text:
1. Tata Nzambi'a Mpungu wavambisa makanda ye zindinga. Kua dionso kanda dia bantu, Tata Nzambi wavana yandi Nsi, ovo Ntoto mia kanda diodio.
Teka Ntoto mia Kongo, kidivo miakituka mia Banzenzak i kolamana Luzolo lua Tata Nzambi zolele dio vo Ntoto mia Kongo miakalanga kaka mia Bakongo.
2. Bisi Mazulu ka bena kiese nkutu ko, bu bawilu dio vo : Mbua za Ntantu zatambudidi dio mu tek Ntoto mia Manianga, mia Mayombe, mia Mboma, ye mia Muanda, kua Banzenza !
Idina bika Bakongo Bavila, bena ye ngindu za teka Ntoto mia Bakongo kua Banzenza, bayambula nsamu miawu miomio, ye lomba nlemvo kua Tata Nzambi, ye kua Bakulu beto mu ngonda yayi yakumi (= Octobre) yi tuna bambukila Mfumu Kimbangu, Tata Lubeladio, ye Ntotela Vita Nkanga moyo.
3. Mu nsiankulu, Bamindele bu banata kinkole ku Kongo, ye tomba mu yiba Ntoto mia Kongo, Bakulu beto ka bazola dio nkutu ko. Idina, batelama nangui, banuana mvita, ye vana menga mawu mu diambu dia tanina Ntoto mia Kongo.
4. Kitantu kiseki va kati kua beto na beto Bakongo mu mavata meto. Idina mpe, Bakulu beto ka bena kiese nkutu ko mu diambu dia kitantu kiokio.
I mu bila kiokio batumini dio, kidivo Bakongo babo bavanga Nsukululu a Ntima mu ngonda yayi yavua, ye vumbula nsingu za Bakulu beto mu lumbu kiantete kia ngonda yakumi (1-10-2005) ya mvu wawu.
5. Mu diambu dia Zola kuandi mu beto Bakongo, Tata Nzambi'a Mpungu watuvana kimpuanza mu 1960. Kansi, bu tuabaka kio, ni tuasa mayuya ye sotona Mbele ya Lulendo va ntoto. Mu bila kiokio, Bakulu beto banionga, bafuema, batuteka nima.
Tuka mu ntangu yoyo, makanda ma kisi Ntandu (Bafilistea) matuziona kimfumu, ye yantika kutukuamisa mu Kongo dia Bakulu beto.
Buabu, bisi Bazulu bazolele muangasa Zandu dia bangulu na bambua, ye vutula Kimfumu kua Bakongo ; kansi tekela mu vanga dio, Bakongo babindamene teka vutula nguisani va kati kua bawu na bawu, ye vumbula nsingu za Bakulu bawu bafuema.
6. Kimpuanza kia Nsi yayi i Bangunza balomba kio. Mu diambu dia kimpuanza kiaki, tuka mu 1706 nateye mu 1914, mu 1921, nateye mu 1951, Bangunza bayokua ku tiya bakotesua mabokolo mampila mu mpila, kansi ka bayoya ko, nateye tuabaka kimpuanza mu 1960.
7. Kimpuanza bu kiamana bakama, Bamayala ba Kongo bateka Bangunza nima, ye yantika kubasakanana, ye bisa mu kubasadisanga, bonso busadusuluanga Babundu mankaka.
Ku masa, kua Mpemba Kalunga, Bakulu beto banionga mu diambu diodio mpe.
I mu bila kiokio mpe tufuete vangila Nsukululu a Ntima mu Ngonda yayi, kuenda vedisa ndiamu za Bakulu beto kiamitanu 30-9-2005, ye kuenda vumbula nnsingu za Bakulu beto ku ndiamu, mu mavata meto kia sabala kia 1-10-2005.
8. Lu Bakongo Mpangi zame,
Mu diambu dia kisalu kiamfunu ki tufuete saleno mu mavata meto mamo ma Kongo mu ngonda yakumi, yafua Ntotela Vita Nkanga (Kimayala) ye Mfumu Kimbangu (Kingunza), lutanga Kongo Dieto 424, ye Kongo Dieto 425 ntete, landila diodio, lutanga ye tangisa mpe Kongo Dieto 421; Kana kuzingila kia kukia.
NE MUANDA NSEMI
Nlongi'a Kongo
Ntuazi a Kongo Diakati
Kinsasa, kia 8-9-2005


c: text/html

text:
mercredi 4 février 2015
KONGO DIETO 620 : LE PAYS DE NKUA TULENDO
Yenge kieno Batata ye Bayaya mu Nzila Kôngo mu Nza yamvimba "...Nkua Tulendo watelama va ntandua matuti wavutula wavova : Mono i Ndiona weti kuiza ye Sabala kia Tiya va koko kua lubakala, Ndiona uzubilanga bamolo mu mfimbu ye kisengua. Mono i Mbuetete ya Tiya yeti seloka mu Mazulu ye fidisa ntemo wa nsikumunu mu ntinizazo za Kongo. Ndueki mu kuiza bunda mpandu za Nsaku, za Mpanzu, ye Nzinga. Mono i Ndiona wakulumukina ma Mazulu mu kitembo kia Tiya vakimosi ye Bisimbi Nsambodia biakidisa miningu nsambodia mia... [Lire la suite]

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
DILONGO 2
Nzambi Wuvanga Dibakala ayi Nkyeto wu Theti
Yave wuvanga lumbu lu mboti katedila Edeni. Nandi wuwesa biteka, minti ayi bibulu ku Lumbu beni. Bosi kavanga dibakala ditheti mu mfundu mfundu yi ntoto ayi wumvemuna phemu mu mayilu. Zebi mbi bimonika bo Nzambi kavanga mawu? Mutu beni wuyiza tona zinga! Yave wuntedila Adami ayi wumvana kiyeku ki kukyeba lumbu lu Edeni ayi ki kuvana bibulu byoso mazina.
Yave wuvana Adami nswa bo kankamba: ‘Ngye wulenda kwaku kudya makundi moso madi ku lumbu alulu. Vayi mu matedi dikundi di nti di kuzabila mamboti ayi mambi, ngye kudya dyawu, wala fwa.’
Bu vyokila thangu Yave wubwe tuba: ‘Yemvangila Adami nsadisi.’ Bosi Nzambi wulekisa Adami tolo tu ngolo ayi wumbonga luvati voti lubanza kavangila nkyeto katedila Eva. Adami ayi Eva diawu dikanda di theti Yave kavanga va ntoto. Bwidi Adami katadila nkyeto’ando? Nandi wuyangalala beni ayi wutuba: ‘Kheti nandi mvesi wu mimvesi myami ayi nsuni’ami. Nandi nkyeto wuvangulu mu dibakala.’
Yave wukamba Adami na Eva babutana ayi bawesa ntoto. Nzambi wutomba basala va kimweka mu mayangi mwingi ba balula ntoto woso Paladizu ove lumbu lu mboti buka Edeni. Vayi mambu masa salimina ko mu phila Nzambi katombila. Mu kibila mbi? Mu kapu kinlanda tunkwiza longuka kibila beni.
“Vana thonono Nzambi wuvanga bakala ayi nkyeto.”—Matai 19:4


text:
ZINGU KIA KIKRISTU
“Lukau Lwamvevo kwa Yave”
O unu aweyi tulenda ‘kuyivanina kwa Yave kuna mvevo e’? (1 Tus. 29:5, 9, 14) Tala e ndekwa za mpila mu mpila tulenda sadila mu vana tukau mu yikama e salu kia Mbangi za Yave muna zunga kieto ye mu nza yawonso.
TUKAU TUVANINUANGA MUNA INTERNETE YOVO MUNA NKELA ZA TUKAU MU YIKAMA:
SALU KIA NZ’AMVIMBA
salu kia tunga ye salu isalwanga muna mavula ye muna nzo za salu kia nsekola
sikola za salu kia kimfumu
selo ya ntangwa ke ntangwa
sumbula
nieteka e nkanda, vaikisa e video ye nkanda mivaikiswanga muna Internete
NSATU ZA NKUTAKANI
nzimbu zisadilwanga mu lungisa e nsatu za nkutakani nze sumba lekwa ivuilu o mfunu yovo lunga-lunga e Seka dia Kintinu
nkubika zivanganga e nkutakani mu twika e nzimbu kuna vula mu yikama e salu kia:
tunga Maseka ma Kintinu ye Maseka ma Tukutakanu Twampwena mu nza yawonso
nkubika ya vana lusadisu kwa mpangi zeto bebwilwanga e sumbula mu nz’amvimba
salu yakaka isalwanga mu nz’amvimba
-
TUKUTAKANU TWA MVIVU YE TWAZUNGA
O tukau tuvananga muna lukutakanu lwa mvivu tutwikwanga muna yikama e salu kisalwanga mu nz’amvimba. Muna kuma kiaki, e nzimbu zisadilwanga muna tukutakanu twa mvivu musungula muna tukutakanu twa mvivu twa nsi zayingi, zitukanga muna tukau tuvewanga muna yikama e salu kisalwanga mu nz’amvimba.
Tukau tuvewanga muna zunga tusadilwanga muna futila e seka dia tukutakanu twampwena yovo lunga-lunga seka dia tukutakanu twampwena ye nsatu zankaka za zunga. E zunga kilenda baka e nzengo za twika ezaka nzimbu mu yikama e salu kia Mbangi za Yave kisalwanga mu nz’amvimba.


text:
KUNKU KIA 1
Nuvava Luludiku lwa Nzambi mu Kala yo Longo Lwakiese
“Ona wabavanga kuna lubantiku eyakala yo nkento kabavanga.”—Matai 19:4
Yave * wa Nzambi yandi wasikidisa longo lwantete. Bibila kivovanga vo vava Yave kavanga nkento antete ‘wantwasa kwa yakala.’ Adami watoma yangalala yo vova vo: “Ndioyù tu, i visi kia visi yame, ye nitu a nitu ame.” (Etuku 2:22, 23) Yave ozolele mpe vo akazi bakala ye zingu kiakiese.
Vava muntu kekazalanga, olenda yindula vo mambu mawonso mambote kaka mekala. Kansi, e ludi i kiaki: Kana nkutu vo nkento yo yakala betoma zolananga, ntantani ke zikondwa ko. (1 Korinto 7:28) Mu nkanda wau muna ye nkanikinu mia Bibila milenda kitula longo ye nzo aku se yakiese, avo osadidi mio.—Nkunga 19:8-11.
1 TAMBULWILA E FULU KAVANA O YAVE
ADIEYI BIBILA KIVOVANGA? O yakala i ntu muna nzo.—Efeso 5:23.
Avo u yakala, Yave ozolele vo wasadila e wisa kiaku kuna ngemba. (1 Petelo 3:7) Yave wavanga o nkento kimana kaka se nsadisi aku, Nzambi ozolele vo wanzitisanga yo kunzola. (Etuku 2:18) Ofwete zolanga nkaz’aku muna sianga e nsatu zandi va fulu kiantete.—Efeso 5:25-29.
Avo u nkento, Yave ozolele vo watoma zitisanga yakala diaku yo kunsadisa muna lungisa kiyekwa kiandi kia kintu. (1 Korinto 11:3; Efeso 5:33) Lemvokelanga nzengo kebakanga, yikama yakala diaku ye nsi a ntima wawonso. (Kolosai 3:18) Avo ovangidi wo, nkento a ntalu okituka vana meso ma nkaz’aku ye ma Yave.—1 Petelo 3:1-6.
ADIEYI OLENDA VANGA?
Yuvula nkaz’aku dina olenda vanga mu kala yakala yovo nkento ambote. Wá ye sungididi kiawonso yo vanga konso nsobani ivwilu o mfunu
Songa luzindalalu. Ntangwa divava mu zaya edi nufwete vanga muna yangidika muntu yo nkw’andi
2 ZITISANGA NGINDU ZA NKAZ’AKU
ADIEYI BIBILA KIVOVANGA? Ofwete tokanenanga e wete dia nkaz’aku. (Filipi 2:3, 4) Zitisanga nkaz’aku, sungamena vo Yave ozolele vo selo yandi bakala ‘alembami.’ (2 Timoteo 2:24) “Vena ye mpov’a losola-losola nze ntoba za nsosolo: O lubini lu’akwa ngangu, wuka luwukanga.” Muna kuma kiaki, ofwete solanga mana ovova. (Ngana 12:18) Mwand’avelela Yave ulenda kusadisa mu vova kuna ngemba yo zola.—Ngalatia 5:22, 23; Kolosai 4:6.
ADIEYI OLENDA VANGA?
Lomba lusadisu muna sambu kimana wakala ye ngindu zavuvama vitila wamokena mambu mamfunu yo nkaz’aku
Toma yindula mana ovova ye mpila ovovela mo
3 NUKALA YO NYINDU MOSI
ADIEYI BIBILA KIVOVANGA? Avo okazalele, okitukidi “nitu mosi” yo nkaz’aku. (Matai 19:5) Kansi, nwakinu wantu wole ye ngindu zaswaswana. Ozevo, nufwete sia ngolo mu kala yo nyindu mosi ye makani mamosi. (Filipi 2:2) E ngwizani mfunu ina vava nubakanga nzengo. Bibila kivovanga vo: ‘Muna mbokena, makani mesikila.’ (Ngana 20:18) Vava nubakanga e nzengo zamfunu, nuyambula vo nkanikinu mia Nzambi mianufila.—Ngana 8:32, 33.
ADIEYI OLENDA VANGA?
Mokenanga yo nkaz’aku, unsonga ngindu zaku
Teka mokena yo nkaz’aku vitila wasilana nsilu yo wantu ankaka
^ tini. 4 Yave i nkumbu a Nzambi nze una yasengomonwa muna Bibila.


text:
KAPU KIA 16
“Exercise Justice” in Walking With God
1-3. (a) Ekuma tunina ye mfuka kwa Yave? (b) O Nkûdi eto anzodi adieyi kelombanga twavanga?
YINDULA vo mu nzaza se idimuka una. Vava omwene vo ke vena diaka vuvu kia vuluka ko, o nkûdi wizidi, unete vana fulu kiavuvama. Nkia mpila luvevoko omwene vava kavovese vo: “Owau ovulukidi”! Nga ke wau ko vo mfuka una yau kwa muntu ndioyo? Dialudi, olenda vova vo oyandi i mvuluzi aku.
2 Ediadi disonganga dina kavanga Yave kwa yeto. Kieleka vo, mfuka tuna yau kwa yandi. Kadi, wakubika lukulu, mpasi vo twavuluzwa mun’esumu ye lufwa. Tuna ye vuvu wau tuzeye vo ekolo tukwikilanga muna kimenga kiaki kiantalu, masumu meto melolokwa yo vwa zingu kiakwele mvu kuna sentu. (1 Yoane 1:7; 4:9) Nze una tumwene muna Kapu kia 14, o lukulu i sinsu kianene kia zola ye unsongi wa Yave. Aweyi tulenda tambulwila e nzola yayi?
3 Difwene kikilu twayindulanga kana Nkûdi eto wanzolwa adieyi kevavanga kwa yeto. O Yave wavova muna Mika wa ngunza vo: “Usongele edi [diam]bote, e muntu; aweyi ketombel’omo ngeye o Yave? O vang’owu wansongi, yo zola nkenda, yo kangala yo Nzambi aku muna lusakalalu lua ntima.” (Mika 6:8) Zaya dio vo dimosi kelombanga Yave kwa yeto i “vang’owu wansongi.” Mbula twabadika ezak’e mpila tulenda wo vangila.
Nuvanga ‘Unsongi Wakieleka’
4. Aweyi tuzayidi wo vo o Yave ovavanga vo twazingila mun’owu wa nsiku miandi miansongi?
4 O Yave ovavanga vo twazingila mun’owu wa nsiku miandi muna edi diambote y’edi diambi. Wau vo e nsiku miandi miansongi vava tulemvokelanga mio unsongi tuvanganga. Yesaya 1:17 owu kavovele: “Nulongw’o vanga wete.” E Diambu dia Nzambi dikutulonganga ‘twavava unsongi.’ (Sefaniya 2:3) Dikutukasakesanga mpe ‘twavwat’o wuntu wampa, una uvangamène kontwa kwa Nzambi, muna ndungidi.’ (Efeso 4:24) Unsongi wakieleka—uvengang’o bi, usafu, ye zumba wau vo e fu yayi yikululang’o zitu wa eki kiavelela.—Nkunga 11:5; Efeso 5:3-5.
5, 6. (a) Ekuma ke dinina zitu ko kwa yeto dia zingila muna nsiku mia Yave? (b) O Nkand’a Nzambi aweyi usongelanga vo e nkala unsongi vangu dia ntangwa zawonso?
5 Nga diabala kwa yeto dia lunda e nsiku miansongi mia Yave? Ve. Kele vo tufinama Yave mu ntima mosi ke tubadikila dio zitu ko dina kevavanga. Wau vo tuzolanga Nzambi eto ye mawonso ma kiwuntu kiandi tuvav’o zinga muna mpila ikunyangidikanga. (1 Yoane 5:3) Sungamena dio vo o Yave ‘ozolanga unsongi.’ (Nkunga 11:7) Muna lenda tanginina unsongi wa Nzambi tufwete zola mana kezolang’o Yave yo menga mana kemenganga.—Nkunga 97:10.
6 Dialudi vo, ke diasazu ko kwa wantu asumuki diakal’e nkala unsongi. Tufwete katula uwuntu wankulu ye mavangu mandi m’esumu yo vwata uwuntu wampa. Nkand’a Nzambi uvovanga vo o uwuntu wampa “uvangululwa[nga]” muna zayi wa ludi. (Kolosai 3:9, 10) O mvovo wau “vangululwa[nga]” usonganga vo muna vwata uwuntu wampa ngolo divavanga ye vangu dia ntangwa zawonso. Kana nkia ngolo nkutu tusia muna vanga edi diansongi, vekala ye ntangwa o usumuki weto ukututesa esakuba muna ngindu, mvovo, ye mu mavangu.—Roma 7:14-20; Yakobo 3:2.
7. Ekolo tusianga e ngolo za vanga owu wansongi, aweyi tufwete badikila mpilakanu zeto?
7 Aweyi tufwete badikilanga e mpilakanu zeto vava tusianga ngolo mu vang’owu wansongi? Dialudi vo, katufwete veza ko e vonza ki’esumu. Kansi, katufwete mpe yambula ko o sia e ngolo mu banzanga vo ke twafwana ko mu sadila Yave mu kuma kia mpilakanu zeto. O Nzambi eto ambote wateta e nzila kimana vo ana bevilukang’e ntima bavutuk’o vwa edienga diandi. Badika mvovo mia lufiaulwisu mia Yoane wa ntumwa: ‘Inusonekene omama nwalembi sumuka.’ Kansi, wakudikil’o vova: “Ovo muntu osumuka, tuna ye kimpovela yo Se, Yesu Kristu.” (1 Yoane 2:1) Elo, o Yave wakubika kimenga kia lukulu lwa Yesu kimana twansadila una ufwene kana una vo tu’asumuki. Ediadi nga kedikutufilanga ko mu vav’o vanga mana tulenda mu yangidika Yave?
Nsangu Zambote ye Unsongi wa Nzambi
8, 9. O samuna nsangu zambote aweyi kusongelanga unsongi wa Yave?
8 Kieleka vo, tulenda vang’owu wansongi—yovo tanginina unsongi wa Nzambi muna kuyisia mvimba mu salu kia samun’e nsangu zambote za Kintinu kia Nzambi kw’akaka. Nkia ngwizani ina muna unsongi wa Yave ye nsangu zambote?
9 O Yave kefwasa nza yayi yambi ko lembi lukisa ntete wantu. O Yesu wavova muna ungunza wandi mu kuma kia mana mebwa mu lumbu yambaninu vo: “E nsangu zambote zateka samunwinw’ekulu muna zula yawonso.” (Maku 13:10; Matai 24:3) E mvovo wau “ekulu” usonganga vo vena ye mambu makaka melandila salu kia teleka e nsangu. Dimosi muna mambu mama i ntangwa mpasi zayingi yasakulwa ina vo e yimpumbulu yawonso yifwaswa yo sisa e nzila kwa nz’ampa yansongi. (Matai 24:14, 21, 22) Kieleka, ke vena mosi ko olenda kumba Yave vo kasonga unsongi ko kwa yimpumbulu. Muna vananga lulukisu ovananga kwa yimpumbulu elau dia soba e zingu yau mu vuluka.—Yona 3:1-10.
10, 11. Nkia mpila tusongelanga unsongi wa Nzambi muna salu kieto kia samuna nsangu zambote?
10 E salu kieto kia samuna nsangu zambote aweyi kisongelanga unsongi wa Nzambi? Ediantete, osi’e ngolo muna sadisa akaka bavuluka i diambu diansongi tulenda vanga. Badika diaka e nona kia vuluzwa muna nzaza yidimukanga. Owau se una muna nzaz’a mvuluzi ka lukatikisu ko vo ovava sadisa akaka ana basidi muna maza. Diau adimosi mpe, tuvwidi kiyekwa kia sadisa awana bena muna “maza” ma nza yayi yambi. Dialudi vo, ndonga bebembolanga nsangu zeto. Kansi, wau vo Yave wakinu songa luzindalalu kwa wantu, tuvwidi mbebe muna kubavana elau dia ‘viluk’o ntima’ kimana bavuluzwa.—2 Petelo 3:9.
11 Vava tusamunanga nsangu zambote kw’awonso tuwanananga yau, tusonganga unsongi mu mpila yakaka yamfunu: Lembi sia mpambula. Sungamena dio vo o “Nzambi ke [swaswanisanga wantu, NW] ko: kansi muna zula yawonso, on’okumvumina yo vanga nsongi, wina y’edieng’oku kena.” (Mavangu 10:34, 35) Kele vo tuzolele tanginina unsongi wandi ke tufwete fundisanga wantu ko. Kansi, tufwete samuna e nsangu zambote kw’akaka lembi tala se kia nitu, mpila zingu yovo mavwa mau. Muna mpila yayi tuvananga kw’awonso bena ye luzolo lwambote elau dia wa yo tambulwila e nsangu zambote.—Roma 10:11-13.
Mpila Tukadilanga ye Akaka
12, 13. (a) Ekuma ke tufwete zabuziokelanga fundisa akaka ko? (b) Nki i nsasa elongi dia Yesu dia ‘yambul’o fundisa’ ye ‘yambul’o tumba’? (Tala sinsu kina vana yanda.)
12 Tulenda mpe songa unsongi muna kadilanga ye akaka una Yave kekadilanga yeto. Diasazu kikilu mu fundisa akaka, yo yika e mpilakanwa zau yo katikisa e salu yau. Kansi, nga nani mu yeto olenda yangalela vo o Yave kafimpanga e salu ye lutovoko ye mpilakanwa zandi konda nkenda? Ke wau ko kekadilanga yeto o Yave. O ntozi a nkunga wavova vo: “E Yave, kala vo otona bi, e Mfumu, nga nani otelama?” (Nkunga 130:3) Nga ke tuyangalalanga ko vo o Nzambi eto ansongi ye nkenda ketalanga mpilakanwa zeto ko? (Nkunga 103:8-10) Ozevo aweyi tufwete kadilanga ye akaka?
13 Kele vo tubakwidi e nkenda za unsongi wa Nzambi, ke tuzabuziok’o fundisa akaka ko mu dina ke tunina ye wisa ko, ngatu kubayikang’aka mu mambu ke mena mfunu beni ko. Mun’Elongi diandi vana Mongo, o Yesu walukisa vo: “Ke nufundisa ko, nwalembi fundiswa.” (Matai 7:1) Muna nkanda a Luka o Yesu wakudikil’o vova vo: “Ke nutumbi ko, ozevo ke nutumbwa ko.” * (Luka 6:37, NW) O Yesu wazayanga wo vo wantu asumuki bevavang’o fundisa akaka. Konso muntu muna awana banwanga wakala ye fu kia fundisa akaka yo ntim’a mbadi, wafwana kio yambula.
14. Ekuma tufwete ‘yambulwil’o fundisa’ akaka?
14 Ekuma “ka [tufwete] fundisila ko” akaka? E kuma kadi e wisa kieto kia tezo. O Yakobo wa nlongoki okutusungamesanga vo: “Mosi kaka i munsìa-nsiku, yo mfundisi”—Yave. Ikuma kayuvulwila: “Ongeye u nani, ofundisa nkw’aku?” (Yakobo 4:12; Roma 14:1-4) O sumuka kweto mpe kulenda kutufila mu fundisila kuna vilwa. Mambu mayingi ye makani—nze i ngindu zalembi songa mu kuma ki’akaka, lukendalalu, kimpala ye kuyibadikila vo wansongi—malenda yivisa e mpila tukadilanga ye akaka. Vana ntandu, tuvwidi mpe mambu makaka malembi fwana obadikanga mo malenda kutusadisa mu lembi vavang’o bi w’akaka. Ka tulendi zaya oma mena mu ntima muntu ko, ngatu mpasi zawonso benwananga zau. Oyeto nga tu nani muna katikisanga minkwikizi y’akweto yovo veza e ngolo zau za sadila Nzambi? Nkia mpila wete dina mu tanginina Yave muna vavanga edi diambote kw’ampangi zeto zamakala ye zamakento ke muvavang’aka e mpilakanwa zau ko!
15. Nkia mvovo ye fu ke ina fulu ko vana vena asambidi a Nzambi, ekuma?
15 Adieyi tuvova mu kuma kia esi nzo zeto? Diankenda kikilu omu nza o unu o wantu bebangikwanga muna nzo—eyi yafwana kala se fulu kia luvuvamu. Tutoma wanga akala, akento, yovo mase “bebangikanga” esi nzo zau muna kubawandanga mu nitu yovo mu mvovo. Kansi, e mvovo mia malevo ye nsoki ke mina ye fulu ko vana vena asambidi a Nzambi. (Efeso 4:29, 31; 5:33; 6:4) Elongi dia Yesu dia ‘yambul’o fundisa’ ye ‘yambula tumba’ difwete sadilwa mpe muna nzo. Sungamena dio vo okala ye unsongi divavanga vo twakadila ye akaka e mpila Yave kekadilanga yeto. O Nzambi eto kekalanga yo ntim’a mbadi ko yovo nsoki muna mpila kekadilanga yeto. Kansi, “nkwa walakazi wingi” kw’awana bekunzolanga. (Yakobo 5:11) Ekwe mbandu ambote muna tanginina!
Akuluntu Besadilanga “Muna Ndungidi”
16, 17. (a) O Yave adieyi kevavanga kwa akuluntu? (b) Adieyi difwete vangwa vav’o nsumuki kezolanga viluka ntima ko, ekuma?
16 Yeto awonso tuvwidi mbebe yakala ye unsongi, kansi akuluntu muna nkutakani ya Kikristu bavwidi mbebe isundidi mu diambu diadi. Tala owu kasoneka Yesaya wa ngunza mu kuma kia “wan’antinu,” yovo akuluntu: “O Ntinu oyadila muna unsongi, y’akuluntu beyadila muna ndungidi.” (Yesaya 32:1) Elo, Yave ovavanga vo akuluntu basadila muna unsongi. Aweyi balenda wo vangila?
17 O wantu awaya bazikuka muna mwanda batomene wo zaya vo unsongi yovo ndungidi ivavanga vo e nkutakani yakala yavelela. Ezak’e ntangwa, divavwanga vo akuluntu bafundisa mavangu mambi. Vava bevanganga wo, besungamenanga vo e ndungidi a Nzambi yivavanga avo dilendakana basonga e nkenda. Muna mpila yayi besadisanga nsumuki mu viluk’o ntima. Kansi, aweyi kele vo o nsumuki kazolele viluka ntima ko kana una vo oveno lusadisu? Muna ndungidi, e Diambu dia Yave disonganga e nzengo zasikila zifwete bakwa oku vo: “Nukul’o muntu ambi vovo nwina.” I sia vo kumvaikisa muna nkutakani. (1 Korinto 5:11-13; 2 Yoane 9-11) Muna baka e nzengo zazi akuluntu bekendalalanga, kansi bazeye wo vo ediadi mfunu dina muna tanina ovelela kwa ngindu ye mwanda a nkutakani. Kana una vo i wau, bekalanga ye vuvu vo o nsumuki olenda viluk’o ntima yo vutuka mu nkutakani.—Luka 15:17, 18.
18. Akuluntu adieyi bafwete sungamenanga ekolo bevananga luludiku lwa Nkand’a Nzambi kw’akaka?
18 Sadila muna unsongi divavanga mpe vo bavananga malongi ma Nkand’a Nzambi vava divuwang’o mfunu. Dialudi vo, akuluntu ke bevavanga masakuba m’akaka ko, yovo vanang’aka elongi muna konso diambu. Kansi, o nkwikidi wankw’eto nanga olenda “[bwa] mu’nesumu” lembi wo zaya. Muna sungamenanga vo unsongi wa Nzambi ke wansoki ko yovo wambadi akuluntu bevavang’o “ludikila ndiona wina wau, muna mwand’alembama.” (Ngalatia 6:1) Mu kuma kiaki, akuluntu ke bafwete fwemena ndion’ovenge esumu ko yovo kumvovesela mu mvovo mia mbadi. Kansi, elongi divewanga kuna zola dikasakesanga o muntu. Kana nkutu vava bevananga e tumbu kiafwana—yo songa e mpasi ditwasa esumu kavenge—akuluntu besungamenanga vo o nkwikidi wankw’au on’osumukini ememe mun’ekambi dia Yave. * (Luka 15:7) Vava elongi yovo tumbu kivewanga mu mpila ya kiá ye zola, o nsumuki nanga olenda singika e ngindu yovo soba e fu yandi.
19. Akuluntu nkia nzengo bebakanga, ye nkia luludiku bafwete sadila muna baka e nzengo zazi?
19 Ntangwa zayingi, akuluntu bebakanga e nzengo muna wete dia minkwikizi y’akwau. Kasikil’owu, akuluntu ntangwa ke ntangwa bekutakananga mu badika ampangi zakaka bafwene mu kituka se akuluntu yovo selo yasalu muna nkutakani. Akuluntu bazeye mfunu walembi sianga e mpambula. Beyambulanga vo e nkanikinu mia Nzambi miabafila muna baka e nzengo za nsola zazi ke mu ngindu za yau kibeni ko. Muna kuma kiaki ‘ke bevanganga diambu ko muna kuyisia kusambu dimosi.’—1 Timoteo 5:21.
20, 21. (a) Akuluntu nkia ngolo besianga ye nkia kuma? (b) Akuluntu adieyi bafwete vanga muna sadisa akwa ‘ntima mia nkenda’?
20 Akuluntu besadilanga ndungidi a Nzambi muna mpila zakaka. Vava kavova vo akuluntu bafwete sadila muna “ndungidi” o Yesaya wakudikila: “O muntu okal’etininu muna tembwa, y’eswekameno muna nkuka; nze nkoko mia maza muna fulu kia kaya, nze vevelo kia mbek’ampwena muna nsi a lunioko.” (Yesaya 32:2) Ozevo, akuluntu besianga ngolo mu kala se nto ya lufiaulwisu ye lukasakeso kw’asambidi akw’au.
21 Muna kuma kia ulolo wa mambu mekendelekang’o ntima o unu, ndonga bavwidi mfunu wa lukasakeso. Akuluntu, adieyi nulenda vanga muna sadisa “akwa ntima mia [nkenda, NW]”? (1 Tesalonika 5:14) Ubawila kuna ngemba. (Yakobo 1:19) Oyau nanga bazolele songa e ‘nkenda za ntima miau’ kwa ndiona bebundang’e vuvu. (Ngana 12:25) Ubasonga vo mfunu bena, bazaya vo bezolwanga—kwa Yave ye kw’ampangi zau zamakala ye zamankento. (1 Petelo 1:22; 5:6, 7) Vana ntandu, olenda samba yau kumosi muna wete diau. Dialukasakeso dikalanga mu wá e sambu kia nsi a ntima kia nkuluntu muna wete dieto. (Yakobo 5:14, 15) E ngolo nuvanganga mu sadisa akwa ntima mia nkenda ke zivilakanwa ko kwa Nzambi ansongi.
Akuluntu besonganga unsongi wa Yave vava bekasakesanga akwa ntima mia nkenda
22. Aweyi tulenda tanginina unsongi wa Yave, ye nkia nluta ditwasa?
22 Kieleka, tufinama Yave muna tangininanga unsongi wandi! Vava tulemvokelanga nsiku miandi miansongi, vava tusamunanga e nsangu zambote za luvuluzu kw’akaka, ye vava tuvavanga edi diambote kw’akaka ke mu vava o bi wau ko, tusonganga unsongi wa Nzambi. Akuluntu vava nutaninanga o velela kwa nkutakani, vava nuvananga tuludiku twafwana twa Nkand’a Nzambi, vava nubakang’e nzengo yo lembi sia mpambula, ye vava nukasakesanga akwa ntima mia nkenda nusonganga unsongi wa Nzambi. Ekwe mpila uyangalelanga ntim’a Yave vava ketalanga tuka kun’ezulu yo mona nkangu andi bevanganga mana balenda mu “vang’owu wansongi” muna kangala yo Nzambi au!
^ tini. 13 E nsekola zakaka zivovanga vo “ke nufundisa ko” ye “ke nutumbi ko.” E mvovo miami misonganga vo ‘ka tufwete yantik’o fundisa ko’ ye ‘ka tufwete yantik’o tumba ko.’ Kansi, asoneki a Nkand’a Nzambi e mpila basadila e mvovo miami isonganga vo e fu kiaki kiakalanga muna ntangwa yayina ye kifwete yambulwa.
^ tini. 18 Muna 2 Timoteo 4:2 o Nkand’a Nzambi uvovanga vo akuluntu ezak’e ntangwa bafwete “tumba, kanikina, wondelela.” O mvovo wa Kingerekia usekolwanga vo “wondelela” (pa·ra·ka·leʹo) ulenda songa vo “kasakesa.” Mu mvovo wakaka wa Kingerekia pa·raʹkle·tos ulenda songa vo kimpovela muna mambu ma mfundu. Muna kuma kiaki, kana nkutu akuluntu bavene tumbu kiafwana, bafwete kala se asadisi kw’awana bevavanga lusadisu lwa mwanda.


text:
lundi 19 octobre 2015
KONGO DIETO 2097 : FAITES ATTENTION S'IL VOUS PLAIT !
Commentaires sur KONGO DIETO 2097 : FAITES ATTENTION S'IL VOUS PLAIT !
- Les blancs, à travers les prophéties de Ne Vita Nkanga, Yaya Vita Kimpa, Mfumu Kimbangu, Ne Mbumba, etc. qu'ils connaissent bien, savent la grandeur de Ne Mavuemba Nkosi mais ils continuent toujours à le persécuter. Ka bazaya dio nde nioka mfusikila ta yi tanga, ye dilala dimosi di bodisa malala makulu. Mbongo zawu zi fueni bagangila bisalu buawu ye za beti fuasa mukuzomina Ntumua. Yuayu besi mazulu bazenga dio nde uninga kiani kala, tandu kia ku kanga ye gonda Bangunza kialuta ntama. Mpasi zi mpamba beti kukiganga, balanda kaka ma ka zolanga Ne Muanda Nsemi kidivo bawu ye beto tu zingila mu ngemba ye mu kimpangi.
Nouveau commentaire


text:
Nakutalaka ti kutambula ngenda ya binama nyonso ya dikanda na ya baluve ya bawu ya kudedakana mpe yina balenda kuyimina bawu ve ke lufulu ya kimpwanza, ya budedede mpe ya ngemba na kati ya yinza muvimba,
Nakutalaka ti bunzimbu mpe mvwezolo baluve ya muntu metumisa kusala mavanga ya bunyama, yina ke dasukisaka bantu mpe na kutalaka dyaka ti nkwizulu ya yinza, sika bantu kevwandaka na kimpwanza ya kuzonza mpe ya kukwikila, sika bantu kekuluka na boma mpe na bumputu ya kulutila zababakana mutindu dikani mosi yanene ya muntu,
Nakutalaka ti ya ke mfumu samu ti baluve ya muntu fwana kukengidilwa na luyalu yina kezitisaka misiku samu na kusala ti muntu fwana kutombuka ve ntangu nyonso na luyalu yina kezitisaka ve misiku,
Nakutalaka ti ya ke mfumu na kukindisa nkudusulu ya kinkundi kati ya bayinsi,
Nakutalaka ti na kati ya Mukanda ya Misiku, makamba ya Bayinsi ya Yinza zabisaka dyaka kiminu ya bawu na baluve ya mfumu ya muntu, na ngenda mpe buzitu ya muntu na budedede ya baluve ya babakala na ua bakento, dyaka mpe yayi mebaka lukanu ya kuzangula, ya babakala na ya bakento, dyaka mpe makamba yai mebaka lukanu nya kuzangula mabuta mpe kukotisa luzingu ya kulutila mbote na kati ya kimpwanza mosi ya nene,
Nakutalaka ti bayinsi-binama kwizaka kubaka lukanu samu na kunwanina kisika mosi na kimvuka ya Bayinsi ya Yinza nzitusulu, na bantu nyonso ya yinzo, ya baluve ya muntu mpe ya bimvuka ya mfumu,
Nakutalaka ti kuvwanda na ngwilu na ngwilu na mutindu mosi na yina metadila baluve mpe bimpwanza yayi ke mfumu samu na kunungisa lukanu yayi.
LUKUTAKANU YA NENE
ke na kuzabisa
LUZAYISU YAYI YA BALUVE YA MUNTU NA YINZA
Mutindu dikani ya kintwadi yina fwana kulandama na makamda nyonso mpe na bayinsi nyonso samu ti bantu nyonso mpe binama nyonso ya dibundu mabuta, kana babambukila moyo ntangu ni ntangu Luzayisu yayi, basadila ngolo, na nzila ya ndongokolo mpe ngyundululu, na kusadila ti baluve mpe bimpwanza yayi kuzituswa dyaka mpe samu na kusyamisa fyoti-fyoti ntambulu mpe nsalulu ya baluve yina na bantu nyonso kati ya bawu mosi bantu ya Bayinsi-Binama kimvuka mpe kati ya bantu babwala, yina ke na lutumu ya bayinsi yina.
Bantu nyonso, na mbutukulu kevwandaka na kimpwanza ya bawu, ngenda mpe baluve ya mutindu mosi. Mayela na mbanzulu je na bawu, ni yawu yina bafwana kusalasana na bumpangi.
Muntu muntu lenda kusadila baluve nyonso mpe bimpwanza nyonso. Luzayisu yayi ke na kuzabikisa, nkondwa luswaswani ata mosi, mingi na yina metadila mukanda ya nzutu, kibakala to kikento, bandinga, mabundu ya Nzambi, mabanza ya politiki to mabanza yankaka metadila yinsi to mabuta, kimvwama mbutukulu to nkadulu yankaka.
Dyaka, diswaswani ata mosi lenda ve kuvwanda na kitezo ya politiki ya lufundusu to ya yinza muvimba yina ke na kusadilwa na yinsi to bwala yina muntu katukakan, ata yinsi yina to bwala yina vwanda na kimpwanza, ata ya vwanda na lutumu ya yinsi yankaka, ata ya zwaka dipanda to ya vwanda kaka na mwa-ndambu ya kimpwanza.
Konso muntu ke na luve ya kuzinga, ya kuvwanda na kimpwanza mpe ya kuvwanda na kizunu ya bumumtu ya yandi.
Ata muntu ve lenda kuvwanda na bundongo to na bungamba; bundongo mpe mumbungu ya bandongo ya mutindu ni mutindu mekanikunwa.
Ata muntu mosi ve lenda kunyekulwa, kana ve kusafulwa to kubakama mutindu kibulu yina kekatula yandi buzitu na nzutu.
Muntu muntu ke na baluve kisika ni kisika yandi kele.
Bantu nyonso ke mutindu mosi na ntadisi ya musiku, mpe musiku fwana kukengidila bawu kaka mutindu mosi nkondwa diswaswani kati na bawu. Bantu nyonso fwana kukengidilwa mutindu mosi samu na kubedisa konso kingambula, yina lenda kuzitisa ve Luzayisu yayi, mpe samu na kukabikisa dibanza nyonso kelanda yayi ya kugambula bampangi.
Konso muntu ke na luve ya kufunda mavanga yina ke na kuzitisa ve baluve ya yandi ya mfumu, yina ke na kupesa yandi musiku to musiku ya ngui, na lufundusu ya yinsi ya yandi yina mefwanana na kutala mambu ya mutindu yayi.
Ata muntu mosi ve lenda, mpamba-mpamba, kukangama kukota boloko to kukimisisa na yinsi ya nzenza.
Konso muntu na tangu ya lufundusu, ke na luve na budedede nyonso, na kuzabikisa mabanza ya yandi na mutindu mefwanakana ntwala ya bantu nyonso ntete lufundusu yayi pesa, na kimpwanza nyonso, nzengolo to ya baluve ya yandi mpe bambindumunu, to butsyeleka mpe luvunu ya mambu yina bamefundila yandi.
Ata muntu ve lenda kukota mpamba-mpamba na mambu metadila luzingu, dikanda, yinzo mpe mikanda ya ngana, dyaka mpe kusafula yandi. Muntu nyonso ke na luve ya kukengidilwa na musiku na dyambu yayi ya bukota-kota mpe nsafula.
Konso muntu ke na luve ya mayindu, ya lukwikulu mpe ya lusambulu. Yandi ke na kimpwanza ya kusoba dibundu ya Nzambi to lukwikulu; mpe dyaka yandi lenda na kimpwaza nyonso yandi mosi to kintwadi na bampangi na yandi ata na meso ya bantu nyonso to na kinsweki, na nzila ya ndongosolo, ya bansalulu, ya bisambu mpe nsalulu ya mona ya dibundu.
Konso muntu ke na luve ya kimpwanza ya mabanza mpe ya kinzonzi ni yawu yina yandi lenda ve kutala boma samu na mabanza ya yandi, dyaka mpe na kusosa kuzwa mpe kumwangisa nsangu ya mabanza ya yandi kisika ni kisika na mutindu yina yandizola kumwangisila nsangu ya yawu.
Konso, yina ke kinama ya dibundu ya mabuta, ke na luve ya kuzwa lusalusu ya bayinzo-basadisi mabuta; lusalusu yayi fwana kuyukutisa bansatu ya baluve ya yandi ya kimvwama, ya mabuta mpe ya lusansu yina melunga samu na ngenda ya yandi mpe nkudusulu ya kimuntu ya yandi, yina lenda kusalama na lusalusu ya bangolo ya yinsi mpe na nsalasani ya bayinsi nyonso ya yinza, na kutalaka ntomosono mpe bimvwana ya konso yinsi.
Konso muntu ke na luve ya kuvundisa nzutu mpe kukiyangidika, mingi kisalu fwana kuzingila na bangunga kulutila ve, mpe bilumbu ya mvwandulu fwana kufutwa.
Konso muntu fwana kusalati, ata ya vwanda na kitini ya mabuta to na kitini ya yinza muvimba, baluve mpe kimpwanza yina metangama na luzayisu yayi kusalama na mutindu mefwanakama.
Ata musiku mosi ya luzayisu yayi lenda kubangulwa bonso luve ni luve ya kusala kisalu ti dyambu lenda kunata mbebosolo ya baluve mpe ya bimpwanza yina metangama na mukanda yayi, yayi metadila muvimba, kimvuka to muntu.


text:
Dikabu Mosi Yina Sepedisaka Bantu ya Japon
NA Aprili 28, 2013, lukutakanu mosi salamaka na mbanza Nagoya, na insi Japon. Mpangi Anthony Morris ya Nto-Kimvuka zabisaka kubasika ya mukanda mosi ya mpa: Biblia
Mukanda yai ya balutiti 128, ya ke tendula Nsangu ya Mbote yina Matayo sonikaka, ya bo balulaka na nsadisa ya Mbalula ya Nsi-Ntoto ya Mpa na Japonais, kele kitoko mpenza. Mpangi Morris tubaka nde, bo basisaka yo sambu na “kulungisa mpusa ya bantu ya Japon.” Inki mutindu bo sonikaka mukanda yango? Sambu na nki bo basisaka yo? Mpi nki mutindu bantu tadilaka mukanda yango?
MUTINDU BO SONIKAKA YO
Mutindu bo sonikaka mukanda Matayo sepedisaka bantu kibeni. Na Japon, bo ke sonikaka mikanda na mitindu zole. Bo lenda sonika bansa ya kulala to ya kutelama. Mikanda na bo ya nkaka, mpi mikanda na beto ya me katuka kubasika kele ti bansa ya kulala. Kansi, na mukanda yai ya mpa bansa kele ya kutelama, mutindu bo ke sonikaka bazulunalu mpi mikanda mingi na Japonais. Bantu mingi ya Japon ke monaka nde mutindu yai ya kusonika ke vandaka pete na kutanga. Diaka, bo tulaka mambu ya mfunu ya konso lutiti bonso tubantu-diambu sambu mutangi kumona mambu ya mfunu ya lutiti yina kukonda mpasi.
Bampangi ya Japon yikanaka nswalu ti mutindu yai ya kitoko ya bo sonikaka mukanda Matayo. Mpangi-nkento mosi ya bamvula 80 ke tuba nde: “Mono me tangaka mukanda ya Matayo mbala mingi, kansi mutindu yai ya kusonika bansa ya kutelama mpi kutula tubantu-diambu na kati ya balutiti me sadisa mono na kubakisa mbote disolo ya Yezu na Zulu ya Ngumba.” Mpangi-nkento mosi ya toko sonikaka nde: “Mono tangaka Mukanda Matayo ya mvimba na mbala mosi. Mono ke sepelaka mingi na bansa ya kulala, kansi bantu mingi ya Japon ke sepelaka na bansa ya kutelama.”
BO BASISAKA YO SAMBU NA KUSAMUNA NA JAPON
Sambu na nki mukanda yai ke lungisa kibeni bampusa ya bantu ya Japon? Ata bantu mingi ya Japon me yikanaka ve ti Biblia, bo ke sepelaka kutanga yo. Mukanda yai ya ke tendula Nsangu ya Mbote yina Matayo sonikaka, me pesa bantu yina me monaka ntete ve Biblia dibaku ya kusimba kitini yai ya Masonuku ya santu mpi kutanga yo.
Sambu na nki bo ponaka mukanda ya Matayo? Sambu na bantu mingi ya Japon, ngogo “Biblia” ke yibusaka bo Yezu Kristu. Yo yina, bo ponaka mukanda ya Matayo sambu yo ke tubilaka masolo yina ta benda dikebi ya bantu ya Japon, mu mbandu, ndonga ya ba-nkaka ya Yezu, lubutuku na yandi, disolo na yandi ya kitoko na Zulu ya Ngumba, mpi bambikudulu yina yandi tubaka na yina me tala bilumbu ya nsuka.
Na kikesa yonso, bansamuni ya Japon kabulaka mukanda yango na kisalu ya nzo na nzo mpi na bamvutukila ya mpa. Mpangi-nkento mosi sonikaka nde: “Mono me kuma na mabaku mingi ya kukabula Ndinga ya Nzambi na bantu ya teritware na beto. Kaka na nkokila ya lukutakanu yina ya nene, mono pesaka dezia muntu mukanda Matayo.”
MUTINDU BANTU TADILAKA YO
Inki bangogo bansamuni ke sadilaka sambu na kukabula mukanda Matayo? Bantu mingi ya Japon me yikanaka ti bangogo bonso “kielo ya fioti,” ‘mayaka na ntwala ya bangulu,’ mpi “kudiyangisa ve ata fioti sambu na kilumbu yina ke landa.” (Mat. 6:34; 7:6, 13) Bo ke yitukaka na kuzaba nde bangogo yai kele ya Yezu Kristu. Ntangu bo ke tangaka bangogo yina na Nsangu ya Mbote yina Matayo sonikaka, bantu mingi ke tubaka nde: “Mono vandaka kaka na mfunu ya kutanga Biblia ata mbala mosi.”
Ntangu bansamuni ke salaka bamvutukila ya mpa na bantu yina ndimaka mukanda Matayo, mbala mingi bantu ke tubaka nde kaka ntangu bo bakaka yo, bo tangaka yo yonso to ndambu. Tata mosi ya bamvula 60 zabisaka nsamuni mosi nde: “Mono tangaka yo mbala mingi mpi yo me pesa mono kikesa. Kana nge me zola, longa mono mambu ya nkaka ya Biblia.”
Bansamuni ke sadilaka mukanda Matayo ntangu bo ke taka kimbangi na bisika ya bantu mingi. Mpangi-nkento mosi yina vandaka kuta kimbangi, pesaka nkento mosi yina ndimaka mukanda Matayo adresi na yandi ya Internet. Na nima ya ngunga mosi, nkento yina sonikilaka mpangi-nkento nde, yandi tangaka kitini ya mukanda yina mpi yandi vandaka na mfunu ya kuzaba mambu ya nkaka. Na nima ya mposo mosi, yandi yantikaka kulonguka Biblia ti mpangi-nkento yina, mpi ntangu fioti na nima, yandi kumaka kukwenda na balukutakanu.
Bo tindaka bakopi kuluta 1 600 000 ya mukanda Biblia—Nsangu ya Mbote Yina Matayo Sonikaka na mabundu ya Japon, mpi konso ngonda, bansamuni ke kabulaka mafunda ya bakopi na yo. Bangogo ya luyantiku ya mukanda yango ke monisa mawi ya bambasisi. Bangogo yango ke tuba nde: “Beto kele ti kivuvu nde lutangu ya mukanda yai ta yedisa mpusa na beno ya kutanga Biblia.”


text:
MUKANDA YA LUKUTAKANU LUZINGU MPI KISALU YA BUKRISTU Aprili 2019
Mbandu ya Disolo ti Muntu
Bambandu ya kulandana ya ke tubila lufwa ya Yezu Kristu.
BIMVWAMA YA NDINGA YA NZAMBI
Kimpumpa Kele Dikabu
Inki mutindu bampangi yina me kwelaka ntete ve lenda sadila mbote mabaku yina bo kele na yo?
BIMVWAMA YA NDINGA YA NZAMBI
Yehowa Kele ya Kwikama
Ntangu beto ke kutanaka ti bampasi, Yehowa ke sadisaka beto na kukanga ntima.
ZINGA MUTINDU BAKRISTU FWETE ZINGA
Inki Mutindu Nge Ta Kudibongisa Sambu na Lusungiminu?
Beto yonso fwete yidika mabanza na beto. Inki mutindu beto lenda sala yo?
BIMVWAMA YA NDINGA YA NZAMBI
Nzambi Ta Vanda “Bima Yonso Sambu na Bantu Yonso”
Na bilumbu ke kwisa, bantu yina ta bikala ya kwikama na Yehowa ta vanda ti luzingu ya mbote.
ZINGA MUTINDU BAKRISTU FWETE ZINGA
Yehowa “Nzambi Yina Ke Lembikaka Bantu Yonso”
Yehowa ke sadilaka dibundu na yandi sambu na kulembika beto.
ZINGA MUTINDU BAKRISTU FWETE ZINGA
Sosa Kubaka Malongi Yina Ke Katukaka na Yehowa
Yehowa, Longi ya Nene, ke longaka beto na mutindu ya kuluta mbote.


text:
Keti ya Kieleka Bafwa Lenda Zinga Diaka?
Nge ta tuba nde . . .
ee?
ve?
mbala ya nkaka?
MAMBU YINA BIBLIA KE TUBAKA
“Bantu . . . ta futumuka.”
YO LENDA TENDULA INKI SAMBU NA NGE
Yo ta lembika nge kana muntu ya nge ke zolaka me fwa.
Yo ta katula nge na kimpika ya boma ya bafwa.
Yo ta pesa nge kivuvu ya kieleka ya kukutana diaka ti bantu ya nge ke zolaka yina me fwaka.
KETI BETO LENDA KWIKILA KIBENI MAMBU YINA BIBLIA KE TUBAKA?
Ee, sambu na bikuma kiteso ya tatu:
Nzambi kele Ngangi ya luzingu. Biblia ke bingaka Yehowa Nzambi “nto ya luzingu.” (Nkunga 36:9; Bisalu 17:24, 25) Muntu yina pesaka luzingu na bigangwa yonso yina ke zingaka lenda vutudila kibeni muntu yina me fwaka luzingu.
Nzambi futumunaka bantu na ntangu ya ntama. Biblia ke tubila bambandu ya bantu nana—baleke, bambuta, babakala, mpi bankento—yina bo futumunaka na ntoto. Bo futumunaka bankaka ntangu fioti na nima ya kufwa, kansi muntu mosi salaka bilumbu iya na maziamu!—Yoane 11:39-44.
Nzambi kele ti mpusa ya ngolo ya kusala yo diaka. Yehowa ke mengaka lufwa; yo kele mbeni na meso na yandi. (1 Bakorinto 15:26) Yandi kele na nzala ya ngolo ya kununga mbeni yai mpi ya kukatula lufwa na nsadisa ya lufutumuku. Yandi kele na mpusa ya ngolo ya kufutumuna bantu yina kele na mabanza na yandi mpi ya kumona bo diaka na luzingu na ntoto.—Yobi 14:14, 15.
KUDIYULA
Sambu na nki beto ke nunaka mpi ke fwaka?
Biblia ke pesa mvutu na ngiufula yai na KUYANTIKA 3:17-19 mpi BAROMA 5:12.


text:
DISOLO YINA KELE NA LUTITI YA ZULU | NGE LENDA BAKISA BIBLIA
Sambu na Nki Yo Kele Mfunu na Kubakisa Biblia?
“Biblia kele mukanda mosi ya me zabanaka mingi yina mabundu ke sadilaka. Kansi, yo kele mukanda ya me katukaka na banzenza mpi yo kele ve mfunu sambu na Bashinwa.”
—LIN, NA CHINE.
“Mono ke kukaka nkutu ve kubakisa mikanda ya santu ya dibundu na beto ya ba Hindu. Ebuna nki mutindu mono lenda bakisa Biblia ya Santu?”
—AMIT, NA INDE.
“Mono ke zitisaka Biblia sambu yo kele mukanda mosi ya ntama mpi mono ke waka nde yo ke tekamaka mingi kuluta mikanda ya nkaka. Kansi, mono me monaka yo ntete ve.”
—YUMIKO, NA JAPON.
Bantu mingi na ntoto ya mvimba ke bakaka Biblia na mbalu. Kansi, bo ke zabaka ve mambu mingi ya kele na kati to nkutu bo ke zabaka ve ata kima. Mambu yai ke monanaka mingi na bamilio ya bantu yina ke zingaka na Asie. Yo ke monanaka mpi na bantu mingi ya ke zingaka na bansi yina Biblia ke vandaka mingi.
Kansi, nge lenda kudiyula nde: ‘Sambu na nki mono fwete sosa kubakisa Biblia?’ Kana nge bakisa mambu yina mukanda yai ya santu ke tubaka, yo lenda sadisa nge na:
Kuvanda na kiese
Kunwana ti bampasi ya dibuta
Kunwana ti basusi ya luzingu
Kuvanda ti bangwisana ya mbote ti bantu ya nkaka
Kusadila mbongo na mayele
Beto baka mbandu ya Yoshiko, na Japon. Yandi vandaka kudiyula nki mambu Biblia ke tubilaka, yo yina yandi bakaka lukanu ya kutanga yo. Inki mambote yandi bakaka? Yandi ke tuba nde: “Biblia me sadisaka mono na kuzaba lukanu ya luzingu mpi na kuvanda ti kivuvu sambu na bilumbu ke kwisa.” Yandi ke tuba diaka nde: “Mono ke kudimonaka diaka ve mpamba.” Amit, muntu ya beto me tubila na luyantiku ya disolo yai, bakaka lukanu ya kutanga Biblia yandi mosi. Yandi ke tuba nde: “Mono yitukaka na kumona nde Biblia kele ti bandongisila ya mfunu sambu na bantu yonso.”
Biblia me sobaka mpenza luzingu ya bantu mingi. Nge lenda tanga yo nge mosi sambu na kumona mutindu yo lenda natila nge mambote.


text:
Mbandu ya Bangogo ya Kukotila na Masolo
TELAMA!
Ngiufula: Bubu yai, bafilme ke songaka mbala mingi mutindu bandoki mpi bantu ya mazi ke salaka mambu ya bampeve ya mbi. Nge ke yindula nki? Keti yo kele kaka mambu ya kulutisila ntangu to yo kele mitambu ya kubumbana?
Tuba nde: Zulunalu yai, Telama! ke monisa sambu na nki bantu ke sepelaka ti bampeve ya mbi mpi bisalu na bo.
LONGA KIELEKA
Ngiufula: Inki mutindu Kimfumu ya Nzambi ta manisa bampasi ya nsi-ntoto?
Verse: Mt 6:10
Kieleka: Kimfumu ya Nzambi ta tanina bantu, ta tula ngemba mpi bumosi na ntoto—kaka mutindu yo me salaka na zulu.
KIMFUMU YA NZAMBI KELE NKI? (Mvutukilu ya Mpa)
Ngiufula: [Benda dikebi na ngiufula yai ya kele na lutiti ya nsuka ya trakiti.] Luzingu ta vanda nki mutindu ntangu Kimfumu ya Nzambi ta yala?
Baverse: Nk 37:29; Yez 65:21-23
Tuba nde: [Songa kamukanda Nsangu ya Mbote.] Dilongi 7 ya kamukanda yai ke tubila mambote yina balusilu yango ta natila nge ti mono. [Yantika kulonguka Biblia ti muwi na nzila ya kamukanda yai.]
YIDIKA BANGOGO NA NGE MOSI YA KUKOTILA NA MASOLO
Sadila modele ya kele na bambandu ya kele na zulu sambu na kuyidika bangogo na nge mosi ya kukotila na masolo.


text:
Binga to Sonikila Beto
Beto kele na kiese ya kusadisa bantu yina ke sepelaka na Biblia to na kisalu na beto ya ke salama na ntoto ya mvimba. Nge lenda pona mutindu mosi na kati ya mitindu yai me landa sambu na kukutana ti Bambangi ya Yehowa ya kisika yina nge ke zingaka.
Binga to sonikila beto na nzila ya bansangu yai kele na nsi
Saint-Barthélemy
Association Les Témoins de Jéhovah
BP 625
F-27406 LOUVIERS CEDEX
FRANCE
Bangunga ya Kisalu
Banda Kintete tii Kitanu
Banda 8:00 tii 12:30 mpi 14:00 tii 17:30


text:
KAPU 30
“Beno Landa na Kutambula na Zola”
1-3. Inki beto ta baka kana beto ke monisa zola bonso Yehowa?
“KIESE ke vandaka mingi na kupesa kuluta na kubaka.” (Bisalu 20:35) Bangogo yai ya Yezu ke benda dikebi na kieleka yai ya mfunu: Zola ya kukonda bwimi ke nataka mambote. Ata beto ke vandaka na kiese kana bo me monisila beto zola, beto ke vandaka mpi na kiese ya kuluta mingi kana beto me monisila bankaka zola.
2 Muntu mosi ve me zaba kieleka yai mbote kuluta Tata na beto ya zulu. Mutindu beto monaka yo na bakapu ya me luta na kitini yai, Yehowa kele mbandu ya kuluta nene ya zola. Ata muntu mosi ve me monisaka zola na mutindu ya nene to na nsungi mosi ya nda kuluta yandi. Yo yina beto lenda yituka ve kana Biblia ke binga Yehowa nde, “Nzambi ya kiese.”—1 Timoteo 1:11.
3 Nzambi na beto ya zola ke zolaka nde beto meka kufulula yandi, mingi-mingi na mambu ya me tala kumonisa zola. Baefezo 5:1, 2 ke tuba nde: “Beno landa mbandu ya Nzambi, bonso bana yina yandi ke zolaka mingi, mpi beno landa na kutambula na zola.” Kana beto ke monisa zola bonso Yehowa, beto ta vanda na kiese ya mingi yina muntu ke vandaka na yo ntangu yandi ke pesa. Beto ta vanda mpi na kiese ya kuzaba nde Yehowa ke sepelaka ti beto, sambu Ndinga na yandi ke siamisa beto na ‘kuzolana beto na beto.’ (Baroma 13:8) Kansi yo kele ti bikuma ya nkaka ya ‘kulanda na kutambula na zola.’
Sambu na Nki Zola Kele Mfunu Mingi?
4, 5. Sambu na nki yo kele mfunu na kumonisila bampangi na beto zola ya kuditambika?
4 Sambu na nki beto fwete monisila bampangi na beto Bakristu zola? Sambu Bukristu ya kieleka me simbamaka na zola. Kana beto kele na zola ve, beto ta kuka ve kusala bangwisana ya ngolo ti bampangi na beto; kima ya kuluta mpasi kele nde, beto ta kuma bantu ya mpamba na meso ya Yehowa. Beto tadila mutindu Ndinga ya Nzambi ke monisa nde bakieleka yai kele ya masonga.
5 Na mpimpa ya nsuka ya luzingu na yandi awa na ntoto, Yezu zabisaka balongoki na yandi nde: “Mono ke pesa beno nsiku mosi ya mpa, nde beno zolana beno na beno; kaka mutindu mono zolaka beno, nde beno mpi beno zolana beno na beno. Na diambu yai, bantu yonso ta zaba nde beno kele balongoki na mono, kana beno kele ti zola na kati na beno.” (Yoane 13:34, 35) “Kaka mutindu mono zolaka beno”—ya kieleka, Yezu ke pesa beto ntuma ya kumonisa zola yina yandi monisaka. Na Kapu 29, beto monaka nde, Yezu pesaka mbandu ya mbote mutindu yandi monisaka zola ya kuditambika; yandi tulaka mambote mpi bampusa ya bantu ya nkaka na ntwala ya bampusa na yandi. Beto fwete monisa mpi zola ya mutindu yai na kiteso ya mingi mpenza, na mpila nde, ata bantu yina kele na nganda ya dibundu kumona yo pwelele. Ya kieleka, zola ya kuditambika sambu na bampangi kele kidimbu yina ke sadisaka bantu na kuzaba balongoki ya kieleka ya Kristu.
6, 7. (a) Inki mutindu beto me zaba nde Ndinga ya Yehowa ke monisa pwelele nde kumonisa zola kele mfunu mingi mpenza? (b) Na 1 Bakorinto 13:4-8, Polo ke benda dikebi na beto na zola ya nki mutindu?
6 Inki ta salama kana beto me konda zola? Ntumwa Polo tubaka nde: “Kana mono . . . kele ve na zola, mono me kuma kibende mosi ya ke tula makelele mingi to sembale mosi ya ke tula makelele mingi.” (1 Bakorinto 13:1) Sembale yina ke tula makelele mingi ke salaka makutu mpasi. Ebuna kibende ya ke tula makelele mingi? Babiblia ya nkaka ke bingaka yo nde, “ngunga yina ke tulaka makelele mingi.” Bambandu yai me fwana mpenza! Muntu yina me konda zola kele bonso kisadilu ya miziki yina ke tula makelele ya ngolo, mpi ke tinisa bantu na kisika ya kubenda bo. Keti muntu ya mutindu yai lenda vanda na bangwisana ya mbote ti bantu ya nkaka? Polo tubaka diaka nde: “Kana mono kele ti lukwikilu yonso sambu na kukatula bangumba kisika mosi mpi kutula yo kisika ya nkaka, kansi mono kele ve na zola, mono kele mpamba.” (1 Bakorinto 13:2) Yindula fioti; muntu yina me konda zola kele muntu ya “mpamba,” ata yandi ke sala mambu ya nki mutindu! Ndinga ya Yehowa ke monisa pwelele nde, kumonisa zola kele mfunu mingi mpenza, mpidina ve?
7 Kansi nki mutindu beto lenda monisa kikalulu yai na bangwisana na beto ti bantu ya nkaka? Na ntwala ya kupesa mvutu, bika beto tadila bangogo ya Polo, yina kele na 1 Bakorinto 13:4-8. Baverse yai ke benda ve dikebi na zola ya Nzambi sambu na beto to na zola na beto sambu na Nzambi. Kansi Polo ke benda dikebi na mutindu ya kumonisa zola beto na beto. Yandi ke tubila mambu yina ke monisaka zola mpi yina ke monisaka ve zola.
Zola Kele Inki?
8. Inki mutindu ntima-nda lenda sadisa beto na bangwisana na beto ti bankaka?
8 “Zola kele ntima-nda.” Kuvanda ntima-nda ke tendula, kukanga ntima na mambu ya bantu ya nkaka. (Bakolosai 3:13) Beto kele mpenza na mfunu ya kukanga ntima ya mutindu yai! Sambu beto kele bantu ya kukonda kukuka mpi ke salaka kumosi, yo ke kieleka nde mbala na mbala, bampangi na beto lenda pesa beto makasi; beto mpi, beto lenda pesa bo makasi. Kansi kukanga ntima mpi kudiyala lenda sadisa beto na kulutisa bifu yina ya fioti-fioti kukonda kubebisa ngemba ya dibundu.
9. Inki mutindu beto lenda monisila bantu ya nkaka mambote?
9 “Zola kele . . . ntima ya mbote.” Ntima ya mbote ke monanaka na bisalu na beto mpi na mambu ya mbote ya beto ke tubaka sambu na bantu ya nkaka. Zola ke pusaka beto na kusosa mabaku ya kumonisila bantu mambote, mingi-mingi bayina kele mpenza na mfunu ya lusadisu. Mu mbandu, mpangi mosi ya mununu ya kele yandi mosi lenda vanda na mfunu nde bantu kwenda kutala yandi sambu na kupesa yandi kikesa. Mpangi-nkento mosi ya ke sansaka bana yandi mosi to yina bakala na yandi kele ve Mbangi ya Yehowa, lenda vanda na mfunu ya lusadisu. Mpangi yina ke bela to yina ke kutana ti bampasi lenda vanda ti mfunu nde nduku mosi ya kwikama kutubila yandi mambu ya mbote. (Bingana 12:25; 17:17) Kana beto ke sosa mabaku ya kumonisa mambote ya mutindu yai, beto ta monisa nde zola na beto kele ya masonga.—2 Bakorinto 8:8.
10. Inki mutindu zola ke sadisaka beto na kukotila kieleka mpi na kutuba yo, ata ntangu yo ke vandaka mpasi?
10 “Zola . . . ke monaka kiese ti kieleka.” Biblia ya nkaka ke balulaka yo nde: “Zola . . . ke vandaka na kiese ya kuditula na lweka ya kieleka.” Zola ke pusaka beto na kukotila kieleka mpi ‘kutubila bampangi na beto mambu ya mbote.’ (Zakaria 8:16) Mu mbandu, kana muntu mosi ya beto ke zolaka me sala disumu ya nene, zola sambu na Yehowa—mpi sambu na nsumuki yina—ta sadisa beto na kuzitisa minsiku ya Nzambi na kisika ya kusosa kubumba disumu yango, kupesa-pesa bikuma, to nkutu kukusa. Ya kieleka, yo lenda vanda mpasi na kundima diambu yango. Kansi, sambu na mambote ya muntu yina beto ke zolaka, beto ta zola nde yandi ndima mpi kubaka disipline ya zola yina Nzambi ke pesaka. (Bingana 3:11, 12) Zola ya Bukristu ke pusaka beto mpi na “kuditwadisa na masonga na mambu yonso.”—Baebreo 13:18.
11. Sambu zola ke “fikaka mambu yonso,” nki beto fwete sala sambu na bifu ya fioti-fioti ya bampangi-Bakristu?
11 “Zola . . . ke fikaka mambu yonso.” 1 Piere 4:8 ke tuba nde: “Zola ke fikaka masumu mingi.” Ee, Mukristu yina ke twadisamaka na zola ke sosaka ve kutubila-tubila bifu yonso ya fioti-fioti ya bampangi na yandi. Mbala mingi, bifu ya bampangi na beto ke vandaka ya fioti-fioti, mpi zola lenda sadisa beto na kufika yo.—Bingana 10:12; 17:9.
12. Inki mutindu Ntumwa Polo monisaka nde yandi tudilaka Filemoni ntima, mpi nki dilongi beto ke baka na mbandu ya Polo?
12 “Zola . . . ke kwikilaka mambu yonso.” Biblia ya Moffat ke balula verse yai nde, zola “ke vandaka ntangu yonso na nzala ya ngolo ya kundima mambu yina kele ya kuluta mbote.” Beto ke bakilaka ve bampangi na beto Bakristu bangindu ya mbi mpi ke tulaka ve ntembe na bikuma yina ke pusaka bo na kusala mambu. Zola ke sadisaka beto na “kundima mambu yina kele ya kuluta mbote,” yina bampangi na beto ke salaka mpi kutudila bo ntima. * Beto baka mbandu ya mukanda yina Polo sonikilaka Filemoni. Polo siamisaka yandi na kuyamba mbote Onezime, mpika ya Filemoni yina tinaka yandi, mpi kumaka Mukristu na nima. Polo pusaka ve Filemoni na kingolo-ngolo, kansi yandi siamisaka Filemoni na zola yonso. Polo tulaka ntima nde Filemoni ta sala mambu ya mbote mpi yandi tubaka nde: “Mono ke tula ntima nde nge ta sala mambu ya mono ke lomba nge, yo yina mono ke sonikila nge, sambu mono me zaba nde nge ta sala nkutu kuluta mambu ya mono me tuba.” (Verse 21) Kana zola ke pusa beto na kutudila bampangi na beto ntima, beto ta pusa bo na kumonisa mambu ya kuluta mbote yina bo kele na yo.
13. Inki mutindu beto lenda vanda ti kivuvu nde bampangi na beto ta sala mambu ya mbote?
13 “Zola . . . ke tulaka ntima na mambu yonso.” Mutindu zola ke tudilaka bantu ntima, yo ke vandaka mpi ti kivuvu. Zola ke pusaka beto na kuvanda ti kivuvu nde bampangi na beto ta sala mambu ya mbote. Mu mbandu, kana mpangi mosi ke “kwenda na nzila ya mbi na ntwala nde yandi bakisa yo,” beto ta vanda ti kivuvu nde yandi ta ndima lusadisu yina bo ta pesa yandi na zola yonso. (Bagalatia 6:1) Beto ke vandaka mpi ti kivuvu nde, bampangi yina me lemba na kimpeve ta kuma diaka ngolo. Beto ke vandaka ntima-nda na bampangi ya mutindu yina mpi ke salaka yonso sambu na kusadisa bo na kukuma ngolo na kimpeve. (Baroma 15:1; 1 Batesalonika 5:14) Kana muntu mosi ya beto ke zolaka mingi me vila nzila, beto ke vandaka ti kivuvu nde kilumbu ya nkaka yandi ta vutukila bangindu ya mbote mpi ta vutukila Yehowa, bonso mwana yina vilaka, yina Yezu tubilaka na kingana na yandi.—Luka 15:17, 18.
14. Inki mambu lenda meka kukanga ntima na beto na kati ya dibundu, mpi nki mutindu zola lenda sadisa beto?
14 “Zola . . . ke kangaka ntima na mambu yonso.” Kukanga ntima ke sadisaka beto na kuvanda ngolo ntangu bo me pesa beto mawa to ntangu beto me kutana ti bampasi. Mambu yina ke lombaka nde beto kanga ntima ke katukaka kaka ve na nganda ya dibundu. Bantangu ya nkaka, beto lenda kutana ti yo na kati ya dibundu. Sambu beto kele bantu ya kukonda kukuka, bantangu ya nkaka, bampangi na beto lenda pesa beto mpasi. Mpangi mosi lenda tuba kima kukonda kuyindula, yina lenda pesa beto mpasi na ntima. (Bingana 12:18) Ziku, bo zengaka diambu mosi na dibundu na mutindu yina beto zolaka ve. Nkadilu ya mbi ya mpangi mosi yina beto vandaka kuzitisa na dibundu lenda pesa beto makasi, mpi yo lenda pusa beto na kudiyula nde ‘nki mutindu Mukristu lenda sala mambu mutindu yai?’ Keti beto ta katuka na dibundu mpi kubika kusadila Yehowa sambu na mambu ya mutindu yai? Ata fioti ve kana beto kele na zola! Ee, zola ke sadisaka beto na kubika ve nde bifu ya bantu ya nkaka kukanga beto nzila ya kumona mambu na bo ya nkaka ya mbote to mambu ya mbote ya dibundu ya mvimba. Zola ke sadisaka beto na kubikala ya kwikama na Nzambi mpi kukangama na dibundu, ata mpangi mosi me tuba to me sala diambu mosi ya mbi.—Nkunga 119:165.
Mambu Yina Ke Monisaka Ve Zola
15. Kimpala ya mbi kele nki, mpi nki mutindu zola ke sadisaka beto na kubuya mawi yina ke bebisaka mambu?
15 “Zola . . . kele na kimpala ve.” Kimpala ya mbi lenda pusa beto na kukuma na nzala ya bima yina bampangi ya nkaka kele na yo—kimvwama, mikumba to makuki na bo. Kimpala yai ya bwimi mpi ya ke bebisaka mambu lenda bebisa ngemba ya dibundu, kana beto ke yala yo ve. Inki ta sadisa beto na kutelamina “mpeve ya kulula”? (Yakobo 4:5) Zola ta sadisa beto. Kikalulu yai ya kitoko lenda sadisa beto na kusepela ti bampangi yina kele na bima yina beto kele na yo ve. (Baroma 12:15) Zola ta sadisa beto na kumona ve bonso nde beto kele mpamba ntangu bo ke sikisa mpangi mosi sambu na makuki na yandi ya kuyituka to na mambu yina yandi me sala.
16. Kana beto ke zolaka mpenza bampangi na beto, sambu na nki beto fwete buya kudikumisa na mambu yina beto ke salaka na kisalu ya Yehowa?
16 “Zola . . . ke kudisikisaka ve, ke fulukaka ve na lulendo.” Zola ke buyisaka beto na kudisikisa sambu na mayele na beto mpi na mambu yina beto ke salaka. Kana beto ke zolaka mpenza bampangi na beto, inki mutindu beto lenda kudisikisa mbala na mbala sambu na mambu ya mbote yina beto ke salaka na kisalu ya kusamuna to sambu na mikumba na beto na dibundu? Lulendo ya mutindu yai lenda lembisa bantu ya nkaka nitu mpi bo lenda kudimona nde bo kele mpamba. Zola ke kangaka beto nzila ya kudisikisa na mikumba yina Nzambi me pesaka beto na kisalu na yandi. (1 Bakorinto 3:5-9) Diaka, zola ke vandaka ve ya ‘kufuluka na lulendo,’ nkutu Biblia na Kituba ke balulaka verse yai nde zola ke “kudisongaka ve.” Zola ke kangaka beto nzila ya kudimona nde beto ke mfunu mingi kuluta bantu ya nkaka.—Baroma 12:3.
17. Zola ke pusaka beto na kusala nki sambu na bantu ya nkaka mpi nki kikalulu beto fwete buya?
17 “Zola . . . ke salaka ve mambu ya nsoni.” Muntu yina ke salaka mambu ya nsoni ke tambulaka na mutindu ya mbi mpi mambu na yandi ke pesaka bantu ya nkaka mpasi. Muntu yina kele ti kikalulu yai me konda zola, sambu yo ke monisa nde yandi ke tadila ve mawi mpi mambote ya bantu ya nkaka. Kansi, zola ke pusaka beto na kumonisila bantu ya nkaka luzitu. Zola ke siamisaka beto na kuvanda na bikalulu ya mbote, nkadilu yina Nzambi ke zolaka, mpi kuzitisa bampangi-Bakristu. Diaka, zola ta pesa beto ve nzila ya kuvanda ti “bikalulu ya nsoni”—ya kieleka, konso kikalulu yina lenda yangisa to kupesa bampangi na beto mpasi.—Baefezo 5:3, 4.
18. Sambu na nki muntu yina kele ti zola ke sosaka ve nde mambu yonso kusalama na mutindu yandi ke zola?
18 “Zola . . . ke sosaka ve mambote na yo mosi.” Biblia ya nkaka ke balulaka verse yai nde: “Zola ke dindamanaka ve na bangindu na yo mosi.” Muntu yina kele ti zola ke sosaka ve nde mambu yonso kusalama na mutindu yandi ke zola, bonso nde bangindu na yandi ke vandaka ntangu yonso ya mbote. Yandi ke sosaka ve kusadila mayele na yandi sambu na kusoba bangindu ya bantu ya nkaka tii kuna yandi ta ndimisa bo bangindu na yandi. Ntu-ngolo ya mutindu yai ke monisaka kikalulu ya lulendo mpi Biblia ke kebisa beto nde: “Lulendo ke bwisaka muntu, yo ke fwaka muntu.” (Bingana 16:18) Kana beto ke zolaka mpenza bampangi na beto, beto ta zitisa bangindu na bo mpi kana mpila kele, beto ta monisa luzolo ya kundima mabanza na bo. Kikalulu ya kundima mabanza ya bantu ya nkaka ke wakana ti bangogo yai ya Polo: “Bika nde konso muntu kulanda na kusosa, mambote na yandi mosi ve, kansi ya muntu ya nkaka.”—1 Bakorinto 10:24.
19. Inki mutindu zola ke sadisaka beto na kuzaba mambu yina beto fwete sala kana bantu ya nkaka ke sala mambu yina ke pesa beto mpasi?
19 “Zola . . . ke waka makasi ve. Yo ke bumbaka ve mbi yina bo me sala yo.” Zola ke waka ve makasi nswalu na mambu yina bantu ya nkaka me tuba to me sala. Ya kieleka, yo me fwana mpenza nde beto wa makasi ntangu bantu ya nkaka me sadila beto mambu yina ke pesa beto mpasi. Ata beto kele na bikuma yina ke tinda beto na kuwa makasi, zola ta pesa beto ve nzila ya kubumba makasi. (Baefezo 4:26, 27) Beto ta kanga ve bangogo to mambu yina pesaka beto mpasi na ntima, bonso nde beto me sonika yo na mukanda yina beto ke sonikaka mambu sambu na kuvila yo ve. Zola ke pusaka beto na kulanda mbandu ya Nzambi na beto ya zola. Mutindu beto monaka yo na Kapu 26, Yehowa ke lolulaka kana yandi kele ti bikuma ya mbote ya kusala yo. Kana yandi me lolula beto, yandi ke vilaka yo, disongidila, yandi ke bumbaka ve masumu na beto sambu na kupesa beto ndola na bilumbu ke kwisa. Beto ke monisaka mpenza ntonda mutindu beto me zabaka nde Yehowa ke bumbaka ve masumu na beto.
20. Inki beto fwete sala kana mpangi mosi ya Mukristu me sala disumu mpi yo me natila yandi bampasi?
20 “Zola . . . ke monaka kiese ve sambu na kukonda lunungu.” Biblia mosi (The New English Bible) ke balulaka verse yai nde: “Zola . . . ke yangalalaka ve na masumu ya bantu ya nkaka.” Biblia ya Moffat ke tuba nde: “Zola ke waka ve kiese ntangu bantu ya nkaka me sala mambu ya mbi.” Zola ke sepelaka ve na mambu ya kukonda lunungu, yo yina beto lenda kanga ve meso na mambu ya mvindu. Inki beto ke salaka kana mpangi mosi ya Mukristu me sala disumu mpi disumu yango me natila yandi bampasi? Zola ta pusa beto ve na kuwa kiese yina ta monisa bonso beto ke tuba nde: ‘Bika mambu yai kukumina yandi, yandi mosi muntu sosaka yo.’ (Bingana 17:5) Kansi, beto ke sepelaka ntangu mpangi yina salaka kifu me baka bangidika sambu na kuvutukila bangwisana ya mbote ti Nzambi.
“Nzila Mosi ya Me Luta Banzila Yonso ya Nkaka”
21-23. (a) Bangogo yai ya Polo, “Zola ke sukaka ve,” ke tendula nki? (b) Inki beto ta tadila na kapu ya ke landa?
21 “Zola ke sukaka ve.” Bangogo yai ya Polo ke tendula nki? Kana beto tala baverse yina kele na ntwala, yandi vandaka kutubila makabu ya mpeve yina Bakristu ya ntete vandaka na yo. Makabu yai vandaka kumonisa nde Nzambi ndimaka dibundu ya mpa yina basikaka. Bakristu yonso ve vandaka kubelula bantu, kubikula, mpi kutuba na bandinga. Kansi yo vandaka ve kima mosi ya nene sambu nsuka-nsuka makabu yai ya kusala bimangu zolaka kusuka. Kansi kima mosi kaka zolaka kubikala, kima yina Bakristu yonso lenda vanda na yo. Yo vandaka dikabu mosi ya kuluta nene mpi yina ta zinga ntangu mingi. Polo bingaka yo “nzila mosi ya me luta banzila yonso ya nkaka.” (1 Bakorinto 12:31) “Nzila” yango vandaka nki? Yo vandaka nzila ya zola.
Bansadi ya Yehowa me zabanaka sambu na zola yina bo ke monisaka bo na bo
22 Ya kieleka, zola ya Bukristu yina Polo tubilaka “ke sukaka ve,” disongidila, yo ta manaka ve. Bubu yai, zola ya kuditambika sambu na bampangi ke monisaka nde beto kele balongoki ya kieleka ya Yezu. Zola ya mutindu yai ke monanaka pwelele na mabundu ya bansadi ya Yehowa na ntoto ya mvimba. Zola yai ta bikalaka kimakulu sambu Yehowa ke sila nde bansadi na yandi ya kwikama ta zinga mvula na mvula. (Nkunga 37:9-11, 29) Bika beto sala yonso sambu na ‘kulanda na kutambula na zola.’ Kana beto sala mpidina, beto lenda vanda na kiese ya mingi yina muntu ke vandaka na yo ntangu yandi ke pesa. Kima ya kuluta mfunu kele nde, beto ta landa na kuzinga—mpi na kuzola—mvula na mvula, bonso Nzambi na beto ya zola, Yehowa.
23 Na kapu yai ya nsuka ya kitini yai ya ke tubila zola, beto me tadila mutindu beto lenda monisa zola beto na beto. Kana beto tadila mambote yonso yina beto ke bakaka na zola ya Yehowa—yo vanda na ngolo, na lunungu, mpi na mayele na yandi—beto fwete kudiyula nde, ‘Inki mutindu mona lenda monisa Yehowa nde mono ke zolaka yandi na masonga yonso?’ Beto ta tadila ngiufula yai na kapu ya nsuka.
^ par. 12 Ya kieleka, zola ya Bukristu ke tendula ve kundima mambu mpamba-mpamba. Biblia ke siamisa beto nde: “Beno keba na bantu yina ke basisaka kukabwana mpi mambu ya ke budisaka dibaku . . . , beno buya bo.”—Baroma 16:17.


text:
Kiese na Bantu Yina Ke Sadilaka “Nzambi ya Kiese”
“Kiese na bantu yina Yehowa kele Nzambi na bo!”—NKUNGA 144:15.
1. Sambu na nki Bambangi ya Yehowa ke vandaka na kiese? (Tala kifwanisu ya luyantiku ya disolo.)
BAMBANGI YA YEHOWA ke vandaka bantu ya kiese. Ntangu bo ke vukanaka na balukutakanu ya dibundu mpi ya nene, to na kisika yina bo me kutana sambu na kulutisa ntangu, bo ke solulaka mpi ke sekaka. Sambu na nki bo ke vandaka na kiese? Sambu bo ke zabaka Yehowa, “Nzambi ya kiese.” Bo ke sadilaka yandi mpi ke salaka ngolo na kulanda mbandu na yandi. (1 Timoteo 1:11; Nkunga 16:11) Yehowa kele Nto ya kiese, yo yina yandi ke zolaka nde beto vanda na kiese mpi yandi ke pesaka beto bima mingi sambu beto vanda na kiese.—Kulonga 12:7; Longi 3:12, 13.
2, 3. (a) Kuvanda na kiese ke tendula nki? (b) Sambu na nki yo lenda vanda mpasi na kuvanda na kiese?
2 Ebuna nge, keti nge ke vandaka na kiese? Kuvanda na kiese ke tendula kudiwa mbote to kusepela na luzingu. Biblia ke tuba nde bantu yina Yehowa me sakumunaka lenda vanda na kiese kibeni. Kansi sambu na nki yo lenda vanda mpasi na kuvanda na kiese na nsi-ntoto?
3 Yo lenda vanda mpasi na kuvanda na kiese ntangu beto ke kutana ti mambu ya mpasi, mu mbandu kana muntu ya beto vandaka kuzola me fwa to bo me basisa yandi na dibundu, kana makwela na beto me fwa to kana bo me katula beto na kisalu. Yo lenda vanda mpi mpasi na kuvanda na kiese kana mavwanga ke basika ntangu yonso na dibuta, kana banduku ya kisalu to ya nzo-nkanda ke seka beto, kana bo ke monisa beto mpasi to bo me tula beto na boloko sambu beto kele Bambangi ya Yehowa. Diaka, kana beto ke bela-bela, kana beto me kuma ti maladi yina ke manaka ve to beto me kuma kuniokwama na mabanza. Kansi kuvila ve nde Yezu Kristu, ‘Mfumu ya kiese’ to Ntotila, ke sepelaka kupesa bantu kikesa mpi ke zolaka nde bo vanda na kiese. (1 Timoteo 6:15; Matayo 11:28-30) Na Disolo na Zulu ya Ngumba, Yezu tubilaka mwa bikalulu yina lenda sadisa beto na kuvanda na kiese ata beto ke kutana ti mambu mingi ya mpasi sambu beto ke zinga na nsi-ntoto ya Satana.
BETO TA VANDA NA KIESE KANA BETO KE SADILA YEHOWA
4, 5. Inki beto fwete sala sambu na kulanda kuvanda na kiese?
4 Kima ya ntete yina Yezu tubaka kele mfunu mingi kibeni. Yandi tubaka nde: “Kiese na bantu yina ke bakisaka mbote nde bo kele ti nzala ya mambu ya kimpeve, sambu Kimfumu ya zulu kele ya bo.” (Matayo 5:3) Kana beto ke bakisa mbote nzala na beto ya kimpeve, beto ta ndima nde kuzaba Nzambi, kusosa lusadisu mpi lutwadisu na yandi kele mfunu mingi. Inki mutindu beto lenda monisa yo? Kana beto ke longuka Biblia, ke lemfukila Nzambi mpi ke tula lusambu na yandi na kisika ya ntete na luzingu na beto. Kusala mambu yai ta sadisa beto na kuvanda na kiese. Beto ta kuma diaka kukwikila ngolo nde ntama mingi ve balusilu ya Nzambi ta lungana. Diaka, “kivuvu ya kiese” yina Biblia ke tubila ta pesa beto kikesa.—Tito 2:13.
5 Kana beto ke zola kuvanda na kiese ata diambu ya mpasi me kumina beto, beto fwete landa kukumisa kinduku na beto ngolo ti Yehowa. Ntumwa Polo sonikaka nde: “Beno vanda ntangu yonso na kiese sambu na Mfumu. Mono ke tuba diaka nde, Beno vanda na kiese!” (Bafilipi 4:4) Sambu na kusala kinduku ya ngolo ti Yehowa, beto fwete vanda ti mayele yina ke katukaka na zulu. Ndinga ya Nzambi ke tuba nde: “Kiese na muntu yina me zwa mayele mpi na muntu yina me zwa luswasukusu. Yo kele nti ya luzingu sambu na bantu yina ke simbaka yo, mpi bantu yina ke kangaka yo ngolo, bo ta binga bo bantu ya kiese.”—Bingana 3:13, 18.
6. Inki beto fwete sala diaka sambu na kulanda kuvanda na kiese?
6 Sambu beto landa kuvanda na kiese, beto fwete sadila mambu yina beto ke longukaka na Biblia. Yezu monisaka mfunu ya kusala mpidina ntangu yandi tubaka nde: “Kana beno me zaba mambu yai, beno ta vanda na kiese kana beno ke sala yo.” (Yoane 13:17; tanga Yakobo 1:25.) Kusala yo kele mfunu mingi kana beto ke zola kulungisa banzala na beto ya kimpeve mpi kulanda kuvanda na kiese. Kansi, nki mutindu beto lenda vanda na kiese ntangu beto ke kutana ti mambu mingi ya mpasi yina lenda manisa kiese na beto? Bika beto tadila bikalulu yina Yezu tubilaka na Disolo na Zulu ya Ngumba.
BIKALULU YINA KE PESAKA BETO KIESE
7. Inki mutindu bantu yina kele na mawa lenda vanda na kiese?
7 Biblia ke tuba nde: “Kiese na bantu yina kele na mawa, sambu bo ta lembika bo.” (Matayo 5:4) Beto lenda kudiyula nde, ‘Inki mutindu bantu yina kele na mawa lenda vanda na kiese?’ Yezu tubilaka ve bantu yonso yina kele na mawa. Bantu mingi ya mbi ke vandaka na mawa sambu bo ke kutana na mambu ya mpasi na ‘bilumbu yai ya nsuka’ yina kele ‘mpasi na kukangila yo ntima.’ (2 Timoteo 3:1) Bo ke tulaka dikebi kaka na mambu na bo mosi kansi ve na mambu ya me tala Yehowa, yo yina bo ke salaka ve kinduku ti yandi mpi bo ke vandaka ve na kiese. Yezu tubilaka bantu yina ke bakisaka nzala na bo ya kimpeve. Bo ke vandaka na mawa sambu bo ke monaka nde bantu mingi kibeni me buyaka Nzambi to bo ke zingaka ve na kuwakana ti luzolo ya Nzambi. Bo ke zabaka mpi nde bo kele bantu ya masumu mpi bo ke monaka mambu ya mbi yina ke salamaka na nsi-ntoto. Yehowa ke zabaka bantu yina kele kibeni na mawa, yandi ke pesaka bo kikesa na nsadisa ya Biblia mpi yandi ke pesaka bo kiese mpi luzingu.—Tanga Ezekiele 5:11; 9:4.
8. Inki mutindu kuvanda mawete lenda sadisa nge na kuvanda na kiese?
8 Biblia ke tuba nde: “Kiese na bantu ya mawete, sambu bo ta baka ntoto.” (Matayo 5:5) Inki mutindu kuvanda mawete lenda sadisa nge na kuvanda na kiese? Bantu mingi me konda luzitu, ke vandaka nku mpi bikalulu yai lenda natila bo bampasi mingi. Kansi ntangu bo ke longukaka kieleka, bo ke sobaka mpi ke lwataka “kimuntu ya mpa.” Bo ke kumaka ti “mawa ya ngolo, ntima ya mbote, kudikulumusa, mawete, mpi ntima ya nda.” (Bakolosai 3:9-12) Bubu yai, bo kele na ngemba, bo ke salaka kinduku ya mbote ti bantu mpi bo kele na kiese. Diaka, Ndinga ya Nzambi ke sila nde bo ta “baka ntoto.”—Nkunga 37:8-10, 29.
9. (a) Inki Yezu zolaka kutuba ntangu yandi tubaka nde bantu ya mawete ta “baka ntoto”? (b) Sambu na nki “bantu yina kele na nzala mpi kiwina ya lunungu” lenda vanda na kiese?
9 Inki Yezu zolaka kutuba ntangu yandi tubaka nde bantu ya mawete ta “baka ntoto”? Bantu yina bo me tulaka mafuta ta baka ntoto ntangu bo ta yala ntoto bonso bantotila mpi banganga-nzambi. (Kusonga 20:6) Bamilio ya bantu yina kele ve ti kivuvu ya kuzinga na zulu ta baka ntoto mpi ta zinga muna mvula na mvula. Bo ta kuma bantu ya kukuka, bo ta vanda na ngemba mpi na kiese. Bantu yai kele mpi na kati ya bantu yina Yezu tubilaka nde: “Kiese na bantu yina kele na nzala mpi kiwina ya lunungu.” (Matayo 5:6) Bo ta lungisa nzala na bo ya lunungu ntangu Yehowa ta fwa bantu yonso ya mbi. (2 Piere 3:13) Na nsi-ntoto ya mpa, bantu ya lunungu ta vanda na kiese mpi bo ta vandaka diaka ve ata fioti na mawa sambu na mambu ya mbi yina bantu ya kukonda lunungu ke salaka.—Nkunga 37:17.
10. Kuwila bantu mawa ke tendula nki?
10 Biblia ke tuba nde: “Kiese na bantu yina ke wilaka bantu ya nkaka mawa, sambu bo ta wila bo mawa.” (Matayo 5:7) Kuwila bantu mawa ke tendula kuvanda ntima-mbote, mawete mpi kuditula na kisaka na bo, disongidila kuwila bantu yina kele na mpasi mawa. Kansi, kuwila bantu mawa ke sukaka kaka ve na mawi. Biblia ke tuba nde kuwila bantu mawa ke tendula kusala diambu mosi buna sambu na kusadisa bo.
11. Kingana ya Musamaria ya mbote ke longa beto nki?
11 Tanga Luka 10:30-37. Kingana ya Yezu ya Musamaria ya mbote ke monisa mpenza ntendula ya kuwila bantu mawa. Muntu ya Samaria wilaka muntu yina vandaka na mpasi mawa mpi yo pusaka yandi na kusadisa muntu yango. Na nima ya kutubila kingana yai, Yezu tubaka nde: “Kwenda mpi sala mutindu mosi.” Yo yina, beto lenda kudiyula nde: ‘Keti mono ke salaka mutindu mosi? Keti mono ke salaka mambu yina Musamaria ya mbote salaka? Ntangu bantu kele na mpasi, keti mono lenda sadisa bo? Mu mbandu, keti mono lenda sadisa bampangi ya minunu, mifwidi to bana yina bibuti na bo kele ve Bambangi ya Yehowa? Keti mono ke tubilaka “bantu ya kele na mawa na mutindu ya ke lembika” sambu na kupesa bo kikesa?’—1 Batesalonika 5:14; Yakobo 1:27.
12. Sambu na nki kuwila bantu mawa ke pesaka beto kiese?
12 Sambu na nki beto ke vandaka na kiese ntangu beto ke wilaka bantu mawa? Ntangu beto ke wilaka bantu mawa beto ke kabilaka bo, Yezu tubaka nde kukaba ke pesaka beto kiese. Kikuma ya nkaka kele nde beto ke sepedisaka Yehowa. (Bisalu 20:35; tanga Baebreo 13:16.) Ntotila Davidi tubaka mambu yai sambu na muntu yina ke wilaka bantu mawa: “Yehowa ta keba yandi mpi ta bikisa yandi na luzingu. Bo ta tuba nde yandi kele muntu ya kiese na ntoto.” (Nkunga 41:1, 2) Kana beto ke wila bantu mawa, Yehowa ta wila beto mpi mawa mpi beto ta vanda na kiese mvula na mvula.—Yakobo 2:13.
SAMBU NA NKI “BANTU YINA KELE NTIMA-MPEMBE” KE VANDAKA NA KIESE?
13, 14. Sambu na nki yo kele mfunu na kuvanda ‘bantu ya ntima-mpembe’?
13 Yezu tubaka nde: “Kiese na bantu yina kele ntima-mpembe, sambu bo ta mona Nzambi.” (Matayo 5:8) Sambu na kuvanda ntima-mpembe, beto fwete bika nde mabanza mpi bampusa na beto kuvanda bunkete. Diambu yai kele mfunu kibeni sambu Yehowa kundima lusambu na beto.—Tanga 2 Bakorinto 4:2; 1 Timoteo 1:5.
14 Bantu yina kele ntima-mpembe lenda sala kinduku ya mbote ti Yehowa, yina tubaka nde: “Kiese na bantu yina ke yobisa bamvwela na bo.” (Kusonga 22:14) ‘Kuyobisa bamvwela na bo’ ke tendula nki? Sambu na Bakristu yina bo me tulaka mafuta, yo ke tendula nde Yehowa ke monaka bo bantu ya bunkete, yandi ta pesa bo luzingu ya kukonda kufwa na zulu mpi bo ta vanda na kiese mvula na mvula. Sambu na kibuka ya nene yina kele ti kivuvu ya kuzinga na ntoto, yo ke tendula nde Yehowa ke ndima bo bonso bana na yandi sambu yandi ke mona bo bantu ya lunungu. Biblia ke tuba nde “bo me yobisaka bamvwela na bo mpi bo me kumisaka yo mpembe na menga ya Mwana-Dimeme.”—Kusonga 7:9, 13, 14.
15, 16. Inki mutindu bantu ya ntima-mpembe lenda “mona Nzambi”?
15 Yehowa tubaka nde: “Ata muntu mosi ve lenda mona mono mpi kubikala na luzingu.” (Kubasika 33:20) Kansi nki mutindu bantu ya ntima-mpembe lenda “mona Nzambi”? Ngogo ya Kigreki ya bo me balula nde “mona” lenda tendula kumona na mabanza, kubakisa to kuzaba. Yo yina, ‘kumona Nzambi’ ke tendula kubakisa kimuntu na yandi mpi kuzola bikalulu na yandi. (Baefezo 1:18) Yezu fululaka bikalulu ya Nzambi na mutindu ya kukuka, yo yina yandi tubaka nde: “Muntu yina me mona mono me mona mpi Tata.”—Yoane 14:7-9.
16 Diaka, beto ‘ke monaka Nzambi’ ntangu beto ke monaka mutindu yandi ke sadisaka beto. (Yobi 42:5) Beto mpi lenda “mona” to kutula dikebi na mambu ya kitoko yina Yehowa ke sila bantu ya ntima-mpembe mpi bayina ke sadilaka yandi na kwikama yonso. Kansi Bakristu yina bo me tulaka mafuta ta mona kibeni Yehowa ntangu bo ta futumuka mpi ta kwenda na zulu.—1 Yoane 3:2.
BETO LENDA VANDA NA KIESE ATA BETO KE KUTANA TI BAMPASI
17. Sambu na nki bantu ya ke tulaka ngemba ke vandaka na kiese?
17 Yezu tubaka diaka nde: “Kiese na bantu yina ke tulaka ngemba.” (Matayo 5:9) Kana beto ke sala ngolo na kuvanda na ngemba ti bampangi, beto ta vanda na kiese. Longoki Yakobo sonikaka nde: “Bo ke kunaka nkeni ya mbuma ya lunungu na ngemba sambu na bantu yina ke tulaka ngemba.” (Yakobo 3:18) Yo yina, kana nge ke wakana ve ti mpangi mosi na dibundu to na dibuta, samba Yehowa sambu yandi sadisa nge na kutula ngemba. Ebuna, Yehowa ta pesa nge mpeve santu na yandi, yina ta sadisa nge na kumonisa bikalulu ya Bakristu mpi nge ta vanda na ngemba kibeni. Yezu monisaka mfunu ya kutula ngemba ntangu yandi tubaka nde: “Ebuna, kana nge ke nata dikabu na nge na mesa-kimenga mpi kuna nge me yibuka nde mpangi na nge kele ti makambu ti nge, bika dikabu na nge pana na ntwala ya mesa-kimenga, mpi kwenda. Ntete, tula ngemba ti mpangi na nge, na nima ntangu nge ta vutuka, pesa dikabu na nge.”—Matayo 5:23, 24.
18, 19. Sambu na nki Bakristu ke vandaka na kiese ata bo ke monisa bo mpasi?
18 Yezu tubaka nde: “Kiese na beno kana bantu ke finga beno, ke monisa beno mpasi, mpi ke kusila beno makambu ya mutindu na mutindu sambu na mono.” Bangogo yai ya Yezu ke tendula nki? Yandi yikaka nde: “Beno yangalala mpi beno vanda na kiese mingi, sambu matabisi na beno kele nene na zulu, sambu bo monisaka mpi bambikudi yina vandaka na ntwala na beno mpasi mutindu yina.” (Matayo 5:11, 12) Ntangu bo bulaka bantumwa mpi buyisaka bo na kusamuna, bantumwa “katukaka na ntwala ya Sanedreni, bo vandaka na kiese.” Ya kieleka, bo sepelaka ve sambu bo bulaka bo. Kansi bo vandaka na kiese “sambu bo monaka nde bo me fwana nde bo pesa bo nsoni” sambu na zina ya Yezu.—Bisalu 5:41.
19 Bubu yai, Bambangi ya Yehowa mpi ke kangaka ntima na kiese ata bo ke bangika bo sambu na zina ya Yezu. (Tanga Yakobo 1:2-4.) Bonso bantumwa, beto ke sepelaka ve kana bo ke monisa beto mpasi to ke bangika beto. Kansi kana beto bikala ya kwikama na Yehowa, yandi ta pesa beto kikesa sambu beto landa kukanga ntima. Beto tadila mbandu ya mpangi Henryk Dornik ti mbuta na yandi ya bakala. Na Augusti 1944, bo nataka bo kisika yina bo vandaka kusadisa bantu bisalu ya ngolo. Bantu yina vandaka kumonisa bo mpasi tubaka nde: “Beto ta kuka ve kupusa bo na kusala konso kima yina. Bo ke vandaka na kiese ata bo ke zola kufwa bo.” Mpangi Henryk tubaka nde: “Ata mono vandaka ve kuzola kufwa, kumonisa kikesa na ntangu ya mpasi mpi lukumu ya kubikala ya kwikama na Yehowa vandaka kupesa mono kiese mingi.” Yandi yikaka nde: “Bisambu ya masonga yina mono vandaka kusala sadisaka mono na kukwenda pene-pene na Yehowa mpi kundima nde yandi kele kibeni Nsadisi na mono.”
20. Sambu na nki beto kele na kiese ya kusadila “Nzambi ya kiese”?
20 Kana Yehowa, “Nzambi ya kiese,” ke sepela ti beto, beto ta vanda na kiese ata beto ke kutana ti mbangika, ata bantu ya dibuta ke monisa beto mpasi, ata beto ke bela to me nuna. (1 Timoteo 1:11) Beto lenda vanda mpi na kiese sambu Nzambi na beto “yina lenda kusa ve” me silaka beto mambu mingi ya kitoko. (Tito 1:2) Ntangu Yehowa ta lungisa balusilu na yandi, beto ta yindula diaka ve ata fioti bampasi yina beto ke kutana ti yo bubu yai. Ya kieleka, beto lenda yindula mutindu beto ta vanda ti luzingu ya kitoko na Paladisu mpi mutindu beto ta vanda na kiese! Ee, beto “ta wa kiese mingi kibeni na ngemba ya mingi.”—Nkunga 37:11.


text:
Bansangu na Yina Me Tala Babiro mpi Viziti
Beto ke bingisa nge na kiese yonso sambu na kukwisa kutala babiro na beto mpi bisika yina beto ke niemaka mikanda. Na lutiti yai, nge ta mona baadresi mpi ntangu ya kusala viziti.
Malawi
Plot 38, Area 32
Paul Kagame Road
LILONGWE
MALAWI
+265 1-762-111
Baviziti
Banda Kintete tii Kitanu
Banda 8:00 tii 11:00 mpi 13:00 tii 16:00
Viziti ke salaka ngunga mosi ti ndambu
Mambu ya Mfunu
Beto ke balulaka mikanda yina ke tendulaka Biblia na bandinga iya. Beto ke twadisaka bisalu ya mabundu 1 300 ya Malawi.


text:
ZINGILA MU BUKLISTO
‘Kinzika Tat’aku ayi Ngudi’aku’
Bo Yesu kaba va ntoto, nandi wutubila lutumu alulu: ‘Kinzika tat’aku ayi ngudi’aku.’ (Esodu 20:12; Matai 15:4) Yesu wuba lwaku lu kukoluka mawu, bila nandi ‘wutatamana kutumamana’ matata mandi bo kaba ditoko. (Luka 2:51 tsudukusu yi matangu.) Bo kaba nkulutu, nandi wudinda mwingi bakyeba ngudi’andi ava kafwa.—Yoane 19:26, 27.
Mu bilumbu bitu mvandi, baklisto badi matoko, bantumamananga ayi bankolukanga na matata mawu mu lukinzu. Lutumu lu kukinzika matata mitu lwisi ko tsukulu. Kheti matata mitu bama nuna, tufweni tatamana kuba kinzika mu kubaka ndandu yi luzabu luawu. (Zingana 23:22) Tulenda kinzika matata mitu beka bakulutu mu kukyeba zitsatu ziawu mu thangu bantomba. (1 Timoteo 5:8) Kheti twidi matoko voti bakulutu, kutatamana kukolukanga na matata mitu, yidi tsabi mwingi kuba kinzika.
TALANU VIDEO YI ZIFIKULA YINTUBA BWIDI YILENDA KOLUKILA NA MATATA MAMI? BOSI VANA MIMVUTU MI BYUVU BINLANDAKANA:
Kibila mbi wulenda mwena phasi kukoluka na matata maku?
Bwidi ngye wulenda kinzikila matata maku bo wunkoluka yawu?
Kibila mbi didi dyambu dimbote beni kuvanga mangolo mwingi wuyoluka na matata maku? (Zingana 15:22)


text:
Bikala ya Kwikama na Ntangu ya Mpasi
Tala mutindu Ndinga ya Nzambi Ke sadisaka Bambangi ya Yehowa na kununga bampasi yina ke kuminaka bo sambu na lukwikilu na bo.
Mono Bakaka Lukanu ya Kuvanda Soda ya Kristu
Bo kangaka Demetrius Psarras sambu yandi buyaka kunwana bitumba. Ata mpidina, yandi landaka kupesa Nzambi lukumu, ata ntangu bo niokulaka yandi ngolo.
Yandi Bakaka Dilongi na Bantu ya Boloko
Ntangu bo tulaka muntu mosi na Érythrée na boloko, yandi monaka yandi mosi nde Bambangi ya Yehowa ke zingaka na kuwakana ti mambu yina bo ke longaka.
Banoti na Nsi ya Mashini ya Kuyobisila Bilele
Mama mosi me sadila metode na yandi mosi sambu na kulonga bana na yandi ya bankento mambu ya kieleka yina kele na Biblia.
Bambangi ya Yehowa Me Pesa Mimpe Yina Vandaka na Makasi Mvutu na Pima
Biblia ke siamisa beto na kuvanda mawete ata ntangu bantu ke sosila beto. Keti ndongisila yai ke simbaka kibeni?


text:
Nzambi Me Salaka Inki?
Kana nge ke zola kuzaba muntu mosi mbote, yo ta vanda mfunu nde nge zaba mambu yina yandi me salaka mpi bampasi yina yandi me nungaka. Mutindu mosi mpi, kana nge ke zola kuzaba Nzambi mbote, nge fwete zaba mambu yina yandi me salaka. Kana nge sala yo, ziku nge ta yituka na kuzaba nde mambu mingi yina yandi me salaka dezia ke natilaka beto mambote bubu yai mpi yo ta natila beto mambote na bilumbu ke kwisa.
NZAMBI SALAKA BIMA YONSO SAMBU NA MAMBOTE NA BETO
Yehowa Nzambi kele Ngangi ya Nene, mpi “bikalulu na yandi ya ke monikaka ve ke monanaka pwelele tuka lugangu ya nsi-ntoto, sambu yo ke monanaka na bima yina yandi salaka.” (Baroma 1:20) Biblia ke tuba nde: “Yandi Muntu salaka ntoto na ngolo na yandi, muntu yina na mayele na yandi tulaka ngolo ntoto ya ke butaka mpi yina tandulaka zulu na mayele na yandi ya kubakisa mambu.” (Yeremia 10:12) Bima ya kuyituka yina Nzambi me salaka ke monisaka nde yandi ke tudilaka beto dikebi.
Beto yindula mutindu Yehowa me kumisaka luzingu na beto kitoko na mutindu yandi me salaka beto na “kifwani na yandi.” (Kuyantika 1:27) Yo ke tendula nde yandi me salaka na mpila nde beto monisa na mutindu ya fioti bikalulu na yandi ya nene. Yandi me salaka beto ti makuki ya kuvanda ti bikalulu ya kimpeve to ya kubakisa bangindu mpi bansiku na yandi. Kana beto ke sala bikesa ya kuzitisa yo, beto ta vanda ti luzingu ya kiese kibeni mpi ya mbote. Diaka, yandi me pesaka beto makuki ya kusala kinduku ti yandi.
Kana beto tala mbote-mbote bima yina Nzambi me salaka na ntoto, beto ta bakisa nde yandi ke zolaka beto. Ntumwa Polo tubaka nde, Nzambi “kudibikaka ve kukonda kimbangi kansi yandi salaka mambu ya mbote mutindu yandi ke pesaka [beto] mvula mpi bansungi yina bambuma ke basikaka mingi, ebuna yandi ke pesaka [beto] madia mingi mpi ke fulusaka bantima na [beto] na kiese.” (Bisalu 14:17) Nzambi me pesaka beto diaka bima mingi katula bima yina kele mfunu sambu na luzingu. Yandi me pesaka beto bima mingi kibeni sambu beto sepela ti luzingu. Kansi, kele ti mambu mingi yina Nzambi kanaka kusala sambu na beto.
Yehowa salaka ntoto sambu bantu kuzinga mvula na mvula na zulu na yo. Biblia ke tuba nde: “Yandi me pesaka ntoto na bana ya bantu,” mpi yandi “gangaka yo ve kaka sambu na mpamba, kansi [yandi] salaka yo sambu bantu kuzinga.” (Nkunga 115:16; Yezaya 45:18) Banani zolaka kuzinga na zulu na yo mpi bantangu ikwa bo zolaka kuzinga? Biblia ke tuba nde: “Bantu ya lunungu ta baka ntoto, mpi bo ta zinga kimakulu na zulu na yo.”—Nkunga 37:29.
Yo yina, ntangu Yehowa salaka bakala ya ntete Adami mpi nkento ya ntete Eva, yandi tulaka bo na paladisu awa na ntoto sambu na “kubundula yo mpi kukeba yo.” (Kuyantika 2:8, 15) Nzambi pesaka bo mikumba yai zole ya mfunu: “Beno buta mingi mpi beno kuma mingi, beno fulusa ntoto mpi beno yala yo.” (Kuyantika 1:28) Adami ti Eva vandaka ti kivuvu ya kuzinga mvula na mvula awa na ntoto. Diambu ya mawa kele nde, bo kolamaka na Nzambi, yo yina bo vidisaka dibaku ya kuvanda na kati ya “bantu ya lunungu” yina “ta baka ntoto.” Kansi, mutindu beto ta mona yo, mambu yina bo salaka sobaka ve lukanu ya Yehowa sambu na beto mpi sambu na ntoto. Beto tadila ntete kima ya nkaka yina Nzambi me salaka.
NZAMBI ME PESAKA BETO NDINGA NA YANDI
Bantu ke bingaka mpi Biblia Ndinga ya Nzambi. Sambu na nki Yehowa me pesaka beto Biblia? Yandi me pesaka beto yo ntete-ntete sambu na kuzaba yandi. (Bingana 2:1-5) Ya kieleka, Biblia ke pesaka ve mvutu na bangiufula yonso yina beto lenda kudiyula sambu na Nzambi, ata mukanda mosi mpi ve lenda sala yo. (Longi 3:11) Ata mpidina, mambu yonso yina kele na Biblia ke sadisaka beto na kuzaba Nzambi. Mutindu yandi ke sadilaka bantu mambu ke sadisaka beto na kuzaba yandi. Beto ke zabaka bantu yina yandi ke zolaka mpi yina yandi ke zolaka ve. (Nkunga 15:1-5) Beto ke zabaka mutindu yandi ke tadilaka lusambu, minsiku ya bikalulu ya mbote mpi bima ya kinsuni. Diaka, Biblia ke sadisaka beto na kuzaba kimuntu ya Yehowa na nzila ya mambu yina Mwana na yandi, Yezu Kristu, tubaka mpi salaka.—Yoane 14:9.
Kikuma ya nkaka yina Yehowa pesaka beto Ndinga na yandi, Biblia, kele sambu yo sadisa beto na kuzaba mutindu beto lenda vanda ti luzingu ya kiese mpi ya mbote. Na nzila ya Biblia, Yehowa ke songaka beto mutindu ya kuvanda ti luzingu ya dibuta ya kiese, mutindu ya kusepela ti bima yina beto kele ti yo, mpi mutindu ya kununga basusi. Mutindu zulunalu yai ta tendula yo, Biblia ke pesaka bamvutu na bangiufula ya mfunu ya luzingu, mu mbandu: Sambu na nki bampasi kele mingi? Inki mambu ta salama na bilumbu ke kwisa? Yo ke tubila mpi mambu yina Nzambi me salaka sambu lukanu na yandi ya kisina kulungana.
Kele ti mambu mingi ya nkaka ya ke monisa nde Biblia kele kibeni mukanda mosi ya kuyituka yina me katukaka na Nzambi. Bo sonikaka yo na nsungi ya bamvula 1 600 na bantu kiteso ya 40, kansi yo kele kaka ti ntu-diambu mosi sambu Nzambi muntu kele Munkwa na yo. (2 Timoteo 3:16) Na kuswaswana ti mikanda ya nkaka ya ntama, bo me taninaka kibeni Biblia banda ntama tii bubu yai, mutindu bamaniskri ya ntama ya Biblia ke monisaka yo. Diaka, ata bambeni me salaka bikesa sambu bo balula ve Biblia, bo kabula yo ve, mpi bantu kutanga yo ve, bo me nungaka ve. Biblia kele mukanda yina bo ke kabulaka mpi ke balulaka mingi kuluta mikanda yonso bubu yai. Mutindu bantu me kukaka ve na kufwa Biblia ke monisa nde “ndinga ya Nzambi na beto ke zingaka kimakulu.”—Yezaya 40:8.
NZAMBI SOBAKA VE LUKANU NA YANDI
Nzambi me salaka mambu ya nkaka sambu na kulungisa lukanu na yandi sambu na beto. Mutindu beto monaka yo na luyantiku, Nzambi zolaka nde bantu kuzinga mvula na mvula na ntoto. Kansi, ntangu Adami kolamaka na Nzambi mpi salaka disumu, yandi vidisaka dibaku ya kuzinga mvula na mvula sambu na yandi mosi mpi sambu na bana na yandi. Biblia ke tuba nde: “Disumu kotaka na nsi-ntoto na nzila ya muntu mosi mpi lufwa na nzila ya disumu, mutindu mosi mpi lufwa me mwanganaka na bantu yonso sambu bo yonso salaka disumu.” (Baroma 5:12) Sambu Adami kolamaka, yo monanaka bonso nde lukanu ya Nzambi ta lungana ve. Inki Yehowa salaka?
Yehowa salaka mambu yina wakanaka ti bikalulu na yandi. Yandi pesaka Adami ti Eva ndola ya me fwana sambu na mambu yina bo salaka, kansi na zola yonso, yandi yidikaka mambu sambu na bana na bo. Mayele ya Yehowa sadisaka yandi na kuzaba mutindu ya kuyidika mambu, mpi na mbala mosi yandi tubaka mutindu yandi ta sala yo. (Kuyantika 3:15) Bantu ta katuka na kimpika ya disumu mpi ya lufwa na nzila ya Yezu Kristu, Mwana ya Nzambi. Yo vandaka kulomba kusala inki?
Yehowa tindaka Yezu sambu na kugulusa bantu na bampasi yina kukolama ya Adami me nataka, sambu na kulonga bo mutindu ya kuzinga mpi sambu na “kupesa luzingu na yandi bonso nkudulu sambu na bantu mingi.” * (Matayo 20:28; Yoane 14:6) Yo lombaka nde Yezu kupesa luzingu na yandi bonso kimenga sambu yandi vandaka muntu ya kukuka bonso Adami. Kansi, Yezu swaswanaka ti Adami, yandi landaka kulemfukila Nzambi, nkutu tii na lufwa. Sambu yo lombaka ve nde Yezu kufwa, Yehowa futumunaka yandi sambu yandi zinga diaka na zulu. Yezu salaka diambu yina Adami kukaka ve kusala, disongidila, kupesa bantu ya bulemfu dibaku ya kuzinga mvula na mvula. Biblia ke tuba nde: “Mutindu bantu mingi kumaka bansumuki na nzila ya kukonda bulemfu ya muntu mosi, mutindu mosi mpi bantu mingi ta kuma bantu ya lunungu na nzila ya bulemfu ya muntu mosi.” (Baroma 5:19) Na nzila ya kimenga ya Yezu, Nzambi ta lungisa lusilu na yandi ya kupesa bantu luzingu ya mvula na mvula na ntoto.
Mutindu Nzambi salaka mambu sambu na kuyidika bampasi yina kukolama ya Adami nataka ke longa beto mambu mingi ya me tala Yehowa. Beto me bakisa nde kele ve ata ti kima mosi yina lenda kanga Yehowa nzila ya kulungisa lusilu na yandi; mambu yina yandi ke tubaka “ta nunga kibeni.” (Yezaya 55:11) Beto me longuka mpi nde Yehowa ke zolaka beto mingi. Biblia ke tuba nde: “Yina mutindu zola ya Nzambi monanaka sambu na beto, nde Nzambi tindaka Mwana na yandi mosi kaka ya kubutuka na nsi-ntoto sambu beto baka luzingu na nzila na yandi. Zola yina kele mutindu yai: yo kele ve nde beto me zolaka Nzambi, kansi nde yandi muntu zolaka beto mpi yandi tindaka Mwana na yandi bonso kimenga ya kuwakanisa beto ti yandi sambu na masumu na beto.”—1 Yoane 4:9, 10.
Nzambi “kangaka ve nzila nde Mwana na yandi kumona mpasi kansi yandi bikaka nde yandi fwa sambu na beto yonso,” yo ke ndimisa beto nde Nzambi ta pesa beto “na luzolo yonso bima yonso ya nkaka” yina yandi me silaka. (Baroma 8:32) Nzambi silaka nde yandi ta sala nki sambu na beto? Tanga disolo ya ke landa.
NZAMBI ME SALAKA INKI? Yehowa salaka bantu sambu bo zinga mvula na mvula na ntoto. Yandi me pesaka beto Biblia sambu beto zaba yandi. Na nzila ya Yezu Kristu, Yehowa me pesaka nkudulu, sambu lukanu na yandi kulungana
^ par. 16 Sambu na kuzaba mambu mingi na yina me tala nkudulu, tala kapu 5 ya mukanda Inki Biblia Ke Longa Beto?, yina Bambangi ya Yehowa me basisaka, yo kele mpi na Internet na www.jw.org.


text:
Manaka ya Lutangu ya Biblia
Biblia kele ti mayele yina lenda sadisa beto na luzingu. Kana nge ke tanga yo mpi nge ke yindula mbala na mbala mambu ya nge ke tanga mpi nge ke sadila yo, “nge ta nunga.” (Yozue 1:8; Nkunga 1:1-3) Nge ta zaba mpi Nzambi ti mwana na yandi Yezu, ebuna kana nge me zaba bo, nge ta baka dibaku ya kuzinga mvula na mvula.—Yoane 17:3.
Nge fwete tanga mikanda ya Biblia na nki ndonga? Nge lenda pona nge mosi. Manaka yai ya bo me yidikaka sambu na kutanga Biblia ta sadisa nge na kutanga mikanda ya Biblia na ndonga yina yo ke vandaka to na kutadila masolo. Mu mbandu, nge lenda tanga mikanda to baverse yina lenda sadisa nge na kuzaba mutindu Nzambi sadilaka bantu ya Izraele ya ntama mambu. Mikanda to baverse ya nkaka ta sadisa nge na kuzaba mutindu dibundu ya Bukristu ya mvu-nkama ya ntete butukaka mpi mutindu yo yelaka. Kana nge ke tanga kimvuka mosi ya mikapu konso kilumbu, nge ta tanga Biblia ya mvimba na mvula mosi.
Keti nge ke sosa manaka sambu na kutanga Biblia konso kilumbu? Keti nge ke sosa manaka yina ta sadisa nge na kutanga Biblia ya mvimba na mvula mosi? Keti nge ke sosa manaka yina ta sadisa nge na kuyantika kutanga Biblia? Manaka yai ta sadisa nge. Baka manaka yai ya nge lenda niema ya lutangu ya Biblia, mpi banda kutanga yo bubu.


text:
DILONGO 98
Baklisto Batyamuka mu Bibwangu Biwombo
Bapostolo batumamana nswa Yesu kabavana wu kutyamuna zitsangu zimboti mu ntoto woso. Mu mvu 47 mu thangu yi Yesu, zikhomba baba kalanga ku Antiokia bafila Polo ayi Balinabasi mwingi balonga. Polo ayi Balinabasi bayenda ayi balonga mu bibwangu biwombo dedi Azia, Delebe, Listila ayi Ikone.
Polo ayi Balinabasi balonga mambu matedi Klisto kwidi batu boso, balonga bisina ayi bakhambulu zimbongo, matoko ayi biboba. Mu kisalu beni bavanga, bawombo bakikinina kyedika kitedi Klisto. Mu thangu Polo ayi Balinabasi balonga Selengio Paulu mfumu divula di Sipeli, ndoki yimweka waba tomba kuba kandikila. Vayi Polo wukamba ndoki beni: ‘Yave kasi ko ku khonzo’aku.’ Muna thangu, ndoki beni wiza fwa meso. Mfumu yi divula di Sepeli bo kamona mambu amomo, wisa kikinina kuba nlandikini wu Yesu.
Polo ayi Balinabasi balonga mu bibwangu byoso, bawu balonga nzo ka nzo, mu zinzila, ayi mu zinzo zi zikhutukunu. Mu thangu babe vyoka divula di Listila, bawu ba belusa dibakala dimweka wubela malu tona kabutuka. Batu bo bamona kimangu beni, baba tomba kubwongimina voti kuzitisa Polo ayi Balinabasi buka zinzambi. Vayi bawu baba kamba: ‘Zitisanu Nzambi! Bila befo twidi batu buka benu!’ Mu thangu beni, basi Yuda bayiza vana ayi batona kutubila Polo ayi Balinabasi bubi. Bawu bakuba Polo mamanya ayi bambasisa ku nganda divula di Sipeli. Vayi Polo kasa fwa ko! Mu thangu beni, bakhomba bayiza mwingi bansadisa ayi bannata dyaka ku divula di Sipeli. Bosi Polo wuvutuka ku Antiokia.
Mu mvu 49 mu thangu yi Yesu, Polo wubasika mu khumbu yi mwadi mu kisalu ki kulonga. Nandi wuvutukila theti zikhomba kalonga ku khonzo yi Azia, bosi wutyamuna zitsangu zimboti mu zitsi zi Europa. Nandi wuyenda ku Atene, Efeso, Filipi, Tesalonika ayi bibwangu binkaka. Sila, Luka ayi ditoko bantanguninanga Timoteo, bayenda ayi Polo. Bawu basadila va kimweka mwingi kuzibula ayi kukindisa bimvuka. Bosi Polo wukala theti ku Kolinto mvu wumweka ayi ndambu mwingi kukindisa zikhomba. Nandi wulonga ayi wusonika minkanda kafila mu bimvuka biwombo. Nandi mvandi wuba vanganga biteva kaba sumbisanga. Bosi wubwe vutuka ku Antiokia.
Mu mvu 52 mu thangu yi Yesu, Polo wubasika mu khumbu yintatu mwingi kalonga. Nandi wutona kulonga ku khonzo yi Azia, wutombuka ku Filipi bosi wukuluka ku Kolinto. Polo wukala ku Efeso bilumbu biwombo, waba longanga zitsangu zimbote, wubelusa batu ayi wukindisa kimvuka. Nandi mvandi wuba kwendanga lumbu ka lumbu va nganda yi kikola mwingi kulonga batu. Bawombo bayuwa malongi beni ba balula mavanga. Bo kamana longa zitsangu zimbote mu bibwangi biwombo, bosi wisa vutuka ku Yelusalemi.
“Yendanu, lukitula batu ba zitsi zioso minlonguki miami.”—Matai 28:19


text:
DILONGO 4
Nganzi Yilenda Vanga Mutu Kavonda
Buna Adami ayi Eva ba botuka ku lumbu lu Edeni, bawu babuta bana bawombo. Wutheti dizina dyandi Kaini, wuyiza ba mvati nsitu ayi wumwadi Abeli wuyiza ba nsungi mameme.
Kilumbu kimweka Kaini ayi Abeli bakubika mikhayilu mwingi kukabila Yave. Ngye zebi khayilu buna mbi? Kyuma ki thalu wumvana mutu nkaka. Yave wuyangalala mu khayilu Abeli kavana, angi kasa tya ko khayilu wu Kaini. Mawu mavanga Kaini kaba beni nganzi. Yave wu lwengisa Kaini kabika kubikila nganzi kunyala kibila yilenda kumvangusa kavanga mambu mambi. Vayi Kaini kasa kuwa ko.
Kaini wukamba Abeli: ‘Minu yintomba twenda yaku ku nsitu, Abeli wukikina. Mu thangu baba va baveka, Kaini wuvonda khomb’andi. Mbi Nzambi kayiza vanga? Yave wukukisa Kaini ku kinanu kuma kakhambu bakila bu kuvutukila.
Dilongi mbi tulenda baka? Tulenda ba mu nganzi voti mambu ma kukhambu monikina mu phila befu tuntombila vayi ti batuveni malongi, mu thinu—tufweti lembika mayindu mitu mu kukhambu—bikila nganzi beni yituyala.
Abeli waba zolanga Nzambi ayi wuvanga mambu masulama, Yave kalendi ko kuzimbakana mambu mavanga Abeli. Nandi wala vulubusa Abeli mu thangu kala balula ntoto paladizu.
“Yenda [theti] dedikisa ayi khomb’aku bosi yiza vani [khayilu’aku] kwidi Nzambi.”—Matai 5:24


text:
Kôngo ya Kati
Kongo ya Kati kele kizunga ya Repubilika ya Kongo ya Dimokalasi. Yandi kele kizunga mosi na simu ya kalunga. Mbanza-mfumu ya Kongo ya Kati kele Matadi. Bambanza ya nene ya nkaka kele Mboma, Muanda, Banana, Mbanza-Ngungu na Vivi.
Dikanda luta nene ya kizunga yai kele bakongo.
Kinkulu[soba | edit source]
- 1933: kabu ya kizunga Léopoldville
- 1962: Kongo ya Kati
- 1966: kizunga Kinsasa me kabula na Kongo ya Kati
- 1971: Zaire ya Mitiu (Bas-Zaire)
- 1997: Kongo ya Mitiu (Bas-Congo)
- 2005: Kongo ya Kati
Bêsi[soba | edit source]
Tala mpe[soba | edit source]
Mazita ya ngandu[soba | edit source]


text:
Ngola
Ngola kele yinsi mosi ya Afelika ya Sudi. Bayinsi ya pene-pene kele Repubilika ya Kôngo ya Dimokalasi, Zambia na Namibia. Kizûnga ya Kabinda kele na ndilu na Repubilika ya Kôngo. Lwanda kele mbânza-kimfumu ya Ngola.
KinkuluEdit
Bayinsi ya ntotila ke tulama na sika ya Ngola na ntwala. Bawu vwandaka Kakongo ná Kabinda, Kôngo ya Ntotila na node, Ndongo mpe Matamba na katikati mpe Benguela na sudi.
Ngola vwandaka koloni ya Portugal.
BizûngaEdit
BântuEdit
Kimputulukesi kele ndînga ya kisalu. Bandînga ya bwala kele kisikôngo, kimbundu, ovimbundu, kitshokwe, kimbunda na kikwanyama.
.


text:
- KINSHASA:Lukutakanu ya luyalu ya insi me baka ba lukanu sambu na bantu kele na boloko,mpe ntalu ya carburant fwana kukita mpe mambu ya mavimpi ya nzutu/sites/default/files/2020-05/05052020-a-f-journalkikongosoir00-00.mp3
- GOMA: balobi mbisu 74 ina vuandaka na boloko na insi ya Ouganda ba me bikidila bau kansi bau lenda kuisa ve na RDC sambu ba ndili ya ba insi kele
- LUBUMBASHI: intersyndical ya Gecaminke lomba na mfumu ya insi na kugulusa compagnie yai an ba kakalakani ya me kotila yau na mukinti ya insi na nzila ya covid 19
- KINSHASA: Inza ya mvimbe me kembila kilumbu ya bunketo ya maboko, OMS na nzila ya directeur na yau me zabisa ti kunuanisa kimbevo ya COVID 19 lenda salama kaka na kuyobisa maboko na sabuni
- MATADI: Nkangu ya matadi lenda vuanda diaka na keti keti ve, sambu bau ta zua maza ya ofele na ngonda ya iya ti ya tanu me zabisa ministre ya Hydrocarbure ya kizunag Kongo Central
- KINSHASA: Connect Africa mosi ya ba ONG me pesa na kimvuka ke nuanisa Covid 19 connection na bisadilu ya ofele na ba ngonda sambanu sambu bau landila bizuna ya mavimpi ya nzutu na kinshasa
- KINSHASA: Bantu ke bela Covid 19 na RDc me lunga nkam sambwadi na tanu .
Journal kikongo soir
Recevez Radio Okapi par email
Donnez votre adresse email dans ce formulaire afin de recevoir tous nos articles dans votre boîte email. Vous recevrez un message de confirmation avec un lien sur lequel il vous faudra cliquer afin que l'envoi d'emails devienne effectif.
Si vous ne voyez pas l'email de confirmation dans votre boîte de réception, allez chercher dans vos spams et marquez le message comme "non spam".


text:
Bundu ya Kongo
Bundu ya Kongo go Bundu dia Kongo kele kimvuka ya politiki ya bakongo, yina ke salaka na Kongo ya Kati. Yau zola nde Kongo ya Kati ke kitula nsi ya kimpuanza tuka Repubilika ya Kongo ya Dimokalasi. Yau ke zola kuganga diaka Kongo ya Ntotila, yina me yalumuka bandambu ya Ngola, RKD, Kabinda, Repubilika ya Kongo ye Ngabu. Mfumu ya Bundu ya Kongo kele Ne Muanda Nsemi.
Balandi ya Bundu ya Kongo me tula ngolo na bantinu ya ntama Mobutu Sese Seko na Laurent-Désiré Kabila.
Na 22.7.2002 balandi ya Bundu ya Kongo me sala manifestation. Bapolisi me bula bau ye me kufua bantu 14. Bantu ya leta me funda mfumu ya Bundu ya Kongo, Muanda Nsemi, sambu na manifestation.
Na balunuanu ya balandi ya Bundu ya Kongo ye basoda na 31.1.-1.2.2007 bantu 16 (soda mosi ye balandi 15) me kufua na Matadi na kartie ya Buima, bantu 37 (balandi 29) na Muanda, bantu 26 na Mboma ye bantu 8 na Songololo. Yau vanda lunuanu luta nene ya Bundu ya Kongo.


text:
Na luyantiku, bo salaka Truvada sambu na kunwanisa kimbefo VIH na bantu yina kele ti yawu, kansi bubu yayi beto me zaba nde bantu yina kele ve ti kimbefo VIH lenda nwa yawu sambu na kuditanina na kimbefo yayi kana bo me sala mambu yina lenda sala nde bo baka yawu. Bubu yayi ngidika ya Etats-Unis ya ke talaka mambu ya bankisi mpi ya madia ke ndimaka nde bo sadila Truvada bonso PrEP mpi bimvuka ya mutindu mosi ya luyalu ya Peru, ya France, ya Afrika ya Sudi, ya Kenya, ya Izraele, mpi ya Canada ke ndimaka yawu mpi mutindu yina.
Kele ti bansi ya nkaka, mu mbandu Thaïlande mpi Brésil, yina bo ke pesaka bantu ya nkaka PrEP na nzila ya bansosa ya bo ke salaka sambu na kuzaba kana nkisi yango kele mbote to ve. Mpi na bisika mingi diaka, bantu yina ke nwaninaka banswa ya bantu ke lomba nde bo pesa bo nswa ya kusadila PrEP kansi balukanu na bo me zabana ntete ve.
Tala PrEP Watch sambu na kuzaba mambu yayi na bansi mingi ya nkaka.
Kana nge ke zingaka na Etats-Unis, tala kisika ya kuzwa PrEP awa.
Kana nge ke zingaka na Royaume-Unis, tala mambu mingi ya me tala kusadila PrEP awa.


text: 3 Diau dimosi mpe, yeno akento, nusakalela akazi eno,+ kimana awana balembi lemvokelanga e Diambu dia Nzambi, babakilwa muna kadilu kia akento au, ke mu mvovo ko,+2 wau bemonanga e kadilu kieno kiambote+ kumosi yo vumi.3 O vienga kweno ke kukadi kwa ku mbazi ko—nkangilu a nsuki, mvuat’a nkembo za wolo+ yovo mvuatu miantalu—4 kansi kwa kiwuntu kiaswekama kia ntima, muna mvuatu ulembi wolakana wa ntim’anleka yo lembama,+ una vo wantalu kikilu vana meso ma Nzambi.5 Kadi i wau wuwu bayiviengeselanga akento avelela kuna nz’ankulu ana babundanga e vuvu muna Nzambi yo sakalela akazi au,6 wauna Sara kalemvokelanga Abarayama yo kunyikila vo mfumu.+ Oyeno nukitukidi se wan’andi, wau nuvanganga mawete yo lembi mona wonga.+7 Yeno akala mpe diau dimosi, nukadilanga yau kuna zayi.* Nuzitisanga akento+ nze kinzu kia kondwa ngolo, kadi oyau mpe avingidi a nsambu za moyo kumosi yo yeno,+ kimana e sambu yeno yalembi kakidilwa.8 Dianu vo, yeno awonso nukala yo nyindu mosi,+ nukalanga e ntwadi muna ntangw’a mpasi ye kiese, nusongaziananga nzolani a ungudi ye nkenda+ yo lulembamu.+9 Ke nuvutula mbi muna mbi ko+ yovo malevo muna malevo.+ Nusambula kaka,+ e kuma kadi muna diadi i nuabokelelwa, kimana nuavua e nsambu.10 Kadi “ndiona ozolele yangalela e zingu yo mona lumbu yambote, kafwete lunga-lunga lubini lwandi muna mbi+ yo nu’andi muna vova luvunu.11 Yambula kavengomoka muna mambu mambi,+ kavanga mambu mambote;+ yambula kavava luvuvamu yo tatidila lo.+12 Kadi meso ma Yave* muna ansongi mena, o matu mandi mewanga e ndodokela zau,+ kansi Yave* osianga kitantu kw’awana bevanganga mambu mambi.”+13 Ozevo, nani okunumwesa e mpasi avo nusidi mambu mambote e tima?+14 Kansi avo numwene mpasi mu kuma kia unsongi, nuyangalala.+ Ke numoni wonga ko wa mambu mana bemwenanga wonga wantu ankaka,* ngatu tokana.+15 Kansi nuzitisa Kristu se Mfumu muna ntima mieno, nukalanga nuakubama mu vana e mvutu kwa konso ndiona okunuyuvula e kuma kia vuvu kieno, kansi nuvangila wo kuna lulembamu+ yo vumi.+16 Nukalanga ye ntona zambote,+ kimana konso ntangwa bekunuvovelanga e mbi, awana bekunuvovelanga e mbi bamona e nsoni+ mu kuma kia kadilu kieno kiambote nze alandi a Kristu.+17 Kadi avo i luzolo lwa Nzambi, disundidi o wete nuamona e mpasi mu kuma kia vanga mambu mambote,+ ke mu kuma kia vanga mbi ko.+18 Kadi Kristu wafwa nkumbu mosi kaka muna diambu dia masumu,+ nsongi a muntu muna diambu dia awana balembi songa,+ kimana kanusunzula kwa Nzambi.+ Wavondelwa muna nitu,+ kansi wavewa o moyo muna mwanda.+19 Muna mpila yayi i kayendela yo samuna kwa mianda mina muna pelezo,+20 mina miateka kolama ekolo Nzambi kavingilanga kuna luzindalalu* muna lumbu ya Noa,+ ekolo kiatungwanga e nzaza,+ ina yavuluzilwa wantu akete muna maza, i sia vo, nana dia wantu.*+21 O luvubu, luna betela ye diambu diadi, owau lukunuvuluzanga mpe (ke lukatulanga mvindu a nitu ko, kansi i ndombelo a ntona zambote kwa Nzambi),+ muna lufuluku lwa Yesu Kristu.22 Una kuna koko kwalunene kwa Nzambi,+ kadi wayenda kuna zulu; ambasi, akwa wisa ye akwa nkuma basiwa kuna nsi a wisa kiandi.+