text:
KAPU YA SAMBANU
Bafwa Kele na Wapi?
Inki kekuminaka beto kana beto mefwa?
Sambu na nki beto kefwaka?
Keti yo kepesa kikesa na kuzaba kyeleka na yina metala lufwa?
YAI kele bangyufula yina bantu keyindulaka banda bamvula mingi. Yo kele bangyufula ya mfunu. Yo vanda beto kele bantu ya nki mutindu to beto kezingaka na wapi, bamvutu na bangyufula yai ketadila konso muntu na kati na beto.
2 Na kapu yina meluta, beto tubilaka mutindu kimenga ya nkudulu ya Yezu Kristu kukangulaka nzila ya luzingu ya mvula na mvula. Beto monaka mpi nde Biblia kuzabisaka na ntwala nde kele ti ntangu “lufwa ta vandaka diaka ve.” (Kusonga 21:4) Na ntwala nde ntangu yina kulunga, beto yonso kefwaka. Ntotila ya mayele Salomo kutubaka nde: “Bantu yina ke na moyo, bo ke zaba nde bo ta fwa.” (Longi 9:5) Ata beto kesalaka ngolo sambu na kuzinga bamvula mingi, beto kesosaka kuzaba mambu yina takumina beto kana beto mefwa.
3 Ntangu bantu ya beto kezolaka kefwaka, beto kevandaka na mawa. Beto lenda kudiyula nde: ‘Inki mekumina bo? Keti bo kemona mpasi? Keti bo ketaninaka beto? Keti beto lenda sadisa bo? Keti beto tamona bo dyaka?’ Mabundu ya inza kepesaka bamvutu ya kuswaswana na bangyufula yai. Bankaka kelongaka nde kana nge kele muntu ya mbote, nge takwenda na zulu kansi kana nge kele muntu ya mbi, nge tapya tiya na kisika mosi ya mpasi mingi. Mabundu yankaka kelongaka nde na lufwa, bantu kekwendaka na insi ya bampeve sambu na kuzinga ti bankaka na bo. Kansi mabundu yankaka dyaka kelongaka nde bafwa kekwendaka na insi ya bafwa sambu bo sambisa bo mpi na nima bo butuka dyaka na nitu yankaka.
4 Malongi ya mabundu yai yonso kendimaka dibanza yai: kitini mosi ya nitu na beto kelandaka kuzinga ntangu nitu ya kinsuni kefwaka. Na kutadila mabundu mingi ya ntama mpi ya bilumbu na beto, na mutindu mosi buna, beto kezingaka kimakulu mpi beto kelandaka kumona, kuwa, mpi kuyindula. Kansi, inki mutindu yo lenda salama? Biwilu mpi mabanza na beto kele na kuwakana ti mutindu butomfu na beto kesalaka. Na lufwa, butomfu keyambulaka kusala. Mabanza, mawi, mpi biwilu na beto kelandaka ve na kusala na mutindu mosi ya kuyituka. Yo kelandaka ve na kuzinga na lufwa ya butomfu na beto.
INKI KESALAMAKA MPENZA NA LUFWA?
5 Mambu yina kesalamaka na lufwa kele ve dyambu ya mpasi sambu na Yehowa, Ngangi ya butomfu. Yandi mezaba mambu yina kelutaka, mpi na Ndinga na yandi, Biblia, yandi ketendulaka nkadilu ya bafwa. Biblia kelongaka pwelele nde: Kana muntu mefwa, yandi kezingaka dyaka ve. Lufwa kele kukonda luzingu. Bafwa kemonaka ve, kewaka ve, mpi keyindulaka ve. Nkutu, kele ve ti ata kima mosi na kati na beto yina kelandaka kuzinga kana nitu mefwa. Beto kele ve ti moyo to mpeve yina kefwaka ve.*
6 Na nima ya kubakisa nde bantu yina kele na luzingu tafwa, Salomo kusonikaka nde: “Kansi bantu ya kufwa kuzaba kima ve.” Yandi landaka na kutendula kyeleka yina ntangu yandi tubaka nde bafwa lenda zola ve, bo lenda vanda na kimbeni ve, mpi nde “[na mazyamu] kisalu kele ve, ngindu kele ve, mayele mpi kele ve.” (Longi 9:5, 6, 10) Mutindu mosi, Nkunga 146:4 ketuba nde kana muntu kufwa, ‘bangindu na yandi yonso kesukaka.’ Beto kefwaka mpi kelandaka ve na kuzinga kana nitu na beto mefwa. Luzingu na beto kele bonso tiya ya buzi. Kana tiya ya buzi mefwa, yo kekwendaka ve ata kisika mosi. Yo kefwaka kimakulu.
MAMBU YINA YEZU KUTUBAKA SAMBU NA LUFWA
7 Yezu Kristu kutubilaka nkadilu ya bafwa. Kilumbu mosi, bo songaka yandi nde Lazare, muntu mosi ya yandi zabaka mbote, kufwaka. Yezu kuzabisaka balongoki na yandi nde: “Nduku na beto Lazare me lala mpongi.” Balongoki kuyindulaka nde Yezu kesonga bo nde Lazare vandaka kulala mpongi sambu na kupema, na mpila nde nitu kuvutuka dyaka ngolo sambu yandi mekatuka kubela. Kansi, yo vandaka mutindu yina ve. Yezu kutendulaka nde: “Lazare me fwa.” (Yoane 11:11-14) Simba nde Yezu kufwanisaka lufwa ti kupema mpi mpongi. Lazare kuvandaka ve na zulu to na bilungi ya tiya. Yandi kwendaka ve kukutana ti bawanzyo to bankaka. Lazare kubutukaka dyaka ve bonso muntu yankaka. Yandi vandaka kupema na lufwa, bonso nde yandi vandaka na mpongi ya ngolo kukonda bandosi. Baverse yankaka mpi kefwanisaka lufwa ti mpongi. Mu mbandu, ntangu bo taka longoki Etiene matadi tii na lufwa, Biblia ketuba nde yandi “lalaka mpongi.” (Bisalu 7:60, NW) Mutindu mosi, ntumwa Polo kusonikaka sambu na bantu yankaka ya bilumbu na yandi yina “kulalaka mpongi” na lufwa.—1 Korinto 15:6, NW.
8 Keti lukanu ya Nzambi ya ntete kuvandaka nde bantu kufwa? Ata fyoti ve! Yehowa kugangaka muntu sambu yandi zinga kimakulu na ntoto. Mutindu beto monaka yo na luyantiku ya mukanda yai, Nzambi kutulaka bankwelani ya ntete na paladisu mosi ya kitoko. Yandi pesaka bo mavimpi ya kukuka. Yehowa vandaka kuzola kaka mambu ya mbote sambu na bo. Keti kele ti kibuti mosi ya zola yina lenda zola nde bana na yandi kumona mpasi ya kimununu mpi ya lufwa? Ata fyoti ve! Yehowa vandaka kuzola bana na yandi mpi yandi vandaka kuzola nde bo vanda na kyese ya kukonda nsuka na ntoto. Sambu na yina metala bantu, Biblia ketuba nde: “Ata ntangu ya kukonda nsuka [Yehowa] metulaka yo na ntima na bo.” (Longi 3:11, NW) Nzambi kugangaka beto ti mpusa ya kuzinga kimakulu. Mpi yandi mebakaka bangidika sambu na kulungisa mpusa yina.
SAMBU NA NKI BANTU KEFWAKA
9 Sambu na nki bantu kefwaka? Sambu na kuzwa mvutu, beto fwete tadila mambu yina kusalamaka ntangu bakala mosi mpi nkento mosi mpamba kuvandaka na ntoto. Biblia ketendula nde: “Nzambi kunaka banti ya mutindu na mutindu; yo menaka, yo vandaka kitoko, yo butaka mpi bambuma ya mbote na kudia.” (Kuyantika 2:9) Kansi, yandi pesaka nsiku mosi. Yehowa kuzabisaka Adami nde: “Nge lunga kudia bambuma ya konso nti yina kele na kilanga yai, kansi nge lunga kudia ve bambuma ya nti yai ke pesaka mayele sambu na kuzaba mambu ya mbote ti mambu ya mbi. Kilumbu ya nge ta dia yo, kilumbu yo yina nge ta fwa.” (Kuyantika 2:16, 17) Yo vandaka mpasi ve na kuzitisa nsiku yai, sambu yo vandaka ti banti mingi yankaka yina Adami ti Eva lungaka kudya bambuma na yo. Kansi, nsiku yina kupesaka bo dibaku ya mbote ya kumonisa ntonda na bo na Muntu yina kupesaka bo bima yonso, yika mpi luzingu ya kukuka. Bulemfu na bo zolaka mpi kumonisa nde bo vandaka kuzitisa kiyeka ya Tata na bo ya zulu mpi nde bo vandaka kuzola lutwadisu na yandi ya zola.
10 Yo ke mawa na kumona nde bankwelani ya ntete kuponaka na kukolama na Yehowa. Satana kutubaka na nsadisa ya nyoka, mpi yandi yulaka Eva nde: “Keti ya kieleka, Nzambi songaka beno nde beno dia ve bambuma ya konso nti yina kele na kati ya kilanga?” Eva kuvutulaka nde: “Beto lunga kudia bambuma ya konso nti yina kele na kilanga, kansi bambuma ya nti yina kele na kati-kati ya kilanga, beto lenda kudia yo ve. Sambu Nzambi tubilaka beto nde, beto lenda kudia bambuma ya nti yina ve, beto lenda simba yo mpi ve, kana ve beto ta fwa.”—Kuyantika 3:1-3.
11 Satana kutubaka nde: “Luvunu! Beno ta fwa ve. Nzambi tubaka mpidina sambu yandi zaba nde kilumbu ya beno ta dia yo, meso na beno ta kanguka, beno ta vanda bonso yandi Nzambi, beno ta zaba mambu ya mbote ti mambu ya mbi bonso yandi.” (Kuyantika 3:4, 5) Satana vandaka kuzola nde Eva kundima nde yandi tabaka mambote kana yandi dya mbuma yina Nzambi kubuyisaka. Na mabanza ya Satana, yandi lendaka kupona yandi mosi mambu ya mbote mpi mambu ya mbi; yandi lendaka kusala mambu yonso ya yandi vandaka kuzola. Satana kutubaka mpi nde Yehowa kukusaka na yina metala mambu yina zolaka kukumina bo kana bo dya mbuma yina. Eva kukwikilaka Satana. Yo yina, yandi bakaka ndambu ya mbuma mpi yandi dyaka yo. Na nima yandi pesaka ndambu na bakala na yandi, ebuna yandi mpi kudyaka ndambu na yo. Bo dyaka yo na luzolo yonso. Bo zabaka nde bo vandaka kusala mpenza dyambu yina Nzambi kuzabisaka bo nde bo fwete sala ve. Na ntangu bo dyaka mbuma, bo kululaka na luzolo yonso nsiku mosi ya pete mpi ya mbote. Bo kondaka luzitu na Tata na bo ya zulu mpi na kiyeka na yandi. Ngangi na bo ya zola lendaka ve ata fyoti kulolula kukonda luzitu ya mutindu yina!
12 Beto baka mbandu: Inki mutindu nge zolaka kudiwa kana nge sansaka mpi nge sungiminaka mwana mosi ya bakala to ya nkento, mpi na nima yandi kukolamaka na mutindu mosi ya kumonisaka nde yandi vandaka ve ti luzitu to zola sambu na nge? Yo zolaka kupesa nge mpasi mingi na ntima. Ntangu yai, yindula mpasi yina Yehowa kuwaka ntangu Adami ti Eva kukolamaka na yandi.
13 Yehowa kuvandaka ve ti kikuma ya kubika nde Adami ti Eva, yina kukolamaka, kulanda na kuzinga kimakulu. Bo fwaka, kaka mutindu yandi tubaka. Adami ti Eva kuyambulaka na kuzinga. Bo kwendaka ve kuzinga bonso bigangwa ya kimpeve na kisika yankaka. Beto mezaba dyambu yai sambu na mambu yina Yehowa kusongaka Adami na nima ya kusambisa yandi sambu na kukolama na yandi. Nzambi kutubaka nde: “Nge ta vutuka na ntoto yina ya mono salaka nge. Sambu nge kele ntoto, nge ta vutuka mpi na ntoto.” (Kuyantika 3:19) Nzambi kusalaka Adami na putulu ya ntoto. (Kuyantika 2:7) Na ntwala ya kuganga yandi, Adami kuvandaka ve na luzingu. Yo yina, ntangu Yehowa kutubaka nde Adami zolaka kuvutuka na putulu, Yandi vandaka kutuba nde Adami zolaka kuyambula na kuzinga. Adami zolaka kuvanda ya kukonda luzingu bonso putulu yina bo sadilaka yandi.
14 Adami ti Eva lendaka kuvanda na luzingu bubu yai, kansi bo fwaka sambu bo ponaka na kukolama na Nzambi mpi bo salaka disumu. Beto kefwaka sambu Adami kubikisilaka bana na yandi yonso disumu mpi lufwa. (Roma 5:12) Disumu yango kele bonso maladi mosi ya ngolo yina bana kebakaka na bibuti, mpi yina ata muntu mosi ve lenda tina. Lufwa kele ndola ya disumu yina, mpi yo kele kusinga. Lufwa kele mbeni, kansi nduku ve. (1 Korinto 15:26) Beto fwete pesa mpenza ntonda na Yehowa mutindu yandi pesaka nkudulu sambu na kukatula beto na maboko ya mbeni yai ya mbi!
KUZABA KYELEKA NA YINA METALA LUFWA KELE MFUNU
15 Mambu yina Biblia kelongaka na yina metala nkadilu ya bafwa kepesaka kikesa. Mutindu beto mekatuka kumona yo, bafwa kemonaka ve mpasi to mawa na ntima. Mfunu ya kuwa bo boma kele ve, sambu bo lenda monisa beto ve mpasi. Bo kele ve na mfunu ya lusadisu na beto, mpi bo lenda sadisa beto ve. Beto lenda solula ti bo ve, mpi bo lenda solula ti beto ve. Bantwadisi mingi ya mabundu kekusaka nde bo lenda sadisa bantu yina mefwaka, mpi bantu yina kekwikilaka bo kepesaka bo mbongo. Kansi kuzaba kyeleka ketaninaka beto sambu bantu yina kelongaka malongi ya luvunu ya mutindu yai kukusa beto ve.
16 Keti malongi yina mabundu mingi kelongaka na yina metala lufwa kewakana ti Biblia? Ve. Sambu na inki? Sambu Satana mekotisaka bupusi na yandi na malongi na bo. Yandi kesadilaka mabundu ya luvunu sambu na kundimisa bantu nde kana nitu na bo kufwa, bo talanda na kuzinga bonso bigangwa ya kimpeve na kisika yankaka. Yai kele luvunu yina Satana kevukisaka ti baluvunu yankaka sambu na kupusa bantu na kuyambula kusadila Yehowa Nzambi. Inki mutindu?
17 Mutindu beto tubilaka yo dezia, mabundu yankaka kelongaka nde kana muntu kele muntu ya mbi, na nima ya lufwa yandi takwenda na kisika mosi ya tiya sambu na kunyokwama kimakulu. Dilongi yai kepesaka ve Nzambi lukumu. Yehowa kele Nzambi ya zola mpi yandi lenda bika ve nde bantu kunyokwama mutindu yai. (1 Yoane 4:8) Inki mutindu nge tamona muntu mosi yina mepesa mwana yina mekolama ndola na kutulaka maboko na yandi na tiya? Keti nge tazitisa muntu ya mutindu yina? Keti nge tasosa nkutu kuzaba yandi? Ata fyoti ve! Nge tamona nde yandi kele muntu ya nku mpenza. Ata mpidina, Satana kezolaka nde beto kwikila nde Yehowa kenyokulaka bantu na tiya kimakulu!
18 Satana kesadilaka mpi mabundu yankaka sambu na kulonga nde na nima ya lufwa bantu kekumaka bigangwa ya kimpeve yina bantu ya kele na luzingu fwete zitisa mpi kupesa lukumu. Na kuwakana ti dilongi yai, bampeve ya bafwa lenda kuma banduku ya ngolo to bambeni ya ngolo mpenza. Bantu mingi kekwikilaka luvunu yai. Bo ketitaka bafwa mpi bo kepesaka bo lukumu mpi kesambilaka bo. Kansi, Biblia kelongaka nde bafwa kelala mpongi mpi nde beto fwete sambila kaka Nzambi ya kyeleka, Yehowa, Ngangi na beto mpi Muntu kepesaka bima ya beto kevandaka na yo mfunu.—Kusonga 4:11.
19 Kuzaba kyeleka na yina metala bafwa ketaninaka nge sambu nge kusama ve na luvunu ya mabundu. Yo kesadisaka nge mpi na kubakisa malongi yankaka ya Biblia. Mu mbandu, kana nge bakisa nde bantu kekwendaka ve kuzinga bonso bigangwa ya kimpeve na kisika yankaka na nima ya lufwa, lusilu ya kuzinga mvula na mvula na paladisu ya ntoto takuma dyambu ya kyeleka sambu na nge.
20 Bamvula mingi meluta, Yobi, muntu ya lunungu, kuyulaka ngyufula yai: “Kana muntu kufwa, keti yandi ta telama diaka?” (Yobi 14:14) Keti Nzambi lenda vutula dyaka na luzingu muntu mosi ya kukonda luzingu yina kelala mpongi na lufwa? Mambu ya Biblia kelongaka na yina metala dyambu yai kepesaka mpenza kikesa, mutindu kapu ya kelanda tamonisa yo.
MAMBU YINA BIBLIA KELONGAKA
- Bafwa kemonaka ve, kewaka ve, mpi keyindulaka ve.—Longi 9:5.
- Bafwa kepema; bo kenyokwamaka ve.—Yoane 11:11.
- Beto kefwaka sambu beto bakaka disumu na Adami.—Roma 5:12.
* Sambu na kuzaba mambu mingi ya metala bangogo “moyo” mpi “mpeve,” tala Appendice
Bangyufula ya Kulonguka
1-3. Inki bangyufula bantu kekudiyulaka na yina metala lufwa, mpi nki bamvutu mabundu mingi kepesaka?
4. Inki dibanza mabundu mingi kendimaka na yina metala lufwa?
5, 6. Inki Biblia kelongaka na yina metala nkadilu ya bafwa?
7. Inki mutindu Yezu kutendulaka lufwa?
8. Inki mutindu beto mezaba nde lukanu ya Nzambi kuvandaka ve nde bantu kufwa?
9. Inki nsiku Yehowa kupesaka Adami, mpi sambu na nki yo vandaka mpasi ve na kuzitisa?
10, 11. (a) Inki mutindu bankwelani ya ntete kukolamaka na Nzambi? (b) Sambu na nki kukolama ya Adami na Eva kuvandaka dyambu mosi ya nene?
12. Inki lenda sadisa beto na kubakisa mutindu Yehowa kudiwaka ntangu Adami ti Eva kukolamaka na yandi?
13. Yehowa kutubaka nde nki takumina Adami na lufwa, mpi yo ketendula inki?
14. Sambu na nki beto kefwaka?
15. Sambu na nki kuzaba kyeleka na yina metala lufwa kepesaka beto kikesa?
16. Nani mekotisaka bupusi na yandi na malongi ya mabundu mingi, mpi na nki mutindu?
17. Sambu na nki dilongi ya kunyokula bantu kimakulu kepesaka ve Yehowa lukumu?
18. Inki luvunu ya mabundu kesimbaka lusambu ya bafwa?
19. Kuzaba kyeleka na yina metala lufwa kesadisaka beto na kubakisa nki dilongi yankaka ya Biblia?
20. Inki ngyufula beto tatadila na kapu yina kelanda?


c: text/html

text:
Akweyi Kutukanga e Nzimbu Zisadilwanga e Salu Kieno?
E nzimbu zisadilwanga e salu kieto kia samun’e nsangu zambote, entete mu tukau twamvevo twa Mbangi za Yave zitukanga. Muna tukutakanu kweto, ke mulombwanga nzimbu ko ngatu tini kiekumi. (Matai 10:
Wau vo ke tuna ye mfumu za mabundu ko ana befutwanga, e nzimbu zeto zitoma sadilwanga muna salu kieto. Vana ntandu, Mbangi za Yave ke befutwanga ko mu kuma kia samuna nsangu zambote muna nzo ye nzo. E fulu yeto ya nsambila, ke yantalu ko.
Tukau twawonso tufilwanga muna mavula ma Mbangi za Yave tusadilwanga mu sadisa awana bebwilwanga e sumbula, misionario, akengi a zunga, tunga fulu ya nsambila muna nsi za usukami, nieteka yo kaya Nkand’a Nzambi ye nkanda miakaka mia Kikristu.
Konso muntu muna luzolo lwa yandi kibeni, ovananga tukau mu kuma kia nsatu za nkutakani ye salu kia umbangi mu nza yawonso. Konso ngonde, e nkutakani zawonso zizayisanga kwa nkangu e ntalu a nzimbu za tukau batambwidi ye una zisadilu.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Bavideo na JW.ORG
Tala liste ya bavideo ya beto na Internet, yametandama dilongi na dilongi. Tala to telesharje bavideo mezonzila mambu ya Biblia samu na makanda, bantuenia mpe bana. Tala mpe bavideo yina kesadisa nge na kuzaba mbotembote Bambangi ya Yehova.
Wapi mutindu kulongoka ya Biblia kekulutilaka?
Na yinza ya mvimba, Bambangi ya Yehova mezabana samu na manaka ya bawu ya kulongoka Biblia na babantu na bayinzo. Tala mutindu yawu kekulutilaka.
Wapi mambu kesalamaka na Yinzo ya Kimfumu?
Kota ntete na kati samu nge tala nge mosi.
Video klip: Samu na yinki kulonguka Biblia?
Biblia kena kubakisa mafunda ya bantu na ntoto ya mvimba na kuzwa bamvutu na biuvu yina melutila mfunu na luzingu. Nge mezola kuvanda mosi na bau?
FILME
Bambangi ya Yehova—Bamekubama samu na kusamuna nsangu ya mbote
Bambangi ya Yehova mezabana mingi samu na kisalu na bau ya kulonga bantu na yinza ya mvimba. Wapi mutindu kisalu yango mebongisama? Wapi mutindu yake tambwisamaka? Wapi kisika kekatukaka mbongo samu na kusala kisalu yango?


text:
Kenge
Kenge kele mbanza ya kimfumu ya kizunga ya Kwango na Repubilika ya Kongo ya Dimokalasi.
Kenge 1 ikele buala kimfumu ya kizunga ya kwango , dizina ya kenge katuka ya (Royaume ou Empire Muni kengi) buala me monana na kati ya kenge 1 na kenge 2 na tango belge kumaka ya na kizunga ina ya kutaka mfumu mini kengi, yau ina pesaka dizina ya kenge buala kimfunu ya territoire ya kenge ya vandaka ba bula ya bau ke binga bubu kenge 2 na loboko ya nkento ya nzadi wamba, na tangu yina ya vandaka na province ya congo centrale yina vukisaka distrct ya kwango ya bubu na province ya bas congo ya bubu, tangoa kwngo kumaka province, buala kimfumu kumaka na kenge 1 ya bubu... F.B.F.R
Kenge 1 ikele buala kimfumu ya kizunga ya kwango , dizina ya kenge katuka ya (Royaume ou Empire Muni kengi) buala me monana na kati ya kenge 1 na kenge 2 na tango belge kumaka ya na kizunga ina ya kutaka mfumu mini kengi, yau ina pesaka dizina ya kenge buala kimfunu ya territoire ya kenge ya vandaka ba bula ya bau ke binga bubu kenge 2 na loboko ya nkento ya nzadi wamba, na tangu yina ya vandaka na province ya congo centrale yina vukisaka distrct ya kwango ya bubu na province ya bas congo ya bubu, tangoa kwngo kumaka province, buala kimfumu kumaka na kenge 1 ya bubu... F.B.F.R
This is an excerpt from the article Kenge from the Wikipedia free encyclopedia. A list of authors is available at Wikipedia.


text:
DISOLO YINA KELE NA LUTITI YA ZULU | KETI LUFWA KELE NSUKA YA MAMBU YONSO?
Mpasi ya Lufwa
Lufwa kele diambu mosi ya mpasi mingi. Bantu mingi ke zolaka ve kutubila yo. Kansi, nsuka-nsuka yo fwete kumina beto. Mpi mpasi ya lufwa ke vandaka ngolo mpi ke tatikaka mingi.
Ata kima mosi ve lenda sala nde beto vanda ya kuyilama sambu na lufwa ya kibuti, ya nkwelani to ya mwana. Mpasi yango lenda bwila beto na kintulumukina to mbala na mbala. Kansi, beto lenda tina ve mpasi ya lufwa mpi nsuka-nsuka yo lenda yangisa beto mingi.
Antonio, yina tata na yandi fwaka na kisumbula ya kamio ke tuba nde: “Yo kele bonso nde muntu mosi me kanga nzo na nge mpi me kwenda ti bansapi. Nge lenda kota ve, ata sambu na ntangu fioti. Nge me kuma kaka kuyindula nzo yango. Yo kele diambu mosi ya nge me kutanaka ntete ve ti yo. Ata nge ke ndima yo ve—sambu yo ke monana kukonda lunungu—nge lenda sala mpi ve ata kima mosi.”
Ntangu Dorothy kumaka mufwidi ti bamvula 47, yandi kutanaka ti diambu ya mutindu yai, mpi yandi bakaka lukanu ya kusosa bamvutu. Ata yandi vandaka kulonga bana malongi ya dibundu konso Lumingu, yandi yindulaka ve nde lufwa kele nsuka ya mambu yonso. Kansi yandi zabaka ve mambu ya ke salamaka na nima ya lufwa. Yandi yulaka pastere mosi ya Anglican nde: “Inki ke kuminaka beto kana beto me fwa?” Pastere pesaka yandi mvutu nde: “Ata muntu mosi ve ke zabaka mpenza, beto fwete vingila kaka.”
Keti beto fwete “vingila kaka?” Keti kele ti diambu yina lenda ndimisa beto kana lufwa kele nsuka ya mambu yonso?


text:
Linɔ́ngi ya Mosɛnzɛli [Nzo ya Nkengidi] mpe Lamuká!
Ba lenda bimisa bazulunalo ya beto na Internet na bandinga kuluta 200, ata na ndinga ya mababa. Linɔìngi ya Mosɛnzɛli [Nzo ya Nkengedi] kena kubangula beto mambu yina kena kuluta na ntoto ya mvimba na kukokisama ya bambikudulu ya Biblia. Yau kena kukindisa bayina ke tangaka yau na nzila ya nsangu ya mbote ya Kimfumu ya Nzambi mpe yau kena tinda bau na kuvuanda na kiminu na Yesu Klisto. Lamuka! kemonisaka beto yinki mutindu beto lenda bongisa mambu ya ntangu ya beto. Yau kena kupesa bamfunu ya nene ya kundima ti Mvangi kekokisa bansilulu na yandi ya kutula yinza mosi ya yimpa, ya kiyenge mpe ya kubanga ve.Sola ndinga yina nge mezola awa, mpe niema kisika yina bamesonika ‘Sosa’ samu na kumona mutindu ya mikanda yina ya ndinga yango.


text:
Ekuma Nukingulwilanga Wantu Bena Kala ye Dibundu Diau?
Twabakula vo wantu ayingi ana bena kala ye dibundu diau beyangalelanga mokena mambu ma Nkand’a Nzambi. Tuzitisanga ngindu za wantu ana bekwikilanga mambu maswaswana yo yeto. Ke tukukomekenanga nsangu zeto kwa wantu ko.
Vava tumokenanga yo wantu mambu ma nsambila, tusianga e ngolo za sadila elongi dia Nkand’a Nzambi dia songa “lembama, yo vumi” kwa wantu. (1 Petelo 3: Tuzeye wo vo akaka ke betambulwila nsangu zeto ko. (Matai 10:
Muna bong’e nona, ndiona kena ye ntangwa ko ya mokena yeto o unu, olenda mokena yeto mu lumbu kiakaka. O wantu balenda mpe bwila mambu mampasi malenda kubafila mu yangalela nsangu za Nkand’a Nzambi. Muna kuma kiaki, ke tumokenanga yo wantu nkumbu mosi kaka ko.


text:
KAPU YA KUMI NA NANA
Mbotika mpi Bangwisana na Nge ti Nzambi
Mbotika ya Bukristu kesalamaka nki mutindu?
Inki bitambi nge fwete sala na ntwala ya kubaka mbotika?
Inki mutindu muntu kekudipesaka na Nzambi?
Sambu na nki kikuma ya mfunu bantu kebakaka mbotika?
“TALA masa. Nki mambu ta kanga mono nzila na kubaka mbotika?” Mfumu mosi ya Etiopia muntu kuyulaka ngyufula yai na mvu-nkama ya ntete. Mukristu mosi na zina ya Filipe kundimisaka yandi nde Yezu kuvandaka Mesia ya lusilu. Sambu mambu yina yandi longukaka na Masonuku kusimbaka ntima na yandi, muntu yai ya Etiopia kubakaka lukanu ya kusadila mambu yango. Yandi monisaka nde yandi zolaka kubaka mbotika!—Bisalu 8:26-36.
2 Kana nge longukaka na dikebi yonso bakapu ya mukanda yai yina kele na ntwala ya kapu yai ti Mbangi ya Yehowa mosi, nge lenda kudiyula nde, ‘Nki mambu kekangisa mono nzila na kubaka mbotika?’ Nge melonguka dezia mambu yina metala lusilu ya Biblia ya luzingu ya mvula na mvula na Paladisu. (Luka 23:43; Kusonga 21:3, 4) Nge melonguka mpi nkadilu ya kyeleka ya bafwa mpi kivuvu ya lufutumuku. (Longi 9:5; Yoane 5:28, 29) Ziku nge kevukanaka dezia ti Bambangi ya Yehowa na balukutakanu na bo ya dibundu mpi nge memonaka mutindu bo kesadilaka dibundu ya kyeleka. (Yoane 13:35) Kuluta dyaka, yo fwete vanda nde nge meyantikaka kuyedisa bangwisana ya ngolo ti Yehowa Nzambi.
3 Inki mutindu nge lenda monisa nde nge kezola kusadila Nzambi? Yezu kusongaka balongoki na yandi nde: “Beno kwenda kukumisa bantu yonso balonguki na mono: Beno botika bo.” (Matayo 28:19) Yezu yandi mosi kupesaka mbandu na mutindu yandi bakaka mbotika na masa. Bo mwangilaka yandi ve mwa matonsi ya masa, mpi bo losilaka yandi ve kaka ndambu ya masa na ntu. (Matayo 3:16) Ngogo “mbotika” mekatuka na ngogo ya Kigreki yina ketendula “kudindisa.” Yo yina, mbotika ya Bukristu ketendula kudindisa ya mvimba na masa.
4 Bantu yonso yina kezola kuvanda ti bangwisana ti Yehowa Nzambi fwete baka mbotika ya masa. Mbotika kemonisaka na meso ya bantu yonso mpusa na nge ya kusadila Nzambi. Yo kemonisaka nde nge kezolaka mingi kusala luzolo ya Yehowa. (Nkunga 40:8, 9) Kansi, kele ti bitambi yankaka ya nge fwete sala sambu na kulungisa mambu ya bo kelombaka sambu na kubaka mbotika.
NZAYILU MPI LUKWIKILU KELE MFUNU
5 Nge meyantikaka dezia na kusala kitambi ya ntete. Inki mutindu? Na mutindu nge kelonguka na kuzaba Yehowa Nzambi mpi Yezu Kristu, ziku na nsadisa ya kulonguka ya Biblia ya kuyidika mbote. (Yoane 17:3) Kansi, mambu ya kulonguka kele dyaka mingi. Bakristu kezolaka kuvanda ya “kufuluka na nzayilu ya kyeleka ya luzolo” ya Nzambi. (Kolosai 1:9, NW ) Kukwenda na balukutakanu ya dibundu ya Bambangi ya Yehowa tasadisa nge mingi na dyambu yai. Yo kele mfunu na kukwenda na balukutakanu ya mutindu yai. (Baebreo 10:24, 25) Kukwenda mbala na mbala na balukutakanu tasadisa nge na kuyedisa nzayilu na nge ya Nzambi.
6 Ya kyeleka, yo kelomba ve nde nge zaba mambu yonso ya kele na Biblia sambu nge fwana na kubaka mbotika. Mfumu ya Etiopia kuvandaka na ndambu ya nzayilu, kansi yandi vandaka ti mfunu ya lusadisu sambu na kubakisa bitini yankaka ya Masonuku. (Bisalu 8:30, 31) Mutindu mosi, nge mpi kele dyaka ti mambu mingi ya kulonguka. Na kutuba ya mbote, nge talandaka kaka na kulonguka mambu ya metala Nzambi. (Longi 3:11) Kansi, na ntwala ya kubaka mbotika, nge fwete zaba mpi kundima malongi ya luyantiku ya Biblia. (Baebreo 5:12) Na kati ya malongi yango beto lenda tanga kyeleka na yina metala nkadilu ya bafwa, mfunu ya zina ya Nzambi, mpi Kimfumu na yandi.
7 Kansi, nzayilu mpamba mefwana ve, sambu “kana muntu ke na lukwikilu ve, yandi lenda pesa Nzambi kiese ve.” (Baebreo 11:6) Biblia ketela beto nde ntangu bantu yankaka na mbanza Korinto ya ntama kuwaka nsangu ya Bukristu, bo “tulaka ntima, ebuna bo bakaka mbotika.” (Bisalu 18:8) Na mutindu mosi, kulonguka ya Biblia fwete sadisa nge na kuvanda ti lukwikilu ya ngolo nde yo kele Ndinga ya kupemama ya Nzambi. Kulonguka ya Biblia fwete sadisa nge na kuvanda na lukwikilu na balusilu ya Nzambi mpi na ngolo yina kimenga ya Yezu kele na yo ya kugulusa nge.—Yozue 23:14; Bisalu 4:12; 2 Timoteo 3:16, 17.
KUZABISA BANTU YANKAKA KYELEKA YA BIBLIA
8 Mutindu lukwikilu keyela na ntima na nge, nge takuka ve kubumba mambu ya nge kelonguka sambu na nge mosi. (Yeremia 20:9) Nge takuma ti mpusa ya ngolo ya kuzabisa bantu yankaka mambu yina metala Nzambi mpi balukanu na yandi.—2 Korinto 4:13.
9 Nge lenda yantika kuzabisa kyeleka ya Biblia na mayele yonso na bampangi na nge, banduku na nge, bamfinangani na nge, mpi banduku na nge ya kisalu. Na nima, nge takuma ti mpusa ya kuvukana na kisalu ya kusamuna ya kuyidika mbote ya Bambangi ya Yehowa. Kana nge kezola kusala yo, nge lenda zabisa Mbangi yina kelongaka nge Biblia. Kana yo monana nde nge mefwana na kusamuna na meso ya bantu, bo tabaka bangidika sambu nge ti longi na nge kukutana ti bankuluntu zole ya dibundu.
10 Yo tasadisa nge na kuzaba mbote bankuluntu yankaka, yina kegungulaka kibuka ya Nzambi. (Bisalu 20:28; 1 Piere 5:2, 3) Kana bankuluntu yai kumona nde nge kebakisa mpi kendima malongi ya luyantiku ya Biblia, nge kezinga na kuwakana ti minsiku ya Nzambi, mpi nge kezola mpenza kukuma Mbangi ya Yehowa, bo tazabisa nge nde nge mefwana na kusala kisalu ya kusamuna na meso ya bantu bonso nsamuni ya nsangu ya mbote yina mebakaka ntete ve mbotika.
11 Kansi, yo lenda lomba nde nge soba mambu yankaka na luzingu mpi na bikalulu na nge sambu na kufwana na kusala kisalu ya kusamuna na meso ya bantu yonso. Yo lenda tadila kuyambula mambu yankaka ya mbi yina nge vandaka kusala na kinsweki. Yo yina, na ntwala ya kulomba nde nge kuma nsamuni yina mebakaka ntete ve mbotika, nge fwete yambula kusala masumu ya nene, bonso pite, kulauka malafu, mpi kusadila bima yina kelausaka.—1 Korinto 6:9, 10; Galatia 5:19-21.
KUBALULA NTIMA MPI KUSOBA BIKALULU
12 Nge fwete sala bitambi yankaka na ntwala ya kubaka mbotika. Ntumwa Piere kutubaka nde: “Beno balula ntima, beno vutuka na Mfumu Nzambi sambu yandi kukatula masumu na beno.” (Bisalu 3:19) Kubalula ntima kele kuwa mawa sambu na dyambu mosi ya mbi ya nge salaka. Yo mefwana mpenza nde muntu kubalula ntima kana yandi vandaka ti luzingu ya mansoni, kansi yo kele mpi mfunu ata muntu kuvandaka na luzingu ya mwa mbote. Sambu na inki? Sambu bantu yonso kele bansumuki mpi bo kele na mfunu ya ndolula ya Nzambi. (Roma 3:23; 5:12) Na ntwala ya kulonguka Biblia, nge vandaka kuzaba ve luzolo ya Nzambi. Kana yo kele mutindu yina, inki mutindu nge zolaka kuzinga na kuwakana ti luzolo na yandi? Yo yina, yo kele mfunu na kubalula ntima.
13 Na nima ya kubalula ntima, muntu fwete soba bikalulu, to ‘kuvutuka na Nzambi.’ Nge fwete suka kaka ve na kuwa mawa. Nge fwete yambula luzingu na nge ya ntama mpi kubaka mpenza lukanu nde banda ntangu yai nge tasalaka kaka mambu ya mbote. Kubalula ntima mpi kusoba bikalulu kele bitambi yina nge fwete sala na ntwala ya kubaka mbotika.
KUDIPESA
14 Kele ti kitambi yankaka ya mfunu ya nge fwete sala na ntwala ya kubaka mbotika. Nge fwete kudipesa na Yehowa Nzambi.
15 Ntangu nge kekudipesa na Yehowa Nzambi na kisambu ya masonga, nge kesila nde nge tasambilaka kaka yandi kimakulu. (Kulonga 6:15) Kansi, sambu na nki muntu lenda zola kusala mutindu yina? Beto baka mbandu, yindula nde muntu mosi meyantika kusala kinduku ti nkento sambu na kukwela yandi. Mutindu yandi kezaba mambu mingi ya metala yandi mpi kemona nde yandi kele ti bikalulu ya mbote, mambu yina tabenda yandi mingi na nkento yango. Na nima, yandi tayula yandi mpenza makwela. Ya kyeleka, kukwela tatendula kubaka mikumba yankaka. Kansi zola tapusa yandi na kusala kitambi yina ya mfunu.
16 Kana nge zaba mpi nge zola Yehowa, yo tapusa nge na kusadila yandi ti ntima mosi to kukonda kutula bandilu na lusambu ya nge kepesa yandi. Konso muntu yina kezola kulanda Mwana ya Nzambi, Yezu Kristu, fwete “yindula diaka ve luzingu na yandi mosi.” (Marko 8:34) Beto keyindulaka dyaka ve luzingu na beto mosi na ntangu beto kesalaka yonso sambu bampusa mpi balukanu na beto kukangisa beto ve nzila ya kulemfukila Nzambi na mambu yonso. Yo yina, na ntwala ya kubaka mbotika, kusala luzolo ya Yehowa Nzambi fwete vanda lukanu ya ntete ya luzingu na nge.—1 Piere 4:2.
NUNGA BOMA YA KUYINDULA NDE NGE TANUNGA VE
17 Bantu yankaka kebuyaka kudipesa na Yehowa sambu bo kewaka boma na kusala kitambi ya mfunu ya mutindu yai. Bo kewaka boma nde Nzambi talomba bo bakonti sambu bo kele Bakristu ya mekudipesaka. Sambu bo kewaka boma nde bo lenda nunga ve mpi bo lenda pesa Yehowa mawa, bo keyindulaka nde yo kele ve mbote na kudipesa na yandi.
18 Mutindu nge kelonguka na kuzola Yehowa, yo tapusa nge na kudipesa na yandi mpi na kusala yonso sambu na kuzinga na kuwakana ti kudipesa yango. (Longi 5:4) Na nima ya kudipesa, ntembe kele ve nde nge tazola “kutambula na mutindu ya melunga na ntwala ya Yehowa sambu na kupesa yandi kyese mpenza.” (Kolosai 1:10, NW ) Sambu nge kezolaka Nzambi, nge tayindula ve nde kusala luzolo na yandi kele mpasi mingi. Ntembe kele ve nde nge tandima mambu yai ya ntumwa Yoane kusonikaka: “Kana beto ke zolaka Nzambi, yo ke songa nde beto ke landaka bansiku na yandi. Ebuna bansiku na yandi kele mpasi ve beto na kulanda yo.”—1 Yoane 5:3.
19 Yo kelomba ve nde nge vanda muntu ya kukuka sambu na kudipesa na Nzambi. Yehowa mezaba bandilu na nge mpi yandi kelomba ve nde nge sala mambu yina nge takuka ve na kusala. (Nkunga 103:14) Yandi kezola nde nge nunga mpi yandi tapesa nge kikesa mpi tasadisa nge. (Yezaya 41:10) Nge lenda ndima nde kana nge tula ntima na nge yonso na Yehowa, yandi ‘tasungika banzila na nge.’—Bingana 3:5, 6.
KUMONISA KUDIPESA NA NGE NA NZILA YA MBOTIKA
20 Kutadila mambu ya beto mekatuka kutubila lenda sadisa nge na kudipesa na Yehowa na kisambu. Kansi, konso muntu yina kezolaka mpenza Nzambi fwete ‘tuba mpi na meso ya bantu sambu na luguluku.’ (Roma 10:10, NW ) Inki mutindu nge lenda sala yo?
21 Zabisa mutambusi ya kimvuka ya bankuluntu ya dibundu na beno nde nge kezola kubaka mbotika. Yandi tabaka bangidika sambu bankuluntu kuvutukila ti nge bangyufula yina ketubilaka malongi ya luyantiku ya Biblia. Kana bankuluntu yai kundima nde nge mefwana, bo tasonga nge nde nge lenda baka mbotika na mbala ya kekwisa.* Mbala mingi na mabaku ya mutindu yai bo kesalaka diskure mosi ya kevutukilaka ntendula ya mbotika. Na nsuka mutubi talomba bantu yonso ya kezola kubaka mbotika na kupesa mvutu na bangyufula zole ya pete bonso mwaye ya “kutuba na meso ya bantu” lukwikilu na bo.
22 Na nzila ya mbotika nge kemonisa na meso ya bantu yonso nde nge mekudipesaka na Nzambi mpi nde nge kele ntangu yai Mbangi ya Yehowa. Bo kedindisaka ya mvimba na masa bantu yina kezola kubaka mbotika sambu na kusonga na meso ya bantu nde bo mekudipesaka na Yehowa.
NTENDULA YA MBOTIKA NA NGE
23 Yezu tubaka nde balongoki na yandi zolaka kubaka mbotika “na zina ya Tata ti ya Mwana ti ya mpeve-santu.” (Matayo 28:19) Yo ketendula nde muntu yina kezola kubaka mbotika kendima kiyeka ya Yehowa Nzambi mpi ya Yezu Kristu. (Nkunga 83:18, NW; Matayo 28:18) Yandi kendima mpi kisalu ya mpeve santu, to ngolo ya Nzambi.—Galatia 5:22, 23; 2 Piere 1:21.
24 Kansi, mbotika kele ve kuyobila ya mpamba na masa. Yo kele kidimbu ya kima mosi ya mfunu mingi. Kudinda na kati ya masa kemonisa nde nge mefwa na luzingu na nge ya ntama. Kubasika na masa kemonisa nde nge kezinga ntangu yai sambu na kusala luzolo ya Nzambi. Kuvila mpi ve nde nge kudipesaka na Yehowa Nzambi yandi mosi, kansi ve na kisalu mosi, na kikuma mosi, na bantu yankaka, to na kimvuka mosi. Kudipesa mpi mbotika na nge kele luyantiku ya kinduku ya ngolo ti Nzambi, bangwisana ya penepene ti yandi.—Nkunga 25:14.
25 Mbotika kepesa ve muntu tike sambu na kuguluka, sambu ntumwa Polo kusonikaka nde: “Kana beno zola kuguluka, beno fweti landa kaka na kusala kisalu ya Nzambi na boma ti na matekita.” (Filipi 2:12) Mbotika kele kaka luyantiku. Nge fwete kudiyula nde, Inki mutindu mu lenda bikala na zola ya Nzambi? Kapu na beto ya nsuka tapesa mvutu na ngyufula yai.
MAMBU YINA BIBLIA KELONGAKA
- Mbotika ya Bukristu kelombaka kudindisa muntu ya mvimba na masa, kansi kumwangila yandi kaka ve matonsi ya masa.—Matayo 3:16.
- Bitambi ya kenataka na mbotika kele: kubaka nzayilu, kumonisa lukwikilu, kubalula ntima, kusoba bikalulu, mpi kudipesa na Nzambi.—Yoane 17:3; Bisalu 3:19; 18:8.
- Sambu na kudipesa na Yehowa, nge fwete yindula dyaka ve luzingu na nge mosi, kaka mutindu bantu vandaka kuyindula dyaka ve luzingu na bo mosi sambu na kulanda Yezu.—Marko 8:34.
- Mbotika kemonisa kufwa na yina metala luzingu na nge ya ntama mpi kuvutuka na luzingu sambu na kusala luzolo ya Nzambi.—1 Piere 4:2.
* Bo kebakaka bangidika sambu na kupesa mbotika mbala na mbala na balukutakanu ya nene mpi ya distrike ya Bambangi ya Yehowa yina kesalamaka konso mvula.
Bangyufula ya Kulonguka
1. Sambu na nki mfumu mosi ya Etiopia kulombaka nde bo botika yandi?
2. Sambu na nki nge fwete yindula mbote-mbote na yina metala mbotika?
3. (a) Inki ntuma Yezu kupesaka balongoki na yandi? (b) Mbotika ya masa kesalamaka nki mutindu?
4. Mbotika ya masa kemonisaka inki?
5. (a) Inki kele kitambi ya ntete sambu na kulungisa mambu ya bo kelombaka sambu na kubaka mbotika? (b) Sambu na nki balukutakanu ya Bukristu kele mfunu?
6. Inki kiteso ya nzayilu ya Biblia nge fwete vanda ti yo sambu nge fwana na kubaka mbotika?
7. Kulonguka ya Biblia fwete pusa nge na kusala inki?
8. Inki tapusa nge na kuzabisa bantu yankaka mambu ya nge kelonguka?
9, 10. (a) Nge lenda yantika kuzabisa kyeleka ya Biblia na banani? (b) Inki nge fwete sala kana nge kezola kuvukana na kisalu ya kusamuna ya kuyidika mbote ya Bambangi ya Yehowa?
11. Inki bansoba bantu yankaka fwete sala na ntwala ya kuyantika kusala kisalu ya kusamuna na meso ya bantu yonso?
12. Sambu na nki yo kele mfunu na kubalula ntima?
13. Kusoba bikalulu kele inki?
14. Inki kitambi ya mfunu nge fwete sala na ntwala ya kubaka mbotika?
15, 16. Kudipesa na Nzambi ketendula inki, mpi nki kepusaka muntu na kusala yo?
17. Sambu na nki bantu yankaka lenda buya kudipesa na Nzambi?
18. Inki lenda pusa nge na kudipesa na Yehowa?
19. Sambu na nki nge fwete wa ve boma ya kudipesa na Nzambi?
20. Sambu na nki kudipesa na Yehowa kebikalaka ve dyambu ya kinsweki?
21, 22. Inki mutindu nge lenda ‘tuba lukwikilu na nge na meso ya bantu’?
23. Kubaka mbotika “na zina ya Tata ti ya Mwana ti ya mpeve-santu” ketendula inki?
24, 25. (a) Mbotika kemonisa inki? (b) Beto fwete pesa mvutu na nki ngyufula?


text:
KAPU YA KUMI NA ZOLE
Kuzinga na Mutindu Yina Kepesaka Nzambi Kyese
Inki mutindu nge lenda kuma nduku ya Nzambi?
Na nki mutindu ntembe ya Satana kubasisaka ketadila nge?
Inki bikalulu kepesaka ve Yehowa kyese?
Inki mutindu nge lenda zinga na mutindu yina kepesaka Nzambi kyese?
MUNTU ya nki mutindu nge tapona na kuvanda nduku na nge? Ntembe kele ve nde nge tazola kuvanda nduku ya muntu yina kele ti bangindu, bisalu, mpi bikalulu ya mutindu mosi ti nge. Nge tazola kuvanda nduku ya muntu yina kele ti bikalulu ya mbote, bonso masonga mpi ntima ya mbote.
2 Banda ntama, Nzambi keponaka bantu yankaka na kuvanda banduku na yandi ya ngolo. Mu mbandu, Yehowa kubingaka Abrahami nde nduku na yandi. (Yezaya 41:8; Yakobo 2:23) Nzambi kutubaka sambu na Davidi nde “mono me zola muntu ya mutindu yina” sambu yandi vandaka mutindu ya muntu yina Yehowa kezolaka. (Bisalu 13:22) Mpi Yehowa vandaka kubaka profete Daniele bonso ‘muntu ya yandi vandaka kuzola’ mingi.—Daniele 9:23.
3 Sambu na nki Yehowa vandaka kubaka Abrahami, Davidi, mpi Daniele bonso banduku na yandi? Yandi songaka Abrahami nde: “Nge lemfukilaka mono.” (Kuyantika 22:18) Yehowa kepusanaka penepene ya bantu yina kesalaka na kudikulumusa yonso mambu ya yandi kelombaka bo. Yandi songaka bantu ya Izraele nde: “Beno lemfuka kaka na mono, mpidina mono vanda Nzambi na beno, beno vanda bantu na mono.” (Yeremia 7:23) Kana nge lemfukila Yehowa, nge mpi lenda kuma nduku na yandi!
YEHOWA KESADISAKA BANDUKU NA YANDI
4 Yindula mambote yina kinduku ti Nzambi kenataka. Biblia ketuba nde Yehowa kesosaka mabaku ya “kusadisa bayina me kudipesaka na yandi mpenza.” (2 Bansangu 16:9) Inki mutindu Yehowa lenda sadisa nge? Nkunga 32:8 kemonisa mutindu mosi yina yandi lenda sala yo, beto ketanga nde: “Mono [Yehowa] ta songa nge nzila ya nge fweti landa, mono ta longa nge mambu yonso, mono ta talaka nge.”
5 Bangogo yai kemonisa mpenza dikebi ya Yehowa! Yandi tapesa nge lutwadisu yina nge ke na yo mfunu mpi tatanina nge na ntangu nge kelanda yo. Nzambi kezola kusadisa nge na kununga bampasi mpi mimekamu. (Nkunga 55:23) Yo yina, kana nge kesadila Yehowa ti ntima ya mvimba, nge lenda tula ntima bonso muyimbi-bankunga yina kutubaka nde: “Ntangu yonso mono ke zabaka nde Mfumu Nzambi kele ti mono; yandi kele penepene, kima mosi ve lenda nikisa mono.” (Nkunga 16:8; 63:9) Ee, Yehowa lenda sadisa nge na kuzinga na mutindu yina kepesaka yandi kyese. Kansi, mutindu nge mezaba yo, kele ti mbeni mosi ya Nzambi yina tazola ve nde nge sala yo.
NTEMBE YA SATANA
6Kapu ya 11 ya mukanda yai kutendulaka mutindu Satana Dyabulu kutudilaka kimfumu ya Nzambi ntembe. Satana kutubaka nde Nzambi vandaka kukusa mpi nde Yehowa kusalaka mbote ve na mpila yandi bikilaka ve Adami ti Eva nswa ya kupona bo mosi mambu ya mbote ti ya mbi. Ntangu Adami ti Eva kusumukaka mpi ntangu ntoto yantikaka kufuluka ti bana na bo, Satana kutulaka ntembe na kikuma yina kepusaka bantu yonso na kusadila Nzambi. Yandi tubaka nde: “Bantu kesadilaka ve Nzambi sambu bo kezolaka yandi. Pesa mono okazio, mpi mono lenda nata konso muntu yina na kuyambula kusadila Nzambi.” Disolo ya Yobi kemonisa nde Satana vandaka kukwikila mutindu yai. Yobi vandaka nani, mpi nki mutindu ntembe ya Satana kutadilaka yandi?
7 Yobi kuzingaka kiteso ya bamvula 3600 meluta. Yandi vandaka muntu ya mbote, sambu Yehowa kutubaka nde: “Ke na muntu ya nkaka ya mbote ve na nsi-ntoto yina ke landaka luzolo na mono na luzingu na yandi bonso muntu na mono Yobi. Yandi ke lemfukaka na mono, yandi ke zolaka mpi ve kusala mambu ya mbi.” (Yobi 1:8) Yobi vandaka kupesa Nzambi kyese.
8 Satana kutulaka ntembe na kikuma yina vandaka kupusa Yobi na kusadila Nzambi. Dyabulu kusongaka Yehowa nde: “Si nge ke kebaka yandi [Yobi] ti fami na yandi ti bima yonso ya yandi ke na yo. Nge ke salaka yandi mbote na mambu yonso ya yandi ke salaka; nge me pesaka yandi mpi bambisi mingi, yo me fuluka na ntoto ya mvimba. Kansi ntangu yai, meka fioti na kubotula bima yonso ya yandi ke na yo, nge ta mona nde yandi ta finga nge na meso ya bantu yonso!”—Yobi 1:10, 11.
9 Satana kutubaka nde Yobi vandaka kusadila Nzambi kaka sambu na mambote yina Nzambi vandaka kupesa yandi. Dyabulu kutubaka dyaka nde kana yandi meka Yobi, Yobi tayambula na kusadila Nzambi. Inki mvutu Yehowa kupesaka na ntembe ya Satana? Sambu ntembe yango vandaka kutadila kikuma yina vandaka kupusa Yobi na kusadila Nzambi, Yehowa kupesaka Satana nzila ya kumeka Yobi. Na mutindu yina, zola ya Yobi sambu na Nzambi, to kukonda ya zola yina, zolaka kumonana pwelele.
SATANA MEMEKA YOBI
10 Ntama mingi ve Satana kumekaka Yobi na mitindu mingi. Ya ntete, bo yibaka bambisi yankaka ya Yobi, mpi bo fwaka yankaka dyaka. Bo fwaka bansadi na yandi mingi. Yo natilaka yandi mpasi ya mbongo. Mpasi yankaka kubwilaka Yobi ntangu bana na yandi kumi kufwaka na mupepe ya ngolo. Kansi, ata bampasi yai yonso kubwilaka yandi, “[Yobi] salaka masumu ve na meso ya Nzambi, yandi fingaka yandi ve.”—Yobi 1:22.
11 Satana kulembaka ve. Yandi yindulaka nde kana Yobi lendaka kukanga ntima ntangu yandi vidisaka kimvwama, bansadi, mpi bana na yandi, yandi zolaka kuyambula na kusadila Nzambi kana yandi mebela. Yehowa kubikaka nde Satana kupesa Yobi maladi mosi ya nzanzi mpi ya mpasi. Kansi, ata maladi yai kupusaka ve Yobi na kuvidisa lukwikilu na yandi na Nzambi. Nkutu, yandi tubaka na kikesa yonso nde: “Mono ta tubaka kaka nde mono salaka mbi ve tii kuna ya mono ta fwa.”—Yobi 27:5.
12 Yobi vandaka kuzaba ve nde Satana muntu kuvandaka na kisina ya bampasi na yandi. Sambu yandi vandaka kuzaba ve mambu mingi ya metala ntembe yina Dyabulu kutulaka na kimfumu ya Yehowa, Yobi kutitaka nde Nzambi kuvanda na kisina ya bampasi na yandi. (Yobi 6:4; 16:11-14) Ata mpidina, yandi bikalaka ya kwikama na Yehowa. Mpi luzingu ya kwikama ya Yobi kumonisaka nde Satana kukusaka ntangu yandi tubaka nde Yobi vandaka kusadila Nzambi sambu na bikuma ya bwimi!
13 Kwikama ya Yobi kupesaka Yehowa nzila ya kupesa mvutu ya mbote na ntembe ya mbi ya Satana. Yobi kuvandaka mpenza nduku ya Yehowa, mpi Nzambi kufutaka yandi sambu na luzingu na yandi ya kwikama.—Yobi 42:12-17.
MUTINDU DYAMBU YAI KETADILA NGE
14 Ntembe ya ketadila kwikama na Nzambi yina Satana kubasisaka vandaka kutadila ve kaka Yobi. Yo ketadila nge mpi. Na Bingana 27:11 Ndinga ya Yehowa kemonisa yo pwelele, sambu yo ketuba nde: “Mwana na mono, vanda mayele, ebuna mono ta mona kiese; mpidina konso muntu yina ta tonga mono, mono ta zaba kupesa yandi mvutu.” Bangogo yai, ya bo sonikaka bamvula mingi na nima ya lufwa ya Yobi, kemonisa nde Satana vandaka kulanda kaka na kutonga Nzambi mpi kufunda bansadi na Yandi. Ntangu beto kezingaka na mutindu yina kepesa Yehowa kyese, beto kesadisaka yandi na kupesa mvutu na mambu ya luvunu yina Satana kutubaka, mpi na mutindu yina beto kesepedisaka ntima ya Nzambi. Nge kekudiwaka nki mutindu? Keti yo tavanda mbote ve na kuvukana sambu na kupesa mvutu na mambu ya luvunu yina Dyabulu kutubaka, ata yo kelomba kusoba mambu yankaka na luzingu na nge?
15 Simba nde Satana kutubaka nde: “Konso kima ya muntu kele na yo yandi tapesa yo sambu na moyo na yandi.” (Yobi 2:4, NW ) Ntangu yandi tubaka nde “muntu,” Satana kumonisaka pwelele nde mambu ya yandi tubaka vandaka kutadila ve Yobi mpamba kansi bantu yonso. Yai kele ngindu ya mfunu mingi. Satana ketulaka ntembe na kwikama na nge na Nzambi. Dyabulu tasepela kana nge kolama na Nzambi mpi nge yambula luzingu ya kwikama kana nge mekutana ti bampasi. Inki mutindu Satana lenda meka na kusala yo?
16 Mutindu Kapu ya 10 kumonisaka yo, Satana kesadilaka bametode ya kuswaswana sambu na kumeka kupusa bantu na kuyambula kusadila Nzambi. Na ndambu mosi, yandi kezombaka ‘bonso ntambu ya kedila; yina kesosa muntu ya kudia.’ (1 Piere 5:8) Yo yina, bupusi ya Satana lenda monana ntangu banduku, bantu ya dibuta, to bantu yankaka kenwanisa kikesa ya nge kesala sambu na kulonguka Biblia mpi kusadila mambu ya nge kelonguka.* (Yoane 15: 19, 20) Na ndambu yankaka, Satana ‘kekusaka nde yandi kele wanzio ya nsemo.’ (2 Korinto 11:14) Dyabulu lenda sadila bamwaye ya kubumbana sambu na kukusa nge na kuyambula kuzinga na mutindu yina kepesaka Nzambi kyese. Yandi lenda lembisa nge mpi nitu, mbala yankaka kupusa nge na kuyindula nde nge mefwana ve na kusepedisa Nzambi. (Bingana 24:10) Yo vanda nde Satana kesala bonso “ntambu yina ke dila” to bonso ‘wanzio ya nsemo,’ ntembe na yandi kesobaka ve: Yandi ketuba nde kana nge kutana ti bampasi to mimekamu, nge tayambula kusadila Nzambi. Inki mutindu nge lenda pesa mvutu na ntembe na yandi mpi kumonisa kwikama na nge na Nzambi mutindu Yobi kusalaka?
KULEMFUKA NA BANSIKU YA YEHOWA
17 Nge lenda pesa mvutu na ntembe ya Satana kana nge kezinga na mutindu yina kepesa Nzambi kyese. Yo kelomba kusala inki? Biblia kepesa mvutu nde: “Beno zola [Yehowa, NW ], Nzambi na beno, konso muntu na ntima na yandi yonso ti na ngolo na yandi yonso.” (Kulonga 6:5) Mutindu zola na nge sambu na Nzambi keyela, nge takuma ti mpusa mingi ya kusala mambu yina yandi kelombaka nge na kusala. Ntumwa Yoane kusonikaka nde: “Kana beto ke zolaka Nzambi, yo ke songa nde beto ke landaka bansiku na yandi.” Kana nge kezola Yehowa na ntima na nge yonso, nge tamona nde ‘bansiku na yandi kele mpasi ve na kulanda.’—1 Yoane 5:3.
18 Bansiku ya Yehowa kele inki? Yankaka na kati na yo ketadila bikalulu yina beto fwete buya. Mu mbandu, tala lupangu, yina kele na ntu-dyambu “Buya Mambu Yina Yehowa Kemengaka.” Kuna nge takuta lisiti ya bikalulu yina Biblia kemonisaka pwelele nde yo kele ya mbi. Kana nge tadila yo na zuluzulu, bikalulu yankaka ya kele na lisiti yina lenda monana ve ya mbi mpenza. Kansi, na nima ya kuyindulula na baverse yina bo mepesa, nge tamona nde bansiku ya Yehowa kele ya mayele. Kusala bansoba na bikalulu na nge lenda vanda dyambu ya kuluta mpasi na mambu ya nge mekutanaka ti yo. Kansi, kuzinga na mutindu yina kepesaka Nzambi kyese kenataka mambote mpi kyese mingi. (Yezaya 48:17, 18) Yo kele kima mosi ya nge lenda kuka na kusala. Inki mutindu beto mezaba yo?
BUYA MAMBU YINA YEHOWA KEMENGAKA
- Kufwa muntu.—Kubasika 20:13; 21:22, 23.
- Mansoni.—Levi 20:10, 13, 15, 16; Roma 1:24, 26, 27, 32; 1 Korinto 6:9, 10.
- Bisalu ya bampeve ya mbi.—Kulonga 18:9-13; 1 Korinto 10:21, 22; Galatia 5:20, 21.
- Lusambu ya biteki.—1 Korinto 10:14.
- Kulauka malafu.—1 Korinto 5:11.
- Kuyiba.—Levi 6:2, 4; Efezo 4:28.
- Luvunu.—Bingana 6:16, 19; Kolosai 3:9; Kusonga 22:15.
- Bwimi.—1 Korinto 5:11.
- Mubulu.—Nkunga 11:5; Bingana 22:24, 25; Malashi 2:16; Galatia 5:20, 21.
- Kutuba ya mbi.—Levi 19:16; Efezo 5:4; Kolosai 3:8.
- Kusadila menga na mutindu ya mbi.—Kuyantika 9:4; Bisalu 15:20, 28, 29.
- Kubuya na kulungisa bampusa ya dibuta.—1 Timoteo 5:8.
- Kudikotisa na bitumba to na mavwanga ya politiki ya inza yai.—Yezaya 2:4; Yoane 6:15; 17:16.
- Kunwa makaya to kusadila bima yina kelausaka sambu na kyese.—Marko 15:23; 2 Korinto 7:1.
19 Yehowa kelombaka beto ve mambu mingi kuluta yina ya beto lenda sala. (Kulonga 30:11-14) Yandi mezaba mambu yina beto lenda sala mpi bandilu na beto kuluta beto mosi. (Nkunga 103:14) Dyaka, Yehowa lenda pesa beto ngolo ya kulemfukila yandi. Ntumwa Polo kusonikaka nde: “Nzambi ke salaka kaka mambu yina ya yandi me tubaka, sambu yandi ta bika beno ve nde Satana kumeka beno na kumeka yina me luta ngolo na beno. Kansi, kana mpukumunu me kwisila beno, kaka na ntangu yo yina Nzambi ta pesa beno ngolo; mpidina mpukumunu lenda bwisa beno ve.” (1 Korinto 10:13) Sambu na kusadisa nge na kukanga ntima, Yehowa lenda pesa nge “ngolo yina meluta ngolo ya bantu.” (2 Korinto 4:7, NW ) Na nima ya kukanga ntima na bampasi mingi, Polo kutubaka nde: “Mono me lunga kusala mambu yonso na ngolo yina ya [Nzambi] ke pesaka mono.”—Filipi 4:13.
KUYEDISA BIKALULU YINA KEPESAKA NZAMBI KYESE
20 Ya kyeleka, sambu na kupesa Yehowa kyese, yo kelombaka ve kaka nde nge buya mambu yina yandi kemengaka. Nge fwete zola mpi mambu yina yandi kezolaka. (Roma 12:9) Keti nge kezolaka ve kusala kinduku ti bantu yina kele ti bangindu, bisalu, mpi bikalulu ya mutindu mosi ti ya nge? Yo kele mpi mutindu mosi sambu na Yehowa. Yo yina, longuka na kuzola mambu yina Yehowa kezolaka. Nkunga 15:1-5 ketendulaka ndambu ya mambu yai. Na baverse yai beto ketanga mambu ya metala bantu yina Nzambi kebakaka bonso banduku na yandi. Banduku ya Yehowa kemonisaka “mbuma ya mpeve” yina Biblia ketubilaka. Yo kele ti bikalulu bonso “zola, kyese, ngemba, ntima ya nda, mambote, bumbote, lukwikilu, mawete, kudiyala.”—Galatia 5:22, 23, NW.
21 Kutanga mpi kulonguka Biblia mbala na mbala tasadisa nge na kuyedisa bikalulu yina kepesaka Nzambi kyese. Mpi kulonguka mambu yina Nzambi kelombaka tasadisa nge na kuwakanisa mabanza na nge ti ya Nzambi. (Yezaya 30:20, 21) Kana nge kekumisa zola na nge sambu na Yehowa ngolo, mpusa na nge ya kuzinga na mutindu yina kepesaka Nzambi kyese tayela.
22 Yo kelombaka kusala kikesa sambu na kuzinga na mutindu yina kepesaka Yehowa kyese. Biblia kefwanisaka kusoba luzingu na nge ti kukatula kimuntu na nge ya ntama mpi kulwata kimuntu ya mpa. (Kolosai 3:9, 10) Kansi, muyimbi-bankunga kusonikaka mutindu yai sambu na bansiku ya Yehowa: “Mfumu Nzambi ke pesaka mono matabisi kana mono landa yo.” (Nkunga 19:12) Nge mpi tamona nde kuzinga na mutindu yina kepesaka Nzambi kyese kenataka mambote mingi. Kana nge sala mutindu yina, nge tapesa mvutu na ntembe ya Satana mpi nge tasepedisa ntima ya Yehowa!
MAMBU YINA BIBLIA KELONGAKA
- Nge lenda kuma nduku ya Nzambi kana nge kelemfukila yandi.—Yakobo 2:23.
- Satana metulaka ntembe na kwikama ya bantu yonso.—Yobi 1:8, 10, 11; 2:4; Bingana 27:11.
- Beto fwete buya bikalulu yina kesepedisaka ve Nzambi.—1 Korinto 6:9, 10.
- Beto lenda pesa Yehowa kyese kana beto kemenga mambu ya yandi kemengaka mpi kezola mambu ya yandi kezolaka.—Roma 12:9.
* Yo ketendula ve nde Satana yandi mosi muntu ketwadisaka bantu yina kenwanisa nge. Kansi Satana kele nzambi ya ngidika yai ya bima, mpi inza ya mvimba kele na nsi ya kiyeka na yandi. (2 Korinto 4:4; 1 Yoane 5:19) Yo yina, beto lenda vingila nde bantu mingi kusepela ve na mpila nge kezinga na mutindu yina kepesaka Nzambi kyese, mpi bankaka tanwanisa nge.
Bangyufula ya Kulonguka
1, 2. Pesa mwa bambandu ya bantu yina Yehowa vandaka kubaka bonso banduku na yandi ya ngolo.
3. Sambu na nki Yehowa keponaka bantu yankaka na kuvanda banduku na yandi?
4, 5. Inki mutindu Yehowa kesadisaka bantu na yandi?
6. Inki mambu Satana kutubaka sambu na bantu?
7, 8. (a) Inki kusalaka nde Yobi kuswaswana ti bantu ya ntangu na yandi? (b) Inki mutindu Satana kutulaka ntembe na kikuma yina vandaka kupusa Yobi na kusadila Nzambi?
9. Inki mvutu Yehowa kupesaka na ntembe ya Satana, mpi sambu na inki?
10. Inki mimekamu Yobi kukutanaka ti yo, mpi yandi salaka inki?
11. (a) Satana kufundaka dyaka Yobi sambu na nki dyambu, mpi nki Yehowa kusalaka? (b) Inki Yobi kusalaka ntangu yandi belaka maladi ya mpasi?
12. Inki mutindu Yobi kupesaka mvutu na ntembe ya Dyabulu?
13. Inki kusalamaka sambu Yobi kuvandaka ya kwikama na Nzambi?
14, 15. Sambu na nki beto lenda tuba nde ntembe ya Satana kubasisaka sambu na Yobi ketadila bantu yonso?
16. (a) Inki bametode Satana kesadilaka sambu na kumeka kupusa bantu na kuyambula kusadila Nzambi? (b) Inki mutindu Dyabulu lenda sadila bametode yai sambu na kupusa nge na kuyambula kusadila Nzambi?
17. Inki kele kikuma ya ntete ya kepusaka beto na kulemfuka na bansiku ya Yehowa?
18, 19. (a) Tanga ndambu ya bansiku ya Yehowa. (Tala lupangu.) (b) Inki mutindu beto mezaba nde Nzambi kelombaka beto ve mambu mingi kuluta?
20. Inki bikalulu ya kepesaka Nzambi kyese nge fwete yedisa, mpi sambu na nki yo kele mfunu?
21. Inki tasadisa nge na kuyedisa bikalulu yina kepesaka Nzambi kyese?
22. Kana nge zinga na mutindu yina kepesaka Nzambi kyese, nge tasala inki?


text:
Tony Mambo
March 25, 2009 8:36 AM
Bana Muanda na Etats Unies, Bana Muanda diiiiiiii
Khumbu na munu Tony, Munu vuandaka yundikila na cote ya cimetier no far from Terrain ya Balle diii.Mume kumaka Vuanda na Boston, na Buala ya jonie Walker. ya ke vuanda kiese na kusolula na Muana nioso ya Muanda na Etats-unies.Koso mutu lenda tuba ki Congo, ya Banka, bana Razi, Bana kake, bana Moto, indepandama bana GESCOM, na Moyo, Couvant de soeur,Bana ITECOM , na Mbu,munu zimbala ve bana Baki , na NsiaFumu,pe Banana, Muanda village. Benga Munu na konso Portable na munu, Beto kesolula.
Tony: 781 568 9976
857 251 7878 Kicongo na kisolongo, kiwoyo,kiyombe ,lenda vuanda avantage. ba pureDepuis 1989.


text:
Bangogo na Nge Ke Vandaka—“Ee Kansi na Nima Ve”?
Beto tadila diambu yai: Nkuluntu mosi yina ke salaka na Komite ya Kuwakana ti Balupitalu wakanaka ti mpangi-bakala mosi na kusamuna ti yandi na Lumingu na suka. Na suka, mpangi-bakala mosi me binga nkuluntu yina na telefone nde nkento na yandi me sala aksida na kamio mpi bo me nata yandi nswalu na lupitalu. Yandi me lomba nkuluntu na kusadisa yandi na kukutana ti munganga yina ta sadisa bo kukonda kusadila menga. Yo yina, nkuluntu me soba ngidika ya kusamuna ti leke yina sambu na kusadisa dibuta yina me kutana ti diambu ya mpasi.
Beto tadila diambu ya nkaka: Mpangi-bakala mosi ti nkento na yandi me bingisa mama mosi yina ke sansaka yandi mosi bana na yandi zole sambu na kulutisa nkokila mosi ti yandi. Bana me wa kiese ntangu mama na bo me zabisa bo diambu yina. Bo ke vingila nkokila yina na kiese yonso. Kansi, kilumbu mosi na ntwala, bankwelani me zabisa mama yina nde diambu mosi ya kintulumukina me salama mpi bo me soba ngidika yina bo salaka. Na nima, mama yina me kwisa kuzaba kikuma yina bankwelani sobaka ngidika yina. Na nima ya kubingisa mama yina, banduku ya nkaka bingisaka bankwelani kaka na nkokila yina, mpi bo ndimaka.
Sambu beto kele Bakristu, beto fwete zitisaka bangogo na beto. Beto fwete tubaka ve “ee kansi na nima ve.” (2 Bak. 1:18) Mutindu bambandu yai zole ke monisa yo, mambu yonso ke vandaka ve mutindu mosi. Yo lenda vanda ti bantangu yina yo lenda lomba nde, beto soba manaka mosi yina beto salaka. Na dibaku mosi, ntumwa Polo kutanaka ti diambu ya mutindu yina.
BANTU FUNDAKA NTUMWA POLO NDE YANDI KE SOBA-SOBAKA BALUKANU NA YANDI
Na mvu 55 T.B., ntangu ntumwa Polo vandaka na Efezo na nzietelo na yandi ya tatu ya kimisionere, yandi vandaka ti lukanu ya kusabuka Nzadi-Mungwa ya Égée sambu na kukwenda na Korinto mpi na nima yandi ta kwenda na Masedonia. Ntangu yandi ta vutuka na Yeruzalemi, yandi ta kwenda kutala dibundu ya Korinto sambu na mbala ya zole, ziku sambu na kubaka makabu na bo sambu na bampangi ya Yeruzalemi. (1 Bak. 16:3) Diambu yango ke monana pwelele na 2 Bakorinto 1:15, 16 yina beto ke tanga nde: “Sambu mono vandaka kutula ntima mutindu yai, mono vandaka ntete kukana na kukwisa kuna na beno, sambu beno vanda ti dibaku ya zole ya kumona kiese, mpi na nima ya kutelama sambu na kutala beno, mono ta kwenda na Masedonia, mpi ntangu mono ta katuka na Masedonia, mono ta vutukila beno, mpi kana beno fidisa mono na nzila imene, mono ta kwenda na Yudea.”
Yo ke monana nde na mukanda ya ntete yina yandi sonikilaka Bakristu ya Korinto, ntumwa Polo zabisaka bo lukanu yina yandi bakaka. (1 Bak. 5:9) Kansi ntangu fioti na nima ya kusonika mukanda yina, bantu ya nzo ya Kloe zabisaka ntumwa Polo nde nkabwana ya ngolo vandaka na kati ya dibundu ya Korinto. (1 Bak. 1:10, 11) Yandi monaka nde yandi fwete soba manaka na yandi ya ntete, mpi yandi sonikaka mukanda ya 1 Bakorinto. Na mukanda yina, ntumwa Polo pesaka bo bandongisila ya zola mpi sungikaka bo. Yandi sonikaka mpi nde yandi ta kwisa diaka ve mutindu yandi kanaka mpi zabisaka bo nde yandi ta kwenda ntete na Masedonia mpi na nima na Korinto.—1 Bak. 16:5, 6. *
Yo ke monana nde ntangu bampangi ya Korinto bakaka mukanda na yandi, bampangi ya nkaka yina vandaka kudimona “bantumwa ya nene-nene” na dibundu yina fundaka ntumwa Polo nde yandi ke soba-sobaka balukanu na yandi, yandi ke lungisaka ve balusilu na yandi. Kansi, ntumwa Polo yulaka bo nde: “Ntangu mono kanaka mutindu yai, mono vandaka ve kubaka mambu na nsaka, mpidina ve? To, keti mono kanaka mambu na mutindu ya kinsuni, na mpila nde mono ke tuba ‘Ee, Ee,’ mpi na nima ‘Ve, Ve’?”—2 Bak. 1:17; 11:5.
Beto lenda kudiyula nde, na ntangu yina, keti Polo vandaka kibeni ‘kubaka diambu yina na nsaka’? Ata fioti ve. Ngogo ya bo ke balulaka ‘na nsaka’ ke ntendula kusoba-soba mambu, yo ke pesa dibanza ya muntu yina me fwana ve na kutudila ntima, muntu yina ke lungisaka ve balusilu na yandi. Ntembe kele ve nde, ngiufula yai ya ntumwa Polo ke yula “keti mono kanaka mambu na mutindu ya kinsuni?” monisaka pwelele na Bakristu ya Korinto nde, lukanu yina Polo bakaka ya kusoba manaka na yandi vandaka ve sambu yandi vandaka muntu yina me fwana ve na kutudila ntima.
Sambu na kumonisa nde mabanza ya bantu yina vandaka luvunu, ntumwa Polo sonikaka nde: “Kansi beno lenda tula ntima na Nzambi nde mambu yina beto ke songa beno kele ve Ee kansi na nima Ve.” (2 Bak. 1:18) Yo kele pwelele nde, ntumwa Polo vandaka kutudila bampangi ya Korinto dikebi ya mingi ntangu yandi sobaka manaka na yandi. Na 2 Bakorinto 1:23, beto ke tanga nde Polo sobaka manaka na yandi ya kukwenda na Korinto ‘sambu na kukeba bo.’ Ata mpidina, yandi pesaka bo dibaku ya kuyidika mambu yonso na ntwala nde bo kutana ti yandi. Kaka mutindu yandi kanaka, ntangu yandi vandaka na Masedonia Tito zabisaka yandi nde mukanda na yandi sadisaka bo na kuwa mawa mpi na kubalula ntima, diambu yina sepedisaka yandi mingi.—2 Bak. 6:11; 7:5-7.
“AMEN” YINA BETO KE TUBAKA NA NZAMBI
Mutindu bo fundaka ntumwa Polo nde yandi ke soba-sobaka balukanu na yandi lenda monisa nde, bantu lenda tudila yandi ve ntima sambu yandi vandaka ve kulungisa balusilu na yandi, bo lenda tudila mpi ve kisalu na yandi ya kusamuna ntima. Kansi, ntumwa Polo yibusaka bampangi ya Korinto nde yandi samunaka na kati na bo mambu ya me tala Yezu Kristu. “Sambu Mwana ya Nzambi, Kristu Yezu, yina beto, disongidila mono, Silasi, mpi Timoteo longaka beno, yandi kumaka ve Ee kansi na nima Ve, kansi Ee me kumaka Ee na yina me tala yandi.” (2 Bak. 1:19) Keti Yezu Kristu yina Polo landaka mbandu na yandi, vandaka muntu yina fwanaka ve na kutudila ntima? Ve. Na luzingu na yandi ya mvimba mpi na kisalu na yandi awa na ntoto, Yezu vandaka kutuba ntangu yonso kieleka. (Yoa. 14:6; 18:37) Kana mambu yina Yezu vandaka kusamuna vandaka kibeni kieleka mpi ya me fwana na kutudila ntima mpi sambu ntumwa Polo samunaka kaka nsangu yina, yo ke monisa nde yo fwanaka kibeni na kutudila nsangu yina ntumwa Polo samunaka ntima.
Yehowa kele “Nzambi ya kieleka.” (Nk. 31:6) Beto ke mona diambu yango na bangogo yina ntumwa Polo sonikaka na nima: “Ata balusilu ya Nzambi kele mingi nki mutindu, yo me kumaka Ee na nzila na yandi. Yo yina mpi na nzila na yandi beto ke tubaka ‘Amen’ na Nzambi, sambu beto pesa yandi nkembo.” (2 Bak. 1:20) Yezu kele kipiku to “Amen,” yina na nzila na yandi balusilu yonso ya Yehowa Nzambi ta lungana!
Kaka bonso Yehowa mpi Yezu ke tubaka kieleka ntangu yonso, mutindu mosi Polo vandaka kuzitisa bangogo na yandi. (2 Bak. 1:19) Yandi vandaka ve kusoba-sobaka balukanu na yandi to muntu yina vandaka kupesa balusilu “na mutindu ya kinsuni.” (2 Bak. 1:17) Kansi, yandi vandaka “kutambula na mpeve.” (Bag. 5:16) Na kutadila bangwisana na yandi ti bantu ya nkaka, yandi vandaka kusosa mambote na bo. Ee na yandi vandaka kutendula kaka Ee!
KETI EE NA NGE KE TENDULAKA KAKA EE?
Na bilumbu na beto, bantu yina ke zitisaka ve minsiku ya Biblia ke salaka balusilu kansi na nima bo ke zitisaka yo ve kana mwa diambu mosi me basika to sambu na kusala diambu mosi yina me sepedisa bo mingi. Na mambu ya mumbongo “ee” ke tendulaka ve ntangu yonso “ee,” ata nkutu bo sonikaka mambu yonso na mukanda. Bantu mingi ke monaka diaka ve nde makwela kele lusilu yina nkento ti bakala ke salaka sambu na kuzinga kumosi luzingu ya mvimba. Mutindu makwela mingi ke fwa ke monisa nde, bantu mingi ke monaka makwela bonso ngidika yina kele sambu na kuzinga mwa ntangu fioti mpi na nima kukabwana.—2 Tim. 3:1, 2.
Ebuna nge, keti Ee na nge ke tendulaka kaka Ee? Ya kieleka, mutindu beto monaka yo na luyantiku ya disolo, kele ti mambu yina lenda pusa nge na kusoba manaka yina nge salaka; yo kele ve sambu nge ke soba-sobaka balukanu, kansi sambu diambu mosi ya kintulumukina basikaka. Kansi sambu na beto Bakristu, kana nge me sala lusilu to me baka ngidika mosi, nge fwete sala ngolo sambu na kulungisa yo. (Nk. 15:4; Mat. 5:37) Kana nge sala mpidina, nge ta zabana bonso muntu yina bo lenda tudila ntima, muntu yina ke lungisaka bangogo na yandi, mpi muntu yina ke tubaka ntangu yonso kieleka. (Baef. 4:15, 25; Yak. 5:12) Kana bantu me bakisa nde nge ke muntu ya me fwana na kutudila ntima na mambu ya konso kilumbu, bo ta vanda ti luzolo ya mingi ya kuwidikila nge ntangu nge ke zabisa bo kieleka ya me tala Kimfumu ya Nzambi. Yo yina, bika nde Ee na beto kutendula kaka Ee!
^ par. 7 Ntangu fioti na nima ya kusonika Mukanda ya 1 Bakorinto, ntumwa Polo salaka nzietelo mosi na Troasi, mpi na nima yandi kwendaka na Masedonia kisika yandi sonikaka Mukanda ya 2 Bakorinto. (2 Bak. 2:12; 7:5) Na nima, yandi kwendaka na Korinto.


text:
APPENDICE
Keti Beto Fwete Ta Bankinsi?
BIBLIA kele ve na kisina ya bankinsi ya lusambu mpi ya kinsuni yina bantu mingi ketaka bubu yai na bisika mingi na inza. Inki kele kisina ya bankinsi ya mutindu yai? Kana nge kele ti mwaye ya kusala bansosa na biblioteke mosi, yo tasepedisa nge mingi na kutanga mambu yina mikanda ya bantu mingi kendimaka ketubaka na yina metala bankinsi yina bantu ketaka na kisika ya nge kezingaka. Beto tadila mwa bambandu.
Pake ya Lufutumuku. Ansiklopedi mosi (The Encyclopædia Britannica) ketuba nde: “Ata kima mosi ve na kati ya Kuwakana ya Mpa kemonisa nde Bakristu vandaka kuta nkinsi ya Pake ya Lufutumuku.” Inki mutindu nkinsi ya Pake ya Lufutumuku kuyantikaka? Yo katukaka na lusambu ya mimpani. Ata bo ketubaka nde bo kesalaka nkinsi yai sambu na kubambuka lufutumuku ya Yezu, mambu yina bantu kesalaka na nsungi ya nkinsi ya Pake ya Lufutumuku kele ve ya Bukristu. Mu mbandu, sambu na yina metala “Lapin ya Pake ya Lufutumuku” ya mepanzanaka mingi, ansiklopedi mosi (The Catholic Encyclopedia) ketuba nde: “Lapin kele kidimbu ya mimpani mpi yo kevandaka ntangu yonso kidimbu ya lubutu.”
Bankinsi ya Mvula ya Mpa. Dati mpi mambu yina bantu kesalaka na bankinsi ya Mvula ya Mpa keswaswanaka na konso insi. Sambu na yina metala kisina ya nkinsi yai, ansiklopedi mosi (The World Book Encyclopedia) ketuba nde: “Na mvu 46 ya T.B., Mfumu ya Roma Jules César kubakaka lukanu nde Yanuari 1 tavanda Kilumbu ya Mvula ya Mpa. Bantu ya Roma kupesaka kilumbu yai na Janus, nzambi ya byelo mpi ya baluyantiku. Zina ya ngonda ya Yanuari kukatukaka na Janus, yina vandaka ti baluse zole—mosi vandaka kutala na ntwala mpi yankaka na nima.” Yo yina, bankinsi ya Mvula ya Mpa mekatukaka na kinkulu ya mimpani.
Halloween. Ansiklopedi mosi (The Encyclopedia Americana) ketuba nde: “Beto lenda wakanisa mambu yina kesalamaka na Halloween ti mambu yina vandaka kusalama na nkinsi ya Druide [zina ya kimvuka mosi ya banganga-Nzambi na dibundu ya ba Celte] ya bo vandaka kuta na ntwala ya ntangu ya Bukristu. Ba Celte vandaka kuta bankinsi sambu na banzambi zole ya nene—nzambi mosi ya ntangu mpi nzambi mosi ya bafwa…, yina bo vandaka kusadila nkinsi na Novembri 1, luyantiku ya Mvula ya Mpa sambu na ba Celte. Malembemalembe, bo kotisaka nkinsi ya bafwa na bikalulu ya Bakristu.”
Bankinsi Yankaka. Mpila ya kutubila bankinsi yonso ya bantu ketaka na inza ya mvimba kele ve. Kansi, Yehowa kendimaka ve bankinsi yina kekumisaka bantu to bimvuka ya bantu. (Yeremia 17:5-7; Bisalu 10:25, 26) Kuvila mpi ve nde kisina ya bankinsi ya mabundu kesadisaka na kuzaba kana yo kesepedisaka Nzambi to ve. (Yezaya 52:11; Kusonga 18:4) Minsiku ya Biblia yina beto tubilaka na Kapu ya 16 ya mukanda yai tasadisa nge na kuzaba mutindu Nzambi ketadilaka kuvukana na bankinsi yina kele ve ya lusambu.


text:
APPENDICE
Yezu Kristu Kele Mesia ya Lusilu
SAMBU na kusadisa beto na kuzaba Mesia, Yehowa Nzambi kupesaka mpeve na baprofete mingi ya Biblia na mpila nde bo pesa beto bansangu mingi ya metala lubutuku, kisalu, mpi lufwa ya Ngulusi yai ya lusilu. Bambikudulu yai yonso ya Biblia kulunganaka na Yezu Kristu. Busikisiki na yo mpi mambu ya fyoti-fyoti ya yo ketubilaka keyitukisa mpenza. Sambu na kumonisa dyambu yai, bika beto tadila mwa ndambu ya bambikudulu yina kutubilaka na ntwala mambu ya metala lubutuku mpi bumwana ya Mesia.
Profete Yezaya kutubaka na ntwala nde Mesia tabutuka na dikanda ya Ntotila Davidi. (Yezaya 9:6) Yezu kubutukaka mpenza na dikanda ya Davidi.—Matayo 1:1, 6-17.
Mishe, profete yankaka ya Nzambi, kutubaka na ntwala nde nsukansuka mwana yai takuma mfumu mpi nde yandi tabutuka na “Betelemi Efrata.” (Mishe 5:2,NW) Ntangu Yezu kubutukaka, bambanza zole ya Izraele kuvandaka ti zina ya Betelemi. Mosi kuvandaka penepene ya Nazareti na ndambu ya nordi, mpi yina yankaka, kuvandaka penepene ya Yeruzalemi na Yuda. Bo vandaka kubinga ntete Betelemi yina kuvandaka penepene ya Yeruzalemi nde Efrata. Yezu kubutukaka na mbanza yina, kaka mutindu mbikudulu kutubaka yo na ntwala!—Matayo 2:1.
Mbikudulu yankaka ya Biblia kutubaka na ntwala nde bo tabinga Mwana ya Nzambi katuka “na nsi ya Ezipte.” Ntangu Yezu vandaka mwana, bo nataka yandi na Ezipte. Bo kwisaka kuvutula yandi na nima ya lufwa ya Erode, mpi yo lungisaka mbikudulu.—Ozea 11:1; Matayo 2:15.
Na tablo “Bambikudulu ya Metala Mesia,” baverse yina bo metula na nsi ya ntu-dyambu “Mbikudulu” kele ti mambu ya metala Mesia. Beto kelomba nge na kufwanisa yo ti baverse yina bo metula na nsi ya ntu-dyambu “Kulungana.” Kusala mutindu yina takumisa dyaka lukwikilu na nge ngolo na bukyeleka ya Ndinga ya Nzambi.
Ntangu nge ketadila baverse yai, kuvila ve nde bo sonikaka baverse yina kele bambikudulu bankama ya bamvula na ntwala nde Yezu kubutuka. Yezu kutubaka nde: “Mambu yina yonso ya bo sonikaka na mikanda ya Bansiku ya Moize, na mikanda ya baprofete, ti na mukanda ya Bankunga, mambu yina fweti kulunga.” (Luka 24:44) Mutindu nge lenda mona yo na Biblia na nge, mambu yina yonso kulunganaka mpenza!


text:
APPENDICE
Madya ya Nkokila ya Mfumu—Lusungiminu ya Kepesaka Nzambi Lukumu
BIBLIA kelomba Bakristu na kusala Lusungiminu ya lufwa ya Kristu. Bo kebingaka mpi nkinsi yai nde ‘Madia ya nkokila ya Mfumu.’ (1 Korinto 11:20) Inki kima kele mfunu mpenza sambu na yo? Inki ntangu mpi nki mutindu beto fwete sala yo?
Yezu Kristu kuyantikisaka nkinsi yai na mpimpa ya Paki ya Bayuda na mvu 33 ya T.B. Bo vandaka kuta nkinsi ya Paki kaka mbala mosi konso mvula, na kilumbu ya 14 ya ngonda Nisani ya Bayuda. Sambu na kuzaba dati yina, yo kemonana nde Bayuda vandaka kuvingila kilumbu mosi (équinoxe) na printemps yina mwini kezingaka bangunga 12 mpi mpimpa bangunga 12. Ngonda ya ntete ya mpa ya bo kemonaka na penepene ya équinoxe ya printemps kemonisaka luyantiku ya Nisani. Paki vandaka kubwa bilumbu 14 na nima, na nima ya kudinda ya ntangu.
Yezu kutaka nkinsi ya Paki ti bantumwa na yandi, yandi kulaka Yuda Muyekudi, mpi na nima yandi yantikisaka Madya ya Nkokila ya Mfumu. Madya yai kubakaka kisika ya Paki ya Bayuda, yo yina beto fwete sala yo kaka mbala mosi na mvula.
Evanzile ya Matayo ketuba nde: “Yesu bakaka mampa; yandi pesa Nzambi mersi, yandi zenga yo bitini-bitini, yandi pesa na balonguki na yandi, ebuna yandi tuba nde: ‘Beno baka mampa yai, beno dia yo; yo [ketendula, NW ] nitu na mono.’ Ebuna yandi bakaka dikopa ya vinu; yandi pesa mersi na Nzambi, ebuna yandi pesa bo nde: ‘Beno nwa yo, beno yonso, sambu yai [ketendula, NW] menga na mono yina ke songa kuwakana ya Nzambi me wakana ti bantu. Menga yai ke losana sambu na bantu mingi ya masumu, sambu Nzambi kulolula bo.’ ”—Matayo 26:26-28.
Bantu yankaka kekwikilaka nde Yezu kukitulaka mpenza mampa nitu na yandi ya kinsuni mpi vinu menga na yandi. Kansi, nitu ya Yezu ya kinsuni kuvandaka kaka ya mvimba ntangu yandi pesaka mampa yai. Keti balongoki ya Yezu kudyaka mpenza nitu na yandi ya kinsuni mpi kunwaka menga na yandi? Ve, sambu kusala mutindu yina zolaka kutendula kudya muntu mpi kufwa nsiku ya Nzambi. (Kuyantika 9:3, 4; Levi 17:10) Na kutadila Luka 22:20 (NW ), Yezu tubaka nde: “Dikopa yai ketendula kuwakana ya mpa na nsadisa ya menga na mono, yina tatyamuka sambu na beno.” Keti dikopa yina kukumaka mpenza “kuwakana ya mpa”? Yo lenda salama ve, sambu kuwakana kele lusilu, kansi yo kele ve kima mosi ya muntu lenda simba.
Yo yina, menga ti vinu kele kaka bidimbu. Dimpa kele kidimbu ya nitu ya kukuka ya Kristu. Yezu kusadilaka dimpa yina kubikalaka na madya ya Paki. Bo salaka dimpa yango kukonda levire. (Kubasika 12:8) Biblia kesadilaka levire bonso kidimbu ya masumu. Yo yina, mampa kemonisa nitu ya kukuka yina Yezu kutambikaka. Yo vandaka ya kukonda masumu.—Matayo 16:11, 12; 1 Korinto 5:6, 7; 1 Piere 2:22; 1 Yoane 2:1, 2.
Vinu ya mbwaki kemonisa menga ya Yezu. Menga yina kusalaka nde kuwakana ya mpa kuyantika kusala. Yezu kutubaka nde menga na yandi kutyamukaka sambu na ‘kulolula masumu.’ Na mutindu yina, bantu lenda kuma bunkete na meso ya Nzambi mpi kukota na kuwakana ya mpa ti Yehowa. (Baebreo 9:14; 10:16, 17) Kuwakana yai mepesaka Bakristu ya kwikama 144 000 dikabu ya kukwenda na zulu. Kuna bo tasala bonso bantotila mpi banganga-Nzambi sambu na kusakumuna bantu yonso.—Kuyantika 22:18; Yeremia 31:31-33; 1 Piere 2:9; Kusonga 5:9, 10; 14:1-3.
Nani fwete dya mpi kunwa bidimbu yai ya Lusungiminu? Na kutuba ya mbote, kaka bantu yina kele na kuwakana ya mpa, disongidila bantu yina kele ti kivuvu ya kukwenda na zulu, bantu fwete dya mampa mpi kunwa vinu. Mpeve santu ya Nzambi kendimisaka bantu ya mutindu yai nde bo meponaka bo sambu na kuvanda bantotila na zulu. (Roma 8:16) Bo kele mpi na kuwakana ya Kimfumu ti Yezu.—Luka 22:29.
Inki beto lenda tuba sambu na bantu yina kele ti kivuvu ya kuzinga kimakulu na Paladisu na ntoto? Bo kelemfukaka na ntuma ya Yezu mpi bo kekwendaka na Madya ya Nkokila ya Mfumu, yo yina bo kekwendaka ve sambu na kudya bidimbu kansi sambu na kutala na luzitu yonso. Mbala mosi na mvula na nima ya kudinda ya ntangu na Nisani 14, Bambangi ya Yehowa kesungiminaka Madya ya Nkokila ya Mfumu. Ata na inza ya mvimba kaka mafunda fyoti mpamba ya bantu ketubaka nde bo kele ti kivuvu ya kukwenda na zulu, lusungiminu yai kele mfunu sambu na Bakristu yonso. Yo kele dibaku yina bantu yonso lenda sadila sambu na kuyindula zola ya kuluta nene ya Yehowa Nzambi mpi ya Yezu Kristu.—Yoane 3:16.


text:
Mutindu Nge Lenda Tanina Mpeve ya Kuditambika
“Kana muntu ke zola kulanda mono, bika nde yandi kudibuya.”—MAT. 16:24.
1. Inki mutindu Yezu bikaka mbandu ya mbote na yina me tala kuditambika?
NTANGU Yezu vandaka na ntoto, yandi bikaka mbandu ya mbote na yina me tala kuditambika. Yandi vandaka kutula bampusa na yandi mosi na nima sambu na kusala luzolo ya Nzambi. (Yoa. 5:30) Sambu yandi bikalaka ya kukwikama tii na lufwa na nti ya mpasi, yandi monisaka nde mpeve na yandi ya kuditambika vandaka ve ti ndilu.—Bafi. 2:8.
2. Inki mutindu beto lenda monisa mpeve ya kuditambika, mpi sambu na nki beto fwete sala yo?
2 Sambu beto kele balongoki ya Yezu, beto fwete monisa mpeve ya kuditambika. Kuvanda ti mpeve ya kuditambika ke tendula nki? Na bunkufi, yo ke tendula kikalulu ya muntu yina ke ndima kutambika bampusa na yandi mosi sambu na mambote ya bankaka. Na bangogo ya nkaka, yo me swaswana ti kikalulu ya bwimi. (Tanga Matayo 16:24.) Kikalulu ya kukonda bwimi ta sadisa beto na kutula mawi mpi bampusa ya bankaka na kisika ya ntete. (Bafi. 2:3, 4) Nkutu, Yezu longaka nde lusambu na beto me simbama na mpeve ya kuditambika. Inki mutindu? Zola, kikalulu yina ke pusaka Bakristu na kumonisa mpeve ya kuditambika, kele kidimbu ya Bakristu ya kieleka. (Yoa. 13:34, 35) Mpi yindula balusakumunu yina beto ke baka sambu beto kele na kati ya dibuta ya bampangi ya ntoto ya mvimba yina ke monisaka mpeve ya kuditambika!
3. Inki lenda bebisa mpeve na beto ya kuditambika?
3 Beto kele ti mbeni mosi yina ke sosaka na mayele yonso kubebisa mpeve na beto ya kuditambika. Mbeni yango kele nkadilu na beto ya bwimi. Beto vila ve mutindu Adami ti Eva sosaka kaka mambote na bo mosi. Na bwimi yonso, Eva salaka diambu yina monisaka nde yandi vandaka na mfunu ya kukuma bonso Nzambi. Bakala na yandi monisaka nkadilu ya bwimi na mutindu yandi sosaka kusepedisa nkento na yandi. (Kuy. 3:5, 6) Na nima ya kupukumuna Adami ti Eva, Diabulu landaka na kupukumuna bantu na kusosa kaka mambote na bo mosi. Nkutu, yandi salaka yo ntangu yandi pukumunaka Yezu. (Mat. 4:1-9) Na bilumbu na beto, Satana ke kusa bantu mingi mpi ke pusa bo na kumonisa nkadilu ya bwimi na mitindu mingi. Beto fwete tudila diambu yango dikebi ya mingi sambu nkadilu yina ya bwimi ya ke monana mingi na nsi-ntoto, lenda yala beto mpi.—Baef. 2:2.
4. (a) Keti beto lenda nunga na kukatula na mbala mosi nkadilu ya bwimi? Tendula. (b) Inki bangiufula beto ta tadila?
4 Beto lenda fwanisa nkadilu ya bwimi ti matadi yina ke bwaka na kibende. Kana kibende me vanda bilumbu mingi na nganda to na kisika ya madidi, yo lenda yantika kubwa matadi. Kigonsa ya nene lenda salama kana bo katula ve matadi yina mpi kubika nde yo kuma mingi tii na kubebisa kibende. Mutindu mosi, ata beto lenda katula ve na mbala mosi nkadilu ya kukonda kukuka mpi ya bwimi, beto fwete keba na bigonsa yina yo ke basisaka mpi beto fwete landa kunwanisa nkadilu yina. (1 Bak. 9:26, 27) Inki mutindu beto lenda zaba kana beto kele ti nkadilu ya bwimi? Mpi nki mutindu beto lenda monisa nde beto kele ti mpeve ya kuditambika?
SADILA BIBLIA SAMBU NA KUDITALA KANA NGE KELE TI NKADILU YA BWIMI
5. (a) Na nki mutindu Biblia kele bonso kitala-tala? (Tala kifwanisu yina kele na luyantiku ya disolo.) (b) Ntangu beto ke kuditala kana beto kele ti nkadilu ya bwimi, inki beto fwete buya?
5 Kaka mutindu beto lenda sadila kitala-tala sambu na kutala luse na beto, beto lenda sadila Biblia sambu na kufimpa kimuntu na beto ya kati mpi kusungika konso kifu yina beto ta mona. (Tanga Yakobo 1:22-25.) Kansi, kitala-tala ta sadisa beto kaka kana beto ke sadila yo mbote-mbote. Mu mbandu, kana beto losa disu nswalu na kitala-tala, beto lenda mona ve mvindu ya fioti yina beto kele ti yo ata yo kele mfunu nde beto katula yo. To kana beto ke tala kitala-tala na nsongi, beto lenda mona kifwanisu ya muntu ya nkaka. Mutindu mosi, kusadila Biblia sambu na kumona kifu mosi ya mbi bonso bwimi, fwete suka kaka ve na kutangaka Biblia kana dibaku me monana to kusadila yo sambu na kumona bifu ya bankaka.
6. Inki mutindu beto ke landaka kutula meso na nsiku ya kukuka?
6 Mu mbandu, beto lenda tanga Ndinga ya Nzambi mbala na mbala to konso kilumbu, kansi beto ke mona ve nkadilu ya bwimi yina ke yantika kuyela na kati na beto. Inki mutindu? Beto tadila diambu yai: Na mbandu yina Yakobo me pesa ya kitala-tala, kisina ya diambu kele ve nde muntu yina me tala ve kitala-tala mbote. Yakobo me sonika nde yandi “me kuditala.” Awa, Yakobo me sadila ngogo ya Kigreki yina ke tendula kudifimpa to kutala na dikebi yonso. Yo yina na mbandu yai, inki kifu muntu yina me sala? Yakobo ke landa na kutuba nde: “Yandi me kwenda mpi me vila na mbala mosi mutindu yandi kele.” Ya kieleka, yandi me katuka na kitala-tala kukonda kuyidika diambu yina yandi me mona. Kansi, muntu ya mayele ke ‘tulaka kaka ve meso na nsiku ya kukuka’ kansi yandi ke ‘kwaminaka na kutala yo.’ Na kisika ya kuvutula nsiku ya kukuka ya Ndinga ya Nzambi na nima, yandi ke kwaminaka na kulanda malongi na yo. Yezu monisaka diambu ya mutindu mosi ntangu yandi tubaka nde: “Kana beno bikala na ndinga na mono, beno kele kibeni balongoki na mono.”—Yoa. 8:31.
7. Inki mutindu beto lenda sadila Biblia sambu na kuditala kana beto kele ti nkadilu ya bwimi?
7 Sambu na kununga nkadilu ya bwimi, ntete-ntete nge fwete tangaka Ndinga ya Nzambi na dikebi yonso. Yo ta sadisa nge na kuzaba bisika yina nge fwete tudila dikebi. Kansi, kele ti mambu ya nkaka yina nge fwete sala. Nge fwete sala bansosa ya mudindu. Ntangu nge me tanga disolo mosi ya Biblia, kudikotisa na disolo yina mpi kudiyula nde: ‘Inki mono zolaka kusala kana mono kutanaka ti diambu yai? Keti mono zolaka kubaka lukanu ya mbote kibeni?’ Diambu ya mfunu kele nde, na nima ya kuyindulula na mambu yina nge me tanga, sala bikesa na kusadila yo. (Mat. 7:24, 25) Beto tadila mutindu disolo ya Ntotila Saule mpi ntumwa Piere lenda sadisa beto na kutanina mpeve ya kuditambika.
DILONGI YA BETO KE BAKA NA MBANDU YA NTOTILA SAULE
8. Inki bikalulu Saule vandaka ti yo ntangu yandi yantikaka kuyala, mpi nki mutindu yandi monisaka yo?
8 Saule, Ntotila ya Izraele kele mbandu yina ke kebisa beto nde bwimi lenda bebisa mpeve na beto ya kuditambika. Ntangu Saule yantikaka kuyala, yandi vandaka muntu mosi ya kudikulumusa kibeni. (1 Sam. 9:21) Yandi buyaka kupesa ndola na bantu ya Izraele yina tubaka mambu ya mbi sambu na kimfumu na yandi, ata yandi vandaka ti nswa ya kusala yo sambu Nzambi muntu pesaka yandi kiyeka yina. (1 Sam. 10:27) Ntotila Saule ndimaka lutwadisu ya mpeve santu na mutindu yandi twadisaka bantu ya Izraele na kununga mvita yina bo nwanaka ti bantu ya Amoni. Na nima, yandi pesaka Yehowa lukumu na kudikulumusa yonso sambu na kununga yina.—1 Sam. 11:6, 11-13.
9. Inki mutindu Saule kumaka ti nkadilu ya bwimi?
9 Na nima, Saule bikaka nde bwimi mpi lulendo na yandi kuyela, kaka bonso kibende yina me yantika kubwa matadi. Ntangu yandi nungaka bantu ya Amaleki, yandi tulaka bampusa na yandi mosi na ntwala ya kulemfukila Yehowa. Na bwimi yonso, yandi bakaka bima yina bo botulaka na kisika ya kufwa yo mutindu Nzambi pesaka ntuma. Diaka, na lulendo yonso, Saule tungaka monima sambu na yandi mosi. (1 Sam. 15:3, 9, 12) Ntangu profete Samuele songaka yandi nde Yehowa sepelaka ve, Saule sosaka kudinungisa na kumonisaka bansiku ya nkaka yina yandi lemfukilaka mpi yandi pesaka bantu ya nkaka foti sambu na mambi na yandi. (1 Sam. 15:16-21) Diaka, lulendo pusaka Saule na kusosa kutanina lukumu na yandi mosi na kisika ya kusepedisa Nzambi. (1 Sam. 15:30) Inki mutindu beto lenda sadila disolo ya Saule bonso kitala-tala sambu yo sadisa beto na kutanina mpeve ya kuditambika?
10, 11. (a) Inki dilongi beto ke baka na mbandu ya Saule na yina me tala kutanina mpeve ya kuditambika? (b) Inki ta sadisa beto na kubuya kulanda mbandu ya mbi ya Saule?
10 Ya ntete, mbandu ya Saule ke monisa nde beto lenda ve kuditudila ntima na kutubaka nde kana beto kele ti mpeve ya kuditambika beto ta landaka kumonisa yo ata beto ke sala ve bikesa sambu na kutanina yo. (1 Tim. 4:10) Kuvila ve nde, Saule salaka mambu ya mbote mpi Nzambi sepelaka na yandi na nsungi ya ntangu mosi buna, kansi yandi nungaka ve na kukatula nkadilu ya bwimi yina yelaka na kati na yandi. Nsuka-nsuka, Yehowa buyaka yandi sambu na kukonda bulemfu na yandi.
11 Ya zole, beto fwete keba na kutula dikebi kaka na mambu ya mbote yina beto ke sala, mpi kuvila bisika yina beto fwete yidika. Yo kele bonso kusadila kitala-tala sambu na kusepela na bilele ya mpa yina beto me lwata kansi beto ke tula ve dikebi na mvindu yina kele na luse na beto. Ata beto ta kuma ve ti nkadilu bonso yina Saule monisaka, beto fwete sala bikesa sambu na kubuya konso nkadilu yina lenda pusa beto na kulanda nkadilu na yandi ya mbi. Kana bo me pesa beto ndongisila, beto fwete sosa ve kudinungisa, kufiotuna diambu yina beto me sala, to kupesa bankaka foti. Kansi, na kisika ya kuvanda bonso Saule, yo kele mbote kibeni na kundima bandongisila.—Tanga Nkunga 141:5.
12. Inki mutindu mpeve ya kuditambika ke sadisaka beto kana beto me sala disumu mosi ya nene?
12 Kansi, inki nkadilu beto ta monisa kana beto me sala disumu mosi ya nene? Saule vandaka na mpusa ya kutanina lukumu na yandi, mpi yo kangaka yandi nzila na kutomisa bangwisana na yandi ti Yehowa. Kansi, mpeve ya kuditambika lenda sadisa beto na kununga nsoni mpi kusosa lusadisu. (Bing. 28:13; Yak. 5:14-16) Mu mbandu, mpangi-bakala mosi yantikaka kutala pornografi ntangu yandi vandaka ti bamvula 12, mpi yandi landaka kusala yo na kinsweki na nsungi ya bamvula kumi. Yandi ke tuba nde: “Yo vandaka mpasi mingi na kuzabisa nkento na mono mpi bankuluntu diambu yina mono vandaka kusala. Kansi, ntangu yai ya mono me ndimaka yo, mono ke kudiwa bonso nde kizitu mosi ya nene me katuka na mapeka na mono. Banduku na mono ya nkaka waka mawa ntangu mono vidisaka mukumba ya nsadi ya kisalu, sambu yo vandaka bonso nde mono pesaka bo nsoni ya ngolo. Kansi, mono me zaba nde Yehowa ke sepela mingi na kisalu na mono ntangu yai kuluta ntangu mono vandaka kutala pornografi; mpi mutindu yina yandi ke tadila mono kele diambu ya mfunu.”
PIERE NUNGAKA NKADILU NA YANDI YA BWIMI
13, 14. Inki mutindu Piere monisaka nkadilu ya bwimi?
13 Ntumwa Piere monisaka mpeve ya kuditambika ntangu Yezu vandaka kupesa yandi formasio. (Luka 5:3-11) Kansi, yo lombaka nde yandi nwanisa nkadilu ya bwimi. Mu mbandu, yandi waka makasi ntangu ntumwa Yakobo mpi Yoane sadilaka mayele ya mbi sambu na kubaka bisika ya lukumu na lweka ya Yezu na Kimfumu ya Nzambi. Ziku, Piere yindulaka nde mosi ya bakiti yina ta vanda ya yandi sambu Yezu zabisaka yandi na ntwala nde yandi ta baka mukumba mosi ya mfunu mingi. (Mat. 16:18, 19) Kansi, Yezu kebisaka Yakobo, Yoane, Piere mpi bantumwa ya nkaka na nkadilu ya bwimi ya kusosa ‘kuyala bampangi na bo na kingolo-ngolo.’—Mar. 10:35-45.
14 Ata Yezu sungikaka yandi, Piere landaka kumonisa nkadilu ya lulendo. Ntangu Yezu songaka bantumwa nde bo ta yambula yandi na nsungi mosi buna, Piere tubaka nde ata bantu ya nkaka ta yambula Yezu, yandi ta bikala ya kwikama na Yezu. (Mat. 26:31-33) Kansi, yandi vandaka ve ti kikuma ya kuditudila ntima sambu kaka na mpimpa yina, yandi monisaka ve mpeve ya kuditambika. Sambu Piere sosaka kuditanina, yandi buyaka Yezu mbala tatu nde yandi me zaba yandi ve.—Mat. 26:69-75.
15 Ata Piere nwanaka ngolo sambu na bifu na yandi, luzingu na yandi kele mbandu ya mbote sambu na beto. Na nsadisa ya bikesa na yandi mosi mpi lusadisu ya mpeve santu ya Nzambi, ntumwa Piere nungaka nkadilu na yandi ya mbi mpi monisaka kudiyala ti zola ya kuditambika. (Bag. 5:22, 23) Yandi kangaka ntima na bampasi yina lendaka kumonana ya ngolo kuluta yina bwisaka yandi ntete. Yandi kudikulumusa ntangu ntumwa Polo nganinaka yandi na ntwala ya bantu yonso. (Bag. 2:11-14) Mpi ata ntumwa Polo nganinaka yandi, Piere bumbaka ve kimbeni na ntima na kumonaka nde ntumwa Polo vwenzaka lukumu na yandi na mutindu yandi nganinaka yandi. Yandi landaka kuzola ntumwa Polo. (2 Pie. 3:15) Mbandu ya ntumwa Piere lenda sadisa beto na kumonisa mpeve ya kuditambika.
16. Inki mutindu beto lenda monisa mpeve ya kuditambika na bantangu ya mpasi?
16 Yindula nkadilu yina nge ke monisaka ntangu nge me kutana ti bampasi. Ntangu ntumwa Piere ti bantumwa ya nkaka vandaka na boloko mpi bo bulaka bo sambu na kisalu ya kusamuna, bo vandaka na kiese “sambu bo monaka nde bo me fwana nde bo pesa bo nsoni sambu na zina [ya Yezu].” (Bis. 5:41) Nge mpi lenda tadila mbangika bonso dibaku ya kufulula mbandu ya Piere mpi kulanda bitambi ya Yezu sambu na kumonisa mpeve ya kuditambika. (Tanga 1 Piere 2:20, 21.) Kutadila mambu na mutindu yai lenda sadisa nge ata kana bankuluntu me pesa nge disipline. Landa mbandu ya Piere na kisika ya kuwa makasi.—Lo. 7:9.
17, 18. (a) Inki bangiufula beto lenda kudiyula na yina me tala balukanu na beto ya kimpeve? (b) Inki beto lenda sala kana beto me mona nde beto kele ti nkadilu ya bwimi na ntima na beto?
17 Nge lenda baka mpi dilongi na mbandu ya ntumwa Piere na yina me tala balukanu ya kimpeve. Nge lenda sala yo kana nge ke monisa mpeve ya kuditambika. Kansi, nge fwete keba na mpila nde balukanu yina kuvanda ve sambu na kusosa lukumu. Yo yina kudiyula nde: ‘Keti kusosa lukumu to kiyeka lenda bebisa mpusa na mono ya kusala diaka mingi na kisalu ya Yehowa, kaka mutindu yo monanaka na diambu yina Yakobo mpi Yoane lombaka Yezu?’
18 Kana nge mona nde nge kele ti nkadilu ya bwimi ata ya fioti, samba Yehowa na kusadisa nge na kusungika mabanza mpi mawi na nge; mpi na nima sala bikesa sambu na kusosa lukumu ya Yehowa kansi ve ya nge mosi. (Nk. 86:11) Nge lenda baka mpi balukanu yina ta sadisa nge na kuvanda ve muntu ya lukumu mingi. Mu mbandu, nge lenda monisa na kiteso ya mingi bikalulu ya nkaka ya mbuma ya mpeve yina nge ke monaka mpasi. To kana nge ke bongisaka mbote-mbote masolo na balukutakanu kansi nge ke kudipesaka kibeni ve na kutula bunkete na Nzo ya Kimfumu, nge lenda baka lukanu ya kusadila ndongisila yina kele na Baroma 12:16.—Tanga.
19. Inki beto lenda sala sambu na kulemba ve nitu na mambu yina beto ke mona na kitala-tala ya Ndinga ya Nzambi?
19 Ntangu beto me kuditala mbote-mbote na kitala-tala ya Ndinga ya Nzambi mpi me mona bifu, mu mbandu nkadilu ya bwimi, beto lenda lemba nitu. Kana yo me kumina beto, yindula mbandu ya muntu yina Yakobo tubilaka. Yakobo tubaka mpenza ve mutindu muntu yina yidikaka nswalu kifu yina yandi monaka to kana yandi vandaka ti makuki ya kusungika bifu yonso; kansi Yakobo tubaka nde yandi landaka ‘kutula meso na nsiku ya kukuka.’ (Yak. 1:25) Muntu yina yibukaka mambu yina yandi monaka na kitala-tala mpi landaka kusala bikesa sambu na kuyidika yo. Yo yina, landa kuditadila ti mabanza ya mbote mpi kutadila bifu na nge ti bukati-kati. (Tanga Longi 7:20.) Landa kutula meso na nsiku ya kukuka, mpi sala bikesa sambu na kutanina mpeve ya kuditambika. Yehowa kele ti luzolo ya kusadisa nge mutindu yandi me sadisaka bampangi mingi ya nkaka yina, lenda ndimama na yandi mpi kubaka balusakumunu na yandi ata bo kele bantu ya kukonda kukuka.


text:
Mutindu ya Kusimba Ntima ya Bantu ya Dibuta Yina Kele Ve Bambangi
YEZU KRISTU tubaka na muntu mosi yina zolaka kukuma longoki na yandi nde: “Kwenda na bantu ya dibuta na nge, mpi tubila bo mambu yonso yina Yehowa me sala sambu na nge mpi mutindu yandi me wila nge mawa.” Ziku na ntangu yina, Yezu vandaka na Gadara yina vandaka na sudi ya Nzadi ya Galilea. Bangogo ya Yezu ke monisa nde yandi bakisaka kikalulu mosi yina bantu ke vandaka ti yo—mpusa ya kuzabisa bampangi na beto ya dibuta mambu ya mfunu yina ke sepedisa beto.—Mar. 5:19.
Mbala mingi beto ke monaka kikalulu yina bubu yai, mpi na bansi ya nkaka yo ke monanaka mingi kuluta bisika ya nkaka. Yo yina, kana muntu mosi me kuma nsadi ya Yehowa, Nzambi ya kieleka, mbala mingi yandi ke vandaka na mpusa ya kuzabisa bampangi na yandi ya dibuta balukwikilu na yandi ya mpa. Kansi nki mutindu yandi fwete sala yo? Inki mutindu yandi lenda simba ntima ya bampangi na yandi ya dibuta yina kele na dibundu ya nkaka to ya ke sambilaka ve? Biblia ke pesa bandongisila ya mbote mpi ya me fwana na diambu yango.
“BETO ME MONA MESIA”
Na mvu-nkama ya ntete, Andre vandaka mosi na kati ya bantu ya ntete yina zabaka nde Yezu kele Mesia. Mpi yandi zabisaka nani diambu yango kukonda kusukinina? “Ntete-ntete yandi [Andre] kutanaka ti mpangi na yandi, Simoni, mpi tubilaka yandi nde: ‘Beto me mona Mesia’ (yina kana bo balula yo, yo ke tendula, Kristu).” Andre nataka Piere na Yezu, na mutindu yina yandi pesaka Piere dibaku ya kukuma mosi ya balongoki ya Yezu.—Yoa. 1:35-42.
Kiteso ya bamvula 6 na nima ntangu Piere vandaka na Yope, bo zabisaka yandi na kukwenda na nordi ya Sezarea na dibuta ya Korneye, mfumu ya basoda. Piere kutaka banani na nzo yina? “Ya kieleka, Korneye vandaka kuvingila [Piere ti bantu yina salaka nzietelo kumosi ti yandi] mpi yandi vukisaka bampangi na yandi mpi banduku na yandi ya ngolo.” Na mutindu yina, Korneye pesaka bantu ya dibuta na yandi dibaku ya kuwidikila Piere mpi kubaka lukanu na kuwakana ti mambu yina bo waka.—Bis. 10:22-33.
Inki dilongi beto ke baka na mutindu Andre mpi Korneye salaka mambu sambu na bantu ya dibuta na bo?
Andre mpi Korneye pesaka bantu ya dibuta na bo dibaku ya kukuma bansadi ya Nzambi. Andre yandi mosi nataka Piere na Yezu, mpi Korneye bakaka bangidika sambu nde bantu ya dibuta na yandi kuwa mambu yina Piere vandaka kutuba. Kansi, Andre mpi Korneye pusaka ve bantu ya dibuta na bo na kingolo-ngolo to sadilaka mayele ya mbi sambu na kupusa bo na kukuma balongoki ya Kristu. Inki dilongi nge me baka na diambu yai? Yo ta vanda mbote nde beto mpi kusala mutindu mosi. Beto lenda zabisa bampangi na beto ya dibuta mambu ya nkaka mpi kusosa mabaku yina lenda sadisa bo na kuzaba kieleka mpi kukutanisa bo ti Bambangi ya nkaka. Ata mpidina, beto fwete zitisa kimpwanza na bo ya kupona mpi kubuya kupusa bo na kingolo-ngolo na mutindu yina ke wakana ve ti luzolo na bo. Sambu na kumonisa mutindu beto lenda sadisa bampangi na beto ya dibuta na kundima kieleka, beto tadila disolo ya Jürgen ti nkento na yandi Petra, bankwelani yina ke zingaka na Allemagne.
Petra longukaka Biblia ti Bambangi ya Yehowa mpi na nima, yandi bakaka mbotika. Bakala na yandi Jürgen vandaka mfumu ya basoda. Na luyantiku, Jürgen sepelaka ve na lukanu yina nkento na yandi bakaka. Kansi na nima, yandi bakisaka nde Bambangi ya Yehowa ke longaka kieleka ya Biblia. Yandi mpi kudipesaka na Yehowa mpi bubu yai, yandi kele nkuluntu na dibundu. Inki ndongisila yandi ke pesa na yina me tala kusimba ntima ya mpangi ya dibuta yina kele ve Mbangi?
Jürgen ke tuba nde: “Beto fwete pusa ve bampangi na beto ya dibuta na kundima na kingolo-ngolo mpi kuzabisa bo mambu mingi ya Biblia na mbala mosi. Kusala mpidina lenda pusa bo na kubuya kieleka. Yo ta vanda mbote na kuzabisa bo mambu ya kimpeve na mayele yonso mpi malembe-malembe. Yo ta vanda mpi mbote kana beto ke kutanisa bampangi na beto ya dibuta ti bampangi-Bakristu yina kele mvula mosi ti bo mpi ya ke sepelaka ti mambu ya kiteso mosi ti bo. Kusala mpidina lenda vanda pete sambu na kusadisa bo.”
Ntumwa Piere mpi bantu ya dibuta ya Korneye ndimaka mbala mosi nsangu ya Biblia. Kansi, yo bakaka ntangu mingi sambu na bantu ya nkaka yina zabaka kieleka na mvu-nkama ya ntete, na kubaka lukanu.
INKI BETO LENDA TUBA SAMBU NA BAMPANGI YA YEZU?
Bampangi mingi ya Yezu monisaka lukwikilu na yandi na nsungi ya kisalu na yandi ya kusamuna. Mu mbandu, yo ke monana nde ntumwa Yakobo mpi Yoane vandaka bampangi ya Yezu mpi mama na bo Salome vandaka mpangi ya Maria, mama ya Yezu. Ziku, Salome vandaka na kati ya “bankento mingi ya nkaka, yina vandaka kusadila bima na bo sambu na kusadila bo [Yezu ti bantumwa].”—Luka 8:1-3.
Kansi, bampangi ya nkaka ya Yezu monisaka ve lukwikilu mbala mosi. Mu mbandu, mvula mosi na nima ya mbotika ya Yezu, kibuka ya bantu vukanaka na nzo mosi sambu na kuwidikila yandi. “Kansi ntangu bantu ya dibuta na yandi waka mambu yina, bo kwendaka sambu na kukanga yandi, sambu bo vandaka kutuba nde: ‘Yandi me lauka.’” Bilumbu fioti na nima, ntangu bampangi ya Yezu yulaka yandi na yina me tala nzietelo na yandi, yandi pesaka bo ve mvutu ya pwelele. Sambu na nki? Sambu “bampangi na yandi vandaka kumonisa ve lukwikilu na yandi.”—Mar. 3:21; Yoa. 7:5.
Inki dilongi beto ke baka na mutindu Yezu sadilaka bampangi na yandi ya dibuta mambu? Yandi waka ve makasi ntangu bankaka na kati na bo tubaka nde yandi me lauka. Ata na nima ya lufwa mpi ya lufutumuku na yandi, Yezu siamisaka bampangi na yandi ya dibuta na mutindu yandi monanaka na mpangi na yandi Yakobo. Ntembe kele ve nde kumonana yina sadisaka kaka ve Yakobo kansi mpi bampangi ya nkaka ya Yezu na kundima nde Yezu vandaka kibeni Mesia. Yo yina, bo vandaka kumosi ti bantumwa mpi balongoki ya nkaka na suku ya nzo mosi ya etaze na Yeruzalemi mpi yo ke monana nde bo bakaka mpeve santu. Na nima, Yakobo mpi Yude bampangi ya nkaka ya Yezu, bakaka mikumba ya nene.—Bis. 1:12-14; 2:1-4; 1 Bak. 15:7.
YO KE LOMBAKA NTANGU MINGI SAMBU NA BANKAKA
Bonso na mvu-nkama ya ntete, yo ke lombaka ntangu mingi sambu nde bampangi ya nkaka ya dibuta kuyantika kutambula na nzila ya luzingu. Beto tadila mbandu ya Roswitha, yina vandaka nsambidi ya ngolo na Dibundu ya Katolika ya Roma ntangu bakala na yandi kumaka Mbangi ya Yehowa na 1978. Sambu yandi kangamaka ngolo na balukwikilu na yandi, Roswitha telaminaka bakala na yandi na luyantiku. Kansi na nima ya bamvula mingi, mbangika na yandi manaka mpi yandi bakisaka nde Bambangi ya Yehowa ke longaka kieleka. Na 2003, yandi bakaka mbotika. Inki sadisaka yandi na kusala nsoba yina? Na kisika ya kuwa makasi ntangu nkento na yandi vandaka kutelamina na yandi, bakala ya Roswitha pesaka nkento na yandi mabaku ya kusoba mabanza na yandi. Inki ndongisila Roswitha ke pesa? “Mambu mingi lenda tambula mbote kana beto ke monisa ntima-nda na kiteso ya mingi kibeni.”
Monika bakaka mbotika na 1974, mpi bana na yandi zole ya babakala kumaka Bambangi ya Yehowa kiteso ya bamvula 10 na nima. Ata bakala na yandi Hans vandaka ve kutelamina lukwikilu na bo, yandi bakaka mbotika tii na 2006. Inki dilongi dibuta na yandi bakaka? “Bikala ya kwikama na Yehowa mpi kusala ve mambu yina lenda bebisa lukwikilu na nge.” Ya kieleka, yo vandaka mfunu na kundimisa Hans nde bo vandaka kuzola yandi. Bo vidisaka ve ata fioti kivuvu nde kilumbu ya nkaka yandi ta landa lukwikilu na bo.
BO BAKAKA NDEMBIKILU NA MASA YA KIELEKA
Kilumbu mosi, Yezu fwanisaka nsangu ya kieleka ti masa yina ke pesaka luzingu ya mvula na mvula. (Yoa. 4:13, 14) Beto ke zolaka nde bampangi na beto ya dibuta kunwa masa ya kieleka mpi ya bunkete, yina lenda pesa bo ndembikilu. Kansi, beto ta zola ve nde bo wa makasi sambu beto ke pesa bo masa mingi na mbala mosi mpi na kingolo-ngolo. Mutindu na beto ya kutendudila bo balukwikilu na beto lenda sala nde bo wa makasi to bo baka ndembikilu. Biblia ke tuba nde, ‘ntima ya muntu ya lunungu ke yindululaka na ntwala ya kupesa mvutu,’ mpi nde ‘ntima ya muntu ya mayele ke pesaka munoko na yandi mayele ya kubakisa.’ Inki mutindu beto lenda sadila bandongisila yai?—Bing. 15:28; 16:23.
Nkento lenda vanda na mpusa ya kuzabisa bakala na yandi malongi ya Biblia. Kana yandi ‘yindulula na ntwala ya kupesa mvutu,’ yandi ta pona mbote-mbote bangogo na yandi mpi ta tuba ve kukonda kuyindula. Yandi fwete kudimona ve nde yandi kele muntu ya lunungu to nde yandi me luta bakala na yandi. Kana yandi ke yindula mbote na ntwala ya kutuba, bangogo na yandi lenda lembika bakala na yandi mpi kunata ngemba. Yandi lenda kudiyula nde: Inki ntangu bakala na mono ke vandaka pima sambu mono solula ti yandi kukonda mpasi? Inki masolo yandi ke sepelaka ti yo to ke zolaka kutanga? Keti yandi ke sepelaka na mambu ya siansi, ya politiki, to bansaka? Inki mutindu mono lenda benda dikebi na yandi na Biblia mpi kuvila ve na kuzitisa mawi ti bangindu na yandi? Kuyindula mambu yai ta sadisa yandi na kutuba mpi kusala mambu ti mayele.
Kusimba ntima ya bampangi ya dibuta yina me kuma ntete ve Bambangi ke tadila kaka ve kutendudila bo balukwikilu na beto na kiteso mosi buna. Mambu yina beto ke tuba fwete monana na bikalulu na beto ya mbote.
BIKALULU YA MBOTE
Jürgen yina beto tubilaka na zulu ke tuba nde: “Sadila minsiku ya Biblia na luzingu na nge ya konso kilumbu. Yo kele mutindu ya mbote ya kusadisa mpangi ya dibuta na kuditadila yandi mosi, ata yandi lenda monisa yo ve pwelele.” Hans, yina bakaka mbotika bamvula kiteso ya 30 na nima ya nkento na yandi, ke ndima dibanza yina. Yandi ke tuba nde: “Kumonisa bikalulu ya mbote ya Bukristu kele mfunu mingi sambu yo lenda sala nde, mpangi ya dibuta kumona bupusi ya mbote yina kieleka ya Biblia kele ti yo na luzingu na beto.” Bampangi na beto ya dibuta fwete bakisa nde, balukwikilu na beto ke swaswanisa beto ti bantu ya nkaka na mambu ya mbote kansi ve na mambu ya mbi.
Ntumwa Piere ke pesa ndongisila yai ya mbalu na bankento yina babakala na bo kele ve Bakristu: “Beno lemfukila babakala na beno, na mpila nde, kana bankaka na kati na bo ke lemfuka ve na ndinga ya Nzambi, bo kuma kulemfuka na nzila ya bikalulu ya bankento na bo kukonda nde beno tuba ata kima mosi, sambu bo ta mona na meso na bo mosi bikalulu na beno ya bunkete kumosi ti luzitu ya mudindu. Kitoko na beno kuvanda ve ya nganda, disongidila, kutunga nsuki mpi kulwata bima ya wolo to bilele, kansi yo vanda kimuntu ya kubumbana ya ntima na kitoko yina ke polaka ve ya kikalulu ya pima mpi ya mawete, yina kele na mbalu mingi na meso ya Nzambi.”—1 Pie. 3:1-4.
Ntumwa Piere sonikaka nde bakala lenda soba nkadilu na yandi kana nkento na yandi kele ti bikalulu ya mbote. Ti munsiku yai na mabanza, mpangi-nkento mosi na zina ya Christa ke salaka bikesa sambu na kusimba ntima ya bakaka na nsadisa ya bikalulu na yandi ya mbote yantika ntangu yina yandi bakaka mbotika na 1972. Ata bakala na yandi me longukaka Biblia ti Bambangi ya Yehowa, yandi me bakaka ntete ve lukanu ya kuzinga na kuwakana ti kieleka. Yandi ke kwendaka na balukutakanu ya nkaka ya Bukristu mpi ke solulaka mbote ti bampangi na dibundu. Kansi, bampangi ke zitisaka nswa na yandi ya kupona. Inki mutindu Christa ke simbaka ntima ya bakala na yandi?
Yandi ke tuba nde: “Mono me bakaka lukanu ya kubikala kaka na nzila yina Yehowa ke twadisa mono. Kansi, mono ke salaka yonso sambu na kununga bakala na mono ‘na bangogo ve’ kansi na nzila ya bikalulu ya mbote. Kana yandi me lomba mono mambu yina ke fwa ve minsiku ya Biblia, mono ke salaka yo. Mono ke vilaka ve nde yandi kele ti kimpwanza ya kupona mpi mono me bikaka mambu yonso na maboko ya Yehowa.”
Nkadilu ya Christa ke monisa mfunu ya kuvanda ve makambu ngolo. Yandi ke landaka kusala mambu na yandi ya kimpeve, mu mbandu kukwenda na balukutakanu mpi kudipesa na kisalu ya kusamuna. Kansi, yandi ke monisaka luswasukusu mpi ke bakisaka nde bakala na yandi ke vandaka na mfunu ya zola, ntangu mpi dikebi na yandi. Kuvanda ve makambu ngolo mpi kusadila luswasukusu kele mfunu sambu na konso muntu yina kele na bampangi ya dibuta yina kele ve Bambangi. Biblia ke tuba nde: ‘Kele ti ntangu sambu na konso kima.’ Yo ke tadila mpi ntangu yina beto ke lutisaka ti bampangi ya dibuta yina kele ve Bambangi, mingi-mingi bakala to nkento na beto. Kulutisa ntangu kumosi ke sadisaka na kusolula mbote. Yo ke monana nde, kusolula mbote ke salaka nde muntu kuvanda ve ti kimpala to kudiwa yandi mosi.—Lo. 3:1.
KUVIDISA VE KIVUVU
Holger, yina tata na yandi bakaka mbotika bamvula 20 na nima ya bantu ya nkaka ya dibuta, ke tuba nde: “Yo kele mfunu na kumonisa nde beto ke zolaka bampangi na beto ya dibuta mpi ke sambaka sambu na bo.” Christa ke yika nde yandi ‘ta vidisa ve kivuvu nde kilumbu kele bakala na yandi ta sadila Yehowa mpi ta ndima kieleka.’ Ntangu yonso, beto fwete vanda ti kivuvu nde bampangi na beto ya dibuta yina kele ve Bambangi lenda sala bansoba mpi kukuma Bambangi.
Lukanu na beto kele ya kutanina bangwisana na beto ti bampangi na beto ya dibuta, kupesa bo mabaku ya kuzaba kieleka, mpi kusimba ntima na bo na nsangu ya Biblia. Mpi na mambu yonso, beto fwete monisa “mawete mpi luzitu ya mudindu.”—1 Pie. 3:15.