text:
Kapu Yinna
Nani Yesu Klisto?
VADI batu bawombo bazabakana mu nza. Ngye beki bu kuzabila dizina di mutu wuzabakana. Vayi kuzaba dizina di mutu wuzabakana, disinsundula ko kunzaba buboti voti kuzaba nzingulu’andi ayi zikhadulu zyandi zyoso.
1, 2. (a) Kuzaba dizina di mutu wuzabakana, dinsundula ti wunzebi buboti? Sudikisa. (b) Bwidi batu bazabidi Yesu?
2 Mu 2.000 bi mimvu bima vyoka kumbusa, tona Yesu Klisto kaba va ntoto, batu bawombo bayuwa matedi mu nandi. Vayi bawombo bazabanga ko phila mutu mbi Yesu kaba. Bankaka bantubanga ti wuba mutu wumboti, mbikudi voti bankikininanga ti nandi Nzambi. Bu ngyewu mu mbwenu’aku?
3. Nkinza mbi kuzaba kyedika kitedi Yave Nzambi ayi Yesu Klisto?
3 Nkinza beni kuzaba kyedika kitedi Yesu. Mu kibila mbi? Kibibila kintuba: “Muaki luzingu lukalumani luidi mu kuzaba ngeyo Nzambi yimosi kaka yi kiedika ayi mu zaba Yesu Klisto mutu wowo wutuma.” (Yoane 17:3) Budedi, mu kuzaba kyedika kitedi Nzambi ayi Yesu wala zinga mvu ka mvu kupaladizu va ntoto. (Yoane 14:6) Kulonguka matedi Yesu malenda kutusadisa, kibila nandi kifwani kimboti mu phila yi zingila ayi bankaka. (Yoane 13:34, 35) Mu Kapu 1, tumalonguka kyedika kitedi Nzambi. Mu Kapu ayiyi twanlonguka mbi Kibibila kanlonga mu matedi Yesu.
TUMA BAKULA MESIYA!
4. Mbi bikuma “Mesiya” ayi “Klisto” binsudula?
4 Boso Yesu kabutuka, Yave wukanikisa thama mu zimbikudulu zi Kibibila ti wala fidisa Mesiya voti Klisto. “Mesiya” kikuma ki basikila mu Kiebeleo ayi “Klisto” kikuma kibasikila mu Kingeleko. Bikuma beni binsundula mutu Nzambi kasola ayi kavana kiyeko kinkinza. Mesiya wala sala mwingi zikhanu zyoso zi Nzambi zi salama. Yesu mvandi kalenda kusadisa bubu. Vayi boso Yesu kabutuka, bawombo baba tomba kuzaba, ‘nani wala ba Mesiya?’
5. Minlandikini mi Yesu, babayisa ti nandi wuba Mesiya?
5 Minlandikini mi Yesu basa bayisa ko ti nandi wuba Mesiya bafidisa. (Yoane 1:41) Buka Simoni Petolo wukamba Yesu: “Ngeyo widi Klisto.” (Matai 16:16) Bwidi tulenda zabila ti Yesu nandi Mesiya?
6. Bwidi Yave kasadisila batu ba lufyatu kubakula Mesiya?
6 Boso Yesu kabutuka, buna Nzambi wumana bikula nzingulu’andi ayi bwidi batu bela bakudila Mesiya. Bwidi zimbikudulu beni zi tusadisila? Ba kutuma we dengana mutu wukhambu zaba, kunzo yi bandingilanga lupulão, bukyedika ti wufweti tomba zaba theti matedi mutu beni, buka dizina, bi kavweti, ntela, tutanga tulembo. Wulenda kundengana ba kusudikisa buboti bo kadidi. Bobuawu, Yave mvandi wusadila mimbikudi myandi mwingi bazabikisa matedi Mesiya, ma kala vanga ayi ma kala monikina. Tsundukulu zimbikudulu beni yisadisa batu ba lufyatu kubakula ti Yesu nandi Mesiya.
7. Zimbikudulu ziwadi mbi zimmonisa ti Yesu nandi Mesiya wufilu?
7 Tala zimbikudulu ziwadi. Yitheti, mu 700 di mimvu mivyoka boso Yesu kabutuka, mbikudi Mika wubikula ti Mesiya wala butukila ku Betelemi. (Mika 5:2) Kuawu Yesu kabutukila! (Matai 2:1, 3-9) Yimwadi, mbikudi Danieli wubikula thangu Mesiya kayiza monikina, mu mvu 29 thangu’itu. (Danieli 9:25) Mu zimbikudulu zyoso zisalama zitedi Mesiya, zya ziwadi azizi zimmonisa kivisa ti Yesu nandi Mesiya Yave kakanikisa kufila.
8 Yave wumonisa kivisa ti Yesu nandi Mesiya. Nzambi wukanikisa Mbotiki Yoane kidimbu mwingi kazabila Mesiya. Bo Yesu kayenda kwidi Yaone mwingi kabotama mu nlangu Yolidani mu mvu 29 thangu’itu, Yaone wumona kidimbu beni. Kibibila kitukamba ma monika: ‘Yesu bu kamana botama, wutotuka mu nlangu. Bosi diyilu dizibuka mu diambu diandi ayi wumona phevi yi Nzambi yikulumuka mu nandi buka dibembi. Bosi mbembo yiba ku diyilu yi yuwakana: ‘Nandi wuwu mwan’ami wu luzolo, khini yiwombo kambonisanga.’’ (Matai 3:16, 17) Bo Yoane kamona kidimbu akyokyo wuzaba ti Yesu nandi Mesiya. (Yoane 1:32-34) Mu kilumbu beni Yave ka kulumuna phevi’andi mu nandi, Yesu wuyiza ba Mesiya. Nandi to Nzambi kasola mwingi kaba Mfumu ayi Ntinu.
8, 9. Kidimbu mbi kimonika bo Yesu kabotama kimvisa ti nandi Mesiya?
9 Zimbikudulu zi Kibibila, matuba Yave ayi bidimbu bimonika bo Yesu kabotama, bimvisa ti Yesu nandi Mesiya. Vayi kwidi Yesu kafumina, ayi nandi wuba nani? Twanzaba mbi Kibibila kintuba.
KWIDI YESU KAFUMINA?
10. Mbi Kibibila kinlonga matedi luzingu lu Yesu ava kiza va ntoto?
10 Kibibila kintuba ti mimvu miwombo Yesu kazingila ku diyilu, bosi kayiza va ntoto. Mika wubikula ti Mesiya ‘wufumina mu thangu yikhulu.’ (Mika 5:2) Khumbu ziwombo nafeka Yesu wutuba ti ku diyilu kaba bosi kayiza butuka va ntoto. (Tanga Yoane 3:13; 6:38, 62; 17:4, 5.) Ava kiza va ntoto, nandi wuba kinthwadi voti ngwizani yimboti na Yave ku diyilu.
11. Kibila mbi Yesu kadidi mwana Yave kalutidi zola?
11 Yesu, nandi mwana Yave kalutidi kuzola. Mu kibila mbi? Kibila nandi kivangu kitheti mu bivangu byoso bi Nzambi. Diawu bakuntedilanga mwana “wuthete mu bivangu bioso.” * (Kolosai 1:15) Dinkaka dimvanga Yave kaluta zola Yesu, kibila nandi to kavanga nafeka; diawu ka zabikini: “Mwan’andi wumosi kaka.” (Yoane 3:16) Yave wusadila Yesu mwingi kavanga byuma binkaka. (Kolosai 1:16) Yesu mvandi ba kuntedilanga “Diambu,” kibila nandi Yave kansadilanga mwingi kazabikisa zitsangu zyandi kwidi zimbasi ayi batu va ntoto.—Yoane 1:14.
12. Bwidi tuzabila ti Yesu kasi ko nandi Nzambi yikyedika?
12 Batu bawombo bankikinanga ti Yesu nandi Nzambi. Vayi masi ko mawu Kibibila kantuba. Kibibila kintuba ti Yesu kivangu, mansundula ti nandi widi thonono. Vayi Nzambi mvangi byabyoso, kasiko thonono. (Minkunga 90:2) Mwana Nzambi Yesu kasi ko mayindu ma kudedakana ayi Nzambi. Kibibila kintuba ti Tata lutidi ayi Mwana. (Tanga Yoane 14:28; 1 Kolinto 11:3.) Yave to “Nkwa ngolo zyoso.” (Ngenesi 17:1) Nandi wulutidi ngolo mu ntoto wumvimba.
13. Kibila mbi Kibibila kintedila Yesu “mfikula yi Nzambi kayimonikanga ko”?
13 Sumbu, ntoto ayi diyilu biyiza vangu, Yave ayi Yesu basala va kimweka mafunda ayi mafunda ma mimvu. Bawu banzolasananga beni! (Yoane 3:35; 14:31) Yesu wulandakana zikhadulu zimboti zi Tat’andi, diawu mu Kibibila ba kuntedilanga “Mfikula yi Nzambi kayimonikanga ko.”
14. Bwidi mwana Nzambi wuluzolo kabutukila va ntoto?
14 Mwana wuluzolo wu Yave wukivana ayi wubika diyilu mwingi kabutuka va ntoto buka mutu wunsuni. Bwidi malenda bela? Yave wuvanga mangitukulu bo kabotula luzingu lu Mwan’andi ku diyilu, mwingi kabutukila mu mwana ndumba batedila Malia. Buawu Malia kabutila mwana wusonga, ayi wuntedila Yesu.
YESU WUBA NANI?
15 Wulenda longuka beni matedi luzingu lu Yesu, ayi zikhadulu zyandi, ngye kutanga buku yi Matai, Malako, Luka ayi Yoane. Zibuku beni zi zabikini zi Evangelo. Yesu widi buka Tat’andi, buawu kulonguka matedi Yesu malenda kusadisa kuzaba buboti Yave. Buawu Yesu katubila: “Woso mutu wumbueni, mueni Tata.”
16. Mbi Yesu kalonga? Kwidi kufumina malongi ma Yesu?
16 Bawombo batedila Yesu “Nlongi.” (Yoane 1:38; 13:13) Mambu mankinza kalongisa, “nsamu wumboti wu Kintinu.” Muna mbi Kintinu? Lwidi luyalu lu Nzambi lwala twala lusakumunu va ntoto wumvimba ayi mu batu bantumamananga Nzambi. (Matai 4:23) Mamoso ma Yesu kalongisa ma fumina kwidi Yave. Yesu wutuba: “Malongi mama masi mama veka ko vayi malongi ma mutu wowo wuthuma.” (Yoane 7:16) Yesu wuzaba ti Yave wuntomba batu bayuwa tsangu zimona zi Kintinu ki Nzambi kyala yala ntoto.
17 Kwidi Yesu kalongila? Yesu wulonga muma moso kamona batu. Wulonga mu zinganda, mu mavula, mu mazandu mu zinzo zi Nzambi ayi mu zinzo zi batu. Yesu kabasa tediminanga ko batu biza kwidi nandi, vayi nandi waba batombanga. (Malako 6:56; Luka 19:5, 6) Yesu wuvanga mangolo mawombo mu kulongisa batu. Mu kibila mbi? Kibila mawu Nzambi kabatomba nandi kavanga ayi nandi wutya beni kutumamana Tat’andi. (Yoane 8:28, 29) Kibila kinkaka Yesu kalongila, kibila wumona kyadi mu batu. (Tanga Matai 9:35, 36.) Wumona ti zimfumu zi binganga babasa longisanga ko kyedika kitedi Kintinu ki Nzambi. Vayi Yesu wutomba kulonga batu bawombo mu matedi tsangu zimboti.
18. Zikhadulu mbi zi Yesu ngyewu wulutidi tya?
18 Yesu wuba mutu wu luzolo ayi wubeka batu. Nandi wuba mutu wunlembami ayi wukyadi. Na bana balezi baba tyanga kukala yandi va kimweka. (Malako 10:13-16) Yesu waba vanganga mamboti mu batu. Nandi khakumusu kabamonanga lufwa ayi mambi. (Matai 21:12, 13) Mu thangu kaba va ntoto, bakyeto basa ba ko nswa ayi basa bamonanga ko lukinzu. Vayi nandi wuba kinzika ayi wuba zitisa. (Yoane 4:9, 27) Bukyedika Yesu waba kikululanga. Buka va bwilu bunkaka nandi wulava malu ma bapostolo bandi, kisalu kilenda vanga mvika.
19 Yesu wuzaba mbi batu baluta vwa beni nkinza ayi wutomba kubasadisa. Nandi wumonisa mawu bo kasadila zingolo zi Nzambi mwingi kuvanga mangitukulu mu kubelusa batu. (Matai 14:14) Buka mutu wuba buazi wumfikama ayi wunkamba: “Nyinga thidi, vedila kuaku.” Yesu wumona khyenzu ayi ziphasi zi dibakala beni. Nandi wummona kyadi diawu kansadisila. Yesu wu yalumuna myoko, wunsimba ayi wutuba: “Thidi! Vedila.” Ayi mbevo wu beluka! (Malako 1:40-42) Ngye wulenda yindula bwidi dibakala beni kamwena?
NANDI WUBA WUKWIKAMA MU TAT’ANDI?
20, 21. Bwidi Yesu kadidi kifwani ki lutidi mu kutumamana Nzambi?
20 Yesu kifwani kimboti mu kutumamana Nzambi. Kasa tala ko mambu zimbeni zyandi bamvangila, vayi wuba wukwikama kwidi tat’andi. Bo Satana kathota Yesu, nandi kasa sumuka ko. (Matai 4:1-11) Bawombo va dikanda dyandi basa kikinina ko ti nandi Mesiya, batuba ti nandi “weka dilawu”, angi nandi wutatamana kuvanga kisalu ki Tat’andi. (Malako 3:21) Bo zimbeni zyandi baba kumvanga mambu mambi, Yesu wukwikama kwidi tat’andi ayi kasa bala ko kulevula minsiku myandi.
21 Yesu wukwikama kwidi Tat’andi ti ku lufwa. (Tanga Filipi 2:8.) Tala ma kamonikina ti ku lufwa. Bambwila, bambela kimbangi ki luvunu, wufundusu, bawombo banseva ayi masodi bambula, kutsuka bambanda va dikunzi. Bo kaba mana moyo wutuba: “Mamoso masundukidi!” (Yoane 19:30) Bilumbu bitatu bivyoka, Yave wuvulubusa Yesu mu nyitu yi kiphevi. (1 Petelo 3:18) Zisabala zivyoka, Yesu wuvutuka kudiyilu, ayi “wuvuanda va koko ku lubakala lu Nzambi.” Wutelimina ti Yave kambyeka Ntinu.
22. Lukwikamu lu Yesu kwidi tat’andi, lwaku mbi lu tuvana?
22 Lukwikamu lu Yesu mu kutumamana Tat’andi, lu tuzibudila nzila mwingi tubaka luzingu lu mvu ka mvu va ntoto dedi bo Yave ka kanikisila. Kapu yinlandakana tunkwiza longuka bwidi lufwa lu Yesu lu tuzibudila nzila beni..
^ Lut. 11 Yave bakuntedilanga tata, kibila nandi mvangi. (Yesaya 64:8) Yesu mwana wu Nzambi, kibila Yave nafeka wumvanga. Zimbasi ayi dibakala ditheti Adami, bawu mvawu badi bana ba Nzambi.—Yoane 1:6; Luka 3:38.


c: text/html

text:
Keti Bambangi ya Yehowa Ke Buyaka Bantu Yina Vandaka Ntete Bambangi ya Yehowa?
Beto ke buyaka ve bantu yina vandaka ntete Bambangi ya Yehowa, bayina ke longaka diaka ve mpi ke vukanaka diaka ve ti beto. Kansi, beto ke sosaka bo mpi ke sadisaka bo na kuvutukila diaka mambu ya kimpeve.
Beto ke basisaka ve mbala mosi muntu yina me sala disumu ya nene na dibundu. Kansi, kana Mbangi mosi ya Yehowa ke zitisa diaka ve bansiku ya Biblia mpi me balula ve ntima, bo ta basisa yandi na dibundu. Biblia ke tuba pwelele nde: “
Beno katula muntu ya mbi na kati na beno.”—1 Bakorinto 5:13.
Inki ta salama kana muntu yina bo me basisa na dibundu kele ti nkento mpi bana yina kele kaka Bambangi ya Yehowa? Yandi lenda solula mambu ya nkaka ti bantu ya dibuta na yandi kansi yandi lenda solula ve mambu ya kimpeve ti bo.
Bantu yina bo me basisa na dibundu lenda kwisa na balukutakanu na beto. Kana bo me zola, bankuluntu ya dibundu lenda pesa bo bandongisila ya me katuka na Biblia. Lukanu ya bankuluntu kele ya kusadisa bo na kuvutuka na dibundu. Kana bantu yina bo me basisa na dibundu me yambula bikalulu na bo ya mbi mpi me monisa mpusa ya masonga ya kuzinga na kuwakana ti bansiku ya Biblia; bo lenda vutuka diaka na dibundu.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Keti Yai Kele Mambu Yina Nzambi Kukanaka?
TANGA konso zulunalu yina. Tala televizio, to landa radio. Bansangu kele mingi ya ketubila mubulu, bitumba, mpi kiterorizme! Yindula bampasi ya nge kekutana ti yo. Ziku maladi to lufwa ya muntu mosi ya nge vandaka kuzola kepesaka nge mpasi mingi. Nge lenda kudiwa bonso muntu ya mbote Yobi, yina kutubaka nde yandi “vandaka ya kufuluka ti bampasi.”—Yobi 10:15, The Holy Bible in the Language of Today.
Kudiyula nde:
- Keti yai kele mambu ya Nzambi kukanaka sambu na mono mpi sambu na bantu yonso yankaka?
- Na wapi mono lenda zwa lusadisu ya kunwana ti bampasi na mono?
- Keti kivuvu kele nde kilumbu yankaka beto tazinga na ngemba na ntoto?
Biblia kepesa bamvutu ya mbote na bangyufula yai.
BIBLIA KELONGAKA NDE NZAMBI TASOBA MAMBU YAI NA NTOTO.
“Yandi ta kusula mansanga yonso na meso na bo. Lufwa ta vandaka diaka ve, bantu ta lwataka mpidi diaka ve, bo ta dilaka diaka ve, bo mpi ta waka diaka mpasi ve.”—Kusonga 21:4
“Bantu ya makulu-kifu ta pumbuka bonso mbambi.”—Yezaya 35:6
“Meso ya bantu ya kufwa-meso ta mona.”—Yezaya 35:5
“Bantu yonso yina kele na mazyamu ya mbambukilu…tabasika.”—Yoane 5:28, 29, NW
‘Ata muntu mosi ve ta tuba diaka nde: “Mono ke bela.”’—Yezaya 33:24
“Ntoto [ta]fuluka na ble mingi.”—Nkunga 72:16
BAKA MAMBOTE YA MAMBU YINA BIBLIA KELONGAKA
Kubuya ve mbala mosi mambu ya bo ketubila sambu nge kemona nde yo lenda lungana ve. Nzambi mesilaka nde yandi talungisa mambu yai, mpi Biblia ketendula mutindu yandi tasala yo.
Kansi Biblia kesuka ve kaka pana. Yo kepesa nsapi yina tasadisa nge na kuvanda na luzingu ya kyese kibeni ata na ntangu yai. Yindula fyoti basusi mpi bampasi na nge mosi. Yo lenda tadila kukonda mbongo, mambu ya dibuta, kubeba ya mavimpi, to lufwa ya muntu mosi ya nge vandaka kuzola mingi. Biblia lenda sadisa nge na kunwana ti mambu ya mpasi bubu yai, mpi yo lenda lembika bampasi na kupesaka bamvutu na bangyufula bonso yai:
- Sambu na nki beto kemonaka mpasi?
- Inki mutindu beto lenda nwana ti bampasi ya luzingu?
- Inki beto lenda sala sambu na kuvanda ti luzingu ya dibuta ya kyese?
- Inki kekuminaka beto kana beto mefwa?
- Keti beto tamona dyaka bantu ya beto vandaka kuzola yina mefwaka?
- Inki mutindu beto lenda ndima nde Nzambi talungisa balusilu na yandi sambu na bilumbu kekwisa?
Mutindu nge ketanga mukanda yai kemonisa nde nge kezola kuzaba mambu yina Biblia kelongaka. Mukanda yai tasadisa nge. Konso paragrafe kele ti ngyufula na yo na nsi ya lutiti. Bantu mingi kesepelaka na metode ya bangyufula mpi bamvutu ntangu bo kelongukaka Biblia ti Bambangi ya Yehowa. Beto ketula ntima nde nge mpi tasepela na yo. Bika Nzambi kusakumuna nge sambu ntangu yai nge ke na kusala eksperiansi ya kyese mpi ya mbote ya kulonguka mambu yina Biblia kelongaka mpenza!
ZABA BIBLIA NA NGE
BIBLIA kele ti mikanda 66. Bo mekabulaka mikanda yango na bakapu mpi baverse sambu nge tadila yo kukonda mpasi. Kana bo mesonika baverse na mukanda yai, ntalu ya ntete na nima ya zina kemonisa kapu ya mukanda ya Biblia, mpi ntalu yina kelanda kemonisa verse. Mu mbandu, “2 Timoteo 3:16” ketendula mukanda ya zole ya Timoteo, kapu ya 3, verse ya 16.
Nge tayikana ti Biblia na nge kukonda kusukinina kana nge kesosa baverse ya bo metula na mukanda yai. Dyaka, sambu na nki ve kusala manaka ya kutanga Biblia konso kilumbu? Kana nge ketanga bakapu tatu to tanu konso kilumbu, nge lenda tanga Biblia ya mvimba na mvula mosi.


text:
Manaka ya Lukutakanu ya Distrike 2017
Tala manaka ya konso kilumbu ya lukutakanu yai ya distrike, yo ta sadisa nge na kulanda kusala mambu ya mbote mpi na kukanga ntima na bampasi.
Kitanu
Inki lenda sadisa Bakristu na kuyedisa bikalulu yina kele mfunu sambu na kukanga ntima na bampasi?
Mposo
Inki mutindu Nzambi Nkwa-Ngolo Yonso ke sadisaka beto na kukanga ntima mpi ke pesaka beto kikesa?
Lumingu
Yezu tubaka nde: “Muntu yina ta kanga ntima tii na nsuka ta guluka.” Inki nge lenda sala sambu na kusadila mambu yina Yezu tubaka?
Baluzayisu Sambu na Bawi
Nge lenda sepela kukwenda na balukutakanu ya mfunu yina ta salama na lukutakanu yai. Diaka, kana nge ke zola kuzaba mambu mingi na yina me tala bawi, mbotika, makabu, lusadisu ya ntete, bima yina vilaka yina bo lokutaka, bisika ya kuvanda, kisalu ya luzolo ya mbote, tala awa.
Longuka Mambu Mingi
BANANI KE SALA LUZOLO YA YEHOWA BUBU YAI?
Sambu na Nki Bambangi ya Yehowa Ke Salaka Balukutakanu ya Nene?
Konso mvula, beto ke kutanaka na balukutakanu ya nene tatu. Inki mutindu nge lenda baka mambote na balukutakanu yai?


text:
DILONGO 23
Bwidi Bilongulu Bitu Binsoniminanga ayi Binsekulwanga mu Zimbembo Zinkaka?
Mo tubaka bu kusamunina mboti zinsangu zimona mu zinsi ayi mimvila myoso, tuǹsekulanga bilongulu mu kuvyoka 750 di zimbembo. (Nzaikusu 14:6) Bwidi tuǹnunginanga mu kuvanga byawu? Mu lusalusu lu dikabu di miǹsoniki ayi mu 3.300 di miǹsekudi mu nza yimvimba. Babonso badi Zimbangi zi Yave.
Bilongulu biǹsoniminanga mu Kingeleso. Mwa dingumba Diǹtwadisi diǹtwadisanga kisalu ki Dikabu di Miǹsoniki ku beteli yinene. Dikabu beni di miǹsoniki, diǹtwadisanga ayi diḿvananga biyeku kwidi miǹsoniki myoso, tona badi ku beteli yineni ayi zibeteli zi lwelu zidi mu zinsi ziǹkaka. Kubaka dikabu di miǹsoniki mu nza yimvimba, ma tusadisanga kuvana lusadusu mu matedi binkulu byoso mu nza ayi bantu baǹkwangalalanga mu kutanga mawu.
Bilongulu biḿfilwanga kwidi miǹsekudi. Ba kukikinina kilongulu ki ma mana kusonama, baḿfilanga kyawu mu mpila yi eletronika kwidi dikabu di miǹsekudi mu nza yimvimba; Bawu baǹsekulanga ayi baḿfyonguninanga kyawu. Mwingi basekula buboti bilongulu mu mbembo’awu, bawu baḿvanganga mangolo mu kusola bikuma bifwana bi manga vyakana na matanga mabongulu mu Kingeleso.
Zi komputador ziḿbwelanga ǹswalu kisalu. Bukyedika ti komputador yilendi vinginina ko miǹsoniki ayi miǹsekudi. Vayi kisalu kilenda kwenda ǹswalu mu kibila ki zi dicionário ayi bisadulu biǹkaka bidi mu zi komputador. Zimbangi zi Yave bavanga kisadulu baǹtanguninanga (MEPS) kyawu kilenda dedikisa matanga mu zimbembo ziwombo. Mu nzila kisadulu beni, tuḿbakanga bu kuludikila matanga na zifoto ayi zi mfikula mwingi kubasisa zyawu mu miǹkanda.
Kibila mbi tuḿvangilanga mangolo amomo, ma kusekulanga bilongulu mu zimbembo ba manga kolukanga mu zi nsi ziwombo? Kibila Yave wuǹtomba ‘ti bantu babonso ba vuluswa ayi ba baka nzayilu yi kyedika.’
Bwidi bilongulu bitu biǹsoniminanga?
Kibila mbi tuǹsekudilanga byawu mu zimbembo ziwombo?


text:
Keti Bambangi ya Yehowa Ke Ndimaka Mabundu ya Nkaka?
Beto ke sadilaka ndongisila ya Biblia ya ‘
kuzitisa bantu yonso’ na yina me tala malongi ya mabundu na bo. (1 Piere 2:17, Bible na Kituba) Mu mbandu, na bansi ya nkaka Bambangi ya Yehowa kele mingi kibeni. Ata mpidina, beto ke pusaka ve bantu ya politiki to bantu ya ke salaka bansiku na kubuyisa kisalu ya mabundu ya nkaka. Beto ke sosaka mpi ve kutula bansiku sambu na kundimisa bantu bikalulu mpi balukwikilu ya dibundu na beto. Kansi, beto ke zikisaka mabundu ya nkaka sambu beto ke zolaka mpi nde bo zitisa beto.—Matayo 7:12.


text:
Nani Wayantika Dibundu Dieno?
E nkubik’a Mbangi za Yave mu lumbu yeto, yayantika muna mvu wa 1870. Muna mvu wauna, buka kiandwelo ki’Alongoki a Nkand’a Nzambi bazingilanga lukufi ye mbanz’a Pittsburgh, Pennsylvania, kuna Estados Unidos, bayantika vavulula Nkand’a Nzambi. Batezanesanga malongi malongwanga muna mabundu ye malongi makieleka ma Nkand’a Nzambi. Bayantika soneka mana balongokanga muna nkanda, zulunalu ye finkanda fiyikilwanga owau vo Eyingidilu
Mosi muna buka kiakina ki’Alongoki awaya aziku a Nkand’a Nzambi i Charles Taze Russell. Kana una vo Russell wavitang’o ntu muna salu kia longa Nkand’a Nzambi yo yantika vaikisa Eyingidilu, kavanga dibundu diampa ko. Nze buka, ekani dia Russell ye Alongoki akaka a Nkand’a Nzambi diatoma zayakana, i sia vo, samuna malongi ma Yesu Kristu yo landa mavangu ma nkutakani y’Akristu a tandu kiantete. Wau vo Yesu wayantika Kikristu, yandi wayantika e nkubik’eto.


text:
Wapi beto lenda bakila bamvutu na biuvu ya nene yina metadila luzingu?
Nge mekanisa bamvutu kele na . . .
siansi?
filozofi?
Biblia?
NSONIKI MOSI YA BIBLIA TUBAKA NA NZAMBI:
“Pesa mono mayele . . . Bansiku na nge yonso kele kaka ya kieleka.”
Biblia kena kupesa bamvutu na biuvu yina bamilio ya bantu kekukiyuvusaka.
Nge kesepela kuvuanda mosi ya bantu yango?
Site Internet jw.org lenda sadisa nge.
TANGA mambu na Internet
Bamvutu ya Biblia
Lusadusu samu na mabuta
TALA bavideo ya masolo ya Biblia
Malongi mpe miyimbu samu na bana
Malongi samu na bantuenia
NA BIUVU YAYI YA NENE, YINKI KIUVU KETUNGISAKA NGE MINGI KULUTA?
Beto kele na luzingu samu na yinki mfunu?
Nzambi nde kebimisinaka beto bampasi?
Yinki mutindu muntu kekumaka kana yandi mekufua?
Sosa bamvutu ya biuvu yayi na jw.org.
(Kuenda na LA BIBLE ET VOUS › QUESTIONS BIBLIQUES)


text: 2 Mpidina, kisalu ya kuganga zulu, ntoto, mpi bima yonso ya kele na kati na yo* manaka.+2 Mpi na kilumbu ya nsambwadi, Nzambi manisaka kisalu yina yandi vandaka kusala, mpi yandi yantikaka kupema na kilumbu ya nsambwadi na bisalu yonso yina yandi vandaka kusala.+3 Ebuna Nzambi sakumunaka kilumbu ya nsambwadi mpi tubaka nde yo kele ya santu, sambu na kilumbu yina Nzambi ke pema na kisalu yonso yina yandi gangaka, kisalu yonso yina yandi kanaka kusala.4 Yai disolo ya zulu ti ntoto na ntangu yina Nzambi gangaka yo, na kilumbu yina Yehowa* Nzambi salaka ntoto mpi zulu.+5 Ata nti mosi ve ya kilanga vandaka na ntoto mpi ata dititi mosi ve ya kilanga yantikaka kumena, sambu Yehowa Nzambi nokisaka ntete ve mvula na ntoto mpi muntu mosi ve vandaka sambu na kubundula ntoto.6 Kansi lubungi vandaka kubasika na ntoto, mpi yo vandaka kulosa masa na ntoto ya mvimba.7 Mpi Yehowa Nzambi gangaka muntu na mfututu+ ya ntoto mpi yandi fulaka mpema ya luzingu+ na mbombo na yandi, ebuna muntu kumaka muntu* ya ke zinga.+8 Diaka, Yehowa Nzambi kunaka kilanga na Edeni,+ na ndambu ya esti; mpi kuna yandi tulaka muntu yina yandi gangaka.+9 Ebuna Yehowa Nzambi kunaka na ntoto konso nti yina vandaka kitoko na kutala mpi mbote na kudia; yandi kunaka mpi nti ya luzingu+ na kati-kati ya kilanga mpi nti ya kuzaba mambu ya mbote ti ya mbi.+10 Kuvandaka ti nzadi mosi yina vandaka kuluta na kati ya Edeni sambu na kulosa masa na kilanga, mpi kuna yo kabwanaka na banzadi iya.*11 Zina ya nzadi ya ntete kele Pishoni; yo kele nzadi yina ke ziungaka insi ya mvimba ya Avila, kisika wolo kele.12 Wolo ya insi yina kele ya mbote. Deliumi* ti ditadi ya oniksi kele mpi kuna.13 Zina ya nzadi ya zole kele Gihoni; yo kele nzadi yina ke ziungaka insi ya mvimba ya Kushi.14 Zina ya nzadi ya tatu kele Idekele;*+ yo kele nzadi yina ke kwendaka na esti ya Asiria.+ Mpi nzadi ya iya kele Efrate.+15 Yehowa Nzambi bakaka muntu mpi tulaka yandi na kilanga ya Edeni sambu na kubundula yo mpi kukeba yo.+16 Yehowa Nzambi pesaka mpi muntu nsiku yai: “Nge lenda dia mbuma ya konso nti ya kilanga mutindu nge me zola.+17 Kansi nge fwete dia ve mbuma ya nti ya kuzaba mambu ya mbote ti ya mbi, sambu kilumbu yina nge ta dia yo, nge ta fwa kibeni.”+18 Ebuna Yehowa Nzambi tubaka nde: “Yo kele mbote ve nde muntu kulanda kuvanda yandi mosi. Mono ke sadila yandi nsadisi, yina me fwanana na yandi.”+19 Ntangu yai, Yehowa Nzambi bakaka ntoto mpi salaka bambisi ya mfinda mpi bigangwa ya ke pumbukaka, ebuna yandi yantikaka kunata yo na muntu sambu na kutala mutindu muntu ta binga yo; ebuna mutindu muntu vandaka kubinga konso kigangwa* ya ke zingaka, yo yina kumaka zina na yo.+20 Ebuna muntu pesaka bazina na bambisi yonso ya bwala, na bigangwa ya zulu ya ke pumbukaka, mpi na konso mbisi ya mfinda, kansi muntu vandaka ve ti nsadisi yina me fwanana ti yandi.21 Yo yina Yehowa Nzambi bwisaka muntu na mpongi ya ngolo, mpi ntangu muntu vandaka ya kulala, yandi bakaka mukwa mosi ya mpanzi na yandi mpi fikaka nsuni na kisika na yo.22 Ebuna Yehowa Nzambi gangaka nkento na mpanzi yina yandi bakaka na muntu, mpi yandi nataka nkento yina na muntu.+23 Ebuna muntu tubaka nde:“Yai mukwa ya mikwa na monoMpi nsuni ya nsuni na mono.Bo ta bingaka yandi Nkento,Sambu yandi me katuka+ na bakala.”+24 Yo yina bakala ta bikisa tata na yandi ti mama na yandi mpi yandi ta kangama* ti nkento na yandi, ebuna bo ta kuma nsuni mosi.+25 Bo zole, bakala ti nkento na yandi, bo vandaka kaka kinkonga;+ kansi bo vandaka kuwa nsoni ve.


text:
lundi 6 mars 2017
MESSAGE DU COMITE DES SAGES BDK/BDM ADRESSE A LA COMMUNAUTE NATIONALE ET INTERNATIONALE !
A la communauté Nationale et Internationale. Nous vous saluons au nom de notre Seigneur Dieu Omakongo. Nous, membre du Comité de Sages BDK/BDM portons á la connaissance du monde, notre amertume et regrets, de la perquisition qui a occasionnée l’arrestation le vendredi 03 Mars 2017 de notre Guide Nlongi’a Kongo Mfumu Muanda Nsemi dans sa résidence de Macampagne/Kinshasa (RDC). Une perquisition qui a tournée au pillage, sabotage, et incendie de la maison, biens et véhicules par la police congolaise; nous condamnons... [Lire la suite]
lundi 6 mars 2017
BUNDU DIA KONGO LE PRESIDENT DU COMITE DES SAGES BDK/BDM !
Président du Comité de Sages BDK et BDM Kua Makesa, nkangu a Kongo ye babo. Tandu ka tandu kiena ye muningu andi, isavo mu zimvita za mpila mu mpila ye mavonza ma mu nza yayi, tubindamene ku kivana mu bisambu, telama mu kikesa niongoloka kua mfumu muanda kongo vuidi kisalu kiandi,ye sila vuvu mu nzila yayo ntumua keti ku tu nata evo songa, kadi yandi kaka zeyi makinu ye muningu wa ndiatila. Idina: ka tukadi ye keti keti ko, tu siameno ,tu luta lemisa mpeve ya mika mia mbua, vutula zola mu beto na beto, nuanisa kintantu mu... [Lire la suite]
lundi 6 mars 2017
MESSAGE DE MBUTA LUEMBA MPUATI
Nduengoso kua mintu mia tangu mu nza yam vimba, Yenge kieno mu nkumbu’a Mfumu Nzambi’ eto OMAKONGO! Tata Nzambi bu kavanga nza yayi, wavana yo kua bana ba bantu pasi bayala yo. I landila mavanga ma bana ba bantu, tuvidisanga luzolo lua Tata Nzambi Tata Nzambi ni ka fidisanga Ntumua zandi mu makanda mamo mu kuiza tu luengisa ye ku tuvutula mu nzila luzolo luandi. Kansi landila bikadulu bia bana ba ntoto, ni tuzomanga ntumua zozo, ku banuanisa, ku ba sakanana, ku bakanga ye ku bavonda mpe. Mamonika mu Mbuta Mahomet,... [Lire la suite]


text:
Nkenda ya 95: Mutindu ya Yezu vandaka longa
KILUMBU mosi, Yezu tubaka na muntu mosi nde: ‘Nge fwete zola mfinangani na nge.’ Ebuna muntu yina kuyulaka yandi nde: ‘Nani kele mfinangani na mono?’ Yezu zabaka mambu ya muntu yina vandaka kuyindula. Yandi vandaka yindula nde kaka bantu ya kikanda na yandi to ya dibundu na yandi vandaka bamfinangani na yandi. Yezu tubilaka yandi inki?
Mbala mingi, Yezu vandaka kulonga na kusadilaka bingana. Awa mpi yandi salaka mutindu mosi. Yandi tubaka kingana mosi ya muntu ya Samaria yina sadisaka Muyuda. Beno zaba mbote nde Bayuda vandaka kuzola ve bantu ya Samaria. Tala kingana ya Yezu:
Muyuda mosi kwendaka na Yeriko na nzila ya ngumba. Bimpumbulu kangaka yandi, katulaka yandi bilele, botulaka yandi mbongo, bulaka yandi, mpi bau kwendaka, na kubikaka yandi penepene na kufwa.
Nganga-Nzambi ya Muyuda kwisaka kuluta na nzila yina. Na kumonaka yandi ya kulwala, yandi lutilaka na ndambu yankaka ya nzila mpi kwendaka ka yandi. Na nima muntu yankaka yina vandaka mpi kusambila mingi kwisaka kuluta. Yandi vandaka Levite. Keti yandi telamaka? Ikele ve. Yandi landaka nzila na yandi ata kuwila ve mawa muntu yina lwalaka. Beno kemona kuna nganga-Nzambi mpi Levite kefula kaka nzila na bau?
Kansi, nani yai kele na lweka ya muntu yina melwala? Yandi kele muntu ya Samaria, kesadisa Muyuda yina. Yandi kekangisa bamputa na yandi. Na nima yandi tanata nsukami yina na kisika yina yandi fwana kupema mpi kubeluka.
Na nima ya kutuba kingana na yandi, Yezu kuyulaka muntu yina dyaka nde: ‘Na mabanza na nge, na kati ya bantu yai tatu, nani mekudisonga mfinangani ya nsukami yina melwala? Keti nganga-Nzambi, Levite to muntu ya Samaria?’
Muntu yina vutulaka nde: ‘Muntu ya Samaria. Yandi kudisongaka muntu ya mbote sambu na muntu yina kulwalaka.’
Yezu tubilaka yandi nde: ‘Ya kyeleka. Nge mpi kwenda, sala mpi mutindu mosi.’
Mutindu ya Yezu ya kulonga kele mbote kibeni! Beno talonguka mambu mingi kana beno landa mbote mambu Yezu ketuba na kati ya Bible.
Luka 10:25-37.
Bangyufula
- Inki ngyufula muntu mosi kuyulaka Yezu, mpi sambu na inki?
- Bantangu yankaka, Yezu vandaka kusadila nki sambu na kulonga, mpi nki mambu beto melonguka dezia na yina metala Bayuda mpi bantu ya Samaria?
- Na disolo yina Yezu kutaka, inki mambu kukuminaka Muyuda mosi yina vandaka kukwenda na nzila ya Yeriko?
- Inki kusalamaka ntangu nganga-Nzambi mosi ya Muyuda mpi Levi mosi kulutaka na nzila yango?
- Na kifwanisu, nani ke na kusadisa Muyuda yina bo lwadisaka?
- Ntangu Yezu kumanisaka disolo yango, inki ngyufula yandi yuluka, mpi nki mvutu muntu yango kupesaka?
Bangyufula ya ngika
- Tanga Luka 10:25-37.
Na kisika ya kupesa mvutu mbala mosi, inki mutindu Yezu kusadisaka longi mosi ya Bansiku na kuyindula na dyambu yango? (Luka 10:26; Mat. 16:13-16)
Inki mutindu Yezu kusadilaka bingana sambu na kukatula bangindu ya mbi yina bawi na yandi kuvandaka ti yo? (Luka 10:36, 37; 18:9-14; Tito 1:9)


text:
15 Ebuna, Bafarize ti bansekudi+ katukaka na Yeruzalemi mpi bo kwisaka na Yezu; bo tubaka nde:2 “Sambu na nki balongoki na nge ke zitisaka ve bansiku ya bantu ya ntangu ya ntama? Mu mbandu, bo ke yobisaka* ve maboko na ntwala ya kudia.”+3 Yandi vutudilaka bo nde: “Sambu na nki beno ke zitisaka ve nsiku ya Nzambi sambu na bansiku na beno?+4 Mu mbandu, Nzambi tubaka nde, ‘Kumisa tata na nge ti mama na nge,’+ mpi ‘Muntu yina ke finga tata na yandi to mama na yandi, bika bo fwa yandi.’+5 Kansi beno, beno ke tuba nde, ‘Konso muntu yina ke tuba na tata na yandi to na mama na yandi nde: “Konso kima ya mono kele na yo yina nge lenda bakila mambote kele dikabu ya mono me pesaka na Nzambi,”+6 yandi fwete kumisa ve tata na yandi ata fioti.’ Na mutindu yina, beno me kumisaka ndinga ya Nzambi kukonda mfunu sambu na bansiku na beno.+7 Beno bantu ya luvunu, Yezaya vandaka ti kikuma ya mbote ya kubikula sambu na beno ntangu yandi tubaka+ nde:8 ‘Bantu yai ke kumisa mono kaka na bikobo, kansi bantima na bo kele ntama kibeni ti mono.9 Bo ke landa na kusambila mono sambu na mpamba, sambu malongi na bo kele bansiku ya bantu.’”+10 Ebuna, yandi bingaka kimvuka ya bantu pene-pene na yandi mpi yandi tubilaka bo nde: “Beno wa mpi beno bakisa ntendula ya diambu yai:+11 Kima ke kumisaka muntu mvindu kele ve kima yina ke kotaka na munoko na yandi, kansi kima ke kumisaka yandi mvindu kele mambu yina ke basikaka na munoko na yandi.”+12 Na nima, balongoki kwisaka kutubila yandi nde: “Keti nge me zaba nde Bafarize bulaka sakuba ntangu bo waka mambu yina nge tubaka?”+13 Yandi vutulaka nde: “Konso nti yina Tata na mono ya kele na zulu kunaka ve, bo ta tumuna yo.14 Beno bika bo. Bo kele bantwadisi yina kele meso ya kufwa. Ebuna kana kifwa-meso ke twadisa kifwa-meso, bo zole ta bwa na dibulu.”+15 Piere vutudilaka yandi nde: “Tendudila beto mbandu yina.”16 Ebuna Yezu tubaka nde: “Keti beno mpi beno ke bakisa kaka ve?+17 Keti beno me zaba ve nde konso kima yina ke kotaka na munoko ke lutaka na divumu mpi ke kwendaka na kabine?18 Kansi, mambu yina ke basikaka na munoko ke katukaka na ntima, mpi yo yina mambu ya ke kumisaka muntu mvindu.+19 Mu mbandu, bangindu ya mbi,+ kufwa bantu, bizumba, pite,* kuyiba, kimbangi ya luvunu, mpi kuvweza ke katukaka na ntima.20 Yai mambu yina ke kumisaka muntu mvindu; kansi kudia kukonda kuyobisa* maboko ke kumisaka ve muntu mvindu.”21 Yezu katukaka pana mpi kwendaka na ndambu ya Tire ti ya Sidoni.+22 Ebuna, nkento mosi ya bwala Fenisia yina katukaka na ndambu yina, kwisaka mpi tubaka na ndinga ya ngolo nde: “Mfumu, Mwana ya Davidi, wila mono mawa. Mwana na mono ya nkento kele ti demo mosi yina ke niokula yandi ngolo.”+23 Kansi Yezu vutudilaka yandi ve ata kima mosi. Ebuna, balongoki na yandi kwisaka mpi yantikaka kubondila yandi nde: “Kula yandi, sambu yandi ke landa kutula makelele na nima na beto.”24 Yezu vutulaka nde: “Nzambi tindaka mono ve na bantu yonso, kansi kaka na mameme ya me vilaka ya nzo ya Izraele.”+25 Kansi nkento yina kwisaka, fukiminaka yandi, mpi tubaka nde: “Mfumu, sadisa mono!”26 Yezu vutulaka nde: “Yo kele mbote ve na kubaka mampa ya bana mpi kulosila yo bana ya bambwa.”27 Nkento yina tubaka nde: “Ee Mfumu, kansi bana ya bambwa ke diaka bitini ya mampa yina ke bwaka na nsi ya mesa ya bamfumu na bo.”+28 Ebuna Yezu vutudilaka yandi nde: “O nkento, nge kele na lukwikilu ya nene; bika yo salama kaka mutindu nge ke zola.” Mpi mwana na yandi belukaka yantika na ngunga yina.29 Ntangu Yezu katukaka pana, yandi kwisaka pene-pene ya Nzadi-Mungwa ya Galilea,+ mpi na nima ya kutombuka na ngumba, yandi vandaka kuna.30 Ebuna, bimvuka ya nene ya bantu pusanaka pene-pene na yandi, bo nataka bantu ya makulu-kifu mpi ya maboko-kifu, bifwa-meso, bababa, mpi bantu mingi ya nkaka ya maladi, ebuna bo tulaka bo na makulu na yandi, mpi yandi belulaka bo.+31 Yo yina kimvuka ya bantu yitukaka ntangu bo monaka bababa ke tuba, bantu ya maboko-kifu ke beluka, bantu ya makulu-kifu ke tambula, mpi bifwa-meso ke mona, ebuna bo pesaka Nzambi ya Izraele nkembo.+32 Kansi Yezu bingaka balongoki na yandi mpi tubaka nde: “Mono ke wila kimvuka ya bantu yai mawa+ sambu bo me vanda ti mono bilumbu tatu mpi bo kele ve ti kima ya kudia. Mono ke zola ve kuvutula bo nzala, sambu bo lenda lemba na nzila.”+33 Kansi, balongoki tubilaka yandi nde: “Na kisika yai ya kele ntama ti babwala, na wapi beto lenda zwa mampa ya kufwana sambu bantu mingi mutindu yai kudia mpi kufuluka?”+34 Yo yina Yezu tubilaka bo nde: “Beno kele ti mampa ikwa?” Bo tubaka nde: “Nsambwadi, mpi mwa bambisi ya masa ya fioti.”35 Yo yina, na nima ya kusonga kimvuka ya bantu na kuvanda na ntoto,36 yandi bakaka mampa yina nsambwadi ti bambisi yina, mpi na nima ya kupesa Nzambi matondo, yandi zengaka yo mpi yantikaka kupesa yo na balongoki, ebuna balongoki pesaka yo na bimvuka ya bantu.+37 Mpi bantu yonso diaka mpi fulukaka, mpi bo lokutaka bitunga ya nene* nsambwadi ya kufuluka ti bitini yina bikalaka.+38 Bantu yina diaka vandaka babakala 4 000, kukonda kutanga bankento ti bana ya fioti.39 Nsuka-nsuka, na nima ya kusonga bimvuka ya bantu na kukwenda, yandi kotaka na maswa mpi kwendaka na ndambu ya Magadani.+
Banoti na nsi ya lutiti
^ Disongidila, kudikumisa bunkete mutindu nsiku ke lombaka.


text:
MALONGI 9
Yelemia Kasa Bika ko Kukamba Bantu Matedi Yave
Nkumbu ziǹkaka bantu ba tuvwezanga voti batumonanga mfiti bo tuǹsamunanga nsangu mu matedi Yave. Mambu beni ma kumonika, tuḿbanga mayindu ma kubika kusamuna nsangu mu matedi Yave Nzambi. Ngyewu, wumana kuma monokono?— Kibibila kiǹtubila ditoko dimweka wuba beni luzolo mu Yave, vayi nkumbu yiǹkaka nandi wubina bika kusamuna nsangu mu matedi Yave. Dizina dyandi Yelemia. Twaḿbwela kulonguka matedi mu nandi.
Bo Yelemia kaba mwana ditoko Yave wuǹdinda mwingi kalubula bantu ba bika kuvanga mambu mambi. Kiyeku beni mpasi kiba mu Yelemia ayi nandi wumona boma. Yelemia wuvutudila: ‘Yave, Minu mwana kilezi. Ayi yisa zaba ko ma yilenda koluka.’ Vayi Yave wuǹkamba: ‘Bika kumona boma, kibila minu yiǹkwiza kusadisa.’
Yelemia wutona kulubula bantu mu kubakamba ti bala bungu ba kunkambu bika kuvanga mambi. Mu mbwenu’aku, bantu babika kuvanga mambu mambi?—Ḿve. Baǹkaka baseva Yelemia ayi baǹkangila nganzi. Baǹkaka batomba kuvonda Yelemia! Mu mbwenu’aku bwidi Yelemia kaba mwena?—Nandi wuba boma diawu katubila: ‘Yilendi ko kubwe samuna nsangu mu matedi Yave.’ Bukyedika ti nandi wubika kusamuna nsangu mu matedi Yave dedi bo katubila?—Ḿve. Kibila nandi wuba beni luzolo mu Yave diawu ka nkambu bikila kusamuna matedi Yave. Yave wukyeba Yelemia bo ka nkambu vonga kuvanga luzolo lwandi.
Kilumbu kiǹkaka babakala bamweka baba mavanga mambi, batibula Yelemia mu kisima kiwonguka kiba dintapi. Nandi kasa ba ko ǹlangu ayi bidya. Bawu baba tomba nandi kafwila muna. Angi mu lusadusu lu Yave nandi wuvuka mu dibulu beni!
Mbi wulenda longuka mu mambu Yelemia kamonokono?— Nandi waba monanga boma nkumbu ziǹkaka. Angi kasa bika ko kusamuna nsangu mu matedi Yave. Nkumbu ziǹkaka malenda kumonikina, ngye kusamuna matedi Yave baǹkaka balenda kuvweza ayi kukangila nganzi. Ḿba wulenda mona zinsoni voti boma. Angi wulendi bika ko kusamuna nsangu mu matedi Yave ayi nandi wala kusadisa dedi bo kasadisila Yelemia.
TANGA MU KIBIBILA KYAKU
Yelemia 1:4-8; 20:7-9; 26:8-19, 24; 38:6-13


text:
Adieyi Ovanga Kele vo u Mbundu a Tala Mavangu ma Zumba?
Mana olenda vanga
Bakula e kani dia mavangu ma zumba. Tala mavangu ma zumba i vangu dikululanga o zitu wa diambu dina Nzambi kasikidisa vo difwete zitiswa. Avo obakwidi e diambu diadi, dikusadisa mu “
menga edi diambi.”—Nkunga 97:10.
Zala e mfwilu. O wantu betalanga mavangu ma zumba ke bezitiswanga ko. E vangu diadi dikubakatulanga o zitu. I dianu o Nkand’a Nzambi uvovelanga vo: “
O nlungaladi omwene mbi, oswekamene; Atunga, lutakana, badilu o nkanu.”—Ngana 22:3.
Dia e ndofi. Yobi wa nkwa kwikizi wavova vo: “
Nkangidi ekangu yo meso mame; ozevo aweyi ntadila ndumba?” (Yobi 31:1) Tala e ndofi zina olenda dia:
Kisadila Internete va fulu kia mono mosi ko.
Avo site nkotele ke yambote ko, mfwete yo kanga vana vau.
Avo mbwidi muna ntambu, mfwete mokena yo nkundi wazikuka.
Tulanga e diambu diadi muna sambu. Ntozi a nkunga wadodokele Yave wa Nzambi, oku vo: “
Vengomona meso mame muna tala wete wavêla (mambu makondwa mfunu)” (Nkunga 119:37) Nzambi ozolele vo wayambula e vangu diadi diambi. Avo osambidi okuvana o nkuma kimana wavanga edi diambote!—Filipi 4:13.
Zayisa dio kwa muntu. Mokena yo muntu obundanga e vuvu dilenda kusadisa mu yambula e vangu diadi.—Ngana 17:17.
Sungamena diambu edi: Konso ntangwa kuzolele tala mavangu ma zumba ko, zaya dio vo vita yampwena osundidi. Zayisa e nsunda yayi kwa Nzambi, umvutula matondo muna ngolo kekuvananga. Avo oyambwidi tala mavangu ma zumba, oyangidika ntim’a Nzambi!—Ngana 27:11.


text:
NKUDIKA
Ludi mu Kuma kia Se, Mwana yo Mwand’avelela
AWANA bekwikilanga elongi dia Nzambi Muntatu bevovanga vo wantu atatu bena muna Nzambi—Se, Mwana yo Mwand’avelela. Dilonganga vo yau atatu mpungu-ngolo, ke bena ye lubantiku ko, ke vena oyu osundidi ko. Muna kuma kiaki, elongi dia Nzambi Muntatu dilonganga vo o Se Nzambi, o Mwana Nzambi, Mwand’avelela Nzambi, kansi yau atatu Nzambi mosi kaka.
Wantu ayingi bekwikilanga elongi dia Nzambi Muntatu bevovanga vo ke dilendi sasilwa ko elongi diadi. Bevovanga vo mu Nkand’a Nzambi diatuka. Kansi, o mvovo wau “Nzambi Muntatu” ke una ko muna Nkand’a Nzambi. Nga tulenda solola e sono kikwikanisanga elongi diadi muna Nkand’a Nzambi? Muna vutula e kiuvu kiaki, yambula twafimpa sono kimosi kiyikwanga vo i kilonganga elongi dia Nzambi Muntatu.
“DIAMBU DIAKALA YO NZAMBI”
Muna Yoane 1:1 tutanganga vo: “Muna lubantiku mwakal’e Diambu, e Diambu diakala yo Nzambi e Diambu i Nzambi.” I bosi muna kapu kiaki, Yoane wa ntumwa watoma dio kiesesa vo Yesu i “Diambu.” (Yoane 1:14) Wau vo Diambu diyikilwanga vo Nzambi, akaka bevovanga vo o Se yo Mwana, Nzambi mosi kwandi.
Sungamena vo kuna lubantiku e sono kiaki kia Nkand’a Nzambi mu Kingerekia kiasonamena. Oku sentu, asekodi basekola e sono ya Kingerekia mu ndinga zakaka. Asekodi ayingi a Nkand’a Nzambi kebasadila mvovo wau ko “Diambu diakala yo Nzambi.” Ekuma? Muna zayi bakala wau wa ndinga ya Kingerekia yasonekenwa Nkand’a Nzambi, asekodi awaya bavova vo e mvovo wau “Diambu diakala yo Nzambi” mu mpila yakaka ufwete sekolwelwa. Mu nkia mpila? Tala nona yakaka ya mpila ina basekolwela wo: “E Diambu i nzambi.” (A New Translation of the Bible) “E Diambu diakala se nzambi.” (The New Testament in an Improved Version) “E Diambu diakala yo Nzambi, bakala ye kiwuntu kimosi.” (The Translator’s New Testament) Muna nsekola zazi, ke yandi kibeni Nzambi ko wakala nze Diambu. * Kansi, mu kuma kia fulu kiandi kia tunda vana vena vangwa ya Yave, e Diambu diayikilwa nze “nzambi.” Muna sono kiaki, o mvovo wau “nzambi” usonganga vo “nkwa wisa.”
FIMPA MUNA ZAYA MAMBU MAKAKA
Wantu ayingi ke bazeye ndinga Kingerekia ko yasonekenw’o Nkand’a Nzambi. Muna kuma kiaki, aweyi olenda zayila nsasa mvovo mia ntumwa Yoane? Yindula nona kiaki: Nlongi mosi osasilanga diambu kwa wan’andi a sikola. Akaka ke babakwidi diambu diadi ko. Aweyi bevanga? Bafwete lomba kwa nlongi katoma kubasasila e diambu diadi. Ozaya mambu makaka dikubasadisa mu toma bakula e diambu. Diau adimosi mpe, muna zaya nsas’a mvovo mina muna Yoane 1:1 ofwete fimpa mambu makaka mu kuma kia Yesu muna Nsangu za Yoane. Ofimpa mambu makaka mu kuma kiaki dikusadisa mu zaya e ludi kia diambu diadi.
Tala mambu makaka kasoneka Yaone muna kapu kia 1 tini kia 18: ‘O Nzambi, [Mpungu-ngolo] ke vena nkutu ona wamona ko.’ Kansi, o wantu bamon’o Mwana, Yoane wavova vo: ‘E Diambu [Yesu] diakituk’e nitu, diakala yo yeto, twamona nkembo andi.’ (Yoane 1:14) O Mwana aweyi kalenda kadila se Nzambi a Mpungu-ngolo? Yoane wavova mpe vo e Diambu diakala “yo Nzambi.” Kansi o muntu aweyi kalenda kadila yo nkw’andi ye vana vau kakituka mpe se muntu ndioyo? Nze una wasonama muna Yoane 17:3, Yesu watoma dio kiesesa vo yandi waswaswana kikilu yo S’andi ezulu. Wayikila o S’andi vo “Nzambi aludi.” Yoane watoma kiesesa mpe diambu diadi, vava kavova vo: ‘O mama masonamene, kimana nwakwikila vo Yesu i Kristu, wa Mwan’a Nzambi.’ (Yoane 20:31) Tala Yesu oyikilwanga vo Mwan’a Nzambi, kansi ke Nzambi ko. Mambu makaka masonama muna Nsangu za Yoane mesonganga mpila tulenda bakulwila Yoane 1:1. Yesu yovo Diambu, oyikilwanga vo “nzambi” mu kuma kia fulu kiandi kia tunda, kansi kafwanana ko yo Nzambi a Mpungu-ngolo.
ZAYA E ZIKU KIA DIAMBU
Yindula diaka nona kia nlongi yo wan’a sikola. Yindula vo alongoki akaka bakwamanene fila e mpaka kana una vo nlongi au tomene kubasasila e diambu yo kubavana ziku yakaka. Adieyi bafwete vanga? Bafwete vava nlongi wakaka muna kubasasila diambu diadi. Kele vo nlongi ndioyo w’ezole osasidi diambu diadi nze una kasasila dio nlongi antete, mpaka z’alongoki zimanisa. Diau adimosi mpe, avo kubakwidi ko mana kavova Yoane mu kuma kia nswaswani yina vana vena Yesu yo Nzambi a Mpungu-ngolo, olenda vava mana bavova asoneki akak’a Nkand’a Nzambi. Tala mana kasoneka Matai. Mu kuma kia mbaninu a tandu kiaki, wayika mvovo mia Yesu oku vo: “Owu wa lumbu kiakina ye ola, ke ven’on’ozeye wo ko, kana mbasi ezulu, yovo Mwana, nangu Se kaka.” (Matai 24:36) E mvovo miami aweyi misongelanga vo Yesu ke Nzambi ampungu-ngolo ko?
Yesu wavova vo o Se mambu mayingi kazeye mana o Mwana kazeye ko. Kele vo Yesu kakala Nzambi ampungu-ngolo nga wazaya mambu mawonso mazeye S’andi. Muna kuma kiaki, o Se yo Mwana ke bena bafwanana ko. Kansi, akaka balenda vova vo: ‘Yesu vava kavova omama muntu kakala.’ Kana una vo i wau, adieyi tuvova mu kuma kia mwand’avelela? Avo mwand’avelela i Nzambi, ekuma ulembi zayila mana kazeye o Nzambi?
Avo kwamanene longoka Nkand’a Nzambi, otoma zaya sono yayingi ya Nkand’a Nzambi yikiesesanga e ludi mu kuma kia Se, Mwana yo mwand’avelela.—Nkunga 90:2; Mavangu 7:55; Kolosai 1:15.


text:
KAPU YA SAMBANU
Kana Muntu Me Fwa Yandi Ke Kwendaka na Wapi?
1-3. Inki bangiufula bantu ke kudiyulaka na yina me tala lufwa, mpi nki bamvutu mabundu ya nkaka ke pesaka?
BIBLIA ke sila beto nde kilumbu mosi “lufwa ta vandaka diaka ve.” (Kusonga 21:4) Na Kapu ya tanu, beto longukaka nde beto lenda baka luzingu ya mvula na mvula na nzila ya nkudulu. Kansi, tii bubu yai bantu ke fwaka. (Longi 9:5) Yo yina, ngiufula ya mfunu kele nde: Inki ke kuminaka muntu kana yandi me fwa?
2 Mvutu ya ngiufula yai kele kibeni mfunu kana muntu ya beto ke zolaka me fwa. Beto lenda kudiyula nde: ‘Yandi me kwenda na wapi? Keti yandi ke tanina beto? Keti yandi lenda sadisa beto? Keti beto ta mona yandi diaka?’
3 Mabundu ke pesaka bamvutu ya mutindu mosi na bangiufula yai. Mabundu ya nkaka ke longaka nde kana nge kele muntu ya mbote, nge ta kwenda na zulu, kansi kana nge kele muntu ya mbi, nge ta kwenda na bilungi ya tiya. Mabundu ya nkaka diaka ke tubaka nde kana nge fwa, nge ta kuma mpeve mpi nge ta zinga ti bantu ya dibuta na nge yina me fwaka. Kansi ya nkaka ke tubaka nde kana nge me fwa mpi bo me sambisa nge, nge ta butuka diaka, to nge ta vutuka diaka na luzingu ti nitu ya mutindu ya nkaka, ziku nge ta butuka muntu ya nkaka to mbisi.
4. Inki dilongi mabundu ke longaka kibeni na yina me tala lufwa?
4 Yo ke monana nde, mabundu ke longaka ve mambu ya mutindu mosi. Kansi, bo yonso ke longaka dilongi mosi kibeni. Bo ke longaka nde kana muntu me fwa, kitini mosi ya nitu na yandi ke landaka kuzinga. Keti yo kele ya kieleka?
KANA MUNTU ME FWA YANDI KE KWENDAKA NA WAPI?
5, 6. Inki ke kuminaka beto kana beto me fwa?
5 Yehowa ke zabaka mambu yina ke kuminaka beto kana beto me fwa, mpi yandi ke songa beto nde kana muntu me fwa, yandi ke zingaka diaka ve. Lufwa ke tendula kukonda luzingu. Yo yina kana muntu me fwa, mawi mpi mambu yina yandi vandaka kuyindula ke landaka ve kuzinga kisika ya nkaka. * Kana beto me fwa, beto ke monaka diaka ve, beto ke waka diaka ve, mpi beto ke yindulaka diaka ve.
6 Ntotila Salomo sonikaka nde “bafwa ke zabaka kima ve.” Muntu yina me fwa lenda zola ve, yandi lenda menga ve muntu ya nkaka; mpi “kisalu, lukanu, nzayilu, mpi mayele kele ve na Maziamu.” (Tanga Longi 9:5, 6, 10.) Na Nkunga 146:4, Biblia ke zabisa beto nde kana muntu me fwa, “mabanza na yandi” ke fwaka.
MAMBU YINA YEZU TUBAKA SAMBU NA LUFWA
7. Yezu tubaka nki sambu na lufwa?
7 Ntangu Lazare, nduku ya Yezu ya ngolo fwaka, Yezu tubilaka balongoki na yandi nde: “Lazare nduku na beto ke lala.” Kansi Yezu zolaka ve kutuba nde Lazare ke pema. Na nima, Yezu tubaka nde: “Lazare me fwa.” (Yoane 11:11-14) Mpidina, Yezu fwanisaka lufwa ti mpongi. Yandi tubaka ve nde Lazare vandaka na zulu to kisika mosi ti bantu ya dibuta na yandi yina me fwaka. Yandi tubaka mpi ve nde Lazare vandaka kumona mpasi na bilungi ya tiya to nde yandi butukaka diaka muntu ya nkaka to mbisi. Yo vandaka bonso nde Lazare lalaka mpongi ya ngolo. Baverse ya nkaka ke fwanisaka lufwa ti mpongi ya ngolo. Biblia ke tuba nde ntangu bo fwaka Etiene, “yandi lalaka na lufwa.” (Bisalu 7:60, noti na nsi ya lutiti) Ntumwa Polo mpi sonikaka nde Bakristu ya nkaka “me lalaka na lufwa.”— 1 Bakorinto 15:6, noti na nsi ya lutiti.
8. Inki mutindu beto me zaba nde Nzambi gangaka ve bantu sambu bo fwa?
8 Keti Nzambi gangaka Adami ti Eva sambu bo fwa na nima? Ve. Yehowa gangaka bo sambu bo zinga kimakulu na mavimpi ya kukuka. Ntangu Yehowa gangaka bantu, yandi pesaka bo mpusa ya kuzinga kimakulu. (Longi 3:11) Bibuti ke zolaka ve kumona bana na bo ke nuna mpi na nima ke fwa; Yehowa mpi ke waka mutindu yina sambu na beto. Kana Nzambi gangaka beto sambu beto zinga kimakulu, sambu na nki beto ke fwaka?
SAMBU NA NKI BETO KE FWAKA?
9. Sambu na nki nsiku yina Yehowa pesaka Adami ti Eva vandaka ve mpasi na kuzitisa?
9 Na kilanga ya Edeni, Yehowa songaka Adami nde: “Nge lenda dia mbuma ya konso nti ya kilanga mutindu nge me zola. Kansi nge fwete dia ve mbuma ya nti ya kuzaba mambu ya mbote ti ya mbi, sambu kilumbu yina nge ta dia yo, nge ta fwa kibeni.” (Kuyantika 2:9, 16, 17) Nsiku yai ya pwelele vandaka ve mpasi na kuzitisa, mpi Yehowa vandaka ti nswa ya kusonga Adami ti Eva mambu yina kele mbote mpi mambu yina kele mbi. Kana bo lemfukilaka Yehowa, bo zolaka kumonisa nde bo ke zitisaka kiyeka na yandi. Bo zolaka kumonisa mpi nde bo kele na ntonda ya mingi sambu na bima yonso yina yandi me pesaka bo.
10, 11. (a) Inki mutindu Satana kusaka Adami ti Eva? (b) Sambu na nki Nzambi lendaka ve kulolula Adami ti Eva?
10 Diambu ya mawa kele nde, Adami ti Eva bakaka lukanu ya kukonda kulemfukila Yehowa. Satana yulaka Eva nde: “Keti Nzambi tubaka kibeni nde beno fwete dia ve mbuma ya konso nti yina kele na kilanga?” Eva vutulaka nde: “Beto lenda dia bambuma ya banti yina kele na kilanga. Kansi sambu na mbuma ya nti yina kele na kati-kati ya kilanga, Nzambi tubaka nde: ‘Beno fwete dia yo ve, ve, beno fwete simba yo ve; kana ve beno ta fwa.’”—Kuyantika 3:1-3.
11 Na nima Satana tubaka nde: “Beno ta fwa ve ata fioti. Sambu Nzambi me zaba nde kaka kilumbu yina beno ta dia yo meso na beno ta kanguka mpi beno ta kuma bonso Nzambi, beno ta zaba mambu ya mbote ti ya mbi.” (Kuyantika 3:4-6) Satana zolaka nde Eva kundima nde yandi lenda baka yandi mosi lukanu ya kusala mambu ya mbote mpi ya mbi. Kaka na ntangu yina, yandi kusaka Eva na yina me tala mambu yina ta salama kana yandi kolama. Satana songaka Eva nde yandi ta fwa ve, yo yina Eva diaka kitini ya mbuma yina mpi na nima yandi pesaka bakala na yandi kitini yina ya nkaka. Adami ti Eva zabaka nde Yehowa songaka bo na kudia ve mbuma yina. Ntangu bo diaka yo, bo ponaka kukonda kulemfuka na nsiku mosi ya pwelele mpi ya pete. Mutindu bo diaka yo, bo monisaka nde bo zitisaka ve tata na bo ya zola yina kele na zulu. Nzambi lendaka kulolula bo ve ata fioti!
12. Sambu na nki yo kele mawa mutindu Adami ti Eva lemfukilaka ve Yehowa?
12 Yo kele mawa kibeni na kumona nde bibuti na beto ya ntete lemfukilaka ve Ngangi na bo! Inki mutindu nge ta wa kana nge salaka bikesa sambu na kusansa mwana na nge ya bakala mpi ya nkento, kansi na nima bo kolama mpi bo sala mambu yina me swaswana ti yina nge songaka bo? Keti nge ta wa ve mpasi na ntima?
13. Ntangu Yehowa zabisaka Adami nde “nge ta vutuka na mfututu,” yandi zolaka kutuba nki?
13 Ntangu Adami ti Eva kolamaka, bo vidisaka dibaku ya kuzinga kimakulu. Yehowa zabisaka Adami nde: “Nge kele mfututu mpi nge ta vutuka na mfututu.” (Tanga Kuyantika 3:19.) Yo ke tendula nde Adami ta kuma diaka mfututu, kaka mutindu yandi vandaka ve na ntwala nde Yehowa kuganga yandi. (Kuyantika 2:7) Na nima ya kusala disumu, Adami fwaka mpi yandi vandaka diaka ve.
14. Sambu na nki beto ke fwaka?
14 Kana Adami ti Eva lemfukilaka Nzambi, bo zolaka kuvanda na luzingu tii bubu yai. Kansi ntangu bo kolamaka, bo salaka disumu mpi na nima bo fwaka. Disumu kele bonso maladi ya ngolo yina beto me bakaka na bibuti na beto ya ntete. Beto yonso ke butukaka bantu ya masumu, yo yina beto ke fwaka. (Baroma 5:12) Kansi, yo kele ve mambu yina Nzambi kanaka sambu na bantu. Nzambi zolaka ve ata fioti nde bantu kufwa, mpi Biblia ke bingaka lufwa “mbeni.”—1 Bakorinto 15:26.
KIELEKA KE KATULAKA BETO NA KIMPIKA
15. Inki mutindu kuzaba kieleka na yina me tala lufwa ke katulaka beto na kimpika?
15 Kieleka na yina me tala lufwa ke katulaka beto na kimpika ya bangindu mingi ya luvunu. Biblia ke longaka beto nde bafwa ke waka ve mpasi to mawa. Beto lenda solula ti bo ve mpi bo lenda solula ti beto ve. Beto lenda sadisa ve bafwa mpi bo lenda sadisa beto ve. Bo lenda sala beto ve mbi, yo yina beto fwete wa bo ve boma. Kansi, mabundu mingi ke longaka nde bafwa ke landaka kuzinga kisika mosi buna mpi beto lenda sadisa bo kana beto pesa mbongo na banganga-nzambi to na bantu yina bo ke bingaka basantu. Kansi kana beto me zaba kieleka na yina me tala lufwa, beto ta bika ve nde mambu yina ya luvunu kukusa beto.
16. Inki dilongi ya luvunu mabundu mingi ke longaka na yina me tala bafwa?
16 Satana ke sadilaka dibundu ya luvunu sambu na kukusa bantu mpi kupusa bo na kuyindula nde bafwa kele kaka na luzingu. Mu mbandu, mabundu ya nkaka ke longaka nde kana beto me fwa, kitini mosi ya nitu na beto ke landaka kuzinga kisika ya nkaka. Keti dibundu na nge ke longaka mutindu yina, to yo ke longaka mambu yina Biblia ke tubaka na yina me tala bafwa? Satana ke sadila luvunu sambu na kupusa bantu na kuyambula kusadila Yehowa.
17. Sambu na nki dilongi ya bilungi ya tiya ke pesaka ve Yehowa lukumu?
17 Mambu yina mabundu mingi ke longaka ke pesaka mpasi na ntima. Mu mbandu, mabundu ya nkaka ke longaka nde bantu ya mbi ta zikaka kimakulu na bilungi ya tiya. Dilongi yina ke pesaka ve Yehowa lukumu. Yandi ta bika ve ata fioti nde bantu kuniokwama mutindu yina! (Tanga 1 Yoane 4:8.) Inki mutindu nge ta mona muntu yina me tula maboko ya mwana na yandi na tiya sambu na kupesa yandi ndola? Nge ta mona yandi muntu ya nku kibeni. Nge ta sepela ve kuzaba yandi. Yo kele kibeni mutindu Satana ke zola nde beto mona Yehowa!
18. Sambu na nki beto fwete wa ve bafwa boma?
18 Mabundu ya nkaka ke longaka nde kana bantu me fwa, bo ke kumaka bampeve. Mabundu yina ke longaka nde bantu fwete zitisa mpi nkutu kuwa bampeve yina boma sambu bo lenda kuma banduku ya ngolo to bambeni ya ngolo. Bantu mingi ke kwikilaka luvunu yai. Bo ke waka bafwa boma, yo yina bo ke sambilaka bo na kisika ya kusambila Yehowa. Yibuka nde bafwa ke zabaka ata kima mosi ve, yo yina beto lenda wa bo ve boma. Yehowa kele Ngangi na beto. Yandi kele Nzambi ya kieleka mpi beto fwete sambila kaka yandi.—Kusonga 4:11.
19. Inki mutindu kuzaba kieleka na yina me tala bafwa ke sadisaka beto?
19 Kana beto me zaba kieleka na yina me tala bafwa, beto ta katuka na kimpika ya malongi ya luvunu. Diaka, kieleka yai ta sadisa beto na kubakisa balusilu ya kitoko yina Yehowa me silaka na yina me tala luzingu mpi bilumbu ke kwisa.
20. Inki beto ta longuka na kapu yina ke landa?
20 Bamvula mingi me luta, nsadi mosi ya Nzambi na zina ya Yobi yulaka nde: “Kana muntu kufwa, keti yandi lenda zinga diaka?” (Yobi 14:14) Ya kieleka, keti muntu yina me fwa lenda zinga diaka? Mvutu yina Nzambi ke pesa beto na Biblia ke pesa kiese kibeni. Beto ta longuka yo na kapu yina ke landa.
^ par. 5 Bantu ya nkaka ke ndimaka nde moyo to mpeve ke landaka kuzinga kana muntu me fwa. Sambu na kuzaba mambu mingi, tala Noti 17 mpi 18.


text: 21 Ntangu bo kumaka pene-pene ya Yeruzalemi mpi bo kumaka na Betfaze na Ngumba ya Banti ya Olive, Yezu tindaka balongoki zole,+2 mpi yandi tubilaka bo nde: “Beno kwenda na bwala yina ke monana na ntwala, mpi na mbala mosi beno ta mona mpunda mosi ya nkento ya bo me kanga na nsinga mpi mwana-mpunda na lweka na yo. Beno kangula yo mpi beno natila mono yo.3 Kana muntu kutubila beno konso kima yina, beno fwete tuba nde, ‘Mfumu kele ti mfunu na yo.’ Ebuna, na mbala mosi yandi ta bikisa yo.”4 Mambu yai salamaka sambu na kulungisa mambu yina Nzambi tubaka na nzila ya mbikudi nde:5 “Beno songa mwana-nkento ya Sioni nde: ‘Tala! Ntotila na nge ke kwisa na nge,+ yandi kele muntu ya mawete+ mpi yandi me vanda na zulu ya mpunda, ee, na zulu ya mwana-mpunda, mwana ya mbisi yina ke nataka kizitu.’”+6 Ebuna balongoki yina kwendaka mpi bo salaka kaka mutindu Yezu songaka bo.+7 Bo nataka mpunda yina ya nkento ti mwana na yo, mpi bo tulaka bilele na bo ya zulu na zulu ya bampunda yina, ebuna yandi vandaka na zulu na yo.+8 Bantu mingi na kati ya kimvuka yina ya bantu tandaka bilele na bo ya zulu na nzila,+ mpi bankaka vandaka kuzenga balutangu ya banti mpi kutanda yo na nzila.9 Diaka, bimvuka ya bantu yina vandaka kukwenda na ntwala na yandi mpi bayina vandaka kulanda yandi vandaka kutuba na ndinga ya ngolo nde: “Nzambi, beto ke bondila nge, gulusa Mwana ya Davidi!+ Bika nde muntu yina ke kwisa na zina ya Yehowa* kubaka lusakumunu!+ Beto ke bondila nge, gulusa yandi, kuna na zulu!”+10 Ebuna ntangu yandi kotaka na Yeruzalemi, mbanza ya mvimba nikanaka, mpi bantu vandaka kutuba nde: “Muntu yai kele nani?”11 Bimvuka ya bantu yina vandaka ti yandi vandaka kaka kutuba nde: “Yo kele mbikudi Yezu,+ muntu ya Nazareti ya Galilea!”12 Ebuna Yezu kotaka na tempelo, yandi kulaka bantu yonso yina vandaka kuteka mpi kusumba bima na tempelo, mpi yandi balusaka bamesa ya bantu yina vandaka kushanze mbongo mpi bakiti ya bantu yina vandaka kuteka bapizio.+13 Mpi yandi tubilaka bo nde: “Bo me sonikaka nde: ‘Bo ta binga nzo na mono nzo ya bisambu,’+ kansi beno ke kumisa yo nzo ya miyibi.”+14 Diaka, bifwa-meso ti bantu ya makulu-kifu kwisaka kisika yandi vandaka na tempelo, ebuna yandi belulaka bo.15 Ntangu bamfumu ya banganga-nzambi ti bansekudi monaka mambu ya kuyituka yina yandi salaka mpi bana ya babakala yina vandaka kutuba na ndinga ya ngolo na tempelo nde, “Nzambi, beto ke bondila nge, gulusa Mwana ya Davidi!”+ bo waka makasi+16 mpi bo tubilaka yandi nde: “Keti nge ke wa mambu yina bana yai ke tuba?” Yezu tubilaka bo nde: “Ee. Keti beno me tangaka ntete ve mambu yai: ‘Nge me sala nde lukumu kubasika na munoko ya bana mpi ya bana ya fioti’?”+17 Yandi bikisaka bo, basikaka na nganda ya mbanza, ebuna yandi kwendaka na Betania mpi lalaka kuna.+18 Na suka-suka, ntangu yandi vandaka kuvutuka na mbanza, yandi waka nzala.+19 Yandi monaka nti mosi ya bafige na lweka ya nzila mpi kwendaka pene-pene na yo, kansi yandi monaka kima ve, kaka matiti,+ mpi yandi tubilaka yo nde: “Nge ta buta diaka ve mbuma kimakulu.”+ Ebuna nti ya bafige yumaka na mbala mosi.20 Ntangu balongoki monaka mambu yai, bo yitukaka mpi bo tubaka nde: “Inki mutindu nti ya bafige me yuma na mbala mosi?”+21 Yezu vutudilaka bo nde: “Ya kieleka mono ke tubila beno nde, kana beno kele ti lukwikilu mpi beno ke tula ntembe ve, beno ta sala ve kaka mambu yina mono me sala na nti ya bafige, kansi kana beno tuba mpi na ngumba yai nde, ‘Nanguka mpi kudilosa na nzadi-mungwa,’ yo ta salama.+22 Mpi mambu yonso ya beno ta lomba na kisambu, kana beno kele ti lukwikilu, beno ta baka yo.”+23 Ntangu yandi kotaka na tempelo, bamfumu ya banganga-nzambi mpi bankuluntu pusanaka pene-pene na yandi ntangu yandi vandaka kulonga mpi bo tubaka nde: “Na nki kiyeka nge ke sala mambu yai? Mpi nani pesaka nge kiyeka yai?”+24 Yezu vutudilaka bo nde: “Mono mpi ta yula beno diambu mosi. Kana beno songa mono yo, mono mpi ta songa beno na nki kiyeka mono ke sala mambu yai:25 Mbotika ya Yoane katukaka na wapi? Na zulu to na bantu?” Kansi, bo yantikaka kuyindula bo na bo nde: “Kana beto tuba nde, ‘Na zulu,’ yandi ta tubila beto nde, ‘Ebuna sambu na nki beno kwikilaka yandi ve?’+26 Kansi kana beto tuba nde, ‘Na bantu,’ beto fwete wa kimvuka ya bantu boma, sambu bo yonso ke bakaka Yoane bonso mbikudi.”27 Yo yina bo vutudilaka Yezu nde: “Beto me zaba ve.” Yandi mpi tubilaka bo nde: “Mono mpi, mono ke songa beno ve na nki kiyeka mono ke sala mambu yai.28 “Inki beno ke yindula? Muntu mosi vandaka ti bana zole. Yandi kwendaka na mwana ya ntete mpi tubaka nde, ‘Mwana na mono, kwenda kusala bubu yai na kilanga ya vinu.’29 Mwana yai vutulaka nde, ‘Mono ta kwenda ve,’ kansi na nima, yandi waka mawa ebuna yandi kwendaka.30 Ntangu yandi kwendaka na mwana ya zole, yandi tubaka mutindu mosi. Mwana yai vutulaka nde, ‘Tata, mono ta kwenda,’ kansi yandi kwendaka ve.31 Nani na kati ya bana yai zole salaka luzolo ya tata na yandi?” Bo tubaka nde: “Mwana ya ntete.” Yezu tubilaka bo nde: “Ya kieleka mono ke tubila beno nde bakalaki ya mpaku mpi bankento ya ndumba ke kwenda na ntwala na beno na Kimfumu ya Nzambi.32 Sambu Yoane kwisaka na beno na nzila ya lunungu, kansi beno kwikilaka yandi ve. Kansi, bakalaki ya mpaku mpi bankento ya ndumba kwikilaka yandi,+ mpi beno, ata beno monaka mambu yai, beno waka ve mawa na nima sambu na kukwikila yandi.33 “Beno wa mbandu ya nkaka: Kuvandaka ti muntu mosi, munkwa-ntoto, yina kunaka kilanga ya vinu,+ yandi salaka lupangu sambu na kuziunga yo, yandi timunaka kikamuninu ya vinu mpi yandi tungaka nzo-zulu;+ ebuna yandi bikaka yo na bantu ya ke salaka bilanga sambu bo futila yo, mpi yandi salaka nzietelo na insi ya nzenza.+34 Ntangu nsungi ya kukatula bima na bilanga lungaka, yandi tindaka bampika na yandi na bantu ya ke salaka bilanga sambu bo kwenda kubaka bambuma na yandi.35 Kansi, bantu ya ke salaka bilanga simbaka bampika na yandi, bo bulaka mosi, bo fwaka ya nkaka, mpi ya nkaka diaka bo losilaka yandi matadi.+36 Yandi tindaka diaka bampika ya nkaka, mingi kuluta bayina ya ntete, kansi bo salaka bo mutindu mosi.+37 Nsuka-nsuka, yandi tindilaka bo mwana na yandi mpi tubaka nde, ‘Bo ta zitisa mwana na mono.’38 Ntangu bo monaka mwana yina, bantu ya ke salaka bilanga tubaka bo na bo nde, ‘Yandi yai muntu yina ta baka kimvwama.+ Beno kwisa, beto fwa yandi, mpi beto baka kimvwama na yandi!’39 Yo yina bo simbaka yandi, bo losaka yandi na nganda ya kilanga ya vinu mpi bo fwaka yandi.+40 Ebuna ntangu munkwa-kilanga ya vinu ta kwisa, inki yandi ta sala bantu yina ya ke salaka bilanga?”41 Bo tubilaka yandi nde: “Sambu bo kele bantu ya mbi, yandi ta fwa bo mpi yandi ta bika kilanga ya vinu na bantu ya nkaka ya ke salaka bilanga sambu bo futila yo, bayina ta pesa yandi bambuma na nsungi ya me fwana.”42 Yezu tubilaka bo nde: “Keti beno me tangaka ntete ve na Masonuku nde: ‘Ditadi yina bantu ya ke tungaka losaka me kumaka ditadi ya kinkonko ya ntete-ntete.*+ Ditadi yina katukaka na Yehowa,* mpi yo kele kima mosi ya kuyituka na meso na beto.’+43 Yo yina mono ke tubila beno nde, bo ta katula Kimfumu ya Nzambi na maboko na beno mpi bo ta pesa yo na dikanda mosi yina ta buta bambuma na yo.44 Diaka, muntu yina ta bwa na zulu ya ditadi yina, yandi ta pasuka.+ Mpi konso muntu yina yo ta bwila, yo ta panza yandi.”+45 Ntangu bamfumu ya banganga-nzambi ti Bafarize waka bambandu na yandi, bo bakisaka nde yandi vandaka kutubila bo.+46 Ata bo zolaka kukanga yandi, bo waka bimvuka ya bantu boma, sambu bimvuka yai ya bantu vandaka kubaka yandi bonso mbikudi.+


text:
KAPU KIA 6
Amafwa Akweyi Bena?
Adieyi dikutubwilanga vava tufwanga?
Ekuma tufwilanga?
Nga dialufiaulwisu mu zaya e ludi mu kuma kia lufwa?
1-3. O wantu nkia yuvu beyuvulanga mu kuma kia lufwa? Nkia mvutu zivananga mabundu mayingi?
TUKA kolo wantu beyuvulanga e yuvu yayi. Yamfunu kikilu kadi wantu muna nza yawonso bevavanga zaya e mvutu za yuvu yayi.
2 Muna kapu kivitidi, tulongokele e mpila lukulu lwa Yesu Kristu lwaziwila e nzil’a moyo a mvu ya mvu. Tulongokele mpe ungunza wa Nkand’a Nzambi uyikanga vo “o lufwa, ke lukala diaka ko.” (Lusengomono 21:4) Kansi, yeto awonso mufwa tuna. O Solomo wa ntinu a ngangu wavova vo: “Kadi wantu bazeye wo vo fwa befwa.” (Kimpovi 9:5) Mvu miayingi tuzolanga zinga. Ntangwa zakaka tuyuvulanga kana adieyi dikutubwila vava tufwa.
3 Tukendalalanga vava azolw’eto befwanga. Nanga tuyuvulanga: ‘Adieyi dikubabwilanga? Nga mpasi bemonanga? Nga bekutumonanga? Nga tulenda kubasadisa? Nga tukubamona diaka?’ Mabundu ma nza mevananga mvutu za mpila mu mpila mu yuvu yayi. Akaka belonganga vo wantu ambote ku’zulu bekwendanga, vo i wantu ambi kuna bilungi beyokelwanga. Mabundu makaka belonganga vo muna lufwa, wantu bewanananga ye akulu au. Mabundu makaka belonganga mpe vo amafwa ku fulu yakaka bekwenda wutukilanga diaka.
4. Nkia diambu dimosi belonganga mabundu mawonso mu kuma kia lufwa?
4 Mabundu mama mawonso diambu dimosi kaka belonganga. Bevovanga vo vena ye má kivaikanga muna nitu vava tufwanga. Amafwa mona bemonanga, yo wa yo yindula. Kansi, aweyi dilenda vangamena ediadi? E ntona ye ngindu zeto mu lusadisu lwa tomfo zisadilanga. Vava tufwanga, o tomfo tweto tuyambulanga o sala. E ngindu ye ntona ka zilendi sala ko kondwa kwa tomfo. Ke zisâlanga moyo ko.
ADIEYI DIBWILANGA AMAFWA?
5, 6. O Nkand’a Nzambi adieyi kelonganga mu kuma kia mafwa?
5 Edi dibwanga muna lufwa ke di’esivi ko kwa Yave wa Mvangi a tomfo. Ozeye e ludi mu kuma kia lufwa. Otoma songanga mpila bena amafwa muna Nkand’a Nzambi. Elongi diandi dia kiá i diadi: Vava muntu kefwanga, ke zinganga diaka ko. Lufwa i kondwa o moyo. Amafwa ke bemonanga ko ngatu wá yovo yindula. Ke vena má kivaikanga ko muna nitu vava tufwanga. Ke tuna ye moyo ko yovo mwanda ulembi fwa.. *
6 Vava Solomo kayika vo wantu bazeye wo vo fwa befwa, wakudikila vo: “Kansi afwa ke bazeye diambu ko.” I bosi watoma sasila e diambu diadi vava kayika vo afwa ke balendi zola ngatu menga muntu ko, ‘kadi ke vena salu ko yovo lukanu, yovo zayi yovo ngangu muna Ziami bekwendanga.’ (Tanga Kimpovi 9:5, 6, 10.) Diau adimosi mpe Nkunga 146:4, oyikanga vo muntu avo ofwidi, “muna lumbu kiakina o makani mandi mavididi.” Yeto awonso fwa emvimba tufwanga, ke tuna ye má ko kivaikanga mu nitu vava tufwanga. O moyo eto una nze nlaku a tiya. Avo uzimini ke ukwendanga konso fulu ko. Vana vau uvilanga emvimba.
O YESU ADIEYI KAVOVA MU KUMA KIA LUFWA
7. Yesu nki katezanesa lufwa?
7 Yesu Kristu wavova diambu disonganga una bena amafwa. Wavova dio mu kuma kia Lazaro wa nkundi andi ona wafwa. Yesu wavovesa alongoki andi vo: “O nkundi eto Lazaro owondokele yo tulu.” Alongoki babanzanga vo o Lazaro tulu kalele, kansi sikama ke sikama. Ediadi ke diau ko kabavovesa. O Yesu wabavovesa vo: ‘O Lazaro ofwidi.’ (Tanga Yoane 11:11-14.) O Yesu watezanesa lufwa yo tulu. O Lazaro kayenda kun’ezulu ko ngatu ku bilungi bia tiya. Kamonana ye mbasi ko ngatu vo akulu andi. Lazaro kawutuluka diaka mu muntu akaka ko. Wavunda muna lufwa, wakala nze muntu olele tulu twawosola. Vena mpe ye tini yakaka ya Nkand’a Nzambi itezanesanga lufwa yo tulu. Muna bong’e nona, vava Setefano kavondwa mu matadi, Nkand’a Nzambi uyikanga vo “olele tulu.” (Mavangu 8:1) Diau adimosi mpe, Paulu wa ntumwa wasoneka mu kuma kia wantu akaka a tandu kiandi vo “balele kala” muna lufwa.—1 Korinto 15:6.
8. Aweyi tuzayidi wo vo ke kani dia Nzambi ko vo wantu bafwanga?
8 Nga diadi i kani dia Nzambi vo wantu bafwanga? Ve! Yave wavanga wantu kimana bazinga yakwele mvu ova ntoto. Nze una twalongoka kuna lubantiku lwa nkanda wau, o Nzambi wasia yakala yo nkento antete muna paradiso. Wabavana mavimpi malunga. Yave wete kaka kabazolelanga. Nga vena yo se ozolanga vo wan’andi banuna yo fwa? Ve. Yave ozolanga vo wan’andi bazinga ye kiese ova ntoto. Nkand’a Nzambi uyikanga mu kuma kia wantu vo: ‘[Yave] wasia zingu kia kwele mvu muna ntima miau.’ (Kimpovi 3:11) Nzambi watuvanga y’ekani dia zinga yakwele mvu. Wakubika nzila kelungisila ekani diadi.
EKUMA WANTU BEFWILANGA
9. O Yave nkia nkanikinu kavana kwa Adami? Ekuma e nkanikinu wau ke wakadila wampasi ko muna lemvokela wo?
9 Ekuma wantu befwilanga? Muna solola e mvutu za kiuvu kiaki, yambula twalongoka dina diabwa ova ntoto vava yakala yo nkento antete bazingilanga vo. Nkand’a Nzambi usonganga vo: ‘O Yave wa Nzambi omenese muna ntoto konso nti una vo wambote muna meso ye muna dia.’ (Etuku 2:9) Kansi, nkanikinu mosi kaka kabavana. O Yave wavovesa Adami: ‘Konso nti wina muna mpatu, dia kwaku; vo i nti a zayila wete yo bi, kudie wo ko: kadi muna lumbu odia wo, fw’ofwa.’ (Etuku 2:16, 17) E nkanikinu wau ke wakala mpasi ko muna lemvokela wo. Mwakala ye nti miayingi mina bafwan’o dia Adami yo Eva. E nkanikinu wau wabavana elau diambote mu vutulanga matondo kwa Nzambi ona wabavana elekwa yawonso kumosi ye zingu kialunga. Kele vo balemvokela nkanikinu wau, badi songa mpe vo bazitisanga e wisa ki’Es’au ezulu yo tonda luludiku lwandi.
10, 11. (a) O yakala yo nkento antete aweyi bakolamena Nzambi? (b) O kolama kwa Adami yo Eva aweyi kwakadila s’esumu diampwena?
10 Diankenda kikilu vo, o yakala yo nkento antete bakolamena Yave. Satana wasadila nioka mu yuvula Eva: ‘Nga dialudi kikilu vo Nzambi wavova vo ke nudie nti miawonso mia mpatu ko e?’ Eva wavutula vo: ‘E bundu ya nti mia mpatu tulenda dia kweto: kansi e bundu kia nti wina vana kati kwa mpatu, Nzambi wavova vo ke nudie kio ko, ngatu viakana kio, wana fwa nufwa.’—Etuku 3:1-3.
11 O Satana wavova vo: ‘Ke nufwa kweno ko: kadi o Nzambi ozeye wo vo, e lumbu nudia kio, o meso meno metemoka, nukala nze Nzambi, nuzaya wete yo bi.’ (Etuku 3:4, 5) Satana wazola vo Eva kakwikila vo o dia bundu kiakanikinwa nluta kikuntwasila. Muna mvovo mia Satana, Eva wakala ye nswa wakuyisolela edi diambote y’edi diambi ye wafwana vanga konso dina kazola. Satana wavova mpe vo Yave vuna kabavuna vava kavova vo fwa befwa avo badidi e bundu. Eva wa kwikila Satana. Wabonga e bundu yo dia kio. I bosi, ovene kio kwa nkaz’andi, oyandi mpe odidi kio. Ke bavanga wo mu kondwa zayi ko. Bazaya wo vo dina bavanga i diau kabakanikina Nzambi vo ke bavangi dio ko. Muna dia e bundu, ku lukanu bakolamena e nkanikinu a Nzambi. Baveza Es’au ezulu ye wisa kiandi. Ke bakala ye ndungidi ko muna veza Mvangi au.
12. Nkia nona kilenda kutusadisa mu bakula una kamona Yave vava Adami yo Eva bankolamena?
12 Muna bong’e nona: Aweyi omona kele vo mwan’aku ona osansanga yo lunga-lunga ukolamene yo kukonda luzitu? Ediadi dikukendeleka kikilu. Se yindula nkenda kamona Yave vava Adami yo Eva bankolamena!
13. Adieyi kavova o Yave dibwila Adami muna lufwa? Aweyi disongele?
13 Yave kayambula ko Adami yo Eva bazinga yakwele mvu. Nze una kavova, bafwa, bavila emvimba. Ke bakituka wantu a mwanda ko yovo kwenda zingila ku fulu kiakaka. Ediadi dituzeye mu kuma kia dina Yave kavova kwa Adami vava kakolama: “Ovutuka muna ntoto, kadi mûna wabongwa: kadi u ntoto wina, mu ntoto ovutuka.” (Etuku 3:19) O Yave mu mbundukutu a ntoto kavangila Adami. (Etuku 2:7) Vava kavangilu ko, Adami kakala vo ko. Ikuma, vava Yave kavova vo Adami ovutuka muna ntoto, edi kazola vova vo Adami ke kala vo diaka ko. Adami okituka nze ntoto una kavangilwa.
14. Ekuma tufwilanga?
14 Adami yo Eva nga badi zinga yamu unu, kansi bafwa kadi basumuka vava bakolamena Nzambi. Tufwanga kadi Adami wasambukisa esumu ye lufwa kwa mbongo andi yawonso. (Tanga Roma 5:12.) Esumu diadi dina nze kimbevo kia ngutukila ke kilendi vengwa kwa muntu ko. O lufwa i sibu ki’esumu. O lufwa ntantu eto ke nkundi ko. (1 Korinto 15:26) Tufwete vutulanga matondo wau vo Yave wakubika lukulu muna kutukula kwa ntantu ndioyo.
O ZAYA LUDI MU KUMA KIA LUFWA NLUTA DITWASANGA
15. Ekuma dinina dia lufiaulwisu dia zaya e ludi mu kuma kia lufwa?
15 Elongi dia Nkand’a Nzambi mu kuma kia lufwa dia lufiaulwisu. Nze una tulongokele, amafwa ke bemonanga mpasi ko. Ke vena ye kuma kia mwena mafwa wonga ko, kadi ke balendi kutumwesa mpasi ko. Ke bevwanga lusadisu lweto mfunu ko ngatu vo yau batusadisa. Ka tulendi vovana yau ko, oyau mpe ke balendi vovana yeto ko. Mfumu zayingi za mabundu belonganga vo balenda sadisa amafwa. Awana bekubakwikilanga bekubavananga e nzimbu mu sadisa yitu yau. Ozaya e ludi mu kuma kia lufwa dikututanina twalembi vunwa kw’awana belonganga malongi mama maluvunu.
16. E malongi ma mabundu mayingi kwa nani metukanga? Mu nkia mpila?
16 Nga mabundu mawonso mekwikilanga dina kelonganga Nkand’a Nzambi mu kuma kia lufwa? Mabundu mayingi ke mekwikilanga dio ko. Ekuma? Ekuma kadi malongi mau kwa Satana metukanga. Satana osadilanga mabundu maluvunu mu kwikidisa wantu vo nitu kaka ifwanga, kansi o moyo mu nza ya kimwanda ukwenda zingilanga. Lwalu i luvunu ke sadilanga Satana mu vengomona wantu muna nzil’a Yave wa Nzambi. Mu nkia mpila?
17. Elongi dia bilungi bia tiya twakwele mvu aweyi dikulwilanga o zitu wa Yave?
17 Nze una tutekele longoka, mabundu makaka melonganga vo muntu ambi avo ofwidi, mpasi kemweswanga kuna bilungi yakwele mvu. Elongi diadi zitu wa Nzambi dikululanga. O Yave, Nzambi a zola, kalendi mwesa wantu e mpasi za mpila yayi ko. (Tanga 1 Yoane 4:8.) Aweyi olenda badikila muntu otumbanga mwan’andi wa nkolami muna kuntula moko vana tiya? Nga olenda zitisa muntu ndioyo? Nga ovava toma kunzaya? Ve! Dialudi, okumbadikila vo nkwa nsoki. Ozevo, Satana ozolele twakwikila vo Yave wantu kebangikanga kuna bilungi yakwele mvu.
18. Nkia luvunu lwa mabundu lufilanga wantu mu sambila mafwa?
18 Satana osadilanga mabundu makaka muna longa vo kuna nim’a lufwa o wantu mianda bekitukanga emi tufwete zitisa yo sambila. Mun’owu w’elongi diadi, mianda mia mafwa milenda kituka se akundi yovo atantu. Ndonga bekwikilanga luvunu lwalu. Bemwenanga mafwa wonga yo kubasambila. Kansi, Nkand’a Nzambi ulonganga vo amafwa tulu balele. Ikuma vo tufwete sambila kaka Yave wa Mvangi ye Mvani eto.—Lusengomono 4:11.
19. Nki’elongi diakaka dia Nkand’a Nzambi tubakula avo tuzeye e ludi mu kuma kia lufwa?
19 Ozaya e ludi mu kuma kia lufwa dikutanina mu luvunu lwa mabundu. Dikusadisa mpe mu bakula malongi makaka ma Nkand’a Nzambi. Kasikil’owu, ozaya vo wantu ke bezinganga mu nza ya kimwanda ko kuna nim’a lufwa dilenda kuvana e vuvu kia moyo a mvu ya mvu muna paradiso ova ntoto.
20. Nkia kiuvu kivaninwa mvutu muna kapu kilanda?
20 Kuna nz’ankulu, Yobi wa muntu ansongi wayuvula: ‘O muntu avo ofwidi, nga olenda zinga diaka?’ (Yobi 14:14) O muntu olele muna lufwa, nga olenda vutuka diaka ozinga? E mvutu za Nkand’a Nzambi mu kiuvu kiaki za lufiaulwisu kikilu, nze una tulongoka mu kapu kilanda.
^ tini. 5 Tala mpila misasilwanga e mvovo “moyo” ye “mwanda” muna Nkudika ina muna lukaya lwa 208-211.


text:
KITINI YA 11
Keti Yehowa Ke Widikilaka Beto?
Nzambi ke waka bisambu na beto. 1 Piere 3:12
Yehowa kele “Muntu ya ke waka kisambu.” (Nkunga 65:2) Yandi ke zolaka nde beto tubila yandi na masonga yonso.
Samba Yehowa kansi muntu ya nkaka ve.
Beto lenda samba sambu na mambu mingi. 1 Yoane 5:14
Samba sambu luzolo ya Nzambi kusalama na zulu mpi na ntoto.
Samba na zina ya Yezu sambu na kumonisa nde, nge ke baka na mbalu mambu yina yandi salaka sambu na nge.
Lomba Yehowa na kusadisa nge na kusala mambu ya mbote. Nge lenda samba mpi sambu na madia, kisalu, nzo, bilele, mpi mavimpi.
Longuka Mambu Mingi
NSANGU YA MBOTE YA MEKATUKA NA NZAMBI!
Inki mutindu nge lenda kwenda penepene na Nzambi?
Zaba kana Nzambi kewaka bisambu yonso, mutindu beto fwete samba, mpi mambu ya nkaka ya beto lenda sala sambu na kukwenda pene-pene ya Nzambi.


text:
MUKANDA YA LUKUTAKANU LUZINGU MPI KISALU YA BUKRISTU Februari 2017
Mbandu ya Bangogo ya Kukotila na Masolo
Mbandu ya bangogo ya kukotila na masolo sambu na Telama! mpi sambu na kulonga kieleka na yina me tala kisina ya luzingu. Sadila bangindu yai sambu na kuyidika bangogo na nge mosi ya kukotila na masolo.
BIMVWAMA YA NDINGA YA NZAMBI
Kulemfukila Yehowa Ke Nataka Balusakumunu
Na zola yonso, Yehowa Nzambi ke songaka beto mutindu beto fwete zinga.
BIMVWAMA YA NDINGA YA NZAMBI
Kristu Niokwamaka Sambu na Beto
Lufwa ya Yezu pesaka mvutu na ntembe yina Satana tulaka na yina me tala kwikama ya bansadi ya Nzambi.
ZINGA MUTINDU BAKRISTU FWETE ZINGA
Sadisa Bana na Nge na Kukuma ti Lukwikilu ya Ngolo na Nzambi
Bana na nge ke kwikilaka nki na yina me tala kisina ya luzingu? Inki mutindu nge lenda sadisa bo na kukwikila mpenza nde Yehowa Nzambi yina gangaka bima yonso?
BIMVWAMA YA NDINGA YA NZAMBI
“Samuna Mvula ya Luzolo ya Mbote ya Yehowa”
Keti mvula ya luzolo ya mbote ya yehowa kele mvula ya bangonda kumi na zole? Inki mutindu nsungi yai ke wakana ti kisalu ya kusamuna Kimfumu?
ZINGA MUTINDU BAKRISTU FWETE ZINGA
Kabula Mikanda na Mayele
Yo ke lombaka bikesa mpi mbongo mingi sambu na kuniema mikanda na beto mpi kutinda yo na ntoto ya mvimba. Vanda mayele ntangu nge ke pesa bantu mikanda.
BIMVWAMA YA NDINGA YA NZAMBI
Zulu ya Mpa mpi Ntoto ya Mpa Ta Nata Kiese ya Mingi
Lusilu ya Nzambi ya “zulu ya mpa mpi ntoto ya mpa” ke tendula nki sambu beto bubu yai?
ZINGA MUTINDU BAKRISTU FWETE ZINGA
Beno Vanda na Kiese Sambu na Kivuvu na Beno
Kivuvu kele bonso longo. Kuyindulula balusilu yina kele na Ndinga ya Nzambi ta sadisa beto na kuvanda kaka na kiese mpi ya kwikama na ntangu ya bampasi ya ngolo.


text:
KITINI YA 2
Nani Kele Nzambi ya Kieleka?
Nzambi ya kieleka kele kaka mosi, mpi zina na yandi Yehowa. (Nkunga 83:18) Yandi kele Mpeve; beto lenda mona yandi ve. Yandi ke zolaka beto mpi yandi ke zola nde beto mpi beto zola yandi. Yandi ke zola mpi nde beto zola bantu ya nkaka. (Matayo 22:35-40) Yandi kele Muntu ya Kuluta Yonso, Ngangi ya bima yonso.
Kigangwa ya ntete yina Nzambi gangaka kele kigangwa ya ngolo ya kimpeve; kigangwa yina zabanaka na nima na zina ya Yezu Kristu. Yehowa gangaka mpi bawanzio.
Yehowa gangaka bima yonso ya kele na zulu . . . mpi na ntoto. Kusonga 4:11
Yehowa Nzambi gangaka bambwetete, ntoto, mpi bima yonso ya kele na kati na yo.—Kuyantika 1:1.
Yandi salaka Adami, muntu ya ntete, na putulu ya ntoto.—Kuyantika 2:7.


text:
Nzambi ke zola nde beto zinga kimakulu na ngemba mpi na kiese na paladisu na ntoto!
Kansi, nge lenda kudiyula nde, ‘Inki mutindu diambu yai lenda salama?’ Biblia ke tuba nde Kimfumu ya Nzambi ta sala yo, mpi luzolo ya Nzambi kele nde bantu yonso kulonguka mambu ya me tala Kimfumu yango mpi lukanu na yandi sambu na beto.—Nkunga 37:11, 29; Yezaya 9:7.
Nzambi ke zola nde beto baka mambote.
Kaka mutindu tata ya mbote ke zolaka nde bana na yandi kuzinga mbote, Tata na beto ya zulu ke zolaka nde beto vanda na kiese kimakulu. (Yezaya 48:17, 18) Yandi me silaka nde “muntu yina ke salaka luzolo ya Nzambi ke bikalaka kimakulu.”—1 Yoane 2:17.
Nzambi ke zola nde beto tambula na banzila na yandi.
Biblia ke tuba nde Ngangi na beto ke zola ‘kulonga beto banzila na yandi’ sambu beto “tambula na banzila na yandi.” (Yezaya 2:2, 3) Yandi me yidikaka “bantu . . . sambu na kunata zina na yandi” mpi kuzabisa luzolo na yandi na ntoto ya mvimba.—Bisalu 15:14.
Nzambi ke zola nde beto sambila yandi na bumosi.
Na kisika ya kukabula bantu, lusambu ya Yehowa ya bunkete ke vukisaka bo na zola ya masonga. (Yoane 13:35) Bubu yai, banani ke longaka babakala ti bankento mutindu ya kusadila Nzambi na bumosi? Beto ke lomba nge na kuzaba yo na nsadisa ya kamukanda yai.


text:
Nga Akwa Ngangu Bekwikilanga vo Yesu Wazinga ova Nza?
Akwa ngangu bavwidi kuma kiasikila mu kwikila vo Yesu wazinga kikilu ova nza.
Mu kuma kia dina bavova asoneki a lusansu muna tandu kiantete ye kiazole mu kuma kia Yesu y’Akristu a tandu kiantete, o nkanda Encyclopaedia Britannica wa mvu a 2002 uvovanga vo: “Tusansu twatu twa wantu akaka tusonganga vo, kuna nz’ankulu kana nkutu atantu a Kikristu ke bafidisa lusansu lwa Yesu mpaka ko. O lusansu lwa Yesu lwayantika fidiswa mpaka kuna mfoko a tandu kia 18, muna tandu kia 19 ye kuna lubantiku lwa tandu kia 20.”
Muna mvu a 2006, o nkanda Jesus and Archaeology (Yesu ye Asatuludi) wavova vo: “O unu, ke vena nkwa ngangu ko on’otoma zitiswanga lenda katikisa vo Nyuda una ye nkumbu a Yesu wa mwan’a Yosefe wazinga kikilu. Ndonga bekwikilanga vo owau mayingi tuzeye mu kuma kia mavangu ye malongi ma Yesu.”
Nkand’a Nzambi usonganga vo Yesu muntu a kieleka. Uyikanga e nkumbu z’akulu ye yitu yandi. (Matai 1:1; 13:55) Uyikanga mpe nkumbu z’ayadi bakala muna lumbu ya Yesu. (Luka 3:1, 2) Nsangu zazi zisadisanga afimpi a mambu mu bakula e ziku kia lusansu lwa Nkand’a Nzambi.


text:
DILONGI YA 14
Sambu na nki Nzambi Mevukisaka Bantu na Yandi?
1. Sambu na nki Nzambi vukisaka Izraele ya ntama?
Nzambi vukisaka bana ya Abrahami, tata ya mabuta, na dikanda mosi mpi yandi pesaka bo bansiku. Yandi bingaka dikanda yango, “Izraele” mpi kukumisaka yo dikanda yina vandaka kutanina lusambu ya kyeleka mpi ndinga na yandi. (Nkunga 147:19, 20) Yo yina, bantu ya makanda yonso lendaka kubaka balusakumunu na nzila ya dikanda ya Izraele.
Nzambi ponaka bantu ya Izraele na kuvanda bambangi na yandi. Disolo na bo vandaka kumonisa mutindu bantu vandaka kubaka balusakumunu ntangu bo vandaka kulemfukila bansiku ya Nzambi. (Kulonga 4:6) Yo yina, na nsadisa ya bantu ya Izraele, makanda yankaka lendaka kuzaba Nzambi ya kyeleka.
2. Sambu na nki Nzambi mevukisaka Bakristu ya kyeleka?
Na nima ya mwa ntangu, Yehowa Nzambi kubuyaka dikanda ya Izraele mpi kuyingisaka yo na dibundu ya Bukristu. (Matayo 21:43; 23:37, 38) Ntangu yai, na kisika ya bantu ya Izraele, Bakristu ya kyeleka kele Bambangi ya Yehowa.
Yezu yidikaka balongoki na yandi sambu bo longa mpi bo kumisa bantu ya makanda yonso balongoki. (Matayo 10:7, 11; 24:14; 28:19, 20) Kisalu yai ke na kukuma na nsuka na yo bubu yai, na nsuka ya ngidika ya bima ya ntangu yai. Sambu na mbala ya ntete, Yehowa mevukisaka bamilio ya bantu ya mekatuka na makanda yonso na lusambu ya kyeleka. (Kusonga 7:9, 10) Bakristu ya kyeleka mevukanaka sambu na kupesana kikesa mpi kusadisana. Na ntoto ya mvimba, bo kelongukaka malongi ya Biblia ya mutindu mosi na balukutakanu na bo.
3. Inki mutindu organizasio ya Bambangi ya Yehowa ya bilumbu na beto kuyantikaka?
Na 1870, kibuka mosi ya fyoti ya Balongoki ya Biblia yantikaka kusengumuna bakyeleka ya Biblia yina bantu vilaka banda ntama. Bo zabaka nde Yezu yidikaka dibundu ya Bukristu sambu na kusamuna, yo yina bo yantikaka kampanye mosi ya kolonga nsangu ya Kimfumu na bansi mingi. Na 1931 bo bakaka zina ya Bambangi ya Yehowa.
4. Inki mutindu bo mevukisaka Bambangi ya Yehowa?
Na mvu-nkama ya ntete, mabundu ya Bukristu ya bansi mingi vandaka kubaka bantuma na Nto-Kimvuka yina vandaka kundima nde Mfumu ya dibundu kele Yezu. (Bisalu 16:4, 5) Mutindu mosi bubu yai, Bambangi ya Yehowa na ntoto ya mvimba kebakaka mambote na Nto-Kimvuka ya mesalama na bankuluntu yina kele ti eksperiansi. Nto-Kimvuka ketwadisaka ba biro ya filiale ya Bambangi ya Yehowa yina kebalulaka mpi kenyemaka mikanda ya kulongukila Biblia, mpi kekabulaka yo na bandinga kuluta 600. Yo yina, Nto-Kimvuka kepesaka malongi ya kesyamisa ya mesimbama na Masonuku mpi lutwadisu na mabundu kuluta 100 000 na ntoto ya mvimba. Na konso dibundu, babakala yina kelungisaka mambu yina bo kelombaka kekumaka bankuluntu, to bankengi. Babakala yai ketaninaka na zola yonso mameme ya Nzambi.
Yehowa meyidikaka bantu na yandi sambu na kulonga nsangu ya mbote mpi kukumisa bantu balongoki. Bonso bantumwa, beto kekwendaka kusamuna nzo na nzo. (Bisalu 20:20) Beto kelombaka bantu yina kezolaka kyeleka na masonga yonso na kulonguka Biblia ti beto. Kansi Bambangi ya Yehowa kele ve kaka kimvuka mosi buna. Beto kele dibuta yina kele ti Tata mosi ya kezolaka beto mingi. Beto kele bampangi ya babakala mpi ya bankento yina ketudilanaka dikebi. (2 Batesalonika 1:3) Mutindu bantu ya Yehowa mevukanaka sambu na kusepedisa Nzambi mpi kusadisa bantu yankaka, kesadisaka bo na kuvanda na dibuta mosi ya kyese awa na ntoto.
Longuka Mambu Mingi
Inki Biblia Kelongaka Mpenza?
Bikala na Zola ya Nzambi
BANANI KE SALA LUZOLO YA YEHOWA BUBU YAI?
Bambangi ya Yehowa Kele Bantu ya Inki Mutindu?
Nge me zaba Bambangi ya Yehowa ikwa? Inki mambu kibeni nge me zaba sambu na beto?


text:
KIKHUKU KI 3
Bwidi bu Kudedikisila Mambu
“Luzolasananga beno na beno mu bukiedika, kibila luzolo lueti fuka masumu mawombo.” —1 Petelo 4:8, NM
Mambu mawombo maǹkwizanga, bo ǹnuni ayi ǹkazi baǹtona luzingu va kimweka. Mawu mammonikinanga kibila beno babwadi lwisi ko mayindu mamweka, mabanza ayi mpila yimweka yitadila mambu ma luzingu. Mambu maǹkaka maǹtwadisanga bisombulu va dikanda, ku nganda maḿfuminanga.
Kutina mambu dilenda ba banga diyindu dimboti, angi Kibibila kitukamba tubika kutina mawu angi tuma dedikisa. (Matai 5:23, 24) Mpila yimboti yi kudedikisila mawu yidi mu kusadila miǹswa mi Kibibila.
1 DEDIKISANU MAWU
MBI KIBIBILA KIǸTUBA: ‘Byabyoso bidi ntangu . . . ntangu yi dingalala ayi ntangu yi koluka.’ (Mpovi 3:1, 7, NW) Ti dyambu mwidi, botulanu ntangu mwingi muyolukila diawu. ‘Tubanga kyedika’ ayi vanga ǹnuni ove ǹkazi’aku kazaba diyindu dyaku mu dyambu beni di kutatisa. (Efeso 4:25) Nketi mambu beni mfiti makutula, zaba kukiyala mu nkambu nwana. Mvutu wumboti ayi wumalembi wulenda zimisa mambu maǹkaka ayi manga nwana.—Zingana 15:4; 26:20.
Nketi mu dyambu wunkambu kikinina, vumbika mbembu’aku, monisa luzolo ayi lukinzu mu ǹnuni ove mu ǹkazi’aku. (Kolosai 4:6) Meka kudedikisa mambu bo mamonikini mu ntinu ayi bika kanga nganzi.—Efeso 4:26.
MBI WULENDA VANGA:
Nsikikanu ntangu yimboti mwingi mudedekisila mambu
Bo ǹnuni voti ǹkazi’aku kaǹkoluka, lingama ayi bika kunzenga mbembo, angi, vingila ntangu’aku bo yiḿfwana mwingi wuyoluka
2 YUWA AYI VISA MBOTI
MBI KIBIBILA KIǸTUBA: ‘Luzolasana beno na beno. Lukinzasana: Luluta kinzikanga baǹkaka.’ (Loma 12:10, NW) Kuwilukila ǹkinza beni kwidi. Tomba kuvisa diyindu di ǹnuni ove ǹkazi’aku mu kuyitula va bwangu kyandi ayi mukuyikulula. (1 Petelo 3:8; Yakobi 1:19) Bika kulasakana ove kuvuna banga muntu wuǹkuwa. Ntangu ziǹkaka, wulenda bika ma wumvanga mwingi wulandakana mboti maǹtuba ǹnuni voti ǹkazi’aku, ove yuvula ti mulenda kolukila mawu ntangu yiǹkaka. Bo ti ǹnuni ayi ǹkazi baǹkizasananga, mwa mpasi baba kimbeni ayi ‘kukangasana nganzi.’—Mpovi 7:9.
MBI WULENDA VANGA:
Yuwa ǹnuni ove ǹkazi’aku bo kaǹkoluka nketi dyambu beni wisi dizola ko
Tomba kuvisa ma kaǹtuba ayi landakana mboti bo kaǹkolukila ayi mpila kannyikunina binama bi nyitu
3 SADILA MAWU
MBI KIBIBILA KIǸTUBA: ‘Bisalu byabyo bingolo bidi ndandu, kansi kukoluka mpamba, kuǹtualanga bumpumbulu.’ (Zingana 14:23, NW) Bika to kukikinina diyindu mube nsikika, angi, tomba bu kuzingila diawu. Bukyedika ti ‘kisalu kingolo’ kiǹtombilanga mangolo angi ndandu yiwombo tulenda baka mu kiawu. (Zingana 10:4) Beno kusadila mu kintwadi ayi mu mayindu mamweka, lwala ‘tambula ǹsendo wumboti mu salu kinu.’—Mpovi 4:9.
MBI WULENDA VANGA:
Tombanu kuzaba ayi nsikikikanu mbi kadika muntu kalenda vanga mwingi kudedikisa mambu ma dikwela dinu
Ntangu ka ntangu fyonguninanu ti ǹtwala luǹkwenda ove mbusa lumvutuka


text:
MUKANDA YA LUKUTAKANU LUZINGU MPI KISALU YA BUKRISTU Septembri 2016
Bambandu ya Bangogo ya Kukotila na Masolo
Bangindu sambu na kukabula Nzozulu ya Nkengi mpi kieleka mosi ya Biblia yina ke ndimisa nde Nzambi ke kudibanzaka sambu na beto. Sadila bambandu yina sambu na kuyidika bangogo na nge mosi ya kukotila na masolo.
BIMVWAMA YA NDINGA YA NZAMBI
‘Zitisa Nsiku ya Yehowa’
‘Kuzitisa nsiku ya Yehowa’ ke tendula nki? Nsoniki ya Nkunga 119 ke mbandu ya mbote sambu na beto bubu yai.
ZINGA MUTINDU BAKRISTU FWETE ZINGA
Kana Mwana Muntu Me Kangula Kielo
Mpila ya kusala mambu na mutindu ya me fwana mpi kumonisa luzitu na bibuti.
BIMVWAMA YA NDINGA YA NZAMBI
“Lusadisu na Mono Ke Katukaka na Yehowa”
Nkunga 121 ke sadila bangogo ya kifwani sambu na kutubila lutaninu ya Yehowa.
BIMVWAMA YA NDINGA YA NZAMBI
Beto Me Salamaka na Mutindu ya Kuyituka
Na Nkunga 139, Davidi ke kumisa Yehowa sambu na bima ya ke pesaka boma yina yandi me salaka.
ZINGA MUTINDU BAKRISTU FWETE ZINGA
Buya Mitambu Yai Ntangu Nge Ke Longuka Biblia ti Bantu
Sambu na kusimba ntima ya balongoki ya Biblia, inki beto fwete buya?
BIMVWAMA YA NDINGA YA NZAMBI
“Yehowa Kele Nene mpi Yandi Me Fwana Kibeni na Kubaka Lukumu”
Nkunga 145 ke monisa mutindu Davidi mambu yina Davidi tubaka na yina me tala mutindu Yehowa ke kebaka bansadi na yandi ya kwikama.
ZINGA MUTINDU BAKRISTU FWETE ZINGA
Beto Yedisa Mayele na Beto na Kisalu ya Kusamuna—Beto Siamisa Bantu Yina Ke Sepela na Kieleka na Kukwisa na Balukutakanu
Mbala mingi, bantu ya ke sepelaka na kieleka mpi balongoki ya Biblia ke yelaka nswalu na kimpeve kana bo me yantika kukwisa na balukutakanu.


text:
DILONGI 2
Rebeka Salaka Yonso Sambu na Kusepedisa Yehowa
Rebeka vandaka nkento yina vandaka kuzola Yehowa. Zina ya bakala na yandi vandaka Izaki. Yandi mpi vandaka kuzola Yehowa. Inki mutindu Rebeka kutanaka ti Izaki? Inki mutindu Rebeka monisaka nde yandi salaka yonso sambu na kusepedisa Yehowa? Bika beto longuka disolo na yandi.
Abrahami mpi Sara vandaka bibuti ya Izaki. Bo vandaka kuzinga na Kanana, insi yina bantu vandaka ve kusambila Yehowa. Kansi Abrahami zolaka nde mwana na yandi kukwela nkento yina ke sambilaka Yehowa. Yo yina yandi tindaka nsadi na yandi, ziku Eliezere, na kusosa nkento sambu na Izaki na Arani, kisika bampangi ya nkaka ya Abrahami vandaka kuzinga.
Eliezere mpi bansadi ya nkaka ya Abrahami salaka nzietelo. Yo vandaka nzietelo mosi ya nda. Bo kwendaka ti bashamo kumi yina nataka madia mpi bakado. Inki mutindu Eliezere zolaka kuzaba nkento yina yandi ta pona sambu na Izaki? Ntangu Eliezere mpi bansadi ya nkaka ya Abrahami kumaka na Arani, bo telamaka pene-pene ya dibulu mosi ya masa sambu Eliezere zabaka nde ntama mingi ve bantu ta kwisa kubaka masa. Yandi sambaka Yehowa mpi tubaka nde: ‘Kana mono lomba leke mosi ya nkento masa mpi yandi pesa mono ti bashamo na mono, mono ta zaba nde yandi kele nkento yina nge me pona.’
Na ntangu yina leke Rebeka kwisaka na dibulu ya masa. Biblia ke tuba nde yandi vandaka kitoko mingi. Eliezere lombaka yandi masa, mpi Rebeka tubaka nde: ‘Ee. Mono ta pesa nge masa, ebuna mono ta baka mpi masa sambu na bashamo na nge.’ Yindula fioti! Bashamo ke nwaka masa mingi kibeni kana bo kele na mpusa ya masa; yo yina Rebeka fwete baka masa na dibulu mbala na mbala. Keti nge ke mona yandi na kifwanisu mutindu yandi ke sala kisalu ya ngolo?— Eliezere yitukaka na mutindu Yehowa pesaka mvutu na kisambu na yandi.
Eliezere pesaka Rebeka bakado mingi ya kitoko. Mpi Rebeka bingisaka Eliezere ti bansadi ya nkaka na nzo na bo. Eliezere zabisaka bo kikuma yina Abrahami tindaka yandi kuna mpi monisaka mutindu Yehowa pesaka mvutu na kisambu na yandi. Dibuta ya Rebeka ndimaka nde Izaki kukwela yandi.
Rebeka kwendaka ti Eliezere na Kanana mpi kwelanaka ti Izaki
Keti nge ke yindula nde Rebeka ndimaka na kukwelana ti Izaki?— Rebeka zabaka nde Yehowa muntu tindaka Eliezere kuna. Yo yina, ntangu dibuta ya Rebeka yulaka yandi kana yandi me ndima kukwenda na Kanana mpi kukwelana ti Izaki, yandi tubaka nde: ‘Ee, mono me ndima kukwenda.’ Na mbala mosi, yandi kwendaka ti Eliezere. Ntangu bo kumaka na Kanana, bo kwelanaka ti Izaki.
Sambu Rebeka lungisaka lukanu ya Yehowa, Yehowa sakumunaka yandi. Na nima ya bamvula mingi, Yezu butukaka na dibuta na yandi! Kana nge ke landa mbandu ya Rebeka mpi ke sepedisa Yehowa, yandi ta sakumuna nge mpi.


text:
DILONGI 13
Timoteo Vandaka na Mpusa ya Kusadisa Bantu
Timoteo vandaka leke ya bakala yina vandaka na kiese ya kusadisa bantu. Yandi salaka banzietelo na bisika mingi sambu na kusadisa bankaka. Yo yina, yandi vandaka ti luzingu ya kiese kibeni. Keti nge ta zola kuwa disolo na yandi?—
Mama ya Timoteo mpi nkaka na yandi longaka yandi mambu ya Yehowa
Timoteo yelaka na mbanza mosi yina zina na yo Listre. Ntangu yandi vandaka mwana-fioti, nkaka na yandi Loisi mpi mama na yandi Enise yantikaka kulonga yandi mambu ya Yehowa. Ntangu Timoteo yelaka, yandi kumaka ti mpusa ya kusadisa bankaka na kuzaba mambu ya Yehowa.
Ntangu Timoteo vandaka leke, Polo zabisaka yandi na kusala nzietelo ti yandi sambu na kukwenda kusamuna na bisika ya nkaka. Timoteo ndimaka! Yandi ndimaka kukwenda mpi kusadisa bankaka.
Timoteo kwendaka ti Polo na mbanza Tesalonika na Masedonia. Sambu na kukuma kuna, bo tambulaka nzila ya nda mpi na nima bakaka maswa. Nsuka-nsuka ntangu bo kumaka, bo sadisaka bantu mingi na kuzaba mambu ya me tala Yehowa. Kansi, bantu ya nkaka sepelaka ve mpi sosaka kusala bo mbi. Yo yina, Polo ti Timoteo katukaka na mbanza yina mpi kwendaka kusamuna na bisika ya nkaka.
Bangonda fioti na nima, Polo zabisaka Timoteo na kuvutuka na Tesalonika sambu na kutala kana bampangi vandaka mbote. Yo lombaka nde Timoteo kumonisa kikesa kibeni sambu na kuvutuka na mbanza yina ya kigonsa! Kansi, Timoteo kwendaka sambu yandi vandaka kudiyangisa sambu na bampangi yina vandaka kuna. Ntangu yandi vutukaka, yandi natilaka Polo nsangu ya kiese. Bampangi ya Tesalonika vandaka mbote kibeni!
Timoteo salaka ti Polo bamvula mingi. Polo sonikaka na mukanda mosi nde Timoteo vandaka muntu ya kuluta mbote yina yandi lendaka kutinda sambu na kukwenda kusadisa bampangi na mabundu. Timoteo vandaka kuzola Yehowa mpi bantu ya nkaka.
Keti nge ke zolaka bantu mpi ke vandaka na mpusa ya kusadisa bo na kuzaba Yehowa?— Kana yo kele mpidina, nge lenda vanda ti luzingu ya kiese kibeni, kaka bonso Timoteo!