text:
KAPU YA TATU
Lukanu ya Nzambi Sambu na Ntoto Kele Inki?
Lukanu ya Nzambi sambu na bantu kele inki?
Inki mutindu Satana metudilaka Nzambi ntembe?
Luzingu na ntoto tavanda nki mutindu na bilumbu kekwisa?
LUKANU ya Nzambi sambu na ntoto kele mpenza ya kuyituka. Yehowa kezolaka nde ntoto kufuluka ti bantu yina kele na kyese mpi na mavimpi ya mbote. Biblia ketuba nde “Nzambi salaka kilanga na ntoto ya Edeni” mpi nde yandi “kunaka banti ya mutindu na mutindu; yo menaka, yo vandaka kitoko, yo butaka mpi bambuma ya mbote na kudia.” Na nima ya kuganga bakala mpi nkento ya ntete, Adami ti Eva, Nzambi tulaka bo na nzo yina ya kitoko mpi yandi zabisaka bo nde: “Beno buta bana mingi, mpidina bana na beno ta zingaka na bisika yonso na nsi-ntoto ti kuyala yo.” (Kuyantika 1:28; 2:8, 9, 15) Yo yina, lukanu ya Nzambi kuvandaka nde bantu kubuta bana, bo nata bandilu ya paladisu na ntoto ya mvimba, mpi bo keba bambisi.
2 Keti nge keyindula nde lukanu ya Yehowa Nzambi sambu bantu kuzinga na paladisu ya ntoto talungana? Nzambi ketuba nde: “Makambu yai mono me tuba yo, mono ta lungisa yo.” (Yezaya 46:9-11; 55:11) Ya kyeleka, Nzambi talungisa mambu ya yandi kekanaka! Yandi ketuba nde yandi “salaka ve [ntoto] nde yo kuvanda ya mpamba, kansi yandi yidikaka yo sambu bantu kuzinga muna.” (Yezaya 45:18) Nzambi kezolaka nde bantu ya nki mutindu kuzinga na ntoto? Mpi yandi kezolaka nde bo zinga bantangu ikwa? Biblia kepesa mvutu yai: “Bantu ya mbote ta zinga na ngemba na ntoto yina ya Mfumu Nzambi tubaka na kupesa bo; yo ta vanda ya bo tii kuna.”—Nkunga 37:29; Kusonga 21:3, 4.
3 Yo ke pwelele nde, dyambu yai melunganaka ntete ve. Bubu yai, bantu kebelaka mpi kefwaka; nkutu bo kenwanaka mpi kefwisanaka. Dyambu mosi ya mbi kusalamaka. Kansi, lukanu ya Nzambi kuvandaka ve nde ntoto kuvanda mutindu beto kemona yo bubu yai! Inki kusalamaka? Sambu na nki lukanu ya Nzambi kulunganaka ve? Ata mukanda mosi ve ya bantu mesonikaka yina ketubilaka mambu ya melutaka lenda tela beto nde yo kele sambu mavwanga yantikaka na zulu.
KISINA YA MBENI MOSI
4 Mukanda ya ntete ya Biblia ketubila mbeni mosi ya Nzambi yina kubasikaka na masamba ya Edeni. Yo kemonisa yandi bonso “nioka,” kansi yandi vandaka ve mbisi bonso bambisi yonso. Mukanda ya nsuka ya Biblia ketuba nde “bo ke bingaka [yandi] Satana; yandi muntu ke kusaka bantu yonso.” Bo kebingaka yandi mpi nde ‘nyoka ya ntama.’ (Kuyantika 3:1; Kusonga 12:9) Wanzyo yai ya ngolo, to kigangwa ya kimpeve ya kemonanaka ve, kusadilaka nyoka mosi sambu na kusolula ti Eva, mutindu muntu mosi ya mayele lenda monisa bonso nde ndinga na yandi kekatuka na kiteki mosi ya kele penepene. Ntembe kele ve nde kigangwa yina ya kimpeve kuvandaka pana ntangu Nzambi kuyidikaka ntoto sambu na bantu.—Yobi 38:4, 7.
5 Kansi, sambu bima yonso ya Yehowa mesalaka kele ya kukuka, nani kusalaka “Dyabulu” yai, “Satana” yai? Na kutuba ya mbote, mosi na kati ya bana ya Nzambi ya kimpeve ya ngolo kudikumisaka Dyabulu. Inki mutindu yo salamaka? Ya kyeleka, bubu yai muntu mosi yina vandaka ti bikalulu ya mbote mpi masonga lenda kuma muyibi. Inki mutindu yo kesalamaka? Muntu yango lenda pesa nzila nde mpusa mosi ya mbi kuyela na ntima na yandi. Kana yandi kelanda kuyindula yo, mpusa yina ya mbi lenda kuma ngolo kibeni. Na nima kana dibaku mosi memonana, yandi lenda lungisa mpusa yina ya mbi ya yandi vandaka kuyindula.—Yakobo 1:13-15.
6 Yo salamaka mpi mutindu yai na Satana Dyabulu. Ziku yandi waka Nzambi kezabisa Adami ti Eva na kubuta bana mpi na kufulusa ntoto ti bana na bo. (Kuyantika 1:27, 28) Yo fwete vanda nde Satana kuyindulaka mutindu yai: ‘Bantu yai yonso lenda sambila mono na kisika ya kusambila Nzambi!’ Yo yina, mpusa ya mbi kuyelaka na ntima na yandi. Nsukansuka, yandi kusaka Eva na kutubilaka yandi mambu ya luvunu na yina metala Nzambi. (Kuyantika 3:1-5) Ebuna, yandi kumaka “Dyabulu,” disongidila “Muntu ya luvunu.” Kaka na ntangu yina, yandi kumaka “Satana,” disongidila “Mbeni.”
7 Na nzila ya luvunu mpi ya mayele ya mbi, Satana Dyabulu kupusaka Adami ti Eva na kukolama na Nzambi. (Kuyantika 2:17; 3:6) Yo yina, nsukansuka bo fwaka, mutindu Nzambi kutubaka nde bo tafwa kana bo kolama. (Kuyantika 3:17-19) Sambu Adami kukumaka muntu ya kukonda kukuka ntangu yandi salaka disumu, bana na yandi yonso kubakaka disumu na yandi. (Roma 5:12) Beto lenda fwanisa dyambu yai ti dinzanza ya bo kesadilaka mampa. Kana dinzanza yango kele ti kifu, inki mutindu konso dimpa yina bo mesala na dinzanza yango tavanda? Konso dimpa tavanda ti kifu, to ya kukonda kukuka. Mutindu mosi, konso muntu kubakaka “kifu” ya kukonda kukuka na Adami. Yo yina bantu yonso kenunaka mpi kefwaka.—Roma 3:23.
8 Ntangu Satana kupusaka Adami ti Eva na kusumuka na Nzambi, yandi yantikisaka mpenza kukolama. Yandi tulaka ntembe na mutindu Yehowa keyalaka. Ya kyeleka, Satana vandaka kutuba nde: ‘Nzambi kele mfumu ya mbi. Yandi ketubaka luvunu mpi yandi keyiminaka bantu na yandi mambu ya mbote. Bantu kele ve na mfunu nde Nzambi kuyala bo. Bo lenda pona bo mosi mambu yina kele ya mbote mpi ya mbi. Mpi bo tavanda mbote na nsi ya luyalu na mono.’ Inki mutindu Nzambi zolaka kumanisa ntembe yai ya ngolo? Bantu yankaka keyindulaka nde Nzambi zolaka kaka kufwa bankolami yina. Kansi, keti kusala mutindu yina zolaka kupesa mvutu na ntembe ya Satana? Keti yo zolaka kumonisa nde mutindu Nzambi keyalaka kele ya mbote?
9 Lunungu ya kukuka ya Yehowa zolaka kupesa yandi ve nzila ya kufwa bankolami yina mbala mosi. Yandi monaka nde yo kele mfunu na kubikisa ntangu sambu na kupesa mvutu na mutindu mosi ya mbote na ntembe ya Satana mpi kumonisa nde Dyabulu kele muntu ya luvunu. Yo yina, Nzambi kubakaka lukanu nde yandi tapesa bantu nzila ya kudiyala sambu na mwa ntangu na nsi ya bupusi ya Satana. Na Kapu ya 11 ya mukanda yai, beto tatadila sambu na nki Yehowa kusalaka mutindu yina mpi sambu na nki yandi mebikisaka nde ntangu mingi kuluta na ntwala ya kuyidika mambu yai. Kansi, ntangu yai, yo mefwana nde beto yindula na dyambu yai: Keti yo vandaka mbote nde Adami ti Eva kukwikila Satana, yina kusalaka ntete ve ata kima mosi ya mbote sambu na bo? Keti yo vandaka mbote sambu na bo na kukwikila nde Yehowa, yina kupesaka bo bima yonso ya bo vandaka na yo, kele muntu ya nku mpi ya luvunu? Inki nge zolaka kusala?
10 Yo kele mbote nde beto yindula na bangyufula yai sambu konso muntu na kati na beto kekutanaka ti mambu ya mutindu mosi bubu yai. Ya kyeleka, nge kele ti dibaku ya kusadisa Yehowa na kupesa mvutu na ntembe yina Satana kubasisaka. Nge lenda ndima Yehowa bonso Mfumu na nge mpi kusadisa na kumonisa nde Satana kele muntu ya luvunu. (Nkunga 73:28; Bingana 27:11) Ata mpidina, kaka bantu fyoti mpamba na kati ya bamiliare ya bantu ya kele na inza keponaka na kusala mutindu yai. Dyambu yai kebasisa ngyufula mosi ya mfunu, Keti Biblia kelongaka mpenza nde Satana keyalaka inza yai?
NANI KEYALAKA INZA YAI?
11 Yezu kutulaka ve ntembe ata fyoti nde Satana kele mfumu ya inza yai. Na mitindu yankaka ya kuyituka, kilumbu mosi Satana kusongaka Yezu “bimfumu yonso ya nsi-ntoto ti lukumu na yo.” Na nima Satana kusilaka Yezu nde: “Yai yonso ya nge ke mona, mono ta pesa nge yo kana nge fukama sambu na kusamba mono.” (Matayo 4:8, 9; Luka 4:5, 6) Yindula fyoti. Keti dikabu yina zolaka kuvanda mpukumuna sambu na Yezu kana Satana kuvandaka ve mfumu ya bimfumu yai? Yezu kubuyaka ve nde baluyalu yai yonso ya inza kuvandaka ya Satana. Ntembe kele ve nde Yezu zolaka kusala mutindu yina kana Satana kuvandaka ve mfumu ya bimfumu yina.
12 Ya kyeleka, Yehowa kele Nzambi Nkwa-Ngolo Yonso, Ngangi ya luyalanganu ya kuyituka. (Kusonga 4:11) Kansi, ata kisika mosi ve Biblia ketubaka nde Yehowa Nzambi to Yezu Kristu kele mfumu ya inza yai. Ya kyeleka, Yezu kubingaka Satana na sikisiki yonso nde “mfumu ya nsi-ntoto yai.” (Yoane 12:31; 14:30; 16:11) Nkutu Biblia kebingaka Satana Dyabulu nde “nzambi ya ntangu yai.” (2 Korinto 4:3, 4) Sambu na yina metala mbeni yai, to Satana, ntumwa Yoane kusonikaka nde: “Inza ya mvimba kele na nsi ya kiyeka ya muntu ya mbi.”—1 Yoane 5:19, NW.
MUTINDU BO TAKATULA INZA YA SATANA
13 Konso mvula, inza ke na kukuma mbi mingi kibeni. Yo kele ya kufuluka ti bimvuka ya basoda ya kenwana bitumba, ti bantu ya politiki ya kukonda masonga, ti bamfumu ya luvunu ya mabundu, mpi ti bantu ya nku ya kukonda mawa. Mpila ya kuyidika inza ya mvimba kele ve. Biblia kemonisa nde ntangu yina Nzambi takatula inza ya mbi na bitumba na yandi ya Armagedoni mefinama. Yo takangula nzila na inza ya mpa ya lunungu.—Kusonga 16:14-16.
14 Yehowa Nzambi kuponaka Yezu Kristu na kuvanda Mfumu ya Kimfumu to luyalu na Yandi ya zulu. Bamvula mingi na ntwala, Biblia kutubaka nde: “Mwana me butuka na beto! Nzambi me pesa beto mwana ya bakala! Yandi yina muntu ta yalaka beto. Bo ta bingaka yandi…Mfumu ya Ngemba. Kimfumu na yandi ta yela, yo ta kwenda kaka na ntwala; yo ta vandaka kaka na ngemba tii kuna.” (Yezaya 9:5, 6) Sambu na yina metala luyalu yai, Yezu kulongaka balongoki na yandi na kusamba nde: “Kimfumu na nge kwisa, luzolo na nge kusalama awa na ntoto bonso na zulu.” (Matayo 6:10) Mutindu beto tamona yo na nima na mukanda yai, ntama mingi ve Kimfumu ya Nzambi takatula baluyalu yonso ya inza yai, mpi yo tayinga baluyalu yango yonso. (Daniele 2:44) Na nima, Kimfumu ya Nzambi tatula paladisu na ntoto.
INZA MOSI YA MPA MEFINAMA!
15 Biblia kendimisa beto nde: “Beto ke vingila nde Nzambi kubasisa zulu ya mpa ti ntoto ya mpa, yina ya yandi silaka beto; kuna bantu yonso ta lemfuka kaka na Nzambi konso ntangu.” (2 Piere 3:13; Yezaya 65:17) Bantangu yankaka ntangu Biblia ketubilaka “ntoto,” yo kezolaka kutubila bantu yina kezingaka na ntoto. (Kuyantika 11:1) Yo yina, “ntoto ya mpa” ya lunungu kele kimvuka ya bantu yina Nzambi tandima.
16 Yezu kusilaka nde na inza ya mpa yina takwisa, bantu yina ya Nzambi mendimaka tabaka dikabu ya “moyo ya mvula na mvula.” (Marko 10:30) Beto kelomba nge na kukangula Biblia na nge na Yoane 3:16 mpi 17:3, mpi na kutanga mambu yina Yezu kutubaka nde beto fwete sala sambu na kubaka luzingu ya mvula na mvula. Ntangu yai tadila na Biblia mambote yina bantu ya kelungisa mambu ya Nzambi kelombaka sambu na kubaka dikabu yai ya kitoko tabaka na Paladisu ya ntoto yina kekwisa.
17Mambi, bitumba, nku mpi mubulu tamana. “Bantu ya mbi ta vila,…kansi bantu yina ke kudikulumusaka, bo ta zinga…na ntoto.” (Nkunga 37:10, 11) Ngemba tavanda sambu ‘Nzambi tasukisa bitumba na nsi-ntoto yonso.’ (Nkunga 46:10; Yezaya 2:4) Na nima “muntu ya lunungu tamena, mpi ngemba ya mingi tii kuna ngonda kuvanda dyaka ve,” disongidila mvula na mvula.—Nkunga 72:7, NW.
18Bansambidi ya Yehowa tazinga na lutaninu. Konso ntangu ya bantu ya Izraele ya ntama vandaka kulemfuka na Nzambi, bo vandaka kuzinga na lutaninu. (Levi 25:18, 19) Yo tavanda mbote kibeni na kuzinga na lutaninu ya mutindu mosi na Paladisu!—Yezaya 32:18; Mishe 4:4.
19Nzala tavanda dyaka ve. Muyimbi-bankunga kuyimbaka nde: “Ntoto kufuluka na ble mingi, bangumba kufuluka na bima ya bilanga; yo vanda mingi bonso na ngumba ya Libani.” (Nkunga 72:16) Yehowa Nzambi tasakumuna bantu na yandi ya lunungu, mpi ‘ntoto tabuta-buta bima.’—Nkunga 67:7.
20Ntoto ya mvimba takuma paladisu. Ntoto yina bantu ya masumu kubebisaka ntete tafuluka ti banzo mpi bamasamba ya mpa mpi ya kitoko. (Yezaya 65:21-24; Kusonga 11:18) Na nima ya bilumbu, bantu takumisa nene bitini ya ntoto yina tavanda dezia na nsi ya luyalu na bo tii kuna ntoto ya mvimba takuma kitoko mpi tabuta bambuma bonso masamba ya Edeni. Mpi Nzambi takonda ve na ‘kupesa bantu bima mingi mutindu kele nzala na bo.’—Nkunga 145:16.
21Ngemba tavanda na kati ya bantu ti bambisi. Bambisi ya makasi ti ya bwala tadya kisika mosi. Nkutu mwana ya fyoti tatita ve bambisi yina kele kigonsa bubu yai.—Yezaya 11:6-9; 65:25.
22Maladi tamana. Sambu yandi kele Mfumu ya Kimfumu ya zulu ya Nzambi, Yezu tabelula bantu mingi kuluta bantu yina yandi belulaka ntangu yandi vandaka na ntoto. (Matayo 9:35; Marko 1:40-42; Yoane 5:5-9) Na nima, “ata muntu mosi ve…ta tuba diaka nde: ‘Mono ke bela.’”—Yezaya 33:24; 35:5, 6.
23Bantu ya beto kezolaka yina mefwaka tavutuka dyaka na luzingu ti kivuvu ya kukonda kufwa dyaka. Bantu yonso yina mefwaka mpi ya kele na mabanza ya Nzambi tafutumuka. Ya kyeleka, “bantu ya mbote ti bantu ya mbi ta telama na lufwa.”—Bisalu 24:15; Yoane 5:28, 29.
24 Luzingu mosi ya kitoko kibeni kevingila bantu yina kepona na kulonguka mambu ya metala Ngangi na beto ya Nene, Yehowa Nzambi, mpi na kusadila yandi! Yezu vandaka kutubila Paladisu ya ntoto yina kekwisa ntangu yandi silaka muntu ya mbi yina kufwaka na lweka na yandi nde: “Nge ta vandaka ti mono na Paladiso.” (Luka 23:43) Yo kele mfunu nde beto longuka mambu mingi ya metala Yezu Kristu, sambu beto tabaka balusakumunu yai yonso na nzila na yandi.
MAMBU YINA BIBLIA KELONGAKA
- Lukanu ya Nzambi ya kukumisa ntoto paladisu talungana.—Yezaya 45:18; 55:11.
- Satana muntu ke na kuyala inza yai bubu yai.—Yoane 12:31; 1 Yoane 5:19, NW.
- Na inza ya mpa yina kekwisa, Nzambi tapesa bantu balusakumunu mingi.—Nkunga 37:10, 11, 29.
Bangyufula ya Kulonguka
1. Lukanu ya Nzambi sambu na ntoto kele inki?
2. (a) Inki mutindu beto mezaba nde lukanu ya Nzambi sambu na ntoto talungana? (b) Biblia ketubaka nki na yina metala luzingu ya kukonda nsuka?
3. Inki mambu ya mpasi kemonana bubu yai awa na ntoto, mpi nki bangyufula yo kebasisa?
4, 5. (a) Nani kibeni kusolulaka ti Eva na nzila ya nyoka? (b) Inki mutindu muntu yina vandaka ntete ti bikalulu ya mbote mpi masonga lenda kuma muyibi?
6. Inki mutindu mwana mosi ya Nzambi ya kimpeve mpi ya ngolo kukumaka Satana Dyabulu?
7. (a) Sambu na nki Adami ti Eva kufwaka? (b) Sambu na nki bana yonso ya Adami kenunaka mpi kefwaka?
8, 9. (a) Yo kemonana nde Satana kubasisaka nki ntembe? (b) Sambu na nki Nzambi kufwaka ve bankolami yina na mbala mosi?
10. Inki mutindu nge lenda sadisa Yehowa na kupesa mvutu na ntembe yina Satana kubasisaka?
11, 12. (a) Inki mutindu mpukumuna mosi ya Yezu kukutanaka ti yo kemonisa nde Satana kele mfumu ya inza yai? (b) Inki dyaka kendimisa nde Satana kele mfumu ya inza yai?
13. Sambu na nki beto kele na mfunu ya inza ya mpa?
14. Nzambi meponaka nani sambu na kuvanda Mfumu ya Kimfumu na Yandi, mpi nki mutindu Biblia kutubilaka yo na ntwala?
15. “Ntoto ya mpa” kele inki?
16. Inki dikabu ya kitoko Nzambi tapesa bantu yina yandi kendimaka, mpi beto fwete sala nki sambu na kubaka yo?
17, 18. Inki mutindu beto lenda ndima nde ngemba mpi lutaninu tavanda bisika yonso na ntoto?
19. Inki mutindu beto mezaba nde madya tavanda mingi na inza ya mpa ya Nzambi?
20. Sambu na nki beto lenda ndima nde ntoto ya mvimba takuma paladisu?
21. Inki kemonisa nde ngemba tavanda na kati ya bantu ti bambisi?
22. Inki takumina maladi?
23. Sambu na nki lufutumuku tapesa beto kyese?
24. Inki kele mawi na nge na yina metala kivuvu ya kuzinga na Paladisu na ntoto?


c: text/html

text:
Ekuma ke Nukembelelanga Luwutuku lwa Yesu ko?
Ngindu zabendomoka za wantu
Ngindu zabendomoka: Mbangi za Yave ke bekembelelanga Luwutuku lwa Yesu ko kadi ke bekwikilanga mu Yesu ko.
Ludi: Tu Akristu. Tukwikilanga vo luvuluzu mu Yesu kaka lukwizila.—Mavangu 4:12.
Ngindu zabendomoka: Oyeno esi nzo nuvambulanga muna kubalonga vo balembi kembelelanga Luwutuku lwa Yesu.
Ludi: Tutokanenanga wete dia esi nzo, i kuma tusadilanga Nkand’a Nzambi muna sadisa esi nzo bakala ye ngwizani ambote.
Ngindu zabendomoka: Oyeno lau diambote dia “nkinzi a luwutuku” nuvidisanga, vanaziana tukau, luvuvamu ova nza ye songaziana e dienga.
Ludi: Oyeto ngolo tusianga mu kala akwa luvuvamu yo ntim’a mvevo e lumbu yawonso. (Ngana 11:25; Roma 12:18) Muna bonga e nona, vava tukutakananga ye mpangi zeto yo kuyivana muna salu kia samuna e nsangu zambote, tulemvokelanga nkanikinu wa Yesu “
ngovo nutambwidi, nuvan’e ngovo.” (Matai 10:8) Vana ntandu, tutoma songanga e ziku vo e Kintinu kia Nzambi kaka kisinga twasa luvuvamu ova nza.—Matai 10:7.
Ekuma Mbangi za Yave ke Bekembelelanga Luwutuku lwa Yesu ko?
Yesu wakanikina vo twayindulanga lufwa lwandi, ke luwutuku lwandi ko.—Luka 22:19, 20.
Antumwa za Yesu ye alongoki antete ke bakembelelanga lumbu kia Luwutuku lwa Yesu ko. O nkanda Enciclopédia Brasa uvovanga vo “
o nkinzi a Luwutuku lwa Yesu, bispo Libério wasikidiswa wo muna mvu wa 354,” tezo kia nkama zole za mvu zavioka tuka ntumwa ansuka kafwila.
Ke vena ziku ko kisonganga vo Yesu kia 25 kia ngonde a Desemba kawutuka; e lumbu kia luwutuku lwandi ke kiasonama mu Nkand’a Nzambi ko.
Tukwikilanga vo lumbu kia Luwutuku lwa Yesu ke kitondwanga ko kwa Nzambi kadi mindembi-kwikila bayantika kio.—2 Korinto 6:17.
Nga diamfunu mu tokanena e diambu diadi?
Ndonga bekembelelanga e lumbu kia Luwutuku lwa Yesu nana bazeye wo vo mindembi-kwikila bayantika kio ye ke kiasonama muna Nkand’a Nzambi ko. Wantu awaya nanga bekiyuvulanga vo: Ekuma Akristu bafwete kadila ye ngindu zazi zaswaswana? Nga diamfunu mu tokanenanga e diambu diadi?
Nkand’a Nzambi ukutukasakesanga twatoma yindulanga, twakala yo ‘
nyindu asikila.’ (Roma 12:1, 2) Ukutulonganga twayangalelanga e ludi. (Yoane 4:23, 24) Kana una vo tutokanenanga dina akaka beyindulanga mu kuma kieto, nkanikinu mia Nkand’a Nzambi tulemvokelanga, kana nkutu vo dilenda fila e ndonga mu lembi kutuyangalela.
Kana una vo ke tukembelelanga lumbu kia luwutuku lua Yesu ko, tuzitisanga nswa wa konso wa kibakila e nzengo mu kuma kia diambu diadi. Ke tukakidilanga wantu ko vava bekembelelanga e lumbu kia luwutuku lwa Yesu.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Malongi 6
Dyana mbi twidi mu bafwa’e?
1. Zi nsangu mbi zimbote zi keli mu bafwa’e?
Yesu bu ka tuka ku Betania kubelama Yelusalemi, Lazalo buna mana fwa mu bilumbu bina bi vyoka. Malata ayi Malia banata Yesu va dibumbi di nkomb’awu Lazalo. Mu ntangu beni, va wala ǹkangu wu bantu. Wu lenda yindula mayangi ma mona Malata ayi Malia bo Yesu ka vulubusa Lazalo’e?
Malata wu zaba nsangu zimbote zi tedi bafwa. Nandi wu zaba ti Yave wala vulubusa babonso bafwa, ayi bala vutuka ku be zinga va ǹtoto.
2. Bwidi ba mbelanga bantu bafwa’e?
Bantu ba vangulu mu fundu fundu yi ǹtoto. (Ngenesi 2:7; 3:19) Twisi ko zimpevi zi ǹzingilanga mu nkati ǹsuni. Angi twidi bivangu bi bantu mu ki ǹsuni. Dyawu twisi ko kinama ki be zinganga ti muntu befwa. Kibila bo tumfwanga tonzu ḿvandi tumfwanga; mayindu, ayi mabanza mitu mameni. Dyawu, lazalo kasa tuba dyambu ko di tedi mu lufwa lwandi, kibila bafwa basa be zabanga dyambu ko.
Nzambi wumfilanga bafwa ku bulungi mo ba tovuk’e? Tu zebi ti Kibibila kintuba ti, bafwa basa zaba dyambu ko, buawu bulungi bu mbazu banlonganga mu mabundu mawombo dizabikini ti luvuno ayi bamvwezanga dizina di Nzambi. Diyindu di ku yoka bantu ku mbazu, disi ko dimbote va meso ma Nzambi.
3. Bafwa ba lendi koluka yitu’e?
Bafwa ba lendi ko koluka ayi ku kuwa. (Minkunga 115:17) Angi zimbasi zi mbi ba lenda kukoluka na bantu, ayi bamvunanga bantu bayindula ti bafwa bankolukanga. (2 Petelo2:4) Dyawu Yave, wu yimina dyoso kwandi diyindu di ku kolukanga na bafwa.
4. Nani wala be zing’e?
Bantu bawombu ba fwa bala vutuka mu ku be zingila va ǹtoto. Ba nkambu kuzaba Nzambi ayi baba vanganga mambi bala vulubuka.
Bantu ba vulubuka bala longuka kyedika kitedi Nzambi ayi bala tela mana mu Yesu. (Nzaikusu 20:11-13) Banani ba vanga luzolo lu Nzambi bala vulubuka mu luzingu lu ḿvu ka ḿvu va ǹtoto.
5. Mbi lu vulubukulu Iu tu longa mu Yave?
Nzambi wu tya befu tu ba dyana ti bafwa bala be zinga, dyawu ka fidila mwan’andi, ka fwila mu kibila kitu. Luvulubuku lu tu longa luzolo lu kyedika lu Yave ayi mbote yi tu manga fwana kutambula kwidi nandi. Mu babonso bafwa, nani wu nteti ngyewu wuntomba kudengan’e?


text:
DILONGI YA 6
Keti Kivuvu Kele Sambu na Bafwa?
1. Inki kele nsangu ya mbote sambu na bafwa?
Ntangu Yezu kumaka na Betania penepene na Yeruzalemi, nduku na yandi Lazare kufwaka tuka bilumbu iya. Yezu kukwendaka na mazyamu ti Marta mpi Maria, bampangi ya muntu yina kufwaka. Na nima ya ntangu fyoti, bantu mingi kwisaka pana. Keti nge lenda yindula kyese yina Marta mpi Maria kuwaka, ntangu Yezu futumunaka Lazare?
Marta zabaka dezia nsangu ya mbote na yina metala bafwa. Yandi zabaka nde Yehowa tafutumuna bafwa sambu bo zinga dyaka na ntoto.
2. Inki kele nkadilu ya bafwa?
Bantu mesalamaka na putulu. (Kuyantika 2:7; 3:19) Beto kele ve bigangwa ya kimpeve yina kezingaka na nitu ya kinsuni. Beto kele bigangwa ya kinsuni, yo yina ata kitini mosi ve ya nitu na beto kezingaka na nima ya lufwa. Ntangu beto kefwaka, butomfu mpi mabanza na beto kefwaka. Yo yina, Lazare kutubaka ve ata kima mosi sambu na mambu yina yandi monaka ntangu yandi fwaka sambu bafwa kezabaka ve ata kima mosi.
Keti Nzambi kenyokulaka bantu na tiya na nima ya lufwa? Sambu Biblia kemonisa nde bafwa kezabaka ata kima mosi, dilongi ya bilungi ya tiya kele mpenza dilongi ya luvunu yina kekusilaka Nzambi makambu. Dibanza ya kunyokula bantu na tiya kevwenzaka Nzambi.
3. Keti beto lenda solula ti bafwa?
Bafwa lenda tuba ve mpi kuwa ve. (Nkunga 115:17) Kansi, bawanzyo yankaka kele ya mbi, mpi bo lenda solula ti bantu mpi kukusa nde bo kele bantu yina mefwaka. (2 Piere 2:4) Yehowa kebuyisa kusolula ti bafwa.
4. Banani tafutumuka?
Bamilio ya bantu yina mefwaka, ya kele na mazyamu tavutuka na luzingu na ntoto. Ata bantu yankaka yina kuzabaka ve Nzambi mpi kusalaka mambu ya mbi, tafutumuka.
Bantu yina tafutumuka tavanda ti makuki ya kulonguka kyeleka ya metala Nzambi mpi kumonisa lukwikilu na bo na Yezu na kulemfukilaka yandi. (Kusonga 20:11-13) Bantu yina tafutumuka, mpi tasala mambu ya mbote tazinga kimakulu na ntoto.
5. Lufutumuku kelonga beto nki na yina metala Yehowa?
Nzambi pesaka beto kivuvu ya lufutumuku na mutindu yandi tindaka Mwana na yandi na kufwa sambu na beto. Yo yina, lufutumuku kele nzikisa ya kemonisa beto zola mpi mambote ya Yehowa. Ntangu bafwa tafutumuka, nani nge tazola mpenza kumona?
Longuka Mambu Mingi
Inki Biblia Kelongaka Mpenza?
Bafwa Kele na Wapi?
Inki Biblia Kelongaka Mpenza?
Kivuvu ya Kyeleka Sambu na Bantu ya Beno Vandaka Kuzola Yina Mefwaka
Inki Biblia Kelongaka Mpenza?


text:
Description
Mvingu ya bantu kele nzila kepesa muswa na bantu na kunwana samuna mbote ya bawu, kimpwanza mpe ludedomo kondwa kusa-dila bungolo. Bantu ke kundima mvingu ke sadilaka ba nzila mingi mutindu kumanga kisalu, kumanga kusumba, kumanga kukwenda na ba nsinsani, kubasika samuna kutambula na ba nzila samu na kuzwa ba nsobolo na mambu ya makanda, ya politiki mpe ya kim-vwama. Kana mvingu ya bantu kele na ba nkumbu ya mutindu na mutindu nsasa kele kaka mosi.
Bimvuka ya mvingu ya bantu kekuzwa ngolo na kukota kintwadi ya bantu mingi. Na ntangu yina bantu kevanda kintwadi samuna kumanga mikwamusu ya bantu ya politiki mpe bake bwisa kimfumu ya bawu.Kana lutangu ya bantu kele na kukuma mingi ya ke vanda mpasi na kudiatisa kimfumu.Kana bantu mingi mekuzwa mukanu ya kumanga kuwa mfumu, kimfumu ke vanda na mpasi na kuzingila ya fwana kusoba to kubwa. Ata ba mfumu yina kele na binwanunu ya ngolo mpe mbongo mingi, kubwa samu na bantu mingi manga na kusadila bawu, bantu yango sadilaka ba nzila nyoso yina ya muvusu ya kutadia mpasi ve mpe kukanila kimfumu.


text: 14 Na nima mono talaka mpi monaka Mwana-Dimeme+ me telama na zulu ya Ngumba ya Sioni,+ mpi yandi vandaka ti bantu 144 000+ yina kele ti zina na yandi mpi zina ya Tata na yandi+ ya kusonika na bambunzu na bo.2 Mono waka ndinga mosi ke katuka na zulu bonso makelele ya bamasa mingi mpi bonso makelele ya ngolo ya nzasi; mpi ndinga ya mono waka vandaka bonso ndinga ya bantu yina ke yimba mpi ke bula bakidare na bo.3 Bo ke yimba nkunga yina vandaka bonso nkunga ya mpa+ na ntwala ya kiti ya kimfumu mpi na ntwala ya bigangwa iya ya moyo+ mpi ya bankuluntu,+ mpi muntu mosi ve vandaka na mpila ya kulonguka nkunga yina mbote-mbote, katula kaka bantu 144 000+ yina bo me sumbaka na ntoto.4 Bo kele bantu yina me kudikumisaka ve mvindu ti bankento; ya kieleka, bo kele bamwense.+ Bo kele bantu yina ke fula kulanda Mwana-Dimeme konso kisika yina yandi ke kwenda.+ Bo sumbaka bo+ na kati ya bantu bonso bambuma ya ntete+ sambu na Nzambi mpi sambu na Mwana-Dimeme,5 mpi bo monaka ve luvunu na munoko na bo; bo kele ya kukonda mvindu.+6 Mono monaka wanzio ya nkaka ke pumbuka na kati-kati ya zulu,* mpi yandi vandaka ti nsangu ya mbote ya mvula na mvula ya kuzabisa na bantu yina ke zingaka na ntoto, na makanda yonso, na mabuta yonso, na bandinga yonso, mpi na bansi yonso.+7 Yandi vandaka kutuba na ndinga ya ngolo nde: “Beno wa Nzambi boma mpi beno pesa yandi nkembo, sambu ngunga yina yandi ta sambisa bantu me lunga,+ beno sambila Muntu yina salaka zulu, ntoto, nzadi-mungwa,+ mpi ba-nto ya masa.”8 Wanzio ya nkaka, ya zole, landaka, mpi tubaka nde: “Yandi me bwa! Babilone ya Nene+ me bwa,+ yandi muntu nwisaka makanda yonso vinu ya nzala ya ngolo ya pite*+ na yandi!”9 Wanzio ya nkaka, ya tatu, landaka bo, mpi tubaka na ndinga ya ngolo nde: “Kana muntu kusambila mbisi ya mfinda+ mpi kifwani na yo, ebuna yandi baka kidimbu na mbunzu na yandi to na diboko na yandi,+10 yandi ta nwa mpi vinu ya makasi ya Nzambi yina bo ke tula na dikopa ya makasi na yandi kukonda kuvukisa ti kima ya nkaka,+ mpi bo ta monisa yandi mpasi ti tiya mpi sufre+ na meso ya bawanzio ya santu mpi na meso ya Mwana-Dimeme.11 Midinga ya bampasi na bo ke tombukaka mvula na mvula;+ mpi bantu yina ke sambilaka mbisi ya mfinda mpi kifwani na yo, mpi konso muntu yina ke baka kidimbu ya zina na yo, ke pemaka ve mpimpa ti mwini.+12 Yo ke lomba nde basantu,+ bantu yina ke zitisaka bansiku ya Nzambi mpi ke landaka lukwikilu+ ya Yezu, kukanga ntima.”13 Mono waka ndinga mosi ke katuka na zulu, ke tuba nde, “Sonika: Kiese na bafwa yina ke fwa na bumosi ti Mfumu+ yantika na ntangu yai. Ee, mpeve ke tuba nde, bo pema na bisalu na bo ya ngolo, sambu mambu yina bo salaka ke landa bo.”14 Mono talaka mpi mono monaka dituti mosi ya mpembe, mpi muntu mosi bonso mwana ya muntu me vanda na zulu ya dituti yina;+ yandi vandaka ti mpu ya kimfumu ya wolo na ntu na yandi mpi mbele ya makasi na diboko na yandi.15 Wanzio ya nkaka basikaka na kisika ya santu ya tempelo, yandi tubaka na ndinga ya ngolo na muntu yina me vanda na zulu ya dituti nde: “Lutisa mbele na nge mpi katula bambuma, sambu ngunga ya kukatula bambuma me lunga, sambu bambuma ya ntoto me yela kibeni.”+16 Muntu yina me vanda na zulu ya dituti lutisaka mbele na yandi na ntoto, ebuna yandi katulaka bambuma ya ntoto.17 Wanzio ya nkaka diaka basikaka na kisika ya santu ya tempelo yina kele na zulu; yandi mpi vandaka ti mbele ya makasi.18 Kansi wanzio ya nkaka diaka basikaka na mesa-kimenga mpi yandi vandaka ti kiyeka na zulu ya tiya. Yandi tubaka na ndinga ya ngolo na muntu yina vandaka ti mbele ya makasi nde: “Lutisa mbele na nge ya makasi mpi vukisa bisuka ya bambuma ya nti ya vinu ya ntoto, sambu bambuma na yo me yela.”+19 Wanzio yina lutisaka mbele na yandi na ntoto mpi yandi vukisaka bambuma ya nti ya vinu ya ntoto, mpi yandi losaka yo na kikamuninu ya vinu ya nene ya makasi ya Nzambi.+20 Bo kamunaka bambuma yina na kikamuninu ya vinu na nganda ya mbanza, mpi menga basikaka na kikamuninu ya vinu mpi yo kumaka tii na mikaba ya bo ke lwatisaka bampunda na munoko, na kitamina ya ba stade 1 600.*


text: 5 Kunganina ve mbuta-muntu+ ti bangogo ya ngolo. Kansi, bondila yandi bonso tata, baleke ya babakala bonso bampangi ya babakala,2 bankento yina kele bambuta bonso bamama, baleke ya bankento bonso bampangi ya bankento ti mabanza ya bunkete kibeni.3 Tula dikebi na* mifwidi ya bankento yina kele kibeni mifwidi.*+4 Kansi kana mufwidi ya nkento kele ti bana to bantekolo, mbote bo sadila ntete kikalulu ya kukangama na Nzambi na nzo na bo mosi+ mpi bo pesa bibuti ti ba-nkaka na bo bima yina me fwana na bo,+ sambu yo kele mambu yina Nzambi ke ndimaka.+5 Nkento yina kele kibeni mufwidi mpi yina me bikalaka maboko mpamba, yandi me tulaka ntima na Nzambi+ mpi yandi ke kwaminaka na kubondila mpi na bisambu mpimpa ti mwini.+6 Kansi mufwidi yina ke kudipesa na biese ya nitu kele ya kufwa ata yandi kele na luzingu.7 Yo yina, landa kupesa bo malongi* yai, sambu bo vanda bantu yina bo lenda funda ve ata na kima mosi.8 Ya kieleka, kana muntu ke lungisa ve banzala ya bantu na yandi, mpi mingi-mingi ya bantu ya nzo na yandi, yandi me buya lukwikilu mpi yandi kele mbi kuluta muntu yina kele ve ti lukwikilu.+9 Mufwidi ya nkento yina bo fwete tula zina na yandi na lisiti fwete vanda ve ti bamvula na nsi ya 60, kana yandi vandaka nkento ya bakala mosi mpamba,10 yina me zabanaka sambu na bisalu ya mbote,+ kana yandi sansaka bana,+ kana yandi vandaka kuyamba banzenza,+ kana yandi vandaka kuyobisa makulu ya basantu,+ kana yandi vandaka kusadisa bantu yina vandaka na mpasi,+ kana yandi vandaka kudipesa na konso kisalu ya mbote.11 Kansi, kutula ve bazina ya mifwidi ya baleke na lisiti, sambu ntangu banzala na bo ya kuvukisa nitu ke kwisaka kutelama na kati na bo mpi Kristu, bo ke zolaka kukwela.12 Bo ta baka ndola sambu bo me yambula lukwikilu yina bo monisaka ntete.*13 Kaka na ntangu yina, bo ke longukaka na kukonda mambu ya kusala, bo ke kwendaka nzo na nzo; ee, bo ke kondaka kaka ve mambu ya kusala, kansi bo ke tongaka mpi bo ke kudikotisaka na mambu ya bantu ya nkaka+ mpi bo ke tubilaka mambu yina bo fwete tubila ve.14 Yo yina, mono ke zola nde mifwidi ya baleke kukwela,+ kubuta bana,+ kutwadisa banzo na bo, mpi bo pesa ve mbeni dibaku ya kutuba mambu ya mbi.15 Ya kieleka, bankaka me bikaka nzila ya mbote sambu na kulanda Satana.16 Kana nkento mosi ya ke kwikilaka kele ti bantu ya dibuta na yandi yina kele mifwidi, mbote yandi sadisa bo, sambu dibundu kuvanda ve ti kizitu. Ebuna dibundu lenda sadisa mifwidi yina kele kibeni mifwidi.*+17 Bankuluntu yina ke twadisaka na mutindu ya mbote,+ bo me fwana na kubaka lukumu mingi kibeni,+ mingi-mingi bayina ke salaka ngolo na kutuba mpi na kulonga.+18 Sambu masonama ya santu ke tuba nde, “Nge fwete kanga ve munoko ya ngombe ntangu yo ke niata mbuma sambu na kukatula yo bampusu,” mpi nde, “Muntu ya kisalu me fwana na kubaka lufutu na yandi.”+19 Kundima ve kana bo me funda mbuta-muntu,* katula kaka na kimbangi ya bambangi zole to tatu.+20 Bantu yina kele ti kikalulu ya kusala masumu,+ nganina+ bo na meso ya bantu yonso, sambu yo vanda lukebisu sambu na bantu ya nkaka.*21 Mono ke songa nge kibeni na ntwala ya Nzambi mpi ya Kristu Yezu mpi ya bawanzio yina bo me solaka na kuzitisa bansiku yai kukonda bangindu ya mbi to kupona-pona.+22 Kutula ve muntu maboko ntinu-ntinu;*+ kuvukana mpi ve na masumu ya bankaka; vanda kaka ti bikalulu ya bunkete.23 Kunwa diaka ve masa,* kansi nwa ndambu ya vinu sambu na divumu na nge mpi sambu nge ke belaka mbala na mbala.24 Masumu ya bantu ya nkaka ke zabanaka na bantu yonso, mpi yo ke nataka mbala mosi na lusambisu, kansi ya bankaka ke monikaka na nima.+25 Mutindu mosi mpi, bisalu ya mbote ke zabanaka na bantu yonso+ mpi bisalu ya mbote yina ke zabanaka ve na bantu yonso, bo lenda bumba yo ve.+


text:
Mvovo mia Lusunzulu
Nzambi una nze se dianzodi. —1 Petelo 5:6, 7
Nzambi i Mvangi eto, okutulunga-lunganga. Nze se dianzodi ye nkwa ngangu on’olonganga wan’andi, Nzambi olonganga wantu muna fulu yawonso kimana bazinga kiambote.
Nzambi osengomonanga eludi kikutuvananga kiese ye vuvu.
Avo owididi Nzambi, osinga kufila, kutanina yo kusadisa mu zizidila e mpasi.
Vana ntandu, osinga zinga yakwele mvu!
Nzambi okutubokelanga vo: ‘Nwiz’oku ngina; nuwa, nwakala moyo.’—Yesaya 55:3
ZAYA DIAKA MAYINGI
NSANGU ZAMBOTE ZITUKIDI KWA NZAMBI!
Nga Nzambi una ye Nkumbu?
Nzambi ovuidi mazina mayingi nze Mpungu-ngolo, Mvangi ye Mfumu. E video yayi isonganga nkumbu a Nzambi yasadilwa tezo kia 7.000 muna Nkand’a Nzambi.
NSANGU ZAMBOTE ZITUKIDI KWA NZAMBI!
Nani i Nzambi?
Nga Nzambi una ye nkumbu? Nga okutuvwanga kieleka o mfunu?


text:
DILONGI YA 11
Inki mutindu minsiku ya Biblia kenatilaka beto mambote?
1. Sambu na nki beto kele na mfunu ya lutwadisu?
Ngangi na beto kele mayele mingi kuluta beto. Sambu yandi kele Tata na beto ya zola, yandi kekudibanzaka sambu na beto. Dyaka, yandi kevingilaka ve nde beto kuditwadisa. (Yeremia 10:23) Kaka mutindu mwana kevandaka na mfunu ya lutwadisu ya bibuti, beto yonso kele na mfunu ya lutwadisu ya Nzambi. (Yezaya 48:17, 18) Minsiku ya Biblia kepesaka lutwadisu yina kele dikabu ya mekatuka na Nzambi.
Bansiku mpi minsiku ya Yehowa kelongaka beto mutindu ya mbote ya kuzinga ntangu yai mpi yo kemonisaka mutindu beto lenda baka mambote ya kimakulu na bilumbu kekwisa. Sambu Nzambi megangaka beto, yo mefwana mpenza nde beto ndima lutwadisu na yandi.
2. Minsiku ya Biblia kele nki?
Minsiku ya Nzambi kele bakyeleka ya mfunu. Kansi bansiku, bo lenda sadila yo na mambu ya sikisiki. (Kulonga 22:8) Beto fwete sadila makuki ya kuyindula mbote sambu na kubakisa mutindu beto lenda sadila munsiku mosi na dyambu mosi buna. (Bingana 2:10-12) Mu mbandu, Biblia kelongaka nde luzingu kele dikabu yina mekatuka na Nzambi. Munsiku yai ya mfunu lenda twadisa beto na kisalu, na nzo, mpi ntangu beto kesala banzyetelo. Yo kepusaka beto na kubaka bangidika sambu na kutula ve luzingu na beto mosi mpi ya bantu yankaka na kigonsa.
3. Inki kele minsiku zole ya kuluta mfunu?
Yezu tubilaka bansiku zole ya mfunu mingi. Munsiku ya ntete kemonisa mbote-mbote lukanu ya luzingu ya bantu—kuzaba Nzambi, kuzola yandi, mpi kusadila yandi na kwikama yonso. Ntangu yonso yina beto kebaka badesizio, beto fwete sadila munsiku yai ya ntete. (Bingana 3:6) Bantu yonso yina kezingaka na kuwakana ti munsiku yai kekumaka banduku ya Nzambi, kevandaka na kyese ya kyeleka mpi tabaka luzingu ya mvula na mvula.
Munsiku ya zole lenda sadisa beto na kuvanda ti bangwisana ya ngemba ti bankaka. (1 Bakorinto 13:4-7) Kusadila munsiku yai ya zole ketendula kulanda mbandu ya Nzambi na mutindu yina yandi kesadilaka bantu mambu.
4. Inki mutindu minsiku ya Biblia kenatilaka beto mambote?
Minsiku ya Nzambi kelongaka mabuta mutindu ya kuzinga na bumosi mpi na zola. (Bakolosai 3:12-14) Ndinga ya Nzambi ketaninaka mpi mabuta ntangu yo kelongaka munsiku yai yankaka—makwela fwete zinga kimakulu.
Kulanda minsiku ya Biblia lenda tanina mawi na beto mpi mambote na beto ya kinsuni. Mu mbandu, mbala mingi bamfumu ya kisalu kezolaka bansadi yina kezingaka na kuwakana ti minsiku ya Biblia na yina metala kuvanda masonga mpi kusala ngolo. (Bingana 10:4, 26; Baebreo 13:18) Ndinga ya Nzambi kelongaka beto mpi na kusepela ti bima yina beto kele na yo ya kele mfunu mpi kubaka na mbalu bangwisana na beto ti Nzambi kuluta bima ya kinsuni.
Kusadila minsiku ya Biblia lenda tanina mavimpi na beto. (Bingana 14:30; 22:24, 25) Mu mbandu, kuzitisa nsiku ya Nzambi na yina metala kulauka malafu ketaninaka beto na bamaladi yina kefwaka mpi bigonsa ya nene. (Bingana 23:20) Yehowa mepesaka beto nzila ya kunwa malafu kansi kaka ti bukati-kati. (Nkunga 104:15; 1 Bakorinto 6:10) Minsiku ya Nzambi kenatilaka beto mambote mutindu yo kelongaka beto na kukeba kaka ve na mambu yina beto kesalaka kansi mpi na bangindu na beto. (Nkunga 119:97-100) Kansi, Bakristu ya kyeleka kezitisaka minsiku ya Nzambi sambu na mambote na bo mosi mpamba ve. Bo kesalaka yo mpi sambu na kupesa Yehowa lukumu.
Longuka Mambu Mingi
Inki Biblia Kelongaka Mpenza?
Kuzinga na Mutindu Yina Kepesaka Nzambi Kyese
Inki Biblia Kelongaka Mpenza?
Vanda ti Dibanza ya Nzambi Sambu na Luzingu
MAMBU YA ME TALA BETO
Lomba nde Muntu Kulonguka ti Nge Biblia
Baka malongi ya Biblia na ntangu mpi na kisika yina me fwana na nge.


text:
Inki Mambu Biblia Ke Tubaka?
Keti beto ke zinga na “bilumbu ya nsuka”?
Inki mvutu nge ta pesa?
Ee
Ve
Mbala ya nkaka
Mambu yina Biblia ke tubaka
“Na bilumbu ya nsuka bantangu ya mpasi mpi ya nku ta vanda.” (2 Timoteo 3:1) Bambikudulu ya Biblia mpi mambu ya ke salama bubu yai, ke monisa nde beto ke zinga na “bilumbu ya nsuka.”
Inki mambu ya nkaka beto lenda longuka na Biblia?
Na bilumbu ya nsuka, bitumba, nzala, kunikana ya ntoto, mpi bamaladi mingi ya ke fwaka bantu ta vanda.—Matayo 24:3, 7; Luka 21:11.
Na bilumbu ya nsuka, bikalulu ya mbote ya bantu mpi bikalulu na bo ya kimpeve ta beba.—2 Timoteo 3:2-5.
Luzingu ya bantu ta vanda nki mutindu na bilumbu ke kwisa?
Bantu ya nkaka ke kwikilaka nde . . . bilumbu ya nsuka ta suka ntangu ntoto mpi bantu yonso yina kele na kati na yo ta fwa, kansi bankaka ke yindulaka nde mambu ta toma. Inki kele dibanza na nge?
Mambu yina Biblia ke tubaka
“Bantu ya lunungu ta baka ntoto, mpi bo ta zinga kimakulu na zulu na yo.”—Nkunga 37:29.
Inki mambu ya nkaka beto lenda longuka na Biblia?
Bilumbu ya nsuka ta suka ntangu bo ta katula mambu yonso ya mbi.—1 Yoane 2:17.
Ntoto ta kuma paladisu.—Yezaya 35:1, 6.


text:
LIFE AND MINISTRY MEETING WORKBOOK Ngonda Kumi de 2016
Bu Kukabudila Bilongulu
Bu kukabudila levista Despertai! Ayi bu kumonisina kyedika kitedi mambu mantwadisanga ziphasi. Kubika mayindu maku mu phila wulenda kabudila bilongulu.
KYUKA KIDI MU DYAMBU DI NZAMBI
“Yizanu Tutombuka Mongo wu Yave”
Ḿbikudi Yesaya wufwanikisa phila Yave kala vingisila mata bansadilanga mu mvita, bisadulu bi kusadila mu nsitu, mwingi kumonisa phila ndembama yala kadidila va khati dikabu di Nzambi. (Yesaya 2:4)
ZINGILA MU BUKLISTO
Sadila Buku ‘Mantenha-se no Amor de Deus’ Mwingi Kukotisa Mambu ma Nzambi mu Ntima wu Nlonguki
“Amor de Deus”, yidi buku yilenda sadisa nlonguki kaba mayindu ma Nzambi bo kansadila minswa mi Kibibila lumbu ka lumbu.
KYUKA KIDI MU DYAMBU DI NZAMBI
Mesiya Wuvanga Zimbikudulu Zisalama
Ḿbikudi Yesaya wubikula ti Mesiya wala longa mu mavula ma Yolidani, Ngalili ayi mu mavula mankaka. Mbikudulu ayoyo yisalama bo Yesu kasamuna zitsangu zimboti ku divula di Ngalili.
KYUKA KIDI MU DYAMBU DI NZAMBI
‘Minu Kawu! Thuma!’
Bwidi tulenda landikinina mana Yesaya kamonisa? Kulonguka kifwani ki dikanda adidi, ma tukindisa kubanga bakubama mwingi kusadila kwidi tsatu yiwombo.
KYUKA KIDI MU DYAMBU DI NZAMBI
Nzayilu yi Yave Yala Wala va Ntoto Wumvimba
Bwidi mbikudulu yidi mu buku yi Yesaya mu matedi paladizu yinsalimina thangu’itu ayi mu bilumbu binkwiza kuntwala?
ZINGILA MU BUKLISTO
Malongi ma Yave Mammanisanga Kimbeni Kitedi Mimvila
Batu bwadi baba kimbeni, vayi bamana ba kikhomba voti bakundi bakyedika mwingi kumonsa ti malongi ma Nzambi mangola mantwadisanga kitwadi.
KYUKA KIDI MU DYAMBU DI NZAMBI
Nandi Kasa Kinzika ko Kiyeku Kaba, Diawu Bambotudila
Bwidi Sebena kabina sadila kiyeku kaba? Kibila mbi Yave vavingisila Eliakimi va buangu kyandi?


text:
“Bika Nzambi Kusakumuna Mabanza na Nge ya Mbote!”
DAVIDI tubaka bangogo yai sambu na kusikisa Abigaile yina kwisaka kukutana ti yandi. Inki pusaka Davidi na kusikisa yandi mpi mbandu ya Abigaile ke longa beto nki?
Davidi kutanaka ti Abigaile ntangu yandi tinaka ntotila Saule. Abigaile vandaka nkento ya Nabale, mvwama yina vandaka ti mameme mingi na bangumba, na sudi ya Yudea. Davidi ti bansadi na yandi vandaka kutanina bangungudi mpi mameme ya Nabale, bo vandaka bonso “kibaka ya lutaninu” sambu na bo. Na nima, Davidi tindaka bansadi na yandi na kulomba Nabale ‘konso kima yina yandi lenda pesa bo.’ (1 Sam. 25:8, 15, 16) Yo vandaka ve mpasi nde Nabale kupesa Davidi bima sambu Davidi ti bansadi na yandi taninaka bima ya Nabale.
Kansi Nabale vandaka kusala mambu bonso zina na yandi, disongidila “Kilawu” to “Zoba.” Nabale vutulaka mvutu ya mbi, yandi fingaka Davidi mpi buyaka kusadisa Davidi. Yo yina, Davidi bakaka lukanu ya kupesa Nabale ti bantu ya nzo na yandi ndola sambu na mvutu ya mbi yina yandi pesaka mpi sambu na buzoba na yandi.—1 Sam. 25:2-13, 21, 22.
Ntangu Abigaile bakisaka mpasi ya ngolo yina Davidi zolaka kunatila dibuta na yandi, yandi salaka mambu na kikesa yonso. Na luzitu yonso, Abigaile yibusaka Davidi nde Davidi kele nsadi ya Yehowa. Abigaile natilaka Davidi, yina ta kuma ntotila, mpi bansadi na yandi madia. Davidi bakisaka nde Yehowa muntu tindaka Abigaile na kukanga yandi nzila ya kusala disumu. Davidi songaka Abigaile nde: “Bika Nzambi kusakumuna mabanza na nge ya mbote! Bika Nzambi kusakumuna nge sambu nge me kanga mono nzila bubu yai sambu mono kuma ve na mfuka ya menga.”—1 Sam. 25:18, 19, 23-35.
Beto fwete vanda ve ata fioti bonso Nabale, disongidila kukonda kumonisa ntonda na mambu ya mbote yina bantu ke sadilaka beto. Diaka, ntangu beto ke mona nde mambu ya mbi ke zola kusalama, beto fwete sala yonso sambu yo salama ve. Beto lenda tuba bonso muyimbi-bankunga, yina songaka Nzambi nde: “Longa mono mabanza ya mbote mpi nzayilu.”—Nk. 119:66.
Mambu ya beto ke sala lenda sadisa bantu na kubakisa nde beto kele mayele to beto kele ti mabanza ya mbote. Bonso Davidi, bo lenda tuba na ndinga ya ngolo to na nsi ya ntima nde: “Bika Nzambi kusakumuna mabanza na nge ya mbote!”


text:
KAPU YA KUMI NA NANA
Keti Mono Fwete Kudipesa na Nzambi mpi Kubaka Mbotika?
1. Inki ngiufula nge lenda kudiyula na nima ya kulonguka mbote-mbote mukanda yai?
NTANGU nge me longuka mukanda yai, nge me bakisa mambu mingi ya kieleka yina kele na Biblia mu mbandu, lusilu ya Nzambi na yina me tala luzingu ya mvula na mvula, mambu yina ke kuminaka muntu kana yandi me fwa, mpi kivuvu ya lufutumuku. (Longi 9:5; Luka 23:43; Yoane 5:28, 29; Kusonga 21:3, 4) Ziku nge ke kwendaka na balukutakanu ya Bambangi ya Yehowa mpi nge ke ndimaka nde bo ke salaka mambu yina dibundu ya kieleka ke lombaka. (Yoane 13:35) Mbala ya nkaka bangwisana na nge ti Yehowa me yantika kukuma ngolo mpi nge me baka lukanu ya kusadila yandi. Yo yina, nge lenda kudiyula nde: ‘Ntangu yai, inki mono fwete sala sambu na kusadila Nzambi?’
2. Sambu na nki muntu mosi ya Etiopia ndimaka kubaka mbotika?
2 Muntu mosi ya Etiopia yina zingaka na bilumbu ya Yezu kudiyulaka ngiufula yai. Ntangu fioti na nima ya lufutumuku ya Yezu, longoki na yandi mosi zina na yandi Filipo longaka muntu ya Etiopia. Filipo pesaka yandi banzikisa yina vandaka kumonisa nde Yezu kele Mesia. Mambu yina muntu ya Etiopia longukaka simbaka kibeni ntima na yandi, yo yina yandi tubaka mbala mosi nde: “Tala! Masa yo yai; inki ke kanga mono nzila na kubaka mbotika?”—Bisalu 8:26-36.
3. (a) Inki nsiku Yezu pesaka balongoki na yandi? (b) Inki mutindu bo fwete botika muntu?
3 Biblia ke longa pwelele nde kana nge ke zola kusadila Yehowa, nge fwete baka mbotika. Yezu songaka balongoki na yandi nde: “Beno kumisa bantu ya makanda yonso balongoki, beno botika bo.” (Matayo 28:19) Yezu mpi pesaka mbandu mutindu yandi mosi bakaka mbotika. Bo mwangilaka yandi ve mwa masa na ntu, kansi bo dindisaka yandi ya mvimba na masa. (Matayo 3:16) Bubu yai mpi, kana muntu ke zola kubaka mbotika, bo fwete kotisa to kudindisa yandi ya mvimba na masa.
4. Inki nge ta monisa na bantu ya nkaka kana nge baka mbotika?
4 Kana nge baka mbotika, nge ta monisa na bantu ya nkaka nde nge ke zola kibeni kukuma nduku ya Nzambi mpi kusadila yandi. (Nkunga 40:7, 8) Yo yina, nge lenda kudiyula nde: ‘Inki mono fwete sala sambu na kubaka mbotika?’
NZAYILU MPI LUKWIKILU
5. (a) Na ntwala nde nge baka mbotika, inki nge fwete sala ntete? (b) Sambu na nki balukutakanu ya Bukristu kele mfunu?
5 Na ntwala nde nge baka mbotika, nge fwete zaba Yehowa ti Yezu. Nge yantikaka kusala yo ntangu nge vandaka kulonguka Biblia. (Tanga Yoane 17:3.) Ata mpidina, yo me suka pana ve. Biblia ke tuba nde nge fwete “fuluka ti nzayilu ya sikisiki” ya luzolo ya Yehowa. (Bakolosai 1:9) Kana nge ke kwenda na balukutakanu ya Bambangi ya Yehowa, kinduku na nge ti Yehowa ta kuma ngolo. Yo kele kikuma ya mfunu yina fwete pusa nge na kukwendaka na balukutakanu yina mbala na mbala.—Baebreo 10:24, 25.
6. Inki mambu nge fwete zaba na Biblia na ntwala nde nge baka mbotika?
6 Ya kieleka, Yehowa ke lomba nge ve na kuzaba mambu yonso ya kele na Biblia na ntwala nde nge baka mbotika. Yandi lombaka ve muntu ya Etiopia nde yandi zaba mambu yonso na ntwala nde yandi baka mbotika. (Bisalu 8:30, 31) Diaka, beto ta landa kulonguka mambu ya me tala Nzambi kimakulu. (Longi 3:11) Kansi sambu na kubaka mbotika, nge fwete zaba mpi kundima malongi ya luyantiku ya Biblia.—Baebreo 5:12.
7. Inki mutindu kulonguka na nge ya Biblia me sadisa nge?
7 Biblia ke tuba nde: “Kukonda lukwikilu muntu lenda pesa ve Nzambi kiese.” (Baebreo 11:6) Yo yina, nge fwete vanda ti lukwikilu na ntwala ya kubaka mbotika. Biblia ke tuba nde bantu ya nkaka yina zingaka na mbanza ya Korinto waka mambu yina balongoki ya Yezu vandaka kulonga, yo yina bo “yantikaka kukwikila mpi bo bakaka mbotika.” (Bisalu 18:8) Mutindu mosi, kulonguka na nge ya Biblia me sadisa nge na kuvanda ti lukwikilu na balusilu ya Nzambi mpi na ngolo ya kimenga ya Yezu, yina lenda gulusa beto na disumu mpi na lufwa.—Yozue 23:14; Bisalu 4:12; 2 Timoteo 3:16, 17.
ZABISA BANTU YA NKAKA KIELEKA YA BIBLIA
8. Inki ta pusa nge na kuzabisa bantu ya nkaka mambu ya nge me longuka?
8 Kana nge longuka mambu mingi na Biblia mpi nge mona mutindu yo ke sadisa nge na luzingu, lukwikilu na nge ta kuma ngolo. Nge ta kuma ti mpusa ya kuzabisa bantu ya nkaka mambu yina nge ke longuka. (Yeremia 20:9; 2 Bakorinto 4:13) Kansi, nge fwete zabisa yo na banani?
9, 10. (a) Banani nge lenda yantika kuzabisa mambu yina nge me longuka? (b) Inki nge fwete sala kana nge ke zola kusamuna ti dibundu?
9 Nge lenda zabisa mambu yina nge ke longuka na bantu ya dibuta na nge, na banduku na nge, na bantu ya ke zingaka ti nge kisika mosi, mpi na bantu ya nge ke salaka ti bo. Kusala mpidina kele mbote, kansi nge fwete sala yo ntangu yonso na mawete mpi na zola. Na nima, nge lenda yantika kusamuna ti dibundu. Kana nge me mona nde nge me fwana, nge lenda solula ti Mbangi ya Yehowa yina ke longaka nge Biblia. Nge lenda zabisa yandi nde nge ke zola kusamuna ti dibundu. Kana yandi me mona nde nge me fwana mpi nge ke zingaka na kuwaka ti minsiku ya Biblia, nge ti yandi, beno ta kwenda kusolula ti bankuluntu zole ya dibundu.
10 Inki mambu beno ta solula ti bo? Bankuluntu yina ta solula ti nge sambu na kuzaba kana nge ke bakisa malongi ya luyantiku ya Biblia mpi ke kwikila na yo, kana nge ke lemfuka na mambu yina Biblia ke tuba, mpi kana nge ke zola kibeni kukuma Mbangi ya Yehowa. Kuvila ve nde bankuluntu ke kebaka bampangi yonso ya dibundu, bo ta kebaka nge mpi. Yo yina, kuwa ve boma ya kusolula ti bo. (Bisalu 20:28; 1 Piere 5:2, 3) Kana beno manisa kusolula, bankuluntu ta zabisa nge kana nge lenda yantika kusamuna ti dibundu to ve.
11. Sambu na nki yo kele mfunu mingi nde nge sala bansoba na ntwala ya kusamuna ti dibundu?
11 Bankuluntu lenda songa nge nde nge fwete sala bansoba mingi na ntwala ya kuyantika kusamuna ti dibundu. Sambu na nki yo kele kibeni mfunu nde nge sala bansoba yina? Sambu ntangu beto ke zabisaka bantu ya nkaka mambu ya me tala Nzambi, beto ke monisaka Yehowa, yo yina beto fwete zinga na mutindu yina ke pesaka yandi lukumu.—1 Bakorinto 6:9, 10; Bagalatia 5:19-21.
BALULA NTIMA MPI BALUKA
12. Sambu na nki beto yonso fwete balula ntima?
12 Nge fwete sala kima ya nkaka na ntwala ya kubaka mbotika. Ntumwa Piere tubaka nde: “Beno balula ntima mpi beno baluka sambu bo vwansa masumu na beno.” (Bisalu 3:19) Kubalula ntima ke tendula nki? Yo ke tendula kuwa mawa ya ngolo sambu na konso kima ya mbi yina beto salaka. Mu mbandu, kana nge vandaka kusala pite, nge fwete balula ntima. Ata nge ke salaka bikesa luzingu na nge ya mvimba sambu na kusala mambu ya mbote, yo ke lomba nde nge balula ntima sambu beto yonso ke salaka masumu mpi beto fwete lomba Nzambi ndolula.—Baroma 3:23; 5:1.
13. ‘Kubaluka’ ke tendula nki?
13 Keti nge fwete suka kaka na kuwa mawa sambu na mambu yina nge salaka? Ve. Piere tubaka mpi nde nge fwete “baluka.” Yo ke tendula nde nge fwete yambula konso kikalulu ya mbi yina nge vandaka ti yo mpi kuyantika kusala mambu ya mbote. Beto baka mbandu mosi: Yindula nde nge ke kwenda kisika yina nge me kumaka ntete ve. Na nima ya mwa ntangu, nge me bakisa nde nge ke kwenda na nzila ya mbi. Nge ta sala nki? Ntembe kele ve nde, nge ta yambula kutambula, nge ta baluka mpi ta baka nzila ya mbote. Mutindu mosi, ntangu nge ke longuka Biblia, nge lenda bakisa nde nge fwete soba bikalulu to mambu ya nkaka na luzingu na nge. Vanda ti luzolo ya ‘kubaluka,’ disongidila kusala bansoba ya me fwana mpi na nima kuyantika kusala mambu ya mbote.
KUDIPESA
14. Inki mutindu nge lenda kudipesa na Nzambi?
14 Kima ya nkaka ya mfunu yina nge fwete sala na ntwala ya kubaka mbotika kele kudipesa na Yehowa. Sambu na kudipesa na Yehowa, nge fwete sala kisambu yina nge ke sila yandi nde nge ta sambilaka kaka yandi mpi nde luzolo na yandi ta vandaka kima ya mfunu mingi na luzingu na nge.—Kulonga 6:15.
15, 16. Inki ke pusaka muntu na kudipesa na Nzambi?
15 Kana nge me sila Yehowa na kusadila yandi yo kele bonso nge me sila muntu mosi ya nge ke zolaka nde nge ta lutisa luzingu na nge ya mvimba ti yandi. Yindula nde bakala mosi me yantika kutalana ti nkento mosi sambu na makwela. Ntangu bakala yina me zaba nkento yina mbote-mbote, yandi ta zola yandi mpi ta ndima kukwela yandi. Ata yo kele lukanu ya nene yina yandi fwete baka, yandi ta ndima mukumba na yandi na luzolo yonso sambu yandi ke zola nkento yina.
16 Kana nge ke longuka mambu ya Yehowa, nge ta kuma kuzola yandi mpi nge ta sala yonso sambu na kusadila yandi. Yo ta pusa nge na kusamba yandi sambu na kusila yandi nde nge ta sadila yandi. Biblia ke tuba nde konso muntu yina ke zola kulanda Yezu fwete “kudibuya.” (Marko 8:34) Yo ke tendula nki? Yo ke tendula nde bulemfu na nge sambu na Yehowa ta vanda na kisika ya ntete. Mambu yina Yehowa ke zolaka kele mfunu mingi kuluta bampusa mpi balukanu na nge mosi.—Tanga 1 Piere 4:2.
KUWA VE BOMA NDE NGE TA SALA DISUMU
17. Sambu na nki bantu ya nkaka ke buyaka kudipesa na Yehowa?
17 Bantu ya nkaka ke buyaka kudipesa na Yehowa sambu bo ke waka boma nde bo ta kuka ve kulanda kulungisa lusilu ya kusadila yandi. Bo ke zolaka ve kupesa Yehowa mpasi, to bo lenda yindula nde kana bo me kudipesa ve na Yehowa, yandi ta sambisa bo ve sambu na mambu yina bo ke salaka.
18. Inki ta sadisa nge na kununga boma ya kuyindula nde nge ta pesa Yehowa mpasi?
18 Zola na nge sambu na Yehowa ta sadisa nge na kununga boma ya kuyindula nde nge ta pesa yandi mpasi. Sambu nge ke zolaka yandi, nge ta sala yonso sambu na kulanda kulungisa lusilu yina nge silaka yandi. (Longi 5:4; Bakolosai 1:10) Nge ta mona ve nde kusala luzolo ya Yehowa kele mpasi kibeni. Ntumwa Yoane sonikaka nde: “Zola ya Nzambi ke tendula nde beto zitisa bansiku na yandi; nkutu bansiku na yandi kele kilo ve.”—1 Yoane 5:3.
19. Sambu na nki nge fwete wa ve boma ya kudipesa na Yehowa?
19 Yo ke lomba ve nde nge vanda muntu ya kukuka sambu nge kudipesa na Yehowa. Yandi ke lombaka beto ve ata fioti na kusala mambu yina beto ta kuka ve. (Nkunga 103:14) Yandi ta sadisa nge na kusala mambu ya mbote. (Yezaya 41:10) Tula ntima na nge ya mvimba na Yehowa, ebuna “yandi ta katula basakuba na banzila na nge.”—Bingana 3:5, 6.
MONISA NA MESO YA BANTU YONSO NDE NGE KE ZOLA KUGULUKA
20. Inki nge fwete sala na nima ya kudipesa na Nzambi?
20 Keti nge ke yindula nde nge lenda kudipesa ntangu yai na Yehowa? Na nima ya kudipesa na Yehowa, kele ti kima ya nkaka yina nge fwete sala. Nge fwete baka mbotika.
21, 22. Inki mutindu nge lenda “zabisa [lukwikilu na nge] na meso ya bantu”?
21 Zabisa mutambusi ya kimvuka ya bankuluntu ya dibundu na beno nde nge me kudipesa dezia na Yehowa mpi nde nge ke zola kubaka mbotika. Ebuna, yandi ta lomba bankuluntu ya nkaka na kutadila diaka ti nge malongi ya luyantiku ya Biblia. Kana bo me mona nde nge me fwana na kubaka mbotika, bo ta zabisa nge nde nge ta baka mbotika na lukutakanu ya nziunga to ya distrike ya Bambangi ya Yehowa yina bo ta sala na bilumbu ke kwisa. Na lukutakanu yango, bo ta sala diskure mosi yina ta pesa ntendula ya mbotika. Ebuna, muntu yina ta sala diskure ta yula bantu yina ke zola kubaka mbotika bangiufula zole ya pete. Ntangu nge ke pesa mvutu na bangiufula yina, nge ke “zabisa [lukwikilu na nge] na meso ya bantu.”—Baroma 10:10.
22 Na nima, nge ta baka mbotika. Bo ta dindisa nge ya mvimba na masa. Mbotika ta monisa na bantu yonso nde nge kudipesaka na Yehowa mpi ntangu yai nge me kuma Mbangi na yandi.
NTENDULA YA MBOTIKA NA NGE
23. Kubaka mbotika “na zina ya Tata mpi ya Mwana mpi ya mpeve santu” ke tendula nki?
23 Yezu tubaka nde balongoki na yandi ta baka mbotika “na zina ya Tata mpi ya Mwana mpi ya mpeve santu.” (Tanga Matayo 28:19.) Yo ke tendula nki? Yo ke tendula nde nge ke ndima kiyeka ya Yehowa, kisalu ya Yezu na lukanu ya Nzambi, mpi mutindu Nzambi ke sadilaka mpeve santu na yandi sambu na kulungisa luzolo na yandi.—Nkunga 83:18; Matayo 28:18; Bagalatia 5:22, 23; 2 Piere 1:21.
24, 25. (a) Mbotika ke tendula nki? (b) Inki beto ta longuka na kapu yina ke landa?
24 Mbotika ke tendulaka kima mosi ya mfunu kibeni. Kana bo me dindisa nge na masa, yo ke tendula nde nge me fwa to nge me yambula luzingu na nge ya ntama. Kana nge me basika na masa, yo ke tendula nde nge me yantika luzingu ya mpa sambu na kusala luzolo ya Nzambi. Yo ke monisa nde yantika ntangu yai, nge ta sadilaka Yehowa. Yibuka nde nge kudipesaka ve na muntu mosi, na kimvuka mosi, to na kisalu mosi. Kansi nge pesaka luzingu na nge na Yehowa.
25 Kudipesa na nge ta sadisa nge na kukumisa kinduku na nge ti Yehowa ngolo. (Nkunga 25:14) Yo ke tendula ve nde nge ta guluka kaka sambu nge me baka mbotika. Ntumwa Polo sonikaka nde: “Beno landa kusala ngolo sambu na luguluku na beno mosi ti boma mpi matekita.” (Bafilipi 2:12) Mbotika kele kaka luyantiku. Kansi nki mutindu nge lenda bikala pene-pene na Yehowa? Kapu ya nsuka ya mukanda yai ta pesa mvutu na ngiufula yai.


text:
Nkenda ya 43: Josué me kuma ntwadisi
MOÏSE zolaka kukota na insi Kana kumosi na bana ya Israele. Yau yina yandi sambaka mutindu yai: ‘Jéhovah, bika mono luta Yurdani mpi kumona insi yina.’ Kansi Jéhovah kutubilaka yandi nde: ‘Imene! Kutubila mono yau dyaka ve!’ Sambu na nki Jéhovah kutubaka mutindu yina?
Yau kele sambu na mambu yina kulutaka ntangu Moïse kubulaka ditadi. Na kilumbu yina, ata yandi, ata Aaron kukumisaka ve Jéhovah. Bau vilaka na kutubila bantu nde Jéhovah muntu kubasisaka masa na ditadi. Sambu na yau, Jéhovah kuzabisaka bau nde bau takota ve na Kana.
Sambu na yau, mwa bangonda na nima ya lufwa ya Aaron, Jéhovah tubaka na Moïse nde: ‘Baka Josué, tedimisa yandi na ntwala ya nganga-Nzambi Eleazar mpi na ntwala ya bantu yonso. Mpi tuba na ntwala na bau yonso nde Josué kele ntwadisi ya mpa.’ Moïse salaka bonso Jéhovah kutubaka. (Tala kifwanisu.)
Na nima Jéhovah tubaka na Josué nde: ‘Vanda kikesa na ngolo. Kele nge muntu takotisa bana ya Israele na Kana, insi ya mono silaka sambu na bau, mpi mono tavanda na nge.’
Na nima ya mwa ntangu, Jéhovah tubaka na Moïse nde yandi tombuka na Ngumba Nebo, na nseke ya Moab. Ntangu yandi kumaka na nsongi, Moïse talaka na simu ya Nzadi Yurdani mpi yandi monaka insi ya kitoko ya Kana. Jéhovah tubilaka yandi nde: ‘Tala ntoto ya mono silaka na kupesa na nkuna ya Abraham, ya Isaac, mpi ya Jacob. Mono ketadisa nge yau kansi nge takota ve kuna.’
Moïse fwaka na Ngumba Nebo. Yandi vandaka na bamvula 120. Yandi vandaka kaka ngolo mpi meso na yandi vandaka kaka mbote. Bantu dilaka Moïse bilumbu mingi. Kansi bau vandaka na kyese ya kuvanda na ntwadisi bonso Josué.
Kutanga 27:12-23; Kulonga 3:23-29; 31:1-8; 14-23; 32:45-52; 34:1-12.
Bangyufula
- Tanga bazina ya babakala zole yina metelama ti Moize na kifwanisu.
- Inki Yehowa kutubilaka Yozue?
- Sambu na nki Moize kumataka na nsongi ya Ngumba ya Nebo, mpi nki Yehowa kutubilaka yandi?
- Moize kuvandaka ti bamvula ikwa ntangu yandi fwaka?
- Sambu na nki bantu vandaka na mawa, kansi nki kikuma bo vandaka na yo sambu na kuvanda na kyese?
Bangyufula ya ngika
- Tanga Kutanga 27:12-23.
Inki mukumba ya nene Yehowa kupesaka Yozue, mpi nki mutindu Yehowa kesungiminaka bantu na Yandi bubu yai? (Kut. 27:15-19; Bis. 20:28; Baeb. 13:7)
- Tanga Kulonga 3:23-29.
Sambu na nki Yehowa kupesaka ve Moize ti Aroni nzila ya kukota na ntoto ya lusilu, mpi nki dilongi beto lenda baka na disolo yai? (Kul. 3:25-27; Kut. 20:12, 13)
- Tanga Kulonga 31:1-8, 14-23.
Inki mutindu bangogo ya nsuka yina Moize kutubilaka bantu ya Izraele kemonisa nde yandi ndimaka disipline ya Yehowa na kudikulumusa yonso? (Kul. 31:6-8, 23)
- Tanga Kulonga 32:45-52.
Inki mutindu Ndinga ya Nzambi fwete vanda na bupusi na luzingu na beto? (Kul. 32:47; Levi 18:5; Baeb. 4:12)
- Tanga Kulonga 34:1-12.
Ata Moize kumonaka ve Yehowa kimuntu-kimuntu, inki Kulonga 34:10 kemonisa na yina metala bangwisana na yandi ti Yehowa? (Kub. 33:11, 20; Kut. 12:8)


text:
Bangogo ya Luyantiku
Nzambi kele bonso tata mosi ya zola. 1 Piere 5:6, 7
Nzambi kele Ngangi na beto, mpi yandi ke kudibanzaka sambu na beto. Kaka mutindu tata ya mayele mpi ya zola ke longaka bana na yandi, Nzambi ke longaka bantu ya bisika yonso luzingu ya kuluta mbote.
Nzambi ke monisaka bakieleka ya mfunu yina ke pesaka beto kikesa mpi kivuvu mingi.
Kana nge ke widikila Nzambi, yandi ta twadisa nge, ta tanina nge, mpi ta sadisa nge na kununga bampasi.
Kansi diambu ya kuluta mfunu kele nde—nge ta zinga kimakulu!
Nzambi ke zabisa beto nde: “Beno kwisa na mono! Beno wa, ebuna beno ta bikala na luzingu.” Yezaya 55:3
Longuka Mambu Mingi
NSANGU YA MBOTE YA MEKATUKA NA NZAMBI!
Keti Nzambi Kele na Zina?
Nzambi kele ti batitre mingi, tanga mpi Nkwa-Ngolo Yonso, Ngangi, mpi Mfumu. Kansi, bo ke sadila zina ya Nzambi mbala kiteso ya 7 000 na Biblia.
NSANGU YA MBOTE YA MEKATUKA NA NZAMBI!
Nzambi kele nani?
Keti Nzambi kele ti zina mpi keti yandi kekudibanzaka sambu na beto?


text:
KUNKU 4
Nkia Mfwilu Babaka Wau Bawila Satana?
Adami yo Eva ke balemvokela Nzambi ko, muna kuma kiaki bafwa. Etuku 3:6, 23
Eva wawila nioka yo dia bundu. I bosi, wavana kio kwa Adami, yandi mpe wadia kio.
Diambi kikilu bavanga—vangu di’esumu. Nzambi wabavaikisa muna Paradiso.
E zingu kiau ye kia wan’au kiakituka kiampasi. Banuna yo fwa. Ke bayenda mu nza ya kimwanda ko; bafwa kikilu.
Amafwa ka bena moyo ko, bena nze mbundukutu a ntoto. Etuku 3:19
Wau vo yeto awonso mu Adami yo Eva twatuka, i kuma tufwilanga. Amafwa ka balendi mona ko, yovo wá yovo vanga konso diambu.—Kimpovi 9:5, 10.
Yave kakana ko vo wantu bafwanga. Ke kolo ko ofutumuna awana bafwa. Avo bekumwila bezinga yakwele mvu.
ZAYA DIAKA MAYINGI
NSANGU ZAMBOTE ZITUKIDI KWA NZAMBI!
Adieyi i Kani dia Nzambi mu Kuma kia Ntoto?
Nkand’a Nzambi uyikanga ekuma Nzambi kasemena o ntoto, nkia ntangwa e mpasi zifokoka ye una ukala e zingu ova ntoto.
NSANGU ZAMBOTE ZITUKIDI KWA NZAMBI!
Nkia Vuvu Tuna Kiau mu Kuma kia Mafwa?
Adieyi dikutubwilanga avo tufwidi? Nga tusinga monana diaka ye azolw’eto ana bafwa?


text:
Mbi Kibibila Kilenda Kutulonga??
Kilongulu akiki kivangimina mwingi kutusadisa kulonguka mambu mankinza Kibibila kanlonga, dedi kibila mbi tummwenanga ziphasi, kwidi tunkwendanga bo tufwidi, bwidi tulenda bela mayangi va dikanda ayi mankaka matedi luzingu lwitu.
Lukanu mbi Nzambi Kadi mu Batu?
Wulenda ku yikuvusa kibila mbi mambu masabidi. Kibibila kitulonga ti Yave wambelama kumanisa ziphasi, bimbevo ayi lufwa mu batu.
KAPU 1
Nani Nzambi?
Bukyedika ti Nzambi wutuvwanga nkinza? Bwela longuka matedi zikhadulu zyandi ayi bwidi wulenda bela nkundi’andi.
KAPU YI 2
Kibibila
—Buku yi Nzambi
Bwidi Kibibila kilenda kusadisila kudedikisa mambu ma kukwizilanga? Kibila mbi wulenda fyatila zimbikudulu zi Kibibila
KAPU 3
Lukanu Mbi Nzambi Kadi mu Batu?
Ntindu luzingu mbi twala baka mu nza yimona bo ntoto wumvimba wala ba paladizu?
KAPU 4
Nani Yesu Klisto?
Longuka kibila mbi Yesu kadidi Mesiya Yave kanikisa, kwidi kafumina ayi kibila mbi kadidi mwana wumweka wu Yave.
KAPU 5
Khudulu—Khayilu Yilutidi Nzambi Kavana
Khudulu muna mbi? Bwidi tulenda bakila ndandu mu yawu?
KAPU 6
Kwidi Tunkwendanga bo Tufwidi?
Bwela kulonguka mbi Kibibila kintuba mu matedi bafwa ayi kibila tumfwilanga.
KAPU 7
Vala ba Luvulubukusu!
Ngye mana fwilu mutu waba zolanga? Wulenda bwe kummona? Longuka mbi Kibibila kanlonga mu matedi luvulubukusu.
KAPU 8
Mbi Kintinu ki Nzambi?
Batu bawombo bazebi nsambu wu Tat’itu. Mbi binsundula mambu amama: “Bika Kintinu kyaku kiza?
KAPU 9
Bukyedika ti Tsukulu yi nza Yima Fikama?
Tala bwidi mavanga ma batu bubu mammonisina ti twidi mu kuzingila mu bilumbu bi tsuka ava nza ayiyi yi bungwa, dedi bu sonimina mu zimbikuduluzi Kibibila.
KAPU 10
The Truth About the Angels
Kibibila kitubila matedi zimbasi ayi ziphevi zimbi. Bivangu beni bi kiphevi bikyedika? Biawu bilenda kutusadisa voti bilenda kutuvanga mbi?
KAPU 11
Kibila Mbi Ziphasi Zisabidi?
Bawombo bamvananga Nzambi mbedi mu ziphasi zyoso zimmonikanga va nza. Ngyewu bwidi wummwena? Longuka mbi Nzambi katuba matedi ziphasi ayi kibila mbi tumwenanga ziawu.
KAPU 12
Bwidi Wulenda Bela Nkundi Nzambi?
Wulenda zinga phila yimboti ngye kuvanga luzolo lu Yave. Ngye wulenda ba nkundi’andi.
KAPU 13
Kinzikanga Moyo
Bwidi Nzambi kamwenanga diyindu di kubotula bwemba, kuvana ayi kuvutula menga, ayi moyo wu bibulu?
KAPU 14
Dikanda Dyaku Dilenda ba Mayangi
Yesu ntungulu wumboti kwidi batu boso badi va dikanda dedi banuni, bakazi, matata ayi bana. Mbi tulenda longuka matedi Yesu?
KAPU 15
Phila Yikyedika yi Kubwongimina Nzambi
Tala phila sambanu zi kubakudila mimbwongimini mi kyedika.
KAPU 16
Sola Kubwongimina Nzambi
Zitholo mbi wulenda mona bo wunzabikisa bankaka mambu wuntelanga mana? Bwidi wulenda kuba sudikisila mawu mu khambu ku balweka mintima?
CKAPU 17
Lwaku lu Kusambila
Bukyedika ti Nzambi wunkuwanga bo wunsambila? Mwingi wuvisa matedi kyuvu akyokyo, fweti zaba theti mbi Kibibila kinlonga matedi nsambu.
KAPU 18
Minu, Yifweti Kukivana Kwidi Nzambi ayi Kubotama?
Mbi wufweti vanga theti ava yibotama? Longuka tsundu yidi mu kubotama ayi phila yimvangiminanga.
KAPU 19
Fikama Yave
Bwidi tulenda vutudila Nzambi matondo mu mambu moso katuvangilanga?
Va tsuka buku
Nsundu yi bikuma ayi mintanda mu buku Mbi Kibibila Kilenda Kutulonga?


text:
BIBLIA KE SOBAKA LUZINGU YA BANTU
Mu Vandaka Kuzola Baseball Mingi Kibeni!
MVULA YINA YANDI BUTUKAKA: 1928
INSI: COSTA RICA
LUZINGU NA YANDI YA NTAMA: YANDI KUDIPESAKA MINGI NA BANSAKA MPI NA BANSAKA YA MBONGO
MUTINDU MONO VANDAKA
Mu yelaka na Puerto Limón, mbanza mosi ya kele ti dibungu na esti ya Costa Rica. Bibuti na mu vandaka ti bana nana, mpi mu vandaka mwana ya nsambwadi. Papa fwaka ntangu mu vandaka ti bamvula nana. Na nima, mama sansaka beto yandi mosi.
Mono vandaka kuzola mingi nsaka ya nkweso ya bo ke bingaka baseball. Mu vandaka kuzola yo mingi ntangu mu vandaka mwana-fioti. Ntangu mu zolaka kulungisa bamvula 20, mu kotaka na ekipi mosi ya fioti. Ntangu mu vandaka ti bamvula 20 ti ndambu mpi mu vandaka kubula na ekipi yina, muntu yina ke sosaka baleke ya me zaba kubula baseball songaka mu na kukwenda kubula na ekipi mosi ya nene na Nicaragua. Kansi, sambu mama vandaka kubela na ntangu yina mpi mu vandaka kukeba yandi, mu buyaka kukwenda kuzinga na Nicaragua. Yo yina, mu ndimaka ve. Na nima, muntu ya nkaka lombaka mu na kubula na ekipi ya baseball ya Costa Rica, yina salamaka na ba joueurs yina bo ponaka na ba ekipi ya fioti. Na mbala yai, mu ndimaka. Mu bulaka na ekipi ya insi banda na 1949 tii na 1952, mpi mu bulaka ba match mingi na Cuba, na Mexique, mpi na Nicaragua. Mu vandaka kubula mbote na nima. Nkutu mu bulaka ba match 17 kukonda kusala ata kifu mosi. Mu vandaka kusepela mutindu bantu vandaka kuyimba zina na mu!
Diambu ya mawa kele nde, mu vandaka mpi ti luzingu ya mansoni. Ata mu vandaka ti fianse, mu vandaka ntangu yonso ti bamakangu ya nkaka. Mu vandaka kunwa malafu mingi. Kilumbu mosi mu laukaka mingi yo yina ntangu mu telamaka na mpongi na kilumbu yina landaka, mu vandaka kuyibuka diaka ve mutindu mu vutukaka na nzo! Mu vandaka mpi kubula nsaka ya mbongo ya bo ke bingaka domino mpi loteri.
Ntangu mu vandaka ti luzingu yina, mama kumaka Mbangi ya Yehowa. Yandi mekaka kutubila mu mambu ya me tala lukwikilu na yandi, kansi yandi kukaka ve na luyantiku sambu mu kudipesaka mingi na nsaka yina. Kana ntangu ya kudia kulunga ntangu mu vandaka kusala bangalasisi, mu vandaka kuwa ve nzala! Mu vandaka kutula mabanza yonso kaka na nsaka yina. Mu vandaka kuzola baseball mingi kibeni!
Kansi, ntangu mu kumaka ti bamvula 29, mu lwalaka ngolo ntangu mu vandaka kusosa kukanga nkweso na match mosi. Ntangu mu belukaka, mu yambulaka kubula nsaka yina. Ata mpidina, mu kumaka kudipesa na kulonga ba joueurs ya ekipi mosi ya fioti yina vandaka pene-pene na nzo na mu.
MUTINDU BIBLIA SOBAKA LUZINGU NA MONO
Na 1957, mu ndimaka emvitasio ya kukwenda na lukutakanu ya nene ya Bambangi ya Yehowa yina salamaka na stade mosi kisika mu bulaka baseball. Ntangu mu vandaka na banc, mu monaka nde luzitu yina Bambangi ya Yehowa vandaka kumonisa swaswanaka ti mavwanga yina bantu vandaka kusala ntangu bo vandaka kutala ba match ya baseball. Mambu yina mu monaka na lukutakanu yina pusaka mu na kuyantika kulonguka Biblia ti Bambangi ya Yehowa mpi kukwenda na balukutakanu ya dibundu.
Mu sepelaka mingi ti malongi mingi ya Biblia yina mu longukaka. Mu mbandu, Yezu tubaka nde na bilumbu ya nsuka, balongoki na yandi ta zabisa nsangu ya mbote ya Kimfumu ya Nzambi na ntoto ya mvimba. (Matayo 24:14) Mu longukaka diaka nde Bakristu ya kieleka ke salaka ve kisalu na bo sambu na kuzwa mbongo. Yezu tubaka nde: “Beno me baka ya ofele, beno pesa mpi ya ofele.”—Matayo 10:8.
Ntangu mu vandaka kulonguka Biblia, mu vandaka kufwanisa mambu yina yo ke tubaka ti mambu yina mu vandaka kumona na Bambangi ya Yehowa. Mu vandaka kusepela ti bikesa ya ngolo ya bo ke salaka sambu na kuzabisa nsangu ya mbote ya Kimfumu ya Nzambi na ntoto ya mvimba. Mu monaka mpeve ya kuditambika yina Yezu songaka balongoki na yandi na kumonisa. Yo yina, ntangu mu tangaka Marko 10:21 mpi mu monaka emvitasio ya Yezu yina ke tuba nde, “Kwisa kulanda mono,” mu kumaka ti mpusa ya kukuma Mbangi ya Yehowa.
Kansi, yo bakaka ntangu na ntwala nde mu lungisa lukanu yina. Mu mbandu, na nsungi ya bamvula mingi mu vandaka kubula nimero na mu ya “shanse” konso mposo na loteri ya nsi na beto. Kansi, mu longukaka na Biblia nde Nzambi ke buyaka bantu yina ke sambilaka “nzambi ya Menga ya Mbote” mpi bantu ya bwimi. (Yezaya 65:11; Bakolosai 3:5) Yo yina, mu bakaka lukanu ya kuyambula kubula nsaka ya mbongo. Ntangu mu yambulaka kubula loteri, nimero na mu ya “shanse” nungaka na Lumingu ya ntete! Bantu sekaka mu sambu mu bulaka ve na mposo yina, mpi bo pusaka mu na ngolo na kubula diaka, kansi mu buyaka. Mu vutukaka diaka ve ata mbala mosi sambu na kubula nsaka ya mbongo.
Mu kutanaka ti diambu ya nkaka yina mekaka ‘kimuntu na mu ya mpa’ kaka kilumbu yina mu bakaka mbotika na lukutakanu mosi ya nene ya Bambangi ya Yehowa. (Baefezo 4:24) Na nkokila yina, ntangu mu vutukaka na otele kisika mu vandaka, makangu na mu ya ntama vandaka kuvingila mu na kielo ya suku na mu. Yandi songaka mu nde, “Sammy, kwisa. Beto lutisa ntangu ya mbote!” Kansi mu tubaka na mbala mosi nde, “Ve!” Mu yibusaka yandi nde ntangu yai me kumaka kuzitisa minsiku ya bikalulu ya mbote ya Biblia. (1 Bakorinto 6:18) Yandi tubaka nde, “Inki?” Na nima, yandi vwezaka dibanza ya Biblia na yina me tala mansoni mpi yandi dindamanaka nde beto vutukila kimakangu na beto. Kansi, mu kotaka na suku mpi mu kangaka kielo. Bubu yai, mu kele na kiese ya kutuba nde banda mu me kumaka Mbangi ya Yehowa na 1958, mu ke kangamaka na bansoba yina mu me salaka na luzingu na mu.
MAMBOTE YA MONO ME BAKAKA
Mu ke mona bonso nde mu fwete sonika mukanda ya ke tubila mambote ya mu me bakaka sambu mu ke landaka lutwadisu ya Biblia! Ndambu ya mambote yango kele nde ntangu yai mu kele ti banduku mingi ya mbote, luzingu ya kele ti lukanu, mpi kiese ya kieleka.
Mu ke sepelaka kaka ti baseball, kansi mu me sobaka mambu ya mu ke tulaka na kisika ya ntete. Na baseball, mu bakaka lukumu mpi mbongo, kansi bima yai zingaka ve mingi. Kansi, bangwisana na mu ti Nzambi mpi kimpangi na beto ya ntoto ya mvimba ta zinga mvula na mvula. Biblia ke tuba nde: “Nsi-ntoto ke luta, nzala na yo mpi ke luta, kansi muntu yina ke salaka luzolo ya Nzambi ke bikalaka kimakulu.” (1 Yoane 2:17) Ntangu yai mu ke zolaka Yehowa Nzambi ti bantu na yandi mingi kibeni!
Longuka Mambu Mingi
NSANGU YA MBOTE YA MEKATUKA NA NZAMBI!
Inki mutindu minsiku ya Biblia kenatilaka beto mambote?
Yezu tendulaka sambu na nki beto kele na mfunu ya lutwadisu mpi nki kele minsiku ya Biblia zole ya mfunu.


text:
Matadi
Matadi kele mbânza-kimfumu ya kizûnga Kôngo ya Kati na Repubilika ya Kôngo ya Dimokalasi.
Bântu[soba | edit source]
Matadi kele na bântu mîngi. 92% ya bankwa Matadi kele bêsi ya Kôngo-Kinsasa. 8% kele bêsi ya bayinsi ya nkaka.
Bamboma kele bântu ya kisina ya Matadi. Makânda ya nkaka ya Matadi kele bayombe, manianga, bandibu, bantandu na bankaka. Bântu nyonso ke tubaka Kikôngo, ndînga ya yinsi yina butamaka na Matadi.
Bandâmbu[soba | edit source]
Matadi ke natanaka bakomina tatu: Matadi, Mvuzi na Nzanza.
Kinkita[soba | edit source]
Matadi kele na dibûngu na simu ya nzâdi Kôngo mpe nzila ya lukalu tî Kinsasa.


text:
ELONGI DIA 7
Nki i Kintinu kia Nzambi?
1. Nki i Kintinu kia Nzambi?
E Kintinu kia Nzambi i luyalu lw’ezulu. Luvinga vana fulu kia tuyalu twawonso. Nzambi osadila luyalu lwalu mu lungisa luzolo lwandi kun’ezulu ye ova ntoto. E nsangu za Kintinu kia Nzambi zambote kikilu. Ke kolo ko, Kintinu kia Nzambi kilungisa e nsatu za wantu za luyalu lwambote. Luyikakesa wantu awonso bezingila ova ntoto.—Tanga Daniele 2:44; Matai 6:9, 10; 24:14.
Kintinu kifwete yalwa kwa ntinu. Yave wasola Mwan’andi, Yesu Kristu, mu kala Ntinu a Kintinu Kiandi.—Tanga Lusengomono 11:15.
2. Ekuma Yesu kafwanukini kala se Ntinu?
Mwan’a Nzambi wafwana kala Ntinu kadi nkwa nkenda, ona ozolanga unsongi. (Yoane 1:14) Una mpe yo nkuma wa sadisa wantu kadi oyala e nza tuka kun’ezulu. Vava kafulwa, watomboka kun’ezulu yo vwanda kuna koko kwalunene kwa Yave. (Ayibere 10:12, 13) I bosi, Nzambi wamvana wisa kia yantika yala.—Tanga Daniele 7:13, 14.
3. Aki nani beyala entwadi yo Yesu?
E buka ki’awana beyikilwanga vo “avauki” beyala entwadi yo Yesu kun’ezulu. (Daniele 7:27) Avauki antete basolwa i ntumwa za Yesu. Yamu wau, Yave okwamanananga sola akala ye akento akwikizi nze avauki. Nze Yesu, befulwanga ye nitu a kimwanda.—Tanga Yoane 14:1-3; 1 Korinto 15:42-44.
Wantu akwa bekwenda kun’ezulu? Yesu wabayikila vo “finkambi-kambi.” (Luka 12:32) O lutangu lwau 144.000. Beyala entwadi yo Yesu e nza yawonso.—Tanga Lusengomono 14:1.
4. Adieyi diabwa vava Yesu kayantika yala?
Kintinu kia Nzambi kiayantika yala muna mvu wa 1914. * E diambu diantete Yesu kavanga vava kayadikwa se Ntinu i veta Satana ye nkwiya miandi ova ntoto. Satana wafunga kikilu makasi yo yantika twasa e mpasi ova nza yawonso. (Lusengomono 12:7-10, 12) Tuka wauna, e mpasi ova nza mu wokela kaka zina. Vita, mvengele, vuku, ye nzakama za ntoto i “sinsu” kisonganga vo ke kolo ko e Kintinu kia Nzambi kiyala ova ntoto.—Tanga Luka 21:7, 10, 11, 31.
5. Kintinu kia Nzambi adieyi kisinga lungisa?
Muna salu kia umbangi kisalwanga mu nza yawonso, Kintinu kia Nzambi kiyikakesanga e ndong’ayingi ya wantu a zula yawonso. Mazunda ye mazunda m’alembami bekitukanga se nkangu uyalwa kwa Yesu. Kintinu kia Nzambi kikubatanina vava kifwasa nza yayi yambi. Muna kuma kiaki, awonso ana bazolele bak’e nluta mia Kintinu kia Nzambi bafwete longoka sakalela Yesu.—Tanga Lusengomono 7:9, 14, 16, 17.
Muna kolo kia 1000 dia mvu, Kintinu kilungisa ekani dia Nzambi mu kuma kia wantu. Nza yawonso ikituka se paradiso. I bosi, Yesu ovutula Kintinu vana moko ma S’andi. (1 Korinto 15:24-26) Nga ozeye muntu ona lenda zayisa e nsangu za Kintinu kia Nzambi?—Tanga Nkunga 37:10, 11, 29.
^ tini. 6 Muna zaya ungunza wa Nkand’a Nzambi mu kuma kia mvu wa 1914, tala O Nkand’a Nzambi Adieyi Kieleka Kelonganga? muna lukaya lwa 215-218.
ZAYA DIAKA MAYINGI
O Nkand’a Nzambi Adieyi Kieleka Kelonganga?
Nga mu “Lumbu Yambaninu” Tuzingilanga?
Badika una mavangu ye fu ya wantu isongelanga vo mu “lumbu yambaninu” tuzingilanga ina yasakulwa mu Nkand’a Nzambi.
AKI NANI BEVANGANGA LUZOLO LWA YAVE O UNU?
E Salu Kieto kia Samuna e Nsangu Zambote za Kintinu Aweyi Kivangamenanga?
Tulandanga e mbandu ina Yesu kasisa vava kakala ova ntoto. Azeyi i saka ndekwa tusadilanga?


text:
ELONGI DIA 6
O Lungana Kumosi ye Mpangi Zeto za Akristu Nkia Nluta Dikututwasilanga?
Kana nkutu kuna nsi a mvula ye nteke, ke tukondwanga ko muna tukutakanu tweto twa Kikristu. Ekuma Mbangi za Yave besilanga e ngolo za lungananga kumosi ye mpangi zau za mwanda kana nkutu vava bekalanga bayoya mu kuma kia salu ye mpasi za zingu?
Dikutusadisanga mu kala e nkal’ambote. Paulu wa ntumwa wavova mu kuma kia awana tulungananga yau muna tukutakanu vo, “twabadikaziana.” (Ayibere 10:24) E mvovo badikaziana usongele vo, “toma bakula” yovo toma zaya muntu yo nkw’andi. Ozevo, e mvovo mia Paulu wa ntumwa mikutukasakesanga mu tokanena ewete dia akaka. Vava tuzayanga e zingu kia mpangi zeto z’Akristu, tubakulanga vo akaka muna yau basunda mambu mampasi nze mana tunwananga mau, ozevo balenda kutusadisa mu sunda mo.
Kikundi kieto disiamisanga. Muna tukutakanu tweto ke tulungananga ye mpasi wantu tuzayanene ko, kansi ye akundi eto akieleka. Ezak’e ntangwa, tukalanga yau entwadi yo dila vamosi. E kikundi kiaki, nkia nluta kikututwasilanga? Kikutusadisanga mu vwa muntu yo nkw’andi o mfunu yo siamisa o zola kweto. Wau vo kikundi kieto kitoma sikilanga, vava mpangi zeto bekalanga mu mpasi, tukubasadisanga vana vau. (Ngana 17:17) Muna kalanga kumosi ye mpangi zawonso za nkutakani eto, tusonganga vo tutokanenanga ewete dia muntu yo nkw’andi.—1 Korinto 12:25, 26.
Tukasakese wavanga kikundi y’awana bevanganga luzolo lwa Nzambi. Olenda solola akundi awaya vana vena Mbangi za Yave. Kuyambula ko vo konso diambu diasimba mu lembi lungana yeto.
O lungana kumosi ye mpangi zeto ekuma dikututwasilanga e nluta?
Nkia ntangwa okwiza lungana yeto muna tukutakanu yo zayana ye mpangi zeto?


text: 21 Ntangu yandi tombulaka meso, yandi monaka bamvwama ke tula makabu na bo na bakesi ya makabu.+2 Ebuna yandi monaka nkento mosi ya mufwidi yina vandaka nsukami ke tula mbongo zole ya fioti ya bibende, ya ntalu fioti kibeni,*+3 mpi yandi tubaka nde: “Ya kieleka mono ke tubila beno nde mufwidi yai ya nsukami me tula mbongo mingi kuluta bo yonso.+4 Sambu bantu yai yonso me tula makabu yina me lutana na zulu ya kimvwama na bo, kansi nkento yai na kinsukami na yandi me tula yonso yina yandi vandaka na yo sambu na kuzinga.”+5 Na nima, ntangu bantu ya nkaka vandaka kutuba sambu na tempelo, mutindu bo me kumisaka yo kitoko ti matadi ya kitoko mpi ti bima yina bo me pesaka na Nzambi,+6 yandi tubaka nde: “Sambu na bima yai ya beno ke mona ntangu yai, na bilumbu ke kwisa ditadi mosi ve ta bikala awa na zulu ya ditadi ya nkaka, bo ta bwisa yo yonso.”+7 Ebuna bo yulaka yandi nde: “Longi, inki ntangu mambu yai ta salama kibeni, mpi inki ta vanda kidimbu ntangu mambu yai fwete salama?”+8 Yandi tubaka nde: “Beno keba nde muntu kukusa beno ve,+ sambu bantu mingi ta kwisa na zina na mono mpi ta tuba nde, ‘Mono kele yandi,’ mpi, ‘Ntangu ya bo me tulaka me finama.’ Beno landa bo ve.+9 Diaka, ntangu beno ta wa makelele ya bitumba mpi ya mavwanga,* beno tekita ve na boma. Sambu mambu yai fwete salama ntete, kansi nsuka ta kwisa ve na mbala mosi.”+10 Ebuna yandi tubilaka bo nde: “Insi mosi ta nwanisa insi ya nkaka,+ mpi kimfumu mosi ta nwanisa kimfumu ya nkaka.+11 Ntoto ta nikana ngolo, mpi nzala ti kipupa ta vanda na bisika ya mutindu na mutindu;+ mpi yo ta vanda ti mambu ya ke pesa boma mpi bidimbu ya nene ta vanda na zulu.12 “Kansi na ntwala nde mambu yai yonso kubwa, bantu ta kanga beno mpi ta monisa beno mpasi,+ bo ta pesa beno na basinagoga mpi bo ta tula beno na baboloko. Bo ta nata beno na ntwala ya bantotila mpi ya baguvernere sambu na zina na mono.+13 Yo ta pesa beno dibaku ya kuta kimbangi.14 Yo yina, beno baka lukanu na bantima na beno na kuyidika ve na ntwala mambu ya beno ta tuba ntangu bo ta sambisa beno,+15 sambu mono ta pesa beno bangogo mpi mayele yina bambeni na beno yonso ta kuka ve kunwanisa to kutudila ntembe.+16 Diaka, ata bibuti, bampangi, bantu ya dibuta, mpi banduku ta pesa beno na maboko ya bantu,* mpi bo ta fwa bankaka na kati na beno,+17 mpi bantu yonso ta menga beno sambu na zina na mono.+18 Kansi, ata nsuki mosi ve ya ntu na beno ta vila.+19 Kana beno kanga ntima, beno ta tanina luzingu na beno.*+20 “Kansi, ntangu beno ta mona basoda me ziunga+ Yeruzalemi, beno zaba nde lufwa na yo me finama.+21 Ebuna, bika bantu yina kele na Yudea kuyantika kutina na bangumba,+ bika bantu yina kele na kati na yo kubasika, mpi bika bantu yina kele na babwala ya pene-pene kukota ve na kati na yo,22 sambu yo kele bilumbu yina Nzambi ta pesa bantu ndola sambu mambu yonso yina bo me sonikaka kulungana.23 Mawa na bankento ya mavumu mpi na bankento yina ke nwisa bana na bilumbu yina!+ Sambu mpasi ya nene ta vanda na insi mpi bo ta pesa bantu yai ndola.24 Bo ta fwa bo na mbele ya bitumba mpi bo ta nata bo na kimpika na makanda yonso;+ mpi makanda* ta niata Yeruzalemi tii kuna bantangu ya bo me tulaka ya makanda* ta lungana.+25 “Diaka, bidimbu ta vanda na ntangu, na ngonda, mpi na bambwetete;+ mpi na ntoto makanda ta mona mpasi mingi sambu yo ta zaba ve kima ya kusala sambu na makelele ya ngolo ya nzadi-mungwa mpi kunikana na yo.26 Bantu ta bwa ngambu sambu na boma mpi sambu bo ke vingila mambu yina ta kwisa kubwa na ntoto ya mvimba, sambu bangolo ya zulu ta nikana.27 Ebuna bo ta mona Mwana ya muntu+ ke kwisa na kati ya dituti ti ngolo mpi nkembo ya nene.+28 Kansi ntangu mambu yai ta yantika kubwa, beno telama ya kusungama mpi beno tedimisa ba-ntu na beno, sambu luguluku na beno me finama.”29 Ebuna yandi pesaka bo mbandu mosi: “Beno tala nti ya bafige mpi banti yonso ya nkaka.+30 Kana yo me basisa matiti, beno ke monaka yo beno mosi mpi beno ke zabaka nde ntangu yai nsungi ya mvula me finama.31 Mutindu mosi mpi beno, kana beno mona mambu yai ke salama, beno zaba nde Kimfumu ya Nzambi me finama.32 Ya kieleka mono ke tubila beno nde ndonga yai ya bantu ta luta ve ata fioti na ntwala nde mambu yonso kubwa.+33 Zulu ti ntoto ta luta, kansi bangogo na mono ta luta ve ata fioti.+34 “Kansi, beno keba sambu bantima na beno kukuma ve ata fioti kizitu na kudia mbiki, na kulutisa ndilu na kunwa malafu,+ mpi na basusi ya luzingu,+ ebuna na kintulumukina kilumbu yina kubwila beno na mbala mosi35 bonso mutambu.+ Sambu yo ta bwila bantu yonso yina ke zingaka na ntoto ya mvimba.36 Yo yina, beno bikala ya kusikama,+ ntangu yonso beno bondila+ sambu beno nunga na kutina mambu yai yonso ya fwete bwa mpi na kutelama na ntwala ya Mwana ya muntu.”+37 Na mwini yandi vandaka kulonga na tempelo, kansi na mpimpa yandi vandaka kubasika mpi kukwenda kulala na ngumba ya bo ke bingaka Ngumba ya Banti ya Olive.38 Mpi bantu yonso vandaka kukwisa na suka-suka na tempelo sambu na kuwa yandi.


text:
Malongi 11
Bwidi minswa mi kibibila milenda ku tusadisil’e?
1. Mu kibila mbi tu ntombilanga twadusulu yi Nzambi’e?
Ḿvang’yitu lutidi ǹdwenga ayi befu. Banga tata yi luzolo, nandi wu tu kyebanga. Nzambi kasa tu vanga ko tu yitumanga. (Yelemia 10:23) Banga mwana wu ǹtobanga ntwadusulu yi tat’andi, buawu twididi befu babonso tu ǹtombanga ntwadusulu yi Nzambi. (Yesaya 48:17, 18) Ntwadusulu yi tumbakanga mu minsiku mi kibibila, yawu nkayilu wu Nzambi.
Zintumu ayi minswa mi Yave zi tu longisa bu zingila bu mbote mu ntangu’itu ayi zi monisa bwidi tu fweni kubakila luzingu lu ḿvu ka ḿvu kuntwala. Nzambi nandi wu tu vanga, dyawu bu mbote kwandi befu mu kuntonda ayi kunkwangidika mu dyela di ka tu twadisila.
2. Mbi byo minswa mi Kibibil’e?
Minswa mi Kibibila midi kyedika kimfunu beni ki mbikilanga muntu ka muntu ka sadila mayindu mandi mo ka sobula mbote ayi mbi. Angi minsiko, kyedika kinkwikanga mo tu fweti vanga ove manga vanga mu ntangu yi fwana. (Deutelonomi 22:8) Tu fweti bika mayindu mitu ma sala mbote mu dyambu kuvisa bwidi bu ku mi zingila ti tu be bwa mu mambu. (Zingana 2:10-12) Kibibila ki tu longa ti luzingu nkayilu wu Nzambi. Ǹdwenga yidi mu ǹswa awowo wu lenda ku tu sadisa mu bisalu, mu luzingu lwitu, mu zi ǹzo voti bu tu kwendanga mu makalu. Myawu milenda ku tu kyeba.
3. Minswa myodi mbi mi lutidi ḿfunu’e?
Minswa myodi Yesu ka tuba midi ḿfunu. Wu nteti wu monisa kibila ki tu vangulu—tu zaba Nzambi, tunzola ayi tum sadila mu ǹtima woso. Ǹswa beni wu nteti tu fweti kuyindulanga beni mu nzengulu yi mambu mitu. (Zingana 3:6) Bantu bonso ba ntumamananga mu minswa mi Nzambi mu bu kyedika bala ba bakundi bandi, ayi bala zinga ḿvu ka ḿvu va ǹtoto.
Ǹswa wu mwadi wu lenda ku tu sadisa kuzingila mu malembe ayi bantu ba ǹkaka. (1 Kolinto 13:4-7) Mo tu zingila mu minswa beni, tu fweti landakana kifwani ki Nzambi mu kubedika bantu.
4. Bwidi minswa mi kibibila mi tu sadisilang’e?
Minswa mi kibibila mi ǹlongisanga ǹgwizani va makanda ayi luzolo. (Kolosai 3:12-14) Dyambu di Nzambi di lenda kyeba makanda, mu malongi voti minswa mi ǹkaka mi monisa ti di kwela kintwadi ki kandalala.
Befu kulandakana minswa mi Kibibila, mi lenda ku tu sadisa ku kyeba mu matedi ki ǹsuni ayi mabanza. Tala kifwani ki zi mfumu zi bisalu. Bawu ba ǹtombanga ba nsala yawu baba bantu ba ǹlandakananga minsiku mi kibibila mu dyambu baba ǹzaki-ǹzaki mu kisalu ayi bantubanga kyedika. (Zingana 10:4, 26; Ebeleo 13:18) Dyambu di Nzambi di tu longisa kumonanga mayangi mu kyosu kwa kima tu ḿbaka vayi tu fweti tula va nteti kintinu ki Nzambi.
Kuzingila mu Minsiku mi Kibibila milenda ku tu kyeba mu luzingu lwitu. (Zingana 14:30; 22:24, 25) Befu kutumamana mu minsiku mi tedi mu kunwina ǹgolo, si tu kyeba mu bimbevo bi ǹgolo ove kudukuka mu makalu. (Zingana 23:20) Yave ka yiminanga ko kunwa malavu, angi ma fweti nwinu mu kiteso kifwana. (Minkunga 104:15; 1 Kolinto 6:10) Bwisiko mu ku tomba buvinya baklisto ba kyedika ba ḿwilukilanga Nzambi angi mu dyambu ku zitusa Yave.
Learn More
MA TUTEDI
Dinda ndongukulu yi kibibila
Longuka kibibila mu bobo mu thangu ayi vosokwa vama wu tidi.


text:
Adieyi i Kani dia Nzambi mu Kuma Kieto?
AVO otangidi zulunalu yovo tala televizau yo wunikina radio, mwawonso mwazala ye nsangu za nsoki, vita ye umpumbulu. Nanga ngeye kibeni mpe omonanga e mpasi mu kuma kia kimbevo yovo lufwa lwa muntu ozolanga.
Ukiyuvula:
Nga i diau kazolele o Nzambi kwa mono ye kwa yitu yame?
Akweyi ndenda sololwela lusadisu mu zizidila e mpasi zame?
Nga vesinga kala yo luvuvamu lwakieleka ova ntoto?
Nkand’a Nzambi uvananga mvutu zasikila za yuvu yayi.
NKAND’A NZAMBI ULONGANGA VO NZAMBI OVANGA MAMBU MAMA OVA NTOTO.
O wantu ke bemona diaka mpasi ko, nuna ngatu fwa.—Lusengomono 21:4
‘O mbevo a malu olemoka nze mvudi.’—Yesaya 35:6
“O meso ma mpofo metemoka.”—Yesaya 35:5
Amafwa bevutuka zinga diaka.—Yoane 5:28, 29
Ke vekala diaka muntu oyela ko.—Yesaya 33:24
Wantu awonso bekuna mbongo yo dia ina bekuna.—Nkunga 72:16
BAK’E NLUTA MIA MALONGI MA NKAND’A NZAMBI
Nanga olenda yindula vo mana otangidi muna makaya mantete ma nkanda wau ndozi ankatu kwandi. Kansi, Nzambi wasia nsilu wa vanga nsobani zazi ova ntoto, ke kolo ko ovanga zo. Nkand’a Nzambi usonganga una kevangila zo.
Nkand’a Nzambi mayingi ulonganga, ke mama kaka ko. Ukutuzayisanga mpe mana tufwete zaya kimana twakala ye zingu kiakiese kana nkutu owau. Yindula mambu mekutokanesanga. Kondwa nzimbu, mpasi za zingu kia nzo, mayela yovo lufwa lwa muntu ozolanga. Nkand’a Nzambi ulenda kusadisa mu zizidila e mpasi zazi owau. Ulenda mpe kufiaulwisa mu solola e mvutu zasikila za yuvu ilende:
Ekuma tulenda kadila ye ziku vo Nzambi olungisa mawonso kasila o nsilu?
Wau vo otanganga nkanda wau, disongele vo ozolele zaya mana Nkand’a Nzambi ulonganga. O nkanda wau ukusadisa. Vena ye yuvu muna tini eyi ikusadisa mu toma bakula Nkand’a Nzambi. Ndonga beyangalelanga mokena oma Nkand’a Nzambi ye Mbangi za Yave. Tuna ye vuvu vo ngeye mpe oyangalala. Yambula Nzambi kasambula ekolo ovanganga ngolo za zaya dina Nkand’a Nzambi ulenda kulonga.


text:
KAPU KIA 9
Nga e Mbaninu a Nza Yayi Ifinamene Kikilu?
1. Mu nkia nkanda tulenda zayila mana mevangama kuna sentu?
NANGA wawá kala nsangu mu rádio yovo mu televizau yo kukiyuvula: ‘E nza yayi akweyi isukila?’ Mu kuma kia wokela kwa sumbula ye nsoki, wantu akaka bekwikilanga vo e mbaninu a nza yayi ifinamene kikilu. Nga diadi dialudi? Nga vena ye mpila tulenda zayila mana mevangama kuna sentu? Elo. Kana una vo wantu ke balendi sakula ko mana mevangama, Yave wa Nzambi olenda. Muna Nkand’a Nzambi, Yave okutuzayisanga una ukala e zingu kieto ye una ukala o ntoto kuna sentu.—Yesaya 46:10; Yakobo 4:14.
2, 3. Nkia diambu bazola zaya alongoki a Yesu ye nkia mvutu Yesu kabavana?
2 Vava Nkand’a Nzambi uyikanga e mbaninu a nza, ke uyikanga lufwasu lwa ntoto ko, kansi mbaninu a wantu ambi uyikanga. Yesu walonga vo Kintinu kia Nzambi kiyala nza yawonso. (Luka 4:43) Alongoki andi bazola zaya kana nkia ntangwa Kintinu kia Nzambi kikwiza. Bayuvula Yesu vo: “Utuzayisa, nkia ntangwa mekala e mambu mama? Nki i sinsu kia ngiz’aku ye mbaninu a tandu?” (Matai 24:3) Yesu kabazayisa lumbu kiasikididi ko, kansi wabazayisa mana mevangama vitila mbaninu a nza yayi. Mana Yesu kavova i mau kikilu mevangamanga o unu.
3 Mu kapu kiaki, tubadika e ziku kisonganga vo mu kolo kivitila mbaninu a nza yayi tuzingilanga. Muna bakula ekuma mambu mambi masakidi ova ntoto, entete tufwete zaya oma ma vita yabwa kuna zulu.
VITA YABWA KUNA ZULU
4, 5. (a) Nkia diambu diabwa kuna zulu vava Yesu kayantika yala se Ntinu? (b) Mun’owu wa sono kia Lusengomono 12:12 adieyi diavangama vava Satana kavetwa ova ntoto?
4 Muna Kapu kia 8, twalongokele vo Yesu wayantika yala se Ntinu kuna zulu muna mvu wa 1914. (Daniele 7:13, 14) Nkand’a Lusengomono ukutuzayisanga mana mabwa: “Kukedi vita kuna zulu, o Mikaele [i sia vo Yesu] ye mbasi zandi banwene ye ngobodi [Satana]; o ngobodi ye mbasi zandi banwene.” * Satana ye nkuya miandi ke basunda vita yayi ko, bavetwa ova ntoto. Yindula e kiese bamona ambasi! Kansi, adieyi tuvova mu kuma kia wantu ova ntoto? Nkand’a Nzambi uvovanga vo ntangw’a mpasi yakala kwa wantu. Ekuma? Kadi o Nkadi ampemba makasi mayingi kena mau “wau kazeye wo vo kolo kiandwelo kaka kasidi kiau.”—Lusengomono 12:7, 9, 12.
5 Nkadi ampemba otwasanga mpasi zayingi ova ntoto. Una ye makasi mayingi kadi “kolo kiandwelo kaka” kasidi kiau vitila Nzambi kamfwasa. Yambula twabadika dina Yesu kavova divangama mu lumbu yambaninu.—Tala e Mvovo Misasilu 24.
LUMBU YAMBANINU
6, 7. Adieyi tuvova mu kuma kia vita ye nzala o unu?
6 Vita. Yesu wavova vo: “Zula kitelamena zula, kintinu kitelamena kintinu.” (Matai 24:7) E vita zivondanga wantu ayingi mu tandu kieto lutila nkutu tandu yavioka. Mwangi a nsangu mosi a nkubika ilongokanga mambu ma nza wasonga vo tuka mvu wa 1914, vioka mafuku 100 (100 milhões) ma wantu bafwa muna vita. Muna mvu 100 miviokele tuka 1900 yakuna 2000, o lutangu lwa wantu bafwa muna vita, lusundidi luna lwa awana bafwa muna mvu 1.900 miavioka. Yindula e ntantu ye mpasi zakondwa e tezo bemonanga mafunda ye mafunda ma wantu mu kuma kia vita!
7 Nzala. Yesu wavova vo: “Mukala mvengele.” (Matai 24:7) Kana una vo madia metoma wokelanga o unu lutila mvu miavioka, wantu ayingi ke bekalanga ye madia mafwana ko. Ekuma? Kadi wantu ayingi ke bena ye nzimbu zafwana ko mu sumba madia yovo mpatu ina balenda kuna e mbongo. Vena mpe ye ulolo wa wantu ke bekalanga ye nzimbu zafwana ko mu sumba kina bavuidi o mfunu muna konso lumbu. E Nkubika Italanga oma ma Mavimpi mu Nz’amvimba (Organização Mundial da Saúde) isonganga vo yingiana-ngiana yayingi ifwanga konso mvu, kadi ke bekalanga ye madia mafwana ko.
8, 9. Nki kisonganga vo ungunza wa Yesu mu kuma kia nzakama za ntoto ye vuku ulungananga?
8 Nzakama za ntoto. Yesu wasakula vo: “Mukala nzakama zangolo za ntoto.” (Luka 21:11) Konso mvu, vebwanga ulolo wa nzakama zangolo za ntoto. Tuka muna mvu wa 1900, vioka milhões 2 za wantu bafwidi kala mu kuma kia nzakama za ntoto. Kana una vo umbangu wa nza usadisanga mu zaya e nzakam’a ntoto vitila yavangama, ulolo wa wantu bakinu fwa yamu wau.
9 Vuku. Yesu wasakula vo vekala “vuku.” Yimbevo yampondi mu sayana kaka ina yo vonda ulolo wa wantu. (Luka 21:11) Kana una vo madotolo belongokanga una balenda wukila yimbevo ya mpila mu mpila, vakinu ye yimbevo ikondelo nlongo. Mwangi a nsangu mosi wavova vo konso mvu ulolo wa wantu befwanga mu kuma kia mayela nze kimbevo kia ntulu yovo nkovol’a lufulu, malária ye kolera. Ke yayi kaka ko, muna mvu 40 miviokele, madotolo basolwele mpe vioka yimbevo 30 yampa, yakaka muna yimbevo yayi ke ina ye nlongo ko.
FU YA WANTU MU LUMBU YAMBANINU
10. Aweyi e sono kia 2 Timoteo 3:1-5 kilunganenanga o unu?
10 Muna 2 Timoteo 3:1-5, Nkand’a Nzambi uvovanga vo: “Muna lumbu yambaninu mukwiza nsungi zampasi.” Paulu wa ntumwa wasonga una ukala e fu ya wantu mu lumbu yambaninu. Wavova vo wantu bekala
akwa kizola
minzol’a nzimbu
akolami a se ye ngudi
minkondwa kwikizi
minkondwa nzolani a ungudi
minkondwa volo
akwa nganzi yo nsoki
azodi a nkembo ke mu Nzambi ko
bena nze yau bezolanga Nzambi, kansi ke bekunlemvokelanga ko
11. Mun’owu wa sono kia Nkunga 92:7 nkia diambu dibwila yimpumbulu?
11 Nga muna zunga kiaku muna ye wantu ayingi besonganga e fu yayi? Mu nza yawonso, wantu ayingi besonganga yo. Kansi ke kolo ko Nzambi diambu kevanga. Osianga o nsilu vo: ‘Vava e yimpumbulu ikola nze titi, avangi a mambi besakumuka; i befwasakana yakwele mvu.’—Nkunga 92:7.
NSANGU ZAMBOTE MU LUMBU YAMBANINU!
12, 13. Nkia mambu kekutulonganga Yave mu lumbu yayi yambaninu?
12 Nkand’a Nzambi wasakula vo mu lumbu yambaninu, e nza izala ye mpasi. Kansi wayika mpe mambu mambote mevangama.
13 Umbakuzi wa Nkand’a Nzambi. Daniele wa ngunza wasoneka mu kuma kia lumbu yambaninu vo: ‘O zayi usaka.’ (Daniele 12:4) Nzambi wasia nsilu wa vana umbakuzi kwa nkangu andi mu toma bakula o Nkand’a Nzambi. Yave olungisanga nsilu wau, musungula tuka muna mvu wa 1914. Kasikil’owu, okutulonganga o mfunu wa nkumbu andi, kani diandi mu kuma kia ntoto ye ludi mu kuma kia lukûlu. Okutuzayisanga dina divangamanga vava muntu kefwanga ye vuvu kia lufuluku. Tulongokanga vo Kintinu kia Nzambi kaka kifokola e mpasi zeto. Tulongokanga mpe una tulenda kadila ye kiese ye una tulenda yangidikila Nzambi. Kansi, adieyi selo ya Nzambi bevanganga mu kuma kia mana belongokanga? Ungunza wakaka ukutuvananga e mvutu.—Tala e Mvovo Misasilu 21 ye 25.
14. Yamu nkia tezo e nsangu zambote za Kintinu zisamunwinwanga? Aki nani besamunanga zo?
14 Salu kia longa mu nz’amvimba. Vava kayika oma ma lumbu yambaninu, Yesu wavova vo: “E nsangu zazi zambote za Kintinu zisamunwa mu nza yawonso.” (Matai 24:3, 14) E nsangu zambote za Kintinu zisamunwanga mu vioka 230 ma nsi ye vioka 700 za ndinga. Elo, omu nza yawonso, Mbangi za Yave batuka mu “zula yawonso ye makanda” besadisanga o wantu babakula nki i Kintinu ye dina kivanga mu kuma kia wantu. (Lusengomono 7:9) Ke belombanga nzimbu ko vava besalanga e salu kiaki. Bemengwanga yo siwa kitantu kwa wantu ayingi. Kansi, nze una Yesu kasakula, ke vena diambu ko dilenda kubasima mu samuna nsangu zambote.—Luka 21:17.
ADIEYI OFWETE VANGA?
15. (a) Nga okwikidi wo vo mu lumbu yambaninu tuzingilanga? Ekuma? (b) Adieyi dibwila awana belemvokelanga Yave ye awana ke bekunlemvokelanga ko?
15 Nga okwikidi wo vo mu lumbu yambaninu tuzingilanga? Ungunza wayingi wa Nkand’a Nzambi mu kuma kia lumbu yambaninu mu lungana wina. Ke kolo ko, Yave osima e salu kia samuna e nsangu zambote, i bosi e “mbaninu” ikwiza. (Matai 24:14) Nki i mbaninu? E mbaninu i vava Nzambi kefwasa yimpumbulu yawonso muna vita ya Armangedo. Yave osadila Yesu ye mbasi zandi za nkuma mu fwasa awana ke bekunlemvokelanga ko ye awana ke belemvokelanga Mwan’andi ko. (2 Tesalonika 1:6-9) Satana ye nkuya miandi ke bevukumuna diaka wantu ko. Awonso belemvokelanga Nzambi yo yikama Kintinu kiandi, bemona e ndungana nsilu miawonso mia Nzambi.—Lusengomono 20:1-3; 21:3-5.
16. Wau vo e “mbaninu” ifinamene adieyi ofwete vanga?
16 E nza yayi iyalwanga kwa Satana ke kolo ko ifwaswa. Muna kuma kiaki, diambote twakiyuvula: ‘Adieyi mfwete vanga?’ Yave ozolele vo walongoka mayingi muna Nkand’a Nzambi. Badikilanga longi dia Nkand’a Nzambi vo diamfunu kikilu. (Yoane 17:3) Mbangi za Yave bekutakananga konso lumingu mu sadisa wantu babakula Nkand’a Nzambi. Vanga e ngolo za lungananga yau muna tukutakanu. (Tanga Ayibere 10:24, 25.) Avo obakwidi vo vena ye diambu ofwete soba muna zingu kiaku, ku kadi yo lukatikisu ko mu soba dio. Avo ovangidi wo, e kikundi kiaku yo Yave kikumama.—Yakobo 4:8.
17. Ekuma wantu ayingi besusumukina vava mbaninu ikwiza?
17 Paulu wa ntumwa wasasila vo lufwasu lwa yimpumbulu lukwiza “nze mwivi muna fuku” i sia vo, muna ntangwa ina wantu ke beyindulanga ko. (1 Teselonika 5:2) Yesu wasakula vo ndonga beveza e ziku isonganga vo mu lumbu yambaninu tuzingilanga. Wavova vo: “Wauna wakala muna lumbu ya Noa, i una mpe ukala muna ngiz’a Mwan’a muntu [yovo lumbu yambaninu]. Kadi nze una wakala muna lumbu yayina, ina yavitila e Kizalu, badianga, banuanga, akala basompanga, akento basompeswanga, yamuna lumbu kiakota Noa muna nzaza, ke basia sungididi ko yavana Kizalu kiayiza, kiabakukulwisa yau awonso, i una mpe ukala muna ngiz’a Mwan’a muntu.”—Matai 24:37-39.
18. Nkia lulukisu katuvana o Yesu?
18 Yesu watulukisa vo twalembi fwa e diya mu kuma kia “dia yo nua kwasaka ye ntelamw’a moyo muna mambu ma zingu.” Wavova vo e mbaninu kukinsalukisa ikwizila “nze sokolo.” Wavova mpe vo ‘ikwiza kw’awonso bena ova nza.’ I bosi wakudikila vo: “Nuyingila, nudodokelanga ntangwa zawonso, kimana nwavua owu nutinina mambu mawonso mevangama, nwatelama vana ven’o Mwan’a muntu.” (Luka 21:34-36) Ekuma dinin’o mfunu mu lemvokela lulukisu lwa Yesu? E kuma kadi fioti fisidi e nza ya Satana ifwaswa. Awana kaka betondwanga kwa Yave yo Yesu i bevuluka kuna mbaninu yo zinga yakwele mvu muna nz’ampa.—Yoane 3:16; 2 Petelo 3:13.
^ tini. 4 Mikaele i nkumbu akaka ya Yesu Kristu. Muna zaya mayingi, tala e Mvovo Misasilu 23.


text:
ELONGI DIA 3
E Nsangu Zambote nga kwa Nzambi Kikilu Zatuka?
1. Nani i Nsonekesi a Nkand’a Nzambi?
E nsangu zambote za sia vo wantu besinga zinga yakwele mvu ova ntoto mu Nkand’a Nzambi zasonama. (Nkunga 37:29) Nkand’a Nzambi uvwidi nkanda 66 miakete. Nzambi wasadila tezo kia 40 ma wantu akwa kwikizi mu soneka nkanda miami. E nkanda tanu miantete miasonekwa kwa Mose se vioka tezo kia 3.500 za mvu. O nkanda wansuka wasonekwa kwa Yoane wa ntumwa se vioka tezo kia 1.900 za mvu. Asoneki a Nkand’a Nzambi ngindu za nani basoneka? Nzambi wasadila mwand’andi avelela mu zayisa nsangu zandi kw’asoneki a Nkand’a Nzambi. (2 Samuele 23:2) Ngindu za Nzambi basoneka, ke za yau kibeni ko. Muna kuma kiaki, Yave i nsonekesi a Nkand’a Nzambi.—Tanga 2 Timoteo 3:16; 2 Petelo 1:20, 21.
2. Aweyi tulenda kadila ye ziku vo Nkand’a Nzambi ludi uvovanga?
Tuzeye wo vo Nkand’a Nzambi kwa Nzambi watuka kadi uyikanga ye sikididi kiawonso e mambu mebwa kuna sentu. Ka vena muntu ko lenda wo vanga. (Yosua 23:14) Nzambi wa Mpungu-ngolo kaka lenda zaya mana mebwila wantu kuna sentu.—Tanga Yesaya 42:9; 46:10.
Nkand’a Nzambi waswaswana ye nkanda miakaka. Mazunda ye mazunda ma Nkand’a Nzambi mikayaneswanga mu ulolo wa ndinga. Kana una vo se wankulu, Nkand’a Nzambi ngwizani wina ye ngangu za nza. Mana mpe asoneki 40 a Nkand’a Nzambi basoneka ngwizani mena. * Vana ntandu, mana masonama muna Nkand’a Nzambi mu kuma kia zola mesonganga vo kwa Nzambi kikilu watuka una vo Nzambi a zola. Nkand’a Nzambi wakinu ye nkuma wa soba zingu kia wantu. E ziku yayi yawonso ikwikidisanga wantu ayingi vo nkanda wau Diambu dia Nzambi kikilu.—Tanga 1 Tesalonika 2:13.
3. Nkia mambu mena muna Nkand’a Nzambi?
Dimosi muna mambu masina mena muna Nkand’a Nzambi i nsangu zambote za sia vo, Nzambi ovwidi ekani diambote mu kuma kia wantu. Nkand’a Nzambi usonganga una muntu kavidisila elau dia zingila muna paradiso ova ntoto, kuna lubantiku lwa lusansu lwa wantu. Usonganga mpe una ntoto usinga kitukila diaka se paradiso.—Tanga Lusengomono 21:4, 5.
Muna Diambu dia Nzambi muvwidi mpe nsiku, nkanikinu ye tuludiku. Vana ntandu, Nkand’a Nzambi uyikanga nona isonganga una Nzambi kekadilanga yo wantu. Nona yayi ikutulonganga kiwuntu kia Nzambi. Muna kuma kiaki, Nkand’a Nzambi ulenda kusadisa mu zaya Nzambi. Usonganga una lenda kadila se nkundi andi.—Tanga Nkunga 19:7, 11; Yakobo 2:23; 4:8.
4. Aweyi olenda bakulwila Nkand’a Nzambi?
Finkanda fiafi fikusadisa mu bakula Nkand’a Nzambi, kadi usadilanga e ndekwa zina kasadilanga o Yesu. Uyikanga sono yayingi ya Nkand’a Nzambi yo van’e ‘nsas’a sono.’—Tanga Luka 24:27, 45.
Ka vena diambu ko diluta vananga kiese avo ke nsangu zambote za Nzambi ko. Kana una vo i wau, wantu ayingi ke beyangalelanga zo ko. Akaka nkutu makasi zikubafungisanga. Kuyambula ko vo ediadi diayoyesa. Kadi muna kala ye vuvu kia zinga yakwele mvu, divavanga vo watoma zaya Nzambi.—Tanga Yoane 17:3.
^ tini. 3 Tala muna finkanda Um Livro Para Todas as Pessoas.
ZAYA DIAKA MAYINGI
NSANGU ZAMBOTE ZITUKIDI KWA NZAMBI!
Aweyi Tulenda Kadila ye Ziku vo Nkand’a Nzambi Ludi Uvovanga?
Avo Nkand’a Nzambi kwa Nzambi watuka, ke ulendi fwanana ko ye nkanda miankaka.
O Nkand’a Nzambi Adieyi Kieleka Kelonganga?
Nkand’a Nzambi—Nkanda Watuka kwa Nzambi
Aweyi Nkand’a Nzambi ulenda kusadisila mu zizidila e mpasi? Ekuma ofwete bundila e vuvu muna ungunza wa Nkand’a Nzambi?
O Nkand’a Nzambi Adieyi Kieleka Kelonganga?
Akieyi i Ludi mu Kuma kia Nzambi?
Nga omonanga vo Nzambi okuvuanga kieleka mfunu? Zaya fu ya Nzambi ye una olenda kumfinamena.


text:
Kisilamu
Kisilamu (kilabu: الإسلام; al-islaam) kele lukwikilu ya nene mingi. Ngogo ya mukwikili ya kisilamu kele musilamu (kilabu: مسلم; muslim) to muzuluma (kifalanse: musulman).
Kisilamu me butuka na Arabia na mvu-nkama ya nsambwadi, nga basilamu ya kisina vanda balabu ye badawi. Bubu yayi basilamu mingi kele bankaka na balabu: baswahili, bangwana, bahausa, baturki, bafarsi, bapaki, badjawa ye bantu ya nkaka.
Muhamadi vanda ngunza ya kisilamu. Nzambi me tubaka na yandi ye yandi me tubaka na bantu. Nlandi mosi me sonika ngogo ya Muhamad na Korani, muntu kele mukanda ya santu ya kisilamu.
Balukwikilu ya kisina ya kisilamu kele:


text:
Inki Mutindu Nge Ke Monaka Bilumbu Yina Ke Kwisa?
Keti nsi-ntoto . . .
ta bikala kaka mutindu mosi?
ta beba diaka?
ta bonga?
MAMBU YINA BIBLIA KE TUBAKA
“Nzambi . . . ta kusula mansanga yonso na meso na bo, lufwa ta vandaka diaka ve; mawa, bidilu, mpi mpasi ta vandaka diaka ve. Mambu ya ntama me vila.”—Kusonga 21:3, 4, Mbalula ya Nsi-Ntoto ya Mpa.
YO LENDA TENDULA INKI SAMBU NA NGE
Kisalu ya mbote mpi ya kiese. —Yezaya 65:21-23.
Maladi mpi bampasi ya mitindu yonso ta vanda diaka ve.—Yezaya 25:8; 33:24.
Luzingu ya kiese mpi ya kukonda nsuka ti dibuta mpi banduku.—Nkunga 37:11, 29.
KETI BETO LENDA KWIKILA KIBENI MAMBU YINA BIBLIA KE TUBAKA?
Ee, sambu na bikuma kiteso ya zole:
Nzambi lenda lungisa lusilu na yandi. Na Biblia, bo ke bingaka Yehowa Nzambi mpamba nde “Nkwa-Ngolo Yonso,” sambu ngolo na yandi kele na nsuka ve. (Kusonga 15:3) Yo yina, yandi lenda lungisa kibeni lusilu na yandi ya kusoba nsi-ntoto sambu yo bonga. Biblia ke tuba nde, “Nzambi lenda sala mambu yonso.”—Matayo 19:26.
Nzambi ke zolaka kulungisa lusilu na yandi. Mu mbandu, Yehowa kele ti nzala ya ngolo ya kuvutula bantu yina me fwaka na luzingu.—Yobi 14:14, 15.
Biblia ke monisa mpi nde Yezu, Mwana ya Nzambi, belulaka bantu ya maladi. Sambu na nki yandi salaka yo? Sambu yandi vandaka ti luzolo ya kusala yo. (Marko 1:40, 41) Yezu monisaka na mutindu ya kukuka kimuntu ya Tata na yandi na mpusa yina yandi vandaka na yo ya kusadisa bantu yina vandaka ti mfunu ya lusadisu.—Yoane 14:9.
Yo yina, beto lenda ndima nde Yehowa ti Yezu kele ti luzolo ya kusadisa beto na kuvanda ti luzingu ya kiese na bilumbu ke kwisa!—Nkunga 72:12-14; 145:16; 2 Piere 3:9.
KUDIYULA
Inki mutindu Nzambi ta soba nsi-ntoto sambu yo bonga?
Biblia ke pesa mvutu na ngiufula yai na MATAYO 6:9, 10 mpi na DANIELE 2:44.
Longuka Mambu Mingi
NSANGU YA MBOTE YA MEKATUKA NA NZAMBI!
Lukanu ya Nzambi Sambu na Ntoto Kele Nki?
Biblia ketendula sambu na nki Nzambi salaka ntoto, ntangu bampasi tasuka, mpi mambu yina tasalama na makwisa sambu na ntoto mpi bantu yina kezinga kuna.
NSANGU YA MBOTE YA MEKATUKA NA NZAMBI!
Kimfumu ya Nzambi Kele Nki?
Nani kele Ntotila ya Kimfumu ya Nzambi, mpi nki mambu Kimfumu ta sala?