na kitala-tala, yandi ke mona kaka nde yandi kele nene. Yandi ke kuditubila nde: “Mu fwe konda,” kansi bibuti ti banduku na yandi ke songa yandi nde yandi ke “nitu fioti.”
Ntama mingi ve, Julia yindulaka nde yandi fwete baka balukanu ya ngolo sambu na kukulumusa “kaka bakilo tanu.” Sambu na kusala yo, yandi fwete buya kudia mwa bilumbu . . .
Kana nge vandaka kudimona bonso Julia, nge zolaka kusala nki?
YINDULA FIOTI!
Yo ke mbi ve kana nge ke kudiyangisa sambu na mutindu nge ke monana. Ya kieleka, Biblia ke tubilaka mbote kitoko ya bankento mpi ya babakala ya nkaka, bonso Sara, Rashele, Abigaile, Yozefi, mpi Davidi. Biblia ke tuba nde nkento mosi, zina na yandi Abishagi, vandaka “kitoko mingi kibeni.”—1 Bantotila 1:4.
Kansi, baleke mingi ke kudiyangisaka kuluta ndilu sambu na mutindu bo ke monana. Yo lenda basisa mambu ya mpasi. Tadila diambu yai:
Anketi mosi monisaka nde, bana-bankento 58 na kati ya 100 tubaka nde bo kele nene kuluta, kansi na kutuba ya masonga kaka bana-bankento 17 na kati ya 100 vandaka nene kuluta.
Na anketi ya nkaka, bankento 45 na kati ya 100 yina vandaka ti kilo fioti vandaka kuyindula nde bo kele nene mingi!
Sambu na kusosa kukonda, baleke ya nkaka me belaka anorexie—maladi ya ngolo kibeni yina ke pusaka muntu na kuyantika kubuya kudia.
Kana kele ti bidimbu ya ke monisa nde nge ke bela anorexie to maladi ya nkaka ya ke tadila kubuya kudia, sosa lusadisu. Ya ntete, solula ti kibuti to mbuta ya nkaka ya nge ke tudilaka ntima. Biblia ke tuba nde: “Nduku ya kieleka ke zolaka konso ntangu, mpi yandi kele mpangi yina me butukaka sambu na bantangu ya mpasi.”—Bingana 17:17.
NSOBA YA MBOTE YINA NGE LENDA SALA!
Ya kieleka, kimuntu ya kati kele kima ya ke salaka nde muntu kuvanda kitoko to ve. Tadila mbandu ya Absalomi, mwana ya ntotila Davidi. Biblia ke tuba nde:
“Kuvandaka ve ata ti bakala mosi bonso Absalomi ya bo vandaka kukumisa mingi kibeni sambu na kitoko na yandi. . . . Yandi vandaka na kifu ve.”—2 Samuele 14:25.
Yo yina, Biblia ke pesa beto bandongisila yai:
“Beno lwata kimuntu ya mpa.”—Bakolosai 3:10.
“Kitoko na beno kuvanda ve ya nganda . . . , kansi yo vanda kimuntu ya kubumbana ya ntima.”—1 Piere 3:3, 4.
Ata yo kele mbi ve na kusosa kuvanda kitoko, kimuntu na nge kele mfunu mingi kuluta mutindu nge ke monana na meso. Nsuka-nsuka, bikalulu ya mbote ta sala nde bantu kuzola nge mingi kuluta nitu ya ngolo to kitoko ya nganda! Leke mosi ya nkento, zina na yandi Phylicia, ke tuba nde, “Kitoko lenda benda dikebi ya bantu nswalu, kansi mambu yina bantu ta yibuka mingi sambu na nge kele mutindu nge kele na kati mpi bikalulu na nge ya mbote.”
TALA FIOTI MUTINDU NGE KE MONANA
Keti mbala mingi nge ke zolaka ve mutindu nge ke monana ntangu yai?
Keti nge me yindulaka dezia kusala chirurgie esthétique to kudia fioti kibeni sambu na kuyidika kifu mosi ya kele na nitu na nge?
Inki nge zolaka kusoba na mutindu nge ke monana kana nge vandaka ti mpila ya kusala yo? (Pona yonso yina me fwana.)
NDA
KILO
NSUKI
NITU YA MVIMBA
LUSE
TEINTURE
Kana nge pesaka mvutu ee na bangiufula zole ya ntete mpi nge ponaka mambu tatu to mingi na ngiufula ya tatu, yindula diambu yai: Yo lenda vanda kibeni nde bantu ya nkaka ke monaka ve nde nge kele mbi mutindu nge ke kudimonaka. Yo ke vandaka pete na kuvanda mambu ngolo mpi kudiyangisa mingi na mutindu nge ke monana na meso.—1 Samuele 16:7.


text:
ZINGU KIA KIKRISTU
Yima e Fu ya Nzambi—Lukwikilu
EKUMA DININ’O MFUNU:
Lukwikilu mfunu lwina muna yangidika Nzambi una ufwene. —Ayib 11:6
Lukwikilu muna nsilu mia Nzambi lukutusadisanga mu zizidila e mpasi.—1 Pet 1:6, 7
Kondwa lukwikilu kulenda fila o muntu muna sumu.—Ayib 3:12, 13
UNA TULENDA WO VANGILA:
Lombanga lukwikilu muna sambu.—Luka 11:9, 13; Ngal 5:22
Tanganga e Diambu dia Nzambi yo badika mana otanganga.—Roma 10:17; 1 Tim 4:15
Lungananga kumosi ye awana bena yo lukwikilu.—Roma 1:11, 12
TALA E VIDEO INA YO NTU A DIAMBU, VENGA E FU ILENDA FWASA KWIKIZI KIAKU—LUKWIKILU, I BOSI VANA E MVUTU ZA YUVU ILENDE:
Nki i “lukwikilu lukondelo kuvùnina”? (1 Tim 1:5)
Muna kala ye lukwikilu lwa sikila, nkia umpukumuni tufwete venga?
Ekuma lukwikilu lukadila o mfunu muna kolo kia mpasi zayingi? (Ayib 10:39)


text:
Nki i Kintinu kia Nzambi?
Nga olenda vova vo . . .
mu ntim’aku kina?
savu?
luyalu lwa zulu?
NKAND’A NZAMBI ADIEYI UVOVANGA?
“O Nzambi ezulu otongeka kintinu, kina ke kibangalakeswa ko.”—Daniele 2:44, Tradução do Novo Mundo.
“Tuveno o mwan’eyakala; o luyalu lukala van’evembo diandi.”—Yesaya 9:6.
NKIA NLUTA DILENDA KUTWASILA?
Luyalu lwansongi lulenda kutwasila nluta.—Yesaya 48:17, 18.
Muna nz’ampa ikwiza, moyo alunga ye mavimpi mambote ye zingu kiakiese.—Lusengomono 21:3, 4.
NGA TULENDA KWIKILA KIKILU DINA NKAND’A NZAMBI UVOVANGA?
Elo, vena ye kuma yole yamfunu:
Yesu wasonga mana Kintinu kia Nzambi kilungisa. Yesu walonga alandi andi basambanga vo Kintinu kia Nzambi kiza o luzolo lwa Nzambi lwavangama ova ntoto. (Matai 6:9, 10) Wasonga una sambu kiaki kivaninwa e mvutu.
Ekolo kakala ova ntoto, Yesu wadikila mimfwe nzala, wawuka mbevo yo fula amafwa. (Matai 15:29-38; Yoane 11:38-44) Nze Ntinu a Kintinu kia Nzambi, Yesu wasonga mana Kintinu kivanga kwa nkangu andi.—Lusengomono 11:15.
Mambu mevangamanga ova nza mesonganga vo ke kolo ko Kintinu kia Nzambi kikwiza. Yesu wasakula vo una Kintinu ke kitwese luvuvamu ko ova ntoto, e nza izala ye vita, nzala ye nzakama za ntoto.—Matai 24:3, 7.
Tumonanga mambu mama mu lumbu yayi. Muna kuma kiaki, tulenda kala ye vuvu vo ke kolo ko e Kintinu kia Nzambi kifokola mambu mama mawonso.
KIUVU OLENDA BADIKA
Aweyi kikala e zingu muna luyalu lwa Kintinu kia Nzambi?
Bibila kivananga e mvutu za kiuvu kiaki muna NKUNGA 37:29 ye YESAYA 65:21-23.


text:
Luzayisu kwa Nkangu
LUKUTAKANU LWAMFUNU
SALU KIA BETELE Ateleki avubwa, bezingilanga omu nsi yayi ana ke baviokele kimbuta kia mvu 35 ko, bena ye luzolo lwa kuyivana mu salu kia Betele, bafwete kwiza kina Kiatanu kuna masika, muna lukutakanu lw’awana bazolele kuyivana mu salu kiaki. Tusinga zayisa e ola ye fulu luvangamena.
SIKOLA YA ATELEKI A KINTINU Aviti a nzila bena ye mvu 23 yakuna mvu 65 ana bazolele wokesa e salu kiau kia umbangi, bafwete kwiza kina kia Lumingu ku masika muna lukutakanu lw’awana bazolele kota mu Sikola ya Ateleki a Kintinu. Tuzayisa e ola ye fulu kivangamena lukutakanu lwalu.
LUZAYISU KWA NKANGU
ASONGI A FULU Asongi a fulu basolelo muna kusadisa. Dodokolo, lemvokela dina bekuvovesa, nze fulu kia ningamesa kalu, lunda fulu kia fonga ye mankaka.
LUVUBU Awana bevubwa bafwete fonga vana fulu kina bakubikilu vana ndambu a ntend’a nkongolo. Bafwete fonga va kunda yayi una ke kiafidilu ko longi dia luvubu, kina kia Sabala muna mene. Konso muntu kafwete nata e mvuatu mia luzitu mina kevubilwa ye sume dia kungunwina maza.
TUKAU Nzimbu zayingi zivuwanga o mfunu muna kubika e kunda yambote, masini mewisanga e ndinga, video ye salanganu yankaka ikutusadisa mu yangalela lukutakanu yo toma finama Yave. O tukau tweno twamvevo tusadisanga mu lungisa mawonso mama yo nungununa e salu kieto mu nz’amvimba. Tusidi e nkela za tukau va fulu imonekanga mu kuma kia konso on’ozolele vana lukau. Tuyangalela tambula tukau twawonso. E Buka kia Selo Yambuta bavutwidi matondo mu kuma kia tukau twamvevo ovananga muna yikama e salu kia Kintinu.
LUSADISU LWA YIMBEVO Sungamena dio vo lusadisu LWA NZAKI kaka luvewa.
VIDISA YO SOLOLA Konso lekwa kisolwelo kifwete natwa kuna Departamento yayi. Avo lekwa ovidisi, wenda vava e lekwa kiaku kuna departamento yayi. O wana ana bavididi bafwete vavilwa kuna departamento yayi. Kansi, ekiaki ke fulu kia lundila wana ko. Dodokolo, toma lunga-lung’o wan’aku yo vuanda yau vamosi.
FULU KIA FONGA Zitisanga akaka. Sungamena dio vo fulu kia esi nzo aku kaka ofwete vaula yovo ki’awana nukwenda mu kalu dimosi yovo alongoki aku a Nkand’a Nzambi. Kusie lekwa yaku ko vana kunda kina vana ndambu, ediadi disadisa akaka bamona vo ke vena muntu ko.
SALU KI’AKWA LUZOLO LWAMBOTE Avo zolele kuyivana mu sala konso salu mu lukutakanu lwalu, zayisa dio kuna Departamento ivavanga akwa luzolo lwambote.
Lukubikilu kwa Buka kia Selo Yambuta ya Mbangi za Yave


text:
KUNKU KIA 9
Nusambilanga Yave Kumosi
“Nukunda Ndiona wavang’ezulu yo ntoto.”—Lusengomono 14:7
Nze una olongokele mu finkanda fiafi, Bibila kina ye nkanikinu miayingi milenda kusadisa kumosi ye esi nzo aku. Yave ozolele vo wakala ye kiese. Osianga nsilu vo kele vo osidi nsambila andi va fulu kiantete, “e lekwa yayi yawonso ikunukudikilwa.” (Matai 6:33) Ozolele vo wakala nkundi andi. Sadila konso lau mu vanga kikundi yo Nzambi. O kala nkundi a Nzambi i lau diampwena o muntu kalenda vwa.—Matai 22:37, 38.
1 SIAMISA NGWIZANI AKU YO YAVE
ADIEYI BIBILA KIVOVANGA? ‘Omono ikala ese kwa yeno, oyeno nukala wan’ame amakala ye amakento, u kavovele Yave.’ (2 Korinto 6:18) Yave ozolele vo wakala nkundi andi. E sambu kilenda kusadisa mu vwa lau diadi. Yave ozolele vo ‘wasambanga ntangwa zawonso.’ (1 Tesalonika 5:17) Yave ozolele mpe zaya ngindu zaku ye mana mekutokanesanga. (Filipi 4:6) Vava osambanga y’esi nzo aku, yau bebakula vo obadikilanga Nzambi vo muntu akieleka.
Kumokena kaka ko yo Nzambi, kansi unlemvokelanga mpe. Olenda wo vanga muna longokanga Diambu diandi ye nkanda misasilanga Bibila. (Nkunga 1:1, 2) Vaulanga e ntangwa mu badika mana olongokanga. (Nkunga 77:11, 12) Muna lemvokela Nzambi divavanga mpe vo wendanga muna tukutakanu twa Kikristu.—Nkunga 122:1-4.
O vovela Yave kw’akaka i mpila yakaka yamfunu ya siamisina ngwizani aku yo yandi. Ekolo ovanganga wo, okumika ngwizani aku yo yandi.—Matai 28:19, 20.
ADIEYI OLENDA VANGA?
Vaulanga e ntangwa ya tanga Bibila yo samba konso lumbu
Yeno awonso mu nzo nusia mambu ma mwanda va fulu kiantete
2 NUYANGALELANGA E NSAMBILA Y’ESI NZO
ADIEYI BIBILA KIVOVANGA? “Nufinama Nzambi, oyandi mpe okunufinama.” (Yakobo 4:8) Vanga programa ya nsambila y’esi nzo yo sadila yo. (Etuku 18:19) Kansi, ediadi ke diau kaka ko divavwanga. Nufwete yambula vo Nzambi kafila zingu kieno. Wau vo nu esi nzo, nukumika ngwizani eno yo Nzambi muna kumvovelanga ‘vava nufongele muna nzo yovo se nukiya yovo leka yovo sikama.’ (Nsiku 6:6, 7) Nutanginina Yosua ona wavova vo: “Vo i mono y’esi nzo ame, Yave tusadila.”—Yosua 24:15.
ADIEYI OLENDA VANGA?
Kala ye programa ya longa yo lungisa nsatu za konso muntu muna nzo


text:
NKAND’A NZAMBI ZINGU KIA WANTU USOBANGA
“Yabakula vo Kilendi Soba e Nza ko”
MVU KAWUTUKA: 1966
NSI: FINLÂNDIA
DIAMBU: WASALANGA MUNA BUKA YITANINANGA EWETE DIA WANTU YE BULU
ZINGU KIAME:
Tuka kileke kiame yayangalelanga o tala o nsema. Twayendanga kuna mfinda ye kuna kwa kala mayanga mambote-mbote mazunganga mbanza eto ya Jyväskylä, kuna Finlândia. Bulu mpe yazolanga, vava yakala mwan’akete yalelanga konso niau yovo mbwa yamonanga. Vava yakolanga, yafunganga makasi mu mona e mpila ina wantu babangikilanga e bulu. Kuna kwalanda, yakota mu buka kia wantu betanimanga wete dia bulu.
Twasalanga kwayingi muna tanina o zitu wa bulu. Twakubikanga buka ya wantu muna vaika mu mpambu za nzila yo tumba evangu dia teka e nkanda mia bulu yo sadila e bulu muna laboratório muna teza e longo mivangwanga. Twavanga mpe nkubika yampa muna tanina e bulu. Wau vo twakomekenanga ayadi mu lungisa mana twavavanga, twakituka se atantu a luyalu. Nkumbu miayingi yasiwanga muna pelezo yo natwa kuna mbazi a nkanu.
Katula ediadi, yatokananga mpe mu kuma kia mambu makaka mambi mevangamanga mu nza yawonso. Kuna kwalanda, yayikotesa mpe mu buka yakaka kumosi ye buka kia Anistia Internacional kitalanga oma ma wantu. Yasia e sungididi kiame kiawonso mu yikama e salu yayi. Yasalanga muna wete dia asukami, ana befwanga nzala ye awana bemonanga e mpasi.
I bosi, yabakula vo kilendi soba e nza ko. Kana una vo muna buka yayina twasingikanga mambu makaka mabwanga, kansi mambu mampwena ka twalendanga mo singika ko. Yamona vo e mbi yawokelanga, kansi ke vakala muntu ko watokanenanga e mbi yayi. Yayoya vana vau.
UNA NKAND’A NZAMBI WASOBELA ZINGU KIAME:
Vava yamona vo kiakala yo nkuma wafokola mpasi za wantu ko, yakendalala yo yantika yindula Nzambi yo Nkand’andi. Muna mvu miavioka, yalongokanga Nkand’a Nzambi ye Mbangi za Yave. Kana una vo Mbangi za Yave bansonganga e ngemba yo kumvwa mfunu, kiasoba e mpila zingu kiame ko. Kansi owau, yasoba ngindu zame.
Yayantika diaka tanga o Nkand’a Nzambi. Ediadi diatoma kungiangidika. Yatanga sono yayingi isonganga una tufwete lunga-lunga e bulu. Muna bonga e nona, e sono kia Ngana 12:10 kivovanga vo: ‘O nsongi olunga-lunganga moyo a bulu kiandi.’ Yabakula mpe vo ke Nzambi ko twasanga e mpasi mu nza. E mpasi ziwokelanga kadi ndonga ke belemvokelanga nsiku mia Nzambi ko. Yayangalala kikilu vava yalongoka vo Yave Nzambi a zola yo luzindalalu.—Nkunga 103:8-14.
Muna kolo kiakina, yalomba kuna vula dia Mbangi za Yave bantwikila nkanda, O Nkand’a Nzambi Adieyi Kieleka Kelonganga? Ke kolo ko, yakala dimosi yo nkento andi bena vo Mbangi za Yave badodela kielo kiame yo kumpana elau dia longoka Nkand’a Nzambi, yatambulwila vana vau. Yayantika mpe kwenda kuna tukutakanu tw’Akristu mun’Eseka dia Kintinu. Muna kuma kiaki, e ludi kia Nkand’a Nzambi kiayantika kota mu ntim’ame.
Muna lusadisu lwa Nkand’a Nzambi yasoba mpila zingu kiame. Yayambula nua fomo, kolwa malavu, yasoba e mpila vwatila ye yavovela. Yasoba ngindu zame mu kuma kia ayadi. (Roma 13:1) Yayambula mpe mavangu mawonso mambi.
E diambu diasunda e mpasi kwa mono, i vaika muna buka yitaninanga ewete dia wantu ye bulu. Yayindulanga vo avo ngyambwidi e nkubika zazi ibadikilwa vo nyekodi. Yayangalala mu zaya vo e Kintinu kia Nzambi i kiau kaka kisingika mambu mu nza yayi. Yabaka nzengo za yikama Kintinu yo sadisa wantu kimana bazaya oma ma Kintinu kiaki.—Matai 6:33.
MPILA YABAKILA E NLUTA:
Vava vo yakala muna buka itaninanga ewete dia wantu ye bulu, yavambulanga wantu mu buka yole, wantu ambote ye ambi, yanwanisanga ana yabadikilanga vo wantu ambi. Kansi, muna lusadisu lwa Nkand’a Nzambi, kimenganga diaka wantu ko. Yasia ngolo muna songa zola kwa Kikristu kwa wantu a mpila zawonso. (Matai 5:44) Isonganga zola kwaku musungula muna samuna e nsangu zambote za Kintinu kia Nzambi. Kiese kiayingi dikumpananga mu mona una salu kiaki kiwokeselanga luvuvamu, kiese yo vana e vuvu kia kieleka kwa wantu.
O wau ngina yo luvuvamu lwa ntima mu yambula mambu vana moko ma Yave. Wau vo yandi i Mvangi, ngina ye ziku vo ke yambula ko vo wantu ye bulu babangikwa yakwele mvu ngatu yambula vo ntoto wafwaswa. Kansi, osadila Kintinu kiandi mu sukisa e mbi yawonso bevanganga o wantu. (Yesaya 11:1-9) Kimonanga kaka kiese ko wau vo yazaya e ludi, kansi ngina mpe ye kiese kiasadisa akaka bakwikila muna ludi kia Nkand’a Nzambi. Kiyindulanga diaka ko vo ndenda soba e nza.


text:
3 Yo yina, ntangu beto lendaka diaka ve kukanga-ntima sambu na yo, beto monaka mbote mingi nde beto bikala na Atene+ beto mosi;2 mpi beto tindaka Timoteo,+ mpangi na beto mpi nsadi ya Nzambi* yina ke samunaka nsangu ya mbote ya Kristu, sambu na kukumisa beno ngolo* mpi kulembika beno sambu na lukwikilu na beno,3 sambu bampasi yai kunikisa ve ata muntu mosi. Sambu beno mosi, beno me zaba nde beto lenda tina ve kukutana ti mambu ya mutindu yai.*+4 Sambu ntangu beto vandaka ti beno, beto vandaka kuzabisa beno na ntwala nde beto ta kutana ti bampasi, mpi yo salamaka mpidina, mutindu beno me zaba.+5 Yo yina, ntangu mono lendaka diaka ve kukanga-ntima sambu na yo, mono tindaka Timoteo sambu mono zaba mutindu kwikama na beno kele,+ kana na mutindu mosi buna Mumeki+ mekaka beno, mpi kana kisalu na beto ya ngolo kumaka ya mpamba.6 Kansi ntangu yai Timoteo me katuka kuna na beno+ mpi yandi me kwisa kuvutuka. Yandi me pesa beto nsangu ya mbote ya kwikama mpi zola na beno, nde ntangu yonso beno ke landa kuyibuka beto na zola yonso, mpi nde beno kele na nzala ya ngolo ya kumona beto mutindu beto mpi kele na nzala ya ngolo ya kumona beno.7 Yo yina, bampangi, na kati ya mawa mpi bampasi na beto yonso, beto me baka kikesa sambu na beno mpi sambu na kwikama yina beno ke monisa.+8 Beto ke baka kikesa* kana beno ke telama ngolo na Mfumu.9 Inki mutindu beto lenda pesa Nzambi matondo sambu na beno mpi sambu na kiese ya mingi yina beno ke pesa beto na ntwala ya Nzambi na beto?10 Mpimpa ti mwini beto ke bondilaka ti kikesa mingi sambu na kumona beno* mpi kuyika mambu yina ke konda na lukwikilu na beno.+11 Ntangu yai, bika Nzambi na beto mpi Tata yandi mosi ti Mfumu na beto Yezu kupesa beto nzila ya kukwisa kuna na beno.12 Diaka, Mfumu kusadisa beno sambu zola na beno kuyela, ee, sambu zola yina beno ke zolanaka mpi zola yina beno ke zolaka bantu yonso kukuma mingi,+ mutindu beto ke zolaka beno,13 sambu yandi pesa kikesa na bantima na beno mpi yandi kumisa beno ya kukonda kifu mpi ya santu na ntwala ya Nzambi+ mpi Tata na beto na ntangu ya kukala ya Mfumu na beto Yezu+ ti basantu na yandi yonso.
Banoti na nsi ya lutiti
^ To mbala ya nkaka, “mpi nduku ya kisalu ya Nzambi.”