text: 1Ma Yeesu, ka ənyanə nə ci, ca shi ka ɗa ŋwaŋuunə, ci na ɗa gəŋwanə ka ənjitə da i əpinə da ənjitə məəki. Acii ha'ə, wanyinə ka banə ka hə akəŋwacii Əntaŋfə da Yeesu Aləmasiihu, 2waazawə waɓənə ŋga Əntaŋfə, ha ɗa gazhi'waanə ŋga zhi'wa də nə ŋga ənja, taa kə mwayi tii fa waɓənəkii, taa pooshi. Maa kə ɗii ənji bwaya bwayaanə, dzaluu tə tii, ha haɗa də tii, ha vii ka tii ŋgeerənə kaa təya ɗa ŋunyi sləna, ha ɗa gazhi'waanə ŋga sə'watə taa mi patə saa'itə ha dzəgunə ka ənja. 3Ɗawə ha'ə, acii tə'i saa'i na shi ətə pooshi ənji na moo fa ŋunyi dzəgunənə. Amma, makə see sətə kaɗeesəkə ka tii nə təya moo fanə, ka jaajatənə nə tii də ənji dzəgunənə laŋə, kaa təya dzəgunə ka tii makə sətə mwayi tii. 4Ka njiikəginə nə tii liminətii ka fa gooŋgaanə, təya dzəgərə ka fa jirakənə. 5Amma, ma ha, duu aakəŋwa də ətsətə naaku nə taa agi mi patə, ha sə'watə taa ŋgutə sa ciɓa, ha waaza Ŋunyi Habara ka ənja, ha mbu'utəgi də slənətə vii Əntaŋfə ka hə. 6Ma nyi kamə, ka ndzaanə nə nyi makə sataka ətə ci ənjə a vii ka Əntaŋfə, waatoo kə mbu'ya saa'i ŋga əntənaaki. 7Kə ɗii nyi gazhi'waanə ŋga slənə gooŋgaanə, kə uudəpaa nyi slənaaki əsə, masaaweemə nyi ka vii gooŋgaaki əsə. 8Kə shii nyi oo'i, ma uusəratə nə Slandanə a ənya, tə'i shikwa ca gəra tə nyi aciikii putə ŋga ndzaanaaki matsəkii akəŋwaciikii. Ma ca, əndə la gəŋwanə də rəgwakii nə ci. Əntaa ka nyi nyi daanəki nii kəya vii shikwakii əsə, amma da i ka patənə ŋga ənjitə ca moo ənyanaakii ka shaŋə. 9Ma ɗanəkwa, ɗawə gazhi'waanə ŋga shinə aa hanə aaɓiiki pii pii, 10acii ma Dimasə, kə bwasee ci ka nyi putə ŋga uuɗə uushi'inə ŋga duuniyana, ca palə saakii aa Teesaloonika. Kə pyalə Karasəka aanə hanyinə ŋga Galatiya. Titusə əsə, kə pyalə ci aanə hanyinə ŋga Daləmatiya. 11See Luka mbəɗaanə aɓiiki. Ma ha sha, 'waanə tə Marəkusə, una pyalya, kaa ca shi ka tsakənə tə nyi agi sləna. 12Acii Tikikusə maa, kə sləkee nyi ka ci aa Afisa. 13Ma ha sha, ŋgiraanə ka nyi kəjeerənaaki ŋga kəla də əra ətə bwasee nyi ga Karəpusə də Tərawasə. Ha ŋgiraanə əsə ləkaləkatənyinə, ma palee maa, ətə ŋga kuvə'unə. 14Ma Aləkəsandəra ənhya, kə ɗii ci ka nyi bwaya bwayaanə ka shaŋə. Slandanə na ki'itə ka ci bwaya bwayaanaakii. 15Aa ha nəhə naaku nə aciikii əsə, acii kə ɗii ci gazhi'waanə ŋga dzavə waaza Ŋunyi Habara aa meenə ka shaŋə. 16Ma saa'itə nyi akəŋwacii gəŋwanə ŋga təkəŋwanə, pooshi əndə gi ka pərapaanə tə nyi taa rəŋwə. Ənji patə, kə bwasee tii ka nyi. Wa Əntaŋfə a tifyagi ka tii 'waslyakəətsatii! 17Amma kə kəŋaanə Slandanə kədəhə da nyi, ca tsakə ka nyi ŋgeerənə ŋga waaza Ŋunyi Habara furəŋə, hara slikərənə patə asəkə kuvə gəŋwanə a fa; kə luupaa Slandanə tə nyi ama wə əsə. 18Acii ha'ə, kə shii nyi, ka luupaanə nə Slandanə tə nyi acii taa ŋgutə tsarə ŋga bwaya uushi, ca kərə tə nyi jamə aadəgyə, hatə cii kəya ɗa ŋwaŋuunə. Naakii nə ɗuunuunə ka ca'ə ndəŋwə ndəŋwə. Aamiina. 19Nəhəpaa ka nyi tə Pərisəkila da Akila da ənji yi ŋga Wanasifara. 20Kə ənəgi Irasəta də Koorintiya, nya bwasee ka Tərafima də Milita acii paa ci fatə ndaŋə ndaŋənə ŋga shishinəkii. 21Ɗawə gazhi'waanə ŋga shinə taabu'u ɗanə vyanə. Ma i Abulusə da Pudisə da Linasə da Kəlawudiya da patənə ŋga ndzəkəŋushi'inə ənji nə'unə, kə nəhəpaa tii tə hə. 22Wa Slandanə a ndzaanə a ədzəməku, ca ɗa koonə pwapoonə.


c: text/html

text: 1Ma dəba eye na, Yesu a ye a walaŋ i gay hay ta gəma hay. A ye a həhal mə ɗəma na, a ɗa ha Labara Ŋgwalak eye i Bəy i Mbəlom mə ɗəma tebiye. Gawla ŋgay hay kuro gər eye sulo tə paway bəzay. 2Ŋgwas neheye Yesu a həhar fataya abəra fakalaw aye ta neheye a mbəl tay ha abəra ma ɗəvats aye ta zəŋgal na dərmak. Nəteye na: Mari nakə tə zalay Mari Magədala eye, Yesu a həhar faya abəra Fakalaw hay tasəla aye; 3Zan ŋgwas i Kuza neŋgeye ndo məgəse dala i Herod; Suzan; ada ta ŋgwas hay wal wal neheye ta dzənawa Yesu ta gawla ŋgay hay tə wu tay hay aye. 4Ndo hay haladzay ti ye naha ma gəma hay wal wal. Yesu a ŋgatay a ndo niye hay ti ye naha haladzay tə haya gər ka təv ŋgay na, a tsikatay me ta dzeke a gwaɗatay: 5«Ndo wuray a ndohwaw abəra mə gay. A həl hulfe ŋgay a ye ha a pesl mata sləge. A ye naha na, a dazlay a masləge. Ahəl nakə faya ma kutsiye hulfe ŋgay a guvah aye na, siye hay tə kuts ka tsakay i tsəveɗ. Hulfe niye na, ndo hay ta mbərasla na, ɗiyeŋ hay tə pala na tebiye. 6Siye a dəɗ ka sik i pəlaɗ. Tə ndzohwaw na, kwayaŋŋa tə kula heryew heryew. Tə kula na, hərwi ta huta yam ma bəɗ bay. 7Neŋgeɗ a dəɗ a gay i dak. Dak niye hay tə gəl. Tsa na, dak niye hay tə ŋgəɗətsa na hulfe niye a ndzohwaw aye, kwa hulfe niye hay ta ge bo bay ada ta nah bay. 8Ane tuk na, siye hay tə kuts ka təv lele eye. Tə ndzohwaw ada tə gəl. Tə gəl na, tə nah lele. Makwehe nəte na, wur eye faya temerre.» Yesu a gwaɗatay sa: «Ndo nakə zləm andaya faya mətsəne aye na, mâ tsəne lele!» 9Ma dəba eye na, gawla ŋgay hay ta tsətsah faya, tə gwaɗay: «Dzeke nakə ka tsik aye na, a say məgweɗe mey?» 10Yesu a mbəɗatay faya, a gwaɗatay: «Nəkurom na, Mbəlom kə ɗakum ha wu nakə maŋgaha eye ma bəy ŋgay aye. Ane tuk na, ndo siye hay ta tsəniye wu hay na, ta dzeke. Andza niye: “Ta sliye mazəbe faya, ane tuk na, ta ŋgateye bay. Ta sliye faya mətsəne, ane tuk na, andza məgweɗe mey na, ta tsəniye bay.”» 11Yesu a gwaɗatay sa: «Dzeke nakay a say məgweɗe na, anaŋ: Hulfe na, bazlam i Mbəlom 12Ndo siye hay ta ndzəkit bo ta tsakay i tsəveɗ nakə hulfe a kuts faya aye. Nəteye na, tə tsəne bazlam i Mbəlom. Tsa na, Fakalaw a yaw a buwa na bazlam i Mbəlom niye tə tsəne aye abəra mə ɗərev tay. A buwa na na, hərwi ada tâ dzala ha faya bay ada tâ təma bay. 13Siye hay ta ndzəkit bo ta təv nakə bətekwew andaya faya haladzay bay aye. Tə tsəne bazlam i Mbəlom ada ta təma tə məŋgwese eye lele. Ane tuk na, ta huta məpe zləlay mə bazlam i Mbəlom bay. Ɗəretsətseh tə masəpete i Fakalaw a ndzatay a gər na, tə gər ha mədzele gər abəra ka Mbəlom. 14Hulfe neheye tə kuts a gay i dak hay aye na, ta ndzəkit bo ta ndo neheye tə tsəne bazlam i Mbəlom aye. Ane tuk na, bor i məndzibəra, bor i zlele, ta bor i wu mekeleŋ eye hay wal wal a ye tay a bo. Wu niye hay tə ŋgəɗətsa na bazlam i Mbəlom nakə mə ɗərev tay aye. Bazlam i Mbəlom dərmak kə huta məvəle hohway bay. 15Hulfe nakə a kuts ka təv lele eye na, ta ndzəkit bo ta ndo neheye tə tsəne bazlam i Mbəlom aye na, tə pa na a ɗərev tay lele. Tə gay metsehe lele. Bazlam i Mbəlom a gəl mə ɗərev tay, tə nah lele.» 16Yesu a tsikatay dzeke sa, a gwaɗatay: «Ɗaɗa ndo ma zlaweye lalam ŋgay ma piye faya ako ada ma hurəkwiye faya gəse ɗaw? Kəgəbay ma piye na a dəba i sləlah ɗaw? Ɗuh ma piye na na, ka wu məpe lalam hərwi ada ndo neheye ta fələkwiye a gay aye mâ dəvatay dzaydzay. 17Sərum ha na, wu neheye maŋgaha eye hay aye na, ta zəbiye ŋgəray ŋgəray ta həpat. Ada wu neheye ndo hay tə sər bay aye na, ndo hay ta ta səriye mə dzaydzay.» 18A gwaɗatay sa: «Gumay metsehe a mətsəne wu nakə ka pawumay zləm aye. Hərwi ndoweye kə pay zləm lele na, Mbəlom ma səkahiye ha mətsəne ada mâ tsəne lele. Ane tuk na, ndo nakə a say mətsəne bay aye na, kwa tsekweŋ eye nakə a tsəne aye na, ta buwiye na.» 19May i Yesu ta malamar i Yesu hay ta pəla na Yesu. Ta pəla na na, ta huta na Yesu. Ane tuk na, ta ndisl ka təv ŋgay bay hərwi ndo hay haladzay ka tsəveɗ. 20Tə gwaɗay a Yesu: «May yak ta malamar yak hay, nəteye ma bəra faya ta tsətsahiye kar. A satay məŋgataka.» 21Ane tuk na, Yesu a mbəɗatay faya, a gwaɗatay: «May ga ta malamar ga hay na, ndo neheye faya ta pay zləm a bazlam i Mbəlom ada faya ta giye wu nakə bazlam i Mbəlom a tsik aye.» 22Pat wuray na, Yesu a gwaɗatay a gawla ŋgay hay: «Tsalakwa a kwalalaŋ i yam takwa a diye i dəlov neŋgeɗ.» Tsa na, tə tsal a kwalalaŋ i yam, ti ye. 23Ahəl nakə faya ta diye ka gər i yam aye na, Yesu a ndzahəra. A ndzahəra na, kwayaŋŋa mətasl a vəzl ka gər i dəlov niye ta gədaŋ. Tsa na, kwalalaŋ i yam a rah ta yam mazlambar ta kutsiye a yam. 24Gawla ŋgay hay ta həndzəɗ ka təv ŋgay. Ta wuda ka bo, ta pəɗeke ha Yesu abəra ka məndzehəre. Tə gwaɗay: «Bəy may, Bəy may, ka mətakweye!» Tsa na, Yesu a pəɗeke, a gay me a mətasl ada a yam. Kwayaŋŋa mətasl a ndza ɗeɗik. Məɓəle i wuray kwa tsekweŋ andaya sa bay. 25Yesu a gwaɗatay a gawla ŋgay hay: «Ka yum ha mədzal gər kurom aye a ŋgay!» Ane tuk na, ta dzədzar haladzay. A gatay hərɓaɓəkka. Tə gwaɗ mə walaŋ tay: «Nakay na, ndo wuray? A gatay me a mətasl ta yam na, tə gəsay me aye!» 26Yesu ta gawla ŋgay hay tə ndisl a gəma i Geraseni nakə ta diye i dəlov niye tə zalay dəlov i Galile aye. Niye na, bəse kame i dala i Galile. 27Yesu a mbəzlaw abəra mə kwalalaŋ i yam na, ndo wuray a ndzawa ma wuzlahgəma, a ŋgatay a Yesu na, a yaw ka təv ŋgay. Ndoweye niye na, gər a vuway. Kə ndza haladzay a pawa ka bo petekeɗ sa bay ada a hənawa mə gay bay sa tsa. Ane tuk na, a hənawa mə walaŋ i tsəvay hay. 28A ŋgatay a Yesu na, kwayaŋŋa a wuda ta gədaŋ. A kal ha bo kame i Yesu. Tsa na, a gwaɗay: «Nəkar na, Yesu Wawa i Bəy Mbəlom Fetek. Ka wuɗa ka neŋ na, mey? Amboh kâ geŋ wuray bay tey.» 29A tsik andza niye na, hərwi Yesu a gwaɗaway a fakalaw: «Dara abəra mə bo i ndo nakay.» Tə dzawaway na sik tə səselek ada tə paway tsalalaw a həlay. Ane tuk na, a ŋgəzlahawa ha wu niye hay tə dzawawa na aye ndərtsətsətse ada fakalaw a yawa ha a təv dəreŋ aye hay abəra mə walaŋ i gay, a kəsaf. 30Yesu a tsətsah faya, a gwaɗay: «Məzele yak na, way?» Fakalaw niye a mbəɗay faya a gwaɗay: «Məzele ga na, Haladzay.» A tsikay a Yesu andza niye na, hərwi nəteye haladzay mə bo i ndo niye. 31Fakalaw niye hay tə gay amboh a Yesu hərwi ada mâ kuts tay a bəɗ nakə kutsɨk bagwar eye aye bay. 32Ka təv eye niye na, madəras hay andaya faya ta pəliye wu mənday tay hay ma tsaholok wuray. Fakalaw niye hay mə bo i ndo niye tə gay amboh a Yesu hərwi ada mâ vəlatay tsəveɗ məfələkwe a bo i madəras niye hay. Yesu a vəlatay tsəveɗ mede a bo i madəras niye hay. 33Tsa na, fakalaw niye hay ti yaw abəra mə bo i ndo niye ti ye, tə fələkwa a bo i madəras hay. Madəras niye haladzay aye ta hwayaw abəra ka mahəmba niye. Ti yaw tə kuts a dəlov niye tebiye, tə dze a ɗəma. 34Ndo mətsəkure madəras niye hay tə ŋgatay andza niye na, ta hway, ti ye a wuzlahgəma mata ɗatay ha labara niye a ndo hay ada a ndo neheye nəteye dəreŋ ta wuzlahgəma aye hay. 35Tsa na, ndo hay tə tsəne na, ti yaw mata zəbe naha ka wu nakə a ge bo aye. Ti yaw tə ndislew ka təv i Yesu na, tə ŋgatay a ndo niye fakalaw hay ti yaw abəra mə bo ŋgay aye mandza eye ka təv i Yesu. Anəke na, petekeɗ ka bo ada neŋgeye lele, andza nakə a ndzawa aye sa bay. Tə ŋgatay andza niye na, ta dzədzar. 36Ndo neheye labara i gər mavuwe a ge bo ka ɗəre tay aye nəteye dərmak ta təkəratay labara eye a ndo niye hay ti ye naha, nəteye ta ŋgatay təbey aye. Gər mavuwe niye a mbəl kəkay na, ta təkəratay. 37Tə tsəne na, ndo i dala i Geraseni niye tebiye ta tsətsah ka Yesu tə gwaɗay: «Do abəra ka dala may» hərwi ta dzədzar haladzay. Tsa na, Yesu a tsal a kwalalaŋ i yam hərwi mede abəra ka dala niye. 38Ndo nakə fakalaw hay ti yaw abəra mə bo ŋgay aye, a gay amboh a Yesu ada Yesu mâ vəlay tsəveɗ mâ zəŋgal na. Ane tuk na, Yesu kə vəlay tsəveɗ ka məpay bəzay bay. A gwaɗay: 39«Do a mətagay yak! Təkəratay a ndo hay wu nakə Mbəlom a ge hərwi yak aye, kwa tsekweŋ ka gər ha faya abəra bay.» Tsa na, ndo niye a ye a təkər wu nakə Yesu a ge hərwi ŋgay aye ma wuzlah gay tebiye. 40Yesu a maw ma diye i dəlov a diye neŋgeɗ na, ndo hay haladzay faya ta həbiye na. Ndo niye hay tə ŋgatay a Yesu na, ta təma na lele. 41Tsa na, ndo wuray tə zalay Dzayrus a ye naha dərmak. Neŋgeye na, bəy i gay i maɗuwule me. A ye naha a dəkway gurmets a huvo a Yesu. A gay amboh a Yesu, a gwaɗay: «Amboh kâ ma a gay ga tey.» 42A say Yesu mâ ye a gay ŋgay na, hərwi dem ŋgay andaya nəte məve ŋgay ma giye kuro gər eye sulo. Dem eye niye na, bo a wur faya ma mətiye. Ahəl nakə Yesu faya ma diye na, ndo hay haladzay faya ta ŋgəɗətsiye na kwa tə waray kwa tə waray. 43Ŋgwas wuray andaya dərmak. Ŋgwas eye niye na, ɗəvats eye. Bambaz a mbəɗawayaw abəra mə huɗ. Ɗəvats eye niye kə ndza faya məve kuro gər eye sulo. Kə dze ha zlele ŋgay haladzay a gay i ndo i sidem hay. Ane tuk na, ndəray nəte kə sla faya məmbəle ha bay. 44A ye a walaŋ i ndo niye hay. Tsa na, a həndzəɗ ka təv i Yesu ta dəba, a lamay a me i petekeɗ i Yesu. Kwayaŋŋa bambaz nakə a mbəɗawayaw faya abəra aye a tərəts. A huta zay. 45Yesu a tsətsah, a gwaɗ: «Maa lemeŋ, way?» Nəteye tebiye tə sər maa lamay way na, tə sər bay. Piyer a gwaɗay: «Bəy ga, ka gwaɗiye “Maa lemeŋ way” na, ka ŋgatay tə lawara kar ada faya ta ŋgəɗətsiye kar kwa tə waray kwa tə waray təbəɗew.» 46Aya ane tuk na, Yesu a gwaɗ: «Ndəray kə lemeŋ, hərwi na sər ha gədaŋ ki yaw abəra mə bo ga.» 47Ŋgwas niye a sər ta huta na na, a ye ka təv i Yesu tə madzədzere eye. A ye a dəkway gurmets a huvo a Yesu. A təkəray, a lamay hərwi mey ada a mbəl kwayaŋŋa na, a təkəray kame i ndo niye hay tebiye. 48Yesu a gwaɗay: «Dem ga, mədzal gər yak kə mbəl kar ha. Do wu yak barbarra.» 49Ahəl nakə Yesu faya ma tsikeye a ŋgwas niye andza niye na, ta sləraw ndo abəra mə gay i bəy i gay i maɗuwule me niye tə zalay Dzayrus aye. A yaw a gwaɗay: «Dem yak kə mət. Kâ wurɗay me a Miter sa bay.» 50Ane tuk na, Yesu kə tsəne, a gwaɗay a Dzayrus: «Kâ dzədzar bay, dzala ha ka neŋ tsa na tsɨy, dem yak ma mbəliye.» 51Tə ndisl naha a gay i Dzayrus na, kə vəlatay tsəveɗ a ndo hay məfələkwe a gay bay. Ti ye na, ta Piyer, Yuhana ta Yakuba ɗekɗek tsa ta bəba ada ta may i wawa. 52Mə gay i mədahaŋ niye na, ndo hay tebiye taŋgof taŋgof, siye faya ta ndəviye kuɗa hərwi wawa niye a mət aye. Yesu a ye naha na, a gwaɗatay: «Kâ tuwum bay. Dem nakay na, kə mət bay, neŋgeye mandzahəra eye.» 53Ane tuk na, ndo niye hay tə ŋgwasay dəla mə gər, tə sər lele dem niye na, kə mət. 54Yesu a ye naha na, a gəs na dem niye mə həlay ada a gwaɗay ta gədaŋ: «Wawa, lətse!» 55Dem niye a mbəl. Kwayaŋŋa a lətse tsəkwaɗ. Yesu a gwaɗatay: «Vəlumay wu mənday.» 56Tsa na, bəba ta may i wawa a gatay hərɓaɓəkka. Ane tuk na, Yesu a gwaɗatay: «Wu nakay a təra aye na, kâ tsikumay a ndəray bay.»

robotstxt: allowed

filter: keep


text: 1Wata malaa'ika ŋga tufənə a ədə uutəmaakii. Ma nya tsaamə, wata nya nee ka tikisa ətə kulyagərə aa duuniya. Ənjə a vii ka ci uuzənə ŋga makuvə ŋga makurəŋə gu'u ŋga zanə. 2Tikisakii a wunəgi ma ŋga gu'ukii. Wata makiirənə a pukyagi asəkə gu'ukii makə ətsanə ŋga maɗuunə kuva, ca əndəgi uusəra da səkəntaŋfə. 3Ayiwanyinə a shigi agi makiirənəkii aasəkə duuniya. Ənjə a vii ka tii tsarə ŋga baawəɗa ŋga həəhənə makə ŋga arədədənə. 4Ənjə a ba ka tii, ga təya ciɓee ka kuzəna taa ka ŋgutə tsarə ŋga ba da ənfuginə. Amma, wa təya ciɓee ka ənjitə pooshi sagida ŋga Əntaŋfə akəŋwaciitii tanə. 5Ənjə a vii ka tii rəgwa ŋga ciɓeenə ka tii ŋga ləgiɗə tufə, amma ga təya ɓəələgi tə tii. Ma zəmənə ŋga ciɓəkii əsə, makə ətə ci əhənə ŋga arədədənə a zəmə ənda. 6Ma agi ləgiɗətə tufə, ka alənə nə ənji shiŋkinə wa, amma paa tii ka upaanə shaŋə. Ka uuɗənə nə tii məətəginə, amma ka huyinə nə wa aciitii. 7Ma ayiwanyinəkii, makə təhinə ŋga paginə nə tii, da i uushi makə dara əndzənə agyanətii. Makə ŋga ənji shiŋkinə nə kəŋwaciinətii əsə. 8Makə shiŋkinə ŋga makinə nə shiŋkinatii də gərənə. Linyinətii əsə, makə ətə a ma livara. 9Ma a ədzəmətii, tə'i uushi makə kərəmə ŋga tibisa. Makə wazənə ŋga moota-təhinə laŋə, təya dzə ka panə, nə bəbu'watii ka wazənə. 10Ma gazhatii da zəmənə ŋga əhənatii, mbərə mbərə da ŋga arədədənə. Da gazhatii nə tii da baawəɗa ŋga ciɓeenə ka ənji ŋga ləgiɗə tufə. 11Tə'i ŋwaŋwatii, malaa'ika nə ci. Aaciikii ba'avə ənji makurəŋə gu'u ŋga zanə. Ma ləməkii də uura Ibəraaniya, Abadanə. Də uura Gərikə əsə, Apooliyanə, makə banə, əndə zaginə. 12Ma kawa'amə ŋga təkəŋwanə, kə dzəgi. Ma daba'ə ətsa, tə'i kawa'anyinə bəra'i na shi. 13Wata malaa'ika ŋga kuwanə a ədə uutəmaakii. Ma nya fa, wata əndə'i uura a shigi danə taŋgalanyinə ənfwaɗə ŋga ha ŋga ɗa sataka, ətə ghənyi ənji də əndzənə akəŋwacii Əntaŋfə. 14Uurakii a ba ka kuwanə ŋga malaa'ikata, əŋki ci, “Kapaa tə malaa'ikanyiitə ənfwaɗə ətə shi ənjə a anəgi tə tii a gəərə Ufəratisa.” 15Wata kuwanə ŋga malaa'ikatə a kapaa tə tii. Ma təya, kə tasəkapaa ənji tə tii ka slənənə agi saa'ita, waatoo, agi tibisəta ŋga uusərata ŋga ləgiɗəta da ŋga fəzəta. Ma slənatii, ɓəələginə tə patənə ŋga purəŋanə rəŋwə agi makkə ŋga ənja. 16Wata soojiinə a shi a ba'a təhinə. Kə bii ənji ka nyi laŋənatii: miliyoonə gya'ə bəra'i. 17Wiinə makə sətə nee nyi ka təhinə da ənjitə a ba'atii agi uushi'iitə ɓaarii ənji ka nyi: ma ənjitə a ba'a təhinəkii, tə'i kərəmə ŋga tibisa a ədzəmətii dizə makə gunə da shigəna da shishima shishima. Ma nə ŋga təhinəkii, makə ŋga livarənyinə. Gunə da makiirənə da baruuda ətə ca tsakə iza'unə ca bujika da matii. 18Də ha'ə ɓəələgi ənji tə purəŋanə rəŋwə agi makkə ŋga ənja, waatoo, də guuta da makiiriita da baruudətə ca bujika a ma təhiita. 19Acii da matii da da gazhatii nə baawəɗa ŋga təhinəkii. Ma gazhatii, makə ŋga rəhunə da nəkii nə tii. Də ci ci təya iidə ənja. 20Ma ənjitə mbəɗaanə ətə maɓəələgimə uushi'iitsə tə tii, pooshi tii baanə ka Əntaŋfə. Paa tii bwasee ka bwaya slənatii. Mabwaseemə tii ka paslə ginaajinyinə da uuləminə ŋga əndzənə taa ŋga ŋgutə tsarə ŋga tibisa taa ŋga faara taa ŋga ənfwa. Ma uushi'iitsə cii təya paslə, paa tii ka nee ka uushi'inə, paa tii ka fa uushi'inə, paa tii ka mbee ka wiinə əsə. 21Ma ənjitsa, pooshi tii baanə ka Əntaŋfə, paa tii bwasee ka ɓəələhiinə da ɗaaɗa sə ŋga hiila, paa tii bwasee ka aləhiinə da hərənə əsə.


text: 1Ma aləkawalətə ɗii Əntaŋfə ka ənji kaa təya upaa əpisəka, ma'ə ca'ə əndzə'i. Acii ha'ə, nəhaamə naamə na, acii ga əndə'i əndə ahadoonə a təkuree ka mbu'unə aadəvə putə ŋga 'waslyakəənaakii. 2Kə fii amə ŋunyi habara ŋga Əntaŋfə makə sətə shi dzədzəshi'inaamə a fii agi bilinə. Ma təya, kə fii tii, amma pooshi nafii tə tii, acii, ma saa'itə fii tii, pooshi tii liwə də vii gooŋga. 3Ma amə ənə vii gooŋga, kə mbu'yaamə ka ha ŋga əpisəkəkii. Amma ma təya, pooshi tii mbu'i, makə sətə bii ci, “Kə ɓəzhi səkəki, nya jiɗə, əŋki nyi, ma təya, paa tii ka mbu'unə aanə hanyiitə vii nyi ka tii kaa təya əpisəkə davə.” Taa ŋgahi waɓi ci ha'ə, patə da ha'ə tə'i əpisəka, acii ndzaŋənə ka saa'itə tagii ci duuniya uugi ci slənaakii patə. 4Tə'i əndə'i ha asəkə malaɓa ləkaləkatə waɓi ci agyanə məɗəfənə ŋga uusəra, əŋki ci, “Kə əpi Əntaŋfə səkə ka məɗəfənə ŋga uusəra makə uugi slənaakii.” 5Asəkə hatsə ha'ə əsə, kə nyaahə ənji oo'i, “Paa tii ka mbu'unə aanə hanyiitə vii nyi ka tii kaa təya əpisəkə davə.” 6Ma ənjitə 'watəgi fa ŋunyi habara, paa tii vii gooŋga. Acii ha'ə, paa tii mbu'i aadəvə. Amma ca'ə əndzə'i, ma'ə rəgwa mawunəkii kaa hara ənjə a mbu'u aadəvə. 7Putə ŋga ətsə ha'ə, fəzənyinə laŋə daba'a ətsa, Əntaŋfə a la əndə'i uusəra ətə ci ənjə a 'wa, ‘Ənshinə.’ Kə waɓi Əntaŋfə da ma Dawuda, kə bii ci waɓəətsə uugiinə naahətənə koonə, ətə bii ci, “Ma ənshinə, maɗa kə fii unə uura ŋga Əntaŋfə, fatəmə tə ci, goona huurəgi ədzəmuunə.” 8Maci daga ŋukə ŋukə kirə Jasəwa tə dzədzəshi'inaamə, təya mbu'u ka hatə ɗii Əntaŋfə davə, təya əpisəkə da ci, kaɗa pooshi Əntaŋfə gi aakəŋwa də la əndə'i uusəra. 9Də ha'ə shii amə oo'i, ma uusəratə ɗəkəpaa Əntaŋfə ka ənjaakii ŋga əpisəka, ma'ə ca'ə əndzə'i, makə sətə əpi ci səkə naakii ka məɗəfənə ŋga uusəra. 10Acii taa wu patə liwə əpisəkətsə ɗii Əntaŋfə aləkawaləkii ŋga viinə, kə uugi slənaakii, kə əpi ci səkə əsə, makə sətə əpi Əntaŋfə naakii. 11Acii ha'ə, ma amə, ɗaamə gazhi'waanə ŋga dəmənə ka ha ŋga əpisəkətsa, acii ga taa wu ahadaamə a təkuree ka dəmənə, makə sətə təkuree dzədzəshi'inaamə, acii tsarə ŋga ghatə vii gooŋgatsa. 12Acii, ma waɓənə ŋga Əntaŋfə, da i əpinə nə ci, kwatsə kwatsə nə ci əsə. Hiɗamə hiɗamə nə makii palee ka ŋgila purəŋanə ətə ca idə kyakya'ə rəgwa. Agi dəməgərənə nə ci vəɗikə aasəkə ədzəmə əndə ca'ə ka hatə ɗii məguŋunə ca mbu'u aagi mbwasama. Agi ɓaarəginə nə ci paŋgəraŋə tə sətə ci əndə a hiima a ədzəməkii da sətə cii kəya ɗa aniya ŋga ɗanə. 13Ma Əntaŋfə, pooshi uushi ətə tagii ci bahə umbəgi agyanə ginəkii. Paŋgəraŋə paŋgəraŋə nə patənə ŋga uushi'inə akəŋwaciikii. Ka ci naama baaba patənə ŋga slənə gaamə. 14Makə ɗii ci tə'i amə da maɗuunə limanə ətə ndərəgi dzakə dagi səkəntaŋfə aadəgyə, waatoo, Yeesu Uuzənə ŋga Əntaŋfə, acii ha'ə, kəsətaamə təŋə təŋə tə vii gooŋgaanə caama baaba. 15Acii ma maɗuunə limanə gaamə, əntaa ətə pooshi ka nəhə təgunuunə gaamə. Maɗa kə palee uushi ka ŋgeerii amə, agi nəhənə nə ci təgunuunə gaamə. Ma ca, kə upaa təɓənyinə kama kama tə ci weewee makə ətə upaa taamə, amma pooshi ci ɗii 'waslyakəənə. 16Acii ha'ə, ŋgərəgyaamə ŋgwalənə, ama əntsahə aaɓii ŋwaŋwa əndə ɗa pwapoonə, kaa ca nəhə təgunuunə gaamə, ama upaa pwapoonə ka tsakənə daamə ka saa'itə caama moo.


text: 1NGakom je, kɨ ɔjɨ dɔ re lə Ɓaɓe Jəju Kɨrɨsɨ, kɨ dɔje kɨ a ɔsɨ-naa rɔe tɨ, nḛ kɨ jɨ dəjɨ səsi ə to kɨn: 2lokɨ dəw madɨ a əl səsi ta ə nə e ta kɨ ḭ rɔ Luwə tɨ, ə se a əl səsi ə nə e ta ə se makɨtɨbɨ kɨ ḭ rɔje tɨ ə nə: ndɔ lə Ɓaɓe re ngata ə, adi ta kɨn yətɨ dɔsi al nɨm, adi ra səsi ɓəl al nɨm tɔ. 3Adi dəw madɨ ədɨ səsi kɨ go rəbɨ madɨ al. Sɔbɨ kadɨ ta̰ rɔ Luwə, kɨ e ta̰ rɔ kɨ dɔbəy tɨ kɨn dɔe tḛḛ, taa dəw kɨ nje ta̰ rɔ Luwə kɨ e dəw kɨ tujɨ sɔbɨ dɔe kɨn ka, dɔe tḛḛ taga ɓəy tɔ taa ndɔ kɨn a re. 4Dəw kɨ nje ta̰ rɔ kɨn a ḭ kadɨ rɔ kɨ nḛ je pətɨ kɨ tɔ Luwə ɓa dɔ tɨ, ə se nḛ kɨ dɨje ɨsɨ ɔsi məkəsɨde nangɨ no̰e tɨ. Dəw kɨn a aw bɨtɨ kadɨ ɨsɨ me kəy tɨ lə Luwə, a ə nə ne wa ə ne Luwə. 5M-gər kadɨ mesi a ole dɔ tɨ təkɨ ndɔ kɨ mi-n səsi naa tɨ ɓəy kɨn, m-əl səsi ta kɨn ngata. 6NGa nɨngə, kɨ ɓasɨne kɨn, ɨgəri nḛ kɨ uwə dəw kɨ nje ta̰ rɔ Luwə ka kɨn nangɨ kadɨ tə dɔkagɨloe ɓəy taa a tḛḛ kɨ dɔne taga. 7Tadɔ tɔgɨ kɨ majal kɨ nje ta̰ rɔ Luwə ɨsɨ ra kɨlə ne lo ɓɔyɔ tɨ, nə nay kadɨ dəw kɨ uwə nje ta̰ rɔ kɨn nangɨ ɨyə̰ rəbɨ ade ɓəy taa, 8nje ta̰ rɔ a tḛḛ kɨ dɔne taga. Nɨngə lo kɨn tɨ, Ɓaɓe Jəju a to kə̰ə̰ kɨ tane tɨ tuje-n kɔ, a təl-e nḛ kɨ kɔ kare tɨ kɨ tɔgɨ kɨ a re-n. 9Kɨ ɔjɨ dɔ nje ta̰ rɔ Luwə, e a re kɨ tɔgɨ lə Sata̰, a tḛḛ kɨ tɔgɨ je kɨ dangɨ dangɨ, a ra nḛ kɔjɨ je, kɨ nḛ mbəli je kɨ ngom. 10A ra nḛ je kɨ go rəbe tɨ al kɨ dangɨ dangɨ mba kədɨ-n kəm dɨje kɨ kadɨ a awi tujɨ tɨ. Dɨje kɨ kadɨ a awi tujɨ tɨ mbata mbati taa nḛ kɨ rɔjetɨ, mbati ndɨgɨ nḛ kɨ rɔjetɨ kɨ kadɨ a ajɨ-de. 11E mbata kɨn ə, Luwə ɨlə kɨ tɔgɨ kɨ kadɨ ur səde wale, kadɨ adi mede nḛ ra kɨ ngom. 12Lo kɨn tɨ, ta kɨ gangɨ a ɔsɨ dɔ dɨje tɨ pətɨ kɨ mbati taa ta kɨ rɔjetɨ, ə ooi majɨ rɔde me nḛ ra kɨ dana al tɨ yo kɨn. 13NGakom je kɨ njé ndɨgɨ lə Ɓaɓe, kɨ ɔjɨ dɔje, sɔbɨ kadɨ jɨ nay kɨ lo ra oyo Luwə tɨ kɨ mbata ləsi, mbata Luwə mbətɨ səsi lo kɨlə ngɨre tɨ nu mba kadɨ ɨngəi kajɨ kɨ rəbɨ lə NDɨl kɨ təl-je dɨje tɨ lə Luwə nɨm, kɨ rəbɨ lə kadɨ-me ta kɨ rɔjetɨ nɨm tɔ. 14E mbata nḛ kɨn ə Luwə ɓar-n səsi kɨ rəbɨ lə Poy Ta kɨ Majɨ kɨ j-ɨlə səsi mbḛe, kadɨ ɨngəi kɔsɨ-gon lə Ɓaɓe ləje Jəju Kɨrɨsɨ. 15E be ə, ngakom je, majɨ kadɨ ai dɔ njasi tɨ, ə kadɨ ɨngəmi nḛ ndo kɨ jɨ ndo səsi kɨ taje ə se kɨ makɨtɨbɨ kɨ jɨ ndangɨ j-adɨ səsi kɨn dɔsi tɨ majɨ. 16Majɨ kadɨ Ɓaɓe ləje Jəju Kɨrɨsɨ ə wa əi kɨ Luwə kɨ Bawje, kɨ ndɨgɨ-je, ə adɨ-je me-sɔl kɨ dɔbəye goto, kɨ kɨndə me dɔ tɨ kɨ majɨ, kɨ go rəbɨ me-majɨ lie kɨn, 17sɔl mesi, ə kadɨ adɨ səsi tɔgɨ kadɨ ɨrai majɨ me nḛ je tɨ pətɨ kɨ ɨsɨ ɨrai kɨ me ta je tɨ pətɨ kɨ ɨsɨ əli.


text: 1Tə'i əndə'i əndə ɗii ləməkii Nikoodaməsə. Ma ca, əndə'i gawə ŋga Yahudiinə nə ci, agi kurəgə ŋga Farisanyinə. 2Ma ka əndə'i vəɗa, kə gi ci aaɓii Yeesu, əŋki ci ka ci, “Maləma, kə shii inə, ma hə, maləmə nə hə. Əntaŋfə sləkee ka hə əsə. Acii pooshi əndə ca ɗatə tsarə sə ŋga hurəshishiitsə cii kwa ɗaaɗa, maɗaamə ləɓə nə əndəkii da Əntaŋfə.” 3Yeesu a jikə ka ci, əŋki ci. “Tantanyinə cii kya ba ka hə: Pooshi əndə ca nee ka ŋwaŋuunə ŋga Əntaŋfə maɗaamə ənji kə ənyi ka poonə tə ci.” 4Əŋki Nikoodaməsə, “Iitə da ənə nə ənji ka poo iirə ənda? Aasəkə məci ənəgərənəkii, kya ənə ka poonə tə ci nii?” 5Əŋki Yeesu, “Tantanyinə cii kya ba ka hə, maɗaamə əndə kə upaa poonə dagi ma'inə da Malaaɓa Ma'yanə, pooshi ci ka dəmənə aagi ŋwaŋuunə ŋga Əntaŋfə. 6Ma əndətə pwayi əndə shiŋkinə tə ci, ŋga əndə shiŋkinə nə ci. Ma əndətə ənyi ənji ka poonə tə ci dagi Malaaɓa Ma'yanə əsə, ŋga Malaaɓa Ma'yanə nə ci. 7Ga ca ɗa ka hə ka sə ŋga hurəshishinə makə fii hə bii nyi ka hə, tyasə see maɗa ənyi ənji ka poonə tuunə. 8Ma məɗa, ka əgənə nə ci taa dama patə mwayi ci. Ka fanə nə hə ca həwə, amma paa hə shii taa dama njaŋə ci, taa da cii kəya dzə ka kəŋənə əsə, mashiimə hə. Ha'ə əsə nə taa wu patə ətə pwayi ənji tə ci dagi Malaaɓa Ma'yanə.” 9Əŋki Nikoodaməsə ka ci, “Iitə daa ɗanəkii ha'ə?” 10Yeesu a ba ka ci, “Maɗuunə maləmə nə hə də Isərayiila. Yoo, mashiimə hə ətsə nii? 11Tantanyinə cii kya ba ka hə: sətə shii inə ciina waɓə koonə agyanəkii. Sətə nee inə, ciina seeda agyanəkii əsə. Amma ma seeda geenə, pooshi unə ka moo luuvənə. 12Makə waɓi nyi koonə agyanə uushi'inə ŋga duuniya, pooshi unə ŋgirə ka gooŋga, iitə ɗii ŋgərə nuunə ka gooŋga, maɗa kə waɓi nyi koonə agyanə sətə dəɓəshi tii da Əntaŋfwa? 13Acii pooshi əndə sha ŋgirə aadəgyə, maɗaamə əndətə jima dadavə, waatoo, Uuzənə ŋga ənda. 14“Makə sətə ŋgirə Muusa tibisə, ca ŋgaɓətə uushi pusha tə rəhunə, ca maɗee aadəgyə agi bilinə, tyasə ha'ə nə ənjə a maɗee ka Uuzənə ŋga əndə aadəgyə, 15kaa taa wu patə ətə vii ka ci gooŋga a upaa əpinə ŋga ca'ə ndəŋwə ndəŋwə.” 16Acii kə uu'i Əntaŋfə tə duuniya ka shaŋə, ca vii Uuzənaakii rəŋwə dyaŋə. Ma ɗii ci ha'ə, kaa patənə ŋga ənjitə vii ka ci gooŋga a upaa əpinə ŋga ca'ə ndəŋwə ndəŋwə, paa tii ka zanə. 17Pooshi Əntaŋfə sləkee ka Uuzənaakii aasəkə duuniya kaa ca la gəŋwanə ka duuniya, amma kaa duuniya a upaa luupaanə daciikii. 18Taa wu patə vii ka ci gooŋga, ka mbəɗənə nə ci acii gəŋwanə. Amma taa wu patə naanagi ka vii ka ci gooŋga, kə uugi gəŋwanə kəsənə tə ci, acii paa ci vii gooŋga ka Uuzənə ŋga Əntaŋfə rəŋwə dyaŋə. 19Wiinə makə sətə ci gəŋwanə a slənə: kə shi ɓərənə aasəkə duuniya, amma kə kaɗeesəkə təkunə ka ənji palee ka ɓərənə, acii bwayakii nə slənatii. 20Taa wu patə ca ɗa bwaya sləna, kə ɓiipaa səkə ka ci nə ɓərənə, paa ci ka shinə aagi ɓərənə əsə, acii paa ci ka moonə bwaya slənaakii a shigi a babara. 21Amma taa wu ca ɗa slənə ŋga gooŋga, ka shinə nə ci aagi ɓərənə, kaa ɓərənə a shii ɓaarəginə oo'i, agi fanə nə ci tə Əntaŋfə. 22Ma daba'əkii, Yeesu tii da lyawarənaakii a maɗə, təya palə aanə hanyinə ŋga Yahudiya, təya ndzaanə davə gi'u, təya ɗa bapətisəma ka ənja. 23Ma Yoohana naakii, də Ayinoonə nə ci ka ɗa bapətisəma ka ənja. Acii ma dava, tə'i ma'inə laŋə. Pooshi dzaɗə da Salimə nə hakii. Agi maɗənə nə ənji, ənjə a la tə ci davə, ca ɗa ka tii bapətisəma. 24Ma saa'ikii, ənji ma'ə mapa'amə tə Yoohana a furəshina. 25Ma ka əndə'i uusəra, kə ma'i mabizhinə ahada hara lyawarənə ŋga Yoohana da əndə'i əndə Yahuda. Ma mabizhinatii, agyanə ɗa bapətisəma. 26Wata təya maɗə, təya dzə aaɓii Yoohana, əŋki tii ka ci, “Maləma, kə buurətə hə tə əndətə nji aɓiiku a taŋəgi gəərə ŋga Urədunə nii? Waatoo əndətə seedii hə agyanəkəya? Waatsə agi ɗa bapətisəma; taa wu patə agi dzənə aaɓiikii!” 27Əŋki Yoohana, “Pooshi əndə ca upaa taa mi, maɗaamə Əntaŋfə vii ka ci səkii. 28Unə də noonə nə nə ənji seedaaki, makə sətə bii nyi, əntaa Aləmasiihu nə nyi, amma kə sləkee ənji ka nyi zəku'i, taabu'u shinəkii. 29Ma dagwa maɗanə, naakii nə maɗanə, amma ma guva, kəŋə nə ci aɓii dagwa maɗanə. Maɗa fii ci uura ŋga dagwa maɗanə, ka ɗanə nə ci mooɗasəka laŋə. Də ha'ə mbu'i mooɗasəkaaki ka shaŋə. 30Tyasə see a tsakə ci ɗa məghərəvənə, naaki a ənya aaba'ə.” 31Ma əndətə jima dadagyə, kə palee ci taa ka mi patə. Ma əndətə ghənyi ənji də hanyinə, ŋga hanyinə nə ci, agyanə uushi'inə ŋga hanyinə waɓənəkii əsə. Amma ma əndətə jima dadagyə, kə palee ci taa ka mi patə. 32Sətə nee ci, da sətə fii ci, cii kəya seeda. Amma pooshi əndə luuvə seedaakii. 33Taa wu luuvə seedaakii, də ətsə ha'ə ɓaarii ci oo'i, əndə gooŋga nə Əntaŋfə. 34Ma əndətə sləkee Əntaŋfə, waɓənə ŋga Əntaŋfə cii kəya waɓə, acii kə vii Əntaŋfə ka ci Ma'yanaakii laŋə ka shaŋə. 35Ma Əntaŋfə Dənə, kə uu'i ci Uuzənaakii, ca ba'avə patənə ŋga uushi'inə aaciikii. 36Taa wu vii gooŋga ka Uuzənəkii, tə'i ci da əpinə ŋga ca'ə ndəŋwə ndəŋwə. Taa wu təkuree ka fanə tə Uuzənəkii, paa ci ka upaa əpinə, amma agi maɓətəsəkə ŋga Əntaŋfə ndzaanəkii.


text: 1Go tḛḛ kɨ jɨ tḛḛ ta yo tɨ nga ɓa j-o kadɨ tɔ dər kɨ je tɨ ka kɨn nə Maltɨ. 2Dɨje kɨ ɨsi dɔ dər tɨ ka kɨn uwəi-je kɨ rɔde tɨ kɨ rɔnəl kɨ dəw oo ga̰e nja kare al. Rai por kɨ bo ngay adɨ j-a ta tɨ pətɨ, tadɔ ndi ədɨ adɨ kul o̰ ngay. 3Pol saa ngəngɨrə kadɨ n-ɓukɨ poro ɓa, por ra adɨ li pi tḛḛ tɨ naa jie tɨ. 4Lokɨ dɨje kɨ me ɓe tɨ ooi li naa ji Pol tɨ nɨngə, əli-naa dande tɨ əi nə: «Kɨ rɔjetɨ, dɨngəm kɨn e nje tɔl dɨje. Be ə, tḛḛ ta man tɨ ajɨ ka, ta kɨ gangɨ lə Luwə ndɨgɨ kadɨ a kɨ dɔne taa al.» 5Nə Pol sɨyə li ɨle me por tɨ, ə ngon rɔe kɨ ndə̰y ka to-e al. 6Dɨje pətɨ ngɨnəi kadɨ rɔ Pol ti ə se osɨ watɨ oy wa be. Nə lokɨ ngɨnəi pi nḛ madɨ ra-e al, əli əi nə: «Dəw kam e yo.» 7Lo lə kɨ bo kɨ dɔ dər tɨ ka kɨn, kɨ tɔe nə Pɨbɨlusɨ, to kadɨ lo tɨ no̰o̰ ngɔsi. Ə Pɨbɨlusɨ uwə-je kɨ rɔne tɨ majɨ ngay, adɨ-je kəy jɨ to-n ndɔje mɨtə. 8Nɨngə baw Pɨbɨlusɨ to mo̰y nangɨ: rɔe tɨngə je, ndəgɨ məsɨ je. Ə Pol ḭ taa aw ɨndə jine dɔe tɨ adɨ ɨngə rɔ nga. 9Go tɨ, ndəgɨ njé mo̰y je kɨ me ɓe tɨ rəi ɨngəi Pol adɨ adɨ-de rɔ nga tɔ. 10Dɨje ɔsi gonje no̰o̰ be. NGa nɨngə, lokɨ kagɨ lo asɨ kadɨ j-aw ngata ɓa, adi-je nḛ je kɨ j-aw kɨ ndooe kadɨ ra səje dɔ rəbɨ mba tɨ. 11Jɨ ra nay mɨtə no̰o̰ be ɓəy taa kadɨ j-ɨlə dɔje kɨ bato kɨ ḭ Aləgɨjandɨri tɨ kɨ ɓari-e nə Kasɨtɔr nɨm, Polusɨ nɨm. Bato kɨn, kagɨ lo kul man dɔe tɨ me ɓe tɨ kɨn. 12Lokɨ j-aw jɨ tḛḛ Sɨrakusɨ, j-ɨsɨ tɨ no̰o̰ ndɔ mɨtə. 13Lo kɨn tɨ no̰o̰, j-ḭ j-un kadɨ ba, j-aw jɨ tḛḛ Rəjɨyo. Lo ti go tɨ, nəl kɨ ḭ gɨn ɓe tɨ ɨlə ngɨrə kulə, ə jɨ ra ndɔ joo ɓa jɨ tḛḛ Pujol. 14Me ɓe tɨ kɨn ə j-ɨngə ngako̰je je kɨ dəji-je adɨ jɨ ra ndɔ sɨri səde ɓəy taa j-aw. E be ə j-aw-n kɨ njaje kadɨ jɨ tḛḛ-n Rom tɨ. 15NGako̰je je kɨ Rom tɨ kɨ ooi poyje, rəi tɨləi kəmje bɨtɨ lo sukɨ tɨ kɨ Apɨyusɨ kɨ e lo kəy kuso nḛ je kɨ mɨtə. Lokɨ Pol oo-de, ra oyo Luwə, ə təl ɨngə tɔgɨ. 16Go tḛḛ je Rom tɨ, adi ta rəbɨ Pol kadɨ ɨsɨ lo ləne kɨ asɨgar kare kɨ kadɨ ɨndə kəmne goe tɨ. 17NDɔ mɨtə go tɨ, Pol ɓa kɨ bo je lə Jɨpɨ je kadɨ rəi ɨngəi-e. Lokɨ kawi-naa, Pol əl-de ə nə: «NGakom je, m-ra nḛ madɨ m-ɔsɨ-n ta dɨje ləje al nɨm, m-ɔsɨ-n ta nḛ jibəl ɓe lə kaje je al nɨm tɔ. Nə Jɨpɨ je uwəi-mi Jorijaləm tɨ ɨləi-mi dangay tɨ ji Rom je tɨ. 18Go ta tɨ kɨ Rom je dəji-mi, ɨngəi nḛ madɨ kɨ asɨ kadɨ dəw gangɨ-n ta koy dɔm tɨ al, adɨ ndɨgi kadɨ ɨyə̰i-mi. 19Nə Jɨpɨ je ɔdi al. Lo kɨn tɨ, e gu dɔm tɨ kadɨ m-dəjɨ ka no̰ Səjar tɨ, kɨ kanjɨ kadɨ m-ɨndə-n ta dɔ dɨje tɨ ləm. 20E mbata kɨn ə, m-dəjɨ kadɨ m-ɨngə səsi, m-əl səsi ta. Tadɔ e kɨ mbata nḛ kɨndə me dɔ tɨ lə Isɨrayəl ə m-to-n dangay tɨ kɨn.» 21Lo kɨn tɨ, Jɨpɨ je əli-e əi nə: «J-ɨngə makɨtɨbɨ madɨ kɨ ḭ Jude tɨ kɨ əl ta kɨ dɔi tɨ al, taa ngako̰ je je madɨ kɨ kadɨ rəi əli-je ta je kɨ dɔi tɨ ə se ɓari tɔi majal ka goto tɔ. 22Nə jɨ ndɨgɨ kadɨ əl-je ta ləi kɨ ɔjɨ dɔ ɓutɨ kɨ ḭ me tɨ kɨn adɨ j-o. Tadɔ jɨ gər kadɨ kɨ lo je pətɨ, dɨje ɔdi ta lə ɓu tɨ kɨn al.» 23Be ə, ɔji-naa ndɔ ɓa rəi ngay ɨngəi Pol lo kɨse tɨ. Pol ɨlə-de mbḛ ko̰ɓe lə Luwə. A dɔ ndu-kun tɨ lə Mojɨ kɨ nje kəl ta kɨ ta Luwə tɨ, ma-n najɨ lə Jəju. Taa sangɨ kadɨ n-ɓukɨ-de gone tɨ ɔjɨ dɔ tɔ Jəju tɔ. Əli-naa ta sḭ bɨtɨ lo sɔl-de. 24Dɨje madɨ ooi kadɨ ta kɨ əl-de e ta kɨ rɔjetɨ, nə njé kɨ nungɨ mbati kadɨ mede tɔ. 25Lo kɨ ḭ sanəi-naa kɨ ndu kasɨ-naa al, Pol əl-de ə nə: «Ta kɨ NDɨl Luwə əl bawsi je kɨ ta nje kəl ta kɨ ta Luwə tɨ Ejay e ta kɨ rɔjetɨ. 26NDɨl əl-e ə nə: “Aw ɨngə dɨje kam ə əl-de ə nə: A oi ta kɨ mbisi, nə a ɨgəri me al; A ɨgo̰i lo kɨ kəmsi, nə a oi lo al. 27Tadɔ nga̰mede ɨlə mii. Bəyi mbide je, ndəmi kəmde je, MBa kadɨ kəmde oo lo al nɨm, mbide oo ta al nɨm. MBa kadɨ n-gəri nḛ kare al, nə tə n-ḭḭ n-təli rɔde gom tɨ adɨ m-ajɨ-de.”» 28Pol təl ɨlə tɨ ɓəy ə nə: «Kadɨ ɨgəri təkɨ, ta kajɨ lə Luwə kɨn, ɨlə-n adɨ dɨje kɨ əi Jɨpɨ je al. Nɨngə əi je a uri mbide kadɨ ooi.» 29[Lokɨ Pol əl ta kɨn nɨngə, Jɨpɨ je ḭḭ taa, awi kɨ ta kɨ najɨ-naa dande tɨ.] 30Pol ra ɓal joo ta kasɨ-naa me kəy tɨ kɨ uwə. Nɨngə dɨje pətɨ kɨ rəi rɔe tɨ, uwə-de kɨ rɔne tɨ. 31Pol ɨlə mbḛ ko̰ɓe lə Luwə nɨm, ndo dɨje ta kɨ dɔ Ɓaɓe Jəju Kɨrɨsɨ tɨ kɨ me kɨ kare kɨ kanjɨ kadɨ nḛ madɨ ɔge dɔ nɨm tɔ.


text: 1Wiinə ləkaləkatə ca dzə daciiki Bulusə. Ma nya, əndə slənə ŋga Yeesu Aləmasiihu nə nyi, mataɗə masləkee ənda. Kə 'wii Əntaŋfə tə nyi, kaa nya waaza Ŋunyi Habaraakii ka ənja. 2Ma Ŋunyi Habaratsa, daga ŋukə waɓi Əntaŋfə agyanəkii da ma anabiinaakii, təya naahəgərə aasəkə malaaɓa ləkaləkatə. 3Agyanə Uuzənaakii Slandanaamə Yeesu Aləmasiihu nə Ŋunyi Habarakii. Ma ka rəgwa ŋga əndə shiŋkinə, aagi slikərənə ŋga Dawuda pwayi ənji tə ci. 4Amma ma ka ndzaanaakii malaaɓakii, kə ɓaarii Əntaŋfə də maɗuunə baawəɗaakii oo'i, Uuzənaakii nə ci də maɗeenə ka ci agi maməətə ənja. 5Daciikii upaa inə pwapoonə ŋga ndzaanə ka masləkee ənji ka putaakii, kaa patənə ŋga ənji shiŋkinə a shii shinə aatsaa səɗəkii, təya nə'u sətə cii kəya moo patə. 6Ma ətsa, patə da i unə ənji Rooma agikii, unə ətsə 'wii Əntaŋfə tuunə koona ndzaanə ka ənji ŋga Yeesu Aləmasiihu. 7Agi nəhəpaanə nə nyi tuunə patə, unə ətsə də Rooma. Ma unə, kə uu'i Əntaŋfə tuunə, kə 'wii ci tuunə koona ndzaa ka ənjaakii. Wa Əntaŋfə Dəsənaamə da Slandanaamə Yeesu Aləmasiihu a ɗa koonə pwapoonə, təya vii koonə ndzaanə jamə. 8Takumə kaa nya 'watəgi də kuyiriinə tə Əntaŋfə zəku'i də ləmə ŋga Yeesu Aləmasiihu ka putə goonə, acii taa dama patə asəkə duuniya, kə fii ənji habara ŋga vii gooŋga goonə. 9Taa guci patə agi buurətənə nə nyi tuunə agi də'waaki. Ma ətsa, Əntaŋfə nə seedaaki. Acii tə ci cii kya paslə də ədzəmə rəŋwə ka rəgwa ŋga waaza Ŋunyi Habara agyanə Uuzənaakii. 10Taa guci patə nyi agi ɗa də'wa, agi kədiinə nə nyi acii Əntaŋfə, maɗa kə luuvə ci, kaa ca vii ka nyi rəgwa ha'ə ŋga dzənə ka caamatənə tuunə ŋga əna. 11Acii ŋga'ə ka nyi ka shaŋə nə neenə koonə, koona shii upaa barəkaanə ŋga Ma'yanə ŋga Əntaŋfə, koona shii upaa də ŋgeerənə ŋga mooɗəfuunə əsə. 12Ma cii kya moo banə, waatoo, kaama tsaakəshi agi vii gooŋga gaamə, nya tsakə tuunə, una tsakə tə nyi noonə əsə. 13Ndzəkəŋushi'inəkya, ŋga'ə ka nyi una shii oo'i, ka pu'u ka pu'u nə nyi ka ɗa aniya ŋga dzənə aahoonə, amma ma'ə nyi ma'upaamə rəgwa ŋga dzənə zəku'i. Ŋga'ə ka nyi kaa slənaaki a shii ndzaanə ka magaɗə uushi ahadoonə, una shii dzənə aakəŋwa, makə sətə slənyii ahada hara slikərənə. 14Acii tə'i dəmənə atsaki ŋga waaza Ŋunyi Habara ka ənji patə. Taa ka ənjitə uunyi nətii, taa ka ənjitə ma'ə nətii ma'uunəmə, taa ka majaŋga ənja da ənjitə pooshi jaŋgii patə, tyasə see a waaza nyi ka tii Ŋunyi Habara. 15Acii putakii ha'ə ɗii nyi da kuɗəpəshinə ŋga waaza Ŋunyi Habara koonə, unə ətsə də Rooma. 16Pooshi ayinə ka ɗanə tə nyi ŋga waaza Ŋunyi Habara shaŋə, acii ŋgeerənə ŋga Əntaŋfə nə ci, ŋga luupaa də ənjitə vii gooŋga patə. Ma ŋga təkəŋwanə, ka luupaa də Yahudiinə. Ma daaba'əkii əsə, hara slikərənə. 17Acii Ŋunyi Habara ca ɓaarii makə sətə ci Əntaŋfə a ŋgərə ənji ka ənji gooŋga. Ma ɗii ci ha'ə, dagi vii gooŋgatii daga ka 'watəginə, ca'ə ka muudinə. Tə'i manaahəkii ha'ə asəkə malaaɓa ləkaləkatə oo'i, “Ma əndətə ŋgirə Əntaŋfə tə ci ka əndə gooŋga putə ŋga vii gooŋgaakii, ci na ndzaanə da i əpinə ətə pooshi ka uudənə.” 18Kə ɓaaryagərə Əntaŋfə maɓətəsəkaakii aagyanə ma'waslyakə ənji da bwaya ənji patə. Ma təya, bwaya ndzaanatii ca tsəŋagi ənji ka shii gooŋgaanə ŋga Əntaŋfə. 19Ma maɓətəsəkə ŋga Əntaŋfə, acii ma sətə ci ənjə a mbee ka neenə ashikii, ci saakii ɓaarəgi ka tii paŋgəraŋə akəŋwaciitii. 20Taa ŋgahi pooshi ənji ka neenə ka Əntaŋfə də ginə, patə da ha'ə, daga saa'itə tagii Əntaŋfə duuniya, agi ɓaariinə nə ci paŋgəraŋə ka ənji oo'i, pooshi baawəɗaakii ka uudənə, waatoo Əntaŋfə ŋga tantanyinə nə ci. Də neenə ka uushi'iitə tagii ci, ci ənjə a nee ka baawəɗaakii. Acii ha'ə, pooshi tii da ma ŋga waɓənə akəŋwaciikii. 21Kə shii tii tə Əntaŋfə, amma pooshi tii agi haŋətənə tə ci makə sətə diɓə, pooshi tii agi kuyiriinə tə ci əsə. Hiimatii patə, uushi zaɓə. Mapa'əkii nə haŋkalatii əsə. 22Agi dəlaginə nə tii oo'i, kə shii tii uushi'inə, amma pooshi uushi shii tii, mabiinə nə tii. 23Təya bwasee ka paslənə tə Əntaŋfə ətə pooshi ka əntənə shaŋə, təya dzəgərə ka paslə uushi'inə kama kama. Ma uushi'iitsa, harakii makə əndə shiŋkinə ɗatə ənji, harakii makə əgina, taa makə daba, taa makə sətə ca ələ anə səka. 24Putə ŋga ɗanatii ha'ə kapaa Əntaŋfə tə tii kaa təya slənə sətə kaɗeesəkə ka mooɗəfətii, təya slənə sə ŋga ayinə ahadatii. 25Kə ŋgirə tii jirakənə, təya bwasee ka gooŋga ŋga Əntaŋfə, təya dzəgərə ka paslə sətə tagii ci, təya fa tə tii bwasə ka Əndətə tagii uushi'iitsa. Ma ca, kə dəɓee ənjə a dəla də ci ka ca'ə ndəŋwə ndəŋwə. Aamiina. 26Putə ŋga ətsə ha'ə kapaa Əntaŋfə tə tii kaa təya dzəgərə ka slənə sə ŋga ayinə. Makinə a dzəgərə ka baanə də makinə makə tii, bwasə ka ŋguyirənə makə sətə dəɓee. 27Ha'ə əsə kə bwasee ŋguyirənə ka baanə də makinə, təya dzəgərə ka baanə də ŋguyirənə makə tii. Agi ɗanə nə ŋguyirənə sə ŋga ayinə ahadatii satii. Də ha'ə nə tii ka tə'ya gəŋwanə ŋga Əntaŋfə aanətii mbərə mbərə da slənatii. 28Pooshi tii nee ka Əntaŋfə makə uushi. Acii ha'ə kə kapaa ci tə tii kaa təya hiima bwaya uushi'inatii, təya ɗa. 29Taa ŋgutə tsarə ŋga bwaya bwayaanə patə, tə'i ashitii. Təya moo uushi ŋga əndə'i ənda, təya ɗa əbwanə ahadatii, təya sərəhəshi, təya ɓəələhiinə, təya mbəəzə, təya ɗa jarəwiinə, təya hiima ɗa ŋgərəkikinə uusəra patə ka ənja, təya jaarakə aashi ənja, 30təya saawee ka ləmə ŋga ənja, təya bərapaa tə Əntaŋfə, təya dzaanashi natii na, təya haŋətə natii na, təya mbuɗətə natii na. Taa guci patə, agi hiima rəgwa ŋga slənə kura 'waslyakəənə nə tii. Paa tii ka fanə tə mapoo tə tii. 31Bwayakii nə rəgwatii, paa tii ka mbu'utəgi də aləkawalatii, paa tii ka ɗa ŋga'aanə, paa tii ka nəhə təgunuunə ŋga ənji əsə. 32Kə shii tii weewee oo'i, ma bii bariya ŋga Əntaŋfə, ma ənjitə ca ɗa tsarə ŋga ndzaatsa, kə dəɓee wə ka tii. Patə da ha'ə, agi dzəginə nə tii aakəŋwa. Əntaa wata ətsə ha'ə ci təya ɗa tanə, amma agi dəlanə nə tii də hara ənjitə ca ɗa tsarə slənətsa.


text: 1«Malamar ga hay ta bəba ga hay, bazlam ga nakə anəke na tsikakumeye, na mbəɗiye ha ka bo abəra me aye na, tsənum təday.» 2Ndo niye hay tə tsəne Pol faya ma tsikateye me tə bazlam i Yahuda hay na, ta səkah ha məndze tete sa. Tsa na, Pol a gwaɗatay: 3«Neŋ na, ndo i Yahuda. Tə wa ga ma gəma i Tarsis ka dala i Silisi. Na gəl na, kanaŋ ma Zerozelem. Ndo nakə a dzeŋgeŋ aye na, Gamaliyel. Maa tətikeŋ məpay bəzay a bazlam mapala eye i bəba təte kway hay kəkay na, neŋgeye. Na vəlay ha bo peteh a Mbəlom andza nəkurom neheye anaŋ bəgom aye. 4Na gatay ɗəretsətseh a ndo neheye tə pay bəzay a Bəy Maduweŋ Yesu aye hus ka məkəɗe tay ha mədahaŋ eye. Na gəs tay ha haladzay. Kwa ŋgwas hay, na ye tay ha a daŋgay. 5Bagwar i ndo məvəlaway wu a Mbəlom ta madugula hay ta sliye faya məhəle mbal ga, na tsik na, deɗek. Ta watsa ɗerewel hay, ta vəleŋ a həlay hərwi mede ha ka təv i malamar neheye nəteye Yahuda hay ma gəma i Damas aye. Ada na ye a ɗəma na, mata gəse ndo neheye faya ta pay bəzay a Yesu aye hərwi ada nâ həlatay ahaya kanaŋ a Zerozelem məgatay ɗəretsətseh. 6«Ahəl nakə neŋ faya na diye, neŋ bəse na ndisliye a Damas aye na, mazlambar magərhəpat. Kwayaŋŋa dzaydzay bagwar eye a mbəzlaw abəra mə mbəlom. A lawara ga a wuzlah tuwzik, a dəv dzaydzay haladzay. 7Tsa na, na dəɗ ka dala. Na tsəne mətsike me, a ləvaw mə mbəlom, a gweɗeŋew: “Sol, Sol, nəkar faya ka geŋeye ɗəretsətseh andza niye na, hərwi mey?” 8«Na tsətsah: “Nəkar way, Bəy Maduweŋ?” «Mətsike me niye a mbəɗeŋew faya, a gwaɗ: “Neŋ na, Yesu ndo i Nazaret nakə faya ka geye ɗəretsətseh aye.” 9Ndo neheye faya ta lakiye ga ha aye ta ŋgatay a dzaydzay niye, ane tuk na, ta tsəne mətsike me i ndo nakə a tsikeŋew me aye bay. 10«Na tsətsah naha faya, na gwaɗay: “Na giye na, kəkay, Bəy Maduweŋ?” «Bəy Maduweŋ a gweɗeŋew faya: “Lətse, do a Damas. Ka ndisl naha a ɗəma na, ta tsikakeye wu nakə Mbəlom ma gwaɗakeye ge aye.” 11Na lətse ka mbəlom na, na ŋgatay a ɗəre bay, hərwi dzaydzay nakə a dəv haladzay aye ka gulufeŋ ha ɗəre. Ndo neheye faya ta lakiye ga ha aye, tə gəseŋ həlay, ti ye ga ha a Damas. 12«Ma Damas na, ndoweye andaya məzele ŋgay Ananiyas. Neŋgeye ndo məpay naha faya a Mbəlom lele ada a rəhay ha gər a bazlam kway mapala eye lele. Yahuda neheye ma Damas aye ta rəhay ha gər lele. 13A ye naha ka təv ga, a gweɗeŋ: “Sol malamar ga, ɗəre yak mâ həndək!” A tsik andza niye na, kwayaŋŋa ɗəre ga a həndək. Na ŋgatay a bo ŋgay eye tuk. 14A gweɗeŋ sa: “Mbəlom i bəba təte kway hay kə zla kar kurre hərwi ada kâ sər wu nakə a say ka giye aye ada kâ ŋgatay a ndo nakə mənese andaya faya təbey aye ada kâ tsəne mətsike me i ŋgay eye ŋgway andza nakə anəke kə ge bo tsɨy aye. 15Anəke nəkar ka təra na, ndo məhəle mbal ŋgay. Mbəlom kə slər kar ha məɗatay ha a ndo hay wu nakə ka tsəne aye tə wu nakə ka ŋgatay aye. 16Anəke ka həba na, sa mey? Lətse ka mbəlom ta dzəhuɓ kar ha a yam ada tsətsah faya mâ dzəna kar hərwi ada Mbəlom mâ bara fakaya abəra mezeleme.” 17«Ma dəba eye na, na mbəɗa gər a Zerozelem. Na yawa a gay i məɗəslay ha gər a Mbəlom, na ɗuwulaway me a Mbəlom. Pat wuray na, na ye a gay i məɗəslay ha gər a Mbəlom. Neŋ faya na ɗuwuleye me na, məsine a geŋ. 18Ma məsine ga niye na, na ŋgatay a Bəy Maduweŋ, a gweɗeŋ: “Lətse, do abəra ma Zerozelem hərwi ndo neheye na, ta tsəniye bazlam yak nakə ka neŋ aye bay.” 19«Na mbəɗay faya a Bəy Maduweŋ, na gwaɗay: “Deɗek Bəy Maduweŋ, tə sər ha lele na yawa a gay i maɗuwule me hərwi məgəse tay ha ndo neheye tə dzala ha ka nəkar aye a daŋgay ada məndeɓe tay ha. 20Ahəl nakə tə kəɗ na Etiyen, ndo məɗe ha bazlam yak aye na, neŋ andaya dərmak, a yeŋ a gər. Na həba ka petekeɗ i ndo neheye tə kəɗ na Etiyen aye.” 21«Ane tuk na, Bəy Maduweŋ a gweɗeŋ: “Do, na sləriye kar ha a gəma dəreŋ eye hay, ka təv i ndo neheye Yahuda hay bay aye.”» 22Ndo niye hay tə pay zləm a bazlam i Pol nakə faya ma tsikateye hus a ndisl ka bazlam nakə a gwaɗ «Na sləriye kar ka təv i ndo neheye Yahuda hay bay» aye. Tsa na, ta wuda ta magala, tə gwaɗ: «Dzum ha ndo nakay abəra mə ɗəma! Kəɗum na abəra mə ɗəma mədahaŋ eye! Neŋgeye na, a ye ka bo ma ndziye ka bəra bay.» 23Ta wuda haladzay, ta kal ha petekeɗ tay a magərmbəlom. Tə həl bətekwew məkutse a magərmbəlom dadukdukwe. 24Bəy i sidzew a zəba faya andza niye na, a gwaɗatay a sidzew hay: «Gəsum na, ada kâ yum ha a gay.» Tə gəs Pol, tə fələkwa ha a gay. Ti ye naha na, a satay məndeɓe na Pol hərwi məgay kutoŋ ka mətsike me, mâ ɗatay ha Yahuda hay ta wuda na, hərwi mey? 25Tə dzawa Pol mata ndeɓe tuk na, Pol a gwaɗay a bagwar i sidzew niye: «Nəkar na, tsəveɗ yak andaya məndeɓe ndo i Roma nakə ta gay sariya zuk bay aye ta mandalaɓa ɗaw?» 26Bagwar i sidzew a tsəne bazlam i Pol na, a ye ka təv i bəy bagwar eye i sidzew hay, a ye a ɗay ha bazlam i Pol nakə a tsik aye. A gwaɗay: «Ka giye tebiye na, kəkay? Ndo nakay na, ndo i Roma.» 27Tsa na, bagwar i bəy i sidzew niye a ye ka təv i Pol. A ye naha a tsətsah faya, a gwaɗay: «Tsikeŋ ta deɗek, nəkar na, ndo i Roma ɗaw?» Pol a mbəɗay faya, a gwaɗay: «Ayaw! Neŋ ndo i Roma.» 28Bəy i bagwar i sidzew niye a gwaɗ: «Neŋ na təra ndo i Roma na, na vəl suloy haladzay.» Pol a mbəɗay faya, a gwaɗay: «Neŋ tə wa ga na, ndo i Roma ŋgway bəna na səkəm ta suloy andza nəkar bay.» 29Kwayaŋŋa ndo neheye maləva bo eye ta ndaɓiye Pol məgay kutoŋ ka mətsike me aye, ta həndzəɗ faya abəra. Bo i bagwar i bəy i sidzew eye a sər ha Pol neŋgeye ndo, a pay tsalalaw a ndo i Roma na, a dzədzar haladzay. 30Bagwar i bəy i sidzew niye a say məsəre ha Yahuda hay tə may ha mənese hərwi mey. Hərwi niye, tədœ eye na, a pəla ahaya tsalalaw abəra mə həlay a Pol. Tsa na, a zalatay a bagwar hay i ndo neheye tə vəlaway wu a Mbəlom aye tebiye. A hayatay gər. Tsa na, tə zla ahaya Pol, a lətse ha kame tay.


text: 1NDɔ dɨmasɨ kɨ gɨn lo, lo kɨ lo to pɨtɨ pɨtɨ ba ɓəy, Mari kɨ Magɨdala ɨsɨ aw dɔ ɓadɨ tɨ nɨngə, oo kadɨ mbal kɨ uti ta ɓadɨ ka kɨn, dəw uwə ɔr. 2Ə Mari a̰y ngɔdɨ, aw ɨngə Pɨyər əi kɨ nje ndo kare kɨ Jəju ndɨge, əl-de ə nə: «Uwəi Ɓaɓe ɔri-e ɓada, nɨngə jɨ gər lo kɨ ɨləi-e tɨ al.» 3Pɨyər əi kɨ nje ndo kɨ kare ka kɨn tḛḛi, ɨsɨ awi kɨ dɔ ɓadɨ tɨ. 4A̰yḭ-naa ngɔdɨ joo pu, nə nje ndo kɨ kare ka kɨn a̰y ngɔdɨ ɨtə Pɨyər, adɨ aw tḛḛ dɔ ɓadɨ tɨ kəte no̰e tɨ. 5Lokɨ aw tḛḛ, ɨlə mbɔne, go̰ lo nɨngə, oo ta kɨbɨ je kɨ doləi nɨn ə a, nə ur me ɓe tɨ al. 6Pɨyər kɨ e goe tɨ, ḭ ya̰ne no̰o̰ re ɓa, ur me ɓe tɨ, oo ta kɨbɨ je kɨ doləi nɨn ə a, 7taa oo ta kɨbɨ kɨ ɨləi jam dɔ Jəju tɨ tɔ ə to. Ta kɨbe kɨn to naa tɨ kɨ əi je kɨ doləi nɨn kɨn al, nə dəw ɓɨndɨ adɨ to ya̰ne dangɨ. 8Go tɨ, nje ndo kɨ kare kɨ re kəte ka kɨn, ur me ɓe tɨ tɔ, adɨ oo nḛ je kɨ kəmne nɨm, adɨ mene kadɨ e nḛ kɨ rɔjetɨ nɨm tɔ. 9NGa nɨngə, bɨtɨ tḛḛ loe tɨ kɨn ka, tɨjə-de tɨ kadɨ Jəju a ḭ taa dan njé koy tɨ, təkɨ makɨtɨbɨ lə Luwə əl-n tae kəte kɨn, al ɓəy. 10E be ə, njé ndo je kɨ joo, təli ɨləi dɔde awi ɓe. 11Lokɨ njé ndo je awi, Mari a taga, kadɨ ɓadɨ tɨ ɓasi, a no̰. Lokɨ a no̰, ɨlə mbɔne go̰-n lo ɓe nɨn tɨ ɓa, 12oo malayka je joo kɨ ɔi kɨbɨ kɨ nda, ə ɨsi lo tɨ kɨ kəte ɨləi nɨn Jəju tɨ. Kɨ kare ɨsɨ toe tɨ, kaw kɨ dɔe tɨ, ə e kɨ nungɨ ɨsɨ kaw kɨ njae tɨ tɔ. 13Malayka je dəji-e əi nə: «Dəne, ra ban ə a no̰ ə?» Ə Mari ɨlə-de tɨ ə nə: «Ɔri Ɓaɓe ləm, nɨngə m-gər lo kɨ ɨləi-e tɨ al.» 14Lokɨ əl ta be nɨngə, ɨlə rətɨ ɓa, oo Jəju, nə gər kadɨ e Jəju al. 15Ə Jəju dəje ə nə: «Dəne, ra ban ə a no̰ ə? Ɨsɨ sangɨ na̰ ə?» Nɨngə Mari oo ə nə e nje ra kɨlə me ndɔr tɨ kɨ to no̰o̰ ka kɨn wa, adɨ əl-e ə nə: «Ɓam, re e ḭ ə ɔr-e ə, ɔjɨ-m lo kɨ ɨle tɨ, adɨ m-aw m-un-e.» 16Jəju ɓar-e: «Mari!» Ə Mari yətɨ rɔne kɨ rɔe tɨ, un ndune kɨ taa, əl-e ə nə: «Rabuni!» kɨ ta ebɨrə, kɨ kɔr me nə «NJe ndo dɨje!» 17Lo kɨn tɨ, Jəju əl-e ə nə: «Ɔdɨ rɔm al, tadɔ m-aw dɔra̰ tɨ rɔ Bai tɨ al ɓəy. NGa nɨngə, kɨ ɓasɨne kɨn ɓa, aw rɔ ngakom je tɨ, əl-de təkɨ m-aw rɔ Bai tɨ kɨ e Bawsi tɔ kɨn, m-aw rɔ Luwə tɨ ləm kɨ e Luwə ləsi tɔ kɨn.» 18Ə Mari kɨ Magɨdala aw ɨngə njé ndo je əl-de ə nə: «M-o Ɓaɓe kɨ kəm!» Nɨngə əl-de ta je kɨ Jəju əl-e ka kɨn adɨ-de ooi. 19NDɔ dɨmasɨ tɨ wa no̰o̰ lo sɔlɔ, njé ndo je kawi-naa me kəy tɨ madɨ, nɨngə uti ta kəy mbukɨ dɔde tɨ, mbata ɓəli njé kun dɔ Jɨpɨ je. Ə Jəju re, a taa dande tɨ, əl-de ə nə: «M-dəjɨ kadɨ lapɨya e səsi!» 20Ɓa lo kɨn tɨ, tɔjɨ-de to do kɨ jie tɨ je, kade tɨ je adɨ-de ooi. Rɔ njé ndo je nəl-de ngay, lokɨ ooi Ɓaɓe. 21Jəju təl əl-de ɓəy ə nə: «M-dəjɨ kadɨ lapɨya e səsi! NGa nɨngə, təkɨ Bai ɨlə-m, mi ka m-ɨlə səsi tɔ.» 22Ɓa go ta je tɨ kɨn, Jəju to kə̰ə̰ne dɔ njé ndo je tɨ, ə əl-de ə nə: «Ɨtaai NDɨl Luwə mesi tɨ. 23Dɨje kɨ a ɨyə̰i go majal je ləde kɔ, Luwə a ɨyə̰ go majal je ləde kɔ tɔ, ə njé kɨ a mbati kɨyə̰ go majal je ləde kɔ, Luwə a tɨdə majal je ləde dɔde tɨ ba tɔ.» 24Lokɨ Jəju re rɔ njé ndo je tɨ kɨn, Tomasɨ kɨ ɓari-e NDɨgə, kɨ e kɨ kare dan njé ndo je tɨ e səde loe tɨ al. 25Ə ndəgɨ njé ndo je əli-e əi nə: «J-o Ɓaɓe kɨ kəmje.» Nə Tomasɨ əl-de ə nə: «Kɨn ə m-o to do po̰ytɨ kɨ ɓəi jie kɨn al nɨm, m-ɨlə ngon jim to po̰ytɨ tɨ kɨn al nɨm, taa m-ɨlə jim m-ɔdɨ-n to do nɨngə kɨ ɔsi kade kɨn al nɨm ə, m-a m-adɨ səsi mem al jagɨ.» 26NDɔ jijoo go tɨ, njé ndo je təli ɨngəi-naa me kəy tɨ ɓəy, nɨngə e kɨn Tomasɨ e səde ngata. Uti ta kəy mbukɨ dɔde tɨ, ə Jəju re, a taa dande tɨ, əl-de ə nə: «M-dəjɨ kadɨ lapɨya e səsi!» 27Nɨngə əl Tomasɨ ə nə: «Tomasɨ, ɨlə ngon jii lo kɨn tɨ, ə ɨgo̰ jim je kɨn oo, taa ɨlə jii ɔdɨ-n to do nɨngə kɨ kadɨm tɨ kɨn o tɔ. Onoi kadɨ mei nga̰, majɨ kadɨ adɨ mei.» 28Lo kɨn tɨ no̰o̰, Tomasɨ əl Jəju ə nə: «Ɓaɓe ləm! Luwə Ləm!» 29Ə Jəju əl-e ə nə: «E koo kɨ o-m kɨ kəmi ne kɨn ə adɨ-n mei. Nɨngə adɨ m-əli m-adɨ ɨgər təkɨ njé rɔnəl je ə əi dɨje kɨ adi mede kɨ kanjɨ koo nḛ kɨ kəmde.» 30Jəju ra nḛ kɔjɨ je kɨ rangɨ ngay wa ɓəy ta kəm njé ndo je tɨ ləne, kɨ e kɨ ndangɨ me makɨtɨbɨ tɨ kɨn al. 31Nə e je kɨn e kɨ ndangɨ-de be mba kadɨ adii mesi təkɨ Jəju e Kɨrɨsɨ kɨ Luwə mbəte, e NGon lə Luwə. Nɨngə lokɨ adi mesi kɨn ɓa a ɨngəi kajɨ kɨ bɨtɨ kɨ no̰ tɨ kɨ takule.


text: 1Tə wuntə vi, tə mələ adəwa Yesu tə wuntə nkwa. Má vi kə njə kərintə adəwa tsa, ba wuntə mdi kə zəli njə́ səkə gə sha njə́ nee, "Tlamda, tətəkəvə yə́ mələ adəwa, kala tsá kə Yohana tətəkərəvə tə́ mbəlyi kə zəli njə́," əkwə. 2Ba Yesu gə sha hyá nee, "Na vəcə gə yə tsa, a na yə ndza mələ adəwa: 'Ta-rayə́, na Mdi kulə; yə́ nggə na həwə. Səkə na zəmə mbəgə-nga. 3Nggə yə́ wsi kə zəmə kəvi-kəvi; 4ba na ntivintə yə́ bikyi-yə́, kala tsá ndza yə́ ntivirəntə tə́ wamara mdi kə mələtə yə́ wsi ntimye. Ba na yashə yə́ vashə yə́ dzəmə wsi ntimye,' " əkwə. 5Ba Yesu zhini gə sha mbəlyi kə zəli njə́ nee, "Karə nə, na wuntə mdi kə tlagwa mə yə a dzəgə ya mcə-njə tə hatə vərə, a ba gə sha mcə-njə tsa nee, 'Mcə-ra, vweta rá lə səmi ɗafa makənə, 6təmburi wuntə mcə-ra səkə tə ntahə, a ba tlayi rá ndzaranjə-ndzaranjəa; a wsi kə zəmə shə va rá mwa tazhe nggərəkə wə,' əkwə; 7a ba mcə-njəa gə sha njə́ shilyə mə mpya nee, 'Zana, wá ɓila rá na wə! Wuri rá kə nkələtə mpya ka hya; nggwasə-ra mwa, tá hya hyá tá rá tə nkwaa. Kandə rá tlagwa nggə na wsi ndzaranjəa wə,' əkwə; a tsəma mələ mdi kə tlayi məntiɓə tsa ri? 8Jiri tsá gə rá sha yə, mandara mcə-njəa má "i nggərəkə wsi tə́ mdi kə səkə yiwi tsa va ndza-ranjə ka mcə-njə, má ba njə mnirətə ghi lə yiwi akə, mcə-njəa dzəgə tlagwa nggərəkə paɗə wsha kə mdi tsa yiwi va njə́. 9"Tsətsə mələ Hyalatəmwə mwa! Təmburi tsətsə, yira gə sha yə, kasha wa yiwi wsha va Hyalatəmwə, njə nggə yə; və wa wsha va njə́, a yə dzəgə tlantə; tsa wa mnyə mpya tə nkələ, a mbəlyi dzəgə mnə yə mpya shə, yə dzəmə. 10Təmburi wamara mdi kə yiwi wsi, Hyalatəmwə nggərəkə tə́ njə́; má mdi kə və wsi mwa, njə tlantə; má mdi kə tsa mnyə nkwa, mbəlyi mnərəshə tə́ njə́. 11"Mdi shə mə yə ba ɗa yə tá nggərəkə shishi tə́ zəgwi-ranjə, a na zəgwi-ranjə tsa kə yiwi kələpə va njə́ ná? 12A ndaka nggərəkə tə yə tə́ zəgwi, a na njə kə yiwi tlitlyə ná? 13Mandara yə mbəlyi ntintimye hwi, wuri yə kə sənata nggərəkə wsha ndəndərə tə́ nggwasə-yə; sakwa-ma Ta-rayə məɓa tamwə ná? Jiri, Hyalatəmwə dzəgə nggərəkə Mambəli-njə tə́ wamara mdi kə yiwi va njə́," əkwə Yesu sha hyá. 14Má tə wuntə vi, ba Yesu dləntə hyala tá wuntə midəngi bata. Dləntə kə njə dləntə hyala tá mdie ná, acə mdie tə gə vəcə ntar, ntarrə! Má mbəlyi təɓa ná, ba hyá ndayə. 15Má kwə wuntyi mbəlyi mə hyá ná, "A-á, Balazabubwa mbəgə hyala nggərəkə dənama ndza njə dlə hyala ngyi lə tá mbəlyi!" əkwə fashə. 16Má wuntyi mbəlyi kə "i dzarə Yesu lə vəcə ka tsə́ ná, ba gə sha njə́ nee, "Mələtə yə́ wsi kwatsəka, tsá kə ncətə nee, ndana dənama ra Hyalatəmwə tsá va na handanda," əkwə hyá. 17Yesu mwa, wuri kə sənata zəzi-hya tsa, ba gə sha hyá nee, "Má ba mbəlyi tə hyə mbəgə ntəkalyə ghi-hya bwata ɓwagə, a mpa lə ghi-hya nə, hyə shə dzəgə wtlə, a njigwe ɓwagə. Tsətsə lə ya mdi mwa: má ba mbəlyi hankyə ntəkalyəgwa, a mpa lə ghi-hya ki, ya shə dzəgə wtlə, a tətahəntəgwa. 18Təmburi tsətsə, má ba mbəgə hyala dləntə hyala tá mbəlyi, a hyá ɗa ghi-hya nə, á mbəgə-hya njigwe lə dənama kəlama gurehwigwa ná? "Kwə yə nə, Balazabubwa mbəgə hyala tsá kə nggə rá dənama kə dləntə hyala tá mbəlyi; 19má ndərə lə dənama ra Balazabubwa dlə hyala rá tá mbəlyi, kwə yə nə, lə dənama ra waá dlə hyala ngayə mbəlyi tá mbəlyi ri? Mbəlyi-yə lə ghi-hya dzəgə zhini yə vəcə-ra tsa nee, wuri yə kə za mə vəcə-yəa! 20A má lə dənama ra Hyalatəmwə dlə hyala rá tá mbəlyi ki, ba yə sənata nee, pakatə, wuri mbəgə Hyalatəmwə kə səkə tá yə. 21"Má ba məgəle ra mdi wsətə wsha kə mpa, a ya ya-njə lə havərə nə, mdi kə fa wsha-njə shə hankyə wə. 22Se wuntə mdi kə mdashə dənama ra məgəle tsa tsəshə njə́, a layi njə́ tə ka, ba kəlalyə wsha kə mpa-ranjə kə njə ngga tə tazhe ya ya-njə tsa, nda ndza njə wsətə wsha məgəle tsa paɗə, a hwə lə. 23"Má mdi má ka ngara mdi nə, dawa-tara njə; má mdi má vwi rá lə tsəni mbəlyi səkə tá mbəgə Hyalatəmwə, tətahəntə nkwa tsá mələ njə. 24"Má ba hyala hwə tá mdi, a li dzəmə gamba ka və nkwa nilyi kə mkyəgwa, má ba njə ndyarə va vətə nkwa, njə dzəgə gə nee, 'Yira zhinigwa dzəgə ya kə rá hwə tə́ ɓayəa,' əkwə. 25Má vi kə njə səkə tá mdie, ɗaɗawə nkwa; wuri kə yimitəgwa dandərəa. 26Ba njə li dzəgə kakə wuntyi hyala mburəfungə mwa, ngyí kə mdashə njə́ lə kəladawa; a ba hyá səkə tá mdie, acə mə ɗa njə́. Má ndza ra mdie mwa, ba mbərə ka wsi ntimye kashasha, mdashə tsá alandzaa," əkwə Yesu. 27Má tə gə vəcə tsa Yesu ná, ba wuntə malə mə mbəlyi kúkulə təɓa dlangətə nggurədlə, a gə nee, "Lə barəka dabwaa malə kə yeki na, a ba kələshə na lə "wa-ranjə, mdi-ra!" əkwə. 28Ba Yesu gə nee, "Má mbəlyi lə barəka ndangə, hyá mbəlyi tə nka tləmə tá vəcə Hyalatəmwə ba həwəshə," əkwə. 29Má vi ndza mbəlyi səkə tsənigwa kúkulə tá Yesu ná, ba njə gə nee, "Ntimye hwi, yə mbəlyi fangyi dye! Wsi kwatsəka tsá və yə a mbəlyi ncə yə, kwə yə ná? Wsi kwatsəka shə, a mbəlyi ncə yə wə—se waləka tsəli wsi kə mələrətəgwa tə́ Yunusa zamə tsa. 30Kala tsá kə Yunusa njigwe ka wsi kə ncətə dənama ra Hyalatəmwə tə́ ká Ninawi, tsətsə ndza ra Zəgwi ra Za tə́ yə mbəlyi fangyi dəwa. 31"Má tə vəci dzəgə Hyalatəmwə gə kita nə, malə vá ndza ka mbəgə ká Sheba zamə dzəgə tlagwa, a ncətə ndza-rayə ntimye, yə mbəlyi fangyi. Təmburi tityi səkə njə ka fá vəcə və́ Sulaimanu gə lə ntsəkulə-njə; a má tə nkwaa ndzaranjəa mwa, wuntə mdi kə mdashə Sulaimanu tsá shə, a ka həwə vəcə-njə yə wə. 32Má tə vəci ndza Hyalatəmwə dzəgə səkə gə kita tsa mwa, ká Ninawi zamə dzəgə tlagwa dəwa, a ncətə ndza-rayə ntimye, yə mbəlyi fangyi. Təmburi má vi kə hyá fatə vəcə Hyalatəmwə kə Yunusa gərətə tə́ hyá, ba hyá wtubyi; a wuntə mdi tsá shə tə nkwaa tá yə ndzaranjəa, tsá kə mdashə Yunusa kashasha, a ka wtubyi yə tə́ wə. 33"Mdi shə ba ndyela ghwi kwa patərəla, a ba dzəɓintə lə sərəkwə, lə fəyə kwa kə ná? Təghe wuntə wsi fə mbəlyi, tazhe wangəshə nkwa tə́ paɗə mbəlyi kə səkə dzəmə mpyaa huri? 34Má ntsə-nga, wuri kə njigwe kala patərəla kə wangəshə nkwa tə́ na. Má kulingə ntsə-nga, paɗə ndza-ranga dzəgə ndza wanggə; a má ndəma ntsə-nga nata nkwa va wdzə-njə, paɗə ndza-ranga dzəgə ndza ka nkutli. 35Təmburi tsətsə, á na ya ghi-nga vashə wangə ndza-ranga mbərə ka nkutli. 36Má ndərə paɗə ndza-ranga ndza wanggə, a nkutli shə mə mandara batlyə wə, ndza-ranga dzəgə njigwe wanggə kashasha, kala ndza ra ghwi kwa patərəla wanggə!" əkwə Yesu. 37Má vi kə Yesu kərintə vəcə-njə tsa mənə, ba wuntə mdi ká Farisi kata njə́ dzəgə ya-njə tazhe zəmə wsi kə zəmə. Ba Yesu dzəgə ya mdi tsa, a njigwe ka zəmə wsi kə zəmə. 38Má vi kə mdie nata Yesu tə zəmə wsi kəlama zəmatə pyə pəla ná, ba njə ndayə və. 39Ba Tlamda gə sha njə́ nee, "Má yə ká Farisi nə, ndaka yaɓəntə mbwi kwatləkwi lə mbwi tasa yə ɗaɗawə; a má nkwa kwa hwi-yə ki, ka ɗá nkəlinggi va dlərəbi ba ntimye hwi! 40Bata yə dye! Má Hyalatəmwə Mdi kə patə nkwa tə gwa nə, njə́ patə mni mdi lə nkwa kwa hwi dəwa huri? 41Ɗaravə wa wsi kwa kwatləkwi-yə tə́ dawarandyi, a zaka mbwara wsha dzəgə ndza ɗaɗawə tə́ yə! 42"Kwatsəka tə yə, ká Farisi! Təmburi jigələ yə tlibəlyi ɗalyi dadamə zəzitə nggərəkə wsi patlə shilyə mə mungə yə tə́ Hyalatəmwə talala; ndana má ndza lə jiri lə "i Hyalatəmwə, wuri yə kə lantə fashə! Njə́ kukulə ngyi, tsá kə hitəgwa a yə mələ tsəmi mə́, kəlama zahata wuntyi bəbatlyə ngyi mwa. 43"Nggəra"wə tə yə, ká Farisi! Má ba yə dzəgwa mpya adəwa, nkwa kə ndza ra mbəlyi kukulə tə kəma, tsá və yə ka ndza tə; mwa, wuri yə kə "i ba mbəlyi cikata yə məgəliɓyi tə shikwi. 44Kwatsəka tə yə ndangə dye! Wuri yə kə pa lə kúlə ndəma tsamətəgwa, tsá ndza mbəlyi ntahə tə va má sənata," əkwə. 45Ba wuntə mala kə sənata wada ra Musa gə sha Yesu nee, "Mala, balə yə́ ndzəgə na, a na kə gə vəcə kala tsa," əkwə. 46Ba Yesu gə sha njə́ nee, "Kwatsəka tə yə dəwa kwa ngayə, yə mala-mala kə sənata wada ra Musa! Ndaka fərəshə wsha dyedyeki yə kwa ghi tə́ mbəlyi ka kə́lə; a má yə lə ghi-yə mwa, ka fa wsha dyedyeki ngyi yə mandara batlyə wə. 47Bwanyə tə yə ndangə dye! Ndaka mələtə kúlə zakuri hyi Hyalatəmwə yə dandərəa fashə, a ndara shi hyi-yə tsá kə mpəntə hyá zamə! 48Mə mələ tsətsə, wuri yə kə ncətə nee, yə ɗatə yə tá wsi kə shi hyi-yə mələtə zamə mənə; təmburi má zakuri hyi Hyalatəmwə kə hyá mpəntə, kúlə-hya tsá kə yə mələtə fashə. 49"Təmburi ɓa nda gə Hyalatəmwə lə ntsəkulə-njə nee, 'Yira dzəgə mnərəshə zakuri hyi kə gə vəcə-ra tə́ hyá, ba mbəlyi kə mnə-ra. Má wuntyi mə hyá, mbəlyi dzəgə sarashə bwanyə tə́ hyá; má wuntyi ná, pəpətlə dzəgə mbəlyi pətlə hyá,' əkwə. 50Təmburi tsətsə, má bikyi mbəlyi kə mpəntə paɗə zakuri hyi Hyalatəmwə kə mpəntəgwa ala patəgwa ra wdunya—tsəshə tə Habila zamə, rapə tə Zakariya, tsá kə mbəlyi pətləshə kwalyə mpya Hyalatəmwə lə nkwa kə mələ sarəka—kwa ghi yə mbəlyi fangyi dzəgə njə ndza paɗə. Jiri tsá gə rá sha yə, kwa ghi yə mbəlyi fangyi dzəgə mbəlyi fə bikyi ká mpəntə zakuri ngyi paɗə! 52"Nggəra"wə tə yə, yə mala-mala kə sənata wada ra Musa! Wuri yə kə kələntə wsi kə mnə nkwa tá sənata hunkwa ra Hyalatəmwə, ba tsəyi fashə. Mbəlyi kə və nkwa kə dzəmə mbəgə Hyalatəmwə ná, vá ɗaravə nkwa yə tə́ hyá wə; má yə lə ghi-yə mwa, vá dzəmə yə wə!" əkwə Yesu sha hyá. 53Má vi kə Yesu hwə hankyə nkwaa mənə, ba mala-mala kə sənata wada ra Musa lə ká Farisi nggəmi tá ɗa njə́; ba hyá yiwi wsha kúkulə va njə́ tazhe fəfəlyi mpa kalə. 54Ba hyá ɗa lə dzarə njə́ lə vəcə tazhe tsə́ njə́—tára ka za njə mə vəcə-njə, a gə wsi ntimye.


text: 1'Ya'ə Tawəfilasə, ma asəkə ləkaləkataaki ŋga təkəŋwanə, kə nyaahə nyi sətə ɗaaɗii Yeesu patə da sətə jigunyi ci, daga saa'itə 'watəgi ci sləna 2ha'ə mbu'ya ka saa'itə ŋgirə Əntaŋfə tə ci aadəgyə. Ma taabu'u ŋgirə Əntaŋfə tə ci aadəgyə, kə ɗii ci waɓənə ka ənjitə shi ca ta'i dagi baawəɗa ŋga Malaaɓa Ma'yanə, kaa təya ndzaa ka masləkee ənjaakii. 3Kə ɓaarii ci ka tii naakii nə da i əpinə amakii ŋga baanə ənfwaɗə pu'unə. Kə ɗaaɗii ci uushi'inə laŋə ətə ca ɓaarii oo'i, da i əpinə nə ci. Ca waɓə ka tii agyanə ŋwaŋuunə ŋga Əntaŋfə. Ma ətsə patə, kə slənyi daba'ə əntənaakii da maɗənaakii agi maməətə ənja. 4Ma ka əndə'i uusəra, ci ahadatii, kə bii ci ka tii, “Goona dzəgi asəkə vəranə ŋga Urusaliima zəku'i, gəramə sətə bii nyi viinə koonə, waatoo, sətə bii Daadə oo'i, ka viinə nə ci koonə. 5Acii də ma'inə ɗii Yoohana bapətisəma ka ənja. Amma, ma aakəŋwa gi'u, bapətisəma də Malaaɓa Ma'yanə nuuna upaa.” 6Makə liɓə Yeesu da masləkee ənja, kə ləguyi tii ka ci, əŋki tii: “Slandana, əndzə'i nə hə ka ənəpaaginə ka ənji Isərayiila də ŋwaŋuunatii kwa?” 7Əŋki Yeesu ka tii, “Kə kəŋee Daadə ka saa'ikii da zamanakii agi baawəɗaakii. Ma una, pooshi unə ka shiinə taa guci ɗaaɗanə uushi'iitsa. 8Amma shiimə oo'i, ka viinə nə Əntaŋfə koonə Malaaɓa Ma'yanə. Də ci nuuna upaa baawəɗa, koona ndzaanə ka ənji waaza waɓənaaki asəkə vəranə ŋga Urusaliima da i hara hanyinə ŋga Yahudiya da i Samariya, dəŋə ka hatə ənyagi hanyinə.” 9Uudəpaanə ŋga Yeesu tə waɓəətsa, təya tsaamə tə ci, Əntaŋfə a ŋgərətə tə ci aadəgyə, kuraɓiinə a rarə'igi də ci anə ginətii. 10Ma təya tsaamə aadəgyə, ca dzə də ndərənə. Ma nee tii, wata wiitsə ənji bəra'i aɓitii da i mabwaɗaɗa kəjeerənə ashitii. 11Təya ba ka masləkee ənji, “Unə ənji Galili, mi ɗii unə kəŋə kəŋə ka tsaamənə aadəgyə kwa? Yeesu ətsə ŋgərətə Əntaŋfə tə ci aadəgyə aɓii unə, ha'ə nii kəya ənya makə sətsə nee unə pyalə ci aadəgyə.” 12Ma daba'əkii, wata masləkee ənjə a jimagərə anə giŋwə ŋga Zayitunə, təya ənya aa Urusaliima; ka ɗanə nə dzaɗənəkii bahə kiloomeeta rəŋwə. 13Makə mbu'i tii, təya ndərəgi aanə maɗuunə kuvə anə əndə'i ətə izee tii ka ndzaanə davə. Ma ənjitə dzii də nə dava, tii nə i Piita da Yoohana da Yakubu ba'a Andərawəsə, i Filibusə da Tooma, Barətalamawusə da Mata, əndə'i Yakubu uuzənə ŋga Haləfa, Simoonə əndə moo dimwaanə ŋga hanyinaakii, ba'a Yahuda, uuzənə ŋga Yakubu. 14Mariyaama məci Yeesu i ndzəkəŋushi'inə ŋga Yeesu da i hara makinə patə, davə nə tii, təya ləɓə də nə də mooɗəfə rəŋwə agi kədiinə acii Əntaŋfə taa ŋgutə saa'i. 15Ma agi saa'ita, kə dzii ənji nə'unə də na, kə mbu'i laŋənatii bahə gya'ə da pupusərə. Piita a maɗətə ahadatii, ca waɓə ka tii, əŋki ci: 16“Ndzəkəŋushi'inəkya, kə waɓi Malaaɓa Ma'yanə da ma Dawuda agyanə Yahuda ətə ɓaarii tə Yeesu ka ənja. Ma waɓənaakii, kə ndzaa tyasə, see a ɗa ki ka gooŋga, waatoo sətsə ɗii tə Yahuda. 17Acii ma Yahuda, kə ndzaa ci ka əndə gaamə, Yeesu ta'i tə ci kaama slənə ka ha rəŋwə ka Əntaŋfə. 18Amma ma ci, kə ɗərəgi ci ra də kwaɓatə upaa ci agi bwaya slənaakii. Ma daba'əkii, ca kulagi aa pa, səkəkii a tsəərəgi, aginaakii a əjagi patə. 19Ənji Urusaliima patə, kə fii tii haalaakii. Ci ɗii kavə tii ləmə ka rəkii də uuratii Akalədama, makə bana, ‘Rə ŋga idəna’. 20Tə'i manaahəkii asəkə ləkaləkatə ŋga Jabuura: ‘Ka ndzaanə nə yaakii uufinə zaɓə, ga əndə a ndzaanə davə.’ Kə nyaahə ənji əsə: 21‘See a ŋgərə əndə'i əndə slənaakii.’ Makə ha'ə ɗii əna, ma ənjinə nja dzəədzə deenə oogə da i Yeesu Slandanaamə taa guci patə, 22'watəginə ka yiɓə bapətisəma ŋga Yoohana ka Yeesu, ha'ə ka saa'itə ŋgirə Əntaŋfə tə ci aadəgyə, ma əndə rəŋwə agi ənjitsa, tyasə, ka ndzaanə nə ci ləɓə deenə, ina baaba maɗənə ŋga Yeesu agi maməətə ənja.” 23Makə fii ənji ha'ə, təya taɗə ənji bəra'i, waatoo Yusufu ətə ci ənjə a 'wa tə ci Barəsaba taa Yusətusə, tii da Matiyasə. 24Wata təya kədii, əŋki tii, “'Ya'ə Slandana, kə shii hə sətə a ədzəmə ənji patə, ɓaarii keenə ahada ənjinə bəra'i taa tə wu ta'i hə, 25kaa ca ŋgərə slənə ŋga əndə sləkeenə ənə kagi Yahuda, makə kə pyalə ci saakii makə sətə dəɓee ka ci.” 26Ma daba'əkii, təya kapaa haalakii akəŋwacii Əntaŋfə kaa ca ɓaarii ka tii taa tə wu ta'i ci. Wata ca ɓaarii ka tii tə Matiyasə. Kə ndzaa Matiyasə ka pu'u aji bəra'inə ŋga masləkee ənja.


text: 1E be ə, majɨ kadɨ j-ai dɔ nḛ ndo tɨ kɨ ɔjɨ dɔ ta lə Kɨrɨsɨ kɨ j-ɨngəi lo kɨlə ngɨrə kadɨ-me tɨ ləje nu kɨn par par al. Adɨ j-awi kɨ kəte kəte me nḛ ndo je tɨ lə dɨje kɨ tɔgi gangɨ me kadɨ-me tɨ. Adɨ jɨ təli jɨ rəi dɔ nḛ ndo je tɨ kɨ lo kɨlə ngɨre tɨ nu, tə ra nḛ je kɨ majal kɨ a awi kɨ dəw koy tɨ, ə se kɨyə̰ ta kadɨ-me kɔ kɨn al, 2taa kadɨ jɨ təli jɨ rəi dɔ nḛ ndo je tɨ kɨ ɔjɨ dɔ ra dəw batəm je kɨ dangɨ dangɨ, ə se kɨndə ji dɔ dəw tɨ, ə se kḭ njé koy je lo koy tɨ, ə se ta kɨ gangɨ kɨ dɔbəy tɨ kɨn al ngata tɔ. 3J-a jɨ ndoi-naa nḛ lə dɨje kɨ tɔgi gangɨ ngata, re Luwə adɨ-je ta rəbɨ. 4Adɨ j-uni tə nḛ ndo, ta lə njé je kɨ təli osi me pa njɨyəde tɨ kɨ kəte: kəmde e kɨ tḛḛ kɨ takul kunjɨ lə Luwə. Nai kadɨ-kare kɨ dɔra̰ tɨ ooi nɨm, taa ɨngəi NDɨl kɨ ay njay nɨm tɔ. 5NDɨgi Poy Ta kɨ Majɨ lə Luwə kadɨ e ta kɨ majɨ ngay, taa gəri nḛ kɨ ɔjɨ dɔ tɔgɨ je kɨ a rəi naa tɨ kɨ dɔkagɨlo kɨ Luwə a ɨlə-n ngɨrə ko̰ɓe kɨ a re nɨm tɔ. 6Nə re e be ka, təli osi me pa njɨyəde tɨ kɨ majal kɨ kəte kɨn gogɨ. Ko dɨje ka kɨn, lo kadɨ dəw a təl re səde kɨ nja joo bəy kadɨ yətɨ pa njɨyəde goto. Təkɨ rɔjetɨ, ɓəi NGon lə Luwə dɔ kagɨ-dəsɨ tɨ təkɨ rangɨ ɓəy. Nɨngə ɨləi rɔsɔl dɔe tɨ ta kəm dɨje tɨ. 7Adɨ j-uni nḛ ndo kɨ dɔ lo ndɔr tɨ, lokɨ dɔnangɨ a̰y man ndi kɨ ɨsɨ ədɨ kɨ dɔkagɨlo je pətɨ, ə tḛḛ kɨ kandɨ kɨ majɨ adɨ njé je kɨ ndɔri kɨ mbata ləde tɔ nɨngə, tɔjɨ kɨ taga kadɨ Luwə njangɨ dɔ lo ndɔr ka kɨn. 8Nə re dɔnangɨ ɨbə tone je kɨ kon je yo nɨngə, e dɔnangɨ kɨ ndae goto. Luwə a ndɔle ə tɔl ta dɔnangɨ kɨn e kadɨ ɨləi por dɔe tɨ par. 9NGako̰je je kɨ njé ndɨgɨ je ləje, re j-əl ta kɨn be mɨndɨ ka, jɨ gər me je tɨ majɨ kadɨ səi, səi dɔ rəbɨ kɨ majɨ tɨ. Dɔ rəbɨ kɨ a tḛḛ səsi kajɨ tɨ. 10Təkɨ rɔjetɨ, Luwə e nje ra nḛ kɨ dana kɨ dɔkagɨlo je pətɨ. Adɨ mee a oy dɔ nḛ kɨ majɨ tɨ kɨ ɨrai al. Ɨrai kɨ njé kadɨ-me madɨ je, nɨngə ɨsi ta ra tɨ ne ɓəy. Nḛ ra je kɨ majɨ kɨ ɨsɨ rai kɨn tɔjɨ kadɨ ɨndɨgi Luwə. 11Nə ndɨgɨ ləje e mba kadɨ dəw kɨ ra dansi tɨ uwə tɔgɨne ba, ə nayḭ kɨ lo ra majɨ tɨ təkɨ ɨsi rai kɨn bɨtɨ ndɔ kɨ dɔbəy tɨ. Nɨngə a ɨngəi nḛ je pətɨ kɨ ɨndəi mesi dɔ tɨ. 12Jɨ ndɨgɨ kadɨ ɨtəli njé dabɨ je al. Nə kadɨ ɨndaji pa njɨyə njé je kɨ adi mede Luwə ə awi kɨ kore me. NJé je kɨn ə, ɨngəi nḛ majɨ je kɨ Luwə un-n mɨndɨne kadɨ n-adɨ-de. 13Lokɨ Luwə un mɨndɨne adɨ Abɨrakam, dan go kun mɨndɨ ka kɨn kɨ kɨbɨ rɔ me tɔne tɨ wa. Təkɨ rɔjetɨ, dəw kɨ rangɨ kɨ ɨte kadɨ ɨbɨ rɔne kɨ tɔe goto. 14Luwə ə nə: «M-a m-jangɨ dɔi təkɨ rɔjetɨ, ə m-a m-adɨ gɨn kai je ba̰yḭ-naa.» 15Abɨrakam ngəm go kun mɨndɨ lə Luwə kɨ kore me. Be ə, ɨngə-n nḛ kɨ Luwə un-n mɨndɨne ade. 16Lokɨ dɨje ɨbi rɔde nɨngə, ɨbi rɔde kɨ tɔ dəw kɨ boy ɨtə-de. Kɨbɨ rɔ ka kɨn a tɔjɨ kadɨ ta je kɨ n-əli əi ta je kɨ rɔjetɨ. Adɨ a ɨndə gangɨ ta je kɨ tade asɨ-naa dɔ tɨ al. 17Nɨngə Luwə ge tɔjɨ njé je kɨ a ɨngəi nḛ majɨ je kɨ un-n mɨndɨne ka kɨn kɨ taga ay njay ɓəy, kadɨ ndu-kun je ləne a yəti al. Be ə, dan go kun mɨndɨ ləne kɨ kɨbɨ rɔ ɓəy. 18Kun mɨndɨ əi kɨ kɨbɨ rɔ əi nḛ je kɨ joo kɨ dəw a yətɨ-de al. Be ə me kun mɨndɨ tɨ ə se me kɨbɨ rɔ je tɨ lə Luwə kɨn, a əi taje kɨ ngom al ratata, adɨ ta je kɨn ɨlə dɨngəm me je tɨ ngay, j-əi je kɨ j-ɨyə̰i nḛ je pətɨ mba kadɨ j-uwə nḛ kɨndə me dɔ tɨ, kɨ e kɨ kadɨ-je kɨn ba. 19Nḛ kɨndə me dɔ tɨ kɨn ra adɨ kɨsɨ kɨ dɔ taa ləje to tə kəy kɨ kɨndə dɔ mbal tɨ be. E nḛ kɨ dəw a ɓadɨ dɔ tɨ al nɨm, taa e nḛ kɨ nga̰ nɨm tɔ, nɨngə ɨndə kɨbɨ gangɨ lo kɨ me kəy tɨ lə Luwə kɨ to dɔra̰ tɨ gangɨ, ə ur me lo tɨ kɨ ay njay njay ɨtə made je. 20E lo kɨn ə, Jəju ur tɨ kəte no̰je tɨ tə nje tḛḛ ta rəbɨ no̰je tɨ. Jəju təl nje kɨjə nḛ məsɨ kadɨ-kare kɨ bo kɨ ratata tə Məlsɨsədəkɨ be.


text: 1Acii ha'ə ɗii əna, nyi əndə furəshina putə ŋga slənaaki ka Slandana, agi kədiinə nə nyi tuunə koona dzə aakəŋwa də ndzaanə makə sətə 'wii Əntaŋfə tuunə koona ndzaanə. 2Taa guci patə, həətəpaamə nuunə, goona ɗa purətə haŋkalaanə, ndzaamə də sə'watənə, ɓaarəmə uuɗənə goonə də tsaakəshinə ahadoonə. 3Ɗamə gazhi'waanə ŋga kəsəpaa gəshinə goonə makə sətə vii Malaaɓa Ma'yanə ka ənjaakii, una ndzaanə agi jamənə. 4Tə'i shishinə rəŋwə da Malaaɓa Ma'yanə rəŋwə, makə sətə ɗii tə'i uushi rəŋwə caama ka nə ŋga upaanə, waatoo, ətə 'wii Əntaŋfə taamə kaama upaa. 5Rəŋwə nə Slandana, rəŋwə nə vii gooŋga gaamə da bapətisəma əsə. 6Rəŋwə nə Əntaŋfə, ci nə Dənə ŋga patənə ŋga ənji shiŋkinə, ci əsə nə Slandanə ŋga uushi'inə patə, ci ca slənə ashi patənə ŋga ənja, tə'i ci ashitii əsə. 7Amma taa wu ahadaamə, kə upaa ci viinə həɗə həɗə makə sətə vii Aləmasiihu ka ci, kaa ca slənəgi. 8Tə'i manaahəkii asəkə malaaɓa ləkaləkatə oo'i, “Makə jaalii ci agyanə ənji daawaanaakii, kə ŋgirə ci aadəgyə da tii, ca ɗa viinə ka ənji shiŋkinə.” 9Ya əna, ya “kə ŋgirə ci aadəgya,” mi saŋə cii kəya ɓaara? Ci ca ɓaarə, kə jimagərə ci aahanə aa panə zəku'i. 10Ma əndətə jima aa panə, ci nə əndətə ŋgirə aadəgyə, ca pitəgi səkəntaŋfə kaa ca mbu'u taa dama patə. 11Ci nə əndətə ɗii viinə ŋga slənə kama kama ka ənji shiŋkinə. Ca vii ka hara ənji slənə ŋga ndzaanə ka masləkee ənja. Hara ənji, ca vii ka tii slənə ŋga ndzaanə ka anabiinə, hara ənji təya ndzaanə ka ənji waaza Ŋunyi Habara, hara ənji pastiinə da maliminə. 12Ma ɗii ci ətsə patə, kaa ca shii tasəkapaa ənji ŋga Əntaŋfə, kaa təya slənə ka ci, ka shii ghənənə də shishinə ŋga Aləmasiihu, waatoo Ikəliisiya. 13Ətsə patə, kaama shii ndzaanə rəŋwə agi vii gooŋga gaamə da shiinə gaamə tə Uuzənə ŋga Əntaŋfə, ama ndzaanə ka mazəŋa ənja, ama ndzaanə ghəratə makə ŋga Aləmasiihu. 14Ma ɗii ətsə patə, acii gaama ɗii uura manjeevənə, ama dzəgərə ka fa waɓənə ŋga bwaya ənja, təya gəpətə taamə də jarəwiitə ci təya latə, təya kavə taamə ka əgənə makə məɗa taa dama patə. 15Ma dəɓee, uuɗəshaamə, amə waɓə gooŋgaanə, kaama shii gərənə agi ləɓənə gaamə da Aləmasiihu taa ka ŋgutə rəgwa patə, makə ɗii ci, ma Aləmasiihu, nə ŋga Ikəliisiya nə ci. 16Daciikii ɗii shishinə patə maguŋukii ka hakii də tsakənə ŋga taa ŋgutə məguŋunə. Acii maɗa kə slənyi taa ŋgutə baladzanə ŋga shishinə makə sətə dəɓee ca slənə, ka gərənə nə shishinə ŋga'ə, ca dzə də ghənə naakii nə dagi uuɗənə. 17Wanyinə ka banə koonə agi ləmə ŋga Slandana, goona dzə aakəŋwa də ndzaanə makə ŋga hara ənja. Acii tə'i hara ənji ətə pooshi ndzaanatii kaɗeesəkə ka Əntaŋfə, hiimatii patə, pooshi ka nafanə. 18Agi təkunə nə haŋkalatii patə. Ma əpiitə ci Əntaŋfə a vii, paa tii ka upaanə, acii kə ndaləgi tii də mooɗəfətii, purətə-haŋkaliinə nə tii əsə. 19Pooshi ayinə ma'ə agitii. Kə dzəgərə tii aagi bwaya ndzaanə də ɗaaɗa taa ŋgutə tsarə ŋga ajijinəənə yadə əpi səka. 20Ma ətsa, pooshi gi mbərə mbərə da sətə jigunyuunə ashi Aləmasiihu. 21Kə shii nyi kə jigunyi ənji koonə agyanəkii. Makə ɗii ci ənji nə'unə tə ci nuunə, kə jigunyi ənji koonə gooŋgaatə ashi Yeesu. 22Kə bii ənji koonə, bwaseemə ka iirə ndzaanə goonə. Goona slənə makə ŋga ŋukə. Acii ma iirə ndzaanə goonə, ci ca kavə tuunə ka suuna uushi'inə ŋga jirakənə, ca saawee koonə. 23Ma ədzəmuunə da haŋkala goonə, tyasə see a ndzaa ci kurakii. 24Ŋgərəmə kura ndzaanə, koona ndzaa ka ənji gooŋga, malaaɓakii, waatoo kura taganə ŋga Əntaŋfə, koona pusha tə ci. 25Acii ha'ə, pooshi ma'ə jaarakənə. Taa wu patə, wa ca waɓə gooŋgaanə. Acii amə patə, ənji rəŋwə naamə ka hakii agi shishinə ŋga Aləmasiihu. 26Maɗa kə ɓəzhi səkuunə, goona luuvə kaa maɓətəsəkə goonə a kavə tuunə ka ɗa 'waslyakəənə. Ga uusəra a kula agyanə maɓətəsəkə goonə. 27Goona kapaa rəgwa ka Seetanə. 28Ma mahəra, wa ca bwasee ka hərənə, ca slənə naakii saakii də rəgwakii kaa ca shii upaa də naakii saakii, ca mbee ka tsakənə də maaghiinə. 29Goona ɗa məza waɓənə. Amma ma ɗanuuna, ɗamə waɓəətə ca tsakə ənja, ca ghənə tə tii makə sətə diɓə, kaa sətə cuuna ba a ndzaanə dagwakii ka ənjitə ca fa tuunə. 30Goona ɓəzee ka səkə ŋga Malaaɓa Ma'yanə; acii ci nə sagida ŋga Əntaŋfə ashuunə, ci na ɓaarii oo'i ŋga Əntaŋfə nuunə ka uusəra ŋga muudinə. 31Bwaseemə ka patənə ŋga bwaya bwayaanə, da əndənə ŋga mooɗəfa, da ɓəzə səka. Goona waazə taa dzaanashinə ahadoonə taa sərəha. 32Amma ma ɗanuuna, ɗamə ŋga'əənə ahadoonə, una ndzaanə də nəhə təgunuunə, una tyaafyagishi makə sətə tifyagi Əntaŋfə tuunə noonə dacii Aləmasiihu.


text: 1Kadɨ dəw kɨ ra ka təl rɔne go ndu tɨ lə njé ko̰ɓe je kɨ ɨsi dɔ ɓe tɨ. Tadɔ ko̰ɓe kɨ to ban ban ka e Luwə ə e nje kadɨ dəw, nɨngə njé kɨ ɨsi dɔ ɓe tɨ, e Luwə ə ɨndə-de. 2E mbata kɨn ə, dəw kɨ ɨndə gune ya̰ nje ko̰ɓe tɨ, ɨsɨ ɔsɨ ta ndu Luwə. NJé kɨ ɨsɨ ɨndəi gude ya̰ nje ko̰ɓe je tɨ, ɨsɨ ndɔri ta kɨ gangɨ lə Luwə rəi kɨ dɔde tɨ. 3Nɨngə, dɨje kɨ njé ra nḛ kɨ majɨ ɓa ɨsɨ ɓəli njé ko̰ɓe je al, nə e dɨje kɨ njé ra nḛ kɨ majal ə ɨsɨ ɓəli-de. Ə re ɨge kadɨ ɨɓəl nje ko̰ɓe al ɓa, ɨra nḛ kɨ majɨ par ə a pɨti. 4Tadɔ nje ko̰ɓe e dəw kɨ ɨsɨ ra kɨlə adɨ Luwə mba kadɨ kɨlə rasi e kɨlə ra kɨ majɨ. A kɨn ə re ɨsɨ ɨra nḛ kɨ majal ɓa, ɨɓəl nje ko̰ɓe, mbata e kare ɓa aw kɨ nḛ katɨ al. Lokɨ nje ko̰ɓe gangɨ ta dɔ dəw tɨ ɓa, ɨsɨ ra kɨlə lə Luwə, ɔjɨ wongɨ lie dɔ dəw tɨ kɨ nje ra nḛ kɨ majal ade gər. 5E mbata kɨn ə, majɨ ngay kadɨ dəw ɨlə dɔne gɨn tɔgɨ tɨ lə nje ko̰ɓe je. Nɨngə kadɨ ɨlə dɔne gɨn tɔgɨ tɨ mbata ɓəl wongɨ lə Luwə al, nə mbata mər ta kɨ majɨ kɨ me dəw tɨ ndɨgɨ kadɨ dəw ra be. 6E gɨne kɨn tɔ ə ɨsɨ ɨgəi la-mbə, tadɔ dɨje kɨ ɨsɨ taai la-mbə jisi tɨ, əi dɨje kɨ Luwə adɨ-de kɨlə kɨn kadɨ rai. 7Lo kɨn tɨ, majɨ kadɨ adi dəw kɨ ra nḛ kɨ sɔbɨ kadɨ adi-e. Adi la-mbə dəw kɨ sɔbɨ kadɨ adi-e la-mbə, adi nḛ kɨ gangi dɔsi tɨ dəw kɨ sɔbɨ kadɨ adi-e, ɨɓəli dəw kɨ sɔbɨ kadɨ ɨɓəli-e, ə ɔsi gon dəw kɨ sɔbɨ kadɨ ɔsi gone tɔ. 8Adi kɨrə nḛ lə dəw madɨ to dɔsi tɨ al. Kɨrə kɨ kadɨ to dɔsi tɨ ɓa, kadɨ e kɨrə ndɨgɨ-naa kɨ kadɨ ɨndɨgi-naa dansi tɨ kɨ yo je kɨ ne je par. Tadɔ dəw kɨ nje ndɨgɨ madɨne, e dəw kɨ ra go ndu Luwə tɨ ɨlə taga pa̰y. 9M-əl be, mbata ndu-kun je lə Luwə əl ə nə: «A uwə marɨm al, a tɔl dəw al, a ɓogɨ al, a ndɨngə nḛ lə madi al.» Nɨngə ndu-kun je kɨn, kɨ ndəgɨ ndu-kun je kɨ rangɨ pətɨ, a ɨngə-de me ndu-kun tɨ kɨ kare kɨ ə nə: «A ndɨgɨ dəw madi tə darɔi ḭ wa be» kɨn. 10Dəw kɨ nje ndɨgɨ dəw, a ra nḛ madɨ kare kɨ majal kɨ dəw madɨne al. Tadɔ dəw kɨ nje ndɨgɨ madɨne, e dəw kɨ ra go ndu Luwə tɨ ɨlə taga pa̰y. 11Ɨgəri dɔkagɨlo kɨ j-ɨsɨ tɨ ne kɨn majɨ, kadɨ e dɔkagɨlo kɨ kadɨ ɨndəli dɔ ɓi tɨ ngata. MBata dɔkagɨlo kɨ kəte j-ɨlə-n ngɨrə kɨndə meje dɔ ra majɨ tɨ lə Luwə kɨn, kajɨ e sa̰y səje ɓəy, nə kɨ ɓasɨne kɨn, kajɨ e rɔjetɨ ɓasi ngata. 12Lo kɨ ndɔ nay ngay al ngata, lo kɨ ti e ɓasi, ə majɨ kadɨ j-ɔsi nḛ ra je kɨ me tɨl tɨ ngərəngɨ, ə adɨ j-oti nḛ rɔ je kɨ kadɨ jɨ rɔi kada. 13Adi pa njɨyəsi e kɨ go rəbɨ tɨ kɨ majɨ, tə dɨje kɨ njé njɨyə kada wangɨ. Kadɨ səi dɨje kɨ njé kuso nḛ kədɨ al nɨm, go̰ ka̰y kasɨ al nɨm, kadɨ səi njé kaya kɨ ra al nɨm, njé koo majɨ rɔde al nɨm, njé kɔl kɨ njé ra jangɨ al nɨm. 14Majɨ kadɨ oti Ɓaɓe Jəju Kɨrɨsɨ rɔsi tɨ tə nḛ rɔ ləsi. Nɨngə kadɨ adi ndɨgɨ ra lə darɔ uwə mesi al, nə tə ḭḭ ɨrai majal kɨ e ndɨgɨ ra lie.


text: 1Má ndərə tsətsə njə mənə nə, tsəma mdashə ká Yahuda mdashə wuntyi mbəlyi ri? Waá rəba mə ndza ka mdi ká Yahuda ri? 2Jiri, yira gə sha yə, rəba tsá shə dabwaa mə ndza ka mdi ká Yahuda mamə: tsəmi-njə, hyá mbəlyi kə Hyalatəmwə nggərəkə vəcə-njə tə́ hyá. 3Karə nə, və́ wuntyi mbəlyi mə hyá ndza ka mbəlyi má jiri və huri? Mandara jiri má va hyá ná, wuri kə ncətə nee, Hyalatəmwə ndza ka mdi má jiri və kala hyá ná? 4Mandara batlyə! Hyalatəmwə nə, mdi lə jiri njə, mandara paɗə mbəlyi ndza ka mbəlyi kə tsangwi—kala tsá kə ɗafətəgwa kwa Dləparamə Hyalatəmwə nee, "Vəcə Hyalatəmwə, jiri njə talala; mandara tsəma wsi ntimye kə mdi fə tə njə́, talala vəcə-njə tsa," əkwə. 5Má kwə wuntyi mbəlyi, má ndərə wsi ntimye mələ myi, tsá kə ncətə jiri Hyalatəmwə tə gambala nə, kə hyi-hyi ba Hyalatəmwə ɗa myi lə bwanyə kita-ranjə səkwa təmburi wsi kala tsa shə ná? əkwə fashə. (Vəcə mbəlyi má sənata zəzi Hyalatəmwə, tsá kə rá gə tsa mənə.) 6Fashə vəcə-hya tsa dye! Má və́ Hyalatəmwə mələtə wsi kala tsa wə ná, tsəma dzəgə njə gə kita tə́ mbəlyi kwa wdunya ri? 7Má kwə wuntyi mbəlyi mwa, má ndərə tiki jiri má va mdi, tsá kə ncətə jiri Hyalatəmwə tə gambala nda nggərəkə həwə mbəlyi tə́ Hyalatəmwə nə, tsəma fə mdi shə Hyalatəmwə mə bwanyə kita-ranjə va bikyi və́ mdi shə mələa ri? 8"Kasha wa, myi mələ tlə́nə ntimye, a wsi ndərə shilyə mə," əkwə hyá fashə. Tsətsə vəcə-yə́ mwa, kwə hyá! Wuri hyá kə wshəntə yə́ mə gə vəcə kala tsaw? Hyalatəmwə dzəgə mələrəshə kita tə́ hyá, a fə hyá mə bwanyə, kala tsá kə hitəgwa. 9Karə mənə tsə́ nə, myi ká Yahuda mdashə zaka wuntyi bwata ra mbəlyi ná? Mandara ntyayə, vá mdashə nkwa myi wə. Təmburi wuri rá kə ncətə nee, paɗə mbəlyi—ká Yahuda lə mbəlyi má ka ká Yahuda—wuri bikyi kə gurehwi hyá kə́rəpi. 10Wuri kə gətəgwa kwa Dləparamə Hyalatəmwə nee, "Mdi tsapə jiri shə mandara kutə wə; 11mdi shə kə sənata jiri wə; a mdi kə və Hyalatəmwə shə dəwa mandara kutə wə. 12Paɗə mbəlyi, wuri kə hwə tá Hyalatəmwə; wuri hyá kə za həlangə. Mdi shə tə mələ tlə́nə tsapə mandara kutə wə. 13Má vəcə səkwa tá mnyə-hya mwa ná, dantimyee, kala zəmwi kúlə kə mnəntəgwa ɓwatti; vəcə kə nggutə nkwa, tsá gə hyá. Kala dala ra shishi "yagarə, wsi kə səkwa tá pəlizhe ra mnyə-hya. 14Mpanggə nggənggələ nkwa tá mnyə va hyá, ka vəcə kəladawa. 15Mbəlyi kə "i ɗantə nkwa hyá, a pətlə dzəgwa hyə; 16se zantə nkwa, tlə́nə mələ hyá mə wamara wsi. Ɗantə mni mbəlyi va kəladawa, tsá kwa mni-hya; 17vá sənata hunkwa kə ndza rə zəzərə hyá ndangə wə. 18Ka nggadləni hyá va Hyalatəmwə kwa mni-hya, a həwəshə njə́ wə," əkwə. 19Wuri myi kə sənata mwa, má wamara wsi kwa wada ra Musa, tə́ mbəlyi kə zəli wada tsa gətəgwa njə; təmburi tsətsə, nkwa kə wɗyi shə va hyá wə. Paɗə mbəlyi kwa wdunya, wuri kita ra Hyalatəmwə kə tsəshə hyá səkwa təmburi bikyi-hya pakatə. 20Təmburi mdi shə kwa wdunya mandara kutə, ba njigwe ka mdi tsapə kwa kəma ra Hyalatəmwə səkə kə yatə wada ra Musa wə; təmburi tlə́nə wada tsa, ncə bikyi-hya tə́ mbəlyi, a hyá sənata nee, lə bikyi hyá ndangə kwa kəma ra Hyalatəmwə. 21Má ndzaranjəa mənə, wuri Hyalatəmwə kə ncətə myi wuntə hunkwa ndza mdi njigwe ka mdi tsapə kwa kəma-ranjə. Má məlifyi hunkwa tsa, vá tsəkwə wsi va njə́ lə wada ra Musa, mandara wada tsa lə zakuri hyi Hyalatəmwə vá gə vəcə mbweghe-njə alandza wə. 22Ndzaranjəa ndaka ndza myi ka mbəlyi tsapə kwa kəma ra Hyalatəmwə səkwa tə mbərəsa-ramyi lə Yesu Kristi! Wamara mdi kə mbərəsa lə njə́ dzəgə tlayi mbə. Ka nta alá Hyalatəmwə kwalyə mbəlyi wə; 23təmburi paɗə mbəlyi kwa wdunya, mbəlyi lə bikyi—wuri paɗə mbəlyi kə za kwa kəma ra Hyalatəmwə Mdi kulə. 24A má ndzaranjəa, səkə kə zhihwi Hyalatəmwə, ndaka ndza myi ka mbəlyi tsapə kwa kəma-ranjə səkwa təmburi tsá kə Yesu Kristi mbərəshə myi—fashə mwa! 25Hyalatəmwə mnəkə Yesu tazhe ba njə kələhwi mtə səkwa təmburi bikyi-myi; səkə kə mtə-njə tsa mwa ntivintə myi bikyi-myi Hyalatəmwə, a na myi kə mbərəsa lə Yesu. Mə mnəkə Yesu tsa, wuri Hyalatəmwə kə ncətə nee, mdi lə jiri njə ndangə. Təmburi alandza, kə́lə mungyalə tsá mələ njə lə mbəlyi, a fəyə bikyi-hya vari bəla; 26a má ndzaranjəa, mə tsa vi fangyi tsa, wuri njə kə ncətə myi hunkwa ndza njə fəyə mdi ka mdi má bikyi və səkə kə mbərəsa lə Yesu. 27Təmburi tsətsə, wsi shə ba mdi ɓwatə ghi lə kwa kəma ra Hyalatəmwə wə; təmburi səkə kə yatə wada tlayi mbə mdi wə—se səkwa tə mbərəsa lə Yesu. 28Wuri myi kə ngga tə nee, səkə kə mbərəsa lə Yesu ndza mdi njigwe ka mdi tsapə, a səkə kə yatə wada ra Musa wə. 29Má Hyalatəmwə ná, nga ká Yahuda Hyalatəmwə njə kalə ná? Hyalatəmwə njə tə́ paɗə wuntyi mbəlyi dəwa huri? Pakatə, Hyalatəmwə paɗə mbəlyi njə— 30təmburi kutə Hyalatəmwə kalə; ka kutə mələ wsi njə tə́ paɗə mbəlyi mwa. Ká Yahuda lə mbəlyi má ka ká Yahuda paɗə, səkə kə mbərəsa-rahya lə Yesu fə hyá Hyalatəmwə ka mbəlyi tsapə kwa kəma-ranjə. 31Má va tsá kə myi gə mənə nee, səkə kə mbərəsa-ramyi kə́lə myi Hyalatəmwə nə, myi wdintə wada-ranjə mənəw? Kandə wə dye! Wuri myi kə ncətə nee, handanda jiri vəcə wada tsa.


text: 1Kaɗashinyinaaki, makə ɗii ci kə ɗii Əntaŋfə kaamə aləkawalənyiitsə ha'ə, bwasee amə ka slənə uushi'iitə ca geegi ka shishinaamə da əpinə gaamə ma'ajijinəkii, ama ndzaanə malaaɓakii. Vigyaamə naamə nə ka Əntaŋfə patə, ama ŋgwalə tə ci. 2Ɓaariimə keenə uuɗənə goonə. Pooshi inə ɗii bwaya uushi ka taa wu, pooshi inə saawee ka vii gooŋga ŋga taa wu, pooshi inə gəpətə də uushi ŋga taa wu əsə. 3Ma bii nyi ətsə ha'ə, əntaa wazənə cii kya wazə koonə. Acii kə shi nya bii oo'i, asəkə mooɗəfiinə nuunə. Ka hakii naamə taa agi əntənə taa agi ndzaanə da əpinə amaamə. 4Kə shii nyi tuunə furəŋə. Sə ŋga dəlaginaaki nuunə. Agi sa ciɓənə caama sa patə, mabaneekii nə ma'yanəki. Ka maŋushinə nə nyi uusəra patə. 5Taa saa'itə mbu'iinə aa Makiduuniya maa, pooshi inə upaa əpisəka. Taa dama zə'ugiinə patə, ha'ə nə ənji agi ciɓeenə keenə, taa daama patə mabizhinə. Ma asəkə ədzəmiinə əsə, ŋgwalənə. 6Amma ma Əntaŋfə Əndə banee ka ma'yanə ŋga əndətə ləɗəgi ma'yanəkii, kə banee ci ka ma'yaniinə də shinə ŋga Titusə. 7Əntaa wata shinaakii tanə banee ka ma'yaniinə, amma da i waɓəənə shi amakii keenə, waatoo makə sətə cakuunə vii ka ci ŋgeerənə aa mooɗəfəkii. Kə bii ci keenə makə sətə ɗii kuɗəpəshinə tuunə ŋga neenə ka nyi, da makə sətə kiwuunə anəki, da makə sətə ɗii unə aniya ŋga luunə də nyi əsə. Ma əndzə'i kamə, agi tsakə ɗa maŋushinə nə nyi. 8Ma ləkaləkatətə nyaahə nyi koonə, kə ɓəzee nyi ka səkuunə də ci. Amma ma nyi, pooshi nyi ɗii wakaɗakinə ŋga naahənə koonə ha'ə. Makə fii nyi, kə ɓəzhi səkuunə, kə mwayi nyi ɗa wakaɗakinə. Amma ma ɓəzəsəkə goonə, ŋga uundzə saa'i. 9Ma əndzə'i, paa nyi ma'ə ka ɗa wakaɗakinə ŋga naahə ləkaləkatəta, ka mooɗasəkə nə nyi. Əntaa mooɗasəkə ŋga ɓəzee ka səkuunə cii kya ɗa, amma putə ŋga baanə goonə ka Əntaŋfə, acii kə kavə ɓəzənə ŋga səkuunə tuunə koona baanə ka ci. Ma ɓəzənə ŋga səkuunə, də shiinə ŋga Əntaŋfə. Acii ha'ə, pooshi inə ɗavə koonə ana. 10Acii ma maɓətəsəkə də shiinə ŋga Əntaŋfə, ci ca kavə əndə kaa ca haɗatəgi də naakii na, ca kira luupaanə. Pooshi əndə əsə ca ɗa wakaɗakinə ŋga tsarə maɓətəsəkətsa. Amma ma maɓətəsəkə ŋga əndə shiŋkinə saakii, ci ca kira əntənə ŋga ca'ə ndəŋwə ndəŋwə. 11Neemə ka sətsə ɗii Əntaŋfə də maɓətəsəkətsə goonə! Kə kavə ci tuunə ka ɗa kuɗəpəshinə ŋga baginə; kə ɓəzhi səkuunə putə ŋga sətə slənyi; una ŋgwaləgi acii sətə na slənə aakəŋwa; kə ɗavə maɓətəsəkəkii koonə kuɗəpəshinə ŋga neenə ka nyi; kə ɗavə ci koonə kuɗəpəshinə ŋga luunə də nyi əsə, una dzalə əndətə ɗii bwaya bwayaanə. Agi ətsə patə, kə ɓaarii unə oo'i, pooshi moonə agi sətsə slənyi. 12Ma saa'itə nyaahə nyi koonə ləkaləkatəta, əntaa agyanə əndətə ɗii bwaya bwayaanə taa əndətə ɗii ənji ka ci bwaya bwayaanə nyaahə nyi. Amma kaa nya shii ɓaariinə koonə akəŋwacii Əntaŋfə oo'i, agi nəhənə nuunə tiinə. 13Acii ha'ə kə baa ma'yaniinə. Tsaŋə da baanə ŋga ma'yaniinə əsə, ca'ə əndzə'i kə cakiinə ɗa maŋushinə putə ŋga mooɗasəkə ŋga Titusə, acii kə banee unə ka ma'yanəkii, unə patə. 14Kə dəliigi nyi duunə ka ci. Ma unə əsə, pooshi unə ɗavə ka nyi ayinə. Uusəra patə gooŋga njiina waɓə koonə. Ha'ə əsə, ma dəlaatə njiina dəlagi duunə ka Titusə, gooŋga. 15Acii ha'ə, ma uuɗənaakii tuunə, kə cakə ɗa ŋgeerənə. Acii agi buurətənə nə ci makə sətə ɗii unə aniya ŋga luunə tə ci aahoonə, una banee ka haŋkala goonə ka fa sətə cii kəya ba koonə. 16Ka maŋushinə nə nyi ka shaŋə acii agyuunə nə hiimaaki patə.


text: 1Hyata hya batlyə, ba Yesu zhinikəgwa səkə Kafarnahum. Habarə səkə-njə, ba wtləshə nkwa nee, kwabəgə njə. 2Ba mbəlyi səkə tsənitəgwa kúkulə; ndyarə nkwa va ncini tsəramə ndza mandara pəlyə mnyə mpya. Má Yesu mwa, tə gə vəcə Hyalatəmwə njə tə́ hyá. 3Má nda fá na ná, ba wuntyi mbəlyi səkə lə wuntə mdi ghyaɓə, tsá ndza njə nee, kə mtə-mtə gwa-ranjə ghughyaɓɓə; fwarə mbəlyi kə kələkə mdie mwa. 4Ndyarə hyá va wakəvə nkwa tsəramə kələkə mdie dzəgə tə́ Yesu va kúkulə mbəlyi kwa nkwa. Təmburi tsətsə, ba hyá pahəntə ghi mpyaa mpinggə lə nkwa ndza Yesu təɓa; ba hyá ncəkə mdie dzəgwa mpyaa, məhya tə ci-njə. 5Má vi kə Yesu nata tsəli mbərəsa ra mbəlyi ngyi ná, ba njə gə sha mdi ghyaɓə tsa nee, "Zəgwi-tara, wuri bikyi-nga kə ntivintə na gwa!" əkwə. 6Má tə nkwa shə mwa, wuntyi mala-mala kə sənata wada ra Musa tsá shə məndzə-məndzə; ba hyá zəzi kwa mni-hya nee, 7"Təmburi waá nda gə vəcə njə kala tsa fashə ri? Njə wshəntə Hyalatəmwəw? Mdi shə ba tsəramə ntivintə bikyi ná—se waləka Hyalatəmwə kutəra-ranjəw?" əkwə. 8Ndara zazamə mwa, wuri Yesu kə sənata zəzi tə mbwə kwa mni-hya tsa, a ba gə sha hyá nee, "Təmburi waá nda gə vəcə yə kala tsa kwa mni-yə fashə ri? 9Tsa-ma tsá dzawə: ba rá gə sha mdi ghyaɓəa nee, 'Wuri bikyi-nga kə ntivintəgwa,' lə gə nee, 'Tlagwa, ba na pərətə ci-nga, a na ntahə,' əkwə ri? 10Yira ncə yə ndzaranjəa nee, ndara lə dənama ra Hyalatəmwə Zəgwi ra Za kwa wdunya tazhe ntivintə bikyi tə́ mbəlyi pakatə!" əkwə. Ba njə gə sha mdi ghyaɓə tsa nee, 11"Yira gə sha na, tlagwa, ba na pərətə ci-nga, a na li dzəgə ya-nga!" əkwə. 12Təkwashə-təkwashə ba mdie tlagwa kwa kəma-rahya paɗə, ba pərətə ci-njə, a ba li! Paɗə mbəlyi tə nkwa shə, ba hyá ghiri və; acə hyá mə fali Hyalatəmwə, a gə nee, "Kye, ala myi nata wsi kala tsa wə!" əkwə. 13Ba Yesu zhinikəgwa dzəgwa mnyə tsadi, ba mbəlyi kúkulə səkə tá njə́; acə njə mə tətəkə wsha tə́ hyá. 14Má tə ntahə njə mwa, ba njə nata wuntə mdi kə tsəni budi məndzə kwa mpya kə tsəni budi; tli-njə ná, Lawi Alfayas. Ba Yesu gə sha njə́ nee, "Ndə na zəli rá," əkwə; ba Lawi tlagwa, a zəlitə njə́. 15Má tə wuntə vi, ba Yesu səkə zəmə wsi kə zəmə hankyə ya Lawi. Má venkwashə, tə zəli Yesu mbəlyi kə tsəni budi lə ká batali kúkulə; a ba hyá zəmə wsi kə zəmə lə Yesu hyá lə mbəlyi kə zəli njə́. 16Wuntyi mala-mala ra ká Farisi, vi kə hyá nata Yesu tə zəmə wsi kə zəmə lə mbəlyi ngyi, ba hyá gə sha mbəlyi kə zəli Yesu nee, "Təmburi waá nda zəmə wsi kə zəmə njə lə ká batali ngyi ba mbəlyi kə tsəni budi ngyi ri?" əkwə. 17Vi kə Yesu fatə vəcə-hyaa ná, ba njə gə sha hyá nee, "Má mbəlyi kulingə nə, ka və mdi kə lá fwə hyá tá wuyə wə; se mbəlyi má kulingə, tsá kə və wuyə. Vá səkə wdunya rá tazhe ka mbəlyi kə fəyə ghi-hya kəlama bikyi wə; a tazhe ka mbəlyi lə bikyi səkə rá," əkwə Yesu sha hyá. 18Tə wuntə vi, tə mələ ashamə mbəlyi kə zəli Yohana mdi kə mələ batizəma, hyá lə ká Farisi. Ba wuntyi mbəlyi səkə tá Yesu, a gə nee, "Təmburi waá nda má na tətəkə mələ ashamə tə́ mbəlyi kə zəli na ri? Má Yohana hyá lə ká Farisi, mələ ashamə tsá tətəkə hyá tə́ mbəlyi-hya," əkwə. 19Ba Yesu gə sha hyá nee, "Má vi ndza mbəlyi ɗa mwə́ ná, tsəma dzəgə mcə hyi za makwa dlənata wsi kə zəmə, a na za makwa shə səfə tá hyá ri? Má səfə za makwa tá hyá, kandə hyá kə́lyə kə zəmə wə. 20Se vi kə mwə́ kəri, a ba za makwa hwə kwalyə hyá, nda dzəgə hyá ndza lə má huri?" əkwə. 21Ba njə gə mwa nee, "Kə hyi-hyi ba mbəlyi tlá bə tə kacakaca ra lə"use kə hahalə lə wsi məlifyi má ala yaɓəgwa wə; təmburi má ba mbəlyi tlatə bəa lə njə́, njə dzəgə kasəgwa ba wkyahəntə lə"use kə hahalə tsa, ba mtsəhətə wurə tə. 22Kə hyi-hyi mwa ba mbəlyi la ɗafa badlə dzəgwa tarəwtya kə hahalə, a wdi za tə́ ka hərə wə; təmburi má ba badləa wtlə ná, tarəwtya tsa dzəgə fuləɗi, a wtlə pwasəkəlayyə, a badləa dzəgə shikə tə ka. Má tarəwtyaa mwa ná, njə dzəgə ɗantəgwa. Má ɗafa badlə, kwa tarəwtya məlifyi hyi mbəlyi la njə́," əkwə Yesu. 23Má tə wuntə vi, tə vəci kə mkyəgwa, ba Yesu ntahə jalyi mə vwə ha, hyá lə mbəlyi kə zəli njə́. Mbəlyi kə zəli njə́ ngyi mwa ná, acə hyá mə ɓələ ghi ha tsa ka zəmə. 24Ba wuntyi ká Farisi gə sha Yesu nee, "Nata wsi ndza mbəlyi-nga mələ naw? Wuri wada ra Musa kə nkatə mbəlyi kə mələ tlə́nə tsatsa tə vəci kə mkyəgwa dye!" əkwə hyá. 25Ba Yesu gə sha hyá nee, "Ndara ala yə janggatə wsi kə Dawuda mələtə zamə, vi kə má tsəshə njə́ hyá lə mbəlyi məsəbə-njə huri? Má venkwashə, wsi kə zəmə va hyá wə; 26ba njə li dzəgwa mpya Hyalatəmwə, a ba ɗahwi buredyi kə mbəlyi fəyə ka nga Hyalatəmwə! Ba njə nggərəkə tə́ mbəlyi məsəbə-njə, ba hyá ɗahwi dəwa! (Mə vi ndza Abiyata mdi kulə mə ká mələ sarəka mələtəgwa wsie.) A má kwə wada ra Musa, mdi shə ba zəmə buredyie wə—se waləka ká mələ sarəka kalə. 27"Má vəci kə mkyəgwa nə, tazhe mdi mələtəgwa njə; vá mələtəgwa mdi tazhe zəma vəci kə mkyəgwa wə! 28Má Zəgwi ra Za nə, njə́ Tlamda vəci kə mkyəgwa," əkwə Yesu sha hyá.


text: 1Maa watsakum naha ɗerewel nakay na, neŋ ta Silas ada ta Timote. Nəmaa watsakum naha a məhay gər i ndo məpe mədzal gər hay ka Yesu neheye ma Tesalonik aye. Nəkurom na, ndo i Mbəlom Bəba kway ada ndo i Bəy Maduweŋ Yesu Kəriste hay. Mbəlom mâ pa fakuma ŋgama ada mâ vəlakum zay. 2Nəmay faya nəmaa gay naha sɨsœ a Mbəlom pat pat hərwi kurom kwa a həlay waray. Ahəl nakə nəmaa ɗuwulaway naha me a Mbəlom aye na, nəmaa ɗuwulaway naha me hərwi kurom tebiye. 3Ahəl nakə nəmaa ɗuwulaway naha me a Mbəlom aye na, nəmaa dzalawa ka məsler kurom nakə faya ka gumeye hərwi ka dzalum ha ka Yesu Kəriste aye. Faya nəmaa dzaliye sa na, nəkurom faya ka ŋgəlumeye ha bo ka məsler ta gədaŋ hərwi nakə ka wuɗum Yesu Kəriste ada nəkurom mandza eye ɓəŋɓəŋ lele hərwi nakə faya ka təkumeye ɗəre a Bəy Maduweŋ kway Yesu Kəriste aye. 4Malamar ga hay, nəmaa sər ha, Mbəlom a wuɗa kurom. A pala kurom na, hərwi ada kâ tərum ndo ŋgay hay. 5Nəmaa sər ha hərwi ahəl nakə nəmaa ɗakum ha Labara Ŋgwalak eye na, nəmaa tsik tə bazlam ɗekɗek tsa bay, nəmaa tsik ta gədaŋ i Məsəfəre Tsəɗaŋŋa eye. Nəmaa sər ha lele wu nakə nəmaa tsik aye na, deɗek. Ahəl nakə nəmay mə gay kurom aye na, ka sərum ha mede may. Nəmay faya nəmaa giye andza niye na, hərwi madzəne kurom. 6Nəkurom na, ka dazlumay a məpay bəzay a mede may ada a bəmalə i Bəy Maduweŋ kway. Ahəl nakə ka təmum bazlam i Mbəlom aye na, ka sum ɗəretsətseh haladzay hərwiye, ane tuk na, ɗuh ɗərev kurom kə ŋgwasa hərwi bazlam nakay ta gədaŋ i Məsəfəre Tsəɗaŋŋa eye. 7Andza niye faya ka bəzumatay ha tsəveɗ lele eye a ndo məpe mədzal gər hay ka Yesu neheye tebiye ka dala i Masedowan ada ma Akay aye, ta sər ha ma kəkay məndze tay nakə ta ndziye aye. 8Hərwi kurom, ndo hay haladzay ma Masedowan ada ma Akay ta tsəne labara i Bəy Maduweŋ kway, ane tuk na, nəteye ɗekɗek bay. Sa na, ndo hay kwa ka waray ta tsəne ka mədzal gər kurom nakə ka dzalum ha ka Mbəlom aye. Wuray andaya nakə nəmay nəmaa səkahiye ha faya aye bay. 9Nəteye tə bazlam tay faya ta tsikiye fakuma, ma kəkay nakə ka təmum may lele ahəl nakə nəmay mə gay kurom aye. Faya ta tsikiye sa, ka məgər ha kule hay, ka pumay bəzay a Mbəlom nakə deɗek eye, neŋgeye ta sifa aye. 10Tə sər ha nəkurom faya ka həbumeye wawa ŋgay nakə ma deyeweye mə mbəlom aye. Wawa niye na, Yesu nakə Mbəlom a mbəl ahaya abəra ma mədahaŋ aye. Neŋgeye ma buwiye kway abəra ma mevel i Mbəlom nakə ma ndziye ka ndo i mezeleme hay aye. Ma giye na, pat i sariya ŋgay nakə ma slaweye aye.


text: 1Njə́a vəcəa, səkə va rá Bulus, mdi kə mnə Yesu Kristi. (Má ndza-tara ka mdi kə mnə Yesu, səkwa tə tsá kə Hyalatəmwə Mdi kə mbə myi gətə, hyá lə Yesu Kristi, mdi kə myi ghə a ba fətə ghi tə.) 2Dzəgə tə́ Timotawas, zəgwi-tara mə zəli Yesu: Á Hyalatəmwə Ta-ramyi ba Yesu Kristi Tlamda-myi nggə na barəka lə zhihwi-njə, ba hinigwe ra mni. 3Wuri rá kə "i ba na njigwe tə Afisa, Timotawas, kala tsá kə rá gə sha na vi ndza rá kwa nkwa kə jilyə Makidoniya. Təmburi wuntyi mbəlyi tsá shə tə Afisa, ngyí kə tətəkə vəcə tsangwi fashə tə́ mbəlyi; ba na nkatə hyá kə tətəkə wsi-hya tsa. 4Gə sha hyá ba hyá hwə tá vəcə kwə-kwə ndza hyá tətəkə tsa, ba tli shi kúkulə kə hyá wɗa ngyi; təmburi nggərə ghəpi tsá kə́lə wsha ngyi səkə kalə—kandə vweta mbəlyi tazhe tlayi mbə, kala vəcə Kristi ndangə mə́ wə. 5Má wsi kə myi "i va mbəlyi kə zəli, njə́ nee, ba hyá "i kwavati-hya lə "ighi ndangə—kala tsá səkwa kwa mni mbəlyi kə mbərəsa lə Yesu handanda, a zəli vəcə-njə lə mni kutə ba zəzi tsapə. 6Wuri wuntyi mbəlyi kə hwə tá hunkwa ra Yesu tsa, a ba zantə ghi-hya lə nggərə ghəpi rə bata fashə; 7hyá "i ba hyá ndza ka mala-mala kə tətəkə wada ra Musa, a vá sənata vəcə kə hyá gə hyá wə—ba hyá ntsitəgwa tá gə vəcə-hya tsa lə dənama fashə, kala wsi kə hyá sənata ndangə. 8Wuri myi kə sənata nee, dandərəa wada ra Musa, a na mbəlyi kə zəlitə njə́ kala tsá kə Hyalatəmwə "i a mbəlyi mələ. 9Ba myi sənata mwa nee, vá fəyə wadaa Hyalatəmwə tazhe mbəlyi lə məhələ tsapə wə; a tazhe mbəlyi má zəli wada a yatə fəyəgwa njə—kala yə ká bikyi kə mələ wsha ntintimye, lə mbəlyi má nggadləni Hyalatəmwə kə kə́lyə kə fá vəcə Hyalatəmwə, lə ká pətlə nkwa (kala yə mbəlyi kə pətlə ta-rahya lə mama-rahya), 10lə mbəlyi kə mələ wsha sasəwe (kala zhilyi kə nyə zhilyi kwavati-hya), lə ká ghəli mdi a pahwi, lə mbəlyi kə tlətle mnyə, lə ká fə vəcə tsangwi tə mbəlyi, ba paɗə mbəlyi kə mələ wamara wsi má hitəgwa tə́ habarə Yesu və́ Hyalatəmwə fətə tə pəla-tara tazhe təkərəshə tə́ mbəlyi tsa. Hyalatəmwə, njə́ Mdi kulə—"usa dabwaa tə́ njə́! 12Wuri rá kə "usa Tlamda-myi Yesu Kristi—njə́ mdi kə nggə rá dənama tazhe mələ tlə́nə-ra; wuri rá kə "usa njə́ təmburi tsá kə njə fəyə rá tsəramə mələrəshə tlə́nə tə́ njə́, a ba kətə rá— 13mandara rá vá ɗa njə́ zamə, a gə vəcə ntimye tə́ njə́, a wshəntə njə́. Má Tlamda lə barəka-ranjə, ba zhihwi tá rá va má-tara mbərəsa, təmburi vá sənata wsi ndza rá təkwarə mələ rá venkwashə wə. 14Ba Tlamda-myi zhihwi tá rá dabwaa, a ba nggə rá mbərəsa lə "ighi səkə kə Yesu Kristi. 15Təmburi tsətsə, ba kə́rəpi mbəlyi sənata a mbərəsa nee, wuri Yesu Kristi kə səkwa wdunya tazhe mbə ká bikyi handanda! Má yira mwa, ngara bikyi mdashə nga paɗə wuntyi mbəlyi; 16təmburi ɓa mwa nda tlayi zhihwi rá, tazhe ba Yesu Kristi ncətə mungyalə-njə dabwaa səkə kə rá, yira mdi kə mdashə lə bikyi kashasha tsa. Mungyalə-njə kə njə ncətə rá tsa mwa, njə ndza ka wsi kə tləkəshə paɗə mbəlyi kə dzəgə səkə mbərəsa lə njə́, a tlayi mkyə má kəri va njə́. 17Hyalatəmwə, njə́ Mbəgə má mtə batə wavi, tsá ndəma mbəlyi nata lə ntsə; wuntə Hyalatəmwə shə wə—se njə́ kutəra-ranjə. "Usa dabwaa tə́ njə́—njə́ Mdi kulə batə wavi! 18Zəgwi-tara, na vəcə kə rá gə na tsa, kala tsá və́ wuntyi zakuri hyi Hyalatəmwə gətə venkwashə mbweghe-nga; ba vəcə ngyi njigwe ka balami-nga mə mpa ra Hyalatəmwə ndza na mpa tsa. 19Tsəyi mbərəsa-ranga, ba na njigwe lə mni kutə kwa kəma ra Hyalatəmwə. Wuntyi mbəlyi, wuri hyá kə kə́lyə kə nka tləmə tá vəcə kə Hyalatəmwə gə sha hyá; təmburi ɓa nda zantəgwa mbərəsa-rahya. 20Mə mbəlyi kə mələtə wsha kala tsa shə, yə Himanayas hyá lə Iskandari; təmburi tsətsə, wuri rá kə dlənata hyá tə́ Shatari, tazhe ba hyá tətəkə nee, ndara ndərə mə gə vəcə ntintimye tə́ Hyalatəmwə wə.


text: 1E kaw kɨ ko̰ mɨtə ngata ə m-a m-aw dansi tɨ am. NGa nɨngə, j-a j-o go ta lə dɨje kɨ rai majal təkɨ makɨtɨbɨ lə Luwə əl-n ə nə: «Ta je pətɨ a e kɨ kun-ndu dɔ tɨ kɨ najɨ kɨ ma lə dɨje joo ə se mɨtə» ka kɨn. 2Lo kɨn tɨ, m-əl dɨje kɨ ndɔ kɨ rai majal kəte kɨ njé je kɨ rangɨ pətɨ, təkɨ re m-təl m-aw dansi tɨ gogɨ ə, dəw kɨ m-a m-ɨsɨ sie dɔ majal tɨ lie goto. Nɨngə ta kɨn e ta kɨ ndɔ kɨ m-əl kəte, kawm dansi tɨ kɨ ko̰ joo kɨn ngata, nə kɨ ɓone mi sa̰y səsi kɨn ka, m-təl m-re dɔ tɨ ɓəy. 3M-a m-ɨsɨ səsi dɔ tɨ al, tadɔ ɨsɨ sangi kadɨ oi nḛ kɨ tɔjɨ kadɨ Kɨrɨsɨ əl ta kɨ rəbɨ kɨ rɔm tɨ. Kɨrɨsɨ kɨ, kɨ rɔsi tɨ aw kɨ tɔgɨ, ɨsɨ ɔjɨ tɔgɨne dansi tɨ. 4E kɨ rɔjetɨ kadɨ dɨje ɓəi Kɨrɨsɨ kagɨ-dəsɨ tɨ mbata tɔge kɨ goto, nə ɨsɨ kɨ dɔne taa kɨ tɔgɨ lə Luwə. Be tɔ ə, je ka, tɔgɨ je goto me kɨndə rɔ naa tɨ kɨ Kɨrɨsɨ, nə j-a j-ɨsɨ kɨ dɔje taa, naa tɨ sie kɨ tɔgɨ lə Luwə, ta kəm-naa tɨ. 5Ɨndəi manjɨ rɔsi səi je wa oi se ɨsɨ njɨyəi tə njé kadɨ-me je wa wa? A ɨgəri kadɨ Kɨrɨsɨ e dansi tɨ no̰o̰. A re be al nɨngə, asi kadɨ oi lo wa kɨ ai tɨ dana me kɨndə manjɨ rɔ tɨ ləsi kɨn al tɔ ən. 6M-gər majɨ kadɨ a ɨgəri təkɨ je jɨ gər lo kɨ j-a tɨtɨ. 7J-əl ta kɨ Luwə kadɨ ɨrai nḛ madɨ kare kɨ majal al. Jɨ sangɨ kadɨ j-ɔjɨ təkɨ je ə j-ɨngə me tɨ al, nə jɨ sangɨ kadɨ j-o səsi ɨrai nḛ kɨ majɨ. Təkɨ re to tə nḛ kɨ je j-osɨ tɨ be ka, kadɨ j-o səsi ɨrai nḛ kɨ majɨ. 8Tadɔ je j-aw kɨ tɔgɨ madɨ kɨ kadɨ j-ɔsɨ-n ta ta kɨ rɔjetɨ al. J-aw kɨ tɔgɨ kɨ kadɨ jɨ ra-n kɨlə kɨ rɔjetɨ par. 9Lokɨ tɔgɨje goto, nə səi tɔgɨsi e ngay ɓa, j-ɨngə rɔnəl. Nɨngə nḛ kɨ j-ɨsɨ dəjɨ Luwə, e ta kadɨ ɨtɔgi kɨ kəte. 10E mbata kɨn ə, mi sa̰y səsi ka, m-ndangɨ makɨtɨbɨ kɨn m-adɨ səsi kadɨ tə re ndɔ kɨ m-tḛḛ dansi tɨ ɓa, m-ra madɨ nga̰ səsi kɨ tɔgɨ kɨ Ɓaɓe adɨ-m kɨn al. Tɔgɨ kɨ Luwə adɨ-m kadɨ m-ɔsɨ-n gɨnsi kadɨ awi kɨ kəte yo, ɓɨ kadɨ m-tujɨ-n səsi al. 11Kɨ ne kɨn, ngakom je, majɨ kadɨ ɨsi kɨ rɔnəl, awi kɨ kəte kəte, kadɨ ɨləi dɨngəm me-naa tɨ, adi ndusi osɨ go-naa tɨ, ə ɨsi kɨ lapɨya, nɨngə Luwə kɨ nje ndɨgɨ dɨje kɨ nje kadɨ lapɨya a e naa tɨ səsi. 12Uwəi ji-naa kare kare pətɨ kɨ kuwə-naa rɔ tɨ. NJé kadɨ-me je pətɨ uwəi jisi. 13Kadɨ me-majɨ lə Ɓaɓe Jəju Kɨrɨsɨ, lə Luwə kɨ nje ndɨgɨ dɨje, kɨ lə NDɨl Luwə kɨ nje kuwə dɨje naa tɨ, e naa tɨ səsi pətɨ. Amen!


text: 1Lokɨ Pɨyər əi kɨ Ja̰ ɨsɨ əli ta kosɨ dɨje tə kəl ba ɓəy ə, njé kɨjə nḛ məsɨ kadɨ-kare je kɨ madɨ nɨm, kɨ bo kɨ dɔ kəy kaw-naa tɨ nɨm ta kɨ dɨje madɨ kɨ mbo̰ ɓutɨ tɨ lə Sadusɨ je, tḛḛi kɨ rɔde tɨ hɔy. 2Wongɨ ra njé kɔr no̰ Jɨpɨ je ngay mbata ooi Pɨyər əi kɨ Ja̰ ɨsɨ ndoi nḛ kosɨ dɨje, nɨngə əli-de əi nə: «Təkɨ Jəju ḭḭ-n lo koy tɨ wa kɨn ə, njé koy je ka a ḭḭ lo koy tɨ tɔ.» 3Uwəi-de ɨləi-de kəy dangay tɨ ratata lo ti, tadɔ lo sɔl ngata, adɨ lo kadɨ gangi ta dɔde tɨ goto. 4Nɨngə mbo̰ njé je tɨ kɨ ooi ta ləde, ngay je dande tɨ adi mede. Be ə, ra adɨ kɔr dɨngəm je re dɔ made tɨ adɨ asɨ dɨbɨ mi kare. 5Lo ti dɔ tɨ nɨngə, njé kɔr no̰ Jɨpɨ je nɨm, ngatɔgɨ je nɨm ta njé ndo ndu-kun je nɨm, kawi-naa me ɓe bo tɨ kɨ Jorijaləm. 6Lo kaw-naa tɨ kɨn, An kɨ e kɨ bo lə njé kɨjə nḛ məsɨ kadɨ-kare je e tɨ no̰o̰, taa Kayɨpɨ nɨm, Ja̰ nɨm, Aləgɨjandɨr kɨ ndəgɨ dɨje pətɨ kɨ me kəy tɨ lə nje kɨjə nḛ məsɨ kadɨ-kare tɨ kɨ bo ka kɨn nɨm ka əi no̰o̰ tɔ. 7Adi rəi kɨ Pɨyər əi kɨ Ja̰ no̰de tɨ kɨ no̰ njé kaw-naa je tɨ, ɓa dəji-de ta əi nə: «Kɨ tɔgɨ kɨ ḭ ra, ə se me tɔ na̰ tɨ ə ɨrai nḛ kɨn ə?» 8Nɨngə Pɨyər, NDɨl Luwə rosɨ mee, adɨ əl-de ə nə: «Səi njé ko̰ɓe je kɨ ngatɔgɨ je, 9dəji-je ta ɓone ɔjɨ dɔ nḛ kɨ majɨ kɨ jɨ ra kɨ dəw kɨ njae oy kɨ kujɨ nḛ kɨ jɨ ra ə ɨngə-n rɔ nga. 10Majɨ kadɨ səi pətɨ ɨgəri ay njay, taa dɨje pətɨ kɨ Isɨrayəl tɨ ka, kadɨ gəri majɨ tɔ. E me tɔ Jəju Kɨrɨsɨ kɨ Najarətɨ tɨ ə jɨ ra-n nḛ kɨn. E kɨ takul Jəju wa kɨ ɓəi-e dɔ kagɨ-dəsɨ tɨ ə Luwə ade ḭ taa dan njé koy je tɨ wa kɨn ə, dɨngəm kɨn a-n ta no̰si tɨ, kɨ rɔ kɨ nga. 11E mbal kɨ səi njé ra kəy je ɨmbati-e, nə e ə təl mbal kɨ ndae ɨtə made je pətɨ, e mbal kɨ nje kadɨ tɔgɨ kəy. 12Kajɨ e me tɔe tɨ kɨ karne ba. Tɔ kɨ rangɨ kɨ Luwə adɨ dəw dɔnangɨ tɨ ne mbo̰ dɨje tɨ kɨ mba kadɨ j-ɨngəi kajɨ goto.» 13NDɔjɨ njé gangɨ ta je kɨ kɨ bo lə Jɨpɨ je ngay lokɨ oi Pɨyər əi Ja̰ əli ta kɨ kanjɨ ɓəl, tadɔ gəri-de kadɨ əi dɨje kɨ kare kɨ kanjɨ nḛ ndo. Nə ke ə gəri kadɨ əi dɨje kɨ əi naa tɨ kɨ Jəju mari nu. 14Nə lokɨ ooi dɨngəm kɨ ngai-e ka kɨn a gədɨde tɨ nɨngə, gəri lo ta kɨ kadɨ əli-de al. 15Be ə uni ndude adi Pɨyər əi kɨ Ja̰, taa dɨngəm ka kɨn nɨm kadɨ tḛḛi taga, nɨngə naji-naa ta mbo̰de tɨ ə əi nə: 16«Ri ə j-a rai kɨ dɨje kam ə? Tadɔ rai nḛ kɔjɨ kɨ ətɨ ɓəl kɨ to ndalo tɨ ay njay adɨ dɨje kɨ Jorijaləm ooi poye. Lo kadɨ jɨ naji goto. 17Nə ke ə kadɨ poy ta kɨn aw kɨ kəte kəte mbo̰ dɨje tɨ al ngata. Adɨ j-ɨləi jije kəmde tɨ kadɨ kaw kɨ kəte no̰o̰ kam, əli dəw madɨ ta kɨ tɔ Jəju al ngata.» 18Go ta je tɨ kɨn, awi kɨ Pɨyər əi kɨ Ja̰ kəy gogɨ ə ɔgi-de kɨ tɔgɨde kadɨ əli ta ə se ndoi nḛ kɨ tɔ Jəju al ngata. 19Nə Pɨyər əi kɨ Ja̰ əli-de əi nə: «Əli-je adɨ joo, se e go rəbe tɨ, ta kəm Luwə tɨ, kadɨ jɨ təl rɔje go ta tɨ ləsi yo ə j-ɨyə̰ ta lə Luwə wa? 20Kɨ ɔjɨ dɔje, j-a j-asɨ kutɨ taje dɔ nḛ tɨ kɨ j-o kɨ kəmje nɨm, kɨ mbije nɨm kɨn al.» 21Lokɨ ɨləi jide kəmde tɨ kɨ ko̰ joo ɓəy nɨngə, ɨyə̰i-de adɨ awi. Təkɨ rɔjetɨ, ɨngəi nḛ madɨ rɔde tɨ kɨ asɨ kuwə-n-de dangay tɨ al, tadɔ dɨje pətɨ pɨti Luwə mba nḛ kɨ ra nḛ kɨn. 22Ɓal dɨngəm kɨ ɨngə rɔ nga kɨ takul nḛ kɔjɨ kɨ ətɨ ɓəl kɨn, ɨtə kutɨ sɔ. 23Go kɨyə̰-de tɨ, Pɨyər əi kɨ Ja̰ awi ɨngəi madɨde je kɨ njé kadɨ-me je, ɔri-de poy nḛ je pətɨ kɨ kɨ bo je lə njé kɨjə nḛ məsɨ kadɨ-kare je kɨ ngatɔgɨ je əli-de. 24Lokɨ madɨde je ooi ta ləde gɨne gangɨ ngata nɨngə, pətɨ kɨ me kɨ kare, əli ta kɨ Luwə əi nə: «Ɓaɓe, ḭ ə ɨra dɔra̰ kɨ dɔnangɨ, taa ɨra ba bo kɨ nḛ je pətɨ kɨ me tɨ tɔ. 25E ḭ ə adɨ NDɨli əl ta kɨ ta kaje Dabɨdɨ kɨ ɓəə ləi ə nə: “Gɨn ɓe je kɨ dangɨ dangɨ to̰i rɔ kɨ ndangɨ kare be. Taa kɔjɨ ta ra je ləde to rɔde tɨ kare! 26NGar je kɨ dɔnangɨ tɨ ne ɨndəi dɔ rɔde dana mba kaw rɔ, NJé ko̰ɓe je ɨndəi rɔde naa tɨ, ɔsi ta Ɓaɓe kɨ dəw lie kɨ mbəte tə NGar”. 27Təkɨ rɔjetɨ, e me ɓe bo tɨ kɨn ə, Erodɨ əi kɨ Po̰sɨ Pɨlatɨ, naa tɨ kɨ gɨn ɓe je kɨ dangɨ dangɨ kɨ ngan Isɨrayəl je ɨndəi rɔde naa tɨ ɔsi ta ɓəə kɨlə ləi kɨ ay njay, kɨ e Jəju kɨ ɨmbəte tə Kɨrɨsɨ. 28Nḛ je ləde kɨ rai kɨn, e tɔl ə tɔli ta kɔjɨ ra je ləi pətɨ kɨ ɔjɨ kəte, kɨ tɔgi, me ndɨgɨ tɨ ləi. 29Ɓasɨne Ɓaɓe, oo jide kɨ ɨsɨ ɨləi kəmje tɨ kadɨ ɨndəi je ɓəl tɨ kɨn! Adɨ ɓəə je ləi tɔgɨ kadɨ ɨləi mbḛ ta ləi kɨ me kɨ ti katɨ. 30Nɨngə, kadɨ ɔjɨ tɔgi me tɔ ɓəə kɨlə tɨ ləi kɨ ay njay Jəju, kadɨ njé mo̰y je ɨngəi rɔ nga nɨm, taa kadɨ nḛ kɔjɨ je kɨ nḛ je kɨ dəw asɨ ra al rai nḛ nɨm tɔ. 31Lokɨ tai kə̰ə̰ ta kəl ta tɨ kɨ Luwə nɨngə, dɔnangɨ yəkɨ yɨkɨti yɨkɨti gɨn njade tɨ, lokɨ kɨ kawi-naa tɨ. Ɓa NDɨl kɨ kay njay rosɨ mede pətɨ adɨ ɨləi mbḛ ta lə Luwə kɨ rɔ kɨ tḭ katɨ.» 32NJé kadɨ-me je pətɨ ɨndəi rɔde naa tɨ kɨ nga̰me kɨ kare kɨ gɨr ta kɨ kare. Dəw kare kɨ ɨndə gune kɨ nḛ kɨngə ləne kɨ sɔbɨ dɔne goto, nḛ je pətɨ e ya̰de. 33Kɨ tɔgɨ kɨ ətɨ ɓəl ngay ə njé kaw kɨlə je mai najɨ kḭ lo koy tɨ lə Ɓaɓe Jəju. Nɨngə, kare kare pətɨ, Luwə jangɨ dɔde jangɨ dɔ kɨ ətɨ ɓəl ngay. 34Be ə dəw kare dande tɨ kɨ nḛ to rɔe goto. Tadɔ njé je kɨ ay kɨ lo ndɔr je kɨ kəy je, uni gati ə rəi kɨ lae, 35adi njé kaw kɨlə je. Nɨngə njé kaw kɨlə je ləbi la ka kɨn dande tɨ pətɨ, ɓa na̰ na̰ ɨngə kɨ go nḛ ge je tɨ lie. 36Dəw madɨ kare kɨ tɔe nə Jɨsəpɨ, kɨ e gɨn kojɨ tɨ lə Ləbi, kɨ dɔnangɨ Sɨpɨr tɨ, kɨ njé kaw kɨlə je ɨndəi tɔe nə Barnabasɨ, kɔr me nə: «Dəw kɨ nje kɨlə dɨngəm me dɨje tɨ,» 37e ka, aw kɨ lo ndɔr, ə un lo ndɔr ləne ka kɨn gatɨ-n, ə re kɨ lae adɨ njé kaw kɨlə je.