text:
Ngandu na Makaku
O crocodili e o macaco
Conto Kikongo
Kikwit, province de BandunduRDC
Contador
Enekowu Kisalu Moïse
Nível
media
Nsangu ya bambuta!
Tela yo! (2x)
Bampangi na mono! Beno wa nsangu mosi. Yo vandaka na bwala mosi, bampangi na mono, kima ya mono metubila bwala sambu bambisi na kati ya mfinda bau kemonaka yo kele mpi bwala na bau ya bau ke zingilaka. Kuvandaka ngandu na makaku, bampangi na mono, beno zaba ti ngandu kevandaka na masa, buna makaku kezingaka na banti. Na luzingu na bau, muntu na muntu kesepilaka mingi na kifulu na yandi ya luzingu.
Kilumbu mosi, nkinzi ya nene kuvandaka na ntoto na bau ya mwimba, ye bau kubingaka bambisi nyonso ya mfinda ata bayayi ya kezingaka na masa, na ya kezingaka na masa ve; bau kwisaka kukutaka na nkinzi yina.
Mfumu na bau vandaka Nkoyi. Yandi muntu ya bingisaka bambisi yina nyonso. Na ntangu ya bau media mpi menwa, mfumu na bau, yina ya kubingaka bau, yandi nkoyi kele na kutala na kati na bau nyonso kaka mboloko yayi ya beto ke bingaka kabuluku kuvandaka ve na nkinzi yina. Yayi me kuma na ntangu ya bau kele na kukina. Mfumu kele na kutala, mfumu kele na kutala. Mfumu kele na kutala mpamba ve, yandi me nima yandi kuwa makasi. Na nima yandi kutelema kusonga bayayi kuva bula ngoma:
Beno kanga ntete bangoma na beno, ye beno kuwa beno nyonso.
Bau nyonso kuvanda mpimaa, ata muntu ke tuba ve, ve.
Mfumu kutelema, na nima yandi kuyifula nde:
Mono mebinga beno nyonso sambu na nkinzi, kansi muntu mosi, kabuluku, mekwisa ve, sambu na inki?
Mfumu kutelema, yandi kusonga bau mpidi yayi:
Beno nyonso, na mono kumosi, beto ke vanda awa tii kilumbu kabuluku atakwisa.
Na nima mfumu kubaka bambulu mbulu na yandi, yandi kutula bau na nima na bau nyonso, mosi kunikana ve, ve.
Kilumbu ya ntete yau meluta, bau ke kaka na kukina. Kilumbu ya zole mekuluta. Yandi kabuluku, yandi kekwisa ve. Bantu mpi melemba na kukina, bima ya kudia mpi memana. Na kilumbu ya kitatu, nzala mekatila bau nyonso. Na nima ndjoku, yandi kutelema ye yandi kulomba nzila na kutuba na mfumu. Mfumu kupesa yandi kiyeka ya kutuba. Ndjoku kutuba mpidi yayi:
Mfumu, sambu na inki nge kezola kufua makanda yayi nyonso na nzala sambu na kamuntu ya mpamba, mpamba yayi, kabuluku?; nge sala mutindu yayi, tinda beto nyonso na kusosa kabuluku. Ye na nima, yina atakukanga yandi, yandi atakunatila nge yandi; nyonso ya nge atazola kusala yandi, nge ke na kiyeka nyonso.
Mfumu na bau kuwa mpidi ina, yandi kundima ya kutubaka ndjoku. Na nima, yandi kusonga bambisi nyonso ya mfinda:
Beno kwenda, yina atakukanga kabuluku, yandi kunata yandi awa na mono; ye mono atakupesa yandi ndola.
Bambisi nyonso ya mfinda kupanzana, muntu na muntu nzila na yandi. Mutindu ya bau kupanzanaka, ngandu meyantika kukwenda na kiwina na yandi ya masa. Na nzala na yandi, yandi media ve kana bilumbu zole ya mvimba yandi kele kutambula na nsi ya banti. Mbala mosi, mupepe ya ngolo ya mvula metelema kenikisa banti; buna nti mosi kukatukaka na zulu, yo kwisa kubwila ngandu na kati-kati: “gbooo”. Ngandu mekangama kifulu mosi, mpila ya kunikana yo kele ve. Yandi mevanda mpimaa. Ibuna makaku yayi ya ya beto ke bingaka “pongi”, yandi ina kele na kukwendaka na banti, kukatuka na yayi, kukilosa na ya nkaka, sambu nzila na yandi ke vandaka na zulu ya banti. Na nima, yandi kukuma na kifulu ya nti yina ya kubwilaka ngandu. Ngandu, meso me basika, ke na kutala nani ke luta pana sambu na kugulusa yandi. Makaku mekuma pana, me ifula ngandu:
Mbuta muntu, inki kima me kanga nge awa?
Ngandu ke na kutuba:
Nti me kubwila mono; kana nge me tedimisa yo, mono atakukatuka awa.
Makaku, na mawa ya mpangi na yandi kukwisa kukulumuka na nti. Ngandu kusonga makaku na kuluta kwaku na monoku na yandi, yandi simba nti. Makaku mpi kuluta mpi kiteso mosi. Yandi kusimba nti. Ngandu na nzala na yandi, naa makasi na yandi ya nti kubwilaka yandi, na ntangu ya makaku me simba nti, yandi kubasika malembe malembe. Ye yandi simba na meno na yandi na diluku ya makaku.
Na nima makaku ke songa yandi nde:
Bikisa mono, mono kwenda ka mono.
Ngandu nde:
Awa nge ke kutala mono, mono kele na nzala; se sepi yayi, mono fwetele kudia nge.
Makaku kulomba yandi ndoluka:
Lolula mono! Bika mono, mono kukwenda ka mono. Beto kele nzila mosi na nge.
Ngandu ketuba kaka nde:
Ikele ve, ve; mono ke dia kaka nge.
Na ntangu yina ya bau ke kutubanaka, kabuluku kubasika; yandi kuyula bau nde:
Inki mavuanga na beno?
Ya ngandu ke zola kutuba, kabuluku kutuba nde bika ntete makaku kutuba; na nima, makaku kuyantika kutuba:
Tala mutindu yau vandaka. Beto mekatuka na nkinzi ya nene ya mfumu, nkoyi, kubingisaka beto nyonso kutu nge, yandi mfumu me songa beto, muntu na muntu nyonso na kusosa nge; beto kanga nge, beto nata nge na yandi, mfumu nkoyi. Mono kele na kukwendaka kusosa mbuma na mono sambu na kudia, na nzala na mono yayi. Mfumu nkoyi kukangaka beto, bilumbu tanu na mvimba. Yandi yayi ngandu, kana inki mutindu yandi kwisilaka kuluta awa, ye nti kubwila yandi. Mono ke na kuluta ka mono, ya yandi mebinga mono nde makaku kwisa gulusa mono. Mono mekwisa. mono mesimba nti. Yandi mebasika. Na nima yandi ke songa mono nde yandi kele na nzala. Yandi fwetele kudia mono. Yau ke vandaka mpidina. Kansi yandi ke wila mono ve. Nge, kabuluku, nge tadila beto dikambu yayi.
Kabuluku kubaka ndinga. Yandi songa na ngandu nde:
Nge, ngandu, makaku kukutaka nge wapi?
Ngandu kutuba nde:
na nsi ya nti.
Kabuluku kusonga ngandu nde:
Nge, ngandu, nge vutuka ntete na kifulu ya nge vandilaka.
Ngandu kuvutuka na nsi ya nti.
Na nima, kabuluku kusonga makaku:
Nge, makaku, vutula nti mutindu ya yo vandaka.
Makaku mpi kubaka nti yina, yandi kuvutula yau na nitu ya ngandu. Yau kukuma pana, kabuluku kusonga makaku:
Nge, makaku! Kwenda ka nge! Ya ngandu kumonaka mpidina, yandi yantika kudila. Yandi ke lomba bau zole kukwisa gulusa yandi:
Nge kele zoba! Sambu muntu me gulusa nge, ye nge ke zola kufwa yandi diaka?
Na nima, makaku kukwenda kwa yandi. Kabuluku mpi kukwenda ka yandi; ngandu mevukala na ya nti na kudila. Ntama mingi ve, muntu mosi ya kuvandaka kuluta, yandi vandaka kukwenda na kongu. Yandi me tala na nsi ya nti mpila ya ngandu me kangama. Yandi baka munduki ya yandi ya tolo-tolo. Yandi kubula ngandu, ibuna ngandu kufwa. Nsangu ya bambuta kukuma pana, yau me mana.
Nyonso yina ketuba nde inki? muntu ya mayele, na yayi nyonso yayi ya mono metela beno ke nsangu ya bambuta. Bambuta kuvandaka kutela beto, ye beto mpi ke tela beno, bana na beto. Bana na beto atakutela mpi na bana na bau. Yo ke mpidina.


c: text/html

text:
- KINSHASA: Kiteso ya mafunda makumi iya na nana, kele ntalu ya balongoki ya fwete kubaka sika na nsomo ya Tenasop, katuka kilumbu ya bubu yayi ti mbasi na bandambu nionso ya nsi na beto.
- KINSHASA: Kubwa ya Monusco na bisalu na yau awa na nsi na beto ; ya kele mpe kubwa ya nsi na beto. Ndinga ya kinati ndinga ya dinaka yayi ya Onu awa na nsi na beto ; na kutala mabokuta ya nkangu na bamvula nionso makumi zole ya Monusco me sala.
- KANANGA : Kiteso ya nkama sambanu, kele ntalu ya bana ya nsi na beto ya ke zingaka na Camp Dundo, na kizunga ya Lunda Norte na nsi ya Angola, ya me ndima na kuvutukila nsi na beto.
- BUNIA : Na kizunga ya Ituri, ya kele ti kiteso ya mabulu ya matadi ya ntalu nkama mosi na makumi zole ya kele bubu yayi na maboko ya bimpumbulu ya CODECO/URDPC mpe ya Bon Temple de Dieu na babwala mingi ya kele na Secteur ya Banyali Kilo, mingi na Territoire ya Djugu.
- GOMA : Na Kivu ya zulu, nsangu kel mingi yayi ya kiteso ya bantu nkama mosi ya ke na kusamba awa na mbanza Kinshasa na buloko ya makesa ya Ndolo, samu na lufwa ya munkiti Simba Ngezayo. Kusamba ya nkangu ya Goma ke na kulanda mbote mbote.
/sites/default/files/2022-07/1407022-p-k-journalkikongomatin-00.mp3

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
JP SOIR du 02122021
1/BUKAVU : Ba ntuwa ya nkangu na/sites/default/files/2021-12/02122021-p-k-journalkikongosoir-00.mp3 kizunga sud Kivu me sala nsisa mpe mingi kati na bau me ndima kukatula ntuadisi ya kizunga na bau na luyalu na yandi ya mvimba
2/BUNIA : Bimpumbulu ya ba ADF kotaka na bwala Luna kuna bau me kunatumuna bantu kumi,bau me kufwa bantu zole mpe bau me zikisa ba inzo
3/BANDUNDU: Mwana ya nket ya inzonkanda ya primaire kufwaka kilimbu ya zoele na pimba sambu mulongisi na yandi bakaka yandi pe mvukisaka na yandi nitu na kingolo


text:
Masona ma Tata ERNESTO NZAKUNDOMBA
Mu kisi Kongo e longo yi makangilu evo ngwizani za makanda mole mazolananga ye kala ye ngwizani yi fwete kotesa mvila za wutana ye leloka. Mu siamisa zola ye ngwizani za wantu a makanda momo, ba sobananga ndumba ye matoko. E kanda dina ye ndumba di fwete lomba toko kwa kanda dia nkaka ba wizananga mu somp’e ndumba ba sasanga kuna belo. E ndumba ovo soselo e yakala mu mpil’e yayi ya vangamenanga mu an’a makento ba wutukilanga mu ma vata ma kinzenza mena ma zingilanga ma kanda ka ma toma zayakana lusansu lwa vumu evo kanda dia mwana nkento ko: ngudi wa wuta ndumba yoyo, yi kuma ka zitikilwamu ntangu ka wutuka ko.
Wonga wa kalanga mu sompa mwan’a nkento a nzenza kondelo toma zayakana lusansu mu kuma nze yi yayi: kondwa tona evo zaya mpila ba wutilanga evo yi mbevo ba toma yelanga. E dia zole lembi zaya keti vo evi, ndoki ngatu vo a nkwa lulendo yovo miolo. Dilandakana vo ma zowa yovo ka ba zeye ki vovela ko. Zi mbuta mu tandu kiawu mu sompa nkento a nzenza diambu dia mpasi dia kelenge kadi ba bundang’e vuvu mu kadilu ye lusansu lwa se ye ngudi ye mbuta zina za vita sompwa mu vumu kiokio. Dia mpasi mu vutukila sompela mu vumu ki toma fwilwangwe bana ngatu nkutu vo ki fwilwangw’e ngudi kondwa nuna. Sola nkento diambu dia nene, dia mpasi ka dilendi siswa kwa baleke ko, yi kuma zi mbuta za tang’e ngan’a sia vo; nsumbi a ngazi wa luka, vo yi nsompi a longo zowa.
Di vovele vo, O muntu vo weIe kuna zandu mu sumb’e ngazi, ka fwete zo kewona, ka tala, keti vo nkandi zina, ka mona keti vo mazi zina, za wolavo za mbote, kansi muna somp’e nkento ku lendi teka ku nteza ko bosi ku nsompa. Sompa ntete, vo se kotele kala muna nzo bosi lumona ye zaya mena kena mawu: ma mbote yovo ma mbi, se tonda kaka wawu vo lwa nsompa ntama. Mu tin’e mpasi ye ntokanu za mpil’e yoyo, a mbuta a simb’e zitu kia sol’e nkento a mwana ye luzitu muna bazingilanga.
Dia toma bala dia kele mu wa nsamu mia luvambanu lwa nkento ye yakala muna ma vata ma esi Kongo wawu vo tuka kwa toko ye ndumba ba kalanga ye wonga wa fusula ma se ye ngudi e nsoni muna vata. Ba zonzanga, ba fundananga muna belo yawu kansi tutu mu kwiza vond’e longo ye vambana va kati kwa nkento ye yakala. Zingu kia nkento ye yakala kia talwanga kwa se ye ngudi, kwa bazingi kuna belo, muna vata kwa nkangu wa wonsono bazingang’e ntwadi.
Mu lumbu kia sompwangw’e longo, muna vata ye zunga, kiese kadi nkinzi a nene mu kotesa nsengo a mpa ku belo, ndumb’a mpa se kota kuna lumbu, mbangu a luku yi komamene mu vata. Nsusu, malavu, nkombo ye ngulu zi fwete fwa mu vang’e nkembo wowo mu yangidika se ye ngudi ba kolese ndumba yoyo ye vata diawu ku mosi. Ndumba ye toko ba vewangwa malongi va meso ma wantu a wonsono bazinganga yawu mpasi vo ba kizitisa ye zitisa ma ko ye nzadi, mbuta ye ba leke kuna belo, muna vata ye vena zunga nkutu.
Dia vovelwangwa vo konso se evo ngudi wa wuta ndumba yo vo toko, vo ka sompa ndiona ku nsompa se mwana muna nzo ka kwend’e longo. Di songele vo ona wa wut’e mwan’a yakala kina ka sompa e nkento fwete siwa vena fulu kia mwan’a nkento kwa ngudi ye se dia yakala di sompel’e nkento. Mpila mosi vo ndumba wele kuna ka sompelo, e se ye ngudi andi ba fwete siang’e yakala vena fulu kia mwan’awu a yakala muna mpila yoyo luzitu lwa mfunu lwa kalanga kuna longo lwa mpila yoyo.
E se ye ngudi a nkento a fu nsoni kwa yakala ye mpangi zandi nze yi ngudi ye se dia yakala mpe a fu nsoni vena ndumba ndioyo wa somp’e mwan’awu a yakala wawu vo se an’a kola a zeye ki kento ye ki yakala.
Konso mpil’a ntokani yi vayikidi mu nzo va kati kwa nkento ye yakala za talwangwa kwa se ye nkazi za makanda kuna lumbu lwawu kondwa zayisavata diawu kulu. Mu lund’e tongo, mbumba za ngolo za kalanga muna ma vata, kuna belo ye konso lumbu lwa tungwa. Ka mambu ma wonso ma vovelongo va ndonga ko. Va kalanga ye ntangu, ndumba kotele ku longo, e yakala nima ya fwa «ka wutanga ko» kuna belo ba solanga muntu fwete wutanga yani ku ki nsweki kansi ka vena muntu vo vela moko, kana nkutu yani nkento ka lendi vakula nkalu ko, wawu vo mu nzimbu zawu kena an’awu ka wuta esi menga ma mosi.
Muna nzila ya www.luvila.com


text: 8 Na bilumbu yina, kuvandaka diaka ti kimvuka mosi ya nene ya bantu, mpi bo vandaka ve ti kima ya kudia. Yo yina yandi bingaka balongoki mpi yandi songaka bo nde:2 “Mono ke wila kimvuka ya bantu yai+ mawa sambu bo me vanda ti mono bilumbu tatu mpi bo kele ve ti kima ya kudia.+3 Kana mono vutula bo na banzo na bo nzala, bo ta lemba na nzila, mpi bankaka na kati na bo me katuka ntama.”4 Kansi balongoki na yandi vutudilaka yandi nde: “Na kisika yai ya kele ntama ti babwala, na wapi muntu ta zwa mampa ya kufwana sambu bantu yai kudia mpi kufuluka?”5 Yo yina yandi yulaka bo nde: “Beno kele ti mampa ikwa?” Bo tubaka nde: “Nsambwadi.”+6 Ebuna yandi songaka kimvuka ya bantu na kuvanda na ntoto. Na nima yandi bakaka mampa yina nsambwadi, yandi pesaka Nzambi matondo, yandi zengaka yo, mpi yantikaka kupesa yo na balongoki na yandi sambu bo kabula yo, ebuna bo kabisaka yo na kimvuka yina ya bantu.+7 Bo vandaka mpi ti mwa bambisi ya masa ya fioti, ebuna yandi sambaka sambu na yo, mpi yandi tubilaka bo na kukabula yo mpi.8 Ebuna bo diaka mpi fulukaka, mpi bo lokutaka bitunga ya nene* nsambwadi ya kufuluka ti bitini yina bikalaka.+9 Kansi, babakala vandaka kiteso ya 4 000. Na nima yandi songaka bo na kukwenda.10 Na mbala mosi yandi kotaka na maswa ti balongoki na yandi mpi bo kumaka na ndambu ya Dalmanuta.+11 Awa Bafarize kwisaka mpi bo yantikaka kutula ntembe ti yandi, ebuna sambu na kumeka yandi, bo lombaka yandi na kusonga bo kidimbu mosi ya me katuka na zulu.+12 Yandi waka mawa mingi na ntima mpi yandi tubaka nde: “Sambu na nki ndonga yai ya bantu ke sosa kidimbu?+ Ya kieleka mono ke tuba nde, bo ta pesa ve ndonga yai ya bantu ata kidimbu mosi.”+13 Ebuna yandi bikisaka bo, kotaka diaka na maswa, mpi kwendaka na simu ya nkaka.14 Kansi, bo vilaka na kunata mampa, mpi bo vandaka ve ata ti kima mosi na kati ya maswa kaka dimpa mosi.+15 Mpi yandi kebisaka bo na bangogo ya pwelele nde: “Beno kangula meso; beno keba na levire ya Bafarize mpi na levire ya Erode.”+16 Yo yina bo yantikaka kutula ntembe bo na bo sambu bo vandaka ve ti mampa.17 Ntangu yandi monaka mutindu yina, yandi tubilaka bo nde: “Sambu na nki beno ke tula ntembe sambu beno kele ve ti mampa? Keti beno me zaba ntete ve mpi ke bakisa ve? Keti bantima na beno ke bakisa kaka ve?18 ‘Ata beno kele ti meso, keti beno ke mona ve; mpi ata beno kele ti makutu, keti beno ke wa ve?’ Keti beno ke yibuka ve19 ntangu mono zengaka mampa tanu+ sambu na babakala 5 000, bitunga ikwa ya kufuluka na bitini beno lokutaka?” Bo tubilaka yandi nde: “Kumi na zole.”+20 “Ntangu mono zengaka mampa nsambwadi sambu na babakala 4 000, bitunga ya nene* ikwa ya kufuluka ti bitini beno lokutaka?” Bo tubilaka yandi nde: “Nsambwadi.”+21 Ebuna yandi tubilaka bo nde: “Keti beno ke bakisa kaka ve?”22 Ntangu yai, bo kumaka na Betsaida. Awa bantu natilaka yandi kifwa-meso mosi, mpi bo bondilaka yandi na kusimba yandi.+23 Yandi simbaka kifwa-meso yina na diboko mpi yandi nataka yandi na nganda ya bwala. Yandi losaka mate na meso na yandi,+ ebuna yandi tulaka yandi maboko mpi yulaka yandi nde: “Keti nge ke mona kima?”24 Bakala yina talaka mpi tubaka nde: “Mono ke mona bantu, kansi bo ke monana bonso banti yina ke tambula.”25 Diaka yandi tulaka maboko na yandi na meso ya muntu yina, ebuna muntu yina monaka pwelele. Meso na yandi belukaka, mpi yandi kumaka kumona bima yonso mbote-mbote.26 Yo yina yandi vutulaka yandi na nzo, mpi yandi tubaka nde: “Kukota ve na kati ya bwala.”27 Na nima Yezu ti balongoki na yandi kwendaka na babwala ya Sezarea-Filipo, mpi na nzila yandi yantikaka kuyula balongoki na yandi nde: “Bantu ke tuba nde mono kele nani?”+28 Bo tubilaka yandi nde: “Yoane Mbotiki,+ kansi bankaka ke tuba nde, Eliya,+ mpi bankaka diaka nde, mosi na kati ya bambikudi.”29 Mpi yandi yulaka bo nde: “Ebuna beno, beno ke tuba nde mono kele nani?” Piere vutudilaka yandi nde: “Nge kele Kristu.”+30 Ebuna yandi pesaka bo ntuma ya ngolo na kusonga ve ata na muntu mosi mambu ya ke tadila yandi.+31 Diaka, yandi yantikaka kulonga bo nde Mwana ya muntu fwete kanga ntima na bampasi mingi, ebuna bankuluntu, bamfumu ya banganga-nzambi ti bansekudi ta buya yandi, mpi bo ta fwa yandi,+ mpi yandi ta futumuka na nima ya bilumbu tatu.+32 Ya kieleka, yandi vandaka kutuba mambu yina na pwelele yonso. Kansi Piere nataka yandi na lweka mpi yantikaka kunganina yandi.+33 Yo yina yandi balukaka, talaka balongoki na yandi, mpi nganinaka Piere nde: “Luta na nima na mono, Satana! sambu nge ke yindula ve bangindu ya Nzambi, kansi bangindu ya bantu.”+34 Ntangu yai, yandi bingaka kimvuka ya bantu ti balongoki na yandi pene-pene na yandi mpi tubilaka bo nde: “Kana muntu ke zola kulanda mono, bika yandi kudibuya, yandi baka nti na yandi ya mpasi,* mpi yandi fula kulanda mono.+35 Sambu konso muntu yina ke zola kugulusa luzingu* na yandi ta vidisa yo, kansi konso muntu yina ke vidisa luzingu* na yandi sambu na mono mpi sambu na nsangu ya mbote ta gulusa yo.+36 Ya kieleka, inki mambote muntu ta baka kana yandi baka nsi-ntoto ya mvimba mpi yandi vidisa luzingu* na yandi?+37 Nki kima muntu ta pesa kibeni na kisika ya luzingu* na yandi?+38 Sambu konso muntu yina ke wa mono mpi bangogo na mono nsoni na kati ya ndonga yai ya bantu ya kukonda kwikama* mpi ya masumu, Mwana ya muntu mpi ta wa yandi nsoni+ ntangu yandi ta kwisa na nkembo ya Tata na yandi ti bawanzio ya santu.”+


text:
Repubilika ya Kôngo
Repubilika ya Kôngo to Kôngo-Balazavile kele yinsi na Afrika ya Kati. Bayinsi na pene-pene na yawu kele: Ngabu, Repubilika ya Afelika ya Kati, Repubilika ya Kôngo ya Dimokalasi mpe Kabinda (kizûnga ya Ngola).
Kinkulu[soba | edit source]
Bântu ya ntete na ndâmbu ya Repubilika ya Kôngo ya bubu yayi vwandaka babôngô. Na manima babantu kwizaka katuka node ná bawu bakaka bayinsi ya babôngô. Na bamvula nkama ya 14 bântu ya yinsi yayi tungaka bayinsi ya nene: Kongo ya Ntotila, Luangu mpe yinsi ya ntotila ya bateke.
Contact ya ntete na kati ya bântu ya Lwangu na bântu ya Mputu vwandaka na nsuka ya bamvula nkama ya 15, kuna bamputulukesi kwizaka na maswa na yinwa ya Nzadi Kôngo. Bamputu bandaka kusûmba bântu ya ndombi samu na bumpika na bakoloni ya bawu na Amerika. Ntângu mosi bantinu ya babwala ya simu kuzwaka mbôngo mîngi. Kasi kusûmba ya bampika manaka mpe bayinsi ya ntinu salamaka ya ngolo ve.
Na 1875 Pierre Savorgnan de Brazza salaka kiwisa na ntinu ya Lwangu ná mukoko ya Teke, yina pesilaka Falanse luyalu ya yinsi ya bawu.
Politiki[soba | edit source]
Repubilika ya Kongo vuandaka na kupona ya badepute ya kimvuka ya leta na 24.7.2007.
Bantwadisi ya yinsi[soba | edit source]
- Fulbert Yulu (1960-1963)
- Alphonse Masamba-Deba (1963-1968)
- Marien Nguabi (1968-1977)
- Joachim Yhombi-Opango (1977-1979)
- Deni Sasu-Ngeso (1979-1991)
- N'Dele Milongo (1991-1992)
- Pascal Lisuba (1992-1997)
- Deni Sasu-Ngeso (1997-)
Bântu[soba | edit source]
70% ya bântu ke vwanda na ndâmbu ya sudi ya yinsi: simu ya mubu, simu ya Nzâdi Kôngo, na pene-pene ya nzila ya lukalu (CFCO).
Bandînga[soba | edit source]
Tala bandînga ya Repubilika ya Kôngo.
Lukwikilu[soba | edit source]
Malongi ya yinsi[soba | edit source]
Bambanza[soba | edit source]
- Balazavile
- Ndindi (Pointe-Noire)
- Lubomo (Dolisie)
- Nkayi (Jacob)
Bizûnga[soba | edit source]
Repubilika ya Kôngo kele na bizûnga kûmi na zôle.
Culture[soba | edit source]
Muziki[soba | edit source]
Suku (kifalanse: soukous) kele mutîndu ya muziki yina Kôngo me pesila yinza.
Bimvuka ná bântu ya muziki ya lukumu ya Kôngo kele Bantous de la Capital ná Jahwise.
Lien externe[soba | edit source]


text:
- KINSHASA : Na bansangu yayi, beto ta tubila lukutakanu ya vukisaka, mazono, na mbanza Luanda na Angola, mfumu ya nsi, mbuta Felix Tshisekedi mpe nkundi nandi ya Rwanda, Paul Kagame.
- MBUJI MAYI : Awa na nsi, beto ta losa disu na bisalu ya kubongisa babala bala ya mbanza Mbuji-Mayi ya me yantika.
- BENI : Kaka na bansangu yayi, beto ta sosa kuzaba inki mutindu ya nsomo ya Enafep lutaka na Walikale mpe na Lubero, na Kivu ya zulu.
- BUNIA : Na kizunga ya Ituri, ya kele bamfumu ya dikanda ya ba Lendu mpe ba Hema me ndima samu na kumanisa maswana, bimbeni na bau samu na kusosa kuvutuka ya ngemba kuna na kizunga na bau.
- LUBUMBASHI : Beto manisa bansangu yayi na kizunga ya Katanga ya zulu, wapi ti na kilumbu ya bubu yayi ntalu ya bantu ya me bakaka kimbefo ya coronavirus kele ya mafunda sambanu na nkama nsambwadi na makumi iya na sambanu ; wapi na kati na bau nkama mosi na makumi tanu na iya kele diaka ve na luzingu na beto bantu.
- UVIRA : Na Kivu ya nsi, nzo ya nza ya ke landilaka mambu ya bantu ya me tinaka babwala na bau samu na bankindu nataka, mazono bana ya nsi ya Burundi nkama zole na makumi tanu ya lombaka kuvutuka na ntoto ya bankaka na bau.
/sites/default/files/2022-07/0707022-p-k-journalkikongomatin-00.mp3


text:
- KINSHASA: Na bansangu yayi, beno ta landa ndinga yayi ya mbuta Felix Tshisekedi, mpe nkundi nandi Denis Sassou Nguesso na nima ya lukutakanu na bau ya kilumbu ya sabala me luta.
- BUKAVU: Na Kivu ya nsi, beto ta tubila mpasi ya kele na nzila ya Ngomo, wapi kiteso ya matoma nkama tanu me kangama.
- KANANGA: Na kizunga ya Kasai Central, bantumwa ya nkangu me katula mfumu na bau.
- GOMA: Na nzila yayi, mazono, kintete na mbanza Goma, zibukaka lukutakanu ya bamfumu ya makesa ya kimvuka ya bansi ya kele na Esete ya ntoto na beto y’Afrika. Monanaka ve, mfumu ya makesa ya nsi ya Rwanda mpe ya Soudan ya nsi. Bayayi yankaka ya me bikala ta baka sika na masolo yayi ya mfunu kuluta, na kulanda nsangu ya me katuka na ndambu ya bisalu ya mfumu ya Kivu ya zulu.
- BUTEMBO : Na kizunga ya Ituri, kuna kele bimpumbulu ya ba Adf ya fwaka bantu makumi zole ; wapi na kati na bau ke monana bankento nana, mpe ba zikisaka kiteso ya banzo makumi tatu. Diambu ya salamaka na lumingu me luta na bwala Otmaber na Territoire ya Irumu.
- KANANGA : Na kizunga ya Kasaï-Central, bantumwa na yau ya nkangu bakaka lukanu, mazono, kintete samu na kukatula ntwadisi na bau ; ntwadisi ya nzo na bau ya kinzonzi, mbuta Jérôme Muntu. Ba ke na kufunda yandi na kuzaba ve kisalu.
/sites/default/files/2022-06/0706022-p-k-journalkikongomatin-00.mp3


text:
1/BNI: Luzingume yandika kuvutuka malembe malembe na Lume na nima ya bumvuanzi salaka binuani me simabaka minduki ba ADF;
2/KINSHASA: Inspecteur general ya EST me sikimisa ti bana ya inzo nkanda ta sala ba bonmbo na bau ya L;Etat na kilumbu ya ntete ya sabala ke kwisa;
3/ BUKAVU: Na ime tala kisumbula salamaka kilumbu ya iya na mbanza bukavu ntuadisi ya mbanza me zabisa ti kukondwa kuzitisa nsiku ya nzila mpe kunata ditoma ntinu nde sadisaka kisumbula ina./sites/default/files/2022-07/15062022-p-k-journalkikongosoir-00.mp3


text: 1 Na nima ya lufwa ya Ahabi, Moabi+ kolaminaka Izraele.2 Na ntangu yina, Ahazia bwaka mpi basikaka na muyungulu ya suku na yandi ya zulu na Samaria ebuna yandi lwalaka. Yandi tindaka binati-nsangu mpi tubilaka bo nde: “Beno kwenda kuyula Baale-zebubi nzambi ya Ekroni+ sambu na kuzaba kana mono ta beluka na mputa yai.”+3 Kansi wanzio ya Yehowa tubilaka Eliya*+ muntu ya Tishebe, nde: “Telama, kwenda kukutana ti binati-nsangu ya ntotila ya Samaria mpi tubila bo nde, ‘Keti sambu Nzambi kele ve na Izraele yo yina beno ke kwenda kuyula Baale-zebubi nzambi ya Ekroni?+4 Yo yina Yehowa ke tuba nde: “Nge ta telama ve na mbeto yina nge me lala, sambu nge ta fwa kibeni.”’” Ebuna Eliya kwendaka.5 Ntangu binati-nsangu vutukaka kisika yandi vandaka, na mbala mosi yandi yulaka bo nde: “Sambu na nki beno me kwisa kuvutuka?”6 Bo vutudilaka yandi nde: “Muntu mosi kwisaka kukutana ti beto, mpi yandi tubilaka beto nde, ‘Beno kwenda, beno vutuka na ntotila yina tindaka beno mpi beno songa yandi nde, “Yehowa ke tuba nde: ‘Keti sambu Nzambi kele ve na Izraele yo yina nge ke tinda bantu sambu na kuyula Baale-zebubi nzambi ya Ekroni? Yo yina, nge ta telama ve na mbeto yina nge me lala, sambu nge ta fwa kibeni.’”’”+7 Ebuna yandi yulaka bo nde: “Muntu yina kwisaka kukutana ti beno mpi tubilaka beno mambu yai vandaka nki mutindu?”8 Bo tubilaka yandi nde: “Yandi vandaka ti lele ya mika ya mbisi,+ mpi yandi lwataka mukaba ya mpusu ya mbisi na luketo na yandi.”+ Na mbala mosi yandi tubaka nde: “Yo kele Eliya muntu ya Tishebe.”9 Ebuna ntotila tindilaka yandi mfumu ya basoda 50 ti bantu na yandi 50. Ntangu mfumu yina tombukaka kisika yina Eliya vandaka, yandi vandaka ya kuvanda na nsongi ya ngumba. Yandi tubilaka yandi nde: “Muntu ya Nzambi ya kieleka,+ ntotila me tuba nde, ‘Kwisa kukulumuka.’”10 Kansi Eliya tubilaka mfumu yina ya basoda 50 nde: “Kana mono kele muntu ya Nzambi, bika tiya kukatuka na zulu yo kwisa kukulumuka,+ mpi yo yoka nge ti bantu na nge 50.” Tiya katukaka na zulu, yo kwisaka kukulumuka, mpi yo yokaka yandi ti bantu na yandi 50.11 Yo yina ntotila tindilaka yandi diaka mfumu ya nkaka ya basoda 50 ti bantu na yandi 50. Yandi tombukaka mpi tubilaka yandi nde: “Muntu ya Nzambi ya kieleka, ntotila me tuba nde, ‘Kwisa kukulumuka nswalu.’”12 Kansi Eliya tubilaka bo nde: “Kana mono kele muntu ya Nzambi ya kieleka, bika tiya kukatuka na zulu, yo kwisa kukulumuka, mpi yo yoka nge ti bantu na nge 50.” Tiya ya Nzambi katukaka na zulu, yo kwisaka kukulumuka, mpi yo yokaka yandi ti bantu na yandi 50.13 Ebuna ntotila tindaka diaka mfumu ya tatu ya basoda 50 ti bantu na yandi 50. Kansi mfumu ya tatu ya basoda 50 tombukaka mpi fukamaka na ntwala ya Eliya; yandi yantikaka kubondila sambu yandi wila yandi mawa mpi yandi tubilaka yandi nde: “Pardo, muntu ya Nzambi ya kieleka, bika nde luzingu na mono mpi luzingu ya* bansadi na nge yai 50 kuvanda na mfunu na meso na nge.14 Tiya katukaka na zulu, yo kwisaka kukulumuka, mpi yo yokaka bamfumu zole ya ntete ya basoda 50 ti bimvuka na bo ya bantu 50, kansi ntangu yai bika nde luzingu* na mono kuvanda na mfunu na meso na nge.”15 Yo yina wanzio ya Yehowa songaka Eliya nde: “Kulumuka ti yandi. Kuwa yandi boma ve.” Eliya telamaka mpi kwendaka ti yandi kisika ntotila vandaka.16 Ebuna Eliya tubilaka ntotila nde, “Yehowa ke tuba nde: ‘Nge tindaka binati-nsangu sambu na kuyula Baale-zebubi, nzambi ya Ekroni.+ Keti sambu Nzambi kele ve na Izraele?+ Sambu na nki nge yulaka ve ndinga na yandi? Yo yina, nge ta telama ve na mbeto yina nge me lala, sambu nge ta fwa kibeni.’”17 Yo yina yandi fwaka, na kuwakana ti ndinga ya Yehowa yina Eliya tubaka; mpi sambu yandi vandaka ve ti bana, Yehorami*+ kumaka ntotila na kisika na yandi, na mvula ya zole ya Yehorami+ mwana ya Yehoshafati ntotila ya Yuda.18 Sambu na mambu ya nkaka ya Ahazia+ salaka, mambu yina yandi salaka, keti bo me sonikaka yo ve na mukanda ya bansangu ya bantotila ya Izraele?


text:
Pedro Álves Pinnock
Kadi mu dyâmbu wutu mpe, ñsamu wa makukwa matatu malâmbâng’e Kôngo, ke i mu zâyisânga kaka ko vo besi Kôngo bawônso mu vumu bitatu bavwîlu yovo nsi’âwu mu bimfumu bitatu bya binene yakaywa, kânsi mpe mu longânga vo mu yandi yoyo nsi, dede nzûngu yatênsama va zulu’a kukwa makukwa matatu yinina mu dikididi, mawônso matadidi luzîngu lwa bântu ye yãndi nsi, mavwa sikidikiswa; vo Kôngo i sikididi, i sikidilu. Kânsi sikididi ke dilêndi kala ko ovo kukwa dimosi dikôndelo; ntentila equilibrio) ka kilêndi wangakana ko ovo vasîdi kaka makukwa môle ovo dimosi ye ndâmbu. Mpângumu wowo ñsamu wa makukwa matatu12, Bambuta balonga vo Bakôngo bafwete kalânga ye keto dya lûndila nsi’âwu muna ndungilu’ândi ya mvîmba.
Nzûngu kanêle vo kônso kaka ntângwa katûdilu va zikwa fwete bulana ye makukwa, kânsi ka tenganesânga mo ko, nkwa kukibwîsa yandi kibêni mu kubu.
Ñkôngo mu kônso dyâmbu, va kônso fulu, mu kônso ntânwa fwete kukimwênânga bônso nzûngu yina va ntându’a makukwa: sikididi i yifwete kalânga mbindumunu’ândi yantete-ntete. Sikidii, ke i mu kuma kya yandi kibêni kwândi kaka ko, kânsi mu kuma kya Bakôngo bawônso, mu kuma kya Kôngo dyawônso.
I kuma, kafwete tînânga mu tenganesa mukukwa, i sya vo mu sawula ñsiku ye nkînda za nsi, mu vweza fuka ye luzitu lwa nsi. Ntôtela nkutu, wuna kayîza fûndilwa ñkanu wa ngûdi’ândi ye nzênz’añkênto’a ñtantu’a mbuzi, mu nwânina sikididi, ka sa nkutu kani fimanzeki’êfi ko, mpila mosi vo walânda kaka kyeleka kya ñsamu mu lûngisa yândi wakala ku ndûnginu ye belesa yândi wakala ku mbelelo, I sya vo ngudi ya yândi kibêni. Wakota mu nzo, wabônga ñsiku ye wafuta.
Mu kuma kya nzitisilu’a ñsilu myomyo ye nkînda za nsi, kana nkutu wûnu tulênda sa vo “nsi ya nkulu, ntâmbi za mpa”, kânsi entâmbi zozo za mpa, e ndyâta yoyo ya mpa, ensadilu zozo za mpa, zifwete kala mu tomesa kânsi ke mu yîvisa ko, mu tômboka ku ngudi’a kimûntu kânsi ke mu vutukisa ku kimbizi ko. I mu kuma kya sungânga sikididi dyodyo, i sya vo,kimâna bawônso babambukilânga dyo môyo ntângwa zawônso, dyakadila vo, ñsamu wa makukwa mitatu malâmbâng’e Kôngo wufwete tûngunwa va kônso fulku kivângwa mãmbu ma manene ye ma mfumu, bônso sôla ye tûmba mfumu, kwêla lôngo, zênga mâmbu mu mbâzi’a ñkânu, sambidila mûntu ovo kânda mu ntângu’a mpasi…
Sikididi ovo ngêmb’a nsi, luvuvamu lwa nsi, ke i mu lûnda kaka ñsamu ko, kânsi mpe ye mu tânina yo, mu nwânina yo kônso kaka ntângwa yinwânisu kwa mambêni, i mu bûngula mênga, i mu fwa mpe mu fwa mpe mu kuma kya yâwu: “Itânina ñtinu k’ivakula ñtinu ko”. Sikididi dya nsi i mu simbinina Kôngo muna ndilu zãndi ovo mbâmbi, ndilu zina vo, ovo zisîmbilu kwa bambêni, Kôngo dyawônso difwete telema mu nwâna: “Mbâmbi yasumikwa, ka yisumunwa. Ovo yisumunwa, ensi ye zulu bifwîdi”.
Sikididi dyâka, i mu langidilânga kimâna bãntu ovo ñkângu ke wusakanenwa kwa batântu ko. Ndofi yadiwa kwa bakulu vo kônso kaka nsi yibûngula mênga ma besi Kôngo, ma besi nsi’ândi mafwete bûnguka kwândi kaka mu kaka mpe: “Mono Kôngo I nkûnkuta ka sôngwa ñlêmbo, ovo wunsôngele ñlêmbo, makânda mamwângane”. I dya dîlwa mpe ndofi vo, mwisi Kôngo ka lêndi zakamena mvita ko kadi wazâya wo vo makesa mândi mayîngi kikilu makala ye ma ngolo ovo kibakasa mpe kya makûmbu: “Tu mfula zatsâmuka (zayituka, zatyâmuka) mpika (kya nsona), zalembakana bayângu (batântu, banzênza) mu tôta”.
Ensâsa vo, makesa ma Kôngo mena bônso madyânga. Mu nsyûka ovo nwêne ye mo, vôndele mo, kânsi va wakwîza lwâka mu ntângw’a mbara ovo nsînza (midi) mabila mene kwândi dyâka; mena dyâka ne mfula za tiya (Ñzôngo),
Kôngo ovo mayangumukini mu nwâna mu sukisa mo mawonso mu vônda mûna mele vwâ swâmini, mpaka ditête. Mu dyâmbu dya tânina nsi’âwu, binwâni ovo makesa ma Kôngo ovo se manwâna, ke mayîndulânga dyâka dya ko: “Mu ntângw’a dya yilêmbelânga, kânsi ke mu ntângw’a tãna ye nwâna ko.”
Kôngo, i “mfiti’a nene wafitakesa makânda mangani, edyãndi ke difitakeswa ko, i Mavûngu manikun’enkôsi, manikun’engo, ngo kana lêle, onsânsi’a ñkila ke yilêndi lêka ko, mpîmpa ye mwîni tîtilânga kwândi kaka, i kimbota-mbota mu ñlâmbu a maza: âna fûmba, âna veteka, efûmbwa kana fûmbilu, evetekwa kwa mpândi ye ñlôngo”.
Mpila mosi vo Kôngo i nsi ya ngolo zazîngi kibêni (mfiti’a nene, Kavûngu, kimbota-mbota) êyi ke yilêndi sundwa kwa mbêni nkutu ko. Yândi kafitakesa kwândi makânda mañkaka, kânsi ka lêndi tadila ko vo bafitakesa dya dyândi. Mu kuma ka tabila sikididi ovo ngêmb’a nsi, makesa ma Kôngo kwawônso ye ntângwa zawônso ye ntângwa zawônso bena ye lwelwe mpîmpa ye mwîni. “Ngo kana lêle”: ntôtela ye ñkângu kana nkutu vo balêndele lêka, kânsi “ensânsi’a ñkila”, mpila mosi vo makesa, “kya tîtila fuku ye mwîni”, kya langidilânga kwândi kaka mpîmpa ye mwîni, kônso ka ntângwa.
Ke makesa kaka ko, kânsi ezula (nation) kyawônso kya Kôngo kifwete kala ntângwa zawônso mêso ye lwelwa, makutu ye puku, ke mu dyâmbu dya kaka ko vo bambêni se bafwas’ensi, kânsi mpe mu dyâmbu dya tînisa mo mavwânga ye mpasi bilênda mo kotesa ntuminu ye ngyântilu by ku nsi’a nkuwu ovo zambi. Kina vo Kôngo nkwa ngôlo kwândi, ke dya ngituka ko vo kakala mpe nkwa lulêndo. I kuma, mingutukila kaka mifwete mo nwânina mvita mu dyâmbu dya nsi, mifwete mo kadila makesa, kãnsi ke banzênza ko, ke bimfutila (mercenários).
Bakôngo bafwete bûndila vûvu mu ngolo, mu kibakala kya bawu kibêni, kânsi ke mu bimfutila ko. Kilômbo (Exército) kya Kôngo, i ñkele mosi wa lulêndo, êmu ke mulêndi koteswa mingizila ko, ke wulêndi mpe tumwa kwa mingizila ko: “Lukânda lwakandakazi: ñkele mosi ke wulêkwa kwa ñtânda”.


text:
DILONGO 100
Polo ayi Timoteo
Timoteo wuba ditoko mu kimvuka ki Listila. Tat’andi wuba mwisi Ngelese, vayi mam’andi wuba mwisi Yuda. Bo kaba mwana kilezi, buawu khai’andi Loyisi ayi ngudi’andi Ewunise, batona kunlonga matedi Yave.
Bo Polo mu khumbu yimwadi kayenda mwingi kulonga mu zitsi zinkaka, nandi wuvyokila ku kimvuka ki Listila ayi wumona ti Timoteo wuba luzolo luwombo mu zikhomba ayi wuba kuba sadisanga. Polo wutumisa Timoteo mwingi kanlandakana mu kisalu ki kutala bimvuka. Mvwala Polo wukubika buboti Timoteo mwingi kaphisuka mu kisalu ki kusamuna ayi kulonga zitsangu zimboti.
Pheve yinlongo yidyatisa Polo ayi Timoteo mu bibwangu byoso bavyokila. Va bwilu bunkaka, mu ndosi mvwala Polo wulota dibakala dimweka mwisi Makedonia wuba dinda bavyokila kuna mwingi baba sadisa. Polo, Timoteo Sila ayi Luka bayenda kuna kuba longa ayi kuzibula kuna kimvuka kimona.
Ku Tesalonika divula dinkaka di Makedonia, babakala ayi bakyeto bawombo mvandi bakikinina kuba minlandikini mi Klisto. Vayi basi Yuda bankaka nsoki baba mu Polo ayi bakundi bandi. Batu beni bavanga dingumba dinneni, bayiza kanga Polo ayi bakundi bandi ayi baba nata kwidi zimfumu zi Loma. Bawu baba katendukanga: ‘Batu ababa badi zimbeni zi ntinu wu Loma!’ Polo ayi Timoteo bo bamona ti nsoki wuwombo baba kuba mona va divula beni, diawu va bwilu batinina ayi bayenda ku Belea.
Batu ku Belea, basi Yuda ayi basi Ngelese phwila yiwombo baba yi kulonguka zitsangu zimboti ayi bawombo mu bawu bayiza ba baklisto. Vayi bo bamona basi Yuda bafumina ku Tesalonika, batona dyaka kuba twadisila mambu, Polo wubotuka vana wiza kwenda ku Atene. Vayi Timoteo ayi Sila basyala ku Belea mwingi kubwela kindisa kiminu ki zikhomba. Buvyokila thangu, Polo wudinda Timoteo mwingi kavutuka ku Tesalonika ayi kasadisa zikhomba ziba kuna mwingibakindama mu batu baba kuba landakana beni. Polo mvandi wubwe tuma Timoteo katala ayi kakindisa bimvuka binkaka.
Polo wukamba Timoteo: ‘Baboso batidi kusadila Yave bala kuba landakana kwidi bankwa mambi.’ Timoteo wukota mu buloku mu kibila ki kiminu kyandi. Vayi nandi wuba beni mu mayangi, kibila yiba buka phila kalenda monisina luzolo lwandi kwidi Yave.
Polo wusonikina zikhomba mu kimvuka ki Filipi: ‘Yiku lufila Timoteo. Nandi wunkwiza mulongisa mbi binsundula kudyatila mu nzila yi kyedika ayi wunkwiza lukubika buboti bu kuvangila kisalu ki kusamuna.’ Polo wuba lufyatu luwombo mu Timoteo. Bawu basala va kimweka mimvu miwombo ayi bayiza ba kikundi ki ngolo.
“Bila kuisi ko mutu wunkaka kuaku, botula kaka niani, widi mayindu banga mama ayi wukulubelanga mayindu mu dyambu di mambu meno. Bila bawu boso bantombanga mamboti mawu veka vayi bika mamboti ma Yesu Klisto.”—Filipi 2:20, 21


text:
- KINSHASA : Na bansangu yayi, beno ta landa mwa kitini ya kinzonzi ya ntotila ya nsi ya Belgique, Philippe salaka, mazono awa na mbanza Kinshasa na ntwala ya bantumwa ya nkangu.
- GOMA : Nsangu yankaka na suka yayi kele yayi ya nsi na beto ke na kubongisa nzietelo ya Papa ya Roma ta sala awa na nsi na beto na luyantiku ya ngonda ke kwisa.
- UVIRA : Nzo ya bisalu ya Onu ya ke landilaka mambu ya banswa ya bantu awa na nsi ya pesaka malongi na nkangu ya Sange na Kivu ya nsi, mingi na bau mosi kupesa bitumbu na bantu ya ke na kusala mambu ya mbi.
- KINSHASA : Mpe na yayi me tadila kukonda ya ngemba na ndambu ya Esete ya nsi na beto, luyalu ya Belgique me monisa luzolo na yau ya kusadisa Kongo Kinshasa, nsi na beto samu na kuvutuka ya ngemba ya kieleka na ndambu yina ya nsi na beto.
/sites/default/files/2022-06/0906022-p-k-journalkikongomatin-00.mp3


text:
20 Vinu ke sekaka bantu,+ mpila ya kuyala malafu yina ke lawusaka ke vandaka ve;+Muntu yina yo ke vidisaka nzila kele mayele ve.+2 Boma ya ngolo yina ntotila ke pesaka kele bonso kungana ya ntambu;*+Muntu yina ke pesa yandi makasi ke tula luzingu na yandi na kigonsa.+3 Yo kele lukumu sambu na muntu kana yandi ke buya kuswana,+Kansi konso zoba ta kudikotisa na yo.+4 Molo ke bundulaka ve ntoto na nsungi ya madidi,Yo yina yandi ta lombaka bima na nsungi ya kukatula bima na bilanga ntangu yandi ta vanda na kima ve.*+5 Bangindu* ya ntima ya muntu kele bonso bamasa ya mudindu,Kansi muntu ya luswasukusu ke basisaka yo.6 Bantu mingi ke tubilaka zola na bo ya kwikama,Kansi nani lenda mona muntu ya kwikama?7 Muntu ya lunungu ke tambulaka na kwikama na yandi.+Kiese na bana na yandi* yina ke kwisa na nima na yandi.+8 Kana ntotila me vanda na kiti ya kimfumu sambu na kusambisa,+Yandi ke katulaka mambu yonso ya mbi na meso na yandi.+9 Nani lenda tuba nde: “Mono me kumisa ntima na mono bunkete;+Mono kele bunkete, mono me konda disumu”?+10 Bakilo ya luvunu mpi bitesilu ya luvunu*—Yonso zole kele bima ya nzanzi na meso ya Yehowa.+11 Ata mwana* ke zabanaka na mambu ya yandi ke salaka,Kana bikalulu na yandi kele ya bunkete mpi ya mbote.+12 Makutu ya ke waka mpi meso ya ke monaka—Yehowa muntu salaka yonso zole.+13 Kuzola ve mpongi, kana ve nge ta kuma nsukami.+Kangula meso, ebuna nge ta vanda ti mampa mingi.+14 Muntu yina ke sumba ke tuba nde, “Yo kele ve mbote, yo kele ve mbote!”Na nima yandi ke kwenda mpi ke kudikumisa.+15 Wolo kele, matadi ya korayi* kele mpi mingi,Kansi bikobo ya nzayilu kele kima ya ntalu.+16 Baka lele ya muntu kana yandi me ndima kufutila munzenza mfuka;+Simba kima yina yandi me simbisa sambu na mfuka kana yandi salaka yo sambu na nkento ya munzenza.+17 Dimpa ya bo me baka na nzila ya luvunu ke vandaka ntomo sambu na muntu,Kansi na nima munoko na yandi ta fuluka ti matadi ya fioti-fioti.+18 Kana kusolula* kele, mambu ya muntu ke zola kusala ta nunga,*+Mpi nwana bitumba na nge na nsadisa ya lutwadisu ya mayele.+19 Muntu ya ke kusilaka bantu makambu ke tambula-tambulaka sambu na kubasisa mambu ya kinsweki;+Kuvukana ve ti muntu yina ke zolaka kutonga.*20 Muntu yina ke singa tata na yandi ti mama na yandi,Mwinda na yandi ta fwa ntangu mpimpa ta kwisa.+21 Dikabu yina muntu bakaka ntete na lukasiTa vanda ve lusakumunu na nsuka.+22 Kutuba ve nde: “Mono ta vutula mbi!”+Tula kivuvu na Yehowa,+ ebuna yandi ta gulusa nge.+23 Bakilo ya luvunu* kele kima ya nzanzi na meso ya Yehowa,Mpi bakilo ya muyibi kele mbote ve.24 Yehowa muntu ke twadisaka bitambi ya muntu;+Inki mutindu muntu lenda bakisa nzila na yandi mosi?*25 Yo kele mutambu sambu na muntu kana yandi tuba nswalu-nswalu na ndinga ya ngolo nde, “Santu!”+Ebuna kaka na nima yandi yindula mambu yina yandi silaka.+26 Ntotila ya mayele ke katulaka bantu ya mbi,+Mpi yandi ke lutisaka dikulu ya kima ya bo ke katudilaka bampusu na bambuma na zulu na bo.+27 Mpema ya muntu kele mwinda ya Yehowa,Yo ke sosa-sosaka kibeni na kati na yandi.28 Zola ya kwikama mpi kwikama ke kebaka ntotila;+Yandi ke taninaka kiti na yandi ya kimfumu na nsadisa ya zola ya kwikama.+29 Nkembo ya baleke kele ngolo na bo,+Mpi lukumu ya minunu kele nsuki na bo ya mpembe.+30 Matutu ti bamputa ke katulaka* mambu ya mbi,+Mpi bafimbu ke kumisaka muntu bunkete na kati kibeni.
Banoti na nsi ya lutiti
^ To “mwana-ntambu yina kele ti mika mingi na nkingu.”
^ To mbala ya nkaka, “Bo ta sosa na nsungi ya kukatula bima na bilanga kansi bo ta mona kima ve.”


text:
Kisilamu
Kisilamu (kilabu: الإسلام; al-islaam) kele lukwikilu ya nene mingi. Ngogo ya mukwikili ya kisilamu kele musilamu (kilabu: مسلم; muslim) to muzuluma (kifalanse: musulman).
Kisilamu me butuka na Arabia na mvu-nkama ya nsambwadi, nga basilamu ya kisina vanda balabu ye badawi. Bubu yayi basilamu mingi kele bankaka na balabu: baswahili, bangwana, bahausa, baturki, bafarsi, bapaki, badjawa ye bantu ya nkaka.
Muhamadi vanda ngunza ya kisilamu. Nzambi me tubaka na yandi ye yandi me tubaka na bantu. Nlandi mosi me sonika ngogo ya Muhamad na Korani, muntu kele mukanda ya santu ya kisilamu.
Balukwikilu ya kisina ya kisilamu kele:


text: 31 Bantu ya Filistia vandaka kunwana ti Izraele.+ Ebuna bantu ya Izraele tinaka na ntwala ya bantu ya Filistia; bantu mingi bwaka mpi fwaka na Ngumba ya Gilboa.+2 Bantu ya Filistia vandaka kaka kupusana pene-pene ya Saule mpi ya bana na yandi, ebuna bantu ya Filistia fwaka Yonatani,+ Abinadabi, mpi Malki-shua, bana ya Saule.+3 Bitumba kumaka ngolo sambu na Saule, mpi bantu ya ke sadilaka munduki ya tolo-tolo monaka yandi, mpi bo lwadisaka yandi ngolo kibeni.+4 Ebuna Saule tubilaka muntu yina ke natilaka yandi binwaninu nde: “Basisa mbele na nge ya bitumba mpi tobula mono ti yo, sambu bantu yai ya kukonda kuyotisa+ kukwisa ve kutobula mono mpi kusadila mono mambu kukonda mawa.”* Kansi muntu yina buyaka, sambu yandi vandaka na boma mingi kibeni. Yo yina Saule bakaka mbele ya bitumba mpi bwaka na zulu na yo.+5 Ntangu muntu yina ke natilaka yandi binwaninu monaka nde Saule me fwa,+ yandi mpi bwaka na zulu ya mbele na yandi ya bitumba mpi fwaka ti yandi.6 Na mutindu yina Saule, bana na yandi tatu, muntu yina ke natilaka yandi binwaninu, mpi bantu na yandi yonso fwaka bo yonso na kilumbu yina.+7 Ntangu bantu ya Izraele yina vandaka na ntoto ya muwanda* mpi na ntoto ya Yordani monaka nde bantu ya Izraele me tina mpi nde Saule ti bana na yandi me fwa, bo yantikaka kubikisa bambanza mpi kutina;+ ebuna bantu ya Filistia kwisaka mpi kumaka kuzinga kuna.8 Kilumbu yina landaka, ntangu bantu ya Filistia kwisaka sambu na kuyiba bima ya bamvumbi, bo monaka bamvumbi ya Saule ti ya bana na yandi tatu me lala na Ngumba ya Gilboa.+9 Yo yina bo zengaka yandi ntu, bo katulaka yandi binwaninu na yandi, mpi bo tindaka ndinga na ntoto ya mvimba ya bantu ya Filistia sambu na kupanza nsangu+ yina na banzo* ya biteki+ na bo mpi na bantu na bo.10 Na nima bo tulaka binwaninu na yandi na nzo ya biteki ya Ashtoreti mpi bo kangisaka mvumbi na yandi na kibaka ya Bete-shani.+11 Ntangu bantu ya Yabeshi-gileadi+ waka mambu yina bantu ya Filistia salaka Saule,12 basoda yonso telamaka, bo tambulaka mpimpa ya mvimba, mpi bo katulaka bamvumbi ya Saule ti ya bana na yandi na kibaka ya Bete-shani. Bo vutukaka na Yabeshi, ebuna bo zikaka bo kuna.13 Na nima bo bakaka mikwa na bo+ mpi bo zikaka yo na nsi ya nti ya tamarisi na Yabeshi,+ ebuna bo buyaka madia bilumbu nsambwadi.


text:
DILONGO 60
Kintinu Kyala Yala Thangu Zyoso
Mu bwilu bumweka, ntinu Nebukadenesali wulota ndosi yi kakhambu zaba tsundu. Ndosi beni yaba kuntatisa beni ayi kasa bwe baka ko tolo. Diawu Nebukadenesali katumisina zinganga zyandi baba sundulanga zindosi ayi wuba kamba: ‘Khambanu ndosi yibe lota.’ Bawu bamvutudila: ‘Tuba theti ndosi beni ayi befu twe kukamba mbi yawu yinsundula.’ Ntinu wubwe tuba: ‘Mve! benu khambanu ndosi beni khanu ye kuluvonda benu boso. Bawu batuba: ‘Mfumu’itu, lemvuka tuba theti ndosi belota, bosi befu twe kusudikisa yawu. Ntinu wubakamba: ‘Benu minu muntomba kuvunzikisa! Tubanu munswalu ndosi yibe lota.’ Bawu batuba: ‘Ah! Ntinu vasi ko mutu wulenda kukamba mambu wuntomba.’
Ntinu wudasuka beni ayi wutuma kuvonda batu boso baba ndwenga ku Babiloni. Nswa beni kavana, wutula luzingu lu Danieli, Sadalaki, Mesaki ayi Abede-Nengo va kingela. Bosi, Danieli wuye kamba ntinu Nebukadenesali mwingi kavana mwa thangu. Danieli ayi bakundi bandi, balinda lusalusu kwidi Yave. Ngye zebi mbi Yave kavanga?
Yave wukamba Danieli ndosi beni ayi tsundu’andi. Mu kilumbu kilanda, Danieli wukamba bisadi bi ntinu: ‘Tala, bikanu kuvonda ni mutu wumweka kibila minu yima zaba tsundu yi ndosi beni.’ Diawu bisadi bi ntinu banatina Danieli ti kuba ntinu Nebukadenesali. Bosi Danieli wukamba ntinu: ‘Nzambi ma kumonisina mambu mankwiza kuntwala, ayi tsundu yi ndosi’aku yawu ayiyi: ‘Ngye belota kitumba kinnene kidi ntu wu wola, ntima ayi myoko mi palata, kivumu ayi mabubu ma malu matsongo voti (cobre), angi mu makungulu voti makuma ti mu bitambi madi masobakana kisengu ayi tuma. Ngye benona mvandi dimanya dibe zenguka mu mongo dibe bunda mu malu ma kitumba beni ayi kyawu kiza mana kituka ntoto. Bosi phemu yiza nata ntoto woso. Buna bilumbu bivyoka, dimanya beni diza ba dineni ayi diza fuka ntoto woso.’
Bosi Danieli wutuba: ‘Ntu wu wola bemona, luawu luyalu lu kintinu kyaku.Ntima ayi myoko mi palata binsundula ntinu wala vinginina luyalu lwaku. Bosi, vala kwiza ntinu wunkaka wela ba buka tsongo voti (cobre) ayi wela yala ntoto woso. Vala bwe kwiza ntinu wunkaka wela ba mangolo banga kisengu. Ku tsuka, kwala monika ntinu wunkaka wuvasana, khonzo yinkaka yi ntinu beni yala ba mangolo banga kisengu, angi yinkaka yela ba yilebakana buka tuma. Dimanya wumona dinsundula Kintinu ki Nzambi, kintinu beni kyela tulula mintinu myoso mi nza ayi kyela yala mu thangu zyoso.
Bo kayuwa tsundu yi ndosi beni, Nebukadenesali wiza fukama va ntwala Danieli ayi wunkamba: ‘Bukyedika, Nzambi’aku ma kusudikisa ndosi beni, kibila nandi to Nzambi yikyedika ayi vasi ko yinkaka buka nandi’. Nebukadenesali kasa bwe vonda ko Danieli, angi wumbyeka mfumu yi batu boso baba ndwenga ayi mfumu yi Babiloni. Mamona? Yave wutambudila nsambu wu Danieli ayi wunsadisa.
“Zipheve zimbimbi zikutikisa batu va buangu beti tedila mu ki Ebelewo: Alimangedoni.”—Nzaikusu 16:16


text:
MALONGI 9
Yelemia Kasa Bika ko Kukamba Bantu Matedi Yave
Nkumbu ziǹkaka bantu ba tuvwezanga voti batumonanga mfiti bo tuǹsamunanga nsangu mu matedi Yave. Mambu beni ma kumonika, tuḿbanga mayindu ma kubika kusamuna nsangu mu matedi Yave Nzambi. Ngyewu, wumana kuma monokono?— Kibibila kiǹtubila ditoko dimweka wuba beni luzolo mu Yave, vayi nkumbu yiǹkaka nandi wubina bika kusamuna nsangu mu matedi Yave. Dizina dyandi Yelemia. Twaḿbwela kulonguka matedi mu nandi.
Bo Yelemia kaba mwana ditoko Yave wuǹdinda mwingi kalubula bantu ba bika kuvanga mambu mambi. Kiyeku beni mpasi kiba mu Yelemia ayi nandi wumona boma. Yelemia wuvutudila: ‘Yave, Minu mwana kilezi. Ayi yisa zaba ko ma yilenda koluka.’ Vayi Yave wuǹkamba: ‘Bika kumona boma, kibila minu yiǹkwiza kusadisa.’
Yelemia wutona kulubula bantu mu kubakamba ti bala bungu ba kunkambu bika kuvanga mambi. Mu mbwenu’aku, bantu babika kuvanga mambu mambi?—Ḿve. Baǹkaka baseva Yelemia ayi baǹkangila nganzi. Baǹkaka batomba kuvonda Yelemia! Mu mbwenu’aku bwidi Yelemia kaba mwena?—Nandi wuba boma diawu katubila: ‘Yilendi ko kubwe samuna nsangu mu matedi Yave.’ Bukyedika ti nandi wubika kusamuna nsangu mu matedi Yave dedi bo katubila?—Ḿve. Kibila nandi wuba beni luzolo mu Yave diawu ka nkambu bikila kusamuna matedi Yave. Yave wukyeba Yelemia bo ka nkambu vonga kuvanga luzolo lwandi.
Kilumbu kiǹkaka babakala bamweka baba mavanga mambi, batibula Yelemia mu kisima kiwonguka kiba dintapi. Nandi kasa ba ko ǹlangu ayi bidya. Bawu baba tomba nandi kafwila muna. Angi mu lusadusu lu Yave nandi wuvuka mu dibulu beni!
Mbi wulenda longuka mu mambu Yelemia kamonokono?— Nandi waba monanga boma nkumbu ziǹkaka. Angi kasa bika ko kusamuna nsangu mu matedi Yave. Nkumbu ziǹkaka malenda kumonikina, ngye kusamuna matedi Yave baǹkaka balenda kuvweza ayi kukangila nganzi. Ḿba wulenda mona zinsoni voti boma. Angi wulendi bika ko kusamuna nsangu mu matedi Yave ayi nandi wala kusadisa dedi bo kasadisila Yelemia.
TANGA MU KIBIBILA KYAKU
-
Yelemia 1:4-8; 20:7-9; 26:8-19, 24; 38:6-13


text:
- KINSHASA : Na bansangu yayi, ntete, beto ta tubila kinzonzi ya mfumu ya nsi, mbuta Felix Tshisekedi ta sala bubu yayi na ntwala ya bantumwa ya nkangu ; ya vanda mpe bambuta ya Senat.
- BUNIA : Kaka na nzila yayi, bantumwa ya nkangu ya ponamaka na kizunga ya Ituri me tula kivuvu samu na kuvutuka ya ngemba na ntoto na bau. Kivuvu ya kieleka na nima ya nzietelo ya kisalu ya mbuta ya luyalu ya ke talaka mambu ya makesa salaka na ndambu yina ya nsi.
- BUKAVU : Kiteso ya nkama mosi kele ntalu ya banzonkanda ya malongi ya zulu na Kivu ya nsi ya mbuta ya luyalu ya ke talaka mambu yayi me lomba ti ba kanga yau. Kikuma, yau ke zitisa ve bansiku.
- KINSHASA : Na yayi me tadila mbongo ya nsi na beto fwete kusadila na yau na mvula ke kwisa, kele mazuzi, kilumbu ya sabala ya bantumwa ya nkangu ndimaka mukanda yayi ya nsiku, na ntwala kutinda yau na ndambu ya Senat.
- BENI : Na kutala mavuanga ya ba me kotisaka na Territoire ya Beni mpe na kizunga ya Ituri, makesa ya nsi me vukanaka ti bayayi ya nsi ya Ouganda samu na kunuanisa bimpumbulu ya ba Adf, tuka nsuka ya ngonda me luta.
- GOMA : Beto kwenda ntangu yayi na Territoire ya Masisi, na kizunga ya Kivu ya zulu, wapi bimvuka ya bimpumbulu ke na kulanda na kumwesa nkangu mpasi.
/sites/default/files/2021-12/1312021-p-k-journalkikongo_matin-00.mp3


text:
Yezu me zaba mambu yina kele na kati ya muntu (23-25)
2 Na kilumbu ya tatu, bo salaka nkinsi mosi ya makwela na Kana ya Galilea, mpi mama ya Yezu vandaka kuna.2 Bo bingaka mpi Yezu ti balongoki na yandi na nkinsi yina ya makwela.3 Ntangu vinu manaka, mama ya Yezu tubilaka yandi nde: “Bo kele ti vinu ve.”4 Kansi Yezu tubilaka mama na yandi nde: “Nkento, diambu yai ke tadila mono ti nge na nki?* Ntangu na mono me lunga ntete ve.”5 Mama na yandi tubilaka bantu yina vandaka kusala nde: “Beno sala konso diambu yina yandi ta songa beno.”6 Mabungu ya matadi sambanu ya masa vandaka pana, mutindu bansiku ya Bayuda+ ya kudikumisa bunkete vandaka kulomba; konso dibungu lenda kota bitesilu ya masa zole to tatu.*7 Yezu tubilaka bo nde: “Beno fulusa masa na mabungu yina.” Bo fulusaka yo meke.8 Ebuna yandi tubilaka bo nde: “Ntangu yai beno baka ndambu mpi beno nata yo na ntwadisi ya nkinsi.” Bo nataka yo.9 Ntangu ntwadisi ya nkinsi mekaka masa yina ya bo kitulaka vinu, sambu ntwadisi ya nkinsi zabaka ve kisika yo katukaka (kansi bansadi yina bakaka masa zabaka), yandi bingaka bakala yina me kwela10 mpi yandi tubilaka yandi nde: “Bantu yonso ke pesaka ntete vinu ya mbote, mpi kana bantu me lawuka, bo ke pesaka vinu ya mbote mingi ve. Nge me bumba vinu ya mbote tii ntangu yai.”11 Diambu yai ya Yezu salaka na Kana ya Galilea vandaka luyantiku ya bidimbu na yandi, mpi yandi monisaka nkembo na yandi,+ ebuna balongoki na yandi tulaka lukwikilu na yandi.12 Na nima, yandi ti mama na yandi ti bampangi na yandi+ mpi balongoki na yandi kwendaka na Kapernaumi,+ kansi bo salaka ve bilumbu mingi kuna.13 Ntangu yai, Paki+ ya Bayuda kumaka pene-pene, mpi Yezu kwendaka na Yeruzalemi.14 Yandi monaka na tempelo bantu yina vandaka kuteka bangombe, mameme, mpi bapizio,+ mpi bantu yina vandaka kushanze mbongo, bo me vanda na bakiti na bo.15 Yandi salaka fimbu ya bansinga, mpi yandi kulaka bantu yina yonso ti mameme mpi bangombe na bo na tempelo, mpi yandi panzaka mbongo ya bibende ya bantu yina vandaka kushanze mbongo mpi yandi balusaka bamesa na bo.+16 Yandi tubilaka bantu yina vandaka kuteka bapizio nde: “Beno katula bima yai awa! Beno bika kukumisa nzo ya Tata na mono nzo ya mumbongo!”*+17 Balongoki na yandi yibukaka nde bo me sonikaka nde: “Kikesa sambu na nzo na nge ta pela na kati na mono bonso tiya.”+18 Ebuna Bayuda tubilaka yandi nde: “Inki kidimbu nge lenda songa beto,+ sambu nge ke sala mambu yai?”19 Yezu vutudilaka bo nde: “Beno bwisa tempelo yai, mpi mono ta tedimisa yo na bilumbu tatu.”+20 Ebuna Bayuda tubaka nde: “Bo salaka bamvula 46 na kutunga tempelo yai, ebuna nge, keti nge ta tedimisa yo na bilumbu tatu?”21 Kansi yandi vandaka kutubila tempelo ya nitu na yandi.+22 Ntangu yandi telamaka na bafwa, balongoki na yandi yibukaka nde yandi vandaka kutuba mambu yai,+ ebuna bo ndimaka mambu yina masonama ya santu mpi Yezu tubaka.23 Kansi, ntangu yandi vandaka na Yeruzalemi na nkinsi ya Paki, bantu mingi kwikilaka na zina na yandi ntangu bo monaka bidimbu yina yandi vandaka kusala.24 Kansi Yezu vandaka kutudila bo ve ntima sambu yandi zabaka bo yonso25 mpi sambu yandi vandaka ve ti mfunu nde muntu kuta kimbangi sambu na muntu ya nkaka, sambu yandi mosi zabaka mambu yina vandaka na kati ya bantu.+
Banoti na nsi ya lutiti
^ Na kisina, “Inki mambu mono ti nge, nkento?” Yai mutindu ya kutuba ya kifwani ya ke monisa nde muntu me buya. Kusadila ngogo “nkento” ke monisa ve kukonda luzitu.


text:
Keti Bansiku ya Biblia na Yina Me Tala Mambu ya Mbote mpi ya Mbi Me Manaka Ngala?
Bantu mingi, yo vanda bayina ke tubaka nde bo kele Bakristu ke yindulaka nde bansiku ya bikalulu ya mbote ya kele na Biblia mpi ya ke tubilaka mambu ya kuvukisa nitu mpi makwela me manaka ngala. Sambu na kuwakanisa mambu yai ti mutindu mambu ke salama bilumbu yai, mabundu ya nkaka me sobaka malongi na bo na yina me tala bikalulu ya mbote mpi ya mbi. Keti bansiku ya Biblia na yina me tala mambu ya mbote mpi ya mbi kele kaka mfunu? Ee. Disolo yai ke sadisa beto na kuzaba nde yo kele kaka mfunu.
Bantu kele na mfunu ya bansiku ya Nzambi na yina me tala mambu ya mbote mpi ya mbi
Nzambi salaka bantu sambu bo landa lutwadisu na yandi. Biblia ke tuba nde: “Muntu yina ke tambula kele ve ti kiyeka ya kutwadisa kitambi na yandi mosi.” (Yeremia 10:23) Ata Yehowa * Nzambi me salaka beto ti makuki ya kubaka balukanu, yandi me pesaka ve kiyeka to makuki ya kuzaba inki kele mbote mpi inki kele mbi sambu na beto. Yo yina, yandi ke zola nde beto tudila yandi ntima.—Bingana 3:5.
Bansiku ya Nzambi na yina me tala bikalulu ya mbote kele na Biblia. Beto tadila bikuma zole yina ke salaka nde bansiku yango kuvanda ti valere ya mingi.
Nzambi salaka beto. (Nkunga 100:3) Yehowa Nzambi Muntu Me Salaka beto. Yo yina, yandi me zaba mbote-mbote bima yina beto ke vandaka ti yo mfunu sambu na kuvanda ti sante ya mbote, mabanza ya mbote mpi na kiese. Yandi me zaba mpi bampasi yina ta kumina beto kana beto me buya kuzitisa bansiku na yandi. (Bagalatia 6:7) Diaka, Yehowa ke zolaka nde beto vanda ti luzingu ya mbote kibeni. Yo yina, Biblia ke tubaka nde Nzambi kele “Muntu yina ke longa nge sambu na mambote na nge mosi, Muntu yina ke twadisa nge na nzila yina nge fwete tambula.”—Yezaya 48:17.
Bampusa na beto lenda vidisa beto nzila. Bantu mingi ke monaka nde bo lenda zaba mambu ya mbote mpi ya mbi kana bo ke landa mambu yina ntima na bo ke songa bo, disongidila kana bo ke lungisa banzala yina bo kele ti yo. Kansi Biblia ke tuba nde: “Ntima kele luvunu kuluta konso kima ya nkaka mpi yo kele mbi kibeni.” (Yeremia 17:9) Kana beto ke bika ve nde mayele ya Nzambi kutwadisa ntima na beto, yo ta pusa beto na kusala mambu na mutindu yina beto ta wa mawa na nima.—Bingana 28:26; Longi 10:2.
Keti bamfumu ya mabundu fwete buya kutadila mambu yina Biblia ke tubaka nde yo kele mbote mpi mbi?
Ve. Biblia ke longaka kieleka na yina me tala Nzambi mpi bikalulu yina yandi ke zola nde beto vanda ti yo. (1 Bakorinto 6:9-11; Bagalatia 5:19-23) Yandi ke zolaka nde bantu kuzaba mambu yina. (1 Timoteo 2:3, 4) Yo yina, bamfumu ya mabundu fwete longa bantu mambu yina Ndinga ya Nzambi ke tuba.—Tito 1:7-9.
Bantu mingi yina ke zolaka ve kuzitisa bansiku ya Bikalulu ya mbote yina kele na Biblia ke kwendaka kusosa bamfumu ya mabundu sambu bo “zabisa bo mambu yina bo ke zola kuwa.” (2 Timoteo 4:3) Kansi Ndinga ya Nzambi ke pesa lukebisu yai ya pwelele: “Mawa na bantu yina ke tuba nde mbote kele mbi mpi mbi kele mbote.” (Yezaya 5:20) Ya masonga, Nzambi ta pesa bamfumu ya mabundu yina ke longaka ve na siki-siki yonso mambu yina Nzambi ke tubaka nde yo kele mbote mpi mbi ndola.
Keti bansiku ya bikalulu ya mbote ya kele na Biblia ke pusaka bantu na kusambisa bantu ya nkaka?
Ve. Bantu yina ke zola kusepedisa Nzambi ke landaka mbandu ya Yezu Kristu mpi malongi na yandi. Yezu longaka balongoki na yandi nde bo fwete sambisa ve bantu ya nkaka kansi nde bo fwete zola bantu yonso mpi kuzitisa bo.—Matayo 5:43, 44; 7:1.
Balongoki ya Yezu fwete zitisa bansiku ya Nzambi ya bikalulu ya mbote na luzingu na bo ya mvimba. Kansi, bo fwete ndima mpi nde bantu ya nkaka lenda ndima ve kuzitisa bansiku yina. (Matayo 10:14) Yezu pesaka ve balongoki na yandi nzila ya kusadila politiki to bametode ya nkaka sambu na kupusa bantu na kuzitisa bansiku ya Nzambi.—Yoane 17:14, 16; 18:36.
Inki mambote beto ta baka kana beto ke zitisa bansiku ya Nzambi?
Kana beto ke sala bikesa sambu na kuzitisa bansiku ya Nzambi na yina me tala mambu ya mbote mpi ya mbi, beto ta baka mambote bubu yai mpi na bilumbu ke kwisa. (Nkunga 19:8, 11) Na kati ya mambote yango, beto lenda tanga:
Kiese ya mingi.—Bingana 29:6.
Kinduku ya ngolo ti Nzambi.—Bingana 3:32.
Lusadisu ya Nzambi na ntangu ya mpasi.—Bingana 11:8.
^ Yehowa kele zina ya Nzambi mutindu Biblia ke monisa yo.—Nkunga 83:18.


text:
- BUNIA: Na bangolo ya luyalu ke na kusala samu na kuvutula ngemba na ndambu ya Esete ya nsi na beto, makesa ya nsi me kuma na Boga na kizunga ya Ituri.
- GOMA: Mpe na kunuana ya ke na kuluta na ndambu ya kizunga ya Kivu ya zulu, ya kieleka Radio na beno ya ngemba ta zabisa beno inki ya ke na kuluta bilumbu yayi na Bunagana.
- BANDUNDU: Kaka na bansangu yayi, beto ta zabisa inki mutindu ya nzila ya Kikwit me beba, mingi na Masimanimba.
- BUKAVU: Na Kivu ya nsi, ya kele mfumu ya mbanza Bukavu ya me lomba na nkangu nandi na kubaka ve bantu ya me zabanaka ve na kisalu ya kutunga, na ntangu ya ba zola kutunga banzo na bau.
/sites/default/files/2022-07/1307022-p-k-journalkikongomatin-00.mp3


text: 13 Mwana ya mayele ke ndimaka ndola ya tata na yandi,+Kansi muntu yina ke vwezaka ke waka ve kana bo nganina* yandi.+2 Mambu yina muntu ke tubaka na munoko na yandi kele bonso madia ya mbote yina ke fulusa divumu na yandi,+Kansi nzala* ya bayekudi kele kaka ya kusala mubulu.3 Muntu yina ke kebaka munoko na yandi* ke taninaka luzingu* na yandi,+Kansi muntu yina ke kangulaka bikobo na yandi nene ta fwa.+4 Molo ke vandaka ti nzala ya ngolo ya bima, ata mpidina yandi* ke vandaka na kima ve,+Kansi muntu* yina ke salaka ngolo ta fuluka ti bima mingi.*+5 Muntu ya lunungu ke mengaka mambu ya luvunu,+Kansi bisalu ya bantu ya mbi ke nataka nsoni kibeni.6 Lunungu ke taninaka muntu yina nzila na yandi kele na mbi ve,+Kansi mambu ya mbi ke bwisaka nsumuki.7 Kele ti muntu yina ke kudisongaka nde yandi kele mvwama, kansi yandi kele na kima ve;+Kele ti muntu ya nkaka yina ke kudisongaka nde yandi kele nsukami, kansi yandi kele ti kimvwama mingi.8 Bimvwama kele nkudulu sambu na luzingu* ya muntu.+Kansi bansukami ke vandaka ve ata na kigonsa.*+9 Nsemo ya bantu ya lunungu ke semaka ngolo,*+Kansi mwinda ya bantu ya mbi ta fwa.+10 Lulendo ke nataka kaka kuswana,+Kansi mayele kele na bantu yina ke sosaka bandongisila.*+11 Kimvwama yina muntu me zwa nswalu* ta mana,+Kansi kimvwama ya muntu yina ke vukisa bima malembe-malembe* ta kuma mingi.12 Kivuvu yina ke lungana ve nswalu ke salaka nde ntima kubela,+Kansi kana nzala yina me lungana, yo kele nti ya luzingu.+13 Muntu yina ke vweza malongi* ta baka ndola,+Kansi muntu yina ke zitisa nsiku, bo ta futa yandi.+14 Malongi* ya muntu ya mayele kele nto ya luzingu+Sambu na kukatula muntu na mitambu ya lufwa.15 Mayele ya mbote ya kubakisa mambu ke salaka nde bo ndima muntu,Kansi nzila ya bayekudi kele mpasi.16 Muntu ya mayele ke salaka mambu ti nzayilu,+Kansi zoba ke basisaka buzoba na yandi.+17 Kinati-nsangu ya mbi ke nataka mavwanga,+Kansi muntu ya kwikama yina bo me tinda ke belulaka.+18 Muntu yina ke monaka ndola mpamba ta bwa na kinsukami mpi ta baka nsoni,Kansi muntu yina ke ndima nde bo sungika* yandi ta baka nkembo.+19 Kana nzala me lungana, yo ke vandaka kitoko sambu na muntu,*+Kansi bazoba ke mengaka kuyambula mambu ya mbi.+20 Muntu yina ke tambulaka ti bantu ya mayele ta kuma mayele,+Kansi muntu yina kele na bangwisana ti bazoba ta suka mbi.+21 Mpasi ke landaka bansumuki,+Kansi kimvwama ke futaka bantu ya lunungu.+22 Muntu ya mbote ke bikilaka bantekolo na yandi dikabu,Kansi bo ta bumba kimvwama ya nsumuki sambu na muntu ya lunungu.+23 Bilanga ya bansukami yina bo me bundula ke basisaka madia mingi,Kansi kukonda lunungu lenda fwa yo.*24 Muntu yina ke buya kusadila fimbu* na yandi ke mengaka mwana na yandi,+Kansi muntu yina ke zolaka yandi ke pesaka yandi ndola na kikesa yonso.*+25 Muntu ya lunungu ke diaka mpi ke lungisaka nzala na yandi,+Kansi divumu ya bantu ya mbi kele mpamba.+


text:
- KINSHASA: Na bansangu yayi, beno ta landa luzayisu ya kimvuka ya bansi ya ntoto na beto y’Afrika, mingi na kutala mvita ya ke na kuluta na ndambu ya Esete ya nsi na beto.
- KINSHASA: Mazono, nza na beto bantu banzilaka luzingu ya Bandundu. Mpe aw ana mbanza Kinshasa, mikembo mingi lutaka na Musee National.
- MATADI: Mpe na kizunga ya Kongo Central, nsangu kele ya kuzibuka ya zandu samu na kumonisa bima ya malanga ya ta simbama na mposo ke kwisa na Kimpese.
- BUNIA: Na kizunga ya Ituri, makesa ya nsi, mpe bankundi na bau ya ba Updf ya Ouganda ke na kubula masasi ya ngolo tuka lumingu ya mposo me luta, na bisika ya bimpumbulu ya ba Adf na mfinda, na kukutana ya nzadi Loya mpe Luna, na Territoire ya Irumu.
- BUKAAVU: Beto kwenda ntangu yayi na Kivu ya nsi, wapi luyalu me sepela mingi samu na nzietelo ya ntoto ya Belgique mpe nkento nandi salaka awa na nsi na beto, mpe mingi na mbanza Bukavu.
- GOMA: Na Kivu ya zulu, mingi na mbanza Butembo, bantu uvua ya tinaka mvita, wapi na kati na bau bankento sambanu kele diaka ve na luzingu na beto ya bantu samu na luzingu ya mpasi.
/sites/default/files/2022-06/1406022-p-k-journalkikongomatin-00.mp3


text: 11 Losa* dimpa na nge na masa,+ sambu na nima ya bilumbu mingi nge ta mona yo diaka.+2 Pesa dikabu na bantu nsambwadi to nkutu na bantu nana,+ sambu nge me zaba ve inki mpasi ta bwa na ntoto.3 Kana matuti me fuluka ti masa, yo ta nokisa mvula na ntoto; mpi kana nti me bwa na ndambu ya sudi to na ndambu ya nordi, yo ta lala kaka kisika yina yo me bwa.4 Muntu yina ke tala mupepe ta kuna ve nkeni, mpi muntu yina ke tala matuti ta katula ve mbuma.+5 Kaka mutindu nge me zaba ve mutindu mpeve ke salaka na kati ya mikwa ya mwana yina kele na kati ya nkento yina kele na divumu,+ mutindu mosi nge me zaba ve kisalu ya Nzambi ya kieleka, yina ke salaka bima yonso.+6 Kuna nkeni na nge na suka mpi kubika ve nde diboko na nge kupema tii na nkokila;+ sambu nge me zaba ve nki ta mena, kana nkeni yai to nkeni yina, to kana yonso zole ta mena.7 Nsemo kele mbote, mpi yo kele mbote nde meso kumona ntangu.8 Sambu kana muntu fwete zinga bamvula mingi, bika yandi wa kiese konso kilumbu.+ Kansi yandi fwete yibuka nde bilumbu ya mpimpa lenda vanda mingi; mambu yonso yina ta kwisa kele mpamba.+9 Leke, yangalala ntangu nge kele leke, mpi bika nde ntima na nge kuvanda na kiese na bilumbu ya kileke na nge. Landa banzila ya ntima na nge mpi kwenda kisika yina meso na nge ke nata nge; kansi zaba nde Nzambi ya kieleka ta sambisa nge* sambu na mambu yai yonso.+10 Yo yina, katula mambu ya ke yangisaka na ntima na nge, mpi katula mambu ya mpasi na nitu* na nge, sambu kileke mpi nsungi ya kitoko ya luzingu kele mpamba.+


text: 10 Bingana ya Salomo.+Mwana ya mayele ke pesaka tata na yandi kiese,+Kansi mwana ya zoba ke pesaka mama na yandi mawa.2 Bimvwama ya muntu me baka na nzila ya mbi ta vanda ve na mfunu,Kansi lunungu kele kima yina ke gulusaka na lufwa.+3 Yehowa ta bika ve nde muntu ya lunungu* kufwa na nzala,+Kansi yandi ta buya kupesa bantu ya mbi bima yina bo ke zola mingi.4 Maboko ya bumolo ta nata kinsukami,+Kansi maboko ya ke salaka ngolo ke nataka bimvwama.+5 Mwana yina ke salaka mambu ti mayele ya kubakisa mambu mbote- mbote ke vukisaka bambuma na nsungi ya mvula,Kansi mwana yina ke sala- ka mambu ti nsoni ke lalaka ngolo na nsungi ya kukatula bima na bilanga.+6 Balusakumunu kele na ntu ya muntu ya lunungu,+Kansi munoko ya bantu ya mbi ke bumbaka mubulu.7 Kuyindula mambu* ya muntu ya lunungu ke nataka lusakumunu,+Kansi zina ya bantu ya mbi ta pola.+8 Muntu yina kele ti ntima ya mayele ta ndima malongi,*+Kansi muntu yina ke tubaka na buzoba, bo ta niata yandi.+9 Muntu yina ke tambulaka na kwikama ta tambula na lutaninu,+Kansi muntu yina banzila na yandi kele nioka-nioka, bo ta mona yandi.+10 Muntu yina ke bweta disu na mayele ke nataka mpasi,+Mpi muntu yina ke tubaka na buzoba, bo ta niata yandi.+11 Munoko ya muntu ya lunungu kele nto ya luzingu,+Kansi munoko ya bantu ya mbi ke bumbaka mubulu.+12 Kumenga ke basisaka kuswana,Kansi zola ke fikaka mambu yonso ya mbi.+13 Mayele ke vandaka na munoko ya muntu ya luswasukusu,+Kansi fimbu kele sambu na mukongo ya muntu yina me konda mabanza ya mbote.*+14 Bantu ya mayele ke bumbaka nzayilu mbote-mbote,+Kansi munoko ya zoba ke nataka mavwanga.+15 Kimvwama* ya mvwama kele mbanza na yandi ya ngolo.Kubeba ya bansukami kele kinsukami na bo.+16 Kisalu ya muntu ya lunungu ke nataka na luzingu;Kansi mbuma ya muntu ya mbi ke nataka na disumu.+17 Muntu yina ke tulaka dikebi na malongi kele nzila* ya ke nataka na luzingu,Kansi muntu yina ke monaka kunganina mpamba ke vidisaka bantu ya nkaka nzila.18 Muntu yina ke bumbaka kimbeni ke tubaka mambu ya luvunu,+Mpi muntu yina ke panzaka bansangu ya mbi* kele zoba.19 Kana muntu ke tuba mingi, mbi ke kondaka ve,+Kansi muntu yina ke yala munoko na yandi ke salaka mambu na mayele.+20 Ludimi ya muntu ya lunungu kele bonso arza ya kuluta kitoko,+Kansi ntima ya muntu ya mbi kele mfunu mingi ve.21 Munoko ya muntu ya lunungu ke disaka* bantu mingi,+Kansi bazoba ke fwaka sambu bo me konda mayele.+22 Lusakumunu ya Yehowa ke kumisaka muntu mvwama,+Mpi yandi ke yikaka ve mpasi* na zulu na yo.23 Kudipesa na mambu ya nsoni kele bonso nsaka sambu na zoba,Kansi mayele kele sambu na muntu ya luswasukusu.+24 Mambu yina muntu ya mbi ke waka boma, ta bwila yandi;Kansi bo ta pesa muntu ya lunungu kima yina yandi ke zola.+25 Ntangu mupepe ya ngolo ta luta, muntu ya mbi ta vanda diaka ve,+Kansi muntu ya lunungu kele fondasio kimakulu.+26 Bonso masa ya ngani na meno mpi midinga na meso,Molo kele mutindu yina sambu na muntu yina me tinda yandi.*27 Boma ya Yehowa ke kumisaka luzingu nda,+Kansi bamvula ya bantu ya mbi, bo ta kumisa yo nkufi.+28 Kima yina bantu ya lunungu ke vingila* ke nataka kiese,+Kansi kivuvu ya bantu ya mbi ta fwa.+29 Nzila ya Yehowa kele kisika ya ngolo ya lutaninu sambu na muntu ya kukonda kifu,+Kansi yo ke tendula lufwa sambu na bantu ya ke salaka mambi.+30 Muntu ya lunungu ta bwa ve ata fioti,+Kansi bantu ya mbi ta zinga diaka ve na ntoto.+31 Munoko ya muntu ya lunungu ke basisaka* mayele,Kansi bo ta katula ludimi ya ke kusaka.32 Munoko ya muntu ya lunungu me zaba diambu yina ke pesaka kiese,Kansi munoko ya muntu ya mbi ke tubaka luvunu.


text:
Kibaha
Kibaha kele lukwikilu me salama ya Baha'u'llah. Malongi ya lukwikilu ya kibaha ke relesa bumosi tatu: bumosi ya nzambi, bumosi ya lukwikilu ye bumosi ya buntu.
Baha'u'llah me simba nde mono kele ngunza ya nsuka na ndingie ya bangunza (Zaratustra, Krisna, Mose, Buda, Yesu ye Muhammad).
Kisambu ya fioti ya Kibaha[soba | edit source]
- Munu ikele mbangi, e Nzambi ya munu, na larambi nde: nge gangaka munu, samu na kuzaba nge na kupesa nge lukumu, sesepi yayi, munu ke ndima bufioti ya munu ye bunene ya nge, bunsukami ya munu ye bumvuama na nge. Na ntuala ya nge, Nzambi ya nkaka ikele ve, ya ke gulusaka na bigonsa, yina ya ke zingaka na ngolo ya yandi mosi messi.


text:
1/ KINSHASA : Ba ong pene makumi sambanu zabisaka na nkwa masuekamu ya ba insi ya america ti ba bikidila kusiamisa kukondwa lukengo na RDc na kuyibaka kimvuama ya insi na beto .
2/ KISANGANI: na kizunga Tshopo , malongi pe pesama ve ba milongoki ina manisaka nzo nkanda ya zulu ke tula mavuanga sambu ba ke lomba bau $75 na ntual ti bau baka ba diplome na bau , mbongo ina kele mingi me zabisa bau.
3/ BANDUNDU : Nkangu ya territoire ya bulungu mingi bayina ya cité ya Bulungu bau kufwaka kiboko, na ndambu na yandi AT ya territoire me kebisa bu ba sala yau dika ve, sambu kiboko kele nyama ya kutani mbote na insi na beto mpe na inza/sites/default/files/2022-08/112022-p-a-d-k-journalkikongomatin-00.mp3


text:
Kinsasa
Kinsasa (zina ya ntama vwandaka Léopoldville) kele mbanza ya kimfumu na mbanza luta nene ya Repubilika ya Kôngo ya Dimokalasi. Yau kele mpe kizunga. Yau kele mbanza ya zole na bunene na kati ya bansi ya kifalanse, na nima ya Paris.
Ndambu ya nene ya Kinsasa kele nseke na mfinda. Komina ya Maluku na lunene yau ke yalumuka na zulu ya 79% ya yinsi ya Kinsasa. Nkati ya mbanza, Gombe, kele na banzo-zulu mingi, yina luta meta 50 na nda, na mbandu Building Gécamines, Building Sozacom, Immeuble CICC, na Building RTNC.
Bantu[soba | edit source]
Bantu ya kisina ya ndambu ya Kinsasa vwandaka bateke na bahumbu.
Ndinga luta mfunu ya Kinsasa kele Lingala, kansi bankwa Kinsasa ke tuba mpe bandinga ya nkaka: Kifalanse, Kikongo, Kiswahili na Tshiluba. Na bandambu ya nkaka (na mbandu: Ngaba, Masina, Bumbu, Kimbanseke na bakabu ya Ndjili) bantu ke tuba kikongo.
Bandambu[soba | edit source]
Kinsasa kele na bakomina 24.


text: 8 Nani kele bonso muntu ya mayele? Nani me zaba mutindu ya kuyidika diambu?* Mayele ya muntu ke pesaka nsemo na luse na yandi mpi ke lembisaka luse na yandi ya kukangama.2 Mono ke tuba nde: “Lemfukila bantuma+ ya ntotila sambu na ndefi ya nge diaka na ntwala ya Nzambi.+3 Kunwanina ve na kukatuka na ntwala na yandi.+ Kudikotisa ve na konso diambu ya mbi;+ sambu yandi lenda sala konso kima yina yandi me zola,4 sambu mambu ya ntotila ke tubaka ke sobaka ve;+ nani lenda tubila yandi nde, ‘Inki nge ke sala?’”5 Muntu yina ke zitisaka nsiku, mpasi ta bwila yandi ve,+ mpi ntima ya mayele ta zaba ntangu ya mbote mpi mutindu ya mbote ya kusala mambu.*+6 Sambu konso diambu kele ti ntangu na yo mpi mutindu ya kusala yo,*+ sambu bampasi ya bantu kele mingi kibeni.7 Sambu muntu mosi ve me zaba mambu yina ta salama, nani lenda songa yandi mutindu yo ta salama?8 Kaka mutindu muntu mosi ve kele ti kiyeka na zulu ya mpeve* to lenda kanga mpeve nzila, mutindu mosi mpi muntu mosi ve kele ti kiyeka na zulu ya kilumbu ya lufwa.+ Kaka mutindu bo ke pesaka ve ata muntu mosi nswa ya kukatuka na bitumba ntangu yo ke salama, mutindu mosi mpi mbi ta pesa ve bantu yina ke salaka yo nzila ya kutina.*9 Mono monaka mambu yai yonso, mpi mono tulaka ntima na mono sambu na kutadila konso kisalu yina me salamaka awa na ntoto,* na ntangu yina muntu me yalaka muntu sambu na kupesa yandi mpasi.+10 Mpi mono monaka bo ke zika bantu ya mbi, bayina vandaka kukota mpi kubasika na kisika ya santu, kansi bo vilaka bo nswalu na mbanza yina bo vandaka kusala mutindu yina.+ Diambu yai mpi kele mpamba.11 Sambu bo me pesa ve ndola nswalu+ sambu na diambu mosi ya mbi, ntima ya bantu me baka kikesa ya kusala mambu ya mbi.+12 Ata nsumuki kusala mbi mbala nkama mpi yandi landa kuzinga ntangu mingi, mono me zaba nde mambu ta kwendila mbote sambu na bantu yina ke waka Nzambi ya kieleka boma, sambu bo ke waka yandi boma.+13 Kansi mambu ta kwendila ve mbote sambu na muntu ya mbi,+ yandi ta kumisa mpi ve mingi bilumbu na yandi yina kele bonso kivudi,+ sambu yandi ke waka ve Nzambi boma.14 Kele ti kima mosi ya mpamba* yina ke salama na ntoto: Kele ti bantu ya lunungu yina bo ke sadila mambu bonso nde bo salaka mambu ya mbi,+ mpi kele ti bantu ya mbi yina bo ke sadila mambu bonso nde bo salaka mambu na lunungu.+ Mono ke tuba nde diambu yai mpi kele mpamba.15 Yo yina mono sikisaka kiese,+ sambu kele ve ata ti kima mosi ya mbote sambu na muntu awa na ntoto* kuluta kudia, kunwa, mpi kuwa kiese; mambu yai fwete vanda ti yandi ntangu yandi ke sala ngolo na bilumbu ya luzingu na yandi,+ yina Nzambi ya kieleka ke pesa yandi awa na ntoto.*16 Mono salaka ngolo na kubaka mayele mpi na kumona mambu* yonso yina ke salama na nsi-ntoto,+ nkutu kukonda kulala na ntangu to na mpimpa.*17 Na nima mono tadilaka kisalu yonso ya Nzambi ya kieleka, mpi mono monaka nde bantu lenda bakisa ve mambu yina ke salamaka awa na ntoto.*+ Ata bantu kumeka kusala ngolo nki mutindu, bo lenda bakisa yo ve. Ata bo tuba nde bo kele mayele mingi sambu na kuzaba yo, bo lenda bakisa yo ve ata fioti.+


text:
Moko kya Sebastião Kupessa
PEDRO Felix Rodrigues Manuaku, yi kumbu kawutikila kuna mbanza ya Leopoldville, wunu Kinsasa, kuna Kôngo Belezi. Nkansi, yandi zayakene muna zina dya MANUAKU WAKU, tangu za Nkaka, bokilwanga muna zina dya PEPE FELLY. Muna mvula funda di mosi ye nkama vwa ye makumasâmbanu ye vwa ( 1969), ye bakundi bandi bankaka, basala kinvuka kya masikilu, muna nkumbu kya ZAIKO LANGA – LANGA. Wakala mfumu a kyo kinvuka, tuka mvula kumi ye mosi, nkansi tomene zayakana muna nza ya Filika ( África ), nze n’siki a sanzi wa nene, wakuma longi wa mpwena, muna salu kyokyo. Tuka mvula makumatatu ye tatu, yandi lawukisanga, kinisanga e batu muna makinu, kadi sanzi kasikanga kivwudi tomwa, wunanga mpe m’vangi a kunga wanene. Muna luzolo lwani, wayiza kututala, yi dina twalomba muna luzitu luawukulu, muna lu dodokolo mvimba, twa kala ye moko, twa tula e ngwivu ( mfula ) “zi tatu” mu diambu twa zaya e nkadilu, salu, ye luzingu lwa “zulunkulu” MANUAKU WAKU. E Kyaki moko kivangamene muna Kikôngo ( kadi muna kikôngo tumokene). Nkasi, bosi tuvangulula (balukisa) muna ndinga ya mputulukezo, muna lukaya lwa nkaka, mu ya nzila ya sanga ngunga (internet), muna fulu kya nsamu ( site) kya kongo, muna zina dya www.muanadamba.net.
Muana Damba: Kyambote kyaku, mfumu Manuaku. Muna luzitu ngi ta sosa mokina ye ngeye, bika wa sakumunwa muna kumbu’a Nzambi a Mpungu.
Manuaku Waku: Kyambote kyaku, mavimpi?
Matondo, nginanga ye mavimpi. Kiese kibeni mumokina ye ngeye. Kunanga ye kunga mya mpa ko?
Ingeta, mvuidi e kunga mya mpa. E Nkunga myawukulu minanga muna Nkutu mosi, muna kumbu wa REGARDS CROISÉS.
Muna kunga mya mpa vayikisi, vankatu kunga mya kikongo?
Muna nkutu wa kunga REGARDS CROISÉS, wuvuidi kunga mosi wa kikongo muna zina dya KIZIMBANAKO.
E nsi’aku kweyi yinanga? Kuna Kongo-Kinsasa wawutuka, wasasukila, ku wasadila mpe e salu kya sika nsanzi, tuzeye vo, ma sé maku ku Ngola ba tuka.
Vo tula yi muana Ngola, esi Kongo-Kinsasa bosi a fwema. Vo tula mpe muana Kongo – Kinsasa e bana ba Ngola bosi ba dasuka! O mwana muntu buyi i sila mu mo mambu? bueyi i sila?
O mono Mwana Ngola yi tula, kadi mwana nyoka, nyoka kwani kenanga. Kuna Ngola ma sé maku, nki vata batuka, kuna Kuimba, Serra de Kanda?
O mono y n’si Kongo nginanga, masé mama kuna Mbanza Kongo batuka.
Tomene zaya LUVILA lwaku?
Kanda dia me, VEMBA Ne LUKENI.
Ki sé Kyaku?
Kuna ki tata SENGI A VEMBA
Papa D’Oliveira, yandi mpe watuka kuna Mbanza Kongo, wakunzaya?
Nkayi’ame. O mono yi tekolo wa nkaka Emmanuel D’Oliveira. Savo vo sanzi yi sikanga, ka bena ba bidi bena ba tomene yo zayila nsasa, ka sikanga ba bidi ko.
Ngola yinanga nsi a ma sé maku. Nki lumbu vutuka kuna Ngola?
Nza ya mvimba ya kubama kua yeto, nkonso muntu vana ka muene luvuvamu lenda kuani ko zinga, savo mu baka luzingu luaku mpagi, mbe ku suisse zingilanga, vo mambu mambote kuna ngola se zieta kaka, mu kuba meso kua ba mpangi vutuka , vo nzambi o songele fueti kubama, gidika fulu ye luzingu.
Ngeye sikanga e sanzi! Tomene zayakana mu nsi ya Filika. Kuna Ngola kutomene zayakana ko, nki lumbu kwenda sika kuna nsi za nkaka zaku?
Vo ambokila, bosi yi kwenda sika e sanzi kuna Ngola.
Kinvuka kya Zaiko Wawa kya fwa, weyi kwenda sikila e masikilu kuna Ngola?
Savo mambu ma salu ma soba, mono mosi yi zyetanga, batu basikanga e masikilu kuna ngola bena vuila.
Bana ba Mbanza Kongo, mputulukezo bavovanga kuna kinsasa, yo ndiga ze yo vova?
Kikôngo yi vovanga ye ndinga za kanka za kinzenza. E Mputulukezo kizeye vova ko.
Se nfoko, M’fumu Manuaku, matondo.
Matondo meno.


text:
KUNKU KIA 3
Aweyi Nulenda Singikila Ntantani?
“Nusiamanan’o zolana; kadi zola i kufùka mbidi a masumu.”—1 Petelo 4:8
Kuna lubantiku lwa lukazalu lweno, nuwanana ye mambu mayingi. Mambu mama malenda bwa kadi e ngindu zeno ye mpila nubadikilanga mambu yaswaswana. Malenda mpe tuka kuna mbazi yovo mu mana mebwanga kuna kinsalukisa.
Tulenda vava venga mambu mama, kansi Diambu dia Nzambi dikutukasakesanga vo twasingika mambu meto. (Matai 5:23, 24) E mpila yambote ya singikila mambu i sadila nkanikinu mia Bibila.
1 NUMOKENANGA
ADIEYI BIBILA KIVOVANGA? ‘Vena ye ntangw’a vova.’ (Kimpovi 3:1, 7) Nuvaulanga ntangwa mu mokenena konso diambu dikunutokanesanga. Zayisa nkaz’aku una omonanga ye ngindu zaku mu kuma kia diambu. ‘Vovanga e ludi’ kwa nkaz’aku ntangwa zawonso. (Efeso 4:25) Venga e fu kia tantana kana nkutu ku makasi una. E mvutu zambote zilenda kulula makasi yo lembi tantana.—Ngana 15:4; 26:20.
Avo vena ye diambu kuyangalele ko, kwamanana songa ngemba, kuyambula songa zola ko yo luzitu kwa nkaz’aku. (Kolosai 4:6) Nusingika mambu vana vau, ke nuyambula vovana ko.—Efeso 4:26.
ADIEYI OLENDA VANGA?:
-
Vava ntangwa yambote muna mokenena e diambu
-
Venga fu kia zenga mvovo ekolo nkaz’aku kevovanga. Ngeye mpe okala ye ntangw’aku ya vova
2 WUNIKINA YO VAVA BAKULA
ADIEYI BIBILA KIVOVANGA? ‘Nusongaziana walakazi, nuvita ntu muna zitaziana.’ (Roma 12:10) E mpila osilanga sungididi vava nkaz’aku kevovanga mfunu ina. Vavanga bakula ngindu za nkaz’aku yo ‘yambaziananga muna mpasi . . . yo songa lulembamu.’ (1 Petelo 3:8; Yakobo 1:19) Kansi, kuwunikina kaka ko. Avo dilendakana, yambula e salu osalanga kimana watoma sia sungididi kwa nkaz’aku yovo yuvula kana vo nulenda mokenena diambu diadi mu ola yakaka. Avo obadikidi nkaz’aku nze nsadisi vana fulu kia kumbadikila vo mbeni, dikusadisa mu lembi funga makasi mu nzaki.—Kimpovi 7:9.
ADIEYI OLENDA VANGA?
-
Kala yo nyindu asikila kana nkutu vo mana owanga ke mena kuyangidika ko
-
Vava bakula e nsas’a mvovo mia nkaz’aku, sinsu kevanga ye zú dia ndinga andi
3 NUSADILA NZENGO NUBAKIDI
ADIEYI BIBILA KIVOVANGA? “Muna mfuntu wawonso mwina nluta, e mpov’a nua, nkondwa kaka itwasa.” (Ngana 14:23) Avo nubakidi nzengo, nusadila zo. Nanga dilenda vava vo nwavanga ngolo zayingi, kansi o vanga wo nluta dikunutwasila. (Ngana 10:4) Avo nuvangidi mambu kumosi, ‘nsendo ampwena nutambula.’—Kimpovi 4:9.
ADIEYI OLENDA VANGA?
-
Mokena yo nkaz’aku muna zaya dina nulenda vanga mu singika e diambu
-
Ntangwa ke ntwanga, nuvanga lufimpu mu zaya lunungunuku lweno


text:
1/ BUKAVU : Kisumbulu ya ngolo me salama na nima ya midi ya kilumbu ya zole, bana ivua me mona lufwa mpe mingi me lwala na kinati ditoma ya bana mpe me kufwa. ba nzutu ya bana ba me lunda yau na morgue ya hopital general ya reference ya mbanza Bunia.
2/BUNIA : Tiya me pela mpe yau me zikisa bisadilu na bilongo nionso fwanadaka na inzo ya bisalu ya PEV na Ituri, bilongo mingi me zika kele ina ya kuzenga mangwele ya buka buka, ya kosokoso ya ngolo mpe bimbemvo ya kaka.
3/MATADI : nketo ya plate forme espace femme na kizunga Kogo Central me tombula ndinga sambu ba me biakama ve na luyalu yai ya impa me salama na ntuadisi ya kizunga ya mpa me katuka kubaka kimfumu ./sites/default/files/2022-06/28062022-p-k-journalkikongosoir-00.mp3


text:
1/KINSHASA: Joseph Okito na Maurice Mpolo ba nkundi zole ya Patrice Emery Lumumba be me tombula mbau na ndonga ya ba Heros Nationanaux Kabila Lumumba
2/ BUNIA Ba dasuki ya bimvuka ya binuani me simbaka mindukio ba URDPC / CODECO mpe FPIC ke monana mingi na ba territoire ya Djugu mpe Irumu wapi sika bau ke nionga nkangu ;
3/ BUKAVU: Sud Kivu , luzingu ya nkangu nja territoire ya Shabunda me kuma kubonga sambu ba ke zua lusadisu ya mbongo fwana kusadisa bau na kuzinguila./sites/default/files/2022-06/29062022-p-k-journalkikongosoir-00.mp3


text:
DILONGO 70
Zimbasi Zizabikisa Mbutukulu yi Yesu
Ntinu wu Loma Sezali Ongisite wuvana lutumu lu tanga batu boso. Diawu kavanina nswa basi Yuda boso bavutuka mu mala mawu ayi ba kisonikisa. Zozefi ayi Malia mvawu bavutuka ku Betelemi ku divula Zozefi kabutukila. Mu thangu beni, Malia waba belama kubuta.
Bo bavitila ku Betelemi, bavikila va mwa phaka yi bibulu kibila, basa baka ko kibwangu ki kukala. Vawu Malia kabutila Yesu. Nandi wuzinga mwana mu minledi ayi wuntula mu dikwala baba tulanga bidya bi bibulu.
Mu ndeku divula di Betelemi, muba minsungi myaba kengidila mameme mawu ku nganda. Ba susukila mbasi yi Yave wuba monikina ayi nkembo wu mfumu wuba zungidila. Bawu bamona boma buwombo, vayi mbasi wuba kamba: ‘Bikanu kumona boma.’ Minu yidi zitsangu zimboti mwingi kuluzabikisa. Mesiya mabutuka bubu ku Betelemi.’ Mu thangu beni, vayiza zimbasi ziwombo ziba tuba:‘Vananu nkembo kwidi Nzambi ku diyilu, ayi ndembama yiwala ntoto woso.’ Bosi zimbasi beni zizimbala. Mbi minsungi beni mi mamemi bavanga?
Bawu batuba: ‘Mu thangu ayiyi, ndoko’anu ku Betelemi.’ Bawu bayenda ku Betelemi ayi badenga Zozefi ayi Malia va mwa phaka baba kalanga na mwana wutsombi.
Baboso bayuwa mambu mbasi kakamba minsungi mi mamemi baba kwitukanga. Malia wuyindula mambu moso mbasi kankamba ayi kasa zimbakana ko ni dimweka. Bosi minsungi mi mamemi bavutuka kuawu, ayi bakembisa Yave mu mambu moso bamona voti bayuwa.
“Kwidi Nzambi yibasikila diawu yididi avava. Ndisa kwizila ko mu luzolo lwama veka, vayi nandi wuthuma.”—Yoane 8:42


text:
- BUKAVU: Mutindu ya beto zabisaka yau, kele mazono, lumungu ya ntotila ya Belgique mpe nkento manisaka nzietelo na bau ya mwa bantangu na mbanza Bukavu na Kivu ya nsi.
- HOPITAL YA PANZI: Munganga Denis Mukwege, wapi ntotila yayi ya nsi ya Belgique, mbuta Philippe mpe nkento nandi kundaka ve na kukuma mazono, lumingu kutala nzo ya lusansu ya Panzi, na mbanza Bukavu, wapi ke salaka, ya kieleka, munganga Denis Mukwege, ya bakaka mpalata ya lukumu ya nza na mvula mafunda zole na kumi na nana.
- GOMA: Beto balula disu ntangu yayi na Kivu ya zulu, wapi bwala ya Bunagana kele kaka na maboko ya makesa ya nsi. Nsangu ya kinati ndinga ya dinaka ya Sokola ya zole, lieutenant-colonel Njike Kaiko, me pesa. Ya kieleka, nsangu kele ya mbote samu na makesa ya nsi kuna na sika ya mvita.
- SCHNAKENBERG : Na mvita yayi ya nsi ya Rwanda me kotisaka ntoto na beto ya Kongo Kinshasa na nzila ya bimpumbulu ya M23, ya kele luyalu ya Allemagne ya me lomba na bansi nionso ya me kabulaka bandilu ti nsi na beto na kunina kimpwanza ya Kongo Kinshasa.
- PROCES BEYA : Na yayi me tadila kusamba ya mbuta Francois Beya, nzo ya nene ya masonga ya makesa me buya na ntima mosi ya zola ya banzonzi ya mbuta yayi samu na ba ya mbula yandi samu na mwa bantangu.
- BUTEMBO : Na kizu ya zulu, mingi na mbanza Butembo, ntalu ya essence me mata. Na sika ya mafunda tatu ya Fc, littre mosi me kuma kutekama na mafunda tatu na nkama zole ya Fc.
/sites/default/files/2022-06/1306022-p-k-journalkikongomatin-01.mp3


text:
KWENDA PENE-PENE NA NZAMBI
Yandi Ke ‘Fulusaka Bantima na Beto’
Keti Yehowa ke kudibanzaka mpenza sambu na beto, to keti yandi ke tulaka ve dikebi na bampasi yina beto ke kutana ti yo? Mvutu ya Biblia na ngiufula yina ke pesa beto kikesa. Ya kieleka, Nzambi ke kudibanzaka mpenza sambu na beto mpi yandi ke zolaka nde beto vanda na luzingu ya mbote. Konso kilumbu Nzambi ke pesaka bantu yonso—ata nkutu bayina ke monisilaka yandi ve ntonda—nzila ya kubaka balusakumunu ya bumbote na yandi ya nene. Beto tadila bangogo ya ntumwa Polo.—Tanga Bisalu 14:16, 17.
Ntangu yandi vandaka kusolula ti bantu ya mbanza Listre, bayina vandaka ve kusambila Nzambi Polo tubaka nde: “Na ntangu ya ntama, [Nzambi] pesaka makanda yonso nzila ya kulanda banzila na bo mosi, ata yandi kudibikaka mpenza ve kukonda kimbangi kansi yandi salaka mambu ya mbote mutindu yandi pesaka beno mvula mpi bansungi yina bambuma ke basikaka mingi, mpi yandi pesaka beno madia mingi mpi fulusaka bantima na beno na kiese.” Bangogo yai vandaka kutendula inki sambu na bawi ya Polo?
Bantu ya Listre vandaka kubakisa mbote-mbote bangogo ya Polo. Bo vandaka bantu yina ke salaka bilanga mpi ntoto na bo vandaka ti masa mingi mpi kubuta mbote. Kansi, mutindu Polo yibusaka bo, Nzambi kele Nto ya mvula mpi ya bansungi ya bambuma. Yo yina, konso ntangu yina bo vandaka kukatula bambuma ya bilanga mpi kudia madia ya kitoko, bo vandaka kubaka balusakumunu ya bumbote ya Nzambi.
Bangogo yina Polo zabisaka bantu ya Listre ke pesa beto malongi mingi ya mfunu na yina me tala Yehowa Nzambi.
Yehowa me pesaka beto kimpwanza ya kupona. Simba nde Yehowa pesaka nzila na bantu ya Makanda yonso na “kulanda banzila na bo mosi.” Mukanda mosi ya bambaludi ya Biblia ke tuba nde, bangogo yina lenda tendula “kulanda nzila yina ke sepedisa bo” to “kusala mambu yina bo ke mona nde yo kele mbote.” Yehowa ke pusaka ve muntu na ngolo na kusambila yandi. Yandi me pesaka beto kimpwanza ya kupona—makuki ya kupona luzingu na beto mosi.—Kulonga 30:19.
Yehowa ke zola nde beto zaba yandi. Polo tubaka nde, yandi me “kudibikaka . . . ve kukonda kimbangi.” Mukanda yina beto tubilaka ke tuba nde, bo lenda balula nsa yai nde: “Yandi me monisaka bantu pwelele kana yandi kele Nzambi ya inki mutindu.” Lugangu ya Nzambi ke taka kimbangi ya ngolo ya “bikalulu na yandi ya ke monanaka ve,” mu mbandu bumbote, mayele, ngolo mpi zola. (Baroma 1:20) Na nsadisa ya Biblia, Yehowa me monisaka mambu mingi ya me tala yandi. (2 Timoteo 3:16, 17) Keti yo ke monisa ve nde, yandi ke zolaka nde beto zaba yandi?
Konso kilumbu Nzambi ke pesaka bantu yonso—ata nkutu bayina ke monisilaka yandi ve ntonda—nzila ya kubaka balusakumunu ya bumbote na yandi ya nene
Yehowa ke zola nde beto vanda na kiese. Polo tubaka nde, yandi ‘ke pesaka beto madia mingi mpi ke fulusaka bantima na beto na kiese.’ Ata nsumuki yina me zaba Yehowa ve lenda dia sambu na kusepedisa ntima mpi kuvanda na mwa kiese na luzingu. Kansi, Nzambi ke zolaka nde beto vanda na kiese ya kieleka mpi ya kimakulu. Beto lenda zwa kiese yango kaka kana beto ke longuka kieleka ya me tala yandi mpi ke sadila yo na luzingu na beto.—Nkunga 144:15; Matayo 5:3.
Konso kilumbu, beto yonso ke bakaka balusakumunu ya bumbote ya Yehowa. Sambu na nki ve kulonguka mambu mingi na mutindu nge lenda monisa ntonda na nge na Nzambi yina ‘ke pesaka beto madia mingi mpi ke fulusaka bantima na beto na kiese’?
Lutangu ya Biblia Sambu na Yuli


text:
1/KINSHASA : Cardinal fridolin Abongo tadisaka na ntuala ya ba mwangisi nsangu maniongo na yandi na ina me tala mutindi mosi ya Ambassadeur mpangi na nketo ya mfumu ya insi me botula ntoto ya eclezia catholica;
2/LUBUMBASHI: Ba milongisi kuluta makumi sambwadi me katuka na mabwala kele na finakani ya mbanza Kamina na kizunga haut lomami me kuna na mbanza ina sambu na kulomba lufutu na bau ya ba ngonda tatu;
3/BUKAVU: CICR pe pesa ntalu ya bisalu bau me sala na kizunga ya nord mpe sud kivukivu yandika luyandiku ya mvula beto kele/sites/default/files/2022-07/_19072022-p-k-journalkikongosoir-00.mp3


text: 3 Kwamanana kubasusumuna vo basakalelanga yo lemvokela ayadi ye akwa wisa,+ bakubama muna salu yawonso yambote,2 ke batianguni muntu ko, ngatu tantana, kansi bakala yo ntim’anleka,+ basonga lulembamu kwa wantu awonso.+3 Kadi oyeto mpe mazowa twateka kala, akolami, twavukumunua yo bundunua kwa maketo ye nkembo mia mpila mu mpila, twavanganga o bi, akwa kimpala twakala, angemi yo mengaziana.4 Kansi, vava kiasengomoka o wete wa Nzambi wa Mvuluzi eto+ yo zola kwandi muna wantu5 (ke mu kuma kia mavangu ma unsongi twavanga ko,+ kansi mu kuma kia nkenda zandi),+ watuvuluzila muna nsukula ina yatutwasila o moyo+ yo kutukitula se wantu ampa muna mwand’avelela.+6 Watubungulwila mwanda wau kuna mvevo muna Yesu Kristu wa Mvuluzi eto,+7 kimana vava tulungisilwa muna nkenda zandi,+ twakala se avingidi a vua+ mun’owu wa vuvu kia moyo a mvu ya mvu.+8 O mambu mama maziku, nzolele vo wasiamanana mo longa, kimana awana bekwikila muna Nzambi bakala ye tima dia vanga mambu mambote. Mambu mama mambote, mfunu mena kwa wantu.9 Kansi, uyikenga muna mpaka za uzowa ye tuvila yo tantanena e Nsiku, kadi ke metwasanga nluta ko ye makondwa o mfunu.+10 Venga konso muntu+ osayanesanga malongi maluvunu,+ musungula avo olukisu mu nkumbu antete ye yanzole,+11 kadi muntu ndioyo ovengomokene muna nzila, osumukanga, e fu yandi ikuntumbanga.12 Vava ikutumina Atema yovo Tikiko,+ vanga wawonso wiza wanana yame kuna Nikopole, kadi i kûna nzolele viokesela e nsungi a sivu.*13 Vana lusadisu lwafwana kwa Zena, ona otomene zaya o Nsiku yo Apolo kimana balembi kondwa lekwa muna nkangalu au.+14 Mpangi zeto mpe, yambula balongoka kuyivana muna salu yambote kimana basadisanga ankaka muna ntangw’ampasi,+ balembi kala miolo.*+15 Awonso bena yame banutumini mavimpi. Vana mavimpi kwa awana bekutuzolanga muna lukwikilu.Yambula e nsambu zakala kwa yeno awonso.


text:
DILONGO 28
Phunda yi Balami yi Yoluka
Bo bana ba Isaeli badukisa nanga 40 di mimvu mu thandu, bawu banunga mavula mawombo mu mvita. Bosi bavitila mu thandu Moabi mu ndeku Mwila wu Yolidani, yiba thangu yi kusabuka mwila ayi kukota ku Ntoto Yave kaba kanikisa. Balaki, ntinu wu Moabi boma kaba. Nandi kaba mwena ti bana ba Isaeli baba tomba kubonga ntoto’andi. Diawu katumina dibakala baba tanguninanga Balami mwingi kasinga bana ba Isaeli.
Yave wukamba Balami: ‘Ngye wulendi ko kusinga bana ba Isaeli.’ Diawu nandi kamangina kukwenda. Balaki wubwe kuntumisa ntulu wumwadi, ayi wunkanikisa kumvana kyosokwa kima kantomba. Balami wubwe manga kwenda. Diawu Yave kankambila: ‘Ngye wulenda kwaku kwenda, vayi tuba to mambu yi kukamba.’
Balami wuyenda ku khonzo yi sude yi Moabi va yilu kibulu bantanguninanga phunda. Nandi kaba kwendila kuna, mu dyambu kusinga bana ba Isaeli mu mambu Yave kankandimina. Diawu mbasi yi Yave kamonikina kuntwal’andi mu khumbu zitatu. Balami kasa mona ko mbasi beni, vayi phunda kaba dyatila wumona. Khumbu yitheti, phunda wukota ku bititi. Khumbu yimwadi, mu thangu katelama vaba dimanya Balami wubunda kulu va dimanya beni. Vayi khumbu yintatu phunda wiza nonuka va tsi mu khati nzila. Balami bo kamona abobo wutona kumbula mu luswadi luba yandi.
Ntulu wuntatu wawu Yave kavangusa phunda kayoluka. Phunda yi yuvula Balami: ‘Mu kibila mbi wu kumbudila?’ Balami wunkamba: ‘Kibila mambu wumvanga, banga dilawu. Boti dikyeta yidi, khanu yima kuvonda.’ Phunda beni wumvutudila: ‘Mimvu miwombo yima kunatinanga. Khamba kilumbu mbi yimana kuvangila mambu amama?’
Bosi Yave wuvangusa Balami kamona mbasi yiba ku ntwal’andi. Mbasi wukamba Balami: ‘Yave be kukandimina wubika kwenda kusinga bana ba Isaeli ve!’ Balami wutuba: ‘Bukyedika dyambu dimbiyidi mu kuvanga. Yamvutuka ku nzo.’ Vayi mbasi wunkamba: ‘Wulenda kwaku kwenda ku Moabi, vayi tuba to mambu Yave ka kukamba.’
Balami wulonguka dyambu mu mambu kamonikina? Ḿve. Kibila buvyokila thangu, nandi wubwe tomba kusinga bana ba Isaeli mu mintulu mitatu, vayi Yave wunkwika mwingi kasakumuna bana ba Isaeli. Mu thangu beni, bo bana ba Isaeli bayenda kanwana mvita na basi Moabi, Balami wufwa mu mvita beni. Mu mbwenu’aku boti Balami wuyuwila theti Yave khanu wufwa?
‘Lulubuka mwingi lubika ba khunya yi phila ayoyo, kibila luzingu lu mutu lwisi ko mu tezo ki byuma bidi yandi.’—Luka 12:15


text:
Yesu
Yesu (katuka -5 tî 33) vwandaka mulongi na ngunza ya bayuda.
Yesu kele muntu ya mfunu na lukwikilu mîngi. Na kimâni, kisilamu ye kibaha yandi kele ngunza mosi. Na kiyesu yandi kele Yesu Klisto: masiya na nzâmbi na nitu ya muntu.
Nkûmbu[soba | edit source]
Nkûmbu ya Yesu vwandaka Yeshua (ישוע) na kiarame. Yawu vwandaka mpila ya nkufi ya kihebru Yehoshua (יהושע). Na kihelada (yina vwandaka ndînga ya masono ya Ngwisani ya Yimpa), nkûmbu ya Yesu vwandaka Iesous (Inσouς), mpe na kilatini Iesus.
Yesu na Bansângu ya Mbote[soba | edit source]
Mbutukilu[soba | edit source]
Na bansângu ya Mbote ni Mariya vwandaka mâma ya Yesu. Nsângu ya Mbote ya Make ke na kutuba ve nkûmbu ya tâta ya yandi. Bansângu ya Mbote ya Matayi, Luke na Za ke na zabisa ti Yosefi kele tâta ya Yesu. Kasi Bansângu ya Mbote ya Matayi na Luke ke na kutuba ti Mariya vwandaka mwénsé, mpe yandi me kuma na kivumu na lulêndo ya Mpêve ya Lôngo.
Yesu butukaka na Betelemi, bwala ya fyoti na kizûnga ya Yudea, ntângu Erode vwandaka ntinu.


text:
DILONGO 35
Hana Wudinda Mwana mu Lusambulu
Mwisi Isaeli wumweka baba tedilanga Elekana wuba bakyeto bwadi, mazina mawu Hana ayi Penina. Vayi nandi waba zolanga beni Hana. Thangu zyoso Penina waba sakininanga Hana kibila wuba kisita, angi Penina wuba bana bawombo. Mu kadika mvu, Elekana waba natanga dikanda dyandi ku Nzo Yinlongo yi Yave yiba ku Silo. Kilumbu kinkaka bo kamona Hana, nkazi’andi wu luzolo mu kyunda, Elekana wufikama vana ayi wunkamba: ‘Lemvuka bika kudila, minu yisa vyoka ko na bana wuntomba? Tala, minu yi kutyanga beni!’
Kilumbu kinkaka, Hana wuyenda nafeka ku Silo mwingi kasambila. Nandi kasa lembu ko kudila mu thangu kaba dinda Yave lusalusu. Hana wukanikisa Yave: ‘Ngye kuphana mwana, buna minu yala kumvana kwidi ngyewu mwingi kasaladila ku nzo’aku yinlongo mu luzingu lwandi loso.’
Bo nganga Nzambi baba tanguninanga Eli kamona Hana waba dila, nandi kabadila ti Hana bekolo malavu. Diawu Hana kamvutudila: ‘Mfumu’ami, minu yisa kolu ko. Angi dyambu dimweka di kuphanga beni phasi, diawu yinkamba Yave mu nzila yi nsambu.’ Eli wumona ti foto kaba, diawu kakambila Hana: ‘Bika Nzambi ka kuvana byabyoso wuntomba.’ Hana wuyangalala beni ayi wuvutuka ku nzo. Ava mvu wuduka, nandi wuyiza butamwana ayi wumvana dizina di Samueli. Ngye wulenda yindula mayangi Hana kamona!
Hana kasa zimbakana ko mambu kakanikisa Yave mu nsambu. Diawu bo kalembusa Samueli mabeni, nandi wunnata ku nzo yinlongo yi Yave. Hana wukamba Eli: ‘Mwana beni yidinda mu nsambu kwidi Yave nandi wuwu. Yima kwiza mbika mwingi kasadila Yave mu luzingu lwandi loso.’ Elekana ayi Hana baba kwendanga mu kadika mvu ku Silo mwingi kuntala ayi baba kunnatinanga mimvwatu mimona. Yave wubwe vana Hana bana batatu ba babakala ayi babwadi ba bakyeto.
“Lulomba ayi bela kuluvana. Lutomba ayi luela mona.”—Matai 7:7


text:
DILONGO 6
Nana di Batu Bavuka mu Khuka yi Nlangu Yinnene
Bo bamana kutunga nzaza, Nowa, dikanda dyandi, ayi bibulu bakota mu nzaza. Yave wuzibika mwelo, bosi mvula yitona kunoka. Mvula yinoka beni ayi nlangu wuwala muma moso ayi nzaza yitona kulalama. Nlangu wuyiza wala va ntoto woso. Batu boso baba mavanga mambi bamana kufwa. Vayi Nowa ayi dikanda dyandi bavuka. Ngye wulenda yindula mayangi bamona bo batumamana Yave?
Mvula beni yinokina 40 di bilumbu mwinya ayi bwilu. Bosi Nzaza yi sikama va mbata mongo. Vayi bo nlangu wuwadila ngolo ntoto woso, diawu Nowa ayi dikanda dyandi bamanga fika basikila mu nzaza.
Buvyokila thangu, nlangu wuyiza kuma. Vayi Nowa ayi dikanda dyandi bakala mu nzaza mvu wumweka. Bosi Yave wuvana nswa wu kubasika mu nzaza. Bukyedika yiba mbandu yimona kibila batu boso baba vanganga mambi va meso ma Yave bamana kufwa. Nowa ayi dikanda dyandi baba beni mayangi kibila Nzambi wubavukisa mu khuka beni. Diawu bavanina khayilu kwidi Yave buka yivana Abeli.
Yave wuyangalala mu khayilu beni. Diawu Yave kakanikisila ti kalendi ko bwe bunga batu mu khuka yi nlangu. Mwingi Nowa ayi dikanda dyandi babika kuzimbakana lukanu beni, Yave wubamonisa nkyama ku diyilu, mwingi batebukanga moyo. Ngye wumana mona nkyama? Bo wummona nkyama ku diyilu fweti tebukanga moyo mambu Yave kakanikisa.
Yave wukamba Nowa ayi dikanda dyandi babuta bana ayi bawesa batu va ntoto.
‘Nate mu lumbu kikota Nowa mu nzaza. Vayi basa zaba ko dyambu dibamonikina nate khuka yinlangu yiyiza ayi yimana vitumuna baboso.’—Matai 24:38, 39


text:
1/ KINSHASA : ba sombo ya l'Etat manisaka mazono na insi ya mvimba , Inspecteur general ya Epst lombaka na ba milongoki nakusala ve mavuanga,na Butembo kizunga ya malongi niongaka fioti na kumona ti ba milongoki monanaka ve na ba nsobo sambu na kukondwa lukengelo bakaka mpe kwendaka kwa bau na bisika ba ke timunaka mabanga ya ntalu,
2/ KANANGA : Yau yandikaka kilumbu ya tatu manaka ya kulandadila mavimpi ya ba mama , bana na kilumbu ya kubutuka mpe kuna bau ke yunduka na lusadisu ya Fondation Britanique,
3/KINSHASA : Ba nsisani salamaka na Kizunga Tshopo me kuma ya kusamba na ntualaya masonga sambu na kuzaba na nzila ya CENI nani ponamaka kati ya mbuta Madeleine Nikomba Sabango na Tony Kapalata/sites/default/files/2022-07/2207022-p-a-d-k-journalkikongomatin-00.mp3


text:
1/ GOMA: Luzingu ya mafunda ya bantu ke katuka na ba territoire kele mvita sambu na kwenda kusuama na bisika ya kaka , nkansi nzingulu na bau kuna kele ya mbote ve, ba7u ke lomba masadisu;
2/ BUKAVU : Boloko ya Kabare na kizunga sud Kivu me bongisama na mbongo katukaka na Monusco
3/ BANDUNDU: Bisadi ya bilanga ya kele a kizunga ya kwango mingi penza na popokabaka e tombula ndinga sambu bau kele na bimeninu mpe bisadilu ya bilanga ve, ba ke lomba ba luyalu ya kizunga mpe ya insi na kupesa bau maboko samb na tombosono ya/sites/default/files/2022-07/11072022-p-k-journalkikongosoir.mp3 kizunga na bau


text:
- KINSHASA: Samu na kuvutuka ya ngemba na ndambu ya Esete ya nsi na beto, ya kele Cardinal Ambongo ya me lomba nsadisa ya papa ya Roma, Francois.
- LUBUMBASHI: Kaka na bansangu yayi, beto ta landa kubokuta ya ntwadisi ya nzo ya lusansu ya Diamant ya kele na mbanza Lubumbashi.
- BUKAVU: Na Kivu ya nsi, kutambula ya matoma me vutuka na nzila ya tanu. Nionso yayi na nima kisalu ya kubongisa kiamvu ya Nyangezi ya Office des routes salaka.
- GOMA: Na Kivu ya zulu, mingi na Groupement ya Jomba, Bweza, mpe Busanza, bamfumu ntoto ke na kuzaba ve kutendula inua yayi ya luyalu ya nsi ; ya vanda mpe ya kizunga na bau mosi me kanga na bampasi ya nkangu ya kuna ke na kumona ; wapi mabuta mingi ya vandaka ke zinga na Territoire ya Rutshuru me tinaka babwala na bau.
- BUNIA: Beto kwenda ntangu yayi na kizunga ya Ituri, wapi mpe kuna, bamfumu ntoto ya kele na mwa ntoto ya Walendu Watsi ya ke zabisa ti lukanu ya bimvuka ya bimpumbulu ya ke nataka mavuanga kuna samu na kubuya kunuana me kotisa mwa ngemba ; ya ke pesa nswa na mabuta mingi na kuvutukila babwala na bau.
/sites/default/files/2022-07/0407022-p-k-journalkikongomatin-00.mp3


text:
1/KANANGA : Bantu kuluta kumi me mona lufwa na ntoto bulumukaka na mabulu ya mabanga ya diamantna ba Km makumi tatu ya kumona mbanza Tshikapa;
2/KINSHASA - LUBUMBASHI: Ntotila Philippe na nketo na yandi Matilde ke landaka na nzietelo na kinshasa ba kwendaka na Inrb mpe bisika ya kaka , kilumbu ya tanu bau ta kuma na lubumbashi;
BUKAVU : Muntu mosi ve lenda sala diaka nzietelo na lac kivu na pimpa sambu lukengelo ke ve, kansi bakwa ba masuwa me lomba na mbuta ya kizunga me baka lukanu yai na kuvutukila lukanu ina./sites/default/files/2022-06/09062022-p-k-journalkikongo-00.mp3