text:
KAPU KIA 8
Nki i Kintinu kia Nzambi?
1. Nkia sambu kitomene zayakana tubadika?
WANTU ayingi bazeye e sambu kitomene zayakana eki kiyikilwanga vo sambu kia Se dieto dia zulu yovo Sambu kia Mfumu. Yesu wasadila e sambu kiaki mu longa alongoki andi una balenda sambila. Nkia diambu kalomba muna sambu kiaki? Ekuma sambu kiaki kinina kiamfunu kwa yeto o unu?
2. Nkia mambu tatu mamfunu Yesu katulonga vo twalombanga?
2 Yesu wavova vo: “I wau wuwu nufwete sambila: ‘E Se dieto koko zulu, yambula nkumbu aku yazitiswa. E Kintinu kiaku kiza. O luzolo lwaku lwavangama ova ntoto nze koko zulu.’” (Tanga Matai 6:9-13.) Ekuma Yesu katulongela vo twalombanga mambu tatu mama?—Tala e Mvovo Misasilu 20.
3. Nkia mambu tufwete zaya mu kuma kia Kintinu kia Nzambi?
3 Twalongokele kala vo nkumbu a Nzambi i Yave. Twabadikidi kala o luzolo lwa Nzambi mu kuma kia wantu yo ntoto. Kansi, adieyi Yesu kazola vova vava kavova vo: ‘Yambula e Kintinu kiaku kiza’? Tulongoka nki i Kintinu kia Nzambi, nkia mambu kivanga ye una kivelelesela e nkumbu a Nzambi.
NKI I KINTINU KIA NZAMBI?
4. Nki i Kintinu kia Nzambi? Nani i Ntinu?
4 Yave wasikidisa luyalu lwa zulu yo sola Yesu mu kala se Ntinu. Nkand’a Nzambi uyikilanga luyalu lwalu vo Kintinu kia Nzambi. Yesu i “Ntinu wa atinu ye Mfumu a zimfumu.” (1 Timoteo 6:15) Yesu una ye wisa kia vanga mana masundidi owete ke mu konso luyalu ko. O nkum’andi usundidi o nkuma tuyalu twawonso.
5. O luyalu lwa Nzambi akweyi luyadila? Nki luyala?
5 Vioka lumbu makumaya vava kafuluka, Yesu wavutuka kuna zulu. Kuna kwalanda, Yave wanyadika se Ntinu a Kintinu. (Mavangu 2:33) O luyalu lwa Nzambi kuna zulu lwina, kansi luyala o ntoto. (Lusengomono 11:15) Ekiaki i kuma Nkand’a Nzambi uyikilanga Kintinu kia Nzambi vo “Kintinu ki’ezulu.”—2 Timoteo 4:18.
6, 7. Nki kikitulanga Yesu se ntinu osundidi atinu a wantu?
6 Nkand’a Nzambi uvovanga vo Yesu osundidi konso ntinu kadi “yandi kaka olembi fwa.” (1 Timoteo 6:16) Ayadi awonso a wantu befwanga, kansi Yesu kesinga fwa ko. Mawonso kevanga o Yesu mu kuma kieto makwele mvu.
7 Ungunza wa Nkand’a Nzambi uvovanga vo Yesu okala se Ntinu ansongi ye nkenda. Uvovanga vo: “O mwand’a Yave ukunyitalelela, o mwand’a ngangu yo mbakula, o mwand’a ndongesela yo nkuma, o mwand’a zayi yo vumi wa Yave; ewete diandi dikala muna vumi wa Yave: kefundisila muna mbon’a meso ko, ngatu zengela muna ngw’a matu: kansi muna unsongi i kefundisil’asukami, kezengela muna kosi muna diambu di’alembami a nza.” (Yesaya 11:2-4) Nga kuzolele yalwa kwa ntinu a mpila yayi ko?
8. Aweyi tuzayidi wo vo Yesu ke yala yandi mosi ko?
8 Nzambi osolanga wantu akete mu yala yo Yesu kuna zulu. Kasikil’owu, Paulu wa ntumwa wavovesa Timoteo vo: “Avo tuzizidila, tuyala yandi mpe se atinu.” (2 Timoteo 2:12) Akwa beyala kumosi yo Yesu?
9. Wantu kwa beyala yo Yesu? Nkia ntangwa Nzambi kayantika kubasola?
9 Nze una twalongokele muna Kapu kia 7, Yoane wa ntumwa wasongwa mona-meso kia Yesu nze Ntinu kuna zulu kumosi ye 144.000 ma atinu akaka. Aki nani bena muna lutangu lwa 144.000? Yoane wasasila vo i awana ‘bena ye nkumbu a Yesu ye nkumbu ya Se diandi yasonama vana tuse twau.’ I bosi wakudikila vo: “I yau belandanga Mwan’a meme [una vo i Yesu] konso kuna kekwenda. Basumbwa vana vena wantu.” (Tanga Lusengomono 14:1, 4.) E 144.000 ma Akristu akwikizi ana kasola o Nzambi, “beyala e nza” kumosi yo Yesu. Vava befwanga, befulwanga mu tambula moyo kuna zulu. (Lusengomono 5:10) Tuka muna lumbu ya ntumwa, Yave osolanga Akristu akwikizi mu lungisa lutangu lwa 144.000 ma atinu.
10. O sola Yesu ye 144.000 mu yala wantu, aweyi disongelanga o zola kwa Yave?
10 Yave otoma kutulunga-lunganga, i dianu kasolela wantu mu yala kumosi yo Yesu. Yesu nyadi ambote kekala kadi otoma kutubakulanga. Ozeye e mpasi tumonanga. Paulu wavova vo Yesu ‘ofwila lutovoko lweto e nkenda’ kadi yandi kibeni “watontwa muna mawonso nze yeto, kansi kasumuka ko.” (Ayibere 4:15; 5:8) E 144.000 bazeye mpe mpasi za wantu. Benwananga yo usumuki ye mayela. Muna kuma kiaki, tulenda kala ye ziku vo e 144.000 bebakula ke una kaka tumonanga ko, kansi ye mpasi mpe tunwananga zau.
NKIA MAMBU KIVANGA E KINTINU KIA NZAMBI?
11. Ekuma Yesu kalongela alongoki andi basambanga vo luzolo lwa Nzambi lwavangama kuna zulu?
11 Yesu wavovesa alongoki andi vo basambanga kimana luzolo lwa Nzambi luavangama kuna zulu. Ekuma? Muna Kapu kia 3 twalongokele vo Satana wa Nkadi ampemba wakolamena Yave. Vava Satana kakolama, Yave wayambula vo Satana kumosi ye mbasi zandi z’akolami yovo nkuya bakala kuna zulu mu fikolo. Ediadi disongele vo ke awonso ko kuna zulu bavanganga luzolo lwa Nzambi. Muna Kapu kia 10, tulongoka mayingi mu kuma kia Satana ye nkuya.
12. Nkia mambu mole mamfunu meyikwanga muna Lusengomono 12:10?
12 Nkand’a Nzambi usasilanga vo ke vavioka kolo ko vava Yesu kayadikwa se Ntinu a Kintinu kia Nzambi, wanuana vita yo Satana. (Tanga Lusengomono 12:7-10.) E tini kia 10 mambu mole mamfunu kiyikanga. Diantete, Kintinu kia Nzambi kiayantika yala, Yesu Kristu i Ntinu. Diazole, Satana wayingwa kuna zulu yo vetwa ova ntoto. Nze una tulongoka, o mambu mama mavangama kala.
13. Adieyi diabwa kuna zulu vava Satana kavetwa ova ntoto?
13 Nkand’a Nzambi uyikanga e kiese bamona ambasi zakwikizi vava Satana ye nkuya miandi bayingwa kuna zulu. Tutanganga vo: “Yangalala e zulu yo yeno nukalanga mo.” (Lusengomono 12:12) Owau, kuna zulu kuna ye luvuvamu lwakieleka ye ngwizani kadi awonso luzolo lwa Nzambi bevanganga.
14. Nkia mambu mevangamanga ova ntoto tuka Satana kayingilwa kuna zulu?
14 Kansi e zingu ova ntoto kiaswaswana kikilu. Mambu mampasi mebwilanga wantu ova ntoto kadi ‘Nkadi ampemba wakulumuka ova ntoto, makasi mayingi kena mau, wau kazeye wo vo kolo kiandwelo kaka kasidi kiau.’ (Lusengomono 12:12) Satana wina ye makasi mayingi wau kayingwa kuna zulu, ozeye wo vo fioti fisidi ofwaswa. Ovanganga mawonso kalenda mu twasa e mvuanga, mpasi ye lubangamu mu nza yawonso.
15. Adieyi i kani dia Nzambi mu kuma kia ntoto?
15 Kansi e kani dia Nzambi mu kuma kia ntoto ke diasoba ko. Ozolele vo wantu alunga bazinga yakwele mvu muna paradiso ova ntoto. (Nkunga 37:29) Aweyi Kintinu kia Nzambi kilungisila e kani diadi?
16, 17. Ungunza wa Daniele 2:44 adieyi ukutulonganga mu kuma kia Kintinu kia Nzambi?
16 O ungunza wa Daniele 2:44 uvovanga vo: “Muna lumbu y’atinu awana, o Nzambi ezulu otongeka kintinu, kina ke kibangalakeswa ko yakwele mvu, ngatu vingilwa untinu wandi kwa nkangu akaka; kansi kikosomona yo sukisa yintinu yayi yawonso, kitongama mpe yakwele mvu.” O ungunza wau adieyi ukutulonganga mu kuma kia Kintinu kia Nzambi?
17 Diantete, ukutulonganga vo Kintinu kia Nzambi kiyantika yala “muna lumbu y’atinu awana.” Ediadi disongele vo vekala ye yintinu yakaka ova ntoto vava Kintinu kiyantika yala. Diazole, ukutulonganga vo e Kintinu kia Nzambi kiyala yakwele mvu ye ke vena luyalu lwakaka ko luvinga vana fulu kiandi. Diatatu, e Kintinu kia Nzambi kinuana vita ye yintinu ya nza yayi. Kintinu kia Nzambi kisunda e vita, kiau kaka kiyala nza yawonso. Ozevo, wantu bevua luyalu lusundidi o wete!
18. E vita yansuka benwana ntinu mia nza ye Kintinu kia Nzambi aweyi iyikilwanga?
18 Aweyi Kintinu kia Nzambi kiyadila e nza? Vitila vita yansuka yiyikilwanga vo Armangedo, e nkuya bevunginika “ntinu mia nza yawonso, babalunganisa vamosi muna vit’a lumbu kianene kia Nzambi a Mpungu-ngolo.” Ntinu mia nza benwana ye Kintinu kia Nzambi.—Lusengomono 16:14, 16; tala e Mvovo Misasilu 10.
19, 20. Ekuma tuvuididi Kintinu kia Nzambi o mfunu mu yala e nza?
19 Ekuma tuvuididi Kintinu kia Nzambi o mfunu? Vena ye kuma tatu. Kiantete, tu asumuki, muna kuma kiaki tuyelanga yo fwa. Kansi, Nkand’a Nzambi uvovanga vo muna Kintinu kia Nzambi tuzinga yakwele mvu. Muna Yoane 3:16 tutanganga vo: “Muna nzola katoma zola e nza o Nzambi i kavanin’o Mwan’andi amosi, kimana konso on’okwikilanga muna yandi ke fwaswa ko, moyo a mvu ya mvu kevua.”
20 E kuma kiazole tuvuididi Kintinu kia Nzambi o mfunu, tuzinganga ye yimpumbulu. Wantu ayingi akwa luvunu, mivi ye mintá zumba. Ke tulendi vanga diambu ko muna kubafwasa, kansi Nzambi ovanga wo. Awana bekwamanananga vanga mambu mambi, befwaswa muna Armangedo. (Tanga Nkunga 37:10.) E kuma kiatatu tuvuididi Kintinu kia Nzambi o mfunu, ayadi a nza ke belendanga singika mambu ko, akwa nsoki yovo mpuki. Ke bena yo luzolo lwa sadisa nkangu ko mu lemvokela Nzambi. Nkand’a Nzambi uvovanga vo: ‘O muntu okala ye wisa muna nkw’andi kamwesa mpasi.’—Kimpovi 8:9.
21. Aweyi Kintinu kivangila mawonso kimana luzolo lwa Nzambi luavangama ova ntoto?
21 Vava vita ya Armangedo yivioka, Kintinu kia Nzambi kivanga mawonso kimana luzolo lwa Nzambi luavangama ova ntoto. Kasikil’owu, Kintinu kikanga Satana ye nkuya miandi. (Lusengomono 20:1-3) Wantu ke beyela diaka ko ngatu fwa. Mu kuma kia lukûlu, akwa kwikizi awonso bezinga yakwele mvu muna Paradiso. (Lusengomono 22:1-3) E Kintinu kivelelesa nkumbu a Nzambi. Ediadi aweyi disongele? Disongele vo vava Kintinu kia Nzambi kiyala e nza, wantu awonso bezitisa e nkumbu a Yave.—Tala e Mvovo Misasilu 21.
NKIA NTANGWA YESU KAKITUKA SE NTINU?
22. Aweyi tuzayidi wo vo Yesu kayadikwa se Ntinu ko vava kakala ova ntoto ngatu vana vau vava kafulwa?
22 Yesu walonga alongoki andi basambanga vo: ‘Yambula e Kintinu kiaku kiza.’ Ediadi diasonga vo Kintinu kia Nzambi kuna sentu kiadi kwiza. Entete, Yave wadi sikidisa luyalu lwandi yo yadika Yesu se Ntinu. Nga vava Yesu kavutuka kuna zulu vana vau kayadikwa se Ntinu? Ve, diavava vo kavingila. Vava Yesu kafulwa, ke vavioka kolo kiayingi ko, Petelo yo Paulu batoma kiesesa diambu diadi vava bayika ungunza una muna Nkunga 110:1 mu kuma kia Yesu. Muna ungunza wau Yave wavova vo: “Vuanda oku koko kuame kwalunene yavana nsia mbeni zaku se nsikinw’a tambi yaku.” (Mavangu 2:32-35; Ayibere 10:12, 13) Kolo kwa Yesu kavingila vitila Yave kanyadika se Ntinu?
Kintinu kia Nzambi kivanga mawonso kimana luzolo lwa Nzambi luavangama ova ntoto
23. (a) Nkia ntangwa Yesu kayantika yala se Ntinu a Kintinu kia Nzambi? (b) Adieyi tulongoka muna kapu kilanda?
23 Mvu miayingi vitila mvu wa 1914, buka kia Akristu akwikizi babakula vo vekala ye mvu wamfunu muna ungunza wa Nkand’a Nzambi. E mambu mebwanga ova nza tuka muna mvu wa 1914 mesonganga e ziku vo ndungidi bakala yau. Kadi mu mvu wau Yesu wayantika yala se Ntinu. (Nkunga 110:2) Ke vavioka kolo kiayingi ko, Satana wavetwa ova ntoto, owau “kolo kiandwelo kaka kasidi kiau.” (Lusengomono 12:12) Muna kapu kilanda, tumona ziku yayingi isonganga vo mu kolo kiaki tuzingilanga. Tulongoka mpe vo ke kolo ko Kintinu kia Nzambi kivanga mawonso kimana luzolo lwa Nzambi luavangama ova ntoto.—Tala e Mvovo Misasilu 22.
Vava Kintinu kia Nzambi kiyala e nza, ke vekala diaka muntu ko oyela yovo fwa, o wantu awonso bezitisa e nkumbu a Nzambi.


c: text/html

text:
Nga Mbangi za Yave Bekwikilanga muna Luwawanu Luankulu?
Ingeta. Mbangi za Yave bekwikilanga vo Nkand’a Nzambi wawonso ‘wavumunwinwa kwa Nzambi, una yo mfunu.’ (2 Timoteo 3:16) Ediadi disongele vo tuka Luwawanu Luankulu ye Luwawanu Luampa, nze una utoma yikilwanga. Kansi, e Mbangi za Yave beyikilanga e kunku yayi yau yole Nkand’a Nzambi vo Sono ya Kiyibere ye Sono ya Kingerekia ya Kikristu. Ediadi disadisanga mu katula o nyindu wa wabendomoka wa sia vo e kunku kiankaka kia Nkand’a Nzambi wau vo kia nkulu kiaviokela e ntangwa yovo ke kina diaka mfunu ko.
Ekuma Akristu bavwididi o mfunu a Luwawanu Luankulu ye Luwawanu Luampa?
Paulu wa ntumwa wavumuninwa kwa Nzambi mu soneka vo: “Kadi konso mana mateka sonekwa, masonekenwa muna longwa kweto.” (Roma 15:4) Muna kuma kiaki, o mambu masonama muna Sono ya Kiyibere mamfunu kikilu. Mankaka muna mambu mama i tusansu twamfunu ye malongi mambote.
Tusansu twamfunu. E Sono ya Kiyibere itoma songanga lusansu lwa nsema ye una wantu babwila muna esumu. Kele vo mambu mama ke masonama ko, diampasi diadi kala mu lenda baka e mvutu za yuvu eyi: Akweyi twatuka? Ekuma wantu befwilanga (Etuku 2:7, 17) Vana ntandu, e Sono ya Kiyibere itoma yikanga una Yave wa Nzambi kakadilanga yo wantu bakala ye zingu kiakiese yo bwilwa e mpasi nze ezi zikutubwilanga.—Yakobo 5:17.
Malongi mambote. O nkanda Ngana ye Kimpovi mina muna Sono ya Kiyibere, miazala ye malongi ma ngangu mu kuma kia zingu ke meviokelanga ntangwa ko. Metoma songanga una tulenda kadila ye zingu kia nzo kiakiese (Ngana 15:17), una tulenda kadila ye tezo muna diambu dia salu (Ngana 10:4; Kimpovi 4:6) ye una aleke balenda sadila kileke kiau mu mpila yambote (11:9–12:1).
Vana ntandu, tulenda baka nluta miayingi muna longoka Nsiku a Mose nze una wasonama muna Torá (nkanda ntanu miantete muna Nkand’a Nzambi). Kana una vo Nsiku wau ke wavewa kwa Akristu ko, uvuidi nkanikinu miamfunu milenda kutusadisa mu kala ye zingu kiakiese.—Fuka 19:18; Nsiku 6:5-7.

robotstxt: allowed

filter: keep


text: Beto mekatukaka na makanda mingi mpi beto ketubaka bandinga ya kuswaswana, kansi beto mevukanaka sambu na balukanu ya mutindu mosi. Kuluta yonso, beto kezolaka kukumisa Yehowa, Nzambi ya Biblia mpi Ngangi ya bima yonso. Beto kesalaka yonso sambu na kulanda mbandu ya Yezu Kristu mpi beto kemonaka nde kubingama Bakristu kele lukumu. Konso muntu na kati na beto kelutisaka ntangu mbala na mbala na kusadisa bantu na kulonguka mambu ya metala Biblia mpi Kimfumu ya Nzambi. Sambu beto ketaka kimbangi to ketubilaka mambu ya metala Yehowa Nzambi mpi Kimfumu na yandi, bo kebingaka beto Bambangi ya Yehowa.


text:
KYUKA KIDI MU DYAMBU DI NZAMBI | ZINGANA 7-11
‘Kawubikila Ntim’aku Wukuvukumuna’
Zithumu zi Yave zilenda kutukyeba. Mwingi tubaka ndandu mu ziawu, tufweti lunda mu mintima mambu tunlongukanga. (Zingana 7:3) Kibila kyoso kwa kisadi ki Yave wumbikila mabanza mandi ma ntima mamvukumuna, nandi kalenda bwa mu zi phukumunu zi Satana. Buku yi Zingana, kapu 7, yintubila mwana ditoko wubikila mabanza mandi mantima mamvukumuna. Mbi tulenda longuka mu mambu kamonikina?
Dyesu
7:10
Kusimba
7:13
Nyeva
7:14
Mfimbu
7:17
Kuwa
7:21
Satana, wunsadilanga phila zitanu zidi va yilu zitedi nyitu’itu, mwingi kabaka bu kuvasila kikundi kitu na Nzambi mu kuvanga mambu mambi
Ndwenga ayi luzabu, bilenda kutusadisa kubakula mintambu tulenda tina ayi mambu mambi malenda tulula kinzambi kitu


text:
Adieyi Nkand’a Nzambi Uvovanga?
Nga unsongi ukala ova nza?
Azeyi i mvutu zaku?
Ingeta
Nkatu
Nanga
Adieyi Nkand’a Nzambi Uvovanga
“Nzeye vo o Yave osongesa mfundu a mumbona-mpasi, ye nsongi y’akondami.” (Nkunga 140:12) Kintinu kia Nzambi kitwasa unsongi ova nza.
Nkia mambu mankaka tulenda longoka muna Nkand’a Nzambi?
Nzambi omonanga o kondwa kwa unsongi kuna ova nza, ke kolo ko, otwasa unsongi.—Kimpovi 5:8.
O unsongi wa Nzambi utwasa luvuvamu ova ntoto.—Yesaya 32:16-18.
Nga Nzambi kanda dimosi kaka kezolanga?
Akaka bekwikilanga vo . . . Nzambi kanda dimosi kaka kasambula yo siba diankaka. Akaka vo, Nzambi makanda mawonso kezolanga. Adieyi obenze?
Nkand’a Nzambi uvovanga vo:
“Nzambi ke sianga mpambula ko, kansi muna zula yawonso, ndiona okumvumina yo vanga oma mansongi otondwa kwa yandi.” (Mavangu 10:34, 35) Kuna kwa Nzambi wantu awonso mpila mosi bena.
Nkia mambu mankaka tulenda longoka muna Nkand’a Nzambi?
Nkand’a Nzamabi una ye “nsangu zambote” mu kuma kia “makanda ndinga ye nkangu.”—Lusengomono 14:6.
ZAYA DIAKA MAYINGI
MVUTU ZA YUVU YA NKAND’A NZAMBI
Nga Nzambi i Nkwa Kuma Muna Mpasi Zeto?
Konso muntu olenda bwila e mpasi, kana nkutu awana besadilanga Nzambi ye kwikizi. Ekuma?
O Nkand’a Nzambi Adieyi Kieleka Kelonganga?
Adieyi i Kani dia Nzambi mu Kuma kia Ntoto?
Nga kani dia Nzambi mu kuma kia paradiso va ntoto dilungana? Avo i wau, nkia ntangwa dilungana?


text:
Nkenda ya 64: Salomon tungaka tempelo
NA NTWALA ya kufwa, ntotila David pesaka na Salomon plan ya tempelo ya Jéhovah. Yau kele na nima ya bamvula iya ya luyalu na yandi Salomon yantikaka na kutunga tempelo. Yau manaka na kutunga bamvula nsambwadi na ndambu na nima. Mafunda na mafunda ya bansadi salaka bisalu yina, mpi yau bakaka mbongo mingi. Yau kele sambu bau sadilaka wolo ti bibende mingi.
Tempelo vandaka na basuku zole ya mfunu kibeni, bonso nzo-tenta, kansi biteso na yau lutaka mbala zole yina ya ntete. Salomon kotisaka sanduku na suku mosi yina ya nima; kansi na suku yina yankaka, bima yankaka mutindu yau vandaka na nzo-tenta.
Ntangu bau manisaka na kutunga tempelo, nkinsi ya ngolo salamaka. Salomon fukamaka na ntwala ya bantu yonso mpi sambaka (tala kifwanisu). Yandi tubaka na Jéhovah nde: ‘Zulu mpi zulu ya bazulu kulunga ve na nge. Inki mpila nge lunga kukota na nzo yai ya mono metunga. Kansi, Nzambi na mono, wila bisambu ya kikanda na nge ntangu bau tasambila na kisika yai.’
Ntangu Salomon manisaka kisambu na yandi, tiya katukaka na zulu, yau bwaka mpi yau yokaka bambisi yina bau tambikaka na kimenga. Mpi tempelo fulukaka na nsemo ya ngolo. Yau vandaka kidimbu nde Jéhovah waka kisambu mpi ndimaka nzo ya basantu ya Salomon. Yantika ntangu yina, tempelo kumaka kisika ya lusambu ya bantu yonso kansi nzo-tenta dyaka ve.
Bamvula mingi, Salomon yalaka bantu ti ngangu yonso. Kansi ntotila kwelaka bankento mingi ya nzenza yina vandaka kusambila Jéhovah ve. Keti beno kemona nkento mosi na ntwala ya kiteki na yandi? Bankento na yandi bendaka yandi na lusambu ya banzambi ya luvunu. Keti beno kezaba mambu yina kubwaka ntangu Salomon kusalaka mutindu yina? Yandi talaka dyaka ve kikanda ya Nzambi na mawete. Yandi kumaka mbi mpi bantu vandaka na mawa.
Jéhovah waka makasi mingi mpi tubaka na Salomon nde: ‘Mono kekatula nge kimfumu mpi mono tapesa yau na muntu yankaka. Mono tasala yau ve na luzingu na nge kansi na luyalu ya mwana na nge. Kansi, mono tabotula yandi ve bantu yonso ya kimfumu.’ Beto tala nki mpila ndinga yina lunganaka.
1 Bansangu 28:9-21; 29:1-9; 1 Bantotila 5:1-18; 2 Bansangu 6:12-42; 7:1-5; 1 Bantotila 11:9-13.
Bangyufula
- Salomo manisaka kutunga tempelo ya Yehowa na nima ya bamvula ikwa, mpi sambu na nki yo lombaka mbongo mingi?
- Tempelo kuvandaka ti basuku ikwa, mpi nki bo tulaka na suku yina ya nima?
- Inki mambu Salomo kutubaka na kisambu na yandi ntangu bo manisaka kutunga tempelo?
- Inki mutindu Yehowa kumonisaka nde yandi sepelaka ti kisambu ya Salomo?
- Bankento ya Salomo kubendaka yandi na kusala inki, mpi nki kubwilaka yandi?
- Sambu na nki Yehowa kuwilaka Salomo makasi, mpi Yehowa kuzabisaka yandi inki?
Bangyufula ya ngika
- Tanga 1 Bansangu 28:9, 10.
Na kutadila bangogo ya Davidi yina kele na 1 Bansangu 28:9, 10, beto fwete sala kikesa na kusala nki na luzingu na beto ya konso kilumbu? (Nk. 19:15; Filp. 4:8, 9)
- Tanga 2 Bansangu 6:12-21, 32-42.
Inki mutindu Salomo kumonisaka nde Nzambi ya Kuluta Kuzanguka kevandaka ve na banzo yina bantu ketungaka? (2 Bans. 6:18; Bis. 17:24, 25)
Bangogo ya Salomo yina kele na 2 Bansangu 6:32, 33 kemonisa nki na yina metala Yehowa? (Bis. 10:34, 35; Gal. 2:6)
- Tanga 2 Bansangu 7:1-5.
Kaka mutindu kumona lukumu ya Yehowa vandaka kupusa bana ya Izraele na kukumisa yandi, bubu yai nki beto fwete sala ntangu beto kemona mutindu Yehowa kesakumuna bantu na yandi? (2 Bans. 7:3; Nk. 22:22; 34:2; 96:2)
- Tanga 1 Bantotila 11:9-13.
Inki mutindu luzingu ya Salomo kemonisa mfunu ya kubikala ya kwikama tii na nsuka? (1 Bant. 11:4, 9; Mat. 10:22; Kus. 2:10)


text:
KAPU 10
O Ntinu Ovelelese Nkangu Andi Muna Mwanda
1-3. Adieyi Yesu kavanga vava kawana e tempelo yasafulwanga?
YESU watoma zitisanga e tempelo yakala muna Yerusaleme kadi wazaya dina yasunzulanga. Tuka kolo, e tempelo yayina yakala se fulu kia nsambil’aludi ova ntoto. Kansi, e nsambila yayi ifwete kala yavelela, kadi nsambila ya Yave wa Nzambi avelela. Se yindula una kamona o Yesu vava kakota muna tempelo kina kia 10 kia ngonde ya Nisani ya mvu wa 33 wa Tandu Kieto yo wana vo isafwilu. Adieyi diavangamanga?—Tanga Matai 21:12, 13.
2 Vana Yanzala kia Esi Zula, minkiti kumosi y’awana basobanga e nzimbu, bavavanga vwamina muna nzimbu z’asambidi ana bayizanga tambika tukau kwa Yave. * Yesu ‘wavaikisa awonso batekelanga yo sumbila muna tempelo yo kindula meza m’awana basobang’e nzimbu.’ (Tezanesa ye Nekemiya 13:7-9.) Watumba akwa loko awaya wau vo bakitula e nzo a S’andi se ‘nzo a mivi.’ Muna mpila yayi, Yesu wasonga vo wazitisanga tempelo ye dina yasunzulanga. E nsambil’a S’andi ifwete kala yavelela.
3 Vioka mvu miayingi, vava kayadikwa se Ntinu, Yesu wavelelesa diaka e tempelo. E tempelo yayi itadidi awonso ana bazolele sambila yo tondakana kwa Yave o unu. Nkia tempelo kavelelesa?
Ovelelese “Wan’a Levi”
4, 5. (a) Aweyi alandi akuswa a Kristu bakenzelwa yo veleleswa tuka muna mvu wa 1914 yakuna lubantiku lwa mvu wa 1919? (b) Nga wau i nkumbu ansuka nkangu a Nzambi bakenzwa yo waveleleswa? Sasila.
4 Nze una twalongokele muna Kapu kia 2 kia nkanda wau, vava kayadikwa muna mvu wa 1914, Yesu wayiza yo S’andi mu fimpa tempelo ya kimwanda, i sia vo, e nkubika ya nsambil’aludi. * Muna lufimpu lwalu, o Ntinu wamona vo Akristu akuswa bena vo i “wan’a Levi,” kenzwa yo veleleswa bavavanga. (Mal. 3:1-3) Tuka muna mvu wa 1914 yakuna lubantiku lwa mvu wa 1919, o Yave una vo i Nkenzi, wayambula vo nkangu andi watontwa yo mweswa mpasi za mpila mu mpila kimana bakenzwa yo veleleswa. Diakiese vo Akristu awaya akuswa basunda e ntonta zazi yo veleleswa mu songa vo tima bakala diau dia yikama Masia wa Ntinu!
5 Nga wau i nkumbu ansuka o nkangu a Nzambi wakenzwa yo veleleswa? Ve. Mu lumbu yayi yambaninu, Yave muna Masia wa Ntinu wakinu sadisa selo yandi mu kala bavelela kimana bakwamanana muna tempelo ya kimwanda. Muna kapu yole ilanda, tumona una kekubaveleleselanga muna fu ya nkal’ambote ye mpila ya vangila mambu. Entete, yambula twavovela luveleleso lwa mwanda. Dia lukasakeso kikilu mu badika mana Yesu kevanganga mu sadisa alandi andi bakala bavelela muna mwanda.
‘Nukala Nwavelela’
6. O nkanikinu kavana o Yave kwa Ayuda bakala kuna kinkole, aweyi ukutusadisilanga mu bakula dina divavwanga mu kala wavelela muna mwanda?
6 O kala wavelela muna mwanda aweyi disongele? Muna vana mvutu za kiuvu kiaki, yambula twabadika dina Yave kavova kwa Ayuda vava kiafinama e ntangwa ya vaika muna kinkole kuna Babele muna mvu wa 537 Vitila Tandu Kieto. (Tanga Yesaya 52:11.) Ayuda awaya bavutuka kuna Yerusaleme mu tungulula e tempelo yo vutulwisa nsambil’aludi. (Eze. 1:2-4) Yave wazola vo nkangu andi basisa mawonso ma nsambila ya esi Babele. Tala e nkanikinu kabavana: “Ke nuviakana lekwa kiafunzuka ko,” “nuvaika vana kena,” “nuvelela kweno.” E nsambila yavelela ya Yave ke ifwete sangalakeswa ye nsambil’aluvu ko. Adieyi tubakwidi? Tubakwidi vo okala wavelela muna mwanda disongele vo venga malongi ye fu ya nsambil’aluvunu.
7. Nkia nkubika kesadilanga Yesu mu sadisa alandi andi mu kala bavelela muna mwanda?
7 Ke vavioka kolo ko vava kayadikwa se Ntinu, Yesu wasikidisa e nkubika ina kesadila mu sadisa alandi andi kimana bakala bavelela muna mwanda. E nkubika yayi i ntaudi akwikizi yo lulungalalu, ona Kristu katumbika muna mvu wa 1919. (Mat. 24:45) Tuka muna mvu wauna, Alongoki a Bibila bayivelelesa muna malongi mayingi ma nsambil’aluvunu. Kansi, luveleleso lwakaka lwa mwanda bavwanga o mfunu. Muna nzil’a ntaudi akwikizi, Kristu malembe-malembe kesengomonanga nkinzi ye fu ina alandi andi bafwete bembola. (Nga. 4:18) Yambula twabadika nona yakete.
Nga Akristu Bafwete Kembela Lumbu kia Luwutuku lwa Kristu?
8. Tuka kolo, nkia diambu bazaya Alongoki a Bibila mu kuma kia lumbu kia luwutuku lwa Yesu? Nkia diambu ke babakulanga ko?
8 Tuka kolo, Alongoki a Bibila babakula vo nkinzi a luwutuku kwa esi zula watuka. Babakula mpe vo Yesu kawutuka kina kia 25 kia ngonde ya Desemba ko. Eyingidilu dia Desemba 1881 diavova vo: “Ndonga bakota muna dibundu mu nsambila ya Esi Zula batuka. Kansi nkumbu kaka basola, kadi alongi a esi zula bakituka se alongi muna dibundu dia Kikristu, e nkinzi mia esi zula miayantika badikilwa vo mia Kikristu. Umosi muna nkinzi miami i nkinzi a lumbu kia luwutuku.” Muna mvu wa 1883, Eyingidilu diakala yo ntu a diambu vo “Nkia Ntangwa Yesu Kawutuka?” diasonga vo Yesu ku lubantiku lwa ngonde ya Okutoba kawutuka. * Kana una vo i wau, muna ntangwa yayi Alongoki a Bibila ke babakulanga ko o mfunu wa yambula kembelela nkinzi a luwutuku lwa Yesu. Kana nkutu ampangi basadilanga kuna Betele ya Brooklyn bakembelanga nkinzi wau. Kansi, e mambu mayantika soba muna mvu wa 1926. Ekuma?
9. Nkia diambu bayiza bakula Alongoki a Bibila mu kuma kia luwutuku lwa Yesu?
9 Wau batoma fimpa e diambu diadi, Alongoki a Bibila babakula vo etuku dia nkinzi a luwutuku ye mambu mayingi mevangamanga mu nkinzi wau ke mevananga nkembo ko kwa Nzambi. Elongi diavaikiswa muna Idade de Ouro ya 14 Desemba 1927 diakala yo ntu a diambu vo “Etuku dia Nkinzi a Luwutuku,” diasonga vo nkinzi a luwutuku kwa esi zula watuka, ufilanga wantu mu kuyivana muna nkembo ye nsambila za teke. Elongi diadi diakiesesa vo ke Kristu ko wasikidisa nkinzi wau ye dia fokola mu mvovo emi mu kuma kia nkinzi a luwutuku: “Wau vo e nza, ye nitu yo Nkadi ampemba benungununanga nkinzi wau . . . ekiaki i kuma kiasikila kifwete fila awana bayivana emvimba muna salu kia Yave mu lembi kembelela nkinzi wau.” Tuka muna ngonde ya Desemba ya mvu wauna, ampangi kuna Betele ke bakembelelanga diaka nkinzi wau ko!
10. (a) Nkia mambu matoma sasilwa mu kuma kia nkinzi a luwutuku lwa Kristu muna ngonde a Desemba 1928? (Tala mpe babu “ Etuku ye Kani dia Nkinzi a Luwutuku lwa Yesu.”) (b) Nkia lulukisu bavewa nkangu a Nzambi mu kuma kia nkinzi miakaka mina ke bafwete kembela ko? (Tala e babu “ Basenzeka Nkinzi Miakaka.”)
10 Muna mvu walanda, Alongoki a Bibila batoma sasilwa oma ma nkinzi a luwutuku. Kina kia 12 kia Desemba 1928, mpangi Richard H. Barber, wasadilanga kuna vula diasina, wavana longi dimosi muna radio diasengomona etuku diangemi dia nkinzi wau. Aweyi nkangu a Nzambi wabadikila luludiku lwalu lwa vula diasina? Mpangi Charles Brandlein osungamenanga e lumbu kina yandi y’esi nzo andi bayambula kembelela nkinzi a luwutuku lwa Yesu. Wavova vo: “Nga twakendalala wau twabembola nkinzi wau wa esi zula? Ve kikilu. . . . Diakala nze yeto twavula mvwatu amvindu yo veta wo.” Muna songa ngindu zau zimosi, mpangi Henry A. Cantwell ona wasala se nkengi a zunga wavova vo: “Twayangalala wau twabembola nkinzi wau mu songa zola kweto muna Yave.” Alandi akwikizi a Kristu batambulwila vanga konso nsobani yo yambula kembelela nkinzi watuka muna nsambil’aluvunu. *—Yoa. 15:19; 17:14.
11. Aweyi tulenda songela vo tuyikamanga Masia wa Ntinu?
11 Ekwe mbandu ambote batusisila Alongoki a Bibila awaya! Muna songa vo tutangininanga mbandu au, diambote twakiyuvula: ‘Aweyi ibadikilanga luludiku lwa ntaudi akwikizi? Nga itambulwilanga lo yo sadila mana ilongokanga?’ Avo tulemvokele luludiku lwau, tusonga vo tuyikamanga Ntinu eto, ona osadilanga ntaudi akwikizi mu kutuvana madia ma mwanda muna ntangwa tuvwanga mo mfunu.—Mav. 16:4, 5.
Nga Akristu Bafwete Sadila Kuluzu?
12. Mu mvu miayingi, aweyi Alongoki a Bibila babadikilanga e kuluzu?
12 Mu mvu miayingi, Alongoki a Bibila babadikilanga e kuluzu nze sinsu kia Kikristu. Bazaya wo vo kuluzu ke difwete sambilwa ko, kadi bakwikilanga vo diambi mu sambila teke. (1 Kor. 10:14; 1 Yoa. 5:21) Muna mvu wa 1883, Eyingidilu diavova ye ziku kiawonso vo: “E nsambila zawonso za teke zangemi vana meso ma Nzambi.” Kansi kuna lubantiku, Alongoki a Bibila ke bamwenanga dio diambi ko o sadila e kuluzu muna maka mambu. Kasikil’owu, bavwatanga e sinsu kiakala ye kuluzu ye kolowa. Edi babanzanga vo avo basikidi ye kwikizi yamuna lufwa, betambula kolow’a moyo. Tuka muna mvu wa 1891, e sinsu kia kuluzu kiasiwanga muna fukwa ki’Eyingidilu.
13. Adieyi alandi a Kristu babakula mu kuma kia sadila kuluzu? (Tala mpe e babu “ Umbakuzi mu Kuma kia Sadila Kuluzu Wakieseswa Malembe-Malembe.”)
13 Alongoki a Bibila batoma yangalelanga vwata sinsu kia kuluzu. Kansi tuka kuna mfoko a mvu mia 1920, malembe-malembe alandi a Kristu bayantika bakula e diambu ditadidi sadila kuluzu. Muna kuma kia lukutakanu lwavangama muna mvu wa 1928 kuna mbanza Detroit, Michigan, Estados Unidos, mpangi Grant Suiter ona wayiza sadila muna Buka kia Selo Yambuta, wavova vo: “Muna lukutakanu lwalu, diasasilwa vo sadila e sinsu kia kuluzu ke diakala mfunu ko ye diangemi.” Muna mvu mialanda, o ntemo watoma kezima diaka. Diabakulwa vo e kuluzu ke dina ye fulu ko muna nsambil’aludi ye yavelela.
14. Adieyi nkangu a Nzambi bavanga mu kuma kia mana babakula muna diambu ditadidi sadila kuluzu?
14 Aweyi nkangu a Nzambi babadikila umbakuzi wau mu kuma kia kuluzu? Nga bakwamanana vwata sinsu kia kuluzu kina batoma yangalelanga? Mpangi ankento Lela Roberts, osadilanga Yave se vioka mvu miayingi osungamenanga vo: “Vava twabakula e nsas’a kuluzu, vana vau twayambula dio sadila.” Mpangi akaka ankento, Ursula Serenco, wasonga e ngindu zina mpangi zayingi bakala zau oku vo: “Twayiza bakula vo kina twabadikilanga vo sinsu kia lufwa lwa Mfumu eto ye kia kwikizi kieto, kinga sinsu kia nsambila zaluvunu. Nze una wasonama muna Ngana 4:18, twavutula matondo wau vo ntemo muna ngyenda zeto wawokelanga.” Alandi akieleka a Kristu ke bazola diaka kuyisia muna fu yambi ya nsambil’aluvunu ko!
15, 16. Aweyi tulenda songela vo tukwamanana sia ngolo kimana e yanzala kia tempelo a Yave ya kimwanda ova ntoto kiakala kiavelela?
15 Ezazi i nzengo zeto mpe o unu. Tuzeye wo vo Kristu osadilanga ntaudi andi akwikizi yo lulungalalu mu sadisa nkangu andi bakwamanana kala bavelela muna mwanda. Muna kuma kiaki, diambote twalemvokanga vana vau vava tulukiswanga mu kuma kia nkinzi, mavangu yovo fu ya kisi nsi ina ngwazani ye nsambil’aluvunu. Nze una wavanga mpangi zeto ana bazinga muna mvu miantete mia ngiz’a Kristu, tufwete kwamanana sia ngolo kimana e yanzala kia tempelo a Yave ya kimwanda ova ntoto kiakala kiavelela.
16 Mu lumbu yayi yambaninu, Kristu mayingi kevanganga mana ke tumonanga ko muna meso, mu tanina e nkutakani za nkangu a Yave kuna kw’awana bevavanga yo safula muna mwanda. Aweyi kevangilanga wo? Yambula twazaya.
Vambula ‘Wantu Ambi Vana Vena Ansongi’
17, 18. Muna kingana ki’ekonde, ayeyi i nsas’a mvovo (a) tuba ekonde, (b) ‘baka mbizi za mpila mu mpila,’ (c) kutika zina zambote muna natinwa, (d) veta zina zambi?
17 Yesu Kristu wa Ntinu oyingilanga e nkutakani za nkangu a Nzambi mu nza yawonso. Muna mpila ina ke tulendi toma bakula ko, Kristu ye mbasi mu sala bena e salu kia vambula. Yesu wayika e salu kiaki muna kingana kiandi ki’ekonde. (Tanga Matai 13:47-50.) Ayeyi i nsas’a kingana kiaki?
18 “Ekonde ditubilu muna mbu.” Ekonde salu kia samuna nsangu za Kintinu disunzulanga eki kisalwanga mu nza yawonso eyi itezaniswanga yo mbu. ‘Baka mbizi za mpila mu mpila.’ E nsangu zambote zituntanga wantu a mpila mu mpila, i sia vo, awana besianga ngolo za kituka Akristu akieleka ye awana besonganga luzolo lwambote kuna lubantiku kansi ke bebakanga nzengo ko za kuyisia kuna sambu dia nsambil’aludi. * ‘Kutika zina zambote muna natinwa.’ Akwa ntima miansongi bekutakeswanga muna nkutakani zitezaniswanga ye natinwa, muna balenda sambila Yave mu mpila yavelela. ‘Bavetele zina zambi.’ Mu lumbu yayi yambaninu, Kristu ye mbasi mu ‘vambula bena wantu ambi vana vena ansongi.’ * Muna kuma kiaki, akwa ntima miambi, ana ke bazolele yambula malongi ye fu yambi ko, ke beyambulwanga ko vo basafula e nkutakani. *
19. Aweyi omonanga mu kuma kia mawonso kevanganga o Kristu mu tanina nkangu a Nzambi ye nsambil’aludi kimana yakala yavelela muna mwanda?
19 Nga ke diakiese ko mu zaya vo Yesu Kristu wa Ntinu eto otaninanga alandi andi? Nga ke dia lufiaulwisu ko mu zaya vo vema kwandi muna nsambil’aludi ye muna asambidi akieleka kwakinu nze una kwakala vava kavelelesa tempelo muna tandu kiantete? Tuvutulanga kikilu matondo wau vo Kristu wakinu sala mu tanina nkangu a Nzambi ye nsambil’aludi kimana yakala yavelela muna mwanda. Yeto awonso tulenda songa vo tuyikamanga Ntinu ye Kintinu kiandi muna vanganga mawonso mu lembi kuyisia muna nsambila zaluvunu.
^ tini. 2 Diavavanga vo Ayuda ana bayizanga muna tempelo basadila e nzimbu zakaka muna futa mpaku a tempelo. Awana basobanga e nzimbu ntalu bakudikilanga muna soba e nzimbu zasadilwanga. Vana ntandu, nanga diavavanga mpe vo anzenza basumba e bulu ina batambikanga se tukau. Yesu wayikila minkiti miami vo “mivi” nanga wau vo ntalu yayingi balombanga muna soba e nzimbu yo teka e bulu.
^ tini. 4 Nkangu a Yave ova ntoto bekunsambilanga vana yanzala kia tempelo andi ya kimwanda.
^ tini. 8 Elongi diadi diasonga vo e ngindu za sia vo Yesu mu nsungi a kiozi kawutuka “ke zina ngwizani ko yo lusansu luvovanga vo avungudi mu nzanza bakala ye twelezi yau.”—Luka 2:8.
^ tini. 10 Muna nkanda kasoneka kina kia 14 kia Novemba 1927, mpangi Frederick W. Franz wavova vo: “Ke tukembela luwutuku lwa Yesu ko mvu wau. Ampangi za Betele babakidi nzengo vo ke bekembela diaka nkinzi a luwutuku lwa Yesu ko.” Ke vavioka ngonde zayingi ko, muna nkanda kasoneka kina kia 6 kia Fevelelo 1928, mpangi Franz wavova vo: “Malembe-malembe o Mfumu mu kutuvelelesa kena muna luvunu lwa mabundu ma Nkadi ampemba ma Babele.”
^ tini. 18 Muna bong’e nona, muna mvu wa 2013, ateleki 7.965.954 twakala, kansi 19.241.252 bakutakana muna Luyindulu lwa lufwa lwa Kristu.
^ tini. 18 O vambula mbizi zambote ye zina zambi ke diau adimosi ko yo vambula mameme ye nkombo. (Mat. 25:31-46) O vambulwa yovo mfundisw’a mameme ye nkombo muna kolo kia mpasi zayingi ivangama. Yavana kolo kiaki kilwaka, awana bena nze mbizi zambi balenda vutuka kwa Yave yo kutakeswa muna nkutakani zitezaniswanga ye natinwa.—Mal. 3:7.
^ tini. 18 O wantu ambi betubwa mun’esoka dia tiya, i sia vo, befwaswa emvimba.


text:
KUNKU 3
Aweyi Kiakala e Zingu Muna Paradiso?
Yave lekwa yayingi yambote kavana kwa Adami yo Eva. Etuku 1:28
Yave wavanga Eva wa nkento antete yo kumvana kwa Adami kakala se nkaz’andi.—Etuku 2:21, 22.
Yave wabavanga ye ngindu ye nitu alunga, ke bakala ye sumu ko.
Wabasia muna Paradiso yayikilwanga vo mpatu a Edene—fulu kiambote kiakala ye nkoko, bulu ye nti mia bundu.
Yave wamokenanga yau yo kubalonga. Kele vo bamwila, badi zinga muna Paradiso ova ntoto yakwele mvu.
Nzambi bundu kia nti mosi kaka kakanikina vo ke badie ko. Etuku 2:16, 17
Yave wasonga Adami yo Eva e nti mosi muna mpatu yo kubavovesa vo kele vo badidi bundu kia nti wowo, fwa befwa.
Mosi muna mbasi wakolamena Nzambi. E mbasi yayi yambi i Satana wa Nkadi ampemba.
Satana kazola ko vo Adami yo Eva balemvokela Yave. Muna kuma kiaki, wasadila nioka mu vovesa Eva vo kele vo odidi bundu kia nti wowo, ke fwa ko, kansi okituka nze Nzambi. Kansi, vuna kamvuna.—Etuku 3:1-5.


text:
MUKANDA YA LUKUTAKANU LUZINGU MPI KISALU YA BUKRISTU Yuni 2017
Mbandu ya Bangogo ya Kukotila na Masolo
Mbandu ya bangogo ya kukotila na masolo sambu na Telama! mpi sambu na kulonga kieleka na yina me tala dikabu ya luzingu. Sadila bangindu yai sambu na kuyidika bangogo na nge mosi ya kukotila na masolo.
BIMVWAMA YA NDINGA YA NZAMBI
Ndinga ya Yehowa Ke Lunganaka Ata na Mambu ya Fioti
Mbikudulu ya Yeremia yina tubaka nde bo ta botula Babilone mpi yo ta bikala ya mpamba lunganaka ata na mambu ya fioti.
ZINGA MUTINDU BAKRISTU FWETE ZINGA
Keti Lukwikilu na Nge na Balusilu ya Yehowa Kele Kibeni Ngolo?
Yozue monisaka nde balusilu yonso yina Yehowa pesaka bantu ya Izraele lunganaka. Inki mutindu beto lenda kumisa lukwikilu na beto ngolo na balusilu ya Yehowa?
BIMVWAMA YA NDINGA YA NZAMBI
Kuvingila Ke Sadisaka Beto na Kukanga Ntima
Inki sadisaka Yeremia na kuvanda ti mabanza ya mbote mpi kukanga ntima ata ntangu yandi kutanaka ti bampasi mingi? Inki mutindu beto lenda kudibongisa sambu na bampasi yina beto ta kutana ti yo?
BIMVWAMA YA NDINGA YA NZAMBI
Ezekiele Vandaka na Kiese ya Kuzabisa Nsangu ya Nzambi
Na mbona-meso mosi, Yehowa pesaka Ezekiele rulo mpi zabisaka yandi na kudia yo. Kudia rulo yina vandaka kutendula nki sambu na Ezekiele?
ZINGA MUTINDU BAKRISTU FWETE ZINGA
Vanda na Kiese ya Kusamuna Nsangu ya Mbote
Kusamuna nsangu ya mbote ya Kimfumu ya Nzambi ke vandaka mpasi bantangu ya nkaka, kansi Nzambi ke zola nde beto sadila yandi ti kiese. Inki mutindu beto lenda vanda na kiese na kisalu na beto ya kusamuna?
BIMVWAMA YA NDINGA YA NZAMBI
Keti Nge Ta Baka Kidimbu Sambu na Kuguluka?
Mbona-meso ya Ezekiele lunganaka mbala ya ntete ntangu bo fwaka Yeruzalemi. Mutindu yo ke lungana na bilumbu na beto kele ti nki bupusi na luzingu na beto?
ZINGA MUTINDU BAKRISTU FWETE ZINGA
Zitisa minsiku ya Yehowa ya bikalulu ya mbote
Beto fwete zitisa minsiku ya Yehowa na bikalulu ya mbote ti kikesa yonso. Inki mutindu? Sambu na nki yo kele kibeni mfunu?


text:
Repubilika ya Kôngo ya Dimokalasi
Demokratik kongo cumhuriyeti
Repubilika ya Kôngo ya Dimokalasi to Kôngo Demokratiki to Kôngo-Kinsasa kele yinsi na Afelika ya Kati. Bayinsi ya pène-pène na yawu kele Repubilika ya Kôngo, Repubilika ya Afelika ya Kati, Sudan, Uganda, Rwanda, Burundi, Zambia ná Ngola. Kôngo-Kinsasa kele yinsi ya tatu na bunene ya Afelika.
Contents
Kinkulu[soba | edit source]
Tuka 2000 NK tî 500 BK bitembo ya babantu katuka londe sompaka na ndâmbu ya Kôngo ya ntângu yayi. Bantu ya kisina, bambekele, fwanaka sompa na dikabu ngele ya yinsi. Babantu yina kotisaka kisalu ya bilanga pe kisalu ya kibende tuka Afrika-Mputu.
Pène-pène na mvula 400 kimvuka mosi bandaka kukulisa na simu ya nzadi Lualaba. Nkûmbu ya kimvuka yayi vwandaka Upemba. Yawu kumaka Luba ya Ntotila na nima (pène-pène na 1585). Kimvuka ya mfunu ya nkaka vwandaka Kôngo ya Ntotila, yina butukaka pène-pène na mvula 1400 mpe zingaka tî 1885 na nsiku.
Luyalu ya Belezi (1908 – 1960)[soba | edit source]
Kôngo vwandaka koloni ya Belezi banda 1908 tî kuna 1960.
Vita ya yinsi (1960-1965)[soba | edit source]
Zaire (1971 – 1997)[soba | edit source]
Na nima ya mvula tânu ya vita mpe ya ngemba ve, Joseph-Désiré Mobutu, lieutenant général ya banwani, basisaka Kasa Vubu katuka kîti ya luyalu na ngolo na 1965. Mobutu nataka ngemba na yinsi, kasi luyalu na yandi vwezaka bansua ya muntu mpe salaka lukwikilu ya muntu samu na Mobutu kibeni.
Na bamvula kumi ya 1970 Mobutu salaka politiki ya kuzairisa (kifalanse: zaïrianisation). Na mvula 1971 yandi pesaka Kôngo zina ya yimpa, Zaire, yina kele mpila ya kupola ya mpovo ya kikôngo, Nzadi.
Transition (1996 – bubu)[soba | edit source]
Na mvula 2005 Repubilika ya Kôngo ya Dimokalasi me kuzwa misiku ya yinsi ya yimpa. Banda misiku yayi nzila me zibulama samu na kumanisa transition na nswalu nyonso na kubimisa nsiku ya maponama ke kwiza. Kimvuka ya kimpwanza ya kupona (Commission electorale independante) salaka maponama samu na ntwadisi ya yinsi ná luyalu ya yinsi na 30.7.2006. Joseph Kabila nungaka Jean-Pierre Bemba ná bakandida ya nkaka na maponama ya ntwadisi ya nsi.
Bêsi[soba | edit source]
Kibuka ya bantu ya nene kele:
- baluba 18 %
- bakôngo 16,1 %
- bankundu 13,5 %
- banyarwanda ná banyamulenge 10,3 %
- bazande 6,1%
- babangi ná bangala 5,8%
- bantu ya nkaka 30,2%
Bandînga[soba | edit source]
Ndînga ya kisalu ya Kôngo-Kinsasa yawu kele kifalanse. Bandînga ya bwala kele kikôngo, kiluba, kiswahili na lingala. Yinsi ke tembikisa bandînga yina nyonso na kuloza ata mosi ve. Bandînga ya nkaka ya yinsi yawu kele samu na lukumu ya yinsi ya Kongo yina luyalu ke kwiza kakila.
Lukwikilu[soba | edit source]
- bana ya Yesu ya katolika 70%
- bana ya Yesu ya misioni 20%
- bana ya Kimbangu 10%
- basilamu 10%
- lukwikilu ya bambuta 10%
Malongi ya ntoto[soba | edit source]
Nzadi Kôngo ná bana-nzadi ya yandi ke sabuka yinsi ya mvimpa. Nzadi Kôngo ke kabula Kôngo-Balazavile na Kôngo-Kinsasa. Nzadi Ubangi kele ndilu na Yinsi ya Afelika ya Kati. Uganda kele na simu ya Mazanga Mobutu na Rwitanzige. Rwanda kele na simu ya Kivu. Burundi na Tanzania kele na simu ya Tanganyika. Dizanga Mweru ye nzadi Luapula salama bonso ndilu na Zambia. Kwango na Kasâyi ke lânda ndilu ya Ngola.
Bizûnga[soba | edit source]
Repubilika ya Kôngo ya Dimokalasi kele na bizûnga makûmi zôle na tânu, na mbânza Kinsasa.
Politiki[soba | edit source]
Politiki ya Repubilika ya Kôngo ya Dimokalasi
Minsiku ya leta[soba | edit source]
Bantwadisi ya nsi[soba | edit source]
- 1960 - 1965 Joseph Kasa Vubu
- 1965 - 1997 Mobutu Sese Seko
- 1997 - 2001 Laurent Kabila
- 2001 - Joseph Kabila
Bantumwa ya ntete[soba | edit source]
- 1960 - 1960 Patrice Lumumba
- 1961 - 1961 Joseph Ileo
- 1961 - 1964 Cyrille Adoula
- 1964 - 1965 Moise Tshombe
- 1965 - 1965 Evariste Kimba
- 1965 - 1966 Léonard Mulamba
- 1966 - 1977 ?
- 1977 - 1979 Mpinga Kasenga
- 1979 - 1980 Bo-Boliko Lokonga Mihambo
- 1980 - 1981 Jean Nguza Karl-I-Bond
- 1981 - 1982 Joseph Untube N'singa Udjuu
- 1982 - 1986 Kengo Wa Dondo
- 1987 - 1988 Mabi Mulumba
- 1988 - 1988 Sambwa Pida Nbagui
- 1988 - 1990 Kengo wa Dondo
- 1990 - 1991 Lunda Bululu
- 1991 - 1991 Mulumba Lukoji
- 1991 - 1991 Étienne Tshisekedi
- 1991 - 1991 Bernardin Mungul Diaka
- 1991 - 1992 Jean Nguza Karl-I-Bond
- 1992 - 1993 Étienne Tshisekedi
- 1993 - 1994 Faustin Birindwa
- 1994 - 1997 Kengo Wa Dondo
- 1997 - 1997 Étienne Tshisekedi
- 1997 - 1997 Likulia Bolongo
- 2007 - ??? Antoine GIZENGA


text:
Kibaha
Kibaha kele lukwikilu me salama ya Baha'u'llah. Malongi ya lukwikilu ya kibaha ke relesa bumosi tatu: bumosi ya nzambi, bumosi ya lukwikilu ye bumosi ya buntu.
Baha'u'llah me simba nde mono kele ngunza ya nsuka na ndingie ya bangunza (Zaratustra, Krisna, Mose, Buda, Yesu ye Muhammad).
Kisambu ya fioti ya Kibaha[soba | edit source]
- Munu ikele mbangi, e Nzambi ya munu, na larambi nde: nge gangaka munu, samu na kuzaba nge na kupesa nge lukumu, sesepi yayi, munu ke ndima bufioti ya munu ye bunene ya nge, bunsukami ya munu ye bumvuama na nge. Na ntuala ya nge, Nzambi ya nkaka ikele ve, ya ke gulusaka na bigonsa, yina ya ke zingaka na ngolo ya yandi mosi messi.


text:
samedi 24 octobre 2015
KONGO DIETO 2113 : LA LANGUE DE TRAVAIL, DU PARTI BDM
Commentaires sur KONGO DIETO 2113 : LA LANGUE DE TRAVAIL, DU PARTI BDM
Ingeta! Konso konso kanda di bantu i ndangawu, beto Tata Nzambi à Mpungu kikongo katugana, idina kikongo kaka tuna sanisina, ka kifalansi ko, kingelosu ko, dingala ko, ibonso bobo. Si tu yangalala bufuana kebeni vo Mbuta Mantezolo weti gogila mu Kikongo kia Kongo Dia Ntotila ku n'kangu a Kongo, ka mu munukutuba ko bonso kagogedi ku Muanda. Mabundu ye macompani makulu meti sadila ndinga za banzenza mu n'toto miamio mia bakongo tulombedi masadila kaka kikongo, vo nkatu tueti mo kanga. Ingeta ibobo ibobo!
Nouveau commentaire


text:
KAPU KIA 2
Nkand’a Nzambi—Nkanda Watuka kwa Nzambi
1, 2. Ekuma o Nkand’a Nzambi winina se lukau lusundidi o wete lwatuka kwa Nzambi?
AWEYI omonanga vava nkundi aku anzodi kekuvananga lukau? Nanga osadilanga lo vana vau, okalanga mpe ye kiese kia zaya vo nkundi aku uyindwidi. Okumvutula matondo muna lukau lolo.
2 O Nkand’a Nzambi i lukau lwamfunu lwatuka kwa Nzambi. O nkanda wau ukutuzayisanga mambu katulendi solola mu nkanda miakaka ko. Kasikil’owu, ukutuzayisanga vo Nzambi wasema zulu, ntoto, yakala yo nkento antete. Ukutuvananga nkanikinu milenda kutusadisa muna ntangw’a mpasi. Muna Nkand’a Nzambi tulongokanga una Nzambi kelungisila e kani diandi dia kitula ntoto se fulu kiambote. Nkand’a Nzambi i lukau lusundidi o wete.
3. Adieyi obakula ekolo olongokanga Nkand’a Nzambi?
3 Ekolo olongokanga Nkand’a Nzambi, obakula vo Nzambi ozolele vo wakala nkundi andi. Vava zayi waku muna yandi uwokela, e ngwizani aku mpe yo yandi ikumama.
4. Adieyi disivikisi mu kuma kia Nkand’a Nzambi?
4 Nkand’a Nzambi wasekolwa mu tezo kia 2.600 za ndinga. Ulolo wa Nkand’a Nzambi unietekwanga. Omu nza yawonso, wantu ayingi balenda tanga Nkand’a Nzambi muna nding’au. Konso lumingu, ulolo wa wantu betambulanga Nkand’a Nzambi. Dialudi, ke vena nkanda wakaka ko ulenda tezaneswa yo Nkand’a Nzambi.
5. Ekuma tulenda vovela vo Nkand’a Nzambi ‘kwa Nzambi wavumunwinwa’?
5 Nkand’a Nzambi ‘wavumunwinwa kwa Nzambi.’ (Tanga 2 Timoteo 3:16.) Kansi akaka balenda yindula, ‘Wau vo kwa wantu wasonekwa, aweyi o Nkand’a Nzambi watukila kwa Nzambi?’ Nkand’a Nzambi uvutulanga vo: “Wantu bavova mana matuka kwa Nzambi wauna bafidilwa kwa mwand’avelela.” (2 Petelo 1:21) Ediadi dilenda tezaneswa yo nkaka ovovese ntekolo andi vo kansonekena nkanda. O nkanda wau ke wa ntekolo ko kansi wa nkaka, kadi ngindu zandi zina mo. Diau dimosi mpe, o Nkand’a Nzambi wa Nzambi, ke wa wantu ko ana basoneka wo. Nzambi wafila wantu basoneka ngindu zandi. Muna kuma kiaki, Nkand’a Nzambi i “diambu dia Nzambi” kikilu.—1 Tesalonika 2:13; Tala e Mvovo Misasilu 2.
NKAND’A NZAMBI WAZIKU
6, 7. Ekuma tulenda vovela vo Nkand’a Nzambi ngwizani wina?
6 O Nkand’a Nzambi wasonekwa mu vioka kolo kia mvu 1.600. Awana basoneka wo mu tandu ya swaswana bazinga. Akaka batoma longwa, akaka ke batoma longwa ko. Kasikil’owu, mosi dotolo kakala. Akaka avati a nsengo bakala, abaki a mbizi za maza, avungudi a mameme, angunza, afundisi ye atinu. Kanele vo asoneki a Nkand’a Nzambi wantu aswaswana bakala, ngwizani wina tuka kuna lubantiku yakuna nsuka. Ke uvovanga diambu ko muna kapu kimosi i bosi e kapu kiakaka kiavunisa dio. *
7 E kapu yantete ya Nkand’a Nzambi isonganga una e mpasi zayantikila. E kapu kiansuka kisonganga una Nzambi kefokolwela zo muna kitula o ntoto se paradiso. O Nkand’a Nzambi uyikanga lusansu lwa wantu lwa mazunda ye mazunda ma mvu yo songa vo ntangwa zawonso e kani dia Nzambi dilungananga.
8. Yika e nona yisonganga vo Nkand’a Nzambi waziku muna mambu ma ngangu za nza.
8 Nkand’a Nzambi ke wasonekwa ko mu longa oma ma ngangu za nza ngatu ma sikola. Kansi, mana uvovanga mu kuma kia ngangu za nza, maziku. Nga ke diau ko divavwanga muna nkanda watuka kwa Nzambi? Muna bonga e nona, muna nkand’a Fuka muna ye luludiku lwa Nzambi lusonganga dina Aneyisaele bavanganga muna lembi sayanesa kimbevo kisambukilanga. O luludiku lwalu lwasonekwa mvu miayingi vitila wantu bazaya una mikolobi milenda sayanesena kimbevo. O Nkand’a Nzambi usonganga mpe vo e nza yamanikwa muna nkatu. (Yobi 26:7) Vava wantu ayingi babanzanga vo ntoto walelama, Nkand’a Nzambi wayikila wo vo wavindumuka.—Yesaya 40:22.
9. E ziku kia awana basoneka Nkand’a Nzambi kikutusadisanga mu bakula nkia diambu?
9 Vava uvovelanga oma ma lusansu, Nkand’a Nzambi waziku. Kansi, nkanda miayingi mia tusansu, ke mitoma vovanga ziku ko kadi awana besonekanga mio ke bekalanga akwa ziku ko. Kasikil’owu, nkumbu miayingi, ke besonekanga lumbu ko kina zula yau basundwa muna vita. Nswaswani ye asoneki awaya, asoneki a Nkand’a Nzambi akwa ziku kana nkutu vava Aneyisaele basundwanga muna vita. Basoneka mpe masumu ma yau kibeni. Muna bong’e nona, Mose muna nkanda Ntalu, wasoneka masumu ma yandi kibeni ye una katumbilwa kwa Nzambi. (Ntalu 20:2-12) E ziku kia awana basoneka o Nkand’a Nzambi kisonganga vo Nkand’a Nzambi kwa Nzambi kikilu watuka. Ediadi disongele vo tulenda bunda e vuvu muna Nkand’a Nzambi.
NKANDA WAZALA YE TULUDIKU TWAMFUNU
10. Ekuma tuludiku twa Nkand’a Nzambi twinina o mfunu kwa yeto o unu?
10 Nkand’a Nzambi ‘kwa Nzambi wavumunwinwa, una yo mfunu mpe muna longa, muna tumba, muna singika o mambu.’ (2 Timoteo 3:16) Kieleka, tuludiku twa Nkand’a Nzambi mfunu twina kwa yeto o unu. Yave ozeye e mpangwa twavangwa, obakulanga ngindu ye makani meto. Otomene kutuzaya ke mu yeto kibeni ko, ozolele vo twakala ye kiese. Ozeye mpe edi diambote kwa yeto ye edi diambi.
11, 12. (a) Nkia tuludiku twamfunu kavana Yesu muna Matai kapu kia 5 yakuna 7? (b) Nkia mambu makaka tulenda longoka muna Nkand’a Nzambi?
11 Muna Matai kapu kia 5 yakuna 7, tutanganga tuludiku twamfunu kavana Yesu mu mpila ya kadila ye kiese, kadila ye akaka, sambila ye mpila yabadikila e nzimbu. Kana una vo mvu 2.000 miviokele kala tuka kavanina tuludiku twatu, twakinu o mfunu yamu wau.
12 Muna Nkand’a Nzambi, Yave okutuvananga mpe nkanikinu mikutusadisanga mu zaya mpila yambote yakadila ye yitu, kala asadi ambote yo kala ye ngwizani ambote ye akaka. Kiakala vo nkia mpila wantu twina, nsi tuzingilanga ye konso mpasi tulenda wanana zau, e nkanikinu mia Nkand’a Nzambi milenda kutusadisa.—Tanga Yesaya 48:17; tala e Mvovo Misasilu 3.
OLENDA BUNDA VUVU MUNA UNGUNZA WA NKAND’A NZAMBI
13. Adieyi Yesaya kayika diadi bwila mbanz’a Babele?
13 Ungunza wayingi wa Nkand’a Nzambi walungana kala. Kasikil’owu, Yesaya wa ngunza wasakula vo mbanz’a Babele ifwaswa. (Yesaya 13:19) Watoma sasila una ifwasilwa. E mbanza yataninwanga kwa mavitu mampwena ye nkoko. Kansi, Yesaya wasakula vo o nkoko uyumiswa, e mielo mia mbanza misiswa miaziuka. Makesa bekota muna mbanza lembi nwana. Yesaya wasakula nkutu e nkumbu a muntu ofwasa Babele, i sia vo Kurese.—Tanga Yesaya 44:27–45:2; tala e Mvovo Misasilu 4.
14, 15. Aweyi walunganena ungunza wa Yesaya?
14 Vava vavioka 200 za mvu tuka ungunza wau wasakulwilwa, makesa mayiza fwasa e mbanz’a Babele. Nani wakala se mfumu a makesa momo? Nze una wasakulwa, Kurese wa ntinu Aparasi. Mawonso masakulwa muna ungunza wau, malungana.
15 Muna fuku una bayenda nwaniswa, esi Babele mu nkinzi bakala. Mu kuma kia yaka yampwena ye nkoko wazunga e mbanza, babanzanga vo lutaninu bakala lwau. Kuna mbazi a mbanza, o Kurese ye makesa mandi batima nzila yakaka mu kulula e maza. Wau vo maza makuluka kikilu, makesa ma Aparasi balenda sauka kia malu yo lwaka muna yaka ya mbanza. Kansi, aweyi makesa ma Kurese badi viokela e yaka ya Babele? Nze una wasakulwa, e mielo mia mbanza miaziuka miakala, makesa bakota muna mbanza lembi nwana.
16. (a) Adieyi Yesaya kasakula mu kuma kia Babele? (b) Aweyi tuzayidi wo vo ungunza wa Yesaya walungana?
16 Yesaya wasakula vo mbanza Babele ke yizingila diaka wantu ko. Wasoneka vo: ‘Muna ke mu kala diaka wantu ko, ovo mukalwa mbandu ke mbandu.’ (Yesaya 13:20) Nga ungunza wau walungana? E fulu kiakala e mbanz’a Babele, tezo kia 80 lwa kilometa kuna sude ya mbanz’a Bagdá, kuna nsi ya Iraque, yamu wau ke kizingilanga diaka wantu ko. Yave wakomba e mbanz’a Babele “muna sesa kia lufwasu.”—Yesaya 14:22, 23. *
17. Ekuma tulenda bundila e vuvu muna nsilu miawonso mia Nzambi?
17 Wau vo ungunza wayingi wa Nkand’a Nzambi walungana kala, tulenda bunda e vuvu mu mana Nkand’a Nzambi uvovanga mu kuma kia kusentu. Tulenda kala ye ziku vo Yave olungisa nsilu andi wa kitula ntoto se paradiso. (Tanga Ntalu 23:19.) Elo, tuna ye “vuvu kia moyo a mvu ya mvu, una kasia o nsilu tuka kuna nz’ankulu, o Nzambi ona kalendi vuna ko.”—Tito 1:2. *
NKAND’A NZAMBI ULENDA SOBA ZINGU KIAKU
18. Aweyi Paulu kayikila “Diambu dia Nzambi”?
18 Tulongokele kala vo ke vena nkanda wakaka ko ulenda tezaneswa yo Nkand’a Nzambi. Ngwizani kikilu wina, waziku vava uvovelanga ngangu za nza yovo tusansu. Ukutuvananga tuludiku twamfunu ye uyikanga ungunza wayingi walungana kala. Kansi Nkand’a Nzambi ke uvovelanga kaka mambu mama ko. Paulu wa ntumwa wasoneka vo: “E diambu dia Nzambi diamoyo ye nkuma.” Ediadi aweyi disongele?—Tanga Ayibere 4:12.
19, 20. (a) Nkand’a Nzambi aweyi ulenda kusadisila mu toma kuyizaya? (b) Aweyi olenda songela luyangalalu lwaku muna lukau lwalu lwamfunu lwa Nzambi?
19 Nkand’a Nzambi ulenda soba e zingu kiaku. Ulenda kusadisa mu toma kuyizaya. Ulenda mpe kusadisa mu bakula ngindu ye makani maku. Kasikil’owu, tulenda yindula vo Nzambi tuzolanga. Kansi muna songa vo tukunzolanga kikilu, tufwete sadilanga mana Nkand’a Nzambi uvovanga.
20 Nkand’a Nzambi, kwa Nzambi kikilu watuka. Ozolele vo twatanganga wo, longoka yo zola wo. Songa vo oyangalelanga lukau lwalu lwa Nzambi muna longoka wo una ufwene. Ediadi dikusadisa mu toma zaya ekani dia Nzambi mu kuma kia wantu. Muna kapu kilanda tulongoka mayingi mu kuma kia kani diadi.
^ tini. 6 Akaka bevovanga vo Nkand’a Nzambi ke una ngwizani ko. Kansi ediadi ke dialudi ko. Tala kapu kia 7 kia nkanda A Bíblia—Palavra de Deus ou de Homens? wavaikiswa kwa Mbangi za Yave.
^ tini. 16 Muna zaya diaka mambu makaka ma ungunza wa Nkand’a Nzambi, tala e finkanda, Um Livro Para Todas as Pessoas muna lukaya lwa 27-29, wavaikiswa kwa Mbangi za Yave.
^ tini. 17 O lufwasu lwa Babele i umosi muna ungunza wa Nkand’a Nzambi walungana kala. Olenda mpe solola ungunza wayingi uyikanga Yesu Kristu muna Mvovo Misasilu 5.


text:
Nkenda ya 42: Mpunda-buluku ya Balaam tubaka
KETI nge mewaka ntete mpunda-buluku kutuba? ‘Ikele ve. Bambisi ketubaka ve.’ Kansi Bible ketubila beto nkenda ya mpunda-buluku tubaka. Beto tala nki mutindu yau salamaka.
Bana ya Israele yina kumaka kufinama na insi Kana, tungaka camp na bau na nseke ya Moab. Balaka, ntotila ya Moab waka boma sambu na bau. Yandi tindaka nganga Balaam sambu na kuloka bau, na kulakaka yandi mbongo. Balaam ndimaka na kukwisa. Yandi mataka na zulu ya mpunda-buluku mpi yandi yantikaka na kukwisa.
Kansi Jéhovah buyilaka Balaam na kuloka bantu na Yandi. Sambu na yau, yandi tindaka wanzyo mosi sambu na kutelama na nzila mpi kukanga yau. Balaam kumonaka ve wanzyo, kansi mpunda-buluku na yandi kumonaka mpi vandaka kusosa na kutina wanzyo yina. Na nsuka yau vandaka na ntoto, mpi Balaam yina waka makasi yantikaka na kubula yau nti na ntu.
Na ntangu yina, na ngolo ya Jéhovah, Balaam waka mpunda-buluku na yandi ketuba nde: ‘Inki mono mesala nge na kubula mono mutindu yina?’
Balaam vutulaka nde: ‘Sambu nge kezola kusakana na mono. Kana mono vandaka na mbele, nga mono mefwa nge!’
Mpunda-buluku kuyufulaka nde: ‘Keti mono mesalaka nge ntete mutindu yina?’
Balaam vutudilaka yandi nde: ‘Ikele ve.’
Na ntangu yina, Jéhovah kangulaka meso ya Balaam mpi yandi monaka wanzyo metelama na nzila na mbele na maboko. Wanzyo kutubilaka yandi nde: ‘Sambu na nki nge mebula mpunda-buluku na nge mutindu yina? Mono mekwisa kukangisa nge nzila sambu nge kwenda ve kuloka bana ya Israele. Kana mpunda na nge kutinaka mono ve, nga mono zolaka kufwa nge, kansi mono zolaka kubika yau na luzingu.’
Balaam kutubaka nde: ‘Mono mesumuka. Mono vandaka kuzaba ve nde nge telamaka na nzila.’ Wanzyo bikaka Balaam na kukwenda kukutana na Balaka. Yandi sosaka na kuloka bana ya Israele kansi Jéhovah kubuyilaka yau yandi, mpi Jéhovah kutindaka yandi sambu na kusakumuna bana ya Israele mbala tatu.
Kutanga 21:21-35; 22:1-40; 23:1-30; 24:1-25
Bangyufula
- Balaka kuvandaka nani, mpi sambu na nki yandi tindaka Balami?
- Sambu na nki mpunda-buluku ya Balami kuvandaka na ntoto na kati ya nzila?
- Balami kuwaka mpunda-buluku ketuba inki?
- Inki mambu wanzyo kusongaka Balami?
- Inki kusalamaka ntangu Balami kumekaka na kusinga Izraele?
Bangyufula ya ngika
- Tanga Kutanga 21:21-35.
Sambu na nki Izraele kubedisaka Ntotila Sihoni, mfumu ya bantu ya Amore, ti Ntotila Ogi, mfumu ya bantu ya Bashani? (Kut. 21:21, 23, 33, 34)
- Tanga Kutanga 22:1-40.
Mpusa ya Balami kuvandaka nki ntangu yandi vandaka kusosa na kusinga Izraele, mpi nki malongi beto lenda baka na disolo yai? (Kut. 22:16, 17; Bing. 6:16, 18; 2 Pie. 2:15; Yude 11)
- Tanga Kutanga 23:1-30.
Ata Balami vandaka kutuba bonso nde yandi vandaka nsambidi ya Yehowa, inki mutindu bisalu na yandi kumonisaka yo ve? (Kut. 23:3, 11-14; 1 Sam. 15:22)
- Tanga Kutanga 24:1-25.
Inki mutindu disolo yai ya Biblia kekumisa lukwikilu na beto ngolo na kulungana ya lukanu ya Yehowa? (Kut. 24:10; Yez. 54:17)


text:
lundi 6 mars 2017
BUNDU DIA KONGO LE PRESIDENT DU COMITE DES SAGES BDK/BDM !
Président du Comité de Sages BDK et BDM Kua Makesa, nkangu a Kongo ye babo. Tandu ka tandu kiena ye muningu andi, isavo mu zimvita za mpila mu mpila ye mavonza ma mu nza yayi, tubindamene ku kivana mu bisambu, telama mu kikesa niongoloka kua mfumu muanda kongo vuidi kisalu kiandi,ye sila vuvu mu nzila yayo ntumua keti ku tu nata evo songa, kadi yandi kaka zeyi makinu ye muningu wa ndiatila. Idina: ka tukadi ye keti keti ko, tu siameno ,tu luta lemisa mpeve ya mika mia mbua, vutula zola mu beto na beto, nuanisa kintantu mu... [Lire la suite]


text:
Longi dia 26
Aweyi Tulenda Lunga-lungila Seka Dieto dia Kintinu?
Muna konso Seka dia Kintinu, Mbangi za Yave nkumbu avauka ya Nzambi besadilanga. Muna kuma kiaki, o velelesa yo vangulula Maseka ma Kintinu, i lau diampwena ye dimosi muna mambu mevavuanga muna nsambil’eto yavauka. Wantu awonso balenda kwau sala e salu kiaki.
Ukivana muna velelesa Seka dia Kintinu kuna mfoko a lukutakanu. Kuna mfoko a lukutakanu, mpangi za makala ye zamakento kuna kiese kiawonso bekuyivananga mu velelesa yo kubika mu nzaki e Seka dia Kintinu. Bevaulanga mpe ntangwa yafwana nkumbu mosi muna lumingu mu toma velelesa e Seka dia Kintinu. Nkuluntu yovo selo kia salu ofilanga e salu kiaki yo landa luludiku lwasikidiswa muna velelesa e Seka dia Kintinu. Vena ye salu yayingi ilenda salwa, ampangi balenda komba, loza e titi, sukula, kusuna yo kubika e kunda, sukula nzo zakete, sukula yovo kusuna zianela yo komba e yanzala. Nkumbu mosi muna mvu, bevaulanga e ntangwa mu vanga luveleleso lwampwena. Muna salanga kumosi yo wan’eto muna salu yayi, tukubalonganga zitisa e fulu yeto ya nsambila.
Ukivana muna vangulula Seka dia Kintinu. Konso mvu, ampangi befimpanga yovo vav’o zaya e fulu kilenda vangululwa mu kati ye kumbazi a Seka dia Kintinu. Mu kuma kia lufimpu lwalu, mpangi belendanga vangulula Seka dia Kintinu ntangwa zawonso. Ediadi disadisanga mu lembi fwasa nzimbu zayingi. (2 Tusansu 24:13; 34:
Ekuma tufwete lunga-lungila e fulu kieto kia sambila?
Nkia nkubika zivangwanga muna velelesa e Seka dia Kintinu?


text:
Nga Zolele Zaya e Ludi?
E ludi mu nkia diambu? Ludi mu kuma kia yuvu yamfunu beyuvulanga o wantu. Nanga wayuvula kala e yuvu eyi:
- Nga Nzambi okutuvwanga kieleka o mfunu?
- Nga vita ye mpasi zisinga fokoka?
- Adieyi dikutubwilanga vava tufwanga?
- Nga vena ye vuvu mu kuma kia amafwa?
- Aweyi ndenda lombela e sambu kilenda wakana kwa Nzambi?
- Aweyi ndenda vwila e zingu kiakiese?
Akweyi lenda vavila e mvutu za yuvu yayi? Avo wele muna malundilu ma nkanda yovo mu nzo zitekelwanga nkanda, lenda wana ulolo wa nkanda miyikanga vo milenda vana mvutu za yuvu yayi. Kansi, nkumbu miayingi nkanda miami ke mikalanga ngwizani ko. Miakaka mvu miakete mikalanga o mfunu, i bosi ke mikalanga diaka mfunu ko, sobwa mivavanga.
Kansi, vena ye nkanda uvananga mvutu zasikila za yuvu yayi. Wau i nkanda uvovanga e ludi. Muna sambu kiandi kwa Nzambi, Yesu Kristu wavova vo: “E diambu diaku i ludi.” (Yoane 17:17) E Diambu diadi i Nkand’a Nzambi. Muna makaya melanda osinga zaya e mvutu zakia za Nkand’a Nzambi za yuvu ina otangidi kuna lubantiku.
Nga Nzambi Okutuvwanga Kieleka o Mfunu?
KUMA TUYUVULWILANGA KIUVU KIAKI: Mu nza yazala ye nsoki ye kondwa unsongi tuzingilanga. Mabundu mayingi melonganga vo mu luzolo lwa Nzambi tumwenanga e mpasi.
EDI KELONGANGA NKAND’A NZAMBI: Nzambi kalendi twasa mpasi ko. Muna Yobi 34:10 tutanganga vo: “Ke difwene kwa Nzambi ko, kavanga umpumbulu; yo Mpungu-ngolo kavanga vilwa!” Ekani dia Nzambi mu kuma kia wantu dia zola kikilu. Ikuma Yesu katulongela twasambanga: “E S’eto koko’zulu, Yambula…E kintinu kiaku kiza. O luzolo luaku luavangam’ova nza nze koko’zulu.” (Matai 6:9, 10) Wau vo Nzambi mfunu kekutuvwanga, ovanganga wawonso mu lungisa ekani diandi.—Yoane 3:16.
Tala mpe Etuku 1:26-28; Yakobo 1:13; ye 1 Petelo 5:6, 7.
Nga Vita ye Mpasi Zisinga Suka?
KUMA TUYUVULWILANGA KIUVU KIAKI: E vita zakinu vonda ulolo wa wantu. Yeto awonso tumonanga mfwilu mia mpasi za wantu.
EDI KELONGANGA NKAND’A NZAMBI: Nzambi wavova vo vekala ye ntangwa kesikidisa luvuvamu mu nza yawonso. Muna Kintinu kiandi ki’ezulu, wantu “ke belongwa diaka nwana ko.” Kansi, “e nsosolo miau, nsengo befula mio.” (Yesaya 2:4) Nzambi osukisa mpasi yo vilwa wawonso. Nkand’a Nzambi usianga nsilu vo: “[Nzambi] okunguna mansanga mawonso muna meso mau; o lufwa, ke lukala diaka ko; musungula kala diaka dilu, yovo kazu, ngatu mpasi: oma mantete [mpasi zawonso yo vilwa tumonanga o unu] maviokele.”—Lusengomono 21:3, 4.
Tala mpe Nkunga 37:10, 11; 46:9; ye Mika 4:1-4.
Adieyi Dikutubwilanga Vava Tufwanga?
KUMA TUYUVULWILANGA KIUVU KIAKI: Mabundu mayingi ma nza melonganga vo, vena ye má kisalanga yo moyo muna nitu vava tufwanga. Akaka belonganga vo amafwa balenda mwesa ana bena moyo e mpasi, akaka vo Nzambi wantu ambi keyokanga kuna bilungi biakwele mvu.
EDI KELONGANGA NKAND’A NZAMBI: Muna lufwa muntu ovilanga emvimba. Muna Kimpovi 9:5 tutanganga vo: “Afwa ke bazeye diambu ko.” Wau vo afwa ke bazeye diambu ko, ke beyindulanga ko, ke balendi mwesa mpasi ko kw’awana bena moyo ngatu kubasadisa.m—Nkunga 146:3, 4.
Tala mpe Etuku 3:19; ye Kimpovi 9:6, 10.
Nga Vena ye Vuvu mu Kuma kia Amafwa?
KUMA TUYUVULWILANGA KIUVU KIAKI: Zinga tuzolanga, kumosi y’awana tuzolanga. Ikuma tulakukilang’o moyo wa mona diaka azolw’eto afwa.
EDI KELONGANGA NKAND’A NZAMBI: Wantu ayingi afwa besinga fuluka. Yesu wasia nsilu vo, “awonso bena muna nkala…bevaika.” (Yoane 5:28, 29) Nze una kakana o Nzambi kuna lubantiku, awana befuluka bekala y’elau dia zinga muna paradiso ova ntoto. (Luka 23:43) Kuna sentu, akwikidi awonso bevwa moyo a mvu ya mvu yo vimpi walunga. Nkand’a Nzambi uvovanga vo: “Asongi bevwa nza, besikila vo yakwele mvu.”—Nkunga 37:29.
Tala mpe Yobi 14:14, 15; Luka 7:11-17; ye Mavangu 24:15.
Aweyi Ndenda Lombela e Sambu Kilenda Wakana kwa Nzambi?
KUMA TUYUVULWILANGA E KIUVU KIAKI: Wantu muna mabundu mawonso samba besambanga. Kansi, ndonga bevovanga vo e ndomba zau ke zivaninwanga mvutu ko.
EDI KELONGANGA NKAND’A NZAMBI: Yesu watulonga twavenga fu kia vovololanga diambu dimosi muna sambu yeto. Wavova vo: “Ovo se nusamba, ke nuvovolola ko.” (Matai 6:7) Avo tuzolele vo Nzambi kawá e sambu yeto, tufwete samba muna mpila ina ketondanga. Muna vanga wo, tufwete zaya luzolo lwa Nzambi yo zingila ngwizani ye sambu yeto. Muna nkand’antete a Yoane 5:14 tutanganga vo: “Konso una tulombela muna luzolo luandi, [Nzambi] wa kekutuwá.”
Tala mpe Nkunga 65:2; Yoane 14:6, 14; ye 1 Yoane 3:22.
Aweyi Ndenda Vwila e Zingu Kiakiese?
KUMA TUYUVULWILANGA E KIUVU KIAKI: Ndonga bekwikilanga vo e nzimbu, etunda yovo vienga kwa nitu kulenda kubatwasila e kiese. Muna kuma kiaki, bekuyivananga emvimba mu vava mambu mama, kansi ke belendanga solola kiese ko.
EDI KELONGANGA NKAND’A NZAMBI: Yesu wayika nsabi muna kala ye kiese vava kavova vo: “Akwa nsambu awana bazeye nsatu zau za mwanda.” (Matai 5:3, NW) Muna kala ye kiese kiakieleka tufwete lungisa nsatu zeto ezi zisundidi o mfunu—nsatu za zaya e ludi mu kuma kia Nzambi y’ekani diandi mu kuma kia wantu. E ludi kiaki mu Nkand’a Nzambi kina. O zaya e ludi kiaki dilenda kutusadisa mu bakula edi dina o mfunu y’edi ke dina mfunu ko. Avo tuyambula vo e ludi kia Nkand’a Nzambi kiafila mavangu meto ye nzengo tubakanga, tukala ye zingu kiakiese.—Luka 11:28.
Tala mpe Ngana 3:5, 6, 13-18; ye 1 Timoteo 6:9, 10.
Lwalu i lufimpu lwankufi lwa mvutu za Nkand’a Nzambi za yuvu sambanu tuyikidi kuna lubantiku. Nga zolele zaya diaka e mvutu za yuvu yakaka? Avo umosi muna awana “bazeye nsatu zau za mwanda,” ka lukatikisu ko, ovanga wo. Lenda yuvula yuvu yakaka nze eyi: ‘Avo Nzambi mfunu kieleka kekutuvwanga, ekuma kayambulwila umpumbulu ye mpasi zakalanga yamu wau? Aweyi ndenda tomesena zingu kia esi nzo ame?’ Nkand’a Nzambi uvananga e mvutu zasikila za yuvu yayi ye yakaka mpe.
Kansi, ndonga bekalanga ye lukatikisu lwa fimpa Nkand’a Nzambi mu vava mvutu za yuvu yau. Bebadikilanga wo nze mfinda yanene ye wampasi mu bakula. Nga lusadisu ovavanga mu solola e mvutu za yuvu muna Nkand’a Nzambi? E Mbangi za Yave bavwidi sadilwa yole ilenda kusadisa.
Kiantete, O Nkand’a Nzambi Adieyi Kieleka Kelonganga? wakubikwa mu sadisa wantu bafimpa mvutu za kiá za Nkand’a Nzambi za yuvu yayi yamfunu. Kiazole, elongi dia ngovo dia Nkand’a Nzambi. Avo zolele tambula elongi dia ngovo dia Nkand’a Nzambi muna konso lumingu mu miniti miakete, Mbangi mosi a Yave muna aya bena lukufi ye nzo aku lenda kwiza kuna nzo aku yovo va fulu kiakaka mu longoka yaku Nkand’a Nzambi. Ndonga ya wantu mu nza yawonso bebakanga nluta mia nkubika yayi. Ndonga mu yau bevovanga ye kiese kiawonso vo: “Nsolwele e ludi!”
Lwalu i lusalu lusundidi ntalu tulenda solola. E ludi kia Nkand’a Nzambi kilenda kutuvevola muna uzowa wa lembi zaya e ludi kia mambu mesianga mavwanga ye wonga. Kikutuvana mpe e vuvu ye kiese ye luzolo lwa zinga. Yesu wavova vo: “Nuzay’e ludi, e ludi kikunuvevola.”—Yoane 8:32, NW.
ZAYA DIAKA MAYINGI
LONGOKA NKAND’A NZAMBI
Ekuma Ofwete Longokela Bibila?
Bibila kisadisanga ulolo wa wantu mu nz’amvimba mu solola mvutu za yuvu yamfunu mu kuma kia zingu. Nga zolele kala mosi muna yau?
MVUTU ZA YUVU YA NKAND’A NZAMBI
Nga Nzambi Nkuma Ankatu e?
Nkand’a Nzambi uvovanga vo Nzambi nene wa nkum’andi kasadila muna sema lekwa yawonso, kansi nga okutuvwang’o mfunu?
MVUTU ZA YUVU YA NKAND’A NZAMBI
Ekuma Mfwete Sambila? Nga Nzambi Owá e Sambu Yame?
O Nzambi muna wá e sambu kiaku kifwete kala ngwizani yo luzolo lwandi.


text:
NTU A DIAMBU WA FUKWA | ADIEYI NKAND’A NZAMBI UVOVANGA MU KUMA KIA MOYO YO LUFWA?
Kiuvu kia Mpimpita
WANTU ngindu zaswaswana bena zau mu kuma kia moyo yo lufwa. Ankaka beyindulanga vo avo muntu ofwidi, ku fulu kiankaka ke kwenda zingilanga. Akaka beyindulanga vo, ku fulu kiankaka bekwenda wutulukanga. Vo i ankaka beyindulanga vo lufwa i mfoko a mawonso.
Ongeye mpe olenda kala ye ngindu zaku mu kuma kia diambu diadi. Wau vo wantu ayingi ngindu zaswaswana bena zau mu kuma kia dina divangamanga avo muntu ofwidi, nga vena yo muntu olenda kutusadisa yovo fulu tulenda bakila mvutu za ludi mu kuma kia kiuvu kiaki kia mpimpita?
Se mvu miayingi e mfumu za mabundu belonganga vo moyo a muntu ke ufwanga ko. Minkwikizi muna mabundu mana matomene zayakana ova nza, i sia vo, Akristu, esi Hindus, Ayuda, Muculmano ye mabundu mankaka, bekwikilanga vo moyo a muntu ke ufwanga ko. Bevovanga vo nitu kaka ifwanga, vo i moyo ku fulu kiankaka ukwenda zingilanga. Muna dibundu dia Buda, wantu bekwikilanga vo muna wutuluka nkumbu miayingi, e ngolo yovo nkuma ukalanga muna nitu a muntu ulenda lwaka muna fulu kiyikilwanga vo Nirvana, i sia vo, okitukidi wavauka.
Mu kuma kia malongi mama, wantu ayingi mu nza yawonso bekwikilanga vo lufwa luziulanga e nzila mu kwenda zingila mu nza yankaka. Kuna kwa ndonga, o lufwa i dimosi muna mambu mevangamanga muna zingu, kuna kwa yau i kani dia Nzambi. Kansi adieyi Nkand’a Nzambi uvovanga mu kuma kia diambu diadi? Dodokolo diaku, tanga e longi dilende. E mvutu zina mo zilenda kusivikisa.


text:
Ǹsiku wu kyebila
Mambu ma kutedi
Mambu ma kutedi madi mu nkondi ayiyi ma sadimina kwidi Watchtower Bible and Tract Society of New York, Inc ove kwidi bo badi kintwadi yandi, mu dyambu sadisa baboso baǹsadila nkondi ayiyi mu ntangu baḿfila mambu ma batedi. Watchtower Bible and Tract Society of New York, Inc. ka lendi kaba ko mambu mangana kwidi muntu wuǹkaka, muna ba ti wuǹtomba sadila yawu, be zabikisa kwidi beki dizina di nkotolo voti kwidi Watchtower Bible and Tract Society of New York, Inc. Bika ku yamikisa mo ma kutedi, angi wu lenda vanga mawu befu kudinda mwingi ku kakidila mivi mu internet voti kuludika mambu maǹkaka mu ǹsw’aku. Dyoso kwa dyambu wala fila tu lendi ko ku di sumbisa ove kuyamikisa dyawu.
Ǹzil’aku yi e-mail
Ǹzil’aku yi e-mail wuǹzibula mu nkondi mayo ayiyi yawu twala sadila mwingi ku kusonekina. Mweni ngye kuzimbakana dizina dyaku di nkotolo mu nkondi, yeka tomba lusadusu mwingi wu baka bu kotila kwidi ǹkaku mu mambu maǹkaka, muna twala kusonikina mu e-mail’aku wu zibula.
Cookies
Zi cookies byawu bisalulu bi tu tebulanga moyo mpila yi nkotolo yi wu sola bo wuǹsadila nkondi mayo jw.org. Mweni mbembo yi wu sola yi kotilanga mu nkondi mayo jw.org bya byoso biḿbanga bilundama mu cookie, mu dyambu mbembo beni yi banga yi solwa ntangu zyoso wuǹsadila nkondi’aku mayo. Zi cookies zi swekanga mambu mangana ko.
Active Scripting ove JavaScript
Nkondi mayo jw org yiǹsadilanga Scripting mu dyambu ludika mbote nsalulu yi nkondi mayo. Tecnologia yi Scripting yiḿvanganga nkondi mayo jw org yi ba ǹswalu mu vana bi muntu kaǹtomba. Nkondi mayo jw.org yi sadilanga ko Scripting mu dyambu tula zi programa mu komputador yi woso kwa muntu voti bakula mambu ka kondolo ǹswa.
Active Scripting ove JavaScript yi fweti zibuka mu bitini biǹkaka mu nkondi jw.org mwingi yi sala mbote. Zinavegador ziwombo zi internet ziǹtombanga kisalulu beni kiba kizibuka voti kizibama mu nkondi ziǹkaka. Tala lusalusu lu sonama mu navegador’aku mo wu zaba va kutatikila script mu nkondi ziǹkaka.
Befu kutomba vingisa ǹsiku wu kyebila, muna va nsyelo ayiyi wala zabilanga mambu monso tu vingisidi ayi bwidi tu vangidi mawu.


text:
KAPU KIA 14
Aweyi Olenda Kitulwila Zingu kia Nzo se Kiakiese?
Adieyi divavwanga mu kala yakala diambote?
Adieyi divavwanga mu kala nkento ambote?
Adieyi divavwanga mu kala se yovo ngudi ambote?
O wana aweyi balenda sadisila mu kitula zingu kia nzo se kiakiese?
1. Adieyi divavwanga muna kala ye zingu kia nzo kiakiese?
YAVE ozolele vo e zingu kia nzo aku kiakala kiakiese. Nkand’a Nzambi uvananga tuludiku kwa konso muntu muna nzo. Uyikanga mpe mbebe ina kasikidisa Nzambi kwa konso muntu muna nzo. Vava yitu yawonso belungisanga mbebe zau zasonama muna Nkand’a Nzambi, betambulanga nluta miambote. Yesu wavova vo: ‘Akwa nsambu, ana bewa mambu ma Nzambi, yo lunda mo.’—Luka 11:28.
2. Muna kala ye zingu kia nzo kiakiese nani tufwete zaya?
2 Muna kala ye zingu kia nzo kiakiese tufwete zaya Yave w’etuku dia zingu kia nzo. O Yesu wanyikila vo: “E S’eto.” (Matai 6:9) Otomene zaya edi dikitulanga zingu kia nzo se kiakiese. (Efeso 3:14, 15) O Nkand’a Nzambi adieyi kelonganga mu kuma kia mbebe ya konso muntu muna nzo?
NZAMBI I TUKU DIA ZINGU KIA NZO
3. O Nkand’a Nzambi aweyi kevovanga mu kuma kia lubantiku lwa wantu? Aweyi tuzayidi wo vo mana mevovanga o Nkand’a Nzambi makieleka?
3 Yave wasema wantu antete Adami yo Eva. I bosi wabayikakesa se nkento yo yakala. Wabasia muna mpatu ambote y’Edene yakala ova ntoto. Yave wabavovesa vo: ‘Nuwutana, nuwokela, nulungila nza, nuyala yo.’ (Etuku 1:26-28; 2:18, 21-24) O lwalu ke lusansu lwa luvunu ko, kadi Yesu wasonga vo mana tutanganga muna Etuku mu kuma kia lubantiku lwa wantu makieleka. (Matai 19:4, 5) Kana una vo tunwananga ye mpasi zayingi za zingu o unu, ediadi ke diau ko i kani dia Nzambi. Yambula twabadika e mpila tulenda vwila zingu kiakiese muna nzo.
4. (a) Aweyi konso muntu muna nzo kalenda sadisila mu kitula e zingu kia nzo se kiakiese? (b) Ekuma olongoka e zingu kia Yesu dinina diamfunu mu kala ye zingu kia nzo kiakiese?
4 Muna kitula e zingu kia nzo se kiakiese konso muntu muna nzo kafwete tanginina mpila Nzambi kesongelanga o zola. (Efeso 5:1, 2) Wau vo Nzambi katulendi kumona ko, aweyi tulenda kuntanginina? Tulenda zaya mavangu ma Yave kadi wafila Mwan’andi antete ova ntoto. (Yoane 1:14, 18) O Yesu Kristu vava kakala ova ntoto, watangininanga o S’andi ezulu. Muna kuma kiaki, ona wamona yo wá Yesu diakala nze Yave kamona yo wá. (Yoane 14:9) Ikuma vo, muna longoka mpila Yesu kasongelanga o zola yo landa mbandu andi, konso muntu mu yeto olenda sadisa muna kitula e zingu kia nzo se kiakiese.
MBANDU BAFWETE LANDA AKALA
5, 6. (a) O Yesu aweyi kasisila mbandu ambote kw’akala muna mpila yina kafidilanga nkutakani? (b) Adieyi difwete vangwa muna lolokwa o masumu?
5 Nkand’a Nzambi uvovanga vo akala bafwete kadilanga ye akazi au nze una Yesu kakadilanga ye alongoki andi. Badika elongi diadi dia Nkand’a Nzambi: ‘Akala, nuzolang’akazi eno, waun’o Kristu kazolela nkutakani, yo kuyekwela muna yau . . . Wauna mpe, akala bafwete zol’akazi au, nze nitu ya yau kibeni. Ndion’ozolele owandi nkento, wiyizolele: kadi ke vakedi nkutu muntu wasaula yandi nitu ko; tongonona kaka ketongononanga yo, yo wonzakana, nze Kristu mpe e nkutakani.’—Efeso 5:23, 25-29.
6 O Yesu muna zolanga e nkutakani y’alandi andi wasisa mbandu ambote kw’akala. Kana una vo asumuki bakala, o Yesu wavana moyo andi se kimenga mu kuma kiau ye ‘wabazola yakuna nsuka.’ (Yoane 13:1; 15:13) Diau adimosi mpe, akala bewondelelwanga vo: ‘Nukwamanana zol’akazi eno, ke nubafungila makasi ma ndudi ko.’ (Kolosai 3:19) Avo nkento ovangidi edi dialembi songa, adieyi dilenda sadisa yakala mu sadila elongi diadi? Kafwete sungamena vo yandi mpe vilwa kevanganga. Kafwete zaya mpe mana kafwete vanga muna lolokwa kwa Nzambi. Adieyi kafwete vanga diaka? Kafwete loloka awana bevanganga o vilwa, kumosi mpe yo nkaz’andi. Diau adimosi mpe kafwete vanga o nkento. (Tanga Matai 6:12, 14, 15.) Ekiaki i kuma akaka bevovelanga vo e longo kintwadi kia aloloki wole ambote.
7. O Yesu adieyi kazayanga mu kuma kia alongoki andi? Nkia mbandu kasisa kw’akala?
7 Akala bafwete zayanga mpe vo Yesu wazitisanga alongoki andi. Wazayanga e tezo ye nsatu zau za nitu. Muna bong’e nona, vava bayoya wabavovesa vo: “Nwiza kweno vana beko, muna makanga, nwavunda fiakete.” (Maku 6:30-32) Akento mpe bafwete zitiswanga. Muna Nkand’a Nzambi beyikilwanga vo “basakalele e ngolo,” ikuma vo akala bekasakeswanga mu ‘kubazitisa.’ Ekuma? Ekuma kadi akala y’akento kumosi bevwila e “nsambu za moyo.” (1 Petelo 3:7) Akala bafwete sungamenanga vo lukwikilu lukitulanga muntu se wamfunu vana ndose a Nzambi, ke mu kala nkento yovo yakala ko.—Nkunga 101:6.
8. (a) Ekuma tulenda vovela vo o yakala ‘on’ozolanga nkento andi, wiyizolele’? (b) O yakala yo nkaz’andi bekituka se “to kimosi,” aweyi disongele ediadi?
8 O Nkand’a Nzambi uvovanga vo: “Ndion’ozolele owandi nkento, wiyizolele.” Ediadi dialudi ekuma kadi Yesu wavova vo: “Ke bekala diaka nwole ko, se nitu mosi kaka.” (Matai 19:6) Muna kuma kiaki ke vakadi mosi ko muna yau ofwete sisa nkaz’andi mu kwenda tá zumba. (Ngana 5:15-21; Ayibere 13:4) Balenda dio vanga kele vo bevwanga e nsatu za muntu yo nkw’andi o mfunu. (1 Korinto 7:3-5) O lulukisu lwamfunu i lwalu: ‘Ke vakadi nkutu muntu osaula yandi nitu ko.’ Akala bafwete zolanga akazi au nze una bezolelanga e nitu za yau kibeni. Bafwete sungamenanga vo fundiswa befundiswa kwa Yesu Kristu wa ntu au.—Efeso 5:29; 1 Korinto 11:3.
9. Nkia fu kasonga Yesu kiasonama muna Filipi 1:8? Akala ekuma bafwete songelanga e fu kiaki kuna kw’akazi au?
9 Paulu wa ntumwa wayika “walakazi wa Kristu Yesu.” (Filipi 1:8) Walakazi wa Yesu wasiamisa yo yangidika akento ana bakituka se alongoki andi. (Yoane 20:1, 11-13, 16) Akento mpe bevavanga vo akazi au basongang’o walakazi.
MBANDU BAFWETE LANDA AKENTO
10. Yesu aweyi kasongela mbandu kuna kw’akento?
10 E nzo ina nze nkubika, ntu ivavanga muna kala yasikila. Yesu nkutu ovwidi Ona kesakalelanga se Ntu. “O ntu a Kristu, i Nzambi,” diau adimosi mpe “o ntu a nkento, i’yakala.” (1 Korinto 11:3) Wau vo yeto awonso tuvwidi ntu una tufwete lemvokela, o lusakalalu lwa Yesu kwa Nzambi i mbandu ambote tufwete landa.
11. O nkento nkia fu kafwete songanga kuna kwa nkaz’andi? E fu kia nkento adieyi kilenda vanga kwa nkaz’andi?
11 Wau vo akala wantu alembi lunga vilwa bevanganga, ezak’e ntangwa ke betoma lungisanga mbebe zau ko muna nzo. Muna diadi, akento adieyi bafwete vanga? Ke bafwete vezanga akala au ko yovo vav’o kala se ntu muna nzo. O nkento kafwete sungamenanga vo ntim’anleka yo lembama usundidi o mfunu vana ndose a Nzambi. (1 Petelo 3:4) Muna songanga e fu yayi, dikunsadisa mu kala yo lusakalalu kana nkutu mu ntangw’ampasi. Vana ntandu, o Nkand’a Nzambi uvovanga vo “nkento, kavumina nkaz’andi.” (Efeso 5:33) Kansi adieyi tuvova kele vo o yakala ke Nkristu ko? Nkand’a Nzambi uwondelelanga akento vo: “nusakalel’akazi eno; kimana, ovo vena y’ana balembele lemvokel’e diambu, babakilwa muna nkal’akazi au, ke mu diambu ko; wau bemonanga nkal’eno aziku yo vumi.”—1 Petelo 3:1, 2.
12. Ekuma ke dinina diambi ko kwa nkento mu songa e ngindu zandi yo vumi wawonso?
12 O yakala kakala nkwikidi yovo mundembi kwikila, o nkento kafwete kalanga yo luzitu kele vo ozolele songa ngindu zaswaswana y’ezi za nkaz’andi. E ngindu zandi avo zambote, zitwasa nsendo kw’awonso muna nzo kele vo o yakala unwididi. Abarayama vava kalembi tonda e ngindu za Sara wa nkaz’andi, muna diambu diabwa muna nzo, o Nzambi wamvovesa vo: ‘wila nding’andi.’ (Tanga Etuku 21:9-12.) Kansi, avo nzengo kabakidi o yakala ngwizani zina ye nsiku mia Nzambi, o nkento kafwete kunlemvokela.—Mavangu. 5:29; Efeso 5:24.
13. (a) Muna Tito 2:4, 5 akala nkia diambu bewondelelwanga bafwete vanga? (b) O Nkand’a Nzambi adieyi kelonganga mu kuma kia luvambanu yo vonda longo?
13 Mayingi mevavwanga kwa nkento muna lungisa e mbebe andi muna nzo. Kasikil’owu, Nkand’a Nzambi usonganga vo akento asompa “bazol’akazi au, bazola wan’au, bakal’akwa lulungalalu, avelela, minkubika-nzo, akwa fu yambote, basakalelang’akazi au.” (Tito 2:4, 5) Nkento olungisanga mambu mama mawonso ozitiswa yo zolwa kwa esi nzo andi. (Tanga Ngana 31:10, 28.) Wau vo longo kintwadi kia wantu alembi lunga, valenda bwa mambu malenda vonda yovo vambanisa longo. Nkand’a Nzambi uvananga nswa wa vambana kwa longo mu maka mambu. Kansi o luvambanu ke diambu diakete ko, kadi o Nkand’a Nzambi uvovanga vo: ‘O nkento kavambani ko yo nkaz’andi; . . . o yakala mpe kayambul’o nkaz’andi ko.’ (1 Korinto 7:10, 11) Zumba i vangu kaka dilenda vonda longo.—Matai 19:9.
MBANDU AMBOTE KWA MASE
14. O Yesu aweyi kakadilanga ye yingyana-ngyana? O wana adieyi bavwidi mfunu kwa mase?
14 Yesu wasisa mbandu ambote kwa mase muna mpila kakadilanga ye yingyana-ngyana. Vava wantu akaka basimanga yingyana-ngyana bayambula finama Yesu, wabavovesa vo: “Nuyambula yingyanangyana iza kwa mono.” I bosi e Sono kiaki kikudikilanga vo: “Ubawonzakene muna moko mandi, ubasambwidi, ubayambikidi o moko.” (Maku 10:13-16) Wau vo Yesu wavaulanga e ntangwa mu kala ye yingyana-ngyana, o mase nga ke diau adimosi ko bafwete vanganga kwa wan’au? O wana ntangwa yayingi bevavanga mu kala ye mase mau vamosi. Ofwete vaulanga e ntangwa mu kubalonga mana Yave kakanikina kwa mase.—Tanga Nsiku 6:4-9.
15. Amase adieyi bafwete vanga muna tanina wan’au?
15 Wau vo o bi uwokelanga mu nza yayi, o wana taninwa bavwidi o mfunu kwa mase, kadi vena ye wantu ayingi bekubabangikanga nze awana bezolanga tá zumba ye yingyana-ngyana. Tala mpila Yesu kataninanga alongoki andi ana kayikila vo: “wan’ame.” Vava bakangwa yo siwa muna pelezo, Yesu wavanga mawonso mu tanina alongoki andi. (Yoane 13:33; 18:7-9) Amase, nufwete lungalalanga kadi Nkadi Ampemba ovavanga mwesa wan’eno e mpasi. Nufwete kubalukisanga. * (1 Petelo 5:8) O unu o wana mu vonza kiampwena bena.
16. Amase adieyi balenda longoka muna mpila Yesu kasingikila usumuki w’alongoki andi?
16 Muna fuku wa vitila lufwa lwa Yesu, alongoki andi batantananga kana nani i mbuta vana bena. Vana fulu kia kubafungila makasi, Yesu ye zola kwawonso wakwamanana kubalonga muna mvovo ye kubasonga mbandu ambote. (Luka 22:24-27; Yoane 13:3-8) Avo u se, nga omwene mpila olenda tanginina mbandu a Yesu muna singika wan’aku? Dialudi, tumbwa bafwete tumbwanga, kansi kifwete vaninwa “muna unsongi” ke mu makasi ko. Ke diambote ko dia vovanga e mpova ‘zilwekanga nze nsosolo.’ (Yeremiya 30:11; Ngana 12:18) E tumbu kifwete vaninwanga una ufwene kimana o wan’aku bamona vo kiamfunu kikilu.—Efeso 6:4; Ayibere 12:9-11.
MBANDU AMBOTE KWA WANA
17. O Yesu aweyi kasongela mbandu ambote kwa wana?
17 O wana nga balenda longoka diambu muna Yesu? Elo. Yesu wasonga mpila wana bafwete lemvokelanga mase mau. Wavova vo: “Wauna yalongwa kaka kwa Se, i nsamuna, lumbu yawonso mvangang’oma mekunyangidikanga.” (Yoane 8:28, 29) Yesu walemvokelang’o S’andi ezulu, o Nkand’a Nzambi uvovesanga mpe wana balemvokela mase mau. (Tanga Efeso 6:1-3.) O Yesu kana una vo muntu alunga kakala, walemvokelanga mase mandi, Maria yo Yosefe bakala vo asumuki. Ediadi diatwasanga kiese kwa esi nzo yawonso ya Yesu.—Luka 2:4, 5, 51, 52.
18. Ekuma Yesu kalemvokelanga S’andi ezulu ntangwa zawonso? Nani oyangalalanga vava wana belemvokelanga mase mau o unu?
18 Nga wana balenda tanginina Yesu yo yangidika mase mau? Dialudi, ezak’e ntangwa aleke balenda mona vo diampasi muna lemvokela mase mau. Kansi Nzambi ovavanga vo wana balemvokela mase mau. (Ngana 1:8; 6:20) Yesu ntangwa zawonso walemvokelanga o S’andi ezulu, kana nkutu mu ntangw’ampasi. Nkumbu mosi, vava Nzambi kalomba vo Yesu kalungisa [nkanikinu] mosi wampasi, Wavova vo: “Unkatwila yayi e mbungwa.” Kansi Yesu wavanga dina kalomba o Nzambi, kadi wazaya wo vo o S’andi ozeye dina disundidi owete mu kuma kiandi. (Luka 22:42) Vava wana bekalanga alemvoka, beyangidikanga kikilu Nzambi yo mase mau. *—Ngana 23:22-25.
19. (a) Satana aweyi ketontelanga aleke? (b) Aweyi mase balenda mona mu kuma kia mavangu mambi ma wan’au?
19 Wau vo Nkadi Ampemba watonta Yesu, tufwete kala ye ziku vo otonta mpe aleke. (Matai 4:1-10) Nkadi Ampemba wa Satana osadilanga ntonta z’akundi zilenda kala se zampasi mu zizidila. Muna kuma kiaki, diamfunu aleke bayambulanga kala e kikundi ye yimpumbulu. (1 Korinto 15:33) O Dina mwan’ankento a Yakobo muna kala kikundi y’awana ke basambilanga Yave ko, diantwasila mpasi zayingi. (Etuku 34:1, 2) Yindula ntantu dilenda twasa kele vo mwana mosi muna nzo ukivene muna vangu dia zumba!—Ngana 17:21, 25.
NSABI MUNA VWA E ZINGU KIA NZO KIAKIESE
20. Konso muntu muna nzo adieyi kafwete vanga muna kitula e zingu kia nzo se kiakiese?
20 O sadila malongi ma Nkand’a Nzambi disadisa mu sunda mpasi muna nzo. Dialudi, o sadila malongi mama i nsabi muna vwa zingu kia nzo kiakiese. Ikuma vo, akala luzolanga akazi eno yo kadila yau nze una Yesu kakadilanga ye nkutakani andi. Akento, lusakalela e wisa kia akazi eno yo landa mbandu ya nkento angangu oyikwanga muna Ngana 31:10-31. Amase nulonganga wan’eno. (Ngana 22:6) Amase, ‘nutoma filanga nzo zeno.’ (1 Timoteo 3:4, 5; 5:8) Wana nulemvokelanga mase meno. (Kolosai 3:20) Ka vena mosi ko muna nzo okondelo esumu, awonso bevanganga e mbi. Muna kuma kiaki, nukala yo ulembami, nulolokanga muntu yo nkw’andi.
21. Nkia zingu kiambote kina kuntwala? Aweyi tulenda vwila zingu kia nzo kiakiese o unu?
21 O Nkand’a Nzambi uvwidi ulolo wa malongi mamfunu mu kuma kia zingu kia nzo. Ukutulonganga mpe oma ma nz’ampa ya Nzambi ikituka se paradiso yo zala ye asambidi a Yave akwa kiese. (Lusengomono 21:3, 4) Ekwe zingu kiambote kina kuntwala! Kana nkutu unu tulenda vwa zingu kia nzo kiakiese muna sadilanga malongi ma Nkand’a Nzambi.
^ tini. 15 O lusadisu lwambote muna tanina wana luna muna kapu kia 32 kia nkanda Aprenda do Grande Instrutor, wavaikiswa kwa Mbangi za Yave.
^ tini. 18 Mwana olenda kolamena o s’andi kele vo untumini kavanga diambu dikululanga nsiku mia Nzambi.—Mavangu. 5:29.
ZAYA DIAKA MAYINGI
AKI NANI BEVANGANGA LUZOLO LWA YAVE O UNU?
Nki i Nsambila ya esi nzo?
Zaya una e nkubika yayi ilenda kusadisila mu finama Nzambi yo kumika e ngwizani eno muna nzo.


text:
KITINI YA 13
Beto Fwete Sala Inki Sambu na Kusepedisa Nzambi?
Buya mambu ya mbi. 1 Bakorinto 6:9, 10
Kana beto ke zolaka Yehowa, beto ta sala ve mambu yina yandi ke mengaka.
Yehowa ke zolaka ve nde beto yiba, beto lauka malafu, to beto sadila bima yina ke lausaka.
Nzambi ke mengaka kufwa bantu, kubasisa divumu, kuvukisa nitu babakala ti babakala to bankento ti bankento. Yandi ke zolaka ve nde beto vanda bantu ya bwimi to beto nwana ti bankaka.
Beto fwete sambila ve biteki to kusala bisalu ya bampeve ya mbi.
Na Paladisu yina ta vanda na ntoto, kisika ta vanda ve sambu na bantu yina ke salaka mambu ya mbi.
Sala mambu ya mbote. Matayo 7:12
Sambu na kusepedisa Nzambi, beto fwete sala bikesa sambu na kuvanda bonso yandi.
Zola bankaka na kusadilaka bo mambu ya mbote mpi na kukabilaka bo.
Vanda muntu yina ke wilaka bankaka mawa mpi ya ke lolulaka bo.
Zabisa bankaka mambu ya Yehowa mpi banzila na yandi.


text: 8 Keti mayele ke binga ve?Keti luswasukusu ke tombula ve ndinga na yo?+2 Na bisika ya kunanguka+ na lweka ya nzila,Yo me telama na bampambu ya banzila.3 Pene-pene ya bakielo yina ke nataka na mbanza,Na minoko ya bakielo,Yo ke landa kutuba na ndinga ya ngolo nde:+4 “O beno bantu, mono ke binga beno;Mono ke tuba na ndinga ya ngolo sambu na konso muntu.*5 Beno bantu ya me konda mayele, beno longuka mayele;+Beno bazoba, beno baka ntima yina kele ti mayele ya kubakisa mambu.*6 Beno wa, sambu mambu ya mono ke tuba kele mfunu,Bikobo na mono ke tuba mambu ya mbote;7 Sambu munoko na mono ke tubaka kieleka na mawete yonso,Mpi bikobo na mono ke mengaka mambu ya mbi.8 Bangogo yonso ya munoko na mono kele ya lunungu.Ata mosi ve na kati na yo kele ya kubeba to ya nioka-nioka.9 Yo yonso kele ya kusungama sambu na muntu ya luswasukusu,Mpi yo kele mbote sambu na bantu yina me monaka nzayilu.10 Beno baka malongi na mono kansi arza ve,Mpi beno baka nzayilu na kisika ya kubaka wolo ya kuluta mbote,+11 Sambu mayele kele mbote kuluta bakorayi;*Bima yonso ya nkaka ya kitoko lenda fwanana ve ti yo.12 Mono mayele, mono ke zingaka kisika mosi ti luswasukusu;Mono me monaka nzayilu mpi mayele ya kuyindula.+13 Boma ya Yehowa ke tendula kumenga mambu ya mbi.+Mono ke mengaka kudinangula, lulendo,+ nzila ya mbi, mpi kutuba ya luvunu.+14 Mono kele ti bandongisila ya mbote mpi ya mayele;+Mayele ya kubakisa mambu+ mpi ngolo+ kele ya mono.15 Na nsadisa na mono, bantotila ke landa kuyala,Mpi bamfumu ya nene ke basisa bansiku ya lunungu.+16 Na nzila na mono, bamfumu ke landaka kuyala,Mpi bantu ya lukumu ke sambisaka ti lunungu.17 Mono ke zolaka bantu yina ke zolaka mono,Mpi bantu yina ke sosaka mono ta mona mono.+18 Bimvwama mpi nkembo kele ti mono,Kimvwama* ya ke zingaka mingi mpi lunungu.19 Mbuma na mono kele mbote kuluta wolo, ata wolo ya bunkete,Mpi bima yina mono ke basisa kele mbote mingi kuluta arza ya kuluta kitoko.+20 Mono ke tambula na nzila ya lunungu,Na kati-kati ya banzila ya kusungama;21 Mono ke pesa bantu yina ke zolaka mono dikabu ya nene,Mpi mono ke fulusa banzo na bo ya kubu- mbila bima.22 Yehowa salaka mono bonso luyantiku ya nzila na yandi,+Kisalu ya ntete-ntete na kati ya bisalu na yandi ya ntama.+23 Bo me tulaka mono+ tuka bantangu ya ntama*Katuka luyantiku, katuka bantangu ya ntama na ntwala nde ntoto kuvanda.+24 Mono butukaka* ntangu bamasa ya mudindu+ vandaka ve,Ntangu ata nto mosi ve vandaka ti masa ya ke kulumuka.25 Na ntwala nde bangumba kutulama na kisika na yo,Na ntwala ya bangumba ya fioti, mono butukaka,26 Ntangu yandi vandaka me sala ntete ve ntoto ti banseke na yoTo bambuma ya ntete ya zelo ya ntoto.27 Ntangu yandi yidikaka zulu,+ mono vandaka pana;Ntangu yandi tulaka ndilu na zulu ya bamasa kisika yina ke monanaka bonso nde ntoto ti zulu me kutana,+28 Ntangu yandi tulaka* matuti na zulu,Ntangu yandi salaka banto ya masa ya mudindu,29 Ntangu yandi tudilaka nzadi-mungwa nsikuNde bamasa na yo fwete fwa ve ntuma na yandi,+Ntangu yandi tulaka* bafondasio ya ntoto,30 Na ntangu yina, mono vandaka na lweka na yandi bonso kapita ya kisalu.+Mono vandaka muntu yina yandi vandaka kuzola mingi+ konso kilumbu;Mono vandaka kuwa kiese na ntwala na yandi konso ntangu;+31 Mono vandaka kuwa kiese sambu na ntoto na yandi yina bantu lenda zinga,Mpi mono vandaka kuzola mingi bana ya bantu.*32 Ntangu yai bana na mono, beno wa mono;Ee, kiese na bantu yina ke zitisaka banzila na mono.33 Beno wa malongi+ mpi beno kuma mayele,Mpi beno mona yo ve mpamba ata fioti.34 Kiese na muntu yina ke waka mono.Yandi ke kwisa na suka* na bakielo na mono konso kilumbu,Yandi ke vingila pene-pene ya makunzi ya bakielo na mono;35 Sambu muntu yina ke mona mono ta mona luzingu,+Mpi Yehowa ta ndima yandi.36 Kansi muntu yina ke mona mono mpamba ke kudisala mbi,*Mpi bantu yina ke mengaka mono ke zolaka lufwa.”+


text:
NGIUFULA 9
Sambu na Nki Bantu Ke Monaka Mpasi?
“Bantu ya ntinu ke nungaka ve ntangu yonso na nsaka ya kubaka ntinu, bantu ya ngolo ke nungaka ve ntangu yonso na bitumba, bantu ya mayele ke zwaka ve ntangu yonso madia, bantu ya ngangu ke vandaka ve ntangu yonso na bimvwama, bantu yina kele ti nzayilu ke nungaka ve ntangu yonso, sambu ntangu mpi mambu ya kukonda kukana ke kuminaka bo yonso.”
“Disumu kotaka na nsi-ntoto na nzila ya muntu mosi mpi lufwa na nzila ya disumu, mutindu mosi mpi lufwa me mwanganaka na bantu yonso sambu bo yonso salaka disumu —.”
“Mwana ya Nzambi me monanaka sambu na kikuma yai: sambu na kufwa bisalu ya Diabulu.”
“ Nsi-ntoto ya mvimba kele na nsi ya kiyeka ya muntu ya mbi.”


text:
NGIUFULA 2
Inki Mutindu Nge Lenda Longuka Mambu ya Nzambi?
“Mukanda yai ya Nsiku fwete katuka ve na munoko na nge, mpi nge fwete tanga yo na ndinga ya nsi mpimpa ti mwini, sambu na kuzitisa mbote-mbote mambu yonso ya bo me sonika na mukanda yina; mpidina nge ta nunga, mpi nge ta sala mambu na mayele.”
“Bo landaka kutanga mukanda yina na ndinga ya ngolo, Nsiku ya Nzambi ya kieleka, bo vandaka kutendula yo pwelele mpi kupesa ngindu na yo; mpidina bo sadisaka bantu na kubakisa mambu yina bo vandaka kutanga.”
“Kiese na muntu yina ke tambulaka ve na kulanda ndongisila ya bantu ya mbi . . . , kansi yandi ke vandaka na kiese na nsiku ya Yehowa, mpi yandi ke tangaka nsiku na yandi na ndinga ya nsi mpimpa ti mwini. . . . Konso kima yina yandi ke sala ta nunga.”
“Filipo kwendaka ntinu na lweka na yo mpi waka muntu yina ke tanga mukanda ya mbikudi Yezaya na ndinga ya ngolo, mpi yandi tubaka nde: ‘Keti nge ke zaba kibeni mambu ya nge ke tanga?’ Yandi tubaka nde: ‘Ya kieleka, inki mutindu mono lenda zaba kana muntu kutendudila mono ve?’”
“Bikalulu na yandi ya ke monikaka ve ke monanaka pwelele tuka lugangu ya nsi-ntoto, sambu yo ke monanaka na bima yina yandi salaka, disongidila ngolo na yandi ya kukonda nsuka mpi Kinzambi na yandi, yo yina bo kele ve ti kima ya kutuba.”
“Yindulula mambu yai; kudipesa ya mvimba na yo, sambu bantu yonso kumona pwelele nde nge ke kwenda na ntwala.”
“Beto tudila bankaka dikebi sambu na kupusa bo na kumonisa zola mpi na kusala bisalu ya mbote, beto yambula ve kuvukana kumosi.”
“Kana muntu mosi na kati na beno me konda mayele, bika yandi landa kulomba na Nzambi, sambu yandi ke kabaka mingi na bantu yonso mpi kukonda kunganina, mpi Nzambi ta pesa yandi yo.”


text:
Keti Bambangi ya Yehowa Ke Ndimaka Nde Minganga Kusansa Bo?
Ee. Bambangi ya Yehowa ke ndimaka nkisi ya minganga, bo ke ndimaka mpi nde minganga kusansa bo. Ata beto ke salaka bikesa sambu na kuditanina mpi kuvanda ti mavimpi ya mbote, bantangu ya nkaka beto ‘ke vandaka na mfunu ya munganga.’ (Luka 5:31, Bible na Kituba) Ya kieleka, Bambangi ya nkaka ya Yehowa kele minganga bonso Luka, Mukristu ya mvu-nkama ya ntete.—Bakolosai 4:14.
Kansi, balusansu ya nkaka ke fwaka bansiku ya Biblia yo yina beto ke buyaka yo. Mu mbandu, beto ke buyaka bo vutula beto menga sambu Biblia ke buyisaka kuvutula menga sambu na kubeluka. (Bisalu 15:20) Biblia ke buyisaka mpi balusansu yina ke lombaka nde bo sadila bisalu ya bampeve ya mbi.—Bagalatia 5:19-21.
Ata mpidina, balusansu mingi ke fwaka ve bansiku ya Biblia. Yo yina, konso muntu fwete pona mutindu yina yandi ke zola nde bo sansa yandi. Mbangi mosi ya Yehowa lenda ndima nkisi mosi buna to lusansu mosi buna, kansi Mbangi ya nkaka lenda buya yo.—Bagalatia 6:5.


text:
KITINI YA 3
Luzingu Vandaka Nki Mutindu na Paladisu?
Yehowa pesaka Adami ti Eva bima mingi ya kitoko. Kuyantika 1:28
Yehowa salaka nkento ya ntete, Eva, mpi pesaka yandi na Adami sambu yandi vanda nkento na yandi.
Yehowa gangaka bo ti mabanza mpi nitu ya kukuka, ya kukonda kifu.
Bo vandaka kuzinga na Paladisu, kilanga ya Edeni—kisika mosi ya kitoko mingi yina vandaka ti nzadi, banti ya ke butaka bambuma, mpi bambisi.
Yehowa vandaka kusolula ti bo; yandi vandaka kulonga bo. Kana bo widikilaka yandi, bo zolaka kuzinga kimakulu na Paladisu na ntoto.
Nzambi buyisaka bo na kudia mbuma ya nti mosi. Kuyantika 2:16, 17
Yehowa songaka Adami ti Eva nti mosi na kilanga mpi yandi zabisaka bo nde kana bo dia mbuma na yo, bo ta fwa.
Wanzio mosi kolamaka na Nzambi. Wanzio yina ya mbi kele Satana Diabulu.
Satana vandaka kuzola ve nde Adami ti Eva kulemfukila Yehowa. Yo yina yandi sadilaka nioka mosi sambu na kutubila Eva nde kana yandi dia mbuma ya nti yina, yandi ta fwa ve, kansi yandi ta kuma bonso Nzambi. Ya kieleka, yo vandaka luvunu.


text:
ELONGI DIA 13
Azeyi i Nsangu Zambote mu Kuma kia Nsambila?
1. Nga nsambila zawonso zambote?
Muna mabundu mawonso muna ye wantu akwa ntima miambote. Nsangu zambote mu zaya vo Nzambi omonanga wantu awaya yo kubalunga-lunga. Kansi diankenda vo, mambu mayingi mansoki mevangamanga muna nkumbu a dibundu. (2 Korinto 4:3, 4; 11:13-15) Amwangi a nsangu bevovanga vo mabundu makaka mekuyisianga muna mavangu mansoki, vondana, nwan’evita yo tá e zumba yo wan’akete. Mambu mama mekendelekanga kikilu akwa ntima miambote ana bekwikilanga muna Nzambi.—Tanga Matai 24:3-5, 11, 12.
Ekolo nsambila aludi ikembelelanga Nzambi, e nsambil’aluvunu Nzambi ikendelekanga. Malongi mau ke mena mu Nkand’a Nzambi ko, musungula mana belonganga mu kuma kia Nzambi ye mafwa. Kansi, Yave ozolele vo wantu bazaya e ludi mu kuma kiandi.—Tanga Yezekele 18:4; 1 Timoteo 2:3-5.
2. Azeyi i nsangu zambote mu kuma nsambila?
Diakiese mu zaya vo Nzambi kalendi vunwa ko kwa mabundu mevovanga vo yandi bezolanga, kansi mavangu mau mesonganga vo nza ya Satana bezolanga. (Yakobo 4:4) Diambu dia Nzambi diyikilanga nsambila zawonso zaluvunu vo “Babele Anene.” E Babele i mbanza yakala kuna nz’ankulu, muna mwayantikila nsambil’aluvunu vava kiavioka Kizalu kia lumbu ya Noa. Ke kolo ko, Nzambi ofwasa kuna kinsalukisa e nsambila zivunanga yo bangika wantu.—Tanga Lusengomono 17:1, 2, 5, 16, 17; 18:8.
Vena diaka ye nsangu zakaka zambote. Yave kevilakana ko wantu akwa ntima miambote ana bena muna mabundu maluvunu mu nza yawonso. Okutakesanga wantu awaya muna kubalonga e ludi.—Tanga Mika 4:2, 5.
3. Adieyi bafwete vanga akwa ntima miansongi?
Yave otokananga mu kuma ki’awana bezolanga e ludi ye mambu mambote. Okubalukisanga vo bavaika muna mabundu maluvunu. Awana bezolanga Nzambi bevanganga nsobani muna yangidika Nzambi.—Tanga Lusengomono 18:4.
Muna tandu kiantete, vava akwa ntima miansongi bawá nsangu zambote basamunwina kw’antumwa, bayangalala kikilu. Yave wabalonga mpila yampa ya zingila, zingu kiakiese, kina y’ekani ye vuvu kia kusentu. Bena se mbandu ambote kwa yeto o unu, kadi batambulwila nsangu zambote yo sia Yave vana fulu kiantete muna zingu kiau.—Tanga 1 Tesalonika 1:8, 9; 2:13.
Yave otambulanga muna nsambil’andi awana bebembolanga nsambil’aluvunu. Avo otambulwidi e mbok’a Yave, okituka se nkundi andi, okala mosi muna asambidi a Yave yo vwa moyo a mvu ya mvu.—Tanga Maku 10:29, 30; 2 Korinto 6:17, 18.
4. O Nzambi aweyi ketwasila e kiese mu nza yawonso?
Nsangu zambote mu zaya vo lufwasu lwa nsambil’aluvunu lufinamene. Lutwasa luvevoko mu nza yawonso. E nsambil’aluvunu ke yibendomona diaka wantu ko ngatu kubavambula. Awonso bezinga ova nza besambila Nzambi mosi kaka aludi.—Tanga Lusengomono 18:20, 21; 21:3, 4.
ZAYA DIAKA MAYINGI
O Nkand’a Nzambi Adieyi Kieleka Kelonganga?
Nsambila ina Nzambi Keyangalelanga
Badika mambu sambanu mesonganga awana bena muna nsambila aludi.
O Nkand’a Nzambi Adieyi Kieleka Kelonganga?
Sikila Muna Nsambila Aludi
Nkia nkakalakani olenda wanana zau vava osamunanga lukwikilu lwaku kwa wantu akaka? Aweyi olenda wo vangila lembi kubakendeleka?


text:
Nkenda ya 110: Paul me binga Timote
TOKO ya beno kemona awa na ntumwa Paul zina na yandi Timote. Yandi vandaka kuzinga na Lystres na dibuta na yandi. Zina ya mama na yandi kele Eunise mpi ya nkaka na yandi ya nkento Loyis.
Yai mbala ya tatu Paul kekwisa na Lystres. Paul na Barnabas kwisaka awa sambu na mbala ya ntete meluta mvula mosi, na kulonga malongi. Mbala yai, Paul menata Silas.
Beno zaba mambu Paul ketuba na Timote? Yandi kelomba yandi na kufidisa yandi na Silas, sambu na kusamuna nsangu ya mbote na bambanza ya ntama.
Timote ndimaka. Na nima ya bantangu fyoti, Timote bikaka bibuti na yandi sambu na kulanda ntumwa Paul mpi Silas. Na ntwala ya kutubila beno nzyetelo na bau, beto tala mambu yina kuminaka ntumwa Paul. Yau meluta bamvula 17 ya Yezu monanaka na ntwala na yandi na nzila ya Damas.
Na ntangu yina Paul vandaka kukwenda sambu na kunyokula balongoki ya Yezu, kansi yandi mosi kumaka longoki! Na nima, Bayuda ya Damas zolaka kufwa yandi sambu bau kezolaka ve malongi ya metala Yezu. Kansi balongoki sadisaka yandi na kutina na kutulaka yandi na kitunga mpi kukulumusaka yandi na lupangu ya mbanza.
Na nima, Paul kwendaka kusamuna na Antiokia. Yau kele kisika yina balongoki bingamaka “Bakristu” sambu na mbala ya ntete. Na nima, Paul na Barnabas tindamaka na bansi ya ntama. Bau zyungaka bambanza mingi, na kati na yau Lystres, mbanza yina vandaka kuzinga Timote.
Mpi na ntangu yai, Paul mekwisa dyaka na Lystres na nima ya mvula mosi, sambu na mbala ya zole. Ntangu Timote kwendaka na Paul mpi Silas, wapi bau kwendaka? Beto tala karte.
Ntete, bau kwendaka na Iconium, na nima na Antiokia. Bau kwendaka mpi na Troas, na Filipe, na Tesalonike mpi na Berée. Beno kemona Atene na karte? Paul kulongaka pana. Na nima na yau, bau samunaka kiteso ya mvula mosi na ndambu na mbanza ya Korinte. Na nsuka, na nima ya kutelama fyoti na Efeze, bau kotaka na maswa sambu na kukwenda na Cezarée, mpi katuka pana, bau kwendaka na Antiokia, kisika Paul bikalaka.
Timote salaka bankama na bankama ya bakilometre kumosi na Paul sambu na kusamuna “nsangu ya mbote” mpi na kukangula mabundu mingi ya Bukristu. Ntangu beno takuma bambuta, keti beno tavanda bansadi ya kwikama ya Nzambi bonso Timote?
Bisalu 9:19-30; 11:19-26; kapu 13 tii na 17; 18:1-22.
1. Roma; 2. Malta; 3. Berea; 4. Tesalonika; 5. Korinto; 6. Filipi; 7. Atene; 8. Krete; 9. Troasi; 10. Efezo; 11. Mileti; 12. Kolosai; 13. Antioshe; 14. Ikoniumi; 15. Listre; 16. Shipre; 17. Antioshe; 18. Sezarea; 19. Yope; 20. Damasi; 21. Yeruzalemi; 22. Nzadi-Mungwa ya Nene (Mediterane)
Bangyufula
- Pesa zina ya mwana-bakala yina kele na kifwanisu, yandi vandaka kuzinga na wapi, mpi pesa zina ya mama ti ya nkaka na yandi.
- Inki Timoteo kutubaka ntangu Polo kuyulaka yandi kana yandi tazola kufidisa Silasi ti Polo sambu na kusamuna na bantu ya bisika yina kele ntama?
- Na nki kisika balongoki ya Yezu kubingamaka Bakristu sambu na mbala ya ntete?
- Na nima ya kukatuka na Antioshi, inki bambanza yankaka Polo, Silasi, ti Timoteo kwendaka kutala?
- Inki mutindu Timoteo kusadisaka Polo, mpi nki ngyufula baleke fwete kudiyula bubu yai?
Bangyufula ya ngika
- Tanga Bisalu 9:19-30.
Inki mutindu Polo kumonisaka mayele ntangu yandi kutanaka ti kimbeni sambu na nsangu ya mbote? (Bis. 9:22-25, 29, 30; Mat. 10:16)
- Tanga Bisalu 11:19-26.
Inki mutindu disolo yina kele na Bisalu 11:19-21, 26 kemonisa nde mpeve ya Yehowa ketwadisaka kisalu ya kusamuna?
- Tanga Bisalu 13:13-16, 42-52.
Inki mutindu Bisalu 13:51, 52 kemonisa nde balongoki kubikaka ve nde kimbeni kulembisa bo nitu? (Mat. 10:14; Bis. 18:6; 1 Pie. 4:14)
- Tanga Bisalu 14:1-6, 19-28.
Inki mutindu bangogo “bo vandaka kupesa bo na maboko ya [Yehowa, NW]” kesadisa beto na kufyotuna basusi ya kukonda mfunu ntangu beto kesadisa bantu ya mpa? (Bis. 14:21-23; 20:32; Yoa. 6:44)
- Tanga Bisalu 16:1-5.
Inki mutindu luzolo ya Timoteo ya kulemfuka na luyotisu kemonisa pwelele mfunu ya kusala ‘mambu yonso sambu na Nsangu ya Mbote’? (Bis. 16:3; 1 Kor. 9:23; 1 Tes. 2:8)
- Tanga Bisalu 18:1-11, 18-22.
Bisalu 18:9, 10 kemonisa nki na yina metala mukumba ya Yezu na kutwadisa kisalu ya kusamuna, mpi nki kivuvu yo kepesa beto bubu yai? (Mat. 28:20)


text:
KITINI YA 12
Inki Mutindu Nge Lenda Vanda na Luzingu ya Dibuta ya Kiese?
Zola kele mfunu sambu mabuta kuvanda na kiese. Baefezo 5:33
Munsiku ya Nzambi kele nde makwela kele kimvuka ya bakala mosi ti nkento mosi.
Bakala ya zola ke sadilaka nkento na yandi mambu na zola mpi ke bakisaka yandi.
Nkento fwete sala mambu kumosi ti bakala na yandi.
Bana fwete lemfukila bibuti na bo.
Vanda muntu ya mbote mpi ya kwikama, kuvanda ve muntu ya nku mpi ya kukonda kwikama. Bakolosai 3:5, 8-10
Ndinga ya Nzambi ke tuba nde bakala fwete zola nkento na yandi bonso nitu na yandi mosi mpi nkento fwete vanda ti bulemfu ya mudindu sambu na bakala na yandi.
Kuvukisa nitu na nganda ya makwela kele mbi. Kukwela babakala to bankento mingi kele mbi.
Ndinga ya Yehowa ke longaka mabuta mutindu ya kuvanda na kiese.
Longuka Mambu Mingi
NSANGU YA MBOTE YA MEKATUKA NA NZAMBI!
Inki Mutindu Dibuta na Nge Lenda Vanda na Kyese?
yehowa, nzambi ya kiese, ke zola nde mabuta kuvanda na kiese. Mona bandongisila ya mbote ya Biblia ke pesa sambu na babakala, bankento, bibuti, mpi bana.