text:
Kuvanda Muntu ya Kimpeve Ke Tendula Nki?
‘Nzambi kupesa beno yonso mabanza ya mutindu mosi ti yina ya Kristu Yezu.’—BAROMA 15:5.
BANKUNGA: 17, 13
1, 2. (a) Inki bampangi mingi ke tubaka na yina me tala kimpeve? (b) Inki bangiufula ya mfunu beto ta tadila na disolo yai?
MPANGI-NKENTO mosi na Canada ke tuba nde kuvanda muntu ya kimpeve to kuvanda ti mabanza ya kimpeve me kumisaka yandi muntu ya kiese mpi me sadisaka yandi na kununga bampasi. Mpangi-bakaka mosi na Brésil ya me sala bamvula 23 na makwela ke tuba nde kuvanda ti mabanza ya kimpeve me sadisaka yandi ti nkento na yandi na kuzinga na kiese na makwela. Mpangi-bakala mosi na Philippines ke tuba nde kuvanda ti mabanza ya kimpeve me sadisaka yandi na kuvanda na ngemba mpi kuzinga mbote ti bampangi ya mitindu yonso.
2 Yo kele pwelele nde bantu ya kimpeve ke bakaka mambote mingi. Inki beto lenda sala sambu na kukumisa diaka ngolo kimpeve na beto mpi kubaka mambote mingi? Ntete, beto fwete bakisa mambu yina Biblia ke tuba sambu na bantu ya kimpeve, disongidila bayina mpeve santu ke twadisaka luzingu na bo mpi bo ke yindulaka bonso Yehowa. Disolo yai ta pesa mvutu na bangiufula yai ya mfunu. (1) Kuvanda muntu ya kimpeve to kuvanda ti mabanza ya kimpeve ke tendula nki? (2) Inki bambandu ta sadisa beto na kukumisa ngolo kimpeve na beto? (3) Inki mutindu bikesa ya beto ke salaka sambu na kukuma “ti mabanza ya Kristu” ta sadisa beto na kukuma bantu ya kimpeve?
KUVANDA MUNTU YA KIMPEVE KE TENDULA NKI?
3. Inki mutindu Biblia ke swaswanisa muntu ya kinsuni ti muntu ya kimpeve?
3 Ntumwa Polo ke sadisa beto na kubakisa luswaswanu na kati ya “muntu ya kimpeve” ti “muntu ya kinsuni.” (Tanga 1 Bakorinto 2:14-16.) Muntu ya kinsuni “ke ndimaka ve mambu ya mpeve ya Nzambi, sambu yo kele buzoba sambu na yandi; mpi yandi lenda zaba yo ve.” Kansi, muntu ya kimpeve “ke fimpaka mambu yonso” mpi yandi ke vandaka ti “mabanza ya Kristu,” disongidila yandi ke salaka bikesa sambu na kuyindula bonso Kristu. Polo ke siamisa beto na kuvanda bantu ya kimpeve. Inki luswaswanu ya nkaka kele na kati ya muntu ya kinsuni ti muntu ya kimpeve?
4, 5. Inki mutindu beto lenda zaba muntu ya kinsuni?
4 Inki mutindu muntu ya kinsuni ke yindulaka? Muntu ya kinsuni ke landaka mabanza ya nsi-ntoto ya kuvanda ti banzala ya mbi. Polo bingaka mabanza yango, “mpeve yina ke sala ntangu yai na bana ya kukonda bulemfu.” (Baefezo 2:2) Mpeve ya mutindu yai ke pusaka bantu mingi na kulanda bikalulu ya bantu yina ke zingaka pene-pene ti bo. Bo ke salaka kaka mambu yina ke sepedisaka bo, kukonda kutula dikebi na bansiku ya Nzambi. Muntu ya kinsuni ke yindulaka mingi bima ya kinsuni mpi ke monaka nde kiyeka, mbongo mpi banswa na yandi kele mfunu kuluta bima yonso.
5 Muntu ya kinsuni ke salaka mambu yina Biblia ke bingaka “bisalu ya nitu.” (Bagalatia 5:19-21) Na mukanda ya ntete yina Polo sonikilaka Bakristu ya Korinto, yandi tubilaka mambu ya nkaka yina bantu ya kinsuni ke salaka. Bo ke sosaka ve kuwakana ti bantu, bo ke kabulaka bantu, ke siamisaka bantu na kutula mavwanga, bo ke fundanaka na batribinale, ke zitisaka ve bantu ya kele ti kiyeka mpi kudia ti kunwa ke bakaka kisika ya ntete na luzingu na bo. Muntu ya kinsuni ke kukaka ve kuyala nzala na yandi ya kusala mambi. (Bingana 7:21, 22) Yude tubaka nde Yehowa lenda katula mpeve na yandi na bantu ya kinsuni.—Yude 18, 19.
6. Inki mutindu beto lenda zaba muntu ya kimpeve?
6 Kansi muntu ya kimpeve ke tulaka dikebi mingi na kinduku na yandi ti Nzambi. Yandi ke bikaka mpeve ya Nzambi kutwadisa yandi mpi ke salaka ngolo na kulanda mbandu ya Yehowa. (Baefezo 5:1) Yandi ke salaka bikesa sambu na kubakisa mabanza ya Yehowa mpi kutadila mambu bonso Yehowa. Yandi ke ndimaka na ntima ya mvimba nde Nzambi kele mpi ke zitisaka bansiku ya Yehowa na mambu yonso ya luzingu. (Nkunga 119:33; 143:10) Yandi ke kudipesaka ve na “bisalu ya nitu” kansi yandi ke yedisaka “mbuma ya mpeve.” (Bagalatia 5:22, 23) Sambu na kubakisa mbote ntendula ya kuvanda muntu ya kimpeve, tadila mbandu yai: Kana muntu ke sala kisalu mbote bo ke bingaka yandi muntu ya me zaba kisalu, mutindu mosi kana muntu ke kudipesa na mambu ya kimpeve, bo ke bingaka yandi muntu ya kimpeve.
7. Inki Biblia ke tuba sambu na bantu ya kimpeve?
7 Yezu tubaka nde bantu ya kimpeve ke vandaka na kiese. Matayo 5:3 ke tuba nde: “Kiese na bantu yina ke bakisaka mbote nde bo kele ti nzala ya mambu ya kimpeve, sambu Kimfumu ya zulu kele ya bo.” Baroma 8:6 ke tendula nde sambu na kuzinga mbote, beto fwete yindula mutindu Yehowa ke yindulaka, verse yango ke tuba nde: “Kutula mabanza na banzala ya nitu ke tendula lufwa, kansi kutula mabanza na mpeve ke tendula luzingu mpi ngemba.” Kana beto kele bantu ya kimpeve, banda bubu yai beto ta zinga na ngemba ti Nzambi, beto mosi ta vanda na ngemba mpi beto ta vanda ti kivuvu ya kuzinga mvula na mvula.
8. Sambu na nki yo lenda vanda mpasi na kukuma muntu ya kimpeve mpi kutanina kimpeve?
8 Beto ke zinga na nsi-ntoto ya mbi. Sambu bantu mingi kele ve ti mabanza ya Nzambi, beto fwete sala bikesa sambu na kutanina mabanza na beto. Kana beto ke fulusa ve mabanza na beto ti bangindu ya Yehowa, nsi-ntoto ta fulusa mabanza na beto ti bangindu ya kinsuni mpi mabanza ya nsi-ntoto. Inki beto fwete sala sambu mambu yai kukumina beto ve? Inki mutindu beto lenda kumisa ngolo kimpeve na beto?
BAKA MALONGI NA BAMBANDU YA MBOTE
9. (a) Inki lenda sadisa beto na kukuma bantu ya kimpeve? (b) Inki bambandu ya mbote beto ta tubila?
9 Mutindu mwana ke talaka mambu yina bibuti na yandi ke salaka mpi ke landaka mbandu na bo ya mbote, beto fwete longuka mambu ya mbote na bantu yina kele banduku ya ngolo ya Yehowa mpi kulanda mbandu na bo. Yo ta sadisa beto na kukuma bantu ya kimpeve. Kansi beto fwete landa ve mambu yina bantu ya kinsuni ke salaka. (1 Bakorinto 3:1-4) Biblia ke tubila bambandu ya bantu ya kimpeve mpi ya kinsuni. Beto tubila bambandu yai ya mbote: Yakobi, Maria mpi Yezu.
10. Inki mutindu Yakobi monisaka nde yandi vandaka muntu ya kimpeve?
10 Yakobi kutanaka ti bampasi yina beto ke kutana ti yo bubu yai. Ezau, mpangi na yandi ya divumu mosi, zolaka kufwa yandi. Bokilo na yandi ya bakala vandaka kuyiba yandi na mayele. Kansi Yakobi landaka kutanina lukwikilu ya ngolo na mambu yina Yehowa silaka Abrahami. Yakobi zabaka nde dibuta na yandi mpi ta baka mambote ya lusilu yina, yo yina yandi taninaka mbote bantu ya dibuta na yandi. (Kuyantika 28:10-15) Ata bantu ya bilumbu na yandi vandaka ti mabanza ya kinsuni, Yakobi landaka ve bangindu na bo mpi yandi vilaka ve balusilu ya Yehowa. Mu mbandu, ntangu Yakobi bakisaka nde mpangi na yandi ke sosa kufwa yandi, yandi bondilaka Yehowa na kugulusa yandi mpi sambaka nde: “Nge tubaka nde: ‘Mono ta sadila nge kibeni mambu ya mbote, mpi mono ta kumisa bana na nge bonso bambuma ya zelo ya nzadi-mungwa.’” (Kuyantika 32:6-12) Yakobi vandaka ti lukwikilu ya ngolo na balusilu ya Yehowa, yandi monisaka yo na mutindu na yandi ya kuzinga.
11. Inki ke ndimisa beto nde Maria vandaka nkento ya kimpeve?
11 Beto tubila fioti Maria. Yehowa ponaka yandi na kuvanda mama ya Yezu sambu yandi vandaka nkento ya kimpeve. Tanga mambu yina Maria tubaka ntangu yandi kwendaka kutala mpangi na yandi Zekaria ti Elizabeti. (Tanga Luka 1:46-55.) Mambu yai ke monisa nde Maria vandaka kuzola Ndinga ya Nzambi mpi yandi zabaka Masonuku ya Kiebreo mbote. (Kuyantika 30:13; 1 Samuele 2:1-10; Malaki 3:12) Ata ntangu Maria kwelanaka ti Yozefi, bo vingilaka tii ntangu Yezu butukaka sambu na kuvukisa nitu. Bo bakisaka nde mukumba yina Nzambi pesaka bo vandaka mfunu mingi kuluta banzala na bo ya nitu. (Matayo 1:25) Diaka, Maria vandaka kutula dikebi na mambu yonso yina vandaka kusalama ntangu Yezu vandaka kuyela mpi yandi vandaka kuwidikila mambu yina Yezu vandaka kulonga. Maria “vandaka kubumba mbote-mbote mambu yai yonso na ntima na yandi.” (Luka 2:51) Yo kele pwelele nde Maria vandaka kutula dikebi mingi na balusilu ya Nzambi ya me tala Mesia. Keti beto lenda landa mbandu ya Maria mpi kusala ntangu yonso mambu yina ke sepedisa Nzambi?
12. (a) Inki mutindu Yezu landaka mbandu ya Tata na yandi? (b) Inki mutindu beto lenda landa mbandu ya Yezu? (Tala kifwanisu ya luyantiku ya disolo.)
12 Yezu kele mbandu ya kuluta mbote na bantu yonso ya kimpeve. Ntangu yandi vandaka na ntoto, yandi monisaka nde yandi ke landaka mbandu ya Tata na yandi. Yezu vandaka kuyindula mpi kusala mambu bonso Yehowa. Yandi salaka luzolo ya Nzambi mpi zitisaka bansiku na yandi. (Yoane 8:29; 14:9; 15:10) Mu mbandu, fwanisa ntima-mawa ya Yehowa yina Yezaya tubilaka ti ntima-mawa ya Yezu yina Marko tubilaka. (Tanga Yezaya 63:9; Marko 6:34.) Keti nge ke vandaka ntangu yonso ya kuyilama na kumonisila bantu mawa mpi kusadisa bo sambu na kulanda mbandu ya Yezu? Keti nge ke landaka mbandu ya Yezu ya kulonga mingi nsangu ya mbote? (Luka 4:43) Bantu ya kimpeve ke wilaka bantu mawa mpi ke sadisaka bo.
13, 14. (a) Inki malongi beto lenda baka na bampangi ya kimpeve? (b) Pesa mbandu.
13 Bubu yai, bampangi mingi kele bantu ya kimpeve, bo ke salaka bikesa sambu na kulanda mbandu ya Kristu. Bo ke samunaka ti kikesa, kele ti kikalulu ya kuyamba bantu, mpi ke wilaka bantu mawa. Ata bo kele ve bantu ya kukuka, bo ke salaka bikesa ya kuyedisa bikalulu ya mbote mpi kusala mambu yina Yehowa ke zolaka. Mpangi Rachel na Brésil ke tuba nde: “Mono vandaka kuzola kulwata bilele ya mpa yina nsi-ntoto ke basisa. Yo yina, kulwata na mono vandaka ve ya bukati-kati. Kansi kieleka me sobaka mono, mono me kumaka muntu ya kimpeve. Kusala bansoba yina vandaka ve pete, kansi yo me sadisaka mono na kukuma na kiese mpi kuvanda ti luzingu ya mbote.”
14 Mpangi-nkento Reylene na Philippines vandaka mpi ti mambu yina vandaka kuyangisa yandi. Ata yandi vandaka Mbangi ya Yehowa, yandi kudipesaka na banzo-nkanda ya nda sambu na kuzwa kisalu ya mbote. Malembe-malembe yandi vandaka diaka ve kubaka mambu ya kimpeve na mbalu. Yandi ke tuba nde, “Mono bakisaka nde kima mosi ke konda na luzingu na mono, kima mosi ya mfunu mingi kuluta kisalu na mono.” Mpangi Reylene sobaka mabanza na yandi, yandi kumaka kutula kisalu ya Yehowa na kisika ya ntete. Yandi me monaka kieleka ya lusilu ya Yehowa yina kele na Matayo 6:33, 34. Yandi ke tuba nde: “Mono ke ndima kibeni nde Yehowa ta lungisa bampusa na mono!” Ziku bampangi mingi na dibundu na beno ke tulaka kisalu ya Yehowa na kisika ya ntete. Bikesa yina bo ke salaka sambu na kulanda mbandu ya Kristu, ke pusaka beto na kulanda mbandu na bo ya mbote.—1 Bakorinto 11:1; 2 Batesalonika 3:7.
VANDA TI “MABANZA YA KRISTU”
15, 16. (a) Inki beto fwete sala sambu na kulanda mbandu ya Yezu? (b) Inki ta sadisa beto na kukuma ti “mabanza ya Kristu”?
15 Inki mutindu beto lenda landa mbandu ya Kristu? Mukanda ya 1 Bakorinto 2:16 ke tuba nde beto fwete vanda ti “mabanza ya Kristu.” Baroma 15:5 ke tuba nde beto kuma ti “mabanza ya mutindu mosi ti yina Kristu Yezu vandaka na yo.” Sambu na kulanda mbandu ya Kristu, beto fwete longuka mutindu yandi vandaka kuyindula, kutadila mambu mpi kusala mambu. Yezu vandaka kubaka kinduku na yandi ti Nzambi na mbalu kuluta bima yonso. Kana beto ke landa mbandu ya Yezu, pana beto ke landa mpi mbandu ya Yehowa. Yo yina, yo kele mfunu mingi nde beto kuma kuyindula bonso Yezu.
16 Inki lenda sadisa beto na kukuma kuyindula bonso Yezu? Balongoki ya Yezu monaka mutindu yandi vandaka kusala bimangu, bo vandaka kuwidikila yandi ntangu yandi vandaka kulonga bantu, bo monaka mutindu yandi vandaka kusadila bantu yonso mambu mpi mutindu yandi vandaka kubika mabanza ya Yehowa kutwadisa yandi. Yo yina bo tubaka nde: “Beto kele bambangi ya mambu yonso yina yandi salaka.” (Bisalu 10:39) Bubu yai, beto lenda mona diaka ve Yezu. Kansi Baevanzile ke sadisaka beto na kuzaba yandi mbote-mbote. Kana beto ke tanga mpi ke yindulula mingi mukanda ya Matayo, Marko, Luka, mpi Yoane, beto ta longuka mambu mingi yina ta sadisa beto na kuzaba mutindu Yezu vandaka kuyindula. Kuzaba mabanza ya Yezu ta sadisa beto na ‘kulanda bitambi na yandi mbote-mbote’ sambu beto kuma “ti mabanza ya mutindu mosi” ti yandi.—1 Piere 2:21; 4:1.
17. Inki mutindu kuyindula bonso Yezu ta sadisa beto?
17 Inki mambote beto ta baka kana beto ke yindula bonso Kristu? Muntu ya ke diaka mbote ke kumaka ti sante ya mbote. Kiteso mosi mpi, kufulusa mabanza na beto ti bangindu ya Kristu ta kumisa kimpeve na beto ngolo. Malembe-malembe, beto ta kuma kubakisa bangindu na yandi na konso diambu. Ebuna, balukanu na beto ta sepedisaka Nzambi mpi kansansa na beto ta vandaka bunkete. Keti mambu yai ke ndimisa nge ve nde yo kele mbote kibeni na ‘kulwata Mfumu Yezu Kristu’?—Baroma 13:14.
18. Inki beto me longuka na yina me tala kuvanda muntu ya kimpeve?
18 Disolo yai me sadisa beto na kubakisa ntendula ya kuvanda muntu ya kimpeve. Beto me baka malongi na bambandu ya bantu yina ndimaka lutwadisu ya mpeve santu. Beto me bakisa mpi nde kuvanda ti “mabanza ya Kristu” ke sadisaka beto na kuyindula bonso Yehowa mpi kukuma banduku na yandi. Kansi kele diaka ti mambu mingi yina beto lenda longuka. Mu mbandu: Inki mutindu beto lenda zaba kana kimpeve na beto kele ngolo? Inki lenda sadisa beto na kukuma ngolo na kimpeve? Inki mutindu kimpeve ya mbote ke sadisaka beto na luzingu? Disolo ya ke landa ta pesa mvutu na bangiufula yai.


c: text/html

text: 28 Na nima ya Kisabatu, ntangu nsemo yantikaka kubasika na kilumbu ya ntete ya mposo, Maria ya Magdala mpi Maria ya nkaka kwisaka kutala maziamu.+2 Ntoto nikanaka ngolo, sambu wanzio ya Yehowa* katukaka na zulu mpi yandi kulumukaka, yandi kwisaka kukatula ditadi, mpi yandi vandaka na zulu na yo.+3 Yandi vandaka kumonana bonso nzasi, mpi bilele na yandi vandaka mpembe bonso mvula ya mpembe.+4 Ee, sambu bo waka yandi boma, bankengidi tekitaka mpi kumaka bonso bantu ya kufwa.5 Kansi wanzio songaka bankento yina nde: “Beno wa boma ve, sambu mono me zaba nde beno ke sosa Yezu yina bo fwaka na zulu ya nti.+6 Yandi kele awa ve, sambu yandi me futumuka, kaka mutindu yandi tubaka.+ Beno kwisa kutala kisika yina yandi vandaka ya kulala.7 Ebuna beno kwenda nswalu mpi beno songa balongoki na yandi nde yandi me telama na bafwa, mpi yandi ke kwenda na ntwala na beno na Galilea.+ Beno ta mona yandi kuna. Tala! Mono me songa beno.”+8 Ebuna, bo katukaka nswalu na maziamu, ti boma mpi kiese mingi, bo kwendaka ntinu sambu na kuzabisa nsangu yina na balongoki na yandi.+9 Yezu kutanaka ti bo mpi tubaka nde: “Mbote na beno!” Bo pusanaka, bo simbaka makulu na yandi, mpi bo fukiminaka yandi.10 Ebuna Yezu tubilaka bo nde: “Beno wa boma ve! Beno kwenda kupesa nsangu yai na bampangi na mono sambu bo kwenda na Galilea, mpi bo ta mona mono kuna.”11 Ntangu bo vandaka na nzila, basoda ya nkaka na kati ya basoda yina vandaka kukengila,+ kwendaka na mbanza mpi zabisaka bamfumu ya banganga-nzambi mambu yonso yina salamaka.12 Ntangu bamfumu ya banganga-nzambi vukanaka ti bankuluntu mpi bo wakanaka, bo pesaka basoda mbongo mingi kibeni ya bibende*13 mpi tubaka nde: “Beno tuba nde, ‘Balongoki na yandi kwisaka na mpimpa mpi bo yibaka yandi ntangu beto vandaka kulala.’+14 Mpi kana guvernere kuwa mambu yai, beto ta tendudila yandi yo* mpi beno ta vanda ve ti mfunu ya kudiyangisa.”15 Bo bakaka mbongo yina ya bibende* ebuna bo salaka mutindu bo songaka bo, mpi disolo yai me mwanganaka na kati ya Bayuda tii bubu yai.16 Kansi, balongoki 11 kwendaka na Galilea,+ na ngumba yina Yezu songaka bo nde bo ta kutana.+17 Ntangu bo monaka yandi, bo fukiminaka yandi, kansi bankaka tulaka ntembe.18 Yezu pusanaka mpi tubilaka bo nde: “Nzambi me pesaka mono kiyeka yonso na zulu mpi na ntoto.+19 Yo yina, beno kwenda mpi beno kumisa bantu ya makanda yonso+ balongoki, beno botika bo+ na zina ya Tata mpi ya Mwana mpi ya mpeve santu,20 beno longa bo na kuzitisa mambu yonso ya mono songaka beno.+ Mpi mono kele ti beno bilumbu yonso tii na nsukilu ya ngidika ya bima.”*+

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
KAPU 15
Kunwanina Kimpwanza ya Lusambu
MAMBU YINA KAPU KE TUBILA
Mutindu Kristu ke sadisaka balongoki na yandi ntangu bo ke salaka bikesa sambu leta kundima kimvuka na bo mpi kimpwanza na bo ya kulemfukila bansiku ya Nzambi
1, 2. (a) Inki ke monisa nde nge kele muntu ya Kimfumu? (b) Sambu na nki bantangu ya nkaka bambangi ya Yehowa ke nwaninaka kimpwanza ya kusambila Nzambi?
KANA nge kele Mbangi ya Yehowa, yo ke tendula nde nge kele muntu ya Kimfumu ya Nzambi! Inki ke monisaka yo? Yo kele ve mukanda mosi buna ya leta ke pesaka, kansi mutindu na beto ya kusambila Yehowa Nzambi. Lusambu ya kieleka ke sukaka ve kaka na kundima malongi ya Biblia. Yo ke tadila mpi mambu yina nge ke salaka sambu na kulemfukila bansiku ya Kimfumu ya Nzambi. Lusambu yai ke tadila mambu yonso ya luzingu na beto, mu mbandu, mutindu beto ke sansaka bana na beto mpi mutindu beto ke zolaka nde minganga kusansa beto.
2 Kansi mbala mingi, bantu ya nsi-ntoto yai ke ndimaka ve kimpwanza na beto ya kuzitisa minsiku ya Kimfumu. Baguvernema ya nkaka me mekaka kubuyisa lusambu na beto to kukanga yo kimakulu. Bantangu ya nkaka, yo lombaka nde bantu ya Kristu, Ntotila yina kele Mesia, kunwanina kimpwanza na bo ya kuzitisa bansiku na yandi. Keti beto fwete yituka? Ve. Ata bansadi ya Yehowa ya ntangu ya ntama nwaninaka mpi kimpwanza na bo ya kusambila yandi.
3. Sambu na nki bansadi ya Nzambi nwanaka na bilumbu ya ntotila-nkento Estere?
3 Mu mbandu, na bilumbu ya ntotila-nkento Estere, yo lombaka nde bansadi ya Nzambi kunwana sambu na kugulusa luzingu na bo. Sambu na nki? Amani, ministre ya ntete ya nku zabisaka Ntotila ya Persia Zeresesi nde, bo fwete fwa Bayuda yonso yina ke zingaka na ntoto ya ntotila sambu “bansiku na bo me swaswana ti bansiku ya bantu yonso ya nkaka.” (Est. 3:8, 9, 13, NW) Keti Yehowa yambulaka bansadi na yandi? Ve, yandi sakumunaka bikesa ya Estere ti Mordekai ntangu bo lombaka ntotila ya Persia na kutanina bansadi ya Nzambi.—Est. 9:20-22.
4. Inki beto ta tubila na kapu yai?
4 Keti yandi ke salaka yo mpi bubu yai? Mutindu beto monaka yo na kapu ya me luta, bantangu ya nkaka, bamfumu ya luyalu ke nwanisaka Bambangi ya Yehowa. Na kapu yai, beto ta tubila mutindu baguvernema ya nkaka sosaka kubuyisa lusambu na beto. Beto ta tadila mambu tatu: (1) beto kele ti nswa ya kulomba nde leta kundima kimvuka na beto, mpi ya kusambila mutindu beto ke zola, (2) beto kele ti kimpwanza ya kulomba minganga na kusansa beto na mutindu ya ke wakana ti minsiku ya Biblia, mpi (3) bibuti kele ti nswa ya kusansa bana, na kuwakana ti bansiku ya Yehowa. Ntangu beto ke tadila konso diambu, beto ta mona mutindu bantu ya kwikama ya Kimfumu ya Mesia me nwaninaka na kikesa yonso nswa na bo ya mbalu ya kuvanda bantu ya Kimfumu, mpi mutindu Nzambi me sakumunaka bikesa na bo.
Bo Ke Sala Bikesa Sambu Leta Kundima Kimvuka na Bo mpi Kupesa Bo Kimpwanza
5. Inki mambote beto ke bakaka kana leta me ndima kimvuka na beto?
5 Keti yo ke lomba nde bamfumu ya leta kundima beto sambu na kusambila Yehowa? Ata fioti ve; kansi kana leta me ndima kimvuka na beto, yo ke sadisaka beto na kusala mambu mingi ya lusambu, mu mbandu, kuvukana na Banzo ya Kimfumu mpi na Balukutakanu ya Nene kukonda mpasi, kuniema mpi kubaka mikanda yina ke tendulaka Biblia, mpi kusamuna nsangu ya mbote na kimpwanza yonso. Bansi mingi me ndimaka kimvuka na beto mpi ke pesaka beto kimpwanza mutindu mosi ti bantu ya mabundu ya nkaka yina me zabanaka. Kansi beto ke salaka nki kana baguvernema ke buya kundima kimvuka na beto mpi ke sosa kufiotuna kimpwanza na beto ya kusala mambu ya kuluta mfunu?
6. Inki diambu ya mpasi Bambangi ya Yehowa ya Australie kutanaka ti yo na luyantiku ya 1940?
6 Australie. Na luyantiku ya 1940, guvernere ya Australie ya mvimba tubaka nde balukwikilu na beto “kele mbi” sambu yo ke buyisa beto na kunwana bitumba. Na nima, bo buyisaka kisalu na beto. Bambangi ya Yehowa lendaka kusala diaka ve balukutakanu to kusamuna mutindu bo ke salaka yo; bo kangaka Betele mpi bo botulaka Banzo ya Kimfumu. Bo buyisaka nkutu mikanda na beto ya ke tendulaka Biblia. Na nima ya kusala kisalu na bo na kinsweki bamvula mingi, mpasi ya Bambangi ya Yehowa na Australie manaka. Na Yuni 14, 1943, Tribinale ya Nene katulaka desizio yina vandaka kubuyisa kisalu na beto.
7, 8. Tubila bikesa yina bampangi na beto ya Russie salaka na nsungi ya bamvula mingi sambu na kubaka nswa ya kusambila na kimpwanza yonso.
7 Russie. Luyalu ya Bakoministe buyisaka kisalu ya Bambangi ya Yehowa na nsungi ya bamvula mingi; kansi nsuka-nsuka, bo ndimaka kimvuka na beto na 1991. Na 1992, ntangu babwala ya Union soviétique kabwanaka, insi ya nene yina bikalaka, disongidila Russie, ndimaka kimvuka na beto. Kansi ntangu fioti na nima, bambeni na beto ya nkaka, mingi-mingi bantu ya dibundu ya Orthodox ya Russie, sepelaka ve mutindu Bambangi ya Yehowa vandaka kukuma mingi kibeni. Yantika 1995 tii na 1998, bambeni fundaka beto na leta mbala tanu. Kansi konso ntangu, zuzi ya nene vandaka kunungisa beto. Bambeni yina lembaka ve; bo fundaka beto diaka na tribinale ya nkaka na 1998. Na mbala ya ntete, Bambangi ya Yehowa nungaka; kansi bambeni buyaka desizio yina mpi bo kwendaka na tribinale ya nkaka. Na ngonda ya Mayi 2001, tribinale yina bedisaka beto. Bo sambaka diaka na Oktobri ya mvula yina; ebuna na 2004 bamfumu kangaka kimvuka ya Bambangi ya Yehowa yina zabanaka na leta, na mbanza Moscou, mpi bisalu na yo yonso.
8 Mbangika ya ngolo yantikaka. (Tanga 2 Timoteo 3:12.) Bo yantikaka kuyangisa bampangi mpi kupesa bo mpasi. Bo kangaka mikanda na beto, mpi bo buyisaka beto kufutila to kutunga banzo sambu na kusala balukutakanu. Yindula mutindu bampangi na beto kudiwaka ntangu bo kutanaka ti bampasi yai! Na 2001, bampangi lombaka nde Tribinale ya Ke Nwaninaka Banswa ya Bantu na Eropa kutadila diambu yai, mpi na 2004 bo pesaka tribinale yai bansangu ya nkaka. Na 2010, tribinale yai bakaka desizio. Bazuzi bakisaka pwelele nde bamfumu ya Russie buyisaka kisalu na beto kaka sambu bo vandaka kumenga beto; bo monaka mpi nde mfunu kele ve ya kulanda badesizio yina batribinale ya fioti bakaka, sambu ata kima mosi ve vandaka kumonisa nde Bambangi ya Yehowa salaka mbi. Bo tubaka mpi nde lukanu ya desizio yina vandaka ya kukatula Bambangi ya Yehowa kimpwanza na bo. Bo monisaka mpi nde Bambangi ya Yehowa kele ti nswa kusambila na kimpwanza yonso. Ata bamfumu mingi ya Russie buyaka kuzitisa yo, kununga na beto na tribinale yai pesaka bampangi na beto ya Russie kikesa ya mingi.
9-11. Inki mutindu bansadi ya Yehowa ya Grèce nwaninaka nswa na bo ya kusambila na kimpwanza yonso, mpi nki mbuma yo butaka?
9 Grèce. Na 1983, Mpangi Titos Manoussakis futilaka nzo mosi na mbanza Héraklion, na provense ya Crète, sambu kimvuka mosi ya fioti ya Bambangi ya Yehowa kusala balukutakanu na kati. (Baeb. 10:24, 25) Kansi ntangu fioti na nima, nganga-Nzambi mosi ya dibundu ya Orthodoxe kwendaka kufunda na bapolisi; yandi sepelaka ve mutindu Bambangi ya Yehowa sadilaka nzo yina sambu na kusambila. Sambu na nki? Kaka sambu balukwikilu ya Bambangi ya Yehowa me swaswana ti ya Dibundu na bo! Bamfumu ya luyalu kangaka Mpangi Titos Manoussakis ti bampangi tatu ya nkaka. Bo futisaka bo amande mpi zengilaka bo nkanu ya bangonda tatu na boloko. Sambu bo vandaka bantu ya kwikama ya Kimfumu ya Nzambi, bampangi yai monaka nde desizio yina ke katula bo nswa ya kusambila na kimpwanza yonso; yo yina bo nataka diambu yina na batribinale ya nkaka ya Grèce mpi na nima bo lombaka nde Tribinale ya Ke Nwaninaka Banswa ya Bantu na Eropa kutadila diaka desizio yina.
10 Nsuka-nsuka, na 1996, Tribinale yai ya Eropa bakaka desizio yina yitukisaka bambeni ya lusambu ya bunkete. Bazuzi monaka nde, “na kutadila nsiku ya Grèce, Bambangi ya Yehowa kele ‘dibundu mosi ya me zabanaka;’” bo tubaka mpi nde badesizio yina batribinale ya ntete bakaka “zitisaka ve nswa na bo ya kusambila na kimpwanza yonso.” Bazuzi monaka diaka nde, luyalu ya Grèce vandaka ve ti kiyeka ya “kutuba kana balukwikilu ya dibundu mosi kele mbote to ve, to mutindu yina me fwana sambu na kulonga yo.” Bo katulaka ndola yina bo pesaka bampangi na beto, mpi bo kumaka diaka kusambila na kimpwanza yonso!
11 Keti bampasi ya bampangi na Grèce manaka mutindu tribinale yina nungisaka bo? Yo kele mawa na kumona nde bampasi manaka ve. Na 2012, bo bakaka desizio na diambu mosi ya mutindu yina, na mbanza Kassandreia, na nima ya kusamba na batribinale kiteso ya bamvula 12. Eveke mosi ya dibundu ya Orthodoxe muntu basisaka mbangika yai. Tribinale ya Kuluta Nene ya Grèce (Conseil d’État), bakaka desizio yina nungisaka bansadi ya Nzambi. Desizio yina vutukilaka mambu yina kele na mukanda ya minsiku ya Grèce, yina ke pesa bantu nswa ya kusambila na kimpwanza yonso; yo monisaka mpi nde bantu vandaka kukusila Bambangi ya Yehowa makambu nde bo kele dibundu mosi ya me zabanaka ve. Bazuzi tubaka nde: “Balukwikilu ya ‘Bambangi ya Yehowa’ kele ve ya kubumbana, mpi bo ke sambilaka na dibundu mosi ya me zabanaka.” Bampangi ya dibundu yina ya fioti ya mbanza Kassandreia kele na kiese ya kusala ntangu yai balukutakanu na Nzo ya Kimfumu na bo.
12, 13. Inki mutindu Bambeni sosaka kubasisa “mavwanga na zina ya nsiku” na France, mpi nki mbuma yo butaka?
12 France. Bambeni ya nkaka ya bansadi ya Nzambi ke sosaka “kubasisa mavwanga na zina ya nsiku.” (Nk. 94:20, NW) Mu mbandu na kati-kati ya bamvula 1990, bamfumu ya France yina ke futisaka mpaku yantikaka kusala emvantere ya mbongo ya Association Les Témoins de Jéhovah (ATJ), kimvuka mosi yina Bambangi ya Yehowa ke sadilaka sambu na kusala kisalu na bo na France. Ministre ya ke talaka mutindu ya kusadila mbongo (Budget) monisaka lukanu ya kieleka ya emvantere yina; yandi tubaka nde: “Emvantere yai lenda nata tribinale na kubotula bima na bo to kusambisa bamfumu na bo . . . , yo lenda bebisa mpi bisalu na bo to kubuyisa yo na insi na beto.” Ata bo monaka ve kima mosi ya mbi ntangu bo salaka emvantere yina, bamfumu yina lombaka nde Bambangi ya Yehowa kufuta mpaku ya mingi. Kana mambu yai salamaka, bampangi na beto zolaka kukanga biro ya filiale mpi kuteka banzo sambu na kufuta mpaku yina ya mingi. Yo vandaka diambu ya mpasi kibeni; kansi bansadi ya Nzambi lembaka ve. Bambangi ya Yehowa buyaka na kikesa yonso desizio yai ya mbi. Yo yina na 2005, bo nataka diambu yai na Tribinale ya Ke Nwaninaka Banswa ya Bantu na Eropa.
13 Tribinale yai zengaka diambu yina na Yuni 30, 2011. Bazuzi yibusaka nde, sambu bantu kele ti nswa ya kusambila na kimpwanza yonso, leta kele ve ti kiyeka ya kutuba kana balukwikilu na bo kele mbote to ve, to mutindu ya me fwana na kulonga yo; katula kaka kana mambu ya kuluta mbi me salama. Bazuzi tubaka Diaka nde: “Mpaku yina . . . salaka nde Bambangi ya Yehowa kuvanda diaka ve ti mbongo ya me fwana sambu na kusadisa bantu na bo na kusala mambu ya lusambu na bo na kimpwanza yonso.” Bazuzi yonso ya Tribinale yina nungisaka Bambangi ya Yehowa! Bansadi ya Yehowa waka kiese mingi sambu luyalu ya France vutudilaka bo mbongo na bo ti benefisi; luyalu ya France zitisaka mpi desizio ya Tribinale ya kukatula nsiku yina vandaka kupesa bo nswa ya kubotula to kuteka bima ya Betele na beto.
Sambaka mbala na mbala sambu na bampangi na nge yina ke na kumona mpasi sambu na badesizio ya kukonda lunungu yina batribinale me bakaka
14. Inki mutindu nge lenda nwanina mpi nswa ya kusambila Yehowa na kimpwanza yonso?
14 Bonso Estere ti Mordekai, bansadi ya Yehowa ya bubu yai ke nwaninaka kimpwanza na bo ya kusambila Yehowa mutindu yandi me pesaka ntuma. (Est. 4:13-16) Keti nge lenda sala yo mpi? Ee. Sambaka mbala na mbala sambu na bampangi na nge yina ke na kumona mpasi sambu na badesizio ya kukonda lunungu yina batribinale me bakaka. Bisambu yai lenda sadisa mingi kibeni bampangi na beto yina ke kutana ti bampasi mpi bambangika. (Tanga Yakobo 5:16.) Keti Yehowa ke ndimaka bisambu yai? Kununga na beto na batribinale ke monisaka pwelele nde yandi ke ndimaka yo!—Baeb. 13:18, 19.
Beto Kele ti Kimpwanza ya Kulomba nde Minganga Kusansa Beto na Mutindu ya Ke Wakana ti Masonuku
15. Na mambu ya menga, inki ke twadisaka bansadi ya Nzambi?
15 Mutindu beto monaka yo na Kapu 11, bantu ya Kimfumu ya Nzambi me bakaka lutwadisu ya pwelele ya Masonuku sambu na kusadila ve menga na mutindu ya mbi, ata bantu mingi ke salaka yo bubu yai. (Kuy. 9:5, 6; Levi 17:11; tanga Bisalu 15:28, 29.) Ata beto ke buyaka nde bo vutula beto menga, beto ke zolaka nde bo sansa beto mpi bampangi na beto mbote kibeni kana mutindu yina bo ke sansa beto ke fwa ve bansiku ya Nzambi. Batribinale ya nene ya bansi mingi ke ndimaka nde bantu kele ti kimpwanza ya kundima to kubuya mutindu minganga ke sansa bo, kana kansansa mpi balukwikilu na bo ke pusa bo na kusala yo. Kansi na bansi ya nkaka, bansadi ya Nzambi me kutanaka ti bampasi ya ngolo na diambu yai. Beto tadila mwa bambandu.
16, 17. Inki kima ya mbi minganga salaka mpangi-nkento mosi ya Japon, mpi nki mutindu Yehowa ndimaka bisambu na yandi?
16 Japon. Misae Takeda kele mpangi-nkento ya bamvula 63; yo lombaka nde bo sala yandi operasio ya nene. Sambu yandi kele muntu ya kwikama ya Kimfumu ya Nzambi, yandi tendudilaka munganga na yandi pwelele nde yandi ke zola ve bo vutula yandi menga. Kansi, bangonda fioti na nima, yandi waka mpasi na ntima ntangu yandi zabaka nde bo vutulaka yandi menga na ntangu ya operasio. Sambu bo zitisaka ve nswa na yandi mpi bo kusaka yandi, Mpangi-Nkento Takeda fundaka munganga yina mpi lupitalu na tribinale, na Yuni 1993. Nkento yai ya kudikulumusa mpi ya mawete vandaka ti lukwikilu ya ngolo. Yandi taka kimbangi na kikesa yonso na ntwala ya bantu mingi na tribinale; yandi bikalaka mpi ya kutelama ngunga kuluta mosi na kisika yina bantu ke sambaka, ata yandi vandaka ngolo mingi ve. Yandi kwendaka kusamba na tribinale sambu na mbala ya nsuka, ngonda mosi na ntwala ya lufwa na yandi. Keti kikesa mpi lukwikilu na yandi ke pesa beto ve kiese? Mpangi-Nkento Takeda tubaka nde yandi vandaka kulomba Yehowa mbala na mbala na kusakumuna bikesa yina yandi vandaka kusala. Yandi vandaka ti kivuvu nde Yehowa ta ndima bisambu na yandi. Keti Yehowa ndimaka yo?
17 Bamvula tatu na nima ya lufwa ya Mpangi-Nkento Takeda, Tribinale ya Nene ya Japon bakaka desizio yina nungisaka yandi; Tribinale ndimaka nde bo salaka mbi mutindu bo vutulaka yandi menga na kingolo-ngolo. Na Februari 29, 2000, desizio ya tribinale tubaka nde, “nswa ya kubaka desizio” na mambu ya mutindu yai kele “nswa ya konso muntu mpi bo fwete zitisa yo.” Sambu Mpangi-Nkento Takeda nwaninaka na kikesa yonso kimpwanza na yandi ya kupona mutindu ya kusansa yandi na kuwakana ti kansansa na yandi ya me longamaka na Biblia, bubu yai, Bambangi ya Yehowa ya Japon lenda lomba nde bo sansa bo kukonda kuwa boma nde bo ta vutula bo menga na kingolo-ngolo.
18-20. (a) Inki mutindu tribinale mosi na Argentine ndimaka nde muntu kele ti nswa ya kusonika mukanda sambu na kubuya nde bo vutula yandi menga? (b) Inki mutindu beto lenda monisa bulemfu na luyalu ya Kristu, na mambu ya me tala kuvutula menga?
18 Argentine. Inki mutindu bantu ya Kimfumu lenda yilama na ntwala sambu na kusadisa minganga na kuzaba mutindu ya kusansa bo, kana maladi me sala nde bo kudizaba diaka ve? Beto fwete tambulaka ti mukanda ya ke wakana ti nsiku, mpi yina ta monisa desizio na beto. Mpangi Pablo Albarracini, ya Argentine, salaka mpidina. Na Mayi 2012, yandi vandaka kisika yina bantu vandaka kubula masasi sambu na kusosa kuyiba, mpi masasi lwadisaka yandi ngolo. Ntangu bo nataka yandi na lupitalu, yandi vandaka kudizaba diaka ve; yo yina yandi lendaka ve kutuba nde bo sansa yandi kukonda kuvutula menga. Kansi, yandi vandaka ti karte Instructions médicales ya kufulusa mbote mpi yina yandi tulaka diboko kiteso ya bamvula iya na ntwala. Ata maladi na yandi vandaka ngolo mpi minganga ya nkaka monaka nde yo lombaka bo vutula yandi menga sambu na kugulusa yandi, kimvuka ya minganga ndimaka na kuzitisa luzolo na yandi. Kansi, tata ya Pablo, yina vandaka ve Mbangi ya Yehowa, bakaka nswa na tribinale ya kuvutula yandi menga.
19 Avoka ya nkento ya Pablo lombaka mbala mosi nde bo tadila diaka desizio yina. Bangunga fioti na nima, tribinale ya zole sobaka desizio ya tribinale ya ntete mpi bazuzi tubaka nde bo fwete zitisa desizio ya mbefo yina kele na karte Instructions médicales. Tata ya Pablo lombaka nde Tribinale ya Nene ya Argentine kutadila diaka desizio yina. Tribinale yina monaka nde “mfunu kele ve ya kutula ntembe nde mambu yina kele na karte [Instructions médicales ya Pablo, ya ke tuba nde bo fwete vutula yandi ve menga] yandi mosi muntu ndimaka yo na mayele yonso mpi na luzolo na yandi mosi.” Tribinale tubaka nde: “Konso muntu yina kele mbuta, kele ti nswa ya kupona na ntwala mutindu yandi ke zola nde bo sansa yandi; yandi lenda ndima to kubuya mpi mutindu mosi buna ya kusansa yandi . . . Mpi munganga yina ke sansa yandi fwete zitisa desizio yina.”
20 Bubu yai, Mpangi Albarracini me belukaka. Yandi ti nkento na yandi sepelaka mutindu bo fulusaka karte Instructions médicales. Kusala diambu yai ya fioti, kansi ya mfunu mingi, monisaka nde yandi ke lemfukilaka Kristu, Mfumu ya Kimfumu ya Nzambi. Keti nge ti dibuta na nge, beno me bakaka mpi bangidika ya mutindu yai?
21-24. (a) Inki salaka nde Tribinale ya Nene ya Canada kubaka desizio sambu na bana ya fioti, na yina me tala menga? (b) Inki mutindu diambu yai lenda pesa bansadi ya Yehowa yina kele baleke kikesa?
21 Canada. Mbala mingi, batribinale ke ndimaka nde bibuti kele ti nswa ya kupona mutindu ya kuluta mbote ya kusansa bana na bo. Bantangu ya nkaka, bazuzi me ndimaka nde, ata mwana me lungisa ntete ve bamvula 16, kansi yandi ke bakisa mambu, yandi kele ti nswa ya kupona mutindu bo fwete sansa yandi. Diambu yai kuminaka April Cadoreth, mwana mosi ya nkento. Ntangu April lungisaka bamvula 14, menga yantikaka kubasika yandi na kati ya nitu (hémorragie interne) mpi bo nataka yandi na lupitalu. Bangonda fioti na ntwala, yandi fulusaka karte na yandi, Instructions médicales, sambu na kumonisa nde bo fwete vutula yandi ve menga ata yandi ke zola kufwa. Munganga yina vandaka kusansa April buyaka kuzitisa desizio ya pwelele yina yandi sonikaka, mpi lombaka nswa ya tribinale sambu na kuvutula yandi menga. Bo vutulaka yandi menga na kingolo-ngolo; bo tulaka yandi basashe tatu ya menga. Na nima, April tubaka nde yo kele bonso bo me vukisa nitu ti yandi na kingolo-ngolo.
22 April Cadoreth ti bibuti na yandi fundaka minganga yina na tribinale. Na nima ya bamvula zole, bo nataka diambu yai na Tribinale ya Nene ya Canada. Na 2009, bazuzi bedisaka April; kansi yo vandaka kaka sambu bo kukaka ve kusoba nsiku ya Canada. Ata mpidina, bo vutudilaka yandi mbongo yonso ya yandi basisaka, mpi bo tubaka nde yandi ti bana ya nkaka ya me lungisa ntete ve bamvula 16, kansi ya ke bakisa mambu, bo kele na kifu ve kana bo ke pona mutindu minganga fwete sansa bo. Bazuzi tubaka nde: “Na yina me tala kusansa nitu, bo fwete pesa bana yina me lungisa ntete ve bamvula 16 dibaku ya kumeka na kumonisa nde, bo kele ya kuyela mpi bo kele na mayele ya me fwana sambu na kubaka desizio ya kupona mutindu minganga fwete sansa bo.”
23 Diambu yai kele mfunu mingi sambu tribinale yai monisaka nde, nsiku ke ndima banswa ya bana-fioti yina ke bakisa mambu, ata bo me lungisa ntete ve bamvula 16. Na ntwala nde Tribinale ya Nene kubaka desizio yai, konso tribinale ya Canada vandaka kupona mutindu ya mbote, sambu na bo, ya kusansa mwana yina me lungisa ntete ve bamvula 16. Kansi banda ntangu yai, batribinale vandaka diaka ve ti nswa ya kupona bo mosi mutindu ya kusansa bana yina me lungisa ntete ve bamvula 16, kana bo me pesa bo ntete ve dibaku ya kumonisa nde bo kele ya kuyela mpi bo lenda baka badesizio bo mosi.
“Kuzaba nde mono salaka ata kima ya fioti sambu na kukumisa zina ya Nzambi mpi kumonisa nde Satana kele luvunu, ke pesaka mono kiese”
24 Keti kusamba na batribinale bamvula tatu mpidina vandaka mpenza mfunu? April ke tuba nde, “Ee!” Bubu yai yandi kele mupasudi-nzila ya ntangu yonso mpi mavimpi na yandi kele mbote; yandi ke tuba nde: “Kuzaba nde mono salaka ata kima ya fioti sambu na kukumisa zina ya Nzambi mpi kumonisa nde Satana kele luvunu, ke pesaka mono kiese.” Mbandu ya April ke monisa nde, bana na beto lenda baka badesizio na kikesa yonso mpi kumonisa bo mosi nde bo kele kibeni bantu ya Kimfumu ya Nzambi.—Mat. 21:16.
Kimpwanza ya Kusansa Bana na Kuwakana ti Minsiku ya Yehowa
25, 26. Mbala mingi nki ke salamaka kana makwela me fwa?
25 Yehowa me pesaka bibuti mukumba ya kusansa bana na bo na kuwakana ti minsiku na yandi. (Kul. 6:6-8; Baef. 6:4) Mukumba yai ya mpasi lenda kuma diaka mpasi mingi kana makwela me fwa, sambu konso kibuti ke vandaka ti mutindu yandi ke zolaka kusansa bana na yandi. Mu mbandu, Mbangi ya Yehowa lenda monisa pwelele nde bo fwete sansa mwana na kuwakana ti minsiku ya Yehowa, kansi kibuti yina kele ve Mbangi lenda buya. Ya kieleka, bibuti yina kele Bambangi ya Yehowa fwete zaba mbote nde, kufwa makwela lenda zenga bangwisana ya bankwelani, kansi ya bibuti ti bana ve.
26 Kibuti yina kele ve Mbangi ya Yehowa lenda lomba nde tribinale kupesa yandi nswa ya kusansa mwana, to bana, sambu bo longuka ve mambu ya Yehowa. Bantu ya nkaka ke tubaka nde kulonga mwana mambu yina kele kigonsa, sambu yo ta kanga yandi nzila ya kusalaka bankinsi ya nkaka, mu mbandu bankinsi ya kilumbu ya kubutuka; bo ke tubaka mpi nde bo ta vutula bo ve menga sambu na “kugulusa” bo kana bo me bela na kintulumukina. Kansi yo ke pesaka kiese na kumona nde batribinale mingi ke sosaka ntete kuzaba mambu yina kele mbote sambu na mwana, na kisika ya kuzaba kana dibundu ya kibuti mosi kele kigonsa to ve. Beto tadila mwa bambandu.
27, 28. Inki desizio Tribinale ya Nene ya Ohio bakaka ntangu bantu tubaka nde, kana Bambangi ya Yehowa me sansa bana yo kele kigonsa?
27 États-Unis. Na 1992, Tribinale ya Nene ya mbanza Ohio, na États-Unis tadilaka diaka mambu ya tata mosi, yina vandaka ve Mbangi ya Yehowa; yandi tubaka nde, kana nkento na yandi me sansa mwana na bo ya bakala, yandi ta bebisa mwana ti malongi na bo ya Bambangi ya Yehowa. Tribinale mosi ya fioti nungisaka tata yina mpi pesaka yandi mukumba ya kusansa mwana. Bo pesaka mama ya mwana, Jennifer Pater, nswa ya kukwendaka kutala mwana; kansi bo buyisaka yandi na “kulonga mwana balukwikilu ya Bambangi ya Yehowa to kuzabisa yandi yo ata nki mutindu.” Bantu lendaka kutuba nde nsiku yai ke tendula nde Mpangi-Nkento Pater lenda zabisa ve ata fioti mwana na yandi ya bakala, Bobby, mambu ya Biblia to bansiku na yo ya bikalulu ya mbote! Yindula mpasi yina mpangi-nkento yai waka! Ata yo pesaka Jennifer mpasi mingi, yandi ke tuba nde, yandi longukaka na kuvanda ntima-nda mpi kuvingila nde Yehowa kusadisa yandi. Yandi ke yibuka nde, “Yehowa vandaka kusadisa mono ntangu yonso.” Yo yina Organizasio ya Yehowa sadisaka avoka ya Jennifer na kulomba nde Tribinale ya Nene ya Ohio kutadila diaka desizio yina.
28 Tribinale ya Nene buyaka desizio yina tribinale ya ntete bakaka, mpi bazuzi tubaka nde: “Bibuti kele ti nswa ya kuluta mfunu ya kulonga bana na bo; yo ke tendula mpi kusonga bo bikalulu ya mbote mpi mambu ya Nzambi.” Tribinale tubaka nde, bazuzi ya ntete vandaka ve ti kiyeka ya kubuya kupesa kibuti mosi nswa ya kulonga mwana malongi ya dibundu na bo, katula kaka kana bazuzi vandaka ti banzikisa ya ke monisa nde balukwikilu ya Bambangi ya Yehowa lenda bebisa mavimpi ti mabanza ya mwana. Tribinale monaka ve ata nzikisa mosi ya ke songa nde balukwikilu ya Bambangi ya Yehowa lenda bebisa kibeni mabanza to mavimpi ya mwana.
29-31. Sambu na nki bo pesaka ve mpangi-nkento mosi ya Danemark nswa ya kusansa mwana na yandi ya nkento, mpi nki desizio Tribinale ya Nene bakaka?
29 Danemark. Anita Hansen kutanaka ti mpasi ya mutindu mosi ntangu muntu yina vandaka bakala na yandi lombaka nde tribinale kupesa yandi nswa ya kusansa Amanda, mwana na bo ya bamvula nsambwadi. Na 2000, tribinale ya provense pesaka Mpangi-Nkento Hansen nswa ya kusansa mwana; kansi tata ya Amanda lombaka tribinale ya nene na kutadila diaka desizio yina; tribinale yai sobaka desizio ya tribinale ya provense mpi pesaka yandi nswa ya kusansa mwana. Tribinale tubaka nde, mutindu bibuti ke wakana ve sambu na balukwikilu ya mabundu na bo, tata muntu lenda yidika mbote mambu yina. Nsuka-nsuka, bo buyaka nde Mpangi-Nkento Hansen kusansa Amanda sambu yandi vandaka Mbangi ya Yehowa!
30 Na nsungi yai ya mpasi, bantangu yankaka Mpangi-Nkento Hansen vandaka kudiyangisa mingi mpi yandi vandaka kuzaba ve kima ya kulomba na kisambu. Yandi ke tuba nde, “Mambu yina kele na Baroma 8:26, 27 pesaka mono kikesa mingi kibeni. Mono vandaka kumona ntangu yonso nde Yehowa ke bakisaka mono. Disu na yandi vandaka kutala mono mpi yandi vandaka ti mono ntangu yonso.”—Tanga Nkunga 32:8; Yezaya 41:10.
31 Mpangi-Nkento Hansen lombaka nde Tribinale ya Kuluta Nene ya Danemark kutadila diaka desizio yina. Desizio yina tribinale bakaka tubaka nde: “Sambu na kubaka lukanu ya ke tadila nswa ya kusansa mwana, bo fwete tadila mambu ya kieleka yina ta natila mwana mambote.” Tribinale tubaka diaka nde, sambu na kubaka desizio ya me tala nswa ya kusansa mwana, yo lombaka kutadila mutindu konso kibuti ke yidikaka mavwanga, kansi kutadila ve “balukwikilu mpi bangindu” ya Bambangi ya Yehowa. Mpangi-Nkento Hansen waka kiese mingi kibeni mutindu tribinale yai ndimaka nde yandi me fwana na kusansa mwana, mpi vutudilaka yandi nswa ya kusansa Amanda.
32. Inki mutindu Tribinale ya Ke Nwaninaka Banswa ya Bantu na Eropa taninaka nswa ya bibuti yina kele Bambangi ya Yehowa?
32 Bansi mingi na Eropa. Mavwanga ya nkaka ya me tala nswa ya kusansa bana ke sukaka kaka ve na batribinale ya nene ya bansi. Tribinale ya Ke Nwaninaka Banswa ya Bantu na Eropa mpi me tadilaka mambu yai. Ntangu Tribinale yai tadilaka mambu zole ya mutindu yina, bazuzi monaka nde batribinale ya bansi ya nkaka sadilaka bibuti yina kele Bambangi mambu mutindu mosi ve ti bibuti yina kele ve Bambangi, kaka sambu bo vandaka kutadila mabundu na bo. Tribinale yai ya Eropa tubaka nde, kusala mpidina kele kuvweza bantu; yo yina bazuzi bakaka desizio mpi tubaka nde, “kukabula-kabula bantu kaka sambu na mambu ya mabundu kele mbi.” Mama mosi, Mbangi ya Yehowa, waka kiese mutindu desizio yai ya Tribinale ya Eropa nungisaka yandi; yandi tubaka nde: “Mu waka mpasi mingi ntangu bo fundaka mono nde mono vandaka kuniokula bana na mono, ata mono vandaka kusala yonso sambu na mambote na bo, disongidila kulonga bo mambu ya Nzambi.”
33. Inki mutindu bibuti yina kele Bambangi ya Yehowa lenda sadila munsiku yina kele na Bafilipi 4:5?
33 Kansi, Bambangi ya Yehowa yina bo ke pesaka bo ve nswa ya kulonga bana na bo minsiku ya Biblia ke salaka bikesa sambu na kuvanda ve makambu ngolo. (Tanga Bafilipi 4:5.) Kaka mutindu bo ke zolaka kulonga bana na bo minsiku ya Nzambi, bo fwete zaba mpi nde, bankwelani na bo ya ntama, bayina kele ve Bambangi ya Yehowa, kele mpi ti nswa ya kusansa bana. Inki mutindu bibuti yina kele Bambangi ya Yehowa ke tadilaka mukumba na bo ya kulonga bana?
34. Inki dilongi bibuti yina kele Bakristu lenda baka na mbandu ya Bayuda ya bilumbu ya Nehemia?
34 Beto lenda baka dilongi na mambu yina salamaka na bilumbu ya Nehemia. Bayuda salaka ngolo sambu na kuyidika mpi kutunga diaka bibaka ya Yeruzalemi. Bo zabaka nde kusala mutindu yina zolaka kutanina bo mpi mabuta na bo na bambeni yina vandaka na nziunga na bo. Yo yina, Nehemia siamisaka bo nde: ‘Beno nwana sambu na bampangi na beno, bana na beno, bankento na beno, ti banzo na beno.’ (Neh. 4:14, NW) Sambu na Bayuda yina, mvita yai vandaka mfunu kibeni. Bubu yai mpi, bibuti yina kele Bambangi ya Yehowa ke salaka yonso sambu na kusansa bana na bo mpi kulonga bo kieleka. Bo me zaba nde, na nzo-nkanda mpi na kartie, bantu ke pusaka bana na bo na kusala mambu ya mbi. Nkutu bantu ya nkaka lenda pusa bo na kusala mbi na mutindu ya nkaka; mu mbandu na nzila ya baradio, batelevizio, to mikanda. Bibuti, beno vila ve nde beno fwete sala bikesa mingi kibeni sambu na kusansa bana na beno na bisika yina ta sadisa bo na kuyela mbote na kimpeve.
Tula Ntima nde Yehowa Ta Sadisa Lusambu ya Kieleka
35, 36. Bambangi ya Yehowa ke bakaka nki mambote ntangu bo ke nwaninaka banswa na bo na batribinale, mpi nki kele lukanu na nge?
35 Ya kieleka, Yehowa me sakumunaka bikesa yina organizasio na yandi ya bubu yai me salaka sambu na kunwanina nswa ya kusambila na kimpwanza yonso. Ntangu bo ke sambaka mambu na batribinale, mbala mingi bansadi ya Nzambi ke taka kimbangi ya ngolo na ntwala ya bazuzi mpi ya bantu mingi. (Bar. 1:8) Kununga na bo na batribinale me nataka mambote ya nkaka: yo me kumisaka mpi ngolo banswa ya bantu mingi yina kele ve Bambangi. Kansi, sambu beto kele bansadi ya Nzambi, beto kele ve bantu ya ke sosaka kusoba mambu to bantu ya ke sosaka kudimonisa bantu ya mbote. Kima ya kuluta mfunu kele nde, Bambangi ya Yehowa me sambaka na batribinale sambu na kubaka nswa ya kusambila Yehowa mpi kunata lusambu na yandi na ntwala.—Tanga Bafilipi 1:7.
36 Bampangi yina ke nwaninaka nswa ya kusambila Yehowa na kimpwanza yonso ke pesaka beto mbandu ya mbote ya lukwikilu. Beto fwete baka yo na mbalu! Bika beto landa mbandu ya lukwikilu na bo; beto fwete tula ntima nde Yehowa ta sadisaka beto na kisalu na beto, mpi yandi ta landa na kupesa beto ngolo ya kusala luzolo na yandi.—Yez. 54:17.


text:
Balukanu sambu na kukwenda kutala bampangi mpi bambote (12, 13)
1 Mono mbuta,* mono ke sonikila nkento yina bo me solaka mpi bana na yandi, yina mono ke zolaka kibeni, kaka mono ve kansi mpi bantu yonso yina me zabaka kieleka,2 sambu na kieleka yina kele na kati na beto mpi yina ta vanda ti beto kimakulu.3 Beto ta vanda ti ntima ya mbote ya nene, mawa, mpi ngemba ya me katuka na Nzambi, Tata na beto mpi na Yezu Kristu, Mwana ya Tata, ti kieleka mpi zola.4 Mono kele na kiese mingi sambu mono me mona nde bana na nge ya nkaka ke tambula na kieleka,+ mutindu Tata songaka beto.5 Yo yina nkento, mono ke lomba nge nde beto zolana beto na beto. (Mono ke sonikila nge ve nsiku ya mpa, kansi nsiku yina beto kele na yo katuka luyantiku.)+6 Mpi ntendula ya zola yo yai, nde beto landa kutambula na kuwakana ti bansiku na yandi.+ Nsiku yina yo yai, mutindu beno waka yo katuka luyantiku, nde beno fwete landa kutambula na zola.7 Sambu bantu mingi ya luvunu me basika na nsi-ntoto,+ bantu yina ke ndimaka ve nde Yezu Kristu kwisaka na nitu ya kinsuni.+ Yandi kele muntu ya luvunu mpi mbeni ya Kristu.+8 Beno kudikeba, sambu beno vidisa ve bima yina beto salaka ngolo sambu na yo, kansi sambu beno baka matabisi yonso.+9 Konso muntu yina ke kwenda na ntwala mpi ke bikala ve na malongi ya Kristu, yandi kele ve ti Nzambi.+ Muntu yina ke bikala na malongi yai, yandi muntu kele ti Tata mpi Mwana.+10 Kana muntu me kwisa na beno mpi yandi me nata ve malongi yai, beno yamba yandi ve na banzo na beno+ mpi beno pesa yandi ve mbote.11 Sambu muntu yina ke pesa yandi mbote ke vukana ti yandi na bisalu na yandi ya mbi.12 Ata mono kele ti mambu mingi ya kusonikila beno, mono ke zola ve kusala yo ti papie mpi tinta, kansi mono ke tula ntima nde mono ta kwisa kuna na beno mpi mono ta solula ti beno meso na meso, sambu kiese na beno kuvanda mingi kibeni.13 Bana ya mpangi na nge ya nkento, yina bo me solaka, me tindila nge mbote.


text: 4 Ebuna Elifazi+ muntu ya Temani vutulaka nde:2 “Kana muntu kumeka kutubila nge, keti nge ta wa makasi?Sambu nani lenda buya kutuba?3 Ya kieleka, nge sungikaka bantu mingi,Mpi nge vandaka kupesa maboko yina me lemba kikesa.4 Bangogo na nge vandaka kutedimisa konso muntu yina vandaka kubula sakuba,Mpi nge vandaka kupesa bantu yina mabolongo na bo me lemba kikesa.5 Kansi ntangu yai yo me kumina nge, yo me lutila nge;*Yo me bwila nge, mpi nge me kuma kisaka-saka.6 Keti luzitu na nge na Nzambi ke pusa nge ve na kutula ntima?Keti nzila na nge ya kwikama+ ke pesa nge ve kivuvu?7 Yibuka: Inki muntu ya me sala mbi ve me fwaka ntete?Inki ntangu bo me fwaka ntete muntu ya mbote?8 Mambu ya mono me monaka kele nde bayina ke bundulaka* mambu ya mbiTi bayina ke kunaka mpasi ta katula mambu ya kiteso mosi.9 Bo ke fwa na mpema ya Nzambi,Mpi bo ke fwa na mupepe ya ngolo ya makasi na yandi.10 Ntambu ke ngana, mpi mwana-ntambu ke dila,Kansi ata meno ya bantambu ya ngolo* me bukana.11 Ntambu ke fwa sambu yo me kanga mbisi ve,Mpi bana ya ntambu me panzana.12 Ebuna bo tubilaka mono diambu mosi na kinsweki,Mpi ndinga na yo ya nsi-nsi kumaka na dikutu na mono.13 Na mabanza yina ke yangisaka na ntangu ya bambona-meso ya mpimpa,Ntangu mpongi ya ngolo ke kangaka bantu,14 Mono yantikaka kutekita ngolo,Mpi mono* fulukaka na boma ya ngolo.15 Kima mosi* lutaka na luse na mono;Mika na mono telamaka.16 Ebuna kima yina telamaka;Kansi mono zabaka yo ve.Kima mosi vandaka na ntwala na mono;Pima kotaka, ebuna mono waka ndinga mosi ke tuba nde:17 ‘Keti muntu lenda vanda muntu ya lunungu kuluta Nzambi?Keti muntu lenda vanda bunkete mingi kuluta Muntu yina salaka yandi?’18 Tala! Yandi ke kwikilaka ve na bansadi na yandi,Mpi yandi ke sosaka bifu na bawanzio* na yandi.19 Ebuna yo ta vanda nki mutindu sambu na bantu yina ke zingaka na banzo ya ntoto ya tuma,Yina fondasio na yo kele na kati ya mfututu,+Bayina bo ke niata kukonda mpasi bonso nselele!20 Bo me bedisa bo kibeni yantika na suka tii na nkokila;Bo me fwa kimakulu, mpi ata muntu mosi ve ke tula dikebi.21 Keti bo kele ve bonso tenta yina bo me katula nsinga na yo?Bo ke fwa sambu bo me konda mayele.


text: 7 Mawa na mono! Mono kele bonso muntu yina,Na nima ya kuvukisa bambuma ya nsungi ya mvulaMpi ya kulokuta bambuma yina bikalaka na nima ya kukatula bambuma ya vinu,Yandi me mona ve kisuka ya bambuma ya vinu sambu na kudia,Mpi fige ya ntete yina mono* waka nzala ya ngolo sambu na yo.2 Muntu ya kwikama me vila* na ntoto;Muntu mosi ve kele muntu ya mbote na kati ya bantu.+Bo yonso ke bumbana sambu na kutiamuna menga.+Konso muntu ke zomba mpangi na yandi ti bukondi.3 Maboko na bo me yikanaka na kusala mambu ya mbi;+Mfumu ke lomba kima,Zuzi ke lomba matabisi,+Muntu ya lukumu ke zabisa banzala* na yandi,+Mpi bo ke lungisa* yo kumosi.4 Muntu na bo ya kuluta mbote kele bonso bansende,Muntu na bo ya kuluta masonga kele mbi kuluta lupangu ya bansende.Kilumbu ya bankengidi na nge mpi ya kupesa nge ndola ta kwisa.+Ntangu yai bo ta kuma kisaka-saka.+5 Kutudila ve nduku na nge ntimaMpi kutula ve ntima na nduku ya ngolo.+Keba na mambu yina nge ke tubila muntu yina me lala na ntulu na nge.6 Sambu mwana-bakala ke vweza tata na yandi,Mwana-nkento kele na kimbeni ti mama na yandi,+Nkento ya makwela kele na kimbeni ti bokilo na yandi ya nkento;+Bambeni ya muntu kele bantu ya nzo na yandi.+7 Kansi mono, mono ta landa kutala Yehowa.+Mono ta monisa kikalulu ya kuvingila* Nzambi ya luguluku na mono.+Nzambi na mono ta wa mono.+8 Kuwa ve kiese sambu na mpasi na mono, O mbeni na mono.Ata mono me bwa, mono ta telama;Ata mono ke zinga na mpimpa, Yehowa ta vanda nsemo na mono.9 Mono ta kanga ntima sambu na makasi ya Yehowa—Sambu mono me sala disu- mu na ntwala na yandi+—Tii kuna yandi ta nwanina diambu na mono mpi ta zenga mambu na lunungu sambu na mono.Yandi ta basisa mono na nsemo;Mono ta tala lunungu na yandi.10 Mbeni na mono mpi ta mona,Ebuna nsoni ta simba nkento yina tubilaka mono nde:“Yehowa Nzambi na nge kele na wapi?”+Meso na mono ta tala nkento yina.Ntangu yai bo ta niata yandi bonso poto-poto na babala-bala.11 Yo ta vanda kilumbu ya kutunga bibaka na nge ya matadi;Na kilumbu yina bo ta kumisa ndilu nene.*12 Na kilumbu yina bo ta kwisa na ngeKatuka na Asiria mpi na bambanza ya Ezipte,Katuka na Ezipte tii na Nzadi;*Katuka na nzadi-mungwa tii na nzadi-mungwa mpi katuka na ngumba tii na ngumba.+13 Mpi insi ta bikala mpamba sambu na bantu na yo,Sambu na mambu yina bo salaka.*14 Gungula bantu na nge ti muhangu na nge, bitwisi ya dikabu na nge,+Muntu yina vandaka kuzinga yandi mosi na mfinda—na kati-kati ya kisika ya bo me kunaka banti yina ke butaka bambuma.Bika bo dia na Bashani mpi na Gileadi+ bonso na bilumbu ya ntama.15 “Bonso na bilumbu yina nge basikaka na insi ya Ezipte,Mono ta songa yandi mambu ya kuyituka.+16 Makanda ta mona mpi ta wa nsoni ata bo kele ngolo mingi.+Bo ta tula maboko na minoko;Makutu na bo ta fwa.17 Bo ta lekita mfututu bonso banioka;+Bo ta basika na bisika na bo ya ngolo ya lutaninu ti matekita bonso bambisi yina ke tambulaka divumu na ntoto.Bo ta kwisa na Yehowa Nzambi na beto ti boma ya ngolo,Mpi bo ta wa nge boma.”+18 Nani kele Nzambi bonso nge,Yina ke lolulaka kifu mpi mbi+ ya bantu ya dikabu na yandi yina me bikala?+Yandi ta bumba ve makasi na yandi kimakulu,Sambu yandi ke waka kiese na zola ya kwikama.+19 Yandi ta wila beto diaka mawa;+ yandi ta nunga* bifu na beto.Nge ta losa masumu na bo yonso na bisika ya mudindu ya nzadi-mungwa.+20 Nge ta monisila Yakobi kwikama,Mpi nge ta monisila Abrahami zola ya kwikama,Mutindu nge zengilaka ba-nkaka na beto kieleka na bilumbu ya ntama.+


text:
KAPU YA KUMI NA ZOLE
Inki Mutindu Nge Lenda Kuma Nduku ya Nzambi?
1, 2. Banani vandaka banduku ya Yehowa?
NANI nge ta zola nde yandi vanda nduku na nge? Muntu yina nge ke zolaka. Muntu yina nge ke wakanaka mbote ti yandi mpi yandi ke wakanaka mbote ti nge. Muntu yina kele mawete mpi ke vandaka ti bikalulu yina ke sepedisaka nge.
2 Yehowa Nzambi ke ponaka bantu ya nkaka na kuvanda banduku na yandi. Mu mbandu, Abrahami vandaka nduku ya Yehowa. (Yezaya 41:8; Yakobo 2:23) Yehowa vandaka mpi kuzola Davidi. Yandi tubaka nde Davidi vandaka ‘kupesa ntima na yandi kiese.’ (Bisalu 13:22) Mbikudi Daniele mpi vandaka “mfunu mingi” sambu na Yehowa.—Daniele 9:23.
3. Sambu na nki Abrahami, Davidi, mpi Daniele kumaka banduku ya Yehowa?
3 Inki mutindu Abrahami, Davidi, mpi Daniele kumaka banduku ya Yehowa? Yehowa songaka Abrahami nde: “Nge me wa ndinga na mono.” (Kuyantika 22:18) Yehowa ke kumaka nduku ya bantu yina ke lemfukilaka yandi na kudikulumusa yonso. Ata dikanda ya mvimba lenda kuma banduku na yandi. Yehowa tendudilaka dikanda ya Izraele nde: “Beno lemfukila ndinga na mono, ebuna mono ta kuma Nzambi na beno, mpi beno ta kuma bantu na mono.” (Yeremia 7:23) Yo yina kana nge ke zola kibeni kukuma nduku ya Yehowa, nge mpi nge fwete lemfukila yandi.
YEHOWA KE TANINAKA BANDUKU NA YANDI
4, 5. Inki mutindu Yehowa ke taninaka banduku na yandi?
4 Biblia ke tuba nde Yehowa ke sosaka mutindu ya “kusonga ngolo na yandi sambu na bantu yina ntima na bo kele ya mvimba na yandi.” (2 Bansangu 16:9) Na Nkunga 32:8, Yehowa ke sila banduku na yandi nde: “Mono ta pesa nge mayele ya kubakisa mambu mbote-mbote mpi ta longa nge nzila yina nge fwete kwenda. Mono ta pesa nge ndongisila ntangu disu na mono ke tala nge.”
5 Mbeni mosi ya ngolo ke zolaka kukanga beto nzila sambu beto vanda diaka ve banduku ya Nzambi. Kansi Yehowa ke zolaka kutanina beto. (Tanga Nkunga 55:22.) Sambu beto kele banduku ya Yehowa, beto ke sadilaka yandi na ntima na beto ya mvimba. Beto ke vandaka ya kwikama na yandi ata na bantangu ya mpasi. Mpi beto ke vandaka ti kivuvu bonso yina muyimbi-bankunga vandaka ti yo. Yandi sonikaka sambu na Yehowa nde: “Sambu yandi kele na diboko na mono ya kitata, mono ta nikana ve ata fioti.” (Nkunga 16:8; 63:8) Inki mutindu Satana ke sosaka kukanga beto nzila sambu beto vanda diaka ve banduku ya Nzambi?
NTEMBE YA SATANA
6. Inki mambu Satana tubaka sambu na bantu?
6 Na Kapu ya 11, beto longukaka nde Satana tudilaka Yehowa ntembe mpi tubaka nde yandi kele muntu ya luvunu mpi ya kukonda lunungu sambu yandi pesaka ve Adami ti Eva nswa ya kupona bo mosi na kusala mambu ya mbote mpi ya mbi. Mukanda ya Yobi ke longa beto nde Satana tubaka mpi nde bantu yina ke zola kukuma banduku ya Nzambi ta kuka ve kusala yo. Satana tubaka nde bo ke sadilaka Nzambi sambu na bima yina yandi ke pesaka bo, kansi ve sambu bo ke zolaka yandi. Nkutu Satana tubaka nde, yandi lenda pusa konso muntu na kuyambula kusadila Nzambi. Beto tadila mambu yina beto lenda longuka na disolo ya Yobi mpi mutindu Yehowa taninaka yandi.
7, 8. (a) Inki mutindu Yehowa vandaka kutadila Yobi? (b) Inki mambu Satana tubaka sambu na Yobi?
7 Yobi vandaka nani? Yandi vandaka muntu ya mbote yina zingaka na ntoto kiteso ya bamvula 3 600 me luta. Yehowa tubaka nde kuvandaka ve ti muntu ya nkaka bonso yandi awa na ntoto na ntangu yina. Yobi vandaka ti luzitu ya mingi sambu na Nzambi mpi yandi vandaka kubuya mambu ya mbi. (Yobi 1:8) Ya kieleka, Yobi vandaka nduku ya ngolo ya Yehowa.
8 Satana tubaka nde Yobi vandaka kusadila Nzambi sambu na bikuma ya bwimi. Satana songaka Yehowa nde: “Keti nge me tulaka ve lupangu ya lutaninu na nziunga na yandi, na nziunga ya nzo na yandi mpi ya bima yonso yina yandi kele na yo? Nge me sakumunaka kisalu ya maboko na yandi, mpi bitwisi na yandi me yalumukaka na insi ya mvimba. Kansi, sambu na kusoba, tandula diboko na nge mpi bebisa yonso yina yandi kele na yo, mpi yandi ta singa nge kibeni na meso na nge.”—Yobi 1:10, 11.
9. Yehowa pesaka Satana nzila ya kusala nki?
9 Satana tubaka nde Yobi vandaka kusadila Yehowa kaka sambu na bima yina yandi pesaka yandi. Yandi tubaka diaka nde yandi lenda pusa Yobi na kuyambula kusadila Yehowa. Yehowa ndimaka ve mambu yina Satana tubaka, kansi yandi pesaka Satana nzila ya kumeka Yobi; mpidina yandi ta zaba kana Yobi vandaka nduku ya Yehowa sambu yandi vandaka kuzola yandi to ve.
SATANA ME MEKA YOBI
10. Inki mutindu Satana mekaka Yobi, kansi Yobi salaka nki?
10 Ntete-ntete, Satana yibaka to fwaka bambisi yonso ya Yobi. Na nima, Satana fwaka bansadi mingi ya Yobi. Yobi vidisaka bima yonso. Na nsuka, Satana fwaka bana kumi ya Yobi na mupepe ya ngolo. Kansi Yobi bikalaka ya kwikama na Yehowa. “Na mambu yai yonso, Yobi salaka ve disumu mpi fundaka ve Nzambi nde yandi ke salaka mambu ya mbi.”—Yobi 1:12-19, 22.
11. (a) Satana salaka diaka Yobi nki? (b) Inki Yobi salaka?
11 Satana yambulaka ve. Yandi tudilaka Nzambi ntembe mutindu yandi tubaka nde: “Bebisa mukwa na yandi ti nsuni na yandi, mpi yandi ta singa nge kibeni na meso na nge.” Yo yina, Satana pesaka Yobi maladi mosi ya ngolo. (Yobi 2:5, 7) Kansi, Yobi bikalaka kaka ya kwikama na Yehowa. Yandi tubaka nde: “Tii kuna mono ta fwa, mono ta yambula ve kwikama na mono!”—Yobi 27:5.
12. Inki mutindu Yobi monisaka nde Satana vandaka muntu ya luvunu?
12 Yobi zabaka ve nde Satana muntu kusilaka yandi makambu mpi yandi zabaka ve kikuma yina yandi vandaka kumona bampasi mingi. Yandi yindulaka nde Yehowa muntu vandaka na kisina ya bampasi na yandi. (Yobi 6:4; 16:11-14) Ata mpidina, Yobi bikalaka ya kwikama na Yehowa. Ntangu yai, Satana lendaka kutula diaka ve ntembe. Yobi vandaka ve kusadila Yehowa sambu na bwimi. Yobi vandaka nduku ya Nzambi sambu yandi vandaka kuzola Nzambi. Mambu yonso yina Satana tubaka sambu na Yobi vandaka luvunu!
13. Kwikama ya Yobi salaka nki?
13 Ata Yobi zabaka ve mambu yina vandaka kusalama na zulu, yandi vandaka ya kwikama na Nzambi mpi yandi monisaka nde Satana vandaka muntu ya mbi. Yehowa sakumunaka Yobi sambu yandi vandaka nduku mosi ya kwikama.—Yobi 42:12-17.
INKI MUTINDU SATANA KE TUDILA NGE NTEMBE?
14, 15. Inki ntembe Satana ke tudilaka bantu yonso?
14 Nge lenda baka malongi ya mfunu na mambu yina kuminaka Yobi. Bubu yai, Satana ke tulaka ntembe ntangu yandi ke tubaka nde beto ke sadilaka Yehowa sambu na bima yina yandi ke pesaka beto. Na Yobi 2:4, Satana tubaka nde: “Muntu ta pesa konso kima yina yandi kele na yo sambu na luzingu na yandi.” Mpidina, Satana tubaka nde bantu yonso kele bwimi, Yobi mpamba ve. Bamvula mingi na nima ya lufwa ya Yobi, Satana ke landa kufinga Yehowa mpi kutudila bansadi na yandi ntembe. Mu mbandu na Bingana 27:11 beto ke tanga nde: “Mwana na mono, vanda mayele mpi pesa ntima na mono kiese, sambu mono pesa mvutu na muntu yina ke sosila [to ke finga] mono.”
15 Nge lenda pona na kulemfukila Yehowa mpi kuvanda nduku na yandi ya kwikama sambu na kumonisa nde Satana kele muntu ya luvunu. Ata yo ke lomba nde nge sala bansoba ya ngolo na luzingu na nge sambu na kukuma nduku ya Nzambi, zaba nde nge me baka lukanu mosi ya mbote kibeni! Lukanu yai kele diambu ya mfunu mingi. Satana ke tuba nde nge ta bikala ve ya kwikama na Nzambi kana nge kutana ti bampasi. Yandi ke sosa kukusa beto sambu beto vanda ve ya kwikama na Nzambi. Inki mutindu?
16. (a) Inki bametode Satana ke sadilaka sambu na kukanga bantu nzila sambu bo sadila diaka ve Yehowa? (b) Inki mutindu Diabulu lenda kanga nge nzila sambu nge sadila diaka ve Yehowa?
16 Satana ke sadilaka bametode mingi sambu na kusosa kukanga beto nzila sambu beto vanda diaka ve banduku ya Nzambi. Yandi ke nwanisaka “bonso ntambu ya ke ngana, [mpi ya] ke sosa kudia muntu.” (1 Piere 5:8) Kuyituka ve kana banduku, bantu ya dibuta, to bantu ya nkaka ke sosa kukanga nge nzila sambu na kulonguka diaka ve Biblia mpi kusala mambu ya mbote. Nge lenda wa bonso nde bo ke nwanisa nge. * (Yoane 15:19, 20) Satana ke kudimonisaka mpi “bonso wanzio ya nsemo.” Yo yina, yandi ke sosaka kukusa beto sambu beto lemfukila ve Yehowa. (2 Bakorinto 11:14) Metode ya nkaka yina Satana ke sadilaka sambu na kusosa kukanga beto nzila sambu beto sadila diaka ve Yehowa kele nde, yandi ke pusaka beto na kuyindula nde beto me fwana ve kibeni sambu na kusadila Nzambi.—Bingana 24:10.
LEMFUKA NA BANSIKU YA YEHOWA
17. Sambu na nki beto ke lemfukilaka Yehowa?
17 Ntangu beto ke lemfukilaka Yehowa, beto ke monisaka nde Satana kele muntu ya luvunu. Inki ta sadisa beto na kuvanda bantu ya bulemfu? Biblia ke tuba nde: “Nge fwete zola Yehowa Nzambi na nge na ntima na nge ya mvimba, na moyo na nge ya mvimba, mpi na ngolo na nge yonso.” (Kulonga 6:5) Beto ke lemfukilaka Yehowa sambu beto ke zolaka yandi. Kana zola na beto sambu na Yehowa kuyela, beto ta vanda ti luzolo ya kusala mambu yonso yina yandi ke lomba beto. Ntumwa Yoane sonikaka nde: “Zola ya Nzambi ke tendula nde beto zitisa bansiku na yandi; nkutu bansiku na yandi kele kilo ve.”—1 Yoane 5:3.
18, 19. (a) Inki mambu Yehowa ke tubaka nde yo kele mbi? (b) Inki mutindu beto me zaba nde Yehowa ke lombaka beto ve na kusala mambu yina beto ta kuka ve?
18 Inki mambu Yehowa ke zabisaka beto nde yo kele mbi? Mambu ya nkaka kele na lupangu “ Buya Mambu Yina Yehowa Ke Buyaka.” Kana nge tadila mambu yango na zulu-zulu, nge lenda yindula nde yo kele kibeni mbi ve. Kansi kana nge tanga baverse ya Biblia mpi nge yindula yo mbote-mbote, nge ta bakisa nde yo kele mayele na kulemfuka na bansiku ya Yehowa. Nge lenda mona mpi nde nge fwete soba mambu ya nkaka na luzingu na nge. Ata bantangu ya nkaka yo lenda vanda mpasi, kana nge soba mambu yina, nge ta vanda na ngemba mpi na kiese yina banduku ya kwikama ya Nzambi ke vandaka na yo. (Yezaya 48:17, 18) Inki mutindu beto me zaba nde beto lenda soba mambu yina?
19 Yehowa ke lombaka beto ve na kusala mambu yina beto ta kuka ve. (Kulonga 30:11-14) Sambu yandi kele nduku na beto ya ngolo, yandi me zaba beto mbote-mbote kuluta beto mosi. Yandi me zaba bifu na beto mpi mambu yina beto ke salaka mbote. (Nkunga 103:14) Ntumwa Polo ke siamisa beto nde: “Nzambi kele ya kwikama, mpi yandi ta pesa ve nzila nde beno kutana ti mpukumuna kuluta yina beno lenda kangila ntima, kansi ntangu mpukumuna ke kwisa yandi ta yidika mpi nzila sambu beno kuka kukangila yo ntima.” (1 Bakorinto 10:13) Beto lenda tula ntima nde Yehowa ta pesaka beto ntangu yonso ngolo ya kusala mambu ya mbote. Yandi ta pesa nge “ngolo yina me luta ngolo ya bantu” sambu yo sadisa nge na kukanga ntima na mambu ya mpasi. (2 Bakorinto 4:7) Na nima ya kubaka lusadisu ya Yehowa na bantangu yina ya mpasi, Polo tubaka nde: “Sambu na mambu yonso, mono kele ti ngolo na nzila ya muntu yina ke pesaka mono ngolo.”—Bafilipi 4:13.
LONGUKA NA KUZOLA MAMBU YINA NZAMBI KE ZOLAKA
20. Inki bikalulu beto fwete monisa, mpi sambu na nki?
20 Kana beto ke zola kuvanda banduku ya Yehowa, beto fwete yambula kaka ve mambu yina yandi ke tuba nde yo kele mbi, kansi beto fwete sala mpi mambu ya nkaka. (Baroma 12:9) Banduku ya Nzambi ke zolaka mambu yina yandi ke zolaka. Biblia ke tubila mambu yango na Nkunga 15:1-5. (Tanga.) Banduku ya Yehowa ke vandaka ti bikalulu bonso ya yandi mpi ke monisaka “zola, kiese, ngemba, ntima ya nda, ntima ya mbote, bumbote, lukwikilu, mawete, kudiyala.”—Bagalatia 5:22, 23.
21. Inki mutindu nge lenda longuka kumonisa bikalulu yina Nzambi ke zolaka?
21 Inki mutindu nge lenda longuka kumonisa bikalulu yai ya mbote? Nge ta longuka mambu yina Yehowa ke zolaka kana nge ke tanga mpi ke longuka Biblia mbala na mbala. (Yezaya 30:20, 21) Kana nge ke sala yo nge ta kuma kuzola Yehowa mingi, mpi ntangu zola na nge sambu na yandi ta kuma ngolo nge ta vanda ti luzolo ya kulemfukila yandi.
22. Inki Yehowa ta pesa nge kana nge lemfukila yandi?
22 Mambu yina nge lenda soba na luzingu na nge kele bonso kukatula bilele ya ntama mpi kulwata bilele ya mpa. Biblia ke tuba nde nge fwete “katula kimuntu ya ntama” mpi kulwata “kimuntu ya mpa.” (Bakolosai 3:9, 10) Ata yo lenda vanda mpasi, kana beto sala bansoba yai mpi beto lemfukila Yehowa, yandi ta pesa beto “matabisi mingi.” (Nkunga 19:11) Ee, pona na kulemfukila Yehowa mpi monisa nde Satana kele muntu ya luvunu. Sadila Yehowa sambu na zola ya kukonda bwimi, kansi ve sambu na matabisi yonso yina yandi ta pesa nge na bilumbu ke kwisa. Mpidina nge ta kuma nduku ya ngolo ya Nzambi!
^ par. 16 Yo ke tendula ve nde Satana ke twadisaka bantu yina ke sosaka kukanga nge nzila sambu nge longuka ve Biblia. Kansi Satana kele “nzambi ya ngidika yai ya bima” mpi “nsi-ntoto ya mvimba kele na nsi ya kiyeka [na yandi].” Yo yina, beto ke yitukaka ve kana bantu ya nkaka ke sosa kukanga beto nzila sambu beto sadila diaka ve Yehowa.—2 Bakorinto 4:4; 1 Yoane 5:19.


text: 35 Elihu landaka kupesa mvutu nde:2 “Keti nge ke ndima kibeni nde nge me sala kima ve yo yina nge ke tuba nde,‘Mono kele muntu ya lunungu kuluta Nzambi’?+3 Sambu nge ke tuba nde, ‘Yo ke tadila nge na inki?*Keti mono kele mbote kuluta kana mono salaka disumu?’+4 Mono ta pesa nge mvutuMpi na banduku na nge+ yina kele ti nge.5 Tala na zulu mpi mona,Tala mbote-mbote matuti,+ yina kele na zulu na nge kibeni.6 Kana nge sala disumu, nki mutindu nge ke pesa yandi mpasi?+Kana masumu na nge kuku- ma mingi, inki nge ke sala yandi?+7 Kana nge kele muntu ya lunungu, inki nge ke pesa yandi?Inki yandi ke baka na nge?+8 Mbi na nge kele na bupusi kaka na muntu bonso nge,Mpi lunungu na nge, na mwana ya muntu.9 Bantu ke bokaka ntangu bo ke niokulaka bo ngolo;Bo ke bokaka sambu na kulomba nde bo katula bo na nsi ya luyalu* ya bantu ya ngolo.+10 Kansi ata muntu mosi ve ke tuba nde, ‘Wapi Nzambi, Muntu ya Nene yina salaka mono,+Muntu yina ke salaka nde bo yimba bankunga na mpimpa?’+11 Yandi ke longaka beto+ mambu mingi kuluta bambisi ya ntoto,+Mpi yandi ke salaka nde beto vanda mayele kuluta bandeke ya zulu.12 Bantu ke boka, kansi yandi ke pesa ve mvutu,+Sambu na lulendo ya bantu ya mbi.+13 Ya kieleka Nzambi ke waka ve kuboka ya mpamba-mpamba;*+Nkwa-Ngolo Yonso ke tudilaka yo ve dikebi.14 Ebuna yo ta vanda inki mutindu kana nge ke bokuta nde nge ke mona yandi ve!+Diambu na nge kele na ntwala na yandi, yo yina nge fwete vingila yandi ti kukanga-ntima yonso.+15 Sambu yandi me pesa ve ndola na makasi yonso;Yandi me tula mpi ve dikebi na mutindu nge salaka mambu kukonda kuyindula kibeni.+16 Yobi ke kangula munoko na yandi nene sambu na mpamba;Yandi ke kumisa bangogo mingi kukonda kuzaba.”+


text:
Sambu na lusambu mpi kusambisa mambu ya luzingu na lunungu (18-31)
22 “Kana muntu mosi me yiba ngombe to dimeme ebuna yandi me fwa yo to me teka yo, yandi fwete futa bangombe tanu sambu na ngombe yina mpi mameme iya sambu na dimeme yina.+2 (“Kana bo kanga muyibi+ ke buka nzo sambu na kuyiba ebuna bo bula yandi mpi yandi fwa, muntu yina me fwa yandi kele ve na mfuka ya menga.3 Kansi kana yo salama na nima ya kubasika ya ntangu, muntu yina me fwa yandi kele na mfuka ya menga.)“Yandi fwete futa. Kana yandi kele na kima ve, bo fwete teka yandi sambu na bima yina yandi yibaka.4 Kana bo kuta bima yina yandi yibaka ya moyo na maboko na yandi, yo vanda ngombe, mpunda, to dimeme, yandi fwete futa yo mbala zole.5 “Kana muntu kubasisa bambisi na yandi sambu yo dia matiti na kilanga to na kilanga ya vinu, ebuna yandi bikisa yo yo dia na kilanga ya muntu ya nkaka, yandi fwete futa yo ti bambuma ya kuluta mbote ya bilanga na yandi to ti bambuma ya kuluta mbote ya kilanga na yandi ya vinu.6 “Kana tiya kupela ebuna yo panzana na tu-banti ya bansende mpi yo yoka bita ya matiti, bambuma yina bo me katula ntete ve, to kilanga, muntu yina tulaka tiya yina fwete futa bima yina me pia tiya.7 “Kana muntu me pesa nkweno na yandi mbongo to bima sambu yandi bumbila yandi ebuna bo yiba bima yina na nzo ya nkweno na yandi, kana bo me kanga muyibi yina, yandi fwete futa yo mbala zole.+8 Kana bo me kanga muyibi yina ve, bo fwete nata munkwa-nzo na ntwala ya Nzambi ya kieleka+ sambu na kuzaba kana yandi tulaka diboko na yandi na bima ya nkweno na yandi to ve.9 Kana bantu zole ke swana sambu na ngombe, mpunda, dimeme, lele, to konso kima yina vilaka, sambu muntu mosi na kati na bo ke tuba nde, ‘Yo kele ya mono!’ bo ta nata mambu na bo na ntwala ya Nzambi ya kieleka.+ Muntu yina Nzambi ta tuba nde yandi me sala mbi fwete futa muntu yina ya nkaka mbala zole.+10 “Kana muntu kupesa nkweno na yandi mpunda, ngombe, dimeme, to konso mbisi ya bwala sambu na kubumba, ebuna yo fwa, yo lwala, to bo nata yo ntama kansi ata muntu mosi ve ke mona,11 muntu yina fwete dia ndefi na ntwala ya Yehowa nde yandi tulaka ve diboko na bima ya nkweno na yandi; mpi munkwa-bima fwete ndima yo. Muntu yina ya nkaka ta futa+ ve.12 Kansi kana bo yibaka mbisi yina na maboko na yandi, yandi fwete futa yo na munkwa na yo.13 Kana mbisi ya mfinda pasulaka yo, yandi fwete nata yo bonso nzikisa. Yandi fwete futa ve sambu na kima yina mbisi ya mfinda me pasula.14 “Kansi kana muntu mosi kudefa mbisi ya nkweno na yandi, ebuna yo lwala to yo fwa ntangu munkwa na yo kele ve pana ti yo, muntu yina defaka yo fwete futa.15 Kana munkwa na yo kele pana ti yo, yandi fwete futa ve. Kana bo futaka sambu na yo, mbongo yina bo futaka sambu na kubaka yo, me lunga.16 “Ntangu yai, kana bakala mosi kupukumuna mwense yina bo me sila ve na makwela ebuna yandi lala ti yandi, yandi fwete futa mbongo ya makwela sambu yandi kuma nkento na yandi.+17 Kana tata ya mwense yina kubuya kibeni na kupesa yandi na bakala yina, bakala yina fwete futa mbongo na ntalu ya mbongo ya makwela.18 “Nge fwete bika ve+ ndoki ya nkento na luzingu.19 “Konso muntu yina ke vukisa nitu ti mbisi bo fwete fwa+ yandi kibeni.20 “Konso muntu yina ke pesa bimenga na banzambi ya nkaka, na kisika ya kupesa yo kaka na Yehowa, bo fwete fwa+ yandi.21 “Nge fwete monisa ve munzenza mpasi to kuniokula yandi,+ sambu beno vandaka banzenza na insi ya Ezipte.+22 “Beno fwete monisa ve nkento yina kele mufwidi to mwana ya me konda tata mpasi.*+23 Kana nge monisa yandi mpasi ata ya fioti, ebuna yandi didila mono, mono ta wa kibeni bidilu na yandi;+24 mono ta wa makasi, mpi mono ta fwa beno na mbele ya bitumba, ebuna bankento na beno ta kuma mifwidi, mpi bana na beno ta konda batata.25 “Kana nge defisa mbongo na muntu ya kele nsukami* na kati ya bantu na mono, muntu yina ke zinga ti nge, nge fwete kuma ve na meso na yandi bonso muntu yina ke defisaka mbongo.* Beno fwete lomba yandi luta ve.+26 “Kana nge kanga lele ya nkweno na nge bonso kidimbu sambu na mfuka,*+ nge fwete vutudila yandi yo na kudinda ya ntangu.27 Sambu yo kele kima na yandi mosi kaka ya kudifika, lele na yandi sambu na kufika nitu* na yandi; yandi ta lala na zulu ya inki?+ Ntangu yandi ta didila mono, mono ta wa kibeni, sambu mono ke fwilaka bantu nkenda.*+28 “Nge fwete singa* ve Nzambi,+ nge fwete singa mpi ve mfumu* na kati ya bantu na nge.+29 “Nge fwete vanda ve ti keti-keti na kupesa makabu ya me katuka na bima na nge ya mingi ya bilanga mpi na bima ya me lutana na bikamuninu*+ na nge. Nge fwete pesa mono+ mwana na nge ya ntete ya bakala na kati ya bana na nge ya babakala.30 Yai kele mambu ya nge fwete sala sambu na ngombe na nge mpi dimeme na nge:+ Yo ta vanda bilumbu nsambwadi ti mama na yo. Na kilumbu ya nana nge ta pesa mono+ yo.31 “Beno fwete kudimonisa bantu ya santu na ntwala na mono,+ mpi beno fwete dia ve musuni ya konso kima yina mbisi ya mfinda+ me pasula na nseke. Beno fwete losila yo bambwa.


text:
DISOLO YINA KELE NA LUTITI YA ZULU | KIMFUMU YA NZAMBI—SAMBU NA NKI YO KE MFUNU SAMBU NA NGE?
Kimfumu ya Nzambi—Sambu na Nki Yo Ke Mfunu Sambu na Yezu?
Ntangu Yezu salaka kisalu ya kusamuna na ntoto, yandi longaka malongi mingi. Mu mbandu, yandi longaka balongoki na yandi mutindu ya kusamba, ya kusepedisa Nzambi mpi ya kuvanda na kiese ya kieleka. (Matayo 6:5-13; Marko 12:17; Luka 11:28) Kansi, yandi tubilaka disolo mosi mingi kuluta masolo ya nkaka, disolo yina vandaka mfunu mingi sambu na yandi disongidila Kimfumu ya Nzambi.—Luka 6:45.
Mutindu beto me mona yo na disolo ya me luta, Yezu lutisaka luzingu na yandi ya mvimba na “kusamuna mpi kuzabisa nsangu ya mbote ya Kimfumu ya Nzambi.” (Luka 8:1) Yandi salaka kikesa, tambulaka bakilometre mingi na Izraele sambu na kulonga bantu mambu ya me tala Kimfumu ya Nzambi. Bo me sonikaka mambu ya kisalu ya kusamuna ya Yezu na Ba-evanzile iya, mpi Ba-evanzile yango kele ti baverse kuluta 100 ya ke tubilaka Kimfumu. Baverse mingi kele ti bangogo ya Yezu, kansi bangogo yango ke monisa kaka mambu fioti na mambu mingi yina Yezu tubaka sambu na Kimfumu ya Nzambi!—Yoane 21:25.
Sambu na nki Kimfumu vandaka mfunu mingi sambu na Yezu ntangu yandi vandaka na ntoto? Sambu Yezu zabaka nde Nzambi ponaka yandi na kuvanda Mfumu. (Yezaya 9:5; Luka 22:28-30) Yezu sosaka ve kiyeka to lukumu na yandi mosi. (Matayo 11:29; Marko 10:17, 18) Yandi tulaka Kimfumu na ntwala ya mambote na yandi. Ntete-ntete, Yezu ke tulaka dikebi na Kimfumu ya Nzambi * sambu na mambu yina yo ta sala na bantu yina yandi ke zolaka disongidila Tata na yandi ya kele na zulu mpi balongoki na yandi ya kwikama.
MAMBU YINA KIMFUMU TA SALA SAMBU NA TATA YA YEZU
Yezu ke zolaka Tata na yandi ya zulu mingi. (Bingana 8:30; Yoane 14:31) Yandi ke sepelaka mingi na bikalulu ya kitoko ya Tata na yandi, mu mbandu zola, mawa, mpi lunungu. (Kulonga 32:4; Yezaya 49:15; 1 Yoane 4:8) Yo fwete vanda nde Yezu zolaka ve kuwa mambu ya luvunu yina me yalumukaka sambu na Tata na yandi, mu mbandu Nzambi ke tulaka ve dikebi na bampasi ya bantu to Nzambi ke zolaka nde beto mona mpasi. Mambu yai salaka nde Yezu kuvanda ti mpusa ya ngolo ya kusamuna “nsangu ya mbote ya Kimfumu” sambu yandi zabaka nde na ntangu mosi buna Kimfumu ta katula nsoni yina bo me pesaka zina ya Tata na yandi. (Matayo 4:23; 6:9, 10) Inki mutindu Kimfumu ta sala yo?
Na nzila ya Kimfumu, Yehowa ta sala bansoba ya nene yina ta natila bantu mambote. Biblia ke tuba nde: “Yandi ta kusula mansanga yonso” ya bantu ya kwikama. Yehowa ta katula mambu yina ke pusaka bantu na kubasisa mansanga mpi yandi ke ndimisa beto nde “lufwa ta vandaka diaka ve; mawa, bidilu, mpi mpasi ta vandaka diaka ve.” (Kusonga 21:3, 4) Na nzila ya Kimfumu, Nzambi ta katula bampasi yonso ya bantu. *
Yo ke yitukisa ve na kuzaba nde Yezu vandaka ti mpusa ya ngolo ya kuzabisa bantu mambu ya me tala Kimfumu! Yandi zabaka nde Kimfumu ta monisa nde Tata na yandi kele ngolo kibeni mpi yandi ke wilaka mpenza bantu mawa. (Yakobo 5:11) Yezu zabaka mpi nde Kimfumu ta natila bantu yina yandi ke zolaka mambote disongidila bantu ya kwikama.
MAMBU YINA KIMFUMU TA SALA SAMBU NA BANTU YA KWIKAMA
Na ntwala nde Yezu kukwisa na ntoto, yandi vandaka kuzinga na zulu ti Tata na yandi. Tata sadilaka Mwana na yandi sambu na kuganga bima yonso disongidila zulu ya ke pesaka boma ti bambwetete mpi bagalaksi mingi kibeni, mpi ntoto ya kitoko ti bima yonso ya ke vandaka na zulu na yo. (Bakolosai 1:15, 16) Kansi, diambu ya mfunu kele nde, Yezu ‘vandaka na kiese’ sambu na bantu.—Bingana 8:31.
Zola ya Yezu sambu na bantu monanaka na kisalu na yandi ya kusamuna. Tuka luyantiku, yandi monisaka nde yandi kwisaka na ntoto sambu na “kuzabisa nsangu ya mbote” na bantu yina vandaka ti mfunu na yo. (Luka 4:18) Yezu sukaka ve kaka na kutuba kansi yandi salaka mambu mingi sambu na kusadisa bantu. Ntangu yonso, yandi vandaka kumonisa zola sambu na bantu. Mu mbandu, ntangu kibuka ya nene ya bantu vukanaka sambu na kuwidikila Yezu, yandi “wilaka bo mawa, ebuna yandi belulaka bantu na bo yina vandaka na maladi.” (Matayo 14:14) Ntangu muntu mosi ya vandaka ti maladi ya ngolo monisaka lukwikilu nde Yezu kubelula yandi kana yandi me zola, zola pusaka yandi na kubelula muntu yango. Yezu wilaka yandi mawa mpi zabisaka yandi nde: “Mono me zola. Kuma bunkete.” (Luka 5:12, 13) Ntangu Yezu monaka nduku na yandi Maria ke dila sambu na lufwa ya mpangi na yandi Lazare, yandi “waka mpasi mingi na kati na yandi,” “kumaka kisaka-saka” mpi “basisaka mansanga.” (Yoane 11:32-36) Na nima, yandi salaka kima mosi ya kuyituka, yandi futumunaka Lazare ata yandi vandaka me sala dezia bilumbu iya na maziamu!—Yoane 11:38-44.
Yezu zabaka nde lusadisu yina yandi pesaka bantu vandaka kaka sambu na ntangu fioti. Yandi bakisaka nde nsuka-nsuka, bantu yonso yina yandi belulaka ta bela diaka mpi bayina yandi futumunaka ta fwa diaka. Yandi zabaka diaka nde Kimfumu ya Nzambi ta manisa bampasi yonso kimakulu. Yo yina, Yezu salaka ve kaka bimangu kansi yandi samunaka na kikesa yonso “nsangu ya mbote ya Kimfumu.” (Matayo 9:35) Bimangu ya Yezu monisaka mambu yina Kimfumu ya Nzambi ta sala ntama mingi ve na ntoto ya mvimba. Beto tadila balusilu yina Biblia ke pesa sambu na ntangu yango.
Maladi ta vanda diaka ve.
“Meso ya bantu ya kufwa-meso ta mona, makutu ya bantu ya kufwa-makutu ta kanguka. Bantu ya makulu-kifu ta pumbuka bonso mbambi, bababa ta kuma kutuba na ndinga ya ngolo ti kiese.” Diaka ‘ata muntu mosi ve ta tuba diaka nde: “Mono ke bela.”’—Yezaya 33:24; 35:5, 6.
Lufwa ta vanda diaka ve.
“Bantu ya mbote ta zinga na ngemba na ntoto yina ya Mfumu Nzambi tubaka na kupesa bo; yo ta vanda ya bo tii kuna.”—Nkunga 37:29.
“Yandi ta sukisa lufwa kimakulu! Yandi ta katula mansanga na meso ya bantu yonso.”—Yezaya 25:8.
Bantu ya me fwaka ta futumuka.
“Bantu yonso ya kele na maziamu ya mbambukilu ta wa ndinga na yandi mpi ta basika.”—Yoane 5:28, 29.
“Bantu ya lunungu ti bantu ya kukonda lunungu ta futumuka.”—Bisalu 24:15.
Bantu ta kondaka diaka ve banzo to bisalu.
“Bo ta tunga banzo, bo ta zinga muna; bo ta kuna bilanga ya vinu, bo ta dia bambuma na yo. Banzo ya bo ta tunga ti bilanga ya bo ta kuna, yo ta vanda sambu na bo mosi kansi sambu na bantu ya nkaka diaka ve, . . . ebuna bo ta mona kiese na bisalu ya maboko na bo.” —Yezaya 65:21, 22.
Bitumba ta vanda diaka ve.
“Yandi ke sukisaka bitumba na nsi-ntoto yonso.”—Nkunga 46:10.
“Bantu ta kwenda diaka ve na bitumba, bo ta yilama mpi ve sambu na kunwana bitumba.”—Yezaya 2:4.
Nzala ta vanda diaka ve.
‘Ntoto ta buta-buta bima, Nzambi na beto, ta sakumuna beto.’—Nkunga 67:7.
‘Ntoto ta fuluka na ble mingi, bangumba ta fuluka na bima ya bilanga.’—Nkunga 72:16.
Kinsukami ta vanda diaka ve.
“Bansukami, ata bo ke mona mpasi mingi, Nzambi ta vila bo ve.” —Nkunga 9:19.
‘Yandi ta sadisa bantu ya mawa yina ke didila yandi ti bantu ya kukonda muntu ya kusadisa bo. Bansukami ti bantu yina ke na ngolo ve, yandi ta wila bo mawa; yandi ta sadisa bantu yina ke na mpasi.’—Nkunga 72:12, 13.
Ntangu nge ke tadila balusilu yai ya Kimfumu ya Nzambi, keti nge me bakisa sambu na nki Kimfumu kele mfunu mingi mpenza sambu na Yezu? Ntangu Yezu vandaka na ntoto, yandi vandaka na mpusa ya ngolo ya kuzabisa bantu ya luzolo ya mbote mambu ya me tala Kimfumu ya Nzambi sambu yandi zabaka nde Kimfumu ta manisa bampasi yonso ya beto ke kutana ti yo bubu yai.
Keti balusilu ya Biblia ya me tala Kimfumu ke sepedisa nge? Kana mpidina, nki mutindu nge lenda longuka mambu mingi ya Kimfumu yango? Inki nge lenda sala sambu na kubakila yo mambote? Disolo ya nsuka ya masolo yai ya me landana ta pesa mvutu na bangiufula yai.
^ par. 5 Disolo yai ke monisa mawi ya Yezu bonso nde yo kele na kusalama sambu Yezu kele na kuzinga na zulu mpi ntembe kele ve nde tuka yandi vutukaka na zulu, Kimfumu ke vandaka mfunu mingi sambu na yandi.—Luka 24:51.
^ par. 8 Sambu na kuzaba kikuma yina Nzambi me pesaka nzila na bampasi sambu na ntangu fioti, tala kapu ya 11 ya mukanda Inki Biblia Kelongaka Mpenza? yina Bambangi ya Yehowa me basisaka. Nge lenda baka yo mpi na www.jw.org.


text: 8 Kansi, Nzambi yibukaka Noa mpi bambisi yonso ya mfinda ti bambisi yonso ya bwala yina vandaka ti yandi na kati ya maswa,+ mpi Nzambi salaka nde mupepe kubula na ntoto, ebuna masa yantikaka kuyuma.2 Banto ya masa ya mudindu mpi bakielo ya masa ya zulu kangamaka, ebuna mvula yina vandaka kukatuka na zulu zenganaka.*+3 Na nima masa yantikaka kuyuma malembe-malembe na ntoto. Na nsuka ya bilumbu 150, masa yumaka.4 Na ngonda ya nsambwadi, na kilumbu ya 17 ya ngonda yina, maswa telamaka na bangumba ya Ararati.5 Mpi masa vandaka kukulumuka malembe-malembe tii na ngonda ya kumi. Na ngonda ya kumi, na kilumbu ya ntete ya ngonda, bansongi ya bangumba monikaka.+6 Na nsuka ya bilumbu 40, Noa kangulaka nela+ yina yandi salaka na maswa7 mpi yandi tindaka kwanga-kwanga; yo vandaka kupumbuka na nganda mpi yo vandaka kuvutuka, tii kuna masa yumaka na ntoto.8 Na nima yandi tindaka pizio sambu na kutala kana masa yumaka na ntoto.9 Pizio monaka ve kisika ya kubwa,* yo yina yo vutukaka na yandi na maswa sambu masa vandaka kaka kufika ntoto+ ya mvimba. Ebuna yandi tandulaka diboko na nganda mpi kotisaka pizio na maswa.10 Yandi vingilaka diaka bilumbu nsambwadi ya nkaka, mpi katuka na maswa yandi tindaka diaka pizio.11 Ntangu pizio kwisaka kuvutuka na yandi pene-pene ya nkokila, Noa monaka pizio ti dititi ya mubisu ya nti ya olive na munoko na yo! Ebuna Noa zabaka nde masa yantikaka kuyuma na ntoto.+12 Yandi vingilaka diaka bilumbu nsambwadi ya nkaka. Na nima yandi tindaka pizio, kansi yo vutukaka diaka ve.13 Ntangu yai, na mvula ya 601,+ na ngonda ya ntete, na kilumbu ya ntete ya ngonda yina, masa vandaka kuyuma na ntoto; Noa katulaka kifiniku ya maswa mpi yandi monaka nde ntoto vandaka kuyuma.14 Na ngonda ya zole, na kilumbu ya 27 ya ngonda yina, ntoto yumaka.15 Ebuna Nzambi tubilaka Noa nde:16 “Basika na maswa, nge, nkento na nge, bana na nge ya babakala, mpi bankento ya bana na nge.+17 Basisa bigangwa yonso ya ke zingaka yina kele ti nge, bigangwa ya mutindu na mutindu,+ bigangwa ya ke pumbukaka, bambisi, mpi bambisi yonso ya ke tambulaka divumu na ntoto, sambu yo buta mingi mpi yo kuma mingi na ntoto.”+18 Yo yina Noa basikaka ti bana na yandi ya babakala,+ nkento na yandi, ti bankento ya bana na yandi.19 Konso kigangwa ya ke zingaka, konso mbisi ya ke tambulaka divumu na ntoto, mpi konso kigangwa ya ke pumbukaka, konso kima yina ke tambulaka na ntoto, basikaka na maswa na kutadila mabuta na yo.+20 Na nima Noa tungaka mesa-kimenga+ sambu na Yehowa mpi yandi bakaka ndambu na kati ya bambisi yonso ya bunkete mpi ya bigangwa yonso ya bunkete ya ke pumbukaka,+ ebuna yandi pesaka makabu ya kuyoka na zulu ya mesa-kimenga.+21 Yehowa yantikaka kuwa nsudi ya kitoko.* Yo yina, Yehowa tubaka na ntima na yandi nde: “Mono ta singa diaka ve* ntoto+ sambu na muntu, sambu mabanza ya ntima ya muntu kele mbi yantika kileke na yandi;+ mono ta fwa diaka ve ata fioti konso kima yina ke zingaka mutindu mono me sala yo.+22 Yantika bubu yai, ntoto ta kondaka ve nkeni ya kukuna ti nsungi ya kukatula bima na bilanga, madidi ti mwini, nsungi ya mvula ti nsungi ya madidi, mpi mwini ti mpimpa.”+


text: 19 Kuvanda nsukami mpi kutambula na kwikama kele mbote+Kuluta kuvanda zoba mpi kutuba mambu ya luvunu.+2 Muntu* yina me konda nzayilu kele mbote ve,+Mpi muntu yina ke sala mambu kukonda kuyindula* ke sala disumu.3 Kima ke bebisaka nzila ya muntu kele buzoba na yandi mosi,Mpi ntima na yandi ke wilaka Yehowa makasi ya ngolo.4 Kimvwama ke bendaka banduku mingi,Kansi nsukami ata banduku na yandi ta tina yandi.+5 Mbangi ya luvunu ta baka kibeni ndola,+Mpi muntu yina ke kusaka konso ntangu ta tina ve.+6 Bantu mingi ke sosaka nde muntu ya lukumu* kundima bo,Mpi konso muntu ke vandaka nduku ya muntu yina ke pesaka makabu.7 Bampangi yonso ya nsukami ke mengaka yandi;+Banduku na yandi nkutu ke tinaka yandi kibeni!+Yandi ke sosaka kubondila bo, kansi muntu mosi ve ke waka.8 Muntu yina ke baka maba- nza ya mbote* ke kudi- zolaka.*+Muntu yina ke zolaka luswasukusu ta nunga.*+9 Mbangi ya luvunu ta baka kibeni ndola,Mpi muntu yina ke kusaka konso ntangu ta fwa.+10 Yo me fwana ve nde zoba kuzinga ti bima mingi ya ntalu;Yo me fwana mpi ve ata fioti nde nsadi kuyala bamfumu!+11 Mayele ya kubakisa mambu mbote-mbote ya muntu ke kulumusaka kibeni makasi na yandi,+Mpi kitoko na yandi kele kulolula* mbi ya bo me sala yandi.*+12 Makasi ya ntotila kele bonso kungana ya ntambu,*+Kansi kundimama na yandi kele bonso malulu na zulu ya matiti.13 Mwana ya zoba ke natilaka tata na yandi mpasi,+Mpi nkento yina kele makelele mingi* kele bonso ludi yina ke nokisaka masa ntangu yonso.+14 Nzo mpi kimvwama kele dikabu yina ke katukaka na batata,Kansi nkento ya mayele ke katukaka na Yehowa.+15 Bumolo ke nataka mpongi ya ngolo,Mpi muntu* yina ke zolaka ve kisalu ta fwa na nzala.+16 Muntu yina ke zitisaka nsiku ke taninaka luzingu* na yandi;+Muntu yina ke tulaka ve dikebi na banzila na yandi ta fwa.+17 Muntu yina ke monisila muntu ya kukonda mfunu ntima ya mbote ke defisa Yehowa,+Mpi Nzambi ta futa yandi* sambu na mambu yina yandi ke sala.+18 Pesa mwana na nge ndola ntangu kivuvu kele,+Mpi kukuma ve na kisina ya* lufwa na yandi.+19 Muntu yina ke waka makasi nswalu ta baka ndola;Kana nge meka kugulusa yandi, yo ta lomba nde nge salaka yo mbala na mbala.+20 Wa ndongisila mpi ndima ndola,+Sambu nge kuma mayele na bilumbu ke kwisa.+21 Balukanu ke vandaka mingi na ntima ya muntu,Kansi kima ta nunga kele ndongisila* ya Yehowa.+22 Kima ya kitoko yina muntu kele na yo kele zola na yandi ya kwikama;+Mpi kuvanda nsukami kele mbote kuluta kuvanda muntu ya luvunu.23 Boma ya Yehowa ke nataka na luzingu;+Muntu yina kele na yo ta lala mpongi ya kitoko, kima mosi ve ya mbi ta bwila yandi.+24 Molo me tula diboko na bolo ya nkinsi,Kansi yandi ke sala nkutu ve kikesa ya kunata yo na munoko na yandi.+25 Bula muntu yina ke sekaka bantu,+ sambu muntu ya kukonda mayele kukuma mayele,+Mpi nganina muntu yina kele ti mayele ya kubakisa mambu, sambu yandi kuma ti nzayilu mingi.+26 Muntu yina ke niokula tata na yandi mpi ke kula mama na yandiKele mwana yina ke pesaka nsoni kibeni.+27 Mwana na mono, kana nge yambula kuwa malongi,Nge ta yambula bangogo yina kele ti nzayilu.28 Mbangi ya kukonda mfunu ke sekaka lunungu,+Mpi munoko ya bantu ya mbi ke minaka mambu ya mbi.+29 Bo me bumbaka lusambisu sambu na bantu yina ke sekaka bantu,+Mpi bo me bumbaka bafimbu sambu na mukongo ya bazoba.+


text: 23 Sara zingaka bamvula 127; yina bamvula ya luzingu ya Sara.+2 Sara fwaka na Kiriati-arba,+ disongidila, Ebroni,+ na insi ya Kanana,+ mpi Abrahami yantikaka kuwa mawa sambu na Sara mpi kudila yandi.3 Na nima Abrahami telamaka, yandi bikaka mvumbi ya nkento na yandi mpi yandi tubilaka bantu ya Heti+ nde:4 “Mono kele munzenza mpi muntu yina me kwisaka kuzinga na kati na beno.+ Beno pesa mono ntoto sambu na kusala maziamu na kati na beno mpidina mono katula mvumbi na mono sambu na kuzika yo.”5 Ebuna bantu ya Heti vutudilaka Abrahami nde:6 “Wa beto, mfumu na mono. Nge kele mfumu yina Nzambi me solaka* na kati na beto.+ Nge lenda zika mvumbi na nge na kisika ya kuluta mbote ya maziamu na beto. Ata muntu mosi ve ta buya kupesa nge maziamu sambu na kukanga nge nzila ya kuzika mvumbi ya nkento na nge.”7 Yo yina Abrahami telamaka mpi fukamaka na ntwala ya bantu ya insi yina, na ntwala ya bantu ya Heti,+8 mpi yandi tubilaka bo nde: “Kana beno* me ndima na kupesa mono nzila ya kukatula mvumbi ya nkento na mono sambu na kuzika yo, beno wa mono mpi beno bondila Efroni mwana ya Sohare9 sambu yandi tekila mono dibulu na yandi ya Makpela; yo kele na nsuka ya kilanga na yandi. Bika yandi tekila mono yo na meso na beno na ntalu ya mvimba ya arza+ sambu mono vanda ti maziamu.”+10 Kansi, Efroni vandaka me vanda na kati ya bantu ya Heti. Yo yina Efroni muntu ya Heti pesaka Abrahami mvutu na makutu ya bantu ya Heti, mpi na ntwala ya bantu yonso yina vandaka kukota na kielo ya mbanza na yandi,+ nde:11 “Ve, mfumu na mono! Wa mono. Mono ke pesa nge kilanga mpi dibulu yina kele na kati na yo. Mono ke pesa nge yo na ntwala ya bana ya bantu na mono. Zika mvumbi ya nkento na nge.”12 Ebuna Abrahami fukamaka na ntwala ya bantu ya insi yina13 mpi yandi tubilaka Efroni na makutu ya bantu yina nde: “Wa mono, kana nge me zola! Mono ta pesa nge ntalu ya mvimba ya arza sambu na kilanga yina. Ndima yo, sambu mono zika mvumbi ya nkento na mono kuna.”14 Ebuna Efroni vutudilaka Abrahami nde:15 “Mfumu na mono, wa mono. Ntalu ya ntoto yai kele bashekele* ya arza 400, kansi yo kele nki sambu na mono ti nge? Yo yina zika mvumbi ya nkento na nge.”16 Abrahami wilaka Efroni, mpi Abrahami tesilaka Efroni ntalu ya mvimba ya arza yina yandi tubaka na makutu ya bantu ya Heti, bashekele* ya arza 400 na kutadila kilo yina bantu ya mumbongo ke ndimaka.+17 Yo yina, kilanga ya Efroni yina kele na Makpela, yina vandaka na ntwala ya Mamre—kilanga ti dibulu yina kele na kati na yo mpi banti yonso ya kele na kati ya bandilu ya kilanga yina—kumaka kibeni18 ntoto yina Abrahami sumbaka na ntwala ya bantu ya Heti, na ntwala ya bantu yonso yina vandaka kukota na kielo ya mbanza na yandi.19 Na nima, Abrahami zikaka nkento na yandi Sara na dibulu ya kilanga ya Makpela na ntwala ya Mamre, disongidila, Ebroni, na insi ya Kanana.20 Yo yina bantu ya Heti pesaka Abrahami kilanga mpi dibulu yina vandaka na kati na yo bonso maziamu.+


text: 25 Na nima Abrahami bakaka nkento ya nkaka, zina na yandi Ketura.2 Yandi butilaka yandi Zimrani, Yokshani, Medani, Madiani,+ Yishbaki, mpi Shua.+3 Yokshani butaka Sheba mpi Dedani.Bana ya Dedani bo yai: Ashurimi, Letushimi, mpi Leumimi.4 Bana ya Madiani bo yai: Efa, Efere, Anoki, Abida, mpi Eldaa.Bo yonso vandaka bana ya Ketura.5 Na nima Abrahami pesaka bima yonso yina yandi vandaka ti yo na Izaki,+6 kansi yandi pesaka makabu na bana yina yandi butaka ti bamakangu na yandi. Ebuna ntangu yandi vandaka kaka na luzingu, yandi tindaka bo na ndambu ya esti, na insi ya Esti, ntama ti mwana na yandi Izaki.+7 Bamvula ya luzingu ya Abrahami vandaka 175.8 Na nima, Abrahami basisaka mpema na yandi ya nsuka mpi yandi fwaka na nima ya kuzinga luzingu mosi ya mbote mpi ya nda, yandi kumaka mununu mpi vandaka na luzingu ya kiese, mpi bo vukisaka yandi ti bantu na yandi.*9 Bana na yandi Izaki ti Ismaele zikaka yandi na dibulu ya Makpela na kilanga ya Efroni mwana ya Sohare muntu ya Heti yina kele na ntwala ya Mamre,+10 na kilanga yina Abrahami sumbaka na bantu ya Heti. Bo zikaka Abrahami kuna, ti nkento na yandi Sara.+11 Na nima ya lufwa ya Abrahami, Nzambi landaka kusakumuna mwana na yandi Izaki,+ mpi Izaki vandaka kuzinga pene-pene ya Beere-lahai-royi.+12 Yai disolo ya Ismaele+ mwana ya Abrahami yina Agare+ muntu ya Ezipte, nsadi ya Sara, butilaka Abrahami.13 Yai bazina ya bana ya Ismaele, na kutadila bazina na bo, na kulanda bisina ya mabuta na bo: Nebayoti+ mwana ya ntete ya Ismaele, na nima Kedare,+ Adbeele, Mibsami,+14 Mishma, Duma, Masa,15 Adadi, Tema, Yeture, Nafishi, mpi Kedema.16 Yai bana ya Ismaele, mpi yai bazina na bo na kutadila babwala na bo mpi bacamp na bo,* bamfumu 12 na kutadila makanda na bo.+17 Ismaele zingaka bamvula 137. Na nima yandi basisaka mpema na yandi ya nsuka mpi fwaka, ebuna bo vukisaka yandi ti bantu na yandi.*18 Bo vandaka kuzinga katuka na Avila+ pene-pene ya Shure,+ yina kele pene-pene ya Ezipte, tii na Asiria. Yandi zingaka pene-pene ya bampangi na yandi yonso.*+19 Yai disolo ya Izaki, mwana ya Abrahami.+Abrahami butaka Izaki.20 Izaki vandaka ti bamvula 40 ntangu yandi kwelaka Rebeka, mwana ya Betuele+ muntu ya Arami ya Padani-arami, mpangi-nkento ya Labani muntu ya Arami.21 Mpi Izaki vandaka kubondila Yehowa sambu na nkento na yandi, sambu yandi vandaka mukobo; ebuna Yehowa ndimaka kisambu na yandi, mpi Rebeka nkento na yandi bakaka divumu.22 Ebuna bana yina vandaka na divumu na yandi yantikaka kunwana,+ yo yina yandi tubaka nde: “Kana yo kele mutindu yai, sambu na nki mono fwete landa kuzinga?” Yo yina yandi yulaka Yehowa.23 Yehowa tubilaka yandi nde: “Makanda zole kele na divumu na nge+ mpi makanda zole ta kabwana na divumu na nge;+ dikanda mosi ta vanda ngolo kuluta dikanda ya nkaka,+ mpi mbuta ta sadila leke.”+24 Ntangu bilumbu na yandi ya kubuta lungaka, mapasa vandaka na divumu na yandi.25 Mwana ya ntete basikaka nitu ya mvimba mbwaki kibeni mpi yandi vandaka bonso lele ya mika;+ yo yina bo pesaka yandi zina Ezau.*+26 Na nima, mpangi na yandi basikaka mpi diboko na yandi vandaka me simba dikulu* ya Ezau,+ yo yina bo pesaka yandi zina Yakobi.*+ Izaki vandaka ti bamvula 60 ntangu Rebeka butaka bo.27 Ntangu bana yina yelaka, Ezau kumaka muntu ya mayele ya ke zombaka,+ muntu ya mfinda, kansi Yakobi vandaka muntu ya kukonda kifu, yandi vandaka kuzinga na batenta.+28 Izaki vandaka kuzola Ezau sambu yo vandaka kutendula mbisi na munoko na yandi, kansi Rebeka vandaka kuzola Yakobi.+29 Kilumbu mosi, Yakobi vandaka kulamba mwa supu ntangu Ezau katukaka na mfinda, yandi vandaka ya kulemba.30 Ebuna Ezau tubilaka Yakobi nde: “Pesa mono nswalu ndambu* ya supu ya mbwaki yina nge kele na yo kuna,* sambu mono me lemba!”* Yo yina bo pesaka yandi zina Edomi.*+31 Ebuna Yakobi tubaka nde: “Tekila mono ntete nswa na nge ya mwana-ntete!”+32 Ezau tubaka nde: “Mono ke zola kufwa! Inki kele mfunu ya nswa ya mwana-ntete sambu na mono?”33 Ebuna Yakobi yikaka nde: “Zenga ntete kieleka na ntwala na mono!” Yo yina yandi zengaka kieleka na ntwala na yandi mpi tekilaka Yakobi+ nswa na yandi ya mwana-ntete.34 Ebuna Yakobi pesaka Ezau dimpa mpi supu ya madesu, ebuna yandi diaka, yandi nwaka mpi yandi telamaka, simbaka nzila mpi kwendaka. Na mutindu yina, Ezau vwezaka nswa ya mwana-ntete.


text: 5 Mwana na mono, tula dikebi na mayele na mono.Wa mbote-mbote* luswa- sukusu na mono,+2 Sambu nge tanina mayele na nge ya kuyindulaMpi nge tanina nzayilu ti bikobo na nge.+3 Sambu munoko ya nkento ya ntu-ngolo* ke nokaka bonso nzo ya bwiki,+Mpi munoko na yandi kele butesi kuluta mafuta.+4 Kansi na nsuka, yandi kele bululu bonso nti ya bululu,+Mpi makasi bonso mbele ya bitumba ya makasi zole.+5 Makulu na yandi ke kulumukaka na lufwa.Bitambi na yandi ke nataka mbala mosi na Maziamu.*6 Yandi ke tulaka ve dikebi na nzila ya luzingu.Makulu na yandi ke yungana-yungana, kansi yandi ke zaba ve kisika yandi ke kwenda.7 Ntangu yai bana na mono, beno wa monoMpi beno yambula ve mambu yina mono ke tuba.8 Vanda ntama ti yandi;Kukwenda ve pene-pene ya munoko ya nzo na yandi,+9 Sambu nge pesa ve lukumu na nge na bantu ya nkaka+Mpi nge buka ve mambu ya mpasi na bamvula na nge ya me bikala;+10 Sambu banzenza kumanisa ve bima* na nge+Mpi bima yina nge moninaka mpasi kukwenda ve na nzo ya munzenza.11 Kana ve, nge ta dila na ntima na nsuka ya luzingu na ngeNtangu nsuni na nge mpi nitu na nge ta lemba+12 Mpi nge tuba nde: “Mono mengaka kibeni ndola!Ntima na mono vwezaka kibeni kunganina!13 Mono waka ve ndinga ya balongi na monoMpi mono tulaka ve dikebi na balongi na mono.14 Mono me kuma pene-pene ya kubwa kimakuluNa kati-kati ya dibundu ya mvimba.”*+15 Nwa masa ya dibulu na nge ya masa,Masa ya ke katuka na dibulu na nge mpi ke kulumuka.+16 Keti banto na nge ya masa fwete panzana na nganda,Mpi bamasa na nge na babala-bala ya nene?+17 Bika yo vanda sambu na nge mosi,Kansi ve sambu na banzenza.+18 Bika nto na nge ya masa kubaka lusakumunu,Mpi wa kiese ti nkento na nge ya kileke,+19 Mbambi ya bo ke zolaka, mwana-nkombo* ya kitoko ya ngumba.+Bika mabele na yandi kupesa nge kiese* konso ntangu.Bika zola na yandi kubenda nge ntangu yonso.+20 Yo yina, mwana na mono, sambu na nki nge fwete bika nde nkento mosi ya ntu-ngolo* kubenda ngeTo nge yamba ntulu ya nkento ya mansoni?*+21 Sambu banzila ya muntu kele na ntwala ya meso ya Yehowa;Yandi ke talaka banzila na yandi yonso.+22 Muntu ya mbi ke kangamaka na bifu na yandi mosi,Mpi yandi ta kangama na bansinga ya disumu na yandi mosi.+23 Yandi ta fwa sambu ndola kele veMpi yandi ta vila nzila sambu buzoba na yandi kele mingi kibeni.


text:
NKENDA YA 9
Noé Ke Tunga Maswa
NOE vandaka na nkento mosi mpi bana tatu: Sem, Kam na Jafet. Bau tatu vandaka na bankento. Na yau, dibuta ya Noé vandaka na bantu nana.
Kilumbu mosi, Nzambi pesaka Noé kisalu mosi ya meswaswana na bisalu yankaka. Yandi tindaka yandi na kutunga maswa ya nene yina tavanda na bitesu ya nene, kansi yau tavanda bonso nkela ya nene. Maswa yina zolaka kuvanda na ba étage tatu ya kukabisa na masuku. Masuku yina kuvandaka sambu na Noé ti dibuta na yandi, bambisi, mpi sambu na bima ya kudya.
Yau lombaka nde Noé kutula mukubu ya goudron sambu nde masa kukota ve na maswa. Nzambi songaka yandi nde: ‘Tala mono tanokisa mvula ya ngolo-ngolo mpi kufwa ntoto ya mvimba. Bayina yonso tavanda ve na kati ya maswa tafwa.’
Noé na bana na yandi yantikaka na kusala. Kansi bantu yankaka yantikaka na kuseka bau. Ata buna, bau kubikaka ve. Ata muntu mosi ve kukwikilaka Noé ntangu yandi vandaka kutuba mambu yina Nzambi tasala.
Kutunga maswa yina kubakaka ntangu mingi sambu yau vandaka nene mpenza. Na nsuka, maswa manaka na kutungama. Na yau, Nzambi songaka Noé na kukotisa bambisi na maswa: zole ya konso mpila, bakala na nkento, mpi nsambwadi ya mpila yankaka. Nzambi tubaka mpi na Noé na kukotisa bandeke ya mpila yonso na maswa. Noé kusalaka kaka bonso Nzambi zolaka.
Na nsuka, Noé na dibuta na yandi kukotaka na maswa mpi Nzambi kangaka kyelo. Na kati, Noé na dibuta na yandi vandaka kukinga. Yindula fyoti kana nge vandaka na lweka na bau, na kukinga. Keti ya kyeleka mvula yina ya ngolo-ngolo zolaka kunoka mutindu Nzambi kutubaka yau?