text: 23 Yo yina ntotila tindaka ndinga mpi bo bingaka bankuluntu yonso ya Yuda ti ya Yeruzalemi.+2 Na nima ntotila kwendaka na nzo ya Yehowa ti babakala yonso ya Yuda, bantu yonso ya Yeruzalemi, banganga-nzambi, mpi bambikudi—bantu yonso, yantika na bantu ya kukonda mfunu tii na bantu ya mfunu. Yandi tangaka na makutu na bo mambu yonso ya mukanda+ ya kuwakana+ yina bo monaka na nzo ya Yehowa.+3 Ntotila telamaka pene-pene ya dikunzi mpi yandi salaka kuwakana* na ntwala ya Yehowa,+ nde yandi ta landa Yehowa mpi ta zitisa bantuma na yandi, bangibusa na yandi, mpi bansiku na yandi na ntima na yandi ya mvimba mpi na moyo* na yandi ya mvimba mpi yandi ta zitisa bangogo ya kuwakana yai ya bo sonikaka na mukanda yai. Bantu yonso ndimaka kuwakana yina.+4 Na nima, ntotila songaka nganga-nzambi ya nene Hilkia,+ banganga-nzambi ya nkaka, mpi bankengidi ya bakielo na kubasisa na tempelo ya Yehowa bisadilu yonso yina bantu salaka sambu na Baale, sambu na nti ya santu,*+ mpi sambu na makesa yonso ya zulu. Ebuna yandi yokaka yo tiya na nganda ya Yeruzalemi na tu-bangumba ya Kidroni, mpi yandi nataka mfututu na yo na Betele.+5 Yo yina, yandi katulaka na kisalu banganga-nzambi ya nzambi ya nzenza, yina bantotila ya Yuda tulaka sambu na kupesa midinga ya kimenga na bisika ya kunanguka na bambanza ya Yuda mpi na bisika yina kele na nziunga ya Yeruzalemi; yandi katulaka mpi bantu yina vandaka kupesa midinga ya kimenga na Baale, na ntangu, na ngonda, na bimvuka ya bambwetete ya zodiake, mpi na makesa yonso ya zulu.+6 Yandi basisaka nti ya santu*+ na nzo ya Yehowa mpi nataka yo na bandilu ya Yeruzalemi, na Muwanda ya Kidroni; yandi yokaka yo+ na Muwanda ya Kidroni mpi yandi tutaka yo tii kuna yo kumaka mfututu na nima yandi panzaka mfututu na yo na maziamu ya bantu ya mpamba.+7 Yandi bwisaka mpi banzo ya babakala yina vandaka bandumba ya tempelo,+ yina vandaka na nzo ya Yehowa mpi kisika bankento vandaka kutunga tu-batempelo ya bo me sala bonso batenta sambu na nti ya santu.*8 Na nima yandi basisaka banganga-nzambi yonso na bambanza ya Yuda, mpi yandi bebisaka bisika ya kunanguka yina banganga-nzambi vandaka kupesa midinga ya kimenga katuka na Geba+ tii na Bere-sheba.+ Yandi bwisaka mpi bisika ya kunanguka ya bakielo yina vandaka na munoko ya kielo ya Yozue mfumu ya mbanza, yina vandaka na diboko ya kimama kana muntu ke kota na kielo ya mbanza.9 Banganga-nzambi ya bisika ya kunanguka vandaka kusala ve na mesa-kimenga ya Yehowa na Yeruzalemi,+ kansi bo vandaka kudia mampa ya kukonda levire kumosi ti bampangi na bo.10 Yandi bebisaka mpi Tofeti,+ yina kele na Muwanda ya Bana ya Inomi,*+ sambu muntu mosi ve kuyoka* mwana na yandi ya bakala to ya nkento na tiya sambu na Moleki.+11 Mpi yandi buyaka nde bampunda yina bantotila ya Yuda tambikaka na ntangu, yo kota na nzo ya Yehowa pene-pene ya suku* ya Natani-meleki, kapita ya nzo ya ntotila, suku yina vandaka na baveranda; ebuna yandi yokaka bapusu-pusu ya ntangu+ na tiya.12 Ntotila bwisaka mpi bamesa-kimenga yina bantotila ya Yuda tulaka na ludi ya suku ya zulu+ ya Ahazi, mpi bamesa-kimenga yina Manase tulaka na bibansala zole ya nzo ya Yehowa.+ Yandi panzaka yo mpi losaka mfututu na yo na Muwanda ya Kidroni.13 Mpi ntotila bebisaka bisika ya kunanguka na ntwala ya Yeruzalemi yina vandaka na sudi* ya Ngumba ya Kubebisa,* yina Salomo ntotila ya Izraele tungaka sambu na Ashtoreti nzambi-nkento ya nzanzi ya bantu ya Sidoni; mpi sambu na Kemoshi nzambi ya nzanzi ya Moabi; mpi sambu na Milkomi+ nzambi ya nzanzi ya bantu ya Amoni.+14 Yandi zengaka makunzi ya santu bitini-bitini mpi bukaka banti ya santu,*+ ebuna bisika yina yo vandaka yandi fulusaka yo ti mikwa ya bantu.15 Yandi bwisaka mpi mesa-kimenga yina vandaka na Betele, kisika ya kunanguka yina Yeroboami mwana ya Nebati salaka mpi yina pusaka Izraele na kusala masumu.+ Na nima ya kubwisa mesa-kimenga yina mpi kisika ya kunanguka, yandi yokaka kisika ya kunanguka tiya, tutaka yo tii kuna yo kumaka mfututu, mpi yandi yokaka nti ya santu* tiya.+16 Ntangu Yoziasi balukaka mpi monaka maziamu na zulu ya ngumba, yandi lombaka nde bo katula mikwa na maziamu mpi bo yoka yo na mesa-kimenga, sambu yo vanda diaka ve kisika ya kusambila, na kuwakana ti ndinga ya Yehowa yina muntu ya Nzambi ya kieleka zabisaka, yina tubaka nde mambu yai ta salama.+17 Ebuna yandi tubaka nde: “Ditadi ya maziamu yina mono ke mona kuna kele inki?” Bantu ya mbanza yina songaka yandi nde: “Yo kele maziamu ya muntu ya Nzambi ya kieleka yina katukaka na Yuda+ mpi yina tubilaka mambu yai ya nge me sala mesa-kimenga yai ya kele na Betele.”18 Ebuna yandi tubaka nde: “Beno bika yandi, yandi pema. Muntu mosi ve kuyangisa mikwa na yandi.” Yo yina bo yangisaka ve mikwa na yandi mpi mikwa ya mbikudi yina katukaka na Samaria.+19 Yoziasi katulaka mpi banzo yonso ya lusambu na bisika ya kunanguka yina vandaka na bambanza ya Samaria,+ yina bantotila ya Izraele tungaka sambu na kupesa Nzambi makasi, mpi yandi salaka yo mutindu yandi salaka na Betele.+20 Yandi tambikaka na bamesa-kimenga yina banganga-nzambi yonso ya bisika ya kunanguka yina vandaka pana, mpi yandi yokaka mikwa ya bantu na zulu na bo.+ Na nima yandi vutukaka na Yeruzalemi.21 Ntangu yai ntotila songaka bantu yonso nde: “Beno sala Paki+ sambu na Yehowa Nzambi na beno mutindu bo me sonikaka na mukanda yai ya kuwakana.”+22 Bo salaka ve Paki ya mutindu yai tuka bilumbu yina bazuzi vandaka kusambisa Izraele, to na bilumbu yonso ya bantotila ya Izraele mpi ya bantotila ya Yuda.+23 Kansi na mvula ya 18 ya ntotila Yoziasi, bo salaka Paki yai sambu na Yehowa na Yeruzalemi.24 Yoziasi katulaka mpi bantu yina ke solulaka ti bampeve ya bafwa, bantu yina ke zabisaka bantu mambu yina ta kumina bo,+ biteki ya terafimi,*+ biteki ya nzanzi,* mpi bima yonso ya nzanzi yina basikaka na insi ya Yuda mpi na Yeruzalemi, sambu na kulungisa bangogo ya Nsiku+ yina bo sonikaka na mukanda yina nganga-nzambi Hilkia monaka na nzo ya Yehowa.+25 Kuvandaka ve ata ti ntotila mosi bonso yandi na ntwala na yandi, yina vutukaka na Yehowa na ntima na yandi ya mvimba mpi na moyo*+ na yandi ya mvimba mpi na ngolo na yandi yonso, na kuwakana ti Nsiku yonso ya Moize; muntu mosi ve bonso yandi basikaka mpi na nima na yandi.26 Ata mpidina, Yehowa yambulaka ve makasi na yandi ya ngolo yina yandi wilaka Yuda sambu na mambu yonso ya mbi yina Manase salaka sambu na kupesa Yandi makasi.+27 Yehowa tubaka nde: “Mono ta katula mpi Yuda na meso na mono,+ kaka mutindu mono katulaka Izraele;+ mono ta buya mbanza yai ya mono solaka, Yeruzalemi, mpi nzo yina mono tubaka sambu na yo nde, ‘Zina na mono ta landa kuvanda kuna.’”+28 Sambu na mambu ya nkaka ya Yoziasi salaka, yonso yina yandi salaka, keti bo me sonikaka yo ve na mukanda ya bansangu ya bantotila ya Yuda?29 Na bilumbu na yandi, Farao Neko ntotila ya Ezipte kwisaka kukutana ti ntotila ya Asiria pene-pene ya Nzadi ya Efrate, ebuna ntotila Yoziasi basikaka sambu na kunwanisa yandi; kansi ntangu Neko monaka yandi, yandi fwaka yandi na Megido.+30 Ebuna bansadi na yandi tulaka mvumbi na yandi na pusu-pusu na Megido, bo nataka yandi na Yeruzalemi, mpi bo zikaka yandi na maziamu na yandi. Ebuna bantu ya insi yina bakaka Yehoahazi mwana ya Yoziasi, bo tulaka yandi mafuta mpi bo kumisaka yandi ntotila na kisika ya tata na yandi.+31 Yehoahazi+ vandaka ti bamvula 23 ntangu yandi kumaka ntotila, mpi yandi yalaka bangonda tatu na Yeruzalemi. Zina ya mama na yandi Amutale+ mwana ya Yeremia muntu ya Libna.32 Yandi yantikaka kusala mambu ya mbi na meso ya Yehowa, na kuwakana ti mambu yonso yina ba-nkaka na yandi salaka.+33 Farao Neko+ tulaka yandi na boloko na Ribla+ na insi ya Amati, sambu na kukanga yandi nzila ya kuyala na Yeruzalemi, ebuna yandi futisaka insi yina kibawu ya batalanta* 100 ya arza ti talanta mosi ya wolo.+34 Diaka, Farao Neko kumisaka Eliakimi mwana ya Yoziasi ntotila na kisika ya tata na yandi Yoziasi mpi pesaka yandi zina ya nkaka, Yehoyakimi; kansi yandi bakaka Yehoahazi mpi nataka yandi na Ezipte,+ mpi nsuka-nsuka yandi fwaka kuna.+35 Yehoyakimi pesaka Farao arza ti wolo, kansi yandi futisaka insi mpaku sambu na kupesa arza yina Farao lombaka. Yandi futisaka konso muntu ya insi ntalu ya arza ti ya wolo yina yandi tulaka sambu na kupesa yo na Farao Neko.36 Yehoyakimi+ vandaka ti bamvula 25 ntangu yandi kumaka ntotila, mpi yandi yalaka bamvula 11 na Yeruzalemi.+ Zina ya mama na yandi Zebida mwana ya Pedaya muntu ya Ruma.37 Yandi landaka kusala mambu ya mbi na meso ya Yehowa,+ na kulanda mambu yonso yina ba-nkaka na yandi salaka.+


c: text/html

text:
Sambu na Nki Bambangi ya Yehowa Ke Solulaka ti Bantu Yina Kele Dezia ti Dibundu na Bo?
Beto me bakisaka nde bantu mingi yina ke vandaka dezia ti dibundu na bo, ke zolaka kusolula masolo ya Biblia. Ya kieleka, beto ke zitisaka balukwikilu ya bantu yina me swaswana ti ya beto, mpi beto ke pusaka ve bantu na kundima nsangu na beto na ngolo.
Ntangu beto ke solulaka mambu ya Nzambi ti bantu, beto ke salaka ngolo na kusadila bandongisila ya Biblia sambu na kusolula ti bo na “mawete” mpi na “luzitu ya mudindu.” (1 Piere 3:15) Beto ke zabaka nde bantu ya nkaka ta buya nsangu na beto. (Matayo 10:14) Kansi, beto ke zabaka ve mabanza ya bantu kana beto me solula ntete ve ti bo. Beto ke zabaka mpi nde mambu ya bantu ke sobaka.
Mu mbandu, muntu mosi lenda vanda ti kisalu kilumbu yina beto me kwenda kusolula ti yandi kansi yandi lenda ndima kusolula ti beto kilumbu ya nkaka. Diaka, bantu lenda kutana ti mambu ya nkaka mpi yo pusa bo na kundima nsangu ya Biblia. Yo yina, beto ke salaka bikesa ya kusolula ti bantu mbala na mbala.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
DILONGO 31
Yosua ayi Basi Ngiboni
Yeliko mu phila yitulukila, tsangu yityamuka mu zi tsi zinkaka ziba ku Kanani. Diawu mintinu myoso babakila makani mwingi kunwanisa dikabu di bana ba Isaeli. Vayi basi Ngiboni bamanga. Bawu babaka mankani mankaka, bavwata bikhutu bibakuka ayi bayenda kwidi Yosua. Bawu bankamba: ‘Befu tsi yi kinanu tuma ba. Tuma kwizila kibila tuyuwidi matedi Yave Nzamb’inu, mambu kavangila tsi yi Ngipiti ayi Moabi. Diawu befu tukikinini kuba bavika binu, vayi wutukanikisanu ti lwisi kutunwanisa ko mvita.’
Yosua wukikana mambu batuba ayi wukanikisa kumanga kuba nwanisa. Bilumbu bitatu bivyoka, Yosua wuyiza zaba ti bawu basa ba ko mu ntoto wu kinanu. Vayi babasikila mu divula di Kanani. Dyawu nandi katedila basi Ngiboni ayi wubakamba: ‘Kibila mbi benu lu tuvunina?’ Bawu bamvutudila: ‘Befu boma tubedi! Tuzebi ti Yave Nzamb’inu nandi wuku munwanina. Tala wutu lemvukilanu, bikanu kutuvonda.’ Yosua wuyindula mambu kaba kanikisa ayi wuba bikila.
Vasa vyoka ko thangu yiwombo, mintinu mitanu mi Kanani ayi masodi mawu babundana mwingi kunwanisa basi Ngiboni. Yosua ayi masodi mandi baba dyengila bwilu boso mwingi kuba kula. Va meni batonakunwana mvita na mintinu mitanu mi Kanani. Mintinu beni basa nunga ko dyawu batinina ayi batyakana mu zikhonzo zyoso. Yoso kwa khonzo baba tinina, Yave waba kuba bwisila mamanya manneni ma gelo. Dyawu Yosua bo kamona ti bwisi bwankwila, wudinda Yave katelimisa mwinya. Kibila mbi kadindila ntindu dyambu adyodyo ka disalamanga ko tona nza yivangama? Yiba mbonosono ti Yosua waba fyatilanga beni Yave. Bukyedika, kilumbu beni bwisi bwisa kwila ko ti bana ba Isaeli bamana kuvonda zimbeni zyawu.
“Bika lutubanga kaka ‘Nyinga’ bu lufueti tuba nyinga ayi ‘Nana’ bu lufueti tuba nana. Bila mambu moso meti buelama va yilu kuidi Satana meti ba.”—Matai 5:37


text:
1/ GOMA : Ntuadisi ya kizungaNord kivu me pekisa na ngolo penza nkangu na kutambula sambu yau nde ke nata mavuanga ke kotisa binuani ke kufwa ba civil mutindu yau salamaka na bilumbu 12 ya ngonda yai
2/ KINSHASA : Masuwa an kumbu MB Lubero katukaka na kinshasa kilumbu ya lumingu yau me kwenda na nzietelo na nzandi ya kongo yau me kwenda na mbandaka mpe kisanganim, masuwa yai me nata ba mizieti mpe ba tonnes mingi ya ba marchandises;
3/ KINSHASA : Mfumu ya insi Felix Antoine Tshisekedi ke niongo an kuwa ti bisadi mingi ke sala ba greve na bisalu ya l'Etat yandi me zabisa na luyalu na kusala nionso sambu mambu ina manisa./sites/default/files/2022-08/15082022-p-a-d-k-journalkikongomatin-00.mp3


text: 6 Vava kaviokelenge muna mpatu za masa muna lumbu kia vundu, alongoki andi badokwen’e ntu mia masa,+ bavinzidi mio, badidi.+2 Vava bamwene wo, akaka muna Afarisi bavovele vo: “Ekuma nuvangilanga e diambu dina vo ke diansongi ko mu Lumbu kia Vundu?”+3 Kansi, Yesu ubavutwidi vo: “Nga ke nuatanga dio ko dina Davidi kavanga vava kafwa e nzala kumosi ye awana bakala yandi e?+4 Vava kakota muna nzo a Nzambi yo tambula e mbolo za lutambiku, wadia zo yo vana mpe kw’awana bakala yandi, kana una vo ke diavaninua nswa kwa muntu ko mu dia zo, kansi anganga kaka?”+5 I bosi, ubavovese vo: “O Mwan’a muntu i Mfumu a Lumbu kia Vundu.”+6 Muna lumbu kiankaka kia vundu,+ okotele muna sambilu, oyantikidi longa. Mukedi muntu una yo koko kwalunene kwayuminina.*+7 Asoneki ye Afarisi batungunuini Yesu mu zaya kana vo owuka muna Lumbu kia Vundu, kimana basolola dina bekumfundila.8 Kansi wau kazaya makani mau,+ ovovese nkwa koko kwayuminina* vo: “Telama, wiza ova kati.” Otelamene, wele vana kati.9 I bosi Yesu ubavovese vo: “Diambu ikunuyuvula, Nga diansongi mu vanga o wete yovo mbi mu Lumbu kia Vundu, vuluza moyo yovo fwasa wo?”+10 Vava katadidi yau awonso, ovovese o muntu vo: “Lambula o koko kwaku.” Oyandi ovangidi wo, o koko kwandi kusasukidi.11 Kansi, oyau bafungidi kikilu makasi, bayantikidi vovaziana dina balenda vanga kwa Yesu.12 Lumbu kimosi muna lumbu yoyo, Yesu wele vana mongo kimana kasamba,+ osambidi kwa Nzambi fuku wawonso.+13 Vava kuma kwakia, obokele alongoki andi, osolele 12 vana bena, ubayikidi vo antumwa:+14 Simone, ona kavana mpe nkumbu a Petelo yo Andere wa mpangi andi, Yakobo, Yoane, Filipo,+ Batolomai,15 Matai, Toma,+ Yakobo wa mwan’a Alefayo, Simone ona oyikilwanga vo “nkwa vema,”16 Yuda wa mwan’a Yakobo yo Yuda wa musi Kereote, ona wakituka se nyekodi.17 Okulumukini yau, otelamene vana ndimba, vakedi ndong’ayingi ye alongoki andi yo nkangu wayingi watuka muna Yuda yawonso ye muna Yerusaleme, ye muna nlambu a mbu a Turo ye Sidone, ana bayiza wá yo wukwa yimbevo yau.18 Kana nkutu awana babangikwanga kwa mianda mia usafu bawukilu.19 E ndonga yawonso ivavidi kunsimba kadi ngolo zavaikanga muna yandi+ yo wuka yau awonso.20 Otadidi kuna kwa alongoki andi, ovovele vo:“Kiese kwa yeno asukami, kadi e Kintinu kia Nzambi i kieno.+21 “Kiese kwa yeno nufwanga e nzala owau, kadi nuyukuta.+“Kiese kwa yeno nudilanga owau, kadi nuseva.+22 “Nukala ye kiese konso ntangwa o wantu bekunumenga,+ kunubembola,+ kunuveza yo yivisa e nkumbu zeno nze yimpumbulu muna diambu dia Mwan’a muntu.23 Numona kiese yo yangalala muna lumbu kiakina, kadi o nsendo eno wanene kuna zulu, i wau mpe bavanga mase mau kuna kwa angunza.+24 “Tâtu kwa yeno mvuama,+ kadi nutambwidi kala lufiaulwisu lweno.+25 “Tâtu kwa yeno nuyukwiti owau, kadi nzala nufwa.“Tâtu kwa yeno nusevanga owau, kadi nukendalala yo dila.+26 “Tâtu kwa yeno, avo nusanisinua kwa wantu awonso,+ kadi i wau mpe mase mau bavanga kuna kwa ngunza zaluvunu.27 “Kansi, mpovele kwa yeno nuwanga vo: Nukwamanana zola e mbeni zeno, nuvanga mawete kwa awana bekunumenganga,+28 nusambula awana bekunusibanga yo samba mu kuma kia awana bekunutiangunanga.+29 Ndiona okuwanda vana bundi dimosi, untambika diankaka; ndiona obonga kinkutu kiaku, unyambulwila mpe e yunga kiaku.+30 Konso ona okulomba, umvana,+ ona obonga lekwa yaku, kunlombi yo ko.31 “Konso una nuzolele vo wantu banuvanga, i una mpe nuvanga kwa yau.+32 “Avo nuzolele kaka awana bekunuzolanga, nkia nluta dina kwa yeno? Kadi, kana nkutu asumuki bezolanga awana bekubazolanga.+33 Avo nuvanga mawete kwa awana bekunuvanganga mawete, nkia nluta dina kwa yeno? Kadi, kana nkutu asumuki diau dimosi bevanganga.34 Avo nusompekele* kwa awana nuzeye vo bekunuvutulwila, nkia nluta dina kwa yeno?+ Kana nkutu asumuki besompekanga akw’au asumuki yo tambula kaka kina basompekele.35 Kansi tu, nuzolanga atantu eno, yo kubavanga mawete, nusompekanga yo lembi vingila vo banuvutulwila diaka;+ ozevo o nsendo eno wayingi ukala ye nukala wan’a Mpungu-nene, kadi oyandi nkwa ngemba kuna kwa ntokozi ye kwa wantu ambi.+36 Nukwamanana songa e nkenda, nze Se dieno una vo nkwa nkenda.+37 “Vana ntandu, nuyambula fundisa kimana nualembi fundiswa;+ nuyambula yelesa kimana nualembi yeleswa. Nulolokanga,* ozevo nulolokwa.*+38 Nukayanga, ozevo o wantu bekunukayila.+ Nuvaninua muna mfokola zeno e nzongo ambote, waniemenenua, wabandilwa, yo siwa mabetomona. Kadi muna nzongo una nuzongela i nuzongelwa mpe.”39 I bosi, ubatelele kingana vo: “Nga o mpofo olenda kwandi fila nkwandi mpofo e? Yau awole, nga ke bebwa muna wulu ko e?+40 O nlongoki kasundidi nlongi andi ko, kansi konso ona otomene longwa, okala nze nlongi andi.41 Ozevo, aweyi omwenene titi kina muna disu dia mpangi aku, kansi kumwene mwangu una mu disu diaku ko?+42 Aweyi olenda vovesela mpangi aku vo: ‘E mpangi, yambula yakatula e titi kina mu disu diaku,’ ekolo ngeye kibeni kumwene o mwangu una mu disu diaku ko e? Mpuki! Teka katula o mwangu una mu disu diaku, i bosi, otoma mona una olenda katulwila e titi kina muna disu dia mpangi aku.43 “Kadi o nti ambote ke uyimanga mbongo ambi ko, ngatu nti ambi wayima mbongo ambote.+44 Kadi konso nti uzayilwanga muna mbongo andi.+ Muna bong’e nona, wantu ke bevelanga bundu ya nsanda muna nsende ko, ngatu vela uva muna nti a nsende.45 O muntu ambote muna lusalu lwambote lwa ntim’andi i kevaikisilanga oma mambote, kansi o muntu ambi muna lusalu lwandi lwambi i kevaikisilanga oma mambi; kadi o nu’andi uvovanga mana mazele muna ntima.+46 “Ekuma nukungikilanga vo: ‘e Mfumu, e Mfumu,’ kansi mana ivovanga ke nuvanganga mo ko?+47 Konso ona okwiza kwa mono yo wá mambu mame, yo vanga mo, ikunusong’owu kena:+48 Ofwanane yo muntu una vo muna tunga e nzo, otimini yamuna sina, okubidi e nkubilwa vana nsenzele. Vava e kizalu kizidi, e nkukwila iwandamene muna nzo yayina, kansi ke ilendele yo nikuna ko, kadi yatoma tungwa.+49 Kansi, konso ona owidi mo yo lembi vanga diambu,+ una nze muntu otungidi nzo vana ntoto lembi kuba e nkubilwa. E nkukwila iwandamene muna nzo, vana vau ibwidi yo kosomoka.”


text:
Saule me kwenda na nkento mosi ya Ene-dore yina ke solulaka ti bampeve ya bafwa (1-25)
28 Na bilumbu yina, bantu ya Filistia vukisaka basoda na bo sambu na kunwana ti Izraele.+ Ebuna Akishi tubilaka Davidi nde: “Nge me zaba kibeni nde nge ti bantu na nge, beno ta kwenda na bitumba ti mono.”+2 Ebuna Davidi tubilaka Akishi nde: “Nge me zaba mbote mambu yina nsadi na nge ta sala.” Akishi tubilaka Davidi nde: “Yo yina mono ta tula nge kimakulu muntu yina ke kengilaka mono.”*+3 Ntangu yai, Samuele fwaka, mpi Izraele ya mvimba dilaka yandi mpi zikaka yandi na mbanza na yandi Rama.+ Saule katulaka na insi bantu yina ke solulaka ti bampeve ya bafwa+ mpi bantu yina ke zabisaka bantu mambu yina ta kumina bo.4 Bantu ya Filistia vukanaka mpi kwendaka kusala camp na Shunemi.+ Yo yina Saule vukisaka Izraele ya mvimba mpi bo salaka camp na Gilboa.+5 Ntangu Saule monaka camp ya bantu ya Filistia yandi waka boma, mpi ntima na yandi tekitaka ngolo kibeni.+6 Saule vandaka kuyula Yehowa,+ kansi Yehowa vandaka kupesa yandi ve mvutu ata fioti, yo vanda na bandosi, na nzila ya Urimi+ to ya bambikudi.7 Nsuka-nsuka Saule tubilaka bansadi na yandi nde: “Beno sosila mono nkento mosi yina ke solulaka ti bampeve ya bafwa,+ mpi mono ta kwenda kuyula yandi.” Bansadi na yandi vutulaka nde: “Kele ti nkento mosi na Ene-dore+ yina ke solulaka ti bampeve ya bafwa.”8 Yo yina, Saule lwataka bilele ya nkaka sambu bo zaba yandi ve, ebuna na mpimpa yandi kwendaka na nkento yina ti bantu na yandi zole. Yandi tubaka nde: “Pardo, solula ti bampeve ya bafwa sambu na kuzabisa mambu yina ta bwa,+ mpi basisila mono muntu yina mono ta songa nge.”9 Kansi, nkento yina tubilaka yandi nde: “Nge fwete zaba mambu yina Saule salaka, mutindu yandi katulaka na insi bantu yina ke solulaka ti bampeve ya bafwa+ mpi bantu yina ke zabisaka bantu mambu yina ta kumina bo. Ebuna sambu na nki nge ke zola kukanga mono* sambu bo fwa mono?”+10 Ebuna Saule zengilaka yandi kieleka na zina ya Yehowa nde: “Ya kieleka mutindu Yehowa kele na luzingu, makambu ta bwila nge ve sambu na diambu yai!”11 Ebuna nkento yina tubaka nde: “Mono basisila nge nani?” Yandi vutulaka nde: “Basisila mono Samuele.”12 Ntangu nkento yina monaka “Samuele,”*+ yandi bokaka mpi tubilaka Saule nde: “Sambu na nki nge me kusa mono? Nge kele Saule!”13 Ntotila tubilaka yandi nde: “Kuwa boma ve; kansi nge ke mona inki?” Nkento yina vutudilaka Saule nde: “Mono ke mona muntu mosi bonso nzambi ke kwisa kubasika na ntoto.”14 Na mbala mosi Saule yulaka yandi nde: “Yandi kele nki mutindu?” ebuna nkento yina tubaka nde: “Yandi kele mununu, yandi ke kwisa kubasika, mpi yandi me lwata kazaka ya kukonda maboko.”+ Ebuna Saule bakisaka nde yo vandaka “Samuele,” mpi yandi bwaka luse na ntoto mpi fukamaka.15 Ebuna “Samuele” tubilaka Saule nde: “Sambu na nki nge me yangisa mono na mutindu nge me lomba nde bo basisa mono?” Saule vutulaka nde: “Mono kele na mpasi ya ngolo. Bantu ya Filistia ke nwanisa mono, ebuna Nzambi me bikisa mono mpi yandi ke pesa mono diaka ve mvutu, yo vanda na nzila ya bambikudi to na bandosi;+ yo yina mono me binga nge sambu nge zabisa mono mambu yina mono fwete sala.”+16 “Samuele” tubaka nde: “Sambu na nki nge ke yula mono ntangu yai ya Yehowa me bikisa nge+ mpi me kuma mbeni na nge?17 Yehowa ta sala mambu yina yandi tubaka na nzila na mono: Yehowa ta botula kimfumu na maboko na nge mpi yandi ta pesa yo na nkweno na nge, Davidi.+18 Sambu nge lemfukaka ve na ndinga ya Yehowa mpi nge fwaka ve bantu ya Amaleki+ yina pesaka yandi makasi ya ngolo, yo yina Yehowa ke sala nge mambu yai bubu.19 Yehowa ta pesa mpi Izraele ya mvimba ti nge na maboko ya bantu ya Filistia,+ mpi mbasi nge +ti bana na nge ya babakala,+ beno ta vanda ti mono. Yehowa ta pesa mpi basoda ya Izraele na maboko ya bantu ya Filistia.”+20 Na mbala mosi, Saule bwaka na ntoto, yandi lalaka ya mvimba mpi waka boma mingi kibeni sambu na mambu yina “Samuele” tubaka. Ebuna yandi vandaka diaka ve na ngolo, sambu yandi diaka ve kilumbu yina ya mvimba mpi mpimpa yina ya mvimba.21 Ntangu nkento yina kwisaka na Saule mpi monaka nde yandi ke kudiyangisa mingi kibeni, yandi tubilaka Saule nde: “Nsadi na nge me lemfuka na mambu yina nge tubaka; mono tulaka luzingu na mono na kigonsa*+ mpi mono salaka mambu yina nge songaka mono na kusala.22 Pardo, nge fwete wa mambu yina nsadi na nge ke zola kutuba. Bika mono tula mampa na ntwala na nge; ebuna dia mpidina nge ta baka ngolo ya kukwenda.”23 Ata mpidina, yandi buyaka mpi tubaka nde: “Mono ta dia ve.” Kansi, bansadi na yandi ti nkento yina landaka kubondila yandi. Nsuka-nsuka yandi wilaka bo, yandi telamaka na ntoto, mpi vandaka na mbeto.24 Nkento yina vandaka ti mwana-ngombe ya mafuta na nzo, yo yina yandi fwaka* yo nswalu mpi yandi bakaka fufu, salaka poto-poto mpi salaka mampa ya kukonda levire.25 Yandi pesaka yo Saule mpi bansadi na yandi, ebuna bo diaka. Na nima, bo telamaka mpi bo kwendaka na mpimpa yina.+
Banoti na nsi ya lutiti
^ Na kisina, “muntu yina ke kengilaka ntu na mono bilumbu yonso.”


text:
Kuvanda ti bima mingi kukonda kusepela na yo (1-6)
Sepela ti bima yina nge kele na yo ntangu yai (7-12)
6 Kele ti diambu ya nkaka ya mpasi yina mono me monaka awa na ntoto,* mpi yo ke monanaka mingi na kati ya bantu:2 Nzambi ya kieleka ke pesa muntu bimvwama, bima ya kinsuni, mpi nkembo na mpila nde yandi me konda ve ata kima mosi yina yandi ke zola;* ata mpidina Nzambi ya kieleka ke pesa yandi ve nzila ya kusepela na yo, kansi yandi ke pesa munzenza mosi nzila ya kusepela na yo. Yo kele mpamba mpi mpasi ya nene.3 Kana muntu kukuma tata ya bana mbala nkama, yandi zinga bamvula mingi, mpi yandi kuma mununu, kansi yandi* ke mona ve kiese na bima na yandi ya mbote na ntwala nde yandi kwenda na maziamu,* mono fwete tuba nde mwana yina me butuka ya kufwa kele mbote kuluta yandi.+4 Sambu yandi kwisaka kukonda kikuma mpi yandi kwendaka na mudidi, mpi bo ta fika zina na yandi na mudidi.5 Ata yandi me monaka ve ntangu to me zabaka kima mosi ve, yandi kele kaka mbote* kuluta muntu yina zingaka bamvula mingi.+6 Inki kele mambote ya kuzinga bamvula mafunda zole kansi kuvanda ve na kiese? Keti bantu yonso ke kwendaka ve kisika mosi?+7 Kisalu yonso ya ngolo yina muntu ke salaka ke vandaka sambu na kufulusa munoko na yandi;+ ata mpidina nzala na yandi ke manaka ve.*8 Sambu muntu ya mayele me luta zoba+ na nki, to nki mambote kele kana nsukami me zaba mutindu ya kuzinga?*9 Kusepela na bima yina meso ke mona kele mbote kuluta kulanda banzala na nge.* Yai mpi kele mpamba, yo kele kulanda mupepe.10 Bima yonso yina kele, bo me pesaka yo dezia zina, mpi bo me zabaka mutindu muntu kele; mpi yandi lenda kuka ve kuswana* ti muntu yina me luta yandi na ngolo.11 Kana bangogo* kele mingi, mambu ya mpamba mpi ke vandaka mingi; mpi nki mambote yo ke natilaka muntu?12 Nani me zaba mambu ya kuluta mbote yina muntu lenda sala na luzingu na bilumbu fioti ya luzingu na yandi ya mpamba, yina yandi ke lutisa bonso kivudi?+ Sambu nani lenda songa muntu mambu yina ta salama awa na ntoto* na nima kana yandi me kwenda?


text:
BANGIUFULA YA BATANGI
Inki beto lenda sala sambu na kusadisa bampangi yina ke kukaka ve kuwa bansudi ya ngolo?
Bansudi ya ngolo ke salaka bampangi ya nkaka mpasi. Ya kieleka, bo ke vandaka ve ti mpila ya kuditanina na bansudi ya mutindu yina sambu konso kilumbu bo ke kutanaka ti bantu yina ke sadilaka bima ya nsudi ya mutindu na mutindu. Yo yina, bankaka na kati na bo ke yulaka kana mpila kele organizasio kulomba bampangi na kusadila ve ba parfum to bima ya nkaka ya nsudi ya ngolo na balukutakanu ya dibundu mpi ya nene.
Yo kele kieleka nde, bampangi lenda sala ve na luzolo yonso mambu yina ta kanga bampangi ya nkaka nzila ya kulanda balukutakanu. Beto yonso ke vandaka na mfunu ya kikesa yina beto ke bakaka na balukutakanu. (Baeb. 10:24, 25) Kana mpangi mosi ke kukaka ve ata fioti kuwa bansudi ya ngolo mpi ke landaka balukutakanu na mpasi, yandi lenda solula diambu yango ti bankuluntu. Kutudila bampangi bansiku na mutindu ya kusadila parfum to bima ya nkaka ya nsudi kele mbote ve mpi yo ke wakana ve ti Masonuku. Bankuluntu lenda sadisa bampangi ya dibundu na kubakisa mambu yina ke yangisa bampangi ya nkaka. Kana mpila kele, bo lenda tubila diambu yango na Lukutakanu ya Kisalu na bampusa ya dibundu, to kupesa luzayisu na diambu yango na luzitu yonso.a Kansi, bankuluntu lenda vutukila ve luzayisu yina mbala na mbala. Na balukutakanu na beto, bantu ya nkaka ya mpa ta landaka kaka kukwisa, mpi bo ta bakisa ve diambu ya mutindu yina. Beto mpi ke zolaka nde bantu yai ya mpa kudiwa mbote. Mpangi mosi ve lenda kudiyangisa kana yandi ke sadilaka parfum to bima ya nkaka ya nsudi na bukati-kati.
Na mabundu yina kele ti bampangi yina ke kukaka ve kuwa bansudi ya ngolo, bankuluntu lenda baka bangidika sambu bampangi yai kuzwa kisika yina bo ta vandaka na Nzo ya Kimfumu; mu mbandu, bo lenda vanda ti suku mosi sambu na kulanda balukutakanu. Kana mpila kele ve ya kubaka ngidika yina mpi kana bankaka ke niokwamaka mingi ntangu bo ke vukanaka na balukutakanu, dibundu lenda baka bangidika ya kutudila bo masolo ya balukutakanu na apareyi mosi sambu na kunatila bo na banzo, mutindu beto ke salaka sambu na bampangi yina ke kukaka ve kukwisa na balukutakanu.
Na bamvula yina me katuka kuluta, Kisalu na Beto ya Kimfumu siamisaka beto na kutula dikebi ya mingi na diambu yai ntangu beto ke kwenda na balukutakanu ya distrike. Sambu bampangi mingi ke salaka balukutakanu ya nene na Banzo ya Nene ya Balukutakanu yina ke vandaka ti bamasini ya ke pesaka mupepe, bo ke lombaka bampangi na kufiotuna mutindu na bo ya kusadila ba parfum to bima ya nkaka ya nsudi ya ngolo. Kisalu na Beto ya Kimfumu siamisaka beto mingi na kusala ve mambu yina lenda yangisa bampangi, mingi-mingi na balukutakanu ya distrike. Yo ke lomba nde beto tula dikebi ya mingi na diambu yai, sambu beto ke vandaka ve ti bisika ya kutula bampangi yai sambu bo wa ve bansudi ya ngolo. Ata mpidina, beto fwete sala ve nde ntuma yina ya ke tadila balukutakanu ya nene kukuma nsiku na balukutakanu ya dibundu.
Sambu beto ke zinga na nsi-ntoto yai ya mbi, beto yonso ke kutanaka ti bampasi ya malanda ya disumu. Beto ke sepelaka na bibansa yina bampangi mingi ke salaka sambu na kulembika mpasi ya bampangi ya nkaka! Bampangi lenda sala mpi bibansa ya kubuya kusadila parfum to bima ya nkaka ya nsudi mingi sambu na kusadisa bampangi yina ke kukaka ve kuwa bansudi ya ngolo, na mpila nde bo mpi kulanda mbote balukutakanu. Ya kieleka, zola ya bampangi lenda sadisa beto na kusala bibansa yai.
Keti mikanda ya nkaka ke monisaka mpi nde Ponse Pilate zingaka?
Batangi mingi ya Biblia me zabaka Ponse Pilate sambu yandi muntu sambisaka Yezu mpi zengaka nkanu ya lufwa na yandi. (Mat. 27:1, 2, 24-26) Mikanda mingi ya ntama ke tubilaka yandi mpi. Mukanda mosi ya ke tendulaka Biblia (The Anchor Bible Dictionary) ke monisa nde, mikanda ya ntama ke tubilaka Ponse Pilate “mingi kuluta baguvernere ya nkaka ya Roma yina vandaka kutwadisa na Yudea.”
Mikanda ya Josèphe, nsoniki mosi ya Muyuda ya bilumbu yina, ke tubila zina ya Pilate, yo ke tuba nkutu nde yandi kutanaka ti mambu tatu ya mpasi na luyalu na yandi. Philo, nsoniki mosi ya Muyuda tubilaka diambu ya iya ya mpasi yina Pilate kutanaka ti yo. Tacite, nsoniki mosi ya Roma yina sonikaka disolo ya bamfumu ya Roma, ndimisaka nde Ponse Pilate zengaka nkanu ya lufwa ya Yezu na luyalu ya Tibère.
Na 1961, bantu ya mayele salaka bansosa na kisika yina bantu ya Roma vandaka kusala bateyatre na provense ya Sezarea, na insi Izraele, bo monaka ditadi mosi yina vandaka ti zina ya Ponse Pilate ya kusonika na Latini. Bangogo yina bo sonikaka na zulu ya ditadi (mutindu yo ke monana awa na nsi) ke tuba nde: “Beto me sala yo na lukumu ya nzambi (yai) Tiberiéum Pontius Pilate (Ponse Pilate), Guvernere ya Yudea.” Bo sonikaka bangogo yai na tempelo mosi yina bo tungaka na lukumu ya Tibère, Mfumu mosi ya Roma.
Keti yo ke lomba nde mpangi-nkento kulwata kitambala ntangu yandi ke longuka Biblia ti muntu na ntwala ya nsamuni ya bakala?
“Bangiufula ya Batangi” na Nzozulu ya Nkengi ya Kifalansa ya Yuli 15, 2002 tubaka nde mpangi-nkento yina ke longuka Biblia ti muntu na ntwala ya nsamuni ya bakala fwete lwata kitambala, ata mpangi-bakala yina me bakaka mbotika to ve. Na nima ya kutadila diambu yango mbote-mbote, yo me fwana na kusoba mwa mambu.
Kana mpangi-nkento ke longuka Biblia ti muntu yina bo ke longukaka dezia ti yandi na ntwala ya nsamuni ya bakala yina me bakaka mbotika, yandi fwete lwata kitambala. Mpidina yandi ke monisa luzitu na ngidika ya Yehowa ya metala kiyeka na kati ya dibundu, sambu yandi ke lungisa mukumba yina Nzambi me pesaka babakala. (1 Bak. 11:5, 6, 10) Yandi lenda lomba mpi mpangi-bakala yina na kutwadisa kulonguka yina kana mpangi yina kele ti makuki ya kusala yo.
Na ndambu ya nkaka, kana mpangi-nkento ke samuna ti mpangi-bakala yina me bakaka ntete ve mbotika, yina kele ve bakala na yandi, Masonuku ke lomba yandi ve na kulwata kitambala. Ata mpidina, kansansa ya bampangi-bankento ya nkaka lenda pusa bo na kulwata kitambala.
a Sambu na kuzaba mambu mingi, tala disolo “Aider les malades,” na Réveillez-vous ! ya Augusti 8, 2000, balutiti 8-10.


text:
Yobi
1 Kuvandaka ti muntu mosi na insi ya Usi, zina na yandi Yobi.*+ Yandi vandaka muntu ya mbote mpi ya kwikama;*+ yandi vandaka kuwa Nzambi boma mpi vandaka kutina mambu ya mbi.+ 2 Yandi butaka bana-babakala nsambwadi mpi bana-bankento tatu. 3 Bitwisi na yandi vandaka mameme 7 000, bashamo 3 000, bangombe 1 000,* mpi bampunda* 500, ti bansadi mingi kibeni, yo yina yandi kumaka muntu ya kuluta nene na kati ya bantu yonso ya Esti.
4 Bana na yandi ya babakala vandaka kusala nkinsi na banzo na bo, konso muntu na kilumbu na yandi.* Bo vandaka kubingisa bampangi na bo tatu ya bankento sambu na kudia mpi kunwa ti bo. 5 Kana bilumbu ya bankinsi yina ya kulandana me mana, Yobi vandaka kubinga bo na kukwisa kisika yandi vandaka sambu na kusantisa bo. Ebuna yandi vandaka kutelama na suka-suka mpi kupesa bimenga ya kuyoka+ sambu na konso muntu na kati na bo. Sambu Yobi vandaka kutuba nde: “Ziku bana na mono me sala disumu mpi me singa Nzambi na ntima na bo.” Yai mambu Yobi vandaka kusala ntangu yonso.+
6 Ebuna kilumbu mosi, ntangu bana ya Nzambi ya kieleka*+ kotaka sambu na kumonika na ntwala ya Yehowa,+ Satana+ mpi kotaka na kati na bo.+
7 Ebuna Yehowa tubilaka Satana nde: “Nge me katuka na wapi?” Satana vutudilaka Yehowa nde: “Na kulenga-lenga na ntoto mpi na kutambula-tambula na kati na yo.”+ 8 Ebuna Yehowa tubilaka Satana nde: “Keti nge me tula dikebi* na nsadi na mono Yobi? Kele ve ti muntu bonso yandi na ntoto. Yandi kele muntu ya mbote mpi ya kwikama,*+ yina ke waka Nzambi boma, mpi ke tinaka mambu ya mbi.” 9 Ebuna Satana vutudilaka Yehowa nde: “Keti Yobi ke waka Nzambi boma sambu na mpamba?+ 10 Keti nge me tulaka ve lupangu ya lutaninu na nziunga na yandi,+ na nziunga ya nzo na yandi mpi ya bima yonso yina yandi kele na yo? Nge me sakumunaka kisalu ya maboko na yandi,+ mpi bitwisi na yandi me yalumukaka na insi ya mvimba. 11 Kansi, sambu na kusoba, tandula diboko na nge mpi bebisa yonso yina yandi kele na yo, mpi yandi ta singa nge kibeni na meso* na nge.” 12 Ebuna Yehowa tubilaka Satana nde: “Tala! Yonso yina yandi kele na yo kele na maboko na nge.* Kansi kusimba yandi ve na nitu!” Yo yina Satana katukaka na ntwala* ya Yehowa mpi basikaka.+
13 Ebuna kilumbu mosi, ntangu bana na yandi ya babakala ti ya bankento vandaka kudia mpi kunwa vinu na nzo ya mbuta na bo ya ntete,+ 14 kinati-nsangu mosi kwisaka na Yobi mpi tubaka nde: “Bangombe vandaka kubundula mpi bampunda vandaka kudia matiti pene-pene na bo 15 ntangu bantu ya Sabea kotaka na ngolo mpi bakaka yo, ebuna bo me fwa bansadi na mbele ya bitumba. Mono mpamba muntu me tina sambu na kukwisa kusonga nge.”
16 Ntangu yandi vandaka ntete kutuba, muntu ya nkaka kwisaka mpi tubaka nde: “Tiya ya Nzambi* me katuka na zulu, yo me bwa mpi me pela na kati ya mameme ti ya bansadi, mpi yo me yoka bo! Mono mpamba muntu me tina sambu na kukwisa kusonga nge.”
17 Ntangu yandi vandaka ntete kutuba, muntu ya nkaka kwisaka mpi tubaka nde: “Bantu ya Kaldea+ me sala bimvuka tatu, bo me kotila bashamo na kintulumukina mpi me baka yo, mpi bo me fwa bansadi na mbele ya bitumba. Mono mpamba muntu me tina sambu na kukwisa kusonga nge.”
18 Ntangu yandi vandaka ntete kutuba, muntu ya nkaka diaka kwisaka mpi tubaka nde: “Bana na nge ya babakala ti ya bankento vandaka kudia mpi kunwa vinu na nzo ya mbuta na bo ya ntete. 19 Na mbala mosi mupepe mosi ya ngolo me katuka na ntoto-makanga, yo me bula binkonko iya ya nzo, yo yina nzo me bwila baleke mpi bo me fwa. Mono mpamba muntu me tina sambu na kukwisa kusonga nge.”
20 Yo yina Yobi telamaka, pasulaka bilele na yandi mpi zengaka nsuki na yandi, ebuna yandi bwaka na ntoto, yandi fukamaka 21 mpi tubaka nde:
Mono basikaka na divumu ya mama na mono kinkonga,
Mpi mono ta vutuka kinkonga.+
Yehowa me pesa,+ Yehowa me baka.
Bika nde zina ya Yehowa kulanda kubaka lukumu.”
22 Na mambu yai yonso, Yobi salaka ve disumu mpi fundaka ve Nzambi nde yandi ke salaka mambu ya mbi.*


text:
Yobi
42 Ebuna Yobi vutudilaka Yehowa nde:
2 “Ntangu yai, mono me zaba nde nge lenda sala mambu yonso
Mpi ata kima mosi ve ya nge ke yindula kusala kele mpasi sambu na nge.+
3 Nge tubaka nde, ‘Yai nani ke bebisa ndongisila na mono kukonda kuzaba?’+
Yo yina mono tubaka, kansi kukonda kubakisa
Mambu yina kele ya kuyituka mingi sambu na mono, yina mono me zaba ve.+
4 Nge tubaka nde, ‘Pardo wa, mpi mono ta tuba.
Mono ta yula nge bangiufula, ebuna nge ta zabisa mono.’+
5 Makutu na mono me waka mambu na nge,
Kansi ntangu yai mono me mona nge ti meso na mono.
6 Yo yina mono me wa mawa sambu na mambu yina mono tubaka,+
Mpi mono me vanda na mfututu mpi na putulu ya tiya sambu na kumonisa nde mono me balula ntima.”+
7 Ntangu Yehowa manisaka kutubila Yobi mambu yina, Yehowa tubilaka Elifazi muntu ya Temani nde:
“Mono me wila nge ti banduku na nge zole makasi ya ngolo,+ sambu beno me tuba ve mambu ya kieleka sambu na mono+ mutindu nsadi na mono Yobi me tuba. 8 Ntangu yai, beno baka bangombe ya babakala nsambwadi ti mameme ya babakala nsambwadi mpi beno kwenda na nsadi na mono Yobi, ebuna beno pesa kimenga ya kuyoka sambu na beno mosi. Nsadi na mono Yobi ta samba sambu na beno.+ Mono ta ndima kibeni mambu yina yandi ta lomba* sambu na kusadila beno ve mambu na kuwakana ti buzoba na beno, sambu beno me tuba ve mambu ya kieleka sambu na mono mutindu nsadi na mono Yobi me tuba.”
9 Yo yina Elifazi muntu ya Temani, Bildadi muntu ya Shua, ti Sofare muntu ya Naama kwendaka mpi salaka mambu yina Yehowa songaka bo na kusala. Ebuna Yehowa ndimaka kisambu ya Yobi.
10 Ntangu Yobi manisaka kusala kisambu sambu na banduku na yandi,+ Yehowa katulaka mpasi ya Yobi+ mpi vutulaka kimvwama na yandi.* Yehowa pesaka yandi bima yina yandi vandaka na yo ntete mbala zole.+ 11 Bampangi na yandi yonso ya babakala ti ya bankento mpi banduku na yandi yonso ya ntama+ kwisaka na yandi mpi diaka ti yandi na nzo na yandi. Bo kuditulaka na kisika na yandi mpi pesaka yandi kikesa sambu na bampasi yonso yina Yehowa pesaka nzila nde yo bwila yandi. Konso muntu na kati na bo pesaka yandi mbongo ya kibende mpi lupetu ya wolo.
12 Ebuna Yehowa sakumunaka nsuka ya luzingu ya Yobi kuluta nkutu luyantiku,+ mpi Yobi kumaka ti mameme 14 000, bashamo 6 000, bangombe 2 000,* ti bampunda ya bankento 1 000.+ 13 Yandi butaka mpi bana ya nkaka nsambwadi ya babakala mpi tatu ya bankento.+ 14 Yandi pesaka mwana ya ntete ya nkento zina Yemima, ya zole Kesia, mpi ya tatu Kereni-apuki. 15 Na insi ya mvimba, kuvandaka ve ti bankento ya kitoko bonso bana ya Yobi ya bankento, mpi tata na bo pesaka bo dikabu kumosi ti bampangi na bo ya babakala.
16 Na nima Yobi zingaka bamvula 140, mpi yandi monaka bana na yandi ti bantekolo na yandi—bandonga iya ya bantu. 17 Nsuka-nsuka Yobi fwaka, na nima ya kuzinga luzingu mosi ya nda mpi ya mbote.*


text:
Bankunga
Beno bansadi ya Yehowa, beno kumisa yandi,
Beno kumisa zina ya Yehowa.
2 Bika zina ya Yehowa kubaka lukumu
Yantika bubu yai mpi kimakulu.+
3 Katuka na ndambu yina ntangu ke basikaka tii na ndambu yina yo ke dindaka,
Bika zina ya Yehowa kubaka lukumu.+
6 Yandi ke niekaka sambu na kutala zulu ti ntoto,+
7 Yandi ke katulaka muntu ya kukonda mfunu na mfututu mpi ke tedimisaka yandi.
Yandi ke katulaka nsukami na putulu ya tiya*+ mpi ke nangulaka yandi
8 Sambu na kuvandisa yandi ti bantu ya lukumu,
Ti bantu ya lukumu ya bantu na yandi.
Beno kumisa Yah!*


text: 1 Mono Polo, ntumwa ya Kristu Yezu na nsiku ya Nzambi, Ngulusi na beto mpi ya Kristu Yezu, kivuvu na beto,+2 mono ke sonikila Timoteo,*+ mwana na mono ya kieleka+ na lukwikilu:Ntima ya mbote ya nene, mawa, mpi ngemba ya Nzambi, Tata na beto mpi ya Kristu Yezu Mfumu na beto kuvanda ti nge.3 Mutindu mono siamisaka nge na kubikala na Efezo ntangu mono zolaka kukwenda na Masedonia, mono ke sala mutindu mosi ntangu yai, sambu nge songa bantu ya nkaka nde bo longa ve malongi ya nkaka,4 mpi bo tula ve dikebi na masolo ya luvunu+ mpi na bandonga ya ba-nkaka. Mambu ya mutindu yai ke basisaka ve ata kima mosi ya mfunu,+ kansi yo ke basisaka kaka bangindu ya mpamba-mpamba na kisika ya kupesa kima mosi ya me katuka na Nzambi yina lenda kumisa lukwikilu ngolo.5 Ya kieleka, lukanu ya mambu* yai kele nde beto vanda ti zola+ ya me katuka na ntima ya bunkete, na kansansa ya mbote mpi na lukwikilu+ ya kukonda luvunu.6 Sambu bo buyaka mambu yai, bantu ya nkaka me kudikotisaka na bituba-tuba ya kukonda mfunu.+7 Bo ke zolaka kuvanda balongi+ ya nsiku, kansi bo ke bakisaka ve mambu yina bo ke tubaka mpi mambu yina bo ke dindamanaka ngolo sambu na yo.8 Beto me zaba nde Nsiku kele mbote kana muntu ke sadila yo mbote;*9 beto ke zaba nde bo ke basisaka ve nsiku sambu na muntu ya lunungu, kansi sambu na bantu yina ke fwaka nsiku+ mpi bankolami, bantu yina ke vwezaka Nzambi mpi bansumuki, bantu ya kukonda kwikama* mpi bantu ya ke vwezaka mambu ya santu, bantu ya ke fwaka batata mpi bantu ya ke fwaka bamama, bantu ya ke fwaka bantu,10 bantu ya ke salaka pite,* babakala yina ke lalaka ti babakala,* bantu yina ke kangaka bantu na ngolo, bantu ya luvunu, bantu ya ke diaka ndefi ya luvunu, mpi konso kima ya nkaka yina ke wakana ve ti malongi ya mbote,*+11 na kuwakana ti nsangu ya mbote ya nkembo ya Nzambi ya kiese, yina yandi pesaka mono.+12 Mono ke pesa ntonda na Kristu Yezu Mfumu na beto, yina pesaka mono ngolo, sambu yandi monaka mono ya kwikama na mutindu yandi pesaka mono kisalu,+13 ata mono vandaka ntete muntu ya ke vwezaka, ya ke monisaka bantu mpasi mpi ya kukonda luzitu.+ Ata mpidina, yandi wilaka mono mawa sambu mono vandaka kusala mambu kukonda kuzaba mpi kukonda lukwikilu.14 Kansi Mfumu na beto monisilaka mono ntima ya mbote mingi kibeni mpi mono kele ti lukwikilu mpi zola yina kele na Kristu Yezu.15 Mambu yai me fwana nde bo tudila yo ntima mpi bo ndima yo kibeni: Kristu Yezu kwisaka na nsi-ntoto sambu na kugulusa bansumuki.+ Na kati na bo, mono kele muntu ya ntete.+16 Ata mpidina, yandi wilaka mono mawa sambu na nzila na mono muntu yina kele mbandu ya nene, Kristu Yezu kumonisa ntima ya nda na yandi yonso; yandi kumisaka mono mbandu sambu na bantu yina ta kwikila na yandi sambu na kubaka luzingu ya mvula na mvula.+17 Ntangu yai, lukumu mpi nkembo kuvanda mvula na mvula na Ntotila ya kukonda nsuka,+ yina ke polaka ve,+ yina ke monanaka ve,+ Nzambi mosi kaka.+ Amen.18 Mwana na mono Timoteo, mono ke pesa nge ntuma* yai na kuwakana ti bambikudulu yina bo tubaka sambu na nge, sambu na nzila na yo nge landa kunwana bitumba ya mbote,+19 tanina lukwikilu mpi kansansa ya mbote,+ yina bantu ya nkaka me losaka, ebuna lukwikilu na bo me bebaka bonso maswa yina me beba.20 Imeneo+ ti Alesandre kele na kati ya bantu yina, mpi mono me pesaka bo na maboko ya Satana+ sambu ndola kulonga bo na kuvweza ve Nzambi.


text:
Keti nki nge lenda sala?
50 Keti nge me zola mpi kuzinga mvula na mvula na paladisu ya kitoko?
Kana nge me ndima nde ee, yau ke lomba nde nge fweti longuka diaka yina ya Nzambi ke tuba. Pidina, yunsa kulonguka kutanga Biblia. —Jean 17:3; Kusonga 1:3
51 Meka kuzaba mambu mingi ya ke tadila Yesu.—Deutéronome 18:18, 19; Jean 3:16; Bisalu 3:19-23
52 Tula ngolo na kusalaka kaka mambu ya mbote na kulemfuka na Jéhovah. —Ba-Rome 6:17, 18, 22
53 Keti nge ke yibuka diaka? Jéhovah ke tuba nde beto lenda fwa muntu ve. —Exode 20:13; 1 Jean 3:11, 12
54 Beto lenda baka ve kima ya muntu yankaka. —Exode 20:15; Ba-Efeso 4:28
55 Bakala lenda zinga ve to kulala na nkento yankaka, yake nkento na yandi ve. —Exode 20:14, 17; 1 Ba-Tesalonike 4:3
56 Keti nge zaba diaka bankento ikwa Nzambi pesaka nzila na bakala mosi lenda bala? Ntangu ikwa bakala fweti bikala na nkento na yandi? —Genèse 2:22, 24; Matthieu 19:5, 6; 1 Ba-Kolinto 7:2, 10, 11
57 Beto zaba diaka nde beto fweti sambila kaka Jéhovah yandi mosi. —Matthieu 4:10; 1 Ba-Kolinto 8:6
58 Biteki na bifwanisu lenda sadisa beto ve. Sambu na nki? —1 Ba-Kolinto 8:4
Keti yau kele mbote na kuvanda na biteki? —Deutéronome 27:15; 1 Jean 5:21
59 Sambu na nki yau kele mbi na kulwata mabuki ya nkisi ya kuditanina to kusadila mpungu? —Deutéronome 18:10-13; Kusonga 21:8
60 Bampeve yambi to banzio ya nganzi bau dasukilaka Nzambi. Beto lenda sadila bau ve. Bau ke kukusa bantu na manima ya banganga-nkisi. —Bisalu 16:16
61 Beto fweti sambila Nzambi. Yina zola tuba nde: kusulula na Nzambi, kusonga na yandi nde beto ke zola sadila yandi ye mpi kulomba yandi lusadisu.—Ba-Filipe 4:6, 7
62 Beto fweti lemfukila Yesu mpi kuvanda na lukwikilu na yandi. —Ba-Hébreu 5:9; Jean 3:16
63 Vila ve nde yandi fwâka sambu na kugulusa beto. —Ba-Rome 5:8
64 Yindulaka nde Yesu ke Mfumu na beto ya konda kumonana. Beto fweti lemfukila yandi. —Ba-Filipe 2:9-11; Kusonga 19:16
65 Yesu tubaka nde nge fweti zabisa na bampangi mambu ya mbote ya nge me longuka ye mpi bayina ke zola sadila Nzambi bau fweti baka mbotika. —Matthieu 28:19, 20; Jean 4:7-15
66 Pidina nge lenda tubila banduku na nge bamambu ya mbote nyonso yai.—Matthieu 10:32
67 Kana nge longuka kutanga, nge ta lenda zaba makambu mingi ye mpi nge ta lunga mbote-mbote na kusadisa bantu yankaka. —2 Timothée 2:15
68 Yesu longaka diaka na bana fioti na kulemfukila Nzambi. Yandi tubaka ata mbala mosi ve nde ntangu kele ve na kutuba na bau. —Matthieu 19:13-15
69 Babuti fwete longa ntangu nyonso bana na bau na kulemfukila Nzambi ye mpi na kuzola yandi. —Deutéronome 6:6, 7; Proverbes 6:20-22; Ba-Efeso 6:4
70 Mabundu kele mingi. Ndambu ya nene ya malongi ya bau ke longa yau ke katukaka na Biblia ve. Jéhovah ke tubila beto na kubasika mabundu ya ke longa kieleka ve. —Kusonga 18:4; Jean 4:23, 24
71 Awa na ntoto, Jéhovah kele na bansadi na yandi bayina lenda longa nge diaka mambu mingi ya ke kutadila yandi. Keti nge kezaba banani bansadi yina? —Bisalu 15:14; Ba-Rome 10:14, 15
72 Shi ke Batemwe ya Jéhovah. Bau ke vandaka na ngemba kati na bau. Nge ke zaba sambu na nki? Sambu bau ke zolanaka na bankaka. —Esaïe 43:10-12; Jean 13:34, 35
73 Bonso bau ke zolaka diaka Jéhovah, bau botamaka. Ikele mutindu yina bau ke songa na meso na bantu nde bau me bikisaka mutindu na bau ya kuzingila yambi ye mpi bau zola sadila Nzambi na luzingu na bau ya mvimba.—Bisalu 2:41
74 Batemwe ya Jéhovah ke na kivuvu ya kuzinga na paladisu yampa mpi ya kitoko.—Nkunga 37:9-11, 29
Nki nge lenda sala sambu na kuzinga mpi kuna na bau? —Jacques 1:22, 25; 2:20-26
75 Kutana na bau sambu na kulonguka kusadila Jéhovah. Bau ke zolaka Jéhovah na Yesu mpi bau ke lemfukilaka bau. Keti nge ke zolaka Nzambi na Yesu? Nge lenda kusadisa bantu yankaka na kuzaba Nzambi? —Jean 6:45-47
76 Jéhovah na Yesu Klisto ke zolaka nge ye mpi bau ke zola nde nge zinga mvula na mvula na paladisu.—Jean 3:16
Yina ya nge melonguka na kutadila bifwanisu ya mukanda yai na bantendula ya ke landa yau, na ntembe ve yau me pesa nge nzala ya kuzinga mvula na mvula na kiese na ntoto. Keti nge zola diaka kuzaba mingi na kivuvu yangu? Pidina solula na mosi na Batemwe ya Jéhovah ya ke zingilaka pene-pene na nge. Nge lenda mpi kusonika to kulomba na muntu kusonikila nge na bilo ya ke finama na nzo na nge. Nge lenda tala na dititi ya b’adelesi ya ke na page ya zole ya kamukanda yai.


text: 43 Na nima yandi nataka mono na kielo yina ke tala na ndambu ya esti.+2 Kuna mono monaka nkembo ya Nzambi ya Izraele me katuka na ndambu ya esti ke kwisa,+ mpi ndinga na yandi vandaka kuwakana bonso makelele ya masa ya ke kulumuka ngolo;+ ebuna nkembo na yandi pesaka nsemo na ntoto.+3 Mambu yina mono monaka vandaka bonso mbona-meso yina mono monaka ntangu mono* kwisaka kubebisa mbanza, mpi yo vandaka kumonika bonso mambu yina mono monaka pene-pene ya nzadi Kebare;+ mpi mono fukamaka luse na ntoto.4 Ebuna nkembo ya Yehowa kotaka na tempelo* na nzila ya kielo yina ke tala na ndambu ya esti.+5 Na nima mpeve mosi tombulaka mono mpi nataka mono na kibansala ya kati, mpi mono monaka nde tempelo me fuluka ti nkembo ya Yehowa.+6 Ebuna mono waka muntu mosi ke tuba na mono tuka na tempelo, ebuna muntu yina kwisaka mpi telamaka pene-pene na mono.+7 Yandi tubilaka mono nde:“Mwana ya muntu, yai kele kisika ya kiti na mono ya kimfumu+ mpi kisika ya bitambi ya makulu na mono,+ kisika yina mono ta zinga kimakulu na kati ya bantu ya Izraele.+ Nzo ya Izraele ta kumisa diaka ve zina na mono ya santu mvindu,+ bo ti bantotila na bo, na nzila ya kindumba na bo ya kimpeve mpi ya bamvumbi ya bantotila na bo ntangu bo ta fwa.8 Na ntangu bo tulaka munoko ya nzo na bo pene-pene ya munoko ya nzo na mono mpi dikunzi ya kielo na bo pene-pene ya dikunzi ya kielo na mono, mpi kibaka mosi mpamba vandaka kukabula mono ti bo,+ bo kumisaka zina na mono ya santu mvindu na mambu ya nzanzi yina bo salaka, yo yina mono manisaka bo na makasi na mono.+9 Ntangu yai, bika bo katula kindumba na bo ya kimpeve mpi bamvumbi ya bantotila na bo ntama ti mono, mpi mono ta zinga kimakulu na kati na bo.+10 “Kansi nge, mwana ya muntu, tendudila nzo ya Izraele+ mutindu tempelo ta vanda, mpidina bo ta wa nsoni sambu na bifu na bo,+ mpi bo fwete longuka pula* na yo.11 Kana bo wa nsoni sambu na mambu yonso yina bo me sala, nge fwete zabisa bo pula ya tempelo, mutindu bo ta yidika yo, bisika na yo ya kubasikila, mpi bakielo na yo.+ Songa bo bapula na yo yonso ti bansiku na yo ya kusonika, bapula na yo ti bansiku na yo, mpi sonika yo na meso na bo, na mpila nde bo landa pula na yo yonso mpi bo zitisa bansiku na yo ya kusonika.+12 Yai kele nsiku ya tempelo. Teritware ya mvimba na nziunga ya nsongi ya ngumba kele ya kuluta santu.+ Tala! Yai kele nsiku ya tempelo.13 “Yai kele nda mpi nene ya mesa-kimenga na kutadila kitesilu ya maboko+ (na konso diboko, bo yikaka nene ya kipala-pala ya diboko mosi).* Nsi na yo kele diboko mosi mpi nene na yo diboko mosi. Mesa-kimenga yina kele ti ndilu mosi ya me ziunga ndilu yina, nene na yo kele ampan* mosi. Yai kele nsi ya mesa-kimenga.14 Katuka na nsi tii na dibaya ya nziunga yina me landa ya me basika na lweka, yo kele maboko zole, mpi nene na yo kele diboko mosi. Katuka na dibaya ya fioti ya nziunga yina me landa ya me basika na lweka tii na dibaya ya nene ya nziunga yina me landa ya me basika na lweka, yo kele maboko iya, mpi nene na yo kele diboko mosi.15 Kisika yina tiya ya mesa-kimenga ke pelaka, nda na yo katuka na ntoto tii na zulu kele maboko iya, mpi bibongo iya+ me basika katuka kisika tiya ya mesa-kimenga ke pelaka.16 Bandambu yonso ya kisika tiya ya mesa-kimenga ke pelaka kele kiteso mosi, nda maboko 12 mpi nene maboko 12.+17 Bandambu yonso iya ya dibaya ya nziunga yina me basika na lweka kele nda maboko 14 mpi nene maboko 14; mpi ndilu ya nziunga kele kati-kati ya diboko, mpi nsi na yo kele diboko mosi na bandambu yonso.“Mpi bima na yo ya kumatila ke tala na ndambu ya esti.”18 Ebuna yandi tubilaka mono nde, “Mwana ya muntu, Yehowa Mfumu ya Kuluta Nene me tuba nde: ‘Yai kele bansiku ya kulanda ntangu bo ta tunga mesa-kimenga, sambu na kupesa makabu ya mvimba ya kuyoka mpi kumwanga menga na zulu na yo.’+19 “‘Nge fwete pesa mwana-ngombe ya bakala ya kimvuka ya bangombe bonso dikabu sambu na disumu+ na banganga-nzambi yina kele Balevi na kati ya bana ya Zadoki,+ bayina ke pusanaka pene-pene na mono sambu na kusadila mono,’ Yehowa Mfumu ya Kuluta Nene muntu me tuba.20 ‘Nge fwete baka ndambu ya menga na yo mpi kutula yo na bibongo yonso iya ya mesa-kimenga, na binkonko yonso iya ya dibaya ya nziunga ya me basika na lweka, mpi na ndilu yina kele na bandambu yonso, sambu na kukatula yo masumu yo kuma bunkete mpi kufika masumu sambu na yo.+21 Na nima, baka mwana-ngombe yina ya bakala, dikabu sambu na disumu, sambu na kuyoka yo na kisika ya bo me ponaka na tempelo, na nganda ya kisika ya santu.+22 Na kilumbu ya zole, nge ta pesa nkombo ya bakala ya kukonda kifu bonso dikabu sambu na disumu; ebuna bo ta kumisa mesa-kimenga bunkete* mutindu bo kumisaka yo bunkete ti mwana-ngombe ya bakala.’23 “‘Ntangu nge ta manisa kukatula yo masumu sambu na kukumisa yo bunkete, nge ta pesa mwana-ngombe ya bakala ya kukonda kifu ya kimvuka ya bangombe mpi dimeme ya bakala ya kukonda kifu ya kimvuka ya mameme.24 Nge fwete pesa yo na Yehowa, mpi banganga-nzambi fwete tiamuna mungwa na zulu na yo+ mpi kupesa yo bonso dikabu ya mvimba ya kuyoka na Yehowa.25 Bilumbu nsambwadi nge ta pesa nkombo ya bakala bonso dikabu ya disumu ya konso kilumbu,+ mpi mwana-ngombe ya bakala ya kimvuka ya bangombe ti dimeme ya bakala ya kimvuka ya mameme; nge ta pesa bambisi ya kukonda mvindu.*26 Bilumbu nsambwadi bo fwete fika masumu sambu na mesa-kimenga, mpi bo fwete kumisa yo bunkete mpi kutula yo sambu na kisalu.27 Ntangu bilumbu yina ta kuma na nsuka, na kilumbu ya nana+ mpi na nima, banganga-nzambi ta pesa na zulu ya mesa-kimenga makabu na nge* ya mvimba ya kuyoka mpi bimenga ya kinduku; ebuna mono ta zola nge,’+ Yehowa Mfumu ya Kuluta Nene muntu me tuba.”


text:
Beno Tina Lusambu ya Luvunu!
“Mfumu Nzambi ke tuba nde: ‘Beno fweti bikisa bo, beno fweti kabana ti bo. Beno kusimba ve [kima ya mvindu, NW].’”—2 KORINTO 6:17.
1. Inki mambu bantu mingi ya masonga kele mpenza na mfunu ya kuzaba?
BANTU mingi ya masonga mezaba ve kyeleka na yina metala Nzambi mpi luzingu ya bantu ya bilumbu kekwisa. Sambu bo mezwaka ve bamvutu na bangyufula ya kimpeve ya mudindu yina keyangisaka bo, bo kezingaka na kisakasaka mpi kukonda kivuvu. Bamilio ya bantu kele bampika ya bansiku, ya binkulu, mpi ya bankinsi yina kepesaka Ngangi na beto makasi. Ntembe kele ve nde nge kele ti bamfinangani mpi bampangi yina kekwikilaka na bilungi ya tiya, na Nzambi mosi ya kele ti bapersona tatu, na kukonda kufwa ya moyo, to na malongi yankaka ya luvunu.
2. Bamfumu ya mabundu mesalaka inki, mpi nki mbuma yo mebutaka?
2 Inki mesalaka nde bantu mingi kibeni kuvanda na mpimpa ya kimpeve? Yo keyitukisa na kuzaba nde yo kele dibundu—mingimingi mabundu mpi bamfumu ya mabundu yina melongaka bangindu ya kewakanaka ve ti mabanza ya Nzambi. (Marko 7:7, 8) Yo yina, bo mekusaka bantu mingi na kukwikila nde bo kesambilaka Nzambi ya kyeleka, kansi na kutuba ya mbote bo kepesaka yandi makasi. Dibundu ya luvunu kele mpenza na kisina ya dyambu yai ya mbi.
3. Nani muntu ya ntetentete ya kepesaka maboko na dibundu ya luvunu, mpi nki mambu Biblia ketuba sambu na yandi?
3 Kigangwa mosi ya kemonanaka ve kepesaka dibundu ya luvunu maboko. Ntumwa Polo kutubilaka yandi na bangogo yai: “Bo ke kwikilaka ve sambu nzambi ya ntangu yai me fwaka mayele na bo. Yandi ke kangaka bo nzila na kutala mwinda ya nsangu ya mbote; yo kele nsangu ya lukumu ya Kristo yina kele bonso Nzambi mpenza.” (2 Korinto 4:4) “Nzambi ya ntangu yai” kele Satana Dyabulu. Yandi kele muntu ya ntetentete ya kepesaka maboko na lusambu ya luvunu. Polo kusonikaka nde: “Satana yandi mosi mpi lunga kukusa nde yandi kele wanzio yina ke nata nsemo. Yo yina, yo kele mambu ya kuyituka mpi ve kana bantu na yandi ke kusaka bantu ya nkaka nde: ‘Beto ke sadilaka mambu ya mbote.’” (2 Korinto 11:14, 15) Satana kesalaka nde mambu ya mbi kumonana nde yo kele mbote mpi yandi kekusaka bantu na kundima luvunu.
4. Nsiku ya Nzambi kupesaka bantu ya Izraele ya ntama vandaka kutuba nki sambu na baprofete ya luvunu?
4 Mpila ya kuyituka kele ve na kumona nde Biblia kebuya mpenza dibundu ya luvunu! Mu mbandu, Nsiku ya Moize kulongisilaka bantu ya Nzambi na sikisiki yonso na kukeba na baprofete ya luvunu. Yo vandaka kulomba nde bo “fwa” konso muntu yina vandaka kulonga malongi ya luvunu mpi lusambu ya banzambi ya luvunu sambu yandi vandaka ‘kusonga bantu na kulemfuka ve na Mfumu Nzambi.’ Nzambi kulombaka bantu ya Izraele na ‘kukatula mambu ya mbi na kati na bo.’ (Kulonga 13:2-6) Ya kyeleka, Yehowa kemonaka nde dibundu ya luvunu kele mbi.—Ezekiele 13:3.
5. Inki balukebisu beto fwete zitisa bubu yai?
5 Yezu Kristu ti bantumwa na yandi kumonisaka mpenza mutindu Yehowa ketadilaka dibundu ya luvunu. Yezu kukebisaka balongoki na yandi nde: “Beno keba na bantu yina ke tubaka mambu ya luvunu na zina ya Nzambi; kana bo ke kwisila beno, bo ke monikaka bonso mameme, kansi na ntima na bo bo kele bonso bankoi.” (Matayo 7:15; Marko 13:22, 23) Polo kusonikaka nde “bantu yina yonso ke salaka masumu ya mutindu na mutindu, Nzambi na zulu ke wilaka bo makasi, sambu bo ke kangaka bantu ya nkaka nzila na kuzaba mambu ya kieleka.” (Roma 1:18) Yo kele mfunu kibeni nde Bakristu ya kyeleka kuzitisa balukebisu yai mpi kutina konso muntu yina kekangaka bantu yankaka nzila ya kuzaba kyeleka ya Ndinga ya Nzambi to yina kemwanga malongi ya luvunu!—1 Yoane 4:1.
Beno Basika na “Babilone ya Nene”
6. Inki mutindu Biblia kemonisa “Babilone ya Nene”?
6 Beto tadila mutindu mukanda ya Kusonga kemonisa dibundu ya luvunu. Kusonga kemonisa yo bonso nkento mosi ya ndumba ya melauka malafu mpi ya kele ti bupusi ya ngolo na bimfumu mingi mpi na bantu na yo. Nkento yai ya kifwani kesala pite ti bamfumu mingi ya nene mpi yandi melauka menga ya bansambidi ya kyeleka ya Nzambi. (Kusonga 17:1, 2, 6, 18) Yandi kele ti zina mosi ya kusonika na ilungi na yandi. Zina yango kewakana mpenza ti bikalulu na yandi ya mvindu mpi ya mbi. Zina yango kele “Babilone [ya Nene, NW], mama ya bankento ya bandumba ti ya mambu ya mbi mpenza ya nsi-ntoto.”—Kusonga 17:5.
7, 8. Inki mutindu dibundu ya luvunu mesalaka kindumba, mpi nki mbuma yo mebutaka?
7 Ntendula ya Babilone ya Nene yina Masonuku kepesa mefwana mpenza na kimvuka ya mabundu yonso ya luvunu ya inza. Ata mabundu yango kele mpenza ve ya kuvukana bonso kimvuka mosi ya inza, bo kele ya kuvukana ngolo kibeni na balukanu mpi bisalu na bo. Mutindu yo memonisama na nkento ya ndumba na mukanda ya Kusonga, dibundu ya luvunu kele ti bupusi ya nene na baluyalu. Sambu dibundu ya luvunu kele bonso nkento yina kezitisaka ve balusilu na yandi ya makwela, yo mesalaka kindumba na mutindu yo mesalaka bangwisana ti bangolo mingi ya politiki. Longoki Yakobo kusonikaka nde: “[Bankento ya bandumba, NW] keti beno zaba ve nde, kana nge kele nduku ya mambu ya nsi-ntoto, nge kele mbeni ya Nzambi? Muntu yina ke zola kuvanda nduku ya mambu ya nsi-ntoto, yandi ke kuma mbeni ya Nzambi.”—Yakobo 4:4.
8 Kuvukana yai ya dibundu ya luvunu ti baluyalu menataka bampasi mingi na luzingu ya bantu. Muntu mosi ya Afrika, Dr. Xolela Mangcu, ya ketadilaka mambu ya politiki kutubaka nde “disolo ya inza kele ti bambandu mingi ya bantu mingi yina bo mefwaka na mbala mosi sambu na kuvukana ya dibundu ti politiki.” Ntama mingi ve, zulunalu mosi kutubaka nde: “Dibundu kele na kisina ya mavwanga yina mefwaka bantu mingi kuluta mpi ya kuluta kigonsa ya ntangu na beto.” Bo mefwaka bantu mingi na mavwanga yina mabundu kepesaka maboko. Nkutu, Babilone ya Nene menyokulaka mpi mefwaka bansadi ya kyeleka ya Nzambi, ebuna na kutuba ya kifwani, yo melaukaka na menga na bo.—Kusonga 18:24.
9. Inki mutindu mukanda ya Kusonga kemonisa kumenga yina Yehowa memengaka lusambu ya luvunu?
9 Mambu yina Biblia ketuba nde yo takumina Babilone ya Nene kemonisa pwelele nde Yehowa kemengaka lusambu ya luvunu. Kusonga 17:16 ketuba nde: “Bibongo kumi yina ya nge me mona ti mbisi yina, bo ta vanda na kimbeni ti nkento yina: Bo ta botula bima na yandi yonso, bo ta bika yandi kinkonga, bo ta dia misuni na yandi, ebuna bo ta yoka yandi.” Ntetentete, mbisi mosi ya nene tafwa yandi mpi tadya misuni na yandi. Na nima, bo tayoka konso kitini na yandi yina tabikala. Kiteso mosi, ntama mingi ve baluyalu ya inza tasala dyambu ya mutindu yai na dibundu ya luvunu. Nzambi tapusa bo na kusala yo. (Kusonga 17:17) Babilone ya Nene, kintinu ya inza ya mvimba ya mabundu ya luvunu, fwete fwa. ‘Bo tamona yandi diaka ve.’—Kusonga 18:21.
10. Inki mutindu beto fwete tadila dibundu ya luvunu?
10 Inki mutindu bansambidi ya kyeleka fwete tadila Babilone ya Nene? Biblia ketuba na pwelele yonso nde: “Beno bantu na mono, beno katuka na [yandi] sambu beno kubaka masumu na yandi ve, beno kumona ve mpasi yina ya yandi ta mona.” (Kusonga 18:4) Bantu yina kezola kuguluka fwete katuka na Babilone ya Nene na ntwala nde yo kuma nsukinina. Ntangu yandi vandaka na ntoto, Yezu Kristu kutubaka nde na bilumbu ya nsuka, bantu mingi tatubaka kaka nde bo kelemfukilaka yandi. (Matayo 24:3-5) Na bantu yina, yandi ketuba nde: “Mono me zabaka beno ntete ve. Beno bantu ke salaka mambu ya mbi, beno katuka awa na meso na mono!” (Matayo 7:23) Yezu Kristu, Ntotila yina keyala ntangu yai, melosaka dibundu ya luvunu.
Inki Mutindu Kutina Lusambu ya Luvunu?
11. Inki beto fwete sala sambu na kutina lusambu ya luvunu?
11 Bakristu ya kyeleka ketinaka lusambu ya luvunu, mpi bo kelosaka malongi ya luvunu ya mabundu. Yo ketendula nde beto landa ve baprograme ya mabundu na radio mpi na televizio, beto tanga mpi ve mikanda ya mabundu yina kelongaka luvunu na yina metala Nzambi ti Ndinga na yandi. (Nkunga 119:37) Yo tavanda mpi mbote nde beto buya kukwenda na bafeti mpi bansaka ya kulutisa ntangu yina konso kimvuka ya kewakanaka ti dibundu ya luvunu keyidikaka. Dyaka, beto kepesaka ve maboko na lusambu ya luvunu na konso mutindu yina. (1 Korinto 10:21) Kusala mutindu yai ketaninaka beto sambu bantu ‘kukumisa beto ve bampika na bo na malongi na bo ya mpamba-mpamba ti ya luvunu, yina kekatukaka na mambu yina ya bantu kelongaka ti na bampeve yina keyalaka bantu ya nsi-ntoto, kansi yina kekatukaka ve na malongi ya Kristo.’—Kolosai 2:8.
12. Inki mutindu muntu lenda zenga konso ngwisana ti mabundu ya luvunu?
12 Inki beto lenda tuba kana zina ya muntu mosi ya kezola kukuma Mbangi ya Yehowa kele ya kusonika na dibundu mosi ya luvunu? Mbala mingi, kusonika mukanda ya kemonisa nde yandi mekatuka na dibundu yango kevandaka nzikisa ya kemonisaka nde muntu mosi kezola dyaka ve kuzabana bonso muntu ya dibundu mosi ya luvunu. Yo kele mingimingi mfunu nde muntu yango kubaka lukanu ya ngolo sambu na kubuya nde lusambu ya luvunu kubebisa yandi ve ata fyoti na kimpeve. Mambu yina muntu ya kezola kukuma Mbangi kesala fwete monisa pwelele na dibundu yango mpi na bantu yonso nde yandi mezenga bangwisana ti dibundu yango.
13. Inki ndongisila Biblia kepesa na yina metala mfunu ya kutina lusambu ya luvunu?
13 Ntumwa Polo kusonikaka nde: “Beno kwenda kuvukana ve ti bamimpani, sambu mambu ya mutindu yina lenda salama ve. Nki mutindu mambu ya mbote lenda vukana ti mambu ya mbi? Nki mutindu mwini lenda vukana ti mpimpa? Nki mutindu Kristo lenda wakana ti Satana? To nki mutindu mukristo lenda vukana ti mumpani? Nki mutindu Nzo-Nzambi lenda vukana ti biteki ya bamimpani? . . . Yo yina, Mfumu Nzambi ke tuba nde: ‘Beno fweti bikisa bo, beno fweti kabana ti bo. Beno kusimba ve [kima ya mvindu, NW].’” (2 Korinto 6:14-17) Sambu na kumonisa nde beto kelanda bangogo yai, beto fwete tina lusambu ya luvunu. Keti ndongisila ya Polo kelomba mpi nde beto tina bansambidi ya luvunu?
“Beno Zinga na Mayele”
14. Keti beto fwete buya mpenza bantu yina kesadilaka lusambu ya luvunu? Tendula.
14 Keti bansambidi ya kyeleka fwete buya bangwisana yonso ti bantu yina kesadilaka lusambu ya luvunu? Keti beto fwete buya mpenza kusala bangwisana ti bantu yina kele ve ti lukwikilu mosi ti beto? Ve. Nsiku ya zole na kati ya bansiku zole ya kuluta nene ketuba nde: “Nge fweti zola mpangi na nge bonso nge mosi.” (Matayo 22:39) Ya kyeleka, beto kemonisaka zola sambu na bampangi na beto na ntangu beto kezabisaka bo nsangu ya mbote ya Kimfumu. Beto kemonisaka mpi zola sambu na bo na ntangu beto kelongukaka Biblia ti bo mpi kesadisaka bo na kubakisa mfunu ya kutina lusambu ya luvunu.
15. Kuvanda “bantu ya nsi-ntoto ve” ketendula inki?
15 Ata beto kelongaka nsangu ya mbote na bampangi na beto sambu beto kele balongoki ya Yezu, beto kele “bantu ya nsi-ntoto ve.” (Yoane 15:19) Ngogo “nsi-ntoto” ya bo mesadila na verse yai ketendula kimvuka ya bantu yina mekabwanaka ti Nzambi. (Efezo 4:17-19; 1 Yoane 5:19) Beto kele ya kukabwana ti nsi-ntoto sambu beto kebuyaka bankadilu, kutuba, mpi bikalulu yina kevwezaka Yehowa. (1 Yoane 2:15-17) Dyaka, na kuwakana ti munsiku yina ketuba nde “banduku ya mbi ke bebisaka bikalulu ya mbote,” beto kebuyaka kusala kinduku ya ngolo ti bantu yina kezitisaka ve minsiku ya Bukristu. (1 Korinto 15:33) Kuvanda ve muntu ya nsi-ntoto ketendula ‘kudikeba na mpila nde mambu ya mbi ya nsi-ntoto kubebisa beto ve.’ (Yakobo 1:27) Yo yina, kuvanda ya kukabwana na nsi-ntoto ketendula ve nde beto fwete buya bangwisana yonso ti bantu yankaka.—Yoane 17:15, 16; 1 Korinto 5:9, 10.
16, 17. Inki mutindu Bakristu fwete sadilaka bantu yina mezaba ve kyeleka ya Biblia mambu?
16 Ebuna, inki mutindu beto fwete sadilaka bantu yina mezaba ve bakyeleka ya Biblia mambu? Polo kusonikilaka dibundu ya Kolosai nde: “Beno zinga na mayele na bantu yina kele bakristo ve. Sambu ntangu beno ke na ntangu ya mbote, beno fweti sadila yo. Ntangu yonso beno fweti tuba mambu ya mbote ti ya mfunu; beno fweti zaba kupesa bamvutu ya mbote na konso muntu.” (Kolosai 4:5, 6) Ntumwa Piere kusonikaka nde: “Beno fweti zitisa Kristo na ntima na beno, bonso Mfumu na beno. Konso ntangu beno fweti vanda ya kuyilama na kupesa mvutu na bantu yina ke yulaka beno sambu na kuzaba nki mutindu beno ke tulaka ntima na Nzambi, [kansi beno sala yo na mawete mpi luzitu mingi, NW].” (1 Piere 3:15) Polo kulongisilaka Bakristu nde: “Bo lenda tuba mambu ya mbi ve ata na muntu mosi. Bo fweti zola ngemba, bo fweti kanga ntima, bo fweti vanda bantu ya pima na meso ya bantu yonso.”—Tito 3:2.
17 Sambu beto kele Bambangi ya Yehowa, beto kebuyaka kukonda bankaka luzitu to kuvweza bo. Beto kesadilaka mpenza ve bangogo ya kuvweza sambu na kutubila bantu ya mabundu yankaka. Kansi, beto ketubaka na mayele, ata muwi na beto, mfinangani na beto, to nduku na beto ya kisalu kesadila beto ve mambu ya mbote to kesadila bangogo ya kuvweza.—Kolosai 4:6; 2 Timoteo 2:24.
“Landa Mbandu ya Mambu ya Kieleka”
18. Inki mambu ya mbi kekuminaka bantu yina kevutukaka na lusambu ya luvunu?
18 Yo tavanda mawa mingi kana muntu mosi ya melongukaka bakyeleka ya Biblia kuvutuka dyaka na lusambu ya luvunu! Biblia ketuba mutindu yai sambu na kutendula mambu ya mbi yina lenda kumina muntu yina: “Kana bantu yina me katuka na mambu ya mbi ya nsi-ntoto sambu bo me zaba Yesu Kristo yina kele Mfumu na beto ti Ngulusi na beto, kansi bo vutuka diaka na mambu yina ya mbi, kana mambu yina kubedisa bo, ebuna na nsuka-nsuka na yo bo ta kota na mpasi yina me luta mpasi yina ya ntete. . . . Mambu yina me bwila bo yo ke songa nde mambu ya kingana yai ke tubaka kele ya kieleka, nde: ‘Mbwa me kwenda kudia diaka bima yina ya yandi me luka,’ mpi nde: ‘Ngulu yai me katuka na kuyobila me kwenda kubaluka diaka na potopoto.’”—2 Piere 2:20-22.
19. Sambu na nki yo kele mfunu na kulanda na kukeba sambu na konso kima yina lenda tula kimpeve na beto na kigonsa?
19 Beto fwete landa na kukeba sambu na konso kima yina lenda tula kimpeve na beto na kigonsa, sambu konso ntangu bigonsa kevandaka mpenza. Ntumwa Polo kukebisaka nde: “Mpeve-santu ke tubaka mbote-mbote nde, na bilumbu ya nsuka, bantu ya nkaka ta katula lukwikilu na bo; bo ta lemfuka na bampeve ya luvunu ti na malongi ya bampeve ya mbi.” (1 Timoteo 4:1) Beto ke na kuzinga “na bilumbu ya nsuka.” Bantu yina ketina ve lusambu ya luvunu lenda vanda bonso ‘bantu yina ya masa kenataka ndambu na ndambu; ebuna malongi ya bantu ya luvunu yina kekusaka bantu yankaka na mayele na bo tabenda bo mpi mutindu mupepe kenataka bima ndambu na ndambu.’—Efezo 4:13, 14.
20. Inki mutindu beto lenda kuditanina na bupusi ya mbi ya dibundu ya luvunu?
20 Inki mutindu beto lenda kuditanina na bupusi ya mbi ya dibundu ya luvunu? Beto tadila bangidika yonso yina Yehowa mebakaka sambu na beto. Beto kele ti Ndinga ya Nzambi, Biblia. (2 Timoteo 3:16, 17) Yehowa mepesaka beto mpi madya mingi ya kimpeve na nzila ya “mpika ya kwikama mpi ya mayele.” (Matayo 24:45, NW) Na ntangu beto keyela na kyeleka, keti beto fwete yedisa ve mpusa ya “kudia madia ya ngolo” yina kele sambu na bantu ya kuyela mpi mpusa ya kuvukana kumosi kisika beto kelongukaka bakyeleka ya kimpeve? (Baebreo 5:13, 14; Nkunga 26:8) Bika beto baka lukanu ya kusadila mpenza bangidika ya Yehowa mebakaka sambu beto kuka ‘kulanda mbandu ya mambu ya kieleka’ yina beto mewaka. (2 Timoteo 1:13) Mpidina beto lenda kuka kutina lusambu ya luvunu.
Inki Mambu Nge Melonguka?
• “Babilone ya Nene” kele inki?
• Inki beto fwete sala sambu na kutina dibundu ya luvunu?
• Inki mambu yina ketula kimpeve na beto na kigonsa beto fwete tina?
[Kifwanisu ya kele na lutiti 14]
Keti nge kezaba sambu na nki Biblia kemonisa “Babilone ya Nene” bonso nkento mosi ya ndumba?
[Kifwanisu ya kele na lutiti 15]
“Babilone ya Nene”fwete fwa
[Kifwanisu ya kele na lutiti 17]
Beto kemonisaka bikalulu ya “mawete mpi luzitu mingi” na bantu yina beto kele na bo ve lukwikilu mosi


text:
Matayo
13 Kilumbu yina, Yezu katukaka na nzo mpi vandaka ya kuvanda pene-pene ya nzadi-mungwa. 2 Ebuna bimvuka ya nene kibeni ya bantu vukanaka pene-pene na yandi, yo yina yandi kotaka na maswa, yandi vandaka, mpi kimvuka yonso ya bantu telamaka na dibungu.+ 3 Yandi tubilaka bo mambu mingi na bambandu+ nde: “Muntu mosi ya ke kunaka basikaka sambu na kukuna.+ 4 Ntangu yandi vandaka kukuna, bankeni ya nkaka bwaka na nzila, mpi bandeke kwisaka mpi diaka yo.+ 5 Bankeni ya nkaka bwaka na ntoto yina kele na matadi, kisika ntoto vandaka mingi ve, ebuna yo menaka nswalu sambu ntoto vandaka mudindu ve.+ 6 Kansi ntangu ntangu basikaka, yo zikaka, mpi yo yumaka sambu yo vandaka ve ti misisa. 7 Ya nkaka bwaka na kati ya bansende, ebuna bansende basikaka mpi kangaka yo.+ 8 Ya nkaka diaka bwaka na ntoto ya mbote, mpi yo yantikaka kubuta mbuma, yai mbala 100, ya nkaka 60, ya nkaka diaka 30.+ 9 Bika muntu yina kele ti makutu kuwa.”+
10 Ebuna balongoki kwisaka mpi tubilaka yandi nde: “Sambu na nki nge ke tubila bo na bambandu?”+ 11 Yandi vutulaka nde: “Nzambi me pesaka beno nswa ya kubakisa binsweki ya santu+ ya Kimfumu ya zulu, kansi yandi me pesaka bo ve nswa yina. 12 Sambu muntu yina kele ti bima, bo ta yika yandi bima mingi, mpi yandi ta kuma ti bima mingi kibeni; kansi muntu yina kele na yo ve, bo ta katula yandi ata bima yina yandi kele na yo.+ 13 Yo yina mono ke tubila bo na bambandu; sambu ata bo ke tala, bo ke tala kaka mpamba, mpi ata bo ke wa, bo ke wa kaka mpamba; bo ke bakisa mpi ve ntendula na yo.+ 14 Mpi mbikudulu ya Yezaya ke lungana na bo. Yo ke tuba nde: ‘Beno ta wa, kansi beno ta bakisa ve ntendula na yo ata fioti, mpi beno ta tala, kansi beno ta mona ve ata fioti.+ 15 Sambu ntima ya bantu yai me kumaka ngolo, mpi bo waka ti makutu na bo kansi bo salaka kima ve, bo kangaka meso na bo, sambu bo mona ve ata fioti ti meso na bo, bo wa ve ti makutu na bo, mpi bo bakisa ve ntendula na yo ti bantima na bo mpidina bo kwisa ve kuvutuka mpi mono belula bo.’+
16 “Kansi, kiese na meso na beno sambu yo ke mona mpi na makutu na beno sambu yo ke wa.+ 17 Sambu, ya kieleka mono ke tubila beno nde, bambikudi mingi ti bantu mingi ya lunungu vandaka na nzala ya kumona mambu ya beno ke mona kansi bo monaka yo ve,+ mpi ya kuwa mambu ya beno ke wa kansi bo waka yo ve.
18 “Ntangu yai, beno wa mbandu ya muntu yina kunaka.+ 19 Ntangu muntu ke waka ndinga ya Kimfumu kansi ke bakisaka ve ntendula na yo, muntu ya mbi+ ke kwisaka mpi ke katulaka mambu yina bo kunaka na ntima na yandi; yai nkeni yina bo kunaka na lweka ya nzila.+ 20 Sambu na nkeni yina bo kunaka na ntoto yina kele na matadi, yo kele muntu yina ke wa ndinga mpi ke ndima yo mbala mosi na kiese.+ 21 Ata mpidina, yandi kele ve ti misisa na kati na yandi kansi yandi ke landa kuzinga sambu na mwa ntangu, mpi kana mpasi to mbangika kubasika sambu na ndinga, yandi ke bulaka sakuba na mbala mosi. 22 Sambu na nkeni yina bo kunaka na kati ya bansende, yo kele muntu yina ke wa ndinga, kansi basusi ya ngidika yai ya bima*+ mpi kiyeka ya kimvwama ya ke kusaka ke kangaka ndinga, ebuna yo ke butaka ve mbuma.+ 23 Sambu na nkeni yina bo kunaka na ntoto ya mbote, yo kele muntu yina ke wa ndinga mpi ke bakisa ntendula na yo, yina ke buta kibeni mbuma, yai mbala 100, ya nkaka 60, ya nkaka diaka 30.”+
24 Yandi pesaka bo mbandu ya nkaka nde: “Kimfumu ya zulu me fwanana ti muntu mosi yina kunaka mbuma ya mbote na kilanga na yandi. 25 Ntangu bantu vandaka kulala, mbeni na yandi kwisaka, mpi yandi kunaka matiti ya mbi na kati ya ble ebuna yandi kwendaka. 26 Ntangu ble menaka mpi butaka bambuma, matiti ya mbi mpi basikaka. 27 Yo yina bampika ya munkwa-nzo kwisaka mpi tubilaka yandi nde, ‘Mfumu, keti nge kunaka ve mbuma ya mbote na kilanga na nge? Ebuna, nki mutindu yo kele ti matiti ya mbi?’ 28 Yandi tubilaka bo nde, ‘Mbeni mosi muntu salaka yo.’+ Bampika tubilaka yandi nde, ‘Keti nge ke zola nde beto kwenda mpi beto katula yo?’ 29 Yandi tubaka nde, ‘Ve, kana ve ntangu beno ke katula matiti ya mbi beno ta katula mpi ble. 30 Beno bika yonso zole kuyela kumosi tii na nsungi ya kukatula bima na bilanga, ebuna na nsungi ya kukatula bima na bilanga, mono ta tubila bantu ya ke katulaka bima na bilanga nde: Beno katula ntete matiti ya mbi mpi beno kanga yo na mabuki sambu na kuyoka yo na tiya; na nima beno vukisa ble na nzo na mono ya kubumba bima.’”+
31 Yandi pesaka bo mbandu ya nkaka nde: “Kimfumu ya zulu me fwanana ti nkeni ya mutarde yina muntu mosi bakaka mpi kunaka na kilanga na yandi.+ 32 Ya kieleka, yo kele nkeni ya kuluta fioti na bankeni yonso, kansi kana yo yela, yo ke lutaka bandunda yonso na nene mpi yo ke kumaka nti, na mpila nde bandeke ya zulu ke kwisaka mpi ke lalaka na balutangu na yo.”
33 Yandi pesaka bo mbandu ya nkaka: “Kimfumu ya zulu me fwanana ti levire, yina nkento mosi bakaka mpi vukisaka na bitesilu tatu ya nene ya fufu tii kuna fufu yonso vimbaka.”+
34 Yezu tubilaka bimvuka ya bantu mambu yai yonso na bambandu. Ya kieleka, yandi vandaka kutubila bo ve kukonda kusadila mbandu,+35 sambu na kulungisa mambu yina Nzambi tubaka na nzila ya mbikudi, yina tubaka nde: “Mono ta kangula munoko na mono ti bambandu; mono ta zabisa mambu yina me bumbanaka katuka na luyantiku.”*+
36 Ebuna na nima ya kusonga bimvuka ya bantu na kukwenda, yandi kotaka na nzo. Balongoki na yandi kwisaka mpi tubilaka yandi nde: “Tendudila beto mbandu ya matiti ya mbi na kati ya kilanga.” 37 Yandi vutulaka nde: “Muntu yina kunaka mbuma ya mbote kele Mwana ya muntu; 38 kilanga kele nsi-ntoto.+ Mbuma ya mbote kele bana ya Kimfumu, kansi matiti ya mbi kele bana ya muntu ya mbi,+ 39 ebuna mbeni yina kunaka yo kele Diabulu. Kisalu ya kukatula bima na bilanga kele nsukilu ya ngidika mosi ya bima,* mpi bantu ya ke katulaka bima na bilanga kele bawanzio. 40 Yo yina, kaka mutindu bo ke katulaka matiti ya mbi mpi ke yokaka yo na tiya, yo ta vanda mutindu mosi na nsukilu ya ngidika ya bima.*+ 41 Mwana ya muntu ta tinda bawanzio na yandi, mpi bo ta katula na Kimfumu na yandi bima yonso yina ke budisaka sakuba mpi bantu yina ke fwaka bansiku, 42 mpi bo ta losa bo na fulu ya tiya.+ Kuna bo ta dilaka mpi ta kwetisaka meno. 43 Na ntangu yina, bantu ya lunungu ta sema ngolo kibeni bonso ntangu+ na Kimfumu ya Tata na bo. Bika muntu yina kele ti makutu kuwa.
44 “Kimfumu ya zulu kele bonso kima ya ntalu yina bo me bumbaka na kilanga, yina muntu mosi me mona mpi me bumba; ebuna sambu na kiese yina yandi kele na yo, yandi me kwenda mpi me teka bima yonso yina yandi kele na yo mpi me sumba kilanga yina.+
45 “Diaka, Kimfumu ya zulu kele bonso muntu ya mumbongo ya ke salaka banzietelo yina ke sosa mayaka ya kitoko. 46 Kana yandi mona diyaka mosi ya ntalu mingi, yandi ta kwenda kuteka na mbala mosi bima yonso yina yandi kele na yo mpi yandi ta sumba yo.+
47 “Diaka, Kimfumu ya zulu kele bonso bukondi yina bo me losa na nzadi-mungwa mpi yina me kanga bambisi ya masa ya mitindu yonso. 48 Ntangu yo fulukaka, bo bendaka yo na dibungu, bo vandaka, bo tulaka bambisi ya mbote+ na bitunga, kansi bo losaka bambisi ya mbi.+ 49 Yo ta vanda mutindu yina na nsukilu ya ngidika ya bima.* Bawanzio ta basika mpi ta kabula bantu ya mbi ti bantu ya lunungu 50 mpi bo ta losa bantu ya mbi na fulu ya tiya. Kuna bo ta dilaka mpi ta kwetisaka meno.
51 “Keti beno me bakisa ntendula ya mambu yai yonso?” Bo tubilaka yandi nde: “Ee.” 52 Ebuna yandi tubilaka bo nde: “Sambu yo kele mutindu yina, konso longi yina bo me longa yandi mambu ya me tala Kimfumu ya zulu kele bonso muntu mosi, munkwa-nzo, yina ke basisa bima ya mpa ti ya ntama na kisika ya yandi ke bumbaka bima na yandi ya ntalu.”
53 Ntangu Yezu manisaka kupesa bambandu yai, yandi katukaka pana. 54 Ntangu yandi kwisaka na bwala na yandi,+ yandi yantikaka kulonga bo na sinagoga na bo, ebuna bo yitukaka mingi mpi tubaka nde: “Na wapi muntu yai me baka mayele yai mpi ngolo ya kusala bidimbu yai ya nkumbwa?+ 55 Keti yandi kele ve mwana ya sharpantie?+ Keti zina ya mama na yandi kele ve Maria, mpi keti bampangi na yandi ya babakala kele ve Yakobo, Yozefi, Simoni, mpi Yudasi?+ 56 Mpi bampangi na yandi ya bankento, keti bo yonso kele ve awa ti beto? Ebuna, na wapi yandi me baka mambu yai yonso?”+ 57 Yo yina bo yantikaka kubula sakuba sambu na yandi.+ Kansi Yezu tubilaka bo nde: “Mbikudi ke kondaka lukumu kaka na bwala na yandi mosi mpi na nzo na yandi mosi.”+ 58 Yandi salaka ve bidimbu mingi ya nkumbwa kuna sambu na kukonda lukwikilu na bo.


text:
KAPU YA KUMI NA NANA
Keti Mono Fwete Kudipesa Na Nzambi Mpi Kubaka Mbotika?
1. Inki ngiufula nge lenda kudiyula na nima ya kulonguka mbote-mbote mukanda yai?
NTANGU nge me longuka mukanda yai, nge me bakisa mambu mingi ya kieleka yina kele na Biblia mu mbandu, lusilu ya Nzambi na yina me tala luzingu ya mvula na mvula, mambu yina ke kuminaka muntu kana yandi me fwa, mpi kivuvu ya lufutumuku. (Longi 9:5; Luka 23:43; Yoane 5:28, 29; Kusonga 21:3, 4) Ziku nge ke kwendaka na balukutakanu ya Bambangi ya Yehowa mpi nge ke ndimaka nde bo ke salaka mambu yina dibundu ya kieleka ke lombaka. (Yoane 13:35) Mbala ya nkaka bangwisana na nge ti Yehowa me yantika kukuma ngolo mpi nge me baka lukanu ya kusadila yandi. Yo yina, nge lenda kudiyula nde: ‘Ntangu yai, inki mono fwete sala sambu na kusadila Nzambi?’
2. Sambu na nki muntu mosi ya Etiopia ndimaka kubaka mbotika?
2 Muntu mosi ya Etiopia yina zingaka na bilumbu ya Yezu kudiyulaka ngiufula yai. Ntangu fioti na nima ya lufutumuku ya Yezu, longoki na yandi mosi zina na yandi Filipo longaka muntu ya Etiopia. Filipo pesaka yandi banzikisa yina vandaka kumonisa nde Yezu kele Mesia. Mambu yina muntu ya Etiopia longukaka simbaka kibeni ntima na yandi, yo yina yandi tubaka mbala mosi nde: “Tala! Masa yo yai; inki ke kanga mono nzila na kubaka mbotika?”—Bisalu 8:26-36.
3. (a) Inki nsiku Yezu pesaka balongoki na yandi? (b) Inki mutindu bo fwete botika muntu?
3 Biblia ke longa pwelele nde kana nge ke zola kusadila Yehowa, nge fwete baka mbotika. Yezu songaka balongoki na yandi nde: “Beno kumisa bantu ya makanda yonso balongoki, beno botika bo.” (Matayo 28:19) Yezu mpi pesaka mbandu mutindu yandi mosi bakaka mbotika. Bo mwangilaka yandi ve mwa masa na ntu, kansi bo dindisaka yandi ya mvimba na masa. (Matayo 3:16) Bubu yai mpi, kana muntu ke zola kubaka mbotika, bo fwete kotisa to kudindisa yandi ya mvimba na masa.
4. Inki nge ta monisa na bantu ya nkaka kana nge baka mbotika?
4 Kana nge baka mbotika, nge ta monisa na bantu ya nkaka nde nge ke zola kibeni kukuma nduku ya Nzambi mpi kusadila yandi. (Nkunga 40:7, 8) Yo yina, nge lenda kudiyula nde: ‘Inki mono fwete sala sambu na kubaka mbotika?’
NZAYILU MPI LUKWIKILU
5. (a) Na ntwala nde nge baka mbotika, inki nge fwete sala ntete? (b) Sambu na nki balukutakanu ya Bukristu kele mfunu?
5 Na ntwala nde nge baka mbotika, nge fwete zaba Yehowa ti Yezu. Nge yantikaka kusala yo ntangu nge vandaka kulonguka Biblia. (Tanga Yoane 17:3.) Ata mpidina, yo me suka pana ve. Biblia ke tuba nde nge fwete “fuluka ti nzayilu ya sikisiki” ya luzolo ya Yehowa. (Bakolosai 1:9) Kana nge ke kwenda na balukutakanu ya Bambangi ya Yehowa, kinduku na nge ti Yehowa ta kuma ngolo. Yo kele kikuma ya mfunu yina fwete pusa nge na kukwendaka na balukutakanu yina mbala na mbala.—Baebreo 10:24, 25.
6. Inki mambu nge fwete zaba na Biblia na ntwala nde nge baka mbotika?
6 Ya kieleka, Yehowa ke lomba nge ve na kuzaba mambu yonso ya kele na Biblia na ntwala nde nge baka mbotika. Yandi lombaka ve muntu ya Etiopia nde yandi zaba mambu yonso na ntwala nde yandi baka mbotika. (Bisalu 8:30, 31) Diaka, beto ta landa kulonguka mambu ya me tala Nzambi kimakulu. (Longi 3:11) Kansi sambu na kubaka mbotika, nge fwete zaba mpi kundima malongi ya luyantiku ya Biblia.—Baebreo 5:12.
7. Inki mutindu kulonguka na nge ya Biblia me sadisa nge?
7 Biblia ke tuba nde: “Kukonda lukwikilu muntu lenda pesa ve Nzambi kiese.” (Baebreo 11:6) Yo yina, nge fwete vanda ti lukwikilu na ntwala ya kubaka mbotika. Biblia ke tuba nde bantu ya nkaka yina zingaka na mbanza ya Korinto waka mambu yina balongoki ya Yezu vandaka kulonga, yo yina bo “yantikaka kukwikila mpi bo bakaka mbotika.” (Bisalu 18:8) Mutindu mosi, kulonguka na nge ya Biblia me sadisa nge na kuvanda ti lukwikilu na balusilu ya Nzambi mpi na ngolo ya kimenga ya Yezu, yina lenda gulusa beto na disumu mpi na lufwa.—Yozue 23:14; Bisalu 4:12; 2 Timoteo 3:16, 17.
ZABISA BANTU YA NKAKA KIELEKA YA BIBLIA
8. Inki ta pusa nge na kuzabisa bantu ya nkaka mambu ya nge me longuka?
8 Kana nge longuka mambu mingi na Biblia mpi nge mona mutindu yo ke sadisa nge na luzingu, lukwikilu na nge ta kuma ngolo. Nge ta kuma ti mpusa ya kuzabisa bantu ya nkaka mambu yina nge ke longuka. (Yeremia 20:9; 2 Bakorinto 4:13) Kansi, nge fwete zabisa yo na banani?
9, 10. (a) Banani nge lenda yantika kuzabisa mambu yina nge me longuka? (b) Inki nge fwete sala kana nge ke zola kusamuna ti dibundu?
9 Nge lenda zabisa mambu yina nge ke longuka na bantu ya dibuta na nge, na banduku na nge, na bantu ya ke zingaka ti nge kisika mosi, mpi na bantu ya nge ke salaka ti bo. Kusala mpidina kele mbote, kansi nge fwete sala yo ntangu yonso na mawete mpi na zola. Na nima, nge lenda yantika kusamuna ti dibundu. Kana nge me mona nde nge me fwana, nge lenda solula ti Mbangi ya Yehowa yina ke longaka nge Biblia. Nge lenda zabisa yandi nde nge ke zola kusamuna ti dibundu. Kana yandi me mona nde nge me fwana mpi nge ke zingaka na kuwaka ti minsiku ya Biblia, nge ti yandi, beno ta kwenda kusolula ti bankuluntu zole ya dibundu.
10 Inki mambu beno ta solula ti bo? Bankuluntu yina ta solula ti nge sambu na kuzaba kana nge ke bakisa malongi ya luyantiku ya Biblia mpi ke kwikila na yo, kana nge ke lemfuka na mambu yina Biblia ke tuba, mpi kana nge ke zola kibeni kukuma Mbangi ya Yehowa. Kuvila ve nde bankuluntu ke kebaka bampangi yonso ya dibundu, bo ta kebaka nge mpi. Yo yina, kuwa ve boma ya kusolula ti bo. (Bisalu 20:28; 1 Piere 5:2, 3) Kana beno manisa kusolula, bankuluntu ta zabisa nge kana nge lenda yantika kusamuna ti dibundu to ve.
11. Sambu na nki yo kele mfunu mingi nde nge sala bansoba na ntwala ya kusamuna ti dibundu?
11 Bankuluntu lenda songa nge nde nge fwete sala bansoba mingi na ntwala ya kuyantika kusamuna ti dibundu. Sambu na nki yo kele kibeni mfunu nde nge sala bansoba yina? Sambu ntangu beto ke zabisaka bantu ya nkaka mambu ya me tala Nzambi, beto ke monisaka Yehowa, yo yina beto fwete zinga na mutindu yina ke pesaka yandi lukumu.—1 Bakorinto 6:9, 10; Bagalatia 5:19-21.
BALULA NTIMA MPI BALUKA
12. Sambu na nki beto yonso fwete balula ntima?
12 Nge fwete sala kima ya nkaka na ntwala ya kubaka mbotika. Ntumwa Piere tubaka nde: “Beno balula ntima mpi beno baluka sambu bo vwansa masumu na beno.” (Bisalu 3:19) Kubalula ntima ke tendula nki? Yo ke tendula kuwa mawa ya ngolo sambu na konso kima ya mbi yina beto salaka. Mu mbandu, kana nge vandaka kusala pite, nge fwete balula ntima. Ata nge ke salaka bikesa luzingu na nge ya mvimba sambu na kusala mambu ya mbote, yo ke lomba nde nge balula ntima sambu beto yonso ke salaka masumu mpi beto fwete lomba Nzambi ndolula.—Baroma 3:23; 5:1.
13. ‘Kubaluka’ ke tendula nki?
13 Keti nge fwete suka kaka na kuwa mawa sambu na mambu yina nge salaka? Ve. Piere tubaka mpi nde nge fwete “baluka.” Yo ke tendula nde nge fwete yambula konso kikalulu ya mbi yina nge vandaka ti yo mpi kuyantika kusala mambu ya mbote. Beto baka mbandu mosi: Yindula nde nge ke kwenda kisika yina nge me kumaka ntete ve. Na nima ya mwa ntangu, nge me bakisa nde nge ke kwenda na nzila ya mbi. Nge ta sala nki? Ntembe kele ve nde, nge ta yambula kutambula, nge ta baluka mpi ta baka nzila ya mbote. Mutindu mosi, ntangu nge ke longuka Biblia, nge lenda bakisa nde nge fwete soba bikalulu to mambu ya nkaka na luzingu na nge. Vanda ti luzolo ya ‘kubaluka,’ disongidila kusala bansoba ya me fwana mpi na nima kuyantika kusala mambu ya mbote.
KUDIPESA
14. Inki mutindu nge lenda kudipesa na Nzambi?
14 Kima ya nkaka ya mfunu yina nge fwete sala na ntwala ya kubaka mbotika kele kudipesa na Yehowa. Sambu na kudipesa na Yehowa, nge fwete sala kisambu yina nge ke sila yandi nde nge ta sambilaka kaka yandi mpi nde luzolo na yandi ta vandaka kima ya mfunu mingi na luzingu na nge.—Kulonga 6:15.
15, 16. Inki ke pusaka muntu na kudipesa na Nzambi?
15 Kana nge me sila Yehowa na kusadila yandi yo kele bonso nge me sila muntu mosi ya nge ke zolaka nde nge ta lutisa luzingu na nge ya mvimba ti yandi. Yindula nde bakala mosi me yantika kutalana ti nkento mosi sambu na makwela. Ntangu bakala yina me zaba nkento yina mbote-mbote, yandi ta zola yandi mpi ta ndima kukwela yandi. Ata yo kele lukanu ya nene yina yandi fwete baka, yandi ta ndima mukumba na yandi na luzolo yonso sambu yandi ke zola nkento yina.
16 Kana nge ke longuka mambu ya Yehowa, nge ta kuma kuzola yandi mpi nge ta sala yonso sambu na kusadila yandi. Yo ta pusa nge na kusamba yandi sambu na kusila yandi nde nge ta sadila yandi. Biblia ke tuba nde konso muntu yina ke zola kulanda Yezu fwete “kudibuya.” (Marko 8:34) Yo ke tendula nki? Yo ke tendula nde bulemfu na nge sambu na Yehowa ta vanda na kisika ya ntete. Mambu yina Yehowa ke zolaka kele mfunu mingi kuluta bampusa mpi balukanu na nge mosi.—Tanga 1 Piere 4:2.
KUWA VE BOMA NDE NGE TA SALA DISUMU
17. Sambu na nki bantu ya nkaka ke buyaka kudipesa na Yehowa?
17 Bantu ya nkaka ke buyaka kudipesa na Yehowa sambu bo ke waka boma nde bo ta kuka ve kulanda kulungisa lusilu ya kusadila yandi. Bo ke zolaka ve kupesa Yehowa mpasi, to bo lenda yindula nde kana bo me kudipesa ve na Yehowa, yandi ta sambisa bo ve sambu na mambu yina bo ke salaka.
18. Inki ta sadisa nge na kununga boma ya kuyindula nde nge ta pesa Yehowa mpasi?
18 Zola na nge sambu na Yehowa ta sadisa nge na kununga boma ya kuyindula nde nge ta pesa yandi mpasi. Sambu nge ke zolaka yandi, nge ta sala yonso sambu na kulanda kulungisa lusilu yina nge silaka yandi. (Longi 5:4; Bakolosai 1:10) Nge ta mona ve nde kusala luzolo ya Yehowa kele mpasi kibeni. Ntumwa Yoane sonikaka nde: “Zola ya Nzambi ke tendula nde beto zitisa bansiku na yandi; nkutu bansiku na yandi kele kilo ve.”—1 Yoane 5:3.
19. Sambu na nki nge fwete wa ve boma ya kudipesa na Yehowa?
19 Yo ke lomba ve nde nge vanda muntu ya kukuka sambu nge kudipesa na Yehowa. Yandi ke lombaka beto ve ata fioti na kusala mambu yina beto ta kuka ve. (Nkunga 103:14) Yandi ta sadisa nge na kusala mambu ya mbote. (Yezaya 41:10) Tula ntima na nge ya mvimba na Yehowa, ebuna “yandi ta katula basakuba na banzila na nge.”—Bingana 3:5, 6.
MONISA NA MESO YA BANTU YONSO NDE NGE KE ZOLA KUGULUKA
20. Inki nge fwete sala na nima ya kudipesa na Nzambi?
20 Keti nge ke yindula nde nge lenda kudipesa ntangu yai na Yehowa? Na nima ya kudipesa na Yehowa, kele ti kima ya nkaka yina nge fwete sala. Nge fwete baka mbotika.
21, 22. Inki mutindu nge lenda “zabisa [lukwikilu na nge] na meso ya bantu”?
21 Zabisa mutambusi ya kimvuka ya bankuluntu ya dibundu na beno nde nge me kudipesa dezia na Yehowa mpi nde nge ke zola kubaka mbotika. Ebuna, yandi ta lomba bankuluntu ya nkaka na kutadila diaka ti nge malongi ya luyantiku ya Biblia. Kana bo me mona nde nge me fwana na kubaka mbotika, bo ta zabisa nge nde nge ta baka mbotika na lukutakanu ya nziunga to ya distrike ya Bambangi ya Yehowa yina bo ta sala na bilumbu ke kwisa. Na lukutakanu yango, bo ta sala diskure mosi yina ta pesa ntendula ya mbotika. Ebuna, muntu yina ta sala diskure ta yula bantu yina ke zola kubaka mbotika bangiufula zole ya pete. Ntangu nge ke pesa mvutu na bangiufula yina, nge ke “zabisa [lukwikilu na nge] na meso ya bantu.”—Baroma 10:10.
22 Na nima, nge ta baka mbotika. Bo ta dindisa nge ya mvimba na masa. Mbotika ta monisa na bantu yonso nde nge kudipesaka na Yehowa mpi ntangu yai nge me kuma Mbangi na yandi.
NTENDULA YA MBOTIKA NA NGE
23. Kubaka mbotika “na zina ya Tata mpi ya Mwana mpi ya mpeve santu” ke tendula nki?
23 Yezu tubaka nde balongoki na yandi ta baka mbotika “na zina ya Tata mpi ya Mwana mpi ya mpeve santu.” (Tanga Matayo 28:19.) Yo ke tendula nki? Yo ke tendula nde nge ke ndima kiyeka ya Yehowa, kisalu ya Yezu na lukanu ya Nzambi, mpi mutindu Nzambi ke sadilaka mpeve santu na yandi sambu na kulungisa luzolo na yandi.—Nkunga 83:18; Matayo 28:18; Bagalatia 5:22, 23; 2 Piere 1:21.
24, 25. (a) Mbotika ke tendula nki? (b) Inki beto ta longuka na kapu yina ke landa?
24 Mbotika ke tendulaka kima mosi ya mfunu kibeni. Kana bo me dindisa nge na masa, yo ke tendula nde nge me fwa to nge me yambula luzingu na nge ya ntama. Kana nge me basika na masa, yo ke tendula nde nge me yantika luzingu ya mpa sambu na kusala luzolo ya Nzambi. Yo ke monisa nde yantika ntangu yai, nge ta sadilaka Yehowa. Yibuka nde nge kudipesaka ve na muntu mosi, na kimvuka mosi, to na kisalu mosi. Kansi nge pesaka luzingu na nge na Yehowa.
25 Kudipesa na nge ta sadisa nge na kukumisa kinduku na nge ti Yehowa ngolo. (Nkunga 25:14) Yo ke tendula ve nde nge ta guluka kaka sambu nge me baka mbotika. Ntumwa Polo sonikaka nde: “Beno landa kusala ngolo sambu na luguluku na beno mosi ti boma mpi matekita.” (Bafilipi 2:12) Mbotika kele kaka luyantiku. Kansi nki mutindu nge lenda bikala pene-pene na Yehowa? Kapu ya nsuka ya mukanda yai ta pesa mvutu na ngiufula yai.


text:
Resolution 217 A (III) (10.12.1948)
Nakutalaka ti kutambula ngenda ya binama nyonso ya dikanda na ya baluve ya bawu ya kudedakana mpe yina balenda kuyimina bawu ve ke lufulu ya kimpwanza, ya budedede mpe ya ngemba na kati ya yinza muvimba,
Nakutalaka ti bunzimbu mpe mvwezolo baluve ya muntu metumisa kusala mavanga ya bunyama, yina ke dasukisaka bantu mpe na kutalaka dyaka ti nkwizulu ya yinza, sika bantu kevwandaka na kimpwanza ya kuzonza mpe ya kukwikila, sika bantu kekuluka na boma mpe na bumputu ya kulutila zababakana mutindu dikani mosi yanene ya muntu,
Nakutalaka ti ya ke mfumu samu ti baluve ya muntu fwana kukengidilwa na luyalu yina kezitisaka misiku samu na kusala ti muntu fwana kutombuka ve ntangu nyonso na luyalu yina kezitisaka ve misiku,
Nakutalaka ti ya ke mfumu na kukindisa nkudusulu ya kinkundi kati ya bayinsi,
Nakutalaka ti na kati ya Mukanda ya Misiku, makamba ya Bayinsi ya Yinza zabisaka dyaka kiminu ya bawu na baluve ya mfumu ya muntu, na ngenda mpe buzitu ya muntu na budedede ya baluve ya babakala na ua bakento, dyaka mpe yayi mebaka lukanu ya kuzangula, ya babakala na ya bakento, dyaka mpe makamba yai mebaka lukanu nya kuzangula mabuta mpe kukotisa luzingu ya kulutila mbote na kati ya kimpwanza mosi ya nene,
Nakutalaka ti bayinsi-binama kwizaka kubaka lukanu samu na kunwanina kisika mosi na kimvuka ya Bayinsi ya Yinza nzitusulu, na bantu nyonso ya yinzo, ya baluve ya muntu mpe ya bimvuka ya mfumu,
Nakutalaka ti kuvwanda na ngwilu na ngwilu na mutindu mosi na yina metadila baluve mpe bimpwanza yayi ke mfumu samu na kunungisa lukanu yayi.
LUKUTAKANU YA NENE ke na kuzabisa
LUZAYISU YAYI YA BALUVE YA MUNTU NA YINZA
Mutindu dikani ya kintwadi yina fwana kulandama na makamda nyonso mpe na bayinsi nyonso samu ti bantu nyonso mpe binama nyonso ya dibundu mabuta, kana babambukila moyo ntangu ni ntangu Luzayisu yayi, basadila ngolo, na nzila ya ndongokolo mpe ngyundululu, na kusadila ti baluve mpe bimpwanza yayi kuzituswa dyaka mpe samu na kusyamisa fyoti-fyoti ntambulu mpe nsalulu ya baluve yina na bantu nyonso kati ya bawu mosi bantu ya Bayinsi-Binama kimvuka mpe kati ya bantu babwala, yina ke na lutumu ya bayinsi yina.
Bantu nyonso, na mbutukulu kevwandaka na kimpwanza ya bawu, ngenda mpe baluve ya mutindu mosi. Mayela na mbanzulu je na bawu, ni yawu yina bafwana kusalasana na bumpangi.
Muntu muntu lenda kusadila baluve nyonso mpe bimpwanza nyonso. Luzayisu yayi ke na kuzabikisa, nkondwa luswaswani ata mosi, mingi na yina metadila mukanda ya nzutu, kibakala to kikento, bandinga, mabundu ya Nzambi, mabanza ya politiki to mabanza yankaka metadila yinsi to mabuta, kimvwama mbutukulu to nkadulu yankaka.
Dyaka, diswaswani ata mosi lenda ve kuvwanda na kitezo ya politiki ya lufundusu to ya yinza muvimba yina ke na kusadilwa na yinsi to bwala yina muntu katukakan, ata yinsi yina to bwala yina vwanda na kimpwanza, ata ya vwanda na lutumu ya yinsi yankaka, ata ya zwaka dipanda to ya vwanda kaka na mwa-ndambu ya kimpwanza.
Konso muntu ke na luve ya kuzinga, ya kuvwanda na kimpwanza mpe ya kuvwanda na kizunu ya bumumtu ya yandi.
Ata muntu ve lenda kuvwanda na bundongo to na bungamba; bundongo mpe mumbungu ya bandongo ya mutindu ni mutindu mekanikunwa.
Ata muntu mosi ve lenda kunyekulwa, kana ve kusafulwa to kubakama mutindu kibulu yina kekatula yandi buzitu na nzutu.
Muntu muntu ke na baluve kisika ni kisika yandi kele.
Bantu nyonso ke mutindu mosi na ntadisi ya musiku, mpe musiku fwana kukengidila bawu kaka mutindu mosi nkondwa diswaswani kati na bawu. Bantu nyonso fwana kukengidilwa mutindu mosi samu na kubedisa konso kingambula, yina lenda kuzitisa ve Luzayisu yayi, mpe samu na kukabikisa dibanza nyonso kelanda yayi ya kugambula bampangi.
Konso muntu ke na luve ya kufunda mavanga yina ke na kuzitisa ve baluve ya yandi ya mfumu, yina ke na kupesa yandi musiku to musiku ya ngui, na lufundusu ya yinsi ya yandi yina mefwanana na kutala mambu ya mutindu yayi.
Ata muntu mosi ve lenda, mpamba-mpamba, kukangama kukota boloko to kukimisisa na yinsi ya nzenza.
Konso muntu na tangu ya lufundusu, ke na luve na budedede nyonso, na kuzabikisa mabanza ya yandi na mutindu mefwanakana ntwala ya bantu nyonso ntete lufundusu yayi pesa, na kimpwanza nyonso, nzengolo to ya baluve ya yandi mpe bambindumunu, to butsyeleka mpe luvunu ya mambu yina bamefundila yandi.
Ata muntu ve lenda kukota mpamba-mpamba na mambu metadila luzingu, dikanda, yinzo mpe mikanda ya ngana, dyaka mpe kusafula yandi. Muntu nyonso ke na luve ya kukengidilwa na musiku na dyambu yayi ya bukota-kota mpe nsafula.
Konso muntu ke na luve ya mayindu, ya lukwikulu mpe ya lusambulu. Yandi ke na kimpwanza ya kusoba dibundu ya Nzambi to lukwikulu; mpe dyaka yandi lenda na kimpwaza nyonso yandi mosi to kintwadi na bampangi na yandi ata na meso ya bantu nyonso to na kinsweki, na nzila ya ndongosolo, ya bansalulu, ya bisambu mpe nsalulu ya mona ya dibundu.
Konso muntu ke na luve ya kimpwanza ya mabanza mpe ya kinzonzi ni yawu yina yandi lenda ve kutala boma samu na mabanza ya yandi, dyaka mpe na kusosa kuzwa mpe kumwangisa nsangu ya mabanza ya yandi kisika ni kisika na mutindu yina yandizola kumwangisila nsangu ya yawu.
Konso, yina ke kinama ya dibundu ya mabuta, ke na luve ya kuzwa lusalusu ya bayinzo-basadisi mabuta; lusalusu yayi fwana kuyukutisa bansatu ya baluve ya yandi ya kimvwama, ya mabuta mpe ya lusansu yina melunga samu na ngenda ya yandi mpe nkudusulu ya kimuntu ya yandi, yina lenda kusalama na lusalusu ya bangolo ya yinsi mpe na nsalasani ya bayinsi nyonso ya yinza, na kutalaka ntomosono mpe bimvwana ya konso yinsi.
Konso muntu ke na luve ya kuvundisa nzutu mpe kukiyangidika, mingi kisalu fwana kuzingila na bangunga kulutila ve, mpe bilumbu ya mvwandulu fwana kufutwa.
Konso muntu fwana kusalati, ata ya vwanda na kitini ya mabuta to na kitini ya yinza muvimba, baluve mpe kimpwanza yina metangama na luzayisu yayi kusalama na mutindu mefwanakama.
Ata musiku mosi ya luzayisu yayi lenda kubangulwa bonso luve ni luve ya kusala kisalu ti dyambu lenda kunata mbebosolo ya baluve mpe ya bimpwanza yina metangama na mukanda yayi, yayi metadila muvimba, kimvuka to muntu.


text:
Befo Zimbangi zi Yave— Twidi ba nani’e?
Tu zebi ti tu fumini mu mimvila voti mu makanda mawombo ayi tunkolukanga zimbembo ziwombo, angi tu bundana mu tsundu yi mweka. Buawu tu ntombanga ku zitusaYave, Nzambi yi kibibila ayi mvangi bya byonso. Tu monisanga mangolo mitu mu ku landa kifwani ki Yesu Klisto ayi mayangi twidi mu ku zabakana ti twidi baklisto. Befo bonso tumvananga thangu mu kisalu ki kulonga bantu mambu matedi mu kibibila ayi kintinu ki Nzambi. Bo tum monisanga kimbangi voti tunkambanga bantu mu matedi Yave Nzambi ayi kintinu kyandi, dyawu tu zabikini banga Zimbangi zi Yave
Kota mu nkond’itu mayo. Tanga kibibila mu nkondi mayo Bwela zaba ma tedi mu befo ayi ma tuntelanga mana


text:
Ne Muanda Nsemi kua ntuazi'a diyutiki Kabila
Nlongi ku Kongo Diakati, 18.07.2015
Sielumukeno ntuadi ! Glissons ensemble !
Kua ndiona kondolo kikesa mu nuana ye tanina mvuilu zandi, nzitusu ka wena nkutu ko. Kadi Nza yayi yizitisanga kaka ndiona zeye kukizitisa: Ndiona zeye telama ye nuanina mu kikesa ye mvibudulu mu tanina ntoto miandi, lusansu luandi, kinkulu kiandi, nding'andi, ye mvuilu zandi zazo. Kua bankua bumolo, buzengi, ye wonga, mpulusu ka yena nkutu ko mu Nza yayi ya nsinsani va katikua makanda ma bantu.
Makaba 118:325-327
Tshiluba
Nsamu wampa (actualité)


text:
Tu Aki Nani Yeto Mbangi za Yave?
Mu makanda ma mpila mu mpila tutukanga yo vova ndinga zaswaswana, kansi tusalanga entwadi y’ekani dimosi. Vana ntandu, tuyangalelanga zitisa Yave wa Nzambi Nsonekesi a Nkand’a Nzambi ye Nsemi a lekwa yawonso. Tuvanganga mawonso mu tanginina Yesu Kristu yo yangalela yikilwa vo Akristu. Konso muntu mu yeto ovaulanga ntangwa mu sadisa wantu bazaya oma ma Nkand’a Nzambi ye Kintinu kia Nzambi. Wau vo tusilanga akaka umbangi mu kuma kia Yave wa Nzambi ye Kintinu kiandi, tuyikilwanga vo Mbangi za Yave.
Kota mu nzil’eto ya Internet. Tanga Nkand’a Nzambi mu Internet. Zaya mayingi mu kuma kieto ye mana tukwikilanga.