text:
KAPU YA KUMI NA TANU
Mutindu ya Mbote ya Kusambila Nzambi
1. Nani muntu fwete songa beto mutindu ya mbote ya kusambila Nzambi?
MABUNDU mingi ke tubaka nde bo ke longaka kieleka na yina me tala Nzambi. Kansi yo kele ve mutindu yina, sambu mabundu yina ke longaka mambu ya nkaka kibeni na yina me tala Nzambi mpi mutindu beto fwete sambila yandi. Inki mutindu beto lenda zaba mutindu ya mbote ya kusambila Nzambi? Kaka Yehowa muntu lenda songa beto mutindu beto fwete sambila yandi.
2. Inki mutindu nge lenda longuka mutindu ya mbote ya kusambila Nzambi?
2 Yehowa me pesaka beto Biblia sambu beto longuka mutindu ya mbote ya kusambila yandi. Yo yina longuka Biblia, ebuna Yehowa ta sadisa nge na kubaka mambote ya malongi na yandi sambu yandi ke kudiyangisaka mingi sambu na nge.—Yezaya 48:17.
3. Nzambi ke zola nde beto sala nki?
3 Bantu mingi ke tubaka nde Nzambi ke ndimaka mabundu yonso, kansi Yezu longaka beto ve mutindu yina. Yandi tubaka nde: “Bantu yonso ve yina ke tubilaka mono nde, ‘Mfumu, Mfumu,’ ta kota na Kimfumu ya zulu, kansi muntu yina ke salaka luzolo ya Tata na mono.” Yo yina, yo kele mfunu nde beto longuka luzolo ya Nzambi mpi na nima beto sala yo. Yo kele mfunu mingi sambu Yezu fwanisaka bantu yina ke lemfukilaka ve Nzambi ti bantu yina ke fwaka bantu, disongidila “bantu ya ke fwaka bansiku.”—Matayo 7:21-23.
4. Inki Yezu tubaka na yina me tala kusala luzolo ya Nzambi?
4 Yezu tubaka nde kana beto ke zola kusala luzolo ya Nzambi, beto ta kutana ti bampasi. Yandi tubaka nde: “Beno kota na kielo ya fioti, sambu kielo ya nene mpi nzila ya nene ke nataka na lufwa, mpi bantu mingi ke kotaka kuna; kansi, kielo ya fioti mpi nzila yina kele nkaka ke nataka na luzingu, mpi bantu fioti ke monaka yo.” (Matayo 7:13, 14) Nzila yina kele nkaka, to dibundu ya mbote ke nataka na luzingu ya mvula na mvula. Nzila ya nene, to dibundu ya luvunu ke nataka na lufwa. Kansi Yehowa ke zola ve nde ata muntu mosi kufwa. Yandi ke pesa konso muntu dibaku ya kulonguka mambu ya me tala yandi.—2 Piere 3:9.
MUTINDU YA MBOTE YA KUSAMBILA NZAMBI
5. Inki mutindu nge lenda zaba bantu yina ke sambilaka Nzambi na mutindu ya mbote?
5 Yezu tubaka nde beto lenda zaba bantu yina ke sambilaka Nzambi na mutindu ya mbote. Sambu na kuzaba bo, beto fwete tadila mambu yina bo ke kwikilaka mpi yina bo ke salaka. Yandi tubaka nde: “Beno ta zaba bo na bambuma na bo.” Yandi tubaka diaka nde: “Konso nti ya mbote ke butaka mbuma ya mbote.” (Matayo 7:16, 17) Yo ke tendula ve nde bantu yina kele na dibundu ya kieleka kele bantu ya kukuka. Kansi ntangu yonso, bansadi ya Nzambi ke salaka bikesa sambu na kusala mambu ya mbote. Ntangu yai, beto tadila mambu yina ta sadisa beto na kuzaba bantu yina ke sambilaka Nzambi na mutindu ya mbote.
6, 7. (a) Sambu na nki malongi ya dibundu ya kieleka ke katukaka na Biblia? (b) Mbandu ya Yezu ke longa beto nki?
6 Malongi na bo ke katukaka na Biblia. Biblia ke tuba nde: “Masonuku yonso kele ya kupemama na Nzambi mpi yo kele mfunu sambu na kulonga, sambu na kunganina, sambu na kusungika mambu, sambu na kupesa ndola na lunungu, sambu muntu ya Nzambi kuvanda ya kukuka kibeni, mpi ya kufwana kibeni sambu na konso kisalu ya mbote.” (2 Timoteo 3:16, 17) Ntumwa Polo sonikilaka Bakristu ya Tesalonika nde: “Ntangu beno ndimaka ndinga ya Nzambi, yina beno waka na beto, beno ndimaka yo ve bonso ndinga ya bantu, kansi mutindu yo kele kibeni, bonso ndinga ya Nzambi.” (1 Batesalonika 2:13) Malongi ya dibundu ya kieleka ke katukaka kaka na Biblia, Ndinga ya Nzambi. Yo ke katukaka ve na bangindu mpi na bikalulu ya bantu to na mambu ya nkaka.
7 Mambu yonso yina Yezu vandaka kulonga vandaka kukatuka na Ndinga ya Nzambi. (Tanga Yoane 17:17.) Mbala mingi yandi vandaka kuvutukila mambu yina kele na Masonuku. (Matayo 4:4, 7, 10) Bansadi ya kieleka ya Nzambi ke landaka mbandu ya Yezu mpi malongi na bo yonso ke katukaka na Biblia.
8. Inki Yezu longaka na yina me tala kusambila Yehowa?
8 Bo ke sambilaka kaka Yehowa. Nkunga 83:18 ke tuba nde: “Nge, yina zina na nge kele Yehowa, nge mpamba kele Muntu ya Kuluta Zulu na ntoto ya mvimba.” Yezu vandaka kuzola nde bantu kuzaba mbote-mbote Nzambi ya kieleka, yo yina yandi longaka bo zina na yandi. (Tanga Yoane 17:6.) Yezu tubaka nde: “Nge fwete sambila Yehowa Nzambi na nge, mpi yandi mpamba nge fwete sadila kisalu ya santu.” (Matayo 4:10) Yo yina, sambu beto kele bansadi ya Nzambi, beto ke landaka mbandu ya Yezu. Beto ke sambilaka kaka Yehowa, beto ke sadilaka zina na yandi, mpi beto ke longaka bantu ya nkaka zina yango mpi mambu yina yandi ta sala sambu na beto.
9, 10. Inki mutindu bantu ya dibundu ya kieleka ke monisaka nde bo ke zolanaka?
9 Bo ke monisaka zola ya masonga. Yezu longaka balongoki na yandi nde bo fwete zolana. (Tanga Yoane 13:35.) Zola yina ke tadila ve kisika beto me katuka, bikalulu na beto, to kana beto kele bamvwama to bansukami. Zola yina beto ke monisaka beto na beto ke salaka nde beto zinga na bumosi sambu beto kele bampangi. (Bakolosai 3:14) Yo yina beto ke kwendaka ve na bitumba mpi ke fwaka ve bantu. Biblia ke tuba nde: “Bana ya Nzambi mpi bana ya Diabulu ke monanaka na diambu yai: Konso muntu yina ke salaka ve mambu ya lunungu mpi muntu yina ke zolaka ve mpangi na yandi me katukaka ve na Nzambi.” Yo ke tuba diaka nde: “Beto fwete zolana; kansi ve bonso Kaini, yina katukaka na muntu ya mbi mpi fwaka mpangi na yandi.”—1 Yoane 3:10-12; 4:20, 21.
10 Beto ke sadilaka ntangu, ngolo, mpi bima na beto sambu na kusadisana mpi kupesana kikesa. (Baebreo 10:24, 25) Beto ke “[salaka] mambu ya mbote na bantu yonso.”—Bagalatia 6:10.
11. Sambu na nki bantu ya dibundu ya kieleka ke ndimaka nde Yezu kele nzila ya kukwenda na Nzambi?
11 Bo ke lemfukilaka Yezu sambu yandi kele nzila ya kukwenda na Nzambi. Biblia ke tuba nde: “Luguluku kele ve na muntu ya nkaka, sambu kele ve ti zina ya nkaka na ntoto yina bo me pesaka na kati ya bantu, yina beto fwete guluka na nzila na yo.” (Bisalu 4:12) Na Kapu ya tanu ya mukanda yai, beto longukaka nde Yehowa tindaka Yezu sambu na kupesa luzingu na yandi bonso nkudulu sambu na bantu ya bulemfu. (Matayo 20:28) Yehowa me ponaka Yezu na kuvanda Ntotila sambu na kuyala ntoto ya mvimba. Yo yina Biblia ke zabisa beto nde, kana beto ke zola kubaka luzingu ya mvula na mvula, beto fwete lemfukila Yezu.—Tanga Yoane 3:36.
12. Sambu na nki bantu ya dibundu ya kieleka ke kotaka ve na mambu ya politiki?
12 Bo ke kotaka ve na mambu ya politiki. Yezu kotaka ve na mambu ya politiki. Ntangu bo vandaka kusambisa yandi, yandi songaka Pilate, mfumu ya Roma nde: “Kimfumu na mono kele ve ya nsi-ntoto yai.” (Tanga Yoane 18:36.) Na kulanda mbandu ya Yezu, beto ke bikalaka ya kwikama na Kimfumu ya Nzambi yina kele na zulu, yo yina na bisika yonso ya beto ke zingaka, beto ke kotaka ve na mambu ya politiki. Ata mpidina, Biblia ke zabisa beto na kulemfukila “bamfumu ya nene,” disongidila bamfumu ya luyalu. (Baroma 13:1) Beto ke lemfukaka na bansiku ya insi yina beto ke zinga. Kansi, kana nsiku mosi ke fwa bansiku ya Nzambi, beto ke landaka mbandu ya bantumwa yina tubaka nde: “Beto fwete lemfukila Nzambi bonso mfumu na kisika ya kulemfukila bantu.”—Bisalu 5:29; Marko 12:17.
13. Bantu ya dibundu ya kieleka ke longaka nki na yina me tala Kimfumu ya Nzambi?
13 Bo ke ndimaka nde Kimfumu ya Nzambi mpamba ta manisa bampasi ya nsi-ntoto. Yezu tubaka nde bo ta longa “nsangu . . . ya mbote ya Kimfumu” na nsi-ntoto ya mvimba. (Tanga Matayo 24:14.) Ata luyalu mosi ve lenda sala mambu yina Kimfumu ya Nzambi ta sadila beto. (Nkunga 146:3) Yezu longaka beto na kusamba sambu na Kimfumu ya Nzambi ntangu yandi tubaka nde: “Kimfumu na nge kukwisa. Luzolo na nge kusalama na ntoto, bonso na zulu.” (Matayo 6:10) Biblia ke zabisa beto nde Kimfumu ya Nzambi ta fwa baluyalu yonso ya bantu mpi “yo mpamba ta bikala kimakulu.”—Daniele 2:44.
14. Sambu na nge, banani ke sambilaka Nzambi na mutindu ya mbote?
14 Na nima ya kulonguka mambu yai, kudiyula nde: ‘Banani ke longaka mambu yina ke katukaka na Biblia? Banani ke zabisaka bantu ya nkaka zina ya Nzambi? Banani ke zolanaka na masonga yonso mpi ke ndimaka nde Nzambi tindaka Yezu sambu na kugulusa beto? Banani ke kotaka ve na mambu ya politiki? Banani ke longaka nde Kimfumu ya Nzambi mpamba ta manisa bampasi na beto?’ Yo kele kaka Bambangi ya Yehowa.—Yezaya 43:10-12.
NGE TA SALA NKI?
15. Inki beto fwete sala sambu Nzambi kundima mutindu na beto ya kusambila yandi?
15 Yo me fwana kaka ve na kundima nde Nzambi kele. Bademo mpi ke ndimaka nde Nzambi kele, kansi bo ke lemfukilaka yandi ve. (Yakobo 2:19) Kana beto ke zola nde Nzambi kundima lusambu na beto, beto fwete ndima kaka ve nde yandi kele, kansi beto fwete sala mpi mambu yina yandi ke tuba.
16. Sambu na nki beto fwete basika na dibundu ya luvunu?
16 Sambu Nzambi kundima mutindu na beto ya kusambila yandi, beto fwete basika na dibundu ya luvunu. Mbikudi Yezaya sonikaka nde: “Beno basika na kati na yandi, beno vanda bunkete.” (Yezaya 52:11; 2 Bakorinto 6:17) Yo yina, beto fwete buya konso kima yina kele na kuwakana ti dibundu ya luvunu.
17, 18. “Babilone ya Nene” kele nki, mpi sambu na nki beto fwete basika na kati na yo kukonda kusukinina?
17 Dibundu ya luvunu kele nki? Yo kele konso dibundu yina ke longaka bantu na kusambila Nzambi na mutindu yina ke wakana ve ti Ndinga na yandi. Biblia ke bingaka mabundu yonso ya luvunu “Babilone ya Nene.” (Kusonga 17:5) Sambu na nki? Na nima ya Mvula ya Ngolo ya bilumbu ya Noa, malongi mingi ya mabundu ya luvunu yantikaka na mbanza Babilone. Malongi yina ya luvunu panzanaka na ntoto ya mvimba. Mu mbandu, bantu yina vandaka kuzinga na Babilone vandaka kusambila butatu. Bubu yai mpi, mabundu mingi ke longaka nde Nzambi kele Butatu, kansi Biblia ke longaka pwelele nde Yehowa kele Nzambi mosi kaka ya kieleka, mpi nde Yezu kele Mwana na yandi. (Yoane 17:3) Bantu yina vandaka kuzinga na Babilone vandaka kukwikila mpi nde kana muntu me fwa, kima mosi ke basikaka na nitu na yandi mpi ke landaka kuzinga mpi nde kima yango lenda niokwama na bilungi ya tiya. Mambu yai kele luvunu.—Tala Noti 14, 17, mpi 18.
18 Nzambi tubaka na ntwala nde kubika fioti, yandi ta fwa mabundu yonso ya luvunu. (Kusonga 18:8) Keti nge ke bakisa sambu na nki nge fwete basika kukonda kusukinina na dibundu ya luvunu? Yehowa Nzambi ke zola nde nge sala yo na ntwala nde yandi fwa mabundu ya luvunu.—Kusonga 18:4.
19. Kana nge me baka lukanu ya kusadila Yehowa, inki mutindu yandi ta sadisa nge?
19 Kana nge me baka lukanu ya kubasika na dibundu ya luvunu sambu na kusadila Yehowa, banduku na nge ya nkaka to bantu ya nkaka ya dibuta na nge lenda bakisa ve lukanu yina nge me baka mpi nkutu bo lenda niokula nge. Kansi, Yehowa ta yambula nge ve. Nge ta kota na dibuta ya nene ya ntoto ya mvimba ya me salama na bamilio ya bantu yina ke zolanaka na masonga yonso, mpi nge ta vanda ti kivuvu ya kuzinga kimakulu na nsi-ntoto ya mpa ya Nzambi. (Marko 10:28-30) Mbala ya nkaka, banduku na nge ya nkaka mpi bantu ya nkaka ya dibuta na nge yina buyaka lukanu na nge ya kusadila Yehowa, ta baka na nima lukanu ya kulonguka Biblia.
20. Sambu na nki yo kele mfunu na kusambila Nzambi na mutindu ya mbote?
20 Kubika fioti, Nzambi ta katula mambu yonso ya mbi mpi Kimfumu na yandi ta yala ntoto ya mvimba. (2 Piere 3:9, 13) Yo ta vanda nsungi mosi ya kitoko kibeni! Bantu yonso ta sambila Yehowa na mutindu yina yandi ke zolaka. Yo yina, yo kele mfunu nde nge baka ntangu yai lukanu ya kusambila Nzambi na mutindu ya mbote.


c: text/html

text:
DILONGO 14
Ndongusulu mbi baḿvananga miǹtwami ǹtwala mi kisalu?
Tona mu ntama, kikola ki malongi ma Kibibila, mpila yimboti Zimbangi zi Yave baǹlongukilanga. Ndongusulu beni yiḿvanwanga kwidi babonso ba kivana mu kisalu ki ntangu ka ntangu mu kusamuna nsangu zi Kiǹtinu, mwingi ba mpisuka mu kuvanga ‘kisalu kyawu mboti.’
Kikola ki Miǹtwami Ǹtwala mi Kisalu. Bo ǹtwami ǹtwala kisalu kadukisidi ḿvu mu kisalu ki ntangu ka ntangu, ba kuǹtumisanga mwingi ka baka ndongusulu yi kikola ki miǹtwami ǹtwala mi kisalu mu bilumbu bi 6. Kibila ki ḿfunu ki kikola beni, mu dyambu kusadisa ǹtwami ǹtwala ka bwela fikama Yave, bwela mpisuka mu kisalu ki kusamuna ayi kubwela ba lufyatu mu tatamana mu kisalu beni.
Kikola ki Miǹsamuni mi Kiǹtinu. Kikola beni kiḿvangamanga mu ngonda wadi, kiǹkubikanga miǹtwami ǹtwala mi kisalu mi mpisuka ayi ba kivana, mwingi ba filwa ku lutidi kisalu. Kulandakana kifwani ki Yesu Klisto ǹlongisi wu filwa va ǹtoto, bawu ḿvawu baǹtubanga, ‘minuk’awu mfila.’ (Yesaya 6:8; Yoane 7:29) Kusadila kinanu kuǹtombila kolama nzingulu yimona; Buka ndiwulu, kinkulu, ǹlangu wu kunwa voti biǹkaka bilenda ba diswasana na nzingulu wuba. Malenda tombila kulonguka mbembo yiǹkaka. Kikola beni kiǹsadisanga bakwela ayi ba nkambu kwela badi 23 ti 65 di miḿvu, mwingi babaka zinkadulu zimboti zi kimpevi zilenda kuba sadisa vanga mboti kisalu ki Yave mu ǹkangu’andi wululama.
Kikola ki Kibibila ki Ngiladi. Mu Kiebelewo, “Ngiladi” yiǹsundula “Zimbangi Ziwombo.” Tona mu ḿvu 1943, ku vyoka 8.000 di bantu ba ma baka ndongusulu beni ayi bafilwa buka bamisyoni mu dyambu kuvana kimbangi mu nza yonso yiḿvimba. (Mavanga 13:47) Bo ba misyoni ba tuka ku ǹtoto wu Peru, basa denga ko kimvuka. Vayi mu ntangu ayiyi kweka 1.000 di bimvuka. Bo ba tuka ku nsi yi Japão, basa denga ko ni kumi di Zimbangi zi Yave. Angi mu ntangu ayiyi ba mavyoka 200.000. Mu zingonda zi tanu baḿbakilanga ndongusulu yi Ngiladi, baǹlongukanga mambu mampinda ma Kibibila. Baǹtumisanga miǹtwami ǹtwala mi kisalu mi filwa, bamisyoni, zibetelita voti Miǹsungi mi divula mwingi babaka ndongusulu beni, mu dyambu kuvana mangolo kisalu ki kusamuna mu nza yimvimba.
Ǹkinza mbi kidi Kikola ki Miǹtwami Ǹtwala?
Nani wulenda landakana Kikola ki Miǹsamuni mi Kiǹtinu?

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Nga Wantu Atatu Bena Muna Nzambi?
Mvutu za Nkand’a Nzambi
Ndonga bekiyikilanga vo Akristu belonganga vo wantu atatu bena muna Nzambi.
Kansi, o nkanda Encyclopaedia Britannica uvovanga vo “E diambu diadi dia sia vo wantu atatu muna Nzambu ke diasonama ko muna Luwawanu Lwampa . . . Elongi diadi malembe-malembe diamwangana vioka tandu yayingi yo twasa ntantani zayingi.”
Dialudi, o Nkand’a Nzambi ke usonganga ko vo wantu atatu bena muna Nzambi. Tala ziku muna tini eyi ya Nkand’a Nzambi:
“Yave wa Nzambi eto i Yave mosi.”—Nsiku 6:4.
“Nge kaka wina nkumbu a Yave, u Mpungu omu nza yawonso.”—Nkunga 83:18.
“I wau wuwu o moyo a mvu ya mvu, bazaya ngeye vo i Nzambi aludi, yo Yesu Kristu mpe ona watuma.”—Yoane 17:3.
“Nzambi mosi.”—Ngalatia 3:20.
Ekuma mabundu mayingi meyikilwanga vo ma Kikristu, melongelanga vo wantu atatu bena muna Nzambi?
ZAYA DIAKA MAYINGI
O Nkand’a Nzambi Adieyi Kieleka Kelonganga?
Akieyi i Ludi mu Kuma kia Nzambi?
Nga omonanga vo Nzambi okuvuanga kieleka mfunu? Zaya fu ya Nzambi ye una olenda kumfinamena.


text:
Nsangu Zambote Zitukidi kwa Nzambi!
What is the good news from God? Why can we believe it? This brochure answers common Bible questions.
Una Olenda Vwila Nluta Muna Finkanda Fiafi
Finkanda fiafi fikusadisa mu longoka Diambu dia Nzambi. Zaya una olenda sadila e Bibila kiaku mu solola e sono iyikilu.
Azeyi i Nsangu Zambote?
Zaya e nsangu zambote zitukidi kwa Nzambi, ekuma e nsangu zazi zifwete samunwinwa mu nzaki, adieyi ofwete vanga.
Nani i Nzambi?
Nga Nzambi una ye nkumbu? Nga okutuvwanga kieleka o mfunu?
E Nsangu Zambote nga kwa Nzambi Kikilu Zatuka?
Aweyi tulenda kadila ye ziku vo Nkand’a Nzambi ludi uvovanga?
Nani i Yesu Kristu?
Zaya ekuma Yesu kafwila, nki i lukûlu, ye adieyi Yesu kevanganga owau.
Adieyi i Kani dia Nzambi mu Kuma kia Ntoto?
Nkand’a Nzambi uyikanga ekuma Nzambi kasemena o ntoto, nkia ntangwa e mpasi zifokoka ye una ukala e zingu ova ntoto.
Nkia Vuvu Tuna Kiau mu Kuma kia Mafwa?
Adieyi dikutubwilanga avo tufwidi? Nga tusinga monana diaka ye azolw’eto ana bafwa?
Nki i Kintinu kia Nzambi?
Nani i Ntinu a Kintinu kia Nzambi, ye nkia mambu Kintinu kiaki kisinga lungisa?
Ekuma Nzambi Keyambulwilanga e mbi ye Mpasi?
E mbi aweyi yayantikila, ekuma Nzambi keyambulwilanga vo e mpasi zakwamanana? Nga e mpasi zisinga fokoka emvimba?
Aweyi esi nzo aku Balenda Kadila ye Kiese?
Yave, wa Nzambi akiese, ozolele vo esi nzo bakala ye kiese. Zaya malongi ma Nkand’a Nzambi mu kuma kia akala, akento, mase yo wana.
Aweyi Olenda Zayila e Nsambila Aludi?
Nga vena ye nsambila mosi kaka aludi? Zaya mambu tanu meswaswanesanga asambidi akieleka ye dibundu diakieleka.
E Nsiku mia Nkand’a Nzambi Nkia Nluta Mikututwasilanga?
Yesu wasonga e kuma tuvwididi luludiku o mfunu ye nkanikinu miole misundidi o mfunu muna Nkand’a Nzambi.
Aweyi Olenda Finamena Nzambi?
Zaya kana vo Nzambi owanga sambu yawonso, aweyi tufwete sambila, adieyi diaka tulenda vanga muna finama Nzambi.
Azeyi i Nsangu Zambote mu Kuma kia Nsambila?
Nga vekala ye ntangwa wantu awonso besambila Nzambi mosi kaka aludi?
Ekuma Nzambi Kasolela Nkangu?
Nkand’a Nzambi osonganga e kuma ye aweyi Akristu akieleka benena bayikakiana.
Ekuma Ofwete Kwamanena?
O zayi waku wa Nzambi ye Diambu diandi aweyi ulenda sadisila akaka? Nkia ngwizani olenda kala yau yo Nzambi?


text:
Bansiku ya Ke Tadila Kinsweki mpi Ba Cookie
Organizasio ya Bambangi ya Yehowa ke zitisaka banswa ya bantu na yina me tala kubumba kinsweki. Sambu na kuzaba bansiku yina organizasio ya Bambangi ya Yehowa ya ntoto ya mvimba ke sadilaka sambu na Kutanina bansangu ya Bantu, bweta awa.
Bansiku ya me tala kubumba bansangu ya bantu ke monisa mutindu organizasio ya Bambangi ya Yehowa ke sadilaka bansangu ya bantu. Diaka na site Internet yai, bo me sadila bansiku ya siki-siki mpi bo me tendula yo awa na nsi.
Site Internet yai kele ya Watchtower Bible and Tract Society of New York, Inc. (“Watchtower”), kimvuka mosi ya kele na New York. Kimvuka yai ke salaka ve mumbongo. Yo ke pesaka maboko na bisalu ya Bambangi ya Yehowa mpi na kisalu ya kulonga bantu Biblia. Ba serveurs ya nkaka yina Site Internet yai ke sadilaka kele na États-Unis.
Bansangu ya Muntu
Bo ta sadila bansangu yina nge me pesa na site Internet yai kaka sambu na lukanu yina bo tubaka ntangu nge tindaka bansangu yango.
Beto ke pesaka ve bansangu na nge na konso muntu ya nkaka katula kaka kana yo ke lomba kusala mutindu yina sambu na kusadila nge mambu yina nge me lomba, mpi na nima ya kuzabisa nge yo, to kana beto ke yindula nde kuzabisa bansangu yina kele mfunu kibeni sambu na kusala mambu na kuwakana ti bansiku ya leta, to sambu na kukanga to kubuya muyibi, sambu na kutanina mambu, to sambu na mambu ya nkaka. Kana nge ke sadila site Internet yai, yo ke tendula nde nge me pesa beto nswa ya kuzabisa bansangu na nge na bantu ya nkaka kaka sambu na bikuma yai. Beto ta teka ve, ta kabula ve, mpi ta defisa ve ata nki mutindu konso nsangu yina nge me pesa.
Basite ya Bantu ya Nkaka. Bantangu ya nkaka, site yai ta vukana ti basite ya bantu ya nkaka yina beto me ndimaka sambu na kusadisa beto na kusala bisalu na beto (mu mbandu, kufulusa baformilere na Internet). Nge ta bakisa nde nge kele na site Internet ya bantu ya nkaka sambu site yango ta monana mutindu ya nkaka mpi kisika yina nge ke sonikaka adresi na nge kana nge me kota na Internet ta vanda mutindu ya nkaka. Ntangu beto ke solaka basite Internet ya bantu ya nkaka, mbala na mbala beto ke tadilaka mutindu bo ke bumbaka kinsweki mpi bansangu ya bantu sambu na kuzikisa kana bo ke sadilaka bansiku ya mutindu mosi ti ya beto. Kana nge kele ti bangiufula na yina me tala bansiku ya basite Internet ya bantu ya nkaka, tala bansiku yina bo me tulaka na basite na bo.
Kutanina
Beto ke tulaka dikebi ya mingi na yina me tala kutanina bansangu ya muntu. Beto ke sadilaka bakode ya ngolo, mu mbandu Transport Layer Security (TLS) sambu na kutanina bansangu ya bantu. Beto ke sadilaka systeme informatique ya ke vandaka ve ti banswa yonso yina kele na banzo yina bo ke sadilaka bansiku sambu na kutanina kinsweki ya bantu, bansangu yina bo me pesa beto, bisadilu ya elektronike mpi mambu ya nkaka.
Adrese e-mail
Adrese e-mail yina nge ke sonika ntangu nge ke kangula konti na site Internet yai, bo ta sadila yo sambu na kusolula ti nge sambu na konti na nge. Mu mbandu, kana nge vila zina ya kusadila na konti na nge (nom d’utilisateur) to nimero ya ke sadisaka nge na kukangula ordinatere (mot de passe) mpi nge ke zola nde bo sadisa nge na kukota na site yai, bo ta pesa nge lusadisu na nzila ya nsangu yina bo ta tindila nge na adrese e-mail yina nge sonikaka na bansangu na nge.
Makabu
Kana nge pesa makabu ya mbongo na nzila ya Internet, beto ta baka zina na nge, adresi ya nzo to ya Internet mpi nimero na nge ya telefone. Sambu na kundima makabu na nzila ya karte na nge ya banki, beto ke sadilaka metode yina bo ke bakilaka mbongo na nzila ya Internet ya kele ti lutaninu mpi ke bumbaka kinsweki. Beto ke bumbaka ve to ke vandaka ve ti nswa ya kuzaba bansangu ya karti na nge ya banki, ya nimero ya konti na nge ya banki to bansangu ya nkaka ya me tala konti na nge kana nge me tinda yo na nzila ya bametode yina. Adresi yina nge ta tindila makabu ta bumba sambu na bamvula kumi bansangu ya mbongo yina nge ta tinda. Yo ta bumba dati yina nge ta tinda makabu, ntalu ya mbongo, mpi metode ya nge ta sadila. Yo ta sadisa beto na kusala mambu na kuwakana ti bansiku ya bo ke sadilaka na bakonti mpi ta pesa mvutu na bangiufula yina nge lenda yula na nsungi yina nge ke tinda mbongo. Beto ta binga nge ve sambu na kulomba makabu ya nkaka.
Bansangu ya Nkaka
Nge lenda tinda bansangu na nge mosi (mu mbandu zina na nge, adresse postale na nge mpi nimero na nge ya telefone) sambu na bikuma ya nkaka katula kupesa makabu to kukangula konti (mu mbandu kulomba nde muntu kulonguka Biblia ti nge ya ofele). Beto ke bakaka, ke bumbaka, mpi ke sadilaka bansangu yina kaka sambu na bikuma yina nge tindilaka yo mpi kaka na nsungi yina yo kele mfunu.
Ba Cookie mpi Mambu ya Nkaka ya Mutindu Mosi
Beto ta baka bansangu ya nkaka mbala mosi kana nge me kota na site na beto. Beto ke bakaka bansangu yai na nzila ya ba “cookie” (programe mosi ya ke vandaka na ordinatere sambu na kuyibuka mambu yina muntu sosaka na Internet), ya “web beacons” (balises web), mpi ya mambu ya nkaka ya mutindu mosi. Na bansiku yai ya me tala kubumba kinsweki, beto ke sadila ve ngogo cookie na siki-siki yonso, yo ke tadila mpi mambu ya nkaka ya mutindu mosi mu mbandu “stockage des données locales.”
Ba Cookie. Bonso basite Internet ya nkaka, kana nge sadila apareyi na nge sambu na kukota na site Internet yai, yo lenda bumba ndambu ya bansangu (cookie) na telefone na nge, na tableti na nge to na disque dure ya ordinatere na nge. Ba cookie kele ya mutindu na mutindu yina ke salaka bisalu mingi mpi yina mbala mingi ke tomisa mayele na nge sambu na site Internet. Ba cookie lenda sadisa beto na kuzaba kana nge kotaka na site Internet na ntwala mpi yo lenda sadisa beto na kuyibuka mambu yina nge ponaka mpi ke zolaka ntangu nge ke sadilaka site Internet. Mu mbandu, bo lenda bumba ndinga yina nge ponaka na cookie sambu ntangu nge ta kota diaka na site Internet, ndinga yina kubasika mbala mosi. Beto ke sadilaka ve ba cookie sambu na kusala piblisite.
Na site Internet yai, beto me sadila mitindu tatu ya ba cookie:
Ba Cookie ya Mfunu Kibeni—Ba cookie yai kele mfunu sambu na kusadisa nge na kusadila mambu ya nkaka ya site Internet, mu mbandu kukota to kutinda baformilere na nzila ya Internet. Kana ba cookie yai kele ve, mambu yina nge ke lomba mu mbandu kupesa makabu ta simba ve. Yo ke tadila mpi ba cookie yina ke pesaka beto nzila ya kupesa nge mambu yina nge ke lomba ntangu nge ke sala bansosa. Ba cookie yai ke bumbaka ve bansangu na nge yina bo lenda sadila sambu na kusala piblisite to kuyibuka kisika yina nge kotaka na Internet.
Ba Cookie ya Bisalu—Bo ke sadilaka ba cookie yai sambu na kupesa site Internet nzila ya kuyibuka mambu yina nge me pona (mu mbandu, zina ya nge ke sadilaka, ndinga, mpi kisika nge kotaka na Internet) mpi ke monisaka mambu ya bo me tomisa sambu na kutomisa mayele na nge na Internet.
Ba Cookie ya Ke Talaka Mambu (Analytique Cookies)—Bo ke sadilaka yo sambu na kuvukisa bansangu ya bantu yina me sadila site Internet yai, mu mbandu ntalu ya bantu yina me kota to bangunga yina muntu mosi me sala na site Internet yai. Bo ke sadilaka bansangu yai kaka sambu na kutomisa mutindu site Internet yai ke salaka.
Site Internet na beto ke tulaka ba cookie ya nkaka na kitini ya ntete. Basite ya nkaka ke tulaka ba cookie ya nkaka na kitini ya tatu. Beto ke sadilaka kaka ba cookie ya kitini ya ntete, kansi beto ke sadilaka ba cookie ya kitini ya tatu kaka kana yo ke wakana ti Google reCAPTCHA. Beto ke sadilaka Google reCAPTCHA sambu na kuswaswanisa bantu yina me sadila baordinatere sambu na kutina yina bo ke bingaka spam automatique. Tala bansiku yina Google ke sadilaka sambu na kubumba kinsweki na https://www.google.com/intl/en/policies/privacy/.
Web Beacons. Bapage ya site Internet na beto lenda vanda ti ba fichier électronique ya fioti-fioti yina bo ke bingaka web beacons yina ke pesaka beto nzila ya kusonika kisalu yina nge salaka, mu mbandu ntangu nge kotaka na page mosi buna. Beto ke sadilaka web beacons sambu na kuzikisa mutindu bantu ke sadila site Internet yai mpi kuzikisa mutindu yo ke sala.
Kusadila Ba Adrese IP. Adrese IP kele kode yina ke salaka nde bo zaba ordinatere na nge na Internet. Beto ke sadilaka Adrese IP mpi kisika ya kusala bansosa sambu na kuzikisa mutindu bo ke sadila site yai, kuzaba mambu yina ke kwendila ve mpi kutomisa kisalu yina beto ke sadilaka beno.
Nsola na Nge. Baprograme mingi yina ke sadisaka na kukota na Internet (navigateurs) lenda pesa nge nzila ya kukanga ba cookie to ya kubaka lukebisu na ntwala nde apareyi na nge kubumba cookie mosi buna. Tadila bansiku ya navigateur ya nge ke sadila sambu na kuzaba mutindu ya kusala yo. Kansi zaba nde kana ba cookie kele ve, nge ta kuka ve kusadila mbote mambu yonso yina kele na site Internet na beto.
Active Scripting to JavaScript
Bo me tulaka ba script sambu na kutomisa site yai. Yo ke sadisaka site yai na kutinda nswalu bansangu yina nge ke lomba. Site yai ke sadilaka ve ba script sambu na kutula (installer) baprograme na ordinatere na nge to sambu na kubaka bansangu yina nge me pesa ve nswa.
Sambu bitini ya nkaka ya site kusala mbote, nge fwete ndima ba script to JavaScript na navigateur na nge. Ba navigateur mingi ke sadisaka bantu na kukangula to na kukanga ba script sambu na basite Internet ya nkaka. Tala lusadisu (aide) ya navigateur sambu na kuzaba mutindu ya kukangula ba script ya basite yina nge me zola.
Banswa na Nge
Nge lenda sadila site Internet yai, kubaka mikanda, bavideo mpi baprograme ya kuwidikila kukonda kufuta mbongo. Sambu na kusadila site Internet yai, yo ta lomba ve nde nge kangula konti, nge pesa makabu to nge sala kima mosi ya ta lomba nde nge pesa bansangu na nge. Kansi kana na luzolo yonso nge me baka lukanu ya kukangula konti, ya kupesa makabu, ya kulomba nde bo longuka ti nge Biblia ya ofele, nge ta monisa nde nge me ndima bansiku yai ya me tala kubumba kinsweki mpi bansangu; kubumba bansangu na ba serveur yina kele na Etats-Unis; kuvukisa, kuzikisa, kutinda mpi kubumba bansangu ya bantu na Watchtower mpi na bimvuka yina ke pesaka Bambangi ya Yehowa maboko na bansi ya mutindu na mutindu kana yo kele mfunu sambu na kutala mbote-mbote kima ya nge me lomba. Muntu yina ke bakaka bansangu ta swaswanisa bansangu na kutadila mutindu nge ke solulaka ti site Internet yai. Mu mbandu kana nge pesa makabu na biro ya filiale ya insi mosi buna, biro yina ta mona zina na nge, adresi mpi nimero na nge ntangu nge ke pesa makabu yina. Mbandu ya nkaka, kana nge me lomba nde muntu kulonguka Biblia ti nge, filiale mosi ya Bambangi ya Yehowa ta mona formilere na nge mpi ta lungisa mpusa na nge.
Kana nge ke kuka ve kupesa bansangu yina bo ke lomba sambu na kukangula konti, kupesa makabu to sambu na kusadila site Internet ya ke lomba nge bansangu yina, beto ta kuka ve kulungisa mpusa na nge.
Kana yo ke lomba nde beto soba bansiku na beto na yina me tala kubumba kinsweki mpi bansangu, beto ta tula bansoba yina na page yai sambu ntangu yonso beno zaba bansangu yina beto ke lomba mpi mutindu beto ke sadila yo.
Kana nsiku ke pesa nswa, nge lenda vanda ti banswa ya nkaka ya ke wakana ti bansangu na nge. Yo lenda tadila nswa ya kukota (kusadila), ya kuyidika to ya kuvwansa bansangu na nge yina nge pesaka beto na nzila ya site Internet yai. Kana insi yina nge kele ke sadilaka nswa yai, nge ta mona bansangu ya nkaka awa. Kana nge ke lomba bansangu na nge sambu na kupesa makabu, solula ti biro ya filiale yina nge ke zola kupesa makabu yina nge me mona na ntangu nge ke sala mambu sambu na kupesa makabu yina mpi tula mukanda yina nge me sonika makabu yango.


text:
Biro mpi Bansangu ya Viziti
Beto ke zodila nge viziti ya mbote ya babiro na beto mpi ya bisika yina beto ke niemaka mikanda. Sosa kuzaba bisika yango mpi bantangu ya kusala viziti.
Espagne
Testigos Cristianos de Jehová
Ctra. M-108 Torrejón-Ajalvir, km. 5
28864 AJALVIR (MADRID)
ESPAGNE
+34 918-879-700
Baviziti
Banda Kintete tii Kitanu
Banda 8:30 tii 12:00 mpi 14:30 tii 16:30
Viziti ke salaka ngunga mosi
Mambu ya Mfunu
Beto ke balulaka mikanda yina ke tendulaka Biblia na Basque, na Catalan, na Galicien, na Espagnol, na Ndinga ya Bidimbu ya Espagne mpi na Valencien. Beto ke salaka mpi mikanda ya Bisono ya Bifwa-Meso na Espagnol. Kana bantu ke sala viziti, beto ke telaka bo na bunkufi disolo ya Bambangi ya Yehowa na Espagne.


text:
Biro mpi Bansangu ya Viziti
Beto ke zodila nge viziti ya mbote ya babiro na beto mpi ya bisika yina beto ke niemaka mikanda. Sosa kuzaba bisika yango mpi bantangu ya kusala viziti.
Ghana
Nungua Police Checkpoint
Hse. No. J 348/4
Tema Beach Road
Nungua
ACCRA
GHANA
+233 30-701-0110
+233 30-2712-456
+233 30-2712-457
+233 30-2712-458
Baviziti
Banda Kintete tii Kitanu
Banda 8:00 tii 11:00 mpi 13:00 tii 16:00
Viziti ke salaka ngunga mosi
Mambu ya Mfunu
Beto ke balulaka mikanda yina ke tendulaka Biblia na Twi, Ewe, Ga, Dangme, Nzema, Frafra, mpi na Dagari. Beto ke balulaka mikanda ya kuwidikila mpi bavideo na Twi, na Ewe, mpi na Ga. Konso mvula, beto ke tungaka Banzo ya Kimfumu kiteso ya 60 mpi beto ke tindaka batone mingi ya mikanda na Ghana ya mvimba.


text:
Inki Mutindu Bambangi ya Yehowa Ke Tadilaka Kufwa Makwela?
Beto ke zitisaka dibanza ya Biblia ya me tala makwela mpi kufwa makwela. Nzambi salaka makwela sambu yo vanda kimvuka ya kimakulu na kati ya bakala mosi mpi nkento mosi. Masonuku ke pesa nzila ya kufwa makwela kaka kana nkwelani mosi me sala bizumba.—Matayo 19:5, 6, 9.
Keti Bambangi ya Yehowa ke sadisaka bankwelani yina ke kutana ti bampasi na makwela na bo?
Ee, na mitindu mingi:
Mikanda. Mikanda yai ke tubilaka mbala na mbala malongi yina lenda kumisa makwela ngolo, ata nkutu makwela yina me beba ngolo kibeni. Mu mbandu, tala masolo yai: “Tenir son engagement envers son conjoint,” “Comment pardonner,” mpi “Comment rétablir la confiance entre conjoints.”
Balukutakanu. Beto ke tubilaka bandongisila ya mbote ya Biblia yina ke tadila makwela; beto ke tubilaka yo na balukutakanu na beto ya dibundu, ya nene, mpi ya distrike.
Bankuluntu. Bankuluntu ya mabundu ke sadisaka bankwelani mosi-mosi, bo ke bendaka dikebi na bo na baverse bonso Baefezo 5:22-25.
Keti bankuluntu ya mabundu kele ti nswa ya kufwa makwela ya Mbangi mosi?
Ve. Ata ntangu bo ke lombaka bankuluntu na kusadisa bankwelani yina ke kutana ti bampasi na makwela na bo, bankuluntu ke vandaka ve ti nswa ya kusonga bankwelani mambu yina bo fwete sala. (Bagalatia 6:5) Kansi, muntu yina me fwa makwela sambu na kikuma yina kele ve na Biblia, bo ke pesaka yandi ve mikumba na dibundu mpi yandi kele ve na kimpwanza ya kukwela diaka.—1 Timoteo 3:1, 5, 12.
Inki mutindu Bambangi ya Yehowa ke tadilaka kukabwana?
Biblia ke siamisa bankwelani na kubikala kumosi ata na bantangu ya mpasi. (1 Bakorinto 7:10-16) Bankwelani lenda manisa mambu mingi kana bo ke samba na masonga yonso, kana bo ke sadila minsiku ya Biblia, mpi kana bo ke zolana.—1 Bakorinto 13:4-8; Bagalatia 5:22.
Kansi, kana bo ke kutana ti mambu mpasi kuluta bonso yai ya kele na nsi, Bakristu ya nkaka me bakaka lukanu ya kukabwana ti nkwelani na bo:
Kubuya kulungisa bampusa ya dibuta na luzolo yonso.—1 Timoteo 5:8.
Kana bakala to nkento na yandi ke bula yandi ngolo kibeni.—Nkunga 11:5.
Kana bakala to nkento na yandi ke tula kimpeve na yandi na kigonsa. Mu mbandu, nkwelani lenda pusa nkwelani yina kele Mbangi na kufwa nsiku ya Nzambi, mpi nkwelani yina bo ke niokula lenda mona nde kukabwana kele mutindu mosi kaka ya yandi lenda ‘lemfukila Nzambi bonso mfumu na kisika ya kulemfukila bantu.’—Bisalu 5:29.


text:
Sambu na nki Bambangi ya Yehowa Ke Salaka Ve Nkinsi ya Lubutuku?
Bangindu ya mbi yina bantu mingi ke vandaka ti yo
Luvunu: Bambangi ya Yehowa ke salaka ve Nkinsi ya Lubutuku sambu bo ke kwikilaka ve na Yezu.
Kieleka: Beto kele Bakristu. Beto ke ndimaka nde beto ta guluka kaka na nzila ya Yezu Kristu.—Bisalu 4:12.
Luvunu: Beno ke kabisaka mabuta mutindu beno ke longaka bo nde bo sala ve Nkinsi ya Lubutuku.
Beto ke tudilaka mabuta dikebi ya mingi, mpi beto ke sadilaka Biblia sambu na kusadisa bo na kuvanda na bumosi.
Luvunu: Beno ke waka ve kiese ya “Nkinsi ya Lubutuku” disongidila, beno ke kabilaka ve bantu, beno ke zolaka ve nde ntoto kuvanda na ngemba, mpi beno ke sadilaka ve bantu mambu ya mbote.
Kieleka: Konso kilumbu beto ke salaka bikesa sambu na kukaba mpi kuvanda na ngemba. (Bingana 11:25; Baroma 12:18) Mu mbandu, mutindu beto ke salaka balukutakanu na beto mpi mutindu beto ke longaka ke wakana ti nsiku yai ya Yezu:
“Beno me baka ya ofele, beno pesa mpi ya ofele.” (Matayo 10:8) Diaka, beto ke bendaka dikebi ya bantu na Kimfumu ya Nzambi sambu yo ta tula kibeni ngemba na ntoto.—Matayo 10:7.
Sambu na nki Bambangi ya Yehowa ke salaka ve Nkinsi ya Lubutuku?
Yezu tubaka nde beto fwete yibuka lufwa na yandi, kansi ve lubutuku na yandi.—Luka 22:19, 20.
Bantumwa ya Yezu mpi balongoki na yandi ya ntete vandaka ve kusala Nkinsi ya Lubutuku. Mukanda mosi (The New Catholic Encyclopedia) ke tuba nde “
bantu me yantikaka kusala Nkinsi ya Lubutuku ya Yezu na mvu 243 ya ntangu na beto,” disongidila bamvula nkama na nima ya lufwa ya bantumwa ya nsuka.
Yezu butukaka ve na kilumbu ya 25 Desembri mpi Biblia ke tubila ve kilumbu yina yandi butukaka.
Beto ke kwikilaka nde Nzambi ke ndimaka ve Nkinsi ya Lubutuku sambu yo me katukaka na binkulu ya mimpani.—2 Bakorinto 6:17.
Keti beno ke zaba ve nde bantu lenda menga beno mutindu beno ke salaka ve Nkinsi ya Lubutuku?
Bantu mingi ke landaka na kusala Nkinsi ya Lubutuku ata bo me zaba nde yo me katukaka na mimpani mpi Biblia ke ndimaka yo ve. Bantu yina lenda yula nde: Sambu na nki Bakristu ke salaka ve mambu yina bantu mingi ke salaka? Keti bantu lenda menga beno ve mutindu beno ke salaka ve Nkinsi ya Lubutuku?
Biblia ke siamisa beto na kuyindula, sambu beto sadila “
mayele na [beto] ya kuyindula.” (Baroma 12:1, 2) Yo ke longa beto na kubaka kieleka bonso kima ya mfunu. (Yoane 4:23, 24) Yo yina, ata beto ke sosaka kuzaba mutindu bantu ya nkaka ke monaka beto, beto ke sadilaka bansiku ya Biblia ata bantu ya nkaka ke menga beto.
Ata beto ke salaka ve Nkinsi ya Lubutuku, beto ke bikaka nde konso muntu kubaka lukanu yandi mosi na diambu yai. Beto ke vukanaka ve ti bantu ya nkaka ntangu bo ke salaka Nkinsi ya Lubutuku.


text:
Lusansu lwa 95: E Mpila Kalongelanga o Yesu
LUMBU kimosi Yesu wazayisa kwa muntu mosi vo kafwete zolanga akw’andi. O muntu ndioyo oyuvwidi Yesu vo: ‘Nani i nkw’ame?’ O Yesu wazaya makani mandi. Edi kabanzanga vo o nkw’aku i ndiona kaka nwina ekanda dimosi ye nsambila imosi. Ozevo, tuwa mana kamvovesa o Yesu.
Ezak’e ntangwa, o Yesu wavovanga yingana muna longa o wantu. I wau kevanga ovava. Oyikidi kingana kia Nyuda yo Nsamaria mosi. Twalongokele kala vo ndonga ya Ayuda ke bazolanga Asamaria ko. E kiaki i kingana kia Yesu:
Vakedi Nyuda mosi okulumukini tuka kuna Yerusaleme yakuna Yeriko. Olwakilu kwa mivi. Babongele nzimbu zandi, bamwende bansisidi wafw’e kiambu.
Ke kolo ko, nganga Ayuda okulumukìni muna nzila yayina. Omwene muntu ndioyo wa wandwa. Adieyi obenze kavanga? Osaukidi kuna diak’esambu dia nzila wele kwandi. I bosi, vezidi nkwikidi wakaka muna nzila yayina. Nlevi mpe. Nga waningama? Ve, kaningama ko muna sadisa muntu wa wandwa. Tala nganga yo Nlevi, basimbidi e nzila, bele kwau.
Kansi, nani una yo muntu wawandwa? Nsamaria kwandi. Mu sadisa kena o Nyuda ndioyo. Osidi nlongo muna mputa zandi. Unete vana fulu kalenda tambulwila lusadisu lwafwana.
Vava kamana vova kingana kiaki, o Yesu oyuvwidi kwa muntu wandia e kiuvu: ‘Awaya atatu, nani wakala nkw’andi a ndiona wa wandwa kwa mivi? Nganga, Nlevi yovo Nsamaria?’
O muntu ovutwidi vo: ‘Nsamaria, yandi wasonga e nkenda kwa muntu wa wandwa.’
O Yesu umvovese vo: “Wenda vanga diau adimosi.”
Nga kuyangalele ko e mpila kalongelanga o Yesu? Tulenda longoka mambu mayingi mamfunu avo tuwila mana Kevovanga Yesu muna Nkand’a Nzambi. Nga ke wau ko?
Luka 10:25-37.
Yuvu
- Adieyi kiayuvula muntu kwa Yesu, ekuma?
- Ezak’e ntangwa o Yesu nki kasadilanga muna longa wantu? Adieyi tulongokele mu kuma kia Ayuda y’esi Samaria?
- Muna kingana kata Yesu, adieyi diabwila Nyuda muna nzil’a Yeriko?
- Adieyi bavanga nganga yo Nlevi vava baviokela muna nzila yayina?
- Muna fwaniswa nani osadisanga Nyuda walwala?
- Vava Yesu kamana yika kingana, nkia kiuvu kayuvula? Nkia mvutu kavana o muntu ndioyo?
Yuvu yakaka
- Tanga Luka 10:25:37.
Vana fulu kia kumvana mvutu vana vau, o Yesu aweyi kasadisila ngang’a Nsiku kabadika e diambu? (Luka 10:26; Mat. 16:13-16)
O Yesu aweyi kasadila yingana mu fila awana kalonganga bayambula ngindu zalembi songa mu kuma ki’akaka? (Luka 10:36, 37; 18:9-14; Tito 1:9)


text:
KITINI YA 10
Inki Balusakumunu Ke Vingila Bantu Yina Ke Widikilaka Nzambi?
Bantu mingi yina me fwaka, ta futumuka na ntoto. Bisalu 24:15
Yindula balusakumunu yina nge ta baka na makwisa kana nge ke widikila Yehowa! Nge ta vanda ti mavimpi ya kukuka; muntu mosi ve ta vanda ti maladi to kifu na nitu. Bantu ya mbi ta vanda diaka ve, mpi nge ta vanda ti makuki ya kutudila bantu yonso ntima.
Mpasi, mawa, mpi masanga ta vanda diaka ve. Ata muntu mosi ve ta nuna mpi ta fwa.
Banduku mpi mabuta ta vanda na nziunga na nge. Luzingu na Paladisu ta vanda ya kiese kibeni.
Boma ta vanda ve. Bantu ta vanda kibeni na kiese.
Kimfumu ya Nzambi ta manisa bampasi yonso. Kusonga 21:3, 4
Longuka Mambu Mingi
NSANGU YA MBOTE YA MEKATUKA NA NZAMBI!
Lukanu ya Nzambi Sambu na Ntoto Kele Nki?
Biblia ketendula sambu na nki Nzambi salaka ntoto, ntangu bampasi tasuka, mpi mambu yina tasalama na makwisa sambu na ntoto mpi bantu yina kezinga kuna.
MANAKA YA KULONGUKA BIBLIA
Sambu na Nki Beto Fwete Longuka Biblia?
Biblia ke pesaka bamilio ya bantu na nsi-ntoto ya mvimba bamvutu na bangiufula ya mfunu ya luzingu. Keti nge ta zola kuvanda na kati ya bantu yina?


text: 7 Ntangu yai, sambu na mambu yina beno sonikaka, yo kele mbote nde bakala kusimba ve* nkento;2 kansi, sambu pite* me panzana mingi, konso bakala kuvanda ti nkento na yandi mosi+ mpi konso nkento kuvanda ti bakala na yandi mosi.+3 Bika bakala kulungisa banzala ya nkento na yandi, mpi bika nkento kusala mutindu mosi na bakala na yandi.+4 Nkento kele ve ti kiyeka na nitu na yandi mosi, kansi bakala na yandi muntu kele ti yo; mutindu mosi, bakala kele ve ti kiyeka na nitu na yandi mosi, kansi nkento na yandi muntu kele ti yo.5 Beno pimisana ve, katula kaka kana beno me wakana sambu na ntangu fioti, sambu beno lutisa ntangu na kisambu mpi beno vukana diaka, sambu Satana kulanda ve na kumeka beno sambu na kukonda kudiyala na beno.6 Mono ke pesa beno nzila ya kusala mambu ya mono me tuba, kansi yo kele ve nsiku.7 Kansi mono ke zola nde bantu yonso kuvanda bonso mono. Ata mpidina, konso muntu kele ti dikabu na yandi+ yina Nzambi me pesaka yandi, muntu mosi kele ti dikabu ya mutindu yai, muntu ya nkaka kele ti dikabu ya mutindu ya nkaka.8 Ntangu yai, mono ke zabisa bantu yina me kwelaka ve mpi mifwidi nde, yo kele mbote nde bo bikala bonso mono.+9 Kansi kana bo lenda kudiyala ve, bika bo kwela, sambu yo me luta mbote na kukwela na kisika ya kuzika na nzala.+10 Na bantu yina me kwelaka, mono ke pesa bansiku, mono ve kansi Mfumu, nde nkento fwete kabwana ve ti bakala na yandi.+11 Kansi kana yandi kabwana ti bakala na yandi, yandi kwela diaka ve to yandi wakana diaka ti bakala na yandi; mpi bakala fwete bikisa ve nkento na yandi.+12 Kansi mono ke tubila bantu ya nkaka, ee mono ve kansi Mfumu:+ Kana mpangi mosi kele ti nkento yina ke kwikilaka ve, mpi yandi ke zola kuzinga ti yandi, yandi bikisa ve nkento yina;13 mpi kana nkento mosi kele ti bakala yina ke kwikilaka ve, mpi yandi ke zola kuzinga ti yandi, yandi bikisa ve bakala na yandi.14 Sambu bakala yina ke kwikilaka ve ke baka mambote na bangwisana na yandi ti nkento na yandi, mpi nkento yina ke kwikilaka ve ke baka mambote na bangwisana na yandi ti mpangi yina; kana ve, bana na beno zolaka kuvanda kukonda bunkete, kansi ntangu yai bo kele ya santu.15 Kansi, kana nkwelani yina ke kwikilaka ve kusola na kukwenda,* bika yandi kwenda; mpangi-bakala to mpangi-nkento kele ve ya kukangama kana mambu kusalama mutindu yina, kansi Nzambi me bingaka beno na kuvanda na ngemba.+16 Nkento, inki mutindu nge me zaba kana nge ta gulusa bakala na nge?+ To, bakala, inki mutindu nge me zaba kana nge ta gulusa nkento na nge?17 Ata mpidina, mutindu Yehowa me pesaka konso muntu dikabu mosi, bika konso muntu kutambula mutindu Nzambi bingaka yandi.+ Yo yina mono ke pesa nsiku yai na mabundu yonso.18 Keti ntangu bo bingaka muntu, yandi vandaka muntu ya bo me yotisaka?+ Bika yandi katula ve luyotisu na yandi. Keti ntangu bo bingaka muntu, yandi vandaka muntu ya bo me yotisaka ve? Bika bo yotisa yandi ve.+19 Luyotisu kele ve kima ya mfunu, mpi kukonda luyotisu kele ve kima ya mfunu;+ kansi kima ya mfunu kele kuzitisa bansiku ya Nzambi.+20 Konso muntu kubikala mutindu yandi vandaka ntangu bo bingaka yandi.+21 Keti nge vandaka mpika ntangu bo bingaka nge? Kubika ve nde yo yangisa nge;+ kansi kana nge lenda katuka na kimpika, sadila dibaku yina.22 Sambu konso longoki ya Mfumu yina bo bingaka ntangu yandi vandaka mpika, yandi kele muntu ya Mfumu yina me bakaka kimpwanza;+ mutindu mosi, muntu yina bo bingaka ntangu yandi vandaka na kimpwanza kele mpika ya Kristu.23 Bo sumbaka beno na ntalu;+ beno bika kukuma bampika ya bantu.24 Bampangi, konso muntu kubikala na ntwala ya Nzambi mutindu yandi vandaka ntangu bo bingaka yandi.25 Ntangu yai, sambu na bamwense,* mono kele ve na nsiku ya me katuka na Mfumu, kansi mono ke pesa dibanza na mono+ bonso muntu yina Mfumu wilaka mawa sambu na kuvanda ya kwikama.26 Yo yina, sambu na bampasi ya bilumbu yai, mono ke yindula nde yo me luta mbote nde bakala kuvanda mutindu yandi kele.27 Keti nge kele ti nkento? Kusosa ve kubikisa yandi.+ Keti nge kele ve ti nkento? Kusosa ve nkento.28 Kansi kana nge kwela, nge ta sala ve disumu. Mpi kana mwense kukwela, yandi me sala ve disumu. Kansi, bantu yina ke kwela ta kutana ti bampasi na nitu na bo. Kansi mono ke zola ve nde beno kutana ti bampasi yina.29 Diaka bampangi, mambu ya mono ke tuba yo yai, ntangu ya me bikala kele fioti.+ Katuka ntangu yai, bika bantu yina me kwelaka kuvanda bonso bo me kwelaka ve,30 bantu yina ke dila kuvanda bonso bantu yina ke dila ve, bantu yina ke wa kiese kuvanda bonso bantu yina ke wa ve kiese, bantu yina ke sumba kuvanda bonso bantu yina kele ve ti kima,31 mpi bantu yina ke sadila nsi-ntoto kuvanda bonso bantu yina ke sadila yo ve na mambu yonso; sambu mambu ya ke salama na nsi-ntoto kele na kusoba.32 Ya kieleka, mono ke zola nde beno kudiyangisa ve. Bakala yina me kwelaka ve ke kudiyangisaka sambu na mambu ya Mfumu, disongidila mutindu Mfumu lenda ndima yandi.33 Kansi, bakala yina me kwelaka ke kudiyangisaka sambu na mambu ya nsi-ntoto,+ disongidila mutindu nkento na yandi lenda ndima yandi,34 mpi yandi kele ya kukabwana. Diaka, nkento yina me kwelaka ve, mpi mwense, ke kudiyangisaka sambu na mambu ya Mfumu,+ sambu yandi vanda santu na nitu mpi na mpeve na yandi. Kansi, nkento yina me kwelaka ke kudiyangisaka sambu na mambu ya nsi-ntoto, disongidila mutindu bakala na yandi lenda ndima yandi.35 Mono ke tuba mambu yai sambu na mambote na beno, sambu na kukanga beno ve, kansi sambu na kunata beno na mambu ya mbote mpi na kudipesa ntangu yonso na Mfumu kukonda kutula mabanza na mambu ya nkaka.36 Kansi, kana muntu ke yindula nde yandi ke sala ve mambu ya mbote na mutindu yandi ke kwela ve,* mpi kana yandi me lutisa nsungi ya kileke, mambu fwete salama mutindu yai: Yandi sala mambu yina yandi me zola; yandi me sala disumu ve. Bika bo kwela.+37 Kansi, kana muntu me baka lukanu na ntima na yandi mpi yandi kele ve ti kima ya ke pusa yandi, kansi yandi kele ti kiyeka na zulu ya luzolo na yandi mpi yandi me baka lukanu na ntima na yandi nde yandi ta kwela ve,* yandi ta sala mbote.+38 Yo yina muntu yina me makwela* me sala mbote, kansi muntu yina me kwela ve ta sala mbote kuluta.+39 Nkento kele ya kukangama na bakala na yandi ntangu yonso yina bakala na yandi kele na luzingu.+ Kansi, kana bakala na yandi me fwa,* yandi kele na kimpwanza ya kukwela konso bakala yina yandi me zola, kaka na Mfumu.+40 Kansi na mabanza na mono, yandi ta vanda na kiese mingi kana yandi bikala mutindu yandi kele; ya kieleka, mono ke yindula nde mono mpi kele ti mpeve ya Nzambi.


text: 3 Mutindu mosi beno bankento, beno lemfukila babakala na beno,+ sambu kana bankaka na kati na bo ke lemfuka ve na ndinga ya Nzambi, bo kuma kulemfuka na nzila ya bikalulu ya bankento na bo kukonda nde beno tuba ata kima mosi,+2 sambu bo ta mona na meso na bo mosi bikalulu na beno ya bunkete+ ti luzitu ya mingi.3 Kitoko na beno kuvanda ve ya nganda—kutunga nsuki mpi kulwata bima ya wolo+ to bilele ya kitoko—4 kansi yo vanda kimuntu ya kubumbana ya ntima na kitoko yina ke polaka ve ya kikalulu* ya pima mpi ya mawete,+ yina kele mfunu mingi na meso ya Nzambi.5 Sambu bankento ya santu ya ntangu ya ntama yina vandaka kutula kivuvu na Nzambi vandaka kuditomisa mutindu yai, bo vandaka kulemfukila babakala na bo,6 mutindu Sara vandaka kulemfukila Abrahami mpi kubinga yandi mfumu.+ Mpi beno ta vanda bana na yandi, kana beno ke landa kusala mambu ya mbote mpi ke wa boma ve.+7 Mutindu mosi beno babakala, beno landa kuzinga ti bo na kutadila nzayilu.* Beno pesa bo lukumu+ bonso na dibungu ya kukonda ngolo, dibungu ya bunkento, sambu beno ta baka mpi kumosi ti bo+ dikabu ya luzingu sambu na ntima ya mbote ya nene ya Nzambi, sambu kima mosi ve kukanga bisambu na beno.8 Nsuka-nsuka beno yonso, beno vanda ti mabanza ya mutindu mosi,*+ beno monisa kikalulu ya kuditula na kisika ya bankaka, zola ya kimpangi, mawa ya nene,+ mpi kudikulumusa.+9 Beno vutula ve mbi na mbi+ to mafingu na mafingu.+ Kansi, beno sakumuna,+ sambu bo me bingaka beno na nzila yai, sambu beno baka* lusakumunu.10 Sambu “muntu yina ke zola luzingu mpi ke zola kumona bilumbu ya mbote fwete tanina ludimi na yandi na mambu ya mbi+ mpi kutanina munoko na yandi sambu yo tuba ve mambu ya luvunu.11 Yandi fwete bika mambu ya mbi+ mpi yandi fwete sala mambu ya mbote;+ yandi fwete sosa ngemba mpi yandi fwete landa yo.+12 Sambu meso ya Yehowa* ke talaka bantu ya lunungu, mpi makutu na yandi ke waka ntangu bo ke bondilaka,+ kansi Yehowa* ke buyaka bantu yina ke salaka mambu ya mbi.”+13 Ya kieleka, nani ta sala beno mbi kana beno kuma kikesa na kusala mambu ya mbote?+14 Kansi, ata beno ke mona mpasi sambu na lunungu, beno kele na kiese.+ Ata mpidina, mambu yina bo ke wa boma, beno wa yo boma ve,* beno kuma mpi ve kisaka-saka.+15 Kansi, beno santisa Kristu bonso Mfumu na bantima na beno, beno vanda ntangu yonso ya kuyilama sambu na kunwanina kivuvu na beno na ntwala ya konso muntu yina ke yula beno kikuma na yo, kansi beno sala yo ti mawete+ mpi luzitu ya mingi.+16 Beno vanda ti kansansa ya mbote,+ sambu na konso mutindu ya bo ke tuba mambu ya mbi sambu na beno, bantu yina ke tuba mambu ya mbi sambu na beno kuwa nsoni+ sambu na bikalulu ya mbote ya beno ke monisa bonso balongoki ya Kristu.+17 Sambu yo kele mbote mingi kana beno ke mona mpasi sambu beno ke sala mambu ya mbote,+ kana yo kele luzolo ya Nzambi, na kisika ya kumona mpasi sambu beno ke sala mambu ya mbi.+18 Sambu Kristu fwaka mbala mosi mpamba sambu na masumu,+ muntu ya lunungu sambu na bantu ya kukonda lunungu,+ sambu yandi nata beno na Nzambi.+ Bo fwaka yandi na kinsuni,+ kansi Nzambi futumunaka yandi na mpeve.+19 Ebuna, yandi kwendaka mpi yandi samunaka na bampeve yina kele na boloko,+20 bayina lemfukaka ve na ntangu ya ntama ntangu Nzambi vandaka kuvingila ti ntima ya nda* na kilumbu ya Noa,+ na ntangu bo vandaka kutunga maswa,+ yina na kati na yo bantu fioti, disongidila, mioyo* nana, gulukaka na masa.+21 Mbotika, yina me fwanana ti diambu yai, ke gulusa beno mpi ntangu yai, (na kukatula mvindu ya nitu ve, kansi na kulomba Nzambi kansansa ya mbote),+ na nzila ya lufutumuku ya Yezu Kristu.22 Yandi kele na diboko ya kitata ya Nzambi,+ sambu yandi kwendaka na zulu, ebuna bo me tulaka bawanzio, biyeka, mpi bangolo na nsi na yandi.+


text:
Yiki nge ke kanisaka samu na Biblia?
Samu na nge Biblia kele . . .
buku ya mindele?
buku ya masolo ya luvunu?
Diambu ya Nzambi?
YINA BIBLIA KE ZONZAKA
“Masonoko nyonso me katuka na Nzambi.”
MAMBU YA MBOTE YINA NGE LENDA KUZWA
Bamvutu ya nsayi na byuvu ya mfunu ya luzingu.
Malongi ya tsyeleka na luzingu ya kilumbu na kilumbu.
Kivuvu ya tsyeleka samu na bilumbu ke kwiza.
BETO FWANA KWIKILA MAMBU BIBLIA KE ZONZAKA?
Ee, samu na bamambu ata tatu.
Kukwelana ya ngitukulu. Bantu 40 sonikaka Biblia mpe yawu bakaka bamvula 1600 na kusonika yawu. Mingi na bawu kutanaka ve. Kasi Biblia nyonso kele ya kukwelana, yawu kele na yintu ya diambu mosi ya nene!
Disolo ya matsyeleka. Ntangu mingi, bantu yina ke sonikaka masolo ke bumbaka mambu kana dikanda ya nkaka menunga dikanda ya bawu, kasi bayina sonikaka Biblia zonzilaka na matsyeleka nyonso mambu ya yimbi ya bawu mosi mpe ya makanda ya bawu.
—2 Lusansu [Chroniques] 36:15, 16; Nkunga [Psaumes] 51:1-4.
Bambikululu yina ke lunganaka ntangu nyonso. Biblia bikulaka kubwa ya Babiloni, bwala mosi ya ntama, bamvula 200 na mantwala. (Ezayi 13:17-22) Biblia zonzilaka kaka ve mutindu Babiloni ke kubwa, kasi yawu pesaka mpe nkumbu ya muntu yina ke bwisa yawu!
—Ezayi 45:1-3.
Bambikululu mingi ya Biblia mpe lunganaka mutindu Biblia bikulaka yawu, ata na mambu ya fiotifioti. Ni yawu ve beto zola vingila na Diambu ya Nzambi?
—2 Pyele 1:21.
KANISA KYUVU YAYI
Wapi mutindu Biblia lenda bongisa luzingu ya nge?
Biblia me pesa mvutu na kyuvu yayi na EZAYI 48:17, 18 mpe 2 TIMOTE 3:16, 17.


text: 5 Na nima ya mambu yai, kuvandaka ti nkinsi+ mosi ya Bayuda, ebuna Yezu kwendaka na Yeruzalemi.2 Na Yeruzalemi, na Kielo ya Mameme,+ kuvandaka ti kiziba yina bo ke bingaka na Kiebreo nde Betzata; bo ziungaka yo ti bandonga tanu ya makunzi.3 Bantu mingi ya maladi, bifwa-meso, bantu ya makulu-kifu mpi bantu yina vandaka ti maboko mpi makulu ya ke nikanaka ve,* vandaka ya kulala na bandonga ya makunzi yina.4 *——5 Kansi muntu mosi vandaka pana yina vandaka kubela tuka bamvula 38.6 Sambu yandi monaka muntu yina me lala pana, mpi sambu yandi zabaka nde yandi vandaka kubela tuka ntama, Yezu tubilaka yandi nde: “Keti nge ke zola kubeluka?”+7 Yandi vutudilaka Yezu nde: “Mfumu, mono kele ve ti muntu ya kutula mono na kiziba ntangu masa ke nikana, kansi na ntangu mono kele na nzila, muntu ya nkaka ke kulumuka na ntwala na mono.”8 Yezu tubilaka yandi nde: “Telama! Baka mbeto na nge mpi tambula.”+9 Ebuna na mbala mosi yandi belukaka, yandi bakaka mbeto na yandi, mpi yandi yantikaka kutambula.Kilumbu yina vandaka Kisabatu.10 Yo yina Bayuda yantikaka kutubila muntu yina belukaka nde: “Yo kele Kisabatu, mpi nsiku ke pesa nge ve nswa ya kunata mbeto.”+11 Kansi yandi vutudilaka bo nde: “Muntu yina belulaka mono songaka mono nde, ‘Baka mbeto na nge mpi tambula.’”12 Bo yulaka yandi nde: “Nani songaka nge nde, ‘Baka yo mpi tambula’?”13 Kansi muntu yina belukaka zabaka ve kana yandi vandaka nani, sambu Yezu kotaka na kati ya kimvuka ya bantu yina vandaka pana.14 Na nima, Yezu monaka yandi na tempelo mpi tubilaka yandi nde: “Tala, nge me beluka. Kusala diaka ve masumu, sambu diambu ya mbi kibeni kubwila nge ve.”15 Yandi kwendaka kusonga Bayuda nde Yezu muntu belulaka yandi.16 Yo yina, Bayuda vandaka kumonisa Yezu mpasi, sambu yandi vandaka kusala mambu yai na Kisabatu.17 Kansi yandi vutudilaka bo nde: “Tata na mono ke landa kusala tii ntangu yai, mpi mono ke landa kusala.”+18 Yo yina Bayuda yantikaka kusosa diaka mingi na kufwa yandi, kaka ve sambu yandi vandaka kuzitisa ve Kisabatu kansi mpi sambu yandi vandaka kubinga Nzambi Tata+ na yandi, na mutindu yina yandi vandaka kudikumisa kiteso mosi ti Nzambi.+19 Yezu vutudilaka bo diaka nde: “Ya kieleka kibeni, mono ke tubila beno nde, Mwana lenda sala ve ata kima mosi na mabanza na yandi mosi,* kansi kaka mambu yina yandi ke monaka Tata ke sala.+ Sambu mambu yonso yina Tata ke salaka, Mwana mpi ke salaka yo mutindu mosi.20 Sambu Tata ke zolaka Mwana+ mpi ke songaka yandi mambu yonso yina yandi mosi ke salaka, mpi yandi ta songa yandi bisalu ya nene kuluta yai, sambu beno yituka.+21 Sambu, mutindu Tata ke tedimisaka bafwa mpi ke pesaka bo luzingu,+ Mwana mpi ke pesaka luzingu na konso muntu yina yandi me zola.+22 Sambu Tata ke sambisaka ve ata muntu mosi, kansi yandi me pesaka lusambisu yonso na Mwana,+23 sambu bantu yonso kupesa Mwana lukumu mutindu bo ke pesaka Tata lukumu. Muntu yina ke pesa ve Mwana lukumu ke pesa mpi ve lukumu na Tata yina tindaka yandi.+24 Ya kieleka kibeni, mono ke tubila beno nde, muntu yina ke wa ndinga na mono mpi ke kwikila na Muntu yina tindaka mono, yandi kele na luzingu ya mvula na mvula,+ mpi bo ta sambisa yandi ve kansi yandi me katuka na lufwa mpi me kuma na luzingu.+25 “Ya kieleka kibeni, mono ke tubila beno nde, ntangu ke kwisa, mpi yo kele sesepi yai, ntangu bafwa ta wa ndinga ya Mwana ya Nzambi, mpi bantu yina tulaka dikebi ta zinga.26 Sambu, kaka mutindu Tata kele na luzingu na kati na yandi mosi,*+ mutindu mosi yandi me pesaka mpi Mwana na kuvanda na luzingu na kati na yandi mosi.+27 Mpi yandi me pesaka yandi kiyeka ya kusambisa,+ sambu yandi kele Mwana ya muntu.+28 Beno yituka ve na diambu yai, sambu ntangu ke kwisa ntangu bantu yonso yina kele na maziamu ya kuyibuka ta wa ndinga na yandi+29 mpi bo ta basika, bayina salaka mambu ya mbote sambu na lufutumuku ya luzingu, mpi bayina salaka mambu ya mbi sambu na lufutumuku ya kusambisa.+30 Mono lenda sala ve ata kima mosi na mabanza* na mono mosi. Mutindu mono ke waka, mono ke sambisaka, mpi kusambisa na mono kele ya lunungu,+ sambu mono ke sosaka ve luzolo na mono mosi, kansi luzolo ya muntu yina tindaka mono.+31 “Kana mono ke ta kimbangi sambu na mono mosi, kimbangi na mono kele ve ya kieleka.+32 Kele ti muntu ya nkaka yina ke ta kimbangi sambu na mono, mpi mono me zaba nde kimbangi yina yandi ke ta sambu na mono kele ya kieleka.+33 Beno tindaka bantu na Yoane, mpi yandi taka kimbangi sambu na kieleka.+34 Mono ke ndimaka ve kimbangi ya bantu, kansi mono ke tuba mambu yai sambu beno guluka.35 Muntu yina vandaka mwinda yina ke pela mpi ke sema, mpi sambu na ntangu fioti beno vandaka ya kuyilama na kumona kiese mingi na nsemo na yandi.+36 Kansi mono kele ti kimbangi ya nene kuluta kimbangi ya Yoane, sambu bisalu yina Tata na mono pesaka mono na kusala, bisalu yina mono ke sala, yo ke ta kimbangi nde Tata tindaka mono.+37 Mpi Tata yina tindaka mono, yandi mosi taka kimbangi sambu na mono.+ Beno me waka ntete ve ndinga na yandi ata mbala mosi mpi beno me monaka ntete ve mutindu yandi kele,+38 mpi ndinga na yandi kele ve na kati na beno, sambu beno ke ndima ve muntu yina yandi tindaka.39 “Beno ke fimpa Masonuku+ sambu beno ke yindula nde beno ta baka luzingu ya mvula na mvula na nzila na yo; mpi yo yina kibeni* ke taka kimbangi sambu na mono.+40 Ata mpidina, beno ke zola ve kukwisa na mono+ sambu beno baka luzingu.41 Mono ke ndimaka ve nkembo yina ke katukaka na bantu,42 kansi mono me zaba mbote nde beno kele ve na zola ya Nzambi na kati na beno.43 Mono kwisaka na zina ya Tata na mono, kansi beno me yamba mono ve. Kana muntu ya nkaka kwisaka na zina na yandi mosi, beno zolaka kuyamba yandi.44 Inki mutindu beno lenda kwikila, kana beno ke ndima nkembo yina ke katuka na kati na beno mosi mpi beno ke sosa ve nkembo yina ke katuka na Nzambi mosi kaka?+45 Beno yindula ve nde mono ta funda beno na Tata; kele ti muntu mosi yina ke funda beno, Moize,+ muntu yina beno me tudila kivuvu.46 Ya kieleka, kana beno kwikilaka Moize beno zolaka kukwikila mono, sambu yandi sonikaka mambu ya me tala mono.+47 Kansi kana beno ke kwikila ve mambu yina yandi sonikaka, inki mutindu beno ta kwikila mambu yina mono ke tuba?”


text:
KITINI YA 9
Paladisu Ta Kwisa Nki Ntangu?
Bampasi yina kele na ntoto ke monisa nde, kubika fioti Kimfumu ya Nzambi ta yidika mambu. Luka 21:10, 11; 2 Timoteo 3:1-5
Biblia tubilaka na ntwala mambu mingi yina ke salama bubu yai. Yo tubaka nde bantu ta vanda bantu ya ke zolaka mbongo, bantu ya ke lemfukaka ve na bibuti, bantu ya nku, mpi bantu ya ke zolaka biese.
Ntoto ta nikana ngolo, bitumba, nzala, mpi maladi ta vanda bisika yonso. Mambu yai ke na kusalama ntangu yai.
Diaka, Yezu tubaka nde bo ta longa nsangu ya mbote ya Kimfumu na ntoto ya mvimba. —Matayo 24:14.
Kimfumu ya Nzambi ta katula mambi yonso. 2 Piere 3:13
Kubika fioti, Yehowa ta fwa bantu yonso ya mbi.
Satana ti bademo na yandi ta baka ndola.
Bantu yina ke widikila Nzambi ta guluka mpi ta zinga na nsi-ntoto ya mpa ya lunungu, kisika boma ta vanda diaka ve, nsi-ntoto yina bantu ta zolanaka mpi ta tudilanaka ntima.


text:
KUNKU KIA 3
Aweyi Nulenda Singikila Ntantani?
“Nusiamanan’o zolana; kadi zola i kufùka mbidi a masumu.”—1 Petelo 4:8
Kuna lubantiku lwa lukazalu lweno, nuwanana ye mambu mayingi. Mambu mama malenda bwa kadi e ngindu zeno ye mpila nubadikilanga mambu yaswaswana. Malenda mpe tuka kuna mbazi yovo mu mana mebwanga kuna kinsalukisa.
Tulenda vava venga mambu mama, kansi Diambu dia Nzambi dikutukasakesanga vo twasingika mambu meto. (Matai 5:23, 24) E mpila yambote ya singikila mambu i sadila nkanikinu mia Bibila.
1 NUMOKENANGA
ADIEYI BIBILA KIVOVANGA? ‘Vena ye ntangw’a vova.’ (Kimpovi 3:1, 7) Nuvaulanga ntangwa mu mokenena konso diambu dikunutokanesanga. Zayisa nkaz’aku una omonanga ye ngindu zaku mu kuma kia diambu. ‘Vovanga e ludi’ kwa nkaz’aku ntangwa zawonso. (Efeso 4:25) Venga e fu kia tantana kana nkutu ku makasi una. E mvutu zambote zilenda kulula makasi yo lembi tantana.—Ngana 15:4; 26:20.
Avo vena ye diambu kuyangalele ko, kwamanana songa ngemba, kuyambula songa zola ko yo luzitu kwa nkaz’aku. (Kolosai 4:6) Nusingika mambu vana vau, ke nuyambula vovana ko.—Efeso 4:26.
ADIEYI OLENDA VANGA?:
Vava ntangwa yambote muna mokenena e diambu
Venga fu kia zenga mvovo ekolo nkaz’aku kevovanga. Ngeye mpe okala ye ntangw’aku ya vova
2 WUNIKINA YO VAVA BAKULA
ADIEYI BIBILA KIVOVANGA? ‘Nusongaziana walakazi, nuvita ntu muna zitaziana.’ (Roma 12:10) E mpila osilanga sungididi vava nkaz’aku kevovanga mfunu ina. Vavanga bakula ngindu za nkaz’aku yo ‘yambaziananga muna mpasi . . . yo songa lulembamu.’ (1 Petelo 3:8; Yakobo 1:19) Kansi, kuwunikina kaka ko. Avo dilendakana, yambula e salu osalanga kimana watoma sia sungididi kwa nkaz’aku yovo yuvula kana vo nulenda mokenena diambu diadi mu ola yakaka. Avo obadikidi nkaz’aku nze nsadisi vana fulu kia kumbadikila vo mbeni, dikusadisa mu lembi funga makasi mu nzaki.—Kimpovi 7:9.
ADIEYI OLENDA VANGA?
Kala yo nyindu asikila kana nkutu vo mana owanga ke mena kuyangidika ko
Vava bakula e nsas’a mvovo mia nkaz’aku, sinsu kevanga ye zú dia ndinga andi
3 NUSADILA NZENGO NUBAKIDI
ADIEYI BIBILA KIVOVANGA? “Muna mfuntu wawonso mwina nluta, e mpov’a nua, nkondwa kaka itwasa.” (Ngana 14:23) Avo nubakidi nzengo, nusadila zo. Nanga dilenda vava vo nwavanga ngolo zayingi, kansi o vanga wo nluta dikunutwasila. (Ngana 10:4) Avo nuvangidi mambu kumosi, ‘nsendo ampwena nutambula.’—Kimpovi 4:9.
ADIEYI OLENDA VANGA?
Mokena yo nkaz’aku muna zaya dina nulenda vanga mu singika e diambu
Ntangwa ke ntwanga, nuvanga lufimpu mu zaya lunungunuku lweno


text:
DILONGO 15
Bwidi Bakhulutu ba Kimvuka Bansadisilanga Zikhomba?
Mu Ǹkangu’itu wu lulama mwisi ko mfumu wuǹtambulanga ḿfutu. Kulandakana ǹtungulu wu baklisto ba nteti, miǹsadisi mi mpisuka baǹtambulanga kiyeku ki ‘kusunga kimvuka ki Nzambi.ʼ (Mavanga 20:28) Bankulutu abobo badi bantu ba ndwenga na kinzambi kimboti mu kutwadisa kimvuka ayi mu ‘sunga mamemi, mu nkambu kuba tundila, mu nkambu kuba kwika, mu nkambu tomba ḿfutu,’ vayi mu zola kuba sadisa. (1 Petelo 5:1-3) Mbi baḿvanganga tuḿbakilanga ndandu?
Ba tusadisanga ayi ba tukyebanga. Bankulutu ba kimvuka, baǹtwadisanga, baǹsadisanga ayi baǹkyebanga kimvuka mu kimpevi. Kuzaba ti Nzambi wu bavana kiyeku beni ki ḿfunu, bawu basi ko zimfumu zi kimvuka vayi baǹsalanga mwingi nzingulu’itu yi ba yimboti ayi mayangi. (2 Kolinto 1:24) Bankulutu ba kimvuka baǹtombanga zaba kadi muntu widi mu kimvuka buka ǹsungi wu mamemi.
Ba tulongisanga bu kuvangila luzolo lu Nzambi. Mu kadika lumingu bankulutu ba kimvuka baǹtwadisanga zinkutukunu ziǹkindisanga kiminu kitu. (Mavanga 15:32) Bawu ḿvawu baḿmonisanga ǹtungulu wumboti mu kutwadisa kisalu ki kusamuna, ba tulandakananga mu kisalu beni ayi ba tulongisanga zimpila ziǹkaka zi kusamunina.
Ba tukindisanga. Mwingi tu baka bu kukyebila kinzambi kitu, bankulutu ba kimvuka ba tubilanga mu zinzo ove ku Nzo yi Kiǹtinu, baǹsadilanga Kibibila mwingi ku tuvana mbombolo.
Kubika kwandi lusadusu baḿvananga mu kimvuka, bankulutu baǹkaka badi na bisalu baǹzingisilanga makanda mawu. Dyawu tufweti bakinzikanga.
Kiyeku mbi bankulutu ba kimvuka badi?
Bwidi bankulutu ba kimvuka baḿmonisinanga ǹkinza mu kadika muntu?


text:
KYUVU 3
Bwidi Yilenda Kolukila na Matata Mami?
MBI WULENDA VANGA?
Yindula kifwani akiki: Va bwilu mu kilumbu kintatu. Jorge widi 17 di mimvu, mamana kuvanga kisalu kyandi ki nzo ayi vwendi va kikundu mwingi kavunda fyoti ayi katala Televisão.
Mu thangu beni Tat’andi zibudi nzo ayi wumweni nandi kukhati wuntala Televisão; Tat’andi kangidi lulunzi.
“Jorge! Kibila mbi wumvyokisila thangu kutalanga televisão wukhambu sadisila khomb’aku kisalu bamveni mu kikola? Ngye wuvanganga ko bisalu bakutuma!”
“Benu mwa bwe vulumuna mambu,” Jorge wunnyonga bo bakhambu kuntondanga mu mambu kamvanga.
Tat’andi bo katala kumbusa wunyuvula: “Mbi matuba, Jorge?”
Jorge wutala Tat’andi dikyebo ayi wunkamba “yisa tuba dyambu ko.”
Angi tat’andi wunkambila mu nganzi. “Bika kunangunanga mbembo bo wunkoluka yama!”
Boti ngye Jorge, khanu mbi bevanga mwingi wubika monikina mambu amomo?
YINDULA!
Kukoluka na matata maku kwidi banga mutu wundyatisa dikalu. Na kudengana ntoto wube bulumuka mu nzila, kalenda vyokila va khonzo voti nzila yinkaka.
Tala Kifwani:
Lelo wutuba: “Minu mwa phasi yimmonanga kukoluka na Tat’ama, kibila kavwanga ko nkinza ma yinkoluka ayi wuntubanga: ‘Lemvuka, minu wunkamba?’”
MAMBU MATATU LELO KALENDA SOLA KUVANGA.
Kunangunina tat’andi mbembo.
Lelo katenduka, “Ngye yinkamba ve! Yuwa, amama nkinza madi!”
Kabika bwe kolukanga na tat’andi.
Lelo, kabika bwe kambanga tat’andi mambu mandi ma luzingu?
Katedimina thangu yifweni.
Lelo kavingila thangu yifweni mwingi kayoluka na tat’andi mu malembi ayi va baveka, voti kasonika mambu beni mu nkanda.
Ntanda mbi widi va yilu Lelo kafweti sadila?
YINDULA: Tata yi Lelo, kasinzaba ko mamvyoka mu mwan’andi. Diawu Lelo na kusola Ntanda A, ḿba tat’andi kalenda fwema ove manga kubwe vwa nkinza mambu kankoluka. Ayi Lelo na kuvanga mawu, muna kasyedi ko lukinzu ayi kasi bwe zitisa ko tat’andi. (Efeso 6:2) Bukyedika Ntanda A vasi ko mutu wulenda bakila wawu ndandu.
Matedi Ntanda B, didi buka diyindu dimboti, vayi yisi ko mbonosono yi ndwenga. Kibila mwingi Lelo kabaka makani mamboti kafweti zabikisa Tat’andi mwingi kabaka bu kunsadisila. Diawu kuvwena swi disi ko diyindu dimboti.
Mu matedi Ntanda C, Lelo mengi mambu mankaka matula nkaku mu kukoluka na Tat’andi. Vayi wuntedimina thangu yifweni mwingi kubwe kolukila mawu. Voti na kusonikina Tat’andi mambu beni mu nkanda, nandi kalenda ba buboti.
Kusonika mambu beni mu nkanda didi diyundu dimboti dilenda sadisa Lelo kuzabikisa mabanza mandi kwidi Tat’andi mwingi kabaka bu kunsadisila. Diawu ntanda C ndandu widi kwidi Lelo ayi Tat’andi kibila widi ngwizani na dilongi di Kibibila dintuba: “Tutomba mambu mannatanga ndembama ayi momo meti kutukindisa.” —Loma 14:19.
Mbi binkaka Lelo kalenda vanga?
Boti zebi dyambu dinkaka kalenda vanga, sonika diawu va wanda. Ayi sonika mvandi malenda monika na kunatina mawu phila bemwena.
VANA MVUTU WU KHAMBU TULA MATATA MAKU DIVUDA
Zaba kwaku ti mambu wunkoluka, matata maku balenda mavisila mu phila yinkaka.
TALA KIFWANI AKIKI:
Matata maku ba kukuvula kibila wididi mu kyunda, mvutu’aku wa kuba “minu yimengi kutubila mambu amomo,” bwidi balenda visila mawu?
Matata maku balenda yindula ti ngye betuba: “Minu yimufyatilanga beni ko, voti mboti yikamba bakundi bama dyosokwa dyambu yidi, kubika kwandi beno”
Yindula boti mu mambu widi. Tat’aku wuntomba kusadisa mu mambu beni, ngye kunkamba ti “bika kwaku kutatubuka minu veka yilenda kindama.”
Tat’aku kalenda yindula ti:
Wulenda sonika mvutu wumboti wu kumvana:


text:
ZINGU YE SALU KIETO KIA KIKRISTU–NKAND'A MALONGI Yuli 2016
Nsunzula Zaleboka
Nsunzula zaleboka mu kaya Eyingidilu ye finkanda, Nsangu Zambote Zitukidi kwa Nzambi! Sadila nona mu kubika nsunzula ya ngeye kibeni.
TUSALU TUNA MUNA DIAMBU DIA NZAMBI
Kembelela Yave ona Owanga e Sambu
Ekuma dinina diambote mu samba kwa Nzambi mu kuma kia nsilu wa sia kwa yandi? Aweyi olenda songela muna sambu yaku vo obundanga Yave e vuvu? (Nkunga 61-65)
ZINGU KIA KIKRISTU
O vevola e Zingu Dikutusadisa mu Yangidika Nzambi
O vevola e zingu dilenda kusadisa mu vanga nkia mambu? Aweyi olenda tanginina mpil’a zingu kia Yesu?
TUSALU TUNA MUNA DIAMBU DIA NZAMBI
Nkangu a Yave Akwa Vema Muna Nsambil’a Ludi
O vema kwa Davidi muna Nzambi adieyi kukutulonganga? O vema muna nsambil’a ludi adieyi kufilanga nkangu a Yave mu vanga? (Nkunga 69-72)
ZINGU KIA KIKRISTU
Nga Olenda Teza Sala e Salu Kiaki mu Mvu Mosi?
Zingu kia kiese ye nsambu zivingilanga awana betezanga sala e salu kiaki.
ZINGU KIA KIKRISTU
Programa ya Salu kia Kimviti a Nzila a Ngonde ke Ngonde
Olenda sivika mu mona vo e salu kia kimviti a nzila kilenda salwa kwa wana ke bena ye ntangwa yayingi ko yovo awana ke bena yo nkuma ko.
TUSALU TUNA MUNA DIAMBU DIA NZAMBI
Yindula Mavangu ma Yave
Nkia mambu mena muna mavangau ma Yave? O badika mambu mama nkia nluta dilenda kututwasila? (Nkunga 74-78)
TUSULA TUNA MUNA DIAMBU DIA NZAMBI
Nani Osundidi Mfunu Muna Zingu Kiaku?
O nsoneki a nkunga 83 wasonga vo Yave wa Nzambi i Muntu wasunda o mfunu muna zingu kiandi. Aweyi oyeto mpe tulenda songela vo Yave i Muntu osundidi o mfunu muna zingu kieto?


text:
Nkenda ya 32: Bandola kumi
BENO tala bifwanisu yai. Konso kifwanisu kemonisa ndola mosi na kati ya bandola yina kubwilaka bantu ya Egypte. Na kifwanisu ya ntete beto kemona Aaron kebula nkawa na yandi na Masa Nil. Masa balukaka menga. Bambisi kufwaka mpi masa kukumaka mvindu.
Na nima Jéhovah basisaka makototo na Masa Nil. Yau kotaka bisika yonso: na fulu, na nzungu, na mbeto. Ntangu makototo kufwaka, bantu ya Egypte lokutaka yau mpi insi kumaka na nsudi ya mbi.
Na nima, Aaron, kubulaka nkawa na yandi na ntoto mpi mfututu kumaka bambembele. Yau yangisaka bantu yonso na bambisi. Yau vandaka ndola ya tatu.
Bandola yankaka yina kulandaka kubwilaka kaka bantu ya Egypte kansi bana ya Israele ve. Ndola ya iya vandaka banzinzi mingi yina kotaka na banzo yonso ya bantu ya Egypte. Ndola ya tanu kufwaka bambisi mingi ya bantu ya Egypte.
Na nima Aaron bakaka mfututu mpi losaka yau na mupepe. Yau basisaka bambuma ya nene na nitu ya bantu mpi bambisi. Yau vandaka ndola ya sambanu.
Na nima Moïse tombulaka diboko na zulu mpi ba mibandanu yantikaka kubula mpi mvula ya matadi yantikaka na kubwa. Matadi ya mutindu yina mebwaka ntete na Egypte.
Ndola ya nana vandaka bampasu. Bampasu ya mutindu yina kumonanaka ntete ve na insi. Yau dyaka bima yonso yina matadi ya mvula bikaka.
Ndola ya uvwa vandaka ya mpimpa. Mpimpa ya ngolo kubwaka na insi bilumbu tatu, kansi bana ya Israele vandaka na nsemo kisika bo vandaka kuzinga.
Na nima, Nzambi songaka bantu ya Israele na kupakula menga ya mwana-nkombo to ya mwana-dimeme na byelo ya banzo na bau. Na nima wanzyo ya Nzambi kulutaka na insi ya Egypte. Ntangu yandi vandaka kumona menga na nzo mosi, yandi vandaka kubika bantu ya nzo yina. Kansi banzo yina vandaka ve na kidimbu yina, wanzyo ya Nzambi vandaka kufwa bana ya ntete ya bantu mpi ya bambisi. Yina vandaka ndola ya 10.
Na nima ya ndola yina ya nsuka, Faraon kupesaka nswa na bana ya Israele na kukwenda. Kikanda ya Nzambi yina vandaka kukinga, yantikaka na kukwenda na mpimpa yina kaka, mpi bau katukaka na insi ya Egypte.
Kubasika bakapu 7 tii na 12.
Bangyufula
- Sadila bifwanisu ya kele na lutiti yai sambu na kutendula bandola tatu ya ntete yina Yehowa kupesaka bantu ya Ezipte.
- Inki luswaswanu kuvandaka na kati ya bandola tatu ya ntete ti bandola yina yankaka?
- Inki kuvandaka ndola ya iya, ya tanu mpi ya sambanu?
- Tendula ndola ya nsambwadi, ya nana, mpi ya uvwa.
- Inki Yehowa kusongaka bantu ya Izraele na kusala na ntwala ya ndola ya kumi?
- Inki kuvandaka ndola ya kumi, mpi nki kusalamaka na nima na yo?
Bangyufula ya ngika
- Tanga Kubasika 7:19-8:19.
Ata banganga ya Ezipte kukukaka mpi na kusala bandola zole ya ntete mutindu mosi ti yina ya Yehowa kupesaka bo, inki bo ndimaka na ngolo na nima ya ndola ya tatu? (Kub. 8:14, 15; Mat. 12:24-28)
Inki mutindu ndola ya iya kumonisaka ngolo ya Yehowa ya kutanina bantu na yandi, mpi kuzaba yo kesalaka nde bansadi ya Nzambi kudiwa nki mutindu ntangu bo takutana ti ‘mpasi ya nene’ yina Biblia kutubilaka na ntwala? (Kub. 8:18, 19; Kus. 7:13, 14; 2 Bans. 16:9)
- Tanga Kubasika 8:20; 9:3, 6, 10, 11, 14, 16, 23-25; mpi 10:13-15, 21-23.
Inki bimvuka zole kumonanaka pwelele na Bandola Kumi, mpi dyambu yango fwete pusa beto na kutadila bimvuka yango nki mutindu bubu yai? (Kub. 8:6, 14, 15; 9:14)
Inki mutindu Kubasika 9:16 kesadisa beto na kubakisa sambu na nki Yehowa mepesaka Satana nzila ya kuvanda tii bubu yai? (Roma 9:21, 22)
- Tanga Kubasika 12:21-32.
Inki mutindu nkinsi ya Paki kusadisaka bantu mingi na kuguluka, mpi yo vandaka kifwani ya inki? (Kub. 12:21-23; Yoa. 1:29; Roma 5:18, 19, 21; 1 Kor. 5:7)


text:
DILONGI YA 15
Inki Mutindu Bankuluntu Ke Sadisaka Dibundu?
Beto kele ve ti bamfumu yina bo ke futaka salere na organizasio na beto. Kansi, mutindu bo vandaka kusala ntangu dibundu ya Bukristu yantikaka, bo ke ponaka bankengi ya me fwana “sambu na kugungula dibundu ya Nzambi.” (Bisalu 20:28) Bankuluntu yai kele babakala ya kuyela na kimpeve yina ke twadisaka dibundu mpi ke gungulaka yo, ‘sambu bo ke pusa bo ve, kansi na luzolo yonso na ntwala ya Nzambi; na zola ya kubaka ve luta na banzila ya luvunu, kansi na kiese yonso.’ (1 Piere 5:1-3) Inki kisalu bo ke salaka sambu na beto?
Bo ke kebaka beto mpi ke taninaka beto. Bankuluntu ke twadisaka mpi ke taninaka dibundu na kimpeve. Sambu bo ke zabaka nde Nzambi me pesaka bo mukumba yai ya mfunu, bankuluntu ke yalaka ve bantu ya Nzambi kansi bo ke sadisaka sambu beto vanda mbote mpi na kiese. (2 Bakorinto 1:24) Kaka mutindu ngungudi ke kebaka konso dimeme na yandi ti kikesa yonso, bankuluntu ke sosaka kuzaba konso muntu ya dibundu.
Bo ke longaka beto mutindu ya kusala luzolo ya Nzambi. Konso mposo, bankuluntu ke twadisaka balukutakanu ya dibundu sambu na kukumisa lukwikilu na beto ngolo. (Bisalu 15:32) Bampangi yai ya me kudipesaka ke bakaka kisika ya ntete na kisalu ya kusamuna, bo ke salaka ti beto mpi ke pesaka beto formasio na bitini yonso ya kisalu ya kusamuna.
Bo ke pesaka konso muntu kikesa. Sambu na kusadisa beto na kukumisa ngolo bangwisana na beto ti Yehowa, bankuluntu ya dibundu lenda kwisa kutala beto na nzo to na Nzo ya Kimfumu sambu na kupesa beto lusadisu mpi kikesa ya me katuka na Masonuku.
Katula kisalu ya bo ke salaka na dibundu, bankuluntu mingi ke vandaka mpi ti kisalu ya kinsuni mpi mikumba ya dibuta yina ke lombaka ntangu mpi dikebi na bo. Beto fwete zitisa bampangi yai ya ke salaka ngolo.
Inki kele mukumba ya bankuluntu?
Na nki mitindu bankuluntu ke tudilaka konso muntu dikebi?


text:
DILONGI YA 6
Inki Mutindu Kuvukana ti Bampangi Bakristu Ke Natilaka Beto Mambote?
Ata yo ke lomba nde beto luta na mfinda ya nene to kubasika na nsi ya mvula to ya madidi ya ngolo, beto ke kwendaka mbala na mbala na balukutakanu na beto ya Bukristu. Ata bo ke kutana ti bampasi na luzingu mpi bo me lemba na nima ya kusala kilumbu ya mvimba, sambu na nki Bambangi ya Yehowa ke salaka bikesa na kuvukana ti bampangi na bo?
Yo kele mfunu sambu na mambote na beto. Ntangu Polo vandaka kutubila bantu yina beto ke vukanaka ti bo na dibundu, yandi sonikaka nde: “Beto tudila bankaka dikebi.” (Baebreo 10:24) Bangogo yai ke tendula “kudibanza sambu na bankaka,” disongidila kusosa kuzaba bantu yonso. Yo yina, bangogo ya Polo ke siamisa beto na kudiyangisa sambu na bankaka. Kana beto ke zaba mabuta ya nkaka ya Bukristu, beto ta bakisa nde bankaka na kati na bo me nungaka bampasi yina me fwanana ti ya beto mpi nde bo lenda sadisa beto mpi na kununga.
Yo ke sadisa na kusala binduku ya ngolo. Na balukutakanu na beto, beto ke vukanaka ve ti bantu yina beto me zaba, kansi ti banduku ya ngolo. Na mabaku ya nkaka, beto ke vukanaka kumosi sambu na kusala bansaka ya mbote ya kulutisila ntangu. Inki mambote beto ke bakaka na balukutakanu yina? Beto ke longukaka na kubaka bankaka na mbalu, mpi kusala mpidina ke kumisaka bangwisana na beto ya zola ngolo. Na nima, ntangu bampangi na beto ke kutanaka ti bampasi, beto ke sadisaka bo sambu beto me salaka kinduku ya ngolo ti bo. (Bingana 17:17) Kana beto ke vukana ti bampangi yonso ya dibundu, beto ke monisa nde beto ke kudibanzaka sambu na bankaka.—1 Bakorinto 12:25, 26.
Beto ke siamisa nge na kupona banduku na nge na kati ya bantu yina ke salaka luzolo ya Nzambi. Nge ta zwa banduku ya mutindu yina na kati ya Bambangi ya Yehowa. Kubika ve nde ata kima mosi kukanga nge nzila ya kuvukana ti beto.
Sambu na nki yo kele mfunu nde beto vukanaka na balukutakanu?
Inki ntangu nge ta zola kuzaba bampangi ya dibundu na beto?


text:
Nkia Vuvu una Kiau mu Kuma kia Kusentu?
Nga mambu ova nza yayi . . .
mekala kaka una mena?
mewokela?
metoma?
O NKAND’A NZAMBI ADIEYI UVOVANGA?
“Nzambi . . . okunguna mansanga mawonso muna meso mau; o lufwa, ke lukala diaka ko; musungula kala diaka dilu, yovo kazu, ngatu mpasi: oma mantete maviokele.”—Lusengomono 21:3, 4, Tradução do Novo Mundo.
NKIA NLUTA DILENDA KUTWASILA?
Okala ye salu kiambote kikutwasila e kiese.—Yesaya 65:21-23.
Ke vekala diaka muntu oyela ko yovo mona konso mpasi.—Yesaya 25:8; 33:24.
Okala ye zingu kiakiese ye kiakwele mvu kumosi ye esi nzo aku ye akundi.—Nkunga 37:11, 29.
NGA TULENDA KWIKILA KIKILU DINA NKAND’A NZAMBI UVOVANGA?
Elo, vena ye kuma yole yamfunu:
Nzambi una yo nkuma wa lungisa nsilu miandi. Muna Nkand’a Nzambi, Yave wa Nzambi kaka oyikilwanga vo ‘Mpungu-ngolo,’ kadi o nkum’andi ke ulendi tezakana ko. (Lusengomono 15:3) Muna kuma kiaki, Yave una yo nkuma wa lungisa nsilu miandi yo soba e nza yayi yo kitula yo se fulu kiambote. Nze una Nkand’a Nzambi uvovanga ‘kuna kwa Nzambi, mawonso malendakana.’—Matai 19:26.
Nzambi una y’etima dia lungisa e nsilu miandi. Kasikil’owu, Yave una ‘y’etima’ dia fula mafwa.—Yobi 14:14, 15.
Nkand’a Nzambi usonganga mpe vo Yesu wa Mwan’a Nzambi, wawuka ambevo. Ekuma kavangila wo? E kuma kadi wazola wo vanga. (Maku 1:40, 41) Yesu watanginina kiwuntu kia S’andi mu mpila yalunga muna kala y’etima dia sadisa awana bakala mu mpasi.—Yoane. 14:9.
Muna kuma kiaki, tulenda kala ye ziku vo Yave yo Yesu bazolele kutusadisa kimana twakala ye zingu kiakiese kuna sentu.—Nkunga 72:12-14; 145:16; 2 Petelo 3:9.
KIUVU OLENDA BADIKA
Aweyi Nzambi ketomesena nza yayi?
Nkand’a Nzambi uvananga e mvutu za kiuvu kiaki muna MATAI 6:9, 10 ye DANIELE 2:44.
ZAYA DIAKA MAYINGI
NSANGU ZAMBOTE ZITUKIDI KWA NZAMBI!
Adieyi i Kani dia Nzambi mu Kuma kia Ntoto?
Nkand’a Nzambi uyikanga ekuma Nzambi kasemena o ntoto, nkia ntangwa e mpasi zifokoka ye una ukala e zingu ova ntoto.
NSANGU ZAMBOTE ZITUKIDI KWA NZAMBI!
Nki i Kintinu kia Nzambi?
Nani i Ntinu a Kintinu kia Nzambi, ye nkia mambu Kintinu kiaki kisinga lungisa?


text:
Nsonga ya 87: Yezu na kati ya tempelo
KIFWANISU kemonisa beno toko ya bakala ketuba na balongi ya tempelo ya Yerusaleme. Bau keyituka mingi. Toko ya bakala kele Yezu. Yandi kele na bamvula 12.
Balongi keyituka sambu Yezu kezaba mambu mingi ya metala Nzambi mpi Bible. Kansi sambu na nki bibuti na yandi kele ti yandi ve awa? Bau kele na wapi? Inki mambu keluta?
Joseph vandaka kukwenda konso mvula na nkento na yandi na bana na Yerusaleme sambu na nkinsi ya Pake. Nzila ya Nazareti tii Yerusaleme vandaka nda mingi, sambu na ntangu yina ata voiture, ata train vandaka ve. Bantu mingi vandaka kutambula na makulu. Katuka na Yerusaleme na kukuma na Nazareti bau vandaka lala bilumbu tatu.
Joseph kumaka na dibuta ya bana mingi: baleke ya Yezu ya babakala ti ya bankento. Yau lombaka kutanina bau. Na yau, na mvula yina, Joseph na Maria vutukaka na Nazareti na bana mingi. Mpila bau vandaka kumona ve Yezu na lweka na bau, bau yindulaka nde yandi vandaka na banduku na bau ya nzila. Na nsuka ya kilumbu, ntangu bau telamaka, bau monaka yandi ve. Bonso bau monaka yandi ve na kati ya bantu ya dibuta mpi banduku na bau, bau vutukaka na Yerusaleme sambu na kusosa yandi.
Bau monaka Yezu na tempelo, na kati ya balongi, yandi vandaka kuwa bau mpi kuyufula bau bangyufula. Bau yonso yitukaka sambu na ngangu na yandi. Kansi Maria tubilaka yandi nde: ‘Sambu na nki nge mesala mambu yai? Tata na nge na mono mosi, beto vandaka kudibanza-banza sambu na nge.’
Yezu vutudilaka bau nde: ‘Sambu na nki beno vandaka kusosa mono? Keti beno kezaba ve nde mono fwete vanda na nzo ya Tata na mono?’
Yezu vandaka zola kuvanda na bisika yina yandi lungaka kulonguka mambu mingi ya metala Nzambi. Na Nazareti, yandi vandaka kukwenda konso mposo na balukutakanu ya lusambu. Sambu yandi vandaka kuwidikila mbote, yandi vandaka kuyela nswalu na nzayilu ya Bible. Beto landa mbandu na yandi.
Luka 2:41-52; Matayo 13:53-56.
Bangyufula
- Na kifwanisu yai, Yezu kele ti bamvula ikwa, mpi yandi kele na wapi?
- Inki Yozefi vandaka kusala ti dibuta na yandi konso mvula?
- Na nsuka ya kilumbu mosi ya nzyetelo sambu na kuvutuka na bwala na bo, sambu na nki Yozefi ti Maria kuvutukaka na Yeruzalemi?
- Yozefi ti Maria kukutaka Yezu na wapi, mpi sambu na nki bantu yina kuvandaka pana vandaka kuyituka?
- Inki Yezu kusongaka mama na yandi Maria?
- Inki mutindu beto lenda vanda bonso Yezu na yina metala kulonguka mambu ya metala Nzambi?
Bangyufula ya ngika
- Tanga Luka 2:41-52.
Ata Nsiku vandaka kulomba nde kaka babakala mpamba kukwenda na bankinsi ya konso mvula, inki mbandu ya mbote Yozefi ti Maria mebikilaka bibuti bubu yai? (Luka 2:41; Kul. 16:16; 31:12; Bing. 22:6)
Inki mutindu Yezu kubikaka mbandu ya mbote sambu na baleke ya bubu yai na yina metala kulemfukila bibuti na bo? (Luka 2:51; Kul. 5:16; Bing. 23:22; Kol. 3:20)
- Tanga Matayo 13:53-56.
Tanga bazina ya bampangi iya ya Yezu yina Biblia ketangaka, mpi na nima, inki mutindu bo sadilaka zole na kati na bo na dibundu ya Bukristu? (Mat. 13:55; Bis. 12:17; 15:6, 13; 21:18; Gal. 1:19; Yak. 1:1; Yude 1)


text:
Malongi ya Biblia
Biblia ke pesaka bandongisila ya kuluta mbote na bangiufula ya mpasi mingi ya luzingu. Mbalu na yo me monanaka banda bamvula mingi. Na kitini yai, nge ta mona sambu na nki nge fwete tudila Biblia ntima, mutindu nge lenda bakila yo mambote mingi, mpi mutindu bandongisila ya Biblia lenda sadisa nge kibeni.—2 Timoteo 3:16, 17.
Bantu-Diambu ya Mfunu
NSANGU YA MBOTE YA MEKATUKA NA NZAMBI!
Inki Mutindu Beto Lenda Ndima nde Biblia Ke Tubaka Kieleka?
Kana Nzambi muntu kele munkwa ya Biblia, yo fwete vanda ve bonso mikanda yina bantu me sonikaka.
NSANGU YA MBOTE YA MEKATUKA NA NZAMBI!
Inki Mutindu Beto Lenda Ndima nde Biblia Ke Tubaka Kieleka?
Kana Nzambi muntu kele munkwa ya Biblia, yo fwete vanda ve bonso mikanda yina bantu me sonikaka.
Inki Mutindu Biblia Lenda Sadisa Nge?
Ngemba mpi Kiese
Biblia me sadisaka bantu mingi na kununga bampasi ya konso kilumbu, na kulembika bampasi na nitu mpi na mawi na bo mpi na kuvanda ti luzingu ya mbote mpi lukanu na luzingu.
Inki Mambu Biblia Ke Tubaka?
Bisadilu ya Kulonguka Biblia
Pona bisadilu yina ta sadisa nge na kulonguka Biblia mbote mpi na mutindu ya me fwana.
Istware mpi Biblia
Landa disolo ya kitoko ya ke monisa mutindu Biblia kuminaka beto. Tadila banzikisa ya ke monisa nde yo kele ya sikisiki na mambu ya istware mpi yo me fwana na kutudila yo ntima.
Siansi mpi Biblia
Keti Biblia ke wakanaka ti siansi? Kufwanisa mambu yina Biblia ke tubaka mpi mambu yina bantu ya siansi me monaka ke sadisaka mingi.
Longuka Biblia ti Bambangi ya Yehowa
Sambu na Nki Beto Fwete Longuka Biblia?
Biblia ke pesaka bamilio ya bantu na nsi-ntoto ya mvimba bamvutu na bangiufula ya mfunu ya luzingu. Keti nge ta zola kuvanda na kati ya bantu yina?
Inki Mutindu Kulonguka ya Biblia Ke Salamaka?
Na ntoto ya mvimba, Bambangi ya Yehowa me zabanaka na mutindu bo ke lomba bantu na kulonguka Biblia ti bo ya ofele. Tala mutindu yo ke salamaka.
Lomba nde Muntu Kulonguka ti Nge Biblia
Baka malongi ya Biblia na ntangu mpi na kisika yina me fwana na nge.


text:
Nga Lusansu lwa Zingu kia Yesu Lwasonama Kikilu mu Nkand’a Nzambi?
Mvutu za Nkand’a Nzambi
Luka wa nsoneki a Bibila wavova mu kuma kia zingu kia Yesu vo: ‘Wau yatoma mo fimpa mawonso tuka kuna lubantiku.’—Luka 1:3.
Akaka bevovanga vo lusansu lwa zingu kia Yesu luyikwanga muna Nsangu Zambote kasoneka Matai, Maku, Luka ye Yoane ana bazinga mu lumbu yandi, lwasobwa muna mvu a 300 wa tandu kieto.
Kansi, ndambu a makaya ma Nsangu Zambote kasoneka Yoane masololwa kuna Engipito muna lubantiku lwa mvu mia 1900, meyikilwanga vo Papyrus Ryland 457 (P52), makinu muna Lundilu dia nkanda dia John Rylands kuna mbanz’a Manchester, Inglaterra. Mambu mena muna makaya mama i mau tutanganga muna Yoane 18:31-33, 37, 38 muna nsekola za Nkand’a Nzambi zampa.
Makaya mama i sono ya moko yankulu ya Kingerekia ya Kikristu itomene zayakana. Akwa ngangu ayingi bekwikilanga vo mu tezo kia mvu a 125 wa tandu kieto yasonekwa, nanga vioka mvu 30 tuka kiasonekenwa e Sono ya Kingerekia ya Kikristu. E nsangu zina muna makaya mama betela zina ye nsangu zasonama mu sono ya moko ya mvu mialanda.


text:
Lusambisu mpi kivuvu sambu na bantu ya lunungu (1-24)
Yehowa kele Zuzi, Muntu ya Ke Pesaka Nsiku, mpi Ntotila (22)
Ata muntu mosi ve ta tuba nde: “Mono ke bela” (24)
33 Mawa na nge, nge muntu ya ke fwaka bantu, nge ya bo me fwaka ve;+Nge muntu ya ke tekaka bantu, nge ya bo me tekaka ve!Ntangu nge ta manisa kufwa bantu, bo ta fwa nge mpi.+Ntangu nge ta manisa kuteka bantu, bo ta teka nge mpi.2 O Yehowa, monisila beto ntima ya mbote.+Kivuvu na beto kele na nge.Kuma diboko*+ na beto konso suka,Ee, luguluku na beto na ntangu ya mpasi.+3 Bantu ke tina ntangu bo ke wa makelele ya mavwanga.Ntangu nge ke telama, makanda ke panzana.+4 Mutindu bampasu ya lukasi ke vukanaka, mutindu yina mpi bo ta vukisa bima yina beno ta botula;Bantu ta kwisila yo nswalu bonso bimvuka ya bampasu.5 Nkembo ya Yehowa ta kuma mingi,Sambu yandi ke zingaka kuna na zulu.Yandi ta fulusa Sioni ti lunungu.6 Yandi kele lutaninu ya bantangu na nge;Luguluku ya mingi,+ mayele, nzayilu, mpi boma ya Yehowa+—Yai kele kimvwama na yandi.7 Tala! Bantu na bo ya ngolo ke boka na bala-bala;Binati-nsangu ya ngemba ke dila ngolo.8 Banzila ya nene me kawuka;Ata muntu mosi ve ke sala nzietelo na banzila.Yandi* me fwa kuwakana;Yandi me yambula bambanza;Yandi ke zitisa ve muntu ya ke fwaka.+9 Insi ke dila* mpi ke yuma.Libani ke wa nsoni;+ yo me beba.Sharoni me kuma bonso ntoto ya zelo na zelo,Mpi Bashani ti Karmele ke bwisa matiti na yo.+10 Yehowa ke tuba nde: “Ntangu yai mono ta telama;Ntangu yai mono ta kudinangula;+Ntangu yai mono ta kudikumisa.11 Beno me baka divumu ya matiti ya kuyuma mpi beno me buta nianga.Mpeve na beno mosi ta yoka beno bonso tiya.+12 Mpi bantu ta kuma bonso mfututu ya mpemba ya bo me yoka.Bonso bansende ya bo me zenga, bo ta yoka bo tiya.+13 Beno bantu ya kele ntama, beno wa mambu yina mono ta sala.Mpi beno bantu ya kele pene-pene, beno ndima ngolo na mono.14 Bansumuki yina kele na Sioni kele na boma ya ngolo;+Matekita me simba bankolami:‘Nani na kati na beto lenda zinga kisika tiya ya ke yokaka kele?+Nani na kati na beto lenda zinga ti tiya yina ke zimaka ve?’15 Muntu yina ke tambulaka na lunungu konso ntangu,+Yina ke tubaka mambu ya mbote,+Yina ke buyaka kubaka luta na nzila ya luvunu, ya muyibi,Yina maboko na yandi ke buyaka avoka na kisika ya kubaka yo,+Yina ke kangaka dikutu na yandi na masolo ya kutiamuna menga,Mpi yina ke kangaka meso na yandi sambu na kumona ve mambu ya mbi16 —Yandi ta zinga na bisika ya kunanguka;Kisika na yandi ya mbote ya kubumbana* ta vanda na kati ya ditadi yina kele na bisika ya ngolo ya lutaninu,Bo ta pesa yandi dimpa na yandi,Mpi nto ya masa na yandi ta mana ve ata fioti.”+17 Meso na nge ta mona ntotila na nkembo na yandi;Bo ta mona insi mosi yina kele ntama.18 Na ntima na nge, nge ta yibuka* kima mosi ya boma:“Sekretere kele na wapi?Muntu yina tesaka kitadi kele na wapi?+Muntu yina tangaka banzo-zulu kele na wapi?”19 Nge ta mona diaka ve bantu ya kukonda luzitu,Bantu yina ndinga na bo kele mpasi* mingi na kubakisa,Bayina nge lenda bakisa ve+ ludimi na bo ya lukukama.20 Tala Sioni, mbanza ya bankinsi na beto!+Meso na nge ta mona Yeruzalemi bonso kisika mosi ya pima ya kuzinga,Tenta yina bo ta katula ve.+Bo ta tumuna ve ata fioti bapike ya tenta na yo,Mpi bo ta zenga ve ata nsinga na yo mosi.21 Kansi kuna Muntu ya Nene, Yehowa,Ta vanda sambu na beto ntoto mosi ya banzadi, ya banzila ya nene ya masa,Kisika yina ata maswa mosi ve ya bo ke lukaka na bankayi ta kwendaMpi ata maswa mosi ve ya nene ta luta.22 Sambu Yehowa kele Zuzi na beto,+Yehowa kele Muntu ya Ke Pesaka beto Nsiku,+Yehowa kele Ntotila+ na beto;Yandi kele Muntu yina ta gulusa beto.+23 Bansinga na nge ta lemba;Yo lenda simba ve dikunzi ya bo ke kangisaka lele ya maswa to kutandula lele ya maswa.Na ntangu yina, bo ta kabula bima ya mingi ya bo botulaka;Ata muntu ya dikulu-kifu ta baka bima mingi ya bo botulaka.+24 Mpi ata muntu mosi ve ya ke zingaka na insi ta tuba nde: “Mono ke bela.”+Bantu yina ke zinga na insi yina, bo ta lolula kifu na bo.+


text: 11 Losa* dimpa na nge na masa,+ sambu na nima ya bilumbu mingi nge ta mona yo diaka.+2 Pesa dikabu na bantu nsambwadi to nkutu na bantu nana,+ sambu nge me zaba ve inki mpasi ta bwa na ntoto.3 Kana matuti me fuluka ti masa, yo ta nokisa mvula na ntoto; mpi kana nti me bwa na ndambu ya sudi to na ndambu ya nordi, yo ta lala kaka kisika yina yo me bwa.4 Muntu yina ke tala mupepe ta kuna ve nkeni, mpi muntu yina ke tala matuti ta katula ve mbuma.+5 Kaka mutindu nge me zaba ve mutindu mpeve ke salaka na kati ya mikwa ya mwana yina kele na kati ya nkento yina kele na divumu,+ mutindu mosi nge me zaba ve kisalu ya Nzambi ya kieleka, yina ke salaka bima yonso.+6 Kuna nkeni na nge na suka mpi kubika ve nde diboko na nge kupema tii na nkokila;+ sambu nge me zaba ve nki ta mena, kana nkeni yai to nkeni yina, to kana yonso zole ta mena.7 Nsemo kele mbote, mpi yo kele mbote nde meso kumona ntangu.8 Sambu kana muntu fwete zinga bamvula mingi, bika yandi wa kiese konso kilumbu.+ Kansi yandi fwete yibuka nde bilumbu ya mpimpa lenda vanda mingi; mambu yonso yina ta kwisa kele mpamba.+9 Leke, yangalala ntangu nge kele leke, mpi bika nde ntima na nge kuvanda na kiese na bilumbu ya kileke na nge. Landa banzila ya ntima na nge mpi kwenda kisika yina meso na nge ke nata nge; kansi zaba nde Nzambi ya kieleka ta sambisa nge* sambu na mambu yai yonso.+10 Yo yina, katula mambu ya ke yangisaka na ntima na nge, mpi katula mambu ya mpasi na nitu* na nge, sambu kileke mpi nsungi ya kitoko ya luzingu kele mpamba.+


text:
KAPU KIA 12
Aweyi Olenda Kadila se Nkundi a Nzambi?
1, 2. Aki nani bakala akundi a Yave?
NKIA muntu olenda sola kakala nkundi aku? Nanga osola muntu ona ozolanga. Oyangalalanga kala yandi vamosi, yandi mpe oyangalalanga kala yaku vamosi. Ovuidi fu yambote ina otoma yangalelanga.
2 Yave wa Nzambi osolanga wantu mu kala se akundi andi. Kasikil’owu, Abarayama wakala mosi muna akundi a Yave. (Yesaya 41:8; Yakobo 2:23) Yave wazolanga mpe Davidi. Wavova mu kuma kia Davidi vo “ona ntim’ame uyangalele.” (Mavangu 13:22) Daniele wa ngunza ‘watoma zolakana kwa Nzambi.’—Daniele 9:23.
3. Ekuma Abarayama, Davidi ye Daniele bakitukila akundi a Yave?
3 Ekuma Abarayama, Davidi ye Daniele bakitukila akundi a Yave? Yave wavovesa Abarayama vo: “Owididi ndingame.” (Etuku 22:18) Yave okitukanga nkundi a awana bekunlemvokelanga kuna lembama kwawonso. Kana nkutu zula kiamvimba balenda kwau kituka akundi andi. Yave wavovesa zula kia Isaele vo: “Nuwa nding’ame, omono nkala Nzambi eno, oyeno nukala nkangu ame.” (Yeremiya 7:23) Ngeye mpe olenda kala nkundi a Yave avo unlemvokele.
YAVE OTANINANGA AKUNDI ANDI
4, 5. Aweyi Yave ketaninanga akundi andi?
4 Nkand’a Nzambi uvovanga vo Yave ovavanga e mpila ya ‘songela nkum’andi mu kuma ki’awana bena yo ntim’asikila oku kena.’ (2 Tusansu 16:9) Muna Nkunga 32:8, Yave osianga nsilu kwa akundi andi vo: “Ikulonga yo kusonga nzil’okwenda: Ikulongesela, yo kusia meso.”
5 Vena ye mbeni a nkuma ozolele kutusima twalembi kala akundi a Nzambi. Kansi Yave ozolele kututanina. (Tanga Nkunga 55:22.) Wau vo tu akundi a Yave, tukunsadilanga ye nsi a ntima yawonso. Tusonganga e kwikizi kwa Yave kana nkutu muna ntangw’a mpasi. Tuna ye vuvu kiau akimosi yo ntozi a nkunga ona wasoneka mu kuma kia Yave vo: “Wau vo oku koko kwame kwalunene i kena, kinikunwa ko.” (Nkunga 16:8; 63:8) Aweyi Satana kevavilanga kutusima twalembi kala akundi a Nzambi?
MPAKA ZAFILA SATANA
6. Adieyi Satana kavova mu kuma kia wantu?
6 Muna Kapu kia 11 twalongokele vo Satana wafidisa Yave e mpaka yo kunyikila vo mvuni ye ke nkwa unsongi ko muna lembi yambula vo Adami yo Eva babaka nzengo yau kibeni muna edi diambote ye edi diambi. O nkand’a Yobi muna Nkand’a Nzambi ukutulonganga mpe vo Satana wafidisa e mpaka kwa awana bazolele kituka akundi a Nzambi. Satana wavova vo wantu awaya besadilanga Nzambi mu vua kina bazolele, kansi ke mu sia ko vo zola bekunzolanga. Satana wavova nkutu vo olenda vukumuna konso muntu kayambula sadila Nzambi. Yambula twazaya mana tulenda longoka muna zingu kia Yobi ye una Yave kantanina.
7, 8. (a) Aweyi Yave kabadikilanga Yobi? (b) Adieyi Satana kavova mu kuma kia Yobi?
7 Nani i Yobi? Muntu ambote kakala, ona wazinga ova nza se vioka mvu 3.600. Yave wavova vo muna kolo kiakina ke vakala muntu ko ova nza wakala nze yandi. Yobi wavuminanga Nzambi ye wamenganga o bi. (Yobi 1:8) Elo, Yobi nkundi a Yave kikilu kakala.
8 Satana wavova vo Yobi wasadilanga Nzambi mu kuma kia loko. Satana wavovesa Yave vo: ‘Oyandi ye nzo andi ye lekwa yawonso kena yau, kuzietese yo lumbu ko e? Osambwidi salu kia moko mandi, o vua kwandi kuwokele muna nsi. Lambula kaka o koko, waviakana yawonso kena yau, ozevo okuyambula vana ndose aku.’—Yobi 1:10, 11.
9. Adieyi Yave kayambula vo Satana kavanga?
9 Satana wavova vo Yobi wasadilanga Yave mu vua kaka kina kazolele. Satana wavova mpe vo kele vo Yobi otontelo, oyambula sadila Yave. Yave katambulwila mvovo mia Satana ko, kansi wamvana o nswa wa tonta Yobi mu zaya kana vo kikundi kiandi yo Yave mu zola kwa kieleka kiatukanga.
SATANA WATONTA YOBI
10. Aweyi Satana katontela Yobi? Adieyi Yobi kavanga?
10 Diantete, Satana wavonda e bulu yawonso ya Yobi. I bosi Satana wavonda selo ya Yobi. Yobi wavidisa lekwa yandi yawonso. Muna lutonto lwansuka, Satana wavonda wan’a kumi a Yobi muna tembwa kiangolo. Kansi, Yobi wasikila ye kwikizi muna Yave. “Muna mama mawonso o Yobi kasumukini ko, ngatu yikila Nzambi o uzowa.”—Yobi 1:12-19, 22.
11. (a) Adieyi diaka Satana kavanga kwa Yobi? (b) Adieyi Yobi kavanga?
11 Satana ke diau kaka ko kavanga. Wafidisa Nzambi mpaka mu vova vo: ‘Viakana visi yandi ye nitu, ozevo okuyambula vana ndose aku.’ Satana wayelesa Yobi kimbevo kiampasi. (Yobi 2:5, 7) Kansi, Yobi wasikila ye kwikizi muna Yave. Wavova vo: “Yavana mfwa kikatula ziku kiame oku ngina ko.”—Yobi 27:5.
12. Aweyi Yobi kasongela vo Satana mvuni?
12 Yobi kazaya diambu ko mu kuma kia mfundu mia Satana ngatu zaya ekuma kamwenanga e mpasi zayingi. Wayindula vo Yave wamwesanga e mpasi. (Yobi 6:4; 16:11-14) Kansi, kana una vo i wau, Yobi wasikila ye kwikizi muna Yave. Owau ke vakala diaka ye lukatikisu ko vo Yobi ke nkwa loko ko. E kikundi kiandi yo Nzambi mu zola kiatukanga. E mfundu miawonso mia Satana mialuvunu miakala.
13. E kwikizi kia Yobi nkia nluta kiatwasa?
13 Kana una vo Yobi kazaya ko dina diavangamanga kuna zulu, wasikila ye kwikizi muna Nzambi yo songa vo Satana muntu ambi. Yave wasenda e kwikizi kia Yobi.—Yobi 42:12-17.
AWEYI O SATANA KEKATIKISILANGA KWIKIZI KIAKU?
14, 15. Adieyi Satana kavova mu kuma kia wantu awonso?
14 Olenda longoka diambu diamfunu muna dina diabwila Yobi. O unu Satana ovovanga vo tusadilanga Yave mu vua ina tuzolele. Muna Yobi 2:4 Satana wavova vo: “Nkanda mu nkanda, yawonso kena yau o muntu i kevanina muna moyo andi.” Satana edi kazola vova vo wantu awonso akwa loko, ke Yobi kaka ko. Vioka mvu miayingi vava Yobi kafwa, Satana wakwamanana telamena Yave yo katikisa e kwikizi kia selo yandi. Kasikil’owu, Muna Ngana 27:11 tutanganga vo: “Lungalala, e mwan’ame, wamwesa ntim’ame e kiese, Yavana mvutu kwa ndion’okunsemba [yovo kundevola].”
15 Olenda sola lemvokela Yave yo kala nkundi andi akwikizi yo songa vo Satana mvuni. Kana nkutu divava vo wavanga e nsobani muna zingu kiaku muna kituka nkundi a Nzambi, i nzengo zambote olenda baka. E nzengo zazi, zamfunu kikilu. Satana ovovanga vo kusikila ye kwikizi ko muna Nzambi avo owananene ye diambu diampasi. Satana ovavanga kutuvukumuna twayambula e kwikizi kieto muna Nzambi. Mu nkia mpila?
16. (a) Nkia ndekwa kesadilanga Satana muna kutuvukumuna twalembi sadila Yave? (b) Aweyi Nkadi ampemba kevavilanga kuvukumuna walembi sadila Yave?
16 Satana osadilanga e ndekwa za mpila mu mpila mu vava fwasa kikundi kieto yo Nzambi. Satana ozietanga nze “nkosi ankwiti, kenda vavi ndiona kevempola.” (1 Petelo 5:8) Muna kuma kiaki, kusalukwa dio ko vava akundi, yitu yovo akaka bevavanga kusima wayambula longoka Nkand’a Nzambi yo vanga oma mansongi. Olenda kuyimwena nze ngeye obangikwanga. * (Yoane 15:19, 20) Satana yandi kibeni ‘okuyikitulanga se mbasi a ntemo.’ Muna kuma kiaki, ovavanga kutuvukumuna twakolamena Yave. (2 Korinto 11:14) E ndekwa zakaka kesadilanga Satana mu vava kutuvukumuna twayambula sadila Yave, i kutufila twayindula vo ke twafwana ko mu sadila Nzambi.—Ngana 24:10.
LEMVOKELA NKANIKINU MIA YAVE
17. Ekuma tulemvokelanga Yave?
17 Vava tulemvokelanga Yave tusonganga vo Satana mvuni. Nki kilenda kutusadisa mu songa lemvo? Nkand’a Nzambi uvovanga vo: ‘Zolanga Yave wa Nzambi aku yamuna nsi a ntim’aku yawonso yo muna fulumwinu kiaku kiawonso, yo mun’efuka diaku diawonso.’ (Nsiku 6:5) Tulemvokelanga Yave kadi zola tukunzolanga. Ekolo o zola kweto muna Yave kuwokelanga, tukalanga yo luzolo lwa vanga konso diambu kekutulombanga. Yoane wa ntumwa wasoneka vo: “I yau yiyi e nsas’a nzola muna Nzambi, twalunda nkanikinu miandi; e nkanikinu miandi ke miampasi ko.”—1 Yoane 5:3.
18, 19. (a) Nkia maka mambu Yave kekutuvovesanga vo mambi? (b) Aweyi tuzayidi wo vo Yave kekutulombanga dina katulendi vanga ko?
18 Nkia maka mambu Yave kekutuvovesanga vo mambi? Vena ye yaka nona muna babu kina yo ntu a diambu, “ Menga Mana Yave Kemenganga.” Kuna lubantiku, olenda yindula vo e maka muna mambu mama ke mambi kwandi ko. Kansi, vava otanga e sono ya Nkand’a Nzambi yo toma yo badika, obakula o mfunu wa lemvokela nsiku mia Yave. Nanga olenda bakula mpe vo vena ye maka mambu ofwete soba muna zingu kiaku. Ezak’e ntangwa dilenda kala diampasi mu soba. Kansi, avo ovangidi e nsobani zazi, okala yo luvuvamu ye kiese kitukanga muna kala nkundi a ziku a Nzambi. (Yesaya 48:17, 18) Aweyi tuzayidi wo vo ke diampasi ko mu vanga e nsobani zazi?
19 Yave kekutulombanga dina katulendi vanga ko. (Nsiku 30:11-14) Nze nkundi akieleka, otomene kutuzaya ke mu yeto kibeni ko. Ozeye e ngolo ye lutovoko lweto. (Nkunga 103:14) Paulu wa ntumwa watukasakesa vo: “Nzambi nkwa kwikizi, ke yambula ko vo nwatontwa e ntontwa ina ke nulendi zizidila ko, kansi kumosi ye ntonta, oteta mpe nzila kimana nwalenda yo zizidila.” (1 Korinto 10:13) Tulenda kala ye ziku vo Yave okutuvana o nkuma ntangwa zawonso mu vanga edi diambote. Okuvana “ulolo wa nkuma” muna kusadisa wazizidila e mambu mampasi. (2 Korinto 4:7) Vava katambula lusadisu lwa Yave muna ntangw’a mpasi, Paulu wavova vo: “Muna mambu mawonso ngina ye nkuma muna ndiona okunkumikanga.”—Filipi 4:13.
ZOLANGA MANA NZAMBI KEZOLANGA
20. Nkia fu ya Yave ofwete tanginina? Ekuma?
20 Avo tuzolele kala akundi a Yave, mayingi tufwete vanga ke yambula kaka ko mana Yave kebadikilanga vo mambi. (Roma 12:9) Akundi a Nzambi bezolanga mana kezolanga. Wantu awaya beyikwanga muna Nkunga 15:1-5. (Tanga.) Akundi a Yave betangininanga e fu yandi yo songa “zola, kiese, luvuvamu, luzindalalu, walakazi, wete, lukwikilu, lulembamu, volo.”—Ngalatia 5:22, 23.
21. Aweyi olenda zayila e fu ina Nzambi kezolanga?
21 Aweyi olenda songela e fu yayi yambote? Ofwete zaya mana Yave kezolanga muna tanganga yo longoka Nkand’a Nzambi lumbu yawonso. (Yesaya 30:20, 21) Ekolo ovanga wo, o zola kwaku muna Yave kuwokela yo kufila mu kunlemvokela.
22. Nkia nluta ovua avo olemvokele Yave?
22 E nsobani olenda vanga muna zingu kiaku zilenda tezaneswa yo katula e mvuatu miankulu yo vuata emi miampa. Nkand’a Nzambi uvovanga vo ofwete “katula kiwuntu kiankulu” yo vuata “kiwuntu kiampa.” (Kolosai 3:9, 10) Kana una vo diampasi mu vanga wo, vava tuvanganga e nsobani zazi yo lemvokela Yave, okutusianga o nsilu wa kutuvana “nsendo ayingi.” (Nkunga 19:11) Muna kuma kiaki, baka nzengo za lemvokela Yave yo songa vo Satana mvuni. Sadila Yave ke mu kuma kia nsendo ko otambula, kansi mu kuma kia zola kwaku muna yandi. Avo ovangidi wo, okala nkundi akieleka a Nzambi.
^ tini. 16 Ediadi ke disongele ko vo Satana osadilanga awana bevavanga kuvukumuna wayambula longoka Nkand’a Nzambi. Kansi, Satana i “nzambi a tandu kiaki,” e ‘nza yawonso mu wisa kiandi ina.’ Muna kuma kiaki, ke diasivi ko vava wantu akaka bevavanga kutuvukumuna twalembi sadila Yave.—2 Korinto 4:4; 1 Yoane 5:19.