text:
Dilongi ya 2
Nzambi kele nani?
1. Sambu na nki beto fwete sambila Nzambi?
Nzambi ya kyeleka kele Ngangi ya bima yonso. Yandi kele ti luyantiku ve mpi yandi tavanda ti nsuka ve ata fyoti. (Nkunga 90:2) Yandi kele Nto ya nsangu ya mbote yina kele na Biblia. (1 Timoteo 1:11) Beto fwete sambila kaka Nzambi sambu yandi mepesaka beto luzingu.—Tanga Kusonga 4:11.
2. Nzambi kele nki mutindu?
Ata muntu mosi ve memonaka Nzambi, sambu yandi kele Mpeve, disongidila nde yandi kele na mutindu ya luzingu yina meluta bigangwa ya kinsuni ya kezingaka na ntoto. (Yoane 1:18; 4:24) Ata mpidina, beto lenda bakisa kimuntu ya Nzambi na bima yina yandi megangaka. Mu mbandu, bambuma mpi bintuntu ya mutindu na mutindu kemonisaka beto zola mpi mayele na yandi. Bunene ya luyalanganu kesongaka beto ngolo na yandi.—Tanga Baroma 1:20.
Nkutu, kana beto ketanga Biblia beto lenda longuka mambu mingi na yina metala kimuntu ya Nzambi. Mu mbandu, Biblia kezabisaka beto mambu yina Nzambi kezolaka mpi yina yandi kezolaka ve, mutindu yandi kesadilaka bantu mambu, mpi mutindu yandi kewaka ntangu beto kesalaka mambu na ntangu mosi buna.—Tanga Nkunga 103:7-10.
3. Keti Nzambi kele ti zina?
Yezu tubaka nde: “Tata na beto yina kele na zulu, bika nde zina na nge kusantisama.” (Matayo 6:9) Ata Nzambi kele ti batitre mingi, yandi kele kaka ti zina mosi. Konso ndinga kele ti mutindu yina yo kebingaka zina yango. Mbala mingi, na Kikongo beto kebingaka yo “Yehowa.” Kansi bantu yankaka kebingaka yo “Yawe.”—Tanga Nkunga 83:18, NW.
Babiblia mingi mekatulaka zina ya Nzambi mpi meyingisaka yo na batitre bonso Mfumu to Nzambi. Kansi, ntangu bo sonikaka Biblia, zina ya Nzambi kuvandaka bambala kiteso ya 7 000. Yezu kuzabisaka zina ya Nzambi ntangu yandi longaka bantu mambu ya metala Nzambi.—Tanga Yoane 17:26.
4. Keti Yehowa kekudibanzaka sambu na beto?
Keti mutindu bantu mingi kemona mpasi ketendula nde Yehowa kele Nzambi yina kekudibanzaka ve sambu na beto? Bantu yankaka ketubaka nde, yandi kemonisaka beto mpasi sambu na kumeka beto, kansi yo kele ve kyeleka.—Tanga Yakobo 1:13.
Nzambi mepesaka bantu lukumu na mutindu yandi mepesaka bo kimpwanza ya kupona mambu. Keti beto kesepelaka ve na kimpwanza yina beto kele na yo ya kupona kusadila Nzambi? (Yozue 24:15) Ata mpidina, bantu mingi meponaka kusadila bantu yankaka mambu ya mbi; yo yina bampasi kekuma kaka mingi. Yehowa kewaka mpasi ntangu yandi kemonaka kukonda lunungu ya mutindu yina.—Tanga Kuyantika 6:5, 6.
Yehowa kele Nzambi yina kekudibanzaka sambu na beto. Yandi kezolaka nde beto sepela na luzingu. Ntama mingi ve, yandi tamanisa bampasi mpi tafwa bantu yina kele na kisina na yo. Kansi na ntwala ya kusala mpidina, yandi kele ti kikuma ya mbote ya kupesa nzila na bampasi sambu na mwa ntangu. Na Dilongi ya 8, beto tazaba kikuma yango.—Tanga 2 Piere 2:9; 3:7, 13.
5. Inki mutindu beto lenda kwenda penepene na Nzambi?
Yehowa kelomba beto na kukwenda penepene na yandi na kusolulaka ti yandi na kisambu. Yandi kesepelaka na konso muntu na kati na beto. (Nkunga 65:3; 145:18) Yandi kelolulaka beto na luzolo yonso. Ata bantangu yankaka beto kesalaka bifu, yandi kemonaka bikesa yina beto kesalaka sambu na kusepedisa yandi. Yo yina, ata beto kele bantu ya kukonda kukuka beto lenda vanda na bangwisana ya ngolo ti Nzambi.—Tanga Nkunga 103:12-14; Yakobo 4:8.
Sambu Yehowa mepesaka beto luzingu, beto fwete zola yandi mingi kuluta bantu yonso. (Marko 12:30) Kana nge kemonisa nde nge kezolaka Nzambi na mutindu nge kelonguka mambu mingi ya metala yandi mpi kesala mambu yina yandi kelomba nge na kusala, nge takwenda penepene na yandi.—Tanga 1 Timoteo 2:4; 1 Yoane 5:3.


c: text/html

text:
Mavideyo ma bukristu matasiamisa lukwikilu ye ivuvu mu Bibidiya
Tala mu Internet keti mpi lobula mavideyo ma bukristu matasiamisa lukwikilu ye ivuvu mu Bibidiya. Mavideyo mama matasonga mpila yina bakembilanga n’Hangi’etu kwa bihangwa, mpila yina bafweni mingangu bakala ye luzingu lwa mboti, ye mpila y’ubatila lukwikilu mu ntangu’a mpasi. Sola ndinga mosi mu n’longa zindinga ye niema Usosa m’umona mavideyo mu ndinga yayi. Tapa to kotisa ndambu ya bisona bia n’twa disolu m’umona mavideyo mafwaneni wawu.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Beki miǹswa
Beki miǹswa
© 2014 Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania, Inc. Miǹswa myoso mingana.
Nkondi ayiyi yi mayo yisamunwa kwidi Watchtower Bible and Tract Society of New York, Inc. (“Watchtower”). Enati ti ba sa sudikisa ko, muna malongi ayi mambu moso maǹkaka madi muawu ma twadusulu mu dyela Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania.
Mazina ma bisalulu bisonoma
Adobe ayi zi Logotipo zyandi, ayi ḿvandi Acrobat ayi zi Logotipo zyandi, madi mazina ma bisalulu bisonoma bi Adobe Systems Incorporated. iTunes ayi iPod madi mazina ma bisalulu bisonoma ku zi Apple Inc. Bisalulu byoso abyobyo ayi zi logotipo bidi bingana.
Bu kusadila ayi miǹswa mi kusadila nkondi mayo
Kusadila nkondi ayiyi yiǹtombila kulandakana miǹswa midi va yilu. Kusadila nkondi ayiyi yiǹsudula ti ngyewu kikinini ma sonama ava. Ti wisi ǹlandakana ko miǹswa beni, muna basika.
Bwidi wu lenda sadila nkondi ayiyi yi mayo? Wu lenda, tanga, kulula, ayi basisa mu nkondi ayiyi zi foto, zi mfikula, miǹkunga, bilongulu biǹkaka mu eletronika, matangu ayi bimona meso, bi wuǹsadila ngye feka bika bi kusumbisa. Kikinini ku kinzika miǹsiku mi sonama va wanda voti miǹsiku miǹkaka. Dyawu ngye wulendi ko:
Tula matangu ma Kibibila madi mu nkondi ayiyi mu zi nkondi ziǹkaka
Ku be samuna mambu madi mu nkondi ayiyi mweni maku mu software yiǹkaka
Kufikula, kubutisa kubonga voti kusadila madi mu nkondi ayiyi mwingi kusumbisa voti kuvingisa mu zimbongo. Maǹsundula kukabula bisalulu bi tedi mu nkondi ayiyi voti ziǹkaka zi bundana mu nzila yi zi link.
Sadila nkondi ayiyi mwingi zaba bo yiǹsadilanga, bisadulu biǹsadisanga yawu ayi madi mu nkati mo kusumbisa ove kuzabikisa kwidi babonso.
Kusadila nkondi mayo mu nkambu fwana. Mweni mu nkambu landakana ntwadusulu ayi nkotolo yi bavana.
Kusadila mpila yi wulenda vondila yawu voti dekudila mangolo mandi. Ayi wu lendi ko kuyisadila mu ma nkambu fwana mweni kusadila yawu mo kwibila voti mu vondila byuma bingana.
Kusadila nkondi ayiyi mo kwamikisila mambu maku.
Kulevula miǹsiku mi tedi bo busadila yawu
Ngye kulevula miǹsiku mi tedi bo bu kusadila nkondi mayo yi Watchtower kavana, muna zaba kwaku ti bala kubakila makani mu miǹswa mi sonama mu miǹsiku mi lufundusu. Zaba ti ba lenda zenga nkotolo’aku mu nkondi mayo, kukandikila wu bika be yi kota, kuzibika nkotolo yi zi komputador zyoso ziǹsadilanga ntalu’aku yi IP, kuzabikisa empresa wu kuvananga internet mo ka zibika nkotolo’aku mu nkondi mayo ove kubakila makani mu miǹswa mi sonama mu miǹsiku mi lufundusu.
Kuvingisa
Watchtower wu lenda vingisa bu kusadila nkondi ayiyi. Nsalulu yi mona yiǹtona sala mu ntangu ba tudidi yawu mu nkondi mayo. Dyawu kotanga ntangu ka ntangu va nsyelo ayiyi mo wu baka ntwadusulu yi mona.
Ǹsiku ayi beki ǹswa
Miǹsiku mi kusadila nkondi mayo ayiyi mi twadusulu mu miǹsiku mi divula di Nova York, ku EUA. Dyoso kwa dyambu di tedi mu miǹsiku mi kusadila nkondi mayo ayiyi fweti nata dyawu ku divula di Nova York EUA, nzo yi lufundusu ba twadisila miǹsiku beni.
Ǹswa mu bindwika bi syedi ko nsalulu
Bo ti nzo yi lufundusu be kubula miǹsiku misonama mi Watchtower kibila ti myawu mi sa zabakana ko kwidi zimfumu voti mi syedi ko nsalulu, muna miǹkaka mi lenda kyeba nkondi mi fweti salama. Ku kubula miǹsiku miǹkaka mi sonama, masi ǹsundula ko ku nkambu landakana miǹkaka mi sonama, kibila Watchtower ǹswa kadi mu kusadila myawu.
Luwawanu lu no wu beka ayi wuǹsadila
Miǹsiku mi kusadila nkondi mayo myawu midi luwawanu lu Watchtower ayi ngyewu mu matedi kusadila nkondi mayo. Losukwa luwawanu lu tedi nkondi mayo lu ma vyoka nkumbusa lusyedi ko nsalulu.


text:
Nsiku mia Nsadilu
Lutumu lwa Asoneki
© 2014 Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania, Inc. All rights reserved.
E nzila yayi ya internete yakubikwa yo lungwa-lungwa kwa Watchtower Bible and Tract Society of New York, Inc. (“Watchtower”). Avo ke vasonekeno tuku diankaka ko, ozevo, e nsangu zawonso ye mambu mankaka mena mu site yayi ma umbangu wa Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania.
Sinsu Isadilwanga kwa Mfumu za Programa
Adobe ye sinsu kiandi, Acrobat ye sinsu kiandi i nkumbu za programa zisadilwanga kwa Adobe Systems Incorporated. iTunes ye iPod i nkumbu za programa zisadilwanga kwa Apple Inc. E sinsu ya programa zizayakene ye yankaka mpe vena ye mfumu bavuidi yo.
Nsiku ye Nswa Wasadila site
E site yayi isadilwanga mun’owu wa nsiku miami. Wau osadilanga e site yayi, disongele vo otondele lemvokela mawonso mayikilu ovava. Avo kuyangalele ko nsiku ye nswa wa site yayi, kusadila yo ko.
Aweyi olenda sadila site yayi? Olenda tala mambu, bandula yo nieteka mafoto, fwaniswa, nkunga, nkanda ye video zina mu site yayi. Kansi muna wete dia ngeye kibeni kaka, ke mifwete tekwa ko. Otondele lemvokela nkanikinu mina ova yanda yovo mu tini kiakaka kia nsiku ye nswa wasadila site yayi. Muna kuma kiaki, ongeye kufwete:
Katula mambu mu site yayi ko yo sia mo mu site yankaka;
Mwanganesa mambu ma site yayi ko muna sadila programa zankaka;
Mwanganesa, vangulula, bundula yovo sadila programa za site yayi mu kuma kia nzimbu (kuna nkutu kuvava nluta ko). Kufwete kaya ko programa yovo sadilwa ina mu site yayi, nze links dinâmicos yovo estáticos;
Kota mu site yayi ko y’ekani dia vanga yo kaya código-fonte, sadilwa yovo umbangu wa katula mambu mu site yayi. (Isso inclui, mas não se limita a, captura, extração, coleta ou mineração de dados.)
Kusadila site yayi ye mambu mena mo mu mpila yambi ko. Muna bong’e nona, vava kakidila yovo sadila site yayi lembi landa ndekwa zatoma sikidiswa.
Kusadila site yayi ko mu mpila ilenda fwasakana yo kitula yo se diampasi kwa wantu mu kota mo. Kusadila site yayi ko mu mpila yalembi songa, kulula nsiku miandi, yovo sadila yo salu yalembi songa, ya umpuki ye yamfwasi.
Kusadila site yayi ko muna zayisila salu yovo lekwa itekwanga.
Kulula Nsiku mia Nsadilu
Lembi fwasa nswa miankaka miavewa kwa Watchtower, ovo okulwidi nsiku miawonso miyikilu ovava, Watchtower olenda baka konso nzengo kazolele. Nze kukatula nswa yovo kukakidila mu fikola walembi kota mu site yayi, kukakidila walembi ziuka diaka site yayi muna komputadores za sonama lutangu lwaku lwa IP, mokena ye kompani dikuvananga internet kimana diakanga nzila ina okotelanga mu sadila site yayi yovo kufunda kuna mbazi a nkanu.
Nsobani
Ntangwa ke ntangwa e Watchtower olenda fimpulula Nsiku mia Nsadilu a site yayi. Konso Nsiku mia Nsadilu misobwa miyantika sadilwa tuka muna kolo mivaika mu site yayi. Ntangwa zawonso kotanga mu lukaya lwalu kimana watoma zaya nsiku miampa mia site yayi.
Nsiku ye Mbazi a Nkanu
Kana una vo e nsiku miaswaswana muna konso nsi, e Nsiku mia site yayi miasikidisilwa mun’owu wa nsiku mia luyalu lwa Nova York, EUA. Konso diambu diamfundu ditadidi site yayi difwete natwa ku mbazi a nkanu ya luyalu lwa Nova York, EUA.
Mpambula ya Nsiku
Avo mbazi a nkanu ibakidi nzengo vo, miaka nsiku mia site yayi miafwa, miaviokela e ntangwa, mialembi songa yovo ke milendi sadilwa ko, e mika nsiku miakinu o mfunu. Avo Watchtower olembele sia sungididi kia lunganesa umosi muna nsiku mia site yayi, ediadi ke disongele ko vo o muntu osadilanga site yayi kafwete lemvokela diaka nsiku wauna ko. Ediadi ke disongele ko mpe vo Watchtower kena diaka ye nswa ko wa lomba vo wantu balemvokela wo.
Kangu
E nsiku miami i kangu okangidi ye Watchtower muna sadila site yayi. E nsiku miankulu mia site yayi ke mina diaka mfunu ko.


text:
Comments
Kuma Kubwa Na Mboro - Comments
(Kuma Kubwa Na Mboro - Add Comment)
Kuma Kubwa Na Mboro comments,Kuma Kubwa Na Mboro bewertungen,Kuma Kubwa Na Mboro kommentarer,Kuma Kubwa Na Mboro avis,Kuma Kubwa Na Mboro समीक्षा,Kuma Kubwa Na Mboro ביקורות,Kuma Kubwa Na Mboro Comentarios,Kuma Kubwa Na Mboro Recensioni,Kuma Kubwa Na Mboro レビュー,Kuma Kubwa Na Mboro Reviews,Kuma Kubwa Na Mboro OcBpTи,Kuma Kubwa Na Mboro anmeldelser,Kuma Kubwa Na Mboro avaliações,Kuma Kubwa Na Mboro OTзыBы,Kuma Kubwa Na Mboro Yorumlar...


text:
Keti Nge Zabaka Yo?
Inki mutindu basadi-maswa ya ntangu ya ntama vandaka kutunga bamaswa na bo sambu masa kukota ve?
Lionel Casson, muntu ya mayele yina vandaka kulonguka bamaswa ya ntama, ke tendula mambu yina basadi-maswa na ntangu ya Roma vandaka kusala na nima ya kupakula gudro na matobo ya mabaya ya bamaswa na bo. Bantu yina vandaka kusala bamaswa “vandaka kupakula gudro na bisika yina mabaya vandaka kukutana to nkutu bo vandaka kupakula [gudro] yango na maswa ya mvimba na kati mpi na nganda.” Bamvula mingi na ntwala nde bantu ya Roma kusadila gudro, bantu ya Akadi mpi bantu ya Babilone vandaka dezia kusadila yo sambu masa kukota ve na bamaswa na bo.
Masonuku ya Kiebreo ke tubila mpi metode ya kusadila gudro na Kuyantika 6:14. Yo ke pwelele nde ngogo ya Kiebreo ya bo me balula na “gudro” ke tadila gudro yina ke katukaka mbala mosi na petrole.
Gudro ya mbote kele mitindu zole: gudro ya masa-masa mpi ya ngolo. Basadi-maswa na ntangu ya ntama vandaka kusadila gudro ya masa-masa; bo vandaka kupakula yo na bamaswa na bo. Na nima ya kupakula gudro, yo vandaka kuyuma mpi kukangama ngolo sambu masa kukota ve.
Gudro vandaka mingi na bansi yina Biblia ke tubilaka. Muwanda ya Sidimi na Nzadi-Mungwa ya Kufwa “vandaka ya kufuluka ti mabulu ya gudro.”—Kuyantika 14:10, NW.
Nki bametode bantu ya ntangu ya ntama vandaka kusadila sambu na kubumba bambisi ya masa?
Banda ntama, bambisi ke vandaka madia ya mfunu. Na ntwala nde bantumwa ya nkaka kuyantika kutambula ti Yezu, bo vandaka balobi-mbisi na Nzadi-Mungwa ya Galilea. (Matayo 4:18-22) Bo vandaka kuyidika bambisi ya nkaka ya bo vandaka kukanga kuna na kisika yina beto lenda binga izine, yina vandaka pene-pene na bo.
Ntembe kele ve nde tii bubu na bisika ya nkaka, bo ke sadilaka metode ya kubumba bambisi yina bo vandaka kusadila na Galilea ya ntama. Bo vandaka kukatula ntete bima yonso ya kati ya bambisi mpi kuyobisa yo. Mukanda mosi (Studies in Ancient Technology) ke tendula mambu yina bo vandaka kusala na nima: “Bo vandaka kupakula mungwa na malaka, na munoko mpi na bibala na yo. Bo vandaka kutula yo na mbeto yina bo salaka ti mandala mpi kufika yo. Na nima ya kuyambula yo bilumbu 3 to 5 bo vandaka kupindula yo mpi yo vandaka kusala diaka bilumbu 3 to 5. Na bunda ya bilumbu yai, masa vandaka kubasika mpi mungwa vandaka kukota na bambisi. Kana yo me yuma, yo vandaka kukuma ngolo.”
Beto me zaba ve bilumbu ikwa bo vandaka kubumba bambisi mutindu yai. Kansi, mutindu bantu ya Ezipte ya ntama vandaka kutekila bantu ya Siria makayabu ke monisa nde metode yai vandaka mbote.


text:
DISOLO YINA KELE NA LUTITI YA ZULU | LUYALU MOSI YA KUKONDA MAMBU YA MBI
Diambu ya Mbi ya Ke Bebisa Luyalu
Diambu ya mbi ya ke bebisaka luyalu kele kusadila kiyeka na mutindu ya mbi sambu na mambote ya muntu yandi mosi. Diambu yai me yantikaka banda ntama. Mu mbandu Biblia ke tubilaka nsiku mosi ya buyisaka kubaka avoka ntangu bo ke sambisa makambu mpi yo ke monisa nde mambu yai vandaka kusalama dezia bamvula kiteso ya 3 500 me luta. (Kubasika 23:8) Ya kieleka, kusala mambu ya mbi ke tendula mambu mingi kuluta kubaka avoka. Bantangu ya nkaka, bamfumu ya leta ke salaka mambu ya mbi ntangu bo ke yibaka bima, ke bakaka mambote ya bisalu yina bo kele ve ti nswa to nkutu ke yibaka mbongo ya leta. Bo lenda sadila mpi kiyeka yango sambu na kusadisa banduku mpi bampangi na bo ya kinsuni.
Kana mambu ya mbi ke monanaka na bimvuka yonso ya bantu, yo ke monisa nde yo ta vanda diaka mingi na baluyalu. Kimvuka mosi (Transparency International) basisaka mukanda (Le Baromètre mondial de la corruption de 2013) ya ke tuba nde bantu na ntoto ya mvimba ke monaka nde bimvuka tanu ya luyalu ke salaka mambu ya mbi kuluta. Bimvuka yango kele baparti politiki, bapolisi, bamfumu ya leta, bantu ya ke tulaka bansiku mpi bazuzi. Beto tadila mwa barapore ya ke monisa nde mambu yai kele ya kieleka.
AFRIKA: Na 2013, bo fundaka bamfumu ya leta kiteso ya 22 000 na Afrika ya Sudi sambu bo salaka mambu ya mbi.
AMERIKA YA SUDI: Na 2012 na Brésil, bo kangaka bantu 25 ya sadilaka mbongo ya leta sambu bantu kupesa bo maboko na mambu ya politiki. Mfumu mosi ya nene ya ntama ya basoda, disongidila muntu ya zole ya vandaka ti kiyeka mingi na insi vandaka na kati ya bantu yango.
AZIA: Na Séoul, na Corée du Sud, bantu 502 fwaka sambu magazini mosi ya nene bwilaka bo na mvu 1995. Bantu ya ke salaka bansosa monaka nde kimvuka ya ke tungaka banzo pesaka bamfumu ya leta avoka sambu bo tunga magazini yango ti bisadilu ya me fwana ve mpi na mutindu yo lombamaka ve.
EROPA: Cecilia Malmström, mfumu ya kimvuka mosi (La commissaire européenne aux affaires intérieures) tubaka nde “mutindu [mambu ya mbi ke salama mingi na Eropa] ke yitukisa kibeni.” Yandi yikaka nde “bantu ya politiki lenda manisa ve mambu ya mbi.”
Yo kele mpasi sambu bantu kusukisa mambu ya mbi na luyalu. Profesere Susan Rose-Ackerman, muntu ya mayele ya ke nwanisaka mambu ya mbi sonikaka nde kutomisa luyalu ke lombaka “bansoba ya nene na mutindu luyalu ke sala mambu.” Ata mambu ke monana bonso nde yo ta soba ve, Biblia ke monisa nde bansoba ya nene ta salama.


text:
Bavideo na JW.ORG
Tala biblioteke ya bavideo na beto na Internet ya bo me yidika na kulanda masolo. Tala to baka bavideo ya me simbama na Biblia sambu na mabuta, batoko, mpi bana. Sosa bavideo yina ke pesa bansangu ya Bambangi ya Yehowa.
Sambu na Nki Beto Fwete Longuka Biblia?
Biblia ke pesaka bamilio ya bantu na nsi-ntoto ya mvimba bamvutu na bangiufula ya mfunu ya luzingu. Keti nge ta zola kuvanda na kati ya bantu yina?
FILME
‘Nsangu ya Mbote Sambu na Makanda Yonso, Mabuta Yonso, mpi Bandinga Yonso’
Sambu na kuzabisa bantu mingi kibeni kieleka ya Biblia, beto kele na mfunu ya mbalula ya sikisiki. Inki mutindu kisalu yai ke salamaka? Inki mambu ya mpasi bambaludi ke kutanaka ti yo?


text:
Nkenda ya 114: Nsuka ya mambi
INKI beno kemona awa? Kibuka ya bakavalo na zulu ya bampunda ya mpembe. Bampunda yai mekatuka na zulu na kutambulaka ntinu na matuti! Keti kele mpenza ti bampunda na zulu? Ikele ve.
Yau kele bampunda ya kyeleka ve. Mpunda lenda baka ve ntinu na matuti. Kansi, Bible ketubila beto nde bampunda kele na zulu. Sambu na inki?
Yau kele sambu na ntangu ya ntama, bau vandaka kusadila bampunda sambu na mvita. Na yau kana Bible ketubila beto sambu na bampunda mpi bakavalo kekulumuka na zulu, yau kele sambu na kusonga nde Nzambi tanwana mvita na ntoto. Kisika yau tavanda kebingama Armagedon. Mvita yina tasukisa mambi na ntoto.
Yezu muntu tatwadisa mvita yai ya Armagedon. Beno yibuka nde Jéhovah kusolaka Yezu sambu na kuvanda ntotila ya luyalu na Yandi. Tala sambu na nki yandi kele na mpu ya kintotila. Mbele ketendula nde yandi tafwa bambeni ya Nzambi. Na yau, Nzambi tafwa bantu yonso ya mbi. Keti yau keyitukisa beno?
Beno vutuka na Nkenda ya 10. Inki beno kemona na kifwanisu? Mvula ya Ngolo yina kufwaka bantu ya mbi. Nani kunokisaka yau? Jéhovah Nzambi. Inki beno kemona na kifwanisu ya Nkenda ya 15? Lufwa ya Sodome na Gomore na tiya yina Jéhovah kutindaka.
Beno baka Nkenda ya 33. Beno kemona mambu yina kebwila bampunda mpi bapusupusu ya bitumba ya bantu ya Egypte? Nani vukisaka masa na kati na yau? Yau kele Jéhovah, yina zolaka kugulusa kikanda na yandi. Mpi Nkenda ya 76 kelonga beno inki? Jéhovah kepesa nswa nde kikanda na yandi, bantu ya Izraele, kufwa sambu na mambi na bo.
Na yau, beno yituka ve sambu Jéhovah kezola kutinda basoda na yandi ya zulu sambu na kusukisa mambi na ntoto. Beto tala ntangu yai mambu yina tabwa na nima.
Kusonga 16:16; 19:11-16.
Bangyufula
- Sambu na nki Biblia ketubila bampunda na zulu?
- Pesa zina ya bitumba yina Nzambi tanwanisa bantu ya mbi na ntoto, mpi lukanu ya bitumba yango kele inki?
- Na kutadila kifwanisu, nani Muntu tatwadisa bitumba yango, sambu na nki yandi melwata mpu ya kintotila, mpi mbele na yandi ketendula inki?
- Kana beto tala dyaka Nkenda ya 10, 15, ti ya 33 sambu na nki beto fwete yituka ve na kuzaba nde Nzambi tafwa bantu ya mbi?
- Inki mutindu Nkenda ya 36 ti ya 76 kemonisa nde Nzambi tafwa bantu ya mbi ata bo ketuba nde bo kesambilaka yandi?
Bangyufula ya ngika
- Tanga Kusonga 19:11-16.
Inki mutindu Masonuku kemonisa pwelele nde Yezu Kristu muntu ketwadisa mpunda ya mpembe? (Kus. 1:5; 3:14; 19:11; Yez. 11:4)
Inki mutindu menga yina mepodisa mvwela ya Yezu kendimisa beto nde yandi tanunga mpenza kimakulu? (Kus. 14:18-20; 19:13; Yez. 63:1-6)
Banani kele na kati ya basoda yina kelanda Yezu na zulu ya mpunda na yandi ya mpembe? (Kus. 12:7; 19:14; Mat. 25:31, 32)


text:
Nouvelle
Kodi Dia Moyo
Tuna ye Nsiku wa Kodi dia Moyo, Kodi dia Moyo ka di sumu nua ngako Kadi ko mua nga ko. Ntangu yi fuene mu sadila Kodi.
MINSIKU MIA BUNDU DIA KONGO 1. Mu nsamu miamio, i malongi ntete mafuete tekela mu nkumbu yantete, mboki masembo mu nkumbu yanzole, ye tumbu mu nkumbu yatatu. Inga, landila nkumbu tatu, vo muntu keti wa kaka ko, buba i mu ntangu yoyo mfumu kana banzila dio mu vana tumbu kifuete tanina kisalu, kidivo kialembua fuasua. 2. Ka diena luve nkutu ko kua Kesa dia Bundu dia Kongo mu nua diamba evo marijuana. 3. Bu tuzolele sungika nkombo yimonekene mu muntu, tubindamene sadila mpova za kimpangi, za vumi, za luzitu. 4. Ka diena luve nkutu ko kua Kesa mu vova luvunu va ntadisi a makesa mankaka ma Bundu dia Kongo. 5. Yenge tuvanasananga mu Bundu dia Kongo, kansi ka fibasana mu nzila nkutu ko bu tuzolele vanasana mbote. 6. Ka diena luve nkutu ko kua makesa ma Bundu dia Kongo mu yobela ambi mu diambu dia Zola soba nkand'a nitu watuvana Tata Nzambi. 7. Tomba mu tomesa nsuki zatuvana Tata Nzambi a Mpungu i diumbu diena luve, kansi ka diena luve nkutu ko kua makesa ma Bundu dia Kongo mu sumba nsuki za mindele ye vuata zo. 8. Mvuatulu za kinsuza, za buntika, za bumpumbulu, ye mpila zazo za mayuya ka zena luve nkutu ko mu Bundu dia Kongo. 9. Mu makesa mandi mamo, Bundu dia Kongi zolele mono mpeve ya luyinunu, ya vumi, ye luzitu mu mpovolo, mu mvuatulu, ye mu ndiatulu. Ndiona lembolo diatila bonso bobo sumuni nsiku. 10. Mu Bundu dia Kongo, nleke bindamene zitisa bantu babo bamviokele mu mimvu. Bika mbuta kazitisanga baleke mpe. 11. Ka diena luve nkutu ko kua nleke mu fuemena mbut'a muntu ye kum'bamina evo kum'vovesa mpova zikondolo vumi, i mpova za kinua, za mayama, ye ntungolo. 12. Kesa dia Bundu dia Kongo fuete longoka mu zaya sadila ntangu, mu zaya zitisa ntangu ye nsilulu zandi zazo. 13. Mfumu Nzambi'eto kazolele kinsuza ko. Idina, bizumba va kati kua bantu bole balembua kuelana ka biena luve nkutu ko kua makesa ma Bundu dia KOngo. 14. Mu Bundu dia Kongo, ka diena luve nkutu ko kua bakento ye babakala mu kuenda yobelela mu kizinga kimosi, kana ku mfinda evo mpe mu bizinga biantunga mu zimbanza. 15. Ngonda ka ngonda, Kesa dia Bundu dia Kongo bindamene bakanga buku kia kumi biabio bikabeki mu ngonda ye vana kio bonso nkailu wa matondo mandi kua Mfumu Nzambi, kua Sielo kia Tata Nzambi, kua dibundu, kua muntu wena mu mpasi, evo kua zinuni, kua bibulu, kua ntoto. 16. Ka diena luve nkutu ko kua Kesa dia Bundu dia Kongo mu finga Kesa diankaka, evo mpe mu kum'vovesa yikondolo luzitu. 17. Ka diena luve nkutu ko mu nua malavu mu lumbu kia lukutukunu ye bimoko bia Bundu dia Kongo. 18. Kesa dia Bundu dia Kongo kalendi kala muivi ko, ka ntani, nkua bungudi, ye bumbatu nkutu ko. 19. Ka diena luve nkutu ko kua Kesa dia Bundu dia Kongo mu kala ye nkumbu za banzenza, evo vana bana bandi, vata diandi, ovo mpe kompani diandi nkumbu zatuka mu ndinga zanzenza. 20. Kikongo i ndinga yavana Tata Nzambi'a Mpungu kua beto Bakongo, kidivo tuasadilanga ndinga yayi mu nsamu miamio mia zingu kieto. Idina, ka diena luve nkutu ko Kesa dia Bundu dia Kongo mu kuenda vovenge ndinga za banzenza mu mavata meto beto Bakongo. 21. Kesa dia Bundu dia Kongo diena mu mpasi, dibutidi, diena kimbevo, dieti kuela, evo difuilulu fuete vewa lusadusu kua makesa mankaka ma Bundu dia Kongo. 22. Landila mimvu mitanu, bisalu bia Mfumu za Kinlongo, za lusanga, ye mayala nikongoleluanga. Babo balembolo nunga mu sala kisalu kiamfunu balenda sembua, evo sobua bifulu mpe. 23. Lufulu lua malongi ma Bundu dia Kongo luena mu MALONGI MA MINU, mu NGANGA ZA KINLONGO, mu MVUTU ZA BISAMBU, ye mu MINSIKU MIA BUNDU DIA KONGO. Wonso muntu (dionso zikua) lembolo zaya malongi mamo mena mu minkanda miami miya kalungidieti ko mu baka ye yantika sadila MAKONGO. I bobo kaka batomene zaya minkanda miami miya miantete, ye bazeye zitisa MINSIKU MIA BUNDU DIA KONGO, bafuene mu baka ye sadila MAKONGO. 24. Kesa dia Bundu dia Kongo bindamene zitisa mfumu zazo zituadisanga bisalu bia Bundu dia Kongo ye tumamana lutumu lua mfumu zazi mu nzil'a ndungusulu a bisalu bia Dibundu dieto. 25. Ndiona lembolo zaya zitisa ye tumamana mfumu yeti tuadisa Ziku kafuene mu kituka Mfumu'a Zikua yandi kibeni nkutu ko. Kadi tekela mu yala bantu bankaka, muntu fuete teka yalua. Tekela mu yantika tuma, muntu fuete teka longoka mu tumua ye tumama. 26. Ka diena luve nkutu ko kua ngudi ye ndumba zena Bundu dia Kongo mu vuata m'bati (kupe) evo mpe mbatila (=pantalon). 27. Kesa dia Bundu dia Kongo bindamene kala kinati kia ntumbu yilondanga nlele wa kimpangi kia Bana ba Kongo, kansi ka kibâku ko kibâkanga ye luta pasulanga nlele wa kimpangi kia Bana ba Ntuka Kongo. 28. Luzitu mu Bundu dia Kongo luenina mu makuela, bonso buenina Fukiansi kiasisa Bambuta. Bika ndiona zolele nkento kam' kuelela bonso buenina Fukiansi kiasisa Bakulu beto. I bonso bobo Nsiku utele. 29. Kesa dia Bundu dia kongo bindamene bonga Sabala kifuasanga ye sadila kio mu mvit'a mpulusu ye ntomosono a zingu kia Bana ba Kongo. Ndiona una tatamana sadila Sabala kiandi mu nata mvualangani ye fuasa kena ye Mpeve ya Bundu dia Kongo nkutu ko. 30. Mpeve ya bukolo ye ntungolo yena mpeve ya Nkadiampemba, ka yena mpeve ya makesa ma Bundu dia Kongo nkutu ko. Kadi mpeve ya Bundu dia Kongo yena mpeve ya TUMANA ye NGUIZANI va kati kua makesa mu mvit'a mpulusu a Kongo. Ndiona lembolo songa mpeve yayi mu kisalu kikatumunu sumuni Nsiku. 31. Ka diena luve nkutu ko kua Kesa dia Bundu dia Kongo mu vanga dionso-dionso diambu dilenda fuasa lukumu lua muntu ye kotesa kitantu kivambesanga mpangi za Zikua dimosi, za moyo umosi, za vata dimosi. 32. Muntu lotolo ndozi yitadidi salu kia Bundu dia Kongo, evo nsamu mia muntu, kena ye luve nkutu ko mu nsonga yo kua wonso-wonso muntu. Salu kiandi i mu fila ndozi yayi kua Mfumu'a Kinlongo kia Bundu dia Kongo ku Kinsasa. 33. Mu Bundu dia Kongo, wonso muntu tambudi mbikudulu mu muntu wankaka bika kasonga yo kua Ntuadisi a Kabu una yo sadila mu nduenga ye lunda mansueki ma bantu. 34. Ka diena luve nkutu ko kua Kesa dia Bundu dia Kongo mu bonga mansueki ma ndozi, evo mbikudulu, za bantu ye songa mo kua wonso-wonso muntu. 35. Mu mfinda yimosi ka mulendi tonganana nkosi zole nkutu ko. Idina ndiona kondolo vumi mu Ntuadisi mia BDK wena nkua mpeve ya mvualangani yena kitantu ye mpeve ya BDK. 36. Kesa dia BDK bu dikotele mu mpasi, kana mpe nkutu vo ku nkombo kena; kansi, teka kum'katula ntete mu mpasi, landila diodio si wamvana ndongi ye kumvanina zo mu mpova za kimpangi, za vumi, ye luzitu. 37. Ntuadisi a Kabu dia bantu fuete kala ye Mpeve ya Kitata yizeye vibidila mpila zazo za nkombo za bantu, ye yizeye zo tombela nzila zabiza mu sungika zo. Ndiona kondolo mpeve yayi kafuene mu kala mfumu nkutu mu BDK. 38. Mikanda mia BDK ka miena mia nsuekanga mu nzo nkutu ko. I salu kia Kesa dia BDK mu TANGANGA mio ye TANGISANGA mio ntangu za ntangu kua bantu bampila mu mpila mu kinzungidila kiandi, kuako ku kena. 39. Salu kia nkombo i mu fuasa kisalu kia bantu ye kakidila bantu bobo mu baka ndungunu yibazolele baka mu kisalu ki beti sala. Idina, nkombo zazo zifuete sungikua, bu zimonekene. 40. Mpeve ya Tata Nzambi yizolele luengesa bantu yilenda sadila ndozi. Mu katula bantu mu nzila yambote, mu kubazimbikisa ye kubanata mu nzila yambi, Mpeve zasumuka za Nkadiampemba zizeye sadila zindozi mpe. Idina ndozi zazo zifuete fiongonenua ye tombua mu zaya ku zitukidi ye nki zizolele vova. Ka diena luve nkutu ko mu vova kua makesa ndozi evo mbikudulu zilenda nata kitantu va kati kua makesa ma BDK. 41. Tuzeye dio vo ndoki zena mu nsi zazo, ye mu makanda mamo ma bantu, kansi mu BDK ka tubikulanga zindoki nkutu ko. Kadi mavata mamingi mamene fua mu diambu dia mbikudulu za ngunza zilembolo zaya mu kukiyala ye lunda mansueki ma bantu. Salu kieto mu BDK i mu tomba mu sadisa bobo bena mu mpasi, ye tomba mu vutula yenge ye nguizani mu makanda mamo ma Ntuk'a Kongo. Nkia ndandu kua beto mu bikula zindoki, vo Kimbevo ki batunatini kimanisi kuandi ? Nki tuna baka mu bikula zindoki, vo kimbevo ka kimanisi ko ? Nki kilutidi mfumu : manisa mpasi za muntu, evo bikula zindoki ye vambesa makanda ma bantu ? 42. Mu BDK ka diena luve nkutu ko mu nata muningu wankaka ulembolo dedakana ye muningu wa malongi mena mu minkanda mia NLONGI A KONGO. 43. Diena luve kua bantu babo mu kubika malongi ye soneka minkanda. Kansi, muntu kubikidi malongi, evo mpe tambudi mo mu ndozi, kena ye luve mu yantika vika longa ye muangisa malongi momo ko, tekela mateka fiongonenua kua NLONGI A KONGO. 44. Bika ndiona tambudi ndozi kasoneka yo ye fila yo kua mfumu a kinlongo kia kongo ku kinsasa, kidivo bambuta bafiongonena yo ye tomba mu zaya malongi mena mu ndozi yoyo ye buansadila mo. 45. Vueza kuena nayaki-yaki, kansi sala ye tomesa kuena mpasi. Ndiona lembolo zaya mu tomesa kisalu kia kiandi kena ye luve nkutu ko mu vueza kisalu kia muntu wanteka mu Bundu dieto. Teka tomba ntete mu tomesa kisalu kia kiaku, tekela mu tomba mu vueza kisalu kia bantu bankaka. 46. Muntu weti vova va yuti dia bantu bu kavengi nkombo, ka diena luve nkutu ko mu kum'ziona mpova mu kinua ye ntungolo, ye kum'semba va mesa ma bantu. Nkombo yilenda sungikua va meso ma bantu, kansi diodio difuete salamana mu mpova za luzitu. 47. Bu zolele vana malongi kua muntu vengi nkombo va yuti dia bantu, um' baka, luenda yandi va lueka, ye um'vanina ndongi mu mpova za kimpangi za vumi, ye luzitu mu kinsueki. 48. Ka diena luve nkutu ko kua makesa ma BDK, ye bantu bankaka, mu lutakana ku nzo a Nkuluntu a BDK, evo kuenda kum'tala ka ku kasadilanga. Diadi dilenda salam, vo i yandi kibeni Nkuluntu a Bundu dia Kongo lombele dio. Vonkatu, buna ka diana luve ko. 49. Ndiona zolele monana ye Nkuluntu a BDK bindamene kuenda songa nsatu zandi kua Mfumu'a Kinlongo una kum'sila lumbu ye fulu ki balenda monana ye Nlongi'a Kongo. 50. Mfumu'a Zikua, Mfumu'a Kinlongo, Mfumu'a Lusanga, ye Mfumu'a Kisumaya bu bamene solua, nkumbu zau bu zimene luaka kua Mbuta za BDK, ka diena luve nkutu ko mu kubakatula kondua kua teka dio vaninua luve kua Mbuta za BDK. Bu bavenge nkombo, bika nkombo yoyo yasongua ku Mfumu'a Lusanga lua BDK, una yo songa kua Bambuta bana baka nzengolo. 51. Zikua bu dimene saluka, ka diena luve nkutu ko kua makesa mankaka ma Zikua diodio mu vambuka ye kuenda sala Zikua diankaka mu kondua kua bila kialudi. 52. Tekela mu katuka mu Zikua diankulu ye kuenda sala Zikua diampa, makesa mazolele dio vanga mabindamene teka songa nsamu wau kua Mbuta za BDK. Mu diodio, si basonga luzolo luau lolo kua Mfumu'a Lusanga lua Zikua diau una sonekena Mfumu'a Lusanga lua BDK ye kum' songo bila ki bazolele vangila Zikua diodio diankaka. Bu bamene soneka, badingalala ye vingila mvutu. Mu ntangu yoyo, bika batatamana sala ye tumamana mfumu za Zikua diankulu. Ka bana vanga diambu dimosi nkutu ko dilenda kotesa mvualangani ku Zikua, nateye Mfumu'a Lusanga lua BDK kana kubavana mvutu. 53. Mpeve ya nguizani tuzolele mu BDK, kansi ka mpeve ye mapka ye kitantu nkutu ko. Idina, Zikua diampa ka dina vaninua luve mu salama ko, vo bobo bazolele vanga Zikua diodio beti dio vangila ku nsia mpeve ya kitantu ye mfumu za Zikua diankulu. 54. Mpeve ya kitantu bu yimonekene va kati kua Mazikua mole, bika mfumu za Mazikua momo zasadila nzila zazo mu manisina kitantu kiokio, vonkatu buna ndiona wena tuku kia kitantu kiokio lenda katulua va kiandu kiandi kia kimfumu mu Zikua. 55. Ka diena luve nkutu ko kua Kesa mu soka minsamu ye muangisa mambu malenda nata mpaka, kitantu, ye mvualangani mu Zikua. Ndiona wena ye mpeve yampila yayi kafuene mu vewa kimfumu nkutu ko mu BDK. 56. Mu mbanza zanene, Zikua diankulu bu diena nseke beni ye bibelo biankaka, bankua bibelo biantatuki balenda vewa luve mu sala Zikua diampa mu kibelo kiau. Diadi diena luve, ye difuete salukila mu mpeve ya nguizani ye bampangi bana sala mu Zikua diankulu. 57. Ka diena luve nkutu ko mu kotesa mpeve ya mpaka, ya kitantu, ye vambesa Zikua mu diambu kaka dia Na Mbadio kua ntungolo, kondolo mpeve ya nsalasani, ya tumana, ye zolele vo yandi kaka kakala Mfumu'a Zikua. 58. Kotesa mvualangani ku Zikua mu diambu dia nuanisa bimfumu i kimbangi kieti dio songa vo ndiona weti nuanina kmfumu kiokio kafuene mu kala mfumu nkutu ko. Kadi ndiona fuene mu kala mfumu i ndiona wena nkua mpeve ya kitata, ya zola, ya vumi, ya nguizani ye nsalasani. 59. Kintuadi kivananga ngolo. Idina ngolo za BDK zenina mu nguizani yena va kati kua Mazikua mandi mampila mu mpila. Ndiona utombanga mu nata songi-songi difuasanga nguizani yayi kafuene mu vewa kimfumu nkuto ko mu BDK. 60. I salu kia makesa, kia minlongi, kia minkengi, kia banganga, kia mfumu za mazikua, za mavula, za bimbuku, ye bonso bobo, mu tunga ye luta siamisa mpeve ya nguizani va kati kua makesa, kua mazikua, kua mavula ye bimbuku bia Kongo. Ndiona kondolo mpeve yayi kafuene mu kala mfumu nkutu ko mu BDK. 61. Ka vena kisalu kimosi nkutu ko vava Ntoto kilenda saluka, vo mbongo zikondolo. Idina, mu diambu dia ntungulu a Bundu dieto, tuyonzekanga minkailu mu nkutukunu zeto ye vananga buku kia kumi kia matondo meto kua Tata Nzambi. 62. Makesa bu mamene yonzeka mbongo za dibundu mu Zikua diau, mbongo zazi zina kabua mu bikunku biole : 1) Makumatanu mu nkama (50%) mu mbongo zazi mana tulua mu lukobe lua Zikua ye sadulua mu bisalu bia Zikua. 2) Makumatanu mu nkama mankaka mana fidusua ku Salu kia Bivanza (= le Service des Finances) bia BDK ku Kinsasa ku zina sadulua bisalu bianene bia Ntu a BDK, ku Kinsasa. 63. Tekela mu sadila mbongo za Zikua, Mfumu'a Zikua ye bilandi biandi bitatu (Kinlongo, Lusanga, Kisumaya), ye Mfumu'a Kabu dia Bivanza bafuete teka kutukana, tala nsamu una vayikusulua mbongo, ye zenga ntalu yifuete vayikisua. I bumosi mpe mu Vula, mu Kimbuku, ye Ntu a BDK. 64. Nsamu mitadidi mbongo za BDK miena va moko ma Mfumu'a Salu kia Bivanza bia Zikua, Mfumu'a Salu kia Bivanza bia Vula, Mfumu'a Salu kia Bivanza bia Kimbuku, ye Mfumu'a Salu kia Bivanza bia BDK. Yandi i mfumu'a Kabu dia Bivanza mu BDK, mu kimbuku, mu vula, mu zikua. Ndefi'a Kabu dia Bivanza yivovanga vo : Kiame i vua, kieto ka vua ko. 65. Salu kia Kabu dia Bivanza i mu lunda mbongo za BDK, ye sosa nzila zazo zilenda kotesa mbongo mu BDK. 66. Mbongo za Zikua zivayikilanga kaka ku nsia lutumu lua Mfumu'a Zikua. Kabu dia Bivanza ka dilendi vayikisa mbongo za Zikua nkutu ko, vo Mfumu'a Zikua katumini dio ko. I bumosi mpe mu Vula, ye mu lukobe luangudi lua BDK. 67. Mpiaya yivondanga zimfinda, yifukisangabibulu bia mfinda, yifuasanga lubutu lua ntoto, yisikisanga nto za minlangu, ye natanga nsatu, malema, ye bumputu mu nsi. BDK mfinda zanene kazollllele vutuka mona mu nsi'eto yayi. Idina, ka diena luve nkutu ko kua makesa ma BDK, ye bantu bankaka, mu yoka mpiaya mu nsi'eto. I salu kia makesa ma BDK mu mavata meto mu kuna mfinda zampa ye tanina zo mu bizunga biabio bia Kongo. 68. I salu kia Kesa ma BDK mu sosela ye bakila makesa mankaka ma BDK kisalu kompani dikasadilanga. Ndiona una lembua dio vanganga kena ye Mpeve ya Mvuluzi ya makesa makedika ma BDK nkutu ko. 69. Ndiona kondolo vumi mu bakento bangani bakuela, ye mu ndumba za BDK, kafuene mu kala mfumu nkutu ko mu BDK. 70. Bifu biambi bia Mfumu'a Zikua tinisa bitinisanga bantu bazolele kota mu BDK. Idina, ka diena diambote nkutu ko mu vana kimfumu kua nkua bifu biambi. Bika mfumu zazo za mazikua zatomesa bikadulu biau, kidivo bisalu bia BDK bienda ku ntuala bonso buenina luzolo lua Bakulu beto. 71. Mu zimbanza, bika Zikua- Zikua diasa ngolo mu sumba lupangu lua Zikua, kidivo bisalu bia mazikua biasalukilanga mu mpangu za Dibundu. 72. I salu kia Mfumu'a Zikua mu lundanga MAKONGO ma Zikua diandi, ye i ku Zikua KAKA makesa mafuete kuiza tangilanga MAKONGO. Ka diena luve nkutu ko mu vana MAKONGO ma Zikua kua Kesa kidivo kanata mo ku nzo andi. 73. Nkia ndandu kua beto mu bonga MASONEKUA MANLONGO ma dibundu dieto ye vana mo kua bantu babelanga BDK ? Ndiona lembolo kala Kesa dia BDK kena ye luve nkutu ko mu simba MAKONGO ye tanga mo yandi kibeni. Diena luve kua wampila yayi mu kuiza wa malongi ma BDK ku Zikua, kansi ka diena luve nkutu ko mu kumvana MAKONGO kasimba mo ye tanga mo yandi kibeni. 74. MAKONGO i Nkanda ufuete sadiluanga mu luzitu. Ka malendi sadiluanga bonso wonso-wonso nkanda nkutu ko. Ndiona kondolo luzitu lolo kafuene mu baka MAKONGO nkutu ko. Bika Mfumu'a Lusanga kazibula meso kidivo Mazikua mamo mazitisa nsiku wau. 75. Bika makesa mamo makatula nsampatu mu malu mu Kinlongo, ye bika bakento bakala ye bitambala ku ntu. 76. Mfumu za Mazikua ma BDK zifuete zolasana kansi ka belasana ko. Bika Mfumu za Mazikua zenasana kitantu zawizana, kadi ka diena diambote nkutu ko mu kuna ye siamisa mpeve ya kitantu va kati kua mpangi za BDK, kadi Bakulu ba Muela Kongo i mpeve ya zola, ya nguizani, ya Mika mia Mbua bazolele va kati kua Bana ba Kongo bau na bau. Bantu bole benasana kitantu ye bana lembana mu wizana ka bafuene nkutu ko mu kala mfumu mu BDK. 77. I salu kia Mfumu'a Lusanga kua Zikua, lua Vula, lua Kimbuku mu sikidikisa Minsiku mia BDK mu mazikua mamo, mu longa mio makesa mamo ye kubanata mu zaya zitisa minsiku miomio. 78. I salu kia Lusanga mu semba zinkombo, ye songa kua Mfumu'a Lusanga lua BDK mpila zazo za mvualangani zilenda moneka mu Mazikua, mu Mavula, ye mu Bimbuku. 79. I salu kia Lusanga mu longa Minsiku mia BDK kua makesa mu Mazikua ma BDK. I salu kia kinlongo mu longa Kimpeve, Kinzambi mu dionso Zikua, mu dionso Vula dia BDK. I salu kia Kisumaya mu longa malongi ma Mayala kua makesa ma BDK, ye tuadisa bisalu bia luyalu lua BDK. 80. Mfumu'a Zikua fuete kala muntu zeye malongi ma BDK, muntu wena ye mpeve ya kitata ; mpeve yizeye lemvokela zinkombo, sungika zo ye vilakana zo bu zimene sungikua ; mpeve yibendanga ye yonzekanga bantu mu muita umosi ; mpeve yizeye ta kinzonzi, sima bitembo, zima tiya tua mpaka za kitantu ye vutula yenge ye nguizani va kati kua makesa. 81. Ndiona wena ye mpeve ya miaka minatanga kitantu kimuangasanga makabu ma bantu kafuene mu kala mfumu nkutu ko mu BDK. Bika muntu wampila yayi kateka sala ntete mu katula mvimba KIYUNGA KIA MIAKA kiena yandi, landila diodio si kabanzulua mu vewa kimfumu, vo zeye tuadisa bisalu buambote. 82. Bika Minlongi, Banganga, Minkongudidi, ye Bamayala ba BDK bazaya zitasana ye sadila mu nguizani mu nzil'a ntomosono a bisalu bia BDK, kadi ndungunu a BDK va moko mau yena. 83. Salu kia KINLONGO kitadidi samu emi : 1) Longa Kinzambi kia Kongo. 2) Minkunga mia Kinzambi 3) Nsamu mitadidi zindozi, zimbikudulu, monameso. 4) Nsamu mia kinganga, mia zimpeve, mia kimbuki kia miela. 5) Nsamu mitadidi bisambu mu diambu dia tadina Kongo, vuluza ye tomesa Bana ba Kongo ye mvuilu zau. 6) Nsamu mia malongi ma Kinzambi mu zinkutukunu. 84. Mfumu'a Kinlongo, Minlongi, ye Banganga ; i mbuta zituadisanga bisalu bia Kinlongo kia Kongo. 85. Mbuta za Kinlongo kia Kongo ka zena ye luve nkutu ko mu nua nduinu zangolo zinatanga bulauki mu menga ma Mpeve ye mu ntu mia bantu. 86. Diena luve kua mbuta za Kinlongo mu nua nduinu zanzenzo, mu nua nsamba, kansi tekela mu nua nsamba, yandi bindamene teka dia. Bu kamene teka dia, lenda nua vela kimosi, zole, evo vela tatu za nsamba. Ka diena luve nkutu ko mu nua vioka vela tatu. 87. Kesa dia BDK mene dia lenda mua maza evo nsamba mu diambu dia kulula madia kansi ka mu diambu dia tomba mu kolua ko. Kadi kinduvu ka kiena luve nkutu ko mu BDK. Mu kulula madia, diena kaka luve mu nua vela yimosi, zole, evo tatu kaka. 88. Diena luve kua Kesa dia BDK mu sadila fumu (nsunga), vo lolo i lutumu lua Ngang'a Buka, mu diambu dia kimbevo. Vo ka mu diambu dia kimbevo ko, buna ka diena luve nkutu ko kua mbuta za kinlongo kia Kongo, ye makesa mabiza, mu nua fumu. 89. Ka diena luve nkutu ko mu vanga dionso-dionso diambu dilenda fuasa lukumu lua BDK. 90. Ku Zikua, ku Vula, ku Kimbuku, salu kia Kisumaya kitadidi nsamu emi : 1) Nsamu mia malongi ma Mayala mafuete vewa kua Bana ba Kongo. 2) Nsamu mia bimoko bia Kimayala mu mavata ma Kongo. 3) Nsamu mitadidi zinkutukunu za Bamayala ye Nkangu'a Kongo. 4) Nsamu mia zimpatu, mia mbululu a biliki, mia zintungulu, mia ntekolo a bianteka bia BDK. 5) Nsamu mia bivanza, mia ntombolo ye nsalulu a mbongo za dibundu ku nsia lutumu lua Mfumu'a Zikua, lua Mfumu'a Vula, lua Mfumu'a Kimbuku, lua Nkuluntu a BDK. 6) Nsamu mia nkalasani va kati kua BDK ye mfumu za luyalu lua nsi, ye makabu ma mayala. 7) Nsamu miamio mia ntomoso a bisalu mu kinsuni. 91. Mu ntangu'a nkubumunu mu zinkutukunu, KINLONGO una tuadisa nsamu mia Kinlongo mu lukutukunu. - KISUMAYA una tuadisa nsamu mia ntungulu a misampa, nsumbulu za madia, biandu, biandua, nsamu mia luve kua mfumu za nsi, fulu bia ndeka bia makesa, manika bisonekua bia BDK mu mpambu za nzila, ye mu bibaka, nsamu mia ntombolo a makumbi mafuete nata makesa, ntiabulu a nkuni, ye bonso bobo. - LUSANGA fuete tuadisa nsamu mia makesa mafuete kengelela lukutukunu, kidivo mvualangani ka yina kala ko. Tanina biandu, misampa, zinzo, makumbi, madia, biandua, makesa, ye mbuta za dibundu ye bantu babokelo ku lukutukunu. 92. Mu ntangu'a nkubukulu a lukutukunu, Mfumu'a Zikua evo Mfumu'a Vula, una kutakana ue Mfumu'a Kinlongo, ye Mfumu'a Mayala, ye Mfumu'a Lusanga, ye Mfumu'a Bivanza, mu diambu dia kubika lukutukunu lolo ya sikidikisa ye bambula moyo mu mbebe ya bonso muntu mu bau mu lukutukunu lolo. 93. Salu kia Kinlongo i mu tuadisa bisalu bia Kimpeve, bia Kinganga, bia Kinzambi. Salu kia Kimayala i mu tuadisa bisalu bia Kinitu, bia Kinsuni. Salu kia Lusanga i mu tanina BDK ye kongolela bisalu bia Kinlongo ye bia Mayala mu diumbu dia zaya keti diatila bonso buenina nzengolo za BDK. Idina, mu yinza dia bisalu bia Lusanga muena nsamu emi : 1) Nsamu mitadidi nkubukulu a mandanda ma bisalu bia BDK. 2) Nsamu mia mandanda ma bisalu bia Kinzambi ye Kimayala. 3) Nsamu mia nkubukulu a minsiku mia nsadila bisalu. 4) Nsamu mia Salu bia Kinsueki. 5) Nsamu mitadidi bisalu bia Nkengi mia Kongo ye bisalu Fumvu dia Kongo (F.D.K) 94. Bakulu ba Muela Kongo mpeve ya Mika mia Mbua bazolele mu Bana ba Kongo ; idina, i salu kia mfumu za Kinlongo, za Lusanga, ye mfumu za Mayala mu kuna ye siamisa MPEVE YA NGUIZANI mu mazikua, mu mavula, ye mu bimbuku bia bisalu bia BDK. 95. Nzenza mu ntoto mia Bakongo i ndiona konolo mvila za Ntuka Kongo. Babo bavuidi mvila za Kongo dia Ntotela bena bisi nsi mu mavata mamo ma Bakongo ku Nsundi, ku Ngoyo, ku Mpemba, ku Nsanga, ku Kongo dia Mbamba, ye ku Kongo dia Luangu. 96. Makanda makondolo mvila za Kongo dia Ntotela bu meti zoma mpangi zeto zena ye mvila, bika makesa mamo ma BDK matelama ye tanina mpangi zeto. Kadi i bonso bobo lutumu lua Bakulu beto lutele. 97. I salu kia makesa ma BDK mu kusuna nzaku zazo za buzengi zakuna bamindele mu ntoto mia Kongo dia Bakongo. 98. Kesa dia BDK bindamene kala MANZAKI beni mu TUMAMANA mfumu za BDK, ye FUKI beni mu tumamana mingizila, banzenza, bobo bakondolo mvila za Kongo ye Lusansu lua Kongo. 99. Ka diena luve nkutu ko kua Kesa dia BDK mu SANISINA MUNGIZILA ye muangisa kumu kiandi mu mavata ma Bakongo. Kadi vanga dio i tomba mu tula Bakongo ku nsia lutumu lua nzenza zikondolo mvila za Kongo dia Ntotela ; se diodio i luta siamisa kaka kinkole kiakotesua Kongo. 100. Mu ntangu'a nsololo a zimfumu, makesa ma BDK mana kaka sola ye yadisa Bakundi ba BDK, i bantu bavananga lusadusu kua BDK. 101. Kesa dia BDK kalendi dio vilakana ko vo NSINSANI yena va kati kua makanda ma bantu, ye vo mu nsinsani yayi, ka diena luve nkutu ko mu bonga Bana ba Kongo ye kubakitila BIMANTINU bia mfumu za makanda makondolo mvila za Kongo dia Ntotela. 102. Ka diena luve nkutu ko kua Kesa dia BDK mu kubika minkunga mia makinu, evo mia kinzambi, mu ndinga yilembolo kala ya yeto beto Bakongo. Kadi ngimbudulu zeto zazo zifuete kaka kadilanga mu Kinlongo. 103. Nzenza zazingi zayiza vuanda mu mavata ma Bakongo zayiza mu diambu dia kuiza longoka Bakongo ye tomba nzila mu kubafuasa, kidivo Kanda dia Kongo diavutukisa ku nima ye lundua ku nsia kinkole kiakotesua Kongo. Idina, i salu kia Kesa dia BDK mu zibula meso ye tomba mu bakula mavanga ma Ntantu miami mia Kanda dia Kongo mu kinzungidila kiandi. 104. Mufuasa kanda dia bantu ye vutula dio ku nima, Ntantu ukotesanga mu kanda diodio NDUINU ZANGOLO, DIAMBA, KINDUVU, KINSUZA, BUKOLO, MPAKA, NTUNGOLO, KIMONOKUAME, BUIVI, ZOLA NZENZA YE BELA MPANGI' AKU, ye bifu biabingi biankaka bivutulanga makanda ma bantu ku nima. Bika Kesa dia BDK kalembua bua ye bakama mu mitambu miami miamio mia Ntantu. Ndiona una nama nzila zazi za nzimbukusu ye sindisila Bakongo bankaka mu landa nzila zazi zmbivusu fuete tadilua bonso KILAUKI kieti diata maki ma Kongo. Kilauki mbevo yena. Luniakisa zimbevon ka luvondani zo ko, vo mbevo zazi ka zena ye menga makondolo bila mu moko mau nkutu ko. Ka luyambudilani dio ko vo bilauki biadiata maki ma Kongo. Ka diena luve nkutu ko. 105.Kesa dia BDK bindamene kala ye ntima wa NLEMVO va ntadisi a mpangi'andi NKONGO ; ye ntima ukondolo NKENDA va ntadisi a nzenza zikuiza vuandanga mu mavata ma Bakongo mu diumbu dia kuiza FUASA BAKONGO. 106. Makesa ma BDK mabindamene tanina mavangilu, makompani, zinzo, makumbi, ye mvuilu zampila mu mpila za MVUAMA zazo zisadilanga kimvuama kiau mu mvit'a ntomosono a Kongo, mu mvit'a mpulusu a Bakongo, a Kikongo, ye Lusansu lua Kongo. 107. Kompani diena mu ntoto mia Bakongo i nto a kimvuama mu Kongo dieto, nto a bisalu kua Bana ba Kongo, nto a lusadusu kua beto babo. Indina makompani mamo mena ku Bakongo mafuete taninua. I salu kia makesa ma BDK mu longa malongi mama kua ntuenia zazo za Kongo ye nata zo mu sikama ye zaya tanina makompani mena mu Kongo dieto. 108. Bantu babo bakuizanga mu ntoto mia Bakongo ye sindisilanga Bakongo mu telama, mu fuema, mu tulula biamvu, zinzo, ye tana mvuilu za bantu, bantu babo bampila yayi bena kaka Ntantu mia Kanda dia Kongo, Mbua za Ntantu zifuete bangusua ye kakudulua mu lungisa lukanu luau lua mbivusu mu mavata ma Bakongo. 109. Yonso-yonso nzenza yina kusindisila mu sakanana ye finga mpangi'a aku Nkongo kena Nkundi eto nkutu ko. Yandi i Ntantu uzolele fuasa Kanda dia Kongo ye vutula dio ku nima. Wonso-wonso Nkongo una kusindisila mu vanga dio wena Sielo kia Ntantu mieto, ovo nuni yafua meso yikuendelanga kaka mu kididi kia bansiuni. 110. Kesa dia BDK bindamene dio zaya vo mu vuluza Bakongo, Tata Nzambi i Bakongo kaka kasa dilanga. Idina nama mfumu za makanda makondolo mvila i tomba kaka mu tula Kanda dia Kongo nsia bitambi bia mingizila ku Kongo. 111. Dibundu dikondolo mbongo ka dilendi telema nkutu ko. Idina tueti lomba kua makesa ma BDK mu sadila nzila zazo zilenda kotesa mbongo mu BDK. Bika makesa masosa wola ya matadi mantalu, ye vana buku kia kumi kia matadi mantalu kua BDK. 112. Mfumu'a Lusanga i mfumu'a minsiku ku Kongo mu kimbuku, ku vula, ye ku zikua. Idina, mizonza bu mibuidi, i salu kia Lusanga mu zonzesa minsamu ku Zikua, ku Vula, mu nsalasani ye Banduenga ba Zikua, ba Vula. 113. Mu minkinsi ye minkembo miankaka mia luzingu lua Bakongo, diena luve kua makesa mazolele dio mu kina ; kansi ka diena luve nkutu ko mu bonga nkinunu za mu BAR ye nata zo mu Kinlongo. Ka diena luve nkutu ko. Kadi vanga dio i tomba mu bokela Mpeve zasumuka zisalanga mu zi BAR ye nzo za kinsuza, ye nata zo mu kuiza sumuna Kinlongo. Disuasuani dianene diena va kati kua makinu ma mu BAR ye Makinu Manlongo ma bavovelanga mu Masonekua Manlongo mankaka. Makinu Manlongo ma Mbangudi za Nganga ka mena makinu ko, kansi mpil'a ndiatulu , mpila ningusunu a nitu ye ntubulu a moko ye malu yikulumunanga Ngolo za Lusakumunu mu Kinlongo. 114. Makinu ma mu BAR mabakotese mu mabundu ma Klisto mu nsi yayi i BULAUKI nadede va ntadisi a Mbasi za Zulu ye Muanda Velela. Ka diena luve nkutu ko kua Makesa ma BDK mu nata makinu mama mu Kinlongo kia Kongo. 115. Diena luve mu yimbila mu kiese ye mayangi, ye pepela mandala, bitambala biatundu, biambudi, biambuaki, biampembe, ye bifulu biantoko (=des fleurs) mu Kinlongo kia Kongo. 116. Mu mavata ye mu zimbanza, Kesa dia BDK bindamene sadila nzila zazo mu nuanisina MAZU MANKATU ; kadi Mpeve zambote matinisanga, bifulu biantoko bia Kimpeve mavondanga mu ntima mia bantu, ye mpe bulauki masikamesanga mu mintu mia bana ba bantu. Nteye lumbu kiaki, bantu ba Nza yayi ka bazeye tezo kia mavonza mena mu MAZU nkutu ko. 117. Diena luve kua ndiona zolele dio mu sa MAZU mu nzo andi, kansi ka diena luve nkutu ko mu yambula mazu momo menda makuamisa bantu bankaka mu nzo zau. Idina, vo ngeye MAZU zolele, buna lunda mo mu nzo aku. Kadi yambula mo menda makuamisa mfinangani zaku mu nzo zau i sumuna nsiku ye bokela tumbu kia luyalu. 118. Ka diena luve nkutu ko kua Kesa dia BDK mu lunda mvindu mu nitu andi, mu nzo andi, mu lupangu luandi, mu kinzungidila kia nzo andi, mu belo kiandi, mu vata diandi, mu mbanza yikakundanga. 119. Bu kazolele sumba kionso-kionso lekua, Kesa dia BDK bindamene kio sumba kua mpangi'a andi Nkongo. Kadi ka diena luve nkutu ko mu bonga mbongo za Nkongo, yimina zo Nkongo wantaka weti sosa mbongo va zandu, ye vana zo kua ndiona kondolo mvila za Kongo dia Ntotela. Ka diena luve nkutu ko. Kadi vanga dio i vutula Lusalu lua Kongo ku nima, ye kudia kimvuama kia banzenza. Kuzeye dio koe, vo banzenza ba weti vuamisa balenda sadila kimvuama kiaki mabzi mu nuanisina Kanda dia Kongo ? 120. Ka diena luve nkutu ko kua Kesa dia BDK mu baka banzenza mu kisalu, va fulu kiena Bakongo beti sosa kisalu, ye bazeye sala kisalu kiokio. 121. Bivangua bisaluanga ku Kongo bu biena, ka diena luve nkutu ko Kesa dia BDK mu sumba bivangua biobio bimosi bitukanga ku nsi zanzenza. 122. Ndumba za Kongo zeti sosa mu kuela bu zena, ka diena luve nkutu ko kua matoko ma BDK mu sosa mu kuela bakento ba makanda manzenza. Nkuelasani ye Ndombe za Amelika yena luve. 123. Nkombo bu yomonekene yifuete sungikua, kansi nsungukulu a nkombo yoyo ka yilendi buta kitantu nkutu ko va kati kua makesa. Mu lembua buta kitantu, mmakesa mabindamene zaya sungikila zinkombo za bayau mu mpovolo za luzitu, za kimpangi, za muntu zolele kaka tomesa kisalu kia BDK ; kansi ka mu mpovolo za kinua kia bantu beti nuanina kimfumu nkutu ko. BDK nguizani kazolele va kati kua Bakongo babo, ka mpaka ya kitantu nkutu ko. 124. Va kionso-kionso fulu ki kena, va ntadisi a wonso-wonso muntu weti kum' bokela, Kesa dia BDK bindemene vutula vo : KONGO ! 125. Ka diena luve ko kua nkento wena ku ngonda mu kuiza ku Kinlongo, ku fulu kia bisambu. 126. Bika nkento butidi kasa ngonda tatu ko nzo tekela mu yantika vutuka kuiza ku Kinlongo. 127. Yonso ntangu kesa kafuilulu muntu lembolo kala ma BDK, makesa ma BDK bu bizidi ku mafua momo mu yimbila ye vanga kisambu : 1) Kesa vuidi mafua bindamene tomba nzila mu nguizani ye mpangi zandi za kanda kidivo BDK katulua mu mandanda ma bisambu. 2) Vo BDK katambudulu mu tulua mu mandanda ko, buna makesa si badingalala ye lembua tula mpaka. 3) Wizana evo lembua wizana mu tula BDK mu mandanda, kesa fuilulu ye kanda diandi babindamene tula mpeve ya ngimba va fulu kiokio ye tanina makesa ma BDK mu mvualangani zazo. Miami i nsiku miantete mifuete zitisa makesa ma Bundu dia Kongo (=BDK). Minsiku miankaka si mialanda.
Ingeta Ibobo Ibobo


text:
ELONGI DIA 9
Aweyi esi nzo aku Balenda Kadila ye Kiese?
1. Ekuma o kazala kwinina o mfunu muna kala ye zingu kia nzo kiakiese?
E nsangu zambote kwa Yave wa Nzambi a kiese zitukanga, ona ozolele vo esi nzo bakala ye kiese. (1 Timoteo 1:11) Yave i tuku dia longo. O kazala mfunu kwina muna kala ye zingu kia nzo kiakiese kadi kusadisanga akazi bazinga vamosi yo sansa o wana mu mpila yambote.
O Nzambi aweyi kebadikilanga longo? Ozolanga vo yakala yo nkento basikila muna longo. Akristu bafwete landa e nsiku mia nsi au muna sonekesa longo lwau kwa luyalu. (Luka 2:1, 4, 5) Yave ozolanga vo akazi basonganga kwikizi kwa muntu yo nkw’andi. (Ayibere 13:4) Omenganga evangu dia vonda longo. (Malaki 2:16) Kansi otondanga vo Nkristu kavonda longo yo sompa diaka wakaka, avo nkaz’andi otele zumba.—Tanga Matai 19:3-6, 9.
2. Yakala yo nkento aweyi bafwete kadilanga muntu yo nkw’andi?
Yave wasema yakala yo nkento muna salaziana muna longo. (Etuku 2:18) Wau vo yakala i ntu, kafwete vitang’o ntu mu lungisa nsatu za nitu za esi nzo andi yo kubalonga oma ma Nzambi. Kafwete toma zolanga nkaz’andi. Yakala yo nkento bafwete zolananga yo zitisa muntu yo nkw’andi. Wau vo yakala yo nkento wantu alembi lunga, o zaya loloka i nsabi muna kala ye longo lwakiese.—Tanga Efeso 4:31, 32; 5:22-25, 33; 1 Petelo 3:7.
3. Nga ofwete vambana yo nkaz’aku avo kuna ye longo lwakiese ko?
Avo ntantani luna zau muna longo lweno, yeno awole nufwete sia e ngolo za vangila mawonso kuna zola. (1 Korinto 13:4, 5) Diambu dia Nzambi ke dilonganga ko vo vambana i nzil’a fokolwela e ntantani muna longo.—Tanga 1 Korinto 7:10-13.
4. Wana, adieyi Nzambi kevavanga kwa yeno?
Yave ozolele vo nwakala ye kiese. Okunuvananga malongi mambote kimana nwakala ye kiese muna kileke kieno. Ozolanga vo nwabak’e nluta muna ngangu ye mambu mayingi mana mase meno bazeye. (Kolosai 3:20) Yave ozolanga mpe vo nwamona e kiese kitukanga muna vanga mambu meyangidikanga Nsemi eno ye Mwan’andi.—Tanga Kimpovi 11:9–12:1; Matai 19:13-15; 21:15, 16.
5. Mase, aweyi wan’eno balenda kadila ye kiese?
Nufwete sia ngolo za vavila wan’eno madia, fulu kia leka ye mvwatu. (1 Timoteo 5:8) Kansi, o wan’eno muna kala ye kiese, nufwete mpe kubalonga bazola Nzambi yo longoka mambu mandi. (Efeso 6:4) E mbandu nusonganga ya zola Nzambi ilenda simba ntima mia wan’eno. Avo nusadidi Nkand’a Nzambi, malongi meno malenda soba e ngindu za wan’eno.—Tanga Nsiku 6:4-7; Ngana 22:6.
Wana beyangalalanga vava mase mau bekubakasakesanga yo kubasanisina. Elongi ye tumbu mpe bevwang’o mfunu. O vanga wo disadisa wana balembi landa nzila zikubatwasila mpasi muna zingu. (Ngana 22:15) Kansi, ke diambote ko mu kubabangika yovo kubafungisa makasi.—Tanga Kolosai 3:21.
Mbangi za Yave bevaikisanga nkanda mia mpila mu mpila mu sadisa mase yo wana. Malongi mena mu nkanda miami mu Nkand’a Nzambi metukanga.—Tanga Nkunga 19:7, 11.
ZAYA DIAKA MAYINGI
Nuvava Luludiku lwa Nzambi mu Kala yo Longo Lwakiese
Osadila yuvu yole yaleboka ilenda tomesa longo lwaku.
Aweyi Nulenda Singikila Ntantani
Osingika mambu mu mpila yambote, dilenda sadisa mu kala yo longo lwasikila ye lwa kiese.
Aweyi Olenda Kitulwila Zingu kia Nzo se Kiakiese?
O zola kwa Yesu i mbandu bafwete tanginina akala, akento, mase yo wana. Adieyi tulenda longoka muna mbandu andi?


text:
Biblia—Mbalula ya Nsi-Ntoto ya Mpa (Kubasika ya 2015)
Tala bitini ya mfunu ya Mbalula ya Nsi-Ntoto ya Mpa, Biblia yina kele sikisiki mpi mpasi ve na kutanga.
Mambu ya Luyantiku ya Ndinga ya Nzambi
Baka bamvutu ya bangiufula 20 ya mfunu na Biblia.
NGIUFULA 1
Who Is God?
NGIUFULA 3
Banani Sonikaka Biblia?
NGIUFULA 5
Inki Kele Nsangu ya Biblia?
NGIUFULA 9
Sambu na Nki Bantu Ke Monaka Mpasi?
NGIUFULA 11
Inki Ke Kuminaka Muntu Kana Yandi Me Fwa?
NGIUFULA 13
Inki Biblia Ke Tubaka Sambu na Kisalu?
NGIUFULA 14
Inki Mutindu Nge Lenda Sadila Bima na Nge?
NGIUFULA 15
Inki Mutindu Nge Lenda Vanda na Kiese?
NGIUFULA 16
Inki Mutindu Nge Lenda Nunga Basusi?
NGIUFULA 17
Inki Mutindu Biblia Lenda Sadisa Dibuta na Nge?
NGIUFULA 19
Inki Mambu Kele na Mikanda ya Biblia?
Bangogo ya Luyantiku ya Biblia—Mbalula ya Nsi-Ntoto ya Mpa
Mukanda ya Komite ya Biblia—Mbalula ya Nsi-Ntoto ya Mpa.
Tanga Biblia na Internet
Mbalula ya Nsi-Ntoto ya Mpa kele mbalula ya Biblia yina kele sikisiki mpi mpasi ve na kutanga.
Tansi ya Mikanda ya Biblia
Tablo yai kele ti mikanda yonso ya Biblia mpi bansangu ya mfunu bonso nsoniki, kisika bo sonikaka yo, mpi ntangu yina bo sonikaka yo.
Index ya Bangogo ya Biblia
Bangogo mpi bansa mingi ya Biblia mpi bisika yina nge lenda mona yo.
Bantendula ya bangogo ya Biblia
Lisiti ya bangogo mpi bansa ya mfunu yinabo me sadilaka na Biblia mpi bantendula na yo.
Bangindu ya Ngika A ya Mbalula ya Nsi-Ntoto ya Mpa
Na kitini yai, tala sambu na nki nge lenda tula ntima na Mbalula ya Nsi-Ntoto ya Mpa.
Bangindu ya Ngika B ya Mbalula ya Nsi-Ntoto ya Mpa
Na kitni yai, tala bakarti, batablo, mpi bifwanisu yina lenda sadisa nge na kubakisa mbote Biblia.
B14-A


text:
Vutuka na Yehowa
Yehowa ke sosa mameme na yandi yina me vila, mpi yandi ke lomba nge na kuvutuka na yandi.
Mukanda ya Nto-Kimvuka
Na mukanda yai, Nto-Kimvuka ke lomba bansadi ya Nzambi yina me yambulaka lupangu na yandi na kuvutuka.
KITINI 1
“Mono Ta Sosa Yina Me Vila”
Keti Nzambi ke monaka nde dimeme yina me vila ta vutuka diaka ve?
KITINI 2
Basusi
—‘Kukamuna Ngolo na Mitindu Yonso’
Kana nge ke kudiyangisa sambu nge lenda sala ve mambu yina nge vandaka kusala sambu na Yehowa, kuditudila lukanu mosi ya fioti lenda sadisa nge na kubaka mambote yina ngolo na yandi ke pesaka.
KITINI 3
Ntangu Bo Me Lwadisa Nge na Mawi
—Kana Nge Kele na “Makambu ti Muntu ya Nkaka”
Minsiku tatu ya Biblia lenda sadisa nge na kukanga ntima ntangu mpangi mosi me sadila nge diambu mosi ya mbi.
KITINI 4
Ntangu Nge Ke Kudiyangisa Sambu na Bifu na Nge
—“Yobisa Mono Sambu na Disumu na Mono”
Inki mutindu nge lenda wa kiese yina ke katukaka na kansansa ya bunkete?
KITINI 5
Beno Vutuka na “Ngungudi mpi Nkengi ya Mioyo na Beno”
Kana mono ke zola kuvutuka na Yehowa, mono ta yantika na wapi? Inki mutindu dibundu ta yamba mono?
Bangogo ya Nsuka
Keti nge ke yibukaka bantangu ya mbote yina nge vandaka kulutisa ti bansadi ya Yehowa?


text:
Keti Bambangi ya Yehowa Ke Vandaka ti Bamfumu Yina Bo Ke Futaka Mbongo?
Sambu Bambangi ya Yehowa ke landaka mbandu ya Bakristu ya mvu-nkama ya ntete, luswaswanu yina ke vandaka na kati ya bamfumu ya mabundu ti bantu ya mabundu na bo ke vandaka ve na kati ya Bambangi ya Yehowa. Bakristu yonso ya me bakaka mbotika kele bansadi ya ke salaka kisalu ya kusamuna mpi ya kulonga. Na konso dibundu ya Bambangi ya Yehowa bantu ke vandaka kiteso ya 100. Na konso dibundu, babakala ya kuyela na kimpeve ke vandaka “
bankuluntu.” (Tito 1:5) Bo ke futaka bo ve mbongo sambu na kisalu yina bo ke salaka.
Longuka Mambu Mingi
BANGIUFULA YINA BANTU KE YULAKA MINGI
Mbongo yina Bambangi ya Yehowa Ke Sadilaka Kisalu na Bo Ke Katukaka na Wapi?
Sambu beto ke kongulaka ve mbongo mpi ke lombaka ve ndambu ya kumi, tala mutindu kisalu ya kulonga ke landa kusalama mpi kuyela na ntoto ya mvimba.
BANANI KE SALA LUZOLO YA YEHOWA BUBU YAI?
Inki Mutindu Bankuluntu Ke Sadisaka Dibundu?
Bankuluntu kele babakala ya kuyela na kimpeve yina ke twadisaka dibundu. Inki lusadisu bo ke pesaka?


text:
Mbongo yina Bambangi ya Yehowa Ke Sadilaka Kisalu na Bo Ke Katukaka na Wapi?
Mbongo ya beto ke sadilaka na kisalu na beto ya kulonga ke katukaka ntete-ntete na makabu ya luzolo ya mbote yina Bambangi ya Yehowa ke pesaka. Beto ke kongulaka ve mbongo na balukutakanu na beto, mpi beto ke lombaka ve ndambu ya kumi (dîme). (Matayo 10:7, 8) Kansi, beto me tulaka bakesi ya makabu na bisika yina beto ke salaka balukutakanu na mpila nde konso muntu yina ke zola kupesa makabu, kutula yo na bakesi yina. Bantu yina ke pesaka makabu ke zolaka ve nde bantu kuzaba bazina na bo.
Beto ke sadilaka mbongo na beto mbote sambu beto ke vandaka ve ti bamfumu ya mabundu yina bo ke futaka mbongo. Diaka, bo ke futaka ve Bambangi ya Yehowa sambu na kulonga nzo na nzo, mpi bisika na beto ya lusambu ke vandaka ya kukonda mindondo.
Makabu yonso yina bo ke tindaka na babiro ya filiale ya Bambangi ya Yehowa ke vandaka sambu na kusadisa bantu yina bisumbula ya lugangu me bwila, bamisionere mpi bankengi-ntambudi. Bo ke sadilaka mpi makabu yina sambu na kutunga banzo ya lusambu na bansi ya kinsukami, kuniema Babiblia ti mikanda ya nkaka mpi kutinda yo na mabundu.
Konso muntu lenda pona na kupesa makabu sambu na kulungisa bampusa ya dibundu to sambu na kisalu yina ke salama na nsi-ntoto ya mvimba. Yandi lenda pesa mpi sambu na yonso zole. Konso dibundu fwete sala rapore ya konti ya dibundu mbala na mbala.
Longuka Mambu Mingi
Video: Mutindu Bambangi ya Yehowa Ke Pesaka Mbongo Sambu na Kisalu na Bo
Tala mutindu bo ke pesaka maboko mpi makabu ya luzolo ya mbote na ntoto ya mvimba.


text:
Patua
Patua kele mpila ya ndinga, yina muntu mosi to bantu mingi ke tubaka. Bapatua kabama na bapatua ya buala, bapatua ya kalasi na bapatua ya kimuntu.
Ngogo patua kuenda na patois, yina kele ngogo ya kifalanse.
Ndinga na patua[soba | edit source]
Mbala mingi ndilu na kati ya ndinga na patua kele ya politika.
- dipanda ya politika
- ndinga yango kele mpila mosi ve na bandinga ya nkaka
- ntalu ya batubi
- ntalu ya mikanda na babuku
Max Weinreich me tuba nde "Ndinga kele patua yina kele na binuani na bamasua ya vita".


text:
Tata ti mwana na yandi
Le père et son fils
Conte Kikongo
Kikwit, province de BandunduRDC
Conteur
Ngala Mbunatana Justin
Kuvandaka tata mosi ti nkento na yandi na bwala mosi. Tata yayi ti nkento na yandi bo butaka bana mingi. Kansi na bana yina, bo nionso kufwaka kubikalaka mwana mosi ya bakala.
Tangu mwana yayi kuyelaka me kuma mbuta, yandi kusongaka tata na yandi nde:
Tata, mono ke zola kutunga nzo na mono.
Tata kuvutula nde:
Yo kele kima ve. Bu nge mekuma mbuta, nge fuetele kuvanda ti nzo.
Na nima, ngunza yina kubakaka mbele, yandi kwendaka na mfinda, yandi kuzengaka banti, bila, maleka, bambanzi ti banzomvi. Na nima yandi kubasisaka bima yina yonso na bwala. Yo yina, yandi kutungaka nzo na yandi. Tangu nzo me kumama na kutunga, yandi songaka tata na yandi nde:
Tata, mono ke zola kubala nkento.
Yo yina tata na yandi kundimaka. Tangu yandi me tula nkento na nzo, ba kuvanda luzingu ti nkento na yandi. Bo ke zinga, bo ke zinga. Kuvandaka kilumbu mosi, muana yayi kwendaka kubinga tata na yandi nde:
Tata, mbasi na suka-suka yonso kukondana ve na nzo na mono. Bo lalaka tii ntongo me kutana, tata na yandi kwendaka na nzo ya mwana na yandi. Kuna mwana kupesaka yandi kiti. Yandi kuvanda. Tangu yandi mevanda, mwana ke songa tata na yandi nde:
Tata, tata…
Tata kudima.
Mwana nde:
Mono meluta nge na mayele, kana mono kubumbana awa, nge lenda kumona mono ve.
Tata kutulaka ntembe.
Tii mwana nde:
Nge tata kinga mono.
Yandi kubaluka na nima ya nzo, yandi bakaka lunguba. Tangu yandi pasulaka lunguba yina, mbuma ya nguba yandi kudia yo. Yandi kotaka na kati ya bimpusu ya nguba yandi kongaka bimpusu ya nguba. Yo vandaka na lueka ya nseke kuna na nsongi ya bwala. Kuna na nsongi ya nseke, nsusu ya bakala na kuluta, yandi kumona lunguba mpe kumina yo. Na nima, nsusu na kwendaka kudia na lueka ya bwala, mukengi kukanga nsusu, mpe kumina yandi. Mukengi kutina na mfinda, kuna na mfinda na nsi ya nti ya kubwa, yandi kuvanda kuna. Kaka kuna na nsi ya nti, nioka yayi ya beto ke bingaka nde mboma yandi kumona yandi, mpe kumina yandi.
Bilumbu mingi kulutaka, bau ke mona mwana yayi ve.
Kilumbu mosi, mboma kwisa kubasika na nsongi ya buala, na lueka ya lupangu ya ba nkombo. Mboma ke sosa mayele ya kukanga nkombo mosi, bankombo kuyantika kutata ti kutina. Tata yayi kuvandaka na nzo na yandi ti nkento na yandi ke tela yandi masolo ya mwana na bo. Yandi ku kuwa kutata ya ba nkombo, yandi kotaka na nzo, yandi kubakaka bunduki ti mbele na yandi. Yandi kwisa kubasika, mpe kuluta na nima ya nzo na lueka ya lupangu ya ba nkombo. Tata yayi kumona mboma ya nene. Yandi kuta yandi masasi (kubula bunduki) nioka yina kufwa.
Yandi kubingaka nkento na yandi. Na nima bo pasulaka mboma yina, bo ke mona na kati ya mboma mukengi ya mboma me kumina kilumbu yo yina. Tangu bo me manisa na kupasula mboma, bo pasulaka diaka mbisi yina mukengi. Na kati ya mukengi, bo ke mona nsusu ya nene ya bakala ya mukengi kuminaka bo kutulula nsusu. Tangu ya bo me manisa kupasula mukengi imene, bo pasulaka diaka nsusu yina. kuna na kati ya nsusu bo kumonaka diaka lunguba. Tangu ya bo manisaka kupasula nsusu, bo kubaka lunguba mpe kupasula yo. Kuna na kati ya lunguba, bo ke mona mwana na bo yina kubombanaka.
Tata kuyituka yandi kuboka:
Kyeleka! yayi nge mwana na mono?…
Po pana mwana kuyangalakata mingi na kumonaka nde yandi kulutaka tata mayele.
Na nima bilumbu mingi kulutaka, tata yayi kuisaka kusonga mwana na yandi nde:
Mbasi, mono ti nge, beto takwenda kuzomba bambisi ya mfinda.
Kilumbu yango kulungaka, tata kubaka bunduki ti mbele na yandi, yandi kubingaka mwana na yandi, yo yina bakuendaka na mfinda. Tangu ya bo mekuma na mfinda, tata kubikisa mwana, yandi kuenda yandi mosi kuna na ntuala. Kuna ya tata kuendaka yandi kufuaka mbisi ya mfinda yina ndjoko ya nene. Tangu yandi mekufwa ndjoko, yandi kwisa na kifulu ya yandi kubikisaka mwana, yandi kusonga mwana nde:
Kuenda nsualu na buala nge kulenda bantu sambu beto kwisa kunangula mbisi yayi meluta nene. Mono ti nge, beto takuka ve kunangula yo.
Mwana vutukaka ntinu ti na buala. Tangu mwana mekuma na nsongi ya buala, yandi ke wa bidilu, mwana nde:
Mono na buala mono kubikisaka mafwa ve; yayi nani mebika kufua na nima?
Yandi pusanaka ti na buala, yandi ke wa bidilu na lueka (na ndambu ya nzo na bo). Tangu yandi me kuma kuna, yandi ke mona tata na yandi ya kufwa bantu ke kudila yandi, mayele kumana, ba yankaka ke kubinga yandi zoba.
Bo ke songa yandi nde:
Mwana yayi ikele zoba, mpamba ve, tata na yandi me fwa kansi yandi ke kudila ve.
Mwana yina nde:
Mono me kubikisa tata na mono na mfinda, yandi me kufua mbisi ya mfinda ndjoko yo yina yandi me kutinda mono na kuisa kulanda bantu sambu beto kuenda kunangula yo. Ibuna yayi ya beno ke songa mono nde tata mekufwa ya wapi diaka?
Bantu yonso kubinga yandi zoba. Tangu mwana mekumona buna, yandi me vutuka ntinu diaka na mfinda. Kuna na mfinda bo kutana ti tata na yandi. Tata nde:
Wapi bantu ya kuendaka kulanda?
Mwana nde:
Tata, mono mekumona bantu ke kudila nge, nge kele ya kufua na ntuala ya nzo na beto
Tata nde:
Nge kele zoba, vutuka na buala nsualu, nge kulanda bantu, mono yandi yayi ya moyo, ibuna yina ya nge me kumona kuna ya kufwa nani? Vutuka nsualu
Mwana mpe kuvutuka na buala mbala ya zole. Kuna na buala, yandi kumona diaka kiteso mosi bonso mbala ya ntete, ya yandi kumonaka kuna.
Bantu kufinga yandi diaka kiteso mosi mpi nde:
Tala mwana ya zoba, tata na yandi mekufwa, kansi yandi ke kuenda kuluta. Kuisa awa, kuisa kudila tata na nge bantu ke songa yandi.
Mwana ve:
Mono me katuka mbala ya zole na mfinda, mono me bikisa tata na mono ke kukinga mono ti beno sambu na kuenda akunangula ndjoko; yandi me kuvutula mono na kuisa kubinga beno. Ebuna yayi ya beno ke kudila ya wapi? mono me buya
Mbala ya tatu mwana kuvutuka na mfinda, kuna yandi kutana ti tata na yandi. Tata kuyula yandi diaka:
Nge mwana yayi wapi bantu?
Mwana nde:
Tata, mbala nionso ya mono ke kuma na buala mono ke mona bantu yonso ke kudila nge na nzo na nge; mono ke zoba ve, nki makambu ya mutindu yayi?
Tata kukula yandi diaka:
Vutuka nsualu landa bantu bokuisa kumosi ti nge, tala ntangu ke kumana mpimpa ke zola kubwa. Nki buzoba yayi ya nge ke sala?
Mwana mpi kuvutuka na kuna yandi ke mona diaka kiteso mosi, tata kaka ya kufwa, bantu ke kudila yandi.
Tangu yina mwana mekuma zoba, mayela ya kimuntu yonso me kumana.
Mwana ke tala kaka bantu ke songa yandi diaka nde:
Nge mebuya kudila tata na nge, keti nge ta kumona tata ya nkaka? Kuisa awa, kuisa kudila tata na nge.
Mwana yina mayele kuisa diaka ya kuvutuka na mfinda. Yandi mekuma na mfinda, yandi ke mona tata na yandi, tata kuyula yandi diaka:
Wapi bantu ya nge kuendaka kulanda?
Mwana nde:
Tata, mono mayele memana mpi mono mekulemba. Inki mutindu mono ke mona mpila yayi? Kuaku na mfinda nge kele ya moyo, ebuna na buala bantu ke kudila nge ya kufwa.
Na nsuka, tata kusonga yandi nde:
Mwana na mono, na luzingu yayi, nge fetele kuzaba nde mbuta ta bikala kaka mbuta, leki mpi ta bikala kaka leki.
Yo yina bampangi, dilongi na beto yayi ke kulonga beto nde:
Nge mwana, tata na nge kana yandi me kubaka nge na mapeka na yandi, tangu yina ya nge kele na mapeka, nge kele na ntangu ya kumona buboko mpe kusonga tata na nge, mpamba ve sambu nge ikele na zulu ya mapeka ya tata.
Yina ikele kingana ya bambuta bantu.


text:
Ngandu na Makaku
O crocodili e o macaco
Conto Kikongo
Kikwit, province de BandunduRDC
Contador
Enekowu Kisalu Moïse
Nível
media
Nsangu ya bambuta!
Tela yo! (2x)
Bampangi na mono! Beno wa nsangu mosi. Yo vandaka na bwala mosi, bampangi na mono, kima ya mono metubila bwala sambu bambisi na kati ya mfinda bau kemonaka yo kele mpi bwala na bau ya bau ke zingilaka. Kuvandaka ngandu na makaku, bampangi na mono, beno zaba ti ngandu kevandaka na masa, buna makaku kezingaka na banti. Na luzingu na bau, muntu na muntu kesepilaka mingi na kifulu na yandi ya luzingu.
Kilumbu mosi, nkinzi ya nene kuvandaka na ntoto na bau ya mwimba, ye bau kubingaka bambisi nyonso ya mfinda ata bayayi ya kezingaka na masa, na ya kezingaka na masa ve; bau kwisaka kukutaka na nkinzi yina.
Mfumu na bau vandaka Nkoyi. Yandi muntu ya bingisaka bambisi yina nyonso. Na ntangu ya bau media mpi menwa, mfumu na bau, yina ya kubingaka bau, yandi nkoyi kele na kutala na kati na bau nyonso kaka mboloko yayi ya beto ke bingaka kabuluku kuvandaka ve na nkinzi yina. Yayi me kuma na ntangu ya bau kele na kukina. Mfumu kele na kutala, mfumu kele na kutala. Mfumu kele na kutala mpamba ve, yandi me nima yandi kuwa makasi. Na nima yandi kutelema kusonga bayayi kuva bula ngoma:
Beno kanga ntete bangoma na beno, ye beno kuwa beno nyonso.
Bau nyonso kuvanda mpimaa, ata muntu ke tuba ve, ve.
Mfumu kutelema, na nima yandi kuyifula nde:
Mono mebinga beno nyonso sambu na nkinzi, kansi muntu mosi, kabuluku, mekwisa ve, sambu na inki?
Mfumu kutelema, yandi kusonga bau mpidi yayi:
Beno nyonso, na mono kumosi, beto ke vanda awa tii kilumbu kabuluku atakwisa.
Na nima mfumu kubaka bambulu mbulu na yandi, yandi kutula bau na nima na bau nyonso, mosi kunikana ve, ve.
Kilumbu ya ntete yau meluta, bau ke kaka na kukina. Kilumbu ya zole mekuluta. Yandi kabuluku, yandi kekwisa ve. Bantu mpi melemba na kukina, bima ya kudia mpi memana. Na kilumbu ya kitatu, nzala mekatila bau nyonso. Na nima ndjoku, yandi kutelema ye yandi kulomba nzila na kutuba na mfumu. Mfumu kupesa yandi kiyeka ya kutuba. Ndjoku kutuba mpidi yayi:
Mfumu, sambu na inki nge kezola kufua makanda yayi nyonso na nzala sambu na kamuntu ya mpamba, mpamba yayi, kabuluku?; nge sala mutindu yayi, tinda beto nyonso na kusosa kabuluku. Ye na nima, yina atakukanga yandi, yandi atakunatila nge yandi; nyonso ya nge atazola kusala yandi, nge ke na kiyeka nyonso.
Mfumu na bau kuwa mpidi ina, yandi kundima ya kutubaka ndjoku. Na nima, yandi kusonga bambisi nyonso ya mfinda:
Beno kwenda, yina atakukanga kabuluku, yandi kunata yandi awa na mono; ye mono atakupesa yandi ndola.
Bambisi nyonso ya mfinda kupanzana, muntu na muntu nzila na yandi. Mutindu ya bau kupanzanaka, ngandu meyantika kukwenda na kiwina na yandi ya masa. Na nzala na yandi, yandi media ve kana bilumbu zole ya mvimba yandi kele kutambula na nsi ya banti. Mbala mosi, mupepe ya ngolo ya mvula metelema kenikisa banti; buna nti mosi kukatukaka na zulu, yo kwisa kubwila ngandu na kati-kati: “gbooo”. Ngandu mekangama kifulu mosi, mpila ya kunikana yo kele ve. Yandi mevanda mpimaa. Ibuna makaku yayi ya ya beto ke bingaka “pongi”, yandi ina kele na kukwendaka na banti, kukatuka na yayi, kukilosa na ya nkaka, sambu nzila na yandi ke vandaka na zulu ya banti. Na nima, yandi kukuma na kifulu ya nti yina ya kubwilaka ngandu. Ngandu, meso me basika, ke na kutala nani ke luta pana sambu na kugulusa yandi. Makaku mekuma pana, me ifula ngandu:
Mbuta muntu, inki kima me kanga nge awa?
Ngandu ke na kutuba:
Nti me kubwila mono; kana nge me tedimisa yo, mono atakukatuka awa.
Makaku, na mawa ya mpangi na yandi kukwisa kukulumuka na nti. Ngandu kusonga makaku na kuluta kwaku na monoku na yandi, yandi simba nti. Makaku mpi kuluta mpi kiteso mosi. Yandi kusimba nti. Ngandu na nzala na yandi, naa makasi na yandi ya nti kubwilaka yandi, na ntangu ya makaku me simba nti, yandi kubasika malembe malembe. Ye yandi simba na meno na yandi na diluku ya makaku.
Na nima makaku ke songa yandi nde:
Bikisa mono, mono kwenda ka mono.
Ngandu nde:
Awa nge ke kutala mono, mono kele na nzala; se sepi yayi, mono fwetele kudia nge.
Makaku kulomba yandi ndoluka:
Lolula mono! Bika mono, mono kukwenda ka mono. Beto kele nzila mosi na nge.
Ngandu ketuba kaka nde:
Ikele ve, ve; mono ke dia kaka nge.
Na ntangu yina ya bau ke kutubanaka, kabuluku kubasika; yandi kuyula bau nde:
Inki mavuanga na beno?
Ya ngandu ke zola kutuba, kabuluku kutuba nde bika ntete makaku kutuba; na nima, makaku kuyantika kutuba:
Tala mutindu yau vandaka. Beto mekatuka na nkinzi ya nene ya mfumu, nkoyi, kubingisaka beto nyonso kutu nge, yandi mfumu me songa beto, muntu na muntu nyonso na kusosa nge; beto kanga nge, beto nata nge na yandi, mfumu nkoyi. Mono kele na kukwendaka kusosa mbuma na mono sambu na kudia, na nzala na mono yayi. Mfumu nkoyi kukangaka beto, bilumbu tanu na mvimba. Yandi yayi ngandu, kana inki mutindu yandi kwisilaka kuluta awa, ye nti kubwila yandi. Mono ke na kuluta ka mono, ya yandi mebinga mono nde makaku kwisa gulusa mono. Mono mekwisa. mono mesimba nti. Yandi mebasika. Na nima yandi ke songa mono nde yandi kele na nzala. Yandi fwetele kudia mono. Yau ke vandaka mpidina. Kansi yandi ke wila mono ve. Nge, kabuluku, nge tadila beto dikambu yayi.
Kabuluku kubaka ndinga. Yandi songa na ngandu nde:
Nge, ngandu, makaku kukutaka nge wapi?
Ngandu kutuba nde:
na nsi ya nti.
Kabuluku kusonga ngandu nde:
Nge, ngandu, nge vutuka ntete na kifulu ya nge vandilaka.
Ngandu kuvutuka na nsi ya nti.
Na nima, kabuluku kusonga makaku:
Nge, makaku, vutula nti mutindu ya yo vandaka.
Makaku mpi kubaka nti yina, yandi kuvutula yau na nitu ya ngandu. Yau kukuma pana, kabuluku kusonga makaku:
Nge, makaku! Kwenda ka nge! Ya ngandu kumonaka mpidina, yandi yantika kudila. Yandi ke lomba bau zole kukwisa gulusa yandi:
Nge kele zoba! Sambu muntu me gulusa nge, ye nge ke zola kufwa yandi diaka?
Na nima, makaku kukwenda kwa yandi. Kabuluku mpi kukwenda ka yandi; ngandu mevukala na ya nti na kudila. Ntama mingi ve, muntu mosi ya kuvandaka kuluta, yandi vandaka kukwenda na kongu. Yandi me tala na nsi ya nti mpila ya ngandu me kangama. Yandi baka munduki ya yandi ya tolo-tolo. Yandi kubula ngandu, ibuna ngandu kufwa. Nsangu ya bambuta kukuma pana, yau me mana.
Nyonso yina ketuba nde inki? muntu ya mayele, na yayi nyonso yayi ya mono metela beno ke nsangu ya bambuta. Bambuta kuvandaka kutela beto, ye beto mpi ke tela beno, bana na beto. Bana na beto atakutela mpi na bana na bau. Yo ke mpidina.


text:
Tanzania
Tanzania kele leta ya Afelika ya Lunene. Bansi ya pembeni kele Kenya ye Uganda na node, Rwanda, Burundi ye Kongo-Kinsasa na lumonsi, Zambia, Malawi ye Mozambike na sudi. Dodoma kele mbanza-kimfumu ya yinsi ya Tanzania.
Dilongi ya nsi[soba | edit source]
Ndambu ya node kele na bamongo mingi. Mazanga Ukerewe ye Tanganyika ke vwanda na node ye lumonso. Tanzania ya kati kele nseke. Mukidi ya kalunga kele ya tiya, ya madidi. Bisanga ya nene Unguja, Pembe ye Mafia ke vwanda pene-pene na mukidi.


text:
Bambangi ya Yehowa
Bambangi ya Yehowa ya ntangu na beto kuyantikaka na 1870. Na luyantiku, bo vandaka kubinga bo nde Balongoki ya Biblia. Kansi na 1931, bo bakaka zina ya Masonuku ya Bambangi ya Yehowa. Na luyantiku bo vandaka fyoti, kansi organizasio meyelaka mpi yo mekumaka ti bamilio ya Bambangi, yina kekudipesa na kusala kisalu ya kusamuna na bansi kuluta 240.
Ntu-mbanza ya inza ya mvimba ya Bambangi ya Yehowa kele na New York, kisika kezingaka Nto-kimvuka, kimvuka ya nene ya bankuluntu yina kele na eksiperiansi yina kekengilaka dibundu ya inza ya mvimba. Kele mpi ti bafiliale kuluta nkama mosi na kati ya inza. Na bisika yango, bantu ya luzolo ya mbote kepesaka maboko na kunyema mpi kutinda mikanda yina ketendulaka Biblia. Lutwadisu mpi kepesamaka sambu na kubongisa kisalu ya kusamuna.


text:
Ngola
Ngola kele yinsi mosi ya Afelika ya Sudi. Bayinsi ya pene-pene kele Repubilika ya Kôngo ya Dimokalasi, Zambia na Namibia. Kizûnga ya Kabinda kele na ndilu na Repubilika ya Kôngo. Lwanda kele mbânza-kimfumu ya Ngola.
Kinkulu[soba | edit source]
Bayinsi ya ntotila ke tulama na sika ya Ngola na ntwala. Bawu vwandaka Kakongo ná Kabinda, Kôngo ya Ntotila na node, Ndongo mpe Matamba na katikati mpe Benguela na sudi.
Ngola vwandaka koloni ya Portugal.
Bizûnga[soba | edit source]
- Bengo
- Bengela
- Biye
- Kabinda
- Kuando Kubango
- Kuanza Node
- Kuanza Sudi
- Kunene
- Wambu
- Wila
- Luanda
- Lunda Node
- Lunda Sudi
- Malanzi
- Musiku
- Namibe
- Wizi
- Nzâdi
Bântu[soba | edit source]
Kimputulukesi kele ndînga ya kisalu. Bandînga ya bwala kele kisikôngo, kimbundu, ovimbundu, kitshokwe, kimbunda na kikwanyama.


text:
Vutuka kwa Yave
Yave ovavanga mameme mavila, okulombanga wavutuka kwa yandi.
Nkanda wa Buka kia Selo Yambuta
Nkanda wau kwa Buka kia Selo Yambuta utukidi mu dodokela selo ya Nzambi ana bayivambula ye kambi.
KUNKU KIA 1
‘Vava Ivava Dina Diavila’
Nga Nzambi obadikilanga meme diavila vo diavila emvimba?
PART 2
Ntelekw’a Moyo—‘Tuniemenenwanga Muna Mpila Zawonso’
Avo okendalalanga mu kuma kia sia vo kuvanganga diaka ko mana wavanganga muna salu kia Yave, vena ye diambu dilenda kusadisa mu vwa nkuma.
PART 3
Lukendalalu—Avo ‘Diambu Tubakanene yo Muntu’
nkanikinu tatu mia Nkand’a Nzambi milenda kusadisa mu zizidila ntantu za kendelekwa kwa nkwaku a nkristu.
PART 4
Kuyitumba—“Umpelelesa Mun’esumu Diame”
Aweyi olenda tambulwila luvevoko lutukanga muna ntona zavelela?
PART 5
Nuvutuka kwa ‘Mvungudi yo Nkengi a Mioyo Mieno’
Avo nzolele vutuka kwa Yave aveyi iyantikila? Aweyi ampangi muna nkutakani bekuntambulwila?
Mvovo Miansuka
Nga osungamenanga e ntangwa wakalanga kumosi yo nkangu a Yave?


text:
Hotel Lodge Mbwela ikle inzo ya banzenza (Hôtel) bau kee bokela « Hotel Lodge Mwela » sambu na kusungimina (en souvenir) bwala (village) zina (nom)
MBWELA ikele na na nzila ya Kinshasa – Matadi, kizwunga na Secteur Kisantu, na ilometbakono.’res 11O (nkama mosi na kumi) katuka Kinsa ti Matadi na Province ya Bakongo (Bas-Congo).
Bantu ya nkaka kumake ntete na bwala MWELA na mvula 1983 (mvwula funda mosi nkama nana ye tatu)
Na 1987 (funa mosi nkama ivwa kumi nana ye nswabwadi), bau kotisa nsinga ya mwinda ya ngolo kiteso ya 6 kilometre mpi na ngolo (volts 15.000 funda kumi na tanu volts) ye.
Na 1991, bau kukuna banti ya mangoustagniers 1600 (funda mosi sambanukumi) Sambnu banti yina kupesaka mbuma ya ntete ya titeso ya kufwana na mwvula 001(funda zole na mosi) yantika.
Na 2002 (funda zole na zole) ; bau yantika kunga nzo ya madia ya ya ntete kati banzo 9 (ivwa) bau fwtele kutunga na ntangu yina;
2011 (funda zol kumi na mosi, mfumu ya bikanda (ambasadeur) Ghonda bakaka na maboko na yandi mosi bisalu ya kulanda mpe kumanisa bisalu ya kutomisa bisalu ya INZO YA BANZENZA Mwela Hotel Logde.
BISALU (PROJET YA YIMPA) YA MBWELA LODGE.
Ngindu ya bantu ya impa na bisalu ya Mbwela ikele mpila mosi na mabanza ya mbuta muntu Honorable Ghonda na kutomisa economie nzila mosi na mambu ya kutadila ntambwisi ya banzenza ndjunga-ndjunga na Region ya Bakongo kisika wapi Mbuta Ghonda kubutamaka.
Na yawu (c’est pourquoi) lukanau ya bantu ya impa ikelekupesa luzingu ya mawete (doux séjour) mpi luzitu (respectueux) na munzenza yonso ata vandila bilumbu na Mwela Izo ya Banzenza MBWELA LODGE;
diaka kupesa munu yina bifululu ya mavimpi ye kuvunda ya kieleka.
Na mpila yina, bantu ya impa na bisalu na bisalu ya Mwela Lodge kee zola kutunga ba inzo ya kuala ya nkaka na kati ya kimvuka ya Mbwela bau zola kupesa mabaza ya mbote na bisalu yina a impa;
Na yau, bau kee pesa mfunu mingi na kulonguka diaka na « expérience professionnelle na ba ntwadisi yonso ya bisalu ya impa na kimvwaka ya Hotel Mbwela Lodge.
Nuka nsuka na bisal ya yimpa, Inzo mos ive ya Banzenza na ndunga ata luta Mwela lodge na mambu ya kusansa mabundu mpi na kuyamba banzenza na kati ya Region ya Bakongo.


text:
Keti Nge Tazola Kuzaba Kyeleka?
Kyeleka ya metala inki? Kyeleka ya metala mwa bangyufula ya kuluta mfunu yina bantu kekudiyulaka. Ziku nge mekudiyulaka bangyufula yai:
- Keti Nzambi kekudibanzaka mpenza sambu na beto?
- Keti kilumbu kele bitumba ti bampasi tasuka?
- Inki kekuminaka beto kana beto mefwa?
- Keti kivuvu kele sambu na bafwa?
- Inki mutindu mu lenda samba Nzambi mpi yandi kuwidikila munu?
- Inki mutindu mu lenda zwa kyese ya kyeleka na luzingu?
Wapi nge lenda baka bamvutu na bangyufula yai? Kana nge yula bantu, nge tabaka bamvutu ya kuswaswana. Bantwadisi ya mabundu lenda pesa nge bamvutu yina kewakanaka ve. Kana nge kwenda na babiblioteke to na bisika ya bo ketekaka mikanda, nge lenda mona mikanda mingi yina bantu ketubaka nde yo kepesaka bamvutu. Kansi, mbala mingi yo kewakanaka ve. Yankaka kemonanaka mfunu na ntangu yina, kansi ntama mingi ve yo kemanaka ngala mpi bo kesobaka mambu na yo to keyingisaka yo.
Kansi, kele ti mukanda mosi yina kele ti bamvutu ya kutudila ntima. Yo kele mukanda mosi ya ketubaka ve luvunu. Yezu Kristu kutubilaka Nzambi na kisambu nde: “Ndinga na nge kele kyeleka.” (Yoane 17:17, NW) Bubu yai beto kezaba nde Ndinga yango kele Biblia ya Santu. Na balutiti ya kelanda, nge tamona bamvutu ya pwelele mpi ya kyeleka ya bangyufula yina kele awa na zulu.
Keti Nzambi Kekudibanzaka Mpenza Sambu na Beto?
KIKUMA YA NGYUFULA YAI: Beto kezinga na nsi-ntoto ya mefuluka na nku mpi kukonda lunungu. Mabundu mingi kelongaka nde bampasi ya beto kemonaka kele luzolo ya Nzambi.
MAMBU BIBLIA KELONGAKA: Nzambi kele ve ata fyoti na kisina ya mambu ya mbi. Yobi 34:12 ketuba nde: “Nzambi…lenda sala mbi ata fioti ve! Yandi lenda zenga mambu na nku ve!” Nzambi kele ti lukanu ya zola sambu na bantu. Kikuma yo yina Yezu kulongaka beto na kusamba nde: “Tata na beto kele na zulu…Kimfumu na nge kwisa, luzolo na nge kusalama awa na ntoto bonso na zulu.” (Matayo 6:9, 10) Nzambi kekudibanzaka mingi sambu na beto na mpila nde yandi mepesaka kima ya ntalu mingi sambu na kulungisa lukanu na yandi.—Yoane 3:16.
Tala mpi Kuyantika 1:26-28; Yakobo 1: 13; mpi 1 Piere 5:6, 7.
Keti Kilumbu Kele Bitumba ti Bampasi Tasuka?
KIKUMA YA NGYUFULA YAI: Bitumba kefula na kufwa bantu mingi mpenza. Bampasi kekuminaka beto yonso.
MAMBU BIBLIA KELONGAKA: Nzambi kutubilaka ntangu mosi yina yandi tatula ngemba na ntoto ya mvimba. Na nsi ya Kimfumu na yandi, yina kele guvernema ya zulu, bantu “ta yilama mpi ve sambu na kunwana bitumba.” Kansi, “bambele na bo ya bitumba bo ta kumisa yo bansengo.” (Yezaya 2:4) Nzambi tasukisa bampasi mpi mambu yonso ya kukonda lunungu. Biblia kesila nde: “[Nzambi] ta kusula mansanga yonso na meso na bo. Lufwa ta vandaka diaka ve, bantu ta lwataka mpidi diaka ve, bo ta dilaka diaka ve, bo mpi ta waka diaka mpasi ve. Na ntangu yina mambu ya ntama [yika mpi bampasi ti mambu yonso ya kukonda lunungu ya bubu yai] ta vanda me vila.”—Kusonga 21:3, 4.
Tala mpi Nkunga 37:10, 11; 46:10; mpi Mishe 4:1-4.
Inki Kekuminaka Beto Kana Beto Mefwa?
KIKUMA YA NGYUFULA YAI: Mabundu mingi ya nsi-ntoto kelongaka nde kima mosi ya kevandaka na kati ya muntu kelandaka na kuzinga na nima ya lufwa. Bantu yankaka kekwikilaka nde bantu yina mefwaka lenda sadisa to kusala mbi na bantu ya kezinga, to nde Nzambi kepesaka bantu ya mbi ndola, yandi kezengilaka bo nkanu ya mpasi ya mvula na mvula na bilungi ya tiya.
MAMBU BIBLIA KELONGAKA: Ntangu muntu kefwaka, luzingu na yandi kesukaka. Longi 9:5 ketuba nde: “Bantu ya kufwa kuzaba kima ve.” Bafwa lenda zaba kima ve, lenda vanda na mawi ve, to lenda sala ata kima ve. Bo lenda sala mbi ve to kusadisa bantu ya kezinga.—Nkunga 146:3, 4.
Tala mpi Kuyantika 3:19; mpi Longi 9:6, 10.
Keti Kivuvu Kele Sambu na Bafwa?
KIKUMA YA NGYUFULA YAI: Beto kezolaka kuzinga, mpi kezolaka kusepela na luzingu ti bantu yina beto kezolaka. Yo mefwana mpenza nde beto vanda na mpusa ya ngolo ya kumona dyaka bantu ya beto kezolaka yina mefwaka.
MAMBU BIBLIA KELONGAKA: Bantu mingi yina mefwaka tafutumuka. Yezu kusilaka nde “bantu yonso yina me fwaka kele na maziamu, bo ta wa ndinga na yandi; ebuna bo ta basika na maziamu na bo.” (Yoane 5:28, 29) Na kuwakana ti lukanu ya kisina ya Nzambi, bantu yina tafutumuka tavanda ti dibaku ya kuzinga mvula na mvula na paladisu ya ntoto. (Luka 23:43) Na kati ya lusilu yai yina talungana na bilumbu kekwisa, beto lenda tanga mpi mavimpi ya kukuka ti luzingu ya mvula na mvula sambu na bantu ya bulemfu. Biblia ketuba nde: “Bantu ya mbote ta zinga na ngemba na ntoto yina ya Mfumu Nzambi tubaka na kupesa bo; yo ta vanda ya bo tii kuna.”—Nkunga 37:29.
Tala mpi Yobi 14:14, 15; Luka 7:11-17; mpi Bisalu 24:15.
Inki Mutindu Mu Lenda Samba Nzambi mpi Yandi Kuwidikila Munu?
KIKUMA YA NGYUFULA YAI: Bantu ya mabundu yonso kesambaka. Kansi, bantu mingi keyindulaka nde Nzambi kepesaka ve bamvutu na bisambu na bo.
MAMBU BIBLIA KELONGAKA: Yezu kulongaka beto na kuvutukila ve bangogo ya mutindu mosi na bisambu na beto. Yandi tubaka nde: “Kana beno ke samba, [beno tuba ve kima yo yina mosi mbala na mbala, NW].” (Matayo 6:7) Kana beto kezola nde Nzambi kuwidikila bisambu na beto, beto fwete samba na mutindu yina yandi kendimaka. Sambu na kusala yo, beto fwete longuka ntete luzolo ya Nzambi, mpi kusamba na kuwakana ti luzolo yango. 1 Yoane 5:14 ketendula nde: “Kana beto ke lomba konso kima bonso kele luzolo [ya Nzambi], beto zaba mbote nde yandi ke wila beto.”
Tala mpi Nkunga 65:3; Yoane 14:6, 14; mpi 1 Yoane 3:22.
Inki Mutindu Mu Lenda Zwa Kyese ya Kyeleka na Luzingu?
KIKUMA YA NGYUFULA YAI: Bantu mingi keyindulaka nde mbongo, lukumu, to kitoko tanatila bo kyese. Yo yina, bo kelandaka mambu yina, kansi bo kezwaka ve kyese yango.
MAMBU BIBLIA KELONGAKA: Yezu kumonisaka kima ya kenataka kyese ya kyeleka ntangu yandi tubaka nde: “Kyese na bantu yina kezabaka kinsukami na bo ya kimpeve.” (Matayo 5:3, NW) Beto lenda zwa kyese ya kyeleka kaka kana beto sala bitambi sambu na kulungisa mpusa na beto ya kuluta ngolo, disongidila, mpusa ya kuzaba Nzambi mpi lukanu na yandi sambu na beto. Kyeleka yina kele na Biblia. Kuzaba kyeleka yango lenda sadisa beto na kubakisa mambu yina kele mfunu mpenza, ti yina kele ve mfunu. Kana beto kebika nde kyeleka ya Biblia kutwadisa badesizio mpi bisalu na beto, luzingu na beto tavanda ti lukanu.—Luka 11:28.
Tala mpi Bingana 3:5, 6, 13-18; mpi 1 Timoteo 6:9, 10.
Beto metadila kaka na bunkufi bamvutu yina Biblia kepesa na bangyufula sambanu ya beto mekatuka kutubila. Keti nge kezola kuzaba mambu mingi kuluta yai? Kana nge kele na kati ya bantu yina “kezabaka kinsukami na bo ya kimpeve,” ntembe kele ve nde nge tazola. Mbala yankaka nge kekudiyula bangyufula yai yankaka: ‘Kana Nzambi kekudibanzaka sambu na beto, sambu na nki yandi mepesaka nzila nde mambi mpi bampasi mingi kuvanda na luzingu ya bantu? Inki mutindu mu lenda tomisa luzingu ya dibuta na munu?’ Biblia kepesaka bamvutu ya kesepedisaka na bangyufula yai mpi mingi yankaka.
Kansi, bantu mingi bubu yai kevandaka ti badute ya kusosa bamvutu na Biblia. Bo kemonaka bonso yo kele ti mambu mingi yina kevandaka bantangu yankaka mpasi na kubakisa. Keti nge tazola nde bo sadisa nge sambu na kubaka bamvutu na Biblia? Bambangi ya Yehowa kezabisa nge mambu zole yina lenda sadisa nge.
Ya ntete, mukanda Inki Biblia Kelongaka Mpenza? yina kusalamaka sambu na kusadisa bantu yina kele ti kisalu mingi, sambu na kutadila bamvutu ya pwelele yina Biblia kepesaka na bangyufula ya mfunu. Dyambu ya zole kele programe ya kulonguka Biblia ya ofele na nzo. Mbangi mosi ya Yehowa yina kezingaka penepene na nge mpi yina mefwana na kulonga Biblia lenda kwisa na nzo na nge to na kisika yankaka ya mefwana, mpi kulutisa ntangu fyoti konso mposo sambu na kulonguka Biblia ti nge. Bamilio ya bantu na nsi-ntoto ya mvimba mebakaka mambote mingi na programe yai. Mingi na kati na bo metubaka nde: “Mu mesengumuna kyeleka!”
Kele ti kimvwama ya kuluta nene ve ya muntu lenda sengumuna. Kyeleka ya Biblia kekatulaka beto na kimpika ya binkulu ti bansiku ya bambuta, malongi ya kisaka-saka, mpi boma ya mbi. Yo kepesaka beto kivuvu, lukanu, mpi kyese na luzingu. Yezu kutubaka nde: “Beno ta zaba mambu yina kele ya kieleka, ebuna mambu yina ta katula beno na kimpika.”—Yoane 8:32.
Longuka Mambu Mingi
Sambu na Nki Beto Fwete Longuka Biblia?
Biblia ke pesaka bamilio ya bantu na nsi-ntoto ya mvimba bamvutu na bangiufula ya mfunu ya luzingu. Keti nge ta zola kuvanda na kati ya bantu yina?


text:
KINKULU KIA NSI'ETO KONGO
Ntinu: "Nsaku ne Vunda kavundila va ntoto,va yandu ye nkuwu.Dia vunda, nwa vunda.Vo dia vunda, vo kuvundidi ko, u mwan'atuma nkuni ye maza. “Nsaku i Nanga kia Ntinu".
Ntinu Nsaku (ku Yoyo) tutukidi ku Fisimanga kuna Kungu ye Mayanzi, Se dieto Titi Kia Mpanzu).
Ntinu Nimi lua Lukeni uyadidi wene, utumbamene ezina vo: ne Kongo dia Ntotela. Mpaka zabwa. Nsaku vo: “Ngeye k’ulendi yala ko, e kuma mono mbuta”, Kansi Nimi a Lukeni lua Nzinga wakisimbila Kongo, Ntinu Nsaku ne Vunda ufwete kunzuba e nsessa pakasa. Dianu konso Ntotela uyala mu Kongo, Ntinu Nsaku ne Vunda uvaika kawanda nsesa pakasa. Avo Ntinu Nsaku, kena vo ko kawanda nsesa pakasa, e yuna ka Ntotela ko. Una mambu ma Nzambi katolika mayiza muna nsi a kongo, yandi Ntinu Nsaku ne Vunda wavita tambula mambu ma Nzambi ye botama. I bosi o Nsaku yandi wa mwan’ambuta wasisilwa maza masantu matuka Roma kwa Papa. Ozevo konso ntotela kaka uyala ofwete zumwa e nsesa pakasa a maza ma santu ye mwangwa maza masantu.
Kanda dia Nsaku una bakatuka muna Kongo, bele muna Kialundwa. Katuka muna Kialundwa, ele muna nzila lunda.Asaukidi Lunda, ezidi tunga mongo a Ungudi, i bosi basaukidi Kiende, balueke e Mpozo.Atungidi Bangu, e Mpozo um ndimba,Muna Bangu n’tu nsambwadi miakala mo:
1. Nlaza
2. Mbenza
3. Kiangala
4. Ne Mvemba Nsindi
5. Nkuwu anene
6. Ntinu Nsaku ne Vunda
7. Vita a Nimi
Mvemba Nsindi wele tunga e Lolo. Kengele mwini mbamgala. .i mbuta. O Nlaza uvutukidi e yanda a.Mpozo, osaukidi e Mpozo, wizidi tunga e Kongo dia Lemba. O Mbenza okatukidi, wizidi tunga Nkondo a Malembe. O Nkuwu anene wele mu ntamgdu, wzlz tunga e Nkuwu anene. Vita a-Nimi wele tunga Mpangu. ·
I bosi o Ntinu Nsaku wizi tunga Vunda dia mwangwa tadi ku Ve Maria. Nsaku, Mpese; Kiumbuzl una bakatuka e Vunda, batungidi e Nzengetta. E nkindu yakala mo. Bakatukidi e Nzengeta yau atatu:
Nsaku, Mpese. Kiumbuzi. Ankaka basidi muma Nzengeta. lbosi besi tunga Kimpese, Lamba, `Kumbi, Mbawa. Ngudi mosi tungidi Yongo. ii
Ngudi mosi Songa. Ngudi mosi Kuzi. Ngudi mosi atombola Toyo (Luvaka }. Bele Nkoko ye Lualu. - ‘Una batunga Kimpese, babilamane kikilu. Ovo batadidi e nzanza se ke mifwene ko. O Ntinu_Nsaku vo: " E fulu kike, Ozevo nge Kiumbuzi wenda omu ntandu, nda sosi e Fulu kiabiza.Batungidi Ziaka. Mafwa se mengi. Kiumbuzi wele tunga Ngozela. Ntinu Nsaku katuka
Ngozela. bele tunga Nzengeta. evata dianene kikilu diakala. Nzengeta vumu iya yakala mo. Muakala mpe mwan'anene, ezina diandi Nuni, mwan`a Ntinu Nsaku. Yandi Numi. nkongo a nzau. E kia mene, wele
mu nkonda. Muna nkunku a vata, muakala zanga, Varna zanga katala mbizi. Una kasika. mbizi ifwidi. Kansi yandi nkongo mpe ufwidi.
Bazolele bokela nganga a ngombo. Kansi una kaluaka nkindu ubwidi, avwidi luakana. I bosi bamwanganene. E ngudi mosi yele tunga Vunda dina ndambu a Masangi, vioka a Ngombe; yimosi yele Ngomgo ina kuna ndambu a Vunda. imosi wele tunga Sadl ndambu a Zombo ovo tombokele momgo wa Kimbata. Kansi kayenda kwandi ye mwana nkento ko. Ankaka katuka mbanza Nkolo ( Tumba J bele tunga Kisiama { Kwilu ). Kiatoti wele tunga Mbemba. Ankaka ku Ndembo {Nkela } Ntinu Nsaku katukidi Nzengeta, wele tunga e Bangu, Ngombonzi. Ba-nkaka bakatuka ku Mongo, bele tunga Zamba ( Ngungu ), ngucli mosi Boko, ngudi mosi Kinsako{ Kindundu ), ngudi mosi mu simu Kinsaku ya mavata mankaka. ‘ " Vunda dia Mwangwa tadi wa Nsaku anane. wawuta minsakunsaku. Ku Kongo dia Botongo " Ntinu Nsakq. na Vunda uvundila vana kiandu kia nkosi ye ngo. Na Malele waleleka nai ye miongo ye sinza. Ne Vunda kasindwa mbila. Makala-makala ye nlandu kuna Mbata. ..
Tuvaika muna Kongo ye_ni Mpanzo i bosi Vunda dia Mwangwa Tadi. Ni Mpanzu tungidi muna Ntala (simu ye simu ) ye Mpanzu ye Nsaku basompana. Bankaka bakatukidi, bele Nsansala ( Songololo }.
Kuna Vunda basompana mpe ye Ntumba Mvemba ye Mbenza ye Ntadi a Kongo. Bezidi tunga Kimpase. Mabodila, Mbidi ( Kasi ], Mukimbungu, Kimbanza { simu dia Nzadi). Ngudl mosi katukidi ku Mabodila Wizidi tunga mu__Nsanda. Vata difwidi mu diambu dia mfinda. bezidi tunga Lukamba, i bosi ku Mpalu. Nsaku yé Mpanzu ke bavambana ko. Mosi telamene. umosi lenda. Katuka- Mpalu bele tunga_Kongo dia Botongo. Bankaka belea tunga Nkoma. ku Kiwandu. ku mbanza Ngovo, ku. Tadi ( simu dia Mpioka ) ku Mpamba {ndambu a Tadila, Ntoto a Mputu ) kuna Vunda ( Nsona Kinienze ).
Ku Mbata " Nsaku na Vunda kete kavunda vana Samba ye Nkuwu. ,, Ku Kiteba: " Nsaku na Vunda. kavundila va yandu ya nkuwu.
E dia vunda, e vova vunda.
in Nkutama Mvila Makanda
João Daniel
Mwana Ngangu


text:
Nga Nzambi Una ye Nkumbu e?
Mvutu za Nkand’a Nzambi
Wantu awonso bavwidi e nkumbu zau. Nga ke diansongi ko, vo Nzambi kakala ye nkumbu? Obokelela muntu muna nkumbu andi i diambu diamfunu vana vena akundi. Nga ke diau adimosi ko divavwanga muna kikundi kieto yo Nzambi?
Muna Nkand’a Nzambi, Nzambi wavova vo: “Omono i Yave; eyayi i nkumbu ame.” (Yesaya 42:8) Kana una vo ovwidi mpe mazina mayingi nze “Nzambi wa Mpungu-ngolo, “[Mfumu] Yave,” ye “Mvangi,” ozolanga vo asambidi andi bambokelelanga muna nkumbu andi.—Etuku 17:1; Mavangu 4:24; 1 Petelo 4:19.
Muna nsekola zayingi za Bibila, nkumbu a Nzambi yasonama muna Luvaiku 6:3.
E sono kiaki kivovanga vo: “Yamoneka kwa Abarayama, kwa Isaki, yo kwa Yakobo, i Nzambi wa Mpungu-ngolo, kansi muna nkumbu ame a Yave kiazayakana kwa yau ko.”
Yave i nkumbu a Nzambi isadilwanga muna Kikongo tuka tandu yayingi. Kana una vo akwa ngangu ayingi bezolanga soneka “Yahweh,” Yave i mpila itomene zayakana kwa wantu. E ndambu antete ya Bibila ke yasonamena mu Kikongo ko, kansi muna Kiyibere eki kitangilwanga lunima-lunima. Muna ndinga yayi, e nkumbu a Nzambi mu sono eyi isonekenwanga, יהוה. E sono yá yayi ya Kiyibere mpila eyi itangilwanga YHWH, yiyikilwanga vo Tetragrama.
ZAYA DIAKA MAYINGI
Nga Nzambi una ye Nkumbu?
Nzambi ovuidi mazina mayingi nze Mpungu-ngolo, Mvangi ye Mfumu. E video yayi isonganga nkumbu a Nzambi yasadilwa tezo kia 7.000 muna Nkand’a Nzambi.


text:
Repubilika ya Kôngo ya Dimokalasi
Demokratik kongo cumhuriyeti
Repubilika ya Kôngo ya Dimokalasi to Kôngo Demokratiki to Kôngo-Kinsasa kele yinsi na Afelika ya Kati. Bayinsi ya pène-pène na yawu kele Repubilika ya Kôngo, Repubilika ya Afelika ya Kati, Sudan, Uganda, Rwanda, Burundi, Zambia ná Ngola. Kôngo-Kinsasa kele yinsi ya tatu na bunene ya Afelika.
Contents
Kinkulu[soba | edit source]
Tuka 2000 NK tî 500 BK bitembo ya babantu katuka londe sompaka na ndâmbu ya Kôngo ya ntângu yayi. Bantu ya kisina, bambekele, fwanaka sompa na dikabu ngele ya yinsi. Babantu yina kotisaka kisalu ya bilanga pe kisalu ya kibende tuka Afrika-Mputu.
Pène-pène na mvula 400 kimvuka mosi bandaka kukulisa na simu ya nzadi Lualaba. Nkûmbu ya kimvuka yayi vwandaka Upemba. Yawu kumaka Luba ya Ntotila na nima (pène-pène na 1585). Kimvuka ya mfunu ya nkaka vwandaka Kôngo ya Ntotila, yina butukaka pène-pène na mvula 1400 mpe zingaka tî 1885 na nsiku.
Luyalu ya Belezi (1908 – 1960)[soba | edit source]
Kôngo vwandaka koloni ya Belezi banda 1908 tî kuna 1960.
Vita ya yinsi (1960-1965)[soba | edit source]
Zaire (1971 – 1997)[soba | edit source]
Na nima ya mvula tânu ya vita mpe ya ngemba ve, Joseph-Désiré Mobutu, lieutenant général ya banwani, basisaka Kasa Vubu katuka kîti ya luyalu na ngolo na 1965. Mobutu nataka ngemba na yinsi, kasi luyalu na yandi vwezaka bansua ya muntu mpe salaka lukwikilu ya muntu samu na Mobutu kibeni.
Na bamvula kumi ya 1970 Mobutu salaka politiki ya kuzairisa (kifalanse: zaïrianisation). Na mvula 1971 yandi pesaka Kôngo zina ya yimpa, Zaire, yina kele mpila ya kupola ya mpovo ya kikôngo, Nzadi.
Transition (1996 – bubu)[soba | edit source]
Na mvula 2005 Repubilika ya Kôngo ya Dimokalasi me kuzwa misiku ya yinsi ya yimpa. Banda misiku yayi nzila me zibulama samu na kumanisa transition na nswalu nyonso na kubimisa nsiku ya maponama ke kwiza. Kimvuka ya kimpwanza ya kupona (Commission electorale independante) salaka maponama samu na ntwadisi ya yinsi ná luyalu ya yinsi na 30.7.2006. Joseph Kabila nungaka Jean-Pierre Bemba ná bakandida ya nkaka na maponama ya ntwadisi ya nsi.
Bêsi[soba | edit source]
Kibuka ya bantu ya nene kele:
- baluba 18 %
- bakôngo 16,1 %
- bankundu 13,5 %
- banyarwanda ná banyamulenge 10,3 %
- bazande 6,1%
- babangi ná bangala 5,8%
- bantu ya nkaka 30,2%
Bandînga[soba | edit source]
Ndînga ya kisalu ya Kôngo-Kinsasa yawu kele kifalanse. Bandînga ya bwala kele kikôngo, kiluba, kiswahili na lingala. Yinsi ke tembikisa bandînga yina nyonso na kuloza ata mosi ve. Bandînga ya nkaka ya yinsi yawu kele samu na lukumu ya yinsi ya Kongo yina luyalu ke kwiza kakila.
Lukwikilu[soba | edit source]
- bana ya Yesu ya katolika 70%
- bana ya Yesu ya misioni 20%
- bana ya Kimbangu 10%
- basilamu 10%
- lukwikilu ya bambuta 10%
Malongi ya ntoto[soba | edit source]
Nzadi Kôngo ná bana-nzadi ya yandi ke sabuka yinsi ya mvimpa. Nzadi Kôngo ke kabula Kôngo-Balazavile na Kôngo-Kinsasa. Nzadi Ubangi kele ndilu na Yinsi ya Afelika ya Kati. Uganda kele na simu ya Mazanga Mobutu na Rwitanzige. Rwanda kele na simu ya Kivu. Burundi na Tanzania kele na simu ya Tanganyika. Dizanga Mweru ye nzadi Luapula salama bonso ndilu na Zambia. Kwango na Kasâyi ke lânda ndilu ya Ngola.
Bizûnga[soba | edit source]
Repubilika ya Kôngo ya Dimokalasi kele na bizûnga makûmi zôle na tânu, na mbânza Kinsasa.
Politiki[soba | edit source]
Politiki ya Repubilika ya Kôngo ya Dimokalasi
Minsiku ya leta[soba | edit source]
Bantwadisi ya nsi[soba | edit source]
- 1960 - 1965 Joseph Kasa Vubu
- 1965 - 1997 Mobutu Sese Seko
- 1997 - 2001 Laurent Kabila
- 2001 - Joseph Kabila
Bantumwa ya ntete[soba | edit source]
- 1960 - 1960 Patrice Lumumba
- 1961 - 1961 Joseph Ileo
- 1961 - 1964 Cyrille Adoula
- 1964 - 1965 Moise Tshombe
- 1965 - 1965 Evariste Kimba
- 1965 - 1966 Léonard Mulamba
- 1966 - 1977 ?
- 1977 - 1979 Mpinga Kasenga
- 1979 - 1980 Bo-Boliko Lokonga Mihambo
- 1980 - 1981 Jean Nguza Karl-I-Bond
- 1981 - 1982 Joseph Untube N'singa Udjuu
- 1982 - 1986 Kengo Wa Dondo
- 1987 - 1988 Mabi Mulumba
- 1988 - 1988 Sambwa Pida Nbagui
- 1988 - 1990 Kengo wa Dondo
- 1990 - 1991 Lunda Bululu
- 1991 - 1991 Mulumba Lukoji
- 1991 - 1991 Étienne Tshisekedi
- 1991 - 1991 Bernardin Mungul Diaka
- 1991 - 1992 Jean Nguza Karl-I-Bond
- 1992 - 1993 Étienne Tshisekedi
- 1993 - 1994 Faustin Birindwa
- 1994 - 1997 Kengo Wa Dondo
- 1997 - 1997 Étienne Tshisekedi
- 1997 - 1997 Likulia Bolongo
- 2007 - ??? Antoine GIZENGA