text:
LONGI DIA 12
E Salu Kieto kia Samuna e Nsangu Zambote za Kintinu Aweyi Kivangamenanga?
Vava kiafinama lufwa lwandi, Yesu wavova vo: “E nsangu zazi zambote za kintinu zisamunwa muna nza yawonso, muna umbangi kwa zula yawonso; i bosi iluak’e mbaninu.” (Matai 24:
Tuvavanga wantu muna nzo zau. Yesu wakubika alongoki andi mu samuna e nsangu zambote muna nzo ye nzo. (Matai 10:
Tusianga e ngolo za mokena yo wantu konso fulu tulenda kubawana. Yesu watusisila mbandu ambote muna silanga umbangi vana fulu kia ndonga nze vana ndambu a mbu yovo va sima kia maza. (Maku 4:1; Yoane 4:
Nga vena yo muntu ozolele samunwina e nsangu zambote za Kintinu kia Nzambi? Nkia nsendo zilenda kuntwasila kuna se ntu? Kulundi e nsangu zazi ko zitwasanga e vuvu kwa wantu, ubazayisa zo mu nzaki zawonso.
Nki i “nsangu zambote” zifwete samunwa?
Mbangi za Yave aweyi betangininanga e mbandu a Yesu muna samuna e nsangu zambote?
ZAYA DIAKA MAYINGI
DOCUMENTARIES


c: text/html

text:
Nga Nkand’a Nzambi Ulenda Kunsadisa Muna Ntangw’a Lukendalalu?
Mvutu za Nkand’a Nzambi
Ingeta, o lusadisu lwambote tukukanga kwa “Nzambi ona ofiaulwisanga awana babudika e ntima.”—2 Korinto 7:6.
Avo muntu okendalele, Nzambi okumvananga:
Nkuma.
O Nzambi muna ‘kuvuvika o ntima’ ke katula e mpasi zaku zawonso ko, kansi avo osambidi kwa yandi okuvana nkuma ovuidi o mfunu mu zizidila e mpasi zaku. (Filipi 4:13)
Kala ye ziku vo Nzambi owá e sambu kiaku, kadi Nkand’a Nzambi uvovanga vo: “O Yave ofinamene awana babudik’e ntima, ovuluzang’awana bakendalala.” (Nkunga 34:18)Zaya dio vo Nzambi olenda wá e sambu kiaku, kana nkutu vo e mvovo miaku ke mitomene kiesesa e mpasi zaku ko.—Roma 8:26, 27.
Mbandu zambote.
Nsoneki mosi wa Nkand’a Nzambi, wasamba kwa Nzambi, oku vo: “Tuka muna ngodia ibokele, e Yave.”O ntozi a nkunga ndioyo wayambula kendalala vava kayindula vo Nzambi ke kutulundilanga makasi mu ntima ko mu kuma kia masumu meto.
Wavova kwa Nzambi vo: “E Yave, kala vo otona bi, e Mfumu, nga nani otelama? Kansi omo ngeye mwina luyambulwilu, muna kuma kiaki wavuminwa.”—Nkunga 130:1, 3, 4.
Vuvu. O unu, Nzambi okutukululanga o moyo ye okutusianga nsilu vo okatula mambu mawonso mekendelekanga wantu.
O Nzambi vava kelungisa o nsilu wau, “oma mantete ke meyindulwa ko, ngatu kota muna ntima.”—Yesaya 65:17.
Zaya diambu edi: Kana una vo yeto Mbangi za Yave tukwikilanga vo Nzambi okutusadisanga, nkumbu miayingi tuvavanga mpe lusadisu lwa madotolo vava tukalanga mu lukendalalu lwasaka ye ntokani zasaka. (Maku 2:17) Kansi ke tusolelanga muntu ko e mpila mawuku kafwete baka, kadi tuzeye wo vo konso muntu kafwete baka nzengo za yandi kibeni muna diambu dia mawuku ketonda yovo lembi tonda.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Adieyi Mfwete Vanga avo Bankomekene mu Vukana?
Nanga olenda yindula vo ke diambi ko mu vukana kadi “wantu awonso vanga bevanganga wo.”
Badika ediadi!
E ludi kia diambu i diadi: Ke wantu awonso ko bevanganga wo.
Nanga watanga kala muna zulunalu yovo nkanda miakaka misonganga vo ulolo wa wantu bevanganga evangu diadi. Muna bong’e nona, kuna Estados Unidos, vana vena aleke tatu bena mu ntela ya tanga sikola, awole mu yau, bevukananga. Ediadi disonganga vo vana vena aleke tatu, mosi muna yau kevanganga wo ko, ozevo ke wantu onso ko bevanganga wo.
Adieyi tuvova mu kuma kia aleke bevukananga? Lufimpu luvangwanga, lusonganga vo aleke bevukananga benwananga ye mambu mayingi ma mpasi nze mama:
Kuyibanza. Aleke ayingi bavukananga vitila basompa, bekuyibanzanga mu kuma kia dina bavanganga.
Lembi Bundana e Vuvu. Wantu bezalanga ye wonga vava befokolang’o vukana. Bekatikisanga: ‘Ndioyo muntu olele yame, yo nani diaka kaleka yandi?’
Ntantu. Ndumba zayingi beluta zolanga muntu olenda kubatanina, ke muntu olenda kubasakanena ko. Matoko mayingi bemonanga vo ke bena ye nzola ko kwa ndumba bavukanene yau.
Ziku kia Diambu i Diadi: Zitisa nitu aku, kuteki yo nkatu ko. Songa vo u nkwa umbakuzi. Zitisa nsiku a Nzambi mu diambu dia vukana vitila wasompa. Vingila yavana osompa. Okala ye lau dia yangalela evangu diadi lembi kwa kendalala yovo kuyibanza. Olenda kuyivenga mu mpasi zibwilanga awana bevukananga vitila basompa.—Ngana 7:22, 23; 1 Korinto 7:3.


text:
Kimfumu ya Nzambi Kele Nki?
Nge ta tuba nde yo kele . . .
kima mosi ya kele na ntima na nge?
kutuba ya kifwani?
guvernema mosi na zulu?
MAMBU YINA BIBLIA KE TUBAKA
“Nzambi ya zulu ta tula kimfumu mosi yina ta fwa ve ata fioti.” —Daniele 2:44, Mbalula ya Nsi-Ntoto ya Mpa.
“Bo me pesa beto mwana mosi ya bakala; mpi luyalu ta vanda na zulu ya mapeka na yandi.”—Yezaya 9:6.
YO LENDA TENDULA INKI SAMBU NA NGE
Luyalu mosi ya lunungu yina lenda natila nge mambote.—Yezaya 48:17, 18.
Na nsi-ntoto ya mpa yina ke kwisa, nge ta vanda ti luzingu ya kiese mpi mavimpi ya mbote.—Kusonga 21:3, 4.
KETI BETO LENDA KWIKILA KIBENI MAMBU YINA BIBLIA KE TUBAKA?
Ee, sambu na bikuma kiteso ya zole:
Yezu monisaka mambu yina Kimfumu ya Nzambi ta sala. Yezu longaka balongoki na yandi na kusamba sambu Kimfumu ya Nzambi kukwisa mpi luzolo na yandi kusalama na ntoto. (Matayo 6:9, 10) Yezu monisaka mutindu kisambu yai ta lungana.
Ntangu Yezu vandaka na ntoto, yandi disaka bantu yina vandaka na nzala, belulaka bambefo, mpi futumunaka bafwa! (Matayo 15:29-38; Yoane 11:38-44) Sambu yandi kele Mfumu ya Kimfumu ya Nzambi, Yezu monisaka na ntwala mambu ya kitoko yina Kimfumu ya Nzambi ta sala sambu na bantu na yo. —Kusonga 11:15.
Mambu ya ke luta na nsi-ntoto ke monisa nde Kimfumu ya Nzambi ta kwisa ntama mingi ve. Yezu bikulaka nde bitumba, nzala mpi kunikana ya ntoto ta vanda na nsi-ntoto na ntwala nde Kimfumu ya Nzambi kutula ngemba na ntoto.—Matayo 24:3, 7.
Beto ke mona mambu yango bubu yai. Yo yina, beto ke tula ntima nde ntama mingi ve Kimfumu ya Nzambi ta sukisa mambu yina yonso na ntoto.
KUDIYULA
Luzingu ta vanda nki mutindu ntangu Kimfumu ya Nzambi ta yala?
Biblia ke pesa mvutu na ngiufula yai na NKUNGA 37:29 mpi na YEZAYA 65:21-23.


text: 21 Ebuna, mono monaka zulu ya mpa ti ntoto ya mpa;+ sambu zulu ya ntama ti ntoto ya ntama vilaka,+ mpi nzadi-mungwa+ vandaka diaka ve.2 Mono monaka mpi mbanza ya santu, Yeruzalemi ya Mpa, ke kulumuka katuka na zulu, na Nzambi,+ mpi yo me kudibongisa bonso nkento yina ke kwela yina me kudikumisa kitoko sambu na bakala na yandi.+3 Ebuna mono waka ndinga mosi ya ngolo ke katuka na kiti ya kimfumu mpi ke tuba nde: “Tala! Tenta ya Nzambi kele ti bantu, yandi ta zinga ti bo, mpi bo ta vanda bantu na yandi. Mpi Nzambi yandi mosi ta vanda ti bo.+4 Mpi yandi ta kusula mansanga yonso na meso na bo,+ lufwa ta vandaka diaka ve;+ mawa, bidilu, mpi mpasi ta vandaka diaka ve.+ Mambu ya ntama me vila.”5 Ebuna Muntu yina me vanda na kiti ya kimfumu+ tubaka nde: “Tala! Mono ke sala bima yonso ya mpa.”+ Yandi tubaka diaka nde: “Sonika, sambu mambu yai kele ya kwikama* mpi ya kieleka.”6 Mpi yandi tubilaka mono nde: “Yo me lungana! Mono kele Alfa mpi Omega,* luyantiku mpi nsuka.+ Konso muntu yina kele na nzala ya masa, mono ta pesa yandi masa ya nto ya masa ya luzingu ya ofele.+7 Konso muntu yina ta nunga ta baka* bima yai, mpi mono ta vanda Nzambi na yandi mpi yandi ta vanda mwana na mono.8 Kansi, bantu yina me konda kikesa, bantu yina me konda lukwikilu,+ bantu yina kele mvindu mpi nzanzi, bantu yina ke fwaka bantu,+ bantu yina ke salaka pite,*+ bantu yina ke salaka bisalu ya bampeve ya mbi, mpi bantu yina ke sambilaka biteki, mpi bantu yonso ya luvunu,+ dikabu na bo ta vanda na dizanga yina ke pela ti tiya mpi sufre.+ Yo ke monisa lufwa ya zole.”+9 Wanzio mosi na kati ya bawanzio nsambwadi yina vandaka ti babolo nsambwadi, ya kufuluka ti bampasi nsambwadi ya nsuka,+ kwisaka mpi tubilaka mono nde: “Kwisa, mpi mono ta songa nge nkento yina ke kwela, nkento ya Mwana-Dimeme.”+10 Mpi na ngolo ya mpeve yandi nataka mono na ngumba mosi ya nene mpi ya nda, ebuna yandi songaka mono Yeruzalemi, mbanza ya santu, ke kulumuka katuka na zulu, na Nzambi,+11 mpi ya kele ti nkembo ya Nzambi.+ Yo vandaka kungenga bonso ditadi ya ntalu kibeni, bonso ditadi ya yaspe yina ke ngenga bonso kristale.+12 Yo vandaka ti lupangu mosi ya nene mpi ya nda, mpi bakielo 12; bawanzio 12 vandaka na bakielo yina, mpi bo sonikaka bazina ya makanda 12 ya bana ya Izraele na bakielo yina.13 Bakielo tatu vandaka na esti, bakielo tatu na nordi, bakielo tatu na sudi, mpi bakielo tatu na westi.+14 Lupangu ya mbanza mpi vandaka ti matadi 12 ya fondasio, mpi bazina 12 ya bantumwa 12+ ya Mwana-Dimeme vandaka na zulu ya matadi yina.15 Ebuna wanzio yina vandaka kutuba ti mono simbaka lukengi ya wolo bonso kitesilu, sambu na kutesa mbanza, bakielo na yo, mpi lupangu na yo.+16 Bandambu yonso iya ya mbanza kele kiteso mosi; nda na yo kele kiteso mosi ti nene na yo. Yandi tesaka mbanza ti mwa-nti yina, yo vandaka ba stade 12 000;* nda, nene, mpi nda na yo katuka na ntoto tii na zulu kele kiteso mosi.17 Yandi tesaka mpi lupangu na yo, yo vandaka maboko 144* na kutadila kitesilu ya bantu, yina kele mpi kitesilu ya wanzio.18 Ebuna bo tungaka lupangu ti yaspe,+ mpi mbanza vandaka wolo ya kukonda kuvukisa ti kima ya nkaka bonso tala-tala ya ke sema.19 Bo kumisaka bafondasio ya lupangu ya mbanza kitoko ti matadi ya ntalu ya mutindu na mutindu: fondasio ya ntete vandaka yaspe, ya zole safire, ya tatu kalasedoni, ya iya emerode,20 ya tanu sardoniksi, ya sambanu sardwane, ya nsambwadi krisolite, ya nana berile, ya uvwa topaze, ya kumi krisopraze, ya kumi na mosi yasente, ya kumi na zole ametiste.21 Diaka, bakielo 12 vandaka mayaka 12; bo salaka konso kielo ti diyaka mosi. Mpi bala-bala ya nene ya mbanza vandaka wolo ya kukonda kuvukisa ti kima ya nkaka, bonso tala-tala yina ke monisa ndambu ya nkaka.22 Mono monaka ve tempelo na kati na yo, sambu Yehowa* Nzambi Nkwa-Ngolo Yonso+ mpi Mwana-Dimeme kele tempelo na yo.23 Mpi mbanza vandaka ve na mfunu nde ntangu to ngonda kupesa yo nsemo, sambu nkembo ya Nzambi vandaka kupesa yo nsemo,+ mpi Mwana-Dimeme+ vandaka mwinda na yo.24 Makanda ta tambula na nsemo na yo,+ mpi bantotila ya ntoto ta nata nkembo na bo na kati na yo.25 Bo ta kangaka ve bakielo na yo na mwini, sambu mpimpa ta vandaka ve kuna.+26 Bo ta nata nkembo mpi lukumu ya makanda na kati na yo.+27 Kansi, konso kima ya mvindu mpi konso muntu yina ke salaka mambu ya nzanzi mpi ya luvunu ta kota ve kuna ata fioti;+ bantu ta kota kuna kele kaka bantu yina bo me sonikaka bazina na bo na rulo ya luzingu ya Mwana-Dimeme.+


text:
Nkenda ya 104: Yezu me vutuka na zulu
YEZU kudimonisaka mbala mingi na balongoki na yandi. Kilumbu mosi, yandi monikaka na bantu 500. Ntangu Yezu vandaka kumonana na bau, inki mambu yandi vandaka kutubila bau? Kimfumu ya Nzambi. Jéhovah kutindaka Yezu na ntoto sambu na kulonga mambu ya metala Kimfumu. Mpi yandi landaka na kulonga mambu yango ata na nima ya lufutumuku na yandi.
Kimfumu ya Nzambi kele inki? Yau kele luyalu ya Nzambi yina kele na zulu mpi Yezu kele ntotila na yau yina Nzambi mesola. Yezu tavanda ntotila ya mbote. Yandi monisaka yau na mutindu yandi disaka bantu yina vandaka na nzala, na kubelulaka bambefo mpi na kufutumunaka bafwa!
Ntoto takuma nki mutindu ntangu Yezu tayala na zulu bamvula funda? Ya kyeleka, ntoto ya mvimba takituka paladisu ya kitoko. Mvita tavanda dyaka ve, bimbefo mpi ve, ata lufwa tavanda dyaka ve. Ya kyeleka, kilumbu yina takwisa sambu Nzambi gangaka ntoto sambu yau vanda paladisu. Yau yina, yandi salaka masamba ya Eden na luyantiku. Mpi Yezu tasala yonso sambu luzolo ya Nzambi ya metadila ntoto kulungana.
Ntangu ya Yezu ya kuvutuka na zulu kulungaka. Bilumbu 40, yandi kumonanaka na balongoki na yandi, bayina vandaka dyaka na ntembe ve nde yandi kezinga. Na ntwala ya kubika bau, yandi tubilaka bau na kubikala na Yerusaleme mpi na kukinga mpeve santu. Mpeve santu kele ngolo ya Nzambi kesadilaka mpi yau kefwanana na mwela (mupepe). Mpeve yina tasadisa balongoki na kulungisa luzolo ya Nzambi. Na nsuka, Yezu songaka bau nde: ‘Beno tasamuna nsangu ya metala mono tii na nsuka ya ntoto.’
Na nima ya kutuba mambu yina, dyambu mosi ya kuyituka kusalamaka. Yezu tombukaka na zulu (tala kifwanisu). Na nima, dituti mosi fikaka yandi mpi bumbaka yandi. Bau fwanaka dyaka ve kumona yandi. Yezu tombukaka na zulu mpi yantika kuna na zulu, yandi yantikaka na kuyala na balongoki na yandi awa na ntoto.
1 Korinto 15:3-8; Kusonga 21:3, 4; Bisalu 1:1-11.
Bangyufula
- Balongoki ikwa kumonaka Yezu na kilumbu mosi, mpi yandi vandaka kutubila bo mambu ya metala inki?
- Kimfumu ya Nzambi kele inki, mpi luzingu na ntoto tavanda nki mutindu ntangu Yezu tayala bonso Ntotila na bamvula funda?
- Na nsungi ya bilumbu ikwa Yezu vandaka kudisonga na balongoki na yandi, kansi ntangu kulungaka sambu yandi kusala inki?
- Na ntwala ya kubikisa balongoki na yandi, inki Yezu kusongaka bo na kusala?
- Mutindu kifwanisu kemonisa yo, inki dyambu ke na kusalama, mpi nki mutindu Yezu ke na kuvila na meso na bo?
Bangyufula ya ngika
- Tanga 1 Korinto 15:3-8.
Sambu na nki ntumwa Polo lendaka kutuba ti kivuvu yonso sambu na yina metala lufutumuku ya Yezu, mpi Bakristu bubu yai lenda tuba ti kuvuvu yonso na yina metala nki bima? (1 Kor. 15:4, 7, 8; Yez. 2:2, 3; Mat. 24:14; 2 Tim. 3:1-5)
- Tanga Bisalu 1:1-11.
Mutindu Biblia kutubaka na Bisalu 1:8, kisalu ya kusamuna kumwanganaka na nki kiteso? (Bis. 6:7; 9:31; 11:19-21; Kol. 1:23)


text:
Keti Bambangi ya Yehowa Ke Vandaka ti Bamfumu Yina Bo Ke Futaka Mbongo?
Keti Bambangi ya Yehowa Ke Vandaka ti Bamfumu Yina Bo Ke Futaka Mbongo?
Sambu Bambangi ya Yehowa ke landaka mbandu ya Bakristu ya mvu-nkama ya ntete, luswaswanu yina ke vandaka na kati ya bamfumu ya mabundu ti bantu ya mabundu na bo ke vandaka ve na kati ya Bambangi ya Yehowa. Bakristu yonso ya me bakaka mbotika kele bansadi ya ke salaka kisalu ya kusamuna mpi ya kulonga. Na konso dibundu ya Bambangi ya Yehowa bantu ke vandaka kiteso ya 100. Na konso dibundu, babakala ya kuyela na kimpeve ke vandaka “bankuluntu.” (Tito 1:5) Bo ke futaka bo ve mbongo sambu na kisalu yina bo ke salaka.


text:
Aweyi Obadikilanga o Nkand’a Nzambi?
Nga obadikilanga wo nze . . .
nkanda wa ngangu za wantu?
nkanda wa lusansu lwa luvunu?
Diambu dia Nzambi?
O NKAND’A NZAMBI ADIEYI UVOVANGA?
“E sono yawonso yavumunwinwa kwa Nzambi.”—2 Timoteo 3:16, Nsekola ya Nkand’a Nzambi.
NKIA NLUTA DILENDA KUTWASILA?
Dikusadisa mu solola e mvutu zasikila muna yuvu yamfunu ya zingu.—Ngana 2:1-5.
Dikuvana luludiku lwamfunu mu mambu ma lumbu ke lumbu.—Nkunga 119:105.
Dikusadisa mu kala ye vuvu kiasikila kia kusentu.—Roma 15:4.
NGA TULENDA KWIKILA KIKILU DINA NKAND’A NZAMBI UVOVANGA?
Elo, vena ye kuma tatu yamfunu:
Ngwizani. O Nkand’a Nzambi wasonekwa mu kolo kia 1.600 za mvu, tezo kia 40 ma wantu basoneka wo. Ndonga muna yau ke bazayana ko. Nkand’a Nzambi wawonso ngwizani wina ye una ye ntu a diambu umosi kaka.
Lusansu lwa ziku. Nswaswani y’asoneki a tusansu twa nza ana beswekanga mbi a zula yau, asoneki a Nkand’a Nzambi akwa ziku kadi bayika masumu ma yau kibeni ye ma zula kiau.—2 Tusansu 36:15, 16; Nkunga 51:1-4.
Ungunza wa ziku. Vitila 700 za mvu, Nkand’a Nzambi wasakula vo o Masia mun’evata dia Beteleme a Yuda kewutukila. (Mika 5:2) Akweyi kawutukila o Yesu? Mun’evata diadina kikilu.—Matai 2:1, 3-9.
KIUVU OLENDA BADIKA
Nkand’a Nzambi Aweyi ulenda tomesena zingu kiaku?
Nkand’a Nzambi uvananga e mvutu za kiuvu kiaki muna YESAYA 48:17, 18 ye 2 TIMOTEO 3:16, 17.
ZAYA DIAKA MAYINGI
NSANGU ZAMBOTE ZITUKIDI KWA NZAMBI!
E Nsangu Zambote nga kwa Nzambi Kikilu Zatuka?
Aweyi tulenda kadila ye ziku vo Nkand’a Nzambi ludi uvovanga?


text:
Nkenda ya 49: Ntangu me telama
BENO tala Josué. Yandi ketuba nde: ‘Ntangu, telama!’ Mpi ntangu metelama. Yau kele kisika mosi na zulu kilumbu ya mvimba. Jéhovah muntu mesala kimpa yina! Kansi sambu na nki Josué kezola nde ntangu kufula kaka na kungenga?
Ntangu bantu ya Ngiboni kumonaka nde bantotila tanu yina beto metubila ntete mekwisa kunwanisa bau, bau tindaka ndinga na Josué sambu na kusadisa bau. Muntu yina bau tindaka tubaka nde: ‘Kwisa nswalu kusadisa beto!’ Gulusa beto, sambu bantotila yonso yina kevandaka na bangumba mekwisa kunwanisa bansadi na nge.’
Josué na basoda na yandi kukwendaka. Bau tambulaka mpimpa ya mvimba. Ntangu bau kumaka na Ngiboni, basoda ya bantotila yina kuwaka boma mingi mpi bau tinaka. Ebuna Jéhovah nokisilaka bau mvula ya matadi ya nene. Bantu yina kufwaka na matadi kuvandaka mingi kuluta bantu yina basoda ya Israele kufwaka na mbele.
Josué monaka nde ntangu vandaka kukulumuka nswalu. Mpimpa zolaka kubwa mpi kana yau kubwa, basoda mingi ya bantotila yina tanu zolaka kutina. Yau yina, Josué sambilaka Jéhovah mpi tubaka nde: ‘Ntangu, telama!’ Ntangu fulaka kaka na kupesa nsemo mpi basoda ya Israele kunungaka na mbote yonso.
Bantotila yankaka ya mbi yina vandaka kuyina bantu ya Nzambi kuvandaka na Kana. Yau lombaka bamvula kiteso ya sambanu sambu na Josué mpi basoda na yandi sambu na kununga bantotila 31 ya insi yina. Na nima na yau, Josué kabisaka ntoto ya Kana na makanda ya Israele yina vandaka na yau ve.
Bamvula mingi kulutaka, mpi nsukansuka Josué kufwaka na bamvula 110. Na bamvula yonso ya Josué ti banduku na yandi kuzingaka, bantu vandaka kulemfuka na Jéhovah. Na nima ya lufwa na bau, bana ya Israele yantikaka na kukuma mbi, mpi mambu ya mbi yantikaka kubwila bau. Yau kele na ntangu yina bau vandaka mpenza na mfunu ya lusadisu ya Nzambi.
Yozue 10:6-15; 12:7-24; 14:1-5; Bazuzi 2:8-13.
Bangyufula
- Na kifwanisu, inki Yozue ke na kutuba, mpi sambu na inki?
- Inki mutindu Yehowa kusadisaka Yozue ti bantu na yandi ya bitumba?
- Yozue kubedisaka bantotila ya bambeni ikwa, mpi yo bakaka bantangu ikwa?
- Sambu na nki Yozue kukabulaka ntoto ya Kanana?
- Yozue kufwaka ti bamvula ikwa, mpi nki kubwilaka bantu na nima?
Bangyufula ya ngika
- Tanga Yozue 10:6-15.
Kuzaba nde Yehowa kutedimisaka ntangu ti ngonda kaka kisika mosi sambu na bantu ya Izraele kepesa beto nki kivuvu bubu yai? (Yoz. 10:8, 10, 12, 13; Nk. 18:4; Bing. 18:10)
- Tanga Yozue 12:7-24.
Nani muntu kubedisaka kibeni bantotila 31 ya Kanana, mpi sambu na nki dyambu yai kele mfunu sambu na beto bubu yai? (Yoz. 12:7; 24:11-13; Kul. 31:8; Luka 21:9, 25-28)
- Tanga Yozue 14:1-5.
Inki mutindu bo kabisaka ntoto na kati ya makanda ya Izraele, mpi dyambu yai kemonisa nki sambu na yina metala bimvwama na Paladisu? (Yoz. 14:2; Yez. 65:21; Ezek. 47:21-23; 1 Kor. 14:33)
- Tanga Bazuzi 2:8-13.
Bonso Yozue na Izraele, bubu yai nani kekangaka apostazi nzila? (Baz. 2:8, 10, 11; Mat. 24:45-47; 2 Tes. 2:3-6; Tito 1:7-9; Kus. 1:1; 2:1, 2)


text:
“ Beno Dila ti Bantu Yina Ke Dila”
“Beno landa kupesana kikesa mpi kutungana.”—1 BATESALONIKA 5:11.
BANKUNGA: 90, 111
1, 2. Sambu na nki beto fwete pesa bantu yina kele na mpasi ya lufwa kikesa? (Tala kifwanisu ya luyantiku ya disolo.)
MPANGI Susi tubaka nde: “Ntangu mwana na beto ya bakala fwaka, beto waka mpasi mingi kibeni tii na nsungi ya mvula mosi.” Mpangi-bakala mosi tubaka nde nkento na yandi fwaka na kintulumukina, “yo pesaka yandi mpasi mingi kibeni.” Ya kieleka, bantu mingi ke kutana ti mpasi yai. Bampangi mingi vandaka kuyindula ve nde kilumbu mosi bantu ya bo ke zolaka ta fwa na ntwala ya Armagedoni. Ziku muntu mosi ya nge ke zolaka me fwaka, to nge me zaba muntu mosi ya kele na mpasi ya lufwa. Kana mpidina, nge lenda kudiyula nde, ‘Inki lenda pesa muntu ya kele na mpasi ya lufwa kikesa?’
2 Bantu ya nkaka ke tubaka nde bampasi ke manaka yo mosi na nima ya bantangu. Keti yo kele mpidina? Mufwidi mosi ya nkento tubaka nde: “Mono me ndimaka kibeni nde mambu yina muntu ke sala lenda manisa bampasi na yandi.” Kana muntu me lwala mputa, yo ke lombaka ntangu mpi dikebi ya mingi sambu yo beluka. Mutindu mosi, yo ke lombaka ntangu mpi dikebi ya mingi sambu mpasi ya muntu kumana. Inki lenda lembika mpenza bantu yina kele na mpasi ya lufwa?
YEHOWA “NZAMBI YINA KE LEMBIKAKA BANTU YONSO”
3, 4. Sambu na nki beto ke ndima nde Yehowa ke bakisaka mpasi na beto?
3 Yehowa, Tata ya mawa ke pesaka beto kikesa. (Tanga 2 Bakorinto 1:3, 4.) Yandi kele mbandu ya kuluta mbote ya me tala kuditula na kisika ya bantu, yandi ke sila bansadi na yandi nde: “Mono mosi Muntu [ta] lembika beno.”—Yezaya 51:12; Nkunga 119:50, 52, 76.
4 Tata na beto ya zola ke waka mpasi mingi ntangu bantu yina yandi ke zolaka ke fwaka, mu mbandu, Abrahami, Izaki, Yakobi, Moize mpi ntotila Davidi. (Kutanga 12:6-8; Matayo 22:31, 32; Bisalu 13:22) Biblia ke monisa nde Yehowa ke vingila ti mpusa ya ngolo lufutumuku ya bantu yonso ya kwikama. (Yobi 14:14, 15) Na ntangu yina, bo ta vanda na kiese mpi na sante ya mbote. Yehowa waka mpi mpasi mingi ntangu Mwana na yandi ya ntete fwaka. Biblia ke tuba nde Nzambi “vandaka kuzola [Yezu] mingi.” (Bingana 8:22, 30) Yindula mpasi yina Yehowa waka ntangu Mwana na yandi fwaka lufwa ya mpasi.—Yoane 5:20; 10:17.
5, 6. Inki mutindu Yehowa ke pesaka beto kikesa?
5 Beto ke ndima kibeni nde Yehowa ta sadisa beto. Yo yina beto fwete samba yandi ntangu yonso mpi kuzabisa yandi mpasi na beto. Beto kele na kiese mingi ya kuzaba nde Yehowa ke bakisaka mpasi na beto mpi ke pesaka beto kikesa! Inki mutindu yandi ke salaka yo?
6 Yehowa ke pesaka beto kikesa na nzila ya mpeve santu. (Bisalu 9:31) Yezu silaka nde Tata na beto ta pesa mpeve santu na bantu yonso yina ta lomba yandi yo. (Luka 11:13) Susi, yina beto tubilaka na luyantiku ke tuba nde: “Bantangu mingi beto vandaka kufukama mpi kubondila Yehowa na kupesa beto kikesa. Konso ntangu ngemba ya Nzambi vandaka kutanina kibeni bantima mpi mabanza na beto.”—Tanga Bafilipi 4:6, 7.
YEZU MPI KE BAKISAKA MPASI NA BETO
7, 8. Inki ke ndimisa beto nde Yezu ta pesa beto kikesa?
7 Mambu yina Yezu salaka mpi tubaka monisaka nde yandi landaka mbote-mbote bikalulu ya Tata na yandi. (Yoane 5:19) Yehowa tindaka Yezu na ntoto sambu na kupesa kikesa na ‘bantu yonso yina kele na mpasi mpi na mawa.’ (Yezaya 61:1, 2; Luka 4:17-21) Bantu zabaka nde Yezu vandaka kubakisa bampasi na bo mpi yandi vandaka kibeni na mfunu ya kusadisa bo.—Baebreo 2:17.
8 Ntangu Yezu vandaka leke, ziku banduku na yandi mpi bantu ya dibuta na bo fwaka. Yo ke monana nde Yozefi, tata ya Yezu ya lundi, fwaka ntangu Yezu vandaka ntete leke. * Yindula mpasi yina Yezu waka mpi susi yina yandi vandaka na yo sambu na mpasi yina mama ti bampangi na yandi vandaka na yo.
9. Inki mutindu Yezu monisaka nde yandi vandaka kuditula na kisika ya bantu ntangu Lazare fwaka?
9 Ntangu Yezu vandaka kusamuna, yandi salaka mambu yina monisaka nde yandi vandaka kubakisa mpasi ya bantu mpi kuditula na kisika na bo. Mu mbandu, ntangu nduku na yandi Lazare fwaka, Yezu waka mpasi ya ngolo yina Maria ti Marta waka. Yandi kuditulaka kibeni na kisika na bo, yo yina yandi dilaka ata yandi zabaka nde yandi ta futumuna Lazare.—Yoane 11:33-36.
10. Inki ke ndimisa nde Yezu ke bakisaka mpasi na beto?
10 Inki mutindu mambu ya mbote yina Yezu tubaka lenda sadisa beto bubu yai? Biblia ke monisa pwelele nde Yezu ke sobaka ve. Yo ke tuba nde: “Yezu Kristu kele mutindu mosi mazono, bubu yai, mpi kimakulu.” (Baebreo 13:8) Biblia ke binga yandi “Ntwadisi ya Ntete-Ntete ya luzingu” sambu yandi ke zolaka nde beto zinga mvula na mvula. Yezu yandi mosi kutanaka ti bampasi yo yina “yandi lenda sadisa bantu yina ke mekama.” (Bisalu 3:15; Baebreo 2:10, 18) Beto ke ndima nde tii bubu yai Yezu ke waka mpasi ntangu bantu ke monaka mpasi. Yandi ke bakisaka bampasi na bo mpi ke pesaka bo kikesa “na ntangu ya mbote.”—Tanga Baebreo 4:15, 16.
KIKESA YINA “KE KATUKAKA NA MASONUKU”
11. Inki baverse ke pesaka nge kibeni kikesa?
11 Katula disolo ya ke tubila mpasi yina Yezu waka na lufwa ya Lazare, Biblia kele ti masolo mingi yina ke pesa kikesa. Yo lenda yitukisa beto ve sambu “mambu yonso ya bo sonikaka ntama, bo sonikaka yo sambu na kulonga beto, sambu na nzila ya kukanga-ntima mpi ya kulembika yina ke katukaka na Masonuku beto vanda ti kivuvu.” (Baroma 15:4) Kana nge kele na mpasi, baverse yai lenda pesa nge kikesa:
“Yehowa kele pene-pene ya bantu yina kele na mawa; yandi ke gulusaka bantu yina ke niokwama na mabanza.”—Nkunga 34:18, 19.
“Ntangu basusi lutilaka mono, nge [Yehowa] pesaka mono kikesa mpi nge lembikaka mono.”—Nkunga 94:19.
“Bika Mfumu Yezu Kristu yandi mosi mpi Nzambi Tata na beto, yina zolaka beto mpi pesaka beto kikesa ya kimakulu ti kivuvu ya mbote na nzila ya ntima ya mbote ya nene, kulembika bantima na beno mpi kukumisa beno ngolo.”—2 Batesalonika 2:16, 17. *
DIBUNDU KE PESAKA KIKESA MINGI
12. Inki mutindu beto lenda pesa bantu ya nkaka kikesa?
12 Dibundu ke pesaka mpi bantu yina kele na mpasi ya lufwa kikesa. (Tanga 1 Batesalonika 5:11.) Inki mutindu nge lenda lembika ‘muntu ya ke niokwama na mabanza’ mpi kupesa yandi kikesa? (Bingana 17:22) Kuvila ve nde kele ti “ntangu ya kuvanda pima mpi ntangu ya kutuba.” (Longi 3:7) Dalene, yina kele mufwidi ke tuba nde bantu yina ke niokwama ke zolaka kutubila mpasi na bo. Yo yina, kima ya kuluta mfunu kele kuzenga bo ve ndinga kansi kuwidikila bo tii na nsuka. Junia, yina mpangi na yandi ya bakala kudifwaka ke tuba nde: “Ata nge lenda bakisa ve mpasi yina bo ke wa, kima ya mfunu kele kuditula na kisika na bo.”
13. Inki beto fwete vila ve na yina me tala mpasi ya lufwa?
13 Beto fwete vila ve nde bantu yonso ve ke monisaka mpasi mutindu mosi. Bantu ya nkaka ke kukaka ve kutendula kibeni mpasi yina bo ke wa. Ndinga ya Nzambi ke tuba nde: “Ntima ke zabaka bululu na yo, mpi muntu ya nkaka ve lenda vukana na kiese na yo.” (Bingana 14:10) Ata muntu me tendula kibeni mpasi yina yandi ke wa, bantangu ya nkaka yo ke vandaka mpasi sambu bantu kubakisa mambu yina yandi ke tuba.
14. Inki beto lenda tuba sambu na kupesa bantu yina kele na mpasi ya lufwa kikesa?
14 Yo ke vandaka mpasi na kuzaba mambu yina beto lenda tuba sambu na kupesa muntu yina kele na mpasi ya lufwa kikesa. Kansi Biblia ke tuba nde “ludimi ya bantu ya mayele ke belulaka.” (Bingana 12:18) Kamukanda Ntangu Muntu ya Nge Kezolaka Mefwa * me sadisaka bantu mingi na kuzaba bangogo ya kupesa bantu ya nkaka kikesa. Ata mpidina, kima ya kuluta mfunu kele ‘kudila ti bantu yina ke dila.’ (Baroma 12:15) Gaby, yina bakala me fwaka, ke tuba nde bantangu ya nkaka yo ke lombaka nde yandi dila sambu na kulembika mpasi na yandi. Yandi ke yika nde: “Banduku ya nkaka ke lembikaka mpasi na mono ntangu bo ke dilaka ti mono. Mpidina, mono ke kudiwaka ve mono mosi.”
15. Inki mutindu beto lenda pesa mpangi kikesa kana beto ke kuka ve kusolula ti yandi? (Tala mpi lupangu “ Bangogo ya Ke Pesa Kikesa.”)
15 Kana nge ta kuka ve kusolula ti muntu sambu na kupesa yandi kikesa, nge lenda sonikila yandi mukanda to message na telefone. Nge lenda tula verse mosi to kutubila kikalulu mosi ya mbote yina muntu ya me fwa vandaka ti yo, to kutubila mambu ya mbote yina muntu yango vandaka kusala. Junia ke tuba nde: “Ntangu mono ke zwaka message ya ke pesa kikesa to ke lutisaka ntangu ti bampangi, yo ke sadisaka mono mingi kibeni. Mambu yai ke monisa nde bampangi ke zolaka mono mpi ke tudilaka mono dikebi.”
16. Inki kele mutindu ya kuluta mbote ya kupesa bampangi kikesa?
16 Bisambu na beto lenda sadisa bampangi yina kele na mpasi ya lufwa. Beto lenda samba sambu na bo to nkutu kusamba ti bo. Nge lenda mona nde nge ta kuka ve kusamba ti bo sambu nge lenda dila, kansi kisambu na nge ya masonga lenda sadisa mingi kibeni. Dalene ke tuba nde: “Bantangu ya nkaka bampangi-bankento ke kwisaka kupesa mono kikesa, mono ke lombaka bo na kusala kisambu. Mbala mingi na luyantiku bo ke sosaka bangogo, kansi na nima, bo ke kumaka kutuba ti kikesa mpi ke salaka kisambu ya masonga mpenza. Lukwikilu na bo ya ngolo, zola na bo mpi dikebi yina bo ke tudilaka mono ke kumisaka lukwikilu na mono ngolo kibeni.”
LANDA KUPESA BANTU KIKESA
17-19. Sambu na nki beto fwete landa kupesa bampangi kikesa?
17 Kana muntu kele na mpasi ya lufwa, beto lenda zaba ve ntangu mpasi yina ta mana. Ntangu muntu ya beto ke zolaka me fwa, ntete banduku mpi bantu ya dibuta ke kwisaka kupesa beto kikesa. Kansi, ata ntangu mafwa ke manaka, beto ke vandaka kaka na mfunu ya kikesa. Yo ke monisa nde beto fwete landa kupesa bantu yina kele na mafwa kikesa. Biblia ke tuba nde: “Nduku ya kieleka ke zolaka konso ntangu, mpi yandi kele mpangi yina me butukaka sambu na bantangu ya mpasi.” (Bingana 17:17) Beto fwete landa kupesa bantu kikesa tii ntangu mpasi na bo ta mana.—Tanga 1 Batesalonika 3:7.
18 Kuvila ve nde muntu lenda yibuka mbala na mbala muntu yina yandi vandaka kuzola yina me fwaka. Mambu bonso dati ya makwela, miziki, bafoto, nsudi, mambu ya muntu vandaka kusala, makelele to nsungi, lenda yibusa muntu mambu yina lenda pesa yandi mpasi. Kana nkwelani me fwa, mufwidi ke waka mpasi mingi na luyantiku ntangu yandi ke sala mambu yandi mosi, mu mbandu kukwenda na lukutakanu ya nene to na Lusungiminu. Mpangi-Bakala mosi tubaka nde: “Mono vandaka kuyindula nde mono ta wa mpasi mingi na kilumbu ya dati na beto ya makwela. Kansi bampangi yidikaka mwa feti mpi bingisaka banduku na mono, sambu mono kudiwa ve mono mosi.”
19 Kuyindula ve nde bantu yina kele na mpasi ya lufwa ta baka kikesa kaka na mabaku ya nene. Junia ke tuba nde: “Mbala mingi kulutisa ntangu ti banduku ke pesaka kikesa mpenza ata beto ke sala ve feti. Bantangu yina beto ke lutisaka ti bo ke vandaka mfunu mpi yo ke pesaka kikesa mingi.” Ya kieleka beto lenda manisa ve mpasi na bo yonso to kuvanda ti bo ntangu yonso, kansi beto lenda sala mambu yina lenda pesa bo kikesa. (1 Yoane 3:18) Gaby ke tuba nde: “Mono ke tonda kibeni Yehowa sambu na bankuluntu ya zola yina vandaka kusadisa mono na ntangu ya mpasi. Bo ke sadisaka mono na kudiwa na maboko ya zola ya Yehowa.”
20. Sambu na nki balusilu ya Yehowa ke pesaka kibeni kikesa?
20 Yo kele kiese kibeni na kuzaba nde Yehowa, Nzambi yina ke lembikaka bantu yonso, ta manisa bampasi yonso ya lufwa ntangu yandi ta futumuna bafwa. (Yoane 5:28, 29) Yehowa Mfumu ya Kuluta Nene ke sila nde ‘yandi ta katula lufwa kimakulu mpi ta kusula mansanga na baluse yonso.’ (Yezaya 25:8, noti na nsi ya lutiti) Yo yina, na kisika ya “[kudila] ti bantu yina ke dila,” bantu yonso ta “vanda na kiese ti bantu yina kele na kiese.”—Baroma 12:15.
^ par. 8 Biblia ke monisa nde ntangu Yezu vandaka ti bamvula 12, Yozefi vandaka na luzingu. Kansi Biblia ke tubila ve Yozefi ntangu Yezu balulaka masa na vinu na kimangu na yandi ya ntete, mpi na nima ya kimangu yai. Yo ke monana nde Yozefi fwaka na ntangu yina. Diaka, na zulu ya nti ya mpasi, Yezu lombaka ntumwa Yoane na kusansa mama na yandi, Yezu zolaka ve kutuba mambu yai kana Yozefi vandaka na luzingu.—Yoane 19:26, 27.
^ par. 11 Baverse yai mpi me pesaka bantu mingi kikesa Nkunga 20:1, 2; 31:7; 38:8, 9, 15; 55:22; 121:1, 2; Yezaya 57:15; 66:13; Bafilipi 4:13; mpi 1 Piere 5:7.
^ par. 14 Tala mpi disolo “Pesa Ndembikilu na Bayina Mefwilaka Bantu, Mutindu Yezu Kusalaka” na Nzozulu ya Nkengi ya Desembri 1, 2010.


text:
Luzingu ya mpa na nzila ya mbotika na Kristu (1-11)
Beno bika ve disumu kuyala na nitu na beno (12-14)
Bampika ya disumu me kuma bampika ya Nzambi (15-23)
Lufutu ya disumu—lufwa; dikabu ya Nzambi—luzingu (23)
6 Ebuna, beto ta tuba nki? Keti beto ta bikala na disumu sambu ntima ya mbote ya nene kukuma mingi?2 Ata fioti ve! Sambu beto kele ya kufwa na yina me tala disumu,+ inki mutindu beto lenda landa kuzinga diaka na disumu?+3 To keti beno ke zaba ve nde beto yonso yina bakaka mbotika na Kristu Yezu,+ beto bakaka mbotika na lufwa na yandi?+4 Bo zikaka beto ti yandi na nzila ya mbotika na beto na lufwa na yandi,+ sambu mutindu Tata tedimisaka Kristu na bafwa na nkembo na yandi, mutindu mosi mpi beto fwete zinga luzingu mosi ya mpa.+5 Kana beto me vukana ti yandi na kifwani ya lufwa na yandi,+ ntembe kele ve nde beto ta vukana mpi ti yandi na kifwani ya lufutumuku na yandi.+6 Sambu beto me zaba nde bo me tulaka kimuntu na beto ya ntama na zulu ya nti ti yandi,+ sambu nitu na beto ya masumu kukuma kukonda ngolo,+ na mpila nde beto vanda diaka ve bampika ya disumu.+7 Sambu muntu yina me fwa me futa mfuka ya* disumu na yandi.8 Diaka, kana beto me fwaka ti Kristu, beto ke kwikilaka nde beto ta zinga mpi ti yandi.9 Sambu beto me zaba nde Kristu, ntangu yai ya Nzambi me tedimisaka yandi na bafwa,+ yandi ta fwa diaka ve;+ lufwa kele diaka ve ti kiyeka na zulu na yandi.10 Sambu lufwa yina yandi fwaka, yandi fwaka sambu na kukatula disumu mbala mosi mpamba,+ kansi luzingu yina yandi ke zinga, yandi ke zinga sambu na Nzambi.11 Mutindu mosi mpi beno, beno kuditadila bonso bantu ya kufwa sambu na disumu, kansi bonso bantu ya moyo sambu na Nzambi na nzila ya Kristu Yezu.+12 Yo yina, beno bika ve nde disumu kulanda kuyala bonso ntotila na nitu na beno yina ke fwaka+ sambu beno lemfukila banzala na yo.13 Beno landa mpi ve kupesa nitu* na beno na disumu bonso binwaninu ya kukonda lunungu, kansi beno kudipesa na Nzambi bonso bantu yina fwaka mpi yina kele ntangu yai na luzingu, mpi beno pesa nitu* na beno na Nzambi bonso binwaninu ya lunungu.+14 Sambu disumu fwete yala beno ve, sambu beno kele ve na nsi ya nsiku+ kansi beno kele na nsi ya ntima ya mbote ya nene.+15 Inki beto lenda tuba sambu na kusukisa? Keti beto ta sala disumu sambu beto kele ve na nsi ya nsiku kansi beto kele na nsi ya ntima ya mbote ya nene?+ Ata fioti ve!16 Keti beno ke zaba ve nde kana beno ke landa kudipesa na muntu bonso bampika ya bulemfu, beno kele bampika ya muntu yina beno ke lemfukila?+ Beno kele bampika ya disumu+ yina ke nataka na lufwa+ to bampika ya bulemfu yina ke nataka na lunungu.17 Kansi beto ke pesa matondo na Nzambi sambu ata beno vandaka ntete bampika ya disumu, beno me kumaka kulemfuka na ntima ya mvimba na mbandu ya malongi yina bo me pesaka beno.18 Ee, sambu bo me katulaka beno na kimpika ya disumu,+ beno me kumaka bampika ya lunungu.+19 Mono ke tuba mutindu bantu ke tubaka sambu na nitu na beno ya kukonda ngolo; sambu mutindu beno pesaka nitu na beno bonso bampika ya mambu ya mvindu mpi ya kufwa bansiku yina ke nataka muntu na kufwa bansiku, mutindu mosi mpi ntangu yai beno pesa nitu na beno bonso bampika ya lunungu yina ke nataka na busantu.+20 Sambu ntangu beno vandaka bampika ya disumu, beno vandaka ve bampika ya lunungu.21 Ebuna, inki mbuma beno vandaka kubuta na ntangu yina? Mambu yina beno ke wila nsoni ntangu yai. Sambu nsuka ya mambu yina kele lufwa.+22 Kansi ntangu yai ya bo me katulaka beno na kimpika ya disumu mpi beno me kumaka bampika ya Nzambi, beno ke buta mbuma na beno na busantu,+ mpi nsuka na yo kele luzingu ya mvula na mvula.+23 Sambu lufutu yina disumu ke pesaka kele lufwa,+ kansi dikabu yina Nzambi ke pesaka kele luzingu ya mvula na mvula+ na nzila ya Mfumu na beto Kristu Yezu.+


text:
NKAND’A NZAMBI ZINGU KIA WANTU USOBANGA
Umpana Mvu Mosi Kaka wa Luvuvamu ye Kiese
MVU KAWUTUKA: 1971
NSI: FRANÇA
DIAMBU: NKWA SOKI, MUNTÁ ZUMBA YE NUE A FOMO ZANGOLO
ZINGU KIAME:
Ku vata dia Tellancourt twazingilanga, kuna node ya França. O se diame musi França, kansi o ngudi ame nkwa Itália. Vava yakala ye mvu 8, twayaluka yo kwenda zingila ku vata dimosi diakete dia Itália. Kuna vata diadina, e zingu kiampasi kiakala. Mase mame bazonzanga mu kuma kia nzimbu.
Vava yakala ye mvu 15, ngudi ame wampovesa vo yavaikanga muna vanga yikundi. Muna kuma kiaki, ntangwa ayingi yaviokesanga ye akundi. Ke kolo ko yavanga yikundi yambi. Lumbu kimosi, muntu mosi ona yabanzanga vo nkundi ambote wampana e fomo angolo, yanua yo kadi yazola badikilwa vo i mbuta. Vana vau yayantika nua fomo zangolo yo tá e zumba. Nkumbu miayingi yavangwa mambu mansoni. E zingu ke kiakala diaka mfunu ko kwa mono, fwa yovo lembi fwa kiatokanenanga dio diaka ko. Kinsona yamonanga. Vava yakala ye mvu 16, yavava kuyivonda. Yanua nlangi amvimba wa wiski yo kuyituba muna yanga. Lumbu tatu yavanga kuna lupitalu, kiavovanga diaka ko ngatu nikuka.
Yayantika zitisa o moyo, kansi yakituka mpe nkwa nsoki ye mvuni. Vava yatanga e zumba yo muntu kuna nzo andi, yankolesanga i bosi yayiyanga konso lekwa kiantalu kakala kiau. E buka ya yimpumbulu mono batumanga mu vanga kinkita kia fomo za ngolo muna Itália. Nkumbu miayingi yakangwanga kwa mapolisia. Kana una vo yakwikilanga vo vena ye kuma yavangilwa kwa Nzambi, yamonanga vo e zingu kiame ke kiakala mfunu ko. Muna kuma kiaki, yasamba kwa Nzambi vo kampana mvu mosi kaka wa luvuvamu ye kiese.
UNA NKAND’A NZAMBI WASOBELA ZINGU KIAME:
Vava yalungisa mvu 24, yabaka nzengo za kwenda zingila kuna Inglaterra. Zingu kiame mu vonza kiakala mu kuma kia sala kumosi ye minkiti mia fomo zangolo. Vitila ngienda ku Inglaterra yayenda kanina ngudi ame, yasivika vava yamona muntu mosi wayikilwanga vo Annunziato Lugarà kamokenanga yo ngudi ame oma ma Nkand’a Nzambi. * Wau vo Lugarà kimpumbulu kakala, yamona wonga yo kunyuvula e kuma kamokenanga yo ngudi ame. Wanzayisa e nsobani kavanga muna kituka Mbangi a Yave, i bosi wampovesa yavava Mbangi za Yave kuna Inglaterra. Yatambulwila, kansi vava yalwaka kuna Inglaterra yavutukila e zingu kiame kiambi.
Lumbu kimosi, yawana Mbangi a Yave wakayanga Eyingidilu ye Despertai! muna mbanz’a Londres. Yasungamena nsilu yasia kwa Annunziato, muna kuma kiaki yanlomba kandonga Nkand’a Nzambi.
Mana yalongoka mu Nkand’a Nzambi mansivikisa kibeni. Muna bonga e nona, e sono kia 1 Yoane 1:9 kiatoma kungiangidika, kivovanga vo: “Avo tufunguna masumu meto, o Nzambi nkwa kwikizi ye nsongi, ololoka masumu meto yo kutuvelelesa.” E sono kiaki kiasoba ngindu zame, kadi yakimuenanga vo yafunzuka mu kuma kia mavangu mame mambi. Vana vau, yayantika kwenda muna tukutakanu twa Mbangi za Yave muna Seka dia Kintinu. Mbangi za Yave bantambula kuna ngemba zawonso. Vava yamona e ngwizani vana vena Mbangi za Yave, yazola kala vana kati kwau, kadi kikundi kia mpila yayi yavavanga se tuka kolo.
Kana una vo ke diakala diampasi ko mu yambula nua fomo zangolo yo tá zumba, kansi diampasi diakala mu soba kiwuntu kiame. Yabakula vo mfwete zitisanga wantu yo kubavua o mfunu. Kieleka, yakinu nwana muna soba e fu yayi yambi. Kansi, Yave okunsadisanga muna nungunuka. Vava yayantika longoka Nkand’a Nzambi, ngonde sambanu kaka zavioka, yavubwa yo kituka se mbangi a Yave muna mvu wa 1997.
MPILA YABAKILA E NLUTA:
Kuna nima luvubu, yakazala yo Barbara, ona mpe wavubwa yo kituka se Mbangi a Yave. Vava mosi muna akundi ame kamona e mpila yasobela zingu kiame, yandi mpe wayantika longoka Nkand’a Nzambi. Kuna kwalanda, wakituka Mbangi a Yave kumosi yo mpangi andi ankento. I bosi, o nkak’ame wakala ye mvu 80 wayantika longoka Nkand’a Nzambi, wavubwa vitila kafwa.
Owau i nkuluntu muna nkutakani, mono yo nkaz’ame tusalanga salu kia ntangwa ke ntangwa kia longa Nkand’a Nzambi mu sadisa wantu bevovanga Italiano. Ezak’e ntangwa, ikendalalanga mu kuma kia mpila zingu yakala kiau, kansi Barbara okunsadisanga. Owau, ngina ye zingu kia nzo kiakiese kina yalakukilanga moyo, ngina mpe ye kikundi yo Yave wa Se dia nzolwa. Mvu mosi kaka wa luvuvamu ye kiese yalomba kwa Nzambi, kansi wampana ina nkutu kialomba ko.
Owau, ngina ye zingu kia nzo kiakiese kina yalakukilanga moyo, ngina mpe ye kikundi yo Yave wa Se dia nzolwa
^ tini. 10 Tala e longi: “Nkand’a Nzambi Zingu kia Wantu Usobanga—Kiayendanga Konso Fulu ko Lembi Nata Nkele Ame,” lusansu lwazingulwa kwa Annunziato Lugarà, muna Eyingidilu dia 1 Yuli, 2014, lukaya lwa lwa 8-9.


text:
Kapu Divwa
Bukyedika ti Tsukulu yi nza Yima Fikama?
WUNLANDAKANANGA zitsangu zimbi zimvyokanga mu Televisão ayi wummona phila mamvyokila kiteso? Bivuka bimmonika ayi matingu, mamvanganga batu bawombo kukikinina ti twidi mu kuzingila mu bilumbu bitsuka. Mawu makyedika? Vadi phila yinkaka yi kuzabila mankwiza kuntwala? Ngete. Tuzebi ti vasi ko mutu wuzebi mambu mankwiza kuntwala, vayi Yave kalenda kutuzabikisa mawu. Nandi wutukamba mu Kibibila mambu mankwiza kuntwala matedi luzingu lwitu ayi ntoto.
2, 3. Mbi minlandikini mi Yesu baba tomba kuzaba ayi mvutu mbi Yesu kabavana?
2 Bo Kibibila kintubila matedi tsukulu yi nza, kisintubila ko ntoto vayi, tsukulu batu badi mavanga mambi banzingilanga va ntoto. Yesu wulongisa batu matedi Kintinu ki Nzambi kyala yala ntoto. (Luka 4:43) Minlandikini mi Yesu baba tomba kuzaba thangu Kintinu beni kyala kwiza, diawu bayuvudila Yesu: “Wutukambi thangu mbi mambu beni mela vangimina ayi dimbu mbi kiela monisa phutukulu aku ayi tsukulu yi nza?” (Matai 24:3) Yesu kasa bakamba ko kilumbu, vayi wubakamba mambu mala bazabikisa bilumbu bitsuka. Bidimbu beni Yesu kabakamba bidi mu kumonika mu thangu’itu.
3 Mu kapu ayiyi, twanlonguka bivisa bimmonisa ti twidi mu kuzingila mu bilumbu bitsuka bi nza ayiyi. Vayi, twanlonguka theti matedi mvita wumonika ku diyilu mwingi tuzaba kibila mambu mambi mama vyokila kiteso va ntoto.
MVITA WUMONIKA KU DIYILU
4, 5. (a) Mambu mbi mamonika ku diyilu bo Yesu katona kuyala? (b) Dedi buntubila Nzaikusu 12:12 mambu mbi mammonikanga va ntoto tona Satana bankulumuna?
4 Tumalonguk mu kapu 8, ti Yesu wutona kuyala ku diyilu mu mvu 1914. (Danieli 7:13, 14) Buku yi Nzaikusu yitukamba mambu mamonika: “Buna [mvita wumonika ku] diyilu: Misiela ayi zimbasi ziandi zinuanisa dalago. Dalago kinuana va kimosi ayi zimbasi ziandi.” * Satana ayi ziphevi zimbi basa nunga ko, diawu baba kulumunina va ntoto. Yindula mayangi zimbasi zikwikama bamona! Vayi mbi tulenda tuba matedi batu va ntoto? Kibibila kituba ti va ntoto malema mawombo mela monika. Mu kibila mbi? Kibila nkadi’ampemba Satana nganzi yiwombo kadi, “bo kazebi ti thangu [yikhufi] yisiedi yandi.”
5 Nkadi’ampemba wuntwadisanga malema mawombo mu batu. Nandi nganzi yiwombo kadi, kibila thangu [yikhufi] yisiedi yandi mwingi Nzambi kambunga. Twamfyongunina mambu mbi Yesu katuba mala monika mu bilumbu bitsuka.
BILUMBU BITSUKA
6, 7. Bwidi matuba Yesu matedi mimvita ayi nzala mammonikinanga mu thangu’itu?
6 Mvita. Yesu wutuba: “Bila tsi yimosi yela nuanisa tsi yinkaka ayi batu ba kimfumu kimosi bela nuanisa batu ba kimfumu kinkaka.” (Matai 24:7) Mimvita mimmonikanga tona tukota mu bilumbu bitsuka, mima luta fwa batu ke na mimvita mivyoka kumbusa. Di Instituto Worldwatch Dingumba di mintombi dimmonisa ti, tona mu mvu 1914, bama fwa mu mimvita, balenda vyoka 100 di bivevi na bivevi bi batu. Thalu yi batu bama fwila mu mimvita mu 100 di mimvu mima vyoka kutona mu mvu 1900 ti 2000, yilutidi khumbu tatu kunangama na thalu yi batu bafwila mu mimvita kutona mu mvu wu 1 ti mu mvu 1900. Yindula ziphasi ayi kyunda batu bawombo bamona mu kibila ki mimvita beni!
7 Nzala. Yesu wutuba: “Nzala yela ba yiwombo.” (Matai 24:7) Tummona ti mu thangu‘itu bidya byeka biwombo, vayi batu bawombo bamfwilanga mu nzala. Mu kibila mbi? Kibila basiko zimbongo zifwana mwingi basumbila bidya voti ntoto wu kuvatila mbongo. Bivevi na bivevi bi batu banzingilanga ku mbusa dolar yimweka mu kilumbu. Dingumba dintalanga matedi buvinya mu nza voti (O.M.S) bantubanga ti mafunda na mafunda ma bana balezi bamfwilanga mu nzala mu kukhambu ku bidya.
8, 9. Mbi bimmonisa ti mbikudulu yi Yesu mu matedi zindikuni zi ntoto ayi bimbevo yidi mu kusalama?
8 Zindikuni zinneni zi ntoto. Yesu wubikula: “Kuela ba zindikuni zinneni zi ntoto mu bibuangu bioso.” (Luka 21:11) Mu kadika mvu zindikuni zinneni zi ntoto ziwombo zimmonikanga mu nza yimvimba. Tona mu mvu 1900 ti bubu, va mavyoka bivevi biodi di bivevi bi batu bamafwila mu zindikuni zi ntoto. Tuzebi ti bamvanganga bisengu banlubulanga batu mu bibwangu bimmonikanga zindikuni zi ntoto, vayi bawombo bamfwanga.
9 Bimbevo. Yesu wutuba ti kwela ba “minsongo miwombo.” Minsongo miwombo mima monika mintambakananga mu thinu, mikhidi vonda batu. (Luka 21:11) Tuzebi ti mimbuki bama longuka zimbukulu ziwombo zi bimbevo, angi bimbevo bikhembu mbukulu kubwelama na kubwelama. Bantalanga matedi buvinya bu batu, bantuba ti mu kadi mvu mafunda na mafunda ma batu bamfwilanga mu mbela yi ntima, malária ayi cólera. Mimbuki babakula 30 ma bimbevo bimona, binkaka bidi mbukulu angi binkaka bisi ko.
ZIKHADULU ZI BATU MU BILUMBU BITSUKA
10 Mu 2 Timoteo 3:1-5, Kibibila kintuba ti: ‘bilumbu bi tsuka yela ba thangu yi ziphasi.’ Mvwala Polo wusonika zikhadulu batu bala monisa mu bilumbu bi tsuka. Nandi wutuba ti batu bala . . .
ba buimi
ba bakundi ba zimbongo
ba matingu kuidi zimbuta ziawu
zaba ko kuba banlongo
ba batu ba khambulu luzolo
zaba ko kukiyala
ba batu batsita ayi zimbeni zi mamboti
luta zola khini viokila Nzambi
monika banga bazebi kinzika Nzambi vayi bela tunukanga mambu momo mammonisanga zingolo zi mambu ma Nzambi
11. Dedi buntubila Minkunga 92:7, mambu mbi mala monikina batu bamvanganga mambi?
11 Buawu bobo batu bankalanga yaku va nsengi badidi? Mu nza yimvimba, bawombo bammonisanga mavanga beni. Vayi Nzambi dyambu kambelama kuvanga mu bawu. Nandi wukanikisa: “Batu bambimbi [bankonzuka banga bititi], ayi batu boso bamvanganga mambimbi bammonanga mamboti, bela bungu mu zithangu zioso.”
TSANGU ZIMBOTI MU BILUMBU BITSUKA
12, 13. Mambu mbi mamboti Yave katubila mala monika mu bilumbu bitsuka?
12 Kibibila kituba ti mu bilumbu bitsuka, nza yala wala ziphasi ayi malema. Angi Kibibila kitubila mvandi mambu mamboti mala monika mu bilumbu bitsuka.
13 Phisulu yi mambu ma Kibibila. Mbikudi Danieli wusonika matedi bilumbu bitsuka. Nandi wutuba: ‘Nzayilu yi mambu ma Kibibila yala ba yiwombo.’ Nzambi wala vana dikabu dyandi ndwenga mwingi kuvisikisa buboti mambu ma Kibibila. (Danieli 12:4) Yave wumavanganga tona mu mvu 1914. Nandi wutusudikisa mambu mawombo banga, nkinza wu dizina dyandi, lukanu kadi va ntoto, kyedika kitedi mu khudulu, mambu mammonikanga ti tufwidi ayi matedi luvulubukusu. Tunlongukanga ti Kintinu ki Nzambi kiawu kyala manisa mambi moso tummona. Tunlongukanga mvandi bwidi tulenda zingila mu mayangi ayi kukwangidika Nzambi. Vayi bwidi bisadi bi Nzambi bansadilanga kyedika beni? Mbikudulu yinkaka yimvutula kwivu akyokyo.
14. Zitsangu zimboti mbi zitedi Kintinu zidi mu kusamunu mu nza yimvimba ayi banani bansamuna ziawu?
14 Kisalu ki kusamuna mu nza yimvimba. Bo kaba tubila matedi bilumbu bitsuka, Yesu wutuba: “Nsamu wawu wumboti wu kimfumu wela longo va nza yimvimba.” (Matai 24:3, 14) Zitsangu zimboti zi Kintinu zidi mu kusamunu mu kuvyoka 230 di zi tsi ayi kuvyoka 700 di zimbembo. Bukyedika mu nza yimvimba Zimbamgi zi Yave bafumina mu zi ‘tsi ayi mimvila myoso’ badi mu kusadisa batu kuvisikisa mbi byo Kintinu ki Nzambi ayi mamboti mbi kiawu kyala twadila batu boso. (Nzaikusu 7:9) Zimbamgi zi Yave, badindanga ko zimbongo mu lusadusu bamvananga batu. Kheti bawombo baba lendanga ayi baba vwezanga, vasi ko dyambu dilenda vanga bawu babika kisalu beni dedi bo nafeka Yesu kabikudila.
MBI FWETI VANGA?
15. (a) Ngyewu, wunkikinina ti mu bilumbu bi tsuka tunzingila? Mu kibila mbi? (b) Mambu mbi mala monokono kwidi bo bakhambu tumamananga Yave ayi ba kuntumukinanga?
15 Ngyewu, wunkikinina ti mu bilumbu bi tsuka tunzingila? Zimbikudulu ziwombo zi Kibibila zitedi bilumbu bi tsuka zidi mu kusunduka. Yave wambelama kumanisa kisalu ki kusamuna zitsangu zimona, ayi wala twala tsukulu yi nza ayiyi. (Matai 24:14) Tsukulu muna mbi? Yinsundula thangu Nzambi kala bunga batu bamvanganga mambi va ntoto mu mvita wu Alimangedoni. Yave wala sadila mwan’andi Yesu ayi zimbasi zyandi, mwingi kutulula batu ba khambu tumamananga Nzambi ayi mwan’andi. (2 Tesalonika 1:6-9) Bosi Satana ayi ziphevi zimbi, balasa bwe vunanga ko batu. Angi baboso bantumamananga Nzambi ayi bankikininanga thwadusulu yi Kintinu kyandi, bala mona tsundukulu yi zikhanu zyoso zi Nzambi.
16. Kuzaba ti tsukulu yima fikama, mbi wufweti vanga?
16 Nza ayiyi yidi mu lutumu lu Satana, yambelama kusuka. Diawu nkinza beni tukiyuvusa: ‘Mbi minu yifweti vanga?’ Yave wuntomba ngyewu wunzaba mu kulonguka matedi nandi mu Kibibila. Yave wuntomba ngye wubika natina ndongukulu’aku yi Kibibila mu kusakana. (Yoane 17:3) Zimbangi zi Yave bankutakananga mu kadika lumingu mwingi kusadisa batu bavisa mambu matedi Kibibila. Vanganga mangolo ma kulandakananga zikhutukunu beni. (Tanga Ebeleo 10:24, 25.) Ngye kulonguka mambu ma wufweti balula mavanga, bika kuba boma mu kuvanga luzolo lu Nzambi. Bo wumvangila mawu buawu kikundi kyaku na Yave kimbwedila kukinda.
17. Kibila mbi tsukulu yala tuludila bawombo mu nzimbukulu?
17 Mvwala Polo wutuba ti thululu yi batu badi mavanga mambi yela kwizila mu nzimbukulu banga bunkwizilanga mwivi va bwilu. (1 Tesalonika 5:2) Yesu wubikula ti batu bawombo bala levula bidimbu byala monisa ti mu bilumbu bitsuka tunzingila. Nandi wutuba ti dedi bo bubela batu mu bilumbu bi Nowa, buawu mvandi bwala bela ndizulu yi mwana mutu [voti bo tsukulu] yala kwiza. Dedi bubela batu ava khuka yi minlangu yiza, baba dya ayi baba nwa, bakwelana ayi bakwedisa ti Noa kakota mu nzaza. Vayi basa zaba ko dyambu dikubakwizila ti khuka yi nlangu yiyiza ayi yimana vitumuna baboso.—Matai 24:37-39.
18. Bwidi Yesu katulubudila?
18 Yesu wutu lubula ayi wutuba: “Lukikeba beno veka mu diambu di mintima mieno mibika ba phulu yi dia ayi yi nua; ayi mu diambu di mayindu ma luzingu lualu mwingi lumbu kina kibika lukuizila mu kinzimbukila”. Nandi wubwe tuba mvandi ti kiawu kiala “kuizila banga dikondi dibuididi batu boso bamvuandanga va ntoto.” Bosi wubwela tuba: “Luzibula meso ayi lusambila mu zithangu zyoso mu diambu luba monikina batu bafuana mu tina mambu moso mama mafweti kuiza ayi mu diambu lubaka bu telimina va ntwala Muana Mutu.” (Luka 21:34-36.) Kibila mbi dididi dyambu dimfunu kulandakana ndubulu yi Yesu? Kibila nza yi Satana yambelama kubungwa. Baboso bantumamananga Yave ayi Yesu, bawu to bala zinga mvu ka mvu mu nza yimona.


text:
KAPU YA 127
Sanedreni Me Sambisa Yezu mpi na Nima Bo Me Nata Yandi na Pilate
MATAYO 27:1-11 MARKO 15:1 LUKA 22:66–23:3 YOANE 18:28-35
SANEDRENI KE SAMBISA YEZU NA SUKA
YUDASI ISKARIOTE ME KWENDA KUDIKANGA NSINGA NA NKINGU
BO ME TINDA YEZU NA PILATE SAMBU YANDI ZENGILA YANDI NKANU YA LUFWA
Suka me yantika kutana ntangu Piere me buya Yezu sambu na mbala ya tatu nde yandi me zaba yandi ve. Bantu ya Sanedreni me manisa kusambisa Yezu mpi kuseka yandi; na nima bo me panzana. Beto me kuma na Kitanu na suka mpi bo me vukana diaka; ziku bo ke zola kuyidika diambu ya mbi yina bo salaka mutindu bo fwaka nsiku ntangu bo sambisaka Yezu na mpimpa. Bo me lomba nde bo nata Yezu na ntwala na bo.
Tribinale me yula diaka Yezu nde: “Kana nge kele Kristu, songa beto.” Yezu me tuba nde: “Ata mono songa beno, beno ta kwikila yo ve ata fioti. Diaka, kana mono yula beno, beno ta pesa ve mvutu.” Ata mpidina, Yezu me songa bo na kikesa yonso nde yandi kele muntu yina Biblia tubilaka na ntwala na Daniele 7:13. Yandi me tuba nde: “Katuka ntangu yai Mwana ya muntu ta vanda na diboko ya kitata ya ngolo ya Nzambi.”—Luka 22:67-69; Matayo 26:63.
Kansi, Sanedreni me yula yandi diaka nde: “Keti nge kele Mwana ya Nzambi?” Yezu me tuba nde: “Beno mosi bantu ke tuba nde mono kele Mwana ya Nzambi.” Bo me mona nde diambu yai ke pesa bo nswa ya kufwa Yezu sambu yandi me vweza. Bo me yula nde: “Keti beto kele diaka ti mfunu ya kimbangi ya nkaka?” (Luka 22:70, 71; Marko 14:64) Yo yina, bo me kanga Yezu bansinga mpi me nata yandi na Ponse Pilate, Guvernere ya Roma.
Ziku Yudasi Iskariote me mona mutindu bo ke nata Yezu na Pilate. Ntangu yandi me bakisa nde bo me zengila Yezu nkanu ya lufwa, yandi me wa mpasi na ntima mpi me mona nde kivuvu kele diaka ve. Kansi, na kisika nde yandi sosa Nzambi mpi kubalula ntima na masonga yonso, yandi me kwenda kuvutula mbongo yina 30 ya bibende. Yandi me songa bamfumu ya banganga-nzambi nde: “Mono salaka disumu ntangu mono tekaka muntu yina me sala mbi ve.” Kansi, bo me songa yandi na nku yonso nde: “Yo me tala beto na nki? Yo me tala nge mosi!”—Matayo 27:4.
Yudasi me losa mbongo yina 30 ya bibende na tempelo mpi na nima yandi me sala diambu ya nkaka ya mbi; yandi me kwenda kudifwa. Ntangu Yudasi ke zola kudikangisa nsinga na nkingu, yo ke monana nde lutangu ya nti yina yandi me kanga nsinga me zengana. Yandi me bwa na zulu ya matadi yina kele na nsi mpi nitu na yandi me pasuka na kati-kati.—Bisalu 1:17, 18.
Beto kele na suka mpi bo me nata Yezu na nzo ya Ponse Pilate. Kansi, Bayuda yina ke nata yandi me buya kukota. Bo ke yindula nde kana bo vukana ti Bantu ya Makanda bo ta kuma mvindu. Yo ta sala nde bo dia ve madia ya Nisani 15, kilumbu ya ntete ya Nkinsi ya Mampa ya Kukonda Levire, yina bo ke tadilaka mpi bonso nsungi ya Paki.
Pilate me basika na nganda mpi me yula bo nde: “Sambu na nki diambu beno ke funda muntu yai?” Bo me songa yandi nde: “Kana muntu yai vandaka ve muntu ya mbi, beto zolaka ve kupesa yandi na maboko na nge.” Ziku Pilate me mona bonso nde bo ke sosa kupusa yandi, yo yina yandi me songa bo nde: “Beno baka yandi beno mosi mpi beno sambisa yandi na kulanda nsiku na beno.” Bayuda me monisa nde bo kele ti ngindu ya kufwa Yezu, bo me tuba nde: “Nsiku ke pesa beto ve nswa ya kufwa muntu.”—Yoane 18:29-31.
Ya kieleka, yo ta basisa mavwanga kana bo fwa Yezu na nkinsi ya Paki. Kansi, kana bo pusa bantu ya Roma na kuzengila Yezu nkanu ya lufwa sambu na diambu mosi ya me tala luyalu sambu nsiku ke pesa bo nswa, Bayuda yai ta vanda ve na foti.
Bamfumu ya mabundu me songa ve Pilate nde bo me zengila Yezu nkanu ya lufwa sambu yandi me vweza Nzambi. Ntangu yai, bo me tuba mambu ya nkaka ya luvunu; bo me funda yandi nde: “Beto monaka muntu yai [1] ke tula mavwanga na dikanda na beto, [2] yandi ke buyisa bantu na kufuta mpaku na Kaisali, mpi [3] yandi ke tuba nde yandi mosi kele Kristu, ntotila.”—Luka 23:2.
Sambu Pilate kele mumonisi ya bantu ya Roma, yo me fwana nde yandi kudiyangisa sambu na diambu yina bo me funda Yezu nde yandi ke tuba nde yandi kele ntotila. Yo yina, Pilate me kota diaka na nzo, me binga Yezu mpi me yula yandi nde: “Keti nge kele Ntotila ya Bayuda?” Na kutuba ya nkaka, ‘Keti nge me fwa nsiku ya luyalu mpi nge ke kudibinga ntotila na kisika ya Kaisali?’ Ziku sambu na kuzaba mambu yina Pilate me wa sambu na yandi, Yezu me yula yandi nde: “Keti nge ke yula yo na mabanza na nge mosi, to keti bantu ya nkaka tubilaka nge mambu na mono?”—Yoane 18:33, 34.
Pilate me sala bonso nde yandi me zaba ve mambu ya me tala Yezu kansi yandi ke zola kuzaba yo; yandi me yula Yezu nde: “Mono kele ve Muyuda, mpidina ve?” Yandi me tuba diaka nde: “Dikanda na nge mosi mpi bamfumu ya banganga-nzambi pesaka nge na maboko na mono. Nge salaka inki?”—Yoane 18:35.
Yezu ke sosa ve kusoba disolo ya ke tubila diambu yai ya mfunu, disongidila kuvanda ntotila. Yandi me pesa mvutu na mutindu yina me yitukisa kibeni Guvernere Pilate.


text:
Mayi 22-28
Yeremia 44-48
Nkunga 70 mpi Kisambu
Bangogo ya Luyantiku (Min. 3 to na nsi)
BIMVWAMA YA NDINGA YA NZAMBI
“Bika ‘Kusosa Bima ya Nene Sambu na Nge Mosi’”: (Min. 10)
Yer 45:2, 3—Bangindu ya mbi yina Baruki vandaka ti yo salaka nde yandi kuma kudiyangisa (jr 104-105 § 4-6)
Yer 45:4, 5a—Yehowa sungikaka Baruki na mawete yonso (jr 103 § 2)
Yer 45:5b—Baruki gulusaka luzingu na yandi sambu yandi tulaka dikebi na mambu ya kuluta mfunu (w16.07 8 § 6)
-
Timuna Sambu na Kusosa Bimvwama ya Kimpeve: (Min. 8)
Yer 48:13—Sambu na nki bantu ya Moabi “ta wa nsoni sambu na Kemoshi”? (it-2-F 91-92)
Yer 48:42—Sambu na nki mambu yina Yehowa tubaka sambu na Moabi lenda kumisa lukwikilu na beto ngolo? (it-2-F 305 § 3)
Lutangu ya Biblia ya mposo yai me longa nge nki sambu na Yehowa?
Inki bimvwama ya nkaka ya kimpeve nge me zwa na lutangu ya Biblia ya mposo yai?
-
Lutangu ya Biblia: (Min. 4 to na nsi) Yer 47:1-7
KUDIPESA NA KISALU YA BILANGA
Na Mbala ya Ntete ya Beno Me Kutana: (Min. 2 to na nsi) hf —Tula fondasio sambu na mvutukilu ya mpa.
Mvutukilu ya Mpa: (Min. 4 to na nsi) hf—Tula fondasio sambu na mvutukilu ya mpa.
Kulonguka ya Biblia: (Min. 6 to na nsi) lv 199 § 9-10—Songa longoki na bunkufi mutindu ya kusala bansosa kana yandi me kutana ti mambu ya mpasi.
ZINGA MUTINDU BAKRISTU FWETE ZINGA
Baleke—Beno Sosa Ve Bima ya Nene Sambu na Beno Mosi: (Min. 15) Beno yantika na kutala video Bangiufula Yina Baleke Ke Kudiyulaka—Inki Mono Ta Sala Ti Luzingu na Mono?—Mambu ya Me Lutaka; na nima beno tubila mambu ya kele na kati.
Kulonguka ya Biblia ya Dibundu: (Min. 30) kr “Kitini 4—Kimfumu Me Nunga—Leta Me Pesa Nswa ya Kusamuna Nsangu ya Mbote,” kapu 13 § 1-10
Mvutukilu mpi Mambu ya Beto Ta Longuka na Mposo Ke Kwisa (Min. 3)
Nkunga 17 mpi Kisambu


text:
Widikila Nzambi mpi Zinga Kimakulu
Ngangi ke zola nde yandi twadisa nge, tanina nge mpi sakumuna nge
Bangogo ya Luyantiku
Sambu Nzambi ke zolaka bantu, yandi ke longa beto luzingu ya kuluta mbote
Inki Mutindu Beto Ke Widikilaka Nzambi?
Beto fwete zaba mambu yina beto fwete sala mpi nani lenda sadisa beto na kusala yo.
Nani Kele Nzambi ya Kieleka?
Beto lenda zaba zina na yandi mpi bikalulu na yandi.
Luzingu Vandaka Nki Mutindu na Paladisu?
Kitini ya ntete ya Biblia ke tubila yo.
Bo Widikilaka Satana—Inki Mambu Basikaka?
Mambu ya mbi me yantika.
The Great Flood
—Who Listened? Who Did Not?
Inki monanaka pwelele na yina me tala bikalulu ya bantu?
Inki Dilongi Beto Ke Baka na Mvula ya Ngolo?
Yo kele kaka ve disolo mosi ya ntama.
Yezu Vandaka Nani?
Sambu na nki yo kele mfunu na kuzaba mambu ya me tala yandi?
Lufwa ya Yezu Ke Tendula Inki Sambu na Nge?
Yo ta nata balusakumunu ya kitoko.
Paladisu Ta Kwisa Nki Ntangu?
Biblia tubaka na ntwala mambu yina ta salama kana Paladisu me finama.
Inki Balusakumunu Ke Vingila Bantu Yina Ke Widikilaka Nzambi?
Mambu yina nge ke vingila ti nzala ya ngolo.
Keti Yehowa Ke Widikilaka Beto?
Inki mambu nge lenda lomba yandi na kisambu?
Inki Mutindu Nge Lenda Vanda na Luzingu ya Dibuta ya Kiese?
Ngangi ya dibuta ke pesa bandongisila ya kuluta mbote.
Beto Fwete Sala Inki Sambu na Kusepedisa Nzambi?
Kele ti mambu yina Nzambi ke mengaka mpi yina yandi ke zolaka.
Inki Mutindu Nge Lenda Monisa Kwikama na Yehowa
Kana nge ke zola kuvanda ya kwikama, yo ta pusa nge na kubaka balukanu ya mbote


text:
MALONGI 4
Nandi Wubika Tat’andi ayi Yave mu Mayangi | Longa Bana Baku
Ngyewu, wummona mwana wuǹkyeto mu mfikula ayiyi?— Tat’andi ba kuǹtedilanga Yefeta. Kibibila kisiǹtubila ko dizina dyandi, angi tuzebi ti nandi wubika tat’andi ayi Yave mu mayangi. Twanlonguka matedi nandi ayi Yefeta.
Yefeta wuba mavanga mamboti ayi waba vyokisanga ntangu mwingi kulonga mwan’andi matedi Yave. Nandi mvandi wuba dibakala dingolo ayi mfumu mboti. Diawu bana ba Iseali badindila Yefeta kaba mfumu’awu mu mvita baba nwana na zimbeni ziawu.
Yefeta wudinda Yave mu nzila yi lusambu kannungisa mu mvita wukabelama kunwana. Nandi wukanikisa Yave ti na kununga mu mvita beni, wala mvana muntu wunteti va dikanda dyandi wala kwiza ǹdengana. Muntu beni wala kala ayi sadila ku nzo yinlongo yi Yave ntangu zyoso. Nzo yinlongo kiba kibwangu bantu baba bwongiminanga Yave mu ntangu beni. Yefeta wununga mu mvita! Ngye zebi muntu wunteti wuǹdengana bo kavutuka ku nzo?—
Ngete, mwan’andi wu luzolo! Nandi wuba mwana wumweka to wu Yefeta. Angi nandi wuḿfila mwingi kasadila Nzambi. Yefeta wuba beni mu kyunda! Dedi bo tuma mwena kumbusa nandi wukanikisa Yave. Mwan’andi wumvutudila: ‘Papa, fweti vanga ma wukanikisa Yave.’
Mwana wu Yefeta mvandi wuba mu kyunda. Mwingi kabaka bu vangila kisalu ku nzo yinlongo, nandi waba tomba nteti kuvanga nsilulu yiǹkaka yi kunkambu kwela ayi kubuta bana. Vayi nandi wutumamana tat’andi ayi wubika Yave mu mayangi. Mu mayindu mandi kukwela ayi kubuta bana, kwisa vyoka ko ḿfunu na kuvanga kisalu ki Yave ku nzo yinlongo. Diawu kabasikila ku nzo matata mandi mwingi kasadila ku nzo yinlongo yi Yave luzingu lwandi lonso.
Mu mpil’aku, wummwena ti mwana wu Yefeta, wubika tat’andi ayi Yave mu mayangi?— Ngete, nandi wubabika mu mayangi! Ngye kuzola Yave ayi kuǹtumamana, wulenda bika matata maku ayi Yave mu mayangi dedi mwana wu Yefeta.
TANGA MU KIBIBILA KYAKU
Deutelonomi 6:4-6
Minkongudidi 11:30-40
1 Kolinto 7:37, 38


text:
Kapu Kumi Yimweka
Kibila Mbi Ziphasi Zisabidi?
DIYO DINNENI DI ḾBU ditulula bwala bumvimba. Dibakala dibasula mu nzo yi nzambi, wuvonda batu ayi bankaka ba lwala. Kimbevo bantanguninanga câncer kivonda nkyeto wubika bana batanu.
1, 2. Mbi batu bawombo bankuvulanga?
2 Bo bivuka bi phila ayoyo bimmonikanga batu bawombo bankuvulanga: “Kibila” mbi mammonikinanga? Kibila mbi nza yisabidi kithatu ayi ziphasi? Ngye wumana yivana byuvu abyobyo?
3, 4. (a) Byuvu mbi mbikudi Habakuki kayuvula? (b) Bwidi Yave kamwena byuvu beni?
3 Disi ko dyambu dimbi kukuvula. Kibila mu Kibibila, mwidi bisadi biwombo bikwikama bi Nzambi bavana mvandi ntindu byuvu abyobyo. Banga mbikudi Habakuki wuyuvula Yave: ‘Kibila mbi wukumbonisinanga mambi moso? Ayi kibila mbi wumbikila mawu mamonikanga? Kibila mbi matingu masabidi? Ayi kibila mbi mimvita mi sabidi?’
4 Nzambi wutambudila byuvu bi mbikudi Habakuki ayi wukanikisa kumanisa mambu beni. (Habakuki 2: 2, 3) Kibibila kintuba ti Yave wunzolanga beni batu. Kiawu kintuba: “Nandi wukulubanzilanga.” (1 Petelo 5:7) Bukyedika, Nzambi katyanga ko befu tumona ziphasi. (Yesaya 55:8, 9) Twalonguka matedi mu kyuvu akiki: Kibila mbi ziphasi zi sabidi mu nza?
KIBILA MBI ZIPHASI ZI SABIDI?
5. Mbi zimfumu zi binganga ayi minlongisi miawu bantubanga mu matedi ziphasi? Mbi Kibibila kintuba?
5 Zimfumu zi binganga ayi minlongisi miawu, bantubanga ti Nzambi wuntwadisanga ziphasi zyoso zimmonikanga mu batu. Bawombo bantubanga ti bivuka ayi mambu mankaka mambi mammonikinanga, kibila lutya lu Nzambi, diawu tubika kutomba kuzaba kibila mammonikininanga. Bankaka bantubanga ti bana ba bilezi bamfwilanga kibila Nzambi wubatumisanga mwingi bazinga yandi ku diyilu. Vayi masi ko makyedika. Yave katwadisanga ko mambu mambi. Kibibila kintuba ti Nzambi kalendi vanga ko mambu makhembu masonga, ayi nkwa ngolo zyoso kalendi vanga ko mambu makhambulu lunungu.
6. Kibila mbi batu bawombo bamvaninanga Nzambi mbedi mu ziphasi bammona mu nza?
6 Bawombo bamvaninanga Nzambi mbedi, kibila bambadilanga ti nandi wunkengidilanga nza. Vayi tuma longuka mu Kapu yi 3, ti Nkandi’ampemba Satana, nandi widi mu kuyala nza.
7, 8. Kibila mbi ziphasi zisabidi mu nza?
7 Kibibila kitukamba ti “nza yimvimba yidi ku tsi minsua mi phevi yimbimbi.” (1 Yoane 5:19) Nza ayiyi yidi mu luyalu lu nkwa mambi, Satana. Nandi wumvukumunanga ntoto wumvimba. (Nzaikusu 12:9) Bawombo banlandakananga mavanga mandi mambi. Kiawu kibila nza yisabidi luvunu, kithatu ayi matingu.
8 Vadi kibila kinkaka ziphasi zisabidi mu nza. Bo Adami ayi Eva basumuka, bawu batambikisa disumu kwidi bana bawu. Mu kibila ki masumu mawu diawu batu boso bakivangisinanga mambi. Ayi bawombo bantombanga kuyala bankaka. Mimvita batu bannwananga, mintwadisanga beni ziphasi mu batu bankaka. (Mpovi 4:1; 8:9) Khumbu zinkaka batu bantovukilanga, mu mambu ma nzimbukulu. (Mpovi 9:11) Mambu beni malenda kutumonikina befu kubwanakana voti kusutakana vama ayi thangu yimbi mammonikina.
9. Kibila mbi twididi lufyatu ti Yave widi na kibila kambikilanga ziphasi?
9 Yave katwadisanga ko ziphasi. Nandi kasi ko mbedi mu matedi mimvita, matingu ayi mambu mankaka mammonikanga. Nzambi katwadisanga ko bivuka bimmonikanga, dedi zindikuni zinneni zi ntoto, ziphemu zingolo voti binzingididi ayi khuka zinneni zi minlangu. Vayi wulenda kuyikuvusa: ‘Kuba Yave nkwa ngolo zyoso, kibila mbi kakhambu manisina mambu mambi mammonikanga?’ Kuzaba ti nkinza beni katuvwanga, diawu tulenda tubila ti nandi widi na kibila kambikilanga ziphasi.
KIBILA MBI NZAMBI KAMBIKILANGA ZIPHASI?
10. Bwidi Satana kafyesila Yave?
10 Ku lumbu lu Edeni nkadi’ampemba wuvukumuna Adami ayi Eva. Satana wuvunina Nzambi mambu bo katuba ti nandi kasazaba ko kuyala ayi wusweka mambu mamboti mwingi Adami na Eva babika kuzaba. Satana wabatomba bawu bakikina ti nandi lutidi kuyala buboti ke na Yave. Nandi waba monisa ti bawu basintombila ko Nzambi yinkaka mwingi kaba yala.
11. Kyuvu mbi tuntomba kubaka mvutu?
11 Adami ayi Eva ba balukila Yave bo bamanga kuntumamana. Bawu bamwena ti nswa baba mu kusola mamboti ayi mambi. Bwidi Yave kabina monisina ti nandi wunnunga mu mambu zimbeni zyandi bamvubudila?
12, 13. (a) Kibila mbi Yave ka khambu bungila zimbeni zyandi momu thangu beni? (b) Kibila mbi Yave kabikila Satana kayala nza ayi batu bayala bafeka?
12 Yave kasa bunga ko Adami ayi Eva momu thangu beni. Vayi nandi wubikila Adami ayi Eva babuta bana. Yave mvandi wubikila thangu bana ba Adami ayi Eva mwingi basola bafeka nani batidi kabayala. Lukanu lu Yave mu matedi kuwesa ntoto batu basonga, lwela vangama mosokwa Nkadi’ampemba kalenda vanga.
13 Satana wufyesa Yave va meso ma zimbasi ziwombo. (Yobi 38:7; Danieli 7:10) Yave wubikila Satana thangu mwingi kamonisa kyedika ki mambu katuba. Yave mvandi wubikila batu thangu mwingi bayala mu thwadusulu yi Satana, mu dyambu kamonisa ti bawu balendi nunga ko mu luyalu mu kukhambu thwadusulu’andi.
14. Kyedika mbi kima zabakana?
14 Batu batona thama kuyala, angi banunganga ko mu luyalu luawu. Satana mamonika ti nkwa luvunu. Batu bantomba lusalusu lu Nzambi. Mbikudi Yelemia wutuba makyedika bo kasonika ti Yave, zebi ti nzila mutu yisiko mu ngolo zyandi feka; ayi vasiko mutu wulenda sudika ndyatulu’andi mu zingolo zyandi.
KIBILA MBI NZAMBI KAKHIDI BIKILA THANGU YIWOMBO?
15, 16. (a) Kibila mbi Yave kakhidi bikila ziphasi? (b) Kibila mbi Yave kakhambu ludikila mambu mambi Satana Kabivisa?
15 Kibila mbi Yave kakhidi bikila ziphasi? Kibila mbi ka khambu manisina mambi mammonikanga? Ditheti, nandi wubikila thangu mwingi luyalu lu Satana luzabakana ti luawu lwisi ko lumboti. Batu bama kwedika phila zyoso zi luyalu, vayi banunganga ko. Tuzebi ti batu bamvanganga bisengu ba maluta ndwenga mu thangu’itu, vayi banunganga ko mu kumanisa mambu mambi dedi, buphumbulu, matingu ayi mimvita. Tulendi nunga ko befuveka mu luyalu mu kukhambu thwadusulu yi Nzambi.
16 Dimwadi, Satana bo kakhidi yala, Yave kalendi ludika ko mambu mambi kambivisa, kibila na kumavanga, kalenda monikina banga nandi wumbwela myoko mu luyalu lumbi lu Satana. Ayi batu banyala mu minswa mi Satana, khanu bankikininanga ti balenda nunga mu luyalu luawu. Yave kalendi ko kubwela myoko mu mambu amomo, kibila nandi kavunanga ko.
17, 18. Mbi Yave kala vanga mwingi kumanisa mambi moso Satana kantwadisanga?
17 Yave, widi mangolo ma kumanisa mambi moso Satana ayi batu bantwadisanga? Nyinga. Kwidi Nzambi mamoso malenda vangama. Yave zebi thangu kala vutudila Satana mvutu mu mambu moso kamfyesila. Yawu thangu kala vutudila ntoto woso paladizu, dedi bo kakanikina va thonono. Baboso bafwa badi mu mabumbi ayi mu kilunzi ki Nzambi bala vulubuka. (Yoane 5:28, 29) Batu balasa bwe bela ko ni kufwa. Yesu wala manisa mambi moso Satana kantwadisanga mu luyalu lwandi. Yave wala sadila Yesu mwingi “kabunga mavanga ma Satana.” (1 Yoane 3:8) Matondo beni tumvutudila Yave mu mvibudulu’andi, kibila tulenda zaba buboti Yave ayi kunsola mwingi katuyala. (Tanga 2 Petelo 3:9, 10.) Kheti ziphasi tummona, nandi wutusadisanga kukindama mu malema moso.
18 Yave katukwikanga ko tusola luyalu lwandi. Nandi wuvana batu lwaku lu kusola mamboti ayi mambi. Twanlonguka tsundu mbi lwaku beni lwidi mu luzingu lwitu.
BWIDI WUNKWIZA SADILA LWAKU LU KUSOLA?
19. Lwaku mbi Yave katuvana? Kibila mbi tufweti tondila Yave mu lwaku beni?
19 Kusola mamboti ayi mambi, lwaku Yave katuvana mwingi tuba diswasana ayi bibulu. Bibulu bayindulanga ko vayi befu tulenda sola phila tutidi kuzingila ayi kusola kusadila Yave voti ndamba. (Zingana 30:24) Befu twisa vangu ko dedi kisengo kimvanganga kisalu ki banzengila. Befu twidi lwaku lu kusola bakundi ayi bwidi tutidi kuzingila. Yave tidi tusadila mboti luzingu lwitu.
20, 21. Mbi wulenda sola bilutidi mu ngyewu?
20 Yave wuntomba befu tunzola. (Matai 22:37, 38) Yave mayangi beni kammonanga befu kunzola mu ntima woso, banga mayangi tata kalenda mona bo mwan’andi kantuba mu khambu kukwiku, “papa, minu yi kuzolanga.” Yave wutuvana lwaku mwingi tusola ti tukunsadila voti ndamba. Satana, Adami ayi Eva basola kubayisa Yave. Bwidi ngye wunkwiza sadila lwaku widi lu kusola?
21 Sadila buboti lwaku lu kusola mwingi wusadila Yave ayi kukwangidika ntim’andi. Vadi mvandi mafunda ayi mafunda ma batu bamanga Satana mwingi kusadila Yave. (Zingana 27:11) Mbi wulenda vanga mwingi wuba zingila mu nza yimona bo Nzambi kala manisa ziphasi zyoso? Kapu yinlanda yimvutula mvutu mu kyuvu akyokyo.


text: 11 Ntangu Yezu manisaka kupesa bantuma na balongoki na yandi 12, yandi katukaka pana sambu na kukwenda kulonga mpi kusamuna na bambanza na bo.+2 Kansi, ntangu Yoane waka na boloko+ mambu ya me tala bisalu ya Kristu, yandi tindaka balongoki na yandi+3 sambu bo yula Yezu nde: “Keti nge kele Muntu yina ke kwisa, to keti beto fwete vingila muntu ya nkaka?”+4 Yezu vutudilaka bo nde: “Beno kwenda kuzabisa Yoane mambu yina beno ke wa mpi ke mona:+5 Bifwa-meso ke mona,+ bantu ya makulu-kifu ke tambula, bantu yina kele na maladi ya lepre+ ke kuma bunkete, bifwa-makutu ke wa, bafwa ke futumuka, mpi bo ke zabisa bansukami nsangu ya mbote.+6 Kiese na muntu yina ke mona ve kikuma ya kubula sakuba sambu na mono.”+7 Ntangu balongoki yai vandaka kuvutuka, Yezu yantikaka kutubila bimvuka ya bantu sambu na Yoane nde: “Beno basikaka sambu na kutala inki na ntoto-makanga?+ Lukengi mosi ya ke nikana-nikana na mupepe?+8 Ebuna, beno basikaka sambu na kutala inki? Muntu mosi ya me lwata bilele ya ntalu?* Bantu yina ke lwataka bilele ya ntalu ke vandaka na banzo ya bantotila.9 Kansi, sambu na nki beno basikaka? Sambu na kutala mbikudi? Ya kieleka, mono ke tubila beno nde, yandi me luta nkutu mbikudi.+10 Yai muntu yina bo sonikaka sambu na yandi nde: ‘Tala! Mono ke tinda kinati-nsangu na mono na ntwala na nge,* mpi yandi ta yidika nzila na nge na ntwala na nge!’+11 Ya kieleka mono ke tubila beno nde, na kati ya bantu yina me butukaka na bankento, kele ve ti muntu me luta Yoane Mbotiki na nene, kansi muntu ya fioti na Kimfumu ya zulu kele nene kuluta yandi.+12 Yantika na bilumbu ya Yoane Mbotiki tii bubu yai, Kimfumu ya zulu kele lukanu yina bantu ke nwanaka ngolo na kulungisa mpi bayina ke nwanaka ngolo ke botulaka yo.+13 Sambu bo yonso, Bambikudi ti Nsiku, bikulaka tii na Yoane;+14 mpi kana beno zola kundima yo, yandi kele ‘Eliya yina fwete kwisa.’+15 Bika muntu yina kele ti makutu kuwa.16 “Ti nani mono ta fwanisa ndonga yai ya bantu?+ Yo kele bonso bana ya fioti yina me vanda na bazandu mpi yina ke tuba na ndinga ya ngolo na banduku yina bo ke sakanaka ti bo,17 nde: ‘Beto budilaka beno musembu, kansi beno kinaka ve; beto yimbaka bankunga ya mawa, kansi beno kudibulaka ve na mawa.’18 Mutindu mosi, Yoane kwisaka, yandi ke dia ve mpi ke nwa ve, kansi bantu ke tuba nde, ‘Yandi kele ti demo.’19 Mwana ya muntu kwisaka, yandi ke dia mpi ke nwa,+ kansi bantu ke tuba nde, ‘Tala! Muntu ya ke diaka mbiki mpi ya ke nwaka vinu mingi, nduku ya bakalaki ya mpaku mpi ya bansumuki.’+ Kansi, mayele ke monanaka ya lunungu na bisalu na yo.”+20 Na nima, yandi yantikaka kunganina bambanza yina yandi salaka bidimbu mingi ya nkumbwa, sambu bo balulaka ve ntima:21 “Mawa na nge, Korazini! Mawa na nge, Betsaida! sambu kana bidimbu ya nkumbwa yina salamaka na beno salamaka na Tire mpi na Sidoni, bo zolaka tuka ntama kulwata basaki mpi kuvanda na putulu ya tiya+ sambu na kusonga nde bo me balula ntima.22 Yo yina, mono ke tubila beno nde, na Kilumbu ya Kusambisa, yo ta vanda pete mingi sambu na Tire mpi Sidoni kuluta sambu na beno.+23 Mpi nge, Kapernaumi,+ keti mbala ya nkaka bo ta tombula nge tii na zulu? Nge ta kulumuka tii na Maziamu*+ sambu kana bidimbu ya nkumbwa yina salamaka na nge salamaka na Sodome, yo zolaka kuvanda kaka tii bubu yai.24 Kansi, mono ke tubila beno nde, na Kilumbu ya Kusambisa, yo ta vanda pete mingi sambu na insi ya Sodome kuluta sambu na nge.”+25 Na ntangu yina, Yezu tubaka nde: “Tata, Mfumu ya zulu ti ya ntoto, mono ke kumisa nge na ntwala ya bantu sambu nge me bumbaka mambu yai na bantu ya mayele ti ya ngangu mpi nge me monisaka yo na bana ya fioti.+26 Ee, Tata, sambu nge ndimaka nde yo vanda mutindu yai.27 Tata na mono me pesaka mono bima yonso,+ mpi ata muntu mosi ve kuzaba Mwana mbote-mbote katula kaka Tata;+ ata muntu mosi mpi ve kuzaba Tata mbote-mbote katula kaka Mwana mpi konso muntu yina Mwana ke zola kumonisa yandi Tata.28 Beno kwisa na mono, beno yonso ya ke mona mpasi mpi ya ke nata kilo ya mingi, ebuna mono ta pesa beno kikesa.29 Beno baka vangu na mono na mapeka na beno, mpi beno longuka na mono, sambu mono kele mawete mpi ya kudikulumusa na ntima,+ ebuna beno ta baka kikesa sambu na beno mosi.*30 Sambu vangu na mono kele mpasi ve na kunata mpi kizitu na mono kele kilo ve.”


text:
Inki Biblia Ke Longa Beto?
Bo me basisa mukanda yai ya kulongukila Biblia sambu na kusadisa nge na kulonguka mambu yina Biblia ke tubaka na mambu ya kuswaswana mu mbandu, sambu na nki beto ke mona mpasi, inki ke kuminaka beto kana beto me fwa, inki mutindu beto lenda vanda ti dibuta ya kiese mpi mambu mingi ya nkaka.
Inki Kele Lukanu ya Nzambi Sambu na Beto?
Nge lenda kudiyula nde sambu na nki bampasi kele mingi bubu yai. Biblia ke longa nde kubika fioti Nzambi ta sala mambu mpi yandi ta katula mambu yina ke yangisa bantu mu mbandu bampasi, maladi, mpi lufwa.
KAPU YA 1
Nzambi Kele Nani?
Keti nge ke yindula nde Nzambi ke kudiyangisaka sambu na nge? Longuka bikalulu ya Nzambi mpi mutindu nge lenda kuma nduku na yandi.
KAPU YA 2
Biblia—Mukanda Mosi ya Me Katuka na Nzambi
Inki mutindu Biblia lenda sadisa nge na kukanga ntima na mambu ya mpasi ya nge ke kutana ti yo? Sambu na nki nge lenda tudila bambikudulu na yo ntima?
KAPU YA 3
Inki Kele Lukanu ya Nzambi Sambu na Bantu?
Ntangu ntoto ya mvimba ta kuma paladisu, luzingu ta vanda nki mutindu na nsi-ntoto ya mpa?
KAPU YA 4
Yezu Kristu Kele Nani?
Sosa kuzaba sambu na nki Yezu kele Mesia ya lusilu, na wapi yandi katukaka, mpi sambu na nki yandi kele mwana mosi kaka ya kubutuka ya Yehowa.
KAPU YA 5
Nkudulu—Dikabu ya Kuluta Nene ya Nzambi Me Pesaka
Nkudulu kele nki? Inki mambote yo ke pesaka beto?
KAPU YA 6
Kana Muntu Me Fwa Yandi Ke Kwendaka na Wapi?
Sosa kuzaba mambu yina Biblia ke tuba sambu na kisika yina bafwa kele mpi sambu na nki bantu ke fwaka.
KAPU YA 7
Bafwa Ta Futumuka!
Keti nge me fwilaka muntu mosi yina nge vandaka kuzola? Keti nge lenda mona yandi diaka? Sosa kuzaba mambu yina Biblia ke longa sambu na lufutumuku.
KAPU YA 8
Kimfumu ya Nzambi Kele Nki?
Bantu mingi me zaba Kisambu ya Mfumu. Bangogo “Kimfumu na nge kukwisa” ke tendula nki?
KAPU YA 9
Keti Nsuka ya Nsi-Ntoto Me Kuma Pene-Pene?
Beto tadila mutindu bikalulu mpi mambu yina bantu ya kele na nziunga na beto ke sala ke ndimisa nde beto ke zinga ntangu yai na nsungi yina kele na ntwala ya nsuka ya nsi-ntoto, mutindu Biblia tubaka yo na ntwala.
KAPU YA 10
Kieleka na Yina Me Tala Bawanzio
Biblia ke tubilaka bawanzio mpi bademo. Keti bigangwa yai ya kimpeve kele bigangwa ya kieleka? Keti bo lenda sadisa beto to kusala beto mbi?
KAPU YA 11
Sambu na Nki Bampasi Kele Mingi?
Bantu mingi ke tubaka nde beto fwete pesa Nzambi foti sambu na bampasi yonso ya nsi-ntoto. Inki nge ke yindula? Sosa kuzaba mambu yina Nzambi ke tuba na yina me tala bikuma ya bampasi.
KAPU YA 12
Inki Mutindu Nge Lenda Kuma Nduku ya Nzambi?
Nge lenda zinga na mutindu yina ke pesaka Yehowa kiese. Nkutu, nge lenda kuma nduku na yandi.
KAPU YA 13
Zitisa Luzingu
Inki mutindu Nzambi ke tadilaka kubasisa divumu, kuvutula menga, mpi luzingu ya bambisi?
KAPU YA 14
Dibuta na Beno Lenda Vanda na Kiese
Zola yina Yezu monisaka kele mbandu yina babakala, bankento, bibuti, mpi bana lenda landa. Mbandu na yandi ke longa beto nki?
KAPU YA 15
Mutindu ya Mbote ya Kusambila Nzambi
Beto tadila mambu sambanu sambu na kuzaba bantu yina kele na dibundu ya kieleka.
KAPU YA 16
Pona na Kusambila Nzambi
Inki bampasi nge lenda kutana ti yo ntangu nge ke zabisa bantu ya nkaka balukwikilu na nge? Inki mutindu nge lenda sala yo kukonda kuvweza bo?
KAPU YA 17
Kisambu Kele Dikabu
Keti Nzambi ke waka ntangu nge ke samba? Sambu na kuzwa mvutu, nge fwete bakisa mambu yina Biblia ke longaka na yina me tala kisambu.
KAPU YA 18
Keti Mono Fwete Kudipesa na Nzambi mpi Kubaka Mbotika?
Inki mambu muntu fwete sala sambu na kubaka mbotika ya Bukristu? Sosa kuzaba ntendula ya mbotika mpi mutindu yo fwete salama.
KAPU YA 19
Bikala Pene-Pene na Yehowa
Inki mutindu beto lenda monisa zola mpi ntonda na Nzambi sambu na mambu yonso yina yandi me sadilaka beto?
Banoti ya Kele na Nsuka
Bantendula ya bangogo mpi bansa yina bo me sadila na mukanda Inki Biblia Ke Longa Beto?


text: 11 Ka-lutangu+ mosi ta mena na kisina ya Yese,+Mpi lutangu+ yina ta basika na misisa na yandi ta buta mbuma.2 Mpeve ya Yehowa ta vanda na zulu na yandi,+Mpeve ya mayele+ mpi ya mayele ya kubakisa mambu,Mpeve ya ndongisila mpi ya ngolo,+Mpeve ya nzayilu mpi ya boma ya Yehowa;3 Mpi yandi ta wa kiese na boma ya Yehowa.+Yandi ta sambisa ve na kutadila mambu yina ke monana na meso na yandi,Yandi ta nganina mpi ve na kutadila mambu yina makutu na yandi ke wa.+4 Yandi ta sambisa nsukami na mutindu ya mbote*Mpi yandi ta nganina bantu ti lunungu sambu na mambote ya bantu ya kudikulumusa ya ntoto.Yandi ta bula ntoto ti fimbu ya munoko na yandi+Mpi ta fwa bantu ya mbi ti mpema* ya bikobo na yandi.+5 Lunungu ta vanda mukaba ya divumu na yandiMpi kwikama ta vanda mukaba ya luketo+ na yandi.6 Kibulu ta zinga ti mwana-dimeme+ sambu na mwa ntangu,Mwana-nkombo ta lala kisika mosi ti nkoyi,Mwana-ngombe, ntambu,* ti mbisi ya mafuta-mafuta, bo yonso ta vanda kisika mosi;*+Ebuna mwana-bakala ya fioti ta twadisa bo.7 Ngombe ya nkento ti urse ta dia kisika mosi,Mpi bana na bo ta lala kisika mosi.Ntambu ta dia matiti bonso ngombe ya bakala.+8 Mwana yina bo ke nwisa mabele ta sakana na dibulu ya kobra,Mpi mwana yina bo me katula na mabele ta tula diboko na yandi na dibulu ya nioka ya ndikila.9 Bo ta sala ata mbi+ mosi veMpi ta bebisa ata kima mosi ve na ngumba+ na mono yonso ya santu,Sambu ntoto ta fuluka kibeni ti nzayilu ya YehowaMutindu bamasa ke fulusaka nzadi-mungwa.+10 Na kilumbu yina, musisa ya Yese+ ta telama bonso kidimbu* sambu na bantu.+Makanda ta tala na ndambu na yandi sambu na kusosa lutwadisu,*+Mpi kisika na yandi ya kupema ta kuma ya nkembo.11 Na kilumbu yina, Yehowa ta sadila diaka diboko na yandi, na mbala ya zole, sambu na kubaka bantu na yandi yina me bikala na Asiria,+ na Ezipte,+ na Patrosi,+ na Kushi,+ na Elami,+ na Shinare,* na Amati, mpi na bisanga ya nzadi-mungwa.+12 Yandi ta tedimisa kidimbu mosi* sambu na makanda mpi ta vukisa bantu ya Izraele+ yina me panzanaka; ebuna yandi ta vukisa bantu ya Yuda yina me panzanaka katuka na bandambu yonso iya ya ntoto.+13 Kimpala ya Efrayimi ta vanda diaka ve,+Mpi bantu yina ke kangilaka Yuda kimbeni ta vanda diaka ve.Efrayimi ta wila ve Yuda kimpala,Yuda mpi ta kangila ve Efrayimi+ kimbeni.14 Mpi bo ta kulumuka na tu-bangumba* ya bantu ya Filistia na ndambu ya westi;Bo ta vukana sambu na kubotula bantu ya Esti bima.Bo ta tandula diboko na bo sambu na kunwanisa* Edomi+ ti Moabi,+Mpi bantu ya Amoni ta kuma bantu na bo.+15 Yehowa ta kabula* kisika yina nzadi-mungwa+ ya Ezipte me kotaka na nseke*Mpi yandi ta nikisa diboko na yandi na zulu ya Nzadi.*+Ti mpema* na yandi ya tiya yandi ta bula yo na* bamasa na yo nsambwadi,Mpi yandi ta pusa bantu na kusabuka ti basandale na bo.16 Ebuna yo ta vanda ti nzila mosi ya nene+ yina ta katuka na Asiria sambu na bantu na yandi ya me bikala,+Kaka mutindu yo vandaka sambu na Izraele na kilumbu yina yandi basikaka na insi ya Ezipte.


text:
KAPU YA UVWA
Keti Nsuka ya Nsi-Ntoto Me Kuma Pene-Pene?
1. Na wapi beto lenda zaba mambu yina ta salama na bilumbu ke kwisa?
KETI nge me landaka bansangu na televizio to na radio mpi na nima nge kudiyula nde: ‘Nsi-ntoto yai ke kwenda na wapi?’ Mambu ya mpasi mpi ya nku ke salama mingi kibeni, yo yina bantu mingi ke ndima nde beto me kuma pene-pene ya nsuka ya nsi-ntoto. Keti yo kele kieleka? Keti bantu lenda zaba mambu yina ta salama na bilumbu ke kwisa? Ee. Ata bantu lenda tuba ve na ntwala mambu yina ta salama na bilumbu ke kwisa, Yehowa Nzambi lenda sala yo. Na Biblia, yandi ke zabisa beto mambu yina ta salama na bilumbu ke kwisa sambu na bantu mpi sambu na ntoto.—Yezaya 46:10; Yakobo 4:14.
2, 3. Balongoki ya Yezu vandaka na mfunu ya kuzaba nki, mpi nki mvutu yandi pesaka bo?
2 Ntangu Biblia ke tubila nsuka ya nsi-ntoto, yo ke tubila nsuka ya mambu ya mbi kansi yo ke tubaka ve nde ntoto yai ta fwa. Yezu longaka bantu nde Kimfumu ya Nzambi ta yala ntoto ya mvimba. (Luka 4:43) Balongoki na yandi sosaka kuzaba ntangu yina Kimfumu ta kwisa, yo yina bo yulaka yandi nde: “Inki ntangu mambu yai ta salama, mpi nki ta vanda kidimbu ya kukala na nge mpi ya nsukilu ya ngidika ya bima?” (Matayo 24:3) Yezu songaka bo ve kilumbu yina yo ta salama, kansi yandi zabisaka bo mambu yina ta salama na ntwala ya nsuka ya nsi-ntoto. Mambu yina Yezu tubaka nde yo ta salama, ke na kusalama bubu yai.
3 Na kapu yai, beto ta tubila mambu yina ke monisa nde beto ke zinga na bilumbu yina kele na ntwala ya nsuka ya nsi-ntoto. Ntete, beto ta tubila bitumba yina salamaka na zulu sambu beto bakisa sambu na nki mambu ke kuma kaka mbi awa na ntoto.
BITUMBA NA ZULU
4, 5. (a) Ntangu Yezu kumaka Ntotila, inki salamaka na zulu ntangu fioti na nima? (b) Na kutadila Kusonga 12:12, inki salamaka na ntoto na nima ya kulosa Satana awa na ntoto?
4 Na Kapu ya nana, beto longukaka nde Yezu kumaka Ntotila na zulu na 1914. (Daniele 7:13, 14) Mukanda ya Kusonga ke zabisa beto mambu yina salamaka: “Bitumba basikaka na zulu: Mikaele [disongidila, Yezu] mpi bawanzio na yandi nwanaka ti dragoni [Satana], mpi dragoni ti bawanzio na yandi nwanaka.” * Satana ti bademo na yandi nungaka ve mpi bo losaka bo na ntoto. Yindula kiese yina bawanzio waka! Kansi, inki beto lenda tuba sambu na bantu awa na ntoto? Biblia tubaka nde yo ta vanda ntangu mosi ya mpasi sambu na bantu. Sambu na nki? Sambu Diabulu kele na makasi ya ngolo, “sambu yandi me zaba nde yandi kele ti ntangu fioti.”—Kusonga 12:7, 9, 12.
5 Diabulu ke basisa bampasi mingi kibeni na ntoto. Yandi kele na makasi sambu yandi me bikala ti ntangu fioti na ntwala nde Nzambi kufwa yandi. Beto tadila mambu yina Yezu tubaka nde yo ta salama na bilumbu ya nsuka.—Tala Noti 24.
BILUMBU YA NSUKA
6, 7. Inki beto lenda tuba sambu na bitumba mpi nzala ya beto ke mona bubu yai?
6 Bitumba. Yezu tubaka nde: “Insi mosi ta nwanisa insi ya nkaka mpi kimfumu mosi ta nwanisa kimfumu ya nkaka.” (Matayo 24:7) Na bilumbu na beto, bantu mingi me fwaka na bitumba kuluta bansungi yonso ya nkaka. Rapore ya me katuka na Iniversite mosi (Worldwatch Institute) ke monisa nde, banda 1914 bantu kuluta bamilio 100 me fwaka na bitumba. Ntalu ya bantu yina me fwaka na bitumba banda na mvu 1 900 tii na mvu 2 000, me luta mbala tatu ntalu ya bantu yina fwaka na bitumba yonso yina salamaka banda na mvu-nkama ya ntete ya ntangu na beto tii na 1899. Yindula kinsukami mpi bampasi yina bitumba me natilaka bantu mingi!
7 Nzala. Yezu tubaka nde: “Nzala ta vanda.” (Matayo 24:7) Ata madia ke kuma mingi bubu yai kuluta bamvula me luta, bantu mingi kele ve ti madia. Sambu na nki? Sambu bo kele ve ti mbongo ya kufwana sambu na kusumba madia to ntoto ya kukuna bima. Bamilio mingi ya bantu kele ti mbongo fioti ya kuzingila. Kimvuka Yina Ke Talaka Mambu ya Mavimpi na Nsi-Ntoto (Organisation mondiale de la santé) ke tuba nde, konso mvula bamilio ya bana-fioti ke fwaka mingi-mingi sambu bo kele ve ti madia ya kufwana ya lenda sala nde bo vanda ti mavimpi ya mbote.
8, 9. Inki ke monisa nde bambikudulu ya Yezu ya me tala kunikana ya ntoto mpi maladi ke lungana?
8 Kunikana ya ntoto. Yezu tubaka na ntwala nde: “Ntoto ta nikana ngolo.” (Luka 21:11) Bubu yai, yo ke monana nde konso mvula ntoto ta nikanaka ngolo. Banda mvu 1900, bantu kuluta bamilio zole me fwaka na kunikana ya ntoto. Ata bubu yai ba-apareyi ke sadisa bantu na kuzaba na ntwala ntangu yina ntoto ta nikana, bantu ke fwa kaka mingi.
9 Maladi. Yezu tubaka na ntwala nde “kipupa” ta vanda. Bamaladi ya ngolo ta panzana nswalu mpi ta fwa bantu mingi. (Luka 21:11) Ata minganga me longuka mutindu ya kusansa bamaladi mingi, kele kaka ti bamaladi yina me konda nkisi. Nkutu, rapore mosi ke monisa nde konso mvula bamilio ya bantu ke fwa na bamaladi bonso tiberkiloze, malaria, mpi kolera. Diaka minganga me mona bamaladi 30 ya mpa, mpi ya nkaka na kati na yo me konda nkisi.
BANTU NA BILUMBU YA NSUKA
10. Inki mutindu 2 Timoteo 3:1-5 ke lungana bubu yai?
10 Na 2 Timoteo 3:1-5, Biblia ke tuba nde: “Na bilumbu ya nsuka bantangu ya mpasi mpi ya nku ta vanda.” Ntumwa Polo tubilaka bikalulu yina bantu mingi ta vanda ti yo na bilumbu ya nsuka. Yandi tubaka nde bantu ta vanda
bantu ya ke kudizolaka
bantu ya ke zolaka mbongo
bantu ya ke lemfukaka ve na bibuti
bantu ya me konda kwikama
bantu ya ke zolaka ve bantu ya dibuta na bo
bantu ya me konda kudiyala
bantu ya nku mpi ya mubulu
bantu ya ke zolaka biese na kisika ya kuzola Nzambi
bantu ya ke tubaka nde bo ke zolaka Nzambi kansi bo ke lemfukilaka yandi ve
11. Na kutadila Nkunga 92:7, inki ta kumina bantu ya mbi?
11 Na kisika yina nge ke zingaka, keti bantu mingi kele ti bikalulu yai? Na nsi-ntoto ya mvimba, bantu mingi kele ti bikalulu yina. Kansi kubika fioti, Nzambi ta sala kima mosi sambu na yo. Yandi ke sila nde: “Kana bantu ya mbi kumena bonso matiti ya mbi mpi bantu yonso ya ke salaka mambu ya mbi kukuma mingi, yo kele sambu bo manisa [to bo fwa] bo kimakulu.”—Nkunga 92:7.
NSANGU YA MBOTE NA BILUMBU YA NSUKA
12, 13. Inki Yehowa me longa beto na bilumbu yai ya nsuka?
12 Biblia tubaka na ntwala nde na bilumbu ya nsuka, nsi-ntoto ta fuluka ti mambu ya mpasi mpi ya mawa. Kansi yo tubaka mpi nde mambu ya mbote ta salama.
13 Kubakisa Biblia. Mbikudi Daniele sonikaka mambu ya me tala bilumbu ya nsuka. Yandi tubaka nde: “Nzayilu ya kieleka ta kuma mingi.” (Daniele 12:4) Nzambi ta pesa bansadi na yandi mayele ya kubakisa Biblia mbote-mbote kuluta mutindu bo vandaka kubakisa yo ntete. Banda 1914 Yehowa ke salaka diambu yai. Mu mbandu, Yehowa me longa beto mfunu ya zina na yandi, lukanu na yandi sambu na ntoto, kieleka ya me tala nkudulu, inki ke kuminaka beto kana beto me fwa, mpi lufutumuku. Beto me longuka nde Kimfumu ya Nzambi mpamba ta manisa bampasi na beto yonso. Diaka, beto me longuka mutindu beto lenda vanda na kiese mpi beto lenda zinga na mutindu yina ke pesaka Nzambi kiese. Kansi bansadi ya Nzambi ke salaka nki na mambu yina bo me longuka? Mbikudulu ya nkaka ke pesa mvutu na ngiufula yai.—Tala Noti 21 mpi 25.
14. Banani ke longaka nsangu ya mbote ya Kimfumu mpi na wapi bo ke longaka yo?
14 Kisalu ya kusamuna na ntoto ya mvimba. Sambu na bilumbu ya nsuka, Yezu tubaka nde: “Bo ta samuna nsangu yai ya mbote ya Kimfumu na ntoto ya mvimba.” (Matayo 24:3, 14) Bambangi ya Yehowa ke longaka nsangu ya mbote ya Kimfumu ya Nzambi na bansi kuluta 230 mpi na bandinga kuluta 700. Ya kieleka na ntoto ya mvimba, Bambangi ya Yehowa ya “makanda yonso” mpi ya “mabuta yonso” ke sadisaka bantu na kubakisa kana Kimfumu yina kele nki mpi mambu yina yo ta sala sambu na bantu. (Kusonga 7:9) Mpi bo ke salaka kisalu yina ya mpamba. Ata bantu mingi ke menga bo mpi ke monisa bo mpasi mutindu Yezu tubaka, kima mosi ve lenda kanga bo nzila ya kusala kisalu ya kusamuna.—Luka 21:17.
NGE TA SALA NKI?
15. (a) Keti nge ke ndima nde beto ke zinga na bilumbu ya nsuka, mpi sambu na nki? (b) Inki ta kumina bantu yina ke lemfukilaka Yehowa mpi bayina ke lemfukilaka yandi ve?
15 Keti nge ke ndima nde beto ke zinga na bilumbu ya nsuka? Bambikudulu mingi yina Biblia tubaka sambu na bilumbu ya nsuka ke lungana. Kubika fioti, Yehowa ta tuba nde kisalu ya kusamuna nsangu ya mbote me mana, ebuna “nsuka” ta kwisa. (Matayo 24:14) Nsuka kele nki? Yo kele Armagedoni, ntangu Nzambi ta katula mambu yonso ya mbi. Yehowa ta sadila Yezu mpi bawanzio na yandi ya ngolo sambu na kufwa bantu yonso yina ke lemfukilaka yandi ve mpi mwana na yandi. (2 Batesalonika 1:6-9) Na nima, Satana ti bademo na yandi ta kusa diaka ve bantu. Ebuna, bantu yonso yina ke zolaka kulemfukila Nzambi mpi ke ndimaka Kimfumu na yandi ta mona mutindu balusilu yonso ya Nzambi ta lungana.—Kusonga 20:1-3; 21:3-5.
16. Mutindu nsuka me kuma pene-pene, inki nge fwete sala?
16 Kubika fioti, nsi-ntoto yai ya Satana ke yala ta kuma na nsuka. Yo yina yo kele mfunu beto kudiyula nde: ‘Inki mono fwete sala?’ Yehowa ke zola nde nge longuka mambu mingi na Biblia. Nge fwete baka kulonguka na nge na mfunu kibeni. (Yoane 17:3) Konso mposo, Bambangi ya Yehowa ke salaka balukutakanu sambu na kusadisa bantu na kubakisa Biblia. Sala bikesa sambu na kukwenda mbala na mbala na balukutakanu yango. (Tanga Baebreo 10:24, 25.) Kana nge me longuka nde nge fwete sala bansoba, kuwa ve boma na kusala yo. Kana nge sala mpidina, kinduku na nge ti Yehowa ta kuma ngolo kibeni.—Yakobo 4:8.
17. Sambu na nki bantu mingi ta yituka ntangu nsuka ta kwisa?
17 Ntumwa Polo tendulaka nde lufwa ya bantu ya mbi ta salama na ntangu yina bantu mingi ke yindula ve, yo ta kwisa “bonso muyibi na mpimpa.” (1 Batesalonika 5:2) Yezu tubaka na ntwala nde, bantu mingi ta tula ve dikebi na mambu yina ke monisa nde beto ke zinga na bilumbu ya nsuka. Yandi tubaka nde: “Kaka mutindu bilumbu ya Noa vandaka, kukala ya Mwana ya muntu [to bilumbu ya nsuka] ta vanda mpi mutindu mosi. Sambu, kaka mutindu bo vandaka na bilumbu yina na ntwala ya Mvula ya Ngolo, bo vandaka kudia mpi kunwa, babakala vandaka kukwela mpi bo vandaka kukwedisa bankento, tii na kilumbu yina Noa kotaka na maswa, mpi bo tulaka ve dikebi tii ntangu Mvula ya Ngolo kwisaka mpi fwaka bo yonso, kukala ya Mwana ya muntu ta vanda mpi mutindu mosi.”—Matayo 24:37-39.
18. Inki lukebisu Yezu pesaka beto?
18 Yezu kebisaka nde beto fwete bika ve nde ‘kudia mbiki, kulutisa ndilu na kunwa malafu, mpi basusi ya luzingu’ kukatula dikebi na beto. Yandi tubaka nde nsuka ta kwisa na kintulumukina, “bonso mutambu.” Yandi tubaka diaka nde yo “ta bwila bantu yonso yina ke zingaka na ntoto ya mvimba.” Na nima yandi yikaka nde: “Yo yina, beno bikala ya kusikama, ntangu yonso beno bondila [to beno samba na masonga yonso] sambu beno nunga na kutina mambu yai yonso ya fwete bwa mpi na kutelama na ntwala ya Mwana ya muntu.” (Luka 21:34-36) Sambu na nki yo kele kibeni mfunu na kuwidikila lukebisu ya Yezu? Sambu kubika fioti nsi-ntoto ya mbi ya Satana ta fwa. Kaka bantu yina Yehowa mpi Yezu ke ndimaka ta guluka ntangu nsuka ta kwisa mpi bo ta zinga kimakulu na nsi-ntoto ya mpa.—Yoane 3:16; 2 Piere 3:13.


text:
Inki Kisika Beto Lenda Baka Bamvutu na Bangiufula ya Mfunu ya Luzingu?
Keti beto lenda baka bamvutu na . . .
siansi?
filozofi?
Biblia?
NSONIKI MOSI YA BIBLIA TUBAKA NA NZAMBI NDE
“Pesa mono mayele ya kubakisa mambu . . . Ndinga na nge kele kieleka.”—Nkunga 119:144, 160, Mbalula ya Nsi-Ntoto ya Mpa.
Biblia ke pesaka bantu mingi bamvutu.
Keti nge mpi ta zola kubaka bamvutu?
Site Internet jw.org lenda sadisa nge.
NA KUTANGA mikanda na Internet
Bamvutu na bangiufula ya Biblia
Lusadisu sambu na mabuta
NA KUTALA bavideo yina me simbama na Biblia
Malongi mpi bankunga sambu na bana
Bandongisila sambu na batoko
NA KUBAKA mikanda
INKI NGIUFULA KE TADILA NGE MPENZA NA BANGIUFULA YAI YA MFUNU?
Inki kele ntendula ya luzingu?
Keti Nzambi muntu kele na kisina ya bampasi na beto?
Inki ta kumina nge kana nge me fwa?
Nge lenda baka bamvutu ya Biblia na bangiufula yai na jw.org.
(Kwenda na LA BIBLE ET VOUS > QUESTIONS BIBLIQUES)


text:
ELONGI DIA 15
Ekuma Ofwete Kwamanena?
1. Nkia nluta olenda vwa muna kwamanana longoka Nkand’a Nzambi?
Ka lukatikisu ko vo malongi mama ma Nkand’a Nzambi masiamisi zola kwaku muna Yave. Ofwete kwamanana sia ngolo za siamisa zola kwaku. (1 Petelo 2:2) Muna vwa moyo a mvu ya mvu divavanga vo wakwamanana finama Nzambi muna longokanga Diambu diandi.—Tanga Yoane 17:3; Yuda 21.
Avo zayi waku muna Nzambi uwokele, lukwikilu lwaku mpe lukumama. Lukwikilu lukusadisa mu yangidika Nzambi. (Ayibere 11:1, 6) Lukwikilu lukufila mu vilukw’e ntima yo vanga nsobani zilenda tomesa zingu kiaku.—Tanga Mavangu 3:19.
2. O zayi waku wa Nzambi aweyi ulenda sadisila akaka?
Ka lukatikisu ko vo una y’etima dia zayisa kw’akaka mana olongokanga. Yeto awonso tukalanga ye kiese kia zayisa nsangu zambote. Ekolo okwamanananga longoka Nkand’a Nzambi, ozaya una lenda sadila Nkand’a Nzambi mu sasila lukwikilu lwaku muna Yave yo muna nsangu zambote.—Tanga Roma 10:13-15.
Ayingi beyantikilanga samun’e nsangu zambote kw’akundi ye yitu yau. Kansi ofwete kala ye ndekwa. Vana fulu kia kubavovesa vo dibundu diau dialuvunu, ubazayisa e nsilu mia Nzambi. Sungamena mpe vo edi beluta yangalelanga o wantu i nkal’aku yambote ke mana ovovanga ko.—Tanga 2 Timoteo 2:24, 25.
3. Nkia ngwizani olenda kala yau yo Nzambi?
O longoka Nkand’a Nzambi dikusadisa mu zikuka muna mwanda. Ediadi dilenda kusadisa mu kala ye ngwizani ambote yo Yave. Olenda kituka se mosi muna wan’andi.—Tanga 2 Korinto 6:18.
4. Adieyi ofwete vanga muna kwamanana zikuka muna mwanda?
Muna zikuka muna mwanda, ofwete kwamanana longoka Diambu dia Nzambi. (Ayibere 5:13, 14) Lomba kwa mosi muna Mbangi za Yave kalongokanga yaku Nkand’a Nzambi muna sadila O Nkand’a Nzambi Adieyi Kieleka Kelonganga? Avo olongokele mayingi muna Diambu dia Nzambi, okala ye kiese kiayingi muna zingu.—Tanga Nkunga 1:1-3; 73:27, 28.
E nsangu zambote kwa Yave wa Nzambi a kiese zitukanga. Olenda finama Nzambi muna lungananga ye nkangu andi. (Ayibere 10:24, 25) Muna kwamanana sia e ngolo za yangidika Yave, osolola zingu kiasikila, i sia vo, moyo a mvu ya mvu. Kieleka, o finama Nzambi i diambu disundidi o mfunu olenda vanga.—Tanga 1 Timoteo 1:11; 6:19.
ZAYA DIAKA MAYINGI
TUKUTAKANU
Nkia Mambu Mevangamanga Muna Seka dia Kintinu?
Kota wamona mana mevangamanga mo.
LONGOKA NKAND’A NZAMBI
Ekuma Ofwete Longokela Bibila?
Bibila kisadisanga ulolo wa wantu mu nz’amvimba mu solola mvutu za yuvu yamfunu mu kuma kia zingu. Nga zolele kala mosi muna yau?
O Nkand’a Nzambi Adieyi Kieleka Kelonganga?
Finama Nzambi Muna Sambu
Nga Nzambi okuwanga vava osambanga? Muna zaya e mvutu za kiuvu kiaki, ofwete zaya dina Bibila kilonganga mu kuma kia sambu.


text:
Mposo
Mposo kele ndonga ya bilumbu. Mposo kele mpe zina ya kilumbu ya sambanu ya mposo ya mindele.
Mposo ya mindele[soba | edit source]
Mposo ya mindele kele na bilumbu sambuadi.
Ngonda mosi kele na bamposo 4 ya mindele.
Kisina ya bazina ya bilumbu[soba | edit source]
Bazina ya bilumbu ya 1-5 kele zina ya lutangu (mosi, zole, tatu, iya ná tanu).
Zina ya Sabala ke katuka na kimputulukesi sábado ná zina ya Lumingu ke katuka na kimputulukesi domingo.
Mposo ya bakongo[soba | edit source]
Mposo ya bakongo kele na bilumbu iya. Bazina ya bilumbu kele mosi ve na bandinga ya bakongo.
Ngonda mosi kele na bamposo 7 ya bakongo.