text:
Nsonga ya 87: Yezu na kati ya tempelo
KIFWANISU kemonisa beno toko ya bakala ketuba na balongi ya tempelo ya Yerusaleme. Bau keyituka mingi. Toko ya bakala kele Yezu. Yandi kele na bamvula 12.
Balongi keyituka sambu Yezu kezaba mambu mingi ya metala Nzambi mpi Bible. Kansi sambu na nki bibuti na yandi kele ti yandi ve awa? Bau kele na wapi? Inki mambu keluta?
Joseph vandaka kukwenda konso mvula na nkento na yandi na bana na Yerusaleme sambu na nkinsi ya Pake. Nzila ya Nazareti tii Yerusaleme vandaka nda mingi, sambu na ntangu yina ata voiture, ata train vandaka ve. Bantu mingi vandaka kutambula na makulu. Katuka na Yerusaleme na kukuma na Nazareti bau vandaka lala bilumbu tatu.
Joseph kumaka na dibuta ya bana mingi: baleke ya Yezu ya babakala ti ya bankento. Yau lombaka kutanina bau. Na yau, na mvula yina, Joseph na Maria vutukaka na Nazareti na bana mingi. Mpila bau vandaka kumona ve Yezu na lweka na bau, bau yindulaka nde yandi vandaka na banduku na bau ya nzila. Na nsuka ya kilumbu, ntangu bau telamaka, bau monaka yandi ve. Bonso bau monaka yandi ve na kati ya bantu ya dibuta mpi banduku na bau, bau vutukaka na Yerusaleme sambu na kusosa yandi.
Bau monaka Yezu na tempelo, na kati ya balongi, yandi vandaka kuwa bau mpi kuyufula bau bangyufula. Bau yonso yitukaka sambu na ngangu na yandi. Kansi Maria tubilaka yandi nde: ‘Sambu na nki nge mesala mambu yai? Tata na nge na mono mosi, beto vandaka kudibanza-banza sambu na nge.’
Yezu vutudilaka bau nde: ‘Sambu na nki beno vandaka kusosa mono? Keti beno kezaba ve nde mono fwete vanda na nzo ya Tata na mono?’
Yezu vandaka zola kuvanda na bisika yina yandi lungaka kulonguka mambu mingi ya metala Nzambi. Na Nazareti, yandi vandaka kukwenda konso mposo na balukutakanu ya lusambu. Sambu yandi vandaka kuwidikila mbote, yandi vandaka kuyela nswalu na nzayilu ya Bible. Beto landa mbandu na yandi.
Luka 2:41-52; Matayo 13:53-56.
Bangyufula
- Na kifwanisu yai, Yezu kele ti bamvula ikwa, mpi yandi kele na wapi?
- Inki Yozefi vandaka kusala ti dibuta na yandi konso mvula?
- Na nsuka ya kilumbu mosi ya nzyetelo sambu na kuvutuka na bwala na bo, sambu na nki Yozefi ti Maria kuvutukaka na Yeruzalemi?
- Yozefi ti Maria kukutaka Yezu na wapi, mpi sambu na nki bantu yina kuvandaka pana vandaka kuyituka?
- Inki Yezu kusongaka mama na yandi Maria?
- Inki mutindu beto lenda vanda bonso Yezu na yina metala kulonguka mambu ya metala Nzambi?
Bangyufula ya ngika
- Tanga Luka 2:41-52.
Ata Nsiku vandaka kulomba nde kaka babakala mpamba kukwenda na bankinsi ya konso mvula, inki mbandu ya mbote Yozefi ti Maria mebikilaka bibuti bubu yai? (Luka 2:41; Kul. 16:16; 31:12; Bing. 22:6)
Inki mutindu Yezu kubikaka mbandu ya mbote sambu na baleke ya bubu yai na yina metala kulemfukila bibuti na bo? (Luka 2:51; Kul. 5:16; Bing. 23:22; Kol. 3:20)
- Tanga Matayo 13:53-56.
Tanga bazina ya bampangi iya ya Yezu yina Biblia ketangaka, mpi na nima, inki mutindu bo sadilaka zole na kati na bo na dibundu ya Bukristu? (Mat. 13:55; Bis. 12:17; 15:6, 13; 21:18; Gal. 1:19; Yak. 1:1; Yude 1)


c: text/html

text:
Nkenda ya 56: Saül—ntotila ya ntete ya Israele
BENO tala Samuel ketyamuna mafuta na ntu ya Saül. Na kidimbu yina, yau kemonana nde Saül solamaka bonso ntotila. Samuel kesala na kulungisa luzolo ya Jéhovah. Yandi kesadila mafuta ya mananasi.
Saül vandaka kudimona ya kulunga ve sambu na kuvanda ntotila. Yandi tubaka na Samuel nde: ‘Mono kele muntu ya kikanda ya Benjamin, kikanda ya kuluta fyoti, na bikanda yonso ya Israele. Sambu na nki nge ketubila mono nde mono tavanda ntotila?’ Bonso beto kemona yau, Saül vandaka kudimona ve muntu ya mfunu. Yau yina, Jéhovah yangalalaka na yandi, mpi yandi solaka Saül bonso ntotila.
Kansi, Saül vandaka ve nsukami to muntu ya mpamba. Yandi katukaka na dibuta mosi ya kimvwama. Yandi vandaka muntu ya nda mpi ya kitoko mingi, yina lutaka bana ya Israele yonso na nda! Yandi vandaka muntu ya ntinu mpi ya ngolo mingi kibeni. Bantu yangalalaka mingi ntangu Jéhovah solaka yandi bonso ntotila, mpi bau bokaka nde: ‘Ntotila oyé!’
Bambeni ya Israele vandaka kaka ngolo. Mbala mingi, bau vandaka kumonisa bana ya Israele mpasi mingi. Kaka na nima ya Saül kumaka ntotila, bantu ya Amon kwisaka kunwanisa kikanda ya Jéhovah. Kansi Saül bakaka basoda ya ngolo mpi nungaka bantu ya Amon. Bantu yantikaka na kuzola yandi ngolo sambu na mvita yina.
Ntotila Saül nungisaka bana ya Israele na bamvita yankaka dyaka mingi. Saül vandaka na mwana ya bakala na zina ya Jonathan yina vandaka ngolo. Jonathan sadisaka bana ya Israele na kununga bamvita mingi. Bantu ya Filisti vandaka bambeni ya ngolo ya bana ya Israele. Kilumbu mosi, bau kwisaka mafunda sambu na kunwanisa Israele.
Ata kigonsa vandaka, Samuel songaka na Saül na kukinga nde yandi kwisa kutambika kimenga na Jéhovah. Kansi, Samuel sukininaka. Ebuna, Saül vandaka kutita nde bantu ya Filisti tayantika bitumba, yau yina yandi tambikaka yandi mosi kimenga. Ntama mingi ve na nima na yau, Samuel kumaka, mpi yandi nganinaka ntotila sambu yandi lemfukaka ve. Yandi tubilaka Saül nde: ‘Jéhovah tasola ntotila yankaka sambu na bantu ya Israele.’
Saül kolamaka dyaka na nima. Ebuna, Samuel tubilaka yandi nde: ‘Kulemfuka na Jéhovah kuluta mbote kutambikila yandi mameme ya kitoko. Sambu nge melemfuka ve, Jéhovah takatula nge bonso ntotila na Israele.’
Na mambu yonso yai ya beto memona, beto kebaka malongi zole. Dilongi ya ntete kele nde beto fwete lemfuka kaka na Jéhovah; ya zole kele nde mbala yankaka, muntu ya mbote kekumaka muntu ya mbi. Keti beto kezola kukuma bantu ya mbi?
1 Samuel bakapu 9 tii 11; 13:5-14; 14:47-52; 15:1-35; 2 Samuel 1:23.
Bangyufula
- Na kifwanisu, Samuele ke na kusala inki, mpi sambu na inki?
- Sambu na nki Yehowa kuzolaka Saule, mpi yandi vandaka muntu ya nki mutindu?
- Tanga zina ya mwana ya Saule ya bakala, mpi nki mambu mwana yango kusalaka?
- Sambu na nki Saule kutambikaka kimenga na kisika ya kukinga nde Samuele kusala yo?
- Inki malongi beto lenda baka na disolo ya Saule?
Bangyufula ya ngika
- Tanga 1 Samuele 9:15-21 mpi 10:17-27.
Inki mutindu nkadilu ya kudikulumusa ya Saule kusadisaka yandi na kubuya kusala dyambu mosi ya buzoba ntangu bantu yankaka kutubilaka yandi mambu na mutindu mosi ya kukonda luzitu? (1 Sam. 9:21; 10:21, 22, 27; Bing. 17:27)
- Tanga 1 Samuele 13:5-14.
Inki disumu Saule kusalaka na Gilgale? (1 Sam. 10:8; 13:8, 9, 13)
- Tanga 1 Samuele 15:1-35.
Inki disumu ya nene Saule kusalaka na yina metala Agagi, ntotila ya Amaleki? (1 Sam. 15:2, 3, 8, 9, 22)
Inki mutindu Saule kumekaka na kupesa kikuma ya mambu ya yandi salaka mpi kupesa foti na bantu yankaka? (1 Sam. 15:24)
Inki lukebisu beto fwete landa bubu yai ntangu bo kepesa beto bandongisila? (1 Sam. 15:19-21; Nk. 141:5; Bing. 9:8, 9; 11:2)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Linɔ́ngi ya Mosɛnzɛli [Nzo yi Nkengidi] ayi Lamuká!
Balenda bimisa mu Internet zizulunalo zieto zio zintubila Bibila mu zimbembo viokila 200, ayi mu zimbembo zi mababa. Linɔìngi ya Mosɛnzɛli [Nzo yi Nkengedi] wu lembo tubangula mambu mo mamvioka mu nza yimvimba mu sundula mbikudulu zi Bibila. Kiawu kilembo kindisa bo beta kuki tanga mu nzila nsamu wu mbote wu Kimfumu ki Nzambi ayi kiawu kikubasadisa ba baka minu mu Yesu Klisto. Lamuká! kieta kutu monisa bue tulenda bongisila mambu ma thangu’etu. Kiawu kinvananga mfunu wunene mu kikinina ti Mvangi wela dukisa zinsidulu ziandi zi tula nza yi mona ayi kiese, ayi kondo ku mona tsisiSobula mbembo yo tidi mu ntanda wawu, ayi bueta vo basonikini “Tomba” muingi umona mintindu mi minkanda mio midi mu mbembo bene.


text:
Nkenda ya 83: Lupangu ya Yerusaleme
AWA bana ya Israele kele na kutunga lupangu ya Yerusaleme. Ntangu Ntotila Nebukadenezar kufwaka Yerusaleme (yau meluta bamvula 152), yandi bwisaka lupangu na yau mpi yokaka byelo na yau. Ntangu bo katukaka na Babilone, bana ya Israele tungaka na mbala mosi ve lupangu ya Yerusaleme.
Yindula fyoti boma yina ya bo vandaka na yau na Yerusaleme. Bonso bibaka vandaka ve, bambeni lungaka kunwanisa bau konso ntangu. Kansi, kilumbu mosi Néhemi basikaka; yandi muntu sadisaka bantu ya Yerusaleme na kutunga dyaka lupangu ya mbanza na bau. Néhemi vandaka nani?
Yandi vandaka muntu ya Israele yina katukaka na Suse, kisika Mardochée na mfumu-nkento Esther vandaka kuzinga. Néhemi vandaka kusala na nzo ya ntotila. Ziku yandi vandaka kuwakana na Mardochée na Esther. Kansi Bible ketuba ve nde yandi sadilaka bakala ya Esther, Ntotila Assuérus. Na ndambu yankaka, yandi sadilaka ntotila yina yingaka Assuérus, Ntotila Artaxerxès.
Beno kezaba dyaka Artaxerxès? Yandi kele ntotila ya mbote yina kupesaka mbongo mingi na Esdras ti nswa ya kunata yau na Yerusaleme mpi na kusadila yau sambu na kutomisa tempelo ya Jéhovah. Kansi, Esdras kutungisaka ve lupangu ya mbanza. Yau kele Néhemi muntu kutungisaka yau dyaka.
Yau lutaka bamvula 13 bana Artaxerxès pesaka Esdras mbongo sambu na kubongisa tempelo. Néhemi kumaka kapita ya mesa ya Ntotila Artaxerxès. Yandi vandaka kupesa yandi malafu mpi kukeba nde ata muntu mosi ve kudikila ntotila. Yo vandaka kisalu mosi ya mfunu kibeni.
Kansi kilumbu mosi, Néhemi vandaka na banzenza ya katukaka na Israele mpi na kati na bau vandaka mpangi na yandi Hanani. Banzenza yina songaka yandi bampasi yina bana ya Israele vandaka na yau mpi mutindu lupangu ya Yerusaleme vandaka; lupangu vandaka kaka ya kubwa. Néhemi waka ntantu na kuwaka mambu yina mpi yandi sambilaka Jéhovah.
Kilumbu mosi, ntotila monaka nde Néhemi vandaka na mawa mpi yufulaka yandi sambu na inki? Néhemi vutulaka nde: ‘Yau kele sambu Yerusaleme mebeba mpi lupangu na yau kele ya kubwa.’ Ebuna ntotila yufulaka nde: ‘Inki nge kezola?’
Néhemi tubaka nde: ‘Bika mono vutuka na Yerusaleme sambu mono tedimisa dyaka lupangu yina.’ Ntotila ya mbote Artaxèrxès pesaka yandi nswa ya kukwenda mpi ya kunata banti ya mfunu sambu na bisalu yina. Na nima ya kukuma na yandi na Yerusaleme, Néhemi songaka bangindu na yandi mpi bantu yonso ndimaka yau na kutubaka nde: ‘Beto yantika na kusala.’
Bambeni ya bana ya Israele monaka nde bisalu ya kutunga lupangu vandaka kutambula mbote, mpi bau kanaka na kufwa bau sambu na kusukisa bisalu yina. Kansi Néhemi waka bangindu na bau. Yandi kabisaka bambele mpi badyonga na bansadi yonso mpi tubilaka bau nde: ‘Beno nwana sambu na bampangi na beno, bana na beno, bankento na beno mpi banzo na beno.’
Batungi yonso kumaka na kikesa. Bau vandaka kusala kaka, binwaninu na bau na maboko mpimpa mwini. Lupangu manaka na nima ya bilumbu 52. Bantu ya mbanza vandaka dyaka na boma ve. Néhemi na Esdras longaka bantu nsiku ya Nzambi, mpi bantu vandaka na kyese.
Kansi, ata dyambu mosi ve vandaka bonso yau vandaka na ntwala nde bau kwenda kimpika na Babilone. Ntotila ya Baperse vandaka kuyala bau. Kansi Jéhovah pesaka lusilu mosi. Yandi silaka na kutinda ntotila ya mpa yina tanata ngemba na bantu. Ntotila yango tavanda nani? Inki mutindu yandi tanata ngemba na ntoto? Bamvula 450 kulutaka sambu bantu kuzaba yau mbote-mbote. Na nima, mwana mosi ya mfunu ya ngolo butukaka. Balutiti ya kelanda ketubila beno yau mbote kibeni.
Néhemi kapu ya 1 tii ya 6.
Bangyufula
- Inki mutindu bantu ya Izraele vandaka kudiwa ntangu bibaka kuvandaka ve na nzyunga ya mbanza Yeruzalemi?
- Nehemia kuvandaka nani?
- Kisalu ya Nehemia kuvandaka inki, mpi sambu na nki yo vandaka mfunu?
- Inki nsangu kupesaka Nehemia mawa mingi, mpi yandi salaka inki?
- Inki mutindu Ntotila Artazeresesi kumonisilaka Nehemia mambote?
- Inki mutindu Nehemia kuyidikaka kisalu ya kutunga na mpila nde bambeni ya bantu ya Izraele kukukaka ve na kukangisa yo?
Bangyufula ya ngika
- Tanga Nehemia 1:4-6 mpi 2:1-20.
Inki mutindu Nehemia kusosaka lutwadisu ya Yehowa? (Neh. 2:4, 5; Roma 12:12; 1 Pie. 4:7)
- Tanga Nehemia 3:3-5.
Inki dilongi bankuluntu ti bansadi ya kisalu lenda baka na luswaswanu yina kuvandaka na kati ya bantu ya bwala Tekoi ti “bambuta ya bwala” na bo? (Neh. 3:5, 27; 2 Tes. 3:7-10; 1 Pie. 5:5)
- Tanga Nehemia 4:1-23.
Inki kupusaka bantu ya Izraele na kulanda kutunga ata kimbeni ya ngolo kuvandaka? (Neh. 3:38; 4:2, 3; Nk. 50:15; Yez. 65:13, 14)
Na nki mutindu mbandu ya bantu ya Izraele kepesa beto kikesa bubu yai?
- Tanga Nehemia 6:15.
Mutindu bibaka ya Yeruzalemi kumanaka na nima ya bangonda zole kemonisa nki na yina metala ngolo ya lukwikilu? (Nk. 56:4, 5; Mat. 17:20; 19:26)


text:
Kunku kia 6: Tuka Luwutuku lwa Yesu Yakuna Lufwa Lwandi
Mbasi Ngambiele watumwa kwa ndumba amote wayikilwanga vo Maria. Umvovese vo mwana kewuta, ona oyala se ntinu akwele mvu. O Yesu mu mpak’a twelezi kawutukila, muna kakingulwilwa kwa avungudi. I bosi, ntetembwa mosi yafila wantu tuka kuna Este yakuna kwakal’o nsedia. Tusinga longoka kana nani wabasonga e ntetembwa yoyo ye nkia mpila Yesu kavulukila mu vonza kiokio.
I bosi, tumona Yesu omokenanga y’alongi muna tempelo vava kakala ye kimbuta kia mvu 1 Vioka diaka mvu 18, o Yesu wavubwa yo yantika e salu kina kafidilwa kwa Nzambi mu sala ova ntoto, kia samuna nsangu zambote za Kintinu yo longa. Yesu wasola wantu 12 muna kunsadisa mu salu kiaki, wabakitula se ntumwa zandi.
Yesu masivi mayingi mpe kavanga. Wadikila mazunda ma wantu ye mbizi a maza yakete ye mbolo. Wawuka mbevo yo fula nkutu mafwa. Kuna mfoko, tuzaya mayingi mabwila Yesu muna lumbu yansuka ya zingu kiandi ye mpila kavondelwa. Yesu wasamuna nsangu zambote tezo kia mvu ntatu ye ndambu. Ozevo, KUNKU kia 6, lusansu lwa tezo kia mvu 34 kiyikanga.


text:
Dilongi ya 9
Inki Mutindu Dibuta na Nge Lenda Vanda na Kyese?
1. Sambu na nki kukwelana na meso ya leta kele mfunu sambu dibuta kuvanda na kyese?
Nsangu ya mbote kekatukaka na Yehowa, Nzambi ya kyese, yina kezolaka nde mabuta kuvanda na kyese. (1 Timoteo 1:11) Yandi muntu yantikisaka makwela. Yo kele mfunu na kukwelana na meso ya leta na mpila nde makwela kuvanda na kyese, sambu yo kesadisaka na kusansa bana na mutindu mosi ya mbote mpenza.
Inki mutindu Nzambi ketadilaka makwela? Yandi kezolaka nde yo zinga kimakulu. Bakristu fwete zitisa bansiku ya bwala na bo na yina metala kusonikisa makwela na mukanda ya leta. (Luka 2:1, 4, 5) Yehowa kezolaka nde konso nkwelani, bakala to nkento, kuvanda ya kwikama na nkwelani na yandi. (Baebreo 13:4) Yandi kemengaka kufwa makwela. (Malashi 2:16) Kansi yandi kepesaka Bakristu nswa ya kufwa makwela mpi kukwela dyaka kana nkwelani mosi mesala bizumba.
2. Inki mutindu bakala mpi nkento fwete sadilana mambu?
Yehowa kugangaka babakala mpi bankento sambu na kusadisana na makwela. (Kuyantika 2:18) Sambu yandi kele mfumu ya dibuta, bakala fwete lungisa bampusa ya kinsuni ya bantu ya dibuta na yandi mpi kulonga bo mambu ya Nzambi. Yandi fwete zola nkento na yandi mingi kibeni. Babakala ti bankento fwete zolana mpi kuzitisana. Sambu babakala mpi bankento yonso kele bantu ya kukonda kukuka, kikalulu ya kulolulana kele mfunu mingi sambu yo kesadisaka bankwelani na kuvanda na kyese na makwela na bo.
3. Keti nge lenda kabwana ti nkwelani na nge kana makwela na beno kele ve na kyese?
Kana beno kenwana ti bampasi na makwela na beno, beno zole fwete sala ngolo na kusadilanaka mambu ti zola. (1 Bakorinto 13:4, 5) Ndinga ya Nzambi kesyamisaka ve bankwelani na kukabwana sambu na kumanisa bampasi yina kebasikaka na makwela.
4. Bana, Nzambi kezolaka nki sambu na beno?
Yehowa kezolaka nde beno vanda na kyese. Yandi kepesaka beno bandongisila ya kuluta mbote na mutindu beno lenda sepela na buleke na beno. Yandi kezolaka nde beno baka mambote na mayele mpi na eksperiansi ya bibuti na beno. (Bakolosai 3:20) Yehowa kezolaka mpi nde beno mona kyese ya kusala mambu sambu na Ngangi na beno mpi Mwana na yandi.
5. Bibuti, beno fwete sala nki sambu bana na beno kuvanda na kyese?
Beno fwete sala ngolo sambu na kupesa bana na beno madya, bilele mpi kisika ya kuzinga. (1 Timoteo 5:8) Kansi, sambu bana na beno kuvanda na kyese, yo kele mpi mfunu nde beno longa bo na kuzola Nzambi mpi kulongama na yandi. (Baefezo 6:4) Kana bana na beno kemona nde beno kezolaka Nzambi, yo lenda vanda na bupusi ya ngolo na ntima na bo. Kana malongi na beno kesimbama na Ndinga ya Nzambi, yo lenda sadisa bana na beno na kuvanda na mabanza ya mbote.
Kana beno kesyamisa mpi kesikisa bana na beno, yo tanatila bo mambote. Yo kele mpi mfunu nde beno sungika bo mpi kupesa bo disipline. Kusala mutindu yai ketaninaka bo na bikalulu yina lenda sala nde bo vanda ve na kyese. (Bingana 22:15) Ata mpidina, nge fwete pesa ve bana na nge disipline na ngolo to na nku yonso.
Bambangi ya Yehowa kebasisaka mikanda mingi sambu na kusadisa bibuti mpi bana. Malongi ya mikanda yango kekatukaka na Biblia.


text:
Nkenda ya 2: Kilanga ya kitoko
TALA ntangu yai ntoto! Inki kitoko yina! Tala matiti, bintuntu, banti na bambisi yonso. Ndjoku na ntambu kele na wapi?
Inki mutindu kilanga yai ya kitoko kubasikaka? Beto tala ntete nki mpila Nzambi yidikaka ntoto.
Nzambi basisaka ntete matiti na banti. Nzambi salaka ntete banti ya fyoti-fyoti ya mutindu na mutindu, na banti ya nene; yonso yina vandaka kukumisa ntoto kitoko kansi yau kepesa beto bambuma ya kitoko kibeni.
Na nima Nzambi salaka bambisi ya masa, na bandeke. Yandi salaka mpi bambisi bonso mbwa, nyau, mpunda, na yankaka ya mutindu na mutindu. Inki bambisi kemonanaka mingi na bisika yina beno kele? Keti beto kele ve na kyese na mpila Nzambi mesalaka bima yai yonso sambu na beto?
Na nsuka, Nzambi kuyidikaka kisika mosi mbote-mbote awa na ntoto. Yandi bingaka yau kilanga ya Eden. Yau vandaka kilanga mosi ya kukuka kibeni. Bima yonso ya vandaka na kati kuvandaka kitoko. Nzambi zolaka nde ntoto yonso kukuma bonso kilanga yai ya kitoko.
Kansi tala dyaka kifwanisu ya kilanga yai. Nzambi monaka nde kima mosi kukondaka na kati ya kilanga. Beno zaba kima yina?
Kuyantika 1:11-25; 2:8, 9.
Bangyufula
- Inki mutindu Nzambi kuyidikaka ntoto na mpila nde yo vanda kisika na beto ya kuzingila?
- Tubila mitindu ya kuswaswana ya bambisi yina Nzambi kusalaka. (Tala kifwanisu.)
- Sambu na nki kilanga ya Edeni kuswaswanaka mpenza ti bisika yankaka?
- Nzambi zolaka nde ntoto ya mvimba kukuma nki mutindu?
Bangyufula ya ngika
- Tanga Kuyantika 1:11-25.
Inki Nzambi kugangaka na kilumbu ya tatu ya lugangu? (Kuy. 112)
Inki kusalamaka na kilumbu ya iya ya lugangu? (Kuy. 1:16)
Bambisi ya nki mitindu Nzambi kusalaka na kilumbu ya tanu ti ya sambanu? (Kuy. 1:20, 21, 25)
- Tanga Kuyantika 2:8, 9.
Inki banti zole ya sipesiale Nzambi kutulaka na kati-kati ya kilanga ya Edeni, mpi yo vandaka kumonisa inki?


text:
Nkenda ya 35: Jéhovah ke pesa bansiku na yandi
BANGONDA zole na nima ya kubasika na bau na insi Egypte, bantu ya Israele kumaka na nsi ya Ngumba ya Sinaï, to Horeb, disongidila kaka kisika yina Jéhovah tubilaka Moïse na nti yina vandaka kupela tiya. Kisika yina bau tulaka camp na bau.
Moïse tombukaka na ngumba, mpi bantu vandaka kukinga yandi na nsi na yau. Ntangu yandi kumaka na nsongi ya ngumba, Jéhovah zabisaka Moïse lukanu na Yandi: bantu ya Israele fwete lemfukila Yandi mpi kukuma kikanda na Yandi kibeni. Moïse kulumukaka mpi zabisaka bana ya Israele mambu yina Jéhovah zabisaka yandi. Bau ndimaka nde bau talemfukila Jéhovah.
Na ntangu yina, Jéhovah salaka kima mosi ya kuyituka. Yandi tulaka dituti ya ndombe na nsongi ya ngumba mpi makelele ya nzasi wakanaka. Mpi yandi tubilaka bau nde: ‘Mono kele Jéhovah Nzambi na nge yina mebasisa nge na insi Egypte.’ Na nima, yandi pesaka nsiku yai: ‘Nge fwete sambila banzambi yankaka ve, kaka mono.’
Nzambi pesaka bana ya Israele bansiku uvwa yankaka. Ti matekita yonso, bantu tubaka na Moïse nde: ‘Tuba na beto nge mosi, kansi Nzambi kutubila beto ve, kana ve beto tafwa.’
Na nima, Jéhovah tubaka na Moïse nde: ‘Kwisa tombuka kwaku na nsongi ya ngumba. Mono tapesa nge matadi zole ya nsiku yina bana ya Israele fwete lungisa.’ Moïse tombukaka dyaka ngumba mpi yandi bikalaka kuna bilumbu 40.
Nzambi vandaka na bansiku yankaka mingi sambu na kikanda na yandi. Moïse kusonikaka yau. Nzambi kupesaka yandi mpi matadi yonso zole yina vandaka ti bansiku 10 yina yandi tangaka na ntwala ya bantu yonso mpi yina beto kebinga Bansiku Kumi.
Kana Bansiku Kumi kele mfunu, bansiku mingi yankaka yina Nzambi pesaka bana ya Israele kele kaka mfunu kiteso mosi. Mosi na kati ya bansiku yina ketuba mutindu yai: ‘Nge fwete zola Jéhovah na ntima na nge yonso, na luzolo na nge yonso mpi na ngolo na nge yonso.’ Mpi nsiku yankaka kutubaka mutindu yai: ‘Nge fwete zola mfinangani na nge mutindu nge kekudizolaka kibeni.’ Yezu Kristu, Mwana ya Nzambi, kutubaka nde bansiku yai zole kele bansiku ya kuluta mfunu ya Jéhovah kupesaka na bana ya Israele. Na bankenda ya kekwisa, beto talonguka mambu mingi sambu na Mwana ya Nzambi mpi malongi na yandi.
Kubasika 19:1-25; 20:1-21; 24:12-18; 31:18; Kulonga 6:4-6; Levi 19:18; Matayo 22:36-40.
Bangyufula
- Kiteso ya bangonda zole na nima ya kubasika na Ezipte, bantu ya Izraele kutulaka camp na bo wapi?
- Yehowa kutubaka nde yandi kezola bantu kusala inki, mpi nki mvutu bo pesaka?
- Sambu na nki Yehowa kupesaka Moize matadi zole ya nsiku?
- Katula Bansiku Kumi, inki bansiku yankaka Yehowa kupesaka bantu ya Izraele?
- Inki bansiku zole Yezu Kristu kutubaka nde yo meluta mfunu?
Bangyufula ya ngika
- Tanga Kubasika 19:1-25; 20:1-21; 24:12-18; mpi 31:18.
Inki mutindu bangogo yina kele na Kubasika 19:8 kesadisa beto na kubakisa mambu yina beto fwete sala sambu na kukuma Mukristu yina mekudipesa? (Mat. 16:24; 1 Pie. 4:1-3)
- Tanga Kulonga 6:4-6; Levi 19:18; mpi Matayo 22:36-40.
Inki mutindu Bakristu kemonisaka zola na bo na Nzambi mpi na mfinangani na bo? (Mar. 6:34; Bis. 4:20; Roma 15:2)


text:
Nkenda ya 78: Bisono na kibaka
INKI mambu keluta awa? Ntotila ya Babilone sadisaka nkinsi ya nene sambu na bantu na yandi ya nene funda. Bau vandaka kunwa na makopa ya wolo mpi ya bibende yina bau bakaka na tempelo ya Jéhovah na Yerusaleme. Kansi tala na mbala mosi, misapi monikaka mpi yantikaka na kusonika na kibaka. Bantu yonso waka boma.
Na ntangu yina, Belesasali, mwana ya mwana ya Nebukadenezar, muntu vandaka kuyala. Ntotila na matekita yonso bokaka na ndinga ya ngolo sambu na kubinga bantu ya mayele. Yandi tubilaka bau nde: ‘Muntu yina takuka na kutanga bisono yai mpi kutendudila mono yau, tabaka makabu mingi mpi takuma mfumu ya tatu na kimfumu.’ Kansi ata muntu mosi ve kukaka na kutanga mpi na kutendula yau.
Mama ya ntotila waka mazu mpi kwisaka kukota na nzo ya nkinsi. Yandi tubaka na ntotila nde: ‘Kumona mpasi ve. Kele na muntu mosi na kintinu na nge yina kuzaba banzambi ya basantu. Ntangu nkaka na nge Nebukadenezar vandaka ntotila, yandi tulaka yandi mfumu ya bantu ya mayele yonso. Zina na yandi kele Daniel. Binga yandi mpi yandi tatendudila nge bisono yai.’
Sambu na yau, bau bingaka Daniel mpi yandi kwisaka na ntwala ya ntotila. Na nima ya kubuya na kubaka konso dikabu yina, Daniel tendulaka na Belesasali sambu na nki Jéhovah katulaka kimfumu na maboko ya nkaka na yandi Nebukadenezar. Daniel tubaka nde: ‘Yandi vandaka lulendo mingi. Yau yina Jéhovah pesaka yandi ndola.’
Daniel yikaka nde: ‘Kansi, nge, nge zabaka mambu yina kubwilaka nkaka na nge, mpi ata mutindu yina, nge kele kaka lulendo bonso yandi.’ Nge mebaka makopa na malonga ya tempelo ya Jéhovah mpi nge me nwa na kati na yau. Nge mekembila banzambi ya banti, mpi ya matadi ye mpi nge mekumisa ve Ngangi na beto ya Nene. Yau yina Nzambi metinda diboko sambu na kusonika mambu yai.
Daniel tubaka nde: ‘Tala mambu me sonama: ‘MENE, MENE, TEKEL mpe PARSIN.’
Ntendula na yau, yau yai: ‘MENE: Nzambi metanga bilumbu ya kimfumu na nge mpi metula nsuka na yau. TEKEL: Bau metesa nge na kilo mpi bau memona nde nge kele mfumu ve. PARSIN: Kimfumu na nge mekabana mpi me pesama na Bamedes na Baperse.’
Kaka na ntangu Daniel vandaka kutuba, Bamedes na Baperse vandaka na nzila sambu na kunwanisa Babilone. Mbanza bwaka na maboko na bau mpi Belesasali fwaka. Na yau, ntendula ya bisono yina kulunganaka kaka na mpimpa yina! Kansi, inki mambu zolaka kubwila bantu ya Israele? Beto tala ntete mambu yina kubwilaka Daniel
Daniele 5:1-6:1.
Bangyufula
- Inki kusalamaka ntangu ntotila ya Babilone kusadisaka nkinsi mosi ya nene mpi kusadilaka makopa yina bo bakaka na tempelo ya Yehowa na Yeruzalemi?
- Baltazare kusongaka bantu na yandi ya mayele inki, kansi bo kukaka ve na kusala inki?
- Mama ya ntotila kuzabisaka yandi na kusala inki?
- Na kutadila mambu yina Daniele kutubilaka ntotila, sambu na nki Nzambi kutindaka diboko sambu na kusonika na kibaka?
- Inki mutindu Daniele kutendulaka bangogo yina kuvandaka na kibaka?
- Inki kusalamaka kaka na ntangu Daniele vandaka kutuba?
Bangyufula ya ngika
- Tanga Daniele 5:1—6:1.
Swasikisa boma ya Nzambi ti boma yina Baltazare kuwaka ntangu yandi monaka bisono na kibaka. (Dan. 5:6, 7; Nk. 19:9, NW; Roma 8:35-39)
Inki mutindu Daniele kumonisaka kikesa mingi ntangu yandi vandaka kutubila Baltazare ti bantu na yandi ya nene? (Dan. 5:17, 18, 22, 26-28; Bis. 4:29)
Na nki mutindu Daniele kapu ya 5 kemonisa kimfumu ya Yehowa ya inza ya mvimba? (Dan. 4:17, 22; 5:21)


text:
Nkenda ya 27: Bana ya Israele me kuma bampika
BANTU yai ya beno kemona kesala bisalu ya kingolo-ngolo. Tala mosi kebaka fimbu! Bansukami yai yonso kele bantu ya Israele, bantu mebutuka na dibuta ya Jacob. Bantu yina kemonisa bau mpasi kele bantu ya Egypte. Bantu ya Israele mekuma bampika na bau.
Bamvula mingi meluta, bantu ya dibuta ya Jacob kuzingaka na ngemba na Egypte. Joseph, muntu ya kuluta mfunu na nima ya Faraon, vandaka kuvila ve bantu na yandi. Joseph kufwaka. Na nima, Faraon yankaka yina vandaka kuzola ve bantu ya Israele kukumaka ntotila na Egypte.
Faraon yai ya mpa kukumisaka bantu ya Israele bampika. Yandi tulaka bantu ya kingolo-ngolo sambu na kusadisa bau bisalu ya mpasi mpi ya nku ya kutunga bambanza sambu na Faraon. Kansi ata kunyokwama yina vandaka, bantu ya Israele vandaka kukuma kaka mingi. Ntalu na bau mpi ngolo na bau kumonisaka bantu ya Egypte boma.
Sambu na yau, Faraon kusalaka inki? Yandi tubaka na bankento yina vandaka kubutisa bankento nde: ‘Ntangu beno tabutisaka bankento ya Israele, beno fwa bana yonso ya babakala.’ Kansi bankento yina kulemfukaka ve na nsiku ya Faraon.
Sambu na yau, Faraon pesaka nsiku nde: ‘Beno baka bana yonso ya babakala yina bankento ya Israele kebuta mpi beno fwa bau, kansi beno bika bana ya bankento.’ Tala nsiku ya mbi. Beto tala nki mpila mwana mosi ya bakala na kati ya bana yina taguluka.
Kubasika 1:6-22.
Bangyufula
- Na kifwanisu, bakala yina mesimba fimbu kele nani, mpi yandi kebula nani?
- Na nima ya lufwa ya Yozefi, inki kukuminaka bantu ya Izraele?
- Sambu na nki bantu ya Ezipte kumaka kuwa bantu ya Izraele boma?
- Inki nsiku Farao kupesaka bankento yina vandaka kubutisa bankento ya Izraele?
Bangyufula ya ngika
- Tanga Kubasika 1 6-22.
Na nki mutindu Yehowa yantikaka kulungisa lusilu yina yandi pesaka Abrahami? (Kub. 1:7; Kuy. 12:2; Bis. 7:17)
Inki mutindu bankento ya Baebreo yina vandaka kubutisa kuzitisaka busantu ya luzingu? (Kub. 1:17; Kuy. 9:6)
Inki mutindu Yehowa kusakumunaka kwikama ya bankento yina vandaka kubutisa? (Kub. 1:20, 21; Bing. 19:17)
Inki mutindu Satana mekaka na kubebisa lukanu ya Yehowa na yina metala Nkuna ya Abrahami ya yandi silaka? (Kub. 1:22; Mat. 2:16)


text:
DISOLO YINA KELE NA LUTITI YA ZULU | SAMBU NA NKI MAMBU YA MBI KE BWILAKA BANTU YA MBOTE?
Mambu ya Mbi Me Kuma Mingi!
Smita, * nkento mosi ya bamvula 35 na Dacca, na Bangladesh vandaka mama mosi ya zola mpi ya ke tudilaka bantu dikebi. Yandi zabanaka bonso nkento mosi ya kiese yina vandaka kuzola kisalu mingi. Diaka, yandi vandaka kusadisa bantu ya nkaka na kuzaba mambu yina yandi longukaka sambu na Nzambi. Dibuta mpi banduku na yandi waka mpasi ya ngolo kibeni ntangu yandi belaka na kintulumukina mpi fwaka na mposo yina!
James ti nkento na yandi kwelanaka ntama mingi ve mpi vandaka ti bamvula na kati ya 30 ti na 40. Bo vandaka ti bikalulu bonso ya Smita. Na printemps, bo kwendaka kutala banduku na bo na ndambu ya Westi ya États-Unis. Bo vutukaka diaka ve na nzo na bo na New York. Ntangu bo vandaka na nzietelo, bo salaka aksida mosi ya ngolo na kamio mpi bo fwaka. Yo pesaka bantu yina vandaka kuzola bo mpi banduku na bo ya kisalu mpasi mingi.
Bubu yai, yo kele mpasi ve na kubakisa nde mambu ya mbi mpi bampasi ke kuma mingi. Yo vanda basoda to bantu yina kele basoda ve ke fwaka na bitumba. Bantu yina me sala mbi ve ke kutana ti mambu ya mubulu mpi ya nku. Bisumbula yina ke nataka lufwa mpi maladi ya ngolo ke kuminaka bantu kukonda kutadila bamvula mpi luzingu na bo. Bisumbula ya lugangu ke bwilaka bantu yonso. Kukonda lunungu mpi kubakila bantu ya nkaka bangindu ya mbi me panzana bisika yonso. Ntembe kele ve nde nge me kutanaka dezia ti mambu yai.
Yo me fwana mpenza nde beto yula bangiufula bonso yai:
Sambu na nki mambu ya mbi ke bwilaka bantu ya mbote?
Keti Nzambi muntu kele na kisina ya mambu ya mutindu yai?
Keti bampasi ke bwilaka bantu kaka na kintulumukina to bantu bo mosi kele na kisina na yo?
Keti yo lenda vanda Karma, disongidila mambu yina muntu me salaka ntama ke natila yandi bampasi?
Kana Nzambi nkwa-ngolo yonso vandaka, sambu na nki yandi ke taninaka ve bantu ya mbote na mambu ya mbi?
Keti kilumbu kele mambu ya mbi mpi bampasi ta vanda diaka ve na luzingu?
Sambu na kubaka bamvutu na bangiufula yai, beto fwete bakisa ntete bamvutu na bangiufula yai zole ya mfunu: Sambu na nki mambu ya mbi ke salamaka mpi Nzambi ta sala nki?
^ par. 3 Beto me soba bazina.


text:
Nkenda ya 64: Salomon tungaka tempelo
NA NTWALA ya kufwa, ntotila David pesaka na Salomon plan ya tempelo ya Jéhovah. Yau kele na nima ya bamvula iya ya luyalu na yandi Salomon yantikaka na kutunga tempelo. Yau manaka na kutunga bamvula nsambwadi na ndambu na nima. Mafunda na mafunda ya bansadi salaka bisalu yina, mpi yau bakaka mbongo mingi. Yau kele sambu bau sadilaka wolo ti bibende mingi.
Tempelo vandaka na basuku zole ya mfunu kibeni, bonso nzo-tenta, kansi biteso na yau lutaka mbala zole yina ya ntete. Salomon kotisaka sanduku na suku mosi yina ya nima; kansi na suku yina yankaka, bima yankaka mutindu yau vandaka na nzo-tenta.
Ntangu bau manisaka na kutunga tempelo, nkinsi ya ngolo salamaka. Salomon fukamaka na ntwala ya bantu yonso mpi sambaka (tala kifwanisu). Yandi tubaka na Jéhovah nde: ‘Zulu mpi zulu ya bazulu kulunga ve na nge. Inki mpila nge lunga kukota na nzo yai ya mono metunga. Kansi, Nzambi na mono, wila bisambu ya kikanda na nge ntangu bau tasambila na kisika yai.’
Ntangu Salomon manisaka kisambu na yandi, tiya katukaka na zulu, yau bwaka mpi yau yokaka bambisi yina bau tambikaka na kimenga. Mpi tempelo fulukaka na nsemo ya ngolo. Yau vandaka kidimbu nde Jéhovah waka kisambu mpi ndimaka nzo ya basantu ya Salomon. Yantika ntangu yina, tempelo kumaka kisika ya lusambu ya bantu yonso kansi nzo-tenta dyaka ve.
Bamvula mingi, Salomon yalaka bantu ti ngangu yonso. Kansi ntotila kwelaka bankento mingi ya nzenza yina vandaka kusambila Jéhovah ve. Keti beno kemona nkento mosi na ntwala ya kiteki na yandi? Bankento na yandi bendaka yandi na lusambu ya banzambi ya luvunu. Keti beno kezaba mambu yina kubwaka ntangu Salomon kusalaka mutindu yina? Yandi talaka dyaka ve kikanda ya Nzambi na mawete. Yandi kumaka mbi mpi bantu vandaka na mawa.
Jéhovah waka makasi mingi mpi tubaka na Salomon nde: ‘Mono kekatula nge kimfumu mpi mono tapesa yau na muntu yankaka. Mono tasala yau ve na luzingu na nge kansi na luyalu ya mwana na nge. Kansi, mono tabotula yandi ve bantu yonso ya kimfumu.’ Beto tala nki mpila ndinga yina lunganaka.
1 Bansangu 28:9-21; 29:1-9; 1 Bantotila 5:1-18; 2 Bansangu 6:12-42; 7:1-5; 1 Bantotila 11:9-13.
Bangyufula
- Salomo manisaka kutunga tempelo ya Yehowa na nima ya bamvula ikwa, mpi sambu na nki yo lombaka mbongo mingi?
- Tempelo kuvandaka ti basuku ikwa, mpi nki bo tulaka na suku yina ya nima?
- Inki mambu Salomo kutubaka na kisambu na yandi ntangu bo manisaka kutunga tempelo?
- Inki mutindu Yehowa kumonisaka nde yandi sepelaka ti kisambu ya Salomo?
- Bankento ya Salomo kubendaka yandi na kusala inki, mpi nki kubwilaka yandi?
- Sambu na nki Yehowa kuwilaka Salomo makasi, mpi Yehowa kuzabisaka yandi inki?
Bangyufula ya ngika
- Tanga 1 Bansangu 28:9, 10.
Na kutadila bangogo ya Davidi yina kele na 1 Bansangu 28:9, 10, beto fwete sala kikesa na kusala nki na luzingu na beto ya konso kilumbu? (Nk. 19:15; Filp. 4:8, 9)
- Tanga 2 Bansangu 6:12-21, 32-42.
Inki mutindu Salomo kumonisaka nde Nzambi ya Kuluta Kuzanguka kevandaka ve na banzo yina bantu ketungaka? (2 Bans. 6:18; Bis. 17:24, 25)
Bangogo ya Salomo yina kele na 2 Bansangu 6:32, 33 kemonisa nki na yina metala Yehowa? (Bis. 10:34, 35; Gal. 2:6)
- Tanga 2 Bansangu 7:1-5.
Kaka mutindu kumona lukumu ya Yehowa vandaka kupusa bana ya Izraele na kukumisa yandi, bubu yai nki beto fwete sala ntangu beto kemona mutindu Yehowa kesakumuna bantu na yandi? (2 Bans. 7:3; Nk. 22:22; 34:2; 96:2)
- Tanga 1 Bantotila 11:9-13.
Inki mutindu luzingu ya Salomo kemonisa mfunu ya kubikala ya kwikama tii na nsuka? (1 Bant. 11:4, 9; Mat. 10:22; Kus. 2:10)


text:
Lusansu lwa 103: Mun’esuku Diazikama
VAVA Petelo yo Yoane bavutuka, Maria wasala yandi mosi. Watelama kaka vana mbazi a nkala, yo dilanga. I bosi, kavetama yo tala muna nkala, nze una tumwene muna fwaniswa kiviokele. Omwene mbasi zole banyuvwidi: ‘Ekuma odidilanga?’
Maria ovutwidi vo: ‘E kuma kadi, bakatwidi Mfumu ame, kizeye kwame ko kuna bansidi.’ Vava kavovele wo, ovilukidi, omwene muntu, unyuvwidi vo: ‘Nani ovavanga?’
Maria edi kabenze vo muntu ndioyo mvati, nanga yandi okatwidi evimbu dia Yesu. Umvovese vo: “Ovo kwakaka unete, unsamunwina ko kuna unsidi, yankatula.” Kansi, muntu ndioyo i Yesu kibeni. Wavwata nitu ina kalenda sungamena ko o Maria. Kansi, vava kambokela muna nkumbu andi, Maria obakwidi vo muntu ndioyo i Yesu. Olundumukini, wele samunwina alongoki vo: “Mbwene o Mfumu.”
Oku masika, muna lumbu kiakina, alongoki wole bayendanga kun’evata dia Emau muntu mosi ubafinamene, wele yau. Alongoki bakendalala kikilu mu kuma kia mfw’a Yesu. Kansi, wau bamokenanga o muntu ndioyo ubafiaulwisi, ubavovese mambu mayingi ma Nkand’a Nzambi. Vava bavunda mu dia, alongoki babakwidi vo muntu ndioyo i Yesu, ovempokele. Alongoki awaya bavutukidi kuna Yerusaleme bele samunwina kw’antumwa mana bamona.
Ekolo bayendanga, o Yesu wamoneka mpe kwa Petelo. Akaka basivikidi vava bawa mambu mama. Vava alongoki wole awaya balwaka kuna Yerusaleme muna mwakala antumwa, babavovese una Yesu kabamonekena mpe muna nzila. Una bavovelenge mambu mama, nga ozeye diambu diabwa?
Tala muna fwaniswa kiaki. O Yesu omonekene vana vena alongoki kana una vo bakala mun’esuku ye kielo kiazikama. Alongoki bayangalele kikilu. Nga ke lumbu kiakiese ko ekiaki? Nga olenda tanga nkumbu nkwa kamonekene kala o Yesu kw’alongoki andi? Nkumbu ntanu.
O Toma wa ntumwa kakala vo ko vava kabamonekena o Yesu. Ozevo, alongoki bamvovese vo: “Tumwene o Mfumu.” Kansi, Toma ovutwidi vo, ‘ovo kimwene mu meso mame ko kikwikila ko.’ Lumbu nana yavioka, alongoki andi bakedi diaka mun’esuku ye kielo kiazikama, o Toma mpe wakala yau. O Yesu omonekene mun’esuku bakala. Owau o Toma okwikidi.
Yoane 20:11-29; Luka 24:13-43.
Yuvu
- O Maria adieyi kavovesa muntu ona kabanza vo mvati? Kansi adieyi diansadisa mu bakula vo i Yesu?
- Adieyi diabwila alongoki wole ana bayendanga kun’evata dia Emau?
- Nkia diambu diasivi diabwa vava alongoki wole bazayisa antumwa vo bamona Yesu?
- Nkumbu kwa o Yesu kamoneka kw’alongoki andi?
- O Toma adieyi kavova vava kawa vo Mfumu wamoneka kw’alongoki? Kansi adieyi diabwa vioka lumbu nana?
Yuvu yakaka
- Tanga Yoane 20:11-29.
Muna Yoane 20:23 nga Yesu u kavova vo o wantu bavewa e wisa kia loloka masumu? Sasila. (Nku. 49:2, 7; Yes. 55:7; 1 Tim. 2:5, 6; 1 Yoa. 2:1, 2)
- Tanga Luka 24:13-43.
Aweyi tulenda kubikila ntima mieto mu tambula e ludi kia Nkand’a Nzambi? (Luka 24:32, 33; Eze. 7:10; Mat. 5:3; Mav. 16:14; Ayib. 5:11-14)


text:
Nkenda ya 69: Kubeluka ya Naaman
BENO zaba mambu mwana ya nkento yai ketuba? Yandi ketubila nkento yina nde yandi zaba mambu ya mbikudi Eliza mpi ya bidimbu ya nkumbwa yina Jéhovah mepesila yandi nswa na kusala. Bonso nkento yina vandaka muntu ya Israele ve, yandi kezaba ve nani yai Jéhovah. Kansi nki mpila mwana ya nkento yina kele na nzo ya nkento yai?
Nkento vandaka muntu ya Syria. Bakala na yandi vandaka mfumu ya basoda ya Syria. Kilumbu mosi basoda ya Syria kangaka mwana ya nkento yai mpi pesaka yandi na nkento ya Naaman.
Naaman vandaka na maladi ya wazi. Yau vandaka maladi ya ngolo yina kotaka tii na misuni na yandi. Tala mambu ya mwana ya nkento ketuba na nkento ya Naaman: ‘Ah! Kana mfumu na mono kwenda na Israele sambu na kumona mbikudi ya Jéhovah. Yandi tabelula yandi na kimbefo ya wazi.’ Na nima, Naaman waka mambu yina.
Naaman vandaka kusosa na kubeluka. Na yau, yandi bakaka lukanu ya kukwenda na Israele. Ntangu yandi kumaka na nzo ya Eliza, Eliza tindilaka yandi nsadi na yandi sambu na kutubila yandi na kukota na masa Yurdani mbala nsambwadi. Naaman waka makasi mpi tubaka nde: ‘Banzadi ya nsi na mono kuluta ve banzadi ya Israele?’
Kansi mosi na kati ya bansadi na yandi kutubilaka yandi nde: ‘Kana mbikudi tumaka nge mambu ya mpasi, keti nge zolaka kusala yau ve? Ebuna sambu na nki nge kezola ve kuyobila bonso yandi metuba?’ Naaman kuwilaka nsadi yina mpi kwendaka kukota na Yurdani mbala nsambwadi. Yandi belukaka mvimba!
Naaman vutukaka na kiese yonso mpi na matondo na ntwala ya mbikudi mpi tubilaka yandi nde: ‘Ntangu yai mono mezaba nde na ntoto ya mvimba, kele na Nzambi yankaka ve kaka ya Israele. Mono kebondila nge, ndima makabu na mono.’ Kansi Eliza buyaka. Mbikudi zabaka nde yau vandaka mbi na kundima dikabu, sambu Jéhovah muntu kubelulaka Naaman. Kansi Gehazi, kuzolaka bima yina Naaman nataka.
Gehazi landaka Naaman mpi kutaka yandi na nzila. Yandi tubilaka yandi nde: ‘Eliza metinda mono na kutubila nge nde tinda yandi mwa makabu sambu na banduku yina mekumina yandi.’ Yau vandaka luvunu ya ngolo kibeni, kansi Naaman kuzabaka ve. Naaman pesaka makabu mingi na Gehazi.
Kansi, Eliza kuzabaka mambu yonso yina Gehazi salaka. Jéhovah kuzabisaka yandi. Ntangu yandi vutukaka, mbikudi tubilaka yandi nde: ‘Wazi ya Naaman kesambukila nge.’ Kaka na ntangu yina, Gehazi bakaka maladi ya wazi!
Nkenda yai ya Bible kelonga beto inki? Bima tatu. Ntete, beto fwete sala bonso mwana ya nkento yina kuwaka boma ve na kutuba sambu na Jéhovah. Na nima, beto fwete vanda ve lulendo bonso Naaman salaka na mbala ya ntete, kansi beto fwete lemfukila bansadi ya Nzambi. Na nsuka, beto keba sambu beto ta luvunu ve bonso Gehazi.
2 Bantotila 5:1-27.
Bangyufula
- Na kifwanisu, inki mambu mwana-nkento yai ketubila nkento yina?
- Nkento yina kele na kifwanisu kele nani, mpi nki mwana-nkento yai vandaka kusala na nzo na yandi?
- Inki mambu Elisa kusongaka nsadi na yandi na kuzabisa Namani, mpi sambu na nki Namani kuwaka makasi?
- Inki kusalamaka ntangu Namani kuwilaka bansadi na yandi?
- Sambu na nki Elisa kubuyaka dikabu ya Namani, kansi Gehazi kusalaka inki?
- Inki mambu kukuminaka Gehazi, mpi nki dilongi beto lenda baka na disolo yai?
Bangyufula ya ngika
- Tanga 2 Bantotila 5:1-27.
Inki mutindu mbandu yina mwana-nkento ya Izraele kubikaka lenda pesa baleke ya bubu yai kikesa? (2 Bant. 5:3; Nk. 8:3; 148:12, 13)
Sambu na nki yo kele mbote nde beto vila ve mbandu ya Namani ntangu bo kepesa beto bandongisila ya mekatuka na Masonuku? (2 Bant. 5:15; Baeb. 12:5, 6; Yak. 4:6)
Inki malongi beto lenda baka kana beto fwanisa mbandu ya Elisa ti ya Gehazi? (2 Bant. 5:9, 10, 14-16, 20; Mat. 10:8; Bis. 5:1-5; 2 Kor. 2:17)


text:
Nkenda ya 108: Na nzila ya Damas
KETI beno kezaba muntu yai ya mebwa mpi metula diboko na yandi na meso? Zina na yandi Saul, yina langidilaka bilele ya bantu yina kufwaka Etienne. Inki mambu mebwila yandi?
Na nima ya lufwa ya Etienne, Saul yantikaka na kunyokula balongoki ya Yezu na Yerusaleme. Yandi vandaka kukota na banzo ya bantu mpi kukanga balongoki ye kutula bau na boloko. Balongoki mingi tinaka mpi kwendaka na bambanza yankaka mpi samunaka “nsangu ya mbote” kuna. Kansi Saul kwendaka na bambanza yankaka sambu na kunyokula balongoki ya Yezu. Awa yandi kele na nzila ya kukwenda na Damas. Na ntangu yandi vandaka kukwenda, kima ya ngituka kusalamaka.
Na mbala mosi, nsemo mosi ya nene yina katukaka na zulu kumwanganaka na lweka ya Saul mpi yandi bwaka na ntoto. Mpi ndinga mosi tubaka nde: ‘Saul! Saul! Sambu na nki nge kenyokula mono?’ Banduku na yandi monaka nsemo mpi waka ndinga yina, kansi bau zabaka ve mambu yina tubaka ndinga yina.
Saul bokaka nde: ‘Nge kele nani?’
‘Mono kele Yezu, yina nge kenyokula.’ Na kusalaka mutindu yina, Yezu vandaka kusonga yandi nde na kunyokulaka balongoki na yandi, yau vandaka bonso nde Saul vandaka kunyokula yandi mosi Yezu.
Saul yufulaka nde: ‘Mono sala inki, Mfumu?’
Yezu tubilaka yandi nde: ‘Telama, kwenda na Damas mpi kuna bau tazabisa nge mambu yonso yina nge fwete sala.’ Ntangu Saul telamaka mpi kangulaka meso na yandi, yandi lungaka ve kumona ata kima mosi. Yandi kumaka meso ya kufwa! Banduku na yandi simbaka yandi na maboko mpi nataka yandi na Damas.
Na Damas, longoki ya Yezu, Ananias vandaka kuna. Yezu tubilaka yandi na ndosi nde: ‘Kwenda na balabala Kusungama mpi kuna, na nzo ya Judas, yula muntu mosi na zina ya Saul. Mono mesola yandi bonso nsadi na mono ya ngolo.’
Ntangu Ananias monaka Saul, yandi tulaka maboko na yandi na Saul, mpi tubaka nde: ‘Yezu metinda mono sambu nde nge kumona dyaka mpi nge fuluka na mpeve santu.’ Mpi na mbala mosi, kima mosi bonso mpusu ya ngolo katukaka na meso mpi bwaka, mpi yandi monaka dyaka mbote.
Yezu pesaka yandi ngolo na kusamuna na kikesa “nsangu ya mbote” na bantu ya makanda mingi. Saul kumaka ntumwa Paul. Beto tatubila yau dyaka na balutiti yina kelanda. Kansi beto tala ntete Nzambi tindaka Pierre na kusala inki.
Bisalu 8:1-4; 9:1-20; 22:6-16; 26:8-20.
Bangyufula
- Inki Saule kusalaka na nima ya lufwa ya Etiene?
- Ntangu Saule vandaka kukwenda na nzila ya Damasi, inki kima ya kuyituka kusalamaka?
- Yezu kusongaka Saule na kusala inki?
- Inki bantuma Yezu kupesaka Ananiasi, mpi nki mutindu Saule kumaka kumona dyaka mbote?
- Saule kuzabanaka na nima na nki zina, mpi nki mutindu Yezu kusadilaka yandi?
Bangyufula ya ngika
- Tanga Bisalu 8:1-4.
Inki mutindu minyoku ya ngolo yina kubwilaka dibundu ya Bukristu yina kusalamaka ntama mingi ve kusadisaka na kumwanga lukwikilu ya Bukristu, mpi nki dyambu ya mutindu mosi kusalamaka na ntangu na beto? (Bis. 8:4; Yez. 54:17)
- Tanga Bisalu 9:1-20.
Tubila mikumba tatu yina Yezu kumonisaka nde yandi tapesa na Saule. (Bis. 9:15; 13:5; 26:1; 27:24; Roma 11:13)
- Tanga Bisalu 22:6-16.
Inki mutindu beto lenda vanda bonso Ananiasi, mpi sambu na nki yo kele mfunu? (Bis. 22:12; 1 Tim. 3:7; 1 Pie. 1:14-16; 2:12)
- Tanga Bisalu 26:8-20.
Inki mutindu kubalula ntima ya Saule sambu na kukuma Mukristu kepesa kikesa na bantu yina kele ti bankwelani yina kele ve Bakristu? (Bis. 26:11; 1 Tim. 1:14-16; 2 Tim. 4:2; 1 Pie. 3:1-3)


text:
Nkenda ya 38: Bantu 12 kwendaka zikisa nsi Kana
TALA mabundu ya bantu yai kenata. Tala nene ya kisuka ya mabundu ya fige. Yau melomba bantu zole sambu na kutula yau na mukambu. Mabundu yai ya kitoko mekatuka na wapi? Yau mekatuka na insi Kana. Yibuka nde Abraham, Isaac na Jacob kuzingaka na insi yina. Kansi sambu na nzala, Jacob na dibuta na yandi kwendaka na Egypte. Ntangu yai, na nima ya bamvula 216, Moïse nataka bana ya Israele na insi Kana. Awa bau kele na nseke ya Kades.
Bantu ya insi Kana vandaka bantu ya mbi. Yau yina Moïse tindaka bantu 12 sambu na kuzikisa insi yina. Yandi tubilaka bau nde: ‘Beno tala kana bantu kezinga kuna kele mingi mpi ngolo, mpi kana ntoto na bau kemenisaka bima to ve. Beno vila ve na kwisa kunata mabundu ya insi yina.’
Ntangu bau vutukaka na Kades, bantu 12 yina tubaka na Moïze nde: ‘Ya kyeleka, insi yina kele insi mosi ya kitoko.’ Tala mabundu ya beto menata. Kansi bantu 10 na kati na bau tubaka nde: ‘Bantu ya insi yina kele ngolo mingi. Kana beto kuyunsa na kubotula insi yina, beto takudifwisa.’
Na ndinga yina, bana ya Israele waka boma. Bau bokaka nde: ‘Mbote kana beto fwaka kwa beto na insi Egypte to na nseke yai. Beto tafwa beto yonso na mvita, bankento na beto na bana na beto takangama. Beto tula mfumu yankaka na kisika ya Moïse, mpi beto vutuka na Egypte!’
Kansi Josué na Kaleb vandaka kutula ntima na bau na Jéhovah. Bau yunsaka na kulembika bana ya Israele ntima. Bau tubaka nde: ‘Beno wa boma ve. Jéhovah kele na beto. Beto tabaka insi yina nswalu na maboko.’ Kansi bantu yina kuwilaka bau ve mpi nkutu bau zolaka kufwa bau.
Mambu yina yonso kupesaka Jéhovah makasi mingi. Yandi tubaka na Moïse nde: ‘Na bantu yina yonso, ata muntu mosi ve tamona insi Kana, yantika bantu ya mvula 20 tii kuna. Bau memona bimpa na mono na Egypte mpi bau ketula kivuvu na bau na mono ve. Bau tayungana na kati ya nseke bamvula 40, tii kuna bau yonso tafwa. Kaka Josué na Kaleb takota na insi Kana.’
Kutanga 13:1-33; 14:1-38.
Bangyufula
- Inki nge kemona na kifwanisu na yina metala kisuka ya bambuma, mpi yo katukaka na wapi?
- Sambu na nki Moize kutindaka bantu 12 na nsi ya Kanana?
- Inki rapore bantu kumi kupesaka Moize ntangu bo vutukaka?
- Inki mutindu bantu zole kumonisaka nde bo vandaka kutudila Yehowa ntima, mpi tanga bazina na bo.
- Sambu na nki Yehowa kuwaka makasi, mpi nki yandi tubilaka Moize?
Bangyufula ya ngika
- Tanga Kutanga 13:1-33.
Banani bo ponaka sambu na kukwenda kuzikisa ntoto, mpi nki dibaku ya nene bo vandaka na yo? (Kut. 13:2, 3, 18-20)
Sambu na nki mabanza ya Yozue ti ya Kalebe kuswaswanaka ti ya bantu yina yankaka, mpi yo kelonga beto inki? (Kut. 13:28-30; Mat. 17:20; 2 Kor. 5:7)
- Tanga Kutanga 14:1-38.
Inki lukebisu na yina metala kubokutila mimonisi ya Yehowa yina kele na ntoto beto fwete tudila dikebi? (Kut. 14:2, 3, 27; Mat. 25:40, 45; 1 Kor. 10:10)
Inki mutindu Kutanga 14:24 kemonisa nde Yehowa kekudibanzaka sambu na konso muntu na kati ya bansadi na yandi? (1 Bant. 19:18; Bing. 15:3)


text:
Ndambu ya 8: Yonso Bible Ke tuba Ke salama
Bible kelonga beto kaka ve mambu yina kusalamaka na ntangu ya ntama, kansi yau ketubila beto mpi mambu yina tabwa na bilumbu kekwisa na ntwala. Ata muntu mosi ve mezaba mambu ya bilumbu kekwisa. Yau yina beto kezaba nde Bible mekatuka na Nzambi. Inki yau ketuba na yina metala bilumbu kekwisa?
Bible ketuba nde Nzambi tabwisa mvita ya ngolo yina tasukula ntoto na kumanisaka mambi mpi na kufwaka bantu yina kesalaka mambi. Kansi Jéhovah tatanina bansadi na yandi, bayina tavanda na ngemba mpi na byese ya mvula na mvula na luyalu ya Yezu Kristu. Bimbefo na lufwa tavanda dyaka ve.
Ya kyeleka, beto kele na kyese ya kuzaba nde Nzambi tatula paladisu ya mpa awa na ntoto. Bantu tazinga na paladisu yina, kaka bayina yandi tazola. Kansi nki beto fwete sala sambu Jéhovah kuzola beto mpi kupesa beto mambote yina yandi kebumba sambu na bansadi na yandi? Yau yina nkenda na beto ya nsuka ya mukanda yai ketubila. Na yau, tanga ndambu ya 8.


text:
Nkenda ya 113: Paul me kuma na Rome
MUNTU yai ya kele na minyololo na maboko kele ntumwa Paul. Soda mosi kelangidila yandi. Paul kele na boloko na Rome. Yandi kekinga na kusamba na ntwala ya tribinale ya Cezar. Bau mepesa yandi nswa nde bantu kwenda kutala yandi.
Bilumbu tatu na nima ya kukuma na yandi na Rome, Paul lombaka nde bamfumu ya Bayuda kwenda kukutana na yandi. Sambu na yau, Bayuda mingi ya Rome kwendaka kutala yandi. Ntumwa tubilaka bau sambu na Yezu mpi na Kimfumu ya Nzambi. Bantu yankaka kukumaka Bakristu, kansi bau yonso ve.
Paul samunaka mpi na basoda yina vandaka kulangidila yandi. Na bamvula zole yina yandi vandaka na boloko na Rome, yandi samunaka na konso muntu yina yandi vandaka kukutana ti yandi. Yau yina, ata bantu yina vandaka kuzinga na nzo ya Cezar kuwaka nsangu ya mbote ya Kimfumu, mpi na kati na bau, bantu yankaka kukumaka Bakristu.
Kansi, nani muntu yai mekwisa kutala yandi mpi kele na kusonika? Yau kele Timote, nduku na yandi ya kwikama ya kisalu. Timote mpi vandaka na boloko sambu yandi samunaka nsangu ya mbote, kansi ntangu yai, yandi mebasika. Yandi mekwisa kusadisa Paul. Beto tala mambu ya yandi kesonika.
Keti beno keyibuka bambanza ya Filipi mpi ya Efeze na Nkenda ya110? Paul kukangulaka mabundu ya Bukristu pana. Ata yandi kele ntangu yai na boloko, Paul kesonikila bau mikanda yai kele na kati ya Bible. Mosi bo kebingaka yo mukanda ya Efezo mpi yankaka mukanda ya Filipi. Paul kezabisa Timote mambu ya bau fwete sonikila bampangi na bau ya Filipi.
Bantu ya Filipi mevila ve ata fyoti ntumwa Paul. Na kuzabaka nde yandi vandaka na boloko, bau metindila yandi dikabu mosi mpi Paul kepesa bau matondo na kati ya mukanda na yandi. Epafodi muntu menatila yandi dikabu yina. Epafodi kubelaka ngolo. Kansi, nitu mevutuka ya mbote mpi yandi kezola kuvutuka na Filipe. Yandi muntu tanata mukanda ya Paul na Timote.
Kaka ntangu yandi vandaka na boloko na Rome, Paul kusonikaka mikanda zole yankaka yina kele na kati ya Bible. Yandi tindaka mosi na Bakristu ya mbanza ya Kolosai: yau kele mukanda ya Kolosai; yankaka kele mukanda ya yandi tindaka kaka na Filemon, yina vandaka nduku na yandi ya ngolo ya vandaka kuzinga mpi na Kolosai. Na kati ya mukanda yina, bau ketubila sambu na Onezime, nsadi ya Filemon.
Onezime tinaka mfumu na yandi Filemon. Ntangu yandi kwisaka na Rome, yandi waka nde Paul kele na boloko na mbanza yina. Yandi kwendaka kutala ntumwa, mpi Paul kutubilaka yandi sambu na Kimfumu ya Nzambi. Ntama ve, Onezime yandi mosi kumaka Mukristu. Yandi monaka ntantu sambu yandi tinaka. Keti beno zaba mambu ya Paul kulombaka na kati ya mukanda na yandi na Filemon?
Yandi lombaka Filemoni na kulolula Onezime. Yandi sonikilaka yandi nde: ‘Mono kevutudila nge yandi mpi yandi kekwisila nge bonso nsadi na nge ve kansi mpi bonso Mukristu, mpangi ya kyeleka.’ Na kuvutuka na yandi na Kolosai, Onezime vandaka na mikanda zone: mosi ya Bakristu ya Kolosai mpi yankaka sambu na Filemon. Filemon kuvandaka na kyese mingi na kuwa nde nsadi na yandi kukumaka Mukristu.
Ntangu yandi sonikaka na Bakristu ya Filipe mpi na Filemon, Paul zabisaka bau nsangu ya mbote. Yandi zabisaka bau nde: ‘Mono ketindila beno Timote mpi na ntangu fyoti, mono kekwisa mono mosi.’ Mpi yandi tubilaka Filemon na kuyidikila yandi nzo ya kulala: yandi tulaka kivuvu nde yandi tabasika na boloko.
Na nima ya kubasika na yandi, Paul yantikaka dyaka nzyetolo na yandi. Kansi bau kangaka yandi dyaka mpi bau vutulaka yandi na boloko na Rome. Na kuzabaka nde ntangu yai yandi tafwa, yandi lombaka na Timote na kwisa kukutana na yandi nswalu kibeni. Yandi sonikilaka yandi nde: ‘Mono mebikala ya kwikama na Nzambi mpi Nzambi tapesa mono nsendo.’ Mwa bamvula na nima ya lufwa na yandi, bantu ya Rome kwendaka kufwa Yerusaleme.
Kansi mambu kele mingi na Bible. Jéhovah Nzambi kusonikisaka mikanda ya nsuka ya Bible na ntumwa Jean, yika mpi mukanda ya Kusonga. Mukanda yai ya Bible ketubilaka bilumbu kekwisa. Beto tala mambu kekinga na bilumbu kekwisa.
Bisalu 28:16-31; Filipi 1:13; 2:19-30; 4:18-23; Baebreo 13:23; Filemoni 1-25; Kolosai 4:7-9; 2 Timoteo 4:7-9.
Bangyufula
- Na banani Polo kuzabisaka nsangu ntangu yandi vandaka na boloko na Roma?
- Na kifwanisu, nani muntu yina mekwisa kutala yandi, mpi yandi kesala nki sambu na Polo?
- Epafrodite kele nani, mpi nki yandi nataka ntangu yandi vutukaka na Filipi?
- Sambu na nki Polo kusonikilaka nduku na yandi ya ngolo Filemo mukanda?
- Inki Polo kusalaka ntangu bo basisaka yandi na boloko, mpi nki mambu kukuminaka yandi na nima?
- Yehowa kusadilaka nani sambu na kusonika mikanda ya nsuka ya Biblia, mpi nki mambu mukanda ya Kusonga ketubila?
Bangyufula ya ngika
- Tanga Bisalu 28:16-31 mpi Filipi 1:13.
Inki mutindu Polo vandaka kusadila ntangu na yandi lere yandi vandaka na boloko na Roma, mpi nki bupusi lukwikilu na yandi ya ngolo kuvandaka ti yo na dibundu ya Bukristu? (Bis. 28:23, 30; Filp. 1:14)
- Tanga Filipi 2:19-30.
Inki bangogo ya kemonisa ntonda Polo kutubaka sambu na Timoteo ti Epafrodite, mpi nki mutindu beto lenda landa mbandu na yandi? (Filp. 2:20, 22, 25, 29, 30; 1 Kor. 16:18; 1 Tes. 5:12, 13)
- Tanga Filemoni 1-25.
Inki kupusaka Polo na kusyamisa Filemoni na kusala mambu yina vandaka ya mbote, mpi nki mutindu dyambu yango kele lutwadisu sambu na bankuluntu bubu yai? (Film. 9; 2 Kor. 8:8; Gal. 5:13)
Inki mutindu bangogo ya Polo yina kele na Filemoni 13, 14 kemonisa nde yandi vandaka kuzitisa kansansa ya bantu yankaka na dibundu? (1 Kor. 8:7, 13; 10:31-33)
- Tanga 2 Timoteo 4:7-9.
Bonso ntumwa Polo, inki mutindu beto lenda tula ntima nde Yehowa tapesa beto matabisi kana beto vanda kaka ya kwikama tii na nsuka? (Mat. 24:13; Baeb. 6:10)


text:
Dilongi ya 10
Inki Mutindu Nge Lenda Zaba Dibundu ya Kyeleka?
1. Keti dibundu ya kyeleka kevandaka kaka mosi?
Yezu kulongaka balongoki na yandi dibundu mosi kaka, dibundu ya kyeleka. Yo kele bonso nzila yina kenataka na luzingu ya mvula na mvula. Yezu tubaka nde: ‘Bantu fioti ke monaka yo.’ (Matayo 7:14) Nzambi kendimaka kaka dibundu yina mesimbama na Ndinga na yandi ya kyeleka. Bansambidi yonso ya kyeleka kevandaka ti lukwikilu mosi.
2. Yezu kutubaka nki na yina metala Bakristu ya luvunu?
Yezu kukebisaka nde baprofete ya luvunu tabebisa dibundu ya Bukristu. Bo kemonanaka bonso nde bo kele bansambidi ya kyeleka. Bantu ya mabundu na bo ketubaka nde bo kele Bakristu. Kansi nge lenda zaba bantu ya mutindu yai na mambu yina bo kesalaka mpenza. Inki mutindu? Bansambidi ya kyeleka mpamba kebasisaka Bakristu ya kyeleka yina kezabanaka na bikalulu mpi mambu na bo ya mbote.
3. Inki mutindu nge lenda zaba bansambidi ya kyeleka?
Tadila mambu yai tanu:
Bansambidi ya kyeleka kezitisaka Biblia mpi kendimaka nde yo kele Ndinga ya Nzambi. Bo kesalaka bikesa sambu na kuzinga na kuwakana ti minsiku na yo. Yo yina, dibundu ya kyeleka kevandaka ya kuswaswana ti dibundu yina malongi na yo kekatukaka na bangindu ya bantu. (Matayo 15:7-9) Bansambidi ya kyeleka kesalaka mambu yina bo kelongaka bankaka.
—Tanga Yoane 17:17; 2 Timoteo 3:16, 17.
Balongoki ya kyeleka ya Yezu kekumisaka zina ya Nzambi, Yehowa. Yezu kukumisaka zina ya Nzambi na kuzabisaka yo na bantu. Yandi sadisaka bantu na kuzaba Nzambi mpi longaka bo na kusamba nde zina ya Nzambi kusantisama. (Matayo 6:9) Na kisika nge kezingaka, nki dibundu kezabisaka bantu zina ya Nzambi?
—Tanga Yoane 17:26; Baroma 10:13, 14.
Bakristu ya kyeleka kesamunaka Kimfumu ya Nzambi. Nzambi tindaka Yezu sambu na kusamuna nsangu ya mbote ya Kimfumu. Bantu ketulaka kivuvu kaka na Kimfumu ya Nzambi. Yezu landaka na kusamuna Kimfumu yango tii yandi fwaka. (Luka 4:43; 8:1; 23:42, 43) Yandi tubaka nde balongoki na yandi tasamuna Kimfumu yango. Kana muntu mosi kwisa kuzabisa nge mambu ya Kimfumu ya Nzambi, yo fwete vanda nde yandi kesambilaka na nki dibundu?
—Tanga Matayo 24:14.
Balongoki ya Yezu kele ve bantu ya nsi-ntoto yai ya mbi. Nge lenda zaba bo na mutindu bo kekotaka ve na mavwanga ya politiki to ya kebasikaka na kati ya bimvuka ya bantu. (Yoane 17:16; 18:36) Dyaka, bo kelandaka ve bikalulu mpi nkadilu ya mbi ya nsi-ntoto.
—Tanga Yakobo 4:4.
Bakristu ya kyeleka kevandaka ti zola ya ngolo na kati na bo. Ndinga ya Nzambi kelongaka bo na kuzitisa bantu ya makanda yonso. Ata bantangu yankaka mabundu ya luvunu kesyamisaka bamvita na kati ya bansi, bansambidi ya kyeleka kebuyaka kusala mpidina. (Mishe 4:1-3) Kansi, Bakristu kesadilaka ntangu mpi bima na bo na luzolo yonso sambu na kusadisa mpi kusyamisa bankaka.
—Tanga Yoane 13:34, 35; 1 Yoane 4:20.
4. Keti nge lenda zaba dibundu ya kyeleka?
Inki dibundu kelongaka mambu yina kekatukaka na Ndinga ya Nzambi, kekumisaka zina ya Nzambi, mpi kesamunaka nde Kimfumu ya Nzambi kele kaka kivuvu mosi sambu na bantu? Inki dibundu kemonisaka zola mpi kebuyaka mvita? Inki nge keyindula?


text:
Nkengidi mpe Vumbuka !
Ba lenda benda bazulunale ya beto na Internet na bandinga kuluta 200, ata na bandinga ya mababa. La Tour de Garde [Nkengedi] kena kubangula beto mambu yina kena kuluta na ntoto ya mvimba na kulunganaya bambikudulu ya Biblia. Yawu kena kukindisa bayina ke tangaka yawu na manima ya nsangu ya mbote ya Kimfumu ya Nzambi mpe ke nakutindaka bawu na kuvwanda na kiminu na Yesu Kristo. Réveillez-vous ! [Vumbuka!] kelakisa beto wapi mutindu beto lenda yidika mambu ya ntangu ya beto. Yawu kepesa beto mambu ya mfunu na kukuikila ti Mvangi kelungisa lukanu ya yandi ya kunata yinza ya malumalu ya kizunu mpe ya sikisiki.Sola ndinga yina nge zola na molonga yina, mpe niema na kisika ba mesonika “Sosa” samu na kutala mutindu ya bazulunalu yina kele na ndinga yango.


text:
Nkenda ya 14: Nzambi yunsaka Abraham
BENO kemona mambu yina Abraham kele na kusala? Yandi mesimba mbele na maboko. Yau kemonana nde yandi kezola kufwa mwana na yandi. Kansi sambu na nki yandi kezola kufwa yandi? Beto tala ntete nki mpila Abraham na Sara kubutaka mwana yai.
Nzambi silaka nde yandi tapesa bau mwana mosi. Kana beto tala mutindu bau vandaka minunu yau lungaka kusalama ve. Abraham kundimaka, sambu yandi kwikilaka nde Nzambi lenda sala mambu yina kemonana mpasi. Sambu na yau nki mambu kusalamaka?
Na nima ya lusilu yina ya Nzambi, mvula mosi kulutaka. Na nima, kilumbu mosi ntangu Abraham vandaka na bamvula 100 mpi Sara bamvula 90, bau kubutaka mwana mosi ya bakala, Isaac. Nzambi kulungisaka lusilu na yandi!
Ntangu Isaac kumaka mbuta, Jéhovah yunsaka lukwikilu ya Abraham. Nzambi bingaka yandi nde: ‘Abraham!’ Yandi ndimaka nde: ‘Mono yai!’ Nzambi nde: ‘Baka mwana na nge Isaac, mpi kwenda na ngumba yina mono tasonga nge. Kuna, fwa mwana na nge mpi tambikila mono yandi na kimenga.’
Na ndinga yina, Abraham waka ntantu mingi, sambu yandi vandaka kuzola mwana na yandi mingi. Na ndambu yankaka, keti Nzambi silaka ve nde bana na yandi tazinga na insi ya Kana? Inki mutindu mambu yina zolaka kusalama kana Isaac kufwaka? Abraham kubakisaka ve, kansi yandi lemfukaka na Nzambi.
Ntangu yandi kumaka na ngumba, Abraham kangaka mwana na yandi bansinga mpi tulaka yandi na mesa-kimenga yina yandi salaka. Na nima yandi bakaka mbele sambu na kufwa yandi. Kansi kaka na ntangu yina wanzyo ya Nzambi kubingaka yandi nde: ‘Abraham, Abraham!’ Yandi ndimaka nde: ‘Mono yai!’
Nzambi tubilaka yandi nde: ‘Kusimba mwana ve. Kusala yandi mambi ve. Ntangu yai mono mezaba nde nge kekwikilaka mono, sambu nge mebuyila mono ve mwana na nge mosi.’
Tala lukwikilu ya ngolo yina Abraham kuvandaka na yau! Yandi vandaka kukwikila nde Jéhovah lenda sala mambu yonso, mpi nde yandi lendaka nkutu kufutumuna Isaac. Kansi Nzambi vandaka kuzola ve mpenza lufwa ya Isaac. Yau yina yandi tulaka dimeme ya bakala yina bibongo na yau vandaka ya kukangama na bansinga mpi yandi tubilaka Abraham na kutambikila yandi yau na kisika ya kufwa mwana na yandi sambu na kimenga.
Kuyantika 21:1-7; 22:1-18.
Bangyufula
- Inki lusilu Nzambi kupesaka Abrahami, mpi nki mutindu Nzambi kulungisaka yo?
- Mutindu kifwanisu kemonisa yo, inki mutindu Nzambi kuyunsaka lukwikilu ya Abrahami?
- Inki Abrahami kusalaka, ata yandi kubakisaka ve kikuma yina Nzambi kulombaka yandi na kusala mutindu yina?
- Inki kusalamaka ntangu Abrahami kubakaka mbele sambu na kufwa mwana na yandi?
- Lukwikilu ya Abrahami na Nzambi kuvandaka ngolo nki kiteso?
- Inki Nzambi kupesaka Abrahami sambu na kupesa kimenga, mpi nki mutindu?
Bangyufula ya ngika
- Tanga Kuyantika 21:1-7.
Sambu na nki Abrahami kuyotisaka mwana na yandi na kilumbu ya nana? (Kuy. 17:10- 12; 21:4)
- Tanga Kuyantika 22:1-18.
Inki mutindu Izaki kumonisaka bulemfu na tata na yandi Abrahami, mpi nki mutindu dyambu yai vandaka kifwani ya dyambu mosi ya mfunu mingi yina tasalama na bilumbu kekwisa? (Kuy. 22:7-9; 1 Kor. 5:7; Filp. 2:8, 9)


text:
Dilongi ya 12
Inki mutindu nge lenda kwenda penepene na Nzambi?
1. Keti Nzambi kewaka bisambu yonso?
Nzambi kebinga bantu ya makanda yonso na kukwenda penepene na yandi na nzila ya kisambu. (Nkunga 65:3) Kansi, yandi kewaka ve, to kendimaka ve, bisambu yonso. Mumbandu, yandi kewaka ve bisambu ya bakala yina kenyokulaka nkento na yandi. (1 Piere 3:7) Dyaka, ntangu Bantu ya Izraele kwaminaka na mambi, Nzambi buyaka kuwa bisambu na bo. Yo kele pwelele nde kisambu kele dibaku ya mbote. Kansi Nzambi tandima bisambu ata ya bantu yina mesalaka masumu ya nene kana bo balula ntima.
2. Inki mutindu beto fwete samba?
Kisambu kele kitini ya lusambu na beto, yo yina beto fwete sambila kaka Ngangi na beto, Yehowa (Matayo 4:10; 6:9) Mutindu beto kele bantu ya kukonda kukuka, beto fwete samba na zina ya Yezu sambu yandi fwaka sambu na masumu na beto. (Yoane 14:6) Yehowa kezolaka ve nde, beto vutukila bisambu yina beto mekangaka na ntu to yina beto mesonikaka na mukanda mosi buna. Yandi kezolaka nde bisambu na beto kukatuka na ntima na beto.
Ngangi na beto lenda widikila ata bisambu yina beto kesalaka na nsi ya ntima. (1 Samuele 1:12, 13) Yandi kelomba beto na kusamba na mabaku yonso, mu mbandu na suka, na nkokila, na ntangu ya kudya, mpi ntangu beto kekutana ti bampasi.
3. Sambu na nki Bakristu kekwendaka na balukutakanu?
Kukwenda penepene na Nzambi kele ve dyambu ya pete, sambu beto kezinga na kati ya bantu yina kekwikilaka ve na Nzambi mpi kevwenzaka lusilu na yandi ya kutula ngemba na ntoto. (2 Timoteo 3:1, 4; 2 Piere 3:3, 13) Yo yina, beto kele na mfunu nde bampangi na beto Bakristu kupesa beto kikesa; bo mpi kevandaka ti mfunu na beto.
Kuvanda ti banduku yina kezolaka Nzambi kesadisaka beto na kukwenda penepene na Nzambi. Balukutakanu ya Bambangi ya Yehowa kevandaka mabaku ya mbote ya kubaka kikesa na nsadisa ya lukwikilu ya bampangi yankaka.
4. Inki mutindu nge lenda kwenda penepene na Nzambi?
Nge lenda kwenda penepene na Yehowa, kana nge keyindulula mambu yina nge melongukaka na Ndinga na yandi. Dyaka, kana nge ketala lugangu, kelemfukila bantuma na yandi mpi ketula ntima na balusilu na yandi. Kuyindulula mpi kisambu kepusaka beto na kumonisa ntonda sambu na zola mpi mayele ya Nzambi.
Nge lenda kwenda penepene na Nzambi kaka kana nge ketudila yandi ntima mpi kekwikila na yandi. Kansi lukwikilu kele bonso kima mosi ya moyo yina kelombaka nde bo disa yo. Nge fwete disa lukwikilu na nge konso ntangu na kutadilaka mambu yina nge kekwikilaka.
5. Inki mutindu kukwenda penepene na Nzambi tanatila nge mambote?
Yehowa kelungisaka bampusa ya bantu yina kezolaka yandi. Yandi lenda tanina bo na konso kima yina lenda bebisa lukwikilu na bo mpi kivuvu na bo ya luzingu ya mvula na mvula. (Nkunga 91:1, 2, 7-10) Yandi kekebisaka beto na mambu yina lenda bebisa mavimpi na beto mpi kumanisa kyese na beto. Yehowa kelongaka beto mutindu ya kuvanda na luzingu ya kuluta mbote.


text:
NZOZULU YA NKENGI (NIMERO YA KULONGUKA) APRILI 2015
Nimero yai kele ti masolo ya Kulonguka banda na Yuni 1 tii na Yuni 28, 2015.
Bankuluntu, Inki Mutindu Beno Ke Tadilaka Kupesa Bampangi Formasio?
Tala bangindu 7 yina bankuluntu yina me sadisaka bampangi mingi ke sadilaka.
Mutindu Bankuluntu Ke Pesaka Bampangi Formasio
Bankuluntu lenda baka malongi na mutindu Yezu vandaka kupesa formasio, mpi balongoki lenda baka malongi na mbandu ya Elisa.
Balusakumunu “na Bantangu ya Mbote mpi na Bantangu ya Mpasi”
Disolo ya luzingu ya Trophim Nsomba, yina nungaka mbangika ya ngolo na Malawi sambu na lukwikilu na yandi lenda sadisa nge na kubaka lukanu ya kubikala ya kwikama.
Keti Bangwisana na Nge ti Yehowa Kele ya Kieleka?
Kusolula ke kumisaka bangwisana ngolo. Inki mutindu kieleka yai lenda sadisa nge na kutomisa bangwisana na nge ti Nzambi?
Tudila Yehowa Ntima Ntangu Yonso!
Nge lenda nunga diambu mosi ya mpasi yina lenda sadisa nge na kukumisa bangwisana na nge ti Nzambi ngolo.
Sambu na nki Kubasisa Muntu na Dibundu Kele Ngidika Mosi ya Zola?
Na nki mutindu diambu mosi yina ke pesa bantu mpasi mingi lenda natila bantu mingi mambote?
Keti Nti Yina Bo Me Zenga Lenda Mena Diaka?
Mvutu ya ngiufula yai kele ti bupusi na kivuvu yina nge kele ti yo sambu na bilumbu ke kwisa.


text:
Nkenda ya 85: Lubutuku ya Yezu
KETI beno zaba nani mwana yai ya fyoti? Inga, ikele Yezu. Yandi mekatuka na kubutuka na nzo-bitwisi. Awa beno kemona Maria kezola kutula mwana na kati ya kidikilu ya kufuluka matiti. Kansi, sambu na nki Maria na Joseph kele na kati ya nzo-bitwisi kumosi na bambisi? Yai kele kisika ve ya bana kebutukilaka.
Yau kele sambu Kaisala Augustu, ntotila ya Rome tulaka nsiku nde bantu yonso kusonikisa bazina na bau konso muntu na mbanza na yandi ya kisina yina bau butukilaka. Sambu na yau, Joseph kwendaka na Betleheme sambu yau kele na mbanza yina Joseph butukilaka. Ntangu yandi ti Maria kumaka na Betleheme, bisika ya kulala kuvandaka dyaka ve. Yau yina bau kwendaka na nzo-bitwisi sambu na kulala na bambisi. Na kilumbu yina, Maria butaka Yezu! Kansi, mutindu nge kemona, yandi vandaka mbote.
Keti beno kemona bangungudi na kyelo ya nzo-bitwisi? Bonso bampimpa yonso, bau vandaka na bilanga ya nzyunga na kulangidilaka bitwisi na bau, mpi na mbala mosi, wanzyo basikilaka bau. Bau waka boma mingi. Kansi wanzyo bwisaka bau ntima. Yandi tubilaka bau nde: ‘Beno wa boma ve, bubu yai, na Betleheme, mebutuka Kristu, Ngulusi. Yandi tagulusa bantu! Beno tamona mwana ya fyoti na kati ya kidikilu.’ Na kintulumukina, bawanzyo kwisaka mingi mpi yantikaka na kukembila Nzambi. Ntangu bawanzyo katukaka, bangungudi sosaka Yezu. Bau mekatuka na kumona yandi.
Keti beno zaba sambu na nki Yezu kele mfunu mingi? Kyeleka, yandi kele nani? Na nkenda na beto ya ntete, beto tubilaka Mwana ya ntete ya Nzambi. Mwana yina vandaka kusala kisika mosi na Jéhovah, na kusadisaka yandi na kuganga zulu, ntoto na bima yankaka. Mwana yina, yandi yina Yezu!
Ya kyeleka, Jéhovah bakaka luzingu ya Mwana na yandi na zulu mpi yandi tulaka yau na divumu ya Maria. Mbala mosi, mwana yantikaka na kuyela na kati ya divumu ya Maria mutindu bana yonso keyelaka na mavumu ya bamama na bau. Yau vandaka Mwana ya Nzambi. Kilumbu kumaka yina Yezu butukaka na nzo-bitwisi na Betleheme. Beno kezaba ntangu yai sambu na nki bawanzyo vandaka na kyese mingi sambu na kusamuna lubutuku ya Yezu?
Luka 2:1-20.
Bangyufula
- Pesa zina ya mwana yai ya fyoti ya kele na kifwanisu, mpi Maria metula yandi na nki kisika?
- Sambu na nki Yezu kubutukaka na nzo ya bambisi?
- Na kifwanisu, banani bantu yina kekota na nzo ya bambisi, mpi wanzyo kuzabisaka bo inki?
- Sambu na nki Yezu kele mfunu mingi?
- Sambu na nki beto lenda binga Yezu nde mwana ya Nzambi?
Bangyufula ya ngika
- Tanga Luka 2:1-20.
Inki mukumba Kaisala Augusti kulungisaka na kulungana ya mbikudulu ya kubutuka ya Yezu? (Luka 2:1-4; Mis. 5:1)
Inki mutindu muntu lenda kuma na kati ya bantu yina Biblia kebinga nde “bantu yina ya yandi ke ndimaka”? (Luka 2:14; Mat. 16:24; Yoa. 17:3; Bis. 3:19; Baeb. 11:6)
Kana bangungudi ya kudikulumusa ya Yudea kuvandaka na kikuma ya kuwa kyese sambu na kubutuka ya Ngulusi, inki kikuma ya nene ya kuwa kyese bansadi ya Nzambi kele na yo bubu yai? (Luka 2:10, 11; Ef. 3:8, 9; Kus. 11:15; 14:6)


text:
Nkenda ya 24: Joseph kumeka bampangi na yandi
JOSEPH sosaka na kuzaba kana kyeleka bampangi na yandi kubalulaka ntima. Yau yina yandi tubaka nde: ‘Beno mekwisa na mayele ya mbi sambu na kutala insi yai.’
Bau vutulaka nde: ‘Ve, beto kele bantu ya mbote. Na nzo na beto, beto butukaka bantu 12. Mosi mefwaka mpi yina ya nsuka kele na tata na beto.’
Joseph salaka bonso nde yandi kewila bau ve. Yandi kangaka Siméon bonso muntu ya boloko mpi bikaka bankaka kunata madya. Kansi ntangu bau vandaka kukwenda yandi tubilaka bau nde: ‘Ntangu beno takwisa, beno kwisa ti leke na beno.’
Ntangu bau kumaka na Kana, bampangi na yandi zabisaka mambu yonso na tata na bau Jacob. Na yau, Jacob tubaka nde: ‘Joseph mefwaka, mpi ntangu yai Siméon kele dyaka ve. Mono mebuya, beno tanata Benjamin ve, mwana na mono ya nsuka.’ Kansi ntangu madya kumanaka, Jacob kubikaka Benjamin, ata yandi zolaka ve, sambu kana yandi kuma ve na Egypte, bau tasumba mpi ve madya.
Kilumbu mosi, Joseph monaka bampangi na yandi kukuma. Mutindu yandi monaka Benjamin, yandi waka kyese mingi. Ata muntu mosi zabaka yandi dyaka ve sambu yandi kumaka muntu ya nene mpi ya lukumu. Sambu na yau, Joseph mekaka bampangi na yandi 10.
Yandi pesaka nswa na kufulusa basaki ya bampangi na yandi na madya. Dyaka, yandi tudisaka dikopa ya kimfumu na kati ya saki ya Benjamin. Bampangi na yandi kwendaka. Bau kumaka ntama ve, ya Joseph tubilaka bansadi na yandi na kulanda bau mpi na kuvutula bau. Ntangu bansadi na yandi kangaka bau, bau tubilaka bau nde: ‘Sambu na nki beno meyiba dikopa ya mfumu na beto?’
Bau vutulaka nde: ‘Beto meyiba ve dikopa ya mfumu na beno. Kana beno mona dikopa yina na muntu mosi na kati na beto, muntu yina tafwa.’
Bansadi ya Joseph sosaka na basaki yonso mpi bau monaka dikopa na saki ya Benjamin. Bansadi tubaka nde: ‘Beto mekwenda na Benjamin. Beno lenda fula kwa beno na ngemba.’ Inki bampangi yina 10 kusalaka?
Bau vutukaka bau yonso na nzo ya Joseph. Joseph tubilaka bampangi na yandi nde: ‘Benjamin kebikala awa bonso mpika, kansi beno, beno lenda kwenda.’
Na ntangu yina Juda tubaka nde: ‘Kana mono vutuka kukonda yandi, tata na mono tafwa, sambu yandi kezolaka Benjamin mingi. Bikisa Benjamin vutuka, mono yinga yandi bonso mpika.’
Na yau, Joseph monaka nde bampangi na yandi balulaka ntima na bau. Bau kumaka bantu ya mbote. Beto tala ntangu yai nki Joseph kesala.
Kuyantika 42:9-38; 43:1-34; 44:1-34.
Bangyufula
- Sambu na nki Yozefi kukusilaka bampangi na yandi nde bo kwendaka kuna sambu na kutala insi?
- Sambu na nki Yakobi kubikaka nde mwana na yandi ya leke, Benyamini, kukwenda na Ezipte?
- Inki mutindu dikopa ya palata ya Yozefi kukotaka na saki ya Benyamini?
- Inki Yuda lombaka nde bo sala yandi sambu bo yambula Benyamini?
- Inki mutindu bampangi ya Yozefi kubalulaka ntima?
Bangyufula ya ngika
- Tanga Kuyantika 42:9-38.
Inki mutindu mambu yina Yozefi kutubaka na Kuyantika 42:18 kele ngibusa ya mbote sambu na bantu yina kele na mikumba na organizasio ya Yehowa bubu yai? (Neh. 5:15; 2 Kor. 7:1, 2)
- Tanga Kuyantika 43:1-34.
Ata Rubeni kuvandaka mwana ya ntete, inki mutindu yo kemonana pwelele nde Yuda muntu kumaka kutuba na zina ya bampangi na yandi? (Kuy. 43:3, 8, 9; 44:14, 18; 1 Bans. 5:2)
Inki mutindu Yozefi kumekaka bampangi na yandi, mpi sambu na inki? (Kuy. 43:33, 34)
- Tanga Kuyantika 44:1-34.
Na mayele yina Yozefi kusadilaka sambu bampangi na yandi kuzaba yandi ve, inki mutindu yandi kudimonisaka? (Kuy. 44:5, 15; Levi 19:26)
Inki mutindu bampangi ya Yozefi kumonisaka nde mpeve ya kimpala yina bo vandaka na yo ntete sambu na mpangi na bo kuvandaka dyaka ve? (Kuy. 44:13, 33, 34)


text:
Tu Aki Nani Yeto Mbangi za Yave?
Mu makanda ma mpila mu mpila tutukanga yo vova ndinga zaswaswana, kansi tusalanga entwadi y’ekani dimosi. Vana ntandu, tuyangalelanga zitisa Yave wa Nzambi Nsonekesi a Nkand’a Nzambi ye Nsemi a lekwa yawonso. Tuvanganga mawonso mu tanginina Yesu Kristu yo yangalela yikilwa vo Akristu. Konso muntu mu yeto ovaulanga ntangwa mu sadisa wantu bazaya oma ma Nkand’a Nzambi ye Kintinu kia Nzambi. Wau vo tusilanga akaka umbangi mu kuma kia Yave wa Nzambi ye Kintinu kiandi, tuyikilwanga vo Mbangi za Yave.
Kota mu nzil’eto ya Internet. Tanga Nkand’a Nzambi mu Internet. Zaya mayingi mu kuma kieto ye mana tukwikilanga.


text:
Nga Dibundu Dieno dia Esi Ámerica?
Evula dieto diasina kuna Estados Unidos dina. Kansi, dibundu dieto ke diayantikila kuna Ámerica ko mu kuma eyi ilende:
Mbangi za Yave ke dibundu diatuka muna nsambila zakaka ko za Kikristu kia Kimpangila. Kansi, tukwikilanga vo twavutulwisa nsambila ya Kikristu ina yakala muna tandu kiantete.
Owau, Mbangi za Yave vioka 230 ma nsi besamunwinanga e nsangu zambote. Muna nsi zawonso tuzingilanga, entete kwa Yave wa Nzambi ye Yesu Kristu tusonganga e kwikizi kieto, ke kwa luyalu lwa Estados Unidos ko yovo kwa luyalu lwakaka.
—Yoane 15:19; 17: 15, 16.
Malongi meto mawonso mu Nkand’a Nzambi metukanga, ke mu nkanda mia mfumu za mabundu ma Estados Unidos ko.
—1 Tesalonika 2:13.
Tu alandi a Yesu Kristu, ke tulandanga muntu ko.
—Matai 23: 8-10.


text:
Mbânza Kôngo
Mbânza Kôngo vwanda mbânza-kimfumu ya Kôngo ya Ntotila. Yawu ke tulama na zulu ya môngo km 300 na sudi ya nzâdi Kôngo. Ntângu yayi Mbânza Kôngo kele mbânza-kimfumu ya kizûnga Nzâdi ya Ngola na mbânza ya tatu na bunene ya Ngola ya node. Basansala kele dikânda ya kisina ya Mbânza Kôngo.
Ntama tuka Mbânza Kôngo tî Wizi (Uíge) kele km 314 mpe tî Luanda (mbânza-kimfumu ya Ngola) km 481.
Yinti ya nene mîngi ke mena na kati ya Mbânza Kôngo. Nkûmbu ya yawu kele Yinti ya Mênga. Kana muntu kuvwanda na kivudi ya yinti yayi, yawu kubasisa mênga.
Kuna Mbânza Kôngo, San Salvador, tungama yinzo Nzâmbi ya ntete ya Dibundu ya santu Katolika.


text:
Lusansu lwa 102: Yesu Un’o Moyo
NGA ozeye nkento ndioyo ye wantu wole awaya? O nkento i Maria Mandala wa nkundi a Yesu. Wantu awaya bavwete mvwatu miampembe, i mbasi. E fisuku fiafi ketalanga Maria, i fulu kiasiwa evimbu dia Yesu vava kafwa. Kiyikilwanga vo nkala. Kansi evimbu dia Yesu ke dina mo ko. Nani okatwidi dio? Yambula twawa.
Vava Yesu kafwa, ambuta za nganga bayenda kwa Pilato oku vo: ‘Vava kakala moyo o Yesu, wavovanga vo ofuluka muna lumbu kietatu. Dianu vo, sia ayingidi vana nkala. Alongoki andi benkwa kwiza yiya evimbu diandi yo vovesa nkangu vo, ofulukidi muna mafwa.’ O Pilato ubavovese vo, basia ayingidi vana nkala.
Kansi, muna lumbu kietatu kina kafuluka o Yesu, vana vau mbasi a Yave wizidi mu mene-mene onengomwene etadi muna nkala. Ayingidi bamwene kikilu wonga, bafwidi kiambu. I bosi, vava batala muna nkala, evimbu divididi. Ayingidi akaka bele kuna mbanza mu samunwina kw’ambuta za nganga mawonso mabwa. Nga ozeye una bavanga afidi awaya? Bavana nzimbu zayingi kwa makesa kimana bavova luvunu, babavovese: ‘Nuvova vo, alongoki andi bezidi o fuku bayiyidi evimbu diandi ekolo tulele.’
E ntangwa ina, akento ana bakala akundi a Yesu bezidi tal’o nkala. Basivikidi kikilu kadi evimbu ke dina mo ko. Vana vau vezidi mbasi zole mu mvwatu miampembe babayuvwidi vo: ‘Ekuma nuvavilanga Yesu ovava? Ofulukidi kwandi. Nwenda-nwenda nwasamunwina alongiki andi.’ Balundumukini, bele samun’e nsangu kw’alongoki andi. Kansi, muna nzila muntu mosi ubaningamese. Nga ozeye kana nani? I Yesu. Ubavovese vo: ‘Nwenda samunwina alongoki ame.’
Vava akento bavovesa alongoki vo o Yesu un’o moyo, ye mpe vo bamwene, alongoki babavunisi. Petelo yo Yoane bel’e ntinu kuna nkala, kansi e nkala usidi e nkatu. Vava Petelo yo Yoane bayenda kwau, Maria Mandala otelamene kaka vana mbazi a nkala. Vava katala muna nkala omwene mbasi zole.
Nga ozeye dina diabwila evimbu dia Yesu? Nzambi wavidisa dio. Kafula Yesu ye nitu akimuntu ina kafwila ko. Wavana Yesu nitu ampa ya mwanda, nze nitu ambasi kun’ezulu. Kansi, muna songa kwa wantu vo un’o moyo, o Yesu wavwatanga nitu akimuntu eyi ilenda moneka kwa wantu nze una tusinga mona.
Matai 27:62-66; 28:1-15; Luka 24:1-12; Yoane 20:1-12.
Yuvu
- Nani i nkento ndioyo una muna fwaniswa? O wantu wole awaya aki nani, akweyi bena?
- Ekuma Pilato kavovesela ambuta za nganga basia makesa mu yingila vana ziami kia Yesu?
- Adieyi kavang’o mbasi muna lumbu kietatu muna mene-mene? Ambuta za nganga adieyi bavanga?
- Ekuma basivikila akento ana bayenda kingula ziami kia Yesu?
- Ekuma Petelo yo Yoane bayendela ntinu kuna ziami kia Yesu, nki basolola ko?
- Adieyi diabwila e vimbu dia Yesu? Kansi adieyi kavanga muna songa kw’alongoki vo un’o moyo?
Yuvu yakaka
- Tanga Matai 27:62-66 ye 28:1-15.
Vava Yesu kafuluka, ambuta za nganga ye Afarisi ye akuluntu aweyi basumukina mwand’avelela? (Mat. 12:24, 31, 32; 28:11-15)
- Tanga Luka 24:1-12.
E nsangu za lufuluku lwa Yesu nkia mpila zisongelanga vo Yave obadikilanga akento se mbangi za ziku? (Luka 24:4, 9, 10; Mat. 28:1-7)
- Tanga Yoane 20:1-12.
E mvovo mina muna Yoane 20:8, 9 aweyi mikutusadisilanga mu zindalala kele vo ke tutomene bakula ko e ndungana ya ungunza wa Nkand’a Nzambi? (Nga. 4:18; Mat. 17:22, 23; Luka 24:5-8; Yoa. 16:12)


text:
Nga Nukwikilanga vo Yeno Kaka i Dibundu dia Ludi?
Konso muntu ona ozolanga sambila kafwete toma zaya kana vo Nzambi yo Yesu beyangalelanga dibundu diandi. Avo ke wau ko, ekuma kafwete kwamanena muna dibundu diadi?
Yesu ka tondanga ko e ngindu za sia vo vena ye mabundu mayingi yovo nzila zayingi zinatanga ku luvuluzu.
Wavova vo: “O mwelo wambatakani, e nzila mpe yamfinangani, ina ya moyo, ke bengi ko ana besolola yo.” (Matai 7: Mbangi za Yave bekwikilanga vo basolola e nzila yayi. Avo ke wau ko, nga bavava kala dibundu diakaka.


text:
Lusansu lwa 8: Andangula ova Ntoto
AVO olwakilu kwa muntu anda olwakanga yamu nludi a nzo aku aweyi okumbadikila? Muntu ndioyo ndangula. Vakala ye ntangwa andangula bazingilanga ova nza. Nkand’a Nzambi uvovanga vo mase mau mbasi z’ezulu. Aweyi diavangamena ediadi?
Sungamena dio vo Satana wa mbasi ambi wakwamanan’o vang’o bi. Wavukumuna nkutu mbasi za Nzambi bavanga o bi. Kuna kwalanda, akaka muna mbasi zazi bayantik’o wila Satana. Bayambula salu kabavan’o Nzambi kun’ezulu. Bakulumuka ova ntoto, yo vwata nitu za wantu. Ng’ozeye ekuma?
Nkand’a Nzambi uvovanga vo wana awaya a Nzambi miote mi’akento bamona ova ntoto yo zola zinga yau entwadi. Ozevo, bakulumuka va ntoto yo sompa akento awaya. Nkand’a Nzambi uvovanga vo evangu diadi diambi kikilu diakala, kadi Nzambi kavanga mbasi mu zingila va ntoto ko.
Vava bayantik’o wuta, wan’au baswaswana bakala. Kuna lubantiku nanga ke vakalanga nswaswani beni ko. Kansi, bakulanga kwayingi yo kumama yavana bakituka s’andangula.
Andangula wantu ambi bakala. Wau vo basunda vonga, ntela ye ngolo babangikanga akaka. Bavukumunanga wantu mu vanga mambi nze yau.
Kanoke, wafwa, kansi vakala ye muntu akaka ova ntoto wavanganga mambu mambote. Nkumbu andi Noa. Wavanganga mana kazola o Nzambi.
Lumbu kimosi Nzambi wavovesa Noa vo e ntangwa yafwasa yimpumbulu yawonso ifwene. Kansi, ovuluza Noa, y’esi nzo andi ye bulu. Yambula twatala una kavangila wo o Nzambi.
Etuku 6:1-8; Yuda 6.
Yuvu
- Adieyi diabwa vava ambasi zakaka za Nzambi bayantik’o wila Satana?
- Ambasi zakaka nkia kuma bayambulwila salu kabavan’o Nzambi kun’ezulu yo kulumuka ova ntoto?
- Evangu dia ambasi, dia kulumuka ova ntoto yo vwata nitu za wantu nkia kuma diakadila diambi?
- Nkia nswaswani yamoneka muna wana bawutwa kwa ambasi?
- Nze una omwene muna fwaniswa, nkia mambu bavanga o wan’ambasi vava bakituka andangula?
- O Kanoke vava kafwa, nkia muntu ambote wakala ova ntoto? Ekuma Nzambi kanzolelanga?
Yuvu yakaka
- Tanga Etuku 6:1-8.
Esono ki’Etuku 6:6 aweyi kisongelanga vo mavangu meto malenda mwesesa Yave e ntantu? (Nku. 78:40, 41; Nga. 27:11)
- Tanga Yuda 6.
Ambasi zina ‘zalembi lund’e fulu kiau’ muna lumbu ya Noa aweyi benena se lulukisu mu lumbu yeto? (1 Kor. 3:5-9; 2 Pet. 2:4, 9, 10)


text:
Nkenda ya 86: Bantu kulandaka mbwetete
BENO kemona mbwetete yai kengenga mpi ya muntu kesonga na musapi? Yau basikaka ntangu bau katukaka Yerusaleme. Bantu yai kele bandwenga ya katukaka na Esti mpi bau keyindula nde mbwetete yai ya mpa kenata bau na muntu mosi ya nene.
Ntangu bau kumaka na Yerusaleme, bau yufulaka nde: ‘Wapi mwana yina fwete kuma ntotila ya Bayuda?’ “Bayuda” kele mutindu yankaka ya beto kebingilaka bana ya Israele. ‘Sambu beto memona mbwetete na yandi na Esti mpi beto mekwisa sambu na kusambila yandi.’
Ntangu ntotila Hérode waka nsangu yina, bangindu na yandi kumaka kisakasaka. Yandi vandaka kuzola ve nde ntotila mosi kuyinga yandi. Na yau yandi bingaka bamfumu ya banganga mpi yufulaka bau wapi fwete butuka ntotila ya mpa. Bau vutulaka nde: ‘Bible ketuba nde na Betleheme.’
Na kuwaka yau, Hérode bingaka bandwenga yina mpi tubilaka bau nde: ‘Beno kwenda kuna mpi ntangu beno tamona mwana, beno kwisa kuzabisa mono. Mono mpi takwenda kusambila yandi.’ Na kutuba kyeleka, yandi vandaka kusosa na kufwa yandi!
Bandwenga yina yantikaka na kukwenda. Mbwetete vandaka kusonga bau nzila tii na Betleheme. Yau telamaka na zulu ya nzo yina Yezu vandaka. Bau kotaka na nzo mpi monaka Maria ti Yezu. Bau basisaka makabu mpi bau pesaka yau na Yezu. Na nima, Jéhovah zabisaka bau na ndosi nde bau vutukila ve na nzila ya Hérode. Bau vutukaka na nsi na bau na kulandaka nzila yankaka.
Ntangu Hérode waka nde bandwenga mevutuka na nzila yankaka, yandi waka makasi. Yandi tindaka bantu na Betleheme sambu na kufwa bana yonso ya babakala bayina vandaka na bamvula zole tii na nsi. Kansi Joseph yina kuzabaka yau na ndosi, tinaka na mwana ye mama na Egypte. Na nima, Hérode fwaka, mpi Joseph vutukaka na nsi ya Israele mpi kwisaka kutunga na Nazareti ti Maria mpi Yezu. Yezu yelaka kisika yina.
Nani ngengisaka mbwetete yina ya mpa? Beto vila ve nde bandwenga kwendaka ntete na Yerusaleme na nima ya kumona mbwetete. Satana Dyabulu, yina vandaka kuzola kufwa Mwana ya Nzambi, zabaka nde Hérode tasosa na kufwa yandi. Yau kele yandi muntu kungengisaka mbwetete yina.
Matayo 2:1-23; Mishe 5:2.
Bangyufula
- Babakala yina kele na kifwanisu kele banani, mpi sambu na nki mosi na kati na bo kesonga musapi na mbwetete yina kengenga?
- Sambu na nki Ntotila Erode kuwaka makasi, mpi yandi salaka inki?
- Mbwetete yina vandaka kungenga kutwadisaka babakala yina na wapi, kansi sambu na nki bo vutukaka na insi na bo na nzila yankaka?
- Inki nsiku Erode kupesaka, mpi sambu na inki?
- Inki Yehowa kusongaka Yozefi na kusala?
- Nani kungengisaka mbwetete yina ya mpa, mpi sambu na inki?
Ngyufula ya ngika
- Tanga Matayo 2:1-23.
Yezu kuvandaka ti bamvula ikwa mpi yandi vandaka kuzinga na wapi ntangu bandwenga kwendaka kutala yandi? (Mat. 2:1, 11, 16)


text:
Nkenda ya 3: Adamu na Eva
INKI beto kemona na kifwanisu yai? Beto kemona bakala ya ntete na nkento ya ntete. Nzambi muntu gangaka bau. Beno zaba zina ya Nzambi? Zina na yandi kele Jéhovah. Zina ya bakala Adamu mpi zina ya nkento, Eva.
Tala nki mutindu Jéhovah Nzambi kugangaka Adamu. Yandi bakaka putulu ya ntoto mpi yandi salaka nitu ya muntu ya kukuka. Na nima yandi tulaka mupepe na mbombo ya muntu. Na yau Adamu yantikaka na kuzinga.
Jéhovah Nzambi vandaka na kisalu ya kupesa Adamu. Yandi songaka Adamu na kupesa bambisi yonso bazina. Adamu yindulaka ngolo na ntwala ya kupesa konso mbisi zina yina fwanaka na yandi. Kansi, ntangu muntu vandaka kupesa bambisi bazina, yandi yantikaka na kumona kima mosi. Beno zaba kana inki?
Bambisi yonso vandaka na bankento na bau. Bandjoku ya bakala na bandjoku ya bankento, bantambu ya babakala na bantambu ya bankento. Kansi, Adamu kuvandaka ve na nkento. Yau yina Jéhovah kubwisaka Adamu na mpongi ya ngolo mpi yandi katulaka yandi lubanzi mosi na mupanzi. Na lubanzi yina, yandi sadilaka Adamu nkento.
Yindula fyoti kyese yina Adamu kuvandaka na yau! Mpi nki kyese Eva kuvandaka na yau na kuzinga na kilanga ya kitoko ya mutindu yina! Na ntangu yai bau lungaka kubuta bana mpi kuzinga na kyese yonso.
Jéhovah zolaka nde Adamu na Eva kuzinga kimakulu. Yandi lombaka na bau na kukumisa ntoto ya mvimba bonso kilanga ya Eden. Adamu na Eva kuvandaka na kyese kibeni ntangu bo vandaka kuyindula na kulungisa kisalu yina! Keti nge zolaka kuvanda na kyese na kukumisa ntoto kilanga ya kitoko? Kansi, kyese na bau vandaka ya nkufi. Beto tala sambu na inki?
Nkunga 83:19; Kuyantika 1:26-31; 2:7-25.
Bangyufula
- Inki mutindu kifwanisu yina kele na Nkenda ya 3 meswaswana ti yina kele na Nkenda ya 2?
- Nani salaka bakala ya ntete, mpi zina na yandi nani?
- Inki kisalu Nzambi kupesaka Adami?
- Sambu na nki Nzambi kubwisaka Adami na mpongi ya ngolo?
- Adami ti Eva zolaka kuzinga bamvula ikwa, mpi nki kisalu Yehowa kupesaka bo?
Bangyufula ya ngika
- Tanga Nkunga 83:19.
Zina ya Nzambi kele nani, mpi nki kele pozisio na yandi na yina metala ntoto? (Yer. 16:21, NW; Dan. 4:17, NW)
- Tanga Kuyantika 1:26-31.
Inki kigangwa ya kuluta mfunu Nzambi kusalaka na kilumbu ya sambanu, mpi nki mutindu kigangwa yango kuswaswanaka ti bambisi? (Kuy. 1:26)
Inki madya Yehowa kupesaka na muntu mpi na bambisi? (Kuy. 1:30)
- Tanga Kuyantika 2:7-25.
Mukumba ya kupesa bambisi bazina yina Nzambi kupesaka Adami vandaka kulomba inki? (Kuy. 2:19)
Inki mutindu Kuyantika 2:24 kesadisa beto na kubakisa mutindu Yehowa ketadilaka makwela, kukabwana, mpi kufwa makwela? (Mat. 19:4-6, 9)


text:
Nkenda ya 112: Kitembo dindisaka maswa
MASWA yai ya beno kemona awa metutana na zelo mpi mepanzaka sambu na kitembo! Bantu yina vandaka na kati mebwa na masa. Bantu yankaka mekuma na nseke, na kati na bau ntumwa Paul. Beno kemona yandi? Bika beto tadila mambu yina kukuminaka yandi.
Paul bikalaka na boloko na Césarée bamvula zole. Na nima bo tindaka ntumwa Paul na bantu yankaka ya boloko na Rome. Ntangu maswa na bau vandaka kulanda ndambu ya kisanga ya Crète, kitembo ya ngolo kwisaka. Mupepe bulaka ngolo mpi bantu ya kesalaka na maswa vandaka na ntangu ve ya kukangisa maswa. Bau vandaka kumona dyaka ve ntangu na mwini to bambwetete na mpimpa. Nsukansuka, na nima ya bilumbu mingi, bantu yonso kuvandaka dyaka ve na kivuvu ya kuguluka.
Ebuna Paul tubaka nde: ‘Beno tasala kima ve, beno tabasika mbote. Kaka maswa yau mosi tavila. Kyeleka, na mpimpa yai wanzyo mebasikila mono mpi metuba nde: “Paul kumona boma ve; nge fwete monana na ntwala ya ntotila ya Rome. Mpi Nzambi tagulusa banduku na nge ya nzila.”’
Bau kumaka na kilumbu ya 14 ya nzyetolo ntangu matelo kumonaka nde mudindu vandaka dyaka ve! Na kubangaka nde maswa kufwa na zelo, bau losaka bandobo ya maswa na masa. Na suka-suka, bau monaka dibungu mosi. Bau bakaka lukanu ya kukwenda kuna.
Kansi ntangu bau kumaka penepene ya dibungu, maswa tutanaka na zelo mpi yau kangamaka. Na nima yau yantikaka na kupanzana sambu na kitembo. Ebuna komanda tubaka na bantu yonso yina vandaka kuzaba kuzenga masa na kubwa na masa bantu ya ntete mpi na kukwenda na nseke. Bankaka zolaka kulanda na kusimbaka mabaya to bitini yankaka ya maswa. Bo salaka mutindu yina. Yau yina bantu 276 yonso yina vandaka na maswa kumaka na nseke kukonda kigonsa, kaka mutindu wanzyo kutubaka yau.
Bantu yina kugulukaka vandaka na kisanga ya Malte. Bantu ya kisanga yina kumonisaka luzolo na bau ya mbote. Na nima ya bangonda tatu, Paul kotaka na maswa yankaka mpi bau tindaka yandi na Rome.
Bisalu 27:1-44; 28:1-14.
Bangyufula
- Inki kukuminaka maswa yina Polo kuvandaka na kati ntangu yo kumaka penepene na kisanga ya Kreta?
- Inki mambu Polo kutubilaka bantu yina kuvandaka na kati ya maswa?
- Inki mutindu maswa kupanzanaka bitini-bitini?
- Inki bantuma komanda yina vandaka kutala bo kupesaka, mpi bantu ikwa kukumaka na zelo kukonda kigonsa?
- Tanga zina ya kisanga yina bo kumaka, mpi nki kuminaka Polo ntangu nsungi kubongaka?
Bangyufula ya ngika
- Tanga Bisalu 27:1-44.
Inki mutindu ntima ya beto ketulaka na busikisiki ya masolo ya Biblia kekumaka ngolo ntangu beto ketanga disolo ya nzyetelo ya Polo na Rome? (Bis. 27:16-19, 27-32; Luka 1:3; 2 Tim. 3:16, 17)
- Tanga Bisalu 28:1-14.
Kana bapakanu ya kisanga ya Malta ‘kusadisaka mbote mpenza’ ntumwa Polo ti bantu yina kuvandaka ti yandi ntangu maswa kupanzanaka, yo kepusa Bakristu na kumonisa inki, mpi mingimingi na nki mutindu? (Bis. 28:1, 2; Baeb. 13:1, 2; 1 Pie. 4:9)


text:
Nkenda ya 49: Ntangu me telama
BENO tala Josué. Yandi ketuba nde: ‘Ntangu, telama!’ Mpi ntangu metelama. Yau kele kisika mosi na zulu kilumbu ya mvimba. Jéhovah muntu mesala kimpa yina! Kansi sambu na nki Josué kezola nde ntangu kufula kaka na kungenga?
Ntangu bantu ya Ngiboni kumonaka nde bantotila tanu yina beto metubila ntete mekwisa kunwanisa bau, bau tindaka ndinga na Josué sambu na kusadisa bau. Muntu yina bau tindaka tubaka nde: ‘Kwisa nswalu kusadisa beto!’ Gulusa beto, sambu bantotila yonso yina kevandaka na bangumba mekwisa kunwanisa bansadi na nge.’
Josué na basoda na yandi kukwendaka. Bau tambulaka mpimpa ya mvimba. Ntangu bau kumaka na Ngiboni, basoda ya bantotila yina kuwaka boma mingi mpi bau tinaka. Ebuna Jéhovah nokisilaka bau mvula ya matadi ya nene. Bantu yina kufwaka na matadi kuvandaka mingi kuluta bantu yina basoda ya Israele kufwaka na mbele.
Josué monaka nde ntangu vandaka kukulumuka nswalu. Mpimpa zolaka kubwa mpi kana yau kubwa, basoda mingi ya bantotila yina tanu zolaka kutina. Yau yina, Josué sambilaka Jéhovah mpi tubaka nde: ‘Ntangu, telama!’ Ntangu fulaka kaka na kupesa nsemo mpi basoda ya Israele kunungaka na mbote yonso.
Bantotila yankaka ya mbi yina vandaka kuyina bantu ya Nzambi kuvandaka na Kana. Yau lombaka bamvula kiteso ya sambanu sambu na Josué mpi basoda na yandi sambu na kununga bantotila 31 ya insi yina. Na nima na yau, Josué kabisaka ntoto ya Kana na makanda ya Israele yina vandaka na yau ve.
Bamvula mingi kulutaka, mpi nsukansuka Josué kufwaka na bamvula 110. Na bamvula yonso ya Josué ti banduku na yandi kuzingaka, bantu vandaka kulemfuka na Jéhovah. Na nima ya lufwa na bau, bana ya Israele yantikaka na kukuma mbi, mpi mambu ya mbi yantikaka kubwila bau. Yau kele na ntangu yina bau vandaka mpenza na mfunu ya lusadisu ya Nzambi.
Yozue 10:6-15; 12:7-24; 14:1-5; Bazuzi 2:8-13.
Bangyufula
- Na kifwanisu, inki Yozue ke na kutuba, mpi sambu na inki?
- Inki mutindu Yehowa kusadisaka Yozue ti bantu na yandi ya bitumba?
- Yozue kubedisaka bantotila ya bambeni ikwa, mpi yo bakaka bantangu ikwa?
- Sambu na nki Yozue kukabulaka ntoto ya Kanana?
- Yozue kufwaka ti bamvula ikwa, mpi nki kubwilaka bantu na nima?
Bangyufula ya ngika
- Tanga Yozue 10:6-15.
Kuzaba nde Yehowa kutedimisaka ntangu ti ngonda kaka kisika mosi sambu na bantu ya Izraele kepesa beto nki kivuvu bubu yai? (Yoz. 10:8, 10, 12, 13; Nk. 18:4; Bing. 18:10)
- Tanga Yozue 12:7-24.
Nani muntu kubedisaka kibeni bantotila 31 ya Kanana, mpi sambu na nki dyambu yai kele mfunu sambu na beto bubu yai? (Yoz. 12:7; 24:11-13; Kul. 31:8; Luka 21:9, 25-28)
- Tanga Yozue 14:1-5.
Inki mutindu bo kabisaka ntoto na kati ya makanda ya Izraele, mpi dyambu yai kemonisa nki sambu na yina metala bimvwama na Paladisu? (Yoz. 14:2; Yez. 65:21; Ezek. 47:21-23; 1 Kor. 14:33)
- Tanga Bazuzi 2:8-13.
Bonso Yozue na Izraele, bubu yai nani kekangaka apostazi nzila? (Baz. 2:8, 10, 11; Mat. 24:45-47; 2 Tes. 2:3-6; Tito 1:7-9; Kus. 1:1; 2:1, 2)


text:
Bakôngo
Bakôngo kele bântu mosi ya babantu ya Afelika ya Kati. Bawu ke zingaka na Repubilika ya Kongo ya Dimokalasi, Repubilika ya Kongo, Ngabu na Ngola. Bawu ke tubaka bandînga mîngi ya baluvila, kasi bântu mîngi zaba kutuba mpe kituba Kôngo.
Bântu[soba | edit source]
Bakôngo ke minga zingaka na Ngola ya Londe (na bizunga ya Kabinda, Nzadi, Wizi, Benguela, Kwanza ya Node, Malanje na Lunda ya Node), Kongo-Kinsasa (na bizunga ya Kongo ya Kati, Kinsasa, Kwango na Kwilu) na Kongo-Braza (na bizunga ya Kuilu, Niari, Lekumu, Buenza, Pool ná Brazzaville). Yinsi ya bakôngo ke luta km² 250 000, yina kele nene mpila mosi na luyalumunu ya Ngabu.
Ntalu ya bântu[soba | edit source]
- Repubilika ya Kôngo: 1 600 000 to 52% ya bântu
- Repubilika ya Kôngo ya Dimokalasi: 7 400 000 to 12% ya bântu
- Kabinda: 300 000 to 99% ya bântu
- Ngola: 2 000 000 to 13% ya bântu
- Liberia: 70 000 to 2,5% ya bântu
- bakongo ya Karibe (Brezil, Ayiti, Kuba, ...)
- Na kimvuka: ~ 11 000 000
Bambanza ya nene ya bakôngo kele: Brazzaville, Ndindi, Lubomo, Matadi, Mboma, Muanda, Mbanza Ngungu, Mbanza Kongo, Soyo, Nzeto na Wizi.
Baluvila ya bakongo[soba | edit source]
Bakongo ke kabukaka na baluvila mingi.
Baluvila ya Ngabu kele balumbu, bapunu, basira na bavili.
Baluvila ya Repubilika ya Kongo kele babembe, badondo, bakamba, bakunyi, balari, balumbu, basundi = bakongo ya Boko, bavili to baluangu na bayombe.
Baluvila ya Kabinda kele bakakongo, bavili, bawoyo na bayombe.
Baluvila ya Repubilika envia mas dinero no kerer trabajo nosotro ya Kongo ya Dimokalasi kele basundi = bamanianga, bamboma, bandibu, bantandu = bampangu, basolongo, bawoyo na bayombe.
Baluvila ya Ngola kele bambata, bankanu, bapombo, basansala, basolongo, basoso, basuku, bayaka na bazombo.
Bantu zaba ve baluvila ya bakongo ya Liberia, samu na bau kele bana ya bampika, yina vutukaka tuka Amerika.
Kinkulu[soba | edit source]
Bakongo kuendaka na nsi ya bubu na bau na bamvula nkama ya 12 tuka nsi ya londe-lunene. Na bamvula nkama ya 13 bau salaka nsi ya ntotila ya nene ya ntete, yina vuandaka Kongo ya Ntotila. Nimi ya Lukeni vuandaka ntotila ya ntete ya Kongo. Yandi nungaka nsi na ngele ya nzadi Kongo. Kuna yandi tungaka Mbanza Kongo, mbanza ya kimfumu ya ntete.
Ngindu ya bambuta[soba | edit source]
Mposo ya bakongo kele na bilumbu iya. Bazina ya bilumbu kele mosi ve na kati ya baluvila.
Kilumbu ya tatu kele ya santu. Kuna bau ke sala ve.


text:
Lusansu lwa 87: Yesu Muna Tempelo
TALA nleke ndioyo omokenanga ye mbuta za wantu. Yau, alongi muna tempelo a Nzambi muna Yerusaleme. O nleke i Yesu. Okudidi, owau mvu 12 se kena.
Alongi basivikidi kikilu kadi o Yesu ozeye mayingi mu kuma kia Nzambi ye mana masonama muna Nkand’a Nzambi. Kansi, ekuma Yosefe ye Maria ke benena vo ko? Akweyi bena? Yambula twawa.
O Yosefe wanatanga esi nzo andi kuna Yerusaleme mvu miawonso, kun’elambu diamfunu diayikilwanga vo Nduta. Nkangalu anda wakala tuka Nazarete yakuna Yerusaleme. Muna lumbu yayina ke vakala muntu ko wakala ye kalu ke vakala mpe kumbi dia ntoto ko. Wantu kiamalu badiatilanga. Lumbu tatu bakangalanga muna lwaka kuna Yerusaleme.
Owau Yosefe una ye wan’ayingi. Bafwana lunga-lunga mpangi zamakento ye zamakala za Yesu. O mvu wau, elambu dia Nduta vava diafokoka, o Yosefe yo Maria bavutukidi yo wan’au kuna Nazarete. Babanza vo Yesu una muna buka kia akangadi akaka. Kansi, vava bavunda mu fuku, ke bamwene Yesu ko. Bamvavidi vana vena yitu yau y’ana bazayanene, ke bansolwele ko. Bavutukidi kuna Yerusaleme, bele amvavi.
I bosi, bansolwele muna tempelo, ovwende vana ven’alongi. Okubawunikinanga yo kubayuvula yuvu. Awonso basivikidi muna zayi wandi. Kansi, o Maria ovovele vo: ‘E mwana, adieyi utuvangìdi wau? o s’aku yo mono tukwenda avavinge ye ntantu.’
O Yesu ubavovese vo: “Adieyi numpavìdi? ke nuzeye wo ko vo omu nzo Es’ame i mfwete kal’e?”
Elo, o Yesu wazolang’o kala va fulu kalenda longokela oma ma Nzambi. Nga ke wau ko mpe tufwete kala oyeto? Vava kavutuka kuna Nazarete, konso lumingu o Yesu wayendanga kuna lukutakanu mu sambila Nzambi. Wau vo, watoma wunikinanga, walongoka mambu mayingi ma Nkand’a Nzambi. Yambula twakala nze Yesu yo tanginina mbandu andi.
Luka 2:41-52; Matai 13:53-56.
Yuvu
- O Yesu mvu kwa kena miau muna fwaniswa kiaki? Akweyi kena?
- O Yosefe adieyi kavanganga y’esi nzo andi konso mvu?
- Vava bakangala lumbu kia mvimba mu vutuka kuna Nazarete, ekuma o Yosefe yo Maria bavutukila kuna Yerusaleme?
- O Yosefe yo Maria akweyi basololwela Yesu? Ekuma wantu basivikilanga?
- O Yesu adieyi kavovesa ngw’andi Maria?
- Aweyi tulenda tanginina Yesu muna longoka oma ma Nzambi?
Yuvu yakaka
- Tanga Luka 2:41-52.
Kana una vo o Nsiku akala kaka wayikanga vo bafwete kwendanga kun’elambu dia nduta konso mvu, o Yosefe yo Maria nkia mbandu ambote besonganga kwa mase o unu? (Luka 2:41; Nsi. 16:16; 31:12; Nga. 22:6)
O Yesu nkia mbandu ambote kasisa kw’aleke ya lemvokelanga mase mau? (Luka 2:51; Nsi. 5:16; Nga. 23:22; Kol. 3:20)
- Tanga Matai 13:53-56.
Aki nani abunzi ayá a Yesu beyikwanga muna Nkand’a Nzambi? Nwole muna yau aweyi basadilwa muna nkutakani ya Kikristu? (Mat. 13:55; Mav. 12:17; 15:6, 13; 21:18; Ngal. 1:19; Yak. 1:1; Yuda 1)


text:
Nkenda ya 39: Nkawa ya Aaron
TALA nkawa yai memenisa bintuntu mpi metedisa mabundu. Yau kele nkawa (to nti) ya Aaron. Bintuntu na mabundu kubasikaka na mpimpa mosi kaka! Kimpa yina kusalamaka sambu na inki?
Bana ya Israele vandaka kutambula na nseke bilumbu mingi. Na kati na bau, bantu mingi vandaka kubokuta sambu Moïse vandaka mfumu, to sambu Aaron vandaka mbuta-nganga. Koré vandaka na kati ya bantu yina, na Datan, Abiram mpi bamfumu 250 ya bana ya Israele. Kilumbu mosi, bau yonso kwisaka na Moïse mpi kutubilaka yandi nde: ‘Sambu na nki nge kekuditula mfumu na kati na beto?’
Moïse tubaka na Koré na bantu yina kulandaka yandi nde: ‘Mbasi na suka, beno baka bima ya beto ketudilaka tiya, mpi beno tula ndumbu. Na nima beno takwisa na yau na nzo-tenta ya Jéhovah. Beto tatala nani Jéhovah tasola.’
Kilumbu yango, Koré na bantu 250 yina vandaka kulanda yandi kwendaka na kyelo ya nzo-tenta, kumosi na bantu mingi yankaka yina vandaka kubokuta. Jéhovah vandaka na makasi ya ngolo. Ebuna, Moïse tubaka nde: ‘Beno katuka na banzo ya bantu yai ya mbi. Beno simba ve ata kima na bau mosi.’ Bantu katukaka na lweka ya banzo-tenta ya Koré, Datan na Abiram.
Na nima, Moïse tubaka nde: ‘Tala mpila beno tazabila muntu ya Jéhovah mesola: ntoto tapasuka mpi tazika bantu yai ya mbi.’
Kaka na ntangu Moïse manisaka na kutuba, ntoto pasukaka mpi kuzikisaka banzo-tenta na bima yonso ya Koré, Datan na Abiram. Na kudila na bau, bana ya Israele waka boma ya ngolo mpi tubaka nde: ‘Beto tina, kana ve ntoto tazika beto mpi!’
Koré na bantu na yandi 250, telamaka kaka na ntwala ya nzo-tenta. Ebuna, Jéhovah nokisaka tiya, mpi yau kuyokaka bau. Na nima Jéhovah zabisaka Eleazar, mwana ya Aaron na kubaka bima ya kutudila tiya ya bantu yina kufwaka mpi na kusala yau kapo ya kufikila zikwa. Kapo yina vandaka kidimbu sambu na bana ya Israele sambu bau vila ve nde kaka Aaron na bana na yandi mpamba solamaka sambu na kuvanda banganga-Nzambi ya Jéhovah kansi bantu yankaka ve.
Kansi Jéhovah zolaka kumonisa pwelele nde kaka Aaron na bana na yandi vandaka na nswa ya kuvanda banganga-Nzambi. Yandi tubaka na Moïse nde: ‘Songa na konso mfumu ya kikanda na kunatila nge nkawa na yandi. Sambu na kikanda ya Levi, songa Aaron na kunatila nge nkawa na yandi. Na nima, tula yau yonso na nzo-tenta na ntwala ya sanduku ya ngwakana. Nkawa ya muntu yina mono mesola tabasisa bintuntu.’
Kilumbu kulandaka, ntangu Moïse kwendaka kutala, nkawa ya Aaron kubasisaka bintuntu mpi mabundu ya kutela! Beno mezaba ntangu yai sambu na nki Jéhovah salaka kimpa yina?
Kutanga 16:1-49; 17:1-11; 26:10.
Bangyufula
- Banani kukolamaka na kiyeka ya Moize ti Aroni, mpi nki mambu bo tubilaka Moize?
- Moize kusongaka Kora ti bantu 250 yina kulandaka yandi na kusala inki?
- Inki Moize kuzabisaka bantu, mpi nki mambu kubwaka kaka na ntangu yandi manisaka kutuba?
- Inki mambu kubwilaka Kora ti bantu 250 yina kulandaka yandi?
- Inki Eleazare, mwana ya Aroni, kusalaka ti bima ya kutudila tiya ya bantu yina kufwaka, mpi sambu na inki?
- Sambu na nki Yehowa kubasisaka bintuntu na nkawa ya Aroni? (Tala kifwanisu.)
Bangyufula ya ngika
- Tanga Kutanga 16:1-49.
Kora ti bantu yina kulandaka yandi kusalaka inki, mpi sambu na nki dyambu yango kuvandaka kidimbu ya kukolama na Yehowa? (Kut. 16:9, 10, 18; Levi 10:1, 2; Bing. 11:2)
Inki ngindu ya mbi Kora ti bantu 250 yina vandaka “bamfumu ya makanda” kuyedisaka? (Kut. 16:1-3; Bing. 15:33; Yez. 49:7)
- Tanga Kutanga 17:1-11 mpi 26:10.
Mutindu nkawa ya Aroni kumenaka kumonisaka inki, mpi sambu na nki Yehowa kutubaka nde bo bumba yo na sanduku ya bansiku? (Kut. 17:5, 8, 10)
Inki dilongi ya mfunu beto lenda baka na kidimbu ya nkawa ya Aroni? (Kut. 17:10; Bis. 20:28; Filp. 2:14; Baeb. 13:17)


text:
Bansi city areas
Bansi, Akbar NagarBansi, Akbar NagarBansi, Ashok NagarBansi, Ashok NagarBansi, Bansi MarketBansi, Bansi MarketBansi, BasantpurBansi, BasantpurBansi, Basti RoadBansi, Basti RoadBansi, ChitaunakothiBansi, ChitaunakothiBansi, DaldalaBansi, DaldalaBansi, Dhani RoadBansi, Dhani RoadBansi, FatehpurBansi, FatehpurBansi, Itwa BazaarBansi, Itwa BazaarBansi, KhesarahaBansi, KhesarahaBansi, KotwaliBansi, KotwaliBansi, Kotwali RoadBansi, Kotwali RoadBansi, Loha MandiBansi, Loha MandiBansi, MadhukarpurBansi, MadhukarpurBansi, Mangal BazaarBansi, Mangal BazaarBansi, Nagar Palika MarketBansi, Nagar Palika MarketBansi, Naugarh RoadBansi, Naugarh RoadBansi, Pratap NagarBansi, Pratap NagarBansi, PratappurBansi, PratappurBansi, Rajendra NagarBansi, Rajendra NagarBansi, Raniganj MarketBansi, Raniganj MarketBansi, Shankar NagarBansi, Shankar NagarBansi, Siddharth Nagar RoadBansi, Siddharth Nagar RoadBansi, SinhawaBansi, SinhawaBansi, Tekdhar WardBansi, Tekdhar WardBansi, Tetri BazaarBansi, Tetri Bazaar