text:
Nkenda ya 95: Mutindu ya Yezu vandaka longa
KILUMBU mosi, Yezu tubaka na muntu mosi nde: ‘Nge fwete zola mfinangani na nge.’ Ebuna muntu yina kuyulaka yandi nde: ‘Nani kele mfinangani na mono?’ Yezu zabaka mambu ya muntu yina vandaka kuyindula. Yandi vandaka yindula nde kaka bantu ya kikanda na yandi to ya dibundu na yandi vandaka bamfinangani na yandi. Yezu tubilaka yandi inki?
Mbala mingi, Yezu vandaka kulonga na kusadilaka bingana. Awa mpi yandi salaka mutindu mosi. Yandi tubaka kingana mosi ya muntu ya Samaria yina sadisaka Muyuda. Beno zaba mbote nde Bayuda vandaka kuzola ve bantu ya Samaria. Tala kingana ya Yezu:
Muyuda mosi kwendaka na Yeriko na nzila ya ngumba. Bimpumbulu kangaka yandi, katulaka yandi bilele, botulaka yandi mbongo, bulaka yandi, mpi bau kwendaka, na kubikaka yandi penepene na kufwa.
Nganga-Nzambi ya Muyuda kwisaka kuluta na nzila yina. Na kumonaka yandi ya kulwala, yandi lutilaka na ndambu yankaka ya nzila mpi kwendaka ka yandi. Na nima muntu yankaka yina vandaka mpi kusambila mingi kwisaka kuluta. Yandi vandaka Levite. Keti yandi telamaka? Ikele ve. Yandi landaka nzila na yandi ata kuwila ve mawa muntu yina lwalaka. Beno kemona kuna nganga-Nzambi mpi Levite kefula kaka nzila na bau?
Kansi, nani yai kele na lweka ya muntu yina melwala? Yandi kele muntu ya Samaria, kesadisa Muyuda yina. Yandi kekangisa bamputa na yandi. Na nima yandi tanata nsukami yina na kisika yina yandi fwana kupema mpi kubeluka.
Na nima ya kutuba kingana na yandi, Yezu kuyulaka muntu yina dyaka nde: ‘Na mabanza na nge, na kati ya bantu yai tatu, nani mekudisonga mfinangani ya nsukami yina melwala? Keti nganga-Nzambi, Levite to muntu ya Samaria?’
Muntu yina vutulaka nde: ‘Muntu ya Samaria. Yandi kudisongaka muntu ya mbote sambu na muntu yina kulwalaka.’
Yezu tubilaka yandi nde: ‘Ya kyeleka. Nge mpi kwenda, sala mpi mutindu mosi.’
Mutindu ya Yezu ya kulonga kele mbote kibeni! Beno talonguka mambu mingi kana beno landa mbote mambu Yezu ketuba na kati ya Bible.
Luka 10:25-37.
Bangyufula
- Inki ngyufula muntu mosi kuyulaka Yezu, mpi sambu na inki?
- Bantangu yankaka, Yezu vandaka kusadila nki sambu na kulonga, mpi nki mambu beto melonguka dezia na yina metala Bayuda mpi bantu ya Samaria?
- Na disolo yina Yezu kutaka, inki mambu kukuminaka Muyuda mosi yina vandaka kukwenda na nzila ya Yeriko?
- Inki kusalamaka ntangu nganga-Nzambi mosi ya Muyuda mpi Levi mosi kulutaka na nzila yango?
- Na kifwanisu, nani ke na kusadisa Muyuda yina bo lwadisaka?
- Ntangu Yezu kumanisaka disolo yango, inki ngyufula yandi yuluka, mpi nki mvutu muntu yango kupesaka?
Bangyufula ya ngika
- Tanga Luka 10:25-37.
Na kisika ya kupesa mvutu mbala mosi, inki mutindu Yezu kusadisaka longi mosi ya Bansiku na kuyindula na dyambu yango? (Luka 10:26; Mat. 16:13-16)
Inki mutindu Yezu kusadilaka bingana sambu na kukatula bangindu ya mbi yina bawi na yandi kuvandaka ti yo? (Luka 10:36, 37; 18:9-14; Tito 1:9)


c: text/html

text:
Bavideo na JW.ORG
Tala mulongo ya bavideo ya beto na Internet, yametandama dilongi na dilongi. Tala to telesharje bavideo metubila mambu ya Biblia samu na mabuta, bantuenia mpe bana. Tala mpe bavideo yina kesadisa nge na kuzaba mbotembote Bambangi ya Yehova.
Yinki mambu kesalamaka na Yinzo ya Kimfumu?
Kota na kati samu nge mona nge mosi
Yinki mutindu ndongokolo ya Biblia kesalaminaka?
Na yinza ya mvimba, Bambangi ya Yehova mezabana samu na manaka na bau ya kulonguka Biblia na bantu na bayinzo. Tala mutindu yau kesalaminaka.
FILME
Bambangi ya Yehova—Bamekubama samu na kusamuna nsangu ya mbote
Bambangi ya Yehova mezabana mingi samu na kisalu na bau ya kulonga bantu na yinza ya mvimba. Yinki mutindu kisalu yango mebongisama? Yinki mutindu yake tambwisamaka? Wapi kekatukaka mbongo samu na kusala kisalu yango?
Video klip: Samu na yinki kulonguka Biblia?
Biblia kena kusadisa mafunda ya bantu na ntoto ya mvimba na kubaka bamvutu na biuvu yina meluta mfunu na luzingu. Nge zola vuanda mosi na bau?

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Reunion.com > Veronica Biggers - Jeremy Birkinbine > Yuan Bing - John Bingaman
Classmates from Yuan Bing to John Bingaman
Yuan Bing Yvette Bing Yvonne Bing Zachary Bing Zhang Bing Zhanyong Bing Zhao Bing Zoe Bing Coy Bing Sr Gloria Bing-thiel Staretha Bing-walker Richard Bing-wo Jason Bing-you Debbie Bing-zaremba Gertrude Binga Jason Binga Julie Binga Laura Binga Michael Binga Richard Binga Robert Binga Terri Binga Theresa Binga Timothy Binga Tonya Binga Melchor Bingabing Lodzia Bingabr Nykia Bingahm Janice Bingales Jennifer Bingales Aaron Bingaman Adam Bingaman Aimee Bingaman Alan Bingaman Albert Bingaman Alden Bingaman Alec Bingaman Alecha Bingaman Alexander Bingaman Alice Bingaman Allen Bingaman Alyssa Bingaman Amanda Bingaman Amber Bingaman Amy Bingaman Andrea Bingaman Andrew Bingaman Andy Bingaman Angela Bingaman Angie Bingaman Anita Bingaman Ann Bingaman Anna Bingaman Annette Bingaman Anthony Bingaman April Bingaman Arla Bingaman Arlene Bingaman Arnold Bingaman Arthur Bingaman Ashley Bingaman Audrey Bingaman Avery Bingaman Barbara Bingaman Barry Bingaman Becky Bingaman Belinda Bingaman Benjamin Bingaman Bernice Bingaman Beth Bingaman Betsy Bingaman Betty Bingaman Beverly Bingaman Bianca Bingaman Bill Bingaman Billy Bingaman Bob Bingaman Bobby Bingaman Bonnie Bingaman Boyd Bingaman Brad Bingaman Bradley Bingaman Brandi Bingaman Brandon Bingaman Brandy Bingaman Breanne Bingaman Brenda Bingaman Brent Bingaman Brett Bingaman Brian Bingaman Bruce Bingaman Calvin Bingaman Carey Bingaman Carl Bingaman Carlie Bingaman Carol Bingaman Carolyn Bingaman Carrie Bingaman Carson Bingaman Cassie Bingaman Catherine Bingaman Cathy Bingaman Catina Bingaman Cecil Bingaman Chad Bingaman Charles Bingaman Charlotte Bingaman Cheryl Bingaman Chester Bingaman Chris Bingaman Christina Bingaman Christine Bingaman Christopher Bingaman Cindy Bingaman Claire Bingaman Clara Bingaman Clarence Bingaman Clyde Bingaman Colin Bingaman Connie Bingaman Constance Bingaman Corey Bingaman Courtney Bingaman Craig Bingaman Crystal Bingaman Cynthia Bingaman Dale Bingaman Dan Bingaman Dana Bingaman Danae Bingaman Daniel Bingaman Danielle Bingaman Danny Bingaman Darla Bingaman Darlene Bingaman Darryl Bingaman David Bingaman Dawn Bingaman Dean Bingaman Deann Bingaman Deb Bingaman Debbie Bingaman Deborah Bingaman Debra Bingaman Denise Bingaman Dennis Bingaman Deryle Bingaman Desiree Bingaman Diane Bingaman Diann Bingaman Dianna Bingaman Dina Bingaman Dodi Bingaman Don Bingaman Donald Bingaman Donna Bingaman Dorothy Bingaman Douglas Bingaman Drew Bingaman Duane Bingaman Dustin Bingaman Edith Bingaman Edward Bingaman Edwin Bingaman Eileen Bingaman Eleanor Bingaman Elizabeth Bingaman Ellen Bingaman Emily Bingaman Eric Bingaman Erik Bingaman Erika Bingaman Erin Bingaman Ernest Bingaman Esther Bingaman Ethan Bingaman Eugene Bingaman Eunice Bingaman Evan Bingaman Evelyn Bingaman Faye Bingaman Foster Bingaman Frances Bingaman Frank Bingaman Fred Bingaman Freda Bingaman Frederick Bingaman Gabriel Bingaman Garrett Bingaman Gary Bingaman Gayle Bingaman Gene Bingaman Genevieve Bingaman George Bingaman Gerald Bingaman Geraldine Bingaman Gerry Bingaman Gina Bingaman Ginny Bingaman Glenn Bingaman Gloria Bingaman Greg Bingaman Gregory Bingaman Gwen Bingaman Harold Bingaman Harriet Bingaman Harry Bingaman Heather Bingaman Heidi Bingaman Helen Bingaman Helene Bingaman Henry Bingaman Hollis Bingaman Holly Bingaman Irene Bingaman Jack Bingaman Jacob Bingaman Jacqueline Bingaman James Bingaman Jami Bingaman Jamie Bingaman Jan Bingaman Jane Bingaman Janet Bingaman Janice Bingaman Jared Bingaman Jason Bingaman Jay Bingaman Jeanene Bingaman Jeanne Bingaman Jeannette Bingaman Jeff Bingaman Jeffery Bingaman Jeffrey Bingaman Jennifer Bingaman Jeremy Bingaman Jerry Bingaman Jesse Bingaman Jessica Bingaman Jim Bingaman Jo Bingaman Joan Bingaman Joann Bingaman Joanne Bingaman Jodi Bingaman Joe Bingaman Joel Bingaman Joey Bingaman John Bingaman


text:
NZOZULU YA NKENGI YULI 2014
Sambu na Nki Mambu ya Mbi Ke Bwilaka Bantu ya Mbote?
Keti Nzambi muntu kele na kisina? To Karma? Keti mpila ya kutina bampasi mpi mambu ya mbi kele?
Mambu ya Mbi Me Kuma Mingi!
Kana Nzambi nkwa-ngolo yonso vandaka, sambu na nki yandi ke tanina ve bantu ya mbote na mambu ya mbi?
Sambu na Nki—Mambu ya Mbi Ke Bwilaka Bantu ya Mbote?
Biblia ke monisa mambu tatu yina kele na kisina ya bampasi ya bantu.
Nzambi Ta Sala Nki Sambu na Mambu ya Mbi
Keti dibanza ya kuzinga na ntoto, kisika yina mambu ya mbi ta bwila diaka ve bantu ya mbote ke sepedisa nge?
Mono Vandaka Kutambula ti Munduki na Mono Konso Kisika
Annunziato Lugarà vandaka na kimvuka mosi ya bantu ya mubulu, kansi ntangu yandi kwendaka na Nzo ya Kimfumu, yo sobaka luzingu na yandi.
Inki Mutindu Nge Fwete Pesa Mwana na Nge Disipline?
Biblia ke tubila mambu 3 sambu na kupesa disipline ya mbote.
Keti Nge Zabaka Yo?
Inki mutindu bantu ya ntangu ya ntama vandaka kusala bamaswa na bo sambu masa kukota ve? Inki mutindu bantu ya ntangu ya ntama vandaka kubumba bambisi ya masa?
Keti Nge Lenda Mona Nzambi Yina Ke Monanaka Ve?
Longuka mutindu ya kusadila “meso ya ntima” na nge.
Bamvutu na Bangiufula ya Biblia
Keti kisambu ke tendula kaka kulomba lusadisu?


text:
Nkenda ya 30: Moïse na mongo ya Horeb
KILUMBU mosi, Moïse nataka bitwisi na yandi na mongo ya Horeb. Kuna yandi monaka nti kepela tiya kansi yau vandaka kuzika ve.
Moïse tubaka nde: ‘Yai kele kima ya kuyituka. Mono pusana sambu na kumona mbote.’ Ntangu yandi pusanaka, ndinga mosi kuwakanaka mpi kutubilaka yandi nde: ‘Kupusana dyaka ve, katula basandale na nge sambu kisika ya nge kele, kele ya busantu.’ Nzambi vandaka kutubila yandi mutindu yina na nzila ya wanzyo. Na yau, Moïse kudifikaka luse.
Nzambi tubilaka yandi nde: ‘Mono memona na meso bampasi ya bantu na mono na insi ya Egypte. Mono kekatula bau na bampasi mpi mono ketinda nge sambu na kubasisa bau na insi ya Egypte.’ Ya kyeleka Jéhovah kanaka na kunata bau na ntoto ya kitoko ya Kana.
Kansi Moïse kutubaka nde: ‘Mono kele muntu ya mpamba. Kiyeka yai melunga na mono ve. Kansi kana mono kwenda na Egypte, bana ya Israele tayufula mono nde: “Nani metinda nge?” Ebuna mono tatuba inki?’
Nzambi vutulaka nde: ‘Nge tubila bau mutindu yai: “JEHOVAH, Nzambi ya Abraham, ya Isaac mpi ya Jacob, metinda mono na beno.”’ Mpi Jéhovah kuyikaka nde: ‘Yina kele zina na mono bamvula yonso.’
Moïse kuvutulaka dyaka nde: ‘Kansi, kana bau kundima ve nde nge metinda mono?’
Nzambi kuyufulaka yandi nde: ‘Inki nge kele na yau na maboko?’
Moïse vutulaka nde: ‘Mono kele na nkawa.’
Nzambi kutubilaka yandi: ‘Losa yau na ntoto.’ Moïse losaka yau na ntoto mpi yau kitukaka nyoka. Jéhovah songaka dyaka Moïse kimpa yankaka. Yandi tubilaka yandi nde: ‘Tula diboko na nge na ntulu na nge.’ Moïse kulemfukaka. Ntangu yandi basisaka diboko yau kumaka mpembe bonso mvula ya mpembe. Bantu lungaka kutuba nde yandi vandaka na kimbefo ya wazi. Na nima, Jéhovah pesaka Moïse nswa ya kusala kimpa yankaka. Na nsuka, yandi tubilaka yandi nde: ‘Ntangu nge tasala bimpa yai, bana ya Israele takwikila nde mono metinda nge.’
Na yau, Moïse kwendaka. Ntangu yandi kumaka na bokilo na yandi, Jethro, yandi songaka yandi nde: ‘Pesa mono nswa ya kuvutuka na Egypte, na bampangi na mono, sambu na kutala nki mpila bau kele.’ Jethro kupesaka yandi nzila.
Kubasika 3:1-22; 4:1-20.
Bangyufula
- Pesa zina ya ngumba ya beto kemona na kifwanisu.
- Tendula kima ya kuyituka yina Moize kumonaka ntangu yandi kwendaka na ngumba ti bitwisi na yandi?
- Ndinga ya kukatukaka na nti yina vandaka kupela tiya kutubaka inki, mpi yo vandaka ndinga ya nani?
- Inki mvutu Moize kupesaka ntangu Nzambi kuzabisaka yandi nde yandi tabasisa bantu ya Izraele na Ezipte?
- Inki Nzambi kusongaka Moize na kutuba kana bantu kuyula nde nani kutindaka yandi?
- Inki mutindu Moize zolaka kundimisa bantu nde Nzambi muntu kutindaka yandi?
Bangyufula ya ngika
- Tanga Kubasika 3:1-22.
Inki mutindu mambu yina Moize kukutanaka ti yo kepesa beto kivuvu nde ata beto kemona nde beto mefwana ve na kulungisa mukumba mosi ya teokrasi, Yehowa tasadisa beto? (Kub. 3:11, 13; 2 Kor. 3:5, 6)
- Tanga Kubasika 4:1-20.
Inki mutindu Moize kusobaka mabanza na yandi na bamvula 40 yina yandi lutisaka na Madiani, mpi nki dilongi bantu yina kezola kubaka mikumba na dibundu lenda baka na mbandu na yandi? (Kub. 2:11, 12; 4:10, 13; Mis. 6:8; 1 Tim. 3:1, 6, 10)
Kana Yehowa mepesa beto disipline na nzila ya organizasio na yandi, mbandu ya Moize lenda pesa beto nki kivuvu? (Kub. 4:12-14; Nk. 103:14; Baeb. 12:4-11)


text:
Disolo:Bakôngo
Matondo kibeni[soba | edit source]
Nzolele vutula matondo ku muntu yu bakidi ngindu mukusonika mambu mama matadidi besi Kongo. Tadila fulu bi bina Bakongo mu Afilika, bufwene mu songa vo Bakongo bena mpe ku Liberia (Congos), landila mvutuka ku Afilika ya Bakongo bakatuka ku Amelika, nsi ya kiwaayi. Ye bosi tadila lutuku lwawu, Bakongo batuka mu nsi ya Kama evo Egypte. Ntete, ngatu bavwanda mu nsi ya Zimba-bwe (Kemi). Bu bayisa ba Shona, Bakongo bayenda ku nlambu masa ma Mbu wa Kongo (Océan Atlantique). Ngogo mi KONGO ye KAMA i mwia mina. Mia miole mi songidila vo NDOMBE. Ndinga kikongo itukidi kibeni mu ndinga ya Kama. Bakongo ye besi Afilika bankaka, tuka kiawu Kama. Ku bakulu yenge ye nzola! Lusala lu ne Nkuka Luka--82.88.213.182 20:50, 30 ngonda ya tatu 2007 (UTC)
- Mbote na nge, Nkuka Luka! Kana nge lenda kutuba Kikongo ya leta, nge mosi lenda kusonika mambu yai na mukanda "Bakongo". Mingogo yina mono me sonikaka na mukanda yai, yau kele kaka yantiku samu na basoniki ya nkaka - bonso nge!
- Wikipedia kele "projet d'encyclopédie librement distribuable que chacun peut améliorer".
- - Neruda 13:01, 2 ngonda ya iya 2007 (UTC) -
- Kikongo ki leta kibeni, ngeye Mfumu Neruda, mono muntu kizeyi kio ko! Nsidi kivuvu vo muntu wu nkaka wu zeye mambu ma nsonekene mu kinzonzi kiki ye wu zeyi mpe kikongo ki leta sa kasekola mo mu lukaya. "Kongo tadi, ka dibudika". Lusala lu ne Nkuka Luka--82.88.213.182 22:01, 11 ngonda ya iya 2007 (UTC)


text:
Mukanda ya bafundisi
Mukanda ya bafundisi ya Biblia yo ke tuba bansangu ya ntangu ya mpasi ya bantu ya Israele, katuka ntangu bo kwizaka kubotula nsi ya Kanana ti kutunga muna ti na ntangu ya bantotila.
Bandambu tatu ya nene kele na mukanda yayi:
- Mambu yina kubwaka katuka ntangu bantu ya Israele kwizaka kutunga na nsi ya Kanana ti na lufwa ya Yozue.
- Bansangu ya bafundisi ya Israele
- Debora na Baraki
- Gedeoni
- Yefte
- Sansoni
- Bansangu ya mutindu na mutindu me tadila mavanga na kati ya bantu ya Israele ntangu bo me tula bantotila ntete ve.


text:
Nsi ya Luangu
Nsi ya Luangu vuanda kintinu na mpanzi ya Ngabu, Repubilika ya Kongo na Kabinda. Yau me zingaka katuka bamvula nkama ya 15 tuka bamvula nkama ya 19. Na ntangu ya bunene ya yau, na bamvula nkama ya 17, yau me yalumuka katuka buala ya Mayumba ti nzadi Lueme. Mbanza ya kimfumu ya yau vuanda Luangu. Bantu luta nene ya nsi ya Luangu vuanda bavili.
Bandambu[soba | edit source]
Luangu vuanda na bandambu nsambuadi. Yau vanda:
- Kikanu (Tsikanu)
- Kikuni (Tsikuni)
- Kilunge (Tsilunge)
- Kuangu
- Luanzili (Loandjili)
- Mpili
- Yombi
Maluangu[soba | edit source]
Maluangu vuanda zina ya ntinu ya nsi ya Luangu. Maluangu vuandaka:
- bamvula nkama ya 17
- Maluangu Nzimbi (1600)
- Maluangu Tati (1630)
- Maluangu Mue Puati (1660)
- Nguli Nkama Luembe (1680)
- Nganga Mvumba Niambi (1700)
- bamvula nkama ya 18
- bamvula nkama ya 19
- bamvula nkama ya 20


text:
Inki Mutindu Nge Fwete Pesa Mwana na Nge Disipline?
“Ntima na mono vandaka zulu-zulu ntangu mono vandaka kuwidikila mungungu ya konso kamio. Yo vandaka mbala ya tatu yina Jordan kwisaka na nzo na retare. Mono vandaka kudiyula nde: ‘Yandi kele na wapi?’ ‘Keti yandi me kutana ti dikambu? Keti yandi ke zaba nde beto ke na kudiyangisa sambu na yandi?’ Na nima, yandi kwisaka kubasika mpi yo bikalaka fioti sambu mono basisa makasi.”—GEORGE.
“Mwana na mono ya nkento tataka ngolo mpi yo pesaka mono boma mingi. Mono balukaka mpi monaka yandi me tula maboko na ntu mpi ke dila. Mpangi na yandi ya bakala ya bamvula iya muntu bulaka yandi.”—NICOLE.
Natalie, mwana na beto ya bamvula sambanu, tubaka nde: “‘Mono yibaka ve mutaku, kansi mono lokutaka yo.’ Meso na yandi monisaka nde yandi salaka ve ata kima. Beto bakisaka nde yandi vandaka kukusa. Luvunu yina yandi taka salaka beto mpasi mingi mpi beto waka nzala ya kudila.”—STEPHEN.
BIBUTI, keti beno me kutanaka mpi ti mambu yai ya kele awa na zulu? Ntangu beno ke kutanaka ti yo, keti beno ke kudiyulaka nde nki mutindu—to kana—beno fwete pesa mwana na beno disipline? Keti yo kele mbi na kupesa bana na beno disipline?
DISIPLINE KELE NKI?
Na Biblia, ngogo “disipline” ke tendula kaka ve kupesa ndola. Yo ke tadila ntete-ntete kupesa bantuma, kulonga mpi kusungika. Yo ke wakanaka ve ti kusala mambu na nku to kuniokula muntu.—Bingana 4:1, 2.
Disipline ya bibuti lenda fwanana ti kisalu ya bilanga. Musadi-bilanga ke bundulaka ntoto, ke losilaka nti masa, mpi ke disaka yo. Yandi ke taninaka yo na matiti ya mbi mpi na tubaniama yina ke diaka yo. Ntangu nti ke yela, yo lenda lomba nde musadi-bilanga kuzenga balutangu sambu yo yela mbote. Musadi-bilanga ke bakisaka nde kusadila bametode ya mitindu na mitindu ta sadisa yandi na kuyedisa nti mbote. Mutindu mosi, bibuti ke sadilaka bametode mingi sambu na kusansa bana na bo. Kansi, bantangu ya nkaka yo ke lombaka nde bibuti kupesa bana disipline. Kaka mutindu musadi-bilanga ke zengaka balutangu, bibuti lenda sungika bangindu ya mbi ya bana na bo na bumwana mpi kusadisa bo na kuyela mbote. Kansi, yo ke lombaka dikebi ya ngolo sambu na kuzenga balutangu kana ve nti lenda beba kimakulu. Mutindu mosi, bibuti fwete pesa bana na bo disipline na zola yonso.
Yehowa Nzambi ke pesaka bibuti mbandu ya mbote na diambu yai. Disipline yina yandi ke pesaka bansadi na yandi ya bulemfu na ntoto ke vandaka mbote mpenza sambu bo “ke zolaka disipline.” (Bingana 12:1) Bo ke ‘kangamaka na disipline mpi ke yambulaka yo ve.’ (Bingana 4:13) Nge lenda sadisa mwana na nge na kundima disipline kana nge ke landa mambu yai tatu ya mfunu ya disipline ya Nzambi: (1) ya zola, (2) ya bukati-kati, mpi (3) ya ke sobaka ve.
DISIPLINE YA ZOLA
Zola ke vandaka na kisina ya disipline yina Nzambi ke pesaka bantu. Biblia ke tuba nde: “Yehowa ke nganinaka bantu yina yandi ke zolaka, kaka mutindu tata ke nganinaka mwana yina yandi ke zolaka.” (Bingana 3:12, NW) Diaka, Yehowa “ke wilaka bantu mawa mpi ke fwilaka bo nkenda.” (Kubasika 34:6, NW) Sambu na bikuma yai, Yehowa ke salaka ve mambu na nku mpi ke niokulaka ve bantu. Yandi ke vwezaka ve, ke fingaka ve, mpi ke sadilaka ve bangogo ya mbi; sambu yo lenda ‘lwadisa bonso mbele.’—Bingana 12:18.
Ya kieleka, bibuti lenda landa ve mbote-mbote mbandu ya Nzambi ya kudiyala na mutindu ya kukuka. Bantangu ya nkaka bo lenda suka ntima mpi na bantangu yai, bo fwete vila ve nde ndola yina bo ke pesaka ti makasi ke vandaka ntangu yonso ya nku, ya kuluta ndilu mpi ke butaka ve mbuma ya mbote. Diaka, ndola yina bo ke pesaka na makasi to na kiseku ke vandaka ve disipline. Yo kele kukonda kudiyala.
Kansi, kana nge ke pesa disipline na zola mpi na kudiyala, yo lenda buta bambuma ya mbote. Beto tadila mutindu bibuti yai zole, George ti Nicole, yina beto tubilaka na luyantiku ya disolo yai sungikaka mambu.
“Ntangu Jordan vutukaka, mono ti nkento na mono waka makasi mingi, kansi beto kudiyalaka ntangu yandi vandaka kuzabisa beto mambu. Sambu ntangu vandaka me luta, beto bakaka lukanu ya kutubila mambu yango na suka. Beto sambaka ti yandi mpi beto lalaka. Na kilumbu yina landaka, beto vandaka ya kuyilama sambu na kusolula diambu yango na mawete mpi kusimba ntima na yandi. Na luzolo yonso, yandi zitisaka bansiku ya beto tudilaka yandi mpi ndimaka bifu na yandi. Beto bakisaka nde kusala mambu nswalu mpi na makasi ke butaka ve mbuma. Mambu lutaka mbote sambu beto yantikaka ntete na kuwidikila yandi.”—George.
“Mono waka makasi mingi ntangu mono monaka mwana na mono ya bakala me lwadisa mpangi na yandi ya nkento mputa mosi ya buzoba. Na kisika ya kusala mambu na ntangu yina, mono zabisaka yandi na kukwenda na shambre sambu mono vandaka ti makasi mingi mpi mono zolaka ve kubaka desizio ya mayele. Na nima, ntangu makasi manaka, mono tendudilaka yandi pwelele nde mubulu ke vandaka mbote ve mpi mono monisaka yandi mutindu yandi lwadisaka mpangi na yandi ya nkento. Metode yai butaka mbuma ya mbote. Yandi lombaka ndolula na mpangi na yandi ya nkento mpi bo yambanaka.”—Nicole.
Ntangu yonso, disipline ya mbote ke simbamaka na zola, ata yo ke lomba kupesa mwana ndola.
DISIPLINE YA BUKATI-KATI
Yehowa ke pesaka ntangu yonso disipline “na kiteso ya me fwana.” (Yeremia 30:11; 46:28, NW) Yandi ke tadilaka mambu yonso ata yina ke monanaka ve. Nki mutindu bibuti lenda sala mutindu mosi? Stephen, yina beto tubilaka na luyantiku ya disolo yai ke tuba nde: “Ata beto waka mpasi mingi mpi kukaka ve kubakisa luvunu yina Natalie taka sambu na mutaku, beto bakisaka bamvula na yandi mpi beto zabaka nde yandi kele ntete leke.”
Robert, bakala ya Nicole ke tadilaka mpi mambu yonso. Ntangu bana na yandi ke salaka bifu, yandi ke kudiyulaka ntangu yonso nde: ‘Keti yai kele mbala ya ntete ya yandi ke monisa kikalulu yai to yandi ke salaka yo mbala na mbala? Keti yandi kele ya kulemba to yandi ke wa ve nitu mbote? Keti kima ya nkaka ke pusaka yandi na kumonisa kikalulu yai?’
Bibuti yina kele ti bukati-kati ke bakisaka mpi nde bana na bo kele ntete baleke. Ntumwa Polo bakisaka diambu yai ntangu yandi sonikaka nde: “Ntangu mono vandaka mwana, mono vandaka kutuba bonso mwana, kubanza bonso mwana, kuyindula bonso mwana.” (1 Bakorinto 13:11) Robert ke tuba nde: “Kana mono yibuka mambu yina mono vandaka kusala ntangu mono vandaka mwana, yo ke sadisaka mono na kuvanda ti mabanza ya mbote mpi na kulutisa ve ndilu.”
Yo me fwana na kuvanda ti bukati-kati ntangu nge ke vingila nde lukanu mosi kulungana, mpi kukanga ve meso na bikalulu to mabanza ya mbi. Kana nge ke tadila makuki, bandilu mpi mambu yonso ya nkaka ya mwana na nge, nge ta mona nde disipline na nge ta vanda ya bukati-kati mpi ya makambu ngolo ve.
DISIPLINE YA KE SOBAKA VE
Malashi 3:6 ke tuba nde: ‘Mono kele Mfumu Nzambi, mono ke sobaka ve.’ Bansadi ya Nzambi ke tulaka ntima na kieleka yai mpi nzayilu yango ke taninaka bo. Yo ke lombaka mpi nde nge soba ve disipline ya nge ke pesa bana. Kana nge ke soba-soba minsiku yina nge me tudilaka bana na nge, yo lenda pesa bo kiseku mpi kuvwalangasa mabanza na bo.
Yibuka mambu yina Yezu tubaka: “Bika nde ngogo na beno ‘ee’ kutendula kaka ee, ‘ve’ na beno, ve.” Bangogo yai ke tadila kibeni bibuti. (Matayo 5:37) Yindula mbote-mbote na ntwala sambu nge pesa ve bana na nge lukebisu yina nge ke mona nde nge ta lungisa yo ve. Kana nge kebisa mwana na nge nde nge ta pesa yandi ndola kana yandi sala diambu mosi buna, pesa yandi ndola.
Kana bibuti ke solula mbote, bo ta soba ve disipline na bo. Robert ke tuba nde: “Kana bana na beto ke sosa kundimisa mono diambu mosi buna yina nkento na mono songaka bo na kusala ve mpi kana mono me zaba yo, mono ke kotilaka nkento na mono.” Kana bibuti ke wakana ve na mutindu ya kumanisa diambu mosi, yo kele mbote nde bo tubila yo na kingenga mpi kubaka desizio mosi.
DISIPLINE KELE MFUNU
Kana nge landa mbandu ya disipline ya Yehowa ya zola, ya bukati-kati mpi ya ke sobaka ve, nge lenda mona nde bikesa na nge ta natila bana na nge mambote. Lutwadisu na nge ya zola lenda sadisa bana na nge na kuyela, mpi kuvanda bambuta ya mayele mpi yina kele ti bukati-kati. Biblia ke tuba nde: “Longa mwana mutindu yandi fweti zinga, ebuna ntangu yandi me kuma mbuta yandi ta vila yo ve.”—Bingana 22:6.


text:
Kunku kia 1: Tuka Nsema Yakuna Kizalu
Ezulu ye ntoto akweyi watuka? E ntangwa, ngonde, ntetembwa ye lekwa ya mpila mu mpila ina ova ntoto aweyi yakadila? Nkand’a Nzambi uvananga mvutu za kieleka vo Nzambi wavanga yo. Ozevo, o nkanda wau uyantik’o songa tusansu twa Nkand’a Nzambi mu kuma kia nsema.
E vangwa yantete kavang’o Nzambi ya mianda, ina nze yandi. Ambasi. Kansi wavanga e nza kimana yazingilwa kwa wantu nze yeto. Nzambi wavanga eyakala yo nkento antete, wabavana nkumbu vo Adami yo Eva. Wabasia muna mpatu ambote. Kansi, bakolamena Nzambi yo vidisa zingu kiau.
Tuka kiasemenwa Adami yakuna Kizalu Kiampwena mvu 1.656 miavioka. Yimpumbulu yayingi yakala muna kolo kiokio. O Satana wa vangwa kiamwanda ulembi moneka y’ambasi zandi zambi kun’ezulu bazingilanga. Ova ntoto, Kaini wakala vo ye ulolo wa wantu akaka ambi, kumosi ye wan’a mbasi. Kansi, vakala mpe yo wantu ambote nze, Abele, Kanoke, yo Noa. Tulongoka mawonso ma wantu awaya ye mana mababwila mu Kunku Kiaki KIANTETE.


text:
Nkenda ya 47: Muyibi mosi na Israele
BAKALA yai ya beno kemona awa, kebumba na ntoto ya nzo-tenta na yandi lele ya kitoko, ndambu ya wolo mpi mbongo ya yandi mebaka na bima yina bau kutaka na mbanza Yeriko. Kansi, inki bau fwete sala na bima yina kele na Yeriko? Keti beno kezaba dyaka?
Bau fwete kufwa bima yonso, kaka mbongo, wolo, bibende fwete tulama na kibumbilu ya tabernacle ya Jéhovah. Bantu yai ya kifwanisu kemonisa mekolama na Nzambi. Bau meyiba bima ya Nzambi. Zina ya bakala kele Akana mpi bantu yankaka kele bantu ya dibuta na yandi.
Na nima ya kuyiba bima yai, Josué tindaka bantu na yandi na kubotula bwala Aï. Bau nungaka ve. Bau fwaka bankaka, mpi bayina kubikalaka kutinaka. Na ntantu yonso, Josué tulaka luse na ntoto mpi yandi sambilaka Jéhovah: ‘Sambu na nki nge mebika mambu ya mutindu yai kubwila beto?’
Jéhovah kuvutudilaka yandi nde: ‘Telama! Israele mesala masumu. Bau mebaka bima yina yau lombaka nde beno fwa yau to beno tula yau na tabernacle ya Jéhovah. Bau meyiba lele ya kitoko mpi bau mebumba yo. Mono tasakumuna beno kaka kana beno fwa yau mpi kufwa muyibi ya bima yina.’ Na nima Jéhovah tubaka nde yandi tatungulula muyibi yina.
Na ntangu yina, Josué bingaka bantu mpi Jéhovah monisaka Akana. Akana ndimaka nde: ‘Mono mesala disumu. Mono monaka lele mosi ya kitoko, ndambu ya wolo mpi bibende ya mbongo. Mono kuwaka nzala na yau mingi: mono bakaka yau. Beno tamona yau ya kubumba na ntoto, na nzo-tenta na mono.’
Na nima ya bau natilaka yandi bima yina, Josué zabisaka Akana nde: ‘Sambu na nki nge mekotisa beto na bampasi? Jéhovah takotisa nge na bampasi bubu yai!’ Mpi bantu yonso fwaka Akana mpi dibuta na yandi: bau fwaka bau na matadi. Sambu na yau, beto fwete kudikeba na mpila nde beto baka ve bima yina kele ve ya beto.
Na nima ya mambu yina, Israele kwendaka kunwana dyaka na bantu ya Aï. Na mbala yai, Jéhovah kunungisaka kikanda na yandi.
Yozue 7:1-26; 8:1-29.
Bangyufula
- Na kifwanisu, nani bakala yina ke na kuzika bimvwama ya yandi bakaka na Yeriko, mpi banani ke na kusadisa yandi?
- Sambu na nki dyambu yina Akani ti dibuta na yandi kusalaka kuvandaka mbi kibeni?
- Inki Yehowa kutubaka ntangu Yozue kuyulaka sambu na nki bantu ya Izraele kubelaka bitumba yina bo nwanaka ti bantu ya Ai?
- Ntangu bo nataka Akani ti dibuta na yandi na ntwala ya Yozue, inki kubwilaka bo?
- Inki dilongi ya mfunu beto kebaka na ndola yina Akani kubakaka?
Bangyufula ya ngika
- Tanga Yozue 7:1-26.
Bisambu ya Yozue kumonisaka nki sambu na yina metala bangwisana na yandi ti Ngangi na yandi? (Yoz. 7:7-9; Nk. 119:145; 1 Yoa. 5:14)
Mbandu ya Akani kemonisa inki, mpi sambu na nki yo kele lukebisu sambu na beto? (Yoz. 7:11, 14, 15; Bing. 15:3; 1 Tim. 5:24; Baeb. 4:13)
- Tanga Yozue 8:1-29.
Inki mukumba konso muntu na kati na beto kele na yo na dibundu ya Bukristu bubu yai? (Yoz. 7:13; Levi 5:1; Bing. 28:13)


text:
Bavideo ya Biblia yina kekukindisa kiminu
Tala to basisa na Internet bavideo yina ke sala ke kukwikila na nge na Biblia vwanda ngolo. Bavideo yango melakisa wapi mutindu bimvangi kekumisaka Mvangi, wapi mutindu kubanda mbote luzingu na ntangu yina beto kele tete ntuenia, wapi mutindu kutatamana na kiminu na mambu ya mpasi. Sola ndinga yina nge zola na molonga yina, mpe niema na kisika ba mesonika “Sosa” samu na kutala bavideo yina kele na ndinga yango. Sonika mwa diambu ya titre samu na kutala bavideo yina kele.


text:
Lusansu lwa 4: Ekuma Bavaikisilwa Muna Paradiso?
TALA diambu dibwidi owau. Adami yo Eva mu vaikiswa bena muna mpatu ambote ya Edene. Ng’ozeye ekuma?
Diambu diambi kikilu bavangidi. Ikuma, o Yave ubatumbidi. Ng’ozeye e mbi bavanga?
Bavanga dina kabavovesa Nzambi vo ke bavangi dio ko. Nzambi wabavovesa vo badia kwau bundu ya nti mina muna mpatu. Kansi, vena ye nti mosi kabasim’o Nzambi balembi wo dia, benkwa fwa. E nti wowo wa yandi kibeni. Tuzeye wo vo ke diambote ko dia bonga má kiangani. Adieyi diabwa?
Lumbu kimosi vav’o Eva kakala yandi amosi muna mpatu, o nioka wizidi kumvovesa. Se badiki e mpila moko kiakala. Wamvovesa vo kadia e bundu kia nti kina kabakanikina Nzambi vo ke badie ko. Vav’o Yave kavanga nioka kabavanga ye wisa kia vova ko. Disongele vo muntu akaka wavovelanga muna nioka. Nani i muntu ndioyo?
Ke Adami ko. Mosi muna wantu kavang’o Yave una kavangidi ntoto ko. wantu awaya i mbasi, katulendi kubamona ko. Mosi muna mbasi awaya wakituka se nkwa lulendo. Wayantik’o banza vo wafwana kwandi yala nze Nzambi. Wazola vo wantu banlemvokela ke mu Yave ko. Yandi i mbasi wavovela muna nioka.
Mbasi ndioyo walenda vunginika Eva. Wamvovesa vo okala nze Nzambi ovo odidi bundu kia nti. Eva wakwikila muna mvovo miandi. Ikuma, wadia bundu kia nti yo Adami kumosi. Adami yo Eva i nkolamena bakolamena Nzambi. Muna kuma kiaki, bavidisa mpatu au ambote.
Kansi, vena ye lumbu kina Nzambi kekitula nza yawonso se fulu kiambote kikilu nze mpatu a Edene. I bosi tusinga longoka una tulenda kadila kumosi mu kitula ntoto se wambote. Owau, yambula twawa mana mabwila Adami yo Eva.
Etuku 2:16, 17; 3:1-13, 24; Lusengomono 12:9.
Yuvu
- Nkia diambu dibwilanga Adami yo Eva muna fwaniswa kiaki?
- O Yave nkia kuma kabatumbila?
- O nioka nkia diambu kavova kwa Eva?
- Nani wavova yo Eva muna nioka?
- Ekuma Adami yo Eva bavidisila Paradiso au?
Yuvu yakaka
- Tanga Etuku 2:16, 17 ye 3:1-13, 24.
E kiuvu kia nioka kwa Eva aweyi kiavunisina Yave? (Etu. 3:1-5; 1 Yoa. 5:3)
Eva aweyi kenena se mbandu a lulukisu kwa yeto? (Fili. 4:8; Yak. 1:14, 15; 1 Yoa. 2:16)
Adami yo Eva aweyi basongela vo ke batambulwila evangu diau ko? (Etu. 3:12, 13)
Akelubi kasia o Nzambi kuna este ya mpatu a Edene aweyi besakalelanga kimfumu kia Yave? (Etu. 3:24)
- Tanga Lusengomono 12:9.
-
O Satana nkia tezo kalendele vengomona wantu muna wisa kia Nzambi? (1 Yoa. 5:19)


text:
Nkenda ya 116: Nani ta baka luzingu ya mvula na mvula?
BENO lenda kutuba nki mwana ya nkento yai ya fyoti na bampangi na yandi zole ke tanga? Yau kele kaka mukanda yai: Mukanda ya Bankenda ya Bible. Beto mekuma na nkenda na beto ya nsuka yina ketuba nde: “Nani tabaka luzingu ya mvula mvula?”
Inki beto fwete sala sambu na kubaka luzingu ya mvula na mvula? Ntete, beto fwete zaba Nani kele Jéhovah na Mwana na yandi Yezu. Bible ketuba nde: ‘Tala mpila ya kubaka luzingu ya mvula na mvula: kulonguka na kuzaba Nzambi mosi kaka ya kyeleka mpi Mwana na yandi Yezu Kristu.’
Kansi, inki mpila beto lenda zaba Nzambi na Yezu Kristu? Beto tasengumuna mpila bau kele na kutangaka mukanda yai banda luyantiku tii na nsuka. Mukanda yai kemonisa beto mambu mingi ya metala Jéhovah mpi Yezu. Yau kezabisa beto mambu bau mesala mpi yina bau tasala dyaka. Kansi, beto fwete suka kaka ve na kutanga mukanda yai.
Beno kemona mukanda yankaka yai bau metulula na ntoto? Yau kele Bible. Keti bau metangila beno bitini ya Biblia kisika bankenda na beto ya mukanda yai mekatuka? Bible kelonga beto mambu yonso ya beto kele na yau mfunu sambu na kusadila Jéhovah na kulandaka luzolo na yandi mpi sambu na kubaka luzingu ya mvula na mvula. Na yau, beto vanda na kikalulu ya kutanga yau konso mbala.
Kansi nzailu ya Jéhovah na ya Yezu Kristu melunga ve. Beto lenda kuzaba mambu mingi yina metala bau mpi malongi na bau kansi beto kubaka ve luzingu ya mvula na mvula. Inki beto fwete sala dyaka?
Beto fwete wakanisa luzingu na beto ti mambu yina beto kelonguka. Beno keyindula dyaka Judas Iscariote? Yandi vandaka na kati ya bantumwa 12 ya Yezu. Yandi zabaka mambu mingi ya metala Jéhovah mpi Yezu. Kansi, inki mambu kubwilaka yandi? Na nima ya bamvula, yandi kumaka na nzala ya mbongo mpi yandi sukaka na kuteka Yezu na bambeni na yandi sambu na bibende 30 ya mbongo. Judas tabaka ve luzingu ya mvula na mvula.
Beno keyindula Gehazi? Nkennda ya 69 ketuba sambu na yandi. Yandi zolaka bima ya ngani mpi yandi waka ve boma na kukusa sambu na kubaka yau. Jéhovah pesaka yandi ndola. Yandi tapesa beto mpi ndola kana beto buya na kulemfuka na bansiku na yandi.
Kansi, kele na bantu mingi yina kusadilaka Nzambi na mutindu ya mbote, bonso Samuel. Yandi vandaka na mvula iya to tanu ntangu yandi yantikaka kusadila Jéhovah na tempelo (tala Nkenda ya 55). Na yau, ata beno kele bana ya fyoti, beno lunga sadila Jéhovah.
Beto fwete tuba nde Yezu kele mbandu na beto yonso. Ntangu yandi vandaka na tempelo (Nkenda ya 87), Yezu kutitaka ve na kutuba sambu na Tata na yandi na zulu. Beto landa mbandu na yandi. Na yau beto samuna mambu yonso ya beto mezaba na yina metala Jéhovah Nzambi mpi Mwana na yandi Yezu Kristu mpi beto tita ve. Kana beto sala mutindu yina, beto tabaka luzingu ya mvula na mvula na kati ya paladisu ya mpa yina Nzambi tatula na ntoto.
Yoane 17:3; Nkunga 145:1-21.
Bangyufula
- Inki beto fwete sala kana beto kezola kuzinga mvula na mvula?
- Mutindu mwana-nkento mpi banduku na yandi yina kele na kifwanisu kemonisa yo, inki mutindu beto lenda zaba mambu ya metala Yehowa Nzambi ti Yezu?
- Inki mukanda yankaka nge kemona na kifwanisu, mpi sambu na nki beto fwete tangaka yo mbala na mbala?
- Katula kuzaba mambu ya metala Yehowa ti Yezu, inki mambu yankaka beto fwete zaba sambu na kubaka luzingu ya mvula na mvula?
- Inki dilongi beto bakaka na Nkenda ya 69?
- Mbandu ya mbote ya leke Samuele yina kele na Nkenda ya 55 kemonisa inki?
- Inki mutindu beto lenda landa mbandu ya Yezu Kristu, mpi kana beto sala mutindu yina, inki beto tabaka na bilumbu kekwisa?
Bangyufula ya ngika
- Tanga Yoane 17:3.
Inki mutindu Masonuku kemonisa nde kulonguka na kuzaba Yehowa Nzambi ti Yezu Kristu ketendula mambu mingi kuluta kusimba mambu mpamba na ntu? (Mat. 7:21; Yak. 2:18-20; 1 Yoa. 2:17)
- Tanga Nkunga 145:1-21.
Tanga mwa bikuma ya beto kele na yo ya kupesa Yehowa lukumu? (Nk. 145:8-11; Kus. 4:11)
Inki mutindu Yehowa “ke salaka mbote na bantu yonso,” mpi nki mutindu dyambu yai fwete pusa beto mpenza penepene na yandi? (Nk. 145:9; Mat. 5:43-45)
Kana beto kezolaka mpenza Yehowa na ntima na beto, yo tapusa beto na kusala inki? (Nk. 119:171, 172, 175; 145:11, 12, 21)


text:
Kunku kia 5: Tuka Kinkole Kuna Babele Yamu Ntungululwa Yaka ya Yerusaleme
Lukwikilu lwa Aneyisaele lwatontwa kwayingi ekolo bakala muna kinkole kuna Babele. Saderake, Misake yo Abedengo batubwa mun’esoka dia tiya, kansi Nzambi wabavuluza. I bosi, vava Babele yabwiswa kwa Amadai ye Aparasi, Daniele watubwa mun’ewulu dia nkosi, kansi Nzambi wantanina, wakanga nua mia nkosi.
I bosi, Kurese wa ntinu a Parasa wavevola Aneyisaele. Vioka mvu 70 muna kinkole kuna Babele, bavutuka kuna nsi au. Diambu diantete bavanga vava bavutuka kuna Yerusaleme, i tunga tempelo a Yave. Kansi, atantu baningamesa e salu kiau. Ozevo, mvu 22 miavioka tuka bavutukila kuna Yerusaleme i bosi e tempelo yamanisa o tungwa.
I bosi, tuzaya e nkangalu kavanga Ezera mu vutuka kuna Yerusaleme mu viengesa e tempelo. Ediadi diavangama vioka mvu 47 tuka kiafokokela tunga e tempelo. Vioka diaka mvu 13 tuka Ezera kavangila e nkangalu wau, Nekemiya wasadisa mu tungulula yaka ya Yerusaleme. E Kunku KIETANU lusansu lwa mvu 152 kiyikanga.


text:
Batemwe za Yehova: Banàni twénà?
Béto bantu ba mahata, ndiatulu mpe manzu ma mingi, ka mitiéno mimoshi miénéto. Tia ntete ni luzolo luénéto lua kukumisaka Yehova, Nzàmbi ya Bibila na wasálá bima bia bionso. Ngolo tusàka mulànda kifuani kia Yesu Kristo mpe nsayi yibaka neto bo bantu batutambilaka bakristu. Moshi na moshi mu beto ntangu kahanaka mu sarisa bantu mu zaba bo bufwanakane Bibila mpe Timfumu tia Nzàmbi. Bóokwa butu hanà kimbàngi to muzonzila Yehova mpe Kimfumu tyandi, tuluéti nkùmbu ya Batemwe za Yehova.
Tomofióngonina site ya béto. Tangà Bibila mu Internet. Bàkula nàni twéna mpe ntsi tukwikilàka.


text:
Lusansu lwa 10: Kizalu Kiampwena
WANTU bakwamanana yo mavangu mau kuna mbazi a nzaza. Yamu wau ke bakwikidi ko vo e Kizalu kikwiza. Bawokesa tusevo, kansi, ke kolo ko beyambul’o seva.
Kuna kinsalukisa, matonsi mayantikidi bwa tuka kun’ezulu. O Noa olungidi kwandi. Kansi, e ntangwa yakiviokela kwa konso muntu mu kota muna nzaza. Yave wazika e kielo.
Ke kolo ko ntoto wawonso uzele yo maza. Makitukidi nze nzadi ampwena. Mabwisa nti yo kindula matadi mampwena, mazu mayingi masia. Wantu bamwene wonga. Batinini muna miongo mia nda. Ekwe, kala vo bawila Noa yo kota muna nzaza ekolo kielo kiakala kiaziuka! Kansi, owau e ntangwa isakidi.
O maza masakidi wokela. E mvula inokene mini makumaya yo mafuku makumaya. O maza matombokele vana miongo, ye miongo mianda nkutu milangilu yo maza. Ozevo, wantu awonso ye bulu kuna mbazi a nzaza bafwa, nze una kavova o Nzambi. Kansi, awonso bakala muna nzaza bavuluka.
O Noa ye nzo andi salu kiambote basala wau batunga e nzaza. Maza mazangwidi e nzaza, yele akukula vana ntandu a maza. Vava mvula yamanisa o noka, mwini ubayidi. Nkia mpil’esivi! Mwawonso mwakituka se mbu ampwena. Nzaza kaka yamonekanga, yayangama vana ntandu a maza.
Andangula bavididi. Ke bemwesa diaka wantu mpasi ko. Yau awonso bafwidi kumosi ye ngudi zau ye wantu akaka ambi. Kansi, adieyi diabwila mase mau?
Mase m’andangula ke wantu nze yeto ko. Mbasi z’ezulu bakala, bayiza zingila nze wantu ova ntoto. Ozevo, ke bafwa kumosi ye wantu akaka ambi ko vava kiayiza Kizalu. Basisa nitu za wantu yo vutuka kun’ezulu nze mbasi. Kansi, ke bayambulwa ko bayikana diaka ye mbasi za Nzambi. Bakitukidi se mbasi za Satana. Muna Nkand’a Nzambi beyikilwanga vo nkwiya.
Nzambi ovevomwene tembwa. Maza ma kizalu mayantikidi o kuluka. Vioka ngonde tanu e nzaza ivwende van’ebata dia mongo. Vioka lumbu, awana bakala muna nzaza batalanga kuna mbazi yo mona mabata ma miongo. O maza makulukang’aka.
O Noa ovaikisi ngono muna nzaza. Wele atilumukanga, kansi kasolwele fulu kia vundila ko. Watilumukanga tuk’oku yakuna nkumbu miayingi, kansi, wavutukang’aka muna nzaza.
Noa ozolele zaya kana vo maza mayumini ova ntoto. Ovaikisi eyembe muna nzaza. Oyandi mpe ovutukidi kadi kasolwele evundilu ko. Noa unsindikidi nkumbu ezole, e yembe wizidi kota muna kena yo lukaya lua olive muna zozo. O Noa i nzaya kazaya wo vo o maza makulukidi. Osindikidi diaka yembe nkumbu atatu, osolwele fulu kiayuma kasidi vutuka ko.
O Nzambi ovovese Noa vo: ‘Vaika mu nzaza, ye nzo aku yawonso ye bulu.’ Vioka mvu amvimba bakala muna nzaza. Tulenda yindula e mpila kiese bamona mu sala yo moyo yo vaika diaka kumbazi?
Etuku 7:10-24; 8:1-17; 1 Petelo 3:19, 20.
Yuvu
- Ekuma ke vakadila muntu mosi ko walenda kota muna nzaza vava kiayantika noka e mvula?
- O Yave mini kwa ye mafuku makwa kanokesa mvula? Yamu nkia tezo malwaka o maza?
- Adieyi diabwila e nzaza vava ntoto wazalanga yo maza?
- Andangula nga bavuluka muna Kizalu? Adieyi diabwila mase m’andangula?
- Adieyi diabwila e nzaza vioka ngonde tanu?
- Ekuma Noa kavaikisila ngono muna nzaza?
- Aweyi kazayila Noa vo maza mayantikidi kuluka ova ntoto?
- O Nzambi adieyi kavovesa Noa y’esi nzo andi vioka mvu amvimba bakala muna nzaza?
Yuvu yakaka
- Tanga Etuku 7:10-24.
Nkia mpila lufwasu lwakala ova ntoto? (Etu. 7:23)
Kolo kwa mazingila maza ma Kizalu muna kuluka? (Etu. 7:24)
- Tanga Etuku 8:1-17.
Esono ki’Etuku 8:17 aweyi kisongelanga vo ekani diantete dia Yave mu kuma kia ntoto ke diasoba ko? (Etu. 1:22)
- Tanga 1 Petelo 3:19, 20.
-
Nkia nzengo batambula ambasi zakolama vava bavutuka kun’ezulu? (Yuda 6)
Mana mabwila Noa y’esi nzo andi aweyi malenda siamisina e vuvu kieto muna nkum’a Nzambi wa vuluza nkangu andi? (2 Pet. 2:9)


text:
Nkenda ya 17: Mapasa yayi kuswaswanaka
BANA ya babakala yai zole ya beno kemona na kifwanisu kele mpila mosi ve. Keti beno mezaba bazina na bau? Muzombi kele Ezaü mpi mutwisi kele Jacob.
Ezaü na Jacob vandaka bana ya mapasa yina Isaac mpi Rebeka kubutaka. Isaac vandaka kuzola mingi Ezaü, yina vandaka muzombi ya mayele mpi vandaka kukanga bambisi sambu na kudya na nzo. Kansi Rebeka vandaka kuzola Jacob, yina vandaka mwana ya mawete.
Nkaka na bau Abraham vandaka kaka na luzingu. Jacob vandaka kuwidikila yandi mingi ntangu yandi vandaka kutubila sambu na Jéhovah. Abraham fwaka ntangu yandi kumaka na bamvula 175. Na ntangu yina mapasa kuvandaka na bamvula 15.
Ntangu Ezaü kumaka na bamvula 40, yandi kwelaka bankento zole ya Kana. Isaac na Rebeka kuwaka ntantu mingi, sambu bankento yina vandaka kusambila Jéhovah ve.
Na nima, kilumbu mosi, mambu kubwaka yina kukotisaka kimbeni na kati ya Ezaü na Jacob. Ntangu kumaka sambu Isaac kusakumuna mwana na yandi ya ntete. Bonso Ezaü vandaka mbuta, yandi vandaka kuyindula nde yandi muntu tabaka lusakumunu yina. Yandi vilaka nde kilumbu mosi yandi tekaka kimbuta na yandi na Jacob. Na ndambu yankaka, Nzambi tubaka banda ntama nde lusakumunu tapesama na Jacob. Yau lunganaka kaka mutindu yina. Isaac pesaka lusakumunu na mwana na yandi Jacob.
Ntangu Ezaü kuwaka mambu yina yonso, yandi wilaka Jacob makasi. Makasi vandaka ya kuluta kiteso mpi yandi yantikaka na kuyunsa kufwa Jacob. Bau kuzabisaka mambu yina yonso na Rebeka, mpi yandi yantikaka kudibanza-banza mpi tubaka na Isaac nde: ‘Yau tavanda mbi mingi kana Jacob kukwela dyaka nkento ya nsi ya Kana.’
Sambu na yau, Isaac kubingaka mwana na yandi Jacob mpi kuzabisaka yandi nde: ‘Kukwela nkento ya insi ya Kana ve. Kwenda na nzo ya Betuel, tata ya mama na nge na Haran, mpi kwela nkento na kati ya bana na yandi ya bankento yina butaka mwana na yandi Laban.’
Jacob kulemfukilaka tata na yandi. Yandi sukininaka ve, mpi yandi kwendaka na Haran, kisika vandaka kuzinga kikanda ya mama na yandi.
Kuyantika 25:5-11, 20- 34; 26:34, 35; 27:1-46; 28:1-5; Baebreo 12:16, 17.
Bangyufula
- Ezau ti Yakobi kuvandaka banani, mpi nki mutindu bo vandaka ya kuswaswana?
- Ezau ti Yakobi kuvandaka ti bamvula ikwa ntangu nkaka na bo Abrahami kufwaka?
- Inki dyambu Ezau kusalaka yina kupesaka mama ti tata na yandi ntantu mingi?
- Sambu na nki Ezau kuwilaka mpangi na yandi Yakobi makasi mingi?
- Inki malongi Izaki kupesaka mwana na yandi Yakobi?
Bangyufula ya ngika
- Tanga Kuyantika 25:5-11, 20-34.
Inki Yehowa kutubaka na ntwala sambu na bana zole ya Rebeka? (Kuy. 25:23)
Inki mabanza ya kuswaswana Yakobi ti Ezau kuvandaka na yo na yina metala kimbuta? (Kuy. 25:31-34)
- Tanga Kuyantika 26: 34, 35; 27 1-46; mpi 28:1-5.
Inki mutindu yo monanaka pwelele nde Ezau vandaka kubaka ve bima ya kimpeve na valere? (Kuy. 26:34, 35; 27:46)
Izaki kusongaka Yakobi na kusala nki sambu na kubaka balusakumunu ya Nzambi? (Kuy. 28:1-4)
- Tanga Baebreo 12:16, 17.
Inki mambu lenda bwila bantu yina kebakaka ve bima ya santu na valere mutindu mbandu ya Ezau kemonisa yo?


text:
Nkenda ya 57: Nzambi me sola David
MWANA ya bakala yai ya beno kemona mekatuka na kugulusa mwana dimeme na manzungulu ya ours. Ours kwisaka kukanga mwana dimeme sambu na kudya yandi. Yandi landaka ours, kangaka yandi, mpi botulaka yandi mwana dimeme. Mbisi kuwaka makasi mpi kutelamaka, kansi mwana ya bakala kangaka yandi, bulaka yandi, mpi fwaka yandi! Mbala yankaka yandi gulusaka dimeme na munoko ya nkosi. Yandi kele mpenza mwana bakala ya kikesa. Zina na yandi nani?
Zina na yandi David. Yandi vandaka kuzinga na Bétleheme. Nkaka na yandi vandaka Obed, mwana ya Ruti ti Boaz. Beno keyibuka dyaka bantu yai zole? Tata na yandi kele Jesse. David vandaka kulangidila bitwisi ya tata na yandi. Yandi butukaka bamvula 10 na nima ya ntangu yina Jéhovah solaka Saül bonso ntotila.
Kilumbu mosi, Jéhovah tubaka na Samuel nde: ‘Baka mafuta mpi kwenda na Bétleheme, na nzo ya Jesse. Mono mesola mwana na yandi mosi bonso ntotila.’ Ntangu Samuel kumaka na Bétleheme mpi yandi monaka Eliab, mwana ya ntete ya Jesse, yandi kuditubilaka nde: ‘Ziku yandi yai Nzambi mesola.’ Kansi Jéhovah songaka yandi nde: ‘Kutala ve kitoko na nda na yandi. Mono mesola yandi ve bonso ntotila.’
Jesse bingaka Abinadab mpi songaka yandi na Samuel yina tubaka nde: ‘Yandi mpi Jéhovah me sola yandi ve.’ Na nima Jesse songaka Shamma mpi Samuel tubaka nde: ‘Yai mpi ve, Jéhovah mesola yandi ve.’ Jesse songaka Samuel bana na yandi ya babakala nsambwadi, kansi Jéhovah kusolaka ata mosi ve na kati na bau. Samuel yufulaka nde: ‘Keti bana na nge yonso, bau yai kaka?’
Jesse vutulaka nde: ‘Mebikala dyaka leke na bau, kansi yandi kelangidila mameme.’ Ntangu bau bingaka David, Samuel monaka nde yandi vandaka kitoko kibeni. Jéhovah tubaka nde: ‘Yandi yai, pakula yandi mafuta.’ Samuel salaka mutindu yina. Na yau kilumbu zolaka kukwisa ya David zolaka kukuma ntotila ya Israele.
1 Samuele 17:34, 35; 16:1-13.
Bangyufula
- Tanga zina ya mwana bakala yai ya kele na kifwanisu, mpi nki mutindu beto mezaba nde yandi vandaka kikesa?
- Davidi vandaka kuzinga na wapi, mpi tanga zina ya tata ti ya nkaka na yandi.
- Sambu na nki Yehowa kuzabisaka Samuele na kukwenda na nzo ya Yese na Betelemi?
- Inki kusalamaka ntangu Yese kunataka bana na yandi nsambwadi na ntwala ya Samuele?
- Ntangu bo kotisaka Davidi, Yehowa kuzabisaka Samuele inki?
Bangyufula ya ngika
- Tanga 1 Samuele 17:34, 35.
Inki mutindu mambu yai kemonisa kikesa ya Davidi mpi kikalulu na yandi ya kutudila Yehowa ntima? (1 Sam. 17:37)
- Tanga 1 Samuele 16:1-14.
Inki mutindu bangogo ya Yehowa yina kele na 1 Samuele 16:7 kesadisa beto na kukonda kumonisa kikalulu ya kupona-pona mpi na kubuya kuvanda ti bangindu ya mbi ya kutadila bantu kaka na kimuntu na bo ya nganda? (Bis. 10:34, 35; 1 Tim. 2:4)
Inki mutindu mbandu ya Saule kemonisa nde kana Yehowa mekatula mpeve santu na yandi na muntu, mpeve ya mbi lenda yinga na kisika yina kebikalaka mpamba, to mpusa ya ngolo ya kusala mambi? (1 Sam. 16:14; Mat. 12:43-45; Gal. 5:16)


text:
Kunku kia 8: Mana Kezayisanga Nkand’a Nzambi Melungananga
Nkand’a Nzambi ke uyikanga kaka lusansu lwakieleka lwa mambu mabwa kuna nz’ankulu ko, kansi uzayisanga mpe mambu mebwa kuna sentu. Wantu ke balendi zayisa mambu mebwa ku sentu ko. Ikuma tuzayidi wo vo Nkand’a Nzambi kwa Nzambi kieleka watuka. Ameyi kevovanga Nkand’a Nzambi mu kuma kia ku sentu?
Ukutuzayisanga oma ma vita ya lumbu kianene kia Nzambi. Nzambi ovelelesa e nza muna mbi ye umpumbulu wawonso, kansi, otanina awana bekunsadilanga. Yesu Kristu wa ntinu kasola o Nzambi, osadisa nkangu a Nzambi wakala ye luvuvamu ye kiese, ke beyela diaka ko ngatu fwa.
Tufwete mona e kiese wau vo o Nzambi ovanga paradiso yampa ova ntoto. Kansi, ovo tuzolele zingila muna paradiso yayi tufwete vanga diambu. Muna lusansu lwansuka lwa nkanda wau tulongoka dina tufwete vanga muna vwa mawete kelundanga o Nzambi mu kuma kia awana bekunsadilanga. Ozevo, tanga KUNKU kia 8 wazaya mana kezayisanga Nkand’a Nzambi mu kuma kia zingu kia ku sentu.


text:
KAPU YA KUMI NA MOSI
Sambu na Nki Nzambi Mepesaka Nzila na Bampasi?
Keti Nzambi muntu kele na kisina ya bampasi ya kele na inza?
Inki ntembe kubasikaka na masamba ya Edeni?
Inki mutindu Nzambi takatula mambu yina bampasi menatilaka bantu?
NA NIMA ya mvita mosi ya ngolo yina kusalamaka na insi mosi ya kele na bitumba, bo zikaka mafunda ya bankento mpi bana yina bo fwaka na mazyamu mosi ya kimvuka yina bo zyungisaka ti bidimbu. Bo sonikaka na zulu ya konso kidimbu nde: “Sambu na inki?” Mbala yankaka, yai kele ngyufula ya kepesaka mpasi mingi yina bantu keyulaka. Bantu keyulaka yo ti mawa yonso ntangu mvita, kisumbula, maladi, to mubulu kefwaka bantu ya bo vandaka kuzola yina kusalaka ve ata kima, kefwaka banzo na bo, to kenatilaka bo bampasi mingi na mitindu yankaka. Bo kezolaka kuzaba sambu na nki bampasi ya mutindu yai kebwilaka bo.
2 Sambu na nki Nzambi mepesaka nzila na bampasi? Kana Yehowa Nzambi kele nkwa-ngolo yonso, zola, mayele, mpi lunungu, sambu na nki inza ke mpenza ya kufuluka ti kimbeni mpi kukonda lunungu? Keti nge mekudiyulaka ntete ve sambu na mambu yai?
3 Keti yo kele mbi na kuyula sambu na nki Nzambi mepesaka nzila na bampasi? Bantu yankaka keyindulaka nde kuyula ngyufula ya mutindu yai ketendula nde bo kele ve na lukwikilu ya kufwana to nde bo kekonda luzitu na Nzambi. Kansi, ntangu nge ketanga Biblia, nge tamona nde bantu ya kwikama yina vandaka kuwa Nzambi boma kuvandaka ti bangyufula ya mutindu mosi. Mu mbandu, profete Habakuki kuyulaka Yehowa nde: “Sambu na nki nge ke bika mono kumona mambu ya mbi mutindu yai? Sambu na nki nge ke tala bampasi ke niokula bantu mpidiyai? Mono ke mona kaka lufwa ti nku me ziunga mono. Bisika yonso mono ke wa kaka makelele ya kunwana ti ya kuswana.”—Habakuki 1:3.
4 Keti Yehowa kunganinaka profete ya kwikama Habakuki sambu yandi yulaka bangyufula ya mutindu yai? Ve. Na kisika ya kunganina yandi, Nzambi kusonikisaka bangogo ya masonga ya Habakuki na masolo ya kupemama ya Biblia. Nzambi kusadisaka yandi na kubakisa mambu mbote-mbote mpi na kukuma ti lukwikilu ya nene. Yehowa kezola kusala mutindu mosi sambu na nge. Kuvila ve nde Biblia kelongaka nde “yandi muntu ke talaka mambu na beno.” (1 Piere 5:7) Nzambi kemengaka mambi mpi bampasi yina yo kenataka na kiteso mosi ya meluta mpenza bantu yonso. (Yezaya 55:8, 9) Kana mpidina, sambu na nki bampasi ke mingi na inza?
SAMBU NA NKI BAMPASI KELE MINGI?
5 Bantu ya mabundu ya kuswaswana mekwendaka na bantwadisi mpi balongi ya mabundu na bo sambu na kuyula sambu na nki bampasi kele mingi. Mbala mingi, bo ketubaka nde bampasi kele luzolo ya Nzambi mpi nde bamvula mingi na ntwala yandi mezengaka dezia mambu yonso yina tasalama, ata mambu ya mpasi. Bo kesongaka bantu mingi nde banzila ya Nzambi kele maswekamu to nde yandi kefwaka bantu—ata nkutu bana ya fyoti—sambu bo kwenda kuzinga ti yandi na zulu. Kansi, mutindu nge longukaka, Yehowa Nzambi kevandaka ve na kisina ya mambu ya mbi. Biblia ketuba nde: “Nzambi ya kyeleka lenda sala ve mambi ata fyoti, mpi Nkwa-Ngolo Yonso lenda sala ve mambu ya kukonda lunungu!”—Yobi 34:10, NW.
6 Keti nge mezaba sambu na nki bantu kesalaka kifu ya kutuba nde Nzambi muntu kele na kisina ya bampasi yonso yina ke na inza? Mbala mingi, bo kepesaka Nzambi Nkwa-Ngolo Yonso foti sambu bo keyindulaka nde yandi muntu kele mfumu ya kyeleka ya inza yai. Bo mezaba ve kyeleka mosi ya pete kansi ya mfunu yina Biblia kelongaka. Nge longukaka kyeleka yina na Kapu ya 3 ya mukanda yai. Mfumu ya kyeleka ya inza yai kele Satana Dyabulu.
7 Biblia ketubaka pwelele nde: “Nsi-ntoto kele na maboko ya Muntu ya Mbi.” (1 Yoane 5:19) Kana nge tala mambu yina kesalama na inza, keti nge kemona ve nde yo kele mutindu yina? Inza yai kemonisaka kimuntu ya kigangwa ya kimpeve ya kemonanaka ve yina “ke kusaka bantu yonso.” (Kusonga 12:9) Satana kemengaka bantu, yandi kele luvunu mpi nku. Yo yina, inza, yina kele na nsi ya kiyeka na yandi, kele ya kufuluka ti kumenga, luvunu, mpi nku. Yai kele kikuma mosi ya kesalaka nde bampasi kuvanda mingi.
8 Mutindu beto monaka yo na Kapu ya 3, kikuma ya zole ya kesalaka nde bampasi kuvanda mingi yo yai: bantu kevandaka ya kukonda kukuka mpi bansumuki banda kukolama yina kusalamaka na masamba ya Edeni. Bantu ya masumu kesosaka kunwana sambu na kuyala, ebuna yo kebasisaka bitumba, nku, mpi bampasi. (Longi 4:1; 8:9) Kikuma ya tatu ya kesalaka nde bampasi kuvanda kele “ntangu ti mambu ya kukonda kukana.” (Longi 9:11, NW) Na inza yina Yehowa kele ve Mfumu ya ketaninaka bantu, bantu lenda mona mpasi sambu bo lenda vanda na kisika ya mbi na ntangu ya mbi.
9 Yo kepesa beto kikesa na kuzaba nde Nzambi kevandaka ve na kisina ya bampasi. Yandi kele ve na kisina ya bamvita, kufwa bantu, kunyokula bantu, to nkutu bisumbula ya lugangu yina kenatilaka bantu bampasi. Kansi, beto fwete sosa kaka na kuzaba, Sambu na nki Yehowa mepesaka nzila na bampasi yai yonso? Kana yandi kele Nkwa-Ngolo Yonso, yandi fwete vanda ti ngolo ya kusukisa yo. Kansi, sambu na nki yandi kesalaka yo ve? Nzambi ya zola yina beto mezabaka fwete vanda ti kikuma mosi ya mbote.—1 Yoane 4:8.
NTEMBE MOSI YA MFUNU MEBASIKA
10 Sambu na kuzaba sambu na nki Nzambi mepesaka nzila na bampasi, beto fwete yibuka mambu yina kusalamaka ntangu bampasi kuyantikaka. Ntangu Satana kupusaka Adami ti Eva na kukolama na Yehowa, ngyufula mosi ya mfunu kubasikaka. Satana kubuyaka ve na kundima ngolo ya Yehowa, sambu yandi mezaba nde Yehowa kele ti ngolo ya kukonda nsuka. Kansi yandi buyaka na kundima nswa ya Yehowa ya kuyala. Na mutindu yandi bingaka Nzambi muntu ya luvunu yina keyiminaka bantu na yandi mambu ya mbote, Satana kutubaka nde Yehowa kele mfumu mosi ya mbi. (Kuyantika 3:2-5) Satana kutubaka nde bantu tavanda mbote kuluta kana bo kele ve na nsi ya luyalu ya Nzambi. Dyambu yina vandaka kunwanisa kimfumu ya Yehowa, disongidila nswa na yandi ya kuyala.
11 Adami ti Eva kukolamaka na Yehowa. Na kutuba ya mbote, bo tubaka nde: “Beto kezola ve nde Yehowa kuvanda Mfumu na beto. Beto lenda pona beto mosi mambu yina kele mbote mpi mambu yina kele mbi.” Inki mutindu Yehowa lendaka kumanisa ntembe yai? Inki mutindu yandi lendaka kulonga bigangwa yonso ya mayele nde bankolami yina kusalaka mbi mpi nde nzila na yandi kele ya kuluta mbote? Muntu yankaka lenda tuba nde Nzambi zolaka kaka kufwa bankolami yina mpi kusala bantu yankaka. Kansi, Yehowa kuzabisaka lukanu na yandi ya kufulusa ntoto ti bana ya Adami mpi Eva, mpi yandi vandaka kuzola nde bo zinga na paladisu na ntoto. (Kuyantika 1:28) Yehowa kelungisaka ntangu yonso balukanu na yandi. (Yezaya 55:10, 11) Katula dyambu yai, kufwa bankolami na Edeni zolaka ve kupesa mvutu na ntembe yina Satana kubasisaka na yina metala nswa ya Yehowa ya kuyala.
12 Bika beto tadila mbandu mosi. Yindula nde longi mosi kesonga balongoki na yandi mutindu ya kuyidika dyambu mosi ya mpasi. Longoki mosi ya mayele kansi ya nkolami ketuba nde mutindu longi keyidika dyambu yango kele mbote ve. Sambu na kumonisa nde longi kekuka ve, nkolami yai kedindama nde yandi mezaba mutindu ya kuluta mbote ya kuyidika dyambu yina. Balongoki yankaka keyindula nde yandi ketuba kyeleka, ebuna bo mpi mekuma bankolami. Longi fwete sala inki? Kana yandi kula bankolami yina na nzo-nkanda, balongoki yankaka tayindula inki? Keti bo tayindula ve nde nduku na bo mpi balongoki yankaka yina kulandaka yandi ketuba kyeleka? Balongoki yonso yankaka na nzo-nkanda lenda yambula na kuzitisa longi, mpi kuyindula nde longi ketita nde bo monisa nde yandi kele na kifu. Kansi, yindula nde longi kupesa nkolami yina nzila ya kusonga bana ya nzo-nkanda mutindu yandi zolaka kuyidika dyambu yina.
13 Yehowa mesalaka dyambu mosi ya mefwanana ti yina ya longi kusalaka. Kuvila ve nde dyambu yina kusalamaka na Edeni vandaka kutadila kaka ve bankolami yina. Bamilio ya bawanzyo vandaka kutala. (Yobi 38:7; Daniele 7:10) Mutindu Yehowa zolaka kuyidika kukolama yina zolaka kuvanda ti bupusi ya nene na bawanzyo yina yonso mpi nsukansuka na bigangwa yonso ya mayele. Yehowa mesalaka inki? Yandi mepesaka Satana nzila ya kusonga mutindu yandi zolaka kuyala bantu. Nzambi mepesaka mpi bantu nzila ya kudiyala na nsi ya lutwadisu ya Satana.
14 Longi ya mbandu na beto mezaba nde nkolami yango ti balongoki yankaka yina melanda yandi kele na kifu. Kansi yandi mezaba mpi nde kupesa bo dibaku ya kumeka na kumonisa mutindu na bo ya kuyidika dyambu yina tasadisa bana ya nzo-nkanda yonso. Kana bankolami yina kukuka ve, balongoki yonso ya masonga tamona nde longi mpamba muntu mekuka na kutwadisa nzo-nkanda. Bo tabakisa sambu na nki na nima longi takatula konso nkolami na nzo-nkanda. Mutindu mosi, Yehowa mezaba nde bantu mpi bawanzyo yonso ya masonga tabaka mambote na kumona nde Satana ti banduku na yandi bankolami menungaka ve mpi nde bantu lenda kudiyala ve. Bonso Yeremia yina kuzingaka na ntangu ya ntama, bo talonguka kyeleka yai ya mfunu: “Mfumu Nzambi, mono zaba nde ke na muntu ve lenda sola nzila na yandi mosi, ke na muntu ve lenda songa nzila na makulu na yandi ntangu yandi ke tambula.”—Yeremia 10:23.
SAMBU NA NKI KUBIKA NTANGU MINGI?
15 Kansi, sambu na nki Yehowa mepesaka nzila nde bampasi kuzinga ntangu mingi? Mpi sambu na nki yandi kekangisaka ve mambu ya mbi nzila nde yo salama? Tadila mambu zole yina longi ya mbandu na beto zolaka ve kusala. Ya ntete, yandi zolaka ve kubuyisa longoki ya nkolami na kumonisa mutindu na yandi ya kuyidika dyambu yina. Ya zole, longi zolaka ve kusadisa nkolami yina na ntangu yandi keyidika dyambu yango. Mutindu mosi, tadila mambu zole yina Yehowa kubakaka lukanu ya kusala ve. Ya ntete, yandi kubuyisaka ve Satana ti bantu yina kulandaka yandi na kusosa kumonisa nde bo vandaka kutuba kyeleka. Yo yina, yo vandaka mfunu nde Yehowa kubika nde ntangu kuluta. Banda bamvula mingi, bantu memekaka mitindu yonso ya baluyalu sambu na kudiyala. Mayele ya bantu meyelaka na mambu ya siansi mpi na mambu yankaka, kansi kukonda lunungu, kinsukami, nku, mpi bamvita mekumaka nkutu mingi kibeni. Bubu yai yo memonanaka nde luyalu ya bantu menunga ve.
16 Ya zole, Yehowa mesadisaka ve Satana na kuyala inza yai. Mu mbandu, kana Nzambi kukangaka nzila sambu mambu ya nku ya kepesa boma mingi kusalama ve, keti yo zolaka kumonisa ve nde yandi kesadisa bankolami yina? Keti Nzambi zolaka ve kupusa bantu na kuyindula nde mbala yankaka bantu lenda kudiyala kukonda nde mambu ya mpasi kubasika? Kana Yehowa kusalaka mutindu yina, yandi zolaka kuvukana na luvunu. Kansi, “Nzambi lenda tuba luvunu ve.”—Baebreo 6:18.
17 Ebuna, inki beto lenda tuba sambu na mambu yonso ya mpasi yina mesalamaka na nsungi ya nda yina bantu mekolamaka na Nzambi? Beto fwete vila ve nde Yehowa kele nkwa-ngolo yonso. Yo yina, yandi lenda katula mpi takatula mambu yina bampasi menatilaka bantu. Mutindu beto longukaka yo dezia, na kisika bantu kubebisa ntoto, bo takumisa yo Paladisu. Mambu yina disumu mebasisaka takatuka na nsadisa ya lukwikilu na kimenga ya nkudulu ya Yezu, mpi mambu yina lufwa menataka takatuka na nzila ya lufutumuku. Na nima, Nzambi tasadila Yezu “sambu na kufwa bisalu yina ya Satana ke salaka.” (1 Yoane 3:8) Yehowa talungisa mambu yai yonso na ntangu ya mbote. Beto lenda sepela mutindu yandi salaka yo ve nswalu, sambu kukanga ntima na yandi mepesaka beto dibaku ya kulonguka kyeleka mpi ya kusadila yandi. (2 Piere 3:9, 10) Na ntangu beto kevingila mambu yina, Nzambi kesosaka na kikesa yonso bansambidi ya masonga mpi yandi kesadisaka bo na kukanga ntima na konso mpasi yina lenda kumina bo na inza yai ya mubulu.—Yoane 4:23; 1 Korinto 10:13.
18 Bantu yankaka lenda kudiyula nde, Keti bampasi yai yonso zolaka kusalama ve kana Nzambi salaka Adami ti Eva na mutindu mosi yina lendaka ve kupesa bo nzila na kukolama? Sambu na kupesa mvutu na ngyufula yai, nge fwete yibuka dikabu mosi ya kitoko yina Yehowa mepesaka nge.
INKI MUTINDU NGE TASADILA DIKABU YA MEKATUKA NA NZAMBI?
19 Mutindu beto monaka yo na Kapu ya 5, Nzambi kugangaka bantu ti kimpwanza ya kupona. Keti nge kebakisaka nde yo kele dikabu mosi ya kitoko mpenza? Nzambi mesalaka bambisi mingi mpenza, mpi bo kekuditwadisaka mingimingi na mawi ya kukonda mayele. (Bingana 30:24) Bantu mesalaka mwa barobo yina lenda sala kaka mambu yonso yina bo mesongaka yo na ntwala kukonda kuyindula. Keti beto zolaka kuvanda na kyese kana Nzambi kusalaka beto mutindu yina? Ve, beto kele na kyese ya kuvanda ti kimpwanza ya kupona mutindu ya bantu yina beto lenda kuma, mutindu ya luzingu yina beto fwete landa, banduku na beto, mpi buna na buna. Beto kezolaka kuvanda ti ndambu ya kimpwanza, mpi Nzambi kezolaka nde beto vanda ti yo.
20 Yehowa kesepelaka ve nde beto sadila yandi sambu bo kepusa beto. (2 Korinto 9:7) Mu mbandu: Inki tasepedisa mingi kibuti mosi, kana mwana kutuba nde “mu kezolaka nge” sambu bo mepusa yandi na kutuba yo to kana yandi tuba yo na luzolo na yandi mosi? Yo yina, yo kele mfunu na kutadila, Inki mutindu nge tasadila kimpwanza ya kupona yina Yehowa mepesaka nge? Satana, Adami, mpi Eva kusadilaka kimpwanza ya kupona na mutindu mosi ya kuluta mbi. Bo buyaka Yehowa Nzambi. Nge tasala inki?
21 Nge kele ti dibaku ya kusadila dikabu ya kitoto ya kimpwanza ya kupona na mutindu ya kuluta mbote. Nge lenda vukana ti bamilio ya bantu yina meponaka na kuvanda na simu ya Yehowa. Bo kesepedisaka Nzambi sambu bo kemonisaka na kikesa yonso nde Satana kele muntu ya luvunu mpi muntu mosi ya mefwana ve na kuvanda mfumu. (Bingana 27:11) Nge mpi lenda sala yo na kuponaka mutindu ya luzingu ya mbote. Beto tatendula dyambu yai na kapu yina kelanda.
MAMBU YINA BIBLIA KELONGAKA
- Nzambi kele ve na kisina ya mambu ya mbi yina kesalamaka na inza.—Yobi 34:10.
- Ntangu yandi bingaka Nzambi nde muntu ya luvunu mpi kutubaka nde Yandi keyiminaka bantu na Yandi mambu ya mbote, Satana kubuyaka na kundima nswa ya Yehowa ya kuvanda mfumu.—Kuyantika 3:2-5.
- Yehowa tasadila Mwana na yandi, Mfumu ya Kimfumu ya Mesia, sambu na kumanisa bampasi yonso ya bantu mpi kukatula mambu yina yo menataka.—1 Yoane 3:8.
Bangyufula ya Kulonguka
1, 2. Bampasi ya nki mutindu bantu kekutana ti yo bubu yai, mpi yo kenataka bantu mingi na kuyula nki bangyufula?
3, 4. (a) Inki kemonisa nde yo kele ve mbi na kuyula sambu na nki Nzambi mepesaka nzila na bampasi? (b) Inki mutindu Yehowa ketadilaka mambi mpi bampasi?
5. Bantangu yankaka nki bikuma bantu kepesaka sambu na kutendula bampasi ya bantu, kansi Biblia kelongaka inki?
6. Sambu na nki bantu mingi kesalaka kifu ya kupesa Nzambi foti sambu na bampasi yina kele na inza?
7, 8. (a) Inki mutindu inza kemonisaka kimuntu ya mfumu na yo? (b) Inki mutindu kukonda kukuka ya bantu mpi “ntangu ti mambu ya kukonda kukana” kenataka bampasi?
9. Sambu na nki beto kendima nde Yehowa kele ti kikuma ya mbote ya kupesa nzila nde bampasi kulandana?
10. Inki kima Satana kubuyaka na kundima, mpi nki mutindu?
11. Sambu na nki Yehowa kufwaka ve bankolami mbala mosi na Edeni?
12, 13. Pesa mbandu ya kemonisa sambu na nki Yehowa mepesaka Satana nzila ya kukuma mfumu ya inza yai mpi sambu na nki Nzambi mepesaka bantu nzila ya kudiyala.
14. Lukanu ya Yehowa ya kupesa bantu nzila nde bo kudiyala tanata nki mambote?
15, 16. (a) Sambu na nki Yehowa mepesaka nzila nde bampasi kuzinga ntangu mingi? (b) Sambu na nki Yehowa mekangaka ve nzila sambu mambu ya nku yina kepesaka boma mingi kusalama?
17, 18. Yehowa tasala nki na yina metala bampasi yonso yina luyalu ya bantu mpi bupusi ya Satana menataka?
19. Inki dikabu ya kitoko Yehowa mepesaka beto, mpi sambu na nki beto fwete baka yo na valere?
20, 21. Inki mutindu beto lenda sadila dikabu ya kimpwanza ya kupona na mutindu ya kuluta mbote, mpi sambu na nki beto fwete zola kusala mutindu yina?


text:
Lusansu lwa 89: Yesu Ovelelese Tempelo
YESU ofungidi kikilu makasi, nga ke wau ko? Nga ozeye ekuma kafungila makasi? Mu kuma kia wantu awaya muna tempelo a Nzambi muna Yerusaleme. Akw’eloko kikilu. Nzimbu zayingi bebakanga kwa wantu bekwizanga mu sambila Nzambi.
Nga omwene e ngombe, mameme ye mayembe mama mawonso? Mu tekwa mena muna tempelo. Nga ozeye ekuma? Mu kuma kia sia vo Aneyisaele bulu bavwanga o mfunu mu kelela Nzambi e kimenga.
O nsiku a Nzambi wavovanga vo, avo mwisi Isaele ovangidi edi diambi kafwete vana lukau kwa Nzambi, ye bavananga mpe tukau mu kuma yakaka. Kansi, akweyi Aneyisaele babakilanga e nuni ye bulu yakaka muna vana lukau kwa Nzambi?
Akaka bakala ye nuni ye bulu yakaka. Ozevo, bakelanga yo se yimenga. Kansi, ndonga ke bakala ye nuni ko ngatu bulu yakaka. Akaka ku vala bazingilanga ye Yerusaleme, ozevo ke balendanga nata e bulu yau kuna tempelo ko. Muna kuma kiaki, basumbanga e bulu bavwanga o mfunu muna tempelo. Kansi, ateki awaya ntalu zayingi batekanga lekwa yau. Nkangu bavunanga. Vana ntandu, ke bafwana tekela muna tempelo a Nzambi ko.
Ekiaki i kuma o Yesu kafungila makasi. Okindwidi meza ma wantu, oyitidi nzimbu zau. Ovangidi mpe nsuangi, ovaikisi e bulu yawonso muna tempelo. Ovovese ana batekanga mayembe vo: ‘Nukatula lekwa yayi mwamu; ke nukitula nzo Es’ame se fulu kia tekela lekwa ko.’
Alandi akaka a Yesu bayenda yandi entwadi muna tempelo muna Yerusaleme. Basivikidi mu mana kavanga o Yesu. Bayindwidi edi diasonama muna Nkand’a Nzambi mu kuma kia Mwan’a Nzambi vo: ‘Eketo dia nzo a Nzambi dimpempwele.’
O Yesu ekolo kakala muna Yerusaleme, kun’elambu dia Nduta wavanga masivi mayingi. I bosi, wavaika muna Yuda yo yantika nkangalu andi kuna Ngalili. Kansi, waviokela muna Samaria. Yambula twazaya dina diabwa ko.
Yoane 2:13-25; 4:3, 4.
Yuvu
- Ebulu nkia kuma yatekelwanga muna Tempelo?
- Adieyi diafungisa Yesu makasi?
- Nze una omwene muna fwaniswa, adieyi kavanga Yesu? Nkia nkanikinu kavana kw’awana batekanga mayembe?
- Vava alongoki bamona dina kavanga o Yesu, adieyi basungamena?
- Nkia zunga kaviokela Yesu muna mvutuk’andi kuna Ngalili?
Kiuvu kiakaka
- Tanga Yoane 2:13-25.
Muna yindulanga lukendalalu lwa Yesu mu kuma kia mimbudianzimbu muna tempelo, aweyi tufwete badikilanga omokena mambu ma kinkita mun’Eseka dia Kintinu? (Yoa. 2:15, 16; 1 Kor. 10:24, 31-33)


text:
Bambangi ya Yehova: Banani beto kele?
Beto kele bantu ya babuala, banzingulu mpe bandinga mutindu na mutindu, kansi beto kele na mikanu mosi. Beto kezolaka ntetentete kukumisa Yehova, Mvangi mpe Nzambi ya Biblia. Beto kesalaka ngolo na kulanda kifuani ya Yesu mpe beto kele na kiese babokidila beto baklisto. Mosimosi na beto kepesaka mbala na mbala ntangu ya kusadisa bantu na kuzaba mbotembote Biblia mpe Kimfumu ya Nzambi. Lokola beto kepesaka kimbangi to kutubila Yehova mpe Kimfumu na yandi, beto mevuata nkumbu ya Bambangi ya Yehova.
Kota na site ya beto. Tanga Biblia na Internet. Bakusa banani beto kele mpe yinki beto kendiminaka.


text:
Kuma kia Umpumbulu Muna Luyalu
NTU A DIAMBU WA FUKWA | LUYALU LWA KONDWA UMPUKI
Kuma kia Umpumbulu Muna Luyalu
Ayadi besadilanga wisa kiau muna mpila yambi muna vava wete dia yau kibeni. E diambu diadi se kolo diayantika. Muna bonga e nona, muna Bibila muna yo nsiku usimanga e fu kia tambula mbabu (suborno) muna mambu ma lufundisu muna songa vo e vangu diadi diatoma zayakana vioka mvu 3.500. (Luvaiku 23:8) Kansi, o umpumbulu muna luyalu ke tambula kaka mbabu ko. Ezak’e ntangwa, ayadi beyiyanga lekwa, vua nluta muna salu ina ke ibatadidi ko yovo yiya nzimbu zifwete sadilwa mu wete dia nkangu. Besadilanga mpe wisa kiau muna sadisa kaka yitu ye akundi au.
O kondwa kwa unsongi kumonekanga mu nkubika zayingi za wantu, kansi muna luyalu i muluta monekanga e vangu diadi. Nkanda umosi (Global Corruption Barometer) wavaikiswa kwa kimvuka kiyikilwanga vo Transparência Internacional muna mvu wa 2013 uvovanga vo, e nkubika zisundidi umpumbulu mu nza yawonso i imvuka ya tuyalu, mapolisia, asadi a tuyalu, ana besikidisanga e nsiku ye afundisi. Badika nsangu zakaka za nkanda wau.
● AFRIKA: Muna mvu wa 2013, tezo kia 22.000 ma asadi a luyalu bakangwa kuna África do Sul mu kuma kia vangu dia tambula mbabu.
● AMÉRICA: Muna mvu wa 2012, wantu 25 basiwa mu pelezo kuna Brasil mu kuma kia sadila nzimbu za nkangu muna wete dia yau kibeni. Mosi muna wantu awaya i nlandi a nyadi a nsi yayina.
● ASIA: Kuna Seul, Coréia do Sul, 502 dia wantu bafwa mu kuma kia nzo yabwa muna mvu wa 1995. Lufimpu lwavangwa lwasonga vo afidi a salu kia tunga mbabu bavana kwa asadi a luyalu kimana basadila lekwa yakuluka ntalu muna tunga e nzo yayina.
● EUROPA: Cecilia Malmström ona osadilanga muna kimvuka kia Comissão Europeia para Assuntos Internos wavova vo: “E fu kia tambula mbabu mu wokela kaka kina ku nsi za Mputu. Ayadi ke bena ye nkubika yasikididi ko muna fokola e vangu diadi.”
Diampasi mu fokola umpumbulu muna luyalu. Susan Rose-Ackerman wa nkwa ngangu muna diambu ditadidi tambula mbabu wasoneka vo: “Muna fokola umpumbulu muna luyalu, divavanga vo ayadi basoba emvimba e mpila yavangila mambu.” Ekolo wantu beyindulanga vo ke vena mpila ya fokolwela umpumbulu ko, Bibila kisonganga vo mambu soba mesoba.


text:
Nkenda ya 42: Mpunda-buluku ya Balaam tubaka
KETI nge mewaka ntete mpunda-buluku kutuba? ‘Ikele ve. Bambisi ketubaka ve.’ Kansi Bible ketubila beto nkenda ya mpunda-buluku tubaka. Beto tala nki mutindu yau salamaka.
Bana ya Israele yina kumaka kufinama na insi Kana, tungaka camp na bau na nseke ya Moab. Balaka, ntotila ya Moab waka boma sambu na bau. Yandi tindaka nganga Balaam sambu na kuloka bau, na kulakaka yandi mbongo. Balaam ndimaka na kukwisa. Yandi mataka na zulu ya mpunda-buluku mpi yandi yantikaka na kukwisa.
Kansi Jéhovah buyilaka Balaam na kuloka bantu na Yandi. Sambu na yau, yandi tindaka wanzyo mosi sambu na kutelama na nzila mpi kukanga yau. Balaam kumonaka ve wanzyo, kansi mpunda-buluku na yandi kumonaka mpi vandaka kusosa na kutina wanzyo yina. Na nsuka yau vandaka na ntoto, mpi Balaam yina waka makasi yantikaka na kubula yau nti na ntu.
Na ntangu yina, na ngolo ya Jéhovah, Balaam waka mpunda-buluku na yandi ketuba nde: ‘Inki mono mesala nge na kubula mono mutindu yina?’
Balaam vutulaka nde: ‘Sambu nge kezola kusakana na mono. Kana mono vandaka na mbele, nga mono mefwa nge!’
Mpunda-buluku kuyufulaka nde: ‘Keti mono mesalaka nge ntete mutindu yina?’
Balaam vutudilaka yandi nde: ‘Ikele ve.’
Na ntangu yina, Jéhovah kangulaka meso ya Balaam mpi yandi monaka wanzyo metelama na nzila na mbele na maboko. Wanzyo kutubilaka yandi nde: ‘Sambu na nki nge mebula mpunda-buluku na nge mutindu yina? Mono mekwisa kukangisa nge nzila sambu nge kwenda ve kuloka bana ya Israele. Kana mpunda na nge kutinaka mono ve, nga mono zolaka kufwa nge, kansi mono zolaka kubika yau na luzingu.’
Balaam kutubaka nde: ‘Mono mesumuka. Mono vandaka kuzaba ve nde nge telamaka na nzila.’ Wanzyo bikaka Balaam na kukwenda kukutana na Balaka. Yandi sosaka na kuloka bana ya Israele kansi Jéhovah kubuyilaka yau yandi, mpi Jéhovah kutindaka yandi sambu na kusakumuna bana ya Israele mbala tatu.
Kutanga 21:21-35; 22:1-40; 23:1-30; 24:1-25
Bangyufula
- Balaka kuvandaka nani, mpi sambu na nki yandi tindaka Balami?
- Sambu na nki mpunda-buluku ya Balami kuvandaka na ntoto na kati ya nzila?
- Balami kuwaka mpunda-buluku ketuba inki?
- Inki mambu wanzyo kusongaka Balami?
- Inki kusalamaka ntangu Balami kumekaka na kusinga Izraele?
Bangyufula ya ngika
- Tanga Kutanga 21:21-35.
Sambu na nki Izraele kubedisaka Ntotila Sihoni, mfumu ya bantu ya Amore, ti Ntotila Ogi, mfumu ya bantu ya Bashani? (Kut. 21:21, 23, 33, 34)
- Tanga Kutanga 22:1-40.
Mpusa ya Balami kuvandaka nki ntangu yandi vandaka kusosa na kusinga Izraele, mpi nki malongi beto lenda baka na disolo yai? (Kut. 22:16, 17; Bing. 6:16, 18; 2 Pie. 2:15; Yude 11)
- Tanga Kutanga 23:1-30.
Ata Balami vandaka kutuba bonso nde yandi vandaka nsambidi ya Yehowa, inki mutindu bisalu na yandi kumonisaka yo ve? (Kut. 23:3, 11-14; 1 Sam. 15:22)
- Tanga Kutanga 24:1-25.
Inki mutindu disolo yai ya Biblia kekumisa lukwikilu na beto ngolo na kulungana ya lukanu ya Yehowa? (Kut. 24:10; Yez. 54:17)


text:
Nkenda ya 97: Yezu ke kwisa bonso Ntotila
NA NIMA ya kubelula bifwa meso yina zole, Yezu fulaka nzila na yandi mpi kumaka na bwala mosi yina vandaka mfinama na Yerusaleme. Yandi tubilaka bantumwa na yandi zole nde: ‘Beno kwenda na bwala yai, beno tamona mwana ya mpunda. Beno natila mono yau.’
Ntangu bau nataka mwana ya mpunda, Yezu vandaka na zulu na yau mpi kwendaka na Yerusaleme. Ntangu yandi finamaka na mbanza, kibuka ya bantu mingi basikaka sambu na kuyamba yandi. Bantu mingi tulaka bilele na bau na nzila. Bankaka zengaka mandalala mpi fikaka nzila. Bau bokaka nde: ‘Ozana ntotila yai kekwisa na zina ya Jéhovah!’
Na ntangu ya ntama, nsiku ya Israele zolaka nde bantotila ya mpa kudisonga na bantu na kukotaka na Yerusaleme ya kuvanda na zulu ya mwana mpunda. Yezu salaka mutindu yina. Mpi bantu mingi zolaka nde yandi vanda ntotila na bau. Kansi bau yonso vandaka kuzola yandi ve. Mambu yina kubwaka ntangu yandi kumaka na tempelo kesonga beto yau.
Na tempelo, Yezu belulaka bifwa meso na bifwa makulu. Bana ya fyoti yantikaka na kukembisa yandi ngolo na kumonaka mambu yina. Kansi banganga-Nzambi yina kumonaka mbi sambu na makelele yina, mpi bau tubilaka Yezu nde: ‘Nge kewa yina bau keboka?’
Yezu vutudilaka bau nde: ‘Mbote kibeni. Keti beno metangaka ntete ve mambu yai na Bible: “Na munoko ya bana fyoti Nzambi tabasisila lukumu?”’ Bana fulaka na kukembisa ntotila ya Nzambi.
Beto kezola kusala bonso bana yina. Bantu yankaka kezola kubuyisa beto na kusamuna Kimfumu ya Nzambi, kansi beto lenda banga ve. Beto tafula kaka na kusamuna mambu ya mbote yonso yina Yezu kusalaka.
Yau vandaka ve na ntangu yina ya yandi vandaka awa na ntoto ya Yezu zolaka kuyantika na kuyala. Yau tavanda nki ntangu? Bau yulaka yandi sambu na dyambu yai.
Matayo 21:1-17; Yoane 12:12-16.
Bangyufula
- Ntangu Yezu kukumaka na bwala mosi ya fyoti penepene na Yeruzalemi, inki yandi songaka balongoki na yandi na kusala?
- Na kifwanisu, inki kusalamaka ntangu Yezu kufinamaka na mbanza ya Yeruzalemi?
- Bana ya fyoti kusalaka nki ntangu bo monaka Yezu kebelula bifwa-meso ti bifwa-makulu?
- Inki Yezu kutubilaka banganga-Nzambi yina kuwaka makasi?
- Inki mutindu beto lenda vanda bonso bana ya fyoti yina kukembilaka Yezu?
- Inki mambu balongoki zolaka kuzaba?
Bangyufula ya ngika
- Tanga Matayo 21:1-17.
Inki mutindu kukota ya Yezu kukotaka na Yeruzalemi kuswaswanaka ti ntangu bazenerale ya Roma kubotulaka Yeruzalemi? (Mat. 21:4, 5; Zak. 9:9; Filp. 2:5-8; Kol. 2:15)
Inki dilongi baleke lenda baka na mbandu ya bana-babakala ya Izraele yina vandaka kuvutukila bangogo ya Nkunga 118 ntangu Yezu kukotaka na tempelo? (Mat. 21:9, 15; Nk. 118:25, 26; 2 Tim. 3:15; 2 Pie. 3:18)
- Tanga Yoane 12:12-16.
Mutindu bantu kusadilaka mandalala sambu na kukembila Yezu vandaka kumonisa inki? (Yoa. 12:13; Filp. 2:10; Kus. 7:9, 10)


text:
Nkenda ya 109: Ntumwa Pierre na nzo ya Corneille
BENO kemona awa ntumwa Pierre na banduku na yandi zole. Kansi, sambu na nki muntu mefukama na ntwala ya Pierre? Keti yandi kesala mbote na kufukama mutindu yai? Nani yandi kele?
Muntu yai zina na yandi Corneille. Yandi kele mfumu ya basoda ya Rome. Corneille kuzaba Pierre ve, kansi bo zabisaka yandi na kubinga ntumwa na nzo na yandi. Sambu na inki?
Balongoki ya ntete ya Yezu vandaka Bayuda; kansi Corneille ve. Ata mpidina, Corneille zolaka Nzambi, yandi vandaka kusambila ngolo Nzambi mpi vandaka kusadisa bantu na yandi mbote. Kilumbu mosi na nima ya midi, yandi monaka wanzyo na ndosi, mpi wanzyo tubilaka yandi nde: ‘Nzambi keyangalala sambu na nge mpi yandi mendima bisambu na nge. Tinda bantu na Joppé sambu bau binga muntu mosi zina na yandi Pierre. Yandi kele na nzo ya Simon, yina kele penepene na masa ya nene.’
Nswalu, Corneille tindaka bantu na Joppé. Kilumbu yina kulandaka, ntangu bantu yai finamaka penepene na mbanza, Pierre vandaka na zulu ya nzo ya Simon. Yandi monaka lele ya nene katukaka na zulu mpi kulumukaka mpi bambisi ya mutindu na mutindu vandaka na zulu ya lele yina: bambisi ya mvindu yina nsiku ya Nzambi buyisaka na kudya. Kansi ndinga mosi wakanaka mpi tubaka nde: ‘Pierre telama. Fwa mpi dya.’
Pierre vutulaka nde: ‘Ikele ve! Mono medyaka ntete ve kima ya mvindu.’ Kansi ndinga kulandaka nde: ‘Bima ya Nzambi kemona ya mbote, nge bika kumona yau mvindu.’ Mambu yina kusalamaka mbala tatu. Ntangu Pierre vandaka kuyindula sambu na mambu yina, bantu ya Corneille tindaka kumaka mpi sosaka na kumona yandi.
Ebuna Pierre kulumukaka mpi tubilaka bau nde: ‘Mono yai muntu beno kesosa. Sambu na nki beno mekwisa?’ Bau vutudilaka yandi nde: ‘Wanzyo mosi metubila Corneille na kubinga nge na nzo na yandi.’ Kilumbu yina kulandaka, Pierre na banduku na yandi zole kwendaka na Cezarée kisika vandaka kuzinga Corneille.
Corneille bingaka bampangi na yandi na banduku na yandi. Ntangu Pierre kumaka, Corneille kwisaka kuyamba yandi mpi bwaka na makulu na yandi mpi fukamaka. Pierre tubilaka yandi nde: ‘Ikele ve, telama. Mono kele kaka muntu.’ Bible kebuyisa kufukama na ntwala ya muntu mpi na kusambila yandi. Beto fwete sambila muntu ve, kansi kaka Jéhovah.
Pierre tubaka na bantu yina yonso kutanaka na nzo ya Corneille nde: ‘Mono kemona nde Nzambi keyambaka bantu yonso yina kezola kusadila yandi.’ Mpi kaka na ntangu Pierre vandaka kutuba, Nzambi tindaka mpeve santu na yandi mpi bantu yonso yantikaka na kutuba na bandinga ya kuswaswana. Mambu yina yitukisaka balongoki yina vandaka Bayuda bayina kwisaka na ntumwa Pierre. Bau vandaka kuyindula nde Nzambi vandaka kumonisa nlemvo na yandi kaka na Bayuda. Dyambu yai kulongaka bau nde Nzambi keswasikisaka bantu ve. Sambu na yandi, ata mpusu mosi kuluta mpusu yankaka ve.
Bisalu 10:1-48; 11:1-18; Kusonga 19:10.
Bangyufula
- Pesa zina ya bakala yina kefukama na kifwanisu.
- Inki mambu wanzyo mosi kuzabisaka Korneye?
- Inki mambu Nzambi kumonisaka Piere ntangu yandi vandaka na zulu ya nzo ya Simoni na bwala ya Yope?
- Sambu na nki Piere kusongaka Korneye nde yandi fwete fukimina mpi kusamba yandi ve?
- Sambu na nki balongoki ya Bayuda ti Piere kuyitukaka?
- Inki dilongi ya mfunu beto fwete baka na mutindu Piere kwendaka kutala Korneye?
Bangyufula ya ngika
- Tanga Bisalu 10:1-48.
Bangogo ya Piere yina kele na Bisalu 10:42 kemonisa nki na yina metala kisalu ya kusamuna nsangu ya mbote ya Kimfumu? (Mat. 28:19; Mar. 13:10; Bis. 1:8)
- Tanga Bisalu 11:1-18.
Inki nkadilu Piere kumonisaka ntangu lutwadisu ya Yehowa na yina metala bantu ya Makanda kumonanaka pwelele, mpi nki mutindu beto lenda landa mbandu na yandi? (Bis. 11:17, 18; 2 Kor. 10:5; Ef. 5:17)


text:
La Tour de Garde [Nkengedi] mpe Réveillez-vous ! [Vumbukà!]
Mazurnale ma béto mazonzila misanu mia Bibila malendà bendamà mu Internet mu mazù yoka 200. La Tour de Garde [Nkengedi] misamu katà tubangulelaka mió mita yokà m’toto wa m’kaka mu nsaminà ya bambikudulu ya Bibila. Batangi katà kindisa hà manima ma Kimfumu kia Nzàmbi mpe katà batumà mubà na kiminu kwe Yesu Klisto. Réveillez-vous ! [Vumbukà!] katà tulongà bwe tulendi vividila m’samu mia ntangu ya béto. Misamu mia mfunu katà tu hanà mu kuikilà ti Nzàmbi mbo kasarilà mukànu wàndi wa kunatà nzà ya monà ya dzounà mpe ya nsayi. Sola zu dizololo ho mbuka ho, mpe niema ha batsonekene “Tomba” mu mona kabue mazurnale mo me mu zu dio.


text:
Nkenda ya 37: Nzo-tenta ya lusambu
NZO yai kele inki? Yau kele nzo-tenta mesalama sambu na lusambu ya Jéhovah. Yau kebingama dyaka nkela ya busantu to tabernacle. Bana ya Israele manisaka yau na kutunga mvula mosi na nima ya kubasika na bau na insi ya Egypte.
Jéhovah yandi mosi vandaka kuzola nzo ya mutindu yai. Ntangu Moïse vandaka na ngumba ya Sinaï, Jéhovah songaka mpila ya tenta yina yandi vandaka kuzola. Yau fwete vanda tenta ya bau fwanaka kukatula mpi kunata yau konso kifulu. Yau salamaka mutindu yina. Bana ya Israele salaka nzo-tenta yina bau vandaka kukatula mpi kunata yau konso kifulu na bifulu yonso yina bau vandaka kukwenda na nseke.
Nzo-tenta yina vandaka na basuku zole. Na suku ya nsuka mpi ya fyoti vandaka sanduku yina vandaka na bawanzyo zole ya wolo na zulu. Yau vandaka sanduku ya ngwakana. Nzambi sonikaka dyaka Bansiku Kumi na matadi zole, sambu Moïse pasulaka yina ya ntete. Matadi yina bumbamaka mbote na kati ya sanduku ya ngwakana, na kisangala mosi ya manna. Manna kele inki? Keti beno kezaba yau dyaka?
Jéhovah solaka Aaron, mpangi ya Moïse bonso mbuta-nganga sambu na kusala kisalu ya bunganga sambu na mambote ya bantu. Bana na yandi vandaka banganga-Nzambi sambu na kusadisa yandi.
Suku yina yankaka vandaka ya nene kuluta suku yina ya nsuka. Yau vandaka na zikwa yina banganga-Nzambi vandaka kuyokila ndumbu (yau kele nkela yina ya fyoti kebasika midinga). Minda nsambwadi vandaka kupesa nsemo na suku yina. Kima ya tatu vandaka na kati na yau: mesa yina vandaka kukonda ve mampa 12 konso ntangu.
Na lweka ya nzo-tenta, kibansala mosi vandaka. Na kati ya kibansala yina, kuvandaka na dilonga mosi ya nene ya kufuluka na masa. Banganga-Nzambi vandaka kuyobila masa yina. Zikwa mosi mpi vandaka muna na zulu na yau bau vandaka kuyokila bambisi ya kutambikila kimenga na Jéhovah. Nzo-tenta vandaka na kikati-kati ya camp, mpi bana ya Israele vandaka na lweka na yau.
Kubasika 25:8-40; 26:1-37; 27:1-8; 28:1; 30:1-10, 17-21; 34:1, 2; Baebreo 9:1-5.
Bangyufula
- Tanga zina ya nzo yai ya kele na kifwanisu, mpi bo vandaka kusadila yo sambu na inki?
- Sambu na nki Yehowa kusongaka Moize na kusala tenta na mpila nde bo lenda katula mpi kunata yo kukonda mpasi?
- Inki sanduku kuvandaka na suku ya fyoti na nsuka ya tenta, mpi nki vandaka na kati ya sanduku yango?
- Yehowa kuponaka nani na kuvanda mbuta-nganga, mpi nki mbuta-nganga vandaka kusala?
- Tanga bima tatu yina kuvandaka na suku ya nene ya tenta.
- Tanga bima zole yina kuvandaka na kibansala ya tabernakle, mpi nki bo vandaka kusadila yo?
Bangyufula ya ngika
- Tanga Kubasika 25:8-40; 26:1-37; 27:1-8; mpi 28:1.
Basherube yina kuvandaka na zulu ya “sanduku ya kimbangi” (NW) vandaka kifwani ya inki? (Kub. 25:20, 22; Kut. 7:89; 2 Bant. 19:15)
- Tanga Kubasika 30:1-10, 17-21; 34:1, 2; mpi Baebreo 9:1-5.
Sambu na nki Yehowa kutubilaka mingi mfunu ya kuvanda ntangu yonso bunkete na nitu sambu na banganga-Nzambi yina vandaka kusala na tabernakle, mpi nki mutindu dyambu yango ketadila beto bubu yai? (Kub. 30:18-21; 40:30, 31; Baeb. 10:22)
Inki mutindu ntumwa Polo kumonisaka nde tabernakle ti kuwakana ya Nsiku kuvandaka dyaka ve na ngala ntangu yandi sonikaka mukanda na yandi na Bakristu ya Baebreo? (Baeb. 9:1, 9; 10:1)


text:
Nkenda ya 91: Yezu ke longa na ngumba
BENO kemona awa Yezu kelonga na ngumba mosi ya Galilée. Balongoki na yandi mevanda na lweka na yandi. Yandi mesola na kati na bau bantumwa 12. Bantumwa kele balongoki ya mfunu mingi sambu na Yezu. Beno zaba bazina na bau?
Simon Pierre na mpangi na yandi André. Na nima Jacques mpi Jean, bayina kele mpi bampangi. Na kati ya bantumwa kele dyaka na Jacques yankaka mpi Simon yankaka. Bantumwa zole kele na zina ya Judas: Judas Iscariote ti Judas yankaka ya bau kebinga mpi Thadée. Na nsuka Filipe na Nathanaël (ya bau kebinga Barthélemy), mpi Matthieu ti Thomas.
Na mvutuka na bau na Samaria, Yezu yantikaka na kulonga sambu na mbala ya ntete nde: ‘Kimfumu ya zulu mefinama.’ Keti beno kezaba Kimfumu yango? Yau kele luyalu ya Nzambi yina Yezu kele ntotila. Yezu tayala yantika na zulu mpi tanata ngemba na ntoto, yina takuma paladisu na nsi ya luyalu na yandi.
Awa Yezu kelonga bantu mambu mingi ya metadila kimfumu. Yandi ketendula: ‘Tala nki mutindu beno fwete samba: Tata na beto kele na zulu! Bika zina na nge kuvanda na lukumu! Bika Kimfumu na nge kwisa! Bika luzolo na nge kusalama awa na ntoto bonso na zulu!’ Bau kebingaka kisambu yina mpi ‘Kisambu ya Mfumu.’ Bankaka kebingaka yo ‘Tata na Beto.’ Keti beno zaba yau mbote na ntu?
Yezu pesaka dyaka nsiku yai: ‘Yonso ya beno kezola nde bantu kusala yau sambu na beno, beno sala yau mpi na bantu yankaka.’ Keti beno kezolaka nde bantu kuvanda mawete sambu na beno? Na yau, beno vanda na mawete sambu na bantu yankaka. Yau tavanda mbote na kuzinga na ntoto yina takituka paladisu, na ntangu yina bantu yonso tazitisaka nsiku yina.
Matayo bakapu 5 tii 7; 10:1-4.
Bangyufula
- Na kifwanisu, Yezu ke na kulonga na wapi, mpi banani mevanda na lweka na yandi?
- Tanga bazina ya bantumwa 12.
- Yezu vandaka kulonga nki Kimfumu?
- Yezu kulongaka bantu na kusamba sambu na nki mambu?
- Inki mambu Yezu kutubaka na yina metala mutindu bantu fwete tadila bantu yankaka?
Bangyufula ya ngika
- Tanga Matayo 5:1-12.
Na nki mitindu beto lenda monisa nde beto kekudibanzaka sambu na bampusa na beto ya kimpeve? (Mat. 5:3, NW; Roma 10:13-15; 1 Tim. 4:13, 15, 16)
- Tanga Matayo 5:21-26.
Inki mutindu Matayo 5:23, 24 kemonisa pwelele nde bangwisana na beto ti bampangi na beto kevandaka na bupusi na bangwisana na beto ti Yehowa? (Mat. 6:14, 15; Nk. 133:1; Kol. 3:13; 1 Yoa. 4:20)
- Tanga Matayo 6:1-8.
Tanga mwa mitindu ya kudimona muntu ya lunungu yina Bakristu fwete buya. (Luka 18:11, 12; 1 Kor. 4:6, 7; 2 Kor. 9:7)
- Tanga Matayo 6:25-34.
Yezu kulongaka nki na yina metala mfunu ya kutula ntima na Yehowa sambu na kulungisa bampusa na beto ya kinsuni? (Kub. 16:4; Nk. 37:25; Filp. 4:6)
- Tanga Matayo 7:1-11.
Kingana ya pwelele yina kele na Matayo 7:5 kelonga beto inki? (Bing. 26:12; Roma 2:1; 14:10; Yak. 4:11, 12)


text:
NZOZULU YA NKENGI MARSI 2015
Yezu Ta Gulusa Bantu na Nki Mambu?
Keti yandi ta gulusa bantu na Diabulu, na makasi ya Nzambi to na kima ya nkaka?
Sambu na Nki Yo Ke Lomba nde Bo Gulusa Beto?
Keti nge ke yindula nde Nzambi ya zola lenda tula mpusa mosi na kati na beto kansi yo lungana ve?
Lufwa mpi Lufutumuku ya Yezu—Yo Kele Mfunu Sambu na Nge
Bakieleka sambanu ya Biblia ke monisa mutindu lufwa ya muntu mosi lenda gulusa bantu mingi.
Lusungiminu ya Lufwa ya Yezu
—Yo Ta Salama Nki Ntangu Mpi Na Nki Kisika?
Na 2015, Lusungiminu ya Lufwa ya Yezu ta salama na Kitanu Aprili 3, na nima ya kudinda ya ntangu.
Keti Pake Ke Vandaka Mpenza Nkinsi ya Bakristu?
Bantu ya mayele ya istware ke tubaka nki sambu na nkinsi yai?
Meso ya Jairo
—Ke Sadisaka Yandi na Kusadila Nzambi
Ata Jairo vandaka kubela maladi ya butomfu ya ngolo, luzingu na yandi ke vandaka ti lukanu.
Keti Nge Zabaka Yo?
Inki mutindu kuvanda muntu ya Roma natilaka ntumwa Polo mambote? Inki mutindu bo vandaka kufuta bangungudi na ntangu ya ntama?
Makabu ya Me Fwana Sambu na Ntotila
Ata bo ke tekaka yo mingi bubu yai, bima ya nsudi ya kitoko ya nkaka vandaka mfunu bonso wolo na ntangu ya ntama.
Bamvutu na Bangiufula ya Biblia
Na nkinsi ya lusungiminu ya lufwa ya Yezu, banani fwete dia dimpa mpi kunwa vinu?