text:
Keti Nge Lenda Tudila Dibundu Ntima na Yina Me Tala Mbongo?
Estelle, * kele mama mosi ya ke kwendaka na nzo-nzambi mbala na mbala ti bana na yandi mingi. Yandi ke tuba nde: “Mono songaka pastere nde mono ke zola kulonguka Biblia.” Kansi, pastere lombaka yandi ve ata kilumbu mosi na kulonguka Biblia. Nsuka-nsuka, yandi yambulaka kukwenda na nzo-nzambi. Yandi ke landa kutuba nde: “Mfumu ya dibundu yina ke tadilaka mambu ya mbongo, sonikaka nde, kana mono me kwisa ve, beno tinda kaka mbongo. Mono tubaka nde: ‘Bo ke kudiyangisa ve kana mono ta kwisa to ve; bo kele kaka na mfunu ya mbongo na mono.’”
Angelina, yina kudipesaka na mambu ya lusambu, ke tuba nde: “Na nzo-nzambi na mono, bo ke lutisaka kitunga ya makabu mbala tatu na konso lusambu, mpi beto fwete pesa na konso ntangu. Ntangu yonso, bo ke lombaka mbongo. Mono kuditubilaka nde: ‘Nzambi kele ve na kati ya bantu yai.’”
Keti mabundu ya nziunga na nge ke sadilaka mitindu ya pwelele to ya kubumbana sambu na kubaka mbongo? Keti yo ke wakana ti Biblia?
BIBLIA KE LONGAKA INKI?
Yezu, yina yantikisaka dibundu ya Bukristu tubaka nde: “Beno me baka ya ofele, beno pesa mpi ya ofele.” (Matayo 10:8) Bo lenda teka ve nsangu ya mfunu ya Biblia mpi muntu yonso yina kele na mfunu na yo fwete wa yo.
Bakristu ya mvu-nkama ya ntete vandaka kusala inki sambu na kulungisa badepanse ya dibundu?
Konso muntu vandaka kupesa “kaka mutindu yandi me kana na ntima na yandi, ti kubokuta ve to sambu bo ke pusa yandi, sambu Nzambi ke zolaka muntu yina ke pesaka na kiese.” (2 Bakorinto 9:7) Ntumwa Polo tubaka nde: “Beto salaka mpimpa ti mwini sambu beto vanda ve kizitu ya nene ata na muntu mosi na kati na beno ntangu beto vandaka kuzabisa beno nsangu ya mbote ya Nzambi.” (1 Batesalonika 2:9) Polo vandaka kutunga batenta sambu yo sadisa yandi na kisalu ya kusamuna.—Bisalu 18:2, 3.
BAMBANGI YA YEHOWA KE SALAKA INKI MUTINDU?
Mbala mingi, Bambangi ya Yehowa ke vukanaka na banzo ya kukonda mindondo ya bo ke bingaka Banzo ya Kimfumu. Inki mutindu bo ke lungisaka badepanse na bo? Bo ke lutisaka ve bitunga, bo ke tindaka mpi ve ba amvelope sambu na kulomba makabu. Kansi, muntu yonso yina ke sepela na manaka ya kimpeve lenda tula na kinsweki mbongo na bakesi ya makabu na Nzo ya Kimfumu.
Inki mutindu bo fwete lungisa badepanse ya dibundu?
Ya kieleka, yo ke lombaka mbongo sambu na kuniema zulunalu yai mpi kutinda yo na mabundu. Ata mpidina, nge ta mona ve piblisite mosi ya ke tubila kusumba to kulomba mbongo. Bambangi ke tulaka dikebi na kuzabisa kieleka ya Biblia.
Inki nge ke yindula: Keti kulungisa badepanse mutindu yai ke wakana ti bangogo ya Yezu mpi mbandu ya Bakristu ya mvu-nkama ya ntete?
^ par. 2 Na masolo yai, beto me soba bazina ya nkaka.


c: text/html

text:
DILONGO 43
Disumu Ntinu Davidi Kavola
Bo Sauli kafwa, Davidi wuvingana va luyalu ayi 30 di mimvu kaba. Bwilu bunkaka mu mimvu mitheti mi luyalu lwandi, bo katelama kuyilu kibanga ki nzo’andi, nandi wumona nkyeto wungana waba kobila, nandi wunzinina ayi wutumisa nkyeto beni baba tanguninanga Beta Seba ku nzo’andi ayi wubundana yandi nyitu. Davidi wumeka kusweka disumu kavanga. Diawu katumina Ulia nnuni wu Beta Seba mu mvita ayi wukamba mfumu masodi katwika Ulia va ntwala ayi ba kumona ti zimbeni bama fikama bantatuka mwingi bamvonda. Ulia bo kafwa mu mvita beni, Davidi wiza kwela Beta Seba.
Angi Yave bo kamona mamoso maba vyoka, diawu kafidila mbikudi Natani kwidi Davidi. Natani wukamba Davidi mu nongo: ‘Dibakala dimweka wuba busina ayi mamemi mawombo, angi dibakala dinkaka wuba kiphumbulu ayi mwana dimemi dimweka to diba yandi kaba zolanga beni. Vayi dibakala wuba busina wubonga mwana dimemi beni kiphumbulu kaba zolanga.’ Davidi wufwema beni bo kayuwa mawu ayi wutuba: ‘Kisina beni khanu kafweti fwa!’ Bosi Natani wusundudila Davidi nongo ayi wunkamba: ‘Ngyewu kisina beni!’ Davidi wukotinina kyunda ayi wukikana disumu kavanga: ‘Bukyedika Minu yibe vola disumu di ngolo kwidi Yave.’ Disumu beni ditwadisila Davidi ayi dikanda dyandi ziphasi ziwombo. Yave kasa vonda ko Davidi, vayi wunsembila mu phila yinkaka kibila Davidi wu kikulula ayi wufungula mambu moso.
Kuntwala, Davidi wudinda mwingi katunga nzo yinlongo yi Yave, vayi Yave wusola Salomon mwana wu Davidi mwingi katunga yawu. Diawu Davidi katona kukubikila byuma mwingi mwan’andi katungila ayiwutuba: ‘Nzo yinlongo yi Yave yifweti lezama. Bo Solomon kadi kilezi, yifweti kunkubikila byuma byoso.’ Davidi wuvana zimbongo ziwombo, wutomba batu bazebi tunga buboti, wukubika mvandi wola, palata ayi mabaya mamboti mawombo maba fuminanga ku Sidoni. Ava kafwa, Davidi wumonisina Salomon phila kafweti tungila nzo beni. Nandi wunkamba: ‘Yave matsadisa kukubika byuma ayi kufikula phila wufweti tungila nzo beni. Fyatila mu nandi ayi nandi wala kusadisa. Bika mona boma vayi ba kibakala ayi tula myoko mu kisalu.’
“Wosokwa mutu wunswekanga masumu mandi kalendi nunga ko; vayi woso mutu wumfungula masumu mandi wala baka nlemvo.”—Zingana 28:13

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
- KINSHASA: Nsangu ya nene na suka yayi kele ya kukuma, mazono, awa na mbanza Kinshasa ya ntotila ya Belgique, mbuta Philippe, mpe nkento nandi, Mathilde.
- BUNIA: Mpe beto ta kwenda na kizunga ya Ituri, wapi bimpumbulu ya Codeco kotilaka bwala mosi.
- KINSHASA: Na Senat, na dibaku ya kulonguka diaka mbote mbote nsiku ya me tadila bisalu ya kuponama, bantumwa ya Fcc basikaka.
- RDC-Belgique: Mbala yankaka beno ke na kuzaba yau ve, na dibaku ya nzietelo yayi ya kisalu ya ntotila ya Belgique ke na kusala awa na nsi na beto, Radio na beno ya Ngemba, Radio Okapi me bongisa manaka mingi samu na kusosa kuzaba inki mutindu ya ngwakana kele bubu yayi na kati ya bansi nionso zole yayi?
- KIKWIT : Kizunga ya Kwilu ; nkangu ya mbanza Kikwit kele na mpasi ya ngolo samu na kubumba bamvumi na banzo ya madidi. Kikuma, kukonda ya mwinda ; mpe kubaka lukanu ya kutula mvumbi na nzo ya madidi, kaka mosi ya mbanza Kikwit kele na yau, ta lomba mbongo mingi.
/sites/default/files/2022-06/0806022-p-k-journalkikongomatin-00.mp3


text:
Ba-urse me fwa baleke ya babakala ya Betele (23-25)
2 Ntangu Yehowa zolaka kunata Eliya+ na zulu na mupepe ya ngolo,+ Eliya ti Elisha+ katukaka na Gilgale mpi kwendaka.+2 Eliya tubilaka Elisha nde: “Pardo bikala awa, sambu Yehowa me tinda mono na Betele.” Kansi Elisha tubaka nde: “Ya kieleka mutindu Yehowa kele na luzingu mpi mutindu nge* kele na luzingu, mono ta yambula nge ve.” Yo yina bo kwendaka na Betele.+3 Ebuna kimvuka ya bambikudi* yina vandaka na Betele kwisaka kukutana ti Elisha mpi bo tubilaka yandi nde: “Keti nge ke zaba nde bubu yai Yehowa ke katula mfumu na nge sambu yandi vanda diaka ve mfumu na nge?”+ Yandi tubaka nde: “Mono me zaba yo dezia. Beno vanda pima.”4 Ntangu yai Eliya tubilaka yandi nde: “Pardo Elisha bikala awa, sambu Yehowa me tinda mono na Yeriko.”+ Kansi yandi tubaka nde: “Ya kieleka mutindu Yehowa kele na luzingu mpi mutindu nge* kele na luzingu, mono ta yambula nge ve.” Mpidina bo kumaka na Yeriko.5 Ebuna kimvuka ya bambikudi yina vandaka na Yeriko kwisaka kutubila Elisha nde: “Keti nge ke zaba nde bubu yai Yehowa ke katula mfumu na nge sambu yandi vanda diaka ve mfumu na nge?” Yandi tubaka nde: “Mono me zaba. Beno vanda pima.”6 Ntangu yai Eliya tubilaka yandi nde: “Pardo bikala awa, sambu Yehowa me tinda mono na Yordani.” Kansi yandi tubaka nde: “Ya kieleka mutindu Yehowa kele na luzingu mpi mutindu nge* kele na luzingu, mono ta yambula nge ve.” Yo yina bo kwendaka bo zole.7 Na kati ya kimvuka yina ya bambikudi, bambikudi 50 mpi landaka bo ebuna bo telamaka mwa ntama bo ke tala kansi Eliya ti Elisha telamaka pene-pene ya Yordani.8 Na nima Eliya bakaka lele na yandi ya kimbikudi,+ balula-balulaka yo, mpi bulaka masa, ebuna masa kabwanaka na diboko ya kimama mpi na diboko ya kitata, yo yina bo sabukaka bo zole na ntoto ya kuyuma.+9 Ntangu bo sabukaka, Eliya tubilaka Elisha nde: “Lomba kima yina nge ke zola nde mono sadila nge na ntwala nde bo katula mono na ntwala na nge.” Elisha tubaka nde: “Pardo, keti mono lenda baka makabu zole*+ ya mpeve na nge?”+10 Yandi vutulaka nde: “Nge me lomba kima mosi ya mpasi. Kana nge mona mono ntangu Nzambi ta katula mono na lweka na nge, yo ta salama mutindu yina sambu na nge; kansi kana nge mona mono ve, yo ta salama ve.”11 Ntangu bo vandaka kutambula mpi kusolula na nzila, na mbala mosi pusu-pusu ya tiya mpi bampunda ya tiya+ kabulaka bo zole, ebuna Eliya tombukaka na zulu na mupepe ya ngolo.+12 Ntangu Elisha vandaka kutala, yandi vandaka kutuba na ndinga ya ngolo nde: “Tata na mono, tata na mono! Pusu-pusu ya Izraele ti bantu na yandi yina ke tambusaka bampunda!”+ Ntangu yandi lendaka diaka ve kumona Eliya, yandi bakaka bilele na yandi mosi mpi pasulaka yo na bandambu zole.+13 Na nima, yandi lokutaka lele ya Eliya ya kimbikudi+ yina bwaka, yandi vutukaka mpi telamaka na lweka ya Yordani.14 Ebuna yandi bakaka lele ya Eliya ya kimbikudi yina bwaka, yandi bulaka masa, mpi yandi tubaka nde: “Wapi Yehowa, Nzambi ya Eliya?” Ntangu yandi bulaka masa, masa kabwanaka na diboko ya kimama mpi na diboko ya kitata, ebuna Elisha sabukaka.+15 Ntangu kimvuka ya bambikudi yina vandaka na Yeriko monaka yandi na ntama, bo tubaka nde: “Mpeve ya Eliya me kuma na zulu ya Elisha.”+ Bo kwendaka kukutana ti yandi mpi bo fukamaka na ntwala na yandi.16 Bo tubilaka yandi nde: “Awa kele ti babakala 50 ya me fwana, yina kele ti bansadi na nge. Pardo, bika bo kwenda kusosa mfumu na nge. Mbala ya nkaka mpeve* ya Yehowa me tombula yandi mpi me losa yandi na ngumba mosi to na muwanda mosi.”+ Kansi yandi tubaka nde: “Beno tinda bo ve.”17 Ata mpidina, bo vandaka kaka kuyangisa yandi tii kuna yandi waka nsoni, yo yina yandi tubaka nde: “Beno tinda bo.” Bo tindaka bantu yina 50, ebuna bantu yina landaka kusosa bilumbu tatu kansi bo monaka yandi ve.18 Ntangu bo vutukaka kisika yandi vandaka, yandi vandaka kuzinga na Yeriko.+ Ebuna yandi tubilaka bo nde: “Keti mono songaka beno ve nde beno kwenda ve?”19 Na nima bantu ya mbanza yina tubilaka Elisha nde: “Mfumu na mono lenda mona nde mbanza kele na kisika ya mbote;+ kansi masa kele mbi, mpi insi ke butaka ve.”*20 Ebuna yandi tubaka nde: “Beno natila mono ka-bolo mosi ya mpa mpi beno tula mungwa na kati na yo.” Bo natilaka yandi yo.21 Na nima, yandi kwendaka na nto ya masa, yandi losaka mungwa na kati na yo,+ mpi yandi tubaka nde: “Yehowa ke tuba nde, ‘Mono me belula masa yai. Yo ta nata diaka ve lufwa to kukonda kubuta.’”*22 Masa yina me belukaka tii bubu yai, kaka mutindu Elisha tubaka.23 Yandi katukaka pana mpi kwendaka na Betele. Ntangu yandi vandaka na nzila, baleke ya nkaka ya babakala basikaka na mbanza mpi yantikaka kuseka yandi,+ mpi bo vandaka kutubila yandi nde: “Tombuka, nge muntu ya dibandi! Tombuka, nge muntu ya dibandi!”24 Nsuka-nsuka yandi balukaka, talaka bo, mpi yandi singaka bo na zina ya Yehowa. Ebuna ba-urse zole ya bankento+ basikaka na mfinda mpi zengaka bana 42 na kati na bo bitini-bitini.+25 Yandi katukaka kuna mpi kwendaka na Ngumba ya Karmele,+ na nima yandi katukaka kuna mpi vutukaka na Samaria.


text:
Bana iya yina Yakobi butaka ti Lea: Rubeni, Simeoni, Levi, mpi Yuda (30-35)
29 Na nima, Yakobi vutukilaka nzietelo na yandi mpi kwendaka na insi ya bantu ya Esti.2 Yandi monaka dibulu mosi ya masa na nseke mpi bimvuka tatu ya mameme vandaka me lala pene-pene na yo, sambu bo vandaka kunwisa bimvuka ya mameme masa na dibulu yina. Ditadi mosi ya nene vandaka na munoko ya dibulu yina.3 Ntangu bimvuka yonso ya bitwisi vandaka kuvukana pana, bo vandaka kukatula ditadi na munoko ya dibulu, mpi bo vandaka kunwisa bitwisi, na nima bo vandaka kuvutula ditadi na kisika na yo na munoko ya dibulu yina.4 Ebuna Yakobi tubilaka bo nde: “Bampangi na mono, beno me katuka na wapi?” bo tubaka nde: “Beto me katuka na Arani.”+5 Yandi tubilaka bo nde: “Keti beno me zaba Labani+ mutekolo ya Nahore?”+ bo tubaka nde: “Beto me zaba yandi.”6 Ebuna yandi tubilaka bo nde: “Keti yandi kele mbote?” Bo vutulaka nde: “Yandi kele mbote. Tala mwana na yandi ya nkento Rashele+ ke kwisa ti mameme!”7 Ebuna yandi tubaka nde: “Beto kele ntete na kati-kati ya kilumbu. Yo kele ve ntangu ya kuvukisa bitwisi. Beno nwisa mameme, na nima beno kwenda kudisa yo.”8 Bo tubaka nde: “Beto kele ve na nswa ya kusala mutindu yina tii kuna bimvuka yonso ta vukana, ebuna bo ta katula ditadi na munoko ya dibulu. Na ntangu yina, beto ta nwisa mameme masa.”9 Ntangu yandi vandaka kaka kusolula ti bo, Rashele kwisaka ti mameme ya tata na yandi, sambu yandi vandaka ngungudi.10 Ntangu Yakobi monaka Rashele mwana ya Labani mpangi ya mama na yandi, mpi mameme ya Labani, Yakobi pusanaka na mbala mosi mpi katulaka ditadi na munoko ya dibulu mpi nwisaka mameme ya Labani mpangi ya mama na yandi masa.11 Ebuna Yakobi pesaka Rashele beze, tombulaka ndinga, mpi yantikaka kudila.12 Na nima, Yakobi yantikaka kusonga Rashele nde yandi kele mpangi ya tata na yandi mpi nde yandi kele mwana ya Rebeka. Ebuna Rashele kwendaka ntinu mpi songaka tata na yandi.13 Ntangu Labani+ waka nsangu ya Yakobi mwana ya mpangi na yandi ya nkento, yandi bakaka ntinu sambu na kukutana ti yandi. Yandi yambaka yandi, pesaka yandi beze, mpi nataka yandi na nzo na yandi. Mpi yandi yantikaka kutela Labani mambu yina yonso.14 Labani tubilaka yandi nde: “Nge kele kibeni mpangi na mono ya menga.”* Yo yina yandi bikalaka ti yandi ngonda ya mvimba.15 Ebuna Labani tubilaka Yakobi nde: “Keti nge fwete sadila mono ya mpamba kaka sambu nge kele mpangi na mono?+ Songa mono, inki mono fwete futa nge?”+16 Labani vandaka ti bana-bankento zole. Zina ya mbuta Lea, mpi zina ya leke Rashele.+17 Meso ya Lea vandaka kusema ve, kansi Rashele kumaka nkento ya kitoko mingi.18 Yakobi vandaka kuzola Rashele, yo yina yandi tubaka nde: “Mono me ndima kusadila nge bamvula nsambwadi sambu na mwana na nge ya leke Rashele.”+19 Ebuna Labani tubaka nde: “Yo kele mbote nde mono pesa nge yandi na kisika ya kupesa yandi na bakala ya nkaka. Landa kuzinga ti mono.”20 Ebuna Yakobi salaka bamvula nsambwadi sambu na Rashele,+ kansi na meso na yandi yo vandaka bonso mwa bilumbu fioti sambu na zola na yandi sambu na Rashele.21 Ebuna Yakobi tubilaka Labani nde: “Pesa mono nkento na mono sambu bilumbu na mono me lunga, mpi bika mono vukisa nitu ti yandi.”22 Na nima Labani vukisaka bantu yonso ya kisika yina mpi salaka nkinsi.23 Kansi na mpimpa yina, yandi bakaka mwana na yandi ya nkento Lea mpi nataka yandi na Yakobi sambu yandi vukisa nitu ti yandi.24 Labani pesaka mpi nsadi na yandi ya nkento Zilpa na mwana na yandi Lea, bonso nsadi.+25 Na suka Yakobi monaka nde yo vandaka Lea! Yo yina, yandi tubilaka Labani nde: “Inki nge me sala mono? Keti mono sadilaka nge ve sambu na Rashele? Sambu na nki nge me kusa mono?”+26 Labani tubaka nde: “Yo kele ve kikalulu na beto na kupesa leke na ntwala ya mwana ya ntete.27 Lutisa mposo ya mvimba ti nkento yai. Na nima mono ta pesa nge mpi nkento yai ya nkaka na nima ya kusadila mono diaka bamvula nsambwadi.”+28 Yakobi salaka mutindu yina mpi yandi lutisaka mposo ti nkento yina, na nima Labani pesaka yandi Rashele, mwana na yandi ya nkento, sambu yandi kuma nkento na yandi.29 Diaka, Labani pesaka nsadi na yandi ya nkento Bila+ na mwana na yandi Rashele bonso nsadi na yandi.+30 Ebuna Yakobi vukisaka mpi nitu ti Rashele, mpi yandi zolaka Rashele mingi kuluta Lea, ebuna yandi sadilaka Labani bamvula nsambwadi ya nkaka.+31 Ntangu Yehowa monaka nde Yakobi vandaka kuzola ve* Lea, yandi sadisaka yandi na kubaka divumu,*+ kansi Rashele vandaka mukobo.+32 Lea bakaka divumu, butaka mwana-bakala, mpi pesaka yandi zina Rubeni,*+ sambu yandi tubaka nde: “Yo kele sambu Yehowa me tala mpasi na mono,+ sambu ntangu yai bakala na mono ta yantika kuzola mono.”33 Yandi bakaka diaka divumu, butaka mwana-bakala, mpi tubaka nde: “Yo kele sambu Yehowa me wa, sambu bo vandaka kuzola mono ve, yo yina yandi me pesa mono mwana yai mpi.” Ebuna yandi pesaka yandi zina Simeoni.*+34 Yandi bakaka diaka divumu, butaka mwana-bakala, mpi tubaka nde: “Ntangu yai bakala na mono ta vukana ti mono, sambu mono me butila yandi bana-babakala tatu.” Yo yina, yandi pesaka yandi zina Levi.*+35 Yandi bakaka diaka divumu ya nkaka, mpi butaka mwana-bakala, mpi tubaka nde: “Ntangu yai mono ta kumisa Yehowa.” Yo yina yandi pesaka yandi zina Yuda.*+ Na nima, yandi yambulaka kubuta.


text:
Mbala mingi, bo ke salaka bantu yina kele ti VIH ekzame sambu na kuzaba kiteso ya mikrobe ya bo kele na yawu ntangu bo ke yantikaka kubaka lusansu na bantu yina ke pesaka yawu, mpi mbala mingi bantu yina ke sadisaka bo na kusala manaka sambu na kusala baekzame ya nkaka na bilumbu ke kwisa.
Kana muntu mosi me kuma na mutindu yina bo ke bingaka lenda monana ve na kiteso ata ya bangonda sambanu, yawu ke lombaka nde yandi sala ekzame sambu na kuzaba kiteso ya mikrobe ya kele na nitu na yandi konso ntangu na nima ya bangonda sambanu.
Tala VIH.gov sambu na kuzaba mambu mingi.


text:
Ukamba wa mabulu ye mankelele
A amizade do lobo
Conto Kikongo
Mucaba, Província de UígeAngola
Contador
Joaquim Nsunda
Nível
primário
Mbulu ye Nkelele bazinganga kwawu kyambote. Kunsuka, ngundi a mbulu wayela. Wawu kayela bayenda kwa nganga. Nganga wavova kwa mbulu vo:
E`nlongo milenda sasula ongudi aku nsala za Nkelele.
Mbulu wabokela nkundi andi:
— Enkundia ame ongudi ame oyelele.
Owawu ongeye olenda kala ye nsala za Nkelele watukuna ensala zaku wampanazo. Nkelele wavanga ezolela ya `nkundi andi, watukuna ensala zandi wavanazo kwa Mbulu. Bayenda kwa nganga. Ongudi a Mbulu wasasuka, wawu kasasuka, bazinga, bazinga, bazinga. Kuna nsuka ongudi ya Nkelele wayela. Bayenda dyaka kwa nganga. Wawu bayenda kwa nganga, wubalombele o`nkanda a Mbulu. Mbuta Mbulu, ngudi ame oyelele. Aweyi tuvanga wawu e? Ngyele kwa nganga yandi wundombele o`nkanda aku mpasi vo ongudi ame kasasuka. Ombulu kazola ko. Wavavuka fyoti vandambu ye wavova: “vutukila dyaka” onganga olombele vo ongeye ofwete kunsadisa nga wuna yasadisila mu kumvana o`nkanda aku. Omono, ongudi ame wayela kena, wawuna yavanga muna nsala zame wuna mpe ovanga muna `nkanda aku mu sadisa ongwame. Wawu kawawowo, ombulu ovavukidi vana fulu kyokyo yo vova vo:
— kifwa, kifwa, kifwa ekikundi kyaki (2 bis)
Onkelele wavova dyaka: “mono yakusadisa muna ntangwa yayina. Yadi kala ye nsala zame, yavanazo mu sadisa ongudi aku, wawu ongudi ame oyelele, kuzolele kunsadisa ko! Ekuma?
— kifwa, kifwa, kifwa ekyaki ekikundi (2 bis)
Wawu wamanina ekikundi kya Mbulu yo Nkelele aya bakala yo zola kwayingi.
Longi:
Ozola yovo ekikundi kyasikila kina kizingilanga. Vo kikundi kekina kyasikila ko yo lembi kala ye ngwizani endambu ye ndambu, kifwete manina owu wamanina ekikundi kya Mbulu yo Nkelele.


text:
Ndindi
Ndindi to Pwente-Nwale (to Pointe-Noire, nkûmbu ya kifalanse) kele mbânza ya kimfumu ya Repubilika ya Kôngo. Yawu kele dibungu ya nene mpe mbânza-kimfumu ya lusansu ya Repubilika ya Kôngo.
Nkûmbu ya kisina ya kimputulukesi ya kisika ya Pwente-Nwale vwandaka Ponta Negra. Bubu yayi bâwu ke bokila yawu Ponton la Belle (bwala ya kitoko). Ndindi vwandaka nkûmbu ya mwa bwala ya bavili, yina me kuma mbânza ya nene na manima ya kukolonisa.
Ndindi ke vwanda km 150 na node ya yinwa ya nzadi Kôngo.
KilimáEdit
Kilimá ya Ndindi kele kilimá ya nséké. Kilimá kele ya tîya na bilumbu (katuka 21,4° na ngônda sambwadi tî 26,8° na ngônda ya tatu). Kilimá kele madidi ve na bampimpa (22° tî 26°).
KinkuluEdit
Kilumbu ya 13, ngônda ya 7, mvula ya 1914, lukanu ya Pierre Savorgnan de Brazza ti ku-relier mubu Atlantique ná dizanga ya Malebo, yawu me salama ya lukanu ya Assemblee ya Falanse, yina me autorisa kutunga nzila ya lukalu Kôngo-Mubu (kifalanse: Chemin de Fer Congo-Océan, CFCO).
Na mvula ya 1921 kisalu ya kutunga nzila ya lukalu bàndaka. Kifulu ya Pwente-Nwale vwandaka baze ya simu ya kisalu yayi. Bawu bàndaka mpe kutunga dibungu.
Na mvula ya 1922 bula matadi me sala Pwente-Nwale terminus ya nzila ya lukalu yangó, ná yawu me sala mbânza ya Pwente-Nwale na mbàla mosi.
BantuEdit
Pwente-Nwale kele mbânza nene, kasi Balazavile kele nene mîngi. Bantu ya mbuta kele bavili, bayombe na bakôngo ya nkaka. Kituba kele ndînga ya kuluta mfunu ya Pwente-Nwale.
Kukula ya kiteso ya bantu ya Pwente-Nwale:
- 1928: 3000
- 1973: 153 000
- 1980: 195 000
- 1984: 294 200
- 1996: 455 100
- 2001: 726 000
- 2007: 715 334[1]
Bandâmbu ya mbânzaEdit
Ndâmbu ya yimpa


text: 48 Na nima ya mambu yai, bo songaka Yozefi nde: “Tata na nge me yantika kulemba.” Ebuna yandi bakaka bana na yandi zole Manase mpi Efrayimi kumosi ti yandi.+2 Na nima bo songaka Yakobi nde: “Mwana na nge Yozefi me kwisa.” Yo yina Izraele salaka ngolo mpi vandaka na mbeto na yandi.3 Yakobi tubilaka Yozefi nde:“Nzambi Nkwa-Ngolo Yonso monanaka na mono na Luzi na insi ya Kanana mpi yandi sakumunaka mono.+4 Ebuna yandi tubilaka mono nde, ‘Mono ke sala nde nge buta mingi, mono ta kumisa nge mingi, mpi mono ta kitula nge kimvuka ya bantu+ mpi mono ta pesa insi yai na bana* na nge bonso dikabu ya mvula na mvula.’+5 Ntangu yai, bana na nge zole yina nge butaka na insi ya Ezipte na ntwala nde mono kwisa na nge na Ezipte kele bana na mono.+ Efrayimi mpi Manase ta kuma bana na mono kaka mutindu Rubeni mpi Simeoni kele bana na mono.+6 Kansi, bana yina nge ta buta na nima na bo ta kuma bana na nge. Na ntangu ya kubaka dikabu, bo ta binga bo na zina ya bampangi na bo.+7 Kansi ntangu mono vandaka kukatuka na Padani, Rashele fwaka+ na lweka na mono na insi ya Kanana, kansi kitamina kuvandaka ntete nda na ntwala ya kukuma na Efrata.+ Yo yina mono zikaka yandi kuna na nzila ya Efrata, disongidila, Betelemi.”+8 Ebuna Izraele monaka bana ya Yozefi mpi yulaka nde: “Bayai banani?”9 Yozefi tubilaka tata na yandi nde: “Bo kele bana na mono yina Nzambi me pesa mono na kisika yai.”+ Mpi yandi tubaka nde: “Pardo, natila mono bo sambu mono sakumuna bo.”+10 Kansi meso ya Izraele lembaka sambu na kimununu, mpi yandi vandaka kumona diaka ve. Yo yina, Yozefi nataka bo pene-pene na yandi, ebuna yandi pesaka bo beze mpi yambaka bo.11 Izraele tubilaka Yozefi nde: “Mono yindulaka ve ata fioti nde mono ta mona luse na nge,+ kansi Nzambi me pesa mono mpi nzila ya kumona bana* na nge.”12 Ebuna Yozefi katulaka bo na mabolongo ya Izraele, mpi yandi fukamaka luse na ntoto.13 Ntangu yai, Yozefi bakaka bo zole, Efrayimi+ na diboko na yandi ya kitata sambu yandi vanda na diboko ya kimama ya Izraele, mpi Manase+ na diboko na yandi ya kimama sambu yandi vanda na diboko ya kitata ya Izraele, mpi nataka bo pene-pene na yandi.14 Kansi, Izraele tandulaka diboko na yandi ya kitata mpi tulaka yo na ntu ya Efrayimi, ata yandi vandaka leke, mpi yandi tulaka diboko na yandi ya kimama na ntu ya Manase. Yandi tulaka maboko na yandi mutindu yina na luzolo yonso, sambu Manase vandaka mwana ya ntete.+15 Ebuna yandi sakumunaka Yozefi mpi tubaka nde:+“Nzambi ya kieleka yina batata na mono Abrahami ti Izaki vandaka kutambula na ntwala na yandi,+Nzambi ya kieleka yina ke gungula mono na luzingu na mono ya mvimba tii bubu yai,+16 Wanzio yina gulusaka mono na bampasi yonso,+ sakumuna bana yai.+Bika nde bo binga bo na zina na mono mpi na zina ya batata na mono, Abrahami mpi Izaki,Bika nde bo kuma mingi kibeni na ntoto.”+17 Ntangu Yozefi monaka nde tata na yandi me tula diboko na yandi ya kitata na ntu ya Efrayimi, yo pesaka yandi ve kiese, yo yina yandi mekaka kukatula diboko ya tata na yandi na ntu ya Efrayimi mpi kutula yo na ntu ya Manase.18 Yozefi tubilaka tata na yandi nde: “Mutindu yina ve tata na mono, sambu yandi kele mwana-ntete.+ Tula diboko na nge ya kitata na ntu na yandi.”19 Kansi, tata na yandi buyaka mpi tubaka nde: “Mono me zaba, mwana na mono, mono me zaba. Yandi mpi ta kuma makanda, yandi mpi ta kuma nene. Ata mpidina, leke na yandi ta kuma nene kuluta yandi,+ mpi bana* na yandi ta vanda mingi kibeni mpi ta fwanana ti makanda.”+20 Yo yina yandi landaka kusakumuna bo na kilumbu yina+ nde:“Bika Izraele kutubila beno ntangu bo ke sakumuna, mpi kutuba nde,‘Bika Nzambi kukumisa nge bonso Efrayimi mpi bonso Manase.’”Na mutindu yina, yandi landaka kutula Efrayimi na ntwala ya Manase.21 Ebuna Izraele tubilaka Yozefi nde: “Tala, mono ke fwa,+ kansi ya kieleka Nzambi ta landa kuvanda ti beno mpi ta vutula beno na insi ya ba-nkaka na beno.+22 Kansi mono, mono ke pesa nge kitini mosi ya ntoto* kuluta bampangi na nge, ntoto yina mono bakaka na maboko ya bantu ya Amore ti mbele na mono ya bitumba mpi munduki na mono ya tolo-tolo.”


text:
DILONGO 64
Danieli mu Dibulu di Zikhosi
Ntinu wunkaka wu Babiloni wuba Daliu. Nandi wuzaba ti Danieli wuba mutu wu luvalu. Diawu, kambyekila mfumu mu batu bandi babo bankinza baba ku Babiloni. Angi batu beni baba monanga Danieli nsoki ayi baba tombanga kumvanga bubi. Bawu, bo bazaba ti Danieli wuba sambilanga Yave mintulu mitatu mu kilumbu, bawu bayenda koluka na ntinu Daliu ayi bankamba: ‘Ntinu, sonika nsiku wuntuma batu boso basambilanga to ngyewu. Ayi woso wunsambila zinzambi zinkaka, twala kuntibula mu dibulu di zikhosi.’ Daliu wutya diyindu beni ayi wuvana nsiku.
Bo Danieli kazaba mawu, wuyenda ku nzo. Nandi wufukama va ndambu nela yiba yizibuka ayi wusambila kwidi Yave. Bo batu beni baba monanga Danieli nsoki bayenda ku nzo’andi ayi bambata nandi kemu sambila, bawu bavutuka mu thinu mwingi kuzabikisa mawu kwidi ntinu, ayi bankamba: ‘Danieli mengi kutumukina! Vayi widi mu kunsambila Nzambi’andi mintulu mintatu mu kilumbu. Daliu waba zolanga beni Danieli ayi kabasa tomba ko nandi kafwa. Kilumbu kyoso waba yindula phila kalenda kumvukisila. Angi kasa zaba ko ma kuvanga, kibila nafeka wuvana nswa beni ayi kasa ba ko bukubaludila wawu. Diawu katumina to batu bandi bantibula mu dibulu di zikhosi.
Mu bwilu buna, Daliu kasa leka ko mu kibila ki kubala Danieli. Mu meni, wuduma zithinu ku dibulu di zikhosi ayi wutela Danieli: ‘Nzambi’aku wu kuvukisidi?’
Daliu wuyuwa mbembo yi Danieli yimvutudila: ‘Mbasi yi Yave yi zibikidi myunu mi zikhosi ayi basa kundya ko.’ Daliu wuyangalala beni! Wutuma bathapula Danieli mu dibulu beni. Danieli kasa kwanyuka ko ni vama. Buna ntinu wutuba: ‘Tibulanu batu bafundidi Danieli mu dibulu di zikhosi.’ Ngye zebi, buna bathumbu vitila, zikhosi zi badya.
Bosi Daliu wuvana nsiku awuwu: ‘Batu boso bafweti vumina Nzambi yi Danieli. Kibila nandi vukisidi Danieli mu dibulu di zikhosi.’
Ngyewu, wunsambilanga Nzambi kadika kilumbu buka Danieli?
‘Yave zebi buevi kafueti kudila mu zithotolo batu bobo ba kunkinzikanga.’—2 Petelo 2:9


text:
Davidi me tina Saule kaka ntangu Saule kumaka pene-pene na yandi (19-29)
23 Na nima bo songaka Davidi nde: “Bantu ya Filistia ke nwanisa Keila,+ mpi bo ke kota na ngolo na bisika ya bo ke tutaka bambuma sambu na kukatula yo bampusu.”2 Ebuna Davidi yulaka Yehowa+ nde: “Keti mono fwete kwenda mpi kufwa bantu yina ya Filistia?” Yehowa tubilaka Davidi nde: “Kwenda, fwa bantu ya Filistia, mpi gulusa Keila.”3 Kansi bantu ya Davidi tubilaka yandi nde: “Beto kele na boma ntangu beto kele awa na Yuda;+ beto ta vanda na boma mingi kuluta kana beto kwenda na Keila sambu na kunwana ti ndonga ya bitumba ya bantu ya Filistia!”+4 Yo yina Davidi yulaka diaka Yehowa.+ Ebuna Yehowa vutudilaka yandi nde: “Telama; kulumuka na Keila sambu mono ta pesa bantu ya Filistia na maboko na nge.”+5 Davidi kwendaka ti bantu na yandi na Keila mpi nwanaka ti bantu ya Filistia; yandi bakaka bitwisi na bo mpi fwaka bantu ya Filistia mingi kibeni, ebuna Davidi gulusaka bantu ya Keila.+6 Ntangu Abiatare+ mwana ya Ahimeleki kwisaka kutina na Davidi na Keila, yandi vandaka ti efodi na maboko na yandi.7 Bo songaka Saule nde: “Davidi me kwisa na Keila.” Ebuna Saule tubaka nde: “Nzambi me pesa yandi na maboko na mono,*+ sambu yandi me kangama na mutambu mutindu yandi me kota na mbanza yina kele ti bakielo yina bo ke kangaka ti banti.”8 Yo yina, Saule bingaka bantu yonso na kukwenda na bitumba, na kukulumuka na Keila mpi kuziunga Davidi ti bantu na yandi.9 Ntangu Davidi waka nde Saule vandaka kukana kusala yandi mbi, yandi tubilaka nganga-nzambi Abiatare nde: “Nata efodi awa.”+10 Ebuna Davidi tubaka nde: “O Yehowa Nzambi ya Izraele, nsadi na nge me wa kibeni nde Saule kele ti lukanu ya kukulumuka na Keila sambu na kufwa mbanza yai sambu na mono.+11 Keti bantwadisi* ya Keila ta pesa mono na maboko na yandi? Keti Saule ta kwisa kukulumuka mutindu nsadi na nge me wa? O Yehowa Nzambi ya Izraele, pardo songa nsadi na nge.” Ebuna Yehowa tubaka nde: “Yandi ta kwisa kukulumuka.”12 Davidi yulaka nde: “Keti bantwadisi ya Keila ta pesa mono ti bantu na mono na maboko ya Saule?” Yehowa vutulaka nde: “Bo ta pesa beno.”13 Na mbala mosi Davidi telamaka ti bantu na yandi, bantu kiteso ya 600,+ bo katukaka na Keila mpi bo kwendaka konso kisika yina bo lendaka kukwenda. Ntangu bo songaka Saule nde Davidi me tina Keila, yandi landaka yandi diaka ve.14 Davidi bikalaka na ntoto-makanga na bisika yina kele mpasi na kukuma, na ntoto ya bangumba ya ntoto-makanga ya Zifi.+ Saule sosaka yandi ntangu yonso,+ kansi Yehowa pesaka yandi ve na maboko ya Saule.15 Davidi zabaka nde* Saule basikaka sambu na kusosa luzingu* na yandi ntangu Davidi vandaka na ntoto-makanga ya Zifi, na Oresha.16 Ebuna Yonatani mwana ya Saule kwendaka na Davidi, na Oresha, mpi yandi sadisaka yandi na kubaka kikesa* na Yehowa.+17 Yandi tubilaka Davidi nde: “Kuwa boma ve, sambu tata na mono Saule ta mona nge ve; nge ta vanda ntotila ya Izraele,+ mpi mono ta vanda muntu ya zole na nima na nge; mpi tata na mono Saule me zaba yo.”+18 Na nima bo zole salaka kuwakana+ na ntwala ya Yehowa, ebuna Davidi bikalaka na Oresha, mpi Yonatani kwendaka na nzo na yandi.19 Na nima bantu ya Zifi tombukaka kisika Saule vandaka na Gibea+ mpi tubaka nde: “Keti Davidi ke bumbana ve pene-pene na beto+ na bisika yina kele mpasi na kukuma, na Oresha,+ na ngumba ya fioti ya Akila,+ yina kele na sudi* ya Yeshimoni?*+20 O ntotila, konso ntangu yina nge* ta zola kukwisa kukulumuka, kwisa, mpi beto ta pesa yandi na maboko ya ntotila.”+21 Ebuna Saule tubaka nde: “Bika Yehowa kusakumuna beno, sambu beno me wila mono mawa.22 Pardo beno kwenda mpi beno sosa kuzaba mbote-mbote kisika yina yandi kele mpi nani monaka yandi kuna, sambu bo songaka mono nde yandi kele mayele mingi.23 Beno zikisa mbote-mbote bisika yonso yina yandi ke bumbanaka, mpi beno kwisa kunatila mono banzikisa. Ebuna mono ta kwenda ti beno, mpi kana yandi kele na ntoto na beno, mono ta sosa yandi na kati ya mafunda* yonso ya bantu ya Yuda.”24 Yo yina, bo katukaka mpi bo kwendaka na Zifi+ na ntwala ya Saule, na ntangu yina Davidi ti bantu na yandi vandaka na ntoto-makanga ya Maoni,+ na Araba,+ na sudi ya Yeshimoni.25 Ebuna Saule kwisaka ti bantu na yandi sambu na kusosa Davidi.+ Ntangu bo songaka Davidi diambu yina, na mbala mosi yandi kwendaka kubumbana na ditadi+ mpi bikalaka na ntoto-makanga ya Maoni. Ntangu Saule waka yo, yandi landaka Davidi na ntoto-makanga ya Maoni.26 Ntangu Saule kumaka na ndambu mosi ya ngumba, Davidi ti bantu na yandi vandaka na ndambu ya nkaka ya ngumba yina. Davidi vandaka kukwenda nswalu+ sambu na kutina Saule, kansi Saule ti bantu na yandi vandaka kuziunga Davidi ti bantu na yandi sambu na kukanga bo.+27 Kansi kinati-nsangu mosi kwisaka kutubila Saule nde: “Kwisa nswalu, sambu bantu ya Filistia me kwisa kunwanisa insi!”28 Ebuna Saule yambulaka kulanda Davidi+ mpi yandi kwendaka kunwana ti bantu ya Filistia. Yo yina bo ke bingaka kisika yina Ditadi ya Kukabwana.29 Ebuna Davidi katukaka kuna mpi bikalaka na bisika yina kele mpasi na kukuma na Ene-gedi.+


text:
Mposo
Mposo kele ndonga ya bilumbu. Mposo kele mpe zina ya kilumbu ya sambanu ya mposo ya mindele.
Mposo ya mindele[soba | edit source]
Mposo ya mindele kele na bilumbu sambuadi.
Ngonda mosi kele na bamposo 4 ya mindele.
Kisina ya bazina ya bilumbu[soba | edit source]
Bazina ya bilumbu ya 1-5 kele zina ya lutangu (mosi, zole, tatu, iya ná tanu).
Zina ya Sabala ke katuka na kimputulukesi sábado ná zina ya Lumingu ke katuka na kimputulukesi domingo.
Mposo ya bakongo[soba | edit source]
Mposo ya bakongo kele na bilumbu iya. Bazina ya bilumbu kele mosi ve na bandinga ya bakongo.
Ngonda mosi kele na bamposo 7 ya bakongo.


text:
Accueil > Livres Nzoi > Protais Yumbi, Ngiuvula ti mvutu makumi tatu na mosi ya kutendula Kindundu (...)
Protais Yumbi, Ngiuvula ti mvutu makumi tatu na mosi ya kutendula Kindundu [31 questions et réponses sur l’albinisme]
lundi 27 juillet 2020, par
– Kikongo de l’État
– 978-2-36949-012-8
– 50 p., 6500 FC
– juillet 2020
– dépôt légal : NV 3.01811-57442
Buku yayi kele tendula ti kusadisa besi nsi na kuzaba mbote kindundu ti kupesa mvutu na ngiuvula mingi ya besi nsi ke yufulaka ntangu yonso na makanda ti na ba bwala mingi. Kindundu kele kindoki ve, kidimbu ya nkumbwa ve, to diswekamu mpi ve, kansi kifumbama ya mpusu ya nitu yina ke konda nkeni ya ke kumisaka mpusu ndombe. Yo yina, besi nsi fwete kuzaba yo mbote sambu na kuzinga na ngemba, kimvuka ti ba mpangi ba ndundu.
Musokini
Protais Yumbi, na muvimba Protais Étienne Yumbi Kwum-A-Kwum me butuka na kilumbu ya tatu ya ngonda uvwa na mvu 1968 na Kikwit, ndambu ya Kwilu, na nsi Republika demokratika ya Congo. Na nima kulonguka nzo-nkanda na ba Séminaires Santu Petelo Canisius ya Kinzambi ti Santa Terezia ya mwana Yezu ya Laba, yandi me fula diaka nzo nkanda ya nene ya kutomisa bwala, mpila mosi Institut supérieur de développement rural ya Mbeo (ISDR Mbeo). Na nima yandi me kota na ndonga ya ba Messagers du Christ, ndonga mosi me salama na luzolo ya mbuta nganga Florent Mbumba Bwasa, ntangu yina kilandi ya pisekopo ya Libreville na nsi Gabon. Protais Yumbi ke musoniki ya buku ke tala kuyindula (essai), masolo (roman), nsaka (théâtre), nto (contes), luzingu ya muntu (biographie) ti buku yina ke tala mambu ya bifwanisu (bandes dessinées et scénario de films).
Le livre
Cet opuscule en kikongo de l’État traite des questions, croyances et stéréotypes relatifs à l’albinisme, une anomalie génétique considérée, à tort, comme un phénomène paranormal, source de toutes formes de fantasmes de bonheur, de richesse et de pouvoir. Les trente et une questions et réponses proposées ici constituent une mise au point démêlant le vrai du faux pour tordre le cou, une fois pour toutes, aux idées reçues et avancer vers un meilleur respect de l’altérité et vers un vivre-ensemble sans suspicion ni préjugé.
L’auteur
Protais Yumbi est né le 4 septembre 1968 à Kikwit (Kwilu) en République démocratique du Congo. Après avoir fréquenté les séminaires Saint Pierre Canisius de Kinzambi et Sainte Thérèse de l’Enfant Jésus de Laba, l’Institut supérieur de développement rural de Mbeo, la Communauté des Messagers du Christ, dans l’archidiocèse de Libreville au Gabon, il se consacre à la production littéraire et cinématographique. 31 questions et réponses sur l’albinisme, en kikongo de l’État, est son quatrième ouvrage.


text: 24 Kulula ve bantu ya mbi,Mpi kuwa ve nzala ya ngolo ya kuvanda kumosi ti bo,+2 Sambu ntima na bo ke yindululaka mambu ya nku,Mpi munoko na bo ke tuba mambu ya mavwanga.3 Mayele ke tungaka nzo,*+Mpi bo ke kumisaka yo ngolo na luswasukusu.4 Na nzayilu, basuku na yo ke fulukakaTi bimvwama ya ntalu mpi ya kitoko ya mitindu yonso.+5 Muntu ya mayele ke vandaka muntu ya ngolo,+Mpi muntu ke kumisaka ngolo na yandi mingi na nzayilu.6 Nge ta nwana bitumba na nge na nsadisa ya lutwadisu ya mayele,+Mpi na nzila ya bandongisi mingi mambu ke nungaka.*+7 Zoba lenda baka ve mayele ya kieleka;+Yandi kele ve na kima ya kutuba na kielo ya mbanza.8 Konso muntu yina ke kanaka mambu ya mbiBo ta binga yandi mfumu ya bangindu ya mbi.+9 Balukanu ya buzoba* kele masumu,Mpi bantu ke mengaka muntu ya ke sekaka bantu.+10 Kana nge lemba nitu na kilumbu ya mpasi,*Ngolo na nge ta vanda fioti.11 Gulusa bantu yina bo ke nata na lufwa,Mpi simba bantu yina ke kwenda na lufwa na lunziungu.+12 Kana nge tuba nde, “Kansi beto zabaka ve diambu yai,”Keti Muntu yina ke talaka bantima* ke bakisa yo ve?+Ee, Muntu yina ke kengilaka nge* ta zabaMpi yandi ta futa konso muntu na kutadila kisalu na yandi.+13 Mwana na mono, dia bwiki sambu yo kele mbote;Bwiki ya me katuka na nzo ya bwiki ke vandaka ntomo na ludimi.14 Mutindu mosi, zaba nde mayele kele mbote sambu na nge.*+Kana nge mona yo, nge ta vanda ti makwisa ya mboteMpi kivuvu na nge ta fwa ve.+15 Kubumbana ve pene-pene ya nzo ya muntu ya lunungu sambu na kusala yandi mbi;Kubebisa ve kisika na yandi ya kupema.16 Sambu muntu ya lunungu lenda bwa mbala nsambwadi, mpi yandi ta telama diaka,+Kansi bantu ya mbi ta bula sakuba sambu na mpasi.+17 Kana mbeni na nge kubwa, kuyangalala ve,Mpi kana yandi bula sakuba, kubika ve ntima na nge kuvanda na kiese;+18 Kana ve, Yehowa ta mona yo mpi ta wa ve kiese,Mpi yandi ta katula makasi na yandi na muntu yina.*+19 Kuwa ve makasi* sambu na bantu ya mbi;Kulula ve bantu ya mbi,20 Sambu makwisa kele ve sambu na konso muntu ya mbi;+Mwinda ya bantu ya mbi ta fwa.+21 Mwana na mono, wa Yehowa mpi ntotila boma.+Mpi kuvukana ve ti bankolami,*+22 Sambu mpasi na bo ta kwisa na kintulumukina.+Nani me zaba mpasi yina bo zole* ta natila bantu yina?+23 Bangogo yai mpi kele ya bantu ya mayele:Kupona-pona na ntangu ya kusambisa kele mbote ve.+24 Muntu yina ke songa muntu ya mbi nde, “Nge kele muntu ya lunungu,”+Bantu ta singa yandi mpi makanda ta tungulula yandi.25 Kansi mambu ta kwendila mbote sambu na bantu yina ke nganina yandi;+Balusakumunu ya bima ya mbote ta kwisila bo.+26 Bantu ta pesa beze na bikobo ya muntu yina ke pesaka mvutu na masonga.*+27 Yidika kisalu na nge na nganda, mpi yidika bima yonso na kilanga;Na nima tunga nzo* na nge.28 Kuta ve kimbangi ku- konda kikuma sambu na kubedisa nkweno na nge.+Kusadila ve munoko na nge sambu na kukusa bantu ya nkaka.+29 Kutuba ve nde: “Mono ta sala yandi kaka mutindu yandi me sala mono;Mono ta vutudila yandi mambu yina yandi salaka.”*+30 Mono lutaka pene-pene ya kilanga ya molo,+Pene-pene ya kilanga ya vinu ya muntu yina me konda mabanza ya mbote.*31 Mono monaka yo me fuluka ti matiti ya mbi;Ntoto vandaka ya kufuluka ti banti ya bansende,Mpi kibaka na yo ya matadi vandaka ya kubwa.+32 Mono talaka yo mpi tulaka yo na ntima;Mono monaka yo mpi mono bakaka dilongi yai:33 Mwa mpongi fioti, kulala mwa fioti,Kukanga maboko mwa fioti sambu na kupema,34 Ebuna kinsukami na nge ta kwisa bonso muyibi,Mpi nzala na nge ta kwisa bonso muntu yina kele ti binwaninu.+


text: 2 Mwana na mono, kana nge ndima mambu ya mono ke tubaMpi nge bumba mbote-mbote bansiku na mono,+2 Kana nge sala nde dikutu na nge kutudila mayele dikebi+Mpi nge balula ntima na nge na ndambu ya luswasukusu;+3 Diaka, kana nge tuba na ndinga ya ngolo sambu na kubaka mayele ya kubakisa mambu+Mpi nge tombula ndinga na nge sambu na kubaka luswasukusu;+4 Kana nge landa kusosa yo mutindu bo ke sosaka arza,+Mpi nge landa kusosa yo mutindu bo ke sosaka bimvwama yina me bumbanaka;+5 Nge ta bakisa boma ya Yehowa,+Mpi nge ta zwa nzayilu ya Nzambi.+6 Sambu Yehowa yandi mosi ke pesaka mayele;+Nzayilu ti luswasukusu ke katukaka na munoko na yandi.7 Yandi ke bumbaka mbote-mbote mayele sambu na bantu ya mbote;Yandi kele kitaninu sambu na bantu yina ke tambulaka na kwikama.+8 Yandi ke kebaka banzila ya lunungu,Mpi yandi ta tanina nzila ya bantu na yandi ya kwikama.+9 Ebuna nge ta bakisa mambu ya lunungu, ya mbote, mpi ya me fwana,Nzila ya mvimba ya mambu ya mbote.+10 Ntangu mayele ke kota na ntima na nge+Mpi nzayilu ke kuma kitoko na moyo* na nge,+11 Mayele ya kuyindula ta landa kukeba nge,+Mpi luswasukusu ta tanina nge,12 Sambu na kugulusa nge na nzila ya mbi,Na muntu yina ke tubaka mambu ya luvunu,+13 Na bantu yina ke yambulaka banzila ya kusungamaSambu na kutambula na banzila ya mpimpa,+14 Na bantu yina ke yangalalaka na kusala mambi,Yina ke waka kiese na mambu ya mbi kibeni,15 Bantu yina banzila na bo kele nioka-niokaMpi yina nzila na bo ya mvimba kele ya kutengama.16 Yo ta gulusa nge na nkento ya ntu-ngolo,*Na bangogo ya sukadi* ya nkento ya mansoni,*+17 Yina ke yambulaka nduku na yandi ya ngolo* ya ki- leke+Mpi ke vilaka kuwakana ya Nzambi na yandi;18 Sambu nzo na yandi ke kulumuka na lufwa,Mpi banzila na yandi ke nata na bantu yina me konda ngolo na lufwa.+19 Muntu mosi ve na kati ya bantu yina ke vukisa nitu ti yandi* ta vutuka,Bo ta mona diaka ve banzila ya luzingu.+20 Yo yina, landa nzila ya bantu ya mboteMpi bikala na banzila ya bantu ya lunungu,+21 Sambu bantu ya mbote mpamba bantu ta zinga na ntoto,Mpi bantu ya kukonda kifu bantu ta bikala na kati na yo.+22 Kansi bantu ya mbi, bo ta katula bo na ntoto,+Mpi bo ta tumuna bayekudi na ntoto.+


text:
Kikôngo-kituba
Kikôngo to Kituba Kôngo to Munukutuba kele ndînga mosi ya yinsi na Repubilika ya Kongo ya Dimokalasi ná Repubilika ya Kongo. Bawu ke bingila yawu Kituba to Munukutuba na Kôngo-Baraza, Kikôngo ya leta, Kikôngo to Kileta na Kôngo-Kinsasa. Bandînga yayi kele ndînga mosi!
Na Repubilika ya Kôngo Demokratiki, Kikôngo kele mpe zina nkufi ya Kikôngo ya letá, kasi Kikôngo kele ndînga mosi ve. Yawu kele nkumbu ya kimvuka ya bandînga ya Bakôngo.
Yinsi[soba | edit source]
Kituba Kôngo kele ndînga ya yinsi na Kôngo-Baraza, kuna bawu ke bokila yawu Kituba to Munukutuba. Yawu kele ndînga ya yinsi mpe na Kôngo-Kinsasa, kuna bawu ke bingila yawu Kikôngo ya leta.
Bambânza ya Kituba Kôngo yina kele na bantu ya kuluta 100 000:
Bandînga ya ndâmbu[soba | edit source]
Kituba Kôngo kele na mitîndu tatu ya kutuba.
- Bantu ya bânda ya nzâdi Kôngo ke tubaka kituba ya sude (Mboma ná Matadi).
- Bantu ya Kongo-Baraza ke tubaka kituba ya node (Ndindi, Lekumu, Kuilu, Niari, Buenza ná Barazavili).
- Bantu na yinsi na kati-kati ya nzadi Kwango mpe nzadi Kasayi ke tubaka kituba ya esete.
- Kituba Kôngo kele mutîndu ya kusangisa ya kutuba.
Bisono pe minoko[soba | edit source]
Munoko ya mbômbo na ntwala ya minoko ya kikangu mpe kipakulu:
Vokali[soba | edit source]
Kituba Kôngo kele na bavokali 5.
Bavokali ya nkufi mpe yinda[soba | edit source]
Ton[soba | edit source]
Kikôngo kele na ba-ton zôle: ton ya yinsi mpe ton ya zulu.
- [kùzólà] = kuzola; [yíngò] = yingo
- [ndèkè] = ndèke; [kùpòlà] = kupòla
- [yàngó] = yangó; [kìbèndé] = kibendé
- [múngàngà] = múnganga; [bíbìlà] = bíbila
Konsone[soba | edit source]
Kituba ya Kôngo ya Kati kele na konsone [h]: "dihêmbo" (digêmbo)
Konsone [r] kele na mâmbu ya nzênza: Kristo, vwatire.
Malongi ya ndînga[soba | edit source]
Mitîndu ya kisongi-dyambu[soba | edit source]
(1) Mpila ya kutuba na Kôngo-Baraza (2) Mpila ya kutuba na ndâmbu ya Kwango-Kwilu (3) Mpila ya kutuba na Bandundu
Mâmbu[soba | edit source]
Bisina ya mâmbu (to bampova) ya Kituba Kôngo kele kikôngo, dingala, kiyaka, kiyansi, kiswahili, kifwalansa ná kimputulukesi.
Mâmbu ya kikôngo[soba | edit source]
Mâmbu mîngi kwizaka na kikôngo (kintandu mpe bankaka).
Mâmbu ya dingala[soba | edit source]
- munoko (monɔkɔ = yinwa)
- mutîndu (motindo = mpila)
- nini (nini = yinki)
- wapi (wapi = yinki sika)
Mâmbu ya kifwalansa[soba | edit source]
- falangi (franc)
- kamyo (camion)
- kaye (cahier)
- leta (l'état)
- sose (sauce)
- tono (tonneau)
- watu (ouate)
Mâmbu ya kimputulukesi[soba | edit source]
- ntînta (tinta)
- kilapi (lápis)
- misa (missa)
- Mputu (Portugal)
- sikoti (chicotte)
- wanzio (anjo)
- wôlo (arroz)
Mâmbu ya kiswahili[soba | edit source]
- langi (rangi)
- madidi (baridi)
- sanduku (sanduku)
- kîti (kiti)
- simba (simba = nkosi)
Mâmbu ya kingelezi[soba | edit source]
- boyi (boy)
- dibuku (book = nkânda)
- katekisimu (chatechism)
- mapi (map)
Bisina ya mabuku[soba | edit source]
- Dictionnaire Kituba (Munukutuba) - Français. Brazzaville, SIL-Congo, 2007.
- Hochegger, Hermann: Grammaire du kikongo ya leta. Bandundu, CEEBA, 1981.
- Mfoutou, Jean-Alexis: Grammaire et lexique munukutuba. Paris, L'Harmattan, 2009.
- Mufwene, Salikoko: Kitúba na Thomason, Sarah: Contact Languages, a wider perspective. Amsterdam/Philadelphia, John Benjamins Publishing Company, 1997.
- Swartenbroeckx, Pierre: Dictionnaire kikongo et kituba - français. Bandundu, CEEBA, 1973.
- Tekilazaya-Kiwolu, Abelbert: Cours de kikongo ya leta. CEEBA, 1997.


text:
DILONGO 58
Thulukulu yi Yelusalemi
Dikabu di Yuda basa bwe ba ko kintwadi na Yave ayi basola kusambila zinzambi zi luvunu. Mu mimvu miwombo, Yave kafidila mimbikudi mwingi basadisa dikabu di basi Yuda kubalula mavanga. Vayi bawu basa kuwa ko mimbikudi, angi kuseva baba basevanga. Mbi Yave kabina vanga mwingi kumanisa tsambudulu yi luvunu?
Mu thangu beni ntinu wu Babiloni Nebukadenesali, waba tulula ayi kuyadila zi tsi ziwombo. Nandi wutulula Yelusalemi ayi wunata Yoyakini ntinu basi Yuda, zimfumu zinkaka, na masodi ayi babakala baba kalanga ku Yuda. Nebukadenesali mvandi wunata kyuka kyoso kiba mu tempelo yi Yave. Ayi wubyeka Sedekia mwingi kaba ntinu basi Yuda.
Va thononu Sedekia waba tumamananga ntinu Nebukadenesali. Angi mimbikudi mi luvunu ayi batu bankaka bakamba Sedekia mwingi kabalukila Babiloni. Vayi Yelemia wunlubula: ‘Ngye kubalukila Babiloni mwala kwiza monikina mambu ma mbi ku tsi yi Yuda, bawombo bala fwa, nzala yala saba ayi bawombo bala ba kubela.’
Dinana di mvu mivyoka, Sedekia wubaka makani ma tona kubalukila Babiloni ayi wudinda masodi ma Ngipiti mwingi bakyeba divula di Yelusalemi. Vayi Ntinu Babiloni Nebukadenesali wutuma nkangu wu masodi mwingi bazungidila Yelusalemi ayi batulula divula beni. Angi Yelemia wukamba Sedekia: ‘Ngye fweti kukivana kwidi Babiloni, kibila Yave betuba ti buawu to ngyewu ayi divula di Yeluselemi lulenda vukila.’
Bo va vyoka mvu wumweka ayi ndambu, basi Babiloni banunga kukota ku Yelusalemi ayi bavika divula beni. Bavika mvandi tempelo yi Yave, bavonda batu bawombo ayi bankaka babanata mu buloko ku Babiloni.
Sedekia wutina ku Yelusalemi, angi basi Babiloni banlandakana ti bambwila ayi bannata kwidi ntinu Nebukadenesali. Bosi ntinu wutuma mwingi bavonda bana ba Sedekia va meso mandi. Nandi wutobula mvandi meso ma Sedekia ayi wuntula mu buloko ti kayiza fwa. Angi Yave wukanikisa basi Yuda: ‘Va kuvyoka 70 di mimvu, minu yala kuluvutula ku Yelusalemi.’
Mambu mbi mamonikina kwidi matoko baba zolanga Yave banata ku Babiloni? Bukyedika kwandi ti bawu bakwikama kusadila Yave?
‘Yave Nzambi Nkua Ngolo Zyoso; zinzengolo ziaku zidi zikiedika ayi zisonga.’—Nzaikusu 16:7


text:
1/ KINSHASA : yau ke yandika kilumbu ya ntete awa na mbanza kimfumu kinshasa lukutakanu kati ya ba mfumu ya ba insi mpe ba luyalu kee na kati ya kimvuka CEEAC;
2 BANDUNDU : Kimbevo ya Monkeyipox me kwamina na kizunga Mayi Ndombe mpe bantu tanu kati ya nkama mosi me manisa kumona lufwa munganga ya kizunga ya mavimbi ya nzutu ke kebisa nkangu bau kudia ve ba nya ya ke bela to ya me kufwa yau mosi.;
3/ KINSHASA : Intersyndical ya ba societé SNCC na Onatra me telemina lukanu bakaka ministre ya commerce exterieur ya kukatula ba mpaku to ba mbongo ina bantu ke futaka sambu na kulunda to kunata bima na bau na nzila ya ba compagnie yai./sites/default/files/2022-07/25072022-p-a-d-k-journalkikongomatin-00.mp3


text:
Mvutu na ngiufula yayi ke tadila mutindu nge ke vukisaka nitu. Mbala mingi, munganga ta sadisa nge ekzame ya VIH, yandi ta sala ekzame ya menga sambu na kuzaba kana nge kele ti sifilisi, mpi ekzame ya masuba sambu na kuzaba kana nge kele ti kimbefo ya ke sambukilaka na kuvukisa nitu na kinama na nge ya kibakala to ya kinkento. Kana nge ke vukisaka nitu na munoko, nge fwete zikisa nde munganga ke sala ekzame ya mate na nge sambu na kuzaba kana kimbefo ya ke sambukilaka na kuvukisa nitu kele kuna, mpi kana bo ke lalaka nge na mataku, nge fwete zikisa nde bo ke sala mpi ekzame ya mataku na nge.
Yo kele mfunu mpi na kusala ekzame ya Hepatite B ata mbala mosi, mpi ekzame ya Hepatite C, mingi-mingi kana nge kele ti kimbefo ya VIH.
Sambu na kuzaba mambu mingi, tala video yayi ya munuta mosi ya me katuka na Nene Kuluta SIDA. (Lien yayi ke nata na bansangu ya Kingelesi)


text:
10 Mutindu banzinzi ya kufwa ke salaka nde mafuta ya nsudi ya kitoko kubasisa nsudi ya mbi mpi yo pola, mutindu mosi mpi buzoba ya fioti ke bebisaka mayele mpi nkembo.+2 Ntima ya muntu ya mayele ke nataka yandi na nzila ya mbote,* kansi ntima ya zoba ke nataka yandi na nzila ya mbi.*+3 Na konso nzila yina zoba ke tambulaka, yandi ke kondaka mabanza ya mbote,*+ mpi yandi ke salaka nde bantu yonso kuzaba nde yandi kele zoba.+4 Kana mfumu kuwila nge makasi, kukatuka ve na kisika na nge,+ sambu kuvanda pima ke lembikaka masumu ya nene.+5 Kele ti diambu mosi ya mpasi yina mono me monaka awa na ntoto,* kifu yina bantu ya kele ti kiyeka+ ke salaka:6 Bo ke tula bazoba na bisika mingi ya lukumu, kansi bantu ya me fwana* ke bikala na bisika ya mfunu ve.7 Mono me monaka bansadi na zulu ya bampunda kansi bamfumu ke tambula na makulu bonso bansadi.+8 Muntu yina ke timuna dibulu lenda bwa na kati na yo;+ mpi muntu yina ke tobula kibaka ya matadi nioka lenda tatika yandi.9 Muntu yina ke timuna matadi lenda lwala na matadi yina, mpi muntu yina ke pasula bankuni lenda vanda na kigonsa sambu na yo.*10 Kana kisadilu mosi ya kibende kele na makasi ve mpi muntu kutula yo ve makasi, yo ta lomba nde yandi sadila ngolo mingi. Kansi mayele ke sadisaka na kununga.11 Kana nioka kutatika na ntwala nde bo kinisa yo, mfunu ya muntu yina me zaba kukinisa yo* kele ve.12 Mambu ya ke basikaka na munoko ya muntu ya mayele ke salaka nde yandi ndimama,+ kansi munoko ya zoba ke fwaka yandi.+13 Mambu ya ntete ya ke basika na munoko na yandi kele buzoba,+ mpi mambu na yandi ya nsuka kele kilawu ya mbi kibeni.14 Kansi zoba ke tubaka mingi.+Muntu ke zabaka ve mambu yina ta salama; nani lenda songa yandi mambu yina ta salama na nima na yandi?+15 Kisalu ya ngolo ya zoba ke lembisaka yandi, sambu yandi ke zabaka nkutu ve nzila yina lenda nata yandi na mbanza.16 Mawa kibeni na insi kana ntotila na yo kele mwana ya fioti+ mpi kana bamfumu ke yantika kusala nkinsi na suka!17 Kiese mingi na insi kana ntotila na yo kele mwana ya bantu ya lukumu mpi kana bamfumu ke dia na ntangu yina me fwana sambu na kubaka ngolo, kansi ve sambu na kulawuka malafu!+18 Sambu na bumolo ya kuluta ndilu, maleka ya ludi ke bwaka, mpi sambu na maboko ya bumolo, nzo ke nokisaka mvula.+19 Bo ke salaka mampa* sambu na kuseka, mpi vinu ke pesaka kiese na luzingu;+ kansi mbongo ke lungisaka banzala yonso.+20 Kusinga ve ntotila+ ata na mabanza na nge,* mpi kusinga ve mvwama na suku na nge ya kulala; sambu ndeke* lenda nata mambu ya nge ke tuba,* to kigangwa yina kele ti mapapu lenda vutukila mambu yina nge tubaka.
Banoti na nsi ya lutiti
^ Na kisina, “ke vandaka na diboko na yandi ya kitata.”
^ Na kisina, “ke vandaka na diboko na yandi ya kimama.”


text:
- GOMA: Bansangu ya suka yayi ta nata beto ntete na Kivu ya zulu, wapi bantu mingi ya ke na kutuni kunuana na ntoto ya Rutshuru me kuma mingi na Territoire ya Nyiragongo. Kansi, kuna, kima mosi ve me pesamaka na bau.
- BUKAVU: Na Kivu ya nsi, ba me bongisa buloko ya Kabare.
- BANDUNDU: Na kizunga ya Kwango, beto ta tubila mpasi ya nkangu ya Popokabaka, mingi na yayi me tadila bisadilu ya malanga.
- BENI: Beto bikala kaka kuna na Kivu ya zulu, wapi lukutakanu ya baCompagnie ya nsi na beto, mingi nzo na yau ya kele na Butembo -Lubero bakaka lukanu tuka mposo ya me luta samu na kukwenda diaka ve kuteka, to kusumba bima na kuluta na ndilu ya nsi na beto ya kele na Kasindi- Lubiriha, na Territoire ya Beni.
- KALEMIE : Dikesa mosi ya FARDC lwalaka ti ditadi, mpe baleke sambanu kangamaka, na nima ya mavuanga ya lutaka na mpimpa ya lumingu me luta na Quartier Regeza na mbanza Kalemie, na kizunga ya.
/sites/default/files/2022-07/1207022-p-k-journalkikongomatin-00.mp3


text:
1/ GOMA : Nord kivu ndembama fioti wakanaka mazono na nima ya ba nkidu salaka kilumbu ya zole kati ya makesa ya insi na beto ba FARDC na ba dasuki ya M23 na Rumangabo nkangu ya mabwala 5 me tina ,
2/ KISANGANI : Na territoire ya Banalia bibut6i mpe ba ntuadisi ya mabundu ya kaka ya nzambi me manga ti ba pesa na bana na bau mangwele ya kimbevo ya buka buka,
3/ MATADI : Na province educationnelle ya Kongo central 2 , proved me lolmba na bibuti na kufuta mbongo ya minerval na FC diaka bau sumba bima ya bana ya inzo nkanda na bisika bau me zola./sites/default/files/2022-08/04082022-p-a-d-journalkikongomatin-00.mp3


text:
Keti Nge Lenda Tudila Dibundu Ntima na Yina Me Tala Mvita?
Alberto salaka kisalu ya kisoda kiteso ya bamvula kumi me luta. Yandi ke yibuka nde: “Pastere na beto vandaka kusakumuna beto mpi kutuba nde: ‘Nzambi kele ti beno.’ Kansi mono kuditubilaka nde: ‘Mono ke kwenda kufwa bantu, kansi Biblia ke tubaka nde: “Nge fwete fwa ve muntu.”’”
Ray vandaka mosi ya basoda yina nwanaka na masa na Mvita ya Zole ya Ntoto ya Mvimba. Kilumbu mosi, yandi yulaka pastere nde: “Nge ke kwisa na kati ya maswa mpi ke samba sambu na basoda mpi lunungu na bo. Keti bambeni kele ve ti bangidika ya mutindu mosi?” Pastere pesaka mvutu nde Mfumu ke salaka mambu na mutindu beto lenda bakisa ve.
Kana mvutu yina me sepedisa nge ve, nge kele ve nge mosi.
BIBLIA KE LONGAKA INKI?
Yezu tubaka nde mosi ya bantuma ya kuluta nene ya Nzambi kele ‘kuzola nkweno na nge bonso nge mosi.’ (Marko 12:31) Keti Yezu tulaka ndilu nde zola na beto sambu na bamfinangani ke tadila kisika yina bo ke zingaka to insi na bo? Ve. Yandi zabisaka balongoki na yandi nde: “Na diambu yai, bantu yonso ta zaba nde beno kele balongoki na mono, kana beno kele ti zola na kati na beno.” (Yoane 13:34, 35) Zola yina bo ta monisa na kati na bo ta vanda ngolo na mpila nde yo ta vanda kidimbu ya kuzabila bo. Bo ta buya kaka ve kufwa bankaka; kansi mpi kuvanda ya kuyilama na kupesa luzingu na bo sambu na bankaka.
Bakristu ya mvu-nkama ya ntete zitisaka bangogo ya Yezu. Ansiklopedi mosi (Encyclopedia of Religion) ke tuba nde: “Batata-mabundu ya ntete, tanga mpi Tertullien ti Origène, ndimaka nde Bakristu vandaka ti ntuma ya kukatula ve luzingu ya muntu, munsiku yina vandaka kubuyisa bo na kukuma soda ya Roma.”
BAMBANGI YA YEHOWA KE SALAKA INKI MUTINDU?
Bambangi ya Yehowa ke zingaka na bansi yonso, mpi bankaka na kati na bo ke zingaka na bansi yina makanda ke vandaka ya kukabwana. Ata mpidina, bo ke salaka bikesa ya ngolo sambu na kumonisa zola.
Keti bamfumu ya mabundu ke longaka zola ya kieleka ya Bukristu?
Mu mbandu, na Rwanda na 1994, Bahutu mpi Batutsi vandaka kuwakana ve; kansi Bambangi ya Yehowa landaka kuzolana na kati na bo. Bambangi ya Bahutu bumbaka Batutsi mpi Bambangi ya Batutsi bumbaka Bahutu, ata yo vandaka kigonsa ya nene sambu na luzingu na bo. Ntangu bo kangaka Bambangi zole ya babakala ya Bahutu yina bumbaka Batutsi, soda mosi ya Hutu ya Interahamwe songaka bo nde: “Beno fwete fwa sambu beno ke sadisa Batutsi na kutina.” Diambu ya mawa, na nima bo fwaka Bambangi yina zole ya Bahutu.—Yoane 15:13.
Inki nge ke yindula: Keti mambu yina Bambangi ya Yehowa ke salaka ke wakana ti bangogo ya Yezu ya me tala zola ya kuditambika?


text:
Bumpika
Mpika kele muntu ya kukonda nswa ya muntu pe ya bansiku. Bantu ya nkaka ke zonza yandi bonso kima ya bau me sumba to me kanga.
Bampika ya bakongoEdit
Bampika ya bakongo me kwendama na Karibe (Ayiti, Brazilia, Jamaika, Kuba pe Repubilika ya Dominika) pe na USA (bizunga ya Florida pe Georgia).
Kibuka ya nene ya bampika vandaka bakongo. Na mbandu, bampika ya Kuba vandaka:
- 400 000 babantu (nkutu bakongo pe bambundu)
- 275 000 bayoruba
- 240 000 baigbo, baibibio pe baidjo
- 200 000 baewe pe bafon
- 185 000 bantu ya nkaka
Bampika me nata ngindu ya bawu na kontina ya mpa. Bankumbu ya lukwikilu to kisambu ya bakongo kele kipalo to kimbisa na Kuba, kimbanda na Brazilia pe kumina na Jamaika.


text:
1/ KANANGA: Kimvuka ya ba nganga mayele ya Onu me kuma na kangan sambu na kumanisa bisalu ya kuosasosa na kutimuna mikwa ya bantu kufwaka mpe bazikaka bau kisika mosi na ba nkidu ya kamwena nsapu;
2/ BUNIA : Bantu sambwadi me mona lufwa na bumvuanzi me sala binuani ya CODECO na kufwa bayina ya kimvuka me simbaka mindu ya Zaire;
3/ GOMA : Kimbevo ya cholera me kwamina na localité ya Ntoto , bantu kumi me manis akufwa na kizunga Nord Kivu./sites/default/files/2022-08/082022-p-a-d-k-journalkikongosoir-00.mp3


text:
DILONGO 88
Yesu bankanga
Buna bamana kukwimbila, Yesu na bapostolo bandi bayenda ku Mongo Minti mi Olive. Yiba khati bwilu ayi mweze wuwombo kuba. Bo bavitila va mongo bantanguninanga Ngetesemani, Yesu wukamba bapostolo bandi batatu: ‘Syalanu vava ayi kengidilanu.’ Bosi nandi wuba tatuka ayi wufukama va mbata mongo mwingi kasambila. Nandi wukamba Yave mu kyunda: ‘Bika luzolo lwaku luvangama!’ Mu thangu beni, Yave wufila mbasi mwingi kukindisa Yesu. Bo kavutuka vaba bapostolo, nandi wubata bawu batatu balala. Nandi wubakamba: ‘Kotukanu!, Ayiyi yisi ko thangu yi kuladila! Kibila thangu yima fwana mwingi yivakulu mu myoko mi zimbeni zyami.’
Mu thangu beni, Yuda wuyiza na dingumba di batu baba zimbedi ayi bimbondo. Yuda wuzaba va kumwena Yesu, kibila bawu baba kwendanga mintulu miwombo vana mongo beni. Nandi wukamba masodi ti wala bamonisina nani Yesu. Bo kafikama vaba Yesu nandi wutuba: ‘Mboti’aku Nlogisi,’ ayi wumvana bejo va ditama. Yesu wutuba: ‘Yuda, ngyewu maphakula mu bejo?’
Bosi Yesu wuyuvula dingumba diyiza na Yuda: ‘Nani luntomba?’ bawu bamvutudila: ‘Yesu mwisi Nazaleti.’ Nandi wubakamba: ‘Minu kuawu.’ Baboso bavutukana nkadu ku mbusa mu boma ayi babwa va tsi. Yesu wuba yuvula dyaka: ‘Nani benu luntomba?’ Bawu batuba: ‘Yesu mwisi Nazaleti.’ Yesu wubakamba: ‘Minu kuawu mutu luntomba, vayi bikanu babakala ababa benda kuawu.’
Bo Petelo kamona mambu maba vyoka, wiza titika mbedi’andi ayi wiza zenga dikutu di dibakala dimweka baba tedilanga Mako. Vayi Yesu wubelusa dibakala beni bo kabwe namika diawu. Bosi wukamba Petelo: ‘Lunda mbedi’aku. Bila woso wunsadilanga mbedi, mu mbedi kala fwila’. Masodi makangamyoko mi Yesu, ayi bapostolo batina. Masodi beni manata Yesu theti kwidi Ana nganga Nzambi. Nandi wukuba Yesu byuvu biwombo, bosi wufila mambu beni kwidi Kayife Mfumu Zinganga Nzambi. Vayi bapostolo, mambu mbi bayiza monikina?
“Luela yamusu va nza, vayi luba kibakala bila minu yima nunga nza.”—Yoane 16:33


text:
DILONGO 98
Baklisto Batyamuka mu Bibwangu Biwombo
Bapostolo batumamana nswa Yesu kabavana wu kutyamuna zitsangu zimboti mu ntoto woso. Mu mvu 47 mu thangu yi Yesu, zikhomba baba kalanga ku Antiokia bafila Polo ayi Balinabasi mwingi balonga. Polo ayi Balinabasi bayenda ayi balonga mu bibwangu biwombo dedi Azia, Delebe, Listila ayi Ikone.
Polo ayi Balinabasi balonga mambu matedi Klisto kwidi batu boso, balonga bisina ayi bakhambulu zimbongo, matoko ayi biboba. Mu kisalu beni bavanga, bawombo bakikinina kyedika kitedi Klisto. Mu thangu Polo ayi Balinabasi balonga Selengio Paulu mfumu divula di Sipeli, ndoki yimweka waba tomba kuba kandikila. Vayi Polo wukamba ndoki beni: ‘Yave kasi ko ku khonzo’aku.’ Muna thangu, ndoki beni wiza fwa meso. Mfumu yi divula di Sepeli bo kamona mambu amomo, wisa kikinina kuba nlandikini wu Yesu.
Polo ayi Balinabasi balonga mu bibwangu byoso, bawu balonga nzo ka nzo, mu zinzila, ayi mu zinzo zi zikhutukunu. Mu thangu babe vyoka divula di Listila, bawu ba belusa dibakala dimweka wubela malu tona kabutuka. Batu bo bamona kimangu beni, baba tomba kubwongimina voti kuzitisa Polo ayi Balinabasi buka zinzambi. Vayi bawu baba kamba: ‘Zitisanu Nzambi! Bila befo twidi batu buka benu!’ Mu thangu beni, basi Yuda bayiza vana ayi batona kutubila Polo ayi Balinabasi bubi. Bawu bakuba Polo mamanya ayi bambasisa ku nganda divula di Sipeli. Vayi Polo kasa fwa ko! Mu thangu beni, bakhomba bayiza mwingi bansadisa ayi bannata dyaka ku divula di Sipeli. Bosi Polo wuvutuka ku Antiokia.
Mu mvu 49 mu thangu yi Yesu, Polo wubasika mu khumbu yi mwadi mu kisalu ki kulonga. Nandi wuvutukila theti zikhomba kalonga kukhonzo yi Azia, bosi wutyamuna zitsangu zimboti mu zitsi zi Europa. Nandi wuyenda ku Atene, Efeso, Filipi, Tesalonika ayi bibwangu binkaka. Sila, Luka ayi ditoko bantanguninanga Timoteo, bayenda ayi Polo. Bawu basadila va kimweka mwingi kuzibula ayi kukindisa bimvuka. Bosi Polo wukala theti ku Kolinto mvu wumweka ayi ndambu mwingi kukindisa zikhomba. Nandi wulonga ayi wusonika minkanda kafila mu bimvuka biwombo. Nandi mvandi wuba vanganga biteva kaba sumbisanga. Bosi wubwe vutuka ku Antiokia.
Mu mvu 52 mu thangu yi Yesu, Polo wubasika mu khumbu yintatu mwingi kalonga. Nandi wutona kulonga ku khonzo yi Azia, wutombuka ku Filipi bosi wukuluka ku Kolinto. Polo wukala ku Efeso bilumbu biwombo, waba longanga zitsangu zimbote, wubelusa batu ayi wukindisa kimvuka. Nandi mvandi wuba kwendanga lumbu ka lumbu va nganda yi kikola mwingi kulonga batu. Bawombo bayuwa malongi beni ba balula mavanga. Bo kamana longa zitsangu zimbote mu bibwangi biwombo, bosi wisa vutuka ku Yelusalemi.
“Yendanu, lukitula batu ba zitsi zioso minlonguki miami.”—Matai 28:19


text:
Tata ti mwana na yandi
O pai e o filho
Conto Kikongo
Kikwit, province de BandunduRDC
Contador
Ngala Mbunatana Justin
Kuvandaka tata mosi ti nkento na yandi na bwala mosi. Tata yayi ti nkento na yandi bo butaka bana mingi. Kansi na bana yina, bo nionso kufwaka kubikalaka mwana mosi ya bakala.
Tangu mwana yayi kuyelaka me kuma mbuta, yandi kusongaka tata na yandi nde:
Tata, mono ke zola kutunga nzo na mono.
Tata kuvutula nde:
Yo kele kima ve. Bu nge mekuma mbuta, nge fuetele kuvanda ti nzo.
Na nima, ngunza yina kubakaka mbele, yandi kwendaka na mfinda, yandi kuzengaka banti, bila, maleka, bambanzi ti banzomvi. Na nima yandi kubasisaka bima yina yonso na bwala. Yo yina, yandi kutungaka nzo na yandi. Tangu nzo me kumama na kutunga, yandi songaka tata na yandi nde:
Tata, mono ke zola kubala nkento.
Yo yina tata na yandi kundimaka. Tangu yandi me tula nkento na nzo, ba kuvanda luzingu ti nkento na yandi. Bo ke zinga, bo ke zinga. Kuvandaka kilumbu mosi, muana yayi kwendaka kubinga tata na yandi nde:
Tata, mbasi na suka-suka yonso kukondana ve na nzo na mono. Bo lalaka tii ntongo me kutana, tata na yandi kwendaka na nzo ya mwana na yandi. Kuna mwana kupesaka yandi kiti. Yandi kuvanda. Tangu yandi mevanda, mwana ke songa tata na yandi nde:
Tata, tata…
Tata kudima.
Mwana nde:
Mono meluta nge na mayele, kana mono kubumbana awa, nge lenda kumona mono ve.
Tata kutulaka ntembe.
Tii mwana nde:
Nge tata kinga mono.
Yandi kubaluka na nima ya nzo, yandi bakaka lunguba. Tangu yandi pasulaka lunguba yina, mbuma ya nguba yandi kudia yo. Yandi kotaka na kati ya bimpusu ya nguba yandi kongaka bimpusu ya nguba. Yo vandaka na lueka ya nseke kuna na nsongi ya bwala. Kuna na nsongi ya nseke, nsusu ya bakala na kuluta, yandi kumona lunguba mpe kumina yo. Na nima, nsusu na kwendaka kudia na lueka ya bwala, mukengi kukanga nsusu, mpe kumina yandi. Mukengi kutina na mfinda, kuna na mfinda na nsi ya nti ya kubwa, yandi kuvanda kuna. Kaka kuna na nsi ya nti, nioka yayi ya beto ke bingaka nde mboma yandi kumona yandi, mpe kumina yandi.
Bilumbu mingi kulutaka, bau ke mona mwana yayi ve.
Kilumbu mosi, mboma kwisa kubasika na nsongi ya buala, na lueka ya lupangu ya ba nkombo. Mboma ke sosa mayele ya kukanga nkombo mosi, bankombo kuyantika kutata ti kutina. Tata yayi kuvandaka na nzo na yandi ti nkento na yandi ke tela yandi masolo ya mwana na bo. Yandi ku kuwa kutata ya ba nkombo, yandi kotaka na nzo, yandi kubakaka bunduki ti mbele na yandi. Yandi kwisa kubasika, mpe kuluta na nima ya nzo na lueka ya lupangu ya ba nkombo. Tata yayi kumona mboma ya nene. Yandi kuta yandi masasi (kubula bunduki) nioka yina kufwa.
Yandi kubingaka nkento na yandi. Na nima bo pasulaka mboma yina, bo ke mona na kati ya mboma mukengi ya mboma me kumina kilumbu yo yina. Tangu bo me manisa na kupasula mboma, bo pasulaka diaka mbisi yina mukengi. Na kati ya mukengi, bo ke mona nsusu ya nene ya bakala ya mukengi kuminaka bo kutulula nsusu. Tangu ya bo me manisa kupasula mukengi imene, bo pasulaka diaka nsusu yina. kuna na kati ya nsusu bo kumonaka diaka lunguba. Tangu ya bo manisaka kupasula nsusu, bo kubaka lunguba mpe kupasula yo. Kuna na kati ya lunguba, bo ke mona mwana na bo yina kubombanaka.
Tata kuyituka yandi kuboka:
Kyeleka! yayi nge mwana na mono?…
Po pana mwana kuyangalakata mingi na kumonaka nde yandi kulutaka tata mayele.
Na nima bilumbu mingi kulutaka, tata yayi kuisaka kusonga mwana na yandi nde:
Mbasi, mono ti nge, beto takwenda kuzomba bambisi ya mfinda.
Kilumbu yango kulungaka, tata kubaka bunduki ti mbele na yandi, yandi kubingaka mwana na yandi, yo yina bakuendaka na mfinda. Tangu ya bo mekuma na mfinda, tata kubikisa mwana, yandi kuenda yandi mosi kuna na ntuala. Kuna ya tata kuendaka yandi kufuaka mbisi ya mfinda yina ndjoko ya nene. Tangu yandi mekufwa ndjoko, yandi kwisa na kifulu ya yandi kubikisaka mwana, yandi kusonga mwana nde:
Kuenda nsualu na buala nge kulenda bantu sambu beto kwisa kunangula mbisi yayi meluta nene. Mono ti nge, beto takuka ve kunangula yo.
Mwana vutukaka ntinu ti na buala. Tangu mwana mekuma na nsongi ya buala, yandi ke wa bidilu, mwana nde:
Mono na buala mono kubikisaka mafwa ve; yayi nani mebika kufua na nima?
Yandi pusanaka ti na buala, yandi ke wa bidilu na lueka (na ndambu ya nzo na bo). Tangu yandi me kuma kuna, yandi ke mona tata na yandi ya kufwa bantu ke kudila yandi, mayele kumana, ba yankaka ke kubinga yandi zoba.
Bo ke songa yandi nde:
Mwana yayi ikele zoba, mpamba ve, tata na yandi me fwa kansi yandi ke kudila ve.
Mwana yina nde:
Mono me kubikisa tata na mono na mfinda, yandi me kufua mbisi ya mfinda ndjoko yo yina yandi me kutinda mono na kuisa kulanda bantu sambu beto kuenda kunangula yo. Ibuna yayi ya beno ke songa mono nde tata mekufwa ya wapi diaka?
Bantu yonso kubinga yandi zoba. Tangu mwana mekumona buna, yandi me vutuka ntinu diaka na mfinda. Kuna na mfinda bo kutana ti tata na yandi. Tata nde:
Wapi bantu ya kuendaka kulanda?
Mwana nde:
Tata, mono mekumona bantu ke kudila nge, nge kele ya kufua na ntuala ya nzo na beto
Tata nde:
Nge kele zoba, vutuka na buala nsualu, nge kulanda bantu, mono yandi yayi ya moyo, ibuna yina ya nge me kumona kuna ya kufwa nani? Vutuka nsualu
Mwana mpe kuvutuka na buala mbala ya zole. Kuna na buala, yandi kumona diaka kiteso mosi bonso mbala ya ntete, ya yandi kumonaka kuna.
Bantu kufinga yandi diaka kiteso mosi mpi nde:
Tala mwana ya zoba, tata na yandi mekufwa, kansi yandi ke kuenda kuluta. Kuisa awa, kuisa kudila tata na nge bantu ke songa yandi.
Mwana ve:
Mono me katuka mbala ya zole na mfinda, mono me bikisa tata na mono ke kukinga mono ti beno sambu na kuenda akunangula ndjoko; yandi me kuvutula mono na kuisa kubinga beno. Ebuna yayi ya beno ke kudila ya wapi? mono me buya
Mbala ya tatu mwana kuvutuka na mfinda, kuna yandi kutana ti tata na yandi. Tata kuyula yandi diaka:
Nge mwana yayi wapi bantu?
Mwana nde:
Tata, mbala nionso ya mono ke kuma na buala mono ke mona bantu yonso ke kudila nge na nzo na nge; mono ke zoba ve, nki makambu ya mutindu yayi?
Tata kukula yandi diaka:
Vutuka nsualu landa bantu bokuisa kumosi ti nge, tala ntangu ke kumana mpimpa ke zola kubwa. Nki buzoba yayi ya nge ke sala?
Mwana mpi kuvutuka na kuna yandi ke mona diaka kiteso mosi, tata kaka ya kufwa, bantu ke kudila yandi.
Tangu yina mwana mekuma zoba, mayela ya kimuntu yonso me kumana.
Mwana ke tala kaka bantu ke songa yandi diaka nde:
Nge mebuya kudila tata na nge, keti nge ta kumona tata ya nkaka? Kuisa awa, kuisa kudila tata na nge.
Mwana yina mayele kuisa diaka ya kuvutuka na mfinda. Yandi mekuma na mfinda, yandi ke mona tata na yandi, tata kuyula yandi diaka:
Wapi bantu ya nge kuendaka kulanda?
Mwana nde:
Tata, mono mayele memana mpi mono mekulemba. Inki mutindu mono ke mona mpila yayi? Kuaku na mfinda nge kele ya moyo, ebuna na buala bantu ke kudila nge ya kufwa.
Na nsuka, tata kusonga yandi nde:
Mwana na mono, na luzingu yayi, nge fetele kuzaba nde mbuta ta bikala kaka mbuta, leki mpi ta bikala kaka leki.
Yo yina bampangi, dilongi na beto yayi ke kulonga beto nde:
Nge mwana, tata na nge kana yandi me kubaka nge na mapeka na yandi, tangu yina ya nge kele na mapeka, nge kele na ntangu ya kumona buboko mpe kusonga tata na nge, mpamba ve sambu nge ikele na zulu ya mapeka ya tata.
Yina ikele kingana ya bambuta bantu.


text:
1/GOMA: Nord Kivu , mwa ndembama fioti me wakana na nima ya ba nkindu salamaka mazono na ndambu ya Kanombe, Kabaya, Rumangbo na territoire ya Rutshiuru kati ya FARDC na M23, ngangu me tina na mabwala tanu bau me kwenda swama.
2/KISANGANI : Na territoire ya Banalia kitini ya zole ya kupesa mangwele na bana sambu na kununisa kimbevo ya buka buka mabnisaka kilumbu ya zole kansi bibuti mingi zolaka ve bana ba bau baka mangwele
/MATADI: Na province educationnelle Kongo central2 proved Jean Tshisekedi me zabisa ti bana ta vutuka na inzo ya nkanda na luyandiku ya ngonda ke kwisa mingi na le 5 septembre./sites/default/files/2022-08/03082022-p-a-d-journalkikongosoir-00.mp3


text:
BIBLIA KE SOBAKA LUZINGU YA BANTU
“Mono Ke Monaka Diaka Ve nde Mono Fwete Soba Nsi-Ntoto”
-
MVULA YINA YANDI BUTUKAKA: 1966
-
INSI: FINLANDE
-
LUZINGU NA YANDI YA NTAMA: MUNTU YINA KE NWANINAKA MAMBOTE YA BANKAKA
MUTINDU MONO VANDAKA:
Mono vandaka kuzola mingi bima yina ke vandaka na lugangu tuka mono vandaka mwana-fioti. Mbala mingi, dibuta na mono vandaka kusepela kukwenda kutala bamfinda mpi mazanga ya kitoko yina vandaka na nziunga ya Jyväskylä, mbanza yina beto vandaka kuzinga na Finlande. Mono ke zolaka mpi bambisi mingi. Ntangu mono vandaka mwana-fioti, mono vandaka kuzola kusimba bapusu mpi bambwa yonso yina mono vandaka kumona! Ntangu mono vandaka kuyela, mono kumaka kudiyangisa na mutindu bantu vandaka kuniokula bambisi. Na nima, mono kotaka na kimvuka yina vandaka kutanina banswa ya bambisi, kisika mono kutanaka ti bantu yina vandaka ti mabanza ya mutindu mosi bonso mono.
Beto vandaka kusala mambu ti kikesa sambu na kunwanina banswa ya bambisi. Beto vandaka kukabula bansangu mpi kutambula sambu na kubuya ba magazini yina ke tekaka bampusu ya mbisi mpi ba laboratoire yina ke sadilaka bambisi sambu na kumeka bankisi. Beto salaka nkutu kimvuka mosi ya mpa sambu na kutanina bambisi. Sambu beto bakaka bangidika ya ngolo sambu na kunata na ntwala mambu yina beto vandaka kunwanina, mbala mingi beto vandaka kuwakana ve ti bamfumu. Bo kangaka mono mpi nataka mono na tribinale mbala mingi.
Katula susi na mono sambu na bambisi, mono vandaka kudiyangisa sambu na mambu ya nkaka yina vandaka kusalama na nsi-ntoto. Na nsuka, mono kumaka kusala na bimvuka mingi, mu mbandu na Amnesty International mpi Greenpeace. Mono kudipesaka ya mvimba sambu na kupesa maboko na bisalu na bo. Mono vandaka kunwanina mambote ya bansukami, bantu yina ke fwa nzala, mpi bantu ya nkaka.
Kansi, malembe-malembe mono bakisaka nde, mono lendaka ve kusoba nsi-ntoto. Ata bimvuka yina mekaka kuyidika mambu ya fioti, mambu ya nene landaka kaka kukuma mingi. Yo vandaka bonso nde bangolo ya mambi kumaka kutwadisa nsi-ntoto mpi ata muntu mosi ve vandaka kutula dikebi na mambu yina. Mono monaka nde mono kondaka ngolo.
MUTINDU BIBLIA SOBAKA LUZINGU NA MONO:
Sambu mono vandaka na mawa na mutindu mono kondaka makuki yakupesa lusadisu, mono yantikaka kuyindula na yina me tala Nzambi mpi Biblia. Na luyantiku, mono vandaka kulonguka Biblia ti Bambangi ya Yehowa. Ata mono vandaka kusepela na mutindu Bambangi vandaka bantu ya mbote mpi monisilaka mono dikebi, mono vandaka ve ya kuyilama sambu na kusoba luzingu na mono. Kansi, ntangu yai mambu sobaka.
Mono bakaka Biblia na mono mpi yantikaka kutanga yo. Yo vandaka bonso nkinsi na bamputa na mono mingi. Mono monaka baverse mingi yina longaka mono na kusadila bambisi mambu na mawete yonso. Mu mbandu, Bingana 12:10 ke tuba nde: “Muntu ya mbote ke talaka bambisi na yandi mbote.” Mono bakisaka mpi nde, Nzambi kele ve na kisina ya bampasi ya bantu. Kansi, bampasi na beto ke kuma mingi sambu bantu mingi ke landaka ve lutwadisu na yandi. Mono yitukaka ngolo ntangu mono longukaka na yina me tala zola mpi ntima-nda ya Yehowa.—Nkunga 103:8-14.
Na ntangu yango, mono fulusaka formilere ya kulomba mukanda Inki Biblia Kelongaka Mpenza? mpi mono tindaka yo. Kukonda kusukinina, Bambangi zole kwisaka kutala mono mpi lombaka mono na kulonguka Biblia ti bo, mpi mono ndimaka. Mono yantikaka mpi kukwenda na balukutakanu ya Bukristu na Nzo ya Kimfumu. Mpidina, kieleka ya Biblia yantikaka kubaka bansimbulu na ntima na mono.
Biblia sadisaka mono na kuvanda ti makuki ya kusala bansoba mingi. Mono yambulaka kunwa makaya mpi kulauka malafu. Mono sobaka mvwatu mpi ntubilu na mono. Mpi mono sobaka mutindu na mono ya kutadila bamfumu ya leta. (Baroma 13:1) Mono yambulaka mpi luzingu na mono ya mansoni, mutindu ya luzingu yina mono kudipesaka mingi.
Nsoba ya kuluta mpasi sambu na mono kele kuvanda ti dibanza ya mbote sambu na bimvuka yina ke taninaka banswa ya bantu mpi ya bambisi. Yo ke salamaka ve na kilumbu mosi. Na luyantiku, mono monaka nde mono ta yekula kimvuka yina kana mono yambula yo. Kansi, mono bakisaka nde Kimfumu ya Nzambi kele kivuvu mosi kaka ya kieleka sambu na nsi-ntoto. Yo yina, mono bakaka lukanu ya kusala bikesa sambu na kupesa maboko na Kimfumu yina mpi kusadisa bankaka na kuzaba yo.—Matayo 6:33.
MAMBOTE YA MONO ME BAKAKA:
Sambu mono vandaka kunwana sambu na mambote ya bankaka, mono vandaka kukabula bantu na bimvuka zole—bantu ya mbote mpi ya mbi—mpi bayina mono vandaka kumona bantu ya mbi, mono vandaka kunwanisa bo. Kansi, Biblia sadisaka mono na kuyambula kumenga bankaka. Nkutu, mono salaka bikesa sambu na kumonisila bantu yonso zola ya Bukristu. (Matayo 5:44) Mono ke monisaka zola yango na mutindu mono ke samunaka nsangu ya mbote ya Kimfumu ya Nzambi. Mono kele na kiese ya kumona mutindu kisalu yai ya ofele ke natilaka bantu ngemba, kiese mpi kivuvu ya kieleka.
Mono me kumaka ti ngemba ya mabanza na mutindu mono me bikaka mambu na maboko ya Yehowa. Mono ke ndima nde sambu yandi kele Ngangi, yandi ta bika ve nde bantu kulanda kuniokula bambisi ti bantu kimakulu mpi kubebisa ntoto na beto yai ya kitoko. Nkutu, ntama mingi ve na nzila ya Kimfumu na yandi, yandi ta yidika mambu yonso ya mbi. (Yezaya 11:1-9) Mono kele na kiese mingi na mutindu mono me zaba bakieleka yai kaka ve kansi mpi ke sadisa bankaka na kukwikila yo. Mono ke monaka diaka ve nde mono fwete soba nsi-ntoto.


text: 15 Mvutu ya pima* ke manisaka nganzi,+Kansi ngogo ya nku* ke tedimisaka makasi.+2 Ludimi ya bantu ya mayele ke sadilaka nzayilu mbote,+Kansi munoko ya bazoba ke basisaka buzoba.3 Meso ya Yehowa kele bisika yonso,Yo ke talaka bantu ya mbi ti bantu ya mbote.+4 Ludimi ya pima* kele nti ya luzingu,+Kansi kutuba ya nioka-nioka ke katulaka kivuvu.*5 Zoba ke zitisaka ve ndola ya tata na yandi,+Kansi muntu ya mayele ke ndimaka nde bo sungika* yandi.+6 Na nzo ya muntu ya lunungu, bima ya ntalu ke vandaka mingi,Kansi bima* ya muntu ya mbi ke natilaka yandi mpasi.+7 Munoko ya muntu ya mayele ke mwangaka nzayilu,+Kansi yo kele ve mutindu yina sambu na ntima ya zoba.+8 Kimenga ya bantu ya mbi kele kima ya nzanzi na meso ya Yehowa,+Kansi kisambu ya bantu ya mbote ke pesaka yandi kiese.+9 Yehowa ke mengaka nzila ya muntu ya mbi,+Kansi yandi ke zolaka muntu yina ke landaka lunungu.+10 Ndola ke monanaka diambu ya mbi* na muntu yina ke yambula nzila,+Kansi muntu yina ke mengaka nde bo nganina yandi ta fwa.+11 Kana Yehowa lenda mona bantu yina kele na Maziamu* mpi na kisika ya lufwa*+Yandi lenda mona kibeni mambu yina kele na ntima ya bantu!+12 Muntu ya ke vwezaka ke zolaka ve muntu yina ke sungika* yandi.+Yandi ta lomba ve ndongisila na bantu ya mayele.+13 Ntima ya kiese ke salaka nde luse kuvanda na kiese,Kansi mawa ke niokulaka mabanza.+14 Ntima yina kele ti mayele ya kubakisa mambu ke sosaka nzayilu,+Kansi munoko ya bazoba ke landaka* buzoba.+15 Bilumbu yonso ya muntu yina bo ke monisa mpasi ke vandaka mbi,+Kansi muntu yina kele ti ntima ya kiese* ke vandaka na nkinsi konso ntangu.+16 Kuvanda ti bima fioti na boma ya Yehowa kele mbote+Kuluta kuvanda na kimvwama mingi ti basusi.*+17 Kudia ndunda kisika zola kele, kele mbote+Kuluta kudia misuni ya ngombe ya mafuta* kisika kimbeni kele.+18 Muntu yina ke waka makasi nswalu ke basisaka ntembe,+Kansi muntu yina ke waka ve makasi nswalu ke lembikaka kuswana.+19 Nzila ya molo kele bonso lupangu ya bansende,+Kansi nzila ya muntu ya mbote kele bonso nzila ya nene ya kukonda ngumba.+20 Mwana ya mayele ke pesaka tata na yandi kiese,+Kansi zoba ke vwezaka mama na yandi.+21 Buzoba kele kiese sambu na muntu yina me konda mabanza ya mbote,*+Kansi muntu ya luswasukusu ke kwendaka kaka na ntwala.+22 Mambu ya muntu ke zola kusala ke nungaka ve kana kusolula* kele ve,Kansi mambu ke nungaka na nzila ya bandongisi mingi.+23 Muntu ke waka kiese na kupesa mvutu ya mbote,*+Mpi ngogo yina bo me tuba na ntangu ya mbote—yo ke vandaka mbote kibeni!+24 Sambu na muntu yina kele ti mayele ya kubakisa mambu mbote-mbote, nzila ya luzingu ke nataka na zulu,+Sambu na kukeba yandi na kukulumuka ve na Maziamu* na nsi.+25 Yehowa ta bwisa nzo ya bantu ya lulendo,+Kansi yandi ta tanina ndilu ya mufwidi ya nkento.+26 Yehowa ke mengaka balukanu ya muntu ya mbi,+Kansi bangogo ya ke pesaka kiese kele bunkete sambu na yandi.+27 Muntu yina ke bakaka luta na banzila ya luvunu ke natilaka bantu ya nzo na yandi mpasi,*+Kansi muntu yina ke mengaka avoka ta landa kuzinga.+28 Ntima ya muntu ya lunungu ke yindululaka na ntwala ya kupesa mvutu,*+Kansi munoko ya bantu ya mbi ke basisaka mambu ya mbi.29 Yehowa kele ntama ti bantu ya mbi,Kansi yandi ke waka kisambu ya bantu ya lunungu.+30 Meso yina ke sema* ke pesaka kiese na ntima;Nsangu ya mbote ke kumisaka mikwa ngolo.*+31 Muntu yina ke waka kunganina ya ke pesaka luzinguKe vandaka kisika mosi ti bantu ya mayele.+32 Muntu yina ke buyaka ndola ke vwezaka luzingu* na yandi,+Kansi muntu yina ke waka kana bo nganina yandi ke bakaka mayele ya kubakisa mambu.*+33 Boma ya Yehowa ke longaka muntu na kusala mambu na mayele,+Mpi kudikulumusa ke vandaka na ntwala ya nkembo.+


text:
/sites/default/files/2022-07/08072022-p-k-journalkikongosoir-00.mp3GOMA : ba nkindu me vutukila diaka katgi ya badasuki ya insi ya ba M23 ina ke pesama maboko na insi ya Rwanda na makesa ya insi na beto ba FARDC kaka na ndambu ina kisika yau yandikaka,
BUKAVU: Lufutu ya ba milongisi kuluta makumi zole ya ba inzo nkanda ya primaire tatu, ba me natumuna yau na ba bandi, katuka kilumbu ya zole na konkila
BUNIA: Bima ya kudia mpe nionso ya mfumu nkangu ke sadilaka ya me kita ntalu na territoire ya Djugu, nionso in sambu ba me bongisa nzila ya me pesa ba mizieti inswa ya kutambula nkatu ba nkakalakani;


text:
DILONGO 1
Nzambi Wuvanga Diyilu ayi Ntoto
Yave Nzambi nandi Mvangi. Kibila nandi wuvanga byuma byoso bi tummonanga ayi bi tunkhambu monanga dedi mafunda na mafunda ma zimbasi zi kavanga theti. Ngye zebi banani zimbasi? Zimbasi batu ba kiphevi bankalanga ku diyilu ayi tulendi ko kuba mona dedi bo tunkhambu mwenanga Nzambi. Mbasi yi theti Nzambi kavanga, wu yiza ba nsadisi’andi mu kuvanga byuma binkaka dedi zimbwetila, ziplaneta, nza yimvimba ayi byuma byoso binkaka. Vayi mu nza yoso yimvimba, ntoto wawu kaluta kuvangila buboti kibila widi na byabyoso batu balenda kuzingila.
Yave wukubika ntoto mwingi batu ayi bibulu bazingila. Nandi wuvanga thangu yinkyenzulanga ntoto ayi wubwe vanga myongo, miḿbu minneni ayi mila.
Mambu mbi mayiza monika kuntwala? Yave wutuba: ‘Bika ntoto wubuta bititi ayi minti mimbutanga makundi.’ Buawu buyizila mintindu myoso mi makundi, meza ma kudya ayi biteka. Bosi nandi wuvanga bibulu bindyatanga, bindumukanga, binkokubukanga ayi zimfu zinsyukanga mu minlangu. Mu bibulu beni, binkaka biba bilwelu dedi kikweya ayi bibinene dedi nzau. Kibulu mbi ngye wunlutanga kutya?
Bosi Yave wubwe kamba mbasi yi theti: ‘Ndoko tuvanga mutu.’ Batu bafweti ba diswasana na bibulu; bafweti zaba kuvanga byumabinkaka ayi balenda ba lwaku lu kukoluka, kuseva ayi kusambila. Bawu mvandi bafweti kyeba ntoto ayi bibulu. Ngye zebi dizina di mutu wu theti? Twanzaba dizina dyandi.
‘Va thonono Nzambi wuvanga diyilu ayi ntoto.’—Ngenisi 1:1


text:
- KINSHASA : Na bansangu yayi, beno ta landa masolo ya cardinal Fridolin Ambongo vendaka nay au, mazono ti bapanzi nsangu.
- LUBUMBASHI : Beto ta kwenda mpe na kizunga ya Lomami ya zulu, wapi balongi ya babwala mingi ya me kuma na Kamina samu na kulomba lufutu na bau.
- BUKAVU : Na Kivu ya nsi, beno ta zaba lusansu ya bangonda sambanu ya Croix Rouge ya nza me pesa na bantu ya me lwalaka samu na mvita.
- MBUJI MAYI: Na bizunga, beto kwenda ntete na Kasai Oriental, wapi kunuana salamaka na kilumbu ya sabala me luta na kati ya makanda tatu ya kele na Territoire ya Katanda.
/sites/default/files/2022-07/2007022-p-k-journalkikongomatin-00.mp3


text:
Kikongo | Kongo
- Lenda Monana Ve = Lenda Sambukila Ve Ke Tendula Inki(U=U)?
- VIH kele inki?
- Inki lenda sala nde mu baka VIH?
- Keti mu lenda baka VIH kana mu ke vukisa nitu na munoko?
- PrEP kele inki?
- Keti PrEP kele na insi na beto?
- Na Etats-Unis, inki mutindu mu lenda futa mbongo sambu na kubaka PrEP?
- PEP kele inki?
- Kuvanda na mutindu yina bo ke bingaka lenda monana ve ke tendula inki?
- Na nima ya bangonda ikwa bo fwete sala muntu yina kele ti VIH ekzame sambu na kuzaba kiteso ya mikrobe yina?
- Keti bankisi ya VIH to PrEP ke wakanaka ve ti ba hormone ya bo ke pesaka bantu sambu bo kumisa bo babakala to bankento?
- Keti munganga na mu fwete zaba mutindu mu ke zolaka kuvukisa nitu to kana mu kele bakala to nkento?
- Na wapi mono lenda sala ekzame ya VIH to ya kimbefo yina ke sambukilaka na kuvukisa nitu?
- Na nima ya bangonda ikwa mono lenda sala ekzame ya VIH to ya kimbefo yina ke sambukilaka na kuvukisa nitu?
- Inki mambu mono fwete yula sambu na kuzaba nde mono me sala ekzame ya kukuka ya kimbefo yina ke sambukilaka na kuvukisa nitu?
- Kundima kele nki?
- Bo me katuka kukanga mono kimbefo mosi ya ke sambukilaka na kuvukisa nitu. Inki mutindu mu lenda songa yo na muntu to bantu yina mu ke vukisaka nitu ti bo?
- Inki mayele ya kubuya kubaka divumu bantu yina bo me kumisaka bankento lenda sadila?
- Keti mono lenda sala ekzame ya VIH na inzo?
- Mu kele ve ti kondome, lube, to bima ya kuvukisila nitu. Inki mu lenda sadila?


text:
39 Kansi, bo nataka Yozefi na Ezipte,+ mpi muntu mosi ya Ezipte, zina na yandi Potifare,+ kapita ya nzo ya Farao, mfumu ya bantu yina ke kengilaka yandi, sumbaka yandi na bantu ya Ismaele+ yina nataka yandi kuna.2 Kansi Yehowa vandaka ti Yozefi.+ Yo yina, yandi vandaka kununga mpi bo tulaka yandi mfumu ya nzo ya mfumu na yandi, muntu ya Ezipte.3 Ebuna mfumu na yandi monaka nde Yehowa vandaka ti yandi mpi nde Yehowa vandaka kunungisa mambu yonso ya yandi vandaka kusala.4 Yandi landaka kundima Yozefi, ebuna Yozefi kumaka kapita na yandi. Yo yina, yandi tulaka yandi mfumu ya nzo na yandi, mpi pesaka yandi kiyeka ya kutala bima na yandi yonso.5 Yantika ntangu yina yandi tulaka Yozefi mfumu ya nzo na yandi mpi pesaka yandi kiyeka ya kutala bima na yandi yonso, Yehowa landaka kusakumuna nzo ya muntu yina ya Ezipte sambu na Yozefi, mpi lusakumunu ya Yehowa vandaka na zulu ya bima yonso yina yandi vandaka ti yo na nzo mpi na bilanga.+6 Nsuka-nsuka, yandi bikaka bima na yandi yonso na maboko ya Yozefi, mpi yandi vandaka kuyindula ve ata kima mosi katula kaka madia yina yandi vandaka kudia. Diaka, Yozefi yelaka mpi kumaka nene, nda mpi kitoko.7 Na nima ya mambu yai, nkento ya mfumu na yandi yantikaka kutudila Yozefi meso mpi kutuba nde: “Lala ti mono.”8 Kansi yandi buyaka mpi tubilaka nkento ya mfumu na yandi nde: “Tala, mfumu na mono ke zabaka ve bima yina mono kele ti yo na nzo, mpi yandi me tulaka bima na yandi yonso na nsi ya kiyeka na mono.9 Kele ve ata ti muntu mosi ya nene kuluta mono na nzo yai, mpi yandi me yiminaka mono ata kima mosi ve katula kaka nge, sambu nge kele nkento na yandi. Yo yina, inki mutindu mono lenda sala mbi yai ya nene mpi kusala kibeni disumu na ntwala ya Nzambi?”+10 Konso kilumbu yandi vandaka kutubila Yozefi, kansi Yozefi vandaka kundima ve ata fioti na kulala ti yandi to na kuvanda ti yandi.11 Kansi kilumbu mosi ntangu Yozefi kotaka na nzo sambu na kusala kisalu na yandi, bansadi yonso ya nzo vandaka ve na kati ya nzo.12 Ebuna yandi simbaka Yozefi na lele na yandi mpi tubaka nde: “Lala ti mono!” Kansi Yozefi bikisaka lele na yandi na diboko ya nkento yina mpi tinaka na nganda.13 Ntangu nkento yina monaka nde Yozefi me bikisa lele na yandi na diboko na yandi mpi me tina na nganda,14 yandi yantikaka kubinga bantu ya nzo na yandi na ndinga ya ngolo mpi kutubila bo nde: “Beno tala! Yandi natilaka beto Mu-Ebreo yai sambu bantu kukuma kuseka-seka beto. Yandi kwisaka sambu na kulala ti mono, kansi mono yantikaka kuboka na ngolo yonso ya ndinga na mono.15 Ebuna ntangu yandi me wa nde mono me tombula ndinga mpi me boka, yandi me bikisa lele na yandi na lweka na mono mpi me tina na nganda.”16 Na nima yandi tulaka lele ya Yozefi na lweka na yandi tii kuna mfumu ya Yozefi kwisaka na nzo na yandi.17 Ebuna nkento yina songaka yandi diambu yina mosi: “Nsadi ya Mu-Ebreo yina nge natilaka beto kwisaka na mono sambu na kukumisa mono muntu yina bantu ke seka.18 Kansi ntangu mono tombulaka ndinga na mono mpi yantikaka kuboka, yandi bikisaka lele na yandi na lweka na mono mpi tinaka na nganda.”19 Ntangu mfumu na yandi waka mambu yina nkento na yandi tubilaka yandi nde: “Nsadi na nge me sala mono mambu yai,” yandi dasukaka.20 Yo yina, mfumu ya Yozefi bakaka yandi mpi tulaka yandi na boloko, kisika bo vandaka kutula bantu ya boloko ya ntotila, mpi yandi bikalaka kuna na boloko.+21 Kansi, Yehowa vandaka kaka ti Yozefi mpi landaka kumonisila yandi zola ya kwikama mpi kusadisa yandi sambu mfumu ya nene ya boloko+ kundima yandi.22 Yo yina mfumu ya nene ya boloko pesaka Yozefi kiyeka ya kutala bantu yonso ya boloko, mpi mambu yonso yina bo vandaka kusala kuna, yandi muntu vandaka kutinda bantu na kusala yo.+23 Mfumu ya nene ya boloko vandaka kutala ata kima mosi ve yina vandaka na nsi ya kiyeka ya Yozefi, sambu Yehowa vandaka ti Yozefi mpi Yehowa vandaka kunungisa+ mambu yonso ya yandi vandaka kusala.
Banoti na nsi ya lutiti
MBALULA YA NSI-NTOTO YA MPA YA MASONUKU YA SANTU (2013 YA MPA)


text:
Bambangi ya Yehowa
Bambangi ya Yehowa ya ntangu na beto kuyantikaka na 1870. Na luyantiku, bo vandaka kubinga bo nde Balongoki ya Biblia. Kansi na 1931, bo bakaka zina ya Masonuku ya Bambangi ya Yehowa. Na luyantiku bo vandaka fyoti, kansi organizasio meyelaka mpi yo mekumaka ti bamilio ya Bambangi, yina kekudipesa na kusala kisalu ya kusamuna na bansi kuluta 240.
Ntu-mbanza ya inza ya mvimba ya Bambangi ya Yehowa kele na New York, kisika kezingaka Nto-kimvuka, kimvuka ya nene ya bankuluntu yina kele na eksiperiansi yina kekengilaka dibundu ya inza ya mvimba. Kele mpi ti bafiliale kuluta nkama mosi na kati ya inza. Na bisika yango, bantu ya luzolo ya mbote kepesaka maboko na kunyema mpi kutinda mikanda yina ketendulaka Biblia. Lutwadisu mpi kepesamaka sambu na kubongisa kisalu ya kusamuna.


text:
19 Bawanzio yina zole kumaka na Sodome na nkokila, mpi Loti vandaka ya kuvanda na kielo ya Sodome. Ntangu Loti monaka bo, yandi telamaka sambu na kukutana ti bo mpi fukamaka luse na ntoto.+2 Yandi tubaka nde: “Pardo, bamfumu na mono, beno kwisa na nzo ya nsadi na beno, beno lala, mpi bo yobisa makulu na beno. Ebuna beno lenda telama na suka-suka mpi beno landa kusala nzietelo na beno.” Bo tubaka nde: “Ve, beto ta lala na bala-bala ya nene.”3 Kansi yandi bondilaka bo mingi yo yina bo kwendaka ti yandi na nzo na yandi. Ebuna yandi sadilaka bo nkinsi, yandi yokaka mampa ya kukonda levire, mpi bo diaka.4 Na ntwala nde bo lala, babakala ya mbanza yina—babakala ya Sodome, yantika na mwana-bakala tii na mununu, bo yonso—ziungaka nzo na kimvuka mosi.5 Bo vandaka kubinga Loti na ndinga ya ngolo mpi kutubila yandi nde: “Wapi babakala yina kotaka na nzo na nge na mpimpa? Basisila beto bo sambu beto vukisa nitu ti bo.”+6 Ebuna Loti basikaka kisika bo vandaka, na kielo, mpi yandi kangaka kielo na nima na yandi.7 Yandi tubaka nde: “Pardo, bampangi na mono, beno sala ve mambu ya mbi.8 Pardo, mono kele ti bana-bankento zole yina me vukisaka ntete ve nitu ti babakala. Pardo, bika mono basisila beno bo sambu beno sala bo mambu ya beno ke mona nde yo kele mbote. Kansi beno sala ve bantu yai ata kima mosi, sambu bo me kwisa kubumbana* na nzo na mono.”+9 Ebuna bo tubaka nde: “Katuka!” Mpi bo yikaka nde: “Munzenza yai kwisaka kuzinga awa, kansi yandi ke meka kusambisa beto! Ntangu yai beto ta sala nge mbi kuluta bo.” Bo ziungaka Loti* mpi bo kwendaka na ntwala sambu na kubuka kielo.10 Ebuna bantu yina tandulaka maboko na bo mpi kotisaka Loti na nzo kisika bo vandaka, ebuna bo kangaka kielo.11 Kansi bo fwaka meso ya bantu yina vandaka na munoko ya nzo, yantika na muntu ya kukonda mfunu tii na muntu ya mfunu mingi, na mpila nde bo lembaka na kusosa kielo ya nzo.12 Ebuna bantu yina tubilaka Loti nde: “Keti nge kele ti muntu ya nkaka awa? Babokilo ya babakala, bana na nge ya babakala, bana na nge ya bankento, mpi bantu na nge yonso na mbanza yai, basisa bo na kisika yai!13 Sambu beto ke fwa kisika yai, mpamba ve milolo sambu na yo me kuma ngolo kibeni na ntwala ya Yehowa,+ yo yina Yehowa tindaka beto na kufwa mbanza yai.”14 Yo yina Loti basikaka mpi yantikaka kutubila babokilo na yandi ya babakala yina zolaka kukwela bana na yandi ya bankento, mpi yandi vandaka kutuba nde: “Beno telama! Beno basika na kisika yai, sambu Yehowa ta fwa mbanza yai!” Kansi babokilo na yandi ya babakala monaka bonso nde yandi ke sala nsaka.+15 Ntangu ntongo zolaka kutana, bawanzio pusaka Loti na kusasuka, mpi bo tubaka nde: “Telama! Baka nkento na nge mpi bana na nge zole ya bankento yina kele awa ti nge, mpidina nge ta fwa ve sambu na kifu ya mbanza yai!”+16 Sambu yandi vandaka kaka kusukinina, yo yina, sambu na mawa yina Yehowa wilaka yandi,+ babakala yina simbaka diboko na yandi, diboko ya nkento na yandi, mpi maboko ya bana na yandi zole ya bankento, ebuna bo basisaka yandi mpi bo tulaka yandi na nganda ya mbanza.+17 Na nima, ntangu bo nataka bo na bandilu ya mbanza, yandi tubaka nde: “Tina sambu na kugulusa luzingu* na nge! Kutala ve na nima+ mpi kutelama ve na konso kisika ya distrike yai!+ Tina na ntoto ya bangumba sambu nge fwa ve!”18 Ebuna Loti tubilaka bo nde: “Mono ke bondila nge, Yehowa, kuna ve!19 Nge me ndima nsadi na nge mpi nge ke monisila mono ntima ya mbote* na mutindu nge me fwa mono* ve,+ kansi mono ta kuka ve kutina na ntoto ya bangumba sambu mono ke wa boma nde diambu ya mbi lenda kumina mono mpi mono ta fwa.+20 Bwala yai kele pene-pene mpi mono lenda tina kuna; yo kele kaka kisika ya fioti. Keti mono lenda tina kuna? Yo kele kaka kisika ya fioti. Ebuna mono ta guluka.”*21 Ebuna yandi tubilaka yandi nde: “Yo kele mbote, mono ta sala kima ya nge me lomba,+ mpi mono ta fwa ve bwala yina nge ke tubila.+22 Sasuka! Tina kuna, sambu mono lenda sala ve ata kima mosi tii ntangu nge ta kuma kuna!”+ Yo yina yandi pesaka bwala yina zina Soare.*+23 Ntangu vandaka me basika na insi yina ntangu Loti kumaka na Soare.24 Ebuna Yehowa nokisaka sufre mpi tiya na zulu ya Sodome ti Gomore—yo katukaka na Yehowa, na zulu.+25 Ebuna yandi fwaka bambanza yai, ee, distrike ya mvimba, mpi bantu yonso ya bambanza yina ti banti ya ntoto yina.+26 Kansi nkento ya Loti, yina vandaka na nima na yandi, yantikaka kutala na nima, ebuna yandi kumaka dikunzi ya mungwa.+27 Ebuna Abrahami telamaka na suka-suka mpi kwendaka na kisika yina yandi telamaka na ntwala ya Yehowa.+28 Ntangu yandi talaka na ndambu ya Sodome ti Gomore, mpi ya insi yonso ya distrike yina, yandi monaka diambu mosi ya kuyituka. Midinga ya ndombe vandaka kutombuka na insi yina bonso midinga ya ndombe ya fulu ya tiya!+29 Ebuna ntangu Nzambi fwaka bambanza ya distrike yina, Nzambi vilaka ve Abrahami na mutindu yandi basisaka Loti na bambanza yina yandi fwaka, bambanza yina Loti vandaka kuzinga.+30 Na nima Loti katukaka na Soare ti bana na yandi zole ya bankento, bo tombukaka mpi yantikaka kuzinga na ntoto ya bangumba,+ sambu yandi vandaka kuwa boma na kuzinga na Soare.+ Yo yina yandi yantikaka kuzinga na dibulu ti bana na yandi zole ya bankento.31 Mpi mwana ya ntete tubilaka leke na yandi nde: “Tata na beto kele mununu, mpi kele ve ata ti bakala mosi na insi yai sambu na kuvukisa nitu ti beto mutindu yo ke salamaka na ntoto ya mvimba.32 Kwisa, beto nwisa tata na beto vinu, mpi beto lala ti yandi mpi beto tanina dibuta ya tata na beto.”33 Yo yina na mpimpa yina bo landaka kunwisa tata na bo vinu; ebuna mwana ya ntete kotaka mpi lalaka ti tata na yandi, kansi yandi zabaka ve ntangu mwana yina lalaka mpi ntangu yandi telamaka.34 Ebuna na kilumbu yina landaka, mwana ya ntete tubilaka leke na yandi nde: “Mono lalaka ti tata na mono mazono na mpimpa. Beto nwisa yandi diaka vinu na mpimpa ya bubu. Na nima nge ta kota mpi ta lala ti yandi, mpidina beto ta tanina dibuta ya tata na beto.”35 Yo yina, na mpimpa yina mpi, bo landaka kunwisa tata na bo vinu; ebuna leke kwendaka mpi lalaka ti yandi, kansi yandi zabaka ve ntangu mwana yina lalaka mpi ntangu yandi telamaka.36 Ebuna bana ya Loti zole ya bankento bakaka mavumu ya tata na bo.37 Na nima mwana ya ntete butaka mwana ya bakala mpi pesaka yandi zina Moabi.+ Yandi kele tata ya bantu ya Moabi ya bubu yai.+38 Leke mpi butaka mwana ya bakala, ebuna yandi pesaka yandi zina Bene-ami. Yandi kele tata ya bantu ya Amoni+ ya bubu yai.
Banoti na nsi ya lutiti
^ To “me kwisa na lutaninu.” Na kisina, “me kwisa na kivudi.”


text: 3 Beno tala nki mutindu Tata me zolaka beto,+ sambu bo binga beto bana ya Nzambi!+ Mpi beto kele mutindu yina. Yo yina nsi-ntoto me zaba beto ve,+ sambu yo me zabaka yandi ve.+2 Bampangi ya mono ke zolaka mingi, ntangu yai beto kele bana ya Nzambi,+ kansi mutindu beto ta vanda me monana ntete ve.+ Beto me zaba nde ntangu yandi ta monana, beto ta vanda bonso yandi, sambu beto ta mona yandi mutindu yandi kele.3 Mpi konso muntu yina kele ti kivuvu yai na yandi ke kudikumisaka bunkete,+ mutindu muntu yina mpi kele bunkete.4 Konso muntu yina ke salaka disumu ke fwaka mpi nsiku, mpi disumu kele kufwa nsiku.5 Beno me zaba mpi nde yandi monanaka sambu na kukatula masumu na beto,+ mpi yandi kele ve ata ti disumu mosi.6 Konso muntu yina kele na bumosi ti yandi ke salaka ve disumu;+ ata muntu mosi ve yina ke salaka disumu me monaka yandi to me zabaka yandi.7 Bana ya fioti, muntu mosi ve kukusa beno; muntu yina ke salaka mambu ya lunungu kele muntu ya lunungu, mutindu muntu yina kele muntu ya lunungu.8 Muntu yina ke salaka disumu me katuka na Diabulu, sambu Diabulu ke salaka disumu katuka luyantiku.*+ Mwana ya Nzambi me monanaka sambu na kikuma yai: sambu na kufwa bisalu ya Diabulu.+9 Konso muntu yina kele mwana ya Nzambi ke salaka ve disumu,+ sambu nkuna* na yandi kele na muntu yina, mpi yandi ke salaka ve disumu, sambu yandi kele mwana ya Nzambi.+10 Bana ya Nzambi mpi bana ya Diabulu ke monanaka na diambu yai: Konso muntu yina ke salaka ve mambu ya lunungu mpi muntu yina ke zolaka ve mpangi na yandi+ me katukaka ve na Nzambi.11 Sambu nsangu ya beno me waka katuka luyantiku yo yai, nde beto fwete zolana;+12 kansi ve bonso Kaini, yina katukaka na muntu ya mbi mpi fwaka mpangi na yandi.+ Ebuna sambu na nki yandi fwaka yandi? Sambu bisalu na yandi vandaka ya mbi,+ kansi bisalu ya mpangi na yandi vandaka ya lunungu.+13 Bampangi, beno yituka ve kana nsi-ntoto ke menga beno.+14 Beto me zaba nde beto vandaka bonso bantu ya kufwa kansi ntangu yai beto kele na luzingu,+ sambu beto ke zolaka bampangi.+ Muntu yina ke zolaka ve kele kaka ya kufwa.+15 Konso muntu yina ke mengaka mpangi na yandi kele muntu ya ke fwaka bantu,+ mpi beno me zaba nde ata muntu mosi ve ya ke fwaka bantu kele ti luzingu ya mvula na mvula.+16 Mambu yai me sadisaka beto na kuzaba zola, sambu yandi pesaka luzingu* na yandi sambu na beto,+ mpi beto fwete pesa luzingu* na beto sambu na bampangi na beto.+17 Kansi, kana muntu kele ti bima ya kinsuni ya nsi-ntoto yai, ebuna yandi me mona mpangi na yandi me konda bima kansi yandi ke buya kuwila yandi mawa, nki mutindu zola ya Nzambi kele na muntu yina?+18 Bana ya fioti, beto fwete zola kaka ve na bangogo to na ludimi,+ kansi na bisalu+ mpi na kieleka.+19 Yina mutindu beto ta zaba nde beto me katukaka na kieleka, mpi beto ta ndimisa ntima na beto na ntwala na yandi20 na konso kima yina bantima na beto lenda bedisa beto, sambu Nzambi kele nene kuluta bantima na beto mpi yandi me zaba mambu yonso.+21 Bampangi ya mono ke zolaka mingi, kana bantima na beto ke bedisa beto ve, beto kele ti masonga na ntwala ya Nzambi;+22 mpi konso kima yina beto ke lomba yandi,+ yandi ke pesaka beto yo, sambu beto ke zitisaka bansiku na yandi mpi beto ke salaka mambu yina ke pesaka yandi kiese.23 Ya kieleka, nsiku na yandi yo yai: beto kwikila na zina ya Mwana na yandi Yezu Kristu+ mpi beto zolana,+ mutindu yandi songaka beto.24 Diaka, muntu yina ke zitisaka bansiku na yandi kele na bumosi ti yandi, mpi yandi kele na bumosi ti muntu yina.+ Mpi na nzila ya mpeve yina yandi me pesaka beto, beto me zaba nde yandi kele na bumosi ti beto.+