c: text/html

text:
Yinki yina Kimfumu ya Nzambi?
Samu na nge, yau kele . . .
kima mosi yina kele na kati ya ntima na nge?
ntubulu kaka?
luyalu mosi na dizulu?
BIBLIA METUBA MUTINDU YAYI
“Nzambi ya dizulu ketula kimfumu mosi yina kesala bebisama ve.”
“Nzambi mepesa beto mwana ya bakala! Yandi yina muntu ta yalaka beto.”
YAU KELE MBOTE SAMU NA NGE
Yakele na luyalu mosi ya lunungu yina lenda natina nge mambote banda bubu yayi.
—Yezaya 48: 17, 18.
Na yinza ya yimpa yina kena kuiza, nge kezinga na mavimpi ya mbote mpenza mpe na kiese.
—Kusonga [Nzaikusu] 21:3, 4.
BETO FUETI NDIMINA MPENZA YINA BIBLIA KETUBAKA?
Ee, ata samu na mambu zole kaka:
Yesu monisaka yina Kimfumu ya Nzambi kesala na bilumbu kena kuiza. Yesu longaka balongoki na yandi basambilaka samu Kimfumu ya Nzambi kuiza mpe luzolo na yandi yasalama na ntoto. (Matayo 6:9, 10) Yesu monisaka mutindu kisambu yango kekokisama.
Ntangu Yesu vuandaka awa na ntoto, yandi dikilaka bantu ya nsatu, yandi vukisaka bimbevo, mpe yandi futumunaka bantu yakufua! (Matayo 15:
29-38; Jean 11: 38-44) Lokola yandi vuandaka muntu yina fueti vuanda Mfumu na Kimfumu ya Nzambi, Yesu monisaka na bunkufi yina Kimfumu ya Nzambi kesala samu na bantu. —Kusonga [Nzaikusu] 11:15.
Mambu yina kena luta na yinza memonisa ti Kimfumu ya Nzambi zola kuiza. Yesu samunaka ti tekila Kimfumu ya Nzambi natina bantu kiyenge na ntoto, yinza ya beto fueti vuanda na bamvita, bansatu mpe kuningana ya ntoto.
—Matayo 24:3, 7.
Yau kele mambu beto kena mona bubu yayi. Na yau, beto lenda tula kivuvu ti ntama mingi ve, Kimfumu ya Nzambi kesukisa mpasi nionso yina.
YINDULA NTETE
Yinki mutindu luzingu kevuanda na luyalu ya Kimfumu ya Nzambi?
Biblia kena kupesa mvutu na kiuvu yayi na
NKUNGA 37:29 mpe YEZAYA 65:

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Documentos históricos escritos em Kikongo, trata-se de correspondência entre o agente Missionário inglês BOWSKILL, Director da British Missionary Society em Mbanza Kongo, personalidade respeitada junto da família Ntotila (Rei do Kongo) e Tulante Buta com os seus subordinados. O antigo Governador do Distrito do Congo português, José da Silva Cardoso, qualificou o líder da resistência Bakongo de seguinte maneira: “ …a admitirmos que um tal projecto foi elaborado por Buta, estensivo chefe de guerra, absolutamente analfabeto, teremos que curvar-nos reverentes em face deste génio, só igualado pelo que os seus subordinados manifestaram na arte da fortificação.” Sendo analfabeto, pensamos nós, que Tulante Buta teria utilizado os serviços de escribas bakongo ou europeus, nas suas correspondências. Pedimos a vossa especial atenção para melhor compreensão dos textos, porque existem erros ortográficos evidentes que podem pôr em causa a sua interpretação.
————————————————————————————————————————–
MBUTA – QUICONGO
1ª – Cópia
B. M.S. Mb a Mputu – 30 de janeiro de 1914
Enkueto Nosso mpididisipe
Muna unttwadi weto tulundanga wavita.
Oulengi ete mf Bowskill Tumwene eunu efuku okuvo o Paul wantumini yakia muna mafula mawonso yazayisa ve-Paul kena kwandi ya t’a wavita ke-kansi meno Bowskill tukomanini empaka vo kilendi; kansi muna wavana kaka enganga mpe wele kusi e Kemba, emana mpe diangidizi kwangeye nosso. Ozevo kenwizi venda ke, yovo venda muntu. Omene mpe muna kunukulul’ e myoyo yabakidi eukanda vova vo-ukiviza, kansi ki kwiza kwame ya ta wavita ke, ve i paul muna tambi kia kulu kebadilwa yaza vinges’e chief dia kaka dikala mo, ukuizye nosso ladi muna sai vo i ntinu kilendi kiza meno moziko, nga ko vita ko.
Ozevo emono Bowskill ngina yo umbangi wa nkanda nguluvu. Ke nutelamesa vita ko, ngatum venda muntu. Ozevo nuzayesa muna ndiombu yawense . Idianu vo Enkwetu nosso mwangani senkanda muna fulu yawense ve- tubeka nguluvu ekuiza, ezevo o nguluvu wau ke Kwiza kanongiva ko, ngetu kenzo muntu ro tuwa mana mekwiza ya nguluvu. O mf. Bowskillekauikini kikilu voke tuviti ku nsia mylele ko, wau voso tuma ye vuvu kieto ezevo ke tutuleka mioye ke. Ombazi nana vombonis’e nbasi eyete akwene kwaku muna ukumbu a nosso mpidisipe.
N,N, Snr Nosso Mpididisipe
Documento 2
Mb. Mputu – Dec 1913 – Kwa Nosso – Enkwezi vimpi aka owo (ou ewe?) i tumuni ye nzola mbonami ngavoi Noso mpidisipe wayele vunda kuna Bangu mene (ou neme?) yasidi emuvata, kansi se domosi aka e nkwezi, e nziku yo mabika nasi lu kuna zamba ke nuvilakanwa mioko ekuma tu zelele kikilu e kandikila ensi, ozevo toma sikidu sanga mawonso, ndombe Kayambula ndembe(ou ndombe?) yandi, muntu kavengoka nkwandi ngatu tata ukandi diaka tuka omuwau yeto awenso tutema yikakia na twakalanga aka kumosi ke vamangikosiani diaka ko ekuma ediambu dia mangiekesiani diau ditwese o lutovoko ekunsi eto (ou oto?) kansi wau se tuna voyeto awonso (ou awenso?)kumosi se twina osia vovita a mindele yavana tutika yo O Nemptu katu lendi diaka ko, vo tuteme (ou tutomo?) kandamena kumosi. Nga voi mapulisi yakakesi Kongo diambuziku wau batwasa eulolo wa mpasi emunsi yo mana kivenda die o lusalu lwasalwaomu madimba yo kwenda kangi owantu (ou ewantu?) yo mfumu za mavata. Vo
ubamona kaka beza sokanina omo ( ou eme?) miwu aku toma bundisa kwandi ke mu ukenda ko.
Ketu sungwidi okoko muzulu vo nu mona eka nu toma ( ou tema?) kumwanga Enkenda yau etatu yakuma ndambu etina yo Kongo dia nzolo ye Bangu ngaka mu um yamu wau ebuka kwizila nga kwandi ake sindikang aka evata nkutu seta e usidi yo wantu, kansi tu mau kaka momo twatomene kuba sikidusanga.
O mavangu ma Mbolozi you mpuiba mayizidi sa munanga esi nkanda manbi kikilu mankenda mpe. Oukadi a ampemba nkutu ku nima bansi sa oyau basunda kuna ntu wantu ambi kililu yo mapulisi mau baki yidinge mau.
Oyengwa Ditine otumini aka evi mpi kwa ngeye oyandi una kia mbote. O Mono nkuesi aku
(a) A.N. Lekai
_____________________________________________________
Doc Nº3
Missão de Sam José de Belem Madimba 14 de janeiro 1914
ILLmo. e Exmo Snr
Lunguezi Ozevo kuma kua Nosso madimpi maku mono ua Tualnte Io Afonso NKongolo. Vana ntandu a mavimpi ozevo omambu ma vita tua menga iavua massina ombangui kuna kua Nganga Ia Ngelezo. O uau se nguluvu o kisanga tuzeio vo. A vo Nmuene nu menga keme mani wenga ko. A vo Nganga io ngelezo mdutissa kena mfumo anongua-ke. Ozevo ebika kolo tuakangadio Avompe Jeni mumuene kenu lutissako nu monga Ave muisso (e?) Longo nu venda nanga muissi kingelezo onguempe emana zingula ku e si mavata batoma lungua. O nguluvu fundissa ke Kuiza kansi omano kifunda Kuame-ke. E kuma kadi ia faundano (e?) kua nganaga ia nganga Nglelezo. Mbene kuame. Mono Tulante Buta do Lovo mina Nsongola
June: 13 M.M.S. S. salvador
Nkundi ame anzelva
Madimpi ono
Dana ntande mpe ntandele kikilu muna nkand’ aku yo lukazisu mpe. Omono nkutu nkenda mlwene mina wau vo ke tusidi movana yeno vata ke kami kediambu diame ko. Yabenze vo twadi vioki evatu dieno, kansi ngamba babugele uzili akaka mengi ngiva mau ma vova (veva?) kua yenu alsigi kansi vo nutinleka mo(?) Muna fikolo nusa tambula nkanda a kuzuzayisu ntangua atomboka muavu kiese mona nuna wau vo muagatikidi otunga nzo a Briecks. Oyeto tlele kweto. Nengua yo wau’ etu mpe balele. Batumini o madimpi mavimpi kwa nosso maku yo anomo ana bena koko (e?).
Mono wa nlagi eno (ass) J.S. Bowsskill.
Cópia
Kuna kwa Mwana ame
Nosso tala vo leke ya Manuel Kiditu Bazolele voka wubaymbula bavioka kwau ana baezone taya keyau ko wana simba wau twika Nkanda muna mavta Bazya.
Mbene mono
Buta
Mbanza Mputu Kwa Nosso – Muna mambu ma vikidi tuma Tulante Buta ma siá vo avo numena (ou numona?) ngluluvu ma mbote ke kwizanga mau, kwa yeto o nisi. Ozevo nufweto sonoka e’nkanda mia kaka muna fulu za kaka maimbu wama. Zo kuna kwa Pedro Ngombe mpe kuna wene ke basikika. Onswa za vawa utu ka diaka kwa.
Buta kima na twa wil ekulu oma mbu mambote mekwisa epa Ngluvu nutwik’e nkanda za kunda
mbu a mpangu ke ba tiniko ba wini (?) kina naga kaka oku Kengo.
Mfeka Kalayi nkazi
Para Graçia m/f Nosso Lunguezi.
S. S. do Congo Dec 17.12.913
Ozevo kwa yetu kiame A. Kuemba se tenda yo fia uka muna mavimpi meto tulele yandi Minkote kaka kayzidi ko kuna kavika kwendela a ngamba ewause ke tuwanga nsangu ko e ntanwa ike ibosi usinga tema kusene ke na vimpi kakaewe(?) salukiambote mono wayatu kiaku
— A. N. L. ( atribuída a Lakai
É para o Exmo. Snr. Alvaro Kuvomba — B. M. S. Luiguzi (?)
Em colaboração com Artur Méndes


text:
Matadi
Matadi kele mbânza-kimfumu ya kizûnga Kôngo ya Kati na Repubilika ya Kôngo ya Dimokalasi.
Bântu[soba | edit source]
Matadi kele na bântu mîngi. 92% ya bankwa Matadi kele bêsi ya Kôngo-Kinsasa. 8% kele bêsi ya bayinsi ya nkaka.
Bamboma kele bântu ya kisina ya Matadi. Makânda ya nkaka ya Matadi kele bayombe, manianga, bandibu, bantandu na bankaka. Bântu nyonso ke tubaka Kikôngo, ndînga ya yinsi yina butamaka na Matadi.
Bandâmbu[soba | edit source]
Matadi ke natanaka bakomina tatu: Matadi, Mvuzi na Nzanza.
Kinkita[soba | edit source]
Matadi kele na dibûngu na simu ya nzâdi Kôngo mpe nzila ya lukalu tî Kinsasa.


text:
Kitoko-ya-bankento ya kuvandaka kubuya babakala nyonso
La chica-más-hermosa que rechazaba a todos los pretendientes
Cuento Kikongo
Kikwit, province de BandunduRDC
Cuentista
Ngala Mbunatana Justin
Kuvandaka tata mosi zina na yandi Lukengo Obaday, ti nkento na yandi Mbila-Mbila Fila. Bantu yayi bo zole bo butaka bana nana (8). Bakento kuvandaka bo nionso tanu (5). Bana ya babakala kuvandaka tatu (3). Nakati ya bana yina ya babakala tatu, mosi kati na bo yandi kuvandaka zoba to ve kizobalala. Ibuna na bana yina ya ba nkento bo tanu, mosi na kati na bo kuvandaka ya kuluta bampangi na yandi na kitoko mingi. Ibuna zina na yandi kuvandaka kitoko ya bankento.
Mwana nkento yayi, kitoko ya bankento kulutaka bana ya bankento nionso ya muzuinga ya babwala yina pana. Ibuna bangunza nyonso ya muzwinga ya babwala yina kuvandaka kuzola yandi mingi.
Kilumbu mosi, ngunza mosi ya buala na bo, kuvandaka kutula mitambu pe kufwa bambisi ya mfinda mingi. Tangu ya ngunza yayi me kuzwa mbongo na nima ya kuteka bambisi ya mfinda, yandi kusonga bampangi na yandi nde:
Mono ke zola kubala mwana nkento yina ya bo ke bingaka nde kitoko ya bankento.
Bo songa yandi nde:
Kuenda na nzo ya tata na yandi nge pesa dilaka.
Yandi mpe kwendaka kupesa dilaka.
Kilumbu ya bo wakanaka kulungaka, ngunza yina kusumba malafu ti bima yonso ya bo ke pesaka na dibala. Yandi kubinga bantu mingi ti kikanda na yandi. Bo kwenda tii na nzo ya tata Obaday Lukengo. Kuna, tata lukengo kubingaka nkento na yandi Fila Mbila – Mbila nde baka bibuluku pesa bantu yayi. Mama Fila kubaka bibuluku (bitini ya banti ya bo ke vandilaka kuna na nzo na bo), yandi kupesa bo, mpi bo kuvandaka.
Na nima, tata Lukengo ke yula bo nde:
Beno ke luta, to beno mekana awa na nzo na mono?
Bo vutulaka nde:
Beto ke luta ve kansi, beto mekwisa kusosa saka-saka kuaku na nzo na nge; kisongidila nde, beto mekwisa kubala mwana na nge kitoko ya bankento.
Tata yina kubingaka mwana na yandi yina, kitoko ya bankento kwisaka. Tata na yandi nde:
Bantu ya nge ke mona awa na nzo na beto, bo mekwisa kubala nge.
Kitoko ya bankento kubuya dibala yina, ke tuba nde:
Na kitoko na mono yayi, mono lenda kubala bakala ya mutindu yayi ve.
Na kutuba ya mbote, ngunza yina kuvutukaka ti nsoni, mpe mawa.
Na nima ya bilumbu kutaka bangonda uvua (9), ngunza ya nkaka vandaka kuteka mpe kuteta malafu ya ngasi. Na nima ya bisalu na yandi, yandi kuzwa mpe lukanu ya kwenda kubala mwana nkento kaka yandi yina kitoko ya bankento, mwana ya tata Lukengo. Yandi telemaka mpe kwendaka kupesa dilaka na nzo ya tata Lukengo. Kilumbu yina kulungaka ya kubaka bima yonso ya bo ke pesaka na dibala mpe kubingaka bantu mingi bo kwendaka na nzo ya tata Lukengo. Bo kuma, tata yayi kusonga nkento na yandi na kupesa bo bibuluku (bakiti ya kuvandila). Mama yina kupesaka bo bakiti. Na nima tata Obaday kuyulaka bo nde:
Beno ke luta to beno ke kwenda wapi?
Bo nde:
Beto mekwisa kwaku na nzo na nge sambu na kubala mwana na nge kitoko ya bankento.
Tata yina mpi kubingaka mwana na yandi mpe kuyula yandi nde:
Nge memona bima yayi?
Mwana nde:
Yinga tata
Tata nde:
Yo ke songindila nki?
Mwana nde:
Yo kele bima ya dibala.
Tata kusonga yandi nde:
Ngunza yayi mekwisa kubala nge. Keti nge mendima yandi na dibala?
Kitoko ya bankento kubuyaka dibala yina diaka. Ibuna bo vutukaka na nsoni
Na nima ya bangonda ya nkaka, ngunza ya tatu kwisa diaka kuyula dibala diaka. Yo vandaka mpi kiteso mosi, nkento kubuyaka. Ngunza ya iya kwisaka diaka. Kaka kiteso mosi, yandi buyaka yandi. Ngunza ya tanu kwisaka diaka yandi kubuyaka yandi diaka. Tii ya sambamu, ya nsabuadi, ya nana, ya uvwa, ya kumi, yandi kubuyaka bangunza yayi yonso.
Beno kuwa makambu kuisaka na nima ya dikambu yayi? Ngunza ya kumi na mosi zina na yandi kagudi-gudi. Kagudi-gudi kisongidila nde inki? Kisongidila nde ntu mpamba. (ndoki). Kagudi-gudi kwendaka kudefa mabobo, kudefa makulu, mpe kudefa divumu. Na nima, yandi kwendaka kudefa bilele pantalo, sumisi, kazaka, cravat, sapatu, montre ti lineti mpe basoseti. Tangu yandi medefa bima yonso melunga, yandi kwendaka kupesa dilaka na nzo ya tata Lukengo Obaday ti mama Fila, sambu na kubala kitoko ya bankento.
Kilumbu ya bo wakanaka kulungaka, yandi kwendaka ti bima yonso ya dibala. Tangu ya yandi mekuma kuna na nzo ya tata yayiObaday, bo pesaka bo bakiti ya kuvanda. Na nima tata yayi yulaka bo nde:
Beno mekwisila nki awa na nzo na mono?
Bo nde:
Beto mekwisa kubala mwana na nge kitoko ya bankento.
Tata yayi kubingaka mwana na yandi ya ngo yina kwisa awa. Mwana kwisaka. Tata kuyula yandi nde:
Nge mona bantu yayi?
Yandi ndimaka nde:
Yinga tata.
Tata nde:
Bo mekwisa kubala nge, keti nge mendima to ve?
Mwana vutulaka na tata na yandi nde:
Mono mendima yandi.
Yo yina batata ti bangwasi kunuaka malafu yina.
Kilumbu ya bakala fuete kwenda ti nkento na yandi na buala na bo kulungaka, mwana ya tata yayi, yina ya zoba ke nokaka mate na munoko ya bakala kwisaka pana. Mpe ke songa yaya na yandi yina ya nkento nde:
Mono mpe ke kwenda ti beno
Mpangi n’andi ya nkento kubuyaka ngolo. Tii na nima, kagudi- gudi yantika kukwenda ti nkento na yandi, mpangi ya nkento na yandi yina ya zoba ya bakala kubanda kulanda bo na nima malembe-malembe, kana pinduka ya nzila yandi mpe na nima tii na nsuka bo mekuma ntama mpenza ti buala ya bo katukaka bo talaka na nima, bo ke mona leki yina ya zoba. Bo vukanaka mpe bo kwendaka. Tangu ya bo ke kwenda, na konso bwala ya bo ke kuma muntu mosi, mosi fuetele kulomba bima ya kagudi-gudi defaka. Kaka mpidina na konso nki bwala yandi ke vutula bima ya nkani ya yandi kudefaka. Tii na nima, bima yonso ya yandi kudefaka kumanaka na kuvutula. Tii bo kwendaka na nseke ya nene na dikaka mosi, yandi kagudi-gudi kunangula.
Na nima ya kunangula dilaka, bo kotaka pana na nsi ya dikaka, na nima yandi kukangaka yo diaka. Tangu yina, dikaka yina kuvandaka kielo ya nzo ya ba ndoki. Ibuna ntangu ya bo mekuna na buala ya babakala na yandi, bandoki nionso kuvandaka na kiese ya kuluta nene. Beno ke zaba sambu n’anki? Sambu bo me kuzua madia ya mbote mpenza. Na nima, bagudi-gudi yonso kuwakanaka bo kuendaka kutula fundu ya kudia nkento yayi. Leki ya nkento yayi, yina ya bakala, yina zala, kuvandaka kulanda masolo na bo yonso. Bo lalaka, tangu kutana, na suka, bagudi-gidi yonso kwendaka na mfinda. Kuna sambu na kubuka bankuni, ba ya nkaka kubaka masa, ba ya nkaka kunata maioko ya kulambila luku ya kudila madia na bo yina. Na nzo, leke yina ya zoba kubingaka yaya na yandi kitoko ya bankento mpe kusonga yandi nde:
Nge ke zaba nde babakala na nge bo me wakana bo nionso sambu na kufwa nge mpe kudia nge? Ibuna mono ke songa nde beto ke tina awa.
Mpangi n’andi yina ya nkento nde:
Beto ke sala nki mutindu?
Yandi nde:
Nge landa mono.
Yandi pasulaka lunguba, mpe yandi kubakaka kimpusu ya lunguba. Yandi kusongaka mpangi na yandi nde mata na mukongo na mono. Yandi mpi kumataka na mukongo na yandi. Yandi kuyimba ka kunga mosi:
Lo kubula ka mudondu e tshelele (bis)
Tat’e murice e tshielele, mama e morine tshielele
Tshie-tshie-tshielele
Ti bo pumbukaka ti bo kwendaka na zulu na nzila bo ke mona bagudi-gudi ke kuisa kuvutuka na bwala na bo. Kisika ya bo katukaka. Bo kuenda, bo kwenda tii bo kuma na bwala na bo kifulu ya tata na bo ti mama na bo. Tangu bantu ya bwala me mona bo, bantu ya bwala kubandaka kuyula bo:
Ebue, beno me kuenda mazono, beno me kuisa kuvutuka diaka?
Bo nde:
Beno bika, makambu ya beto me mona yo kele ya ngituka.
Tii bo kutela bo yonso ya bo kumonaka kuna.
Ebuna makambu kumanaka!
Masolo yayi yo ke longa beto nde: muntu yonso kele ti mfunu awa na zulu ya ntoto yayi. Ya vanda leke ku vanda mbuta.


text:
Président du Comité de Sages BDK et BDM
Kua Makesa, nkangu a Kongo ye babo. Tandu ka tandu kiena ye muningu andi, isavo mu zimvita za mpila mu mpila ye mavonza ma mu nza yayi, tubindamene ku kivana mu bisambu, telama mu kikesa niongoloka kua mfumu muanda kongo vuidi kisalu kiandi,ye sila vuvu mu nzila yayo ntumua keti ku tu nata evo songa, kadi yandi kaka zeyi makinu ye muningu wa ndiatila. Idina: ka tukadi ye keti keti ko, tu siameno ,tu luta lemisa mpeve ya mika mia mbua, vutula zola mu beto na beto, nuanisa kintantu mu beto, mpaka mu beto,kadi ntantu ye sielo biandi bawu tu tomene zaya.
Mu ntangu ntantu ye sielo biandi beti tomba mu sumba makesa ye nkangu, kotesa mpeve ya mpaka mu beto kidi tua yoya ye tua bua; tu bindamane telama mu kikesa ye bedisa ntontolo za mpila yoyo, kaya meso va ntadisi a mavanga ma ntantu ye sielo biandi. Tusimba dio nzila yayo ntumua kalenda viokela yena kaka mutu tombila ndungunu ye ndungu eto yeka lukufi. Kadi miangala mia ngolo mi natanga mvimbu evo vumu kia butuka evo vayika. Tusimbasaneno moko na moko mu sala, mu lembua landa matingu evo mvuezolo a mintatu mieto.
Mu dia vuezua mua vayikila dia ntalu ye dia nzitusu, landila mpasi kiese kilandanga, va kintente ntantu lenda banza vo nungini kansi va zimunina bedusua kaka kana bedusua, kadi kanda dieto diena dia nlongo, nsilulu zeto zena za kedika , nzila zazo nlongi ka lenda ku tu nata evo viokela zena kaka kutu natina ndungunu. Mayangi kua babo bena vuata ki kesa, mvibudulu, mpeve ya mika mia mbua, kadi kimfumu ka mazulu ye nkembo wa kongo wena mu moko mawu. Engua, engua,engua kua ntantu mia kongo ye sielo biandi luna bedusua ye tulua va mbata makala matiya ye yonzika mambi meno kadi bikunanga muntu mu ngindu , mu mpova ye mavanga kaka mu kaka bindamene yonzeka.
Bika tua luta yimbila nkunga miami :
-
Mu zimvita za mpila mumpila ye mavonza mamu nza yayi lu makesa ma bundu dia kongo nani lenda kutu tanina
-
Uta dia nlogo i siama mu nge vundisa mono wu nkindisa mpe
-
Kitembo ki kulumukini mu katiopa ntangu a nsilulu yeka lukufi nkua mvuatu mia mbuaki…
- bika nlongi a kongo kanunga mu nzila zazo keti kutu nata ye fuisa nsoni ntantu mia mio mia kongo
- bika mianda mia ntemo mia tu tuadisa.
- bika ntangu ya luvuvamu ye ngemba ya yala mpeve zeto zazo ye tu nata ku ndungunu ya ludi
Mu nkumbua mfumu eto Ne Muanda kongo tulombele bo. Ingeta, i bobo i bobo.
Ne Mputu lusembo
Mfumu a kabu dia banduenga.
Kabinda kia 06/03/2017.


text:
Bambangi ya Yehova: Banani beto kele?
Beto kele bantu ya babuala, bandiatulu mpe bandinga mutindu na mutindu, kansi beto kele na mikanu mosi. Beto zola ntetente kukumisa Yehova, Mvangi mpe Nzambi ya Biblia. Beto kesala ngolo na kulanda kifuani ya Yesu mpe beto kele na kiese babokila beto baklisto. Mosimosi na beto kepesaka mbala na mbala ntangu ya kusadisa babantu na kuzaba mbotembote Biblia mpe Kimfumu ya Nzambi. Na mutindu beto kepesaka kimbangi to kuzonzila Yehova mpe Kimfumu na yandi, beto meluata nkumbu ya Bambangi ya Yehova.
Fiongonina site ya beto. Tanga Biblia na Internet. Bakula nani beto kele mpe yinki beto kekwikilaka.


text:
Kituba (Kikongo ya Leta, Monokutuba) is a Bantu language spoken in parts of the Democratic Republic of Congo (Congo Kinshasa) and Republic of Congo (Congo Brazzaville).
Resources from Every Child Ministries in Kituba:
Baleso ya Bible (Bible Lesson Resources):
Baleso na Mikanda ya Mvimba ya Bible (Lessons on Bible Books): (Na Ordre Biblique)
Yonasi--Baleso 9 sambu na Bana
Baleso ya Nkaka ya Bible:
Bandinga ya Yesu na zulu ya Kulunsi--Leso
Bingana ya Yesu, Baleso 9
Basujet ya Mbote Cycle ya Baleso sambu na Bana ya Fioti
Keti Mono Lenda Sosa Lusadisu ya Bampeve to ya Magie? Leso mosi
Muntu ya Mpa na Fami ya Nzambi --Katekisima
Nki Me Luta Mfunu?
Nzambi vutula mvutu na bisambu --na mpila Yandi mosi mona mbote
Yandi Me Telema, Guide ya Baleso sambu na Bana
Yesu ti Mono--Baleso 5 sambu na bana ya ke mona mpasi
Baleso sambu na bilumbu ya fete (Special Day Lessons):
Bandinga ya YESU NA ZULU KULUNSI LESO-Paki
Beto Bankento Me Mona Yesu -Paki (Easter Lesson)
Noel-Baleso 3-Beto Zitisa Mfumu Yesu
Simeon ti Anna Yangalala sambu na Kumona Mesia - Leso mosi ya Noel
Yesu Na Zulu ya Kulunsi-Bamambu ya Yituka-Paki
Yonso ke Songa Yandi-Leso sambu na Paki
Baleso sambu na Kutunga Bifu ya Mbote na Nzila ya Bible (Character Building Bible Lesson Resources):
Kutunga Kubebisa Ve (Constructif)
Kuzenga Mbote Inki Nge Fweti Sala, Kukangama Kaka Na Yo (Engagement)
Kikesa, Boma Ve--Baleso 6 (Courage)
Kudipesa na Kisalu, Bumolo Ve Leso (Diligence)
Kusadila Bima Na Nzila Ya Keba Yo Mbote (Conservation)
Kusala Mbote na Kimvuka ti Bantu ya Nkaka (Coopération)
Kusala Ntete Mambu ya Me Luta Mfunu (Les priorités)
Kusosa inki nge lenda sala, kukinga ve muntu kusonga nge kisalu Baleso 2 (L'Initiatif)
Kuvanda na Kiese na Yina Nzambi Me Pesa Nge, Kuyuma Ntima Ve sambu na Bima ya Nkaka (Contentement)
Kuyilama na Ntangu ya Mbote (La préparation)
Luzitu (Le Respect)
Luzitu Bakala-Nkento,.Nkento-Bakala (Le Respect entre hommes et femmes)
Masonga Luvunu Ve
Mayele, Buzoba Ve (La sagesse)
Bankunga (Songs):
Bankunga ya Ecodim, Edition 2017
Dictionnaire ya Bandinga Iya (anglais-Kituba-Lingala-français)
Doctrine Protestant (Resources on Protestant Doctrine):
Bantu yai bamisioni kele nani?
Nzambi kele penepene to ntama?
Pape ya Roma--Inki mutindu ngindu yai yantikaka?
Protestant--Inki kele disongidila ya ndinga yai?
Kulonga Ndinga ya Nzambi (Resources on How to Teach the Bible):
Methode ya Kulonga Etape par Etape
Kutwadisa Bantu na Yesu (Resources on Evangelism):
Cartes kutwadisa bantu na Yesu version 1
Cartes kutwadisa bantu na Yesu version 2
Mvita ya Kimpeve (Spiritual Warfare):
Beto bakwidi kele na kiyeka na zulu ya bampeve ya mbi
Nki mutindu bampeve ya mbi lenda kota kuyangisa beto bakristo?
Sante ya Nitu (Resources on Health):
Conseil sambu na bamama ya kele na mabele ve
Mukanda ya Bana ya Mfumu--Lusadisu na Mambu ke Tadila Sante ya Mbote


text:
Batemu ba Yehova—Betu Banani?
Tutukidi mumakanda ye zindinga nkama ye nkama, kanzi tuna kumosi mu mambu tulandanga. Kima kia ntete, tuhana lukumu kwa Yehova, Nzambi’a Bibidiya, iyandi n’Hangi wa bima bioso. Tusala ngolu m’ulanda mbandu’a Yezu Kristu ye ntwena ye kiese kiukala Bakristu. Konzu mutu ha kati kia betu kabaka tangu’andi m’ulonga batu bahika Bibidiya ye Imfumu kia Nzambi. Mudiambu tutanga imbangi mpi tohoyilanga mambu ma Yehova Nzambi ye Imfumu kiandi, ihau tuzayakeneni boso Batemu ba Yehova.
Zikisa Internet wetu. Tanga Bibidiya mu Internet. Tanga keti banani ntwena ye nki tukwikilanga.


text:
Video klip: Samu na yinki kulonguka Biblia?
Biblia kena kusadisa mafunda ya bantu na ntoto ya mvimba na kubaka bamvutu na biuvu yina meluta mfunu na luzingu. Nge zola vuanda mosi na bau?
Yinki mutindu ndongokolo ya Biblia kesalaminaka?
Na yinza ya mvimba, Bambangi ya Yehova mezabana samu na manaka na bau ya kulonguka Biblia na bantu na bayinzo. Tala mutindu yau kesalaminaka.
Yinki mambu kesalamaka na Yinzo ya Kimfumu?
Kota na kati samu nge mona nge mosi
Malongi ya Biblia kondua kufuta
Simba diluaku ya kulonguka Biblia na ntangu mpe na kisika nge mezola.
Balukutakanu ya Bambangi ya Yehova
Sosa kuzaba kisika beto kekutakanaka mpe yinki mutindu beto kesambilaka.


text:
Tata ti mwana na yandi
El padre y el hijo
Cuento Kikongo
Kikwit, province de BandunduRDC
Cuentista
Ngala Mbunatana Justin
Kuvandaka tata mosi ti nkento na yandi na bwala mosi. Tata yayi ti nkento na yandi bo butaka bana mingi. Kansi na bana yina, bo nionso kufwaka kubikalaka mwana mosi ya bakala.
Tangu mwana yayi kuyelaka me kuma mbuta, yandi kusongaka tata na yandi nde:
Tata, mono ke zola kutunga nzo na mono.
Tata kuvutula nde:
Yo kele kima ve. Bu nge mekuma mbuta, nge fuetele kuvanda ti nzo.
Na nima, ngunza yina kubakaka mbele, yandi kwendaka na mfinda, yandi kuzengaka banti, bila, maleka, bambanzi ti banzomvi. Na nima yandi kubasisaka bima yina yonso na bwala. Yo yina, yandi kutungaka nzo na yandi. Tangu nzo me kumama na kutunga, yandi songaka tata na yandi nde:
Tata, mono ke zola kubala nkento.
Yo yina tata na yandi kundimaka. Tangu yandi me tula nkento na nzo, ba kuvanda luzingu ti nkento na yandi. Bo ke zinga, bo ke zinga. Kuvandaka kilumbu mosi, muana yayi kwendaka kubinga tata na yandi nde:
Tata, mbasi na suka-suka yonso kukondana ve na nzo na mono. Bo lalaka tii ntongo me kutana, tata na yandi kwendaka na nzo ya mwana na yandi. Kuna mwana kupesaka yandi kiti. Yandi kuvanda. Tangu yandi mevanda, mwana ke songa tata na yandi nde:
Tata, tata…
Tata kudima.
Mwana nde:
Mono meluta nge na mayele, kana mono kubumbana awa, nge lenda kumona mono ve.
Tata kutulaka ntembe.
Tii mwana nde:
Nge tata kinga mono.
Yandi kubaluka na nima ya nzo, yandi bakaka lunguba. Tangu yandi pasulaka lunguba yina, mbuma ya nguba yandi kudia yo. Yandi kotaka na kati ya bimpusu ya nguba yandi kongaka bimpusu ya nguba. Yo vandaka na lueka ya nseke kuna na nsongi ya bwala. Kuna na nsongi ya nseke, nsusu ya bakala na kuluta, yandi kumona lunguba mpe kumina yo. Na nima, nsusu na kwendaka kudia na lueka ya bwala, mukengi kukanga nsusu, mpe kumina yandi. Mukengi kutina na mfinda, kuna na mfinda na nsi ya nti ya kubwa, yandi kuvanda kuna. Kaka kuna na nsi ya nti, nioka yayi ya beto ke bingaka nde mboma yandi kumona yandi, mpe kumina yandi.
Bilumbu mingi kulutaka, bau ke mona mwana yayi ve.
Kilumbu mosi, mboma kwisa kubasika na nsongi ya buala, na lueka ya lupangu ya ba nkombo. Mboma ke sosa mayele ya kukanga nkombo mosi, bankombo kuyantika kutata ti kutina. Tata yayi kuvandaka na nzo na yandi ti nkento na yandi ke tela yandi masolo ya mwana na bo. Yandi ku kuwa kutata ya ba nkombo, yandi kotaka na nzo, yandi kubakaka bunduki ti mbele na yandi. Yandi kwisa kubasika, mpe kuluta na nima ya nzo na lueka ya lupangu ya ba nkombo. Tata yayi kumona mboma ya nene. Yandi kuta yandi masasi (kubula bunduki) nioka yina kufwa.
Yandi kubingaka nkento na yandi. Na nima bo pasulaka mboma yina, bo ke mona na kati ya mboma mukengi ya mboma me kumina kilumbu yo yina. Tangu bo me manisa na kupasula mboma, bo pasulaka diaka mbisi yina mukengi. Na kati ya mukengi, bo ke mona nsusu ya nene ya bakala ya mukengi kuminaka bo kutulula nsusu. Tangu ya bo me manisa kupasula mukengi imene, bo pasulaka diaka nsusu yina. kuna na kati ya nsusu bo kumonaka diaka lunguba. Tangu ya bo manisaka kupasula nsusu, bo kubaka lunguba mpe kupasula yo. Kuna na kati ya lunguba, bo ke mona mwana na bo yina kubombanaka.
Tata kuyituka yandi kuboka:
Kyeleka! yayi nge mwana na mono?…
Po pana mwana kuyangalakata mingi na kumonaka nde yandi kulutaka tata mayele.
Na nima bilumbu mingi kulutaka, tata yayi kuisaka kusonga mwana na yandi nde:
Mbasi, mono ti nge, beto takwenda kuzomba bambisi ya mfinda.
Kilumbu yango kulungaka, tata kubaka bunduki ti mbele na yandi, yandi kubingaka mwana na yandi, yo yina bakuendaka na mfinda. Tangu ya bo mekuma na mfinda, tata kubikisa mwana, yandi kuenda yandi mosi kuna na ntuala. Kuna ya tata kuendaka yandi kufuaka mbisi ya mfinda yina ndjoko ya nene. Tangu yandi mekufwa ndjoko, yandi kwisa na kifulu ya yandi kubikisaka mwana, yandi kusonga mwana nde:
Kuenda nsualu na buala nge kulenda bantu sambu beto kwisa kunangula mbisi yayi meluta nene. Mono ti nge, beto takuka ve kunangula yo.
Mwana vutukaka ntinu ti na buala. Tangu mwana mekuma na nsongi ya buala, yandi ke wa bidilu, mwana nde:
Mono na buala mono kubikisaka mafwa ve; yayi nani mebika kufua na nima?
Yandi pusanaka ti na buala, yandi ke wa bidilu na lueka (na ndambu ya nzo na bo). Tangu yandi me kuma kuna, yandi ke mona tata na yandi ya kufwa bantu ke kudila yandi, mayele kumana, ba yankaka ke kubinga yandi zoba.
Bo ke songa yandi nde:
Mwana yayi ikele zoba, mpamba ve, tata na yandi me fwa kansi yandi ke kudila ve.
Mwana yina nde:
Mono me kubikisa tata na mono na mfinda, yandi me kufua mbisi ya mfinda ndjoko yo yina yandi me kutinda mono na kuisa kulanda bantu sambu beto kuenda kunangula yo. Ibuna yayi ya beno ke songa mono nde tata mekufwa ya wapi diaka?
Bantu yonso kubinga yandi zoba. Tangu mwana mekumona buna, yandi me vutuka ntinu diaka na mfinda. Kuna na mfinda bo kutana ti tata na yandi. Tata nde:
Wapi bantu ya kuendaka kulanda?
Mwana nde:
Tata, mono mekumona bantu ke kudila nge, nge kele ya kufua na ntuala ya nzo na beto
Tata nde:
Nge kele zoba, vutuka na buala nsualu, nge kulanda bantu, mono yandi yayi ya moyo, ibuna yina ya nge me kumona kuna ya kufwa nani? Vutuka nsualu
Mwana mpe kuvutuka na buala mbala ya zole. Kuna na buala, yandi kumona diaka kiteso mosi bonso mbala ya ntete, ya yandi kumonaka kuna.
Bantu kufinga yandi diaka kiteso mosi mpi nde:
Tala mwana ya zoba, tata na yandi mekufwa, kansi yandi ke kuenda kuluta. Kuisa awa, kuisa kudila tata na nge bantu ke songa yandi.
Mwana ve:
Mono me katuka mbala ya zole na mfinda, mono me bikisa tata na mono ke kukinga mono ti beno sambu na kuenda akunangula ndjoko; yandi me kuvutula mono na kuisa kubinga beno. Ebuna yayi ya beno ke kudila ya wapi? mono me buya
Mbala ya tatu mwana kuvutuka na mfinda, kuna yandi kutana ti tata na yandi. Tata kuyula yandi diaka:
Nge mwana yayi wapi bantu?
Mwana nde:
Tata, mbala nionso ya mono ke kuma na buala mono ke mona bantu yonso ke kudila nge na nzo na nge; mono ke zoba ve, nki makambu ya mutindu yayi?
Tata kukula yandi diaka:
Vutuka nsualu landa bantu bokuisa kumosi ti nge, tala ntangu ke kumana mpimpa ke zola kubwa. Nki buzoba yayi ya nge ke sala?
Mwana mpi kuvutuka na kuna yandi ke mona diaka kiteso mosi, tata kaka ya kufwa, bantu ke kudila yandi.
Tangu yina mwana mekuma zoba, mayela ya kimuntu yonso me kumana.
Mwana ke tala kaka bantu ke songa yandi diaka nde:
Nge mebuya kudila tata na nge, keti nge ta kumona tata ya nkaka? Kuisa awa, kuisa kudila tata na nge.
Mwana yina mayele kuisa diaka ya kuvutuka na mfinda. Yandi mekuma na mfinda, yandi ke mona tata na yandi, tata kuyula yandi diaka:
Wapi bantu ya nge kuendaka kulanda?
Mwana nde:
Tata, mono mayele memana mpi mono mekulemba. Inki mutindu mono ke mona mpila yayi? Kuaku na mfinda nge kele ya moyo, ebuna na buala bantu ke kudila nge ya kufwa.
Na nsuka, tata kusonga yandi nde:
Mwana na mono, na luzingu yayi, nge fetele kuzaba nde mbuta ta bikala kaka mbuta, leki mpi ta bikala kaka leki.
Yo yina bampangi, dilongi na beto yayi ke kulonga beto nde:
Nge mwana, tata na nge kana yandi me kubaka nge na mapeka na yandi, tangu yina ya nge kele na mapeka, nge kele na ntangu ya kumona buboko mpe kusonga tata na nge, mpamba ve sambu nge ikele na zulu ya mapeka ya tata.
Yina ikele kingana ya bambuta bantu.


text:
Kôngo ya Kati
Kongo ya Kati kele kizunga ya Repubilika ya Kongo ya Dimokalasi. Yandi kele kizunga mosi na simu ya kalunga. Mbanza-mfumu ya Kongo ya Kati kele Matadi. Bambanza ya nene ya nkaka kele Mboma, Muanda, Banana, Mbanza-Ngungu na Vivi.
Dikanda luta nene ya kizunga yai kele bakongo.
Contents
Kinkulu[soba | edit source]
- 1933: kabu ya kizunga Léopoldville
- 1962: Kongo ya Kati
- 1966: kizunga Kinsasa me kabula na Kongo ya Kati
- 1971: Zaire ya Mitiu (Bas-Zaire)
- 1997: Kongo ya Mitiu (Bas-Congo)
- 2005: Kongo ya Kati


text:
lundi 6 mars 2017
BUNDU DIA KONGO LE PRESIDENT DU COMITE DES SAGES BDK/BDM !
Président du Comité de Sages BDK et BDM Kua Makesa, nkangu a Kongo ye babo. Tandu ka tandu kiena ye muningu andi, isavo mu zimvita za mpila mu mpila ye mavonza ma mu nza yayi, tubindamene ku kivana mu bisambu, telama mu kikesa niongoloka kua mfumu muanda kongo vuidi kisalu kiandi,ye sila vuvu mu nzila yayo ntumua keti ku tu nata evo songa, kadi yandi kaka zeyi makinu ye muningu wa ndiatila. Idina: ka tukadi ye keti keti ko, tu siameno ,tu luta lemisa mpeve ya mika mia mbua, vutula zola mu beto na beto, nuanisa kintantu mu... [Lire la suite]


text:
Mataya
La ropa vieja
Cuento Kikongo
Mbemba Ngangu, Província de UígeAngola
Cuentista
Pedro Nsumbu
Yandi walundanga kaka emataya muna nzo. Wasumbanga `mvwatu myayingi, kansi wazolanga mataya. Lumbu kimosi wabaka `nsamu walufwa lwa ngudi andi. Wawu kayenda kuna lufwa, wasoba e`mvwatu, wavwata `mvwatu myampa. Ye wakubika yo sisa e`mvwatu myankulu. Wawu kayatika odyata mu kwenda kuna lufwa, e`mvwatu mya nkulu miyindwidi: “konso ntangwa tuna tukalanga yaku. Wawu, mu lufwa lwa ngwa aku ozolele kutusisa. Kwenda tukwenda”. Wawu kavayika, kuna nima e`mvwatu myankulu myayantika olanda ye yimbila:
Muna ntama kwatusisanga ko, owunu emataya sala okunzo, twenda, twenda kuna kufwidi ngwa (2 bis).
Wayenda, wayenda walwaka ye wakota vana yamba dya ngudi andi. Owantu kebayangalalako muna mambu mavyoka: ongeye wuna kwiza ye funda ya mataya kun anima aku. Nki a sivi dyodyo? Kansi vakala wantu ba`nzaya efu. Bavova vo “luyambula”. Vo yandi ovwatidi empila yoyo, kwakuna kezingilanga kevwatanga `mvwatu myampa ko. Mataya kaka kevwatanga ma`nlende kuna nima. Wawu kavavidi osisa omataya momo kemayangalele ko. Mezilandi kuna nima. Kesobanga `mvwatu ko. Kezolanga `mvwatu myampa ko. Tuuka kafusukila ensoni, wasoba ekadilu. Wayambula efu kya vwata kaka emataya. Wayantika ovwata ye sangisa e`mvwatu myampa ye myankulu.
Longi: Fu kyaki kya wantu ayingi, wuna sala, baka nzimbu, kansi salu kya lunda kana wuna fwa ensatu. Elumbu kya lufwa yawonso yisidi kwa wantu kaka. Ezingu kimanisi kondwa kwa kyese. Konso muntu kafwete zaya aweyi kafwete zitisila ezingu kyandi.


text:
Balazavile
Balazavile (Brazzaville) to Ntambo to Mavula (nkûmbu na kilâdi) kele mbânza-kimfumu ya Repubilika ya Kôngo.
Contents
Kinkulu[soba | edit source]
Pierre Savorgnan de Brazza tungaka Balazavile na 1880 na ndâmbu ya bwala, yina bakôngo bingaka Ntambo to Kintambo na bateke bingaka Ntamo. Nga ti nkûmbu ya kisina ya Balazavile vwandaka Ntambo to Ntamo, kasi Pierre Savorgnan de Brazza me botikaka yawu na nkûmbu ya yandi mosi. Mfumu ya yinsi, mukoko ya bateke, sonikaka nkûmbu ya yandi na lusilu, yina pesaka bayinsi ya bateke na Falanse. Bafalanse tungaka mbânza na manima ya mvula 4 samu na kunwana Léopoldville (bubu yayi Kinsasa), mbânza ya Belzike na ngambu ya nzadi Kôngo.
Bandâmbu[soba | edit source]
Balazavile kele na bandâmbu 9:
Bântu[soba | edit source]
Bântu mîngi ke zingilaka Balazavile, bonso bakamba, bakunyi, balâdi, bambosi, bateke ná bamindele ya bayinsi mîngi. Balâdi kele dikânda ya kuluta nene ya Balazavile.
Bântu ya Balazavile ke tubaka bandînga mîngi. Bandînga ya kuluta nene kele kilâdi, kituba, lingala ná kifalanse. Kituba ke tubamaka na ndâmbu ya sude ná lingala na ndâmbu ya node ya mbânza. Kilâdi ke tubamaka na Makelekele, Poto-Poto ná Mungali, kasi balâdi mîngi ke tubaka mpe kituba to lingala.


text:
Kinsasa
Kinsasa (zina ya ntama vwandaka Léopoldville) kele mbanza ya kimfumu na mbanza luta nene ya Repubilika ya Kôngo ya Dimokalasi. Yau kele mpe kizunga. Yau kele mbanza ya zole na bunene na kati ya bansi ya kifalanse, na nima ya Paris.
Ndambu ya nene ya Kinsasa kele nseke na mfinda. Komina ya Maluku na lunene yau ke yalumuka na zulu ya 79% ya yinsi ya Kinsasa. Nkati ya mbanza, Gombe, kele na banzo-zulu mingi, yina luta meta 50 na nda, na mbandu Building Gécamines, Building Sozacom, Immeuble CICC, na Building RTNC.
Contents
Bantu[soba | edit source]
Bantu ya kisina ya ndambu ya Kinsasa vwandaka bateke na bahumbu.
Ndinga luta mfunu ya Kinsasa kele Lingala, kansi bankwa Kinsasa ke tuba mpe bandinga ya nkaka: Kifalanse, Kikongo, Kiswahili na Tshiluba. Na bandambu ya nkaka (na mbandu: Ngaba, Masina, Bumbu, Kimbanseke na bakabu ya Ndjili) bantu ke tuba kikongo.
Bandambu[soba | edit source]
Kinsasa kele na bakomina 24.


text:
Kiatatu, 17 kia Yanuali
Ke bavovele nding’a Yuda ko.
Avo ke tubakulanga ko malongi ma Nkand’a Nzambi melongwanga mu ndinga ya kinzenza, dilenda sia e ngwizani eto yo Yave mu vonza. Vava Nekemiya kavutuka kuna Yerusaleme, wamona vo wana ayingi ke balendanga vova nding’a Kiyibere ko. Wau vo wana awaya ke babakulanga Diambu dia Nzambi ko, e ngwizani au yo Yave yakuluka. (Nek. 8:2, 8) Mase mankaka besadilanga mu nkutakani ya ndinga ya kinzenza, bemonanga vo e ngwizani ya wan’au yo Yave yakuluka. Avo tutangidi diambu mu ndinga ya kinzenza, e mpila tumona yaswaswana kikilu ikala ye una tumona avo tutangidi dio mu nding’eto. Vana ntandu, wau vo diampasi dikalanga mu mokena mu ndinga yankaka, tulenda yoya yo fwasa e ngwizani eto yo Yave. Muna kuma kiaki, ekolo tusadilanga mu nkutakani ya ndinga ya kinzenza, tufwete mpe lunga-lunganga e ngwizani eto yo Yave.
Kiayá, 18 kia Yanuali
O lukwikilu i . . . ziku kia mana malembele moneka.
Ke wantu awonso ko bena yo lukwikilu. (2 Tes. 3:2) Kansi, Yave ovananga lukwikilu kwa awonso bekunsambilanga. (Roma 12:3; Ngal. 5:22) Tufwete vutulanga kikilu matondo kwa Yave wau kekutuvananga lukwikilu. Yave wavana Mwan’andi anzolwa kimana konso ndiona okwikila muna Yesu kalolokwa masumu. Ediadi diziulanga e nzila kimana wantu bakituka akundi a Yave yo vua moyo a mvu ya mvu. (Yoa. 6:44, 65; Roma 6:23) Kieleka, Yave wambote kikilu kwa yeto! Kana una vo tu asumuki yo fwanukina lufwa, Yave wazaya wo vo tulenda vanga oma mambote. (Nku. 103:10) Watusadisa twawá e nsangu zambote mu kuma kia Yesu ye kimenga kiandi. Twavua e vuvu kia moyo a mvu ya mvu vava twakwikila muna Yesu yo kunlanda.
Kiatanu, 19 kia Yanuali
[Paulu] wavova mambu mayingi ma lukasakeso kwa awana bena mo.
Paulu nkumbu miayingi kavovanga mambu mambote mu kuma kia mpangi zandi. Mvu miayingi kakangala kumosi ye akaka muna yau yo toma kubazaya. Kansi, vana fulu kia soneka diambu mu kuma kia vilwa wau, wabasanisinanga. Kasikil’owu, Paulu wayikila Timoteo vo ‘mwan’andi anzolwa ye nkwa kwikizi muna Mfumu’ ye wakala ye ziku vo Timoteo olungisa e nsatu za mpangi zandi. (1 Kor. 4:17; Fili. 2:19, 20) Paulu wavovesa Akristu kuna Korinto vo Tito “nkw’ame, kumosi tusalanga muna wete dieno.” (2 Kor. 8: 23) Ekwe lukasakesa katambula Timoteo yo Tito vava bazaya dina Paulu kayindulanga mu kuma kiau! Paulu yo Banaba wa nkundi andi, basia zingu kiau mu vonza mu kuma kia kasakesa mpangi zau. Kasikil’owu, yau nzole bazaya wo vo wantu ayingi muna mbanza Luseta bavavanga kubavonda. Kana una vo i wau, bavutuka kuna mbanza yayina mu kwenda kasakesa alongoki ampa yo kubasadisa basikila ye kwikizi muna Yave. (Mav. 14:19-22) Kuna Efeso, Paulu mu vonza kakala kadi buka kia yimpumbulu kiavavanga kumvanga e mbi. Kana una vo i wau, lumbu yayingi kakala mu mbanza yayi mu kasakesa mpangi zandi.


text:
Nduengoso kua mintu mia tangu mu nza yam vimba,
Yenge kieno mu nkumbu’a Mfumu Nzambi’ eto OMAKONGO!
Tata Nzambi bu kavanga nza yayi, wavana yo kua bana ba bantu pasi bayala yo.
I landila mavanga ma bana ba bantu, tuvidisanga luzolo lua Tata Nzambi
Tata Nzambi ni ka fidisanga Ntumua zandi mu makanda mamo mu kuiza tu luengisa ye ku tuvutula mu nzila luzolo luandi.
Kansi landila bikadulu bia bana ba ntoto, ni tuzomanga ntumua zozo, ku banuanisa, ku ba sakanana, ku bakanga ye ku bavonda mpe.
Mamonika mu Mbuta Mahomet, Mose, Budda, Mfumu Yisu, Kana mpe ku Kongo mu Yaya Vita Kimpa, Mfumu Kimbangu, ye Ntumua (ngunza) za mpila mu mpila zayiza mu nza.
Mu mamonsono momo tuvanganga, tu kuiza bambukilanga kaka moyo evo ku basanisina , Ntumua zazi bu zimeni fua. I mambote ma bana ba ntoto kaka bakuiza sosanga.
Idina, nkombo zozo tusadila mu zi ntuma zazi, mu bitandu biakele ku nima, katuzolole ko kua beno ba ntu mia tangua, zavutaka salama mu siècle 21. Se mu diodio tueti lomba kua ba Mayala babo munza yamvima, kua zi Nzonzi zazo za nza ya mvimba, wakala ndombe, mpembe, ntundu evo ba mbuaki mpe, beto babo bana ba Tata Nzambi, mu telama ye nuanina ntumu’a Tata Nzambi Nlongi’a Kongo Ne Muanda Nsemi yi bakenge mu laki kia 03/03/2017 mu mbanza Kinsasa mu nsi ya RDC.
, pansi ba ku yambula ye tatamana sala salu kiandi
Ingeta, ibobo ibobo..
Ne Luemba Mpuati
Mue Manianga –Mankuku


text:
Nzozulu ya Nkengi yi Réveillez-vous!
Ufedji gusenda mazulunalu medu ma Biblia mu mandaga guyida 150. Nzozulu ya Nkengi munidulesa yiguma yi mambu ma gifudji mu mbuga yi mambigudulu ma Biblia. Muni wondjisa hādu (gudulula hādu midjima) yi nsangu di pimbu di Gigumu gi Nzambi yi muni sadisa hādu agumi yi lugwigilu gwena Yezu Kristu. Réivellez-vous! muni lesa kiyo tufwedji ganda mudima mu mapashi madubadala mafuguma yi muni dunga lugwigilu mu mambu makima madulaga Ngangi di gusa ngemba mu gifudji gimpa.


text:
Lusansu lwa Yesu Nkia Ntangwa Lwasonekwa?
Mvutu za Nkand’a Nzambi
Yoane wa ntumwa wasoneka mu kuma kia lusansu lwa zingu kia Yesu vo: “On’omwene osidi umbangi, waludi umbangi wandi: ozeye wo vo ludi kavovele, oyeno mpe nwakwikila.”—Yoane 19:35.
E Nsangu Zambote zasoneka Matai, Maku, Luka yo Yoane zasonekwa ekolo bakala moyo ayingi muna awana bamona mana kavanga Yesu. Kiaki i kuma kiantete tufwete kwikidila mawonso basoneka. Afimpi a mambu bevovanga vo nkand’a Matai mu tezo kia mvu 41 wa tandu kieto wasonekwa, i sia vo mvu nana kaka miavioka tuka Kristu kafwila. Akwa ngangu ayingi bevovanga vo nanga mu mvu mialanda wasonekwa, kansi yau awonso bekwikilanga vo nkanda miawonso mia Sono ya Kingerekia ya Kikristu mu tandu kiantete miasonekwa.
Awana bamona Yesu ekolo kakala moyo ova ntoto, lufwa lwandi yo lufuluku lwandi, ke bafidisa mpaka ko Nsangu Zambote zasoneka Matai, Maku, Luka yo Yoane. Kele vo diambu dialuvunu basolola, badi dio senzeka. Frederick F. Bruce wa nlongi a universidade wavova vo: “E diambu diasunda o mfunu muna salu kia umbangi kia antumwa i susumuna mana bazaya nkangu; ke bavovanga kaka ko vo: ‘Tu mbangi za mambu mama,’ kansi bavovanga mpe vo ‘una nwiyizayidi yeno kibeni’ (Mavangu 2:22).”


text:
KAPU KIA 2
Nkand’a Nzambi—Nkanda Watuka kwa Nzambi
O Nkand’a Nzambi aweyi waswaswanena ye nkanda miakaka?
O Nkand’a Nzambi aweyi ulenda kusadisila mu zizidila e mpasi?
Ekuma olenda bundila e vuvu muna ungunza wa Nkand’a Nzambi?
1, 2. O Nkand’a Nzambi aweyi winina se lukau lwambote lwatuka kwa Nzambi?
NGA olenda sungamena e lumbu watambula lukau lwambote kwa nkundi aku anzodi? Nanga lwatoma kuyangidika. O lukau lwaluna diambu diamfunu lwasonga mu kuma kia ndiona wavana lo. Lwasonga vo ovwanga kikundi kieno mfunu. Ka lukatikisu ko vo wakumvutula matondo muna lukau lwambote kavana.
2 O Nkand’a Nzambi i lukau lwamfunu lwatuka kwa Nzambi. Tufwete vutulanga matondo mu lukau lwalu. O nkanda wau ukutuzayisanga mambu katulendi solola mu nkanda miakaka ko. Ukutuzayisanga mpila yavangilwa ezulu, ntoto, yakala ye nkento antete. O Nkand’a Nzambi uvwidi nkanikinu miamfunu mikutusadisanga mu nwana ye mpasi za zingu. Usasilanga mpe mpila Nzambi kelungisila ekani diandi yo twasa e zingu kiambote ova ntoto. Nkand’a Nzambi i lukau lusundidi o wete.
3. O lukau lwa Nkand’a Nzambi adieyi lusonganga mu kuma kia Yave? Ekuma lwinina mfunu?
3 Nkand’a Nzambi i lukau lwamfunu mpe kadi lusonganga diambu mu kuma kia Yave wa Nzambi ona Wavana lo. Ekiaki i ziku kisonganga vo ozolele twatoma kunzaya. Vana ntandu, Nkand’a Nzambi ulenda kusadisa mu finama Yave.
4. Adieyi disivikisi muna mpila ukayilwanga o Nkand’a Nzambi?
4 Avo una yo Nkand’a Nzambi, kubanzi ko vo ngeye kaka una wau. Nkand’a Nzambi wamvimba yovo ndambu mu tezo kia 2.600 za ndinga se una. Omu nza yawonso wantu akete kaka bakondelo Nkand’a Nzambi. Konso lumingu mafunda ye mafunda ma Nkand’a Nzambi mikaywanga. Ulolo wa Nkand’a Nzambi unietekwanga. Dialudi, ke vena nkanda wakaka ko ulenda tezaneswa yo Nkand’a Nzambi.
5. O Nkand’a Nzambi aweyi “wavumunwinwa kwa Nzambi”?
5 Vana ntandu, Nkand’a Nzambi “wavumunwinwa kwa Nzambi.” (Tanga 2 Timoteo 3:16.) Mu nkia mpila? O Nkand’a Nzambi uvutulanga vo: “O wantu bavovela muna Nzambi, e mpoveswa bavoveswa kwa mwand’avelela.” (2 Petelo 1:21) Muna bonga e nona: Avo mfumu a salu osonekese nkanda kwa nsoneki andi. E mambu mena muna nkanda wau, ma mfumu a salu. O nkanda ke wa nsoneki ko kansi wa mfumu andi. Diau adimosi mpe, mambu masonama mu Nkand’a Nzambi ke m’awana basoneka mo ko. Muna kuma kiaki, Nkand’a Nzambi i “diambu dia Nzambi” kikilu.—1 Tesalonika 2:13.
NGWIZANI YE ZIKU
6, 7. E ngwizani ina mu Nkand’a Nzambi y’esivi. Ekuma?
6 O Nkand’a Nzambi wasonekwa mu kolo kia 1.600 za mvu. Asoneki a Nkand’a Nzambi mu tandu ya swaswana bazingilanga. Salu yampila mu mpila basalanga. Akaka avati a nsengo bakala, abaki a mbizi za maza, avungudi a mameme, angunza, afundisi ye atinu. Nsoneki a nsangu zambote za Luka dotolo kakala. Kanele vo asoneki a Nkand’a Nzambi wantu a mpila mu mpila bakala, ngwizani una tuka lubantiku yakuna nsuka. *
7 O nkand’antete muna Nkand’a Nzambi usonganga una e mpasi zayantikila. O nkand’a nsuka usonganga vo kuna sentu e nza yawonso yikituka se paradiso. E nkanda miawonso mina mu Nkand’a Nzambi lusansu lwa mafunda ma mvu miyikanga. Uyikanga mpe mpila ekani dia Nzambi dilunganena. E ngwizani a Nkand’a Nzambi y’esivi kikilu. I ziku kisonganga vo kwa Nzambi watuka.
8. Yika e nona isonganga vo Nkand’a Nzambi waludi muna mambu ma ngangu za nza.
8 O Nkand’a Nzambi wa ludi muna mambu ma ngangu za nza. Uyikanga nkutu mambu ke mazayakananga kwa wantu ko vava masonekwa. Muna bonga e nona, muna nkand’a Fuka Aneyisaele bavewa nsiku mu kuma kia velela yo vaula muntu wayelanga kimbevo kisambukilanga. Kansi e zula yakaka ke bazayanga mambu mama ko. Vava wantu babanzanga vo ntoto walelama wakala, Nkand’a Nzambi wayikila wo vo wavindumuka. (Yesaya 40:22) O Nkand’a Nzambi usonganga ye ziku kiawonso vo nza ‘yamanikwa muna nkatu.’ (Yobi 26:7) Dialudi vo Nkand’a Nzambi ke nkanda wa ngangu za nza ko. Kansi wa ludi vava uyikanga mambu ma ngangu za nza. Ediadi disonganga vo kwa Nzambi kieleka watuka.
9. (a) O Nkand’a Nzambi aweyi unina wa ziku muna mambu ma tusansu? (b) E ziku ki’asoneki a Nkand’a Nzambi adieyi kisonganga mu kuma kia Nkand’a Nzambi?
9 Nkand’a Nzambi waludi mpe muna mambu ma lusansu ye wafwana bundw’e vuvu. Lusansu lwandi lwasikididi. Ke uyikanga kaka nkumbu za wantu ko kansi yo tuvila twau. * Nswaswani y’asoneki a tusansu twa nza ana beswekanga mbi a zula yau, asoneki a Nkand’a Nzambi akwa ziku, kadi bayika nkutu masumu ma yau kibeni ye ma zula kiau. Muna bong’e nona, Mose muna nkanda Ntalu, wasoneka masumu ma yandi kibeni ye mpila katumbilwa. (Ntalu 20:2-12) E ziku kia mpila yayi ke kimonekanga ko muna nkanda miakaka. Mu Nkand’a Nzambi kaka kina kadi i nkanda watuka kwa Nzambi.
NKAND’A NGANGU
10. Ekuma ke dinina diasivi ko vo Nkand’a Nzambi i nkand’a ngangu?
10 Wau vo Nkand’a Nzambi wavumunwinwa kwa Nzambi, ‘wamfunu muna longa, muna tumba, muna singika.’ (2 Timoteo 3:16) Kieleka, o Nkand’a Nzambi i nkand’a ngangu. Uyikanga mawonso ma zingu kia wantu. Ediadi ke diasivi ko, kadi o Yave Ovwidi wo i Mvangi. Otoma bakulanga ngindu ye makani meto ke mu yeto kibeni ko. Vana ntandu, o Yave ozeye dina tuvwidi o mfunu mu kala ye kiese. Ozeye mpe e nzila tufwete venga.
11, 12. (a) Nkia mambu kavova o Yesu muna Elongi diandi vana Mongo? (b) Nkia mambu makaka mamfunu meyikwanga mu Nkand’a Nzambi? E malongi mandi nkia kuma menena o mfunu?
11 Badika elongi dia Yesu vana Mongo muna Matai kapu kia 5 yaku 7. Mun’elongi diadi, Yesu mambu mayingi kavova, mpila ya kadila ye kiese, mpila ya singikila ntantani, mpila ya sambila ye mpil’ambote yabadikila mavwa. Elongi dia Yesu mfunu kikilu dina o unu nze una diakala vava kavova dio.
12 Muna mpe ye malongi makaka ma mpila yakadila ye yitu, fu ya salu ye ngwizani ye akaka. E nsiku mia Nkand’a Nzambi mfunu mina kwa wantu awonso ye nsendo kaka mitwasanga. O Yesaya wa ngunza oyikilanga ngangu za Nkand’a Nzambi mu mvovo emi: “Omono i Yave wa Nzambi aku, on’okulong’oma ma mfunu.”—Yesaya 48:17.
NKANDA WA UNGUNZA
13. O Yave nkia mambu kazayisa kwa Yesaya wa ngunza mu kuma kia Babele?
13 Muna Nkand’a Nzambi muna ye ulolo wa ungunza. Ungunza wayingi wa Nkand’a Nzambi walungana kala. Tala nona kimosi. Muna Yesaya wa ngunza, ona wazinganga muna tandu kia 8 vitila tandu kieto, o Yave wavova vo e mbanza Babele yifwaswa. (Yesaya 13:19; 14:22, 23) Watoma sasila e mpila ifwasilwa e mbanza yayi. Makesa m’atantu mayumisa maza ma nkoko a Babele yo kota muna mbanza lembi nwana. Ke diadi kaka ko. Ungunza wa Yesaya wayika nkutu nkumbu a Kurese wa ntinu ona ofwasa Babele.—Tanga Yesaya 44:27–45:2.
14, 15. Ungunza wa Yesaya mu kuma kia Babele aweyi wa lunganena?
14 Vioka 200 za mvu, e mbanza Babele yazungwa kwa makesa kina kia 5 kia ngonde ya Oktoba a mvu 539 vitila tandu kia Kristu. Nani wakala mfumu a makesa momo? Kurese wa ntinu Aparasi. E ndungan’a ungunza wau yatoma kubikwa. Nze una diasakulwa, nga makesa ma Kurese babwisa kieleka Babele lembi nwana?
15 Muna fuku wauna esi Babele mu nkinzi ampwena bakala. Muna kuma kia yaka yampwena yazieta mbanza, babanzanga vo lutaninu bakala lwau. Kansi, Kurese wavengomona maza ma nkoko muna mbanza. Vana vau vava maza mayuma, makesa mandi basauka yo lwaka muna yaka ya mbanza. Makesa ma Kurese aweyi bakotela muna Babele? Muna fuku wauna e mielo mia mbanza miaziuka miakala.
16. (a) O Yesaya aweyi kavova mu kuma kia mbaninu a Babele? (b) Ungunza wa Yesaya mu kuma kia lufwasu lwa Babele aweyi wa lunganena?
16 Muna kuma kia Babele diasakulwa vo: ‘Ke mukala diaka wantu ko muna mbandu zawonso: Ngatu Nlaba katunga mo saba kiandi, ngatu avungudi babubika mo o makambi mau.’ (Yesaya 13:20) Ungunza wau ke wasakula kaka o bwa kwa mbanza ko. Us/onganga mpe vo Babele yikituka se mfuta yakwele mvu. Olenda mona e ziku kia ndungan’a ungunza wau. E mbanza Babele o unu ke yizingilanga diaka wantu ko. E fulu yakala tezo kia 80 lwa kilometa kina kuna sude ya mbanza Bagdá, kuna nsi ya Iraque. E kiaki i ziku kisonganga e ndungan’a mvovo mia Yave muna Yesaya: “Komba nkomba yo muna sesa kia lufwasu.”—Yesaya 14:22, 23. *
17. E ndungan’a ungunza wa Nkand’a Nzambi aweyi ukumikinanga lukwikilu lweto?
17 O zaya vo Nkand’a Nzambi i nkand’a ungunza wafwana bundw’e vuvu dikumikanga lukwikilu lweto, nga ke wau ko? Kieleka, wau vo Yave wa Nzambi wa lungisa nsilu miandi, tuna ye vuvu vo olungisa nsilu andi wa kitula ntoto se paradiso. (Tanga Ntalu 23:19.) I dianu vo, tuna ye “vuvu kia moyo a mvu ya mvu, una kasia nsilu o Nzambi, ona kalendi vuna ko, e tandu ya mvu ya mvu.”—Tito 1:2. *
“E DIAMBU DIA NZAMBI DIAMOYO”
18. Nkia mvovo mia nkuma kasoneka Paulu wa ntumwa mu kuma kia “Diambu dia Nzambi”?
18 Muna mana tulongokele mu kapu kiaki, tumwene vo Nkand’a Nzambi i nkanda ulembi tezaniswa. E ngwizani a sono yandi, ziku kia tusansu, ngangu ye ungunza wandi usonganga kikilu o mfunu wa Nkand’a Nzambi. Kansi vena mpe ye kuma kiakaka. Paulu wa ntumwa wasoneka vo: ‘E diambu dia Nzambi diamoyo ye nkuma, dilutidi mpe o twa kwa nsosolo miawonso mia meno mole, dikotanga yamuna mpambaninu a moyo yo mwanda, yo mayikilu mpe, yo nluku, dizeye mpambula za mbalu yo makani ma ntima.’—Ayibere 4:12.
19, 20. (a) O Nkand’a Nzambi aweyi ulenda kusadisila mu kuyifimpa ngeye kibeni? (b) Aweyi olenda songela luyangalalu muna lukau lwalu lwamfunu lwa Nzambi?
19 O tanganga Nkand’a Nzambi dilenda soba e zingu kieto. Dilenda kutusadisa mu kuyifimpa. Tulenda vova vo Nzambi tuzolanga, kansi e mpila tubadikilanga malongi ma Nkand’a Nzambi ilenda songa makani ma ntima mieto.
20 O Nkand’a Nzambi i nkanda watuka kwa Nzambi. Muna kuma kiaki, tufwete wo tanganga ye longoka wo. Songa vo oyangalelanga lukau lwalu lwa Nzambi muna longoka wo una ufwene. Ediadi dikusadisa mu toma zaya ekani dia Nzambi mu kuma kia wantu. E kapu kilanda kisasila ekani diadi ye mpila dilunganena.
^ tini. 6 Akaka bevovanga vo tini yakaka ya Nkand’a Nzambi ke ina ngwizani ko. Kansi diadi ke dia ludi ko. Tala kapu kia 7 kia nkanda A Bíblia—Palavra de Deus ou de Homens? wavaikiswa kwa Mbangi za Yave.
^ tini. 9 Muna bong’e nona, tala luvila kawutukila Yesu muna Luka 3:23-38.
^ tini. 16 Muna zaya diaka mambu makaka ma ungunza wa Nkand’a Nzambi, tala e finkanda Um Livro Para Todas as Pessoas muna lukaya lwa 27-29, wavaikiswa kwa Mbangi za Yave.
^ tini. 17 O lufwasu lwa Babele nona kimosi kia ndungan’a ungunza wa Nkand’a Nzambi. Vena mpe ye nona yakaka nze i lufwasu lwa Turo ye Nineve. (Yezekele 26:1-5; Sefaniya 2:13-15) Daniele wa ngunza wasakula mpe yimfumu yangolo ya nz’amvimba iyala kunim’a lufwasu lwa Babele nze kimfumu kia Madai-Parasi ye kia Ngerekia. (Daniele 8:5-7, 20-22) Tala Nkudika isasilanga ungunza wa Masia una wa lunganena muna Yesu Kristu muna lukaya lwa 199-201.