text:
Bamvutu na Bangiufula ya Biblia
Sambu na nki beto fwete sungimina lufwa ya Yezu?
Lufwa ya Yezu kele diambu mosi ya mfunu na luzingu ya bantu. Yandi fwaka sambu na kupesa diaka bantu luzingu. Nzambi gangaka ve bantu sambu na kusala mambi, na kubela mpi na kufwa. (Kuyantika 1:31) Kansi, disumu kotaka na nsi-ntoto na nzila ya muntu mosi, Adami. Yezu pesaka luzingu na yandi sambu na kugulusa beto na disumu mpi na lufwa.
Nzambi monisaka zola ya kuluta nene ntangu yandi tindaka Mwana na yandi na ntoto na kufwa sambu na beto. (1 Yoane 4:9, 10) Yezu songaka balongoki na yandi na kuyibuka lufwa na yandi na mutindu mosi ya kukonda mindondo mpi na kusadila dimpa ti vinu. Beto ke monisaka ntonda na Nzambi mpi na Yezu ntangu beto ke salaka mutindu yai konso mvula.
Banani fwete dia dimpa mpi kunwa vinu?
Ntangu Yezu songaka balongoki na yandi na kuyibuka lufwa na yandi, yandi salaka kuwakana ti bo. (Matayo 26:26-28) Kuwakana yango pesaka balongoki na yandi ti ndambu ya bantu ya nkaka dibaku ya kukuma bantotila mpi banganga-nzambi sambu na kuyala ti Yezu na zulu. Bantu mingi ke sungiminaka lufwa ya Yezu, kansi kaka bantu yina kele na kati ya kuwakana yango ke diaka dimpa mpi ke nwaka vinu.
Bamvula 2 000 ke zola kulunga tuka Yehowa ke ponaka bantu yina ta vanda bantotila. (Luka 12:32) Ntalu na bo kele fioti kana beto fwanisa bo ti ntalu ya bantu yina ta zinga na ntoto kimakulu.


c: text/html

text:
Nkenda ya 50: Bankento zole ya kikesa
NTANGU mambu vandaka kubaluka na mpila ya mbi sambu na Israele, bau vandaka kuboka na Jéhovah yina vandaka kubasisa bamfumu ya kikesa sambu na kusadisa bau. Bible kebinga bamfumu yai bazuzi. Josué vandaka zuzi ya ntete. Na nima na yandi, bazuzi yankaka kubasikaka bonso Oteniel, Ehud, mpi Shamgar. Kansi zole na kati na bau yina kusadisaka Israele kuvandaka bankento: Debora na Jahel.
Debora vandaka mbikudi ya nkento. Jéhovah vandaka kumonisa yandi mambu yina tasalama na bilumbu kekwisa mpi yandi vandaka kusonga bantu yau. Debora vandaka mpi zuzi. Yandi vandaka kusadila na nsi ya diba mpi bantu vandaka kukwisa kuzabisa yandi mambu na bau.
Na ntangu yina, Jabin vandaka ntotila ya Kana. Yandi vandaka na bapusupusu ya bitumba 900. Makesa na yandi vandaka ngolo mingi yau yina bana ya Israele mingi kumaka bansadi ya Jabin. Mfumu yina vandaka kutwadisa makesa ya Ntotila Jabin vandaka Sizera.
Kilumbu mosi, Debora bingaka zuzi Barak mpi tubilaka yandi nde: ‘Jéhovah metuba mutindu yai: “Baka bantu 10 000 mpi nata bau na Ngumba Tabor. Kele kisika yina mono tanata Sizera na basoda na yandi. Mpi nge tanunga bau.”’
Barak vutudilaka Debora nde: ‘Kana nge kwisa na mono, mono takwenda.’ Debora fidisaka yandi kansi yandi songaka Barak nde: ‘Lukumu ya kununga tavanda ya nge ve, sambu Jéhovah tabwisa Sizera na maboko ya nkento mosi.’ Yau yina mpi kubwaka.
Barak kukulumukaka Ngumba Tabor sambu na kukutana na basoda ya Sizera. Na kintulumukina, Jéhovah fulusaka masa na nzila mpi basoda mingi ya bambeni kufwaka. Kansi Sizera katukaka na pusupusu na yandi, yandi bwaka na ntoto, mpi yandi tinaka.
Sizera kumaka tii na nzo ya Jahel. Nkento yina kukotisaka yandi mpi pesaka yandi midiki ya kunwa. Yau pesaka yandi mpongi mpi ntama ve yandi lalaka. Ebuna Jahel bakaka pike ya nzo-tenta mpi yandi tumikaka yandi yau na ntu na marto. Ntangu Barak kumaka, nkento yina kusongaka yandi mvumbi ya Sizera! Ndinga ya Debora kulunganaka.
Nsukansuka bau fwaka Ntotila Jabin mpi bana ya Israele vandaka na ngemba ntangu mingi.
Bazuzi 2:14-22; 4:1-24; 5:1-31.
Bangyufula
- Bazuzi kuvandaka banani? Tanga mwa bazina na bo.
- Inki dibaku ya nene Debora kuvandaka na yo, mpi yo vandaka kulomba inki?
- Ntangu Ntotila Yabini ti mfumu ya basoda na yandi, Sisera, vandaka kumonisa bantu ya Izraele mpasi, inki nsangu ya kukatukaka na Yehowa Debora kupesaka Zuzi Baraka, mpi yandi tubaka nde nani tabaka lukumu?
- Inki mutindu Yaele kumonisaka nde yandi vandaka nkento ya kikesa?
- Inki kusalamaka na nima ya lufwa ya Ntotila Yabini?
Bangyufula ya ngika
- Tanga Bazuzi 2:14-22.
Inki mutindu bantu ya Izraele kupusaka Yehowa na kuwila bo makasi, mpi nki dilongi beto lenda baka na dyambu yai? (Baz. 2:20; Bing. 3:1, 2; Ezek. 18:21-23)
- Tanga Bazuzi 4:1-24.
Na yina metala lukwikilu ti kikesa, inki malongi Bakristu yina kele bankento bubu yai lenda baka na mbandu ya Debora ti Yaele? (Baz. 4:4, 8, 9, 14, 21, 22; Bing. 31:30; 1 Kor. 16:13)
- Tanga Bazuzi 5:1-31.
Inki mutindu beto lenda sadila nkunga ya kununga ya Baraka ti Debora bonso kisambu na yina metala bitumba ya Armagedoni yina kekwisa? (Baz. 5:3, 31; 1 Bans. 16:8-10; Kus. 7:9, 10; 16:16; 19:19-21)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Bambangi ya Yehova: Banani beto kele?
Beto kele bantu ya babuala, bandiatulu mpe bandinga mutindu na mutindu, kansi beto kele na mikanu mosi. Beto zola ntetente kukumisa Yehova, Mvangi mpe Nzambi ya Biblia. Beto kesala ngolo na kulanda kifuani ya Yesu mpe beto kele na kiese babokila beto baklisto. Mosimosi na beto kepesaka mbala na mbala ntangu ya kusadisa babantu na kuzaba mbotembote Biblia mpe Kimfumu ya Nzambi. Na mutindu beto kepesaka kimbangi to kuzonzila Yehova mpe Kimfumu na yandi, beto meluata nkumbu ya Bambangi ya Yehova.
Fiongonina site ya beto. Tanga Biblia na Internet. Bakula nani beto kele mpe yinki beto kekwikilaka.


text:
DISOLO YINA KELE NA LUTITI YA ZULU | NGE LENDA KWENDA PENE-PENE NA NZAMBI
Keti Nge Ke Kudiwaka Pene-Pene na Nzambi?
“Kuvanda na bangwisana ya mbote ti Nzambi ke sadisaka muntu na kuvanda na ngemba, na lutaninu mpi na kudiwa mbote. Yo ke monanaka nde Nzambi ke kudibanza mbala na mbala sambu na mambote na nge.”
—CHRISTOPHER, TOKO MOSI NA GHANA.
“Nzambi ke bakisaka bampasi na nge yonso; yandi ke zolaka nge mingi mpi ke tudilaka nge dikebi ya ngolo.”
—HANNAH, TOKO MOSI YA BAMVULA 13 NA ALASKA, NA ÉTATS-UNIS.
“Kuvanda na bangwisana ya ngolo ti Nzambi kele diambu mosi ya mbote mpi ya ke pesaka ngemba!”
—GINA, NKENTO MOSI YA JAMAÏQUE YA BAMVULA KITESO YA 45.
Katula Christopher, Hannah, mpi Gina, bantu mingi na ntoto ya mvimba ke ndimaka nde Nzambi kele nduku na bo. Ebuna nge? Keti nge mpi ke kudiwaka pene-pene na Nzambi to ke zolaka kukwenda pene-pene na yandi? Mbala ya nkaka nge ke kudiyulaka nde: ‘Keti muntu lenda sala kibeni bangwisana ya ngolo ti Nzambi Nkwa-Ngolo Yonso? Kana mpidina, nki mutindu?’
NGE LENDA KWENDA PENE-PENE NA NZAMBI
Biblia ke tuba nde nge lenda sala bangwisana ya ngolo ti Nzambi. Yo ke tuba mpi nde Nzambi bingaka Abrahami, tata ya mabuta, ‘nduku na yandi.’ (Yezaya 41:8) Tala emvitasio yai ya zola ya kele na Yakobo 4:8: ‘Kwenda penepene na Nzambi, ebuna yandi ta kwisa penepene na nge.’ Verse yai ke monisa pwelele nde muntu lenda sala bangwisana ya ngolo ti Nzambi. Sambu Nzambi ke monanaka ve, nki mutindu muntu lenda “kwenda pene-pene” na yandi mpi kusala bangwisana ya mbote ti yandi?
Sambu na kubaka mvutu na ngiufula yai, bika beto tadila mambu yina ke salamaka ntangu bantu zole ke zola kusala kinduku. Mbala mingi, yo ke yantikaka ntangu konso muntu me zaba zina ya mpangi. Ntangu bo ke solula mbala na mbala mpi ke pesana mabanza, kinduku na bo ke yelaka. Mpi bangwisana na bo ke kumaka ngolo kana konso muntu ke sala kikesa sambu na kusadila muntu ya nkaka mambu. Kusala kinduku ti Nzambi mpi lenda salama mutindu mosi. Bika beto tala nki mutindu yo lenda salama.


text:
NZOZULU YA NKENGI (NIMERO YA KULONGUKA) MAYI 2015
Nimero yai kele ti masolo ya kulonguka banda na Yuni 29 tii na Yuli 26, 2015.
Kuyindula Zola na Mono ya Luyantiku Me Sadisaka Mono na Kukanga Ntima
Tala disolo ya luzingu ya Anthony Morris III, mpangi ya Nto-Kimvuka ya Bambangi ya Yehowa.
Keba
—Satana Ke Sosa Kudia Nge!
Mambu tatu ya kimuntu ya Satana ke salaka nde yandi vanda mbeni mosi ya nku kibeni.
Nge Lenda Nwanisa Satana
—Mpi Kununga Yandi!
Inki mutindu nge lenda tina mitambu ya Satana ya lulendo, nzala ya kuvanda ti bima mingi ya kinsuni, mpi ya mansoni?
Bo “Monaka” Bima Yina Nzambi Silaka
Babakala mpi bankento ya kwikama ya ntangu ya ntama me bikilaka beto mbandu ya mbote na mutindu bo vandaka kumona na mabanza balusakumunu yina Nzambi me silaka beto.
Landa Mbandu ya Muntu Yina Ke Sila Luzingu ya Mvula na Mvula
Keti beto lenda bakisa kibeni bampasi yina bantu ya nkaka ke kutana ti yo yina beto mosi me kutanaka ti yo ntete ve?
Bangiufula ya Batangi
Gogi ya Magogi yina mukanda ya Ezekiele ke tubila kele nani?
Yandi Monaka Zola na Kisika Yina Bo Vandaka Kukabula Madia
Kana nge vandaka na balukutakanu ya nene yina Bambangi ya Yehowa salaka banda na bamvula 1990 tii na bamvula yina landaka, nge zolaka kuyituka na kumona ngidika mosi yina bo bakaka.


text:
Balazavile
Balazavile (Brazzaville) to Ntambo to Mavula (nkûmbu na kilâdi) kele mbânza-kimfumu ya Repubilika ya Kôngo.
Contents
Kinkulu[soba | edit source]
Pierre Savorgnan de Brazza tungaka Balazavile na 1880 na ndâmbu ya bwala, yina bakôngo bingaka Ntambo to Kintambo na bateke bingaka Ntamo. Nga ti nkûmbu ya kisina ya Balazavile vwandaka Ntambo to Ntamo, kasi Pierre Savorgnan de Brazza me botikaka yawu na nkûmbu ya yandi mosi. Mfumu ya yinsi, mukoko ya bateke, sonikaka nkûmbu ya yandi na lusilu, yina pesaka bayinsi ya bateke na Falanse. Bafalanse tungaka mbânza na manima ya mvula 4 samu na kunwana Léopoldville (bubu yayi Kinsasa), mbânza ya Belzike na ngambu ya nzadi Kôngo.
Bandâmbu[soba | edit source]
Balazavile kele na bandâmbu 9:
Bântu[soba | edit source]
Bântu mîngi ke zingilaka Balazavile, bonso bakamba, bakunyi, balâdi, bambosi, bateke ná bamindele ya bayinsi mîngi. Balâdi kele dikânda ya kuluta nene ya Balazavile.
Bântu ya Balazavile ke tubaka bandînga mîngi. Bandînga ya kuluta nene kele kilâdi, kituba, lingala ná kifalanse. Kituba ke tubamaka na ndâmbu ya sude ná lingala na ndâmbu ya node ya mbânza. Kilâdi ke tubamaka na Makelekele, Poto-Poto ná Mungali, kasi balâdi mîngi ke tubaka mpe kituba to lingala.


text:
Nsangu ya Mbote ya Mekatuka na Nzambi!
Inki kele nsangu ya mbote ya mekatuka na Nzambi? Sambu na nki beto lenda ndima yo? Kamukanda yai ke pesa mvutu na bangiufula ya Biblia yina bantu mingi ke yulaka.
Mutindu Nge Lenda Baka Mambote ya Kamukanda Yai
Kamukanda yai tasadisa nge na kusepela kulonguka Ndinga ya Nzambi, Biblia. Baverse yina kele na nsuka ya konso paragrafe kesonga nge kisika nge lenda tanga na Biblia na nge.
Nsangu ya mbote kele nki?
Longuka nki kele nsangu ya mbote ya mekatuka na Nzambi, sambu na nki yo kele mfunu, mpi inki beto fwete sala.
Nzambi kele nani?
Keti Nzambi kele ti zina mpi keti yandi kekudibanzaka sambu na beto?
Keti nsangu ya mbote mekatukaka mpenza na Nzambi?
Inki kendimisa beto nde Biblia ketubaka mambu ya kyeleka?
Yezu Kristu Kele Nani?
Longuka sambu na nki Yezu fwaka, nkudulu kele nki, mpi mambu yina Yezu ke sala ntangu yai.
Lukanu ya Nzambi Sambu na Ntoto Kele Nki?
Biblia ketendula sambu na nki Nzambi salaka ntoto, ntangu bampasi tasuka, mpi mambu yina tasalama na makwisa sambu na ntoto mpi bantu yina kezinga kuna.
Keti Kivuvu Kele Sambu na Bafwa?
Inki kekuminaka beto kana beto mefwa? Keti kilumbu kele beto tamona diaka bampangi na beto ya mefwaka?
Kimfumu ya Nzambi Kele Nki?
Nani kele Ntotila ya Kimfumu ya Nzambi, mpi nki mambu Kimfumu ta sala?
Sambu na Nki Nzambi Mepesaka Nzila na Mambi mpi na Bampasi?
Inki mutindu mambi yantikaka, mpi sambu na nki Nzambi mepesaka nzila nde yo landa kuvanda? Keti kilumbu kele mambi mpi bampasi tasuka?
Inki Mutindu Dibuta na Nge Lenda Vanda na Kyese?
yehowa, nzambi ya kiese, ke zola nde mabuta kuvanda na kiese. Mona bandongisila ya mbote ya Biblia ke pesa sambu na babakala, bankento, bibuti, mpi bana.
Inki Mutindu Nge Lenda Zaba Dibundu ya Kyeleka?
Keti dibundu ya kyeleka kevandaka kaka mosi? Tadila mambu tanu ya kuzabila dibundu ya kieleka.
Inki mutindu minsiku ya Biblia kenatilaka beto mambote?
Yezu tendulaka sambu na nki beto kele na mfunu ya lutwadisu mpi nki kele minsiku ya Biblia zole ya mfunu.
Inki mutindu nge lenda kwenda penepene na Nzambi?
Zaba kana Nzambi kewaka bisambu yonso, mutindu beto fwete samba, mpi mambu ya nkaka ya beto lenda sala sambu na kukwenda pene-pene ya Nzambi.
Inki Kele Nsangu ya Mbote na Yina Metala Mabundu?
Keti kilumbu kele bantu yonso ta vanda ya kuvukana na lusambu ya Nzambi mosi kaka ya kyeleka?
Sambu na nki Nzambi Mevukisaka Bantu na Yandi?
Biblia ke zabisa beto sambu na nki mpi nki mutindu bo me vukisaka Bakristu ya kieleka.
Sambu na Nki Nge Fwete Landa Kulonguka?
Inki mutindu bantu yankaka lenda baka mambote na nzayilu yina nge mebakaka na yina metala Nzambi? Nge lenda vanda ti bangwisana ya nki mutindu ti Nzambi?


text:
Lusansu lwa 76: Yerusaleme Ifwasilu
MVU 10 miavioka tuka Nebukandesa kanatina awonso Aneyisaele akwa ngangu kuna Babele. Owau, tala diambu dibwanga ovava. E Yerusaleme iyokelo. Aneyisaele ana ke bafwidi ko mu natwa bena se akangami kuna Babele.
Sungamena vo angunza za Yave balukisanga nkangu vo, avo ke beviluka muna nzila zau zambi ko, e mbanza fwaswa ifwaswa. Kansi, Aneyisaele ke bawila angunza ko. Bakwamanana sambila nzambi zaluvunu ke mu Yave ko. Ozevo, o nkangu wafwana tumbwa. Tuzeye mambu mama kadi Yezekele wa ngunz’a Nzambi watusonga mbi bavanganga Aneyisaele.
Nga ozeye nani i Yezekele? I mosi muna yintoko-toko kanata o Nebukandesa kuna Babele, mvu 10 vitila lufwasu lwa Yerusaleme. O Daniele ye akundi andi atatu, Saderake, Misake yo Abedengo, muna kolo kiaki mpe i banatwa kuna Babele.
Ekolo Yezekele kakala kuna Babele o Yave unsongele mambu mambi mavangwanga muna tempelo kuna Yerusaleme. O Nzambi Esivi kavanga, kadi Yezekele kuna Babele kakala. Kansi Yave oyambwidi vo kamona bi wavangwanga muna tempelo. Mana kamona mangemi kikilu.
Yave ovovese Yezekele vo: ‘Tala mambu mangemi mana bevanganga nkangu muna tempelo. Tala nioka ye bulu yakaka yabandulwa muna yaka. Tala Aneyisaele besambilanga yo.’ O Yezekele omwene mambu mama yo soneka mo.
Yave oyuvwidi Yezekele vo: ‘Ng’omwene oma bevanganga ambuta za nzo a Isaele kuna sweki?’ Elo, wabamona. Lusambwadi lwa wantu, mu sambila bena nzambi zaluvunu. Bavovele vo, ‘o Yave kekutumonanga ko; o Yave oyambwidi e nsi.’
I bosi, o Yave osongele Yezekele akento akaka kun’evitu dia tempelo dina kuna node. Kuna kufongele akento awaya besambilanga Tamuze wa nzambi aluvunu. Tala wantu bena vana mwelo a tempelo, tezo kia 25. Yezekele ubamwene, batadidinge kuna este, yo sambila e ntangwa.
‘Nkangu wau ke ukunzitisanga ko,’ u kavova o Yave. ‘Ke bevanganga kaka oma mambi ko, kansi bevangilanga mo muna tempelo ame.’ Muna kuma kiaki, ‘bemona makasi mame. Kifwa nkenda ko vava befwaswa.’
Mvu ntatu kaka miavioka tuka Yave kasongela mambu mama kwa Yezekele, Aneyisaele batelamene Nebukandesa wa ntinu. Wele kubanwanisa. Vioka mvu mosi ye ndambu, esi Babele bakota muna Yerusaleme yo yoka e mbanza. Akaka bavondwa ye ndonga mu yau banatwa se akangami kuna Babele.
Ekuma Yave kayambulwila mpasi zazi zabwila Aneyisaele? Ekuma kadi, ke bawila Yave ko, ngatu lemvokela nsiku miandi. Ediadi disonganga vo tufwete vanganga mana kelombanga o Nzambi.
Kuna lubantiku, Nebukandesa wa ntinu wayambula vo akaka muna nkangu basala muna nsi a Isaele. Osidi Ngedaleya wa Nyuda se nkengi au. Kansi, akaka muna Aneyisaele bavondele Ngedaleya. Nkangu umwene wonga vo esi Babele balenda vutuka yo kubavonda mu kuma ki’evangu diadi. Ozevo, bakomene Yeremiya katina yau kuna Engipito.
I nsala yasal’e nkatu e nsi ya Isaele. Mvu 70 ke mwakala muntu ko muna nsi. Kansi, Yave wasia nsilu vo vava kilunga mvu 70 ovutula nkangu andi muna nsi au. Adieyi diabwila nkangu a Nzambi kuna Babele banatwa? Bika twatala.
2 Ntinu 25:1-26; Yeremiya 29:10; Yezekele 1:1-3; 8:1-18.
Yuvu
- Adieyi dibwilanga Yerusaleme ye Aneyisaele muna fwaniswa?
- Nani i Yezekele? O Yave nkia mambu mangemi kansonga?
- O Yave nkia lulukisu kavana kwa nkangu?
- O Nebukandesa wa Ntinu adieyi kavanga vava Aneyisaele bankolamena?
- Ekuma Yave kayambulwila mpasi zazi zabwila Aneyisaele?
- Aweyi e nsi a Isaele yasadila e nkatu, mvu kwa?
Yuvu yakaka
- Tanga 2 Ntinu 25:1-26.
O Sedekeya nani kakala? Adieyi diambwila? Ediadi aweyi dialungisila ungunza wa Nkand’a Nzambi? (2 Nti. 25:5-7; Yez. 12:13-15)
O Yave kw’aki nani kayekeka e mbebe ya kondwa kwa kwikizi kiawonso muna Isaele? (2 Nti. 25:9, 11, 12, 18, 19; 2 Tus. 36:14, 17)
- Tanga Yezekele 8:1-18.
Kikristu kia Kimpangila aweyi kitangininanga asambidi a ntangw’a Aneyisaele avengomoki? (Yez. 8:16; Yes. 5:20, 21; Yoa. 3:19-21; 2 Tim. 4:3)


text:
Ǹsiku wu kyebila
Mambu ma kutedi
Mambu ma kutedi madi mu nkondi ayiyi ma sadimina kwidi Watchtower Bible and Tract Society of New York, Inc ove kwidi bo badi kintwadi yandi, mu dyambu sadisa baboso baǹsadila nkondi ayiyi mu ntangu baḿfila mambu ma batedi. Watchtower Bible and Tract Society of New York, Inc. ka lendi kaba ko mambu mangana kwidi muntu wuǹkaka, muna ba ti wuǹtomba sadila yawu, be zabikisa kwidi beki dizina di nkotolo voti kwidi Watchtower Bible and Tract Society of New York, Inc. Bika ku yamikisa mo ma kutedi, angi wu lenda vanga mawu befu kudinda mwingi ku kakidila mivi mu internet voti kuludika mambu maǹkaka mu ǹsw’aku. Dyoso kwa dyambu wala fila tu lendi ko ku di sumbisa ove kuyamikisa dyawu.
Ǹzil’aku yi e-mail
Ǹzil’aku yi e-mail wuǹzibula mu nkondi mayo ayiyi yawu twala sadila mwingi ku kusonekina. Mweni ngye kuzimbakana dizina dyaku di nkotolo mu nkondi, yeka tomba lusadusu mwingi wu baka bu kotila kwidi ǹkaku mu mambu maǹkaka, muna twala kusonikina mu e-mail’aku wu zibula.
Cookies
Zi cookies byawu bisalulu bi tu tebulanga moyo mpila yi nkotolo yi wu sola bo wuǹsadila nkondi mayo jw.org. Mweni mbembo yi wu sola yi kotilanga mu nkondi mayo jw.org bya byoso biḿbanga bilundama mu cookie, mu dyambu mbembo beni yi banga yi solwa ntangu zyoso wuǹsadila nkondi’aku mayo. Zi cookies zi swekanga mambu mangana ko.
Active Scripting ove JavaScript
Nkondi mayo jw org yiǹsadilanga Scripting mu dyambu ludika mbote nsalulu yi nkondi mayo. Tecnologia yi Scripting yiḿvanganga nkondi mayo jw org yi ba ǹswalu mu vana bi muntu kaǹtomba. Nkondi mayo jw.org yi sadilanga ko Scripting mu dyambu tula zi programa mu komputador yi woso kwa muntu voti bakula mambu ka kondolo ǹswa.
Active Scripting ove JavaScript yi fweti zibuka mu bitini biǹkaka mu nkondi jw.org mwingi yi sala mbote. Zinavegador ziwombo zi internet ziǹtombanga kisalulu beni kiba kizibuka voti kizibama mu nkondi ziǹkaka. Tala lusalusu lu sonama mu navegador’aku mo wu zaba va kutatikila script mu nkondi ziǹkaka.
Befu kutomba vingisa ǹsiku wu kyebila, muna va nsyelo ayiyi wala zabilanga mambu monso tu vingisidi ayi bwidi tu vangidi mawu.


text:
Kunku kia 7: Tuka Lufuluku lwa Yesu Yakuna Nkangam’a Paulu
O Yesu wafuluka muna lumbu kietatu. Muna lumbu kiakina wamoneka nkumbu ntanu kw’alongoki andi. Wakwamanana moneka kwa yau mu lumbu 40. I bosi, ekolo alongoki andi bantalanga, o Yesu otombokele kun’ezulu. Vioka lumbu 10, Nzambi wabungula mwand’avelela mun’alongoki a Yesu muna Yerusaleme.
Oku kwalanda, atantu a Nzambi basia alongoki muna pelezo, kansi mbasi a Nzambi wabavaikisa. O Setefano wa nlongoki a Yesu wavondwa mu matadi kw’atantu. Kansi, tusinga longoka mpila Yesu kasolela mosi muna atantu awaya mu kituka se selo kiandi kiamfunu, Paulu wa ntumwa. I bosi, vioka mvu ntatu ye ndambu tuka lufwa lwa Yesu, Nzambi wafila Petelo wa ntumwa mu sila umbangi kwa muntu una vo ke Nyuda ko, Koneleo y’esi nzo andi.
Vioka mvu 13, Paulu wayantika nkangalu andi antete mu salu kia samuna nsangu zambote. Muna nkangalu andi wezole, Timoteo wayikama Paulu mu salu kiaki. Tulongoka mpila Paulu y’awana kakangalanga yau entwadi bamwenanga e kiese muna salu kia Nzambi. Kuna mfoko, Paulu wasiwa mu pelezo kuna Roma. Vioka mvu miole wavaikiswa. Oku sentu wasiwa diaka mu pelezo yo vondwa. KUNKU kia 7 mambu ma mvu 32 kiyikanga.


text:
Lusansu lwa 104: Yesu Ovutukidi Kun’ezulu
YESU nkumbu miayingi kamoneka kw’alongoki andi. Lumbu kimosi wamoneka kwa 500 z’alongoki andi. Nga ozeye nkia diambu kabavovesa o Yesu? Wabavovesa oma ma kintinu kia Nzambi. O Yave wafila Yesu ova ntoto mu longa oma ma Kintinu. Wakwamanana wo vanga yaku nima lufuluku lwandi.
Nga osungamene nki i kintinu kia Nzambi? E kintinu i luyalu lwakieleka lwa Nzambi kun’ezulu. O Yesu i kasola o Nzambi mu kala se ntinu. Nze una twateka longoka, o Yesu wasonga e mpila ntinu kekala muna dikila mimfwa nzala, wuka ambevo yo fula nkutu mafwa.
Ozevo, vava Yesu keyala ezunda dia mvu kun’ezulu, aweyi usinga kala o ntoto? Elo, nza yawonso ikitulwa se paradiso yambote. Ke vekala diaka vita ko, umpumbulu, mayela yovo lufwa. Tuzeye eziku kia diambu diadi kadi Nzambi wavanga ntoto se paradiso mu kuma kia wantu. Ekiaki i kuma kavangila mpatu a Edeni kuna lubantiku. O Yesu olunga-lunga vo luzolo lwa Nzambi lwavangama.
Owau e ntangwa ya vutuka kun’ezulu ifwene. O Yesu lumbu 40 kamoneka kw’alongoki andi. Ozevo, bakala ye ziku vo o Yesu un’o moyo. Kansi una katombokele ko kun’ezulu, ovovese kw’alongoki andi vo: ‘Ke bakatuka muna Yerusaleme ko, yavana betambula mwand’avelela.’ Mwand’avelela i ngolo za Nzambi, wina nze tembwa, usadisa alongoki mu vanga luzolo lwa Nzambi. I bosi Yesu ubavovese vo: ‘Nukala mbangi zame yakuna nsuk’a nza.’
Vava kamana vova mambu mama, diambu diasivi diavangama. Oyantikidi otomboka kun’ezulu nze una omwene vava. I bosi, etuti dimfukidi, alongoki andi ke basidi kumona diaka ko. Yesu wele kun’ezulu. Oyantikidi yala alongoki andi ova ntoto tuka kun’ezulu.
1 Korinto 15:3-8; Lusengomono 21:3, 4; Mavangu 1:1-11.
Yuvu
- O Yesu kw’alongoki akwa kamoneka muna lumbu kimosi? Adieyi kabazayisa?
- Nki i Kintinu kia Nzambi? E zingu ova nza aweyi kikala vava Yesu keyala nze Ntinu muna zunda dia mvu?
- O Yesu lumbu kwa kamoneka kw’alongoki andi? Kansi owau adieyi kevanganga?
- Una katombokele ko kun’ezulu, o Yesu adieyi kavovesa alongoki andi bavanga?
- Adieyi divangamanga muna fwaniswa? Nki kiafuka Yesu mu lembi moneka diaka?
Yuvu yakaka
- Tanga 1 Korinto 15:3-8.
Ekuma Paulu kavovela lufuluku lwa Yesu ye ziku kiawonso? Nkia diambu Akristu bafwete samunanga ye ziku kiawonso? (1 Kor. 15:4, 7, 8; Yes. 2:2, 3; Mat. 24:14; 2 Tim. 3:1-5)
- Tanga Mavangu 1:1-11.
E salu kia umbangi aweyi kiasayanena nze una uyikwanga muna Mavangu 1:8? (Mav. 6:7; 9:31; 11:19-21; Kol. 1:23)


text:
Repubilika ya Kôngo ya Dimokalasi
Repubilika ya Kôngo ya Dimokalasi to Kôngo Demokratiki to Kôngo-Kinsasa kele yinsi na Afelika ya Kati. Bayinsi ya pène-pène na yawu kele Repubilika ya Kôngo, Repubilika ya Afelika ya Kati, Sudan, Uganda, Rwanda, Burundi, Zambia ná Ngola. Kôngo-Kinsasa kele yinsi ya tatu na bunene ya Afelika.
Contents
Kinkulu[soba | edit source]
Tuka 2000 NK tî 500 BK bitembo ya babantu katuka londe sompaka na ndâmbu ya Kôngo ya ntângu yayi. Bantu ya kisina, bambekele, fwanaka sompa na dikabu ngele ya yinsi. Babantu yina kotisaka kisalu ya bilanga pe kisalu ya kibende tuka Afrika-Mputu.
Pène-pène na mvula 400 kimvuka mosi bandaka kukulisa na simu ya nzadi Lualaba. Nkûmbu ya kimvuka yayi vwandaka Upemba. Yawu kumaka Luba ya Ntotila na nima (pène-pène na 1585). Kimvuka ya mfunu ya nkaka vwandaka Kôngo ya Ntotila, yina butukaka pène-pène na mvula 1400 mpe zingaka tî 1885 na nsiku.
Luyalu ya Belezi (1908 – 1960)[soba | edit source]
Kôngo vwandaka koloni ya Belezi banda 1908 tî kuna 1960.
Vita ya yinsi (1960-1965)[soba | edit source]
Zaire (1971 – 1997)[soba | edit source]
Na nima ya mvula tânu ya vita mpe ya ngemba ve, Joseph-Désiré Mobutu, lieutenant général ya banwani, basisaka Kasa Vubu katuka kîti ya luyalu na ngolo na 1965. Mobutu nataka ngemba na yinsi, kasi luyalu na yandi vwezaka bansua ya muntu mpe salaka lukwikilu ya muntu samu na Mobutu kibeni.
Na bamvula kumi ya 1970 Mobutu salaka politiki ya kuzairisa (kifalanse: zaïrianisation). Na mvula 1971 yandi pesaka Kôngo zina ya yimpa, Zaire, yina kele mpila ya kupola ya mpovo ya kikôngo, Nzadi.
Transition (1996 – bubu)[soba | edit source]
Na mvula 2005 Repubilika ya Kôngo ya Dimokalasi me kuzwa misiku ya yinsi ya yimpa. Banda misiku yayi nzila me zibulama samu na kumanisa transition na nswalu nyonso na kubimisa nsiku ya maponama ke kwiza. Kimvuka ya kimpwanza ya kupona (Commission electorale independante) salaka maponama samu na ntwadisi ya yinsi ná luyalu ya yinsi na 30.7.2006. Joseph Kabila nungaka Jean-Pierre Bemba ná bakandida ya nkaka na maponama ya ntwadisi ya nsi.
Bêsi[soba | edit source]
Kibuka ya bantu ya nene kele:
- baluba 18 %
- bakôngo 16,1 %
- bankundu 13,5 %
- banyarwanda ná banyamulenge 10,3 %
- bazande 6,1%
- babangi ná bangala 5,8%
- bantu ya nkaka 30,2%
Bandînga[soba | edit source]
Ndînga ya kisalu ya Kôngo-Kinsasa yawu kele kifalanse. Bandînga ya bwala kele kikôngo, kiluba, kiswahili na lingala. Yinsi ke tembikisa bandînga yina nyonso na kuloza ata mosi ve. Bandînga ya nkaka ya yinsi yawu kele samu na lukumu ya yinsi ya Kongo yina luyalu ke kwiza kakila.
Lukwikilu[soba | edit source]
- bana ya Yesu ya katolika 70%
- bana ya Yesu ya misioni 20%
- bana ya Kimbangu 10%
- basilamu 10%
- lukwikilu ya bambuta 10%
Malongi ya ntoto[soba | edit source]
Nzadi Kôngo ná bana-nzadi ya yandi ke sabuka yinsi ya mvimpa. Nzadi Kôngo ke kabula Kôngo-Balazavile na Kôngo-Kinsasa. Nzadi Ubangi kele ndilu na Yinsi ya Afelika ya Kati. Uganda kele na simu ya Mazanga Mobutu na Rwitanzige. Rwanda kele na simu ya Kivu. Burundi na Tanzania kele na simu ya Tanganyika. Dizanga Mweru ye nzadi Luapula salama bonso ndilu na Zambia. Kwango na Kasâyi ke lânda ndilu ya Ngola.
Bizûnga[soba | edit source]
Repubilika ya Kôngo ya Dimokalasi kele na bizûnga makûmi zôle na tânu, na mbânza Kinsasa.
Politiki[soba | edit source]
Politiki ya Repubilika ya Kôngo ya Dimokalasi
Minsiku ya leta[soba | edit source]
Bantwadisi ya nsi[soba | edit source]
- 1960 - 1965 Joseph Kasa Vubu
- 1965 - 1997 Mobutu Sese Seko
- 1997 - 2001 Laurent Kabila
- 2001 - Joseph Kabila
Bantumwa ya ntete[soba | edit source]
- 1960 - 1960 Patrice Lumumba
- 1961 - 1961 Joseph Ileo
- 1961 - 1964 Cyrille Adoula
- 1964 - 1965 Moise Tshombe
- 1965 - 1965 Evariste Kimba
- 1965 - 1966 Léonard Mulamba
- 1966 - 1977 ?
- 1977 - 1979 Mpinga Kasenga
- 1979 - 1980 Bo-Boliko Lokonga Mihambo
- 1980 - 1981 Jean Nguza Karl-I-Bond
- 1981 - 1982 Joseph Untube N'singa Udjuu
- 1982 - 1986 Kengo Wa Dondo
- 1987 - 1988 Mabi Mulumba
- 1988 - 1988 Sambwa Pida Nbagui
- 1988 - 1990 Kengo wa Dondo
- 1990 - 1991 Lunda Bululu
- 1991 - 1991 Mulumba Lukoji
- 1991 - 1991 Étienne Tshisekedi
- 1991 - 1991 Bernardin Mungul Diaka
- 1991 - 1992 Jean Nguza Karl-I-Bond
- 1992 - 1993 Étienne Tshisekedi
- 1993 - 1994 Faustin Birindwa
- 1994 - 1997 Kengo Wa Dondo
- 1997 - 1997 Étienne Tshisekedi
- 1997 - 1997 Likulia Bolongo
- 2007 - ??? Antoine GIZENGA


text:
Bazulunalu Nzozulu ya Nkengi mpi Réveillez-vous !
Bantu lenda baka na Internet bazulunalu na beto ya ketendulaka Biblia na bandinga kuluta 150. Nzozulu ya Nkengi kemonisaka ntendula ya mambu yina keluta na nsi-ntoto na nsadisa ya bambikudulu ya Biblia. Yo kepesaka bantu kikesa na nsadisa ya nsangu ya mbote ya Kimfumu ya Nzambi mpi yo kesiamisaka bantu na kumonisa lukwikilu na Yezu Kristu. Réveillez-vous ! kemonisaka mutindu ya kunwana ti bampasi ya bilumbu yai, mpi mutindu ya kutula ntima nde Ngangi talungisa lusilu na yandi ya kutula nsi-ntoto ya mpa mpi ya ngemba.


text:
Nkenda ya 52: Gédéon na bantu na yandi
KETI beno kemona mambu ya keluta awa? Basoda ya beno kemona na kifwanisu kele basoda ya Israele. Muntu yai me telama mfinama ya basoda yai kenwa mwa masa kele zuzi Gédéon. Yandi ketala nki mpila bau kenwa masa.
Beto tala nki mpila basoda kenwa masa. Tatu kenwa masa luse na zulu ya masa mpi ya iya kenwa na kunataka diboko na munoko, yau yina kepesa yandi nzila na kutala mambu keluta na lweka na yandi. Yau kele mfunu mingi sambu Jéhovah tubaka na Gédéon na kubaka kaka bantu yina tanwa masa na kukebaka. Mpi Nzambi tubaka na kuvutula bayina yankaka na banzo na bau.
Bana ya Israele kumaka dyaka na ntangu ya mpasi. Yau kele sambu bau kolamaka na Jéhovah. Bantu ya Madian vandaka kumonisa bau mpasi mpi kubotula bima na bau. Sambu na yau, bantu ya Israele kusambaka Jéhovah sambu yandi kusadisa bau, mpi Jéhovah waka kudila na bau.
Jéhovah pesaka Gédéon nswa ya kukutikisa bantu sambu na kuvanda basoda. Gédéon solaka bantu 32 000. Kansi basoda yina kwisaka kunwanisa bantu ya Israele kuvandaka 135 000. Ebuna Jéhovah songaka Gédéon nde bau vandaka mingi. Sambu na nki?
Sambu bantu ya Israele zolaka kuyindula nde kununga na bau kukatukaka na ngolo na bau mosi kansi na Jéhovah ve. Yau yina, Jéhovah tubaka na Gédéon nde: ‘Tuba na bantu yina kewa boma mpi ketekita na kuvutuka na banzo na bau.’ Gédéon salaka mutindu yina mpi na mbala mosi bantu 22 000 kuvutukaka. Basoda kubikalaka kaka 10 000 sambu na kunwana na bambeni 135 000.
Kansi Jéhovah monaka dyaka nde bau lutanaka mingi. Yau yina yandi tubaka na Gédéon na kunwisa bau masa mpi na kuvutula bayina tanwa luse na zulu ya masa. Jéhovah lakaka yandi nde: ‘Yau kele na bantu yai 300 ya menwa masa ya kutelama mono tanungisa beno.’
Kilumbu ya mvita kumaka. Gédéon kabisaka bantu na yandi 300 na bimvuka tatu. Konso muntu vandaka na mpungi mpi nkuni ya tiya. Na kiteso ya midi ya mpimpa, bau zyungaka camp ya bambeni yonso. Ebuna, na mbala mosi, bau yonso bulaka bampungi, bukaka bankuni ya tiya mpi bokaka nde: ‘Mbele ya Jéhovah mpi ya Gédéon!’ Bambeni sutumukaka na kidiba, bau waka boma mpi bau tinaka. Ebuna basoda ya Israele kunungaka bitumba.
Bazuzi kapu ya 6 tii 8.
Bangyufula
- Inki mutindu mpi sambu na nki bantu ya Izraele kukumaka na ntangu ya mpasi?
- Sambu na nki Yehowa kusongaka Gedeoni nde basoda na yandi kuvandaka mingi mpenza?
- Basoda ikwa kubikalaka ntangu Gedeoni kusongaka babakala yina vandaka kuwa boma na kuvutuka na nzo na bo?
- Na nsadisa ya kifwanisu, tendula mutindu Yehowa kukitisaka ntalu ya basoda ya Gedeoni tii na bantu 300 mpamba.
- Inki mutindu Gedeoni kubongisaka bantu na yandi 300, mpi nki mutindu Izraele kunungaka bitumba?
Bangyufula ya ngika
- Tanga Bazuzi 6:36-40.
Inki mutindu Gedeoni sosaka kuzikisa luzolo ya Yehowa?
Bubu yai, inki mutindu beto kezabaka luzolo ya Yehowa? (Bing. 2:3-6; Mat. 7:7-11; 2 Tim. 3:16, 17)
- Tanga Bazuzi 7:1-25.
Inki dilongi beto lenda baka na mbandu ya bantu 300 yina vandaka kukengila na kuswaswana ti bantu yina kutulaka ve dikebi? (Baz. 7:3, 6; Roma 13:11, 12; Ef. 5:15-17)
Kaka mutindu bantu 300 kulongukaka na kutalaka Gedeoni, inki mutindu beto kelongukaka na kutalaka Gedeoni ya Nene, Yezu Kristu? (Baz. 7:17; Mat. 11:29, 30; 28:19, 20; 1 Pie. 2:21)
Inki mutindu Bazuzi 7:21 kesadisa beto na kuvanda na kyese ya kusala na konso kisika yina organizasio ya Yehowa metula beto? (1 Kor. 4:2; 12:14-18; Yak. 4:10)
- Tanga Bazuzi 8:1-3.
Kana yo kelomba kubongisa mavwanga yina kebasikaka na kati na beto ti mpangi mosi ya bakala to ya nkento, inki dilongi beto lenda baka na mutindu Gedeoni kubongisaka mavwanga yina kubasikaka na kati na yandi ti bantu ya Efrayimi? (Bing. 15:1; Mat. 5:23, 24; Luka 9:48)


text:
Ndambu ya 7: Yantika Lufutumuku ya Yezu tii Kukangama ya Paul na Boloko
Kilumbu ya tatu na nima ya lufwa na yandi, Yezu futumukaka. Na kilumbu yina, yandi monanaka mbala tanu na balongoki na yandi. Yezu landaka na kudimonisa na ntwala na bau bilumbu 40. Na nima, ntangu balongoki na yandi vandaka kutala yandi, yandi tombukaka na zulu. Bilumbu kumi na nima, Nzambi tindaka mpeve santu na balongoki ya Yezu bayina vandaka kukinga na Yerusaleme.
Na nima bau tulaka bantumwa na boloko. Wanzyo basisaka bau. Bambeni fwaka longoki Etienne na matadi, kansi beto tamona mutindu Yezu solaka muntu mosi, ntumwa Paul, na kati na bau sambu na kukuma nsadi na yandi ya mfunu. Mvula tatu na ndambu na nima ya lufwa ya Yezu, Nzambi tindaka ntumwa Pierre na kusamuna nsangu na Corneille, mupakanu.
Kiteso ya bamvula 13 na nima, Paul salaka nzyetelo na yandi ya ntete sambu na kusamuna nsangu ya mbote. Na nzyetelo ya zole, yandi tambulaka na Timote. Paul na banduku na yandi ya nzyetelo vandaka na kyese mingi na kisalu ya Nzambi. Na nima Paul kangamaka na boloko na Rome. Bamvula zole na nima, yandi basikaka na boloko. Yandi kangamaka dyaka mpi na mbala yai bau fwaka yandi. Ndambu ya 7 ketubila sambu na mambu yina kusalamaka na nsungi ya bamvula kiteso ya 32.


text:
Dilongi ya 8
Sambu na Nki Nzambi Mepesaka Nzila na Mambi mpi na Bampasi?
1. Inki mutindu mambi yantikaka?
Mambi kuyantikaka na ntoto ntangu Satana kutubaka luvunu ya ntete. Satana kuvandaka wanzyo mosi ya kukuka ntangu Nzambi kugangaka yandi, kansi “yandi kangamaka ve ngolo na kieleka.” (Yoane 8:44) Yandi yedisaka mpusa ya kubaka lusambu yina bantu fwete pesa kaka na Nzambi. Satana kukusaka Eva, nkento ya ntete, mpi kundimisaka yandi na kulemfukila yandi na kisika ya kulemfukila Nzambi. Adami, kulandaka Eva mpi kukolamaka na Nzambi. Lukanu yina Adami kubakaka nataka mpasi mpi lufwa.
Ntangu Satana pusaka Eva na kukolama na Nzambi, yandi yantikisaka mbendumuka na luyalu ya Nzambi, to kutelaminaka Muntu ya Kuluta Kuzanguka. Bantu mingi melandaka Satana na mutindu bo kebuyaka Nzambi na kuvanda Mfumu na bo. Yo yina, Satana mekumaka “mfumu ya nsi-ntoto.”
2. Keti bima yina Nzambi gangaka kuvandaka mbi?
Bima yonso yina Nzambi salaka vandaka ya kukuka. Bantu mpi bawanzyo yina Nzambi gangaka, kuvandaka ti makuki ya kukuka ya kulemfuka na bansiku ya Nzambi. (Kulonga 32:4, 5) Nzambi kugangaka beto ti kimpwanza ya kupona kusala mambu ya mbote to ya mbi. Kimpwanza yina kepesaka beto dibaku ya kumonisa zola na beto sambu na Nzambi.
3. Sambu na nki Nzambi mepesaka nzila na bampasi?
Tuka ntangu yina mbendumuka kubasikaka na Edeni, Yehowa mepesaka nzila nde bantu kukolama na luyalu na yandi. Sambu na nki? Sambu na kumonisa nde bikesa yina bo kesalaka sambu na kuyala kukonda yandi, tanatila ve bantu mambote. (Longi 7:29; 8:9) Na nima ya bamvula 6 000 ya disolo ya luzingu ya bantu, mbutu ya mbendumuka yina memonanaka. Luyalu ya bantu menungaka ve na kumanisa mvita, nku, kukonda lunungu, mpi maladi.
Na kuswaswana ti luyalu ya bantu, luyalu ya Nzambi tanatila bantu yina kendimaka yo balusakumunu. (Yezaya 48:17, 18) Kubika fyoti, Yehowa tafwa baluyalu yonso ya bantu. Kaka bantu yina mendimaka nde Nzambi kuyala bo tazinga na ntoto.
4. Ntima-nda ya Nzambi kepesaka beto nki dibaku?
Satana kutubaka nde, bantu kesadilaka Nzambi kaka sambu na bikuma ya bwimi. Keti nge tazola kubedisa luvunu yina? Nge lenda sala yo! Ntima-nda ya Nzambi kepesaka beto yonso dibaku ya kumonisa kana beto kendima luyalu ya Nzambi to ya bantu. Beto kemonisaka nsola yina beto kesalaka, na mutindu yina beto ketwadisaka luzingu na beto.
5. Inki mutindu beto lenda pona nde Nzambi kuvanda Mfumu na beto?
Beto lenda pona nde Nzambi kuvanda Mfumu na beto, kana beto kesosa lusambu ya kyeleka mpi kesadila malongi na yo yina kekatukaka na Biblia, Ndinga na yandi. (Yoane 4:23) Beto kebuyaka Satana na kuvanda mfumu na beto ntangu beto kekudikotisaka ve na mambu ya politiki mpi na bitumba, mutindu Yezu salaka.
Satana kesadilaka ngolo na yandi sambu na kusyamisa bantu na kusala bisalu ya mansoni mpi ya mbi. Ntangu beto kebuyaka mambu ya mutindu yai, banduku na beto yankaka mpi bampangi ya dibuta lenda seka beto to kumenga beto. (1 Piere 4:3, 4) Yo yina, beto fwete sala nsola. Keti beto tavukana ti bantu yina kezolaka Nzambi? Keti beto talemfuka na bansiku na yandi ya mayele mpi ya zola? Kana beto sala mpidina, beto tamonisa nde Satana kukusaka ntangu yandi tubaka nde, ata muntu mosi ve talemfuka na mambu yina Nzambi ketubaka kana yandi kenyokwama.
Zola ya Nzambi sambu na bantu kendimisa nde mambi mpi bampasi tamana. Bantu yina kemonisaka nde bo kekwikilaka na mambu yai tazinga mvula na mvula na ntoto.


text:
Lusansu lwa 5: Zingu kia Mpasi Kiyantikidi
ZINGU kia Adami yo Eva kumbazi a mpatu a Edene kiampasi kiakala. Bafuntukanga kwayingi muna kala yo madia. Vana fulu kiamenanga nti miyimanga bundu yambote, nsende ye nkeka za mfinda zabamenena. Idiau diabwa vava Adami yo Eva bakolamena Nzambi yo lembi kala diaka akundi Andi.
Edi diasund’o yiva, Adami yo Eva bayantik’o fwa. Sungamena dina kabavovesa Nzambi vo fwa befwa ovo badidi bundu kia nti wauna. Bayantik’o fwa muna lumbu kina badia kio. Nkia kizowa bavanga mu lembi lemvokela Nzambi!
Wana awonso a Adami yo Eva kumbazi a mpatu a Edene bawutukila. Disongele vo oyau mpe benuna yo fwa.
Kele vo Adami yo Eva balemvokela Yave zingu kiau ye kia wan’au kiakiese kiadi kala. Badi zinga ye kiese ova ntoto yakwele mvu. Ke vadi kala mosi ko wadi nuna, yela yo fwa.
Nzambi ozolele vo wantu bazinga ye kiese yakwele mvu. Osidi nsilu vo besinga zinga. Ke ntoto kaka ko ukituka se fulu kiambote, kansi wantu awonso mpe bekala yo vimpi wambote. Bekala s’akundi yau yo yau ye kwa Nzambi.
Kansi, Eva kasidi kala diaka nkundi a Nzambi ko. Ke diakala dia sazu ko vava kawuta o wana. Mpasi kamonanga. Nga kukwikidi ko vo kolamena Yave ntantu zayingi diantwasila?
Adami yo Eva wana ayingi bawuta. Mwan’au antete wayikilwa vo Kaini. Ona wazole bamvana nkumbu vo Abele. Ng’ozeye dina diababwila?
Etuku 3:16-23; 4:1, 2; Lusengomono 21:3, 4.
Yuvu
- E zingu kia Adami yo Eva aweyi kiakala kuna mbazi a mpatu a Edene?
- Adieyi diayantik’o bwila Adami yo Eva, ekuma?
- O wan’a Adami yo Eva nkia kuma banunina yo fwa?
- Aweyi wadi kala zingu kiau ye kia wan’au kele vo Adami yo Eva balemvokela Yave?
- O kolamena Yave aweyi kwatwasila mpasi kwa Eva?
- E nkumbu a mwan’antete a Adami y’ona wezole nani?
- Wana akaka bena muna fwaniswa kiaki, wana anani?
Yuvu yakaka
- Tanga Etuku 3:16-23 ye 4:1, 2
E sibu kia ntoto nkia mpasi kiatwasa muna zingu kia Adami? (Etu. 3:17-19; Roma 8:20, 22)
E nsasa nkumbu a Eva “Ngudi a Mioyo Miawonso” ekuma yamfwanukina? (Etu. 3:20)
O Yave aweyi kasongela vo wavwanga Adami yo Eva o mfunu kana nkutu vava basumuka? (Etu. 3:7, 21)
- Tanga Lusengomono 21:3, 4.
Nkia ‘mambu mebwanga’ o unu osutilanga vo masukiswa?


text:
Matadi
Matadi kele mbânza-kimfumu ya kizûnga Kôngo ya Kati na Repubilika ya Kôngo ya Dimokalasi.
Bântu[soba | edit source]
Matadi kele na bântu mîngi. 92% ya bankwa Matadi kele bêsi ya Kôngo-Kinsasa. 8% kele bêsi ya bayinsi ya nkaka.
Bamboma kele bântu ya kisina ya Matadi. Makânda ya nkaka ya Matadi kele bayombe, manianga, bandibu, bantandu na bankaka. Bântu nyonso ke tubaka Kikôngo, ndînga ya yinsi yina butamaka na Matadi.
Bandâmbu[soba | edit source]
Matadi ke natanaka bakomina tatu: Matadi, Mvuzi na Nzanza.
Kinkita[soba | edit source]
Matadi kele na dibûngu na simu ya nzâdi Kôngo mpe nzila ya lukalu tî Kinsasa.


text:
Kôngo ya Kati
Kongo ya Kati kele kizunga ya Repubilika ya Kongo ya Dimokalasi. Yandi kele kizunga mosi na simu ya kalunga. Mbanza-mfumu ya Kongo ya Kati kele Matadi. Bambanza ya nene ya nkaka kele Mboma, Muanda, Banana, Mbanza-Ngungu na Vivi.
Dikanda luta nene ya kizunga yai kele bakongo.
Kinkulu[soba | edit source]
- 1933: kabu ya kizunga Léopoldville
- 1962: Kongo ya Kati
- 1966: kizunga Kinsasa me kabula na Kongo ya Kati
- 1971: Zaire ya Mitiu (Bas-Zaire)
- 1997: Kongo ya Mitiu (Bas-Congo)
- 2005: Kongo ya Kati


text:
Nga Nuzitisanga Mabundu Makaka?
Tutoma lemvokelanga elongi dia Nkand’a Nzambi divovanga vo “nuzitisa wantu awonso,” kana nkutu mu nkia dibundu besambilanga. (1 Petelo 2: Muna bong’e nona, muna nsi zakaka muna ye ulolo wa Mbangi za Yave. Kana una vo i wau, ke tukomekenanga ayadi ko yovo akubiki a nsiku kimana basima mabundu makaka. Ke tutelamenanga luyalu ko kimana kasoka nsiku milenda fila wantu awonso balanda fu ye malongi ma nsambil’eto. Kansi, tuzitisanga akaka nze una yeto mpe tuzolelanga vo batuzitisa.


text:
Nkenda ya 96: Yezu ke belula bambefo
YEZU vandaka kutambula na nsi ya mvimba mpi vandaka kubelula bambefo. Nsangu ya bidimbu na yandi ya nkumbwa mwanganaka na bambanza mpi babwala. Yau yina, na ndambu yonso, bantu vandaka kunatila yandi bifwa makulu, bifwa meso mpi bababa na bambefo yankaka mingi. Yandi vandaka kubelula bau yonso.
Yau lutaka bamvula tatu banda pana Yezu bakaka mbotika. Mpi tala, yandi tubaka na balongoki na yandi nde yandi kekwenda na Yerusaleme, mpi kuna bantu tafwa yandi, na nima yandi tafutumuka. Kansi, Yezu fulaka kaka na kubelula bambefo.
Na kilumbu mosi ya Sabbat, Yezu vandaka kulonga. Sabbat kele kilumbu ya kupema sambu na Bayuda. Nkento ya beno kemona awa vandaka mbefo ya ngolo. Yandi vandaka na nkuki bamvula 18, yandi lungaka kutelama ve ya kusungama. Yezu simbaka yandi mpi na mbala mosi, yandi belukaka!
Mambu yina yangidikaka ve bambuta ya mabundu. Mosi na kati na bau tubaka na ndinga ya ngolo nde: ‘Bilumbu kele sambanu sambu na kusala, beno kwisa bilumbu yina sambu na kubeluka, kansi kilumbu ya Sabbat ve!’
Yezu vutulaka nde: ‘Beno kele bantu ya ntima ya mbi. Konso muntu na kati na beno kekangulaka mpunda na yandi na kilumbu ya Sabbat mpi kenataka yau na kunwa masa. Keti yau kele mbote ve nde nkento yai kubeluka na kilumbu ya Sabbat?’ Ndinga yai ya Yezu kuwisaka bambeni na yandi nsoni.
Na nima Yezu na balongoki na yandi kwendaka na Yerusaleme. Na kukatuka na bau na Yeriko, bifwa meso zole kuwaka nde Yezu vandaka kuluta. Bau bokaka nde: ‘Sadisa beto!’
Yezu bingaka bifwa meso mpi yandi yulaka bau nde: ‘Inki beno kezola mono sala sambu na beno?’ Bau vutulaka nde: ‘Sala yonso nde beto kumona dyaka.’ Yezu simbaka meso na bau mpi na mbala mosi, bau monaka! Beno kezaba kana sambu na nki Yezu salaka bidimbu ya nkumbwa yai yonso? Yau kele sambu yandi kezolaka bantu mpi kezolaka nde bantu yonso kwikila na yandi. Na Kimfumu na yandi, ata muntu mosi ve ya ntoto tabela.
Matayo 15:30, 31; Luka 13:10-17; Matayo 20:29-34.
Bangyufula
- Inki Yezu vandaka kusala ntangu yandi vandaka kutambula na nsi yonso?
- Bamvula kiteso ya tatu na nima ya kubaka mbotika, inki mambu Yezu kuzabisaka balongoki na yandi?
- Bantu yai ya kele na kifwanisu kele banina, mpi Yezu kusalaka nki sambu na nkento yai?
- Sambu na nki mvutu ya Yezu na ntembe yina bambuta ya mabundu kubasisaka kupesaka bo nsoni?
- Ntangu Yezu ti balongoki na yandi kuvandaka penepene ya Yeriko, Yezu kusalaka nki sambu na bifwa-meso zole?
- Sambu na nki Yezu vandaka kusala bidimbu ya nkumbwa?
Bangyufula ya ngika
- Tanga Matayo 15:30, 31.
Inki ngolo ya kuyituka ya Yehowa yina kemonana na nzila ya Yezu, mpi nki mutindu yo fwete vanda na bupusi na nzayilu na beto ya mambu yina Yehowa mesilaka sambu na ntoto ya mpa? (Nk. 37:29; Yez. 33:24)
- Tanga Luka 13:10-17.
Inki mutindu kuzaba nde Yezu kusalaka mwa ndambu ya mambu na yandi ya kuyituka ya mingi kibeni na kilumbu ya Kisabatu kemonisa mutindu ya lusadisu yina yandi tapesa bantu na nsungi ya Luyalu na yandi ya Mvu-Funda? (Luka 13:10-13; Nk. 46:10; Mat. 12:8; Kol. 2:16, 17; Kus. 21:1-4)
- Tanga Matayo 20:29-34.
Inki mutindu disolo yai kemonisa nde Yezu vandaka ve ata fyoti kudimona ti kisalu mingi sambu na kusadisa bantu, mpi nki dilongi beto lenda baka na disolo yango? (Kul. 15:7; Yak. 2:15, 16; 1 Yoa. 3:17)


text:
Nkenda ya 101: Bau me fwa Yezu
TALA mambu bau mesala Yezu! Bau mebula yandi bansonso na nti na kutobulaka yandi maboko na makulu. Inki lufwa ya mpasi mutindu yai. Sambu na nki bau mesala mambu ya mutindu yai na Yezu?
Yau kele sambu bantu mingi kumengaka ngolo kibeni Yezu. Na kati ya bambeni na yandi vandaka Satana Dyabulu, wanzyo ya mbi yina kupusaka Adamu na Eva na kukolama na Jéhovah. Kaka yandi Satana muntu mepusa bambeni ya Yezu na kusala yandi mambi yai.
Na ntwala ya kubula yandi bansonso na nti, bambeni yina fingaka Yezu ngolo kibeni. Yibuka dyaka kukangama na yandi na masamba ya Getesemane. Bambeni ya Yezu vandaka banani? Bamfumu ya mabundu. Kansi nki mambu kubwaka na nima?
Mpila bau monaka nde bau mekanga Yezu, balongoki na yandi kutinaka mpi kubikisaka yandi kaka yandi mosi na bambeni na yandi. Bau waka boma mingi. Kansi Pierre na Jean kukwendaka ve ntama kibeni mpi bau mekaka na kulanda yandi sambu na kutala nki mpila mambu zolaka kusuka.
Bantu kunataka ntete Yezu na mbuta Anna, nganga-Nzambi ya nene. Yandi sukininaka ve kuna. Na nima, bau nataka yandi na Kaïfe, yina vandaka ntangu yina nganga-Nzambi ya nene. Bamfumu mingi ya mabundu kutanaka na nzo na yandi.
Bau sambisaka Yezu na nzo ya Kaïfe. Bau kotisaka bantu yina fundaka mpamba Yezu. Bamfumu ya mabundu tubaka na ndinga ya ngolo nde: ‘Yandi fwete fwa.’ Na yau, bau losilaka yandi mate na luse mpi bau bulaka yandi.
Na ntangu yina, Pierre bikalaka na kibansala. Bonso madidi vandaka, bau tulaka tiya mpi bantu vandaka kuyotila yau; Pierre mpi vandaka pana. Kansi nsadi mosi ya nkento monaka yandi mpi talaka yandi mbote-mbote ye tubaka nde: ‘Tala muntu mosi vandaka mpi na Yezu.’
Pierre vutulaka nde: ‘Luvunu!’
Mbala tatu bau tubilaka Pierre nde yandi mpi vandaka longoki ya Yezu. Mbala tatu yandi buyaka Yezu. Na kubuya ya mbala ya tatu, Yezu balukaka mpi talaka Pierre. Ebuna Pierre monaka mpasi, yandi basikaka mpi dilaka.
Na Kitanu, na suka, ntangu mwini mebasika, banganga-Nzambi nataka Yezu na Sanedrin. Bau tubanaka na kati na bau sambu na kuzaba nki bau lenda sala yandi. Na nima, bau nataka Yezu na Ponce Pilate, mfumu ya distrike ya Judée.
Bau tubaka na Pilate nde: ‘Muntu yai kele muntu ya mbi. Yandi fwete fwa.’ Na nima ya kuyula Yezu, Pilate tubaka nde: ‘Mono memona mambi ve ya muntu yai mesala.’ Ebuna Pilate tindaka Yezu na Hérode Antipas, mfumu ya Galilée, yina kuvandaka mpi na Yerusaleme kilumbu yina. Hérode mpi monaka ata mambi mosi ve na Yezu. Yandi vutulaka Yezu na Pilate.
Pilate zolaka kubika yandi, kansi bambeni ya Yezu lombaka nde muntu ya boloko yankaka kubasika na kisika ya Yezu. Muntu yina vandaka Barabas. Yau vandaka kiteso ya midi ya Pilate nataka Yezu na nganda mpi tubaka na bantu nde: ‘Beno tala ntotila na beno!’ Kansi banganga-Nzambi tubaka nde: ‘Fwa yandi! Fwa yandi!’ Ebuna Pilate bikaka Barabas mpi pesaka bau Yezu sambu na kufwa yandi.
Na Kitanu, na luyantiku ya ntangu ya nkokila, bau bulaka Yezu bansonso na nti. Bau tulaka mpi na nti bimpumbulu zole, mosi na diboko ya kitata mpi yankaka na diboko ya kimama. Nge lenda mona bau awa na kifwanisu. Na ntwala ya lufwa ya Yezu, mosi na kati ya bimpumbulu yina tubaka nde: ‘Yindula mono ntangu nge takwisa kuvutuka sambu na kuyala.’ Yezu vutudilaka yandi nde: ‘Nge tavanda na mono na Paladisu.’
Tala kilaka ya kitoko! Inki paladisu Yezu vandaka kutubila? Paladisu yina Nzambi salaka na luyantiku vandaka wapi? Awa na ntoto. Ntangu Yezu tayala yantika kuna na zulu, yandi tafutumuna muntu yina na Paladisu ya mpa na ntoto. Mambu yina yonso kepesa beto kikesa!
Matayo 26:57-75; 27:1-50; Luka 22:54-71; 23:1-49; Yoane 18:12-40; 19:1-30.
Bangyufula
- Nani vandaka kisina ya ntetentete ya lufwa ya Yezu?
- Inki bantumwa kusalaka ntangu bamfumu ya mabundu kukangaka Yezu?
- Inki kusalamaka na nzo ya nganga-Nzambi ya nene, Kaifa?
- Sambu na nki Piere kubasikaka mpi kudilaka?
- Na nima ya kunata dyaka Yezu na kisika ya Pilate, bamfumu ya mabundu kutubaka nki na ndinga ya ngolo?
- Inki kukuminaka Yezu na Kitanu na luyantiku ya ntangu ya nkokila, mpi nki lusilu yandi pesaka kimpumbulu mosi yina kuvandaka na nti na lweka na yandi?
- Paladisu yina Yezu kutubilaka tavanda na wapi?
Bangyufula ya ngika
- Tanga Matayo 26:57-75.
Na nki mutindu bantu ya tribinale ya nene ya Bayuda kumonisaka nde ntima na bo kuvandaka ya mbi? (Mat. 26:59, 67, 68)
- Tanga Matayo 27:1-50.
Sambu na nki beto lenda tuba nde mpasi yina Yudasi kuwaka kuvandaka ve ya kyeleka? (Mat. 27:3, 4; Mar. 3:29; 14:21; 2 Kor. 7:10, 11)
- Tanga Luka 22:54-71.
Inki dilongi beto lenda baka na mutindu Piere kubuyaka Yezu na mpimpa yina bo tekaka mpi bo kangaka yandi? (Luka 22:60-62; Mat. 26:31-35; 1 Kor. 10:12)
- Tanga Luka 23:1-49.
Yezu kusalaka nki ntangu bo sadilaka yandi mambu kukonda lunungu, mpi nki dilongi beto lenda baka na dyambu yai? (Luka 23:33, 34; Roma 12:17-19; 1 Pie. 2:23)
- Tanga Yoane 18:12-40.
Inki kemonisa nde ata Piere kuwaka boma ya bantu na ntangu mosi buna, yandi kumaka dyaka ntumwa mosi ya mbote mpenza? (Yoa. 18:25-27; 1 Kor. 4:2; 1 Pie. 3:14, 15; 5:8, 9)
- Tanga Yoane 19:1-30.
Inki dibanza ya bukatikati Yezu kuvandaka na yo sambu na bima ya kinsuni? (Yoa. 2:1, 2, 9, 10; 19:23, 24; Mat. 6:31, 32; 8:20)
Inki mutindu bangogo ya Yezu kutubaka na ntwala ya lufwa na yandi vandaka kumonisa kununga sambu yandi kotilaka kimfumu ya Yehowa? (Yoa. 16:33; 19:30; 2 Pie. 3:14; 1 Yoa. 5:4)


text:
NZOZULU YA NKENGI FEBRUARI 2014
Mvita Yina Sobaka Nsi-Ntoto
Normal;Sambu na nki mvita ya ntete ya ntoto ya mvimba sobaka mambu na nsi-ntoto? Keti bamvutu ke monisa diambu mosi sambu na bilumbu yina ke kwisa?
Mvita Yina Sobaka Nsi-Ntoto
Inki mutindu mvita ya ntete ya ntoto ya mvimba, ya bo ke bingaka mpi “Mvita ya Nene,” sobaka nsi ntoto mpi ke landa kumonisa bantu mpasi tii bubu yai?
Muntu Yina Kele Mpenza na Kisina ya Bitumba mpi ya Bampasi
Inki mutindu Biblia ke monisa nde bitumba yina salamaka na zulu kele na kuwakana ti mvita mpi bampasi yina basikaka na ntoto ya mvimba?
“Lusilu ya Paladisu na Ntoto Sobaka Luzingu na Mono”
Ivars Vigulis kudipesaka mingi na kusosa kuzabana, lukumu, mpi kiese ya kusala nsaka ya moto. Inki mutindu bakieleka ya Biblia sobaka luzingu na yandi?
Keti Nge Zabaka Yo?
Inki vandaka aloesi yina bo sadilaka na ntangu ya ntama? Nzambi vandaka kundima makabu ya nki mutindu na tempelo ya Yeruzalemi?
Sambu na nki Nzambi ke pesaka bantu ya ngolo nzila na kuniokula bayina me konda ngolo?
Biblia ke tendula mambu yina Nzambi kele na kusala sambu na mambu ya nku bubu yai mpi yina yandi ta sala na bilumbu ya ke kwisa.
Yandi Kangaka Ntima na Mambu ya Kukonda Lunungu
Keti bo me sadilaka nge mambu ya kukonda lunungu? Keti nge ke zola nde Nzambi kusukisa mambu ya kukonda lunungu? Tala mutindu nge lenda landa mbandu ya Eliya muntu ya kwikama.
Bamvutu na Bangiufula ya Biblia
Keti kele ti banzikisa ya ke monisa nde Biblia me katukaka na Nzambi? Inki mutindu bo sonikaka Biblia?


text:
Nzozulu ya Nkengi yi Réveillez-vous!
Ufedji gusenda mazulunalu medu ma Biblia mu mandaga guyida 150. Nzozulu ya Nkengi munidulesa yiguma yi mambu ma gifudji mu mbuga yi mambigudulu ma Biblia. Muni wondjisa hādu (gudulula hādu midjima) yi nsangu di pimbu di Gigumu gi Nzambi yi muni sadisa hādu agumi yi lugwigilu gwena Yezu Kristu. Réivellez-vous! muni lesa kiyo tufwedji ganda mudima mu mapashi madubadala mafuguma yi muni dunga lugwigilu mu mambu makima madulaga Ngangi di gusa ngemba mu gifudji gimpa.


text:
Nkenda ya 32: Bandola kumi
BENO tala bifwanisu yai. Konso kifwanisu kemonisa ndola mosi na kati ya bandola yina kubwilaka bantu ya Egypte. Na kifwanisu ya ntete beto kemona Aaron kebula nkawa na yandi na Masa Nil. Masa balukaka menga. Bambisi kufwaka mpi masa kukumaka mvindu.
Na nima Jéhovah basisaka makototo na Masa Nil. Yau kotaka bisika yonso: na fulu, na nzungu, na mbeto. Ntangu makototo kufwaka, bantu ya Egypte lokutaka yau mpi insi kumaka na nsudi ya mbi.
Na nima, Aaron, kubulaka nkawa na yandi na ntoto mpi mfututu kumaka bambembele. Yau yangisaka bantu yonso na bambisi. Yau vandaka ndola ya tatu.
Bandola yankaka yina kulandaka kubwilaka kaka bantu ya Egypte kansi bana ya Israele ve. Ndola ya iya vandaka banzinzi mingi yina kotaka na banzo yonso ya bantu ya Egypte. Ndola ya tanu kufwaka bambisi mingi ya bantu ya Egypte.
Na nima Aaron bakaka mfututu mpi losaka yau na mupepe. Yau basisaka bambuma ya nene na nitu ya bantu mpi bambisi. Yau vandaka ndola ya sambanu.
Na nima Moïse tombulaka diboko na zulu mpi ba mibandanu yantikaka kubula mpi mvula ya matadi yantikaka na kubwa. Matadi ya mutindu yina mebwaka ntete na Egypte.
Ndola ya nana vandaka bampasu. Bampasu ya mutindu yina kumonanaka ntete ve na insi. Yau dyaka bima yonso yina matadi ya mvula bikaka.
Ndola ya uvwa vandaka ya mpimpa. Mpimpa ya ngolo kubwaka na insi bilumbu tatu, kansi bana ya Israele vandaka na nsemo kisika bo vandaka kuzinga.
Na nima, Nzambi songaka bantu ya Israele na kupakula menga ya mwana-nkombo to ya mwana-dimeme na byelo ya banzo na bau. Na nima wanzyo ya Nzambi kulutaka na insi ya Egypte. Ntangu yandi vandaka kumona menga na nzo mosi, yandi vandaka kubika bantu ya nzo yina. Kansi banzo yina vandaka ve na kidimbu yina, wanzyo ya Nzambi vandaka kufwa bana ya ntete ya bantu mpi ya bambisi. Yina vandaka ndola ya 10.
Na nima ya ndola yina ya nsuka, Faraon kupesaka nswa na bana ya Israele na kukwenda. Kikanda ya Nzambi yina vandaka kukinga, yantikaka na kukwenda na mpimpa yina kaka, mpi bau katukaka na insi ya Egypte.
Kubasika bakapu 7 tii na 12.
Bangyufula
- Sadila bifwanisu ya kele na lutiti yai sambu na kutendula bandola tatu ya ntete yina Yehowa kupesaka bantu ya Ezipte.
- Inki luswaswanu kuvandaka na kati ya bandola tatu ya ntete ti bandola yina yankaka?
- Inki kuvandaka ndola ya iya, ya tanu mpi ya sambanu?
- Tendula ndola ya nsambwadi, ya nana, mpi ya uvwa.
- Inki Yehowa kusongaka bantu ya Izraele na kusala na ntwala ya ndola ya kumi?
- Inki kuvandaka ndola ya kumi, mpi nki kusalamaka na nima na yo?
Bangyufula ya ngika
- Tanga Kubasika 7:19-8:19.
Ata banganga ya Ezipte kukukaka mpi na kusala bandola zole ya ntete mutindu mosi ti yina ya Yehowa kupesaka bo, inki bo ndimaka na ngolo na nima ya ndola ya tatu? (Kub. 8:14, 15; Mat. 12:24-28)
Inki mutindu ndola ya iya kumonisaka ngolo ya Yehowa ya kutanina bantu na yandi, mpi kuzaba yo kesalaka nde bansadi ya Nzambi kudiwa nki mutindu ntangu bo takutana ti ‘mpasi ya nene’ yina Biblia kutubilaka na ntwala? (Kub. 8:18, 19; Kus. 7:13, 14; 2 Bans. 16:9)
- Tanga Kubasika 8:20; 9:3, 6, 10, 11, 14, 16, 23-25; mpi 10:13-15, 21-23.
Inki bimvuka zole kumonanaka pwelele na Bandola Kumi, mpi dyambu yango fwete pusa beto na kutadila bimvuka yango nki mutindu bubu yai? (Kub. 8:6, 14, 15; 9:14)
Inki mutindu Kubasika 9:16 kesadisa beto na kubakisa sambu na nki Yehowa mepesaka Satana nzila ya kuvanda tii bubu yai? (Roma 9:21, 22)
- Tanga Kubasika 12:21-32.
Inki mutindu nkinsi ya Paki kusadisaka bantu mingi na kuguluka, mpi yo vandaka kifwani ya inki? (Kub. 12:21-23; Yoa. 1:29; Roma 5:18, 19, 21; 1 Kor. 5:7)


text:
Nkenda ya 12: Nzo-zulu ya Babel
BAMVULA mingi lutaka. Bana ya Noé butaka bana, bau yelaka mpi butukaka dyaka mingi. Bantu kukumaka mingi na ntoto.
Na kati ya bantu yina vandaka kuzinga Nimrodi, mwana ya ntekolo ya Noé. Yandi vandaka muntu ya mbi; yandi vandaka kukula, kukanga mpi kufwa bambisi ti bantu. Nimrodi kudikumisaka mpi ntotila sambu na kuyala bantu yankaka. Nzambi vandaka kuyangalala ata fyoti ve sambu na Nimrodi.
Na ntangu yina, bantu vandaka kutuba kaka munoko mosi. Nimrodi vandaka kuzola nde bau bikala bau yonso kisika mosi: mutindu yina yandi lungaka kuvanda na kimfumu na zulu na bau. Beno zaba yandi salaka inki? Yandi tubilaka bau na kutunga mbanza mosi mpi nzo-zulu (tala kifwanisu).
Ngindu yina kuyangidikaka ve Jéhovah Nzambi, yina zolaka nde bantu kupanzana na ntoto ya mvimba mpi kufulusa yau. Kansi bantu tubaka nde: ‘Beto tunga mbanza mosi mpi nzo-zulu yina takuma tii na zulu. Yau tapesa zina na beto lukumu!’ Bau vandaka kuyindula sambu na nkembo na bau kansi ya Nzambi ve.
Nzambi kusukisaka kisalu na bau. Beno zaba nki yandi salaka? Kaka na mbala mosi, Nzambi salaka yonso nde bantu kutuba bandinga ya kuswaswana na kisika ya kutuba ndinga mosi. Batungi vandaka kuwakana dyaka ve. Yau yina bau pesaka mbanza yina zina ya Babel, to Babilone, yina ketendula “Pitakana.”
Na nima, bantu yantikaka na kukatuka na Babel. Konso bantu yina vandaka kutuba ndinga mosi kwendaka kuzinga kisika mosi na ndambu yankaka ya ntoto.
Kuyantika 10:1, 8-10; 11:1-9.
Bangyufula
- Nimrode kuvandaka nani, mpi nki mutindu Nzambi vandaka kutadila yandi?
- Kana nge tala kifwanisu, sambu na nki bantu ke na kusala babriki?
- Sambu na nki Yehowa kusepelaka ve na kisalu na bo ya kutunga?
- Inki mutindu Nzambi kusukisaka kisalu yina ya kutunga mbanza?
- Zina ya mbanza yango kuvanda inki, mpi zina yango vandaka kutendula inki?
- Inki kukuminaka bantu na ntangu Nzambi kuvalangasaka bandinga na bo?
Bangyufula ya ngika
- Tanga Kuyantika 10:1, 8-10, NW.
Inki bikalulu Nimrode kuvandaka ti yo, mpi nki lukebisu dyambu yai kepesa beto? (Bing. 3:31)
- Tanga Kuyantika 11:1-9.
Inki kima kupusaka bantu na kutunga mbanza yina, mpi sambu na nki bo nungaka ve na kisalu na bo? (Kuy. 11:4; Bing. 16: 18; Yoa. 5:44)


text:
Eyingidilu ye Despertai!
Nkanda mieto misasilanga Nkand’a Nzambi milenda bandulwa (download) mu Internet mu tezo kia ndinga 150. Eyingidilu dikutusonganga mambu mebwanga mu nza yawonso ekolo melunganisanga ungunza wa Nkand’a Nzambi. Difiaulwisanga wantu ye nsangu zambote za Kintinu kia Nzambi yo kasakesa wantu mu kala yo lukwikilu muna Yesu Kristu. E Despertai! (ke tuna yau ko mu Kikongo) ikutusonganga una tulenda zizidila mpasi zibwanga o unu yo kumika vuvu kieto muna nsilu a Mvangi wa sikidisa nz’ampa ya luvuvamu.


text:
Malongi 8
Kibila mbi Yave ka ḿbikilanga mambi ayi zimpasi’e?
1. Bwidi bu yizila mambi’e?
Mambi ma tona va ǹtoto bo Satana ka tuba luvunu lu nteti. Va nteti nandi wu ba mbasi yilunga angi kasa telama ko mu kyedika. (Yoane 8:44) Nandi wu zinina ḿbongimini yi vwidi Nzambi. Satana wu vuna nkyeto wu nteti Eva ayi wumvukumuna ka bayisa Nzambi mu dyambu kantumimina nandi. Adami wu kota mu munu Eva mu ku bayisa minsiku mi Nzambi. Lukanu Adami ka baka lu twadisa zimpasi ayi lufwa.
Satana bo ka vukumuna Eva mu ku manga zintumu zi Nzambi, nandi wu tona kubalukila ǹswa wu Nzambi wu ku ba Nandi to vyokizi zangama mu luyalu. Ǹza yimvimba ba ǹlandikinanga kifwani ki Satana Aayi ba mbayisanga luyalu lu Nzambi. Dyawu Satana ka yiza “bela ḿfumu ǹza”.
2. Nzambi kasa ludika ko vanga bi vangu byandi’e?
Bivangu byoso bi Nzambi bilunga. Nzambi wu vanga zimbasi ayi bantu mo ba ǹtumamana mu bu lunga. (Deutelonomi 32:4, 5) Nandi wu tu vana mpwasa yi kusobula kuvanga mbote ayi mbi. Mpwasa yi ku sola mbote voti mbi yi lendi kuvanga monisa luzolo lwitu kwidi Nzambi.
3. Mu kibila mbi Nzambi ka ḿbikilanga zimpasi’e?
Yave wu mbikilanga bantu ba manga lutumu lwandi ba yala mu ntangu yi fwana. Mu kibila mbi’e? Mo ka monisa ti, ku vengumuna kwandi luyalu lu nafeka Nzambi, vasiko muntu wu lenda ba mayindu ma kuyala mbote ńza. (Mpovi 7:29; 8:9) Mu 6 yi biveve bi miḿvu mi ma vyoka kumbusa ma tu monisa kivisa. Kibila vasiko mintinu mi ǹza mi manisa mimvita, mambi ayi bimbevo.
Diswasana didi mintinu mi ǹza ayi kintinu ki Nzambi ki ḿvanganga mambote kwidi babonso bankikininanga kyawu. (Yesaya 48:17, 18) Mu ntangu yi nkufi yi syedi Yave wu manisa mintinu mi ǹza. Muna bantu to, ba sola luyalu lu kintinu ki Nzambi, bawu bala zinga va ǹtoto.
4. Mpwasa mbi ḿvibudulu yi Nzambi yi tu vanang’e?
Satana wu fyesa ti vasiko muntu wu lenda sadila Nzambi mu luzolo. Ngyewu lenda kumonisa ti mo ka tuba ma luvunu’e? Nyinga, wu lenda! Ḿvibudulu yi Yave yi tu bikila mpwasa yi kumonisa ti twidi ku nkonzo lutumu lwandi ove lu bantu ba ǹza. Mpila wu ǹzingilanga yi monisa mbi wu sola.
5. Bwidi tu lenda sodila luyalu lu Nzambi’e?
Tu lenda sola luyalu lu Nzambi, befu kukindama tomba sambululu zi kyedika zidi mu kibibila ayi kuzingila bo Nzambi kantombila. (Yoane 4:23) Tu lenda manga satana befu kubaya kotanga mu luvunu lu mintinu mi ǹza ove kukota mu mimvita kibila Yesu kasa landakana ko mi mkembu mi ǹza.
Satana weta sadila mangolo mandi mu dyambu kubwelanga nangika butsuza ayi mavanga monso mambi. Befu kubaya mambu mambi, bakundi ayi badi va dikanda ba lendi tu vweza ove ku tu balukila. (1 Petelo 4:3, 4) Dyawu tu fweti sola. Tu ǹdyata na bantu ba zoleze Nzambi’e? Twala kindama monisa luzolo mu minsiku myandi’e? Befu ku ma vanga twala monisa ti Satana ǹkwa luvunu bu ka tuba ti vasiko muntu wu lenda mona zi ḿpukumunu yeka kindama kuvanga luzolo lu Nzambi.
Luzolo lu Nzambi lumvana dyana ti mambi ayi zimpasi zyala mana. Babonso ba monisa lufyatu kwidi Nzambi bala zinga ḿvu ka ḿvu va ǹtoto.


text:
Nkenda ya 43: Josué me kuma ntwadisi
MOÏSE zolaka kukota na insi Kana kumosi na bana ya Israele. Yau yina yandi sambaka mutindu yai: ‘Jéhovah, bika mono luta Yurdani mpi kumona insi yina.’ Kansi Jéhovah kutubilaka yandi nde: ‘Imene! Kutubila mono yau dyaka ve!’ Sambu na nki Jéhovah kutubaka mutindu yina?
Yau kele sambu na mambu yina kulutaka ntangu Moïse kubulaka ditadi. Na kilumbu yina, ata yandi, ata Aaron kukumisaka ve Jéhovah. Bau vilaka na kutubila bantu nde Jéhovah muntu kubasisaka masa na ditadi. Sambu na yau, Jéhovah kuzabisaka bau nde bau takota ve na Kana.
Sambu na yau, mwa bangonda na nima ya lufwa ya Aaron, Jéhovah tubaka na Moïse nde: ‘Baka Josué, tedimisa yandi na ntwala ya nganga-Nzambi Eleazar mpi na ntwala ya bantu yonso. Mpi tuba na ntwala na bau yonso nde Josué kele ntwadisi ya mpa.’ Moïse salaka bonso Jéhovah kutubaka. (Tala kifwanisu.)
Na nima Jéhovah tubaka na Josué nde: ‘Vanda kikesa na ngolo. Kele nge muntu takotisa bana ya Israele na Kana, insi ya mono silaka sambu na bau, mpi mono tavanda na nge.’
Na nima ya mwa ntangu, Jéhovah tubaka na Moïse nde yandi tombuka na Ngumba Nebo, na nseke ya Moab. Ntangu yandi kumaka na nsongi, Moïse talaka na simu ya Nzadi Yurdani mpi yandi monaka insi ya kitoko ya Kana. Jéhovah tubilaka yandi nde: ‘Tala ntoto ya mono silaka na kupesa na nkuna ya Abraham, ya Isaac, mpi ya Jacob. Mono ketadisa nge yau kansi nge takota ve kuna.’
Moïse fwaka na Ngumba Nebo. Yandi vandaka na bamvula 120. Yandi vandaka kaka ngolo mpi meso na yandi vandaka kaka mbote. Bantu dilaka Moïse bilumbu mingi. Kansi bau vandaka na kyese ya kuvanda na ntwadisi bonso Josué.
Kutanga 27:12-23; Kulonga 3:23-29; 31:1-8; 14-23; 32:45-52; 34:1-12.
Bangyufula
- Tanga bazina ya babakala zole yina metelama ti Moize na kifwanisu.
- Inki Yehowa kutubilaka Yozue?
- Sambu na nki Moize kumataka na nsongi ya Ngumba ya Nebo, mpi nki Yehowa kutubilaka yandi?
- Moize kuvandaka ti bamvula ikwa ntangu yandi fwaka?
- Sambu na nki bantu vandaka na mawa, kansi nki kikuma bo vandaka na yo sambu na kuvanda na kyese?
Bangyufula ya ngika
- Tanga Kutanga 27:12-23.
Inki mukumba ya nene Yehowa kupesaka Yozue, mpi nki mutindu Yehowa kesungiminaka bantu na Yandi bubu yai? (Kut. 27:15-19; Bis. 20:28; Baeb. 13:7)
- Tanga Kulonga 3:23-29.
Sambu na nki Yehowa kupesaka ve Moize ti Aroni nzila ya kukota na ntoto ya lusilu, mpi nki dilongi beto lenda baka na disolo yai? (Kul. 3:25-27; Kut. 20:12, 13)
- Tanga Kulonga 31:1-8, 14-23.
Inki mutindu bangogo ya nsuka yina Moize kutubilaka bantu ya Izraele kemonisa nde yandi ndimaka disipline ya Yehowa na kudikulumusa yonso? (Kul. 31:6-8, 23)
- Tanga Kulonga 32:45-52.
Inki mutindu Ndinga ya Nzambi fwete vanda na bupusi na luzingu na beto? (Kul. 32:47; Levi 18:5; Baeb. 4:12)
- Tanga Kulonga 34:1-12.
Ata Moize kumonaka ve Yehowa kimuntu-kimuntu, inki Kulonga 34:10 kemonisa na yina metala bangwisana na yandi ti Yehowa? (Kub. 33:11, 20; Kut. 12:8)


text:
KAPU YA NANA
Kimfumu ya Nzambi Kele Inki?
Biblia kezabisaka beto nki na yina metala Kimfumu ya Nzambi?
Kimfumu ya Nzambi tasala inki?
Inki ntangu Kimfumu tasala nde luzolo ya Nzambi kusalama na ntoto?
BANTU mingi na ntoto ya mvimba meyikanaka ti kisambu yina bo kebingaka nde Tata na Beto, to Kisambu ya Mfumu. Bazina yai yonso zole ketubilaka kisambu mosi ya mezabanaka mingi yina Yezu Kristu yandi mosi kupesaka bonso mbandu. Yo kele ti bangindu ya mfunu, mpi kutadila mambu tatu ya ntete ya yo ketubila tasadisa nge na kuzaba mambu mingi yina Biblia kelongaka mpenza.
2 Na luyantiku ya kisambu yai ya mbandu, Yezu kusongaka bawi na yandi nde: “Tala mutindu beno fweti samba Nzambi: ‘Tata na beto kele na zulu, zina na nge [kuvanda santu, NW ], Kimfumu na nge kwisa, luzolo na nge kusalama awa na ntoto bonso na zulu.’” (Matayo 6:9-13) Inki kele ntendula ya mambu tatu yai?
3 Beto melonguka dezia mambu mingi na yina metala zina ya Nzambi, Yehowa. Mpi na kiteso mosi buna beto tadilaka luzolo ya Nzambi, disongidila mambu ya yandi mesalaka mpi yina yandi tasala sambu na bantu. Kansi, Yezu vandaka kutubila nki ntangu yandi songaka beto na kusamba nde: “Kimfumu na nge kwisa”? Kimfumu ya Nzambi kele inki? Inki mutindu kukwisa na yo tasantisa zina ya Nzambi, to takumisa yo santu? Mpi nki kuwakana kele na kati ya kukwisa ya Kimfumu mpi kusalama ya luzolo ya Nzambi?
KIMFUMU YA NZAMBI KELE INKI?
4 Kimfumu ya Nzambi kele luyalu mosi yina Yehowa Nzambi metulaka mpi yina kele ti Ntotila mosi yina Nzambi meponaka. Nani kele Ntotila ya Kimfumu ya Nzambi? Yezu Kristu. Yezu, na kiyeka na yandi ya Ntotila meluta bamfumu yonso ya bantu mpi Biblia kebingaka yandi nde “Mfumu ya bamfumu yonso.” (1 Timoteo 6:15) Yandi kele ti ngolo ya kusala mambu mingi ya mbote kuluta bantu yonso yina keyala bonso bamfumu, ata ya kuluta mbote na kati na bo.
5 Kimfumu ya Nzambi tayala katuka na wapi? Ebuna, Yezu kele na wapi? Kukonda ntembe nge keyibuka nde beto longukaka nde bo fwaka yandi na zulu ya nti ya mpasi, mpi na nima yandi futumukaka. Bilumbu fyoti na nima, yandi tombukaka na zulu. (Bisalu 2:33) Yai kele kisika Kimfumu ya Nzambi kele, disongidila na zulu. Yo yina Biblia kebingaka yo nde ‘Kimfumu ya zulu.’ (2 Timoteo 4:18) Ata Kimfumu ya Nzambi kele na zulu, yo tayala ntoto.—Kusonga 11:15.
6 Inki kesala nde Yezu kuvanda Ntotila mosi ya kuluta mbote? Ntetentete, sambu yandi tafwa ve. Ntangu Biblia kefwanisa Yezu ti bantotila ya bantu, yo ketuba nde: “Bantu yonso ke fwaka, kansi yandi lenda fwa ve; ata muntu mosi ve lenda pusana penepene na mwini yina ya yandi ke zingilaka.” (1 Timoteo 6:16) Yo ketendula nde mambu yonso ya mbote yina Yezu kesalaka tazinga kimakulu. Mpi yandi ta sala mambu ya nene mpi ya mbote.
7 Tadila mbikudulu yai ya Biblia ya ketubila Yezu: “Ntotila yango ta fulukaka na Mpeve ya Mfumu Nzambi: Mpeve ya Nzambi ta pesaka yandi mayele ti ngangu, yandi ta pesaka yandi mpila ya kuzaba bantu na yandi. Ntotila yango ta zabaka luzolo ya Mfumu Nzambi, yandi ta zitisaka yandi; yandi ta monaka kiese na kulemfukila Mfumu Nzambi. Yandi ta zengaka ve makambu mutindu ya yandi ke mona na meso to sambu na bituba-tuba ya yandi ke wa; kansi yandi ta sambisaka bansukami na masonga, yandi ta nwaninaka bantu ya mawa.” (Yezaya 11:2-4) Bangogo yai kemonisa nde Yezu tavanda Ntotila mosi ya lunungu mpi yina kewilaka bantu mawa. Keti nge tazola kuvanda ti mfumu ya mutindu yai?
8 Kyeleka yankaka ya metala Kimfumu ya Nzambi kele nde: Yezu tayala ve yandi mosi. Bantu yankaka tayala kumosi ti yandi. Mu mbandu, ntumwa Polo kuzabisaka Timoteo nde: “Kana beto ke kangaka ntima, beto mpi ta yalaka ti yandi.” (2 Timoteo 2:12) Ya kyeleka, Polo, Timoteo, mpi bantu yankaka ya kwikama yina Nzambi meponaka tayala kumosi ti Yezu na Kimfumu ya zulu. Bantu ikwa tavanda ti dibaku yina?
9 Mutindu Kapu ya 7 ya mukanda yai kumonisaka yo, na mbona-meso yina bo pesaka ntumwa Yoane, yandi monaka “Mwana-dimeme [Yezu Kristu] me telama na ngumba ya Sioni [na kiyeka na yandi ya kimfumu na zulu]. Bantu mile nkama mosi makumi iya na iya (144 000) vandaka ti yandi. Na ilungi na bo bo me sonika zina ya Mwana-dimeme yina ti zina ya Tata na yandi.” Bantu 144 000 yina kele banani? Yoane yandi mosi ketela beto nde: “Bo vandaka kulanda Mwana-dimeme na bisika yonso ya yandi vandaka kwenda; yandi katulaka bo na kati ya bantu sambu na kupesa bo bonso makabu ya ntete na Nzambi ti na yandi mosi Mwana-dimeme.” (Kusonga 14:1, 4) Ya kyeleka, bo kele balongoki ya kwikama ya Yezu Kristu yina yandi meponaka sambu na kuyala ti yandi na zulu. Na nima ya kufutumuka na bafwa sambu na kuzinga na zulu, ‘bo tayalaka ntoto’ ti Yezu. (Kusonga 5:10) Banda na bilumbu ya bantumwa, Nzambi keponaka Bakristu ya kwikama sambu na kulungisa ntalu ya bantu 144 000.
10 Kusala na mpila nde Yezu ti bantu 144 000 kuyala bantu kele ngidika mosi ya zola. Kikuma mosi kele nde Yezu mezaba disongidila ya kuvanda muntu mpi ya kumona mpasi. Polo kutubaka nde Yezu “ke monaka mpasi kana beto ke bwa na masumu. Sambu Satana vandaka kumeka mfumu na beto ya banganga-Nzambi na mambu yonso bonso yandi ke mekaka beto mpi, kansi yandi salaka masumu ve.” (Baebreo 4:15; 5:8) Bantu yina tayala ti yandi mpi kumonaka mpasi mpi kukangaka ntima ntangu bo vandaka na ntoto. Dyaka, bo nwanaka ti kukonda kukuka mpi maladi ya mitindu yonso. Ya kyeleka, bo tabakisa bampasi yina bantu kekutanaka ti yo!
KIMFUMU YA NZAMBI TASALA INKI?
11 Ntangu Yezu tubaka nde balongoki na yandi fwete samba sambu Kimfumu ya Nzambi kukwisa, yandi tubaka mpi nde bo fwete samba sambu luzolo ya Nzambi kusalama “awa na ntoto bonso na zulu.” Nzambi kele na zulu, mpi banda ntama bawanzyo ya kwikama kesalaka ntangu yonso luzolo na yandi. Kansi, na Kapu ya 3 ya mukanda yai, beto longukaka nde wanzyo mosi ya mbi kuyambulaka na kusala luzolo ya Nzambi mpi yandi pusaka Adami ti Eva na kusala disumu. Na Kapu ya 10, beto talonguka mambu mingi yina Biblia kelongaka na yina metala wanzyo yina ya mbi, ya bo kebingaka Satana Dyabulu. Nzambi kupesaka nzila nde Satana ti bawanzyo yina kuponaka na kulanda yandi, yina bo kebingaka bademo, kubikala na zulu sambu na mwa ntangu. Na ntangu yina, bigangwa yonso ve yina kuvandaka na zulu vandaka kusala luzolo ya Nzambi. Dyambu yai zolaka kusoba ntangu Kimfumu ya Nzambi zolaka kuyantika na kuyala. Yezu Kristu, Ntotila yina bo katukaka kutula na kiti ya kimfumu, zolaka kunwana mvita ti Satana.—Kusonga 12:7-9.
12 Bangogo yai ya kelanda ya kele mbikudulu kemonisa mambu yina zolaka kusalama: “Mono waka ndinga mosi ya ngolo na kati ya zulu ke tuba nde: ‘Ntangu yai Nzambi na beto me gulusa beto! Ntangu yai Nzambi me songa ngolo na yandi bonso mfumu ya nene! Ntangu yai Mesia na yandi me songa kiyeka na yandi! Sambu mpimpa ti mwini muntu yina ke vandaka na meso ya Nzambi na beto sambu na kufunda bampangi na beto [Satana], bo me kula yandi na zulu.’” (Kusonga 12:10) Keti nge memona mambu zole ya mfunu yina verse yai ya Biblia ketendula? Ya ntete, Kimfumu ya Nzambi yina Yezu Kristu keyala meyantika na kuyala. Ya zole, bo melosa Satana na ntoto.
13 Mambu yai zole menataka inki? Sambu na yina metala mambu yina kusalamaka na zulu, beto ketanga nde: “Yo yina nge zulu ti beno bantu ke zingaka kuna, beno vanda na kiese!” (Kusonga 12:12) Ee, bawanzyo ya kwikama yina kele na zulu kele na kyese sambu, mutindu Satana ti bademo na yandi kele dyaka ve na zulu, bantu yonso yina kele na zulu kele ya kwikama na Yehowa Nzambi. Ngemba mpi kuwakana yina lenda suka ve kele kuna. Luzolo ya Nzambi ke na kusalama na zulu.
14 Kansi, inki beto lenda tuba sambu na ntoto? Biblia ketuba nde: “Mawa mingi na ntoto ti na nzadi-mungwa! Sambu Satana me kwisa kukulumuka kuna na beno; yandi me dasuka, sambu yandi me zaba nde ntangu mingi ve me bika na yandi.” (Kusonga 12:12) Satana kele na makasi sambu bo melosaka yandi na ntoto mpi sambu yandi mebikala kaka ti ntangu fyoti. Makasi yina kepusa yandi na kubasisa bampasi, to “mawa,” na ntoto. Na kapu yina melanda beto talonguka mambu mingi ya metala “mawa” yina. Kansi, beto lenda kudiyula nde, Inki mutindu Kimfumu tasala nde luzolo ya Nzambi kusalama na ntoto?
15 Kuvila ve nki kele luzolo ya Nzambi sambu na ntoto. Nge longukaka yo na Kapu ya 3. Na Edeni, Nzambi kumonisaka nde luzolo na yandi kele nde ntoto kuvanda paladisu ya kufuluka ti bantu ya lunungu mpi yina kefwaka ve. Satana kupusaka Adami ti Eva na kusala disumu, mpi yo salaka nde luzolo ya Nzambi sambu na ntoto kulungana ve na ntangu mosi buna kansi luzolo yango kusobaka ve. Tii bubu yai lukanu ya Yehowa kele nde “bantu ya mbote ta zinga na ngemba na ntoto…yo ta vanda ya bo tii kuna.” (Nkunga 37:29) Kimfumu ya Nzambi talungisa mambu yai. Na nki mutindu?
16 Tadila mbikudulu yina kele na Daniele 2:44. Beto ketanga nde: “Na bilumbu ya bantotila yina, Nzambi ya zulu tatula kimfumu mosi yina bo tabedisa ve. Mpi kimfumu yango taluta ve na maboko ya bantu yankaka. Yo tafwa mpi tasukisa bimfumu yai yonso, mpi yo tayala mvula na mvula.” (NW) Dyambu yai kesonga beto nki na yina metala Kimfumu ya Nzambi?
17 Ya ntete, yo kesonga beto nde bo zolaka kutula Kimfumu ya Nzambi “na bilumbu ya bantotila yina,” to na ntangu bimfumu yankaka kele kaka na kuyala. Ya zole, yo kesonga beto nde Kimfumu tazinga kimakulu. Bo tanunga yo ve mpi bo tayingisa yo ve na luyalu yankaka. Ya tatu, beto kemona nde Kimfumu ya Nzambi tanwana mvita ti bimfumu ya inza yai. Kansi, Kimfumu ya Nzambi tanunga. Nsukansuka, yo tavanda luyalu mosi kaka yina tayalaka bantu. Na ntangu yina, bantu tavanda na nsi ya luyalu ya kuluta mbote yina meyalaka bo ntete ve.
18 Biblia kele ti mambu mingi ya kutuba na yina metala mvita ya nsuka yina tasalama na kati ya Kimfumu ya Nzambi ti baluyalu ya inza yai. Mu mbandu, yo kelongaka nde mutindu nsuka kefinama, bampeve ya mbi tapanza luvunu sambu na kukusa “bantotila ya ntoto ya mvimba.” Sambu na nki kikuma? “Sambu na kuvukisa bo [bantotila] kumosi sambu na bitumba ya kilumbu ya nene ya Nzambi Nkwa-Ngolo Yonso.” Bo tavukisa bantotila ya ntoto kumosi na “kisika yina bo kebingaka na Kiebreo Harmagedoni.” (Kusonga 16:14, 16, NW) Sambu na mambu ya baverse zole yina ketuba, bo kebingaka kukonda kuwakana ya nsuka na kati ya baluyalu ya bantu ti Kimfumu ya Nzambi nde mvita ya Har-Magedoni, to Armagedoni.
19 Kimfumu ya Nzambi tasala nki na nsadisa ya Armagedoni? Yindula dyaka nki kele luzolo ya Nzambi sambu na ntoto. Lukanu ya Yehowa Nzambi kuvandaka nde ntoto kufuluka ti bantu ya lunungu mpi ya kukuka yina zolaka kusadila yandi na Paladisu. Inki kesalaka nde lukanu yina kusalama ve bubu yai? Ya ntete, beto kele bantu ya masumu, beto kebelaka mpi kefwaka. Kansi, na Kapu ya 5 beto longukaka nde Yezu kufwaka sambu na beto na mpila nde beto lenda zinga mvula na mvula. Ziku nge keyibuka bangogo yai ya kele na Evanzile ya Yoane: “Nzambi me lutaka kuzola bantu yonso; yo yina yandi pesaka bo mwana mosi yina kele na yandi, sambu konso muntu yina me ndima yandi na ntima na yandi, yandi kufwa ve, kansi yandi kuvanda na moyo ya mvula na mvula.”—Yoane 3:16.
20 Dyambu yankaka kele nde bantu mingi kesalaka mambu ya mbi. Bo ketaka luvunu, keyibaka, mpi kesalaka mansoni. Bo kezolaka ve kusala luzolo ya Nzambi. Nzambi tafwa bantu yina kesalaka mambu ya mbi na mvita na yandi ya Armagedoni. (Nkunga 37:10) Kansi kikuma yankaka ya kesala nde luzolo ya Nzambi kusalama ve na ntoto kele nde baluyalu kesyamisaka ve bantu na kusala yo. Baluyalu mingi kevandaka ngolo ve, nku, to ya kubeba. Biblia ketubaka pwelele nde: “Bantu ya nkaka kele bamfumu ebuna bankaka ke mona mpasi na maboko na bo.”—Longi 8:9.
21 Na nima ya Armagedoni, bantu tavanda na nsi ya luyalu kaka mosi, Kimfumu ya Nzambi. Kimfumu yina tasala luzolo ya Nzambi mpi tanatila bantu balusakumunu ya kitoko. Mu mbandu, yo takatula Satana ti bademo na yandi. (Kusonga 20:1-3) Bo tasadila ngolo ya kimenga ya Yezu na mpila nde bantu ya kwikama kubela mpi kufwa dyaka ve. Dyaka, na nsi ya luyalu ya Kimfumu bantu tavanda ya kukuka sambu na kuzinga mvula na mvula. (Kusonga 22:1-3) Ntoto takituka paladisu. Ebuna, Kimfumu tasala nde luzolo ya Nzambi kusalama na ntoto mpi tasantisa zina ya Nzambi. Yo ketendula inki? Yo ketendula nde nsukansuka na nsi ya Kimfumu ya Nzambi bantu yonso yina tavanda na luzingu tapesa zina ya Yehowa lukumu.
INKI NTANGU KIMFUMU YA NZAMBI YANTIKAKA KUSALA?
22 Ntangu Yezu kuzabisaka balongoki na yandi na kusamba nde, “Kimfumu na nge kwisa,” yo vandaka pwelele nde Kimfumu zolaka ve kukwisa na ntangu yina. Keti yo kwisaka ntangu Yezu tombukaka na zulu? Ve, sambu Piere ti Polo kutubaka nde na nima ya lufutumuku ya Yezu, mbikudulu yina kele na Nkunga 110:1 kulunganaka na yandi: “Mfumu Nzambi tubilaka ntotila na mono nde: ‘Kwisa kuvanda awa na diboko na mono ya [kitata] tii kuna mono ta tula bambeni na nge na nsi ya makulu na nge.’” (Bisalu 2:32-35; Baebreo 10:12, 13) Yo lombaka nde nsungi mosi ya kuvingila kuluta.
23 Sambu na bantangu ikwa? Na mvu-nkama ya 19, balongoki ya kyeleka ya Biblia kubakisaka nde nsungi ya kuvingila zolaka kusuka na mvu 1914. (Sambu na yina metala dati yai, tala Appendice.) Mambu ya inza yina kuyantikaka na mvu 1914 kendimisaka nde balongoki yai ya Biblia kutubaka kyeleka. Kulungana ya bambikudulu ya Biblia kemonisa nde na mvu 1914, Kristu kumaka Ntotila mpi Kimfumu ya zulu ya Nzambi yantikaka kuyala. Yo yina, beto kezinga na “nsungi fyoti ya ntangu” (NW) yina mebikala na Satana. (Kusonga 12:12; Nkunga 110:2) Beto lenda tuba dyaka ti kivuvu yonso nde ntama mingi ve Kimfumu ya Nzambi tasala nde luzolo ya Nzambi kusalama na ntoto. Keti nge kemona nde yo kele nsangu ya kitoko? Keti nge kendima nde yo kele ya kyeleka? Kapu yina kelanda tasadisa nge na kubakisa nde Biblia kelongaka mpenza mambu yai.
MAMBU YINA BIBLIA KELONGAKA
- Kimfumu ya Nzambi kele luyalu ya zulu yina Yezu Kristu kele Ntotila, mpi Nzambi mebakaka bantu 144 000 sambu na kuyala ti yandi.—Kusonga 14:1, 4.
- Kimfumu yantikaka kuyala na mvu 1914, mpi banda ntangu yina bo melosaka Satana na ntoto.—Kusonga 12:9.
- Ntama mingi ve Kimfumu ya Nzambi tafwa baluyalu ya bantu, mpi ntoto takituka paladisu.—Kusonga 16:14, 16.
Bangyufula ya Kulonguka
1. Inki kisambu ya mezabanaka mingi beto tatadila ntangu yai?
2. Tanga mambu tatu na kati ya mambu yina Yezu kulongaka balongoki na yandi na kulomba na kisambu.
3. Beto kele ti mfunu ya kuzaba nki na yina metala Kimfumu ya Nzambi?
4. Kimfumu ya Nzambi kele inki, mpi nani kele Ntotila na yo?
5. Kimfumu ya Nzambi tayala katuka na wapi, mpi yo tayala inki?
6, 7. Inki kesala nde Yezu kuvanda Ntotila ya kuluta mbote?
8. Banani tayala ti Yezu?
9. Bantu ikwa tayala ti Yezu, mpi nki ntangu Nzambi yantikaka na kupona bo?
10. Sambu na nki mutindu Yezu ti bantu 144 000 tayala bantu kele ngidika ya zola?
11. Sambu na nki Yezu kutubaka nde balongoki na yandi fwete samba sambu luzolo ya Nzambi kusalama na zulu?
12. Inki mambu zole ya mfunu Kusonga 12:10 ketendula?
13. Inki kusalamaka ntangu bo losaka Satana na ntoto?
14. Inki mesalamaka sambu bo melosaka Satana na ntoto?
15. Luzolo ya Nzambi sambu na ntoto kele inki?
16, 17. Daniele 2:44 kesonga beto nki na yina metala Kimfumu ya Nzambi?
18. Inki kele zina ya mvita ya nsuka na kati ya Kimfumu ya Nzambi ti baluyalu ya inza yai?
19, 20. Inki kesalaka nde luzolo ya Nzambi kusalama ve na ntoto bubu yai?
21. Inki mutindu Kimfumu tasala nde luzolo ya Nzambi kusalama na ntoto?
22. Inki mutindu beto mezaba nde Kimfumu ya Nzambi kukwisaka ve ntangu Yezu kuvandaka na ntoto to mbala mosi na nima ya lufutumuku na yandi?
23. Inki ntangu Kimfumu ya Nzambi yantikaka kuyala? (b) Inki beto tatubila na kapu yina kelanda?


text:
Edu Atemwe a Yehowa—Duena ana?
Duena hādu a ma dimbu y’iganda yi mpil’e mpila kega dugu hos’anga ma ndaga ma mpil’e mpila, gashi duena yi giguma gimoshi. Tekuteku, duguzolanga gu gumbisa Yehowa, Nzambi wu Biblia yi Ngangi wu yima ikimina. Duguhanganga gikesa mugu laba mbandu di Yesu Kristu tunda dugusepilanga adulendjigi Akristu. Umoshi umoshi mu gadji yedu muni sadila dangu diendji mbal’e mbala mugusadisa hādu mugwishiya malongi ma Biblia yi Gifumu gi Nzambi. Mu mwila duba da gimbangi, mbilo dubahosa, mambu madadila Yehowa Nzambi yi Gifumu giendji, hadwishini nga Atemwe a Yehowa.
Dala mu site yedu. Danga Biblia mu Internet. Gamba gwishiya ana duena yi lugwigilu luedu.


text:
Lusansu lwa 113: Paulu Kuna Roma
TALA Paulu wakangama muna luvambu, tala mpe ekesa dia Roma okunyingilanga. Paulu osilu muna pelezo kuna Roma. Ovingilanga e nzengo za Kaisa wa nyadi a Roma. Ekolo kena muna pelezo, olenda kwandi tambula nzenza.
Vava kiavioka lumbu tatu, Paulu obokelese ana bakala se ntu muna Ayuda bazingilanga kuna Roma. Ndonga muna Ayuda bayenda kunkingula. Ubasididi kintinu kia Nzambi umbangi, yo kubalonga oma ma Yesu. Akaka bakwikidi yo kituka Akristu, akaka balembele kwikila.
Paulu wasila mpe umbangi kwa makesa ma mpila mu mpila mana manyingilanga. Mvu miole miamvimba kakala pelezo mu nzo yayi. Paulu wasilanga umbangi kw’awonso. E nzo ya Kaisa mpe yawa e nsangu zambote za Kintinu, akaka muna yau bakituka se Akristu.
Kansi, nani i muntu osonekanga vana meza mama? Nga unzeye? Yandi i Timoteo. Timoteo mpe wakala muna pelezo mu kuma kia samuna sangu zambote za Kintinu. Kansi, wavaikiswa. Ozevo, wayenda kuna Roma mu sadisa Paulu. Nga ozeye mambu kesonekanga Timoteo? Yambula twazaya mo.
Nga osungamene mbanz’a Filipi ye Efeso zina twalongokele muna lusansu lwa 110? Paulu yandi waziula nkutakani muna mbanza zazina. Ozevo, ekolo kena muna pelezo wasoneka nkanda kwa ampangi zazina. E nkanda miomio, mina muna Nkand’a Nzambi, miyikwanga vo Efeso ye Filipi. O Paulu mu vovesa kena Timoteo mana kesonekena Akristu kuna Filipi.
Mpangi za esi Filipi basonga Paulu e ngemba. Bamfidila lukau muna pelezo, o Paulu ubatondele mu kuma kiaki. Epaferodito yandi watwasa lukau lwalu. Kansi, obakamene mayela, se ke fwa. Wau, osasukidi se kevutuka kuna Filipi. Yandi onata nkanda Paulu ye wa Timoteo kwa ampangi kuna Filipi.
Ekolo kakala muna pelezo, Paulu wasoneka diaka nkanda miole miakaka, emi mina muna Nkand’a Nzambi. Umosi kwa Akristu kuna Kolosai. Wakaka kwa nkundi andi Filemone ona wazingilanga mpe kuna Kolosai. Wasoneka mu kuma kia Onesemo wa ntaudi a Filemone.
Onesemo ntaudi a Filemone kakala, kansi wantina yo kwenda kuna Roma. Onesemo owidi vo o Paulu una kuna Roma nze nkangami. Wele kunkingula, o Paulu unsamunwini nsangu zambote. Ke kolo ko, Onesemo okitukidi se Nkristu. Okendalele kikilu mun’evangu kavanga, dia tina mfumu andi a salu. Ng’ozeye nkia mambu kasoneka Paulu muna nkand’andi kwa Filemone?
Paulu olombele kwa Filemone kaloloka Onesemo. Owu kasoneka: ‘Mputwidi Onesemo kwa ngeye. Wakala yandi, ke nze ntaudi aku kaka ko, kansi owau se mpangi aku muna kimwanda.’ Vava Onesemo kavutuka kuna Kolosai wanata nkanda miole miami, umosi kwa ampangi muna nkutakani ya Kolosai, wakaka kwa Filemone. Nkia mpila kiese kamona o Filemone vava kazaya vo o ntaudi andi wakituka se Nkristu?
Vava Paulu kasoneka kw’ampangi kuna Filipi ye kwa Filemone nsangu zambote kabasonekena. ‘Inutwikidi Timoteo’ i kasoneka kw’ampangi kuna Filipi, ‘ke kolo ko mono mpe ikunukingula.’ Kwa Filemone wasoneka vo: ‘Unkubikila esuku.’
Vava Paulu kavaikiswa muna pelezo, wakingula mpangi zamakala ye zamakento mu fulu yayingi. Kansi, wakoteswa diaka mu pelezo. E nkumbu wau Paulu wazaya wo vo ovondwa. Muna kuma kiaki, osonekene Timoteo keza mu nswalu, oku vo: ‘Yasikila muna kwikizi kwa Nzambi, o Nzambi okunsenda.’ Vioka mvu miakete, Paulu wavondwa. Kuna nima lufwa lwandi, e Yerusaleme yafwaswa diaka o nkumbu wau kwa esi Roma.
Kansi, Nkand’a Nzambi uyikanga mpe mambu mebwa kuna sentu. Yave wa Nzambi wasadila Yoane wa ntumwa mu soneka nkanda miansuka mia Nkand’a Nzambi, kumosi ye nkanda Lusengomono. O nkanda wau mambu ma kusentu uyikanga. Yambula twazaya mambu mebwa kuna sentu. Mavangu 28:16-31; Filipi 1:13; 2:19-30; 4:18-23;
Ayibere 13:23; Filemone 1-25; Kolosai 4:7-9; 2 Timoteo 4:7-9.
Yuvu
- Vava Paulu kakala muna pelezo kuna Roma aki nani kasila umbangi?
- E nzenza ndiona una vana mesa muna fwaniswa nani? Adieyi kevanganga mu kuma kia Paulu?
- Nani i Epaferodito? Nki kanata vava kavutuka kuna Filipi?
- Ekuma Paulu kasonekena nkanda kwa nkundi andi Filemone?
- O Paulu adieyi kavanga vava kavaikiswa muna pelezo? Adieyi diambwila vioka fikolo?
- Nani kasadila o Yave mu soneka nkanda mia nsuka muna Nkand’a Nzambi? E nkanda Lusengomono ameyi uyikanga?
Yuvu yakaka
- Tanga Mavangu 28:16-31 ye Filipi 1:13.
O Paulu aweyi kasadilanga ntangw’andi vava kakala muna pelezo kuna Roma? O lukwikilu lwandi lwasikila aweyi lwakasakesela nkutakani za Kikristu? (Mav. 28:23, 30; Fili. 1:14)
- Tanga Filipi 2:19-30.
Nkia mvovo mia matondo kavova Paulu mu kuma kia Timoteo yo Epaferodito? Aweyi tulenda tanginina mbandu a Paulu? (Fili. 2:20, 22, 25, 29, 30; 1 Kor. 16:18; 1 Tes. 5:12, 13)
- Tanga Filemone 1-25.
O Paulu nkia kuma kawondelela Filemone kavanga edi diansongi? Ediadi aweyi disadisilanga akuluntu o unu? (File. 9; 2 Kor. 8:8; Ngal. 5:13)
E mvovo mia Paulu mina muna Filemone 13, 14, aweyi misongelanga vo wazitisanga e ngindu z’akaka muna nkutakani? (1 Kor. 8:7, 13; 10:31-33)
- Tanga 2 Timoteo 4:7-9.
Aweyi tulenda kadila ye vuvu vo Yave okutusambula avo tuzindalala yakuna mbaninu nze Paulu? (Mat. 24:13; Ayib. 6:10)


text:
Nkenda ya 90: Yezu na nkento ya Samaria
YEZU kutelamaka sambu na kupema penepene na dibulu ya Samaria. Balongoki na yandi kwendaka kusumba madya na mbanza. Nkento mosi kwisaka kubaka masa. Yezu tubilaka yandi nde: ‘Pesa mono masa ya kunwa.’
Dyambu yango kuyitukisaka nkento yina mingi. Keti beno kezaba sambu na nki? Yau kele sambu Yezu kele Muyuda, mpi yandi kele muntu ya Samaria. Bayuda mingi vandaka kuzola ve bantu ya Samaria mpi bau vandaka zola ve kusolula ata fyoti ti bau! Kansi Yezu vandaka kuzola bantu ya mitindu yonso. Yandi tubaka na nkento nde: ‘Kana nge zabaka nani yai kelomba nge masa ya kunwa, nge muntu zolaka kulomba yandi masa yina, mpi yandi zolaka kupesa nge masa ya moyo.’
Nkento vutulaka nde: ‘Dibulu kele nda, mpi nge kele ve na kantini. Wapi nge zolaka kubaka masa yina ya moyo?’
Yezu tubaka dyaka nde: ‘Kana nge nwa masa ya dibulu yai, nge tawa dyaka kiwini. Kansi masa yina ya mono kepesaka kezingisaka mvula na mvula.’
Ebuna nkento tubaka nde: ‘Mfumu, pesa mono masa yina sambu mono kuwa dyaka nzala ya masa ve mpi mono vanda dyaka na mfunu ya kwisa kubaka masa awa ve.’
Nkento vandaka kuyindula nde Yezu tubilaka sambu na masa ya kyeleka, kansi yandi tubilaka kyeleka yina ketadila Nzambi na Kimfumu na yandi. Kyeleka yina kele bonso masa yina kepesaka luzingu. Yo lenda pesa muntu luzingu ya mvula na mvula.
Yezu tubilaka yandi nde: ‘Kwenda kubingila mono bakala na nge mpi beno kwisa awa.’
Nkento vutulaka nde: ‘Mono mekwelaka ve.’
Yezu tubaka nde: ‘Yau kele ya kyeleka. Nge vandaka ntete na babakala tanu mpi bakala ya nge kele na yandi ntangu yai kele ya nge ve.’
Nkento yitukaka sambu Yezu tubaka mambu ya kyeleka. Inki mutindu yandi zabaka mambu yina? Ya kyeleka, yau kele sambu Yezu tindamaka na Nzambi; na yau, Nzambi kuzabisaka yandi mambu yina. Na ntangu yina, balongoki na yandi vutukaka, mpi bau yitukaka na kumona nde Yezu vandaka kutuba ti nkento ya Samaria.
Nkenda yai kelonga beto inki? Yau kesonga beto nde Yezu vandaka muntu ya mbote sambu na bantu ya mpusu yonso. Yandi vandaka kabula ve bikanda. Beto mpi fwete vanda mutindu yina. Beto fwete yindula ve nde bantu yankaka kele mbi kaka sambu bau kele na mpusu ya nitu mosi buna. Yezu vandaka kuzola nde bantu yonso kukuma na nzayilu ya kyeleka yina kenataka na luzingu ya mvula na mvula. Beto mpi fwete zola kusadisa bantu na kulonguka kyeleka.
Yoane 4:5-43; 17:3.
Bangyufula
- Sambu na nki Yezu lembaka penepene na dibulu ya masa ya Samaria, mpi nki mambu yandi tubilaka nkento mosi yina kuvandaka pana?
- Sambu na nki nkento yango kuyitukaka, inki Yezu kutubilaka yandi, mpi sambu na inki?
- Nkento yina vandaka kuyindula nde Yezu ketubila masa ya nki mutindu, kansi yandi vandaka kutubila mpenza masa ya nki mutindu?
- Sambu na nki nkento yango kuyitukaka na mambu ya metala luzingu na yandi yina Yezu kuzabaka, mpi nki mutindu Yezu zabaka mambu yango?
- Inki malongi beto lenda baka na disolo ya nkento yina vandaka na dibulu ya masa?
Bangyufula ya ngika
- Tanga Yoane 4:5-43.
Na kulanda mbandu ya Yezu, inki mutindu beto fwete tadilaka bantu ya mpusu yankaka to ya mekatukaka na bisika yankaka? (Yoa. 4:9; 1 Kor. 9:22; 1 Tim. 2:3, 4; Tito 2:11)
Inki mambote ya kimpeve muntu yina mekuma longoki ya Yezu kebakaka? (Yoa. 4:14; Yez. 58:11; 2 Kor. 4:16)
Inki mutindu beto lenda monisa ntonda bonso yina nkento ya Samaria, yina vandaka na kyese ya kusonga bantu yankaka mambu ya yandi longukaka, kumonisaka? (Yoa. 4:7, 28; Mat. 6:33; Luka 10:40-42)


text:
Malongi 4
Yesu Klisto nan’e?
1. Luzingu lu Yesu, bwidi lu tonin’e?
Yesu luvyakunu ka ba ayi bantu va ǹtoto kibila nandi wu ba muntu wu kimpeve ku diyilu, bosi ko ka butuka va ǹtoto. (Yoane 8:23) Yesu nandi kivangu ki nteti ki Nzambi ayi wu ǹsadisa mu kuvanga byuma bi ǹkaka. Nandi to Yave ka vanga nafeka dyawu ka zabikini mwana wu “mosi kaka” wu Nzambi. (Yoane 1:14) Yesu wu sala buka Ḿvuala wu Nzambi, dyawu ba kuntedilanga “Dyambu”.
2. Kibila mbi Yesu ka yizila va ǹtoto’e?
Nzambi wu botula luzingu lu Mwan’andi ku diyilu, ayi wunfidisa va ǹtoto mo ka butikila mu mwana ndumba wu ba tedila Malia. Angi, Yesu kasa ba ko tata yi ǹsuni va ǹtoto. (Luka 1:30-35) Nandi ka yizila va ǹtoto (1) mu ku longa kyedika kitedi Nzambi, (2) mu ku tu monisa kifwani bu tu lenda vangila luzolo lu Nzambi ayi bwidi tu lenda kindimina mu malema ma tu kwizilanga,ayi (3) mu ku vana, mwel’andi mu kibila ki masumu mitu.
3. Kibila mbi tu ntombila ḿvulusu’e?
Nkudulu, yawu ntalu yi futu mu ku kula bantu badi mu kivika ki lufwa. (Esodu 21:29, 30) Lufwa ayi ku nuna masa ba ko mu zinkanu zi Nzambi bu ka vanga bantu. Bwidi tu zabila maw’e? Kibibila kintuba ti, Nzambi wu kamba dibakala di nteti Adami ti, na ku kuvola disumo wala kwiza fwa. Dyawu ti Adami kasa sumuka ko, nkanu kasa fwa ko. (Ngenesi 2:16, 17; 5:5) Dyambu di Nzambi di tu kamba ti lufwa “luakikotila” mu bantu bonso, mu kibila ki Adami. Adami wu tambikisa disumu, ayi lusingu lu disumu, lufwa, mu bana bandi. Dyawu befu ka bonso tu ǹtombilanga ḿvulusi, mo ka tu kula mu lufwa, lu tu tambikisa Adami.
Nani wu lenda ku ki vana, mu ku tu kula mu lu lufw’e? Lufwa ḿfutu wu masumu mitu. Bo tu sumuka, tu lenda futa ko masumu ma muntu wu ǹkaka.
4. Kibila mbi Yesu ka fwil’e?
Na Yesu na befu diswasana didi kibila nandi kasa sumuka ko. Dyawu nandi kasa fwila ko mu masumu mandi
5. Mbi Yesu kadi mu kuvang’e?
Yesu bu ka ba va ǹtoto wu belusa zimbevo, wu ḿvulubukisa ba fwa ayi wu lembika malema ma bantu. Kyawu kifwani ka monisina ma kala vanga mu bantu ba wilukilanga Nzambi. (Matai 15:30, 31; Yoane 5:28) Buna Yesu ka fwa, Nzambi wu ḿvulubukisa mweni muntu wu kimpeve. (1 Petolo 3:18) Angi Yesu wu telimina ku nkonzo lu bakala lu Nzambi, ti ka baka ǹswa wu kutuma va ǹtoto mweni ǹtinu. (Ebeleo 10:12, 13) Ntangu ayiyi nandi widi mu kutuma ku diyilu ayi balongisi bandi bansamuna nsangu yi mbote mu ǹza yimvimba.
Ntangu yi nkufi yi syedi, mu luyalu lwandi mweni ǹtinu, Yesu wala manisa zimpasi ayi ba ǹtwadisanga zyawu. Babonso ba monisanga mana mu Yesu mu ku ǹtumamana bala zinga ku paladizu va ǹtoto.


text:
Ngabu
Repubilika ya Ngabu kele leta na Afelika ya Kati. Bansi ya pembeni kele Repubilika ya Kongo, Kameru ye Ginea ya Ekwatelo.
Bantu[soba | edit source]
Bangabu yonso fyoti kele babantu. Bavili (muntu kele kanda mosi ya bakongo) ke vuanda na kizunga ya Nyanga, na sudi ya Ngabu.
Bizunga[soba | edit source]
- Estuaire (Libreville)
- Haut-Ogowe (Masuku)
- Moyen-Ogowe (Lambarene)
- Ngunye (Mwila)
- Nyanga (Tshibanga)
- Ogowe-Ivindo (Makoku)
- Ogowe-Lolo (Kulamutu)
- Ogowe ya Kalunga (Port-Gentil)
- Woleu-Ntem (Oyem)


text:
Bumpika
Mpika kele muntu ya kukonda nswa ya muntu pe ya bansiku. Bantu ya nkaka ke zonza yandi bonso kima ya bau me sumba to me kanga.
Bampika ya bakongo[soba | edit source]
Bampika ya bakongo me kwendama na Karibe (Ayiti, Brazilia, Jamaika, Kuba pe Repubilika ya Dominika) pe na USA (bizunga ya Florida pe Georgia).
Kibuka ya nene ya bampika vandaka bakongo. Na mbandu, bampika ya Kuba vandaka:
- 400 000 babantu (nkutu bakongo pe bambundu)
- 275 000 bayoruba
- 240 000 baigbo, baibibio pe baidjo
- 200 000 baewe pe bafon
- 185 000 bantu ya nkaka
Bampika me nata ngindu ya bawu na kontina ya mpa. Bankumbu ya lukwikilu to kisambu ya bakongo kele kipalo to kimbisa na Kuba, kimbanda na Brazilia pe kumina na Jamaika.


text:
DISOLO YINA KELE NA LUTITI YA ZULU | YEZU TA GULUSA BANTU NA NKI MAMBU?
Sambu na Nki Yo Ke Lomba nde Bo Gulusa Beto?
“Muntu yonso me butuka na ntoto yai ke na luzingu mosi ya nkufi ti ya mpasi. Yandi ke yelaka ti kununa nswalu bonso kintuntu; yandi ke vilaka bonso madidi ya nti ke vilaka.”
Tuka ntama, bantu ke sosaka kuzinga kimakulu bonso batoko mpi na mavimpi ya mbote. Kansi, diambu ya mawa kele nde beto yonso ke fwaka. Bangogo yina Yobi tubaka bamvula mafunda tatu me luta kele mpenza ya kieleka tii bubu yai.
Bantu yonso ke vandaka ti mpusa ya ngolo ya kuzinga kimakulu. Biblia ke zabisa beto nde Nzambi me tulaka mpusa ya ngolo ya kuzinga kimakulu na bantima na beto mpi yandi me pesaka beto makuki ya kubakisa mfunu ya luzingu yango. (Longi 3:11) Kana yo kele mutindu yai, keti nge ke yindula nde Nzambi ya zola lenda tula mpusa mosi na kati na beto kansi yo lungana ve? Kana nge pesa mvutu nde ve, nge me tuba mbote. Ndinga ya Nzambi ke bingaka lufwa mbeni mpi yo ke tubaka nde Nzambi “ta katula lufwa.”
Ntembe kele ve nde lufwa kele mbeni mpi ata muntu mosi ve ke zolaka yo. Kana beto me kutana ti kigonsa, beto ke bumbanaka to ke tinaka. Kana beto ke bela, beto ke sansaka maladi sambu na kubeluka. Beto ke salaka ngolo sambu na kutina bigonsa ya lenda natila beto lufwa.
Keti beto kele ti bikuma ya kukwikila nde Nzambi ta katula mbeni yai ya ntama? Ee. Yehowa Nzambi gangaka ve bantu sambu na kuzinga bamvula fioti mpi kufwa. Lukanu ya Nzambi ya kisina vandaka ve nde bantu kufwa kansi yo vandaka nde bantu kuzinga kimakulu na ntoto. Mambu yina Nzambi ke silaka, yandi ke lungisaka yo.
Inki mutindu Nzambi ta katula lufwa? Banda ntama, bantu me salaka ngolo sambu na kukatula lufwa kansi bo me kukaka ve. Tii bubu yai, bo ke landa kaka na kusala bansosa. Bantu ya siansi me salaka bankisi ya ke belulaka bamaladi ya nkaka. Bo me longukaka mbote-mbote ba gène ya bigangwa ya ke zingaka. Na bisika mingi, bantu me kumaka kuzinga bamvula mingi bubu yai kuluta mvu-nkama ya me luta. Kansi, bo me kukaka ve kukatula lufwa. Mutindu Biblia ke tubaka, ‘bo yonso ke vutukaka na ntoto.’
Diambu ya mfunu kele nde beto lenda tula ve ntima na mayele ya bantu sambu na kumanisa lufwa. Yehowa Nzambi me bakaka dezia bangidika sambu na kugulusa beto na lufwa mpi muntu yina yandi ta sadila sambu na kukatula yo kele Yezu Kristu.


text:
Lusansu lwa 73: Ntinu Ansuka Wambote Muna Isaele
YOSIA kimbuta kia mvu nana kakala vava kayantika yala se ntinu a makanda mole ma sude ma Isaele. Mwan’akete kikilu muna yala. Kuna lubantiku wasadiswanga kwa mbuta za wantu mu yala o nkangu.
O mvu una wa nsambwadi wa luyalu luandi, o Yosiya obantikidi tomba Yave. Watanginina mbandu za mfumu zambote nze Davidi, Yosafate ye Kizekeya. Wau kakala kindende, Yosiya wavanga diambu dia kikesa.
Tuka kolo engi muna Aneyisaele mambi kaka bavanganga. Teke basambilanga. Ozevo, o Yosiya ye ntaudi zandi obantikidi katula nsambila za luvunu muna nsi. Salu kiampwena kiakala, kadi wantu ayingi basambilanga nzambi za luvunu. Tala Yosiya ye ntaudi zandi ovava mu kosomona bena e teke.
Vava kamana velelesa nsi, o Yosiya osidi wantu atatu e kiyekwa kia vangulula tempelo. Nkangu bakubidi e nzimbu, batambikidi zo kwa wantu awaya mu sala e salu. Ekolo basalanga muna tempelo, o Kilekiya wa ngang’ambuta osolwele ma kiamfunu kikilu. I nkand’a nsiku a Yave una katuma Mose kasoneka. Kolo kiayingi wavila.
O nkanda uneto kwa Yosiya. Olombele vo watangwa. Vava kawa mambu ma nsiku o Yosiya omwene vo o nkangu ke balundanga nsiku mia Yave ko. Okendalele kikilu, otiazwini mvwatu miandi nze una omwene vava. Ovovele vo: ‘O Yave utufungidi makasi kadi o mase meto ke balunda nsiku miasonama muna nkanda wau ko.’
O Yosiya otumini Kilekiya wa ngang’ambuta kenda zaya kwa ngunza dina kekubavanga o Yave. Kilekiya wele yuvula Kuleda wa ngunz’ankento. Umvovese vo samuna e diambu dia Yave kwa Yosiya oku vo: ‘Yerusaleme ye nkangu andi tumbwa betumbwa kadi basambidi nzambi za luvunu yo zadisa nsi ye mavangu ma umpumbulu. Kansi, wau vo ongeye Yosiya ovangidi oma mambote, e tumbu kiaki kunima lufwa lwaku kaka kikwizila.’
2 Tusansu 34:1-28.
Yuvu
- O Yosiya kimbuta kia mvu kwa kakala vava kakituka se ntinu? Adieyi kayantika o vanga muna mvu wa nsambwadi wa luyalu luandi?
- O Yosiya adieyi kevanganga muna fwaniswa kiantete?
- O ngang’ambuta nki kasolola vava wantu bavangululanga e tempelo?
- O Yosiya ekuma katiazunwina e mvwatu miandi?
- O Kuleda wa ngunza ankento nkia diambu dia Yave kasamunwina Yosiya?
Yuvu yakaka
- Tanga 2 Tusansu 34:1-28.
O Yosiya nkia mbandu ambote kasonga kwa aleke basansuka e nsansuk’a mpasi (2 Tus. 33:21-25; 34:1, 2; Nku. 27:10)
Nkia mambu mamfunu kavanga o Yosiya muna nungununa e nsambila aludi muna mvu a 8, 12 ye 18 wa luyalu lwandi? (2 Tus. 34:3, 8)
O Yosiya ye Kilekiya wa Ngang’ambuta nkia mbandu ya lunga-lunganga Maseka meto ma Kintinu batusongela? (2 Tus. 34:9-13; Nga. 11:14; 1 Kor. 10:31)


text:
Linɔ́ngi ya Mosɛnzɛli [Nzo ya Nkengidi] mpe Lamuká!
Ba lenda bimisa bazulunalo ya beto na Internet na bandinga kuluta 200, ata na ndinga ya mababa. Linɔìngi ya Mosɛnzɛli [Nzo ya Nkengedi] kena kubangula beto mambu yina kena kuluta na ntoto ya mvimba na kukokisama ya bambikudulu ya Biblia. Yau kena kukindisa bayina ke tangaka yau na nzila ya nsangu ya mbote ya Kimfumu ya Nzambi mpe yau kena tinda bau na kuvuanda na kiminu na Yesu Klisto. Lamuka! kemonisaka beto yinki mutindu beto lenda bongisa mambu ya ntangu ya beto. Yau kena kupesa bamfunu ya nene ya kundima ti Mvangi kekokisa bansilulu na yandi ya kutula yinza mosi ya yimpa, ya kiyenge mpe ya kubanga ve.Sola ndinga yina nge mezola awa, mpe niema kisika yina bamesonika ‘Sosa’ samu na kumona mutindu ya mikanda yina ya ndinga yango.


text:
Nkenda ya 104: Yezu me vutuka na zulu
YEZU kudimonisaka mbala mingi na balongoki na yandi. Kilumbu mosi, yandi monikaka na bantu 500. Ntangu Yezu vandaka kumonana na bau, inki mambu yandi vandaka kutubila bau? Kimfumu ya Nzambi. Jéhovah kutindaka Yezu na ntoto sambu na kulonga mambu ya metala Kimfumu. Mpi yandi landaka na kulonga mambu yango ata na nima ya lufutumuku na yandi.
Kimfumu ya Nzambi kele inki? Yau kele luyalu ya Nzambi yina kele na zulu mpi Yezu kele ntotila na yau yina Nzambi mesola. Yezu tavanda ntotila ya mbote. Yandi monisaka yau na mutindu yandi disaka bantu yina vandaka na nzala, na kubelulaka bambefo mpi na kufutumunaka bafwa!
Ntoto takuma nki mutindu ntangu Yezu tayala na zulu bamvula funda? Ya kyeleka, ntoto ya mvimba takituka paladisu ya kitoko. Mvita tavanda dyaka ve, bimbefo mpi ve, ata lufwa tavanda dyaka ve. Ya kyeleka, kilumbu yina takwisa sambu Nzambi gangaka ntoto sambu yau vanda paladisu. Yau yina, yandi salaka masamba ya Eden na luyantiku. Mpi Yezu tasala yonso sambu luzolo ya Nzambi ya metadila ntoto kulungana.
Ntangu ya Yezu ya kuvutuka na zulu kulungaka. Bilumbu 40, yandi kumonanaka na balongoki na yandi, bayina vandaka dyaka na ntembe ve nde yandi kezinga. Na ntwala ya kubika bau, yandi tubilaka bau na kubikala na Yerusaleme mpi na kukinga mpeve santu. Mpeve santu kele ngolo ya Nzambi kesadilaka mpi yau kefwanana na mwela (mupepe). Mpeve yina tasadisa balongoki na kulungisa luzolo ya Nzambi. Na nsuka, Yezu songaka bau nde: ‘Beno tasamuna nsangu ya metala mono tii na nsuka ya ntoto.’
Na nima ya kutuba mambu yina, dyambu mosi ya kuyituka kusalamaka. Yezu tombukaka na zulu (tala kifwanisu). Na nima, dituti mosi fikaka yandi mpi bumbaka yandi. Bau fwanaka dyaka ve kumona yandi. Yezu tombukaka na zulu mpi yantika kuna na zulu, yandi yantikaka na kuyala na balongoki na yandi awa na ntoto.
1 Korinto 15:3-8; Kusonga 21:3, 4; Bisalu 1:1-11.
Bangyufula
- Balongoki ikwa kumonaka Yezu na kilumbu mosi, mpi yandi vandaka kutubila bo mambu ya metala inki?
- Kimfumu ya Nzambi kele inki, mpi luzingu na ntoto tavanda nki mutindu ntangu Yezu tayala bonso Ntotila na bamvula funda?
- Na nsungi ya bilumbu ikwa Yezu vandaka kudisonga na balongoki na yandi, kansi ntangu kulungaka sambu yandi kusala inki?
- Na ntwala ya kubikisa balongoki na yandi, inki Yezu kusongaka bo na kusala?
- Mutindu kifwanisu kemonisa yo, inki dyambu ke na kusalama, mpi nki mutindu Yezu ke na kuvila na meso na bo?
Bangyufula ya ngika
- Tanga 1 Korinto 15:3-8.
Sambu na nki ntumwa Polo lendaka kutuba ti kivuvu yonso sambu na yina metala lufutumuku ya Yezu, mpi Bakristu bubu yai lenda tuba ti kuvuvu yonso na yina metala nki bima? (1 Kor. 15:4, 7, 8; Yez. 2:2, 3; Mat. 24:14; 2 Tim. 3:1-5)
- Tanga Bisalu 1:1-11.
Mutindu Biblia kutubaka na Bisalu 1:8, kisalu ya kusamuna kumwanganaka na nki kiteso? (Bis. 6:7; 9:31; 11:19-21; Kol. 1:23)