text:
47 Yo yina, Yozefi kwendaka mpi zabisaka Farao+ nde: “Tata na mono, bampangi na mono, mameme na bo, bangombe na bo, mpi bima na bo yonso me kwisa, bo me katuka na insi ya Kanana, mpi bo kele na insi ya Goshene.”+2 Yandi bakaka bampangi na yandi tanu mpi songaka bo na Farao.+3 Farao tubilaka bampangi na yandi nde: “Inki kisalu beno ke salaka?” Bo vutudilaka Farao nde: “Bansadi na nge kele bankengidi ya mameme, beto ti ba-nkaka na beto.”+4 Ebuna bo tubilaka Farao nde: “Beto me kwisa kuzinga bonso banzenza na insi yai,+ sambu nzala kele ngolo na insi ya Kanana,+ mpi matiti ya kudisa bitwisi ya bansadi na nge kele ve. Pardo, pesa bansadi na nge nzila ya kuzinga na insi ya Goshene.”+5 Ebuna Farao tubilaka Yozefi nde: “Tata na nge mpi bampangi na nge me kwisa awa na nge.6 Insi ya Ezipte kele na maboko na nge. Bika nde tata na nge mpi bampangi na nge kuzinga na kitini ya kuluta kitoko ya insi yai.+ Bika nde bo zinga na insi ya Goshene, mpi kana nge zaba babakala ya me fwana na kati na bo, tula bo na kutala bitwisi na mono.”7 Ebuna Yozefi nataka tata na yandi Yakobi mpi songaka yandi na Farao, mpi Yakobi sakumunaka Farao.8 Farao yulaka Yakobi nde: “Nge kele ti bamvula ikwa?”9 Yakobi tubilaka Farao nde: “Bamvula ya mono me yungana-yunganaka* kele 130. Bamvula ya luzingu na mono kele fioti mpi ya mpasi,+ mpi yo kele ve mingi bonso bamvula ya luzingu ya ba-nkaka na mono na nsungi ya bo vandaka kuyungana-yungana.”*+10 Na nima, Yakobi sakumunaka Farao mpi katukaka na ntwala na yandi mpi basikaka.11 Yo yina, Yozefi songaka tata na yandi mpi bampangi na yandi na kuzinga na insi ya Ezipte mpi yandi pesaka bo kitini ya ntoto, na kitini ya kuluta kitoko ya insi yina, na insi ya Ramesesi,+ kaka mutindu Farao tubaka.12 Yozefi landaka kupesa tata na yandi, bampangi na yandi, mpi bantu yonso ya nzo ya tata na yandi madia* na kutadila ntalu ya bana na bo.13 Madia* vandaka ve na insi ya mvimba, sambu nzala vandaka ngolo kibeni, mpi insi ya Ezipte ti insi ya Kanana lembaka sambu na nzala+ yina.14 Yozefi vandaka kukutika mbongo yonso yina vandaka na insi ya Ezipte mpi na insi ya Kanana sambu na bambuma yina bantu vandaka kusumba,+ mpi Yozefi vandaka kunata mbongo yina na nzo ya Farao.15 Na nima, mbongo ya insi ya Ezipte mpi mbongo ya insi ya Kanana manaka, mpi bantu yonso ya Ezipte yantikaka kukwisa na Yozefi mpi kutuba nde: “Pesa beto madia! Sambu na nki beto fwete fwa na ntwala na nge sambu mbongo na beto me mana?”16 Ebuna Yozefi tubaka nde: “Kana mbongo na beno me mana, beno pesa bitwisi na beno, ebuna mono ta pesa beno madia na kisika ya bitwisi na beno.”17 Yo yina, bo yantikaka kunatila Yozefi bitwisi na bo, mpi Yozefi vandaka kupesa bo madia na kisika ya bampunda na bo ya bitumba, mameme, bankombo, bangombe, mpi bampunda, ebuna yandi vandaka kupesa bo madia na kisika ya bitwisi na bo yonso na mvula yina.18 Na nsuka ya mvula yina, bo yantikaka kukwisa na yandi na mvula yina landaka mpi kutuba nde: “Beto ta bumbila ve mfumu na mono nde beto me pesaka dezia mfumu na mono mbongo mpi bambisi ya bwala. Beto kele diaka ve ti kima ya kupesa mfumu na mono katula kaka nitu na beto mpi ntoto na beto.19 Sambu na nki beto fwete fwa na ntwala na nge, beto mpi ntoto na beto? Sumba beto mpi ntoto na beto sambu na madia, ebuna beto ti ntoto na beto, beto ta kuma bampika ya Farao. Pesa beto nkeni sambu beto zinga mpi beto fwa ve, sambu ntoto na beto kubikala ve mpamba.”20 Yo yina, Yozefi sumbilaka Farao insi ya mvimba ya bantu ya Ezipte sambu bantu yonso ya Ezipte tekaka bilanga na bo, sambu nzala vandaka ngolo kibeni; mpi ntoto kumaka ya Farao.21 Ebuna yandi katulaka bantu mpi kotisaka bo na bambanza, yantika nsuka mosi ya teritware ya Ezipte tii na nsuka ya nkaka.+22 Yandi sumbaka ve kaka ntoto ya banganga-nzambi,+ sambu madia ya banganga-nzambi vandaka kukatuka na Farao mpi bo vandaka kuzinga na madia yina Farao vandaka kupesa bo. Yo yina bo tekaka ve ntoto na bo.23 Ebuna Yozefi tubilaka bantu nde: “Beno tala, bubu yai mono me sumba beno mpi ntoto na beno sambu na Farao. Nkeni na beno yo yai, mpi beno fwete kuna yo na ntoto.24 Ntangu yo ta buta, beno ta pesa ndambu mosi na kati ya bandambu tanu na Farao,+ kansi bandambu iya ta vanda ya beno sambu beno kuna na bilanga mpi sambu beno ti bantu yina kele na banzo na beno mpi bana na beno kudia.”25 Ebuna bo tubaka nde: “Nge me tanina luzingu na beto.+ Bika mfumu na mono kundima beto, ebuna beto ta kuma bampika ya Farao.”+26 Mpi Yozefi kumisaka yo nsiku, yina kele kaka tii bubu na nsi ya Ezipte, nde ndambu mosi na kati ya bandambu tanu kele ya Farao. Kaka ntoto ya banganga-nzambi kumaka ve ya Farao.+27 Izraele landaka kuzinga na insi ya Ezipte, na insi ya Goshene,+ mpi bo vandaka na insi yina, bo butaka mingi, ebuna bo kumaka mingi kibeni.+28 Mpi Yakobi zingaka na insi ya Ezipte bamvula 17, mpi bilumbu ya luzingu ya Yakobi vandaka bamvula 147.+29 Ntangu yina Izraele zolaka kufwa kumaka pene-pene,+ yo yina yandi bingaka mwana na yandi Yozefi mpi tubaka nde: “Ntangu yai, kana nge me ndima mono, pardo, tula diboko na nge na nsi ya mbendi na mono, mpi monisila mono zola ya kwikama mpi kwikama. Pardo, kuzika mono ve na Ezipte.+30 Kana mono fwa,* nge fwete basisa mono na Ezipte mpi kuzika mono na maziamu ya ba-nkaka na mono.”+ Yo yina yandi tubaka nde: “Mono ta sala kaka mutindu nge me tuba.”31 Ebuna yandi tubaka nde: “Zenga kieleka na ntwala na mono.” Yozefi zengaka kieleka na ntwala na yandi.+ Ebuna Izraele fukamaka luse na ntoto na ntu ya mbeto na yandi.+
Banoti na nsi ya lutiti
^ To “me zingaka ntangu fioti; me zingaka bonso munzenza.”
^ To “me zingaka ntangu fioti; me zingaka bonso munzenza.”


c: text/html

text: 2 Ntete-ntete mono ke siamisa bantu yonso na kubondila, na kusala bisambu, na kulomba sambu na bankaka, mpi na kupesa matondo sambu na bantu ya mitindu yonso,2 sambu na bantotila mpi bantu yonso yina kele na bisika ya lukumu,*+ sambu beto vanda ti luzingu ya ngemba mpi ya pima, ti kukangama ya mvimba na Nzambi mpi luzitu.+3 Diambu yai kele mbote mpi yo me ndimama na meso ya Ngulusi na beto, Nzambi,+4 yina ke zola nde bantu ya mitindu yonso kuguluka+ mpi kubaka nzayilu ya sikisiki ya kieleka.5 Sambu kele ti Nzambi kaka mosi,+ mpi muwakanisi+ kaka mosi na kati ya Nzambi ti bantu,+ muntu mosi, Kristu Yezu,+6 yina kudipesaka yandi mosi nkudulu ya me fwanana sambu na bantu yonso*+—yai mambu yina bantu fwete ta kimbangi sambu na yo na ntangu ya me fwana.7 Bo me tulaka mono nsamuni mpi ntumwa+ sambu na kimbangi yai+—mono ke tuba masonga, mono ke kusa ve—longi ya makanda+ na mambu ya lukwikilu mpi ya kieleka.8 Yo yina, mono ke zola nde na bisika yonso bantu kulanda kusamba mpi kutombula maboko ya kwikama,+ kukonda makasi+ mpi bantembe.+9 Mutindu mosi, bankento fwete kuditomisa ti bilele ya me fwana,* kukonda kulutisa ndilu mpi bo vanda ti mabanza ya mbote,* kansi ve ti mitindu ya kutunga nsuki mpi wolo to mayaka to bilele ya ntalu mingi kibeni,+10 kansi na mutindu yina me fwana sambu na bankento yina ke tubaka nde bo ke kangamaka na Nzambi,+ disongidila, na nzila ya bisalu ya mbote.11 Nkento kulonguka na pima na bulemfu yonso.+12 Mono ke pesa ve nkento nzila ya kulonga, to ya kuyala bakala, kansi yandi fwete vanda kaka pima.*+13 Sambu bo salaka ntete Adami, na nima Eva.+14 Diaka, bo kusaka ve Adami, kansi bo kusaka kibeni+ nkento mpi yandi fwaka nsiku ya Nzambi.15 Kansi, bo ta tanina yandi na nzila ya kubuta,+ kana yandi* landa kuvanda na lukwikilu, zola, mpi busantu ti mabanza ya mbote.*+

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Dikabu sambu na makambu na yina me tala masumu ya kukonda kukana (14-19)
5 “‘Kana muntu* mosi me sala disumu, sambu yandi me wa bo ke binga na ndinga ya ngolo na meso ya bantu yonso na kukwisa kuta kimbangi*+ mpi yandi kele mbangi ya diambu yina to yandi me mona yo to me zaba yo, kansi yandi me zabisa yo ve, yandi ta vutula munoko sambu na kifu na yandi.2 ‘To kana muntu* mosi me simba kima ya mvindu, yo vanda mvumbi ya mbisi ya mfinda ya mvindu, mvumbi ya mbisi ya bwala ya mvindu, to mvumbi ya kigangwa ya mvindu ya ke tambulaka na kimvuka+ na ntoto, yandi kele mvindu mpi yandi me sala mbi ata yandi me zaba yo ve.3 To kana muntu me simba mvindu+ ya muntu mosi kukonda kuzaba—konso kima ya mvindu yina lenda kumisa yandi mvindu—mpi na nima yandi me zaba yo, yandi me sala mbi.4 ‘To kana muntu* mosi me dia ndefi kukonda kuyindula sambu na kusala diambu mosi—yo vanda sambu na kusala diambu ya mbote to sambu na kusala diambu ya mbi, ata yo kele konso kima yina—mpi yandi zabaka yo ve, kansi na nima yandi me bakisa nde yandi diaka ndefi kukonda kuyindula, yandi me sala mbi.*+5 ‘Kana yandi me sala mbi na yina me tala diambu mosi na kati ya mambu yai, yandi fwete funguna+ nki mutindu yandi salaka disumu.6 Yandi ta natila mpi Yehowa dikabu na yandi sambu na makambu sambu na disumu yina yandi salaka,+ disongidila, mbisi ya nkento ya me katuka na mameme to bankombo, dimeme ya nkento to mwana-nkombo ya nkento, sambu na dikabu sambu na disumu. Ebuna nganga-nzambi ta fika masumu na yandi.7 ‘Kansi, kana yandi lenda pesa ve dimeme, yandi fwete natila Yehowa mayembe zole to bana-bapizio+ zole bonso dikabu na yandi sambu na makambu sambu na disumu, mosi sambu na dikabu sambu na disumu mpi ya nkaka sambu na dikabu ya kuyoka.+8 Yandi fwete nata yo na nganga-nzambi, mpi nganga-nzambi ta pesa ntete mosi sambu na dikabu sambu na disumu mpi ta zenga yo ntu, na nkingu na yo, kukonda kuzenga yo ya mvimba.9 Yandi ta mwanga ndambu ya menga ya dikabu sambu na disumu na lweka ya mesa-kimenga, kansi menga yina me bikala yandi ta losa yo na nsi ya mesa-kimenga.+ Yo kele dikabu sambu na disumu.10 Yandi fwete pesa yina ya nkaka bonso dikabu ya kuyoka na kutadila mutindu bo ke salaka mbala na mbala;+ mpi nganga-nzambi ta fika disumu yina yandi salaka, ebuna bo ta lolula yandi.+11 “‘Ntangu yai, kana yandi lenda pesa ve mayembe zole to bana-bapizio zole, yandi fwete nata bonso dikabu na yandi sambu na disumu na yandi ndambu mosi na kati ya bandambu kumi ya efa*+ ya fufu sambu na dikabu sambu na disumu. Yandi fwete yika ve mafuta na kati na yo to kutula ndumbu ya mpembe na zulu na yo, sambu yo kele dikabu sambu na disumu.12 Yandi ta nata yo na nganga-nzambi, ebuna nganga-nzambi ta baka ndambu ya fufu yina na diboko bonso dikabu ya kifwani* mpi ta yoka yo na zulu ya mesa-kimenga sambu yo basisa midinga na zulu ya makabu ya Yehowa yina bo me yoka na tiya. Yo kele dikabu sambu na disumu.13 Nganga-nzambi ta fika disumu yina yandi salaka, konso disumu na kati ya masumu yai, ebuna bo ta lolula yandi.+ Yina ta bikala ta kuma ya nganga-nzambi,+ kaka bonso dikabu ya mbuma.’”+14 Yehowa landaka kutubila Moize nde:15 “Kana muntu* mosi me sala mambu kukonda kwikama sambu yandi me sala disumu kukonda kukana na bima ya santu ya Yehowa,+ yandi fwete natila Yehowa dimeme ya bakala ya kukonda kifu ya me katuka na kimvuka ya mameme bonso dikabu sambu na makambu;+ bo me tulaka ntalu na yo na shekele* ya arza na kutadila shekele ya kisika ya santu.*+16 Yandi ta futa sambu na disumu yina yandi sadilaka kisika ya santu; yandi ta yika mpi ndambu mosi na kati ya bandambu tanu ya ntalu na yo.+ Yandi ta pesa yo na nganga-nzambi, ebuna nganga-nzambi lenda fika+ masumu na yandi ti dimeme ya bakala ya dikabu sambu na makambu, ebuna bo ta lolula yandi.+17 “Kana muntu* mosi me sala disumu mpi me sala diambu mosi na kati ya mambu yina Yehowa tubaka nde yo fwete salama ve, ata yandi me zaba yo ve, yandi me sala kaka mbi mpi yandi ta vutula munoko sambu na kifu na yandi.+18 Yandi fwete nata na nganga-nzambi dimeme ya bakala ya kukonda kifu ya me katuka na kimvuka ya mameme na kutadila ntalu yina bo me zengaka, sambu na dikabu sambu na makambu.+ Ebuna nganga-nzambi ta fika masumu sambu na yandi sambu na kifu ya kukonda kukana yina yandi salaka kukonda kuzaba, ebuna bo ta lolula yandi.19 Yo kele dikabu sambu na makambu. Yandi me sala kibeni mbi sambu yandi me sala disumu na ntwala ya Yehowa.”
^ Na kisina, “me wa ndinga ya muntu ya ke singa (ya ke dia ndefi).” Ziku luzayisu ya me tala mambu ya mbi ti kusinga yina bo vandaka kutuba sambu na muntu yina me sala mbi to mbangi yina me ta ve kimbangi.


text: 20 Na mvula ya nsambwadi, na ngonda ya tanu, na kilumbu ya kumi ya ngonda, bankuluntu ya nkaka ya Izraele kwisaka mpi vandaka na ntwala na mono sambu na kuyula Yehowa.2 Ebuna ndinga ya Yehowa kwisilaka mono nde:3 “Mwana ya muntu, solula ti bankuluntu ya Izraele mpi songa bo nde, ‘Yehowa Mfumu ya Kuluta Nene me tuba nde: “Keti beno ke kwisa sambu na kuyula mono? ‘Ya kieleka mutindu mono kele na luzingu, mono ta pesa ve mvutu na bangiufula na beno,’+ Yehowa Mfumu ya Kuluta Nene muntu me tuba.”’4 “Keti nge me yilama sambu na kusambisa bo?* Mwana ya muntu, keti nge me yilama sambu na kusambisa bo? Zabisa bo mambu ya nzanzi yina ba-nkaka na bo salaka.+5 Songa bo nde, ‘Yehowa Mfumu ya Kuluta Nene me tuba nde: “Kilumbu yina mono solaka Izraele,+ mono zengaka mpi kieleka* na bana* ya nzo ya Yakobi, mpi mono salaka nde bo zaba mono na insi ya Ezipte.+ Ee, mono zengaka kieleka na ntwala na bo mpi tubaka nde, ‘Mono kele Yehowa Nzambi na beno.’6 Kilumbu yina, mono zengaka kieleka nde mono ta basisa bo na insi ya Ezipte sambu na kunata bo na insi yina mono sosaka* sambu na bo, insi yina mabele ti bwiki kele mingi.+ Yo vandaka insi ya kuluta bansi yonso na kitoko.7 Ebuna mono tubilaka bo nde, ‘Konso muntu na kati na beno fwete losa bima ya nzanzi yina kele na ntwala na beno; beno kudibebisa ve ti biteki ya nzanzi* ya Ezipte.+ Mono kele Yehowa Nzambi na beno.’+8 “‘“Kansi, bo kolamaka na mono mpi zolaka ve kuwila mono. Bo losaka ve bima ya nzanzi yina vandaka na ntwala na bo, mpi bo yambulaka ve biteki ya nzanzi ya Ezipte.+ Yo yina mono silaka na kumonisila bo makasi na mono mpi na kuwila bo nganzi na insi ya Ezipte.9 Kansi mono salaka mambu sambu na zina na mono na mpila nde bo vweza yo ve na ntwala ya makanda yina bo vandaka kuzinga na kati na yo.+ Sambu mono salaka nde bo* zaba mono na ntwala ya makanda yina ntangu mono basisaka bo* na insi ya Ezipte.+10 Yo yina mono basisaka bo na insi ya Ezipte mpi twadisaka bo na ntoto-makanga.+11 “‘“Ebuna mono pesaka bo bansiku na mono mpi mono salaka nde bo zaba bankanu na mono,+ na mpila nde muntu yina ke landa yo kubaka luzingu na nzila na yo.+12 Mono pesaka bo+ mpi bisabatu na mono bonso kidimbu na kati na mono ti bo,+ sambu bo zaba nde mono, Yehowa, mono muntu ke santisa bo.13 “‘“Kansi nzo ya Izraele kolamaka na mono na ntoto-makanga.+ Bo zitisaka ve bansiku na mono mpi bo buyaka bankanu na mono, yina kana muntu kulanda yo, yandi ta baka luzingu na nzila na yo. Bo vwezaka kibeni bisabatu na mono. Yo yina mono silaka na kumonisila bo makasi na mono na ntoto-makanga sambu na kumanisa bo.+14 Mono salaka mambu sambu na zina na mono na mpila nde bo vweza yo ve na ntwala ya makanda yina monaka ntangu mono basisaka bo.*+15 Mono zengaka mpi kieleka na ntwala na bo na ntoto-makanga nde mono ta nata bo ve na insi yina mono pesaka bo+—insi yina miliki* ti bwiki kele mingi,+ insi ya kuluta bansi yonso na kitoko—16 sambu bo buyaka bankanu na mono, bo zitisaka ve bansiku na mono, mpi bo vwezaka bisabatu na mono, sambu ntima na bo vandaka kulanda biteki na bo ya nzanzi.+17 “‘“Kansi mono* wilaka bo mawa, mpi mono fwaka bo ve; mono manisaka bo ve na ntoto-makanga.18 Mono tubilaka bana na bo na ntoto-makanga+ nde, ‘Beno tambula ve na bansiku ya ba-nkaka na beno,+ beno landa ve balusambisu na bo, mpi beno kudikumisa ve mvindu ti biteki na bo ya nzanzi.19 Mono kele Yehowa Nzambi na beno. Beno zitisa bansiku na mono, beno landa bankanu na mono, mpi beno zitisa yo.+20 Beno santisa bisabatu na mono,+ ebuna yo ta vanda bonso kidimbu na kati na mono ti beno sambu beno zaba nde mono kele Yehowa Nzambi na beno.’+21 “‘“Kansi bana yina yantikaka kukolama na mono.+ Bo zitisaka ve bansiku na mono mpi bo landaka ve mpi zitisaka ve bankanu na mono, yina kana muntu kulanda yo, yandi ta baka luzingu na nzila na yo. Bo vwezaka bisabatu na mono. Yo yina mono silaka na kumonisila bo makasi na mono mpi na kuwila bo kibeni nganzi na ntoto-makanga.+22 Kansi mono buyaka kusala yo+ mpi salaka mambu sambu na zina na mono,+ na mpila nde bo vweza yo ve na ntwala ya makanda yina mono basisaka bo* na meso na bo.23 Diaka, mono zengaka kieleka na ntwala na bo na ntoto-makanga nde mono ta panza bo na kati ya makanda mpi na kati ya bansi,+24 sambu bo zitisaka ve bankanu na mono, bo buyaka bansiku na mono,+ bo vwezaka bisabatu na mono, mpi bo landaka* biteki ya nzanzi ya ba-nkaka na bo.+25 Mono pesaka bo mpi nzila ya kulanda bansiku yina vandaka ve mbote mpi bankanu yina bo lendaka ve kubaka luzingu na nzila na yo.+26 Mono bikaka nde bo kuma mvindu na nzila ya bimenga na bo mosi—ntangu bo yokaka* konso mwana ya ntete na tiya+—sambu na kufwa bo, mpidina bo zolaka kuzaba nde mono kele Yehowa.”’27 “Yo yina, O mwana ya muntu, tubila nzo ya Izraele mpi songa bo nde, ‘Yehowa Mfumu ya Kuluta Nene me tuba nde: “Na mutindu yai mpi, ba-nkaka na beno vwezaka mono na mutindu bo sadilaka mono mambu kukonda kwikama.28 Mono nataka bo na insi yina mono zengaka kieleka na kupesa bo.+ Ntangu bo monaka bangumba yonso ya fioti ya kunanguka ti banti yina kele ti matiti mingi,+ bo yantikaka kupesa bimenga na bo mpi makabu na bo ya mbi. Bo pesaka bimenga na bo ya nsudi ya kitoko* mpi tiamunaka makabu na bo ya malafu kuna.29 Yo yina mono yulaka bo nde, ‘Kisika ya kunanguka yina beno ke kwenda ke tendula nki? (Tii bubu yai, bo ke bingaka yo kaka Kisika ya Kunanguka.)’”’+30 “Ntangu yai, tubila nzo ya Izraele nde, ‘Yehowa Mfumu ya Kuluta Nene me tuba nde: “Keti beno ke kudikumisa mvindu mutindu ba-nkaka na beno kudikumisaka mvindu ntangu bo landaka biteki na bo ya nzanzi sambu na kusala kindumba ya kimpeve ti bo?+31 Keti beno ke kudikumisa kaka mvindu tii bubu yai na mutindu beno ke pesa bimenga na biteki na beno yonso ya nzanzi, na ntangu beno ke yoka* bana na beno na tiya?+ O nzo ya Izraele, keti na ntangu yina mosi mono fwete pesa bamvutu na bangiufula na beno?”’+“‘Ya kieleka mutindu mono kele na luzingu,’ Yehowa Mfumu ya Kuluta Nene muntu me tuba, ‘Mono ta pesa ve mvutu na bangiufula na beno.+32 Mpi mambu yina beno kele na yo na mabanza* ntangu beno ke tuba nde, “Bika beto kuma bonso makanda, bonso mabuta ya bansi ya nkaka, yina ke sambilaka* nti mpi ditadi,”+ yo ta salama ve ata fioti.’”33 “‘Ya kieleka mutindu mono kele na luzingu,’ Yehowa Mfumu ya Kuluta Nene muntu me tuba, ‘mono ta yala beno ti diboko ya ngolo mpi ya kutandula, mpi mono ta wila beno makasi.+34 Mono ta katula beno na kati ya bantu mpi ta basisa beno, ebuna mono ta basisa beno na bansi yina beno panzanaka mpi ta vukisa beno ti diboko ya ngolo mpi ya kutandula, mpi ti makasi ya ke tiamuka.+35 Mono ta nata beno na ntoto-makanga ya bantu mpi ta samba ti beno kuna meso na meso.+36 “‘Kaka mutindu mono sambaka ti ba-nkaka na beno na ntoto-makanga ya insi ya Ezipte, mutindu mosi mpi mono ta samba ti beno mutindu yina,’ Yehowa Mfumu ya Kuluta Nene muntu me tuba.37 ‘Mono ta sala nde beno luta na nsi ya nti ya ngungudi+ mpi mono ta tula beno na nsi ya nsiku* ya kuwakana.38 Kansi mono ta katula bankolami na kati na beno mpi bantu yina ke fwa nsiku na mono.+ Mono ta basisa bo na insi ya bo ke zinga bonso banzenza, kansi bo ta kota ve na insi ya Izraele;+ ebuna beno ta zaba nde mono kele Yehowa.’39 “Kansi sambu na beno, O nzo ya Izraele, Yehowa Mfumu ya Kuluta Nene me tuba nde: ‘Konso muntu na kati na beno kukwenda mpi kusadila biteki na yandi ya nzanzi.+ Kansi na nima, kana beno wila mono ve, beno ta kuka diaka ve kuvweza zina na mono ya santu na nzila ya bimenga na beno mpi ya biteki na beno ya nzanzi.’+40 “‘Sambu na ngumba na mono ya santu, na ngumba ya nda ya Izraele,’+ Yehowa Mfumu ya Kuluta Nene muntu me tuba, ‘kuna nzo ya mvimba ya Izraele, bo yonso, ta sadila mono na insi yina.+ Kuna mono ta wa kiese sambu na bo, mpi mono ta lomba makabu na beno mpi bambuma ya ntete ya makabu na beno, bima na beno yonso ya santu.+41 Sambu na nsudi yina ya kitoko,* mono ta wa kiese sambu na beno ntangu mono ta katula beno na kati ya bantu mpi ta basisa beno, mpi ta vukisa beno na bansi yina beno panzanaka mpi ta vukisa beno;+ ebuna bo ta santisa mono na kati na beno, na meso ya makanda.’+42 “‘Beno ta zaba nde mono kele Yehowa+ ntangu mono ta nata beno na insi ya Izraele,+ na insi yina mono zengaka kieleka na kupesa na ba-nkaka na beno.43 Mpi kuna beno ta yibuka bikalulu na beno mpi bisalu na beno yonso yina beno kudikumisaka mvindu na nzila na yo,+ mpi beno ta kudimenga* sambu na mambu yonso ya mbi yina beno salaka.+44 Ebuna beno ta zaba nde mono kele Yehowa ntangu mono ta sadila beno mambu sambu na zina na mono,+ kansi ve na kutadila bikalulu na beno ya mbi to mambu na beno ya mbi, O nzo ya Izraele,’ Yehowa Mfumu ya Kuluta Nene muntu me tuba.”45 Ndinga ya Yehowa kwisilaka mono diaka nde:46 “Mwana ya muntu, balula luse na nge na ndambu ya sudi mpi samuna na ndambu ya sudi, mpi bikula sambu na mfinda yina kele na ntoto ya sudi.47 Tubila mfinda ya sudi nde, ‘Wa ndinga ya Yehowa. Yehowa Mfumu ya Kuluta Nene me tuba nde: “Tala, mono ke tula tiya sambu yo yoka nge,+ mpi yo ta yoka konso nti ya mubisu mpi konso nti ya kuyuma yina kele na kati na nge. Ludimi ya tiya yina ke pela ta fwa ve,+ mpi yo ta zikisa konso luse, katuka na sudi tii na nordi.48 Mpi bantu* yonso ta mona nde mono, Yehowa, mono me tula yo tiya, mpidina bo ta fwa yo ve.”’”+49 Ebuna mono tubaka nde: “O Yehowa Mfumu ya Kuluta Nene! Bo ke tuba sambu na mono nde, ‘Keti yandi ke tuba ve na bingana mpamba?’”*


text: 33 Manase+ vandaka ti bamvula 12 ntangu yandi kumaka ntotila, mpi yandi yalaka bamvula 55 na Yeruzalemi.+2 Yandi salaka mambu ya mbi na meso ya Yehowa, yandi landaka mambu ya mbi ya makanda yina Yehowa kulaka na ntwala ya bantu ya Izraele.+3 Yandi tungaka diaka bisika ya kunanguka yina tata na yandi Ezekiasi fwaka,+ yandi tedimisaka bamesa-kimenga sambu na Babaale mpi salaka banti ya santu,* mpi yandi fukiminaka makesa yonso ya zulu mpi sadilaka yo.+4 Yandi tungaka mpi bamesa-kimenga na nzo ya Yehowa,+ yina Yehowa tubaka sambu na yo nde: “Zina na mono ta vandaka na Yeruzalemi kimakulu.”+5 Yandi tungilaka makesa yonso ya zulu bamesa-kimenga na bibansala zole ya nzo ya Yehowa.+6 Yandi yokaka* bana na yandi na tiya+ na Muwanda ya Mwana ya Inomi;+ yandi salaka mazi,+ yandi yulaka bantu yina ke zabisaka na ntwala mambu yina ta bwa, yandi sadilaka kindoki, mpi yandi tulaka bantu yina ke solulaka ti bampeve ya bafwa mpi bantu yina ke zabisaka bantu mambu yina ta kumina bo.+ Yandi salaka mambu ya mbi na kiteso mosi ya nene na meso ya Yehowa, sambu na kupesa yandi makasi.7 Yandi tulaka kiteki yina yandi salaka na nzo ya Nzambi ya kieleka,+ yina Nzambi tubilaka Davidi mpi mwana na yandi Salomo sambu na yo nde: “Na nzo yai mpi na Yeruzalemi, yina mono me sola na kati ya makanda yonso ya Izraele, mono ta tula zina na mono kimakulu.+8 Mpi mono ta katula diaka ve ata fioti makulu ya Izraele na ntoto yina mono pesaka ba-nkaka na bo, kana bo zitisa mbote-mbote mambu yonso yina mono songaka bo, Nsiku yonso, bansiku ya kusonika, mpi bankanu yina mono pesaka na nzila ya Moize.”9 Manase landaka kuvidisa bantu ya Yuda mpi ya Yeruzalemi nzila, yandi pusaka bo na kusala mambu ya mbi kuluta makanda yina Yehowa manisaka na ntwala ya bantu ya Izraele.+10 Yehowa landaka kutubila Manase mpi bantu na yandi, kansi bo tulaka ve dikebi.+11 Yo yina Yehowa tindilaka bo bamfumu ya basoda ya ntotila ya Asiria, mpi bo kangaka Manase ti bandobo* mpi kangisaka yandi miniololo zole ya kwivre ebuna bo nataka yandi na Babilone.12 Ntangu yandi vandaka na mpasi, yandi bondilaka Yehowa Nzambi na yandi sambu yandi wila yandi mawa* mpi yandi kudikulumusaka mingi kibeni na ntwala ya Nzambi ya ba-nkaka na yandi.13 Manase landaka kusamba Nzambi, ebuna yandi waka kisambu na yandi mpi diambu ya yandi lombaka sambu yandi wila yandi mawa, mpi Nzambi vutulaka yandi na Yeruzalemi na kimfumu na yandi.+ Ebuna Manase zabaka nde Yehowa kele Nzambi ya kieleka.+14 Na nima, yandi tungaka kibaka ya nganda sambu na Mbanza ya Davidi,+ na westi ya Gihoni+ na muwanda, yo lutaka tii na Kielo ya Bambisi ya Masa,+ yandi ziungisaka yo tii na Ofeli,+ mpi yandi kumisaka yo nda kibeni. Diaka, yandi tulaka bamfumu ya basoda na bambanza yonso ya ngolo ya Yuda.15 Na nima, yandi katulaka banzambi ya banzenza ti kiteki na nzo ya Yehowa+ mpi bamesa-kimenga yonso yina yandi tungaka na ngumba ya nzo ya Yehowa+ mpi na Yeruzalemi, ebuna yandi losaka yo na nganda ya mbanza.16 Yandi yidikaka mpi mesa-kimenga ya Yehowa+ mpi yantikaka kupesa bimenga ya kinduku+ ti bimenga sambu na kupesa matondo+ na zulu na yo, ebuna yandi songaka bantu ya Yuda na kusadila Yehowa Nzambi ya Izraele.17 Ata mpidina, bantu vandaka kaka kupesa bimenga na bisika ya kunanguka, ata bo vandaka kupesa yo kaka na Yehowa Nzambi na bo.18 Sambu na mambu ya nkaka ya Manase salaka, kisambu yina yandi salaka na Nzambi na yandi, mpi mambu yina bantu ya ke monaka bambona-meso tubilaka yandi na zina ya Yehowa Nzambi ya Izraele, bo me sonikaka yo na mukanda ya mambu ya bantotila ya Izraele.19 Diaka, kisambu na yandi+ mpi mutindu bo pesaka yandi diambu yina yandi lombaka, masumu na yandi yonso mpi kukonda kwikama na yandi,+ bisika yina yandi tungaka bisika ya kunanguka mpi tedimisaka banti ya santu*+ ti biteki na ntwala nde yandi kudikulumusa, bo me sonikaka yo na masonama ya bantu na yandi ya ke monaka bambona-meso.20 Ebuna Manase lalaka sambu na kupema ti ba-nkaka na yandi, mpi bo zikaka yandi na nzo na yandi; ebuna mwana na yandi Amone kumaka ntotila na kisika na yandi.+21 Amone+ vandaka ti bamvula 22 ntangu yandi kumaka ntotila, mpi yandi yalaka bamvula zole na Yeruzalemi.+22 Yandi landaka kusala mambu ya mbi na meso ya Yehowa, kaka mutindu tata na yandi Manase salaka;+ Amone pesaka bimenga na biteki yonso yina tata na yandi Manase salaka,+ mpi yandi landaka kusadila yo.23 Kansi yandi kudikulumusaka ve na ntwala ya Yehowa+ mutindu tata na yandi Manase kudikulumusaka;+ Amone kumisaka mbi na yandi mingi kibeni.24 Nsuka-nsuka bansadi na yandi sadilaka yandi komplo+ mpi bo fwaka yandi na nzo na yandi.25 Kansi bantu ya insi yina fwaka bantu yonso yina sadilaka ntotila Amone komplo,+ ebuna bo tulaka mwana na yandi Yoziasi+ ntotila na kisika na yandi.


text:
CDC ke tuba nde bapede mpi bantu yina kele bonso babakala to bankento na mbala mosi yina ke vukisaka nitu ti bantu mingi fwete sala ekzame ya kimbefo yina ke sambukilaka na kuvukisa nitu mpi ya VIH konso ntangu na nima ya bangonda tatu to sambanu. Na kutadila ntalu ya bantu yina nge ke vukisaka nitu ti bo, mpi mutindu ya kuvukisa nitu yina nge ke salaka, nge lenda kudibongisa sambu na kusala baekzame konso ntangu na nima ya bangonda tatu.
Sambu na kusala baekzame ya kukuka kibeni, nge fwete sala ekzame ya bitini yonso ya nitu na nge yina nge ke sadilaka sambu na kuvukisa nitu. Kana nge ke vukisaka nitu na munoko, lomba bo sala ekzame ya mate na nge. Kana nge kele muntu ya bo ke lalaka (nge ke vandaka na nsi) to bo ke lalaka nge na kisika ya kunenina, lomba bo sala nge mpi ekzame ya kisika ya kunenina. Mbala mingi, bo ke sadilaka masuba sambu na kusala ekzame ya kinama na nge ya kibakala to ya kinkento.
Sambu na kuzaba mambu mingi, tala video yayi ya munuta mosi ya me katuka na Nene Kuluta SIDA. (Lien yayi ke nata na bansangu ya Kingelesi)


text:
DISOLO YINA KELE NA LUTITI YA ZULU | KETI SIANSI ME BAKAKA KISIKA YA BIBLIA?
Inki Mutindu Siansi Kele ti Bupusi na Luzingu na Nge?
Diksionere mosi ke tuba nde siansi kele “kulonguka na mudindu bima yina ke monikaka, ti mutindu bima yango ke salaka, mpi nzayilu ya beto ke bakaka na bima yina.” Kulonguka bima yango ke vandaka mpasi mpi mbala mingi yo ke pesaka kiseku. Sambu na kusala bansosa mpi kulonguka bima yai, bantu ya siansi ke lutisaka bamposo, bangonda to nkutu bamvula. Mbala mingi, bansosa na bo ke natilaka bantu mambote kansi bantangu ya nkaka, yo ke butaka ve mbuma. Beto tadila mwa bambandu.
Kompani mosi ya Eropa me vukisaka baplastiki ya ngolo ti miyungulu ya mbote sambu na kusala apareyi mosi ya ke salaka nde muntu kubaka ve maladi ata yandi me nwa masa ya mvindu. Bo ke sadilaka ba apareyi yai na ntangu bisumbula ya lugangu ke salamaka. Mu mbandu, bo sadilaka yo ntangu ntoto nikanaka na Haïti na 2010.
Na zulu kibeni, ba rezo ya basatelite ke salaka rezo mosi ya bo ke bingaka GPS (système de repérage universel). Ata bo salaka GPS ntete sambu na kisalu ya basoda, yo ke vandaka mfunu na bantu ya ke pusaka bakamio, ba avio, bamaswa, mizombi mpi bantu ya ke tambulaka kitamina ya nda na makulu. Yo ke sadisaka bo na kuzaba nzila. Na nsadisa ya GPS, bantu ya siansi me sadisaka bantu na kukwenda bisika yonso ya bo me zola kukonda mpasi.
Keti nge ke sadilaka telefone, ordinatere to Internet? Keti mavimpi na nge me bongaka sambu na bankisi yina bantu ya siansi me salaka? Keti nge ke salaka nzietelo na Avio? Kana ee, nge ke bakaka mambote ya siansi na mutindu mosi buna. Siansi me sadisaka beto na mambu mingi ya luzingu.
SIANSI KELE TI BANDILU
Sambu na kuyedisa mayele na bo, bantu ya siansi ya ntangu na beto ke salaka bansosa mingi na lugangu. Bantu ya fiziki nikleyere (physiciens nucléaires) ke longukaka ngolo ya ke vandaka na kati ya atome. Kansi, bantu ya nkaka ya fiziki (astrophysiciens) me salaka bamvula mingi sambu na kulonguka kisina ya luyalanganu. Sambu bantu ya siansi ke longukaka na mudindu mambu yina ke monanaka ve, bankaka ke yindulaka nde kana Nzambi kele, bo fwete sengumuna yandi.
Bantu ya nkaka ya siansi mpi ya filozofi ya me zabanaka mingi ke kwendaka ntama na mutindu na bo ya kuyindula. Bo ke kwisaka kubwa na dibanza yina Amir D. Aczel bingaka nde “bantu ya siansi ke tulaka ntembe nde Nzambi ke vandaka ve.” Mu mbandu, muntu mosi ya fiziki ya me zabanaka mingi tubaka nde “yo me fwana kibeni na kutuba nde Nzambi kele ve sambu beto kele ve na banzikisa ya ke monisaka nde yandi ke lungisaka mukumba ya nene na luyalanganu.” Bantu ya nkaka ke monaka nde bisalu ya Nzambi kele “mazi” to “ngolo mosi buna ya kuyituka.” *
Kansi, beto fwete kudiyula nde: Keti bantu ya siansi me longukaka mambu mingi ya lugangu sambu bo kuka kutuba mambu ya mutindu yai na siki-siki yonso? Ve. Bantu ya siansi me yedisaka mayele na bo mingi, kansi bo ke ndimaka nde bo me zaba ntete ve mambu mingi, mpi mbala ya nkaka bo ta zabaka yo mpi ve. Steven Weinberg, muntu mosi ya fiziki ya me bakaka dikabu ya nene (prix Nobel) sambu na kisalu na yandi tubaka nde: “Beto ta bakisaka ve ata fioti lugangu na mudindu.” Martin Rees, profesere mosi na Grande-Bretagne ya ke longukaka bima ya ke vandaka na zulu tubaka nde: “Mbala ya nkaka kele ti mambu ya bantu ta bikaka kuzaba ve ata fioti.” Diambu ya kieleka kele nde bantu ya siansi ta bakisaka ve bima mingi ya lugangu, banda na selile ya fioti tii na luyalanganu ya mvimba. Beto tadila bambandu ya ke landa:
Bantu ya biolozi ke bakisaka ve mbote-mbote mutindu baselile ke salaka. Bo ke bakisaka ve mutindu baselile ke sadilaka énergie, ke basisaka protéine mpi ke kabwanaka.
Konso sekondi, ngolo mosi (gravitation) ke vandaka ti bupusi na luzingu na beto. Bantu ya fiziki ke bakisaka ve ngolo yai. Bo ke zabaka ve mbote-mbote mutindu ngolo yai ke bendaka muntu na ntoto ntangu yandi me nanguka na zulu to mutindu ngonda ke balukaka na lweka ya ntoto.
Bantu ya ke longukaka luyalanganu ke tubaka nde ba apareyi ya bantu ya siansi ke monaka ve bima mingi ya kele na luyalanganu disongidila 95 na kati ya nkama. Bantu ya siansi ke kabulaka bima yango na ndambu zole: énergie sombre ti matière noire. Bo ke monaka ve bima yai.
Bima ya nkaka ke yitukisaka bantu ya siansi mpi bo ke zabaka yo ve. Sambu na nki? Nsoniki ya zulunalu mosi (popular science) ke tuba nde: “Bima ya beto me sengumunaka ntete ve kele mingi kuluta bima ya beto me sengumunaka. Mambu ya siansi fwete yitukisa mpi kupusa muntu na kulonguka mambu mingi na kisika ya kubuya kundima bangindu ya bantu ya nkaka.”
Yo yina, kana nge ke yindula nde siansi lenda baka kisika ya Biblia mpi kukanga bantu nzila na kukwikila na Nzambi, kudiyula nde: Kana bantu ya siansi yina kele ti mayele mingi mpi ba apareyi ya ngolo ke zaba mambu fioti mpamba ya lugangu, keti yo ta vanda mbote na kubuya mbala mosi bima yina bo kele ve ti makuki ya kusengumuna? Disolo mosi ya nda ya mukanda mosi (Encyclopedia Britannica) tubilaka mambu ya astronomi mpi kutoma na yo. Disolo yango tubaka na nsuka nde: “Na nima ya bamvula kiteso ya 4 000 ya astronomi, bantu ya siansi ke bakisa ve luyalanganu kaka mutindu mosi ti bantu ya Babilone.”
Bambangi ya Yehowa ke zitisaka nswa ya konso muntu na yina me tala kubaka desizio na diambu yai. Beto ke salaka ngolo na kulanda lutwadisu yai ya Biblia: “Bika nde kikalulu na beno ya kuvanda ve makambu ngolo kuzabana na bantu yonso.” (Bafilipi 4:5) Yo yina, na kulanda ngindu ya verse yai, beto ke lomba nge na kutadila mutindu siansi ti Biblia ke wakanaka mpi ke tubilaka mambu na mutindu mosi.
^ par. 9 Bantu ya nkaka ke buyaka Biblia sambu na malongi yina mabundu ke longaka. Mu mbandu, bo ke longaka nde ntoto kele na kati-kati ya luyalanganu to nde Nzambi gangaka nsi-ntoto kaka na bilumbu sambanu yina konso kilumbu kele ti bangunga 24. Tala lupangu “ Biblia mpi Mambu ya Siansi Yina Bantu Ke Ndimaka.”


text:
Keti Bambangi ya Yehowa Me Buyisaka Bafilme, Mikanda to Bankunga ya Nkaka?
Ve. Dibundu na beto ke salaka ve lisiti ya bafilme, ya mikanda, to ya bankunga yina bampangi na beto fwete buya. Sambu na nki?
Biblia ke siamisaka konso muntu na kusadila “mayele na [yandi] ya kubakisa” mambu sambu na kusala luswaswanu na kati ya mambu ya mbote mpi ya mbi.—Baebreo 5:14.
Biblia ke tubilaka minsiku ya mfunu yina Mukristu lenda tadila ntangu yandi ke pona nsaka ya kulutisa ntangu. * Na mambu yonso ya luzingu, lukanu na beto ke vandaka ya ‘kulanda kuzikisa mambu yina Mfumu ke ndimaka.’—Baefezo 5:10.
Biblia ke longaka nde babakala kele bamfumu ya mabuta, yo yina bo lenda buyisa bantu ya mabuta na bo bansaka ya nkaka ya kulutisa ntangu. (1 Bakorinto 11:3; Baefezo 6:1-4) Katula na dibuta, ata muntu mosi ve kele ti nswa ya kubuyisa bampangi ya dibundu filme mosi buna, nkunga mosi buna to muntu mosi buna ya ke bulaka miziki to ya ke salaka bafilme.—Bagalatia 6:5.
^ par. 3 Mu mbandu, Biblia ke buyisaka konso kima yina ke siamisaka mubulu, bisalu ya bampeve ya mbi, mpi pite.—Kulonga 18:10-13; Baefezo 5:3; Bakolosai 3:8.


text: 36 Yai disolo ya Ezau, disongidila Edomi.+2 Ezau kwelaka bankento na yandi na kati ya bana-bankento ya Kanana: Ada+ mwana ya Eloni muntu ya Heti;+ Oholibama+ mwana ya Ana, mutekolo ya Sibeoni muntu ya Hivi;3 mpi Basemati,+ mwana ya Ismaele, mpangi ya Nebayoti.+4 Ada butilaka Ezau Elifazi, mpi Basemati butaka Rewele,5 ebuna Oholibama butaka Yeushi, Yalami, mpi Kora.+Yai bana ya Ezau, yina yandi butaka na insi ya Kanana.6 Na nima, Ezau bakaka bankento na yandi, bana na yandi ya babakala ti ya bankento, bantu* yonso ya nzo na yandi, bitwisi na yandi mpi bambisi na yandi yonso ya nkaka, mpi kimvwama yonso yina yandi bakaka+ na insi ya Kanana, ebuna yandi kwendaka na insi ya nkaka mwa ntama ti mpangi na yandi Yakobi.+7 Bo lendaka ve kuzinga kisika mosi sambu bo kumaka ti bima mingi kibeni, mpi insi yina bo vandaka kuzinga* vandaka fioti sambu bo vandaka na bitwisi mingi.8 Yo yina Ezau kwendaka kuzinga na ntoto ya bangumba ya Seire.+ Ezau kele Edomi.+9 Yai disolo ya Ezau tata ya Edomi na ntoto ya bangumba ya Seire.+10 Yai bazina ya bana ya Ezau: Elifazi mwana ya Ada, nkento ya Ezau; Rewele mwana ya Basemati, nkento ya Ezau.+11 Bana ya Elifazi bo yai: Temani,+ Omare, Sefo, Gatami, mpi Kenazi.+12 Timna kumaka makangu ya Elifazi, mwana ya Ezau. Na nima yandi butilaka Elifazi, Amaleki.+ Yai bana ya Ada, nkento ya Ezau.13 Bana ya Rewele bo yai: Nahati, Zera, Shamah, mpi Miza. Yai bana ya Basemati,+ nkento ya Ezau.14 Bana ya Oholibama mwana ya Ana ya nkento, mutekolo ya Sibeoni, nkento ya Ezau, yina yandi butilaka Ezau bo yai: Yeushi, Yalami, mpi Kora.15 Bamfumu ya bana ya Ezau bo yai: Bana ya Elifazi, mwana ya ntete ya Ezau:+ Mfumu Temani, Mfumu Omare, Mfumu Sefo, Mfumu Kenazi,+16 Mfumu Kora, Mfumu Gatami, mpi Mfumu Amaleki. Bayai kele bamfumu ya makanda ya Elifazi+ na insi ya Edomi. Bayai kele bana ya Ada.17 Bana ya Rewele, mwana ya Ezau, bo yai: Mfumu Nahati, Mfumu Zera, Mfumu Shamah, mpi Mfumu Miza. Yai bamfumu ya makanda ya Rewele na insi ya Edomi.+ Bayai kele bana ya Basemati, nkento ya Ezau.18 Nsuka-nsuka, bana ya Oholibama, nkento ya Ezau, bo yai: Mfumu Yeushi, Mfumu Yalami, mpi Mfumu Kora. Yai bamfumu ya makanda ya Oholibama mwana ya Ana, nkento ya Ezau.19 Yai bana ya Ezau, mpi yai bamfumu ya makanda na bo. Yandi kele Edomi.+20 Bana ya Seire muntu ya Ori, bantu ya insi yina, bo yai:+ Lotani, Shobale, Sibeoni, Ana,+21 Dishoni, Esere, mpi Dishani.+ Yai bamfumu ya makanda ya bantu ya Ori, bana ya Seire, na insi ya Edomi.22 Bana ya Lotani vandaka Hori ti Emami, mpi Timna+ vandaka mpangi ya Lotani ya nkento.23 Bana ya Shobale bo yai: Alvani, Manahati, Ebale, Shefo, mpi Onami.24 Bana ya Sibeoni+ bo yai: Aiya mpi Ana. Yai Ana yina monaka banto ya masa ya tiya na ntoto-makanga ntangu yandi vandaka kukeba bampunda ya tata na yandi Sibeoni.25 Bana ya Ana bo yai: Dishoni mpi Oholibama mwana ya Ana ya nkento.26 Bana ya Dishoni bo yai: Emdani, Eshbani, Yitrani, mpi Kerani.+27 Bana ya Esere bo yai: Bilani, Zaavani, mpi Akane.28 Bana ya Dishani bo yai: Usi mpi Arani.+29 Bamfumu ya makanda ya bantu ya Ori bo yai: Mfumu Lotani, Mfumu Shobale, Mfumu Sibeoni, Mfumu Ana,30 Mfumu Dishoni, Mfumu Esere, mpi Mfumu Dishani.+ Yai bamfumu ya makanda ya bantu ya Ori na kutadila bamfumu na bo ya makanda na insi ya Seire.31 Kansi, yai bantotila yina yalaka na insi ya Edomi+ na ntwala nde ata ntotila mosi kuyala bantu ya Izraele.*+32 Bela mwana ya Beore yalaka na Edomi, mpi zina ya mbanza na yandi Dinaba.33 Ntangu Bela fwaka, Yobabi mwana ya Zera muntu ya Bosra yantikaka kuyala na kisika na yandi.34 Ntangu Yobabi fwaka, Ushami muntu ya insi ya bantu ya Temani yantikaka kuyala na kisika na yandi.35 Ntangu Ushami fwaka, Adadi mwana ya Bedadi, yina bedisaka bantu ya Madiani+ na ntoto* ya Moabi, yantikaka kuyala na kisika na yandi, mpi zina ya mbanza na yandi Aviti.36 Ntangu Adadi fwaka, Samla muntu ya Masreka yantikaka kuyala na kisika na yandi.37 Ntangu Samla fwaka, Shaule muntu ya Rehoboti na lweka ya Nzadi yantikaka kuyala na kisika na yandi.38 Ntangu Shaule fwaka, Baale-anani mwana ya Akbore yantikaka kuyala na kisika na yandi.39 Ntangu Baale-anani mwana ya Akbore fwaka, Adare yantikaka kuyala na kisika na yandi. Zina ya mbanza na yandi Pau, mpi zina ya nkento na yandi Mehetabele, mwana ya Matredi mwana ya Mezahabi.40 Yo yina, yai bazina ya bamfumu ya makanda ya Ezau na kutadila mabuta na bo, na kutadila bisika na bo, na kulanda bazina na bo: Mfumu Timna, Mfumu Alva, Mfumu Yeteti,+41 Mfumu Oholibama, Mfumu Ela, Mfumu Pinoni,42 Mfumu Kenazi, Mfumu Temani, Mfumu Mibsare,43 Mfumu Magdiele, mpi Mfumu Irami. Yai bamfumu ya makanda ya Edomi na kutadila babwala na bo na insi na bo.+ Yai Ezau tata ya Edomi.+


text:
Kana bo me kanga nge kimbefo yina ke sambukilaka na kuvukisa nitu, yo lenda pesa nge mpasi mingi na ntima. Na ntangu yina, yo kele mbote nde nge keba nitu na nge mpi mawi na nge.
Mutindu mosi ya kukeba nitu na nge kele kusolula ti bantu yina ke sadisaka nge. Kuzwa bantu ya nge ke tudilaka ntima yina nge lenda zabisa bo kimbefo na nge lenda sadisa nge na kudiwa mpenza ve nge mosi ntangu nge ke sosa lusansu.
Kaka mutindu nge lenda tanina sante na nge ntangu bo me kanga nge kimbefo, nge lenda pesa mpi bantu ya nge ke vukisaka nitu ti bo ngolo kana nge songa bo nde bo vukanaka ti muntu yina kele ti kimbefo ya ke sambukilaka na kuvukisa nitu. Kana nge songa bantu yina nge me vukisaka ti bo nitu kimbefo na nge yayi, nge ta sadisa bo na kusala ekzame mpi/to na kubaka lusansu nswalu.
Kele ti mitindu mingi yina nge lenda songa muntu yina nge vukisaka ti yandi nitu nde yandi lenda sala ekzame to kubaka lusansu. Nge lenda solula ti bantu yina nge vukisaka ti bo nitu na bilumbu me luta na telefone, na sms to na message na Grindr, to kusonga bo ntangu nge me kutana ti bo. Na bambandu ya nkaka, yo lenda pesa boma to nsoni na kusonga muntu mosi ya nge vukisaka nitu ti yandi nde bo me kanga nge kimbefo, mpi kusala mutindu yina lenda sala nde nge vanda ve na lutaninu. Kana yo kele mutindu yina, nge lenda sadila bisalu ya kupesa bansangu ya kisika yina ke talaka mambu ya sante to site ya kupesa bansangu ya Building Healthy Online Communities. Kansi, nge mosi muntu fwete baka lukanu kana nge ta songa bantu yina nge me vukisaka ti bo nitu mambu ya kimbefo na nge.


text: 30 Ntangu Rashele monaka nde yandi me butila ve Yakobi bana, yandi kumaka kuwila mpangi na yandi kimpala mpi yandi yantikaka kutubila Yakobi nde: “Pesa mono bana kana ve mono ta fwa.”2 Yakobi wilaka Rashele makasi mingi, mpi tubaka nde: “Keti mono kele na kisika ya Nzambi yina me kanga nge nzila ya kuvanda ti bana?”3 Yo yina Rashele tubaka nde: “Mpika na mono ya nkento Bila yandi yai.+ Vukisa nitu ti yandi sambu yandi butila mono bana* ebuna na nzila na yandi, mono mpi kuvanda ti bana.”4 Yo yina Rashele pesaka Yakobi nsadi na yandi Bila sambu na kuvanda nkento na yandi, mpi Yakobi vukisaka nitu ti yandi.+5 Bila bakaka divumu mpi na nima yandi butilaka Yakobi mwana-bakala.6 Ebuna Rashele tubaka nde: “Nzambi me vanda zuzi na mono, yandi me wa mpi ndinga na mono, yo yina yandi me pesa mono mwana.” Yo yina yandi pesaka yandi zina Dani.*+7 Bila, nsadi ya Rashele, bakaka diaka divumu mpi na nima yandi butilaka Yakobi mwana-bakala ya zole.8 Ebuna Rashele tubaka nde: “Mono me nwana bitumba ya ngolo ti mpangi na mono ya nkento. Mono me nunga mpi!” Yo yina yandi pesaka yandi zina Naftali.*+9 Ntangu Lea monaka nde yandi ke buta diaka ve, yandi bakaka nsadi na yandi Zilpa mpi pesaka yandi na Yakobi sambu na kuvanda nkento na yandi.+10 Mpi Zilpa, nsadi ya Lea, butilaka Yakobi mwana-bakala.11 Ebuna Lea tubaka nde: “Yo kele dibaku ya mbote!” Yo yina yandi pesaka yandi zina Gadi.*+12 Na nima Zilpa, nsadi ya Lea, butilaka Yakobi mwana-bakala ya zole.13 Ebuna Lea tubaka nde: “Mono kele kibeni na kiese! Sambu ya kieleka bana-bankento ta tuba nde mono kele muntu ya kiese.”+ Yo yina yandi pesaka yandi zina Asere.*+14 Rubeni+ vandaka kutambula na bilumbu ya nsungi ya kukatula ble na bilanga mpi yandi monaka bamandragore na nseke. Yandi natilaka yo mama na yandi Lea. Ebuna Rashele tubilaka Lea nde: “Pardo, pesa mono ndambu ya bamandragore ya mwana na nge.”15 Lea tubilaka yandi nde: “Keti yo kele diambu ya fioti mutindu nge bakaka bakala na mono?+ Keti ntangu yai nge ke zola kubaka mpi bamandragore ya mwana na mono?” Yo yina Rashele tubaka nde: “Yo kele mbote. Yandi ta lala ti nge na mpimpa ya bubu sambu na bamandragore ya mwana na nge.”16 Ntangu Yakobi katukaka na bilanga na nkokila, Lea basikaka sambu na kukutana ti yandi mpi tubaka nde: “Nge ta vukisa nitu ti mono, sambu mono me futa bamandragore ya mwana na mono sambu na kubaka nge.” Yo yina yandi lalaka ti yandi na mpimpa yina.17 Nzambi ndimaka bisambu ya Lea, yandi bakaka divumu, mpi na nima yandi butilaka Yakobi mwana-bakala ya tanu.18 Ebuna Lea tubaka nde: “Nzambi me pesa mono lufutu,* sambu mono pesaka nsadi na mono na bakala na mono.” Yo yina yandi pesaka yandi zina Isakare.*+19 Lea bakaka diaka divumu mpi na nima yandi butilaka Yakobi mwana-bakala ya sambanu.+20 Ebuna Lea tubaka nde: “Nzambi me pesa mono, ee, yandi me pesa mono dikabu ya mbote. Nsuka-nsuka, bakala na mono ta ndima mono,+ sambu mono me butila yandi bana-babakala sambanu.”+ Yo yina yandi pesaka yandi zina Zebuloni.*+21 Na nima yandi butaka mwana mosi ya nkento mpi pesaka yandi zina Dina.+22 Nsuka-nsuka Nzambi yibukaka Rashele, mpi Nzambi ndimaka bisambu na yandi na mutindu yandi sadisaka yandi na kubaka divumu.*+23 Yandi bakaka divumu mpi butaka mwana-bakala. Ebuna yandi tubaka nde: “Nzambi me katula nsoni na mono!”+24 Yo yina yandi pesaka yandi zina Yozefi,*+ mpi tubaka nde: “Yehowa me yikila mono mwana-bakala ya nkaka.”25 Ntangu Rashele butaka Yozefi, na mbala mosi Yakobi tubilaka Labani nde: “Yambula mono sambu mono kwenda na kisika na mono mpi na insi na mono.+26 Pesa mono bankento na mono ti bana na mono, yina mono sadilaka nge sambu na bo, sambu mono kwenda, sambu nge me zaba mbote mutindu mono me sadila nge.”+27 Ebuna Labani tubilaka yandi nde: “Kana nge me ndima mono,—mono me bakisa na nzila ya bidimbu* nde Yehowa ke sakumuna mono sambu na nge.”28 Yandi yikaka nde: “Songa mono lufutu na nge mpi mono ta pesa nge yo.”+29 Ebuna yandi tubilaka yandi nde: “Nge me zaba mutindu mono sadilaka nge mpi mutindu bitwisi na nge me kuma mingi na maboko na mono;+30 nge vandaka ti bitwisi fioti na ntwala nde mono kwisa, kansi bitwisi na nge me kuma mingi, yo me kuma mingi kibeni, mpi Yehowa me sakumuna nge katuka ntangu mono kwisaka. Ebuna nki ntangu mono ta sala kima sambu na nzo na mono mosi?”+31 Yandi tubaka nde: “Inki mono fwete pesa nge?” Yakobi tubaka nde: “Nge ta pesa mono ata kima ve! Kana nge sala diambu yai sambu na mono, mono ta vutukila kugungula bitwisi na nge mpi kukeba yo.+32 Mono ta luta na kati ya bitwisi na nge yonso bubu yai. Tula na lweka konso dimeme ya matono-matono mpi ya matono ya mikubu, mpi konso dimeme ya ndombe na kati ya bana-mameme ya babakala mpi konso nkombo ya matono ya mikubu mpi ya matono-matono na kati ya bankombo ya bankento. Yantika ntangu yai yo fwete kuma lufutu na mono.+33 Lunungu* na mono ta tuba sambu na mono na kilumbu yina nge ta kwisa sambu na kutala lufutu na mono; konso nkombo yina kele ve matono-matono mpi yina kele ti matono ya mikubu na kati ya bankombo ya bankento mpi na bana-mameme ya babakala, konso dimeme yina ta vanda ve ndombe, kana nge mona yo na mono, yo ta vanda muyibi.”34 Ebuna Labani tubaka nde: “Yo kele mbote kibeni! Bika yo salama mutindu nge me tuba.”+35 Yo yina na kilumbu yina, yandi tulaka na lweka bankombo ya babakala ya nzila-nzila mpi ya matono ya mikubu mpi bankombo yonso ya bankento ya matono-matono mpi ya matono ya mikubu, konso nkombo yina vandaka ti mukubu ya mpembe mpi bana-mameme yonso ya babakala ya ndombe, ebuna yandi pesaka yo na bana na yandi ya babakala sambu bo keba yo.36 Na nima yandi nataka yo na kisika mosi yina vandaka na kitamina ya nzietelo ya bilumbu tatu na kati na yandi ti Yakobi, mpi Yakobi vandaka kugungula bitwisi ya Labani yina bikalaka.37 Na nima Yakobi bakaka balutangu ya mubisu ya nti ya stirakse,* ya amande, mpi ya platane, ebuna yandi katulaka yo bampusu sambu yo vanda ti matono ya mpembe na mutindu yandi bikaka na mpenza bisika ya mpembe yina vandaka na balutangu yina.38 Ebuna yandi tulaka balutangu yina yandi katulaka bampusu na ntwala ya bitwisi, na bisika ya masa, na bisika yina bitwisi vandaka kukwisa kunwa masa, sambu bambisi ya babakala kukuma na ntangu ya kumatila bambisi ya bankento na ntwala ya balutangu yina ntangu yo vandaka kukwisa kunwa masa.39 Yo yina bambisi ya babakala vandaka kukuma na ntangu ya kumatila bambisi ya bankento na ntwala ya balutangu yina, ebuna bambisi yina vandaka kubuta bana yina vandaka nzila-nzila, matono-matono, mpi matono ya mikubu.40 Ebuna Yakobi kabisaka bana-mameme ya babakala mpi yandi balulaka bitwisi sambu yo tala bambisi ya nzila-nzila mpi bambisi yonso ya ndombe na kati ya bitwisi ya Labani. Na nima yandi kabisaka bitwisi na yandi mosi, mpi yandi vukisaka yo ve ti bitwisi ya Labani.41 Konso ntangu yina bambisi ya babakala ya kikesa vandaka kukuma na ntangu ya kumatila bambisi ya bankento, Yakobi vandaka kutula balutangu yina na bisika ya kunwisa bambisi masa na ntwala ya bitwisi, sambu yo kuma na ntangu yina pene-pene ya balutangu yina.42 Kansi ntangu bambisi vandaka ve kikesa, yandi vandaka kutula ve balutangu yina kuna. Yo yina bambisi ya kukonda kikesa vandaka ntangu yonso ya Labani, kansi bambisi ya kikesa kumaka ya Yakobi.+43 Ebuna Yakobi kumaka mvwama ya nene, mpi yandi kumaka ti bimvuka ya nene ya bitwisi mpi bansadi ya babakala ti ya bankento mpi bashamo ti bampunda.+


text: 10 Ebuna Yehowa tubilaka Moize nde: “Kota kisika ya Farao, sambu mono me bika nde ntima na yandi mpi bantima ya bansadi na yandi kukuma ngolo,+ na mpila nde mono sala bidimbu na mono yai na meso na yandi,+2 mpi sambu nge zabisa bana na nge ti bantekolo na nge mutindu mono me sadila Ezipte mambu na nku kibeni mpi bidimbu yina mono me sala na kati na bo;+ ebuna beno ta zaba kibeni nde mono kele Yehowa.”3 Yo yina Moize ti Aroni kotaka kisika ya Farao mpi tubilaka yandi nde: “Yehowa Nzambi ya Baebreo me tuba nde, ‘Tii nki ntangu nge ta buya kulemfukila mono?+ Bika bantu na mono bo kwenda sambu bo sadila mono.4 Sambu kana nge ke buya kaka kubika bantu na mono bo kwenda, mbasi mono ke tinda bampasu na kati ya bandilu na nge.5 Yo ta fika ntoto, mpi mpila ya kumona ntoto ta vanda ve. Yo ta dia bima yina mvula ya matadi bebisaka ve mpi yina bikalaka sambu na beno, mpi yo ta dia banti na beno yonso yina ke yela na mfinda.+6 Yo ta fuluka na banzo na nge, na banzo ya bansadi na nge yonso, mpi na banzo ya Ezipte yonso na kiteso yina batata na nge ti ba-nkaka na nge me monaka ntete ve yantika ntangu yina bo me vandaka na insi yai tii bubu yai.’”+ Ebuna yandi balukaka, katukaka na ntwala ya Farao mpi basikaka.7 Ebuna, bansadi ya Farao tubilaka yandi nde: “Tii nki ntangu muntu yai ta landa kuvanda kigonsa* sambu na beto? Bika bantu yai bo kwenda sambu bo sadila Yehowa Nzambi na bo. Keti nge ke bakisa kaka ve nde Ezipte me beba?”8 Yo yina bo vutulaka diaka Moize ti Aroni na Farao, mpi yandi tubilaka bo nde: “Beno kwenda, beno sadila Yehowa Nzambi na beno. Kansi banani kibeni ta kwenda?”9 Ebuna Moize tubaka nde: “Beto ta kwenda ti baleke na beto, bambuta na beto, bana na beto ya babakala, bana na beto ya bankento, mameme na beto, mpi bangombe na beto,+ sambu beto ta sala nkinsi sambu na Yehowa.”+10 Yandi tubilaka bo nde: “Kana mono bika beno kibeni ti bana na beno beno kwenda, tuba nde Yehowa kele kibeni ti beno!+ Yo kele pwelele nde beno ke kana kusala diambu mosi ya mbi.11 Ikele ve! Babakala na beno mpamba bantu lenda kwenda kusadila Yehowa, sambu yo yina diambu ya beno lombaka.” Ebuna bo kulaka bo na ntwala ya Farao.12 Ebuna Yehowa tubilaka Moize nde: “Tandula diboko na nge na zulu, na insi ya Ezipte, sambu bampasu kukwisa, yo tombuka na insi ya Ezipte mpi yo dia matiti yonso ya insi, bima yonso yina mvula ya matadi bikisaka.”13 Na mbala mosi Moize tandulaka nti na yandi na insi ya Ezipte, ebuna Yehowa salaka nde mupepe mosi ya esti kubula na insi kilumbu yina ya mvimba ti mpimpa ya mvimba. Ntongo tanaka, mpi mupepe ya esti kwisaka kunata bampasu.14 Ebuna bampasu tombukaka na insi ya mvimba ya Ezipte mpi kotaka na teritware ya mvimba ya Ezipte.+ Yo vandaka mingi kibeni;+ bampasu mingi kibeni na mutindu yina me monanaka ntete ve, yo ta monana mpi diaka ve mingi mutindu yina.15 Yo fikaka insi ya mvimba, mpi yo kumisaka insi ndombe; yo diaka matiti yonso ya insi mpi bambuma yonso ya banti yina mvula ya matadi bikisaka; ata dititi mosi ve ya mubisu bikalaka na banti to na matiti ya bilanga na insi ya mvimba ya Ezipte.16 Ebuna Farao bingaka nswalu Moize ti Aroni mpi tubaka nde: “Mono me sala disumu na ntwala ya Yehowa Nzambi na beno mpi na ntwala na beno.17 Ntangu yai, pardo, lolula disumu na mono kaka mbala yai, mpi beno bondila Yehowa Nzambi na beno sambu yandi katula mono na mpasi yai ya lufwa.”18 Yo yina yandi* katukaka na ntwala ya Farao, basikaka, mpi bondilaka Yehowa.+19 Ebuna Yehowa salaka nde mupepe kusoba, mpi yo kumaka mupepe ya ngolo kibeni ya westi, ebuna yo nataka bampasu mpi kwendaka kulosa yo na Nzadi-Mungwa ya Mbwaki. Ata mpasu mosi ve bikalaka na teritware yonso ya Ezipte.20 Kansi, Yehowa pesaka nzila nde ntima ya Farao kukuma ngolo,+ mpi yandi bikaka ve bantu ya Izraele bo kwenda.21 Ebuna Yehowa tubilaka Moize nde: “Tandula diboko na nge na zulu, sambu mpimpa kubwa na insi ya Ezipte, mpimpa mosi ya ngolo kibeni.”22 Na mbala mosi, Moize tandulaka diboko na yandi na zulu, ebuna mpimpa ya ngolo bwaka na insi ya mvimba ya Ezipte bilumbu tatu.+23 Bo vandaka kumonana ve bo na bo, mpi bilumbu tatu ata muntu mosi ve na kati na bo katukaka kisika yina yandi vandaka; kansi bantu yonso ya Izraele vandaka ti nsemo na bisika yina bo vandaka kuzinga.+24 Ebuna, Farao bingaka Moize mpi tubaka nde: “Beno kwenda, beno sadila Yehowa.+ Kaka mameme ti bangombe na beno ta bikala. Ata bana na beno lenda kwenda ti beno.”25 Kansi Moize tubaka nde: “Nge mosi mpi muntu ta pesa beto* bimenga ti makabu ya kuyoka, ebuna beto ta pesa yo na Yehowa Nzambi na beto.+26 Beto ta kwenda mpi ti bitwisi na beto. Ata mbisi* mosi ve ta bikala, sambu beto ta sadila bambisi ya nkaka sambu na kusambila Yehowa Nzambi na beto, mpi beto me zaba ve nki mbisi beto ta pesa sambu na kusambila Yehowa tii ntangu beto ta kuma kuna.”27 Kansi Yehowa pesaka nzila nde ntima ya Farao kukuma ngolo, mpi yandi ndimaka ve na kubika bo bo kwenda.+28 Farao tubilaka yandi nde: “Katuka na ntwala na mono! Kumeka diaka ve na kusosa kumona luse na mono, sambu kilumbu nge ta mona luse na mono nge ta fwa.”29 Ebuna Moize tubaka nde: “Kaka mutindu nge me tuba, mono ta meka diaka ve kusosa kumona luse na nge.”


text:
Inki Kele Lukanu ya Nzambi Sambu na Beto?
KANA nge tanga zulunalu, nge tala televizio, to nge landa radio, nge ta mona to ta wa mambu mingi ya mubulu, bitumba mpi terorizme. Ziku nge ke kudiyangisa mingi sambu nge ke bela maladi mosi buna to sambu muntu mosi ya nge vandaka kuzola me fwa.
Kudiyula nde:
Keti yai kele mambu ya Nzambi kanaka sambu na mono mpi sambu na dibuta na mono?
Na wapi mono lenda zwa lusadisu sambu na kukanga ntima na bampasi na mono?
Keti kilumbu mosi beto ta zinga na ngemba ya kieleka?
Biblia ke pesa bamvutu ya mbote na bangiufula yai.
BIBLIA KE LONGA NDE NZAMBI TA SALA MAMBU YA KUYITUKA NA NTOTO.
Bantu ta waka diaka ve mpasi, bo ta nunaka diaka ve, mpi bo ta fwaka diaka ve.—Kusonga 21:4
“Muntu ya dikulu-kifu ta pumbuka bonso kabuluku.”—Yezaya 35:6
“Meso ya bifwa-meso ta kanguka.”—Yezaya 35:5
Bafwa ta futumuka.—Yoane 5:28, 29
Ata muntu mosi ve ta bela.—Yezaya 33:24
Bantu yonso na ntoto ta vanda ti madia mingi.—Nkunga 72:16
BAKA MAMBOTE YA MAMBU YINA BIBLIA KE LONGAKA
Mbala ya nkaka nge lenda yindula nde mambu yina nge me tanga na balutiti ya luyantiku ya mukanda yai kele ndosi. Kansi Nzambi me sila nde kubika fioti, yandi ta sala bansoba yina awa na ntoto, mpi Biblia ke monisa mutindu yandi ta sala yo.
Biblia ke tubila mambu mingi kuluta yai. Yo ke zabisa beto mambu yina beto fwete zaba sambu na kuvanda kibeni ti luzingu ya kiese banda bubu yai. Yindula fioti mambu yina ke yangisaka nge. Yo lenda vanda mpasi ya mbongo, mambu ya dibuta, mavimpi ya kele diaka ve mbote, to lufwa ya muntu yina nge vandaka kuzola. Biblia lenda sadisa nge na kukanga ntima na bampasi yai. Diaka, yo lenda pesa nge kikesa kana nge baka bamvutu ya bangiufula yai:
Keti beto ta mona diaka bantu ya beto vandaka kuzola yina me fwaka?
Sambu na nki beto ke ndima nde Nzambi ta sala mambu yonso yina yandi me silaka beto??
Mutindu nge ke tanga mukanda yai ke monisa nde nge ke zola kuzaba mambu yina Biblia ke longaka. Mukanda yai ta sadisa nge. Kele ti bangiufula sambu na konso paragrafe; yo ta sadisa nge na kubakisa Biblia mbote-mbote. Bantu mingi ke sepelaka kulonguka Biblia ti Bambangi ya Yehowa. Beto ke tula ntima nde nge mpi ta sepela. Bika Nzambi kusakumuna nge ntangu nge ke longuka mambu yina Biblia ke longa nge!


text:
ZINGA MUTINDU BAKRISTU FWETE ZINGA
Mutindu ya Kusadila Kamukanda Widikila Nzambi
Bo basisaka kamukanda Widikila Nzambi sambu na kulonga malongi ya mfunu ya Biblia na bantu yina ke kukaka ve kutanga. Konso dilongi kele na balutiti zole; yo kele ti bifwanisu ya kitoko mpi bo me tulaka mwa bidimbu bonso tolo-tolo sambu na kutadila kifwanisu yina ke landa.
Kamukanda Widikila Nzambi mpi Zinga Mvula na Mvula kele ti bifwanisu ya kiteso mosi ti kamukanda Widikila Nzambi, kansi kamukanda Widikila Nzambi mpi Zinga Mvula na Mvula kele ti mambu mingi mpi beto lenda longuka yo ti bantu yina ke tangaka mwa mbote. Bansamuni ke zolaka kusadila yo mpi balongoki ke sadilaka Widikila Nzambi. Balutiti mingi kele ti lupangu yina kele ti malongi ya nkaka ya beno lenda longuka, na kutadila mayele ya longoki.
Nge lenda kabula tumikanda yai konso ngonda, ata yo kele ve ngonda ya kukabula yo. Ntangu nge ke longuka Biblia ti muntu, sadila bifwanisu sambu na kutendula masolo ya Biblia. Yula bangiufula sambu na kutubisa longoki mpi kuzaba kana yandi ke bakisa. Beno tanga mpi beno tadila baverse yina kele na nsi ya balutiti. Kana beno me manisa kamukanda yai, beno kota na mukanda Inki Biblia Kelongaka Mpenza? to Inki Biblia Ke Longa Beto? sambu longoki kuyela mpi kubaka mbotika.


text:
Kimfumu ya Nzambi Ke Yala!
Bamilio ya bantu ke zinga na kiese mpi na lutaninu na nsi ya luyalu ya kukuka ya Nzambi. Keti nge ta zola yo yala nge?
Mukanda ya Nto-Kimvuka
Inki monisaka nde nsangu ya kitoko yina Mpangi Russell pesaka na Oktobri 2, 1914 vandaka ya masonga?
KAPU 1
“Bika Nde Kimfumu na Nge Kukwisa”
Yezu longaka mambu mingi ya me tala Kimfumu ya Nzambi kuluta mambu ya nkaka. Inki mutindu mpi inki ntangu yo ta kwisa?
KAPU 2
Kimfumu Me Butuka na Zulu
Nani sadisaka bansadi ya Kristu yina vandaka na ntoto sambu na kuvanda ya kuyilama sambu na Kimfumu? Inki mambu ke monisa nde Kimfumu kele luyalu mosi ya kieleka?
KAPU 3
Yehowa Ke Monisa Lukanu na Yandi
Was the Kingdom part of God’s original purpose? How did Jesus shed light on the Kingdom?
KAPU 4
Yehowa Me Pesa Zina na Yandi Lukukmu
Inki mambu Kimfumu me salaka na yina me tala zina ya Nzambi? Inki mutindu nge lenda santisa zina ya Yehowa?
KAPU 5
Ntotila Me Tendula Mambu ya Kimfumu
Bakisa mbote-mbote mambu ya Kimfumu, bantu yina ta yala, bantu yina Kimfumu ta yala, mpi mfunu ya kuvanda ya kwikama.
KAPU 6
Bantu Yina Ke Samunaka
—Bansamuni Ke Kudipesa na Luzolo na Bo Mosi
Sambu na nki Yezu vandaka ti kivuvu nde yandi ta vanda ti bansamuni yina kele bonso basoda mpi ya ke kudipesa na luzolo yonso na bilumbu ya nsuka? Inki mutindu nge lenda monisa nde nge ke sosaka ntete Kimfumu?
KAPU 7
Mitindu ya Kusamuna
—Kusadila Mitindu Yonso Sambu na Kusolula ti Bantu
Sosa kuzaba bametode ya mpa yina bansadi ya Nzambi me sadilaka sambu na kuzabisa bantu mingi nsangu ya mbote na ntwala nde nsuka kukwisa.
KAPU 8
Bisadilu Sambu na Kusamuna—Kubasisa Mikanda Sambu na Kisalu ya Kusamuna na Ntoto ya Mvimba
Inki mutindu kisalu na beto ya kubalula mikanda ke monisaka nde Yezu ke sadisaka beto? Inki mambu ya me tala mikanda na beto ke ndimisa nge nde Kimfumu kele kima mosi ya kieleka?
KAPU 9
Mbuma Yina Kisalu ya Kusamuna Ke Butaka—“Bilanga . . . Me Tela Sambu na Kukatula Bambuma”
Yezu pesaka balongoki na yandi malongi zole ya mfunu sambu na kisalu ya nene ya kukatula bambuma ya kimpeve. Inki mutindu yo ke tadila beto bubu yai?
KAPU 11
Kutomisa Bikalulu ya Mbote Yina Ke Wakana ti Busantu ya Nzambi
Bashambre ya bankengidi mpi bakielo ya nene ya mbona-meso ya tempelo ya Ezekiele vandaka ti ntendula mosi ya mfunu sambu na bansadi ya Nzambi banda 1914.
KAPU 12
Beto Me Vukana Sambu na Kusadila “Nzambi ya Ngemba”
Biblia ke swaswanisaka ve mambu ya kukonda ndonga ti mambu ya ndonga kansi ti ngemba. Sambu na nki? Mpi nki mutindu mvutu ke tadila Bakristu bubu yai?
KAPU 10
Ntotila Ke Tomisa Bantu na Yandi na Kimpeve
Sambu na nki Noël ti kulunsi kele kaka mutindu mosi?
KAPU 13
Bansamuni ya Kimfumu Ke Nata Mambu na Batribinale
Na batribinale ya nkaka ya nene ya bilumbu yai, bazuzi ke salaka mambu bonso Gamaliele longi mosi ya Nsiku ya ntangu ya ntama.
KAPU 14
Bo Kele ya Kwikama na Luyalu ya Nzambi Kansi na Luyalu ya Nkaka Ve
Unexpected source swallowed “Nzadi” ya bambangika yina bo natilaka Bambangi ya Yehowa sambu bo buyaka kukota na mambu ya politiki.
CHAPTER 15
Kunwanina Kimpwanza ya Lusambu
Bansadi ya Nzami me salaka yonso sambu na kuzwa nswa ya kuzitisa nsiku
KAPU 16
Kuvukana Sambu na Lusambu
Inki mutindu beto lenda baka mambote ya mingi na balukutakanu yina beto ke sambilaka Yehowa?
KAPU 17
Bo Ke Longa Bansamuni ya Kimfumu Mutindu ya Kusala Kisalu
Inki mutindu banzo-nkanda ya teokrasi ke longaka bansamuni ya Kimfumu na kulungisa mikumba na bo?
KAPU 18
Mbongo ya Bisalu ya Kimfumu Ke Katukaka na Wapi?
Mbongo ke katukaka na wapi? Inki mutindu bo ke sadilaka yo?
KAPU 19
Kisalu ya Kutunga Yina Ke Pesaka Yehowa Lukumu
Bisika ya lusambu ke pesaka Nzambi lukumu, kansi yandi ke bakaka na mbalu kibeni kima ya nkaka.
KAPU 20
Kisalu ya Kusadisa Bantu
Inki mutindu beto me zaba nde kisalu ya kusadisa bantu kele na kati ya kisalu ya santu yina beto ke sadilaka Yehowa?
KAPU 21
Kimfumu ya Nzambi Ke Fwa Bambeni na Yo Yonso
Nge lenda kudibongisa bubu yai sambu na bitumba ya Armagedoni.
KAPU 22
Kimfumu Ke Lungisa Luzolo ya Nzambi na Ntoto
Inki mutindu nge lenda ndima nde balusilu ya Yehowa ta lungana?


text: 6 Kaka ntangu bo songaka Sanbalati, Tobia,+ Geshemi muntu ya Arabia,+ ti bambeni na beto ya nkaka nde mono me tunga diaka kibaka+ mpi nde ata dibulu mosi ve me bikala na kibaka (ata tii na ntangu yina mono vandaka me tedimisa ntete ve bikangilu na bakielo),+2 na mbala mosi Sanbalati ti Geshemi tindilaka mono nsangu yai: “Kwisa beto tula ntangu mosi sambu na kukutana na babwala ya Muwanda ya Ono.”+ Kansi bo vandaka kukana kusala mono mbi.3 Yo yina mono tindilaka bo binati-nsangu sambu na kutuba nde: “Mono ke sala kisalu mosi ya nene, mono lenda kulumuka ve. Sambu na nki kisalu fwete telama na ntangu mono ke bika yo sambu na kukwisa na beno?”4 Bo tindilaka mono nsangu yina mosi mbala iya, mpi konso mbala mono vandaka kupesa bo mvutu ya mutindu mosi.5 Ebuna Sanbalati tindilaka mono nsadi na yandi ti nsangu ya mutindu mosi na mbala ya tanu, ti mukanda ya kukanguka na diboko na yandi.6 Bo sonikaka na mukanda yango nde: “Yo me wakana na kati ya makanda, Geshemi+ mpi ke tuba yo, nde nge ti Bayuda beno ke kana kukolama.+ Yo yina nge ke tunga kibaka; mpi nsangu yina ke monisa nde nge ke zola kukuma ntotila na bo.7 Diaka, nge me tula bambikudi sambu na kuzabisa nsangu na nge na Yeruzalemi ya mvimba nde, ‘Ntotila mosi kele na Yuda!’ Ntangu yai bo ta songa ntotila mambu yai. Yo yina kwisa beto tubila yo kumosi.”8 Kansi, mono tindilaka yandi mvutu yai: “Ata diambu mosi ve na mambu ya nge ke tuba me salama; nge mosi ke ganga yo na bangindu na nge.”*9 Bo yonso vandaka kusosa kupesa beto boma mpi kutuba nde: “Maboko na bo ta lemba na kisalu, mpi yo ta salama ve.”+ Ntangu yai mono ke samba, pesa maboko na mono kikesa.+10 Ebuna mono kwendaka na nzo ya Shemaya mwana ya Delaya mwana ya Mehetabele ntangu yandi kudikangaka kuna. Yandi tubaka nde: “Beto tula ntangu mosi sambu na kukutana na nzo ya Nzambi ya kieleka, na kati ya tempelo, mpi beto kanga bakielo ya tempelo, sambu bo ke kwisa kufwa nge. Bo ke kwisa kufwa nge na mpimpa.”11 Kansi mono tubaka nde: “Keti muntu bonso mono fwete tina? Keti muntu bonso mono lenda kota na tempelo mpi kuzinga?+ Mono ta kota ve!”12 Ebuna mono bakisaka nde Nzambi ve muntu tindaka yandi, kansi Tobia ti Sanbalati+ bantu futaka yandi sambu na kutuba mbikudulu yai sambu na mono.13 Bo futaka yandi sambu na kupesa mono boma mpi kupusa mono na kusala disumu, mpidina bo zolaka kuvanda ti kikuma ya kubebisa lukumu na mono, sambu na kufinga mono.14 O Nzambi na mono, yibuka Tobia+ ti Sanbalati mpi mambu yai, yibuka mpi mbikudi ya nkento Noadia ti bambikudi ya nkaka yina vandaka ntangu yonso kusosa kupesa mono boma.15 Ebuna kibaka manaka na kilumbu ya 25 ya Elule,* na nsungi ya bilumbu 52.16 Kaka ntangu bambeni na beto yonso waka yo mpi makanda yonso ya nziunga monaka yo, bo waka nsoni mingi,*+ mpi bo bakisaka nde kisalu yai salamaka ti lusadisu ya Nzambi na beto.17 Na bilumbu yina, bantu ya lukumu+ ya Yuda vandaka kutindila Tobia mikanda mingi, ebuna Tobia vandaka kupesa bo mvutu.18 Bantu mingi na Yuda zengaka kieleka nde bo ta vanda ya kwikama na yandi, sambu yandi vandaka bokilo ya Shekania mwana ya Arah,+ mpi mwana na yandi ya bakala Yehohanani kwelaka mwana ya Meshulami+ mwana ya Berekia.19 Diaka, bo vandaka ntangu yonso kusonga mono mambu ya mbote sambu na yandi ebuna bo vandaka kuzabisa yandi mambu yina mono tubaka. Na nima, Tobia vandaka kutinda mikanda sambu na kupesa mono boma.+


text: 1 Na nima ya lufwa ya Ahabi, Moabi+ kolaminaka Izraele.2 Na ntangu yina, Ahazia bwaka mpi basikaka na muyungulu ya suku na yandi ya zulu na Samaria ebuna yandi lwalaka. Yandi tindaka binati-nsangu mpi tubilaka bo nde: “Beno kwenda kuyula Baale-zebubi nzambi ya Ekroni+ sambu na kuzaba kana mono ta beluka na mputa yai.”+3 Kansi wanzio ya Yehowa tubilaka Eliya*+ muntu ya Tishebe, nde: “Telama, kwenda kukutana ti binati-nsangu ya ntotila ya Samaria mpi tubila bo nde, ‘Keti sambu Nzambi kele ve na Izraele yo yina beno ke kwenda kuyula Baale-zebubi nzambi ya Ekroni?+4 Yo yina Yehowa ke tuba nde: “Nge ta telama ve na mbeto yina nge me lala, sambu nge ta fwa kibeni.”’” Ebuna Eliya kwendaka.5 Ntangu binati-nsangu vutukaka kisika yandi vandaka, na mbala mosi yandi yulaka bo nde: “Sambu na nki beno me kwisa kuvutuka?”6 Bo vutudilaka yandi nde: “Muntu mosi kwisaka kukutana ti beto, mpi yandi tubilaka beto nde, ‘Beno kwenda, beno vutuka na ntotila yina tindaka beno mpi beno songa yandi nde, “Yehowa ke tuba nde: ‘Keti sambu Nzambi kele ve na Izraele yo yina nge ke tinda bantu sambu na kuyula Baale-zebubi nzambi ya Ekroni? Yo yina, nge ta telama ve na mbeto yina nge me lala, sambu nge ta fwa kibeni.’”’”+7 Ebuna yandi yulaka bo nde: “Muntu yina kwisaka kukutana ti beno mpi tubilaka beno mambu yai vandaka nki mutindu?”8 Bo tubilaka yandi nde: “Yandi vandaka ti lele ya mika ya mbisi,+ mpi yandi lwataka mukaba ya mpusu ya mbisi na luketo na yandi.”+ Na mbala mosi yandi tubaka nde: “Yo kele Eliya muntu ya Tishebe.”9 Ebuna ntotila tindilaka yandi mfumu ya basoda 50 ti bantu na yandi 50. Ntangu mfumu yina tombukaka kisika yina Eliya vandaka, yandi vandaka ya kuvanda na nsongi ya ngumba. Yandi tubilaka yandi nde: “Muntu ya Nzambi ya kieleka,+ ntotila me tuba nde, ‘Kwisa kukulumuka.’”10 Kansi Eliya tubilaka mfumu yina ya basoda 50 nde: “Kana mono kele muntu ya Nzambi, bika tiya kukatuka na zulu yo kwisa kukulumuka,+ mpi yo yoka nge ti bantu na nge 50.” Tiya katukaka na zulu, yo kwisaka kukulumuka, mpi yo yokaka yandi ti bantu na yandi 50.11 Yo yina ntotila tindilaka yandi diaka mfumu ya nkaka ya basoda 50 ti bantu na yandi 50. Yandi tombukaka mpi tubilaka yandi nde: “Muntu ya Nzambi ya kieleka, ntotila me tuba nde, ‘Kwisa kukulumuka nswalu.’”12 Kansi Eliya tubilaka bo nde: “Kana mono kele muntu ya Nzambi ya kieleka, bika tiya kukatuka na zulu, yo kwisa kukulumuka, mpi yo yoka nge ti bantu na nge 50.” Tiya ya Nzambi katukaka na zulu, yo kwisaka kukulumuka, mpi yo yokaka yandi ti bantu na yandi 50.13 Ebuna ntotila tindaka diaka mfumu ya tatu ya basoda 50 ti bantu na yandi 50. Kansi mfumu ya tatu ya basoda 50 tombukaka mpi fukamaka na ntwala ya Eliya; yandi yantikaka kubondila sambu yandi wila yandi mawa mpi yandi tubilaka yandi nde: “Pardo, muntu ya Nzambi ya kieleka, bika nde luzingu na mono mpi luzingu ya* bansadi na nge yai 50 kuvanda na mfunu na meso na nge.14 Tiya katukaka na zulu, yo kwisaka kukulumuka, mpi yo yokaka bamfumu zole ya ntete ya basoda 50 ti bimvuka na bo ya bantu 50, kansi ntangu yai bika nde luzingu* na mono kuvanda na mfunu na meso na nge.”15 Yo yina wanzio ya Yehowa songaka Eliya nde: “Kulumuka ti yandi. Kuwa yandi boma ve.” Eliya telamaka mpi kwendaka ti yandi kisika ntotila vandaka.16 Ebuna Eliya tubilaka ntotila nde, “Yehowa ke tuba nde: ‘Nge tindaka binati-nsangu sambu na kuyula Baale-zebubi, nzambi ya Ekroni.+ Keti sambu Nzambi kele ve na Izraele?+ Sambu na nki nge yulaka ve ndinga na yandi? Yo yina, nge ta telama ve na mbeto yina nge me lala, sambu nge ta fwa kibeni.’”17 Yo yina yandi fwaka, na kuwakana ti ndinga ya Yehowa yina Eliya tubaka; mpi sambu yandi vandaka ve ti bana, Yehorami*+ kumaka ntotila na kisika na yandi, na mvula ya zole ya Yehorami+ mwana ya Yehoshafati ntotila ya Yuda.18 Sambu na mambu ya nkaka ya Ahazia+ salaka, mambu yina yandi salaka, keti bo me sonikaka yo ve na mukanda ya bansangu ya bantotila ya Izraele?


text:
Kikongo | Kongo
- Lenda Monana Ve = Lenda Sambukila Ve Ke Tendula Inki(U=U)?
- VIH kele inki?
- Inki lenda sala nde mu baka VIH?
- Keti mu lenda baka VIH kana mu ke vukisa nitu na munoko?
- PrEP kele inki?
- Keti PrEP kele na insi na beto?
- Na Etats-Unis, inki mutindu mu lenda futa mbongo sambu na kubaka PrEP?
- PEP kele inki?
- Kuvanda na mutindu yina bo ke bingaka lenda monana ve ke tendula inki?
- Na nima ya bangonda ikwa bo fwete sala muntu yina kele ti VIH ekzame sambu na kuzaba kiteso ya mikrobe yina?
- Keti bankisi ya VIH to PrEP ke wakanaka ve ti ba hormone ya bo ke pesaka bantu sambu bo kumisa bo babakala to bankento?
- Keti munganga na mu fwete zaba mutindu mu ke zolaka kuvukisa nitu to kana mu kele bakala to nkento?
- Na wapi mono lenda sala ekzame ya VIH to ya kimbefo yina ke sambukilaka na kuvukisa nitu?
- Na nima ya bangonda ikwa mono lenda sala ekzame ya VIH to ya kimbefo yina ke sambukilaka na kuvukisa nitu?
- Inki mambu mono fwete yula sambu na kuzaba nde mono me sala ekzame ya kukuka ya kimbefo yina ke sambukilaka na kuvukisa nitu?
- Kundima kele nki?
- Bo me katuka kukanga mono kimbefo mosi ya ke sambukilaka na kuvukisa nitu. Inki mutindu mu lenda songa yo na muntu to bantu yina mu ke vukisaka nitu ti bo?
- Inki mayele ya kubuya kubaka divumu bantu yina bo me kumisaka bankento lenda sadila?
- Keti mono lenda sala ekzame ya VIH na inzo?
- Mu kele ve ti kondome, lube, to bima ya kuvukisila nitu. Inki mu lenda sadila?


text:
Bantu Yina Ke Kabaka Ke Vandaka na Kiese
“Kiese ke vandaka . . . na kupesa.”—BISALU 20:35.
1. Inki ke monisa nde Yehowa ke kabaka?
NTETE Yehowa vandaka kaka yandi mosi. Na nima yandi salaka bingangwa ya mayele ya kele na zulu mpi na ntoto. Yehowa, “Nzambi ya kiese,” ke vandaka na kiese ya kupesa beto bima ya mbote. (1 Timoteo 1:11; Yakobo 1:17) Sambu Yehowa ke zolaka nde beto mpi kuvanda na kiese, yandi ke longaka beto na kukabila bantu ya nkaka.—Baroma 1:20.
2, 3. (a) Sambu na nki beto ke vandaka na kiese ntangu beto ke kabaka? (b) Inki beto ta longuka na disolo yai?
2 Nzambi me salaka bantu na kifwani na yandi. (Kuyantika 1:27) Yo ke tendula nde yandi me salaka beto ti bikalulu bonso ya yandi. Sambu na kuvanda kibeni na kiese mpi kubaka balusakumunu ya Yehowa, beto fwete landa mbandu na yandi. Beto fwete tudila bantu ya nkaka dikebi mpi kukabila bo na luzolo yonso. (Bafilipi 2:3, 4; Yakobo 1:5) Sambu na nki? Sambu Yehowa me salaka beto ti kikalulu yina. Ata beto kele bantu ya kukonda kukuka, beto lenda landa mbandu ya Yehowa mpi kukabila bantu ya nkaka.
3 Na disolo yai, beto ta tadila mambu yina Biblia ke longa beto na yina me tala kukaba. Beto ta mona sambu na nki Yehowa ke sepelaka ntangu beto ke kabaka. Beto ta longuka diaka mutindu kikalulu ya kukaba ke sadisaka beto na kusala kisalu yina Yehowa me pesaka beto mpi kikuma yina beto ke vandaka na kiese ntangu beto ke kabaka. Beto ta tadila mpi bikuma yina ke pusaka beto na kulanda kukaba.
YEHOWA KE VANDAKA NA KIESE NTANGU BETO KE KABAKA
4, 5. Inki mutindu Yehowa ti Yezu monisaka kikalulu ya kukaba mpi sambu na nki beto fwete landa mbandu na bo?
4 Yehowa ke zolaka nde beto landa mbandu na yandi, yo yina yandi ke vandaka na kiese ntangu beto ke kabaka. (Baefezo 5:1) Yehowa ke zola mpi nde bantu kuvanda na kiese. Yo kele mpidina, sambu yandi me salaka beto mbote kibeni mpi yandi me salaka ntoto ti bima yonso ya kitoko sambu beto zinga na kiese. (Nkunga 104:24; 139:13-16) Yo yina, beto ke kumisaka Yehowa ntangu beto ke salaka mambu yina ke pesaka yandi kiese.
5 Beto ke landaka mpi mbandu ya kukuka ya Yezu na yina me tala kukaba. Yandi tubaka nde: “Mwana ya muntu kwisaka ve sambu bantu kusadila yandi, kansi sambu na kusadila mpi kupesa luzingu na yandi bonso nkudulu sambu na bantu mingi.” (Matayo 20:28) Ntumwa Polo mpi siamisaka Bakristu nde: “Beno landa kuvanda ti mabanza yai yina Kristu Yezu mpi vandaka ti yo . . . Yandi yambulaka bima yonso mpi yandi kumaka bonso mpika.” (Bafilipi 2:5, 7) Yo yina, beto lenda kudiyula nde, ‘Keti mono ke landaka mbandu ya Yezu mbote-mbote?’—Tanga 1 Piere 2:21.
6. Kingana ya Yezu ya Musamaria ya mbote ke longa beto nki? (Tala kifwanisu ya luyantiku ya disolo.)
6 Yehowa ke vandaka na kiese ntangu beto ke landaka mbandu ya kukuka yina yandi mpi Yezu me bikilaka beto. Beto ke salaka yo ntangu beto ke tudilaka bantu dikebi mpi ke sadisaka bo. Yezu monisaka mfunu ya diambu yai ntangu yandi tubilaka kingana ya Musamaria ya mbote. (Tanga Luka 10:29-37.) Yandi longaka balongoki na yandi na kusadisa bantu ya nkaka kukonda kutala mutindu bo kele to kisika yina bo me katuka. Keti nge ke yibuka kikuma yina Yezu tubilaka kingana yina? Sambu Muyuda mosi yulaka yandi nde: “Nani kibeni kele nkweno na mono?” Mvutu ya Yezu ke longa beto nde, kana beto ke zola nde Yehowa kusepela ti beto, beto fwete kabila bantu ya nkaka bonso muntu yina ya Samaria.
7. Inki mutindu beto ke monisaka nde beto ke sepela mingi na lutwadisu ya Yehowa? Tendula.
7 Mambu yina salamaka na Edeni ke monisa kikuma ya nkaka ya kukaba. Satana monisaka nde kana Adami ti Eva kulemfukila ve Yehowa mpi kutula dikebi kaka na mambu ya luzingu na bo, bo ta vanda na kiese. Eva sosaka mambote na yandi mosi mpi yandi zolaka kukuma bonso Nzambi. Adami sosaka mambote na yandi mpi zolaka kusepedisa Eva mingi kuluta Nzambi. (Kuyantika 3:4-6) Yo natilaka bo bampasi. Ya kieleka, ata muntu mosi ve lenda vanda na kiese kana yandi ke sosa mambote na yandi mosi. Kansi kana beto ke sosa mambote ya bantu ya nkaka mpi ke kaba, beto ta monisa nde beto ke sepela mingi na lutwadisu ya Yehowa.
SALA KISALU YINA NZAMBI ME PESAKA BETO
8. Sambu na nki yo lombaka nde Adami ti Eva kuyindula bantu ya nkaka?
8 Ata Adami ti Eva vandaka bo mosi na Edeni, yo lombaka nde bo yindula mpi bantu ya nkaka. Sambu na nki? Sambu Yehowa pesaka bo kisalu. Yandi songaka bo na kubuta bana sambu na kufulusa ntoto mpi kukumisa yo paladisu. (Kuyantika 1:28) Ziku Adami ti Eva zolaka nde bana yina bo ta buta kuvanda na kiese mutindu Yehowa zolaka nde bantu yonso kuvanda na kiese. Bantu yonso zolaka kusala kumosi sambu bo kumisa ntoto ya mvimba paladisu. Yo zolaka kuvanda kisalu mosi ya nene.
9. Sambu na nki kisalu ya kukumisa ntoto paladisu zolaka kunatila bantu kiese?
9 Bantu ya kukuka zolaka mpi kusala kumosi ti Yehowa sambu na kukumisa ntoto paladisu mpi kulungisa luzolo na yandi. Na mutindu yina, bo zolaka kukota na kupema na yandi. (Baebreo 4:11) Yindula mambote mpi kiese yina kisalu yai zolaka kunatila bantu. Kana bo sosaka mambote ya bantu ya nkaka mpi tudilaka bo dikebi, Yehowa zolaka kusakumuna bo mingi kibeni.
10, 11. Inki ta sadisa beto na kusamuna mpi kukumisa bantu balongoki?
10 Bubu yai, Yehowa me pesaka beto kisalu mosi ya mfunu. Yandi ke zola nde beto samuna mpi beto kumisa bantu balongoki. Sambu na kusala yo, beto fwete tudila bantu dikebi mingi. Beto lenda landa kusala kisalu yai kaka kana beto ke zola Yehowa mpi bantu ya nkaka.
11 Polo tubaka nde yandi ti Bakristu ya nkaka ya mvu-nkama ya ntete vandaka “banduku ya kisalu ya Nzambi” sambu bo vandaka kusamuna mpi kulonga bantu kieleka. (1 Bakorinto 3:6, 9) Bubu yai, beto mpi lenda vanda “banduku ya kisalu ya Nzambi” kana beto ke pesa ntangu, ngolo mpi bima na beto ya kinsuni sambu na kisalu ya kusamuna yina Nzambi me pesaka beto. Yo kele lukumu ya nene kibeni!
12, 13. Inki mambote kukumisa bantu balongoki ke nataka?
12 Kupesa ntangu mpi ngolo na beto na kisalu ya kusamuna ke pesaka beto kiese mingi. Bampangi mingi yina me longukaka Biblia ti bantu ke tubaka mambu yai. Beto ke vandaka na kiese mingi ya kumona balongoki na beto ke sepela ntangu bo ke bakisaka malongi ya Biblia, ke kumaka ti lukwikilu, ke sobaka luzingu na bo, mpi ntangu bo ke yantikaka kusonga bantu ya nkaka mambu yina bo ke longuka. Yezu mpi waka kiese kibeni ntangu balongoki 70 yina yandi tindaka na kusamuna “vutukaka na kiese” sambu na mambu ya mbote yina bo kutanaka ti yo.—Luka 10:17-21.
13 Bampangi na beto na ntoto ya mvimba ke vandaka na kiese ntangu bo ke monaka Biblia ke sadisa bantu na kusoba luzingu na bo. Mu mbandu, Anna leke mosi ya nkento yina me balaka ntete ve ke sepelaka kusadila Yehowa mingi. * Yo yina, yandi me kwendaka na Esti ya Eropa kisika yina mpusa kele mingi. Yandi sonikaka nde: “Mabaku kele mingi ya kulonguka Biblia ti bantu awa mpi mono ke sepelaka mingi kibeni. Kisalu yai ke pesaka mono kiese mingi. Ntangu mono ke vutukaka na nzo, mono ke vandaka ve ti ntangu ya kutula dikebi na mambu ya luzingu na mono. Mono ke yindulaka bampasi mpi basusi ya bantu yina mono ke longukaka ti bo. Mono ke sosaka mitindu ya kupesa bo kikesa mpi kusadisa bo na mitindu mingi. Mono me kumaka kundima nde ‘kiese ke vandaka mingi na kupesa, kansi na kubaka kiese ke vandaka fioti.’”—Bisalu 20:35.
14. Inki ta pesa nge kiese na kisalu ya kusamuna ata bantu ke ndima ve?
14 Ata bantu ke ndima ve nsangu yina beto ke natila bo, beto fwete vanda kaka na kiese sambu beto ke sadisa bo na kuwa nsangu ya mbote. Yehowa ke lomba beto na kusala diambu yina yandi lombaka Ezekiele: “Nge fwete tubila bo mambu ya mono ke tuba, ata bo wa to ve.” (Ezekiele 2:7; Yezaya 43:10) Ata bantu kundima to ve, Yehowa ke bakaka na mbalu bikesa yina beto ke salaka. (Tanga Baebreo 6:10.) Na yina me tala kisalu ya kusamuna, mpangi mosi tubaka nde: “Beto ke kunaka, ke losaka masa mpi ke sambaka ti kivuvu nde Yehowa ta yedisa mpusa na bo.”—1 Bakorinto 3:6.
MUTINDU BETO LENDA VANDA NA KIESE
15. Keti beto fwete kaba kaka kana bantu ke monisa ntonda? Tendula.
15 Yezu ke zolaka nde beto kaba sambu kukaba ke natilaka bantu kiese. Kana beto ke kabila bantu, bantu mingi mpi ta kabilaka beto. Yo yina Yezu ke siamisa beto nde: “Beno vanda ti kikalulu ya kupesa, mpi bantu ta pesa beno. Bo ta tula na poshi ya lele na beno kiteso mosi ya mbote, ya bo me niema, ya bo me nikisa, mpi ya me luta ndilu. Sambu bo ta tesila beno na kitesilu yina beno ke tesila bantu ya nkaka.” (Luka 6:38) Ya kieleka, ntangu nge ke kaba, bantu yonso ve ta monisa ntonda. Kansi ata bantu ke monisa ve ntonda, landa kukaba. Nge lenda zaba ve mambote yina dikabu na nge lenda natila muntu yina nge me pesa.
16. Beto fwete kabila banani mpi sambu na nki?
16 Bantu yina ke kabaka na masonga ke vingilaka ve nde bantu kuvutudila bo. Yezu tubaka nde: “kana nge ke sala nkinsi, bingisa bansukami, bantu ya kele ti bifu na nitu, bantu ya makulu-kifu, mpi bifwa-meso; ebuna nge ta vanda na kiese, sambu bo kele ve ti kima ya kufuta nge.” (Luka 14:13, 14) Biblia ke tuba nde: “Muntu ya ke kabaka ta baka lusakumunu,” mpi “Kiese na muntu yina ke tudilaka muntu ya kukonda mfunu dikebi.” (Bingana 22:9; Nkunga 41:1) Beto fwete kabaka sambu beto ke zolaka mpenza kusadisa bantu ya nkaka.
17. Inki beto lenda kabila bantu ya nkaka, yina lenda natila beto kiese?
17 Ntangu Polo vutukilaka bangogo yai ya Yezu, “kiese ke vandaka mingi na kupesa, kansi na kubaka kiese ke vandaka fioti,” yandi vandaka ve kutubila kupesa kaka bima ya kinsuni. Beto lenda mpi kupesa bantu kikesa, bandongisila ya Biblia mpi lusadisu yina bo kele na yo mfunu. (Bisalu 20:31-35) Na mambu yina Polo tubaka mpi salaka, yandi longaka beto mfunu ya kukaba ntangu, ngolo na beto, kutudila bantu dikebi mpi kumonisila bo zola.
18. Inki mambu bantu mingi ya mayele ke tubaka na yina me tala kukaba?
18 Bantu ya mayele yina ke longukaka bikalulu ya bantu ke ndimaka mpi nde kukaba ke natilaka bantu kiese. Mukanda mosi ke tuba nde bantu ke vandaka na kiese mingi na nima ya kusadila bantu ya nkaka mambu ya mbote. Bantu ya mayele ke tubaka nde ntangu beto ke sadisaka bantu, beto ke bakisaka mfunu mpi lukanu ya luzingu. Yo yina, bantu ya nkaka ya mayele ke longisilaka bantu na kusadisa bantu na luzolo yonso, mpidina bo ta vanda na sante ya mbote mpi na kiese. Ya kieleka, mambu yai ya bantu ya mayele me bakisaka ke yitukisa beto ve sambu Yehowa, Ngangi na beto ya zola ke tubaka ntangu yonso nde kukaba ke pesaka beto kiese.—2 Timoteo 3:16, 17.
LANDA KUKABA
19, 20. Sambu na nki nge ke zolaka kukaba?
19 Kana bantu ya ke zingaka pene-pene ti beto ke tula dikebi kaka na mambote na bo, yo lenda vanda mpasi sambu beto landa kukaba. Kansi, Yezu yibusaka beto nde bansiku zole ya nene kele kuzola Yehowa na ntima, na moyo, na mabanza mpi na ngolo na beto yonso mpi kuzola bantu bonso beto mosi. (Marko 12:28-31) Na disolo yai, beto me longuka nde bantu yina ke zolaka Yehowa ke landaka mbandu na yandi. Yehowa mpi Yezu ke kabaka. Bo ke siamisa beto na kulanda mbandu na bo sambu bo me zaba nde yo ta natila beto kiese ya kieleka. Kana beto ke monisa kikalulu ya kukaba na kisalu ya Yehowa mpi ke kabila bantu, beto ta kumisa Yehowa mpi yo ta natila beto ti bantu ya nkaka mambote.
20 Ntembe kele ve nde nge ke salaka bikesa ya kukaba mpi ya kusadisa bantu, mingi-mingi bampangi na nge Bakristu. (Bagalatia 6:10) Kana nge ke landa kukaba mpi kusadisa bantu, bo ta tonda nge mpi ta zola nge, mpi yo ta natila nge kiese. Biblia ke tuba nde: “Muntu yina ke kabaka ta toma, mpi muntu yina ke pesaka bankaka kikesa, bo ta pesa yandi kikesa.” (Bingana 11:25) Luzingu mpi kisalu na beto ya kusamuna ke pesaka beto mabaku mingi ya kusadisa bantu, ya kusala mambu ya mbote mpi ya kukabila bantu. Disolo yina ke landa ta tubila yo.
^ par. 13 Beto me soba zina.


text:
Articles de la catégorie « Kikongo »
01/04/2020 - 19:18
MATADI: ba minkiti ya Congo central fwana kusala nionso sambu na kukitisa ntalu ya bima ya nkangu kele na yau mfumu
31/03/2020 - 18:48
BUNIA: Ntuadisi ya Kizunga Ituri JEna Bamanisa Saidi ke lomba na Makanda nionso kele na kizunga na yandi bau tula mavuanga ve sambu na kunuanisa ba dasuki ya CODECO
30/03/2020 - 19:07
KINSHASA: Ministre ke tala mambu ya ba insua ya bantu me zabisa ti luyalu ta sala kusosa sosa sambu an kuzaba ina lutaka kati ya ba ''Kata Katanga'' na makesa ya FARDC na kizunga Haut Katanga
27/03/2020 - 19:03
KINSHASA: Mbanza kimnfumu kinshasa ta kangama nkangu ta basika ve, na bilumbu iya yai yandika kilumbu ya basi na poso
26/03/2020 - 18:46
BUNIA: Mfumu ya makesa mpe binuani ya CODECO ba me kufwa yandi na ba FARDC na mvita bau vuandaka na yau na pimpa ya kilumbu ya tatu sambu ankumona kilumbu ya bubu
26/03/2020 - 18:46
BUNIA: Mfumu ya makesa mpe binuani ya CODECO ba me kufwa yandi na ba FARDC na mvita bau vuandaka na yau na pimpa ya kilumbu ya tatu sambu ankumona kilumbu ya bubu
24/03/2020 - 18:50
KINSHASA: RDc me manisa kutanga ba mbefu makumi iya na tanu mpe zole me manis akufwa kuluta nkama sambanu vuandaka finakani na ba mbefu, makumi iya na iya kele na quarantaine
23/03/2020 - 18:44
LUBUMBASHI: Ntuadisi kizunga Haut Katanga me zabisa na nkangu ya kizunga mvimba bau basika ve bilumbu yai zole, ti kuna bau ta zua mvutu ya
20/03/2020 - 19:03
KINSHASA: Mbuta ya luyalu ke tala mambu ya mavimpi me zabisa ti bantu ya kaka iya me bakama na kimbevo ya Coronavirus na mbanza , bau me kuma kumi na nana
18/03/2020 - 19:06
KINSHASA: Bantu sambanu em bvakama nna kimvbevo ya coronavirus, ba mbuta ke tala mambu ya mavimpi na insi ke lomba na nkangu an kusadila kaka bunketo