text:
Luzayisu ya yinza muvimba ya baluve ya muntu
Dyambu ya ntete
Nakutalaka ti kutambula ngenda ya binama nyonso ya dikanda na ya baluve ya bawu a kudedakana mpe yina balenda kuyimina bawu ve ke lufulu ya kimpwanza, ya budedede mpe ya ngemba na kati ya yinza muvimba.
Nakutalaka ti bunzimbu mpe mvwezolo baluve ya muntu metumia kusala mavanga ya bunyama, yina ke dasukisaka bantu mpe na kutalaka dyaka ti nkwizulu ya yinza, sika bantu kevwandaka na kimpwanza ya kuzonza mpe ya kukwikila, sika bantu kekuluka na boma mpe na bumputu ya kulutila zababakana mutindu dikani mosi yanene ya muntu.
Nakutalaka ti ya ke mfumu samu ti baluve ya muntu fwana kukengidilwa na luyalu yina kezitisaka misiku samu na kusala ti muntu fwana kutombuka ve ntangu nyonso na luyalu yina kezitisaka ve misiku.
Nakutalaka ti ya ke mfumu na kukindisa nkudusulu ya kinkundi kati ya bayinsi.
Nakutalaka ti na kati ya Mukanda ya Misiku, makamba ya Bayinsi ya Yinza zabisaka dyaka kiminu ya bawu na baluve ya mfumu ya muntu, na ngenda mpe buzitu ya muntu na budedede va baluve ya babakala na ua bakento, dyaka mpe yayi mebaka lukanu ya kuzangula, ya babakala na ya bakento, dyaka mpe makamba yai mebaka lukanu nya kuzangula mabuta mpe kukotisa luzingu ya kulutila mbote na kati ya kimpwanza mosi ya nene.
Nakutalaka ti bayinsi-binama kwizaka kubaka lukanu samu na kunwanina kisika mosi na kimvuka ya Bayinsi ya Yinza nzitusulu, na bantu nyonso ya yizo, ya baluve ya muntu mpe ya bimvuka ya mfumu.
Nakutalaka ti kuvwanda na ngwilu na ngwilu na mutindu mosi na yina metadila baluve mpe bimpwanza yayi ke mfumu samu na kunungisa lakanu yayi.
Lukutakanu ya Nene
ke na kuzabisa
Luzayisu yayi ya baluve ya muntu na yinza Mutindu dikani ya kintwadi yina fwana kulandama na makamda nyonso mpe na bayinsi nonso samu ti bantu nyonso mpe binama nyonso ya dibundu mabuta, kana babambukila moyo ntangu ni ntangu Luzayisu yayi, basadila ngolo, na nzila ya ndongokolo mpe ngyundululu, na kusadila ti balue mpe bimpwanza yayi kuzituswa dyaka mpe samu na kusyamisa fyoti-fyoti ntambulu mpe nsalulu ya baluve yina na bantu nyonso kati ya bawa mosi bantu ya Bayinsi-Binama kimvuka mpe kati ya bantu babwala, yina ke na lutumu ya bayinsi yina….
Kibuku yantete
Bantu nyonso, na mbutukulu kevwandaka na kimpwanza ya bawu, ngenda mpe baluve ya mutindu mosi. Mayela na mbanzulu je na bawu, ni yawu yina bafwana kusalasana na bumpangi.
Kibuku ya 2
Muntu muntu lenda kusadila baluve nyonso mpe bimpwanza nyonso. Luzayisu yayi ke na kuzabikisa, nkondwa luswaswani ata mosi, mingi na yina metadila mukanda ya nzutu, kibakala to kikento, bandinga, mabundu ya Nzambi, mabanza ya politiki o mabanza yankak metadila yinsi to mabuta, kimvwama mbutukulu to nkadulu yankaka.
Dyaka, diswaswani ata mosi lenda ve kuvwanda na kitezo ya politiki ya lufundusu to ya yinza muvimba yina ke na kusadilwa na yinsi to bwala yina muntu katukakan, ata yinsi yina to bwala yina vwanda na kimpwanza, ata ya vwanda na lutumu ya yinsi yankaka, ata ya zwaka dipanda to vwanda kaka na mwa-ndambu ya kimpwanza.
Kibuku ya 3
Konso muntu ke na luve ya kuzinga, ya kuvwanda na kimpwanza mpe ya kuvwanda na kizunu ya bumumtu ya yandi.
Kibuku ya 4
Ata muntu ve lenda kuvwanda na bundongo to na bungamba; bundongo mpe mumbungu ya dandongo ya mutindu ni mutindu mekanikunwa.
Kibuku ya 5
Ata muntu mosi ve lenda kunyekulwa, kana ve kusafulwa to kubakama mutindu kibulu yina kekatula yandi buzitu na nzutu.
Kibuku ya 6
Muntu muntu ke na baluve kisika ni kisika yandi kele.
Kibuku ya 7
Bantu nyonso ke muntindu mosi na ntadisi ya musiku, mpe musiku fwana kukengidila bawa kaka mutindu mosi nkondwa diswaswani kati na bawu. Bantu nyonso fwana kukengidilwa mutindu mosi samu na kubedisa konso kingambula, yina lenda kuzitisa ve Luzayisu yayi, mpe samu kukabikisa dibanza nyonso kelanda yayi ya kugambula bampangi.
Kibuku ya 8
Konso muntu ke na luve ya kufunda mavanga yina ke na kuzitisa ve baluve ya yandi ya mfumu, yina ke na kupesa yandi musiku ya ngui, na lufundusu ya yinsi ya yandi yina mefwanana na kutala mambu ya mutindu yayi.
Kibuku ya 9
Ata muntu mosi ve lenda, mpamba-mpamba, kukangama kukota boloko to kukimisisa na yinsi ya nzenza.
Kibuku ya 10
Konso muntu na tangu ya lufundusu, ke na luve na budedede nyonso na kuzabikisa mabanza ya yandi na mutindu mefwanakana ntwala ya bantu nyonso ntete lufundusu yayi pesa, na kimpwanza nyonso, nzengolo to ya baluve ya yandi mpe bambindumunu, to butsyeleka mpe luvunu ya mambu yina bamefundila yandi.
Kibuku ya 11
- Konso muntu mefundamana dyambu yandi mesala ke na maboko mpembe ti ntangu bakefundisa yandi. Na lufundusu yayi, kesalamaka na meso ya bantu nyonso, yandi ke na yinswa ya kubokila nzonsi.
- Ata muntu mosi ve lenda kuzwa kitumbu ya mambu yandi mesala, kana na ntangu yayi salamaka, vwandaka ntete ve mbeba na kulandaka musiku ya yinsi to ya yinza. Dyaka, ata kitumbu mosi yaneve lenda kubakama ve ya kulutila yina bakamaka na ntangu yina dyambu salamaka.
Kibuku ya 12
Ata muntu ve lenda kukota mpamba-mpamba na mambu metadila luzingu, dikanda, yinzo mpe mikanda ya ngana, dyaka mpe kusafula yandi. Muntu nyonso ke na luve ya kukengidilwa na musiku na dyambu yayi ya bukota-kota mpe nsafula.
Kibuku ya 13
- Konso muntu ke luve kuzyeta kisika yandi mezola mpe luve ya kusola na kimpwanza nyonso kisika ya kuzinga na kati ya yinsi.
- Konso muntu ke na luve ya kubika yinsi ni yinsi, ata ya yandi mosi, samu na kukwenda na yinsi yankaka. Yandi ke na kimpwanza ya kuvutukila yinsi ya yandi.
Kibuku ya 14
- Na ntwala ya bankwamusu, konso muntu ke na luve ya kusosa mpe kuzwa kisika ya kubumba nzutu ya yandi na bayinsi yankaka.
- Luve yayi lenda kupesama ve na kilombi yina mefundama na dyambu mosi ya nene to samu na nsalulu ya mambu ke na kudelakana ve na musiku ya kimvuka ya Bayinsi ya Yinza.
Kibuku ya 15
- Konso muntu ke na luve ya bumwisi-nsi.
- Ata muntu mosi ve lenda kukatula yandi bumwisi-si mpamba-mpamba mpe kuyimina yandi na kusoba yawu samu na kukuma muntu ya yinsi yankaka.
Kibuku ya 16
- Kento mpe bakala kana bamelugisa yimene bamvula mefwanan samu na kukwelana, bake na luve ya kukwelana mpe kuyidika dikanda ya bawu kutala ve mukanda ya nzutu ya bawu, bumwisi-si to mabundu ya bawu ya Nzambi. Baka na baluve ya mutindu mosi na yina metala makwela kefwaka.
- Makwela lenda kusalama kaka kana kento na bakala bawu mosi mendima na ntima mosi.
- Dikanda ke lufulu ya dibundu ya mabuta mpe yafwana kukengidilwa na dibundu ya mabuta ya luyalu.
Kibuku ya 17
- Konso mutu ata yandi vwanda yandi mosi to yandi vwanda na kimvuka, ke na luve ya mvwilu.
- Balenda va kuyimina mpe kubotula mvwilu na muntu mpamba-mpamba.
Kibuku ya 18
Konso muntu ke na luve ya mayindu, ya lukwikulu mpe ya lusambulu. Yandi ke na kimpwanza ya kusoba dibundu na Nzambi to lukwikulu; mpe dyaka yandi lenda na kimpwanza nyonso yandi mosi to kintwadi na bampangi na yandi ata na meso ya bantu nyonso to na kisweki,na nzila ya ndongosolo, ya bansalulu, ya bisambu mpe nsalulu ya mona ya dibundu.
Kibuku ya 19
Konso muntu ke na luve ya kimpwanza ya mabanza mpe ya kinzonzi ni yawu yina yandi lenda ve kutala boma samu na mabanza ya yandi, dyaka mpe na kusosa kuzwa mpe kumwangisa nsangu ya mabanza ya yandi kisika ni kisika na mutindu yina yandizola nsangu ya yawu.
Kibuku ya 20
- Konso muntu ke na luve ya kuzwa kisika na lukatakanu mpe na kimvuka ya kuzuna.
- Ata muntu mosi lenda ve kundima kuvwanda kinama ya kimvuka ni kimvuka.
Kibuku ya 21
- Konso muntu ke na luve ya kutula maboko na twalusulu ya bisalu ya luyalu ya yinsi ya yandi mosi kana ve na kinima ya bimonikisi yina yandi solaka na kkimpwanza nyonso.
- Konso muntu ke na luve mutindu bampangi nyonso ya kusala bisalu ya luyalu ya yinsi ya yandi.
- Luzolo ya dikamba ke lufulu ya ngolo ya lutumu ya luyalu, luzolo yayi fwana kumonika na bavoti yakedika, yina fwana kusalama ntangu na ntangu, na bantu nyonso ya yinsi mpe na kinsweki to na mutindu yankaka ya nsalulu mefanakana, yina lenda sala ti luvoti salama na kimpwanza nyonso.
Kibuku ya 22
Konso, yina ke kinama ya dibundu ya mabuta, ke na luve ya kuzwa lusalusu ya bayinzo-basadisi mabuta; lusalusu yayi fwana kuyukutisa bansatu ya baluve ya yandi ya kimvwama, ya mabuta mpe ye lusansu yina melunga samu na ngenda ya yandi mpe nkudusulu ya kimuntu ya yandi, yina lenda kusalama na lusalusu ya bangolo ya yinsi mpe na nsalasnani ya bayinsi nyonso ya yinza, na kutalalaka ntomosono mpe bimvwana ya konso yinsi.
Kibubu ya 23
- Konso muntu ke na luve ya kusala, yandi ke na kimpwanza ya kusola kisalu yina yandi zola, na bankadulu ya kufwanakana mpe ya mbote samu na kisalu. Yandi mpe fwana kukengidilwa samu ti yandi kukota ve na busomele.
- Na kisalu ya mutindu mosi, bantu nyonso nkondwa diswaswanu fwana kuzwa difuta ya mutindu mosi.
- Muntu ni muntu kesalaka fwana kuzwa difuta yina mefwanakana, yina kesala ti yandi na dikanda na yandi bakuzwa luzingu yina medalakana na ngenda ya muntu. Ntangu yankaka luyalu fwana kubwela lusalusu ya lukengolo mabuta.
- Konso muntu ke na luve ya kuyidika kintwadi na bantu yankaka, bimvuka ya bisadi mpe kukota na bimvuka ya bisadi samu na kunwanina bandandu ya yandi.
Kibuku ya 24
Konso muntu ke na luve ya kuvundisa nzutu mpe kukiyangidika, mingi kisalu fwana kuzingila na bangunga kulutila ve, mpe bilumbu ya mvwandulu fwana kufutwa.
Kibuku ya 25
- Konso muntu fwana kuzinga mutindu mefwanakana, yina kepesa na yandi mpe na dikanda ya yandi mavimpi ya mbote, mawete vula-vula na dyambu ya madya, muvwatu, yinzo, mbukusulu na lupitalu mpe lusalusu ya kulunga kepesamaka na bayinzo ya luyalu yina kesadisaka mabuta. Luyalu fwana kusadisa konso muntu yina kesalaka ve, mbevo, muntu yakumanisa bangolo, mufwidi, kiboba to ntangu yankaka kana kimvwama ya yandi yayi mewombila na mambu yandi zolaka ve.
- Luyalu fwana kusadisa mama mpe mwana ya yandi. Bana nyonso ke na luve ya kuzwa lusalusu ya mutindu mosi, yina kekatukaka na bayinzo bisadi-mabuta, ata babutuka na bibuti ya kukwelana na komanda to ve.
Kibuku ya 26
- Konso muntu ke na luve ya kulonguka. Ndongokolo fwana kuvwanda ya mfutwa ve, vula-vula na lukolo ya mbatukulu mpe kolezi. Konso mwana fwana kusala lukolo ya mbatukulu. Ndongokolo ya tekiniki mpe ya bisalu fwana kuvwanda bisika nyonso; ndongokolo na lukolo ya nene ke na bantu nyonso nakutalaka lenda ya bawu.
- Ndongokolo fwana kulanda ndubukulu ya muntu mpe nkobosolo ya nzitsulu ya baluve ya muntu mpe bimpwanza ya mfumu. Ya fwana kupesa nzila na ngwilu, nzitusulu mpangi mpe kinkundi kati ya bayinsi nyonso mpe makanda nyonso ya bantu to mabundu ya Nzambi, kuzimbana ve nzangululu ya bisalu ya Kimvuka ya Bayinsi ya Yinza sa nkebolo kizunu.
- Bibuti ke bantu yantete na kuvwanda na luve ya kusola mutindu ya malonga yina fwana kupesama na bana ya bawu.
Kibuku ya 27
- Konso muntu ke na luve ya kuzangula lusansu ya kifumba yandi mevwilva, kusadila weto mpe kudyatikisa manunga ya luzabu.
- Bandanda ya kimpeve mpe ya bima ya muntu, yina mekatuka kuzwa na manima ya kisalu ya luzabu to weto fwana kukengidilwa.
Kibuku ya 28
Konso muntu fwana kusalati, ata ya vwanda na kitini ya mabuta to na kitini ya yinza muvimba, baluve mpe kimpwanza yina metangama na luzayisu yayi kusalama na mutindu mefwanakama.
Kibuku ya 29
- Konso muntu ke na bambindumunu na ntadisi ya kifumba yandi mevwilwa, sika nkudusulu ya kimuntu ya yandi lenda kusalama na kimpwanza nyonso.
- Konso muntu fwana kusadila baluve ya yandi mpe bimpwanza ya yandi na bitezo ya musiku samu na kutambula mpe kusitisa baluve mpe bimpwanza ya bangana mpe dyaka samu kuzitisa luyalu mpe mawete na bantu nyonso na kati ya dibundu ya bumbongi ya mabuta.
- Baluve mpe bimpwanza yayi lenda kusalama ata ve kana yawu kedyatila ve kintwadi na makani ya Kimvuka ya Bayisi ya Yinza.
Kibuku ya 30
Ata musiku mosi ya luzayisu yayi lenda kubangulwa bonso luve ni luve ya kusala kisalu ti dyambu lenda kunata mbebosolo ya baluve mpe ya bimpwanza yina metangama na mukanda yayi, yayi metadila muvimba, kimvuka to muntu.


c: text/html

text:
Nki i Kintinu kia Nzambi?
Mvutu za Nkand’a Nzambi
Kintinu kia Nzambi i luyalu lwakieleka lwasikidiswa kwa Yave wa Nzambi.
Muna Nkand’a Nzambi kiyikilwanga mpe vo “kintinu ki’ezulu” kadi kiyala tuka kun’ezulu. (Maku 1:14, 15; Matai 4:17) Mambu mayingi ma kintinu kia Nzambi betela mena ye tuyalu twa wantu. Kansi Kintinu kia Nzambi kisundidi muna mawonso.
- Ayadi. Nzambi wasola Yesu Kristu se Ntinu a Kintinu yo kumvan’e wisa kisundidi ayadi a nza. (Matai 28:18) Yesu mu wete kaka kesadilanga e wisa kiandi.
Wateka dio songa vo nkwa nkenda; i Mfidi ofwene bundwa e vuvu. (Matai 4:23; Maku 1:40, 41; 6:31-34; Luka 7:11-17)Muna lutumu lwa Nzambi, Yesu osolanga wantu a zula yawonso keyala yau kun’ezulu yo ‘kubakitula se atinu, beyala nza yawonso.’—Lusengomono 5:9, 10.
- Kolo kizingila.
Nswaswani ye tuyalu twa wantu tufokokanga, Kintinu kia Nzambi “ke kibangalakeswa ko.”—Daniele 2:44.
- Nkangu. Konso muntu ovanganga mana Nzambi kevavanga olenda kota muna Kintinu kia Nzambi, lembi tala luvila yovo fulu kawutukila.—Mavangu 10:34, 35.
- Nsiku. Mayingi mevavwanga muna Kintinu kia Nzambi ke sima kaka mavungu mambi ko. Nsiku mia Nzambi mitoma songanga vo awana bekota muna Kintinu kia Nzambi bafwete kala e nkal’ambote.
Kasikil’owu, muna Nkand’a Nzambi tutanganga vo: “Zola Yave wa Nzambi aku yamuna nsi a ntim’aku yawonso, yo muna fulumwinu kiaku kiawonso, yo muna nyindu aku wawonso. I wau wuwu o nkanikinu anene, wantete mpe. Una wezole ufwananini, i wau wuwu, Zola nkw’aku, konso un’okuzolela.” (Matai 22:37-39)O zola muna Nzambi y’akw’au, kufilanga awana bekota muna Kintinu kia Nzambi mu vavanga wete dia akaka.
- Nkubika ya Longa Wantu. Wau vo Kintinu kia Nzambi kivwidi nsiku bafwete lemvokelang’o nkangu, kivwidi mpe nkubika ilonganga nsiku miami kwa nkangu.—Yesaya 48:17, 18.
- Kani Kilungisa. Kintinu kia Nzambi ke kibunduna nkangu ko muna vwamisa awana beyala. Kansi, kilungisa luzolo lwa Nzambi kumosi mpe yo nsilu wa sia vo awana bezolanga Nzambi bezinga yakwele mvu muna paradiso ova ntoto.—Yesaya 35:1, 5, 6; Matai 6:10; Lusengomono 21:1-4.
ZAYA DIAKA MAYINGI
Nki i Kintinu kia Nzambi?
Wantu ayingi besambanga Sambu kia Mfumu Eto. Ayeyi i nsas’a mvovo: “Yambula Kintinu kiaku kiza”?

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
SIKILA YE KWIKIZI MUNA YAVE
SIKILA YE KWIKIZI MUNA YAVE
Lukutakanu lwa Mvivu lwa Mbangi za Yave 2016
Tubokele wiza lungana yeto mu lukutakanu lwa mvivu lwa lumbu tatu lukubikilu kwa Mbangi za Yave.
MAMBU MAMFUNU
● Kiatanu: Muna malongi ye video zankufi zisongwa, tulongoka una Yesu Kristu katusisila mbandu ambote ya sikila ye kwikizi muna Nzambi.—Mavangu 2:27.
● Kia Sabala: Tuzaya dina nkand’a Yobi ukutulonganga muna diambu ditadidi sikila ye kwikizi muna Nzambi kana nkutu muna ntangw’a mpasi.
● Kia Lumingu: Tutala video isonga una Ntinu Kizekeya ‘katatidila Yave’ vava kavumiswanga kwa mbeni zandi.—2 Ntinu 18:6.
NANI OLENDA KWIZA MU LUKUTAKANU?
Konso muntu. Kulombwa nzimbu ko muna kota. Ke kuvangwa mpe nsinsani ko.
Tala programa yawonso ye video isonganga una uvangamenanga tukutakanu tweto.


text:
ELONGI DIA 11
E Nsiku mia Nkand’a Nzambi Nkia Nluta Mikututwasilanga?
1. Ekuma tuvwididi luludiku o mfunu?
O Mvangi eto utusundidi e ngangu. Nze Se dianzodi, okutulunga-lunganga. Vana ntandu, ka tuvanga ko kimana twayituminanga. (Yeremiya 10:23) Muna kuma kiaki, nze una mwana kevwilanga luludiku lwa mase o mfunu, yeto awonso luludiku lwa Nzambi tuvwanga o mfunu. (Yesaya 48:17, 18) E nkanikinu mia Nkand’a Nzambi i lukau katuvana Nzambi muna kutufila.—Tanga 2 Timoteo 3:16.
E nsiku ye nkanikinu mia Yave mikutulonganga e mpila tulenda kadila ye zingu kiambote owau ye kutusonga una tulenda vwila zingu kiakwele mvu kuna sentu. Wau vo Nzambi watuvanga, diambote mu landa luludiku lwandi.—Tanga Nkunga 19:7, 11; Lusengomono 4:11.
2. Nki i nkanikinu mia Nkand’a Nzambi?
E nkanikinu mia Nkand’a Nzambi i malongi masina mena mo. Kuna diak’esambu, e nsiku i mambu masikididi tusimwanga. (Nsiku 22:8) Tufwete sadila umbakuzi muna zaya nkia nkanikinu tulenda sadila muna diambu tubwidilu. (Ngana 2:10-12) Kasikil’owu, Nkand’a Nzambi ukutulonganga vo moyo lukau lwa Nzambi. Nkanikinu wau ulenda kutusadisa kuna salu, kuna nzo ye vava tukangalanga. O zaya nkanikinu wau dikutusadisa mu lembi sia e zingu kieto yovo kia muntu akaka mu vonza.—Tanga Mavangu 17:28.
3. Nkia nkanikinu miole misundidi o mfunu?
Yesu wayika nkanikinu miole misundidi o mfunu. Nkanikinu wantete usonganga ekani dia zingu kieto, i sia vo, zaya Nzambi, kunzola yo kunsadila ye kwikizi kiawonso. Tufwete sungamenanga nkanikinu wau muna nzengo zawonso tubakanga. (Ngana 3:6) Awana bezingilanga ngwizani ye nkanikinu wau bekitukanga se akundi a Nzambi, bekalanga ye kiese kiasikila ye besinga vwa moyo a mvu ya mvu.—Tanga Matai 22:36-38.
Nkanikinu wezole ukutusadisanga mu kala ye ngwizani ambote y’akaka. (1 Korinto 13:4-7) O lemvokela nkanikinu wau wezole divavanga vo twatanginina una Nzambi kekadilanga yo wantu.—Tanga Matai 7:12; 22:39, 40.
4. E nsiku mia Nkand’a Nzambi nkia nluta mikututwasilanga?
Nsiku mia Nkand’a Nzambi milonganga esi nzo una balenda siamisina o zola. (Kolosai 3:12-14) E Diambu dia Nzambi disadisanga mpe esi nzo muna kubalonga nkanikinu wakaka vo, e longo lufwete kwamanana yavana mosi muna yau kefwa.—Tanga Etuku 2:24.
Avo tulemvokela e nkanikinu mia Nkand’a Nzambi, tulenda taninwa muna mpasi za zingu yo kala ye luvuvamu lwa ntima. Kasikil’owu, e mfumu za salu beyangalelanga asadi ana belemvokelanga nkanikinu mia Nkand’a Nzambi mivovelanga fu ya nkal’ambote ye fululu muna salu. (Ngana 10:4, 26; Ayibere 13:18) Diambu dia Nzambi dikutulonganga mpe vo twaluta yangalelanga lekwa ina vo yamfunu kumosi ye ngwizani eto yo Nzambi ke mu mavwa ko.—Tanga Matai 6:24, 25, 33; 1 Timoteo 6:8-10.
O lemvokela nkanikinu mia Nkand’a Nzambi dilenda tanina vimpi weto. (Ngana 14:30; 22:24, 25) Kasikil’owu, o zingila ngwizani ye nsiku mia Nzambi misimanga kolwa malavu dikututaninanga muna yimbevo ye sumbula. (Ngana 23:20) Yave oyambulanga vo twanua malavu mankolwa, kansi tufwete nwina muna tezo. (Nkunga 104:15; 1 Korinto 6:10) E nsiku mia Nzambi mikututwasilanga nluta kadi mikutulonganga twakeba mavangu ye ngindu zeto. (Nkunga 119:97-100) Kansi, Akristu akieleka ke belemvokelanga kaka nkanikinu mia Nzambi ko mu kuma kia nluta mikubatwasilanga. Bevanganga wo muna kembelela Yave.—Tanga Matai 5:14-16.
ZAYA DIAKA MAYINGI
Zingila una Uyangidikanga Nzambi
Olenda zingila muna mpila iyangidikanga Nzambi. Olenda kituka nkundi a Nzambi.
O Nzambi Aweyi Kebadikilanga Moyo?
Aweyi Nzambi kebadikilanga e vangu dia katula vumu, siwa menga ye moyo a bulu?
Lomba Longi dia Nkand’a Nzambi
Tambula longi dia ngovo dia Nkand’a Nzambi muna ola ye fulu kina ozolele.


text:
Malongi 11
Bwidi minswa mi kibibila milenda ku tusadisil’e?
1. Mu kibila mbi tu ntombilanga twadusulu yi Nzambi’e?
Ḿvang’yitu lutidi ǹdwenga ayi befu. Banga tata yi luzolo, nandi wu tu kyebanga. Nzambi kasa tu vanga ko tu yitumanga. (Yelemia 10:23) Banga mwana wu ǹtobanga ntwadusulu yi tat’andi, buawu twididi befu babonso tu ǹtombanga ntwadusulu yi Nzambi. (Yesaya 48:17, 18) Ntwadusulu yi tumbakanga mu minsiku mi kibibila, yawu nkayilu wu Nzambi.
Zintumu ayi minswa mi Yave zi tu longisa bu zingila bu mbote mu ntangu’itu ayi zi monisa bwidi tu fweni kubakila luzingu lu ḿvu ka ḿvu kuntwala. Nzambi nandi wu tu vanga, dyawu bu mbote kwandi befu mu kuntonda ayi kunkwangidika mu dyela di ka tu twadisila.
2. Mbi byo minswa mi Kibibil’e?
Minswa mi Kibibila midi kyedika kimfunu beni ki mbikilanga muntu ka muntu ka sadila mayindu mandi mo ka sobula mbote ayi mbi. Angi minsiko, kyedika kinkwikanga mo tu fweti vanga ove manga vanga mu ntangu yi fwana. (Deutelonomi 22:8) Tu fweti bika mayindu mitu ma sala mbote mu dyambu kuvisa bwidi bu ku mi zingila ti tu be bwa mu mambu. (Zingana 2:10-12) Kibibila ki tu longa ti luzingu nkayilu wu Nzambi. Ǹdwenga yidi mu ǹswa awowo wu lenda ku tu sadisa mu bisalu, mu luzingu lwitu, mu zi ǹzo voti bu tu kwendanga mu makalu. Myawu milenda ku tu kyeba.
3. Minswa myodi mbi mi lutidi ḿfunu’e?
Minswa myodi Yesu ka tuba midi ḿfunu. Wu nteti wu monisa kibila ki tu vangulu—tu zaba Nzambi, tunzola ayi tum sadila mu ǹtima woso. Ǹswa beni wu nteti tu fweti kuyindulanga beni mu nzengulu yi mambu mitu. (Zingana 3:6) Bantu bonso ba ntumamananga mu minswa mi Nzambi mu bu kyedika bala ba bakundi bandi, ayi bala zinga ḿvu ka ḿvu va ǹtoto.
Ǹswa wu mwadi wu lenda ku tu sadisa kuzingila mu malembe ayi bantu ba ǹkaka. (1 Kolinto 13:4-7) Mo tu zingila mu minswa beni, tu fweti landakana kifwani ki Nzambi mu kubedika bantu.
4. Bwidi minswa mi kibibila mi tu sadisilang’e?
Minswa mi kibibila mi ǹlongisanga ǹgwizani va makanda ayi luzolo. (Kolosai 3:12-14) Dyambu di Nzambi di lenda kyeba makanda, mu malongi voti minswa mi ǹkaka mi monisa ti di kwela kintwadi ki kandalala.
Befu kulandakana minswa mi Kibibila, mi lenda ku tu sadisa ku kyeba mu matedi ki ǹsuni ayi mabanza. Tala kifwani ki zi mfumu zi bisalu. Bawu ba ǹtombanga ba nsala yawu baba bantu ba ǹlandakananga minsiku mi kibibila mu dyambu baba ǹzaki-ǹzaki mu kisalu ayi bantubanga kyedika. (Zingana 10:4, 26; Ebeleo 13:18) Dyambu di Nzambi di tu longisa kumonanga mayangi mu kyosu kwa kima tu ḿbaka vayi tu fweti tula va nteti kintinu ki Nzambi.
Kuzingila mu Minsiku mi Kibibila milenda ku tu kyeba mu luzingu lwitu. (Zingana 14:30; 22:24, 25) Befu kutumamana mu minsiku mi tedi mu kunwina ǹgolo, si tu kyeba mu bimbevo bi ǹgolo ove kudukuka mu makalu. (Zingana 23:20) Yave ka yiminanga ko kunwa malavu, angi ma fweti nwinu mu kiteso kifwana. (Minkunga 104:15; 1 Kolinto 6:10) Bwisiko mu ku tomba buvinya baklisto ba kyedika ba ḿwilukilanga Nzambi angi mu dyambu ku zitusa Yave.
Learn More
Dinda ndongukulu yi kibibila
Longuka kibibila mu bobo mu thangu ayi vosokwa vama wu tidi.


text:
Mu nki diambu ulongukila Bibidiya?
Bibidiya diena ya mvutu za biufu bia m’funu mudiambu dia bamiliyo ba batu mu n’toto wa m’vimba. Zoledi watangama ha kati kia bawu?
Nki mpila balongukanga Bibidiya?
Mu n’toto wa m’vimba, Batemu ba Yehova bazayakeni m’usonga kwa batu mpila y’ulonguka Bibidiya ukonda ufuta kima. Tala buna kisalama.
Nki basalanga ku Nzo y’Imfumu?
Nda we tala muna kati mu kudimwena ngeyene.
Lomba walonguka Bibidiya
Longuka malongi ma Bibidiya mu ntangu ye ifulu kina zolele.
Congregation Meetings of Jehovah’s Witnesses
Find out where we meet and how we worship.


text:
Keti Bambangi ya Yehowa Kele Bakristu?
Ee. Beto kele Bakristu sambu na bikuma yai:
Beto ke salaka bikesa ya kulanda mbote-mbote malongi mpi bikalulu ya Yezu Kristu.
—1 Piere 2:21.
Beto ke kwikilaka nde luguluku kele kaka na nzila ya Yezu sambu “
kele ve ti zina ya nkaka na nsi ya zulu yina bo me pesaka na kati ya bantu yina beto fwete guluka na nzila na yo.”
—Bisalu 4:12.
Ntangu bantu ke kumaka Bambangi ya Yehowa, bo ke bakaka mbotika na zina ya Yezu.
—Matayo 28:18, 19.
Beto ke salaka bisambu na zina ya Yezu.
—Yoane 15:16.
Beto ke kwikilaka nde Yezu kele Mfumu, to muntu yina bo me pesaka kiyeka na zulu ya konso bakala.
—1 Bakorinto 11:3.
Kansi, beto me swaswana na mambu mingi ti mabundu ya nkaka yina ke kudibingaka Bakristu. Mu mbandu, beto ke kwikilaka nde Yezu kele Mwana ya Nzambi mutindu Biblia ke longaka, kansi ve nzambi mosi na kati ya banzambi tatu. (Marko 12:29) Beto ke kwikilaka nde moyo ke fwaka, mpi ata verse mosi ve ke tubaka nde Nzambi ke niokulaka bantu na bilungi mvula na mvula, to nde bantu yina ke twadisaka mabundu fwete vanda ti batitre yina ke monisa nde bo me luta bantu ya nkaka.


text:
DISOLO YINA KELE NA LUTITI YA ZULU | NA WAPI NGE LENDA BAKA LUSADISU?
Beto Yonso Kele na Mfunu ya Lusadisu
Keti nge ke yibuka mutindu nge bwaka ntangu nge vandaka mwana-fioti? Mbala ya nkaka nge lwalaka na diboko to nge kulukaka na dibolongo. Keti nge ke yibuka mutindu mama na nge sadisaka nge? Ziku yandi yobisaka mputa mpi kangisaka nge kitenda ya lele. Nge vandaka kudila kansi bangogo na yandi ya mawete mpi ya ke pesa kikesa lembikaka nge. Ntangu nge vandaka mwana-fioti, bo vandaka kusadisa nge ntangu yonso.
Kansi luzingu ke kumaka mpasi mingi ntangu beto ke kumaka bambuta. Bampasi ke kumaka ngolo, mpi yo ke vandaka mpasi na kuzwa lusadisu. Yo kele mawa na kumona nde bo lenda manisa ve bampasi yina bambuta ke kutanaka ti yo ti kitenda ya lele mpi mutindu mama ke bakaka mwana na yandi sambu na kulembika yandi. Beto tadila mwa bambandu.
Keti bo me katulaka nge dezia na kisalu? Julian ke tuba nde ntangu bo katulaka yandi na kisalu, yandi kumaka kudiyangisa mingi. Yandi kudiyulaka nde, ‘Inki mutindu mono ta lungisa bampusa ya dibuta na mono? Mono me sala bamvula mingi na kompani yai, kansi sambu na nki bo me mona nde mono kele diaka ve mfunu?’
Ziku nge ke kudiyangisa sambu makwela na nge me katuka kufwa. Raquel ke tuba nde: “Bangonda 18 me luta, bakala na mono yambulaka mono na kintulumukina mpi mawa ya ngolo simbaka mono. Mono waka bonso nde ntima na mono me zengana bitini zole. Mono waka mpasi na nitu mpi na mabanza. Yo pesaka mono boma.”
Ziku nge ke belaka maladi mosi ya ngolo mpi kivuvu ya kubeluka kele ve. Ziku bantangu ya nkaka nge ke kudiwaka bonso Yobi yina tubaka nde: “Mono ke menga luzingu na mono; mono ke zola ve kulanda kuzinga.” (Yobi 7:16) Mbala ya nkaka nge ke kudiwaka bonso Luis, bakala mosi ya bamvula 80 ti ndambu, yina tubaka nde: “Bantangu ya nkaka mono ke monaka bonso nde mono ke vingila kaka lufwa.”
Mbala ya nkaka muntu mosi ya nge vandaka kuzola mingi me fwa mpi nge kele kibeni ti mfunu ya lusadisu. Robert ke tuba nde: “Ntangu mwana na mono fwaka na kisumbula mosi ya avio, mono ndimaka ve mbala mosi. Na nima mono kumaka kuwa mpasi mpi Biblia ke fwanisa mpasi yina ti mpasi ya mbele ya nda ya bitumba yina me tobula [muntu].”—Luka 2:35.
Robert, Luis, Raquel, mpi Julian bakaka lusadisu ata na bantangu yina ya mpasi. Nzambi Nkwa-Ngolo Yonso Muntu pesaka bo lusadisu yina, kansi muntu ya nkaka ve. Inki mutindu yandi ke pesaka bantu lusadisu? Keti yandi ta pesa nge mpi lusadisu yina nge kele na yo mfunu?


text:
Bambangi ya Yehova: Banani beto kele?
Beto kele bantu ya babuala, bandiatulu mpe bandinga mutindu na mutindu, kansi beto kele na mikanu mosi. Beto zola ntetente kukumisa Yehova, Mvangi mpe Nzambi ya Biblia. Beto kesala ngolo na kulanda kifuani ya Yesu mpe beto kele na kiese babokila beto baklisto. Mosimosi na beto kepesaka mbala na mbala ntangu ya kusadisa babantu na kuzaba mbotembote Biblia mpe Kimfumu ya Nzambi. Na mutindu beto kepesaka kimbangi to kuzonzila Yehova mpe Kimfumu na yandi, beto meluata nkumbu ya Bambangi ya Yehova.
Fiongonina site ya beto. Tanga Biblia na Internet. Bakula nani beto kele mpe yinki beto kekwikilaka.


text:
ne muanda nsemi
Ntumua Tata Nzambi a Mpungu, Ntumua Bisimbi bia Nsi ye Bakulu ba Kongo, i Mfumua Kinzambi kia Kongo, ubikuanga vo Nlongi ‘a Kongo, Nkuluntu a Bundu dia Kongo, ovo Kusua kia Nkulu Nsaku Ne Vunda, Ngudi’a Nganga ya Kinlongo kia Kongo.En savoir plus
Nouvelle
Archives
yaya vita kimpa Ntumua Tata Nzambi A Mpungu Yaya Vita Kimpa. Mu nvu wa 1685, Kabutuka Ye wa yo kua ku Tiya kua Mindele Munvu wa 2-7-1706 ku Kongo... more ›
nfumu kimbangu Ntumua Tata Nzambi A Mpungu Nfumu Kimbangu Nvuluzi A ba Ndombe. Yandi wa Kangua 30. ans Mu Boloko kua Mindele... more ›


text:
Joseph Kabila
Joseph Kabila Kabange kele ntwadisi ya yinsi ya Repubilika ya Kôngo ya Dimokalasi.
Yandi butamaka na Mpiki na kizûnga Kivu ya Sudi 4.6.1971. Mâma na yandi, Sifa Mahanya, vwandaka nkênto ya ntete ya tâta ya yandi, Laurent Kabila, muntu kele ya baluba. Joseph kele na dipasa ya nkênto, Jeanette, na lêki ya bakala, Dieudonné.
Yandi longukaka na lukolo ya Falanse ya Daressalam na Tanzania. Mvu 1992 yandi fulaka kulonguka na Univelesite ya Makerere na Kampala na Uganda.
Nkênto ya yandi kele Olive Lembe di-Sita, muntu kele ya bayombe.


text:
Mposo
Mposo kele ndonga ya bilumbu. Mposo kele mpe zina ya kilumbu ya sambanu ya mposo ya mindele.
Mposo ya mindele[soba | edit source]
Mposo ya mindele kele na bilumbu sambuadi.
Ngonda mosi kele na bamposo 4 ya mindele.
Kisina ya bazina ya bilumbu[soba | edit source]
Bazina ya bilumbu ya 1-5 kele zina ya lutangu (mosi, zole, tatu, iya ná tanu).
Zina ya Sabala ke katuka na kimputulukesi sábado ná zina ya Lumingu ke katuka na kimputulukesi domingo.
Mposo ya bakongo[soba | edit source]
Mposo ya bakongo kele na bilumbu iya. Bazina ya bilumbu kele mosi ve na bandinga ya bakongo.
Ngonda mosi kele na bamposo 7 ya bakongo.


text:
Video klip: Samu na yinki kulonguka Biblia?
Biblia kena kubakisa mafunda ya bantu na ntoto ya mvimba na kuzwa bamvutu na biuvu yina melutila mfunu na luzingu. Nge mezola kuvanda mosi na bau?
Wapi mutindu kulongoka ya Biblia kekulutilaka?
Na yinza ya mvimba, Bambangi ya Yehova mezabana samu na manaka ya bawu ya kulongoka Biblia na babantu na bayinzo. Tala mutindu yawu kekulutilaka.
Wapi mambu kesalamaka na Yinzo ya Kimfumu?
Kota ntete na kati samu nge tala nge mosi.
Malongi ya Biblia ya pamba
Simba dibaku ya kulonguka Biblia na ntangu mpe na kisika yina nge mezola.
Balukutakanu ya kimvuka ya Bambangi ya Yehova
Sosa kuzaba wapi kisika beto ke kutakana mpe wapi mutindu beto ke sambila.


text:
O Nkand’a Nzambi Adieyi Kieleka Kelonganga?
O nkanda wau wakubikwa muna kusadisa wazaya dina Bibila kivovanga mu mambu mayingi nze, e kuma tumwenanga e mpasi, adieyi dibwilanga mafwa, una olenda kadila ye zingu kia nzo kiakiese ye makaka.
Nga Ediadi i Kani dia Nzambi?
Nanga olenda kiyuvula kana ekuma e mpasi zisakisi o unu kiaki. Nga ozeye dina Nkand’a Nzambi uvovanga mu kuma kia nsobani zivangama ye nluta mina osinga baka?
KAPU KIA 1
Akieyi i Ludi mu Kuma kia Nzambi?
Nga omonanga vo Nzambi okuvuanga kieleka mfunu? Zaya fu ya Nzambi ye una olenda kumfinamena.
KAPU KIA 2
Nkand’a Nzambi—Nkanda Watuka kwa Nzambi
Aweyi Nkand’a Nzambi ulenda kusadisila mu zizidila e mpasi? Ekuma ofwete bundila e vuvu muna ungunza wa Nkand’a Nzambi?
KAPU KIA 3
Adieyi i Kani dia Nzambi mu Kuma kia Ntoto?
Nga kani dia Nzambi mu kuma kia paradiso va ntoto dilungana? Avo i wau, nkia ntangwa dilungana?
KAPU KIA 4
Nani i Yesu Kristu?
Zaya e kuma Yesu kenena Masia wasilwa o nsilu, akweyi katuka y’e kuma kenena Mwana mosi kaka a Yave.
KAPU KIA 5
Lukûlu i Lukau Lwampwena lwa Nzambi
Nki i lukûlu? Nkia nluta lulenda kutwasila?
KAPU KIA 6
Amafwa Akweyi Bena?
Zaya muna Nkand’a Nzambi e kuma wantu befwilanga ye kuna bekwendanga.
KAPU KIA 7
Vuvu Kiasikila mu Kuma kia Azolw’aku Bafwa
Nga wafwilwa kala nzol’aku? Nga olenda kumona diaka? Zaya dina Nkand’a Nzambi uvovanga mu kuma kia lufuluku.
KAPU KIA 8
Nki i Kintinu kia Nzambi?
Wantu ayingi besambanga Sambu kia Mfumu Eto. Ayeyi i nsas’a mvovo: “Yambula Kintinu kiaku kiza”?
KAPU KIA 9
Nga mu “Lumbu Yambaninu” Tuzingilanga?
Badika una mavangu ye fu ya wantu isongelanga vo mu “lumbu yambaninu” tuzingilanga ina yasakulwa mu Nkand’a Nzambi.
KAPU KIA 10
Ambasi—Adieyi Bevanganga kwa Yeto?
Bibila kivovelanga mbasi ye nkuya. Nga vangwa yayi ya mwanda bena kieleka? Nga balenda vanga diambu muna zingu kiaku?
KAPU KIA 11
Ekuma Nzambi Keyambulwilanga e Mpasi?
Wantu ayingi beyindulanga vo Nzambi otwasanga e mpasi zawonso va nza. Adieyi obenze? Zaya dina Nzambi kevovanga mu kuma kia mpasi.
KAPU KIA 12
Zingila una Uyangidikanga Nzambi
Olenda zingila muna mpila iyangidikanga Nzambi. Olenda kituka nkundi a Nzambi.
KAPU KIA 13
O Nzambi Aweyi Kebadikilanga Moyo?
Aweyi Nzambi kebadikilanga e vangu dia katula vumu, siwa menga ye moyo a bulu?
KAPU KIA 14
Aweyi Olenda Kitulwila Zingu kia Nzo se Kiakiese?
O zola kwa Yesu i mbandu bafwete tanginina akala, akento, mase yo wana. Adieyi tulenda longoka muna mbandu andi?
KAPU KIA 15
Nsambila ina Nzambi Keyangalelanga
Badika mambu sambanu mesonganga awana bena muna nsambila aludi.
KAPU KIA 16
Sikila Muna Nsambila Aludi
Nkia nkakalakani olenda wanana zau vava osamunanga lukwikilu lwaku kwa wantu akaka? Aweyi olenda wo vangila lembi kubakendeleka?
KAPU KIA 17
Finama Nzambi Muna Sambu
Nga Nzambi okuwanga vava osambanga? Muna zaya e mvutu za kiuvu kiaki, ofwete zaya dina Bibila kilonganga mu kuma kia sambu.
KAPU KIA 18
Luvubu ye Ngwizani Aku yo Nzambi
Nkia mambu mevavuanga kwa Nkristu muna kuyifwanisa yo vubwa? Zaya e nsasa a luvubu ye una lufwete vangamena.
KAPU KIA 19
Sikila Muna Zola kwa Nzambi
Aweyi tulenda songela zola ye luyangalalu muna mawonso kevanganga o Nzambi mu kuma kieto?
NKUDIKA
Nkumbu a Nzambi
—Nsadilw’andi ye Nsas’andi
Nsekola zayingi za Bibila zakatula e nkumbu a Nzambi. Ekuma? Nga diamfunu mu sadila nkumbu a Nzambi?
NKUDIKA
Ungunza wa Daniele Aweyi Wazayisila Ngiz’a Masia?
Vitila 500 za mvu, Nzambi wasengomona e ntangwa yasikididi kelwaka Masia. Longoka ungunza wau wasivi!
NKUDIKA
Yesu Kristu
—Masia Wasilwa Nsilu
Yesu walungisa ungunza wawonso wasakulwa mu kuma kia Masia. Tala muna Bibila kiaku mu zaya kana vo ungunza wau walungana kikilu.
NKUDIKA
Ludi mu Kuma kia Se, Mwana yo Mwand’avelela
Ayingi bekwikilanga vo e longi dia Nzambi mu ntatu mu Bibila diatuka. Nga dia ludi?
NKUDIKA
Ekuma Akristu Akieleka ke Besadilanga Kuluzu ko muna Nsambil’au?
Nga Yesu va kuluzu kafwila? Baka mvutu muna Bibila.
NKUDIKA
Nlekelo a Mfumu—Elambu Dikembelelanga Nzambi
Akristu bakanikinwa vo bayindulanga lufwa lwa Kristu luyikilwanga mpe vo Nlekelo a Mfumu. Aweyi ye nkia ntangwa lufwete yindulwa?
NKUDIKA
Ayeyi i Nsasa Yakieleka ya Mvovo Miami
—“Moyo” yo “Mwanda”?
Wantu ayingi bekwikilanga vo avo muntu ofwidi vena ye lekwa kilembi monekanga kivaikanga mu nitu yo kwenda zingila va fulu kiankaka. Adieyi Bibila kikutulonganga?
NKUDIKA
Nki i Nsi-a-fwa?
E nsekola zakaka za Bibila zisadilanga mvovo “ziami” yovo “bilungi” vana fulu kia Nsi-a-fwa. Ayeyi nsas’a kieleka ya mvovo miami?
NKUDIKA
E Lumbu kia Mfundisa i Nki?
Zaya una Lumbu kia Lufundisu kitwasila nsambu kwa wantu awonso betatidilanga kwikizi kiau.
NKUDIKA
1914
—Mvu Wamfunu muna Ungunza wa Nkand’a Nzambi
Nkia ziku kia Bibila kisonganga vo mvu wa 1914 wamfunu kikilu?
NKUDIKA
Nani i Mikaele wa Mbasi Ambuta?
Bibila kikutuzayisanga nani i mbasi ndioyo wa nkuma. Zaya mankaka mu kuma kiandi ye mana kevanganga owau.
NKUDIKA
“Babele Anene” Izayakene
O nkanda Lusengomono uyikanga nkento a ndumba oyikilwanga vo “Babele Anene.” Nga nkento akieleka? Adieyi Bibila kivovanga mu kuma kia nkento ndioyo?
NKUDIKA
Nga Yesu mu Ngonde ya Desemba Kawutuka?
Badika una wakalanga e nsungi muna ngonde a Desemba vava Yesu kawutuka. Ediadi nkia nsasa dina kwa yeto?
NKUDIKA
Nga Tufwete Kembelelanga Nkinzi mia Nza?
Akweyi miatuka e nkinzi mia nza mikebelwanga muna nsi aku? E mvutu zilenda kusivikisa.


text:
Befo Zimbangi zi Yave— Twidi ba nani’e?
Tu zebi ti tu fumini mu mimvila voti mu makanda mawombo ayi tunkolukanga zimbembo ziwombo, angi tu bundana mu tsundu yi mweka. Buawu tu ntombanga ku zitusaYave, Nzambi yi kibibila ayi mvangi bya byonso. Tu monisanga mangolo mitu mu ku landa kifwani ki Yesu Klisto ayi mayangi twidi mu ku zabakana ti twidi baklisto. Befo bonso tumvananga thangu mu kisalu ki kulonga bantu mambu matedi mu kibibila ayi kintinu ki Nzambi. Bo tum monisanga kimbangi voti tunkambanga bantu mu matedi Yave Nzambi ayi kintinu kyandi, dyawu tu zabikini banga Zimbangi zi Yave
Kota mu nkond’itu mayo. Tanga kibibila mu nkondi mayo Bwela zaba ma tedi mu befo ayi ma tuntelanga mana


text:
Mvutu za Yuvu ya Nkand’a Nzambi
Aweyi lulenda kitukila mase mambote?
Vava mase bezolaziananga yo zitisa muntu yo nkwandi, disadisanga mwana mu sansukila mu mpila yambote. (Kolosai 3:14, 19) Mase mambote bezolanga wan’au yo kubasanisina nze una Yave wa Nzambi kavanga kwa Mwan’andi.—Tanga Matai 3:17.
O S’eto kuna zulu owanga e selo yandi vava besambanga yo sia e sungididi mu mana mekubatokanesanga. Diau dimosi mpe, mase bafwete tanginina mbandu a Yave vava wan’au bevovanga. (Yakobo 1:19) Bafwete bakulanga e ngindu za wan’au ye mana mekubatokanesanga.—Tanga Ntalu 11:11, 15.
Aweyi olenda sansila wana bakala akwa ngangu?
Yeno mase luna ye wisa kia sikidisa e nsiku muna nzo. (Efeso 6:1) Nulanda e mbandu a Nzambi. Yave osonganga zola kwa wan’andi muna sikidisa yo toma kiesesa e nsiku miandi ye mfwilu balenda baka avo bakolamene mio. (Etuku 3:3) Kansi, vana fulu kia kubakomekena vo banlemvokela, Nzambi osonganga e nluta balenda vua muna lemvokela nsiku miandi.—Tanga Yesaya 48:18, 19.
Kala ye kani dia sadisa o wan’aku bazola Nzambi. Muna mpila yayi, bevanga oma mansongi kana nkutu vo ke luna vamosi ko. Nze una Nzambi kelongelanga muna mbandu, nusadisa wan’eno bazola Nzambi muna kubasonga mbandu ambote.—Tanga Nsiku 6:5-7; Efeso 4:32; 5:1.
ZAYA DIAKA MAYINGI
Aweyi esi nzo aku Balenda Kadila ye Kiese?
Yave, wa Nzambi akiese, ozolele vo esi nzo bakala ye kiese. Zaya malongi ma Nkand’a Nzambi mu kuma kia akala, akento, mase yo wana.
Nkia Nsobani Betwasanga Wana Muna Longo?
Owuta wana, nga dilenda siamisa longo lweno?


text:
KAPU KIA 3
Adieyi i Kani dia Nzambi mu Kuma kia Ntoto?
Adieyi i kani dia Nzambi mu kuma kia wantu?
O Nzambi aweyi kafidisilwa e mpaka?
E zingu ova ntoto aweyi kikala kuna sentu?
1. Adieyi i kani dia Nzambi mu kuma kia ntoto?
EKANI dia Nzambi mu kuma kia ntoto diasivi kikilu. Yave ozolele vo e nza yakalwa kwa wantu akiese yo vimpi wambote. Nkand’a Nzambi uvovanga vo Yave “okunini mpatu muna . . . Edene; omenese muna ntoto konso nti una vo wete muna meso, wambote muna dia.” I bosi, Nzambi wavanga yakala yo nkento antete, Adami yo Eva. Wabasia muna mpatu yayina yambote, wabavovesa vo: ‘Nuwutana, nuwokela, nulungila nza, nuyala yo.’ (Etuku 1:28; 2:8, 9, 15) Ozevo, i kani dia Nzambi vo wantu bawutana yo yandangesa paradiso ova ntoto wawonso yo lunga-lunga mpe e bulu.
2. (a) Aweyi tuzayidi vo ekani dia Nzambi mu kuma kia ntoto dilungana kieleka? (b) O Nkand’a Nzambi aweyi ulonganga mu kuma kia zingu kiakwele mvu bevwa o wantu?
2 Nga okwikilanga vo ekani dia Yave wa Nzambi dia sia vo wantu bazingila mu paradiso ova ntoto dilungana? Owu kavov’o Nzambi: “Mpovele, nlungisa dio mpe.” (Yesaya 46:9-11; 55:11) Elo, Nzambi olungisa dina kakana. Kadi edi kavova, ‘kasema nza nkatu ko,’ kansi “yakala kak’o wantu.” (Yesaya 45:18) Nkia mpila wantu kazolele Nzambi vo bazingila ova ntoto? Mvu kwa bafwete vo zingila? Nkand’a Nzambi uvananga e mvutu: ‘Asongi bevwa nza, bezingila vo yakwele mvu.’—Nkunga 37:29; Lusengomono 21:3, 4.
3. Nkia mambu mevangamanga o unu ova ntoto? Nkia yuvu mevaikisanga?
3 Dialudi vo yamu wau mambu mama ke malunganene ko. Wantu beyelanga yo fwa; benwananga e vita yo vondaziana. Diambu diambi diabwa. Kansi, ke diau ko i kani dia Nzambi vo e nza yakala nze una ina o unu. Adieyi diabwa? Ekuma ekani dia Nzambi ke dialunganena ko? Ke vena konso nkanda ko wa muntu ulenda kutusasila e diambu diadi, kadi e mpasi kun’ezulu zayantikila.
ETUKU DIA NKADI AMPEMBA
4, 5. (a) Nani wa sadila nioka mu vovana yo Eva? (b) Nkwa fu yambote ye nsongi nkia mpila kalenda kitukila se mwivi?
4 Nkanda Etuku ntantu a Nzambi uyikanga muna mpatu a Edene. Oyikilwanga vo “nioka,” kansi ke nioka ko. Muna Nkanda Lusengomono oyikilwanga vo “Nkadi Ampemba, wa Satana, on’otungianisang’e nza yawonso.” Oyikilwanga mpe vo ‘nioka ankulu.’ (Etuku 3:1; Lusengomono 12:9) Muna vovana yo Eva o mbasi ndioyo yovo vangwa kiaki kia mwanda olembi monekanga, wasadila nioka. Wavanga nze una ulenda vanga nkwa ngangu mu songa vo e bulu yovo teke mu vova kina. E vangwa kiaki kia mwanda kiakala vava Nzambi kavang’o ntoto mu kuma kia wantu.—Yobi 38:4, 7.
5 Wau vo e vangwa yawonso ya Yave yalunga yakala, ozevo nani wavanga “Nkadi Ampemba wa Satana”? Mosi muna wan’a mianda a Nzambi yandi kibeni wayikitula se Nkadi Ampemba. Aweyi diavangamena ediadi? O unu, nkwa fu yambote ye nsongi olenda kituka se mwivi. Mu nkia mpila? O muntu nanga olenda yambula vo e ngindu zambi zakota muna ntim’andi. Avo okwamanene o yindula ngindu zazi zambi ziwokela. Kele vo obakidi elau dia vang’e diambu, ovanga dio mun’owu wa makani mandi mambi.—Tanga Yakobo 1:13-15.
6. Aweyi mosi muna wan’a miand’a Nzambi kakitukila se Nkadi Ampemba wa Satana?
6 I diau diabwila Nkadi Ampemba wa Satana. Wa wá vava Nzambi kavovesa Adami yo Eva vo bawutana yo lungila e nza. (Etuku 1:27, 28) O Satana wavava vo wantu awonso bansambila ke mu Nzambi ko. Ozevo, luzolo lwambi lwakota muna ntim’andi. Lwamfila mu vuna Eva. Wamvovesa luvunu mu kuma kia Nzambi. (Tanga Etuku 3:1-5.) I nkituka kakituka se “Nkadi Ampemba” dina nsasa vo “Nkumbi,” ye “Satana,” i sia vo “Ntantu.”
7. (a) Ekuma Adami yo Eva bafwila? (b) Ekuma mbongo yawonso ya Adami yinuninanga yo fwa?
7 Nkadi Ampemba wa Satana wasadila luvunu muna fila Adami yo Eva bakolamena Nzambi. (Etuku 2:17; 3:6) Ekiaki i kuma bafwila, nze una kabavovesa Nzambi vo fwa befwa avo bankolamene. (Etuku 3:17-19) Wau vo Adami wasumuka, mbongo andi yawonso yavwila esumu diandi. (Tanga Roma 5:12.) E diambu diadi dilenda sasilwa mu nona kia nkela yivangilwanga bilikisi. Avo nkela yatekama, e bilikisi aweyi yikala? E bilikisi yawonso yatekama yivaika. Diau adimosi mpe yeto awonso “twatekama” twavaika, i sia vo twavwil’esumu dia Adami. Ekiaki i kuma wantu awonso benuninanga yo fwa.—Roma 3:23.
8, 9. (a) Nkia mpaka kafidisa Satana kwa Nzambi? (b) Ekuma Nzambi kalembi vondela akolami vana vau?
8 Vava Satana kafila Adami yo Eva mu sumukina Nzambi, Nzambi kieleka katelamena. Wafidisa mpaka e mpila keyadilanga o Yave. O Satana edi kazola vova: ‘Nzambi ke nyadi ambote ko. Vuna kabavuna ye mawete kabaswekanga. O wantu ke bavwidi mfunu wa luyalu lwa Nzambi ko. Balenda baka nzengo yau kibeni muna edi diambote y’edi diambi. Bekala ye zingu kiambote muna luyalu lwame.’ O Nzambi aweyi kasingikila luvezo ye mpaka zazi? Akaka bevovanga vo o Nzambi nga wavonda akolami awaya vana vau. Kansi, ediadi nga diadi vana e mvutu muna mpaka za Satana? Nga diadi songa vo mpila keyadilanga Nzambi i yambote?
9 Muna kuma kia unsongi wandi, o Yave kavonda akolami awaya vana vau ko. Ntangwa yavavwanga muna vana e mvutu za mpaka za Satana yo songa vo Nkadi Ampemba nkwa luvunu. O Nzambi wayambula vo wantu bayiyala mu fikolo ku nsi a luyalu lwa Satana. E kapu kia 11 kisasila ekum’o Yave kayambulwila wantu bayiyala yo yambula vo valuta kolo kia ndá muna singika e diambu diadi. Owau, yambula twabadika e yuvu eyi: Adami yo Eva nga bafwana lemvokela Satana una vo kasidi vanga konso diambu diambote ko kwa yau? Nga diansongi mu kwikila vo o Yave ona wabavana lekwa yawonso muntu ambi ye mvuni? Aweyi wadi vanga ongeye?
10. Aweyi olenda kuyisila kun’esambu dia Yave muna vana e mvutu za mpaka za Satana?
10 Diamfunu mu badikanga e yuvu yayi kadi kwa yeto mpe yiyuvulwanga o unu. Una y’elau dia kuyisia kun’esambu dia Yave muna vana mvutu za mpaka za Satana. Olenda tonda Yave se Nyadi aku yo songa vo Nkadi Ampemba nkwa luvunu. (Nkunga 73:28; tanga Ngana 27:11.) Diankenda kikilu vo akete kaka vana vena mazunda ye mazunda ma wantu omu nza yayi bekuyisianga kun’esambu dia Nzambi. Ediadi divaikisanga kiuvu kiakaka kiamfunu. O Nkand’a Nzambi nga ulonganga vo Satana i nyadi a nza yayi?
NANI OYALANGA E NZA YAYI?
11, 12. (a) E ntonta za Yesu aweyi zisongelanga vo Satana i nyadi a nza yayi? (b) Nkia diambu diakaka disonganga vo o Satana i nyadi a nza yayi?
11 O Yesu kasidi katikisa ko vo Satana i nyadi a nza yayi. O Satana wasonga Yesu “yintinu yawonso ya nza, yo nkembo au.” Wamvovesa vo: “Eyayi yawonso ikuvana yo, ovo ofukama, wankunda.” (Matai 4:8, 9; Luka 4:5, 6) Se badiki e diambu diadi: O lukau lwalu nga lwadi kala se ntonta kwa Yesu kele vo Satana kakadi mfumu a yintinu yayi ko? Yesu kavunisa dio ko vo tuyalu twawonso twa nza twa Satana. Avo Satana kakadi ye wisa muna tuyalu twatu ko o Yesu nga wavunisa e diambu diadi.
12 Dialudi vo, Yave i Nzambi a mpungu-ngolo wa Nsemi a nza. (Lusengomono 4:11) Kansi, ke vena fulu kana kimosi ko muna Nkand’a Nzambi kiyikanga vo Yave wa Nzambi yovo Yesu Kristu i nyadi a nza yayi. Yesu wayikila Satana vo ‘nyadi a nza yayi.’ (Yoane 12:31; 14:30; 16:11) Nkand’a Nzambi uyikilanga mpe Nkadi Ampemba wa Satana vo “nzambi a tandu kiaki.” (2 Korinto 4:3, 4) O Yoane wa ntumwa wasoneka mu kuma kia Satana vo: “E nza yawonso muna mbi ilele.”—1 Yoane 5:19.
E NZA YA SATANA AWEYI ISUKISILWA?
13. Ekuma tuvwididi e nz’ampa o mfunu?
13 E vonza ova nza mu saka ina. Yazala ye anwani a vita, ayadi alembi songa, afidi a mabundu bakondwa ziku ye akwa nsoki. E nza ke ilendakana diaka singikwa ko. O Nkand’a Nzambi usonganga vo e ntangwa Nzambi kefwasa nza yayi yambi muna Armangedo ifinamene. Nz’ampa yansongi ivingila e nza yayi.—Lusengomono 16:14-16.
14. O Nzambi nani kasola mu Yala se Ntinu muna Kintinu kiandi? Aweyi diasakulwilwa ediadi?
14 Yave wa Nzambi wasola Yesu Kristu mu yala se Ntinu muna Kintinu yovo luyalu lwandi lw’ezulu. Nkand’a Nzambi wasakula vo: “Tuwutukilu o nleke, tuveno o mwan’eyakala; o luyalu lukala van’evembo diandi: e nkumbu andi . . . Nkuluntu a Luvuvamu. Muna wokela kwa luyalu luandi yo luvuvamu ke mukala nsuka ko.” (Yesaya 9:6, 7) Yesu walonga alongoki andi mu samba mu kuma kia luyalu lwalu: “E Kintinu kiaku kiza. O luzolo luaku luavangam’ova nza nze koko’zulu.” (Matai 6:10) Nze una tusinga mona muna nkanda wau, Kintinu kia Nzambi kisukisa tuyalu twawonso twa nza yayi, yo sikidisa luyalu lwandi. (Tanga Daniele 2:44.) I bosi, Kintinu kia Nzambi kisikidisa paradiso ova ntoto.
E NZ’AMPA IFINAMENE
15. E “nz’ampa” i nki?
15 Nkand’a Nzambi ukutusikidisanga vo: ‘Vena ye zulu diampa ye nz’ampa tusiang’e vuvu mun’owu wa nsilu [a Nzambi] ina ikalwa kwa ndungidi.’ (2 Petelo 3:13; Yesaya 65:17) Ezak’e ntangwa vava Nkand’a Nzambi uvovanga vo “nza,” wantu bezingilanga ova ntoto keyikanga. (Etuku 11:1) Ozevo, e “nz’ampa” yansongi i kintwadi kia wantu betondwa kwa Nzambi.
16. Nkia lukau lwantalu kevan’o Nzambi kw’awana ketondanga? Adieyi tufwete vanga mu vwa lo?
16 Yesu wasia nsilu vo awana betondwa kwa Nzambi betambula lukau lwa “moyo a mvu ya mvu” muna nz’ampa a Nzambi. (Maku 10:30) Muna zaya mana kavova Yesu tufwete vanga muna vwa moyo a mvu ya mvu, tanga muna Yoane 3:16; ye 17:3. Owau, se tadi muna Nkand’a Nzambi e nsambu bevwa awana bekuyifwanisanga mu tambula lukau lwalu lwasivi lwa Nzambi muna Paradiso ova ntoto.
17, 18. Aweyi tulenda kadila ye vuvu vo luvuvamu lukala muna nza yawonso?
17 Umpumbulu, vita, ye nsoki ke ukala diaka ko. ‘O kimpumbulu ke kala diaka ko: . . . Alembami bevwa nza.’ (Nkunga 37:10, 11) Vekala yo luvuvamu kadi Nzambi ‘ofokola vita mu nza yawonso.’ (Nkunga 46:9; Yesaya 2:4) I bosi, “o nsongi osakumuka; yo ulolo wa luvuvamu yavana kilala ngonde,” i sia vo, yakwele mvu.—Nkunga 72:7.
18 Asambidi a Yave mu luvuvamu bezingila. Vava Aneyisaele balemvokelanga Nzambi mu luvuvamu bakalanga. (Fuka 25:18, 19) Ekwe kiese kikala mu zingila mu luvuvamu lwalu muna Paradiso!—Tanga Yesaya 32:18; Mika 4:4.
19. Aweyi tuzayidi vo ulolo wa madia ukala muna nz’ampa ya Nzambi?
19 Nzala imana. Ntozi a nkunga wavova vo “ulolo wa masa ukala muna nsi, yakuna ntandu a miongo, e mbongo andi ivwembeta.” (Nkunga 72:16) O Yave wa Nzambi osambula asongi, ‘o ntoto uyima mbongo andi.’—Nkunga 67:6.
20. Ekuma tufwete kadila ye ziku vo e nza yawonso ikituka se paradiso?
20 E nza yawonso ikituka se paradiso. E nza yayiviswa kwa wantu asumuki ikitulwa se paradiso. (Tanga Yesaya 65:21-24; Lusengomono 11:18) I bosi, e paradiso isayaniswa yavana e nza yawonso ikituka se yambote yo yima mbongo yayingi nze una wakala mpatu a Edene. O Nzambi ‘oziula koko kwandi yo lungisa nsatu za wantu awonso.’—Nkunga 145:16.
21. Adieyi disonganga vo luvuvamu lukala vana vena wantu ye bulu?
21 Vekala ye luvuvamu vana vena wantu ye bulu. Bulu ya futa ye ya vata idila vamosi. E kingyanangyana nkutu ke mona wonga wa bulu yansisi ko.—Tanga Yesaya 11:6-9; 65:25.
22. Adieyi dibwila mayela?
22 Mayela mefokoka. O Yesu wa Nyadi a Kintinu ki’ezulu kia Nzambi owuka ndonga wantu vioka ana kawuka vava kakala ova ntoto. (Matai 9:35; Maku 1:40-42; Yoane 5:5-9) Ozevo, “O ntungi kevova ko vo, yela nyela.”—Yesaya 33:24; 35:5, 6.
23. Ekuma lufuluku lukututwasila e kiese?
23 Azolw’eto bafwa befuluka ye vuvu kialembi fwa diaka. Awonso bafwa bena muna nyindu a Nzambi bevutuka o zinga. Elo, vekala ye “lufuluku lu’asongi y’ana balembi songa.”—Mavangu 24:15; tanga Yoane 5:28, 29.
24. Adieyi oyindulanga mu zingu kia Paradiso ova ntoto?
24 Ekwe vuvu kia kiese kivingilanga awana belongokanga oma ma Yave wa Nzambi wa Mvangi eto yo kunsadila! O Yesu Paradiso ikala ova ntoto kakanikina kwa kimpumbulu ona wafwa vana ndambu andi, wavova vo: “Okala yame muna Paradiso.” (Luka 23:43) Diamfunu kikilu twazaya mayingi mu kuma kia Yesu Kristu, kadi muna yandi i mukwizila e nsambu zazi zawonso.


text: Beto mekatukaka na makanda mingi mpi beto ketubaka bandinga ya kuswaswana, kansi beto mevukanaka sambu na balukanu ya mutindu mosi. Kuluta yonso, beto kezolaka kukumisa Yehowa, Nzambi ya Biblia mpi Ngangi ya bima yonso. Beto kesalaka yonso sambu na kulanda mbandu ya Yezu Kristu mpi beto kemonaka nde kubingama Bakristu kele lukumu. Konso muntu na kati na beto kelutisaka ntangu mbala na mbala na kusadisa bantu na kulonguka mambu ya metala Biblia mpi Kimfumu ya Nzambi. Sambu beto ketaka kimbangi to ketubilaka mambu ya metala Yehowa Nzambi mpi Kimfumu na yandi, bo kebingaka beto Bambangi ya Yehowa.


text:
KUNKA KIA 5
Nuvutuka kwa ‘Mvungudi yo Nkengi a Mioyo Mieno’
Nga onwananga ye diambu dimosi yovo mayingi muna mambu mayikilu mu finkanda fiafi? Avo i wau, kuna ngeye mosi ko. Selo yayingi ya kwikizi ya Nzambi kuna nz’ankulu ye ya lumbu yeto, benwananga mpe ye mpasi zau zimosi. Nze una basadisilwa kwa Yave mu sunda e mpasi zazi, ongeye mpe olenda zo sunda.
Yave okala yaku avo ovutukidi kwa yandi
KALA ye ziku vo Yave okala yaku avo ovutukidi kwa yandi. Okusadisa mu zizidila e ntelekw’a moyo yo lukendalalu, okala ye luvuvamu lwa ntima lutukanga muna kala ye ntona zavelela. I bosi, olenda diaka vutukila sadila Yave kumosi ye mpangi zaku. E mpasi onwananga zau zafwanana ye zina banwananga zau Akristu akaka muna tandu kiantete ana Petelo wa ntumwa kasonekena vo: “Kadi nwatungianini nga mameme; kansi owau, nuvutukidi kwa mvungudi wa nkengi a mioyo mieno.”—1 Petelo 2:25.
O vutuka kwa Yave i diambu disundidi o mfunu ofwete vanga. Ekuma? Kadi oyangidika ntim’a Yave. (Ngana 27:11) Nze una ozeye, Yave nkenda ye ntantu kemonanga, o mavangu meto diambu mevanganga kwa yandi. Kieleka, Yave ke kutukomekenanga ko vo twansadila ngatu kunzola. (Nsiku 30:19, 20) Nkwa ngangu mosi ofimpanga oma ma Nkand’a Nzambi wavova vo: “Divavanga vo muntu yandi kibeni kaziula o ntim’andi.” Muna sambila Yave yo zola kwa nsi a ntima, tulenda ziula o ntim’eto. Vava tuvanganga wo, tukumvananga lukau lwantalu, i sia vo kwikizi kieto eki kiyangidika ntim’andi. Kieleka ke vena lekwa ko tulenda tezanesa ye kiese tuvwanga muna vana kwa Yave e nsambila yimfwanukini.—Mavangu 20:35; Lusengomono 4:11.
Vana ntandu, vava ovutukila e salu yaku ya mwanda, e nsatu zaku za mwanda zilungiswa. (Matai 5:3) Mu nkia mpila? Wantu mu nza yawonso bekiyuvulanga, ‘Ekuma twinina ova nza?’ Bekalanga ye tima dia zaya e mvutu za yuvu mu kuma kia zingu. Kadi Yave wabavanga ye tima diadi. Yave ozolele vo twakala ye kiese muna kunsadila. Ke vena ye kiese kisundidi kiaki ko kia zaya vo tusambilanga Yave kuna zola kwawonso.—Nkunga 63:1-5.
Zaya wo vo Yave ozolele vo wavutuka kwa yandi. Aweyi olenda kadila ye ziku kiaki? Badika edi: Twasamba kwayingi muna toma kubika finkanda fiafi. Nanga watambwidi fio kwa akuluntu yovo kwa Nkristu wakaka. I bosi, watangidi fio yo yangalela mana mena mo. Mawonso mama mesonganga vo Yave kavilakana ko. Kansi, kuna zola kwawonso ozolele vo wavutuka kwa yandi.—Yoane 6:44.
Tulenda fiaulwiswa mu zaya vo Yave kalendi vilakana selo yandi ko ana bavila. I diau kamona mpangi mosi a nkento una ye nkumbu a Donna. Wavova vo: “Malembe-malembe yayambula e ludi, kansi nkumbu miayingi yayindulanga e sono kia Nkunga 139:23, 24 kivovanga vo: “Unsata, e Nzambi, wazaya ntim’ame: Untonta wazaya ngindu zame: Tala kana nzila mpasi in’omu mono, yo kumfila muna nzil’a mvu ya mvu.” Yazaya wo vo kimwisi nza ko, kiakulukilwa zingu kia nza ko, kansi e fulu kiame muna nkubik’a Yave kiakala. Yayantika bakula vo Yave kangiambula ko; edi kaka yavavanga vo yavutuka kwa yandi. Ngina ye kiese kiayingi mu zaya vo i diau yavanga!”
“Yayantika bakula vo Yave kangiambula ko; edi kaka yavavanga vo yavutuka kwa yandi”
Tusambanga ye ziku kiawonso vo ngeye mpe wavutukila diaka “e kiese kia Yave.” (Nekemiya 8:10) Avo ovutukidi kwa Yave, kusinga kuyibanza nkutu ko.


text:
Nulenda Kala ye Zingu kia Nzo Kiakiese
Olenda kala yo longo ye zingu kia nzo kiakiese muna sadilanga nkanikinu mia Bibila.
Mvovo Mia Libantiku
Olenda kala ye zingu kia nzo kiakiese muna sadila e nkanikinu mia Nkand’a Nzambi miyikilu mu nkanda wau.
KUNKU KIA 1
Nuvava Luludiku lwa Nzambi mu Kala yo Longo Lwakiese
Osadila yuvu yole yaleboka ilenda tomesa longo lwaku.
KUNKU KIA 2
Nusongaziana Kwikizi
Nga kondwa kwikizi i tá kaka zumba?
KUNKU KIA 3
Aweyi Nulenda Singikila Ntantani?
Osingika mambu mu mpila yambote, dilenda sadisa mu kala yo longo lwasikila ye lwa kiese.
KUNKU KIA 4
Aweyi Nulenda Sadila Nzimbu?
O songa e vuvu ye ziku nkia nluta ditwasanga?
KUNKU KIA 5
Aweyi Nulenda Kadila ye Ngwizani Ambote ye Yitu?
Olenda zitisa mase maku lembi twasa ntantani muna longo lwaku.
KUNKU KIA 6
Nkia Nsobani Betwasanga Wana Muna Longo?
Owuta wana, nga dilenda siamisa longo lweno?
KUNKU KIA 7
Aweyi Nulenda Longela Mwana?
O longa ke fundisa kaka ko yo tumba.
KUNKU KIA 8
Adieyi Nufwete Vanga Avo Sumbula Kinubwididi?
Vava lusadisu ovwidi o mfunu.
KUNKU KIA 9
Nusambilanga Yave Kumosi
Aweyi nulenda yangalela e nsambil’eno ya esi nzo?


text:
Inki Mambu Ke Salamaka na Nzo ya Kimfumu?
Kota na kati mpi tala nge mosi mutindu yo kele.
Longuka Mambu Mingi
Sambu na Nki Bambangi ya Yehowa Ke Bingaka Ve Kisika na Bo ya Lukutakanu Nde Nzo-Nzambi?
Sosa kuzaba kisika zina “Nzo ya Kimfumu ya Bambangi ya Yehowa” me katukaka mpi sambu na nki beto ke sadilaka yo.
Sambu na Nki mpi Nki Mutindu Bo Ke Tungaka Banzo ya Kimfumu ya Bambangi ya Yehowa?
Sambu na nki beto ke bingaka bisika na beto ya lusambu Banzo ya Kimfumu? Longuka mambu mingi ya ke tadila mutindu banzo yai ya ntalu mingi ve ke sadisaka mabundu na beto.
Sambu na nki Nzambi Mevukisaka Bantu na Yandi?
Biblia ke zabisa beto sambu na nki mpi nki mutindu bo me vukisaka Bakristu ya kieleka.


text:
EYINGIDILU DIA NKANGU NO. 5 2016
Akweyi Tulenda Sololwela Lufiaulwisu?
Yeto awonso lufiaulwisu tuvuidi o mfunu, mu sungula muna ntangw’a mpasi. Eyingidilu diadi disasilanga una Nzambi kefiaulwisilanga wantu muna ntangw’a mpasi.
Yeto Awonso Lufiaulwisu Tuvuidi o Mfunu
Akweyi tulenda vavila lusadisu avo tubakamene kimbevo kia ngolo, longo lufwidi yo katulwa mu salu?
Aweyi o Nzambi Kefiaulwisilanga Wantu?
Mpila yá o Nzambi kefiaulwisilanga wantu muna ntangw’a mpasi.
Lufiaulwisu Muna Ntangw’a Mpasi
Aweyi o wantu banwananga ye mpasi batambulwila lusadisu?
“E Vita Yangani ya Yave”
Nki kisadisi Davidi mu sunda Ngoleyate? Adieyi tulenda longoka muna lusansu lwa Davidi?
Davidi Wanwana yo Ngoleyate—Nga Dialudi?
Wantu ayingi bekatikisanga o lusansu lwalu. Nga ziku kia sikila bena kiau?
Nkwa Makasi ye Kimpumbulu
Nki kiasadisa nleke wazolanga nwana mu soba kiwuntu kiandi?
Nki i Kintinu kia Nzambi?
E mvutu za kiuvu kiaki zilenda kusivikisa.


text:
Bumpika
Mpika kele muntu ya kukonda nswa ya muntu pe ya bansiku. Bantu ya nkaka ke zonza yandi bonso kima ya bau me sumba to me kanga.
Bampika ya bakongo[soba | edit source]
Bampika ya bakongo me kwendama na Karibe (Ayiti, Brazilia, Jamaika, Kuba pe Repubilika ya Dominika) pe na USA (bizunga ya Florida pe Georgia).
Kibuka ya nene ya bampika vandaka bakongo. Na mbandu, bampika ya Kuba vandaka:
- 400 000 babantu (nkutu bakongo pe bambundu)
- 275 000 bayoruba
- 240 000 baigbo, baibibio pe baidjo
- 200 000 baewe pe bafon
- 185 000 bantu ya nkaka
Bampika me nata ngindu ya bawu na kontina ya mpa. Bankumbu ya lukwikilu to kisambu ya bakongo kele kipalo to kimbisa na Kuba, kimbanda na Brazilia pe kumina na Jamaika.


text:
Ekuma ke Nunwaninanga Vita Ko?
Mbangi za Yave ke bekwendanga mu vita ko mu kuma eyi:
Nzambi Belemvokelanga. Nkand’a Nzambi uvovanga vo selo ya Nzambi “e nsosolo miau, nsengo befula mio;” ye “ke belongwa diaka nwana ko.”—Yesaya 2:4.
Yesu belemvokelanga. Petelo wa ntumwa wakanikinwa kwa Yesu vo: “Vutula nsosolo vana fulu kiandi: kadi awonso bebonga nsosolo, muna nsosolo befwila.” (Matai 26:52) Yesu watoma dio kiesesa vo alandi andi ke bafwete bonga nkele ko muna e vita.
Alongoki a Yesu muna songa vo belemvokelanga nkanikinu andi wa lembi kala “ba nza” ke bekuyisianga mu mambu ma mbumba za tuyalu ko. (Yoane 17:16) Ke betelamenanga vu ya makesa ko ngatu vava kakidila awana bebakanga nzengo zakota mu salu kia kisoladi.
Zola akaka. Yesu wakanikina alongoki andi ‘bazolaziananga.’ (Yoane 13:34, 35) Muna diadi basikidisa kintwadi kia wan’angudi kina vo ke muntu ko ofwete nwana yo mpangi andi.—1 Yoane 3:10-12.
Mbandu ya Akristu a tandu kiantete. O nkanda Encyclopedia of Religion and War (Enciclopédia da Religião e da Guerra) uvovanga vo: “Alandi antete a Yesu ke bayikamanga vita ye salu kia kisoladi ko,” bazaya wo e salu kiaki “ke kina ngwizani ko ye nsiku a zol’a Yesu ye nkanikinu wa zola mbeni zau.” Diau adimosi mpe Peter Meinhold wa nlongi a teologia kuna Alemanha wavova mu kuma kia alandi antete a Yesu vo: “Okala Nkristu yo sala mpe salu kia kisoladi ke diakalanga ngwizani ko.”
Lusadisu kwa nkangu
Mbangi za Yave mfunu kikilu bena muna mavata bezingilanga. Ke besianga lutaninu lwa nsi zau mu vonza ko. Tuzitisanga ayadi mun’owu wa nkanikinu mia Nkand’a Nzambi milende:
‘Nusakalela akwa wisa.’—Roma 13:1.
“Nuvana kwa Kaisa ina ya Kaisa; kuna kwa Nzambi ina ya Nzambi.”—Matai 22:21.
Tulemvokelanga nsiku, tufutanga e mpaku ye tusalanga entwadi ye ayadi muna wete dia nkangu.


text:
Malongi 4
Yesu Klisto nan’e?
1. Luzingu lu Yesu, bwidi lu tonin’e?
Yesu luvyakunu ka ba ayi bantu va ǹtoto kibila nandi wu ba muntu wu kimpeve ku diyilu, bosi ko ka butuka va ǹtoto. (Yoane 8:23) Yesu nandi kivangu ki nteti ki Nzambi ayi wu ǹsadisa mu kuvanga byuma bi ǹkaka. Nandi to Yave ka vanga nafeka dyawu ka zabikini mwana wu “mosi kaka” wu Nzambi. (Yoane 1:14) Yesu wu sala buka Ḿvuala wu Nzambi, dyawu ba kuntedilanga “Dyambu”.
2. Kibila mbi Yesu ka yizila va ǹtoto’e?
Nzambi wu botula luzingu lu Mwan’andi ku diyilu, ayi wunfidisa va ǹtoto mo ka butikila mu mwana ndumba wu ba tedila Malia. Angi, Yesu kasa ba ko tata yi ǹsuni va ǹtoto. (Luka 1:30-35) Nandi ka yizila va ǹtoto (1) mu ku longa kyedika kitedi Nzambi, (2) mu ku tu monisa kifwani bu tu lenda vangila luzolo lu Nzambi ayi bwidi tu lenda kindimina mu malema ma tu kwizilanga,ayi (3) mu ku vana, mwel’andi mu kibila ki masumu mitu.
3. Kibila mbi tu ntombila ḿvulusu’e?
Nkudulu, yawu ntalu yi futu mu ku kula bantu badi mu kivika ki lufwa. (Esodu 21:29, 30) Lufwa ayi ku nuna masa ba ko mu zinkanu zi Nzambi bu ka vanga bantu. Bwidi tu zabila maw’e? Kibibila kintuba ti, Nzambi wu kamba dibakala di nteti Adami ti, na ku kuvola disumo wala kwiza fwa. Dyawu ti Adami kasa sumuka ko, nkanu kasa fwa ko. (Ngenesi 2:16, 17; 5:5) Dyambu di Nzambi di tu kamba ti lufwa “luakikotila” mu bantu bonso, mu kibila ki Adami. Adami wu tambikisa disumu, ayi lusingu lu disumu, lufwa, mu bana bandi. Dyawu befu ka bonso tu ǹtombilanga ḿvulusi, mo ka tu kula mu lufwa, lu tu tambikisa Adami.
Nani wu lenda ku ki vana, mu ku tu kula mu lu lufw’e? Lufwa ḿfutu wu masumu mitu. Bo tu sumuka, tu lenda futa ko masumu ma muntu wu ǹkaka.
4. Kibila mbi Yesu ka fwil’e?
Na Yesu na befu diswasana didi kibila nandi kasa sumuka ko. Dyawu nandi kasa fwila ko mu masumu mandi
5. Mbi Yesu kadi mu kuvang’e?
Yesu bu ka ba va ǹtoto wu belusa zimbevo, wu ḿvulubukisa ba fwa ayi wu lembika malema ma bantu. Kyawu kifwani ka monisina ma kala vanga mu bantu ba wilukilanga Nzambi. (Matai 15:30, 31; Yoane 5:28) Buna Yesu ka fwa, Nzambi wu ḿvulubukisa mweni muntu wu kimpeve. (1 Petolo 3:18) Angi Yesu wu telimina ku nkonzo lu bakala lu Nzambi, ti ka baka ǹswa wu kutuma va ǹtoto mweni ǹtinu. (Ebeleo 10:12, 13) Ntangu ayiyi nandi widi mu kutuma ku diyilu ayi balongisi bandi bansamuna nsangu yi mbote mu ǹza yimvimba.
Ntangu yi nkufi yi syedi, mu luyalu lwandi mweni ǹtinu, Yesu wala manisa zimpasi ayi ba ǹtwadisanga zyawu. Babonso ba monisanga mana mu Yesu mu ku ǹtumamana bala zinga ku paladizu va ǹtoto.


text:
Balazavile
Balazavile (Brazzaville) to Ntambo to Mavula (nkûmbu na kilâdi) kele mbânza-kimfumu ya Repubilika ya Kôngo.
Contents
Kinkulu[soba | edit source]
Pierre Savorgnan de Brazza tungaka Balazavile na 1880 na ndâmbu ya bwala, yina bakôngo bingaka Ntambo to Kintambo na bateke bingaka Ntamo. Nga ti nkûmbu ya kisina ya Balazavile vwandaka Ntambo to Ntamo, kasi Pierre Savorgnan de Brazza me botikaka yawu na nkûmbu ya yandi mosi. Mfumu ya yinsi, mukoko ya bateke, sonikaka nkûmbu ya yandi na lusilu, yina pesaka bayinsi ya bateke na Falanse. Bafalanse tungaka mbânza na manima ya mvula 4 samu na kunwana Léopoldville (bubu yayi Kinsasa), mbânza ya Belzike na ngambu ya nzadi Kôngo.
Bandâmbu[soba | edit source]
Balazavile kele na bandâmbu 9:
Bântu[soba | edit source]
Bântu mîngi ke zingilaka Balazavile, bonso bakamba, bakunyi, balâdi, bambosi, bateke ná bamindele ya bayinsi mîngi. Balâdi kele dikânda ya kuluta nene ya Balazavile.
Bântu ya Balazavile ke tubaka bandînga mîngi. Bandînga ya kuluta nene kele kilâdi, kituba, lingala ná kifalanse. Kituba ke tubamaka na ndâmbu ya sude ná lingala na ndâmbu ya node ya mbânza. Kilâdi ke tubamaka na Makelekele, Poto-Poto ná Mungali, kasi balâdi mîngi ke tubaka mpe kituba to lingala.


text:
Zi nsangu zyaku zimboti zi fumini kwidi Nzambi!
Zi nsangu mbi zimboti zi fumini kwidi Nzambi? Mu kibila mbi tu matelanga mana? Mwa buku ayi yi mvana minvutu mi kibibila.
Bwidi mwa buku ayiyi, yi lenda ku kusadisila
Mwa buku ayiyi yi lenda ku kusadisa wu yangalala mu kulonguka mambu ma Nzambi mu kibibila. tala bwidi wu lenda sadila kibibila kyaku mo wu bakula nsundu yi matanga.
Mbote zi nsangu mbi’e?
Longuka zi nsangu zi fumini kwidi Nzambi, Kibila mbi zididi ǹswalu, ayi mbi tu fweti vanga.
Nani Nzambi’e?
Nzambi widi dizina ayi wu tu vwilanga ǹkinz’e?
Zi nsangu a zizi, bu kyedika ti zi fumini kwidi Nzambi’e?
Bwidi tu fweni ku kikinina ti Kibibila ki Nzambi’e?
Yesu Klisto nan’e?
Longuka Kibila mbi Yesu ka fwila, mbi Nkudulu ayi mbi Yesu kadi mu kuvanga.
Lukanu mbi Nzambi kadi va Ǹtoto’e?
kibibila ki tu sudikisa kibila mbi Nzambi ka vangila ńtoto, Ntangu mbi zimpasi zyala manina, ayi mbi ńtoto na bantu banzingilanga muawu bantelimina mu bilumbu binkwiza ku ńtwala.
Dyana mbi twidi mu bafwa’e?
Bwidi ba mbelanga bantu bafwa’e? Twela be mona bantu bafwa tu be zolang’e?
Mbi Kintinu ki Nzambi’e?
Nani ńtinu wu kintinu ki Nzambi, ayi mbi kintinu beni kyela vang’e?
Kibila mbi Yave ka ḿbikilanga mambi ayi zimpasi’e?
Bwidi bu yizila mambi, ayi Mu kibila mbi Nzambi ka ḿbikilanga zimpasi’e? Zimpasi zyoso zyela man’e?
Bwidi dikanda dyaku di lenda bela mayangi’e?
Yave, Nzambi yi mayangi, wuntomba makanda monso ma ba mayangi. Bakula malongi ma luzingu mu kibibila matedi banuni, bakazi, matata ayi bana.
Bwidi ngyewu lenda zabila kinganga ki kyedik’e?
Vadi kinganga ki mweka to ki bu kyedik’e? Tala zi mpila zi tanu Yesu ka tubila zi lendi ku tu sadisa kubakula Mimbongimini mi kyedik.
Bwidi minswa mi kibibila milenda ku tusadisil’e?
Yesu wu sudikisa kibila tuntombilanga ntwadusulu ayi minswa myodi mbi mi kibibila mi lutidi ǹkinza.
Bwidi wu lenda fikimina kwidi Nzambi’e?
Bakula ti Nzambi wunkuwanga zi nsambudulu zyosu, bwidi tu fweti sambidilanga ayi bwidi wu lenda fikimina kwidi Nzambi.
Bwidi bwela sundukila bingang’e?
Vadi ntangu bantu ka bonso bala ba kintwadi mu kusambidila Nzambi yi mweka to yi kyedik’e?
Kibila mbi Nzambi kadidi ǹkangu wu lulame?
Kibibila ki tu kamba mu mbi ayi bwuidi baklisto bakyedika badidi balulama.
Mu kibila mbi ngyewu wu lenda bika ko longuka matedi Yave?
Bwidi luzabu lwaku mu dyambu di Nzambi lu lenda sadisila bankak’e? Kintwadi mbi ngyewu lenda ba na Nzambi’e?


text:
Nsiku mia Nsadilu
Lutumu lwa Asoneki
© 2014 Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania, Inc. All rights reserved.
E nzila yayi ya internete yakubikwa yo lungwa-lungwa kwa Watchtower Bible and Tract Society of New York, Inc. (“Watchtower”). Avo ke vasonekeno tuku diankaka ko, ozevo, e nsangu zawonso ye mambu mankaka mena mu site yayi ma umbangu wa Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania.
Sinsu Isadilwanga kwa Mfumu za Programa
Adobe ye sinsu kiandi, Acrobat ye sinsu kiandi i nkumbu za programa zisadilwanga kwa Adobe Systems Incorporated. iTunes ye iPod i nkumbu za programa zisadilwanga kwa Apple Inc. E sinsu ya programa zizayakene ye yankaka mpe vena ye mfumu bavuidi yo.
Nsiku ye Nswa Wasadila site
E site yayi isadilwanga mun’owu wa nsiku miami. Wau osadilanga e site yayi, disongele vo otondele lemvokela mawonso mayikilu ovava. Avo kuyangalele ko nsiku ye nswa wa site yayi, kusadila yo ko.
Aweyi olenda sadila site yayi? Olenda tala mambu, bandula yo nieteka mafoto, fwaniswa, nkunga, nkanda ye video zina mu site yayi. Kansi muna wete dia ngeye kibeni kaka, ke mifwete tekwa ko. Otondele lemvokela nkanikinu mina ova yanda yovo mu tini kiakaka kia nsiku ye nswa wasadila site yayi. Muna kuma kiaki, ongeye kufwete:
Katula mambu mu site yayi ko yo sia mo mu site yankaka;
Mwanganesa mambu ma site yayi ko muna sadila programa zankaka;
Mwanganesa, vangulula, bundula yovo sadila programa za site yayi mu kuma kia nzimbu (kuna nkutu kuvava nluta ko). Kufwete kaya ko programa yovo sadilwa ina mu site yayi, nze links dinâmicos yovo estáticos;
Kota mu site yayi ko y’ekani dia vanga yo kaya código-fonte, sadilwa yovo umbangu wa katula mambu mu site yayi. (Isso inclui, mas não se limita a, captura, extração, coleta ou mineração de dados.)
Kusadila site yayi ye mambu mena mo mu mpila yambi ko. Muna bong’e nona, vava kakidila yovo sadila site yayi lembi landa ndekwa zatoma sikidiswa.
Kusadila site yayi ko mu mpila ilenda fwasakana yo kitula yo se diampasi kwa wantu mu kota mo. Kusadila site yayi ko mu mpila yalembi songa, kulula nsiku miandi, yovo sadila yo salu yalembi songa, ya umpuki ye yamfwasi.
Kusadila site yayi ko muna zayisila salu yovo lekwa itekwanga.
Kulula Nsiku mia Nsadilu
Lembi fwasa nswa miankaka miavewa kwa Watchtower, ovo okulwidi nsiku miawonso miyikilu ovava, Watchtower olenda baka konso nzengo kazolele. Nze kukatula nswa yovo kukakidila mu fikola walembi kota mu site yayi, kukakidila walembi ziuka diaka site yayi muna komputadores za sonama lutangu lwaku lwa IP, mokena ye kompani dikuvananga internet kimana diakanga nzila ina okotelanga mu sadila site yayi yovo kufunda kuna mbazi a nkanu.
Nsobani
Ntangwa ke ntangwa e Watchtower olenda fimpulula Nsiku mia Nsadilu a site yayi. Konso Nsiku mia Nsadilu misobwa miyantika sadilwa tuka muna kolo mivaika mu site yayi. Ntangwa zawonso kotanga mu lukaya lwalu kimana watoma zaya nsiku miampa mia site yayi.
Nsiku ye Mbazi a Nkanu
Kana una vo e nsiku miaswaswana muna konso nsi, e Nsiku mia site yayi miasikidisilwa mun’owu wa nsiku mia luyalu lwa Nova York, EUA. Konso diambu diamfundu ditadidi site yayi difwete natwa ku mbazi a nkanu ya luyalu lwa Nova York, EUA.
Mpambula ya Nsiku
Avo mbazi a nkanu ibakidi nzengo vo, miaka nsiku mia site yayi miafwa, miaviokela e ntangwa, mialembi songa yovo ke milendi sadilwa ko, e mika nsiku miakinu o mfunu. Avo Watchtower olembele sia sungididi kia lunganesa umosi muna nsiku mia site yayi, ediadi ke disongele ko vo o muntu osadilanga site yayi kafwete lemvokela diaka nsiku wauna ko. Ediadi ke disongele ko mpe vo Watchtower kena diaka ye nswa ko wa lomba vo wantu balemvokela wo.
Kangu
E nsiku miami i kangu okangidi ye Watchtower muna sadila site yayi. E nsiku miankulu mia site yayi ke mina diaka mfunu ko.


text:
Yesu
Yesu (katuka -5 tî 33) vwandaka mulongi na ngunza ya bayuda.
Yesu kele muntu ya mfunu na lukwikilu mîngi. Na kimâni, kisilamu ye kibaha yandi kele ngunza mosi. Na kiyesu yandi kele Yesu Klisto: masiya na nzâmbi na nitu ya muntu.
Nkûmbu[soba | edit source]
Nkûmbu ya Yesu vwandaka Yeshua (ישוע) na kiarame. Yawu vwandaka mpila ya nkufi ya kihebru Yehoshua (יהושע). Na kihelada (yina vwandaka ndînga ya masono ya Ngwisani ya Yimpa), nkûmbu ya Yesu vwandaka Iesous (Inσouς), mpe na kilatini Iesus.
Yesu na Bansângu ya Mbote[soba | edit source]
Mbutukilu[soba | edit source]
Na bansângu ya Mbote ni Mariya vwandaka mâma ya Yesu. Nsângu ya Mbote ya Make ke na kutuba ve nkûmbu ya tâta ya yandi. Bansângu ya Mbote ya Matayi, Luke na Za ke na zabisa ti Yosefi kele tâta ya Yesu. Kasi Bansângu ya Mbote ya Matayi na Luke ke na kutuba ti Mariya vwandaka mwénsé, mpe yandi me kuma na kivumu na lulêndo ya Mpêve ya Lôngo.
Yesu butukaka na Betelemi, bwala ya fyoti na kizûnga ya Yudea, ntângu Erode vwandaka ntinu.


text:
Sida
Sida kele maladi, yina bebisa kiyeka ya nitu ya kunwana maladi ya nkaka. Zina «sida» kwiza tuka kifwalansa «syndrome de l'immunodéficience acquise».
Maladi ya sida kele mingi na ntoto muvimba. Na Afrika, yau mene mwangana ya kuluta bansi ya nkaka. Yau kele mawa mingi, mpamba ve, maladi yina me mwangana mingi kibeni na bampangi na beto ya bankento mpe batoko, samu na bikalulu mingi ya mbote ve bonso:
- kusala bizumba na nkoso muntu, ata nge zaba yandi mbote mbote ve
- kuzanga masonga na makwela
- mpasi ya luzingu
- kukonda kuzaba inki yai maladi ya sida mpe mutindu ya kuditanina na yau
- ndongisila ya imbi ya banduku ya nkaka.
Bikalulu yai kele kumwangisa sida mingi na Afrika.
Bakala fwete lwata kapoti na ntangu ya kuleka na nkento, samu na bau ke tina sida.


text:
Widikila Nzambi mpi Zinga Kimakulu
Ngangi ke zola nde yandi twadisa nge, tanina nge mpi sakumuna nge
Bangogo ya Luyantiku
Sambu Nzambi ke zolaka bantu, yandi ke longa beto luzingu ya kuluta mbote
Inki Mutindu Beto Ke Widikilaka Nzambi?
Beto fwete zaba mambu yina beto fwete sala mpi nani lenda sadisa beto na kusala yo.
Nani Kele Nzambi ya Kieleka?
Beto lenda zaba zina na yandi mpi bikalulu na yandi.
Luzingu Vandaka Nki Mutindu na Paladisu?
Kitini ya ntete ya Biblia ke tubila yo.
Bo Widikilaka Satana—Inki Mambu Basikaka?
Mambu ya mbi me yantika.
The Great Flood
—Who Listened? Who Did Not?
Inki monanaka pwelele na yina me tala bikalulu ya bantu?
Inki Dilongi Beto Ke Baka na Mvula ya Ngolo?
Yo kele kaka ve disolo mosi ya ntama.
Yezu Vandaka Nani?
Sambu na nki yo kele mfunu na kuzaba mambu ya me tala yandi?
Lufwa ya Yezu Ke Tendula Inki Sambu na Nge?
Yo ta nata balusakumunu ya kitoko.
Paladisu Ta Kwisa Nki Ntangu?
Biblia tubaka na ntwala mambu yina ta salama kana Paladisu me finama.
Inki Balusakumunu Ke Vingila Bantu Yina Ke Widikilaka Nzambi?
Mambu yina nge ke vingila ti nzala ya ngolo.
Keti Yehowa Ke Widikilaka Beto?
Inki mambu nge lenda lomba yandi na kisambu?
Inki Mutindu Nge Lenda Vanda na Luzingu ya Dibuta ya Kiese?
Ngangi ya dibuta ke pesa bandongisila ya kuluta mbote.
Beto Fwete Sala Inki Sambu na Kusepedisa Nzambi?
Kele ti mambu yina Nzambi ke mengaka mpi yina yandi ke zolaka.
Inki Mutindu Nge Lenda Monisa Kwikama na Yehowa
Kana nge ke zola kuvanda ya kwikama, yo ta pusa nge na kubaka balukanu ya mbote


text:
DILONGI YA 11
Inki mutindu minsiku ya Biblia kenatilaka beto mambote?
1. Sambu na nki beto kele na mfunu ya lutwadisu?
Ngangi na beto kele mayele mingi kuluta beto. Sambu yandi kele Tata na beto ya zola, yandi kekudibanzaka sambu na beto. Dyaka, yandi kevingilaka ve nde beto kuditwadisa. (Yeremia 10:23) Kaka mutindu mwana kevandaka na mfunu ya lutwadisu ya bibuti, beto yonso kele na mfunu ya lutwadisu ya Nzambi. (Yezaya 48:17, 18) Minsiku ya Biblia kepesaka lutwadisu yina kele dikabu ya mekatuka na Nzambi.
Bansiku mpi minsiku ya Yehowa kelongaka beto mutindu ya mbote ya kuzinga ntangu yai mpi yo kemonisaka mutindu beto lenda baka mambote ya kimakulu na bilumbu kekwisa. Sambu Nzambi megangaka beto, yo mefwana mpenza nde beto ndima lutwadisu na yandi.
2. Minsiku ya Biblia kele nki?
Minsiku ya Nzambi kele bakyeleka ya mfunu. Kansi bansiku, bo lenda sadila yo na mambu ya sikisiki. (Kulonga 22:8) Beto fwete sadila makuki ya kuyindula mbote sambu na kubakisa mutindu beto lenda sadila munsiku mosi na dyambu mosi buna. (Bingana 2:10-12) Mu mbandu, Biblia kelongaka nde luzingu kele dikabu yina mekatuka na Nzambi. Munsiku yai ya mfunu lenda twadisa beto na kisalu, na nzo, mpi ntangu beto kesala banzyetelo. Yo kepusaka beto na kubaka bangidika sambu na kutula ve luzingu na beto mosi mpi ya bantu yankaka na kigonsa.
3. Inki kele minsiku zole ya kuluta mfunu?
Yezu tubilaka bansiku zole ya mfunu mingi. Munsiku ya ntete kemonisa mbote-mbote lukanu ya luzingu ya bantu—kuzaba Nzambi, kuzola yandi, mpi kusadila yandi na kwikama yonso. Ntangu yonso yina beto kebaka badesizio, beto fwete sadila munsiku yai ya ntete. (Bingana 3:6) Bantu yonso yina kezingaka na kuwakana ti munsiku yai kekumaka banduku ya Nzambi, kevandaka na kyese ya kyeleka mpi tabaka luzingu ya mvula na mvula.
Munsiku ya zole lenda sadisa beto na kuvanda ti bangwisana ya ngemba ti bankaka. (1 Bakorinto 13:4-7) Kusadila munsiku yai ya zole ketendula kulanda mbandu ya Nzambi na mutindu yina yandi kesadilaka bantu mambu.
4. Inki mutindu minsiku ya Biblia kenatilaka beto mambote?
Minsiku ya Nzambi kelongaka mabuta mutindu ya kuzinga na bumosi mpi na zola. (Bakolosai 3:12-14) Ndinga ya Nzambi ketaninaka mpi mabuta ntangu yo kelongaka munsiku yai yankaka—makwela fwete zinga kimakulu.
Kulanda minsiku ya Biblia lenda tanina mawi na beto mpi mambote na beto ya kinsuni. Mu mbandu, mbala mingi bamfumu ya kisalu kezolaka bansadi yina kezingaka na kuwakana ti minsiku ya Biblia na yina metala kuvanda masonga mpi kusala ngolo. (Bingana 10:4, 26; Baebreo 13:18) Ndinga ya Nzambi kelongaka beto mpi na kusepela ti bima yina beto kele na yo ya kele mfunu mpi kubaka na mbalu bangwisana na beto ti Nzambi kuluta bima ya kinsuni.
Kusadila minsiku ya Biblia lenda tanina mavimpi na beto. (Bingana 14:30; 22:24, 25) Mu mbandu, kuzitisa nsiku ya Nzambi na yina metala kulauka malafu ketaninaka beto na bamaladi yina kefwaka mpi bigonsa ya nene. (Bingana 23:20) Yehowa mepesaka beto nzila ya kunwa malafu kansi kaka ti bukati-kati. (Nkunga 104:15; 1 Bakorinto 6:10) Minsiku ya Nzambi kenatilaka beto mambote mutindu yo kelongaka beto na kukeba kaka ve na mambu yina beto kesalaka kansi mpi na bangindu na beto. (Nkunga 119:97-100) Kansi, Bakristu ya kyeleka kezitisaka minsiku ya Nzambi sambu na mambote na bo mosi mpamba ve. Bo kesalaka yo mpi sambu na kupesa Yehowa lukumu.
Longuka Mambu Mingi
Lomba nde Muntu Kulonguka ti Nge Biblia
Baka malongi ya Biblia na ntangu mpi na kisika yina me fwana na nge.


text:
KAPU KIA 8
Nki i Kintinu kia Nzambi?
O Nkand’a Nzambi adieyi kelonganga mu kuma kia Kintinu kia Nzambi?
Kintinu kia Nzambi adieyi kivanga?
E Kintinu nkia ntangwa kilungisa luzolo lwa Nzambi ova ntoto?
1. Nkia sambu kitomene zayakana tufimpa?
MAZUNDA ye mazunda ma wantu omu nza yawonso bazeye e sambu kia S’eto. I sambu kitomene zayakana kalonga yandi kibeni Yesu Kristu. E sambu kiaki kiamfunu kikilu. Obakula e ndomba tatu zantete za sambu kiaki dikutusadisa mu zaya mana kelonganga kieleka o Nkand’a Nzambi.
2. Nkia mambu matatu kalonga Yesu kw’alongoki andi vo bafwete lombanga muna sambu?
2 Yesu walonga alongoki andi mu samba vo: “I nsamba yiyi nusamba: E S’eto koko’zulu, yambula nkumbu aku yazitiswa. E Kintinu kiaku kiza. O luzolo luaku luavangam’ova nza nze koko’zulu.” (Matai 6:9-13) Nkia nsasa zina e ndomba zazi zau zitatu?
3. Adieyi tufwete zaya mu kuma kia Kintinu kia Nzambi?
3 Twalongokele kala mayingi mu kuma kia nkumbu a Nzambi, Yave, luzolo lwandi, mana kevanganga ye mana kesinga vanga kwa wantu. Nkia Kintinu kayika o Yesu vava katuvovesa mu samba vo: “E Kintinu kiaku kiza”? Nki i Kintinu kia Nzambi? Aweyi kivelelesela e nkumbu a Nzambi? E ngiz’a Kintinu aweyi inina ngwizani yo vangama kwa luzolo lwa Nzambi?
NKI I KINTINU KIA NZAMBI?
4. Nki i Kintinu kia Nzambi? Nani i Ntinu?
4 Kintinu kia Nzambi i luyalu lwasikidiswa kwa Yave wa Nzambi ye wasola Ntinu mu yala kio. Nani i Ntinu a Kintinu kia Nzambi? Yesu Kristu. Yesu wa Ntinu osundidi ayadi awonso a wantu, oyikilwanga vo: “Ntinu a ntinu, yo Mfumu a mfumu.” (1 Timoteo 6:15) Una ye wisa kia vanga mana masundidi owete ke mu konso nyadi ko.
5. Kintinu kia Nzambi akweyi kiyadila? Nki kiyala?
5 Kintinu kia Nzambi akweyi kiyadila ye nki kiyala? Nanga olenda yuvula, akweyi kena o Yesu? Walongokele kala vo o Yesu wavondwa vana nti ampasi yo fulwa. I bosi wavutuka kun’ezulu. (Mavangu 2:33) Ozevo, e Kintinu kia Nzambi kun’ezulu kiyadila. Ekiaki i kuma kiyikilwanga muna Nkand’a Nzambi vo “Kintinu ki’ezulu.” (2 Timoteo 4:18) Kana una vo Kintinu kia Nzambi kun’ezulu kina, kansi kiyala ova ntoto.—Tanga Lusengomono 11:15.
6, 7. Nki kikitulanga Yesu se Ntinu waswaswana?
6 Nki kikitulanga Yesu se Ntinu waswaswana? E kuma kadi kefwa diaka ko. Nswaswani ye ayadi a wantu, Nkand’a Nzambi uvovanga mu kuma kia Yesu vo: “Yandi amosi aka kefwa ko, okalanga muna ntemo ke uluakwa.” (1 Timoteo 6:16) Disongele vo mawete mawonso kevanga o Yesu mezinga yakwele mvu. Mambu mayingi mambote kevanga muna wete dia wantu.
7 Tala ungunza owu wa Nkand’a Nzambi mu kuma kia Yesu: “O mwand’a Yave ukunyitalela, o mwand’a ngangu yo mbakula, o mwand’a ndongesela yo nkuma, o mwand’a zayi yo vumi wa Yave; ewete diandi dikala muna vumi wa Yave: kefundisila muna mbon’a meso ko, ngatu zengela muna ngw’a matu: kansi muna unsongi i kefundisil’asukami, kezengela muna kosi muna diambu di’alembami a nza.” (Yesaya 11:2-4) E mvovo miami misonganga vo o Yesu okala se Ntinu ansongi ye nkwa nkenda kw’awana keyala ova nza. Nga kuzolele yalwa kwa nyadi a mpila yayi ko?
8. Nani oyala yo Yesu?
8 E ludi kiakaka mu kuma kia Kintinu kia Nzambi i kiaki: Yesu keyala yandi amosi ko. Vena ye akaka beyala yandi entwadi. Kasikil’owu, o Paulu wa ntumwa wavovesa Timoteo vo: “Ovo tuzindalala, tuyala yandi e kintinu.” (2 Timoteo 2:12) Elo, o Paulu, Timoteo ye Akristu akaka akwikizi ana basolwa kwa Nzambi, beyala ntwadi yo Yesu muna Kintinu ki’ezulu. Akwa bekala?
9. Akwa beyala entwadi yo Yesu? Nkia ntangwa kayantika kubasola o Nzambi?
9 Nze una usonganga Kapu kia 7 kia nkanda wau, o Yoane wa ntumwa wasongwa mona-meso kia ‘Mwan’ememe [Yesu Kristu] otelamene vana mongo a Zione [luyalu lwandi kun’ezulu], aya bena yandi, 144.000 bena ye nkumbu andi, ye nkumbu Es’andi isonamene vana tuse twau.’ Akinani awaya 144.000? O Yoane wavana e mvutu: ‘Awaya i yau belandang’o Mwan’ememe konso kuna kekwenda. Awaya basumbuka vana vena wantu, se ntomoni kuna kwa Nzambi, yo kuna kwa Mwan’ememe.’ (Lusengomono 14:1, 4) Elo, yau i alandi akwikizi a Yesu Kristu, basolwa mu yala yandi entwadi kun’ezulu. Vava befuluka betambula moyo w’ezulu, “beyal’ova nza” yo Yesu. (Lusengomono 5:10) Tuka muna lumbu ya antumwa o Nzambi wayantik’o sola, Akristu akwikizi mu lungisa lutangu lwa 144.000.
10. Ekuma yinina se nkubika azola vo Yesu ye 144.000 beyala wantu ova ntoto?
10 I nkubika azolwa kikilu vo Yesu ye 144.000 beyala wantu ova ntoto. Wau vo o Yesu wazinga nze muntu ova ntoto ozeye mpasi za wantu. Paulu wavova mu kuma kia Yesu vo: ‘Kadi ke tuna ye ngang’ambuta ko ona olembi fwila lutovoko lweto e nkenda, kansi ndioyo tuna yandi watontwa muna mawonso nze yeto, kansi kasumuka ko.’ (Ayibere 4:15; 5:8) Awana keyala yau entwadi babangikwa mpe yo zindalela e mpasi muna nitu. Vana ntandu, banwananga ye usumuki wau ye mpila zawonso za mayela. Elo, bazeye mpasi zawonso za wantu.
E KINTINU KIA NZAMBI ADIEYI KIVANGA?
11. Ekuma o Yesu kavovesela alongoki andi vo basambanga kimana luzolo lwa Nzambi lwavangama kuna zulu?
11 Vava Yesu kavova vo alongoki andi bafwete lombanga kimana Kintinu kia Nzambi kiza, wabavovesa mpe basambanga vo o luzolo lwa Nzambi “luavangam’ova nza nze koko’zulu.” O Nzambi kun’ezulu kena, ambasi zandi zakwikizi bevanganga luzolo lwandi ntangwa zawonso. Muna Kapu kia 3 kia nkanda wau, twalongokele vo mbasi ankolami wayambul’o vanga luzolo lwa Nzambi yo fila Adami yo Eva mu sumuka. Muna Kapu kia 10, tulongoka mayingi kelonganga Nkand’a Nzambi mu kuma kia mbasi ndioyo wambi, oyikilwanga vo Nkadi Ampemba wa Satana. O Satana ye mbasi zina zanlanda ziyikilwanga vo nkwiya, bayambulwa mu kala kun’ezulu mu fikolo. Ozevo, muna ntangwa yayina ke mbasi zawonso ko kun’ezulu bavanganga luzolo lwa Nzambi. E diambu diadi diasoba vava Kintinu kia Nzambi kiayantik’o yala. O Yesu Kristu wayadikwa se Ntinu, wanwana yo Satana.—Tanga Lusengomono 12:7-9.
12. Nkia mambu mamfunu meyikwanga muna Lusengomono 12:10?
12 Nkand’a Lusengomono usonganga mana mabwa: “Ngwidi nding’angolo kun’ezulu, oku vo, owau luizidi o luvuluzu, ye ngolo, ye Kintinu kia Nzambi eto, ye wisa kia Kuswa kiandi: e kuma kadi, o mfundi abunzi eto [Satana] ovetelo, on’okubafundilanga vana ndose a Nzambi yo fuku yo mwini.” (Lusengomono 12:10) Nga omwene mambu mole mamfunu meyikwanga muna sono kiaki kia Nkand’a Nzambi? Diantete, Kintinu kia Nzambi muna Yesu Kristu kiayantik’o yala. Diazole, o Satana wavaikiswa kun’ezulu yo vetwa ova nza.
13. Wau vo Satana wavaikiswa kun’ezulu, nkia nluta diatwasa?
13 O mambu mole mama nkia nluta matwasa kun’ezulu? Owu tutanganga mu kuma kia mana mabwa kun’ezulu: “Dianu vo, kemb’ezulu, yo yeno nukalanga mo.” (Lusengomono 12:12) Elo, mbasi zakwikizi kun’ezulu bakemba, kadi o Satana ye nkwiya miandi bavaikiswa kun’ezulu. Yau awonso owau balenda sikila ye kwikizi kwa Yave wa Nzambi. Kuna ye luvuvamu lwakieleka ye ngwizani. O luzolo lwa Nzambi mu vangama luna kun’ezulu.
14. Adieyi dibwanga wau vo Satana wavetwa ova nza?
14 Aweyi tuvova mu kuma kia ntoto? O Nkand’a Nzambi uvovanga vo: “Tâtu kwa nza yo kalunga, e kuma kadi, o Nkadi Ampemba okulumukini oko nwina, wina yo makasi mayingi, wau kazeye wo vo kolo kiandwelo kaka kena kiau.” (Lusengomono 12:12) Wau vo Satana wavaikiswa kun’ezulu yo sala ye kolo kiandwelo kaka una yo makasi mayingi. Muna kuma kiaki, otwasanga mpasi zayingi yovo “tâtu” ova ntoto. Tulongoka mayingi muna “tâtu” yayi muna kapu kilanda. Wau vo Satana wavetwa ova nza, e Kintinu aweyi kivangila luzolo lwa Nzambi ova nza?
15. Alweyi i luzolo lwa Nzambi mu kuma kia ntoto?
15 Sungamena luzolo lwa Nzambi mu kuma kia ntoto luna walongoka muna Kapu kia 3, Nzambi wasonga luzolo lwandi muna mpatu a Edene vo e nza yakala se paradiso yo zingilwa kwa wantu ansongi balembi fwa. O Satana wafila Adami yo Eva mu sumuka. Ediadi diavunzanesa ekani dia Nzambi mu kuma kia ntoto, kansi o luzolo lwandi ke lwasoba ko. Yave ozolele vo ‘asongi bavwa nza, basikila vo yakwele mvu.’ (Nkunga 37:29) E Kintinu kia Nzambi kilungisa ekani diadi. Mu nkia mpila?
16, 17. O ungunza wa Daniele 2:44 adieyi ukutulonganga mu kuma kia Kintinu kia Nzambi?
16 Muna unguza wa Daniele 2:44 tutanganga vo: “Muna lumbu y’atinu awana, o Nzambi ezulu otongeka kintinu, kina ke kibangalakeswa ko yakwele mvu, ngatu vingilwa untinu wandi kwa nkangu akaka; kansi kikosomona yo sukisa yintinu yayi yawonso, kitongama mpe yakwele mvu.” Adieyi tulongokele mu kuma kia Kintinu kia Nzambi?
17 Diantete, dikutulonganga vo Kintinu kia Nzambi kisikidiswa “muna lumbu y’atinu awana,” yovo ekolo yintinu yakaka yiyalanga. Diazole, dikutulonganga vo e Kintinu kiyala yakwele mvu. Ke kisundwa ko ngatu vingilwa kwa luyalu lwakaka. Dietatu, e Kintinu kia Nzambi vita kinwana ye yintinu ya nza yayi. Kintinu kia Nzambi kisunda e vita. Kiau kaka kiyala o wantu. O wantu bevwa luyalu lusundidi owete.
18. E vit’ansuka yinwana Kintinu kia Nzambi ye tuyalu twa wantu aweyi yiyikilwanga?
18 Tulongoka mayingi muna Nkand’a Nzambi mu kuma kia vita yansuka yinwanwa kwa Kintinu kia Nzambi ye ayadi a nza yayi. Muna bonga e nona, Nkand’a Nzambi ulonganga vo ekolo kifinamanga mbaninu a nza, mianda miambi bemwanganesa luvunu muna vunginika “ntinu mia nza yawonso.” Mu nkia kuma? Mu ‘kubalunganisa [atinu] muna vit’a lumbu kianene kia Nzambi wa Mpungu-ngolo.’ Ntinu mia nza belunganiswa muna vita ‘in’e nkumbu muna Kiyibere vo, Armangedo.’ (Lusengomono 16:14, 16) Etini yole yayi yisonganga vo e Armangedo i vit’ansuka yinwana Kintinu kia Nzambi ye tuyalu twa wantu.
19, 20. Ekuma luzolo lwa Nzambi lulembi vangamenanga ova nza yamu wau?
19 E Kintinu kia Nzambi nkia diambu kivanga muna vita ya Armangedo? Yindula diaka luzolo lwa Nzambi mu kuma kia ntoto. O Yave wa Nzambi wakana vo e nza yakala yo wantu ansongi, alunga muna kunsadila. Ekuma luzolo lwa Nzambi lulembi vangamenanga yamu wau? Diantete, tu’asumuki, tuyelanga yo fwa. Twalongokele muna Kapu kia 5 5 vo Yesu watufwila, kimana twavwa moyo a mvu ya mvu. Nanga osungamene mana masonama muna nsangu zambote za Yoane: “Kadi muna nzola kazolele nza o Nzambi i kavanin’o Mwan’andi amosi, kimana konso on’okwikilanga muna yandi ke vila ko, moyo a mvu ya mvu kevwa.”—Yoane 3:16.
20 E kuma kiakaka i kiaki, wantu ayingi bevanganga mambu mambi. Bevunanga yo ta-zumba. Ke bezolanga vanga luzolo lwa Nzambi ko. Ana bevangang’e mbi befwaswa muna vit’a Nzambi ya Armangedo. (Tanga Nkunga 37:10.) Kuma kiakaka diaka luzolo lwa Nzambi lulembi vangamenanga ova nza i kiaki: Ayadi ke befilanga nkangu ko mu vanga luzolo lwa Nzambi. Ayadi ayingi ke bena ye wisa kia yala ko ye akwa nsoki. Muna kuma kiaki Nkand’a Nzambi uvovanga vo: ‘O muntu okala ye wisa muna nkw’andi kamwesa mpasi.’—Kimpovi 8:9.
21. E Kintinu aweyi kivangila luzolo lwa Nzambi ova nza?
21 Vita ya Armangedo vava yifokaka Kintinu kia Nzambi kaka kiyala o wantu. Kintinu kiokio kivanga luzolo lwa Nzambi yo twasa nsambu zayingi kwa wantu. Kasikil’owu, o Satana ye nkwiya miandi bekangwa. (Lusengomono 20:1-3) Kimenga kia Yesu kitwasa nsambu kwa wantu ke beyela diaka ko ngatu fwa. Bezinga yakwele mvu muna luyalu lwa Kintinu. (Tanga Lusengomono 22:1-3.) O ntoto ukituka se paradiso. E Kintinu i mpanga kivanga luzolo lwa Nzambi ova nza yo velelesa nkumbu andi. Aweyi disongele ediadi? Disongele vo awonso bezinga muna Kintinu kia Nzambi bezitisa nkumbu Andi.
KINTINU KIA NZAMBI NKIA NTANGWA KIKWIZA?
22. Aweyi tuzayidi wo vo e Kintinu ke kiayiza mu ntangwa Yesu kakala ova ntoto ko ngatu mu ntangwa kafulwa?
22 Vava Yesu kalonga alongoki andi mu samba vo, “e Kintinu kiaku kiza” ke diasonganga ko vo e Kintinu mu ntangwa yayina kiadi kwiza. Nga vava kavutuk’o Yesu kun’ezulu kiadi kwiza? Ve, kadi o Petelo ye Paulu bavova vo vava Yesu kafulwa, ungunza wasonama muna Nkunga 110:1 walungana muna yandi: ‘O Yave ovovese mfumu ame vo, vwand’oku koko kwame kwalunene yavana nsia mbeni zaku se nsikinw’a tambi yaku.’ (Mavangu 2:32-35; Ayibere 10:12, 13) Ozevo, kolo kiavioka vo.
Muna luyalu lwa Kintinu, luzolo lwa Nzambi luvangama ova nza nze kun’ezulu
23. (a) E Kintinu kia Nzambi nkia ntangwa kiayantik’o yala? (b) Nkia mambu tulongoka muna kapu kilanda?
23 Kolo kwa kavingila? Muna mvu mia 1800 yaku lubantiku lwa mvu mia 1900, alongoki akwikizi a Nkand’a Nzambi babakula vo e kolo kiokio kifokoka muna mvu wa 1914. (Mu kuma kia mvu wau tala Nkundikilwa ina muna lukaya lwa 215-218.) Mambu mebwanga ova nza tuka mvu a 1914, mesonganga ziku vo umbakuzi wa alongoki a Nkand’a Nzambi wakieleka. E ndungana ungunza wa Nkand’a Nzambi isonganga vo Kristu wayadikwa se Ntinu muna mvu a 1914. Kintinu ki’ezulu kia Nzambi kiayantik’o yala. I kuma vo, mu “kolo kiandwelo” kia Satana tuzingilanga. (Lusengomono 12:12; Nkunga 110:2) Tulenda vova ye sikididi kiawonso vo, ke kolo ko e Kintinu kia Nzambi kilungisa luzolo lwa Nzambi ova nza. Nga ke nsangu zambote ko ezazi? Nga okwikilanga vo mambu mama melungana? E kapu kilanda kikusadisa mu zaya vo Nkand’a Nzambi olonganga mambu mama.
ZAYA DIAKA MAYINGI
LONGOKA NKAND’A NZAMBI
Ekuma Ofwete Longokela Bibila?
Bibila kisadisanga ulolo wa wantu mu nz’amvimba mu solola mvutu za yuvu yamfunu mu kuma kia zingu. Nga zolele kala mosi muna yau?


text:
Kapu Yintatu
Lukanu Mbi Nzambi Kadi mu Batu?
NZAMBI widi lukanu lumboti mu batu. Nandi wuvanga dibakala ayi nkyeto wutheti Adami ayi Eva mwingi bazingila ku lumbu lumboti batedila paladizu. Lukanu lwandi luba; ba buta bana, mwingi ba tembikisa ntoto woso paladizu ayi bakyeba bibulu.—Ngenesi 1:28; 2:8, 9, 15; muna tala Tsudukusu yi bikuma 6 ku tsuka buku.
2. (a) Kibila mbi twididi lufyatu ti Nzambi wala dukisa zikhanu zyandi? (b) Mbi Kibibila kintuba mu matedi luzingu lu kalumani?
2 Bukyedika ti twala zingila kupaladizu? Yave wutukamba: ‘Lukanu luami lwala salama ayi yala vanga mamoso minu yitidi kuvanga.’ (Yesaya 46: 9-11; 55:11) Nandi wala vanga ma kakanikisa ayi ni dyambu dimvela dilendi kuntula ko nkaku. Yave wutuba ti kasa vanga phamba ko ntoto. (Yesaya 45:18) Nandi wuntomba batu bazinga mvu ka mvu va ntoto. Phila batu mbi Nzambi kantomba mwingi bazingila va ntoto ayi mimvu mi kwa? Kibibila kintuba: “Batu basonga bela tambula tsi banga kiuka ayi bela [zingila muawu] mu zithangu zioso.”
3. Malema mbi batu bammonanga va ntoto ayi byuvu mbi bankuvulanga?
3 Ti bubu batu bakhidi bela ayi bakhidi fwa. Mu bibwangu binkaka bamvondasana. Alolo lwisi ko luawu lukanu lu Nzambi. Vayi, mambu mbi mayiza monika ayi bwidi? Kibibila kiawu to kilenda kutusudikisa.
MBENI YI NZAMBI
4, 5. (a) Nani wuba kumbusa nyoka yi yoluka na Eva ku lumbu lu Edeni? (b) Bwidi mutu wusonga kalenda bela mwivi?
4 Kibibila kitukamba ti Nzambi widi mbeni bantedilanga “Nkadi’ampemba voti Satana.” Satana wusadila nyoka mwingi kayoluka ayi Eva ku lumbu lu Edeni. (Nzaikusu 12:9; Ngenesi 3:1) Nandi wuvanga nyoka yimonikina buka yinkolukanga.
5 Bukyedika ti Yave wuvanga Satana Nkadi’ampemba? Ndamba! Bo Nzambi kaba kubika ntoto mwingi Adami ayi Eva bazingila, Mbasi yimweka wuba ku diyilu, wu yikitula Nkadi’ampemba. (Yobi 38:4, 7) Bwidi mayiza bela? Buka mutu wusonga kalenda ba mwivi, na kubikila mayindu mambi mayonzuka mu ntim’andi. Nandi kalenda kwiba na kubaka lwaku lu kwibila.—Tanga Yakobi 1:13-15; tala Tsudukusu yi bikuma 8 ku tsuka buku.
6. Bwidi Mbasi yimweka kayiza bela mbeni yi Nzambi?
6 Buawu bubu Mbasi beni katonina. Bo Nzambi kavanga Adami ayi Eva, Nandi wubakamba babuta bana ayi bawesa nkunu wu batu va ntoto. (Ngenesi 1:27, 28) Mbasi beni wuyindula, ‘batu boso abobo balenda kumbwongimina kubika kwandi Yave!’ Mu kuyindudila ngolo mawu, nandi wuzinina mbwongimini yi Yave. Mbasi beni yaba tomba batu bambwongimina. Diawu kavukumunina Eva bo kankamba luvunu. (Tanga Ngenesi 3:1-5.) Bo kavanga mawu, nandi wuyikitula Nkadi’ampemba voti Satana, mbeni yi Nzambi.
7. (a) Kibila mbi Adami ayi Eva bafwila? (b) Kibila mbi tunnuninanga ayi tumfwilanga?
7 Adami ayi Eva babayisa Nzambi bo badya dikundi. (Ngenesi 2: 17; 3:6) Bawu basumuka, ayi kuntwala bayiza fwa dedi bo Yave katubila. (Ngenesi 3:17-19) Adami na Eva ayi bana bawu basumuka, diawu befu boso tumfwilanga. (Tanga Loma 5: 12.) Mwingi kutusadisa kuvisa buboti kibila bana ba Adami ayi Eva basumukina, tutala kifwani: Yindula kasu yi kuvangila biliki voti zidobo, bo ti yawu yivenga, buna bwidi bulenda bela biliki byoso bimbasikila muawu? Bukyedika ti byabyoso binkwiza basika bivenga. Bo Adami kabayisa Nzambi nandi wuyiza ba nkwa masumu. Tu “vengila” kibila tubasikila mu Adami. Befu boso bo twidi batu ba masumu, diawu tunnuninanga ayi tumfwilanga.—Loma 3:23; muna tala Tsudukusu yi bikuma 9. ku tsuka buku.
8, 9. (a) Mbi Satana kabatomba Adami ayi Eva bakikinina? (b) Kibila mbi Yave ka manga kuvondila zimbeni zyandi mu thangu beni?
8 Satana nandi wutheti wubayisa Nzambi boso wuvukumuna Adami ayi Eva. Nandi kabatomba Adami ayi Eva bakikinina ti Yave nkwa luvunu, kasa zaba ko kuyala, wummanganga mamboti mu bana bandi. Satana waba tuba ti batu basintombila ko Nzambi kaba kamba ma bafweti vanga. Ayi Adami na Eva, balenda kuawu kusola kuvanga mboti ayi mbi batidi. Mbi Yave kabina vanga? Nandi wuba nswa woso mu kuvonda mbeni’andi ayi baboso bambayisa. Boti wumavanga, khanu wumonisa ti Satana nkwa luvunu? Ndamba!
9 Diawu, Yave ka khambu vondila baboso bambayisa mu thangu beni. Vayi wubikila thangu mwingi batu bayituma bafeka. Kabikila Satana thangu, mwingi kumonisa ti nandi nkwa luvunu ayi kumonisa mvandi ti Yave nandi to zebi malutidi buboti mu befu batu. Twala bwela kumalonguka mu kapu 11 mu buku ayiyi. Vayi bwidi wummwena makani Adami ayi Eva babaka? Makani mamboti babaka kubayisa Nzambi ayi kukikinina matuba Satana? Yave wuvana Adami ayi Eva byabyoso baba tomba dedi luzingu lusonga ayi lumbu lumboti mwingi bazingila ayi basadila. Vayi Satana kasa bavana ni kyuma kimvela ko. Bo ti ngyewu wuba ku lumbu lu Edeni beni, khanu mbi wuvanga?
10. Khonzu mbi tufweti sola?
10 Thangu ayiyi mvandi kadika mutu fweti sola nani kantumukina, kibila luzingu lwitu lu tsikimina mu phila tunsodila. Tulenda sola kutumukina Yave buka Mfumu ayi kubwela myoko mu kumonisa ti Satana nkwa luvunu. Voti tufweti sola Satana banga mfumu’itu? (Minkunga 73:28; tanga Zingana 27:11.) Mu nza, batu balwelo bantumukinanga Nzambi. Bukyedika, kasi ko Nzambi wunkengidilanga nza. Bo ti kasi ko nandi, muna nani?
NANI WUNKENGIDILA NZA?
11 Yesu wuzaba wunkengidilanga nza, bo Satana “kammonisina bimfumu bioso bidi va nza ayi mikhembo miawu.” Satana wukanikisa Yesu: “Ngeyo kumfukimina kuandi ayi kumbuongimina; Ndieka kuvana bima bioso biabi.” (Matai 4:8, 9; Luka 4:5, 6) Wuyiyuvula: ‘Bo ti luyalu lu nza lwisiko mu lutumu lu Satana, khanu nandi wukanikisa kuvana luawu Yesu?’ Ndamba. Buawu, bimfumu byoso bi nza bi Satana.
11, 12. (a) Mbi tulenda longuka mu khayilu Satana katomba kuvana Yesu? (b) Bwidi masonoko mamvisila ti Satana wunkengidilanga nza?
12 Ngye wulenda ku yikuvula: ‘Bwidi Satana kalenda bela mfumu yi nza? Kasi ko Nzambi Nkwa ngolo zyoso ayi wuvanga nza yimvimba?’ (Nzaikusu 4:11) Bukyedika nandi wuvanga, vayi Yesu wuzabikisa ti Satana nandi “mfumu yi nza.” (Yoane 12:31; 14:30; 16:11) Mvwala Polo wutedila Satana, “nzambi yi nza yayi.” (2 Kolinto 4:3, 4) Mvwala Yoane wusonika ti “nza yimvimba yidi ku tsi minsua mi pheve yimbimbi.”
BWIDI NZA YI SATANA YALA TULUKILA?
13. Kibila mbi tuntombila nza yimona?
13 Nza ayiyi yima luta malema. Tummona mimvita, luvunu, buphunya ayi mimvondi mi batu. Vasi ko mutu wulenda manisa malema va nza. Vayi Nzambi, wambelama kutulula nza ayiyi yidi matingu, mu mvita wu Alimangedoni ayi nandi wala vingisa nza yimona.—Nzaikusu 16:14-16; muna tala Tsudukusu yi bikuma 10 ku tsuka buku.
14. Nani Nzambi kasola mwingi kaba Ntinu mu Kintinu kyandi? Mbi Kibibila kibikula matedi Yesu?
14 Yave wusola Yesu Klisto mwingi kaba Ntinu mu Kintinu ki diyilu. Mimvu miwombo mivyoka kumbusa, Kibibila kibikula ti Yesu wala yala buka ‘Mfumu yi malembi’ ayi luyalu beni lwala kadidila. (Yesaya 9:6, 7) Yesu wulongisa minladikini myandi bo bafweti dindilanga Kintinu beni, bo kabakamba: “Bika Kimfumu kiaku kiza. Bika luzolo luaku luvangama va ntoto, banga bu lueti vangimina ku diyilu.” (Matai 6:10) Mu kapu 8, tunkwiza longuka bwidi Kintinu ki Nzambi kyala vinginina bifumu bi nza. (Tanga Danieli 2:44.) Bosi Kintinu ki Nzambi kyala balula ntoto paladizu.
NZA YIMONA YIMA FIKAMA!
15 Kibibila kinkanikisa: “Beto tulembo vingila diyilu di mona ayi ntoto wumona kuna kuidi busonga.” (2 Petelo 3:13; Yesaya 65:17) Khumbu zinkaka “ntoto” mu Kibibila wunsundula batu banzingila va ntoto. (Ngenesi 11:1) Diawu “ntoto wumona” wunsundula batu ba lunungu bantumamananga Nzambi ayi bala baka lusakumunu lwandi.
16. Khayilu mbi Nzambi kala vana baboso bala zinga mu nza yimona ayi mbi tufweti vanga mwingi tubaka khayilu beni?
16 Yesu wukanikisa ti kuntwala, ba lunungu bala baka “luzingu lukalumani” ku paladizu va ntoto. (Malako 10:30) Mbi tufweti vanga mwingi tubaka khayilu beni? Lemvuka, tanga Yoane 3:16 ayi 17:3 mwingi wubakula mvutu. Tala ma Kibibila kantuba bwala bela luzingu kupaladizu va ntoto.
17, 18. Bwidi tuzabidi ti twala ba ndembama ayi twala kala nsika va ntoto wumvimba?
17 Mambi, mimvita, matingu ayi makhema mala mana. Va ntoto valasa bwe monika ko batu bambi. (Minkunga 37:10, 11) Nzambi wala manisa mimvita va ntoto wumvimba. (Minkunga 46:9; Yesaya 2:4) Ntoto wala wala batu banzolanga Nzambi ayi ba kuntumukinanga. Ndembama yala kadidila.
18 Dikabu di Yave dyala kala nsika. Mu thangu yikhulu, bo bana ba Isaeli baba tumamananga Nzambi, nandi waba bavukisanga ayi waba bakyebanga. (Levitiku 25:18, 19) Kupaladizu twalasa bwe ba ko boma bu batu ayi bu bibulu. Twala kala nsika!
19. Kibila mbi tulenda bela lufyatu ti nzala yala mana mu nza yimona?
19 Vala wala bidya. “Bika makundi maba mawombo mu tsi nate va mbata miongo ayi bika mimbutu miandi mibuta banga Lebanoni bika miba mimboti banga biti bi tsola.” (Minkunga 72:16) Yave “Nzamb’itu wala tusakumuna” ayi “ntoto” wala ba thomusu voti mbozi.
20. Bwidi tuzabidi ti ntoto wala baluka paladizu?
20 Ntoto woso wala baluka paladizu. Batu bala baka zinzo zimboti ayi minlumba mimboti. (Tanga Yesaya 65:21-24; Nzaikusu 11:18.) Ntoto woso wala ba wumboti dedi bubela lumbu lu Edeni. Yave wala tuvananga byabyoso bi tuntomba. Mu nandi Kibibila kintuba: “Ngeyo wunzibulanga koko kuaku, ayi wunyukutisanga zitsatu zi kadika kima kidi moyo.”
21. Bwidi tuzabidi ti malembi mala ba mu batu ayi bibulu?
21 Vala ba ndembama mu batu ayi bibulu. Bibulu balasa vanga ko bubi batu. Bana balezi bala sakana ayi bibulu bi tummonanga boma thangu ayiyi.
22. Mbi Yesu kala vanga kwidi babela?
22 Vasiko mutu wala bwe bela. Bo Yesu kaba va ntoto, wubelusa batu bawombo. (Matai 9:35; Malako 1:40-42; Yoane 5:5-9) Vayi mu kuba Ntinu mu Kintinu ki Nzambi, Yesu wala belusa zimbevo. Vasiko mutu wala bwe tuba: ‘Yidi mu kubela’.
23. Mbi Nzambi kala vanga kwidi batu bafwa?
23 Bafwa bala vulubuka. Nzambi wukanikisa ti wala vulubukisa batu boso bafwa ayi bala zinga mvu ka mvu kupaladizu va ntoto. ‘Ndintulanga diana diama mu Nzambi banga diodio didi mu bawu veka ti batu basonga ayi bakhambu basonga bela vulubuka.’
24. Bwidi wummwena diyindu di kuzinga ku Paladizu?
24 Befu boso twidi lwaku lu kusola. Tubeki bu kusodila Yave mu kulonguka matedi nandi ayi kunsadila. Befu kusola kusadila Nzambi, tulenda baka luzingu lu mayangi kuntwala. Bo dibakala dimweka kabelama kufwa wudinda Yesu kantebukila moyo ayi Yesu wunkanikisa: ‘Ngeyo wala ba yama va kimweka ku Paladizu.’ (Luka 23:43) Mu kapu yinlandakana tunkwiza longuka matedi Yesu Klisto ayi bwidi kala dedikisila lukanu lu Nzambi va ntoto.