text:
1Wiinə waɓənə cii kya naahə ka hə ɗii Tawəfilasə maɗuunəkii. Ənji laŋə ɗii gazhi'waanə ŋga naahə uushi'iitə ɗaaɗii ahadeenə. 2Kə nyaahə tii makə sətə fii inə a ma ənjitə nee də ginətii təkəŋwanə, ətə ndzaanə ka ənji waaza waɓənə ŋga Əntaŋfə. 3Ma nyi əsə, kə caamə nyi də haŋkala agyanə sətə ɗaaɗii daga ŋukə. Acii ha'ə kə nee nyi, maɗa naahətə nyi ka hə sətə ɗaaɗii kada'ə kada'ə, ka ɗanə ŋga'ə. 4Ma ɗii nyi ha'a, kaa ha shii oo'i, ma sətə jigunyi ənji ka ha, gooŋga tanyi. 5Ma agi zamanatə ɗii Hirudusə ŋwaŋuunə agyanə hanyinə ŋga Yahudiya, tə'i əndə'i limanə ɗii ləməkii Zakariya. Ma ca, agi kurəgə ŋga limanyinə ŋga Abiya ŋga ŋukə nə ci. Ilizabeetə nə ləmə ŋga minaakii. Ma kya, agi slikərənə ŋga Haruna, maɗuunə limanə, shigi ki. 6Ma tii da minaakii, ənji gooŋga nə tii akəŋwacii Əntaŋfə kyakya'ə. Agi nə'utənə nə tii sətə bii Slandanə patə də rəgwakii. 7Amma pooshi tii upaa uuzənə, acii ma minaakii Ilizabeetə, əntaa mitə poo nə ki. Tii kyakya'ə əsə, kə uugi tii sasaranə. 8Ma ka əndə'i uusəra, makə zhi'wa saa'i ŋga slənə ŋga kurəgətə ɗii Zakariya agikii, kə gi Zakariya ka ɗa slənə asəkə yi ŋga Əntaŋfə makə sətə izee limanyinə ka ɗanə. 9Ma sətə ci limanyinə a ɗa, ka kuratənə nə tii ahadatii taa wu nə dzənə ka ɗəzə urədya a kumu ga Əntaŋfə. Ma saa'ikii, tə Zakariya kuryagi tii. 10Ma ca ɗəzə urədya a kumu, ma ənjitə agyə patənatii, təya ɗa də'wa. 11Ma ci ma'ə agi ɗəzə urədya, wata kə jigagi malaa'ika ŋga Əntaŋfə ka ci. Ca kəŋaanə da ciizəma hatə ci limanyinə a ɗəzə urədya. 12Makə nee Zakariya ka ci, wata kə kəsəgi ŋgwalənə tə ci, mashiimə ci sə ŋga ɗanə. 13Wata əŋki malaa'ika ka ci, “Zakariya ga ha ŋgwalə, acii kə fii Əntaŋfə də'waaku. Ma minaaku Ilizabeetə, ka poonə nə ki ka hə uundzə ŋgura, kadə nii kwa ɗəkə ka ci ləmə Yoohana. 14Kadə ɗanə nə hə maŋushinə da mooɗasəka putaakii. Kadə na ndzaanə ka sə ŋga maŋushinə ka ənji patə əsə. 15Acii kadə nii kəya ndzaanə ka gawə əndə akəŋwacii Əntaŋfə. Paa ci na sa ma'i inaba, taa əndə'i sə ŋga sanə ətə ca ka əndə agyanə, paa ci na sa. Kadə ndzaanə nə Malaaɓa Ma'yanə da ci daga asəkə məci əsə. 16Kadə ənyatəginə nə ci də ənji ɓəzəkii agi ənji Isərayiila kaa təya nə'u tə Əntaŋfə Slandana. 17Kadə nii kəya upaa ŋgeerənə ŋga Ma'yaatə slənyi ashi anabi Iliya. Kadə nii kəya takəŋwanə ka Slandana, ca haɗatəgi də manjeevənə da dəsənətii, ca ənyatəgi aa rəgwa də ənjitə naanagi ka nə'unə tə Əntaŋfə, kaa təya ndzaanə da haŋkala, təya nə'u tə Əntaŋfə. Kadə nii kəya tasəkatə tə ənji kaa təya gəra shinə ŋga Slandana.” 18Wata əŋki Zakariya ka malaa'ikata, “Də mi saŋə shiinəki oo'i, gooŋga nə sətsə bii hə ka nya? Acii ma nya, kə uugi nyi iirənə; minaaki əsa, kə paləgi fəzə ŋga pawatə.” 19Əŋki malaa'ikatə ka ci, “Nyi nə Jibərila, akəŋwacii Əntaŋfə nə nyi ka ɗa sləna. Ci sləkee ka nyi kaa nya waɓə ka hə, nya ba ka hə ŋunyi habaratsa. 20Amma maluuvəmə hə oo'i, gooŋga nə sənə bii nyi ka hə. Amma shiiwə oo'i, maɗa kə mbu'ya uusərakii, kadə na ɗa ha'ə. Aciikii ka ɗaginə nə hə ka masə gana; pa ha mbee ka waɓənə maɗaamə səndə bii nyi ka hə kə ɗii.” 21Ma saa'itə i malaa'ika da Zakariya a waɓə ha'a, gəranə nə ənji tə ci agyə. Ka ha'ə kə ɗii ka tii ka sə ŋga hurəshishinə nə təkurənə ŋga Zakariya a kumu ga Əntaŋfə. 22Makə gimagi Zakariya, mambeemə ci ka waɓənə da ənji ma'ə. Davə shii tii oo'i, tə'i uushi ŋga hurəshishinə nee ci a kumu ga Əntaŋfə. Də ciinə waɓi ci ka tii. 23Makə uugi saa'i ŋga slənə ŋga Zakariya asəkə yi ŋga Əntaŋfə, ca palə saakii aasii. 24Ma daba'ə ətsə ha'ə, wata kə ɗasəkii minaakii Ilizabeetə. Kə ɗii ki ləgiɗə tufə asii ka hakii, manjimə ta dzə ka ha, əŋki ki: 25“Wiinə səndə ɗii Əntaŋfə ka putaaki: kə nee ci ka təgunuunaaki; kə luupaa ci tə nyi, pooshi ma'ə ayinə agiki.” 26Makə ɗii Ilizabeetə ləgiɗə kuwa də ɗasəka, wata Əntaŋfə a ənə ka sləkeenə ka malaa'ikatə ɗii ləməkii Jibərila aasəkə vəranə ŋga Nazaratu, anə hanyinə ŋga Galili. 27Ma sləkee Əntaŋfə ka ci, aaɓii əndə'i kadəma ətə ɗii ləmətə Mariyaama. Ma kya, maɗanə ŋga əndə'i əndə nə ki ətə ɗii ləməkii Yusufu. Agi slikərənə ŋga ŋwaŋwə Dawuda shigi ci. 28Shinə ŋga malaa'ika aaɓii Mariyaama, wata əŋki ci ka ki, “Ɗawə maŋushinə. Acii kə ɗii Əntaŋfə ka hə pwapoonə. Kədəhə nə Slandanə da hə.” 29Makə fii Mariyaama waɓənə ŋga malaa'ikatə ha'ə, wata kə kəɗəpaa tə ki. Kya gwaŋə ka buurənə oo'i, uushi mi saŋə bii waɓəətsa? 30Wata əŋki malaa'ikatə ka ki, “Mariyaama, ga ha ŋgwalə. Acii kə ɗii Əntaŋfə ka hə pwapoonə. 31Fatə ŋga'ə: ka ɗasəkanə nə hə, ka poonə nə hə uundzə ŋgura, ha ɗəkə ka ci ləmə Yeesu. 32Ka ndzaanə nə ci ka gawə əndə dərəva. Ka 'wanə nə ənji tə ci Uuzənə ŋga Əntaŋfə, Əndə məghərəvənə ka shaŋə. Ka viinə nə Əntaŋfə ka ci ŋwaŋuunə makə sətə vii ci ka Dawuda dzədzəci. 33Aciikii ka ɗanə nə ci ŋwaŋuunə agyanə ənji Isərayiila ka ca'ə ndəŋwə ndəŋwə. Pooshi ŋwaŋuunaakii ka uudənə shaŋə.” 34Əŋki Mariyaama ka malaa'ika, “Iitə ɗanə səkii ha'ə, acii ma nya, ma'ə nyi kadəma.” 35Əŋki malaa'ika ka ki, “Ka shinə nə Malaaɓa Ma'yanə aagyanəku, ka zaɗətənə nə Əntaŋfə Əndə baawəɗa tə hə, ci Əndə məghərəvənə ka shaŋə. Aciikii ma uuzəətə nii kwa pawa, malaaɓakii nə ci; ka 'wanə nə ənji tə ci: Uuzənə ŋga Əntaŋfə. 36Ma Ilizabeetə duurə goonə, taa ŋgahi kə uugi ki iirənə, kə bii ənji masaawa nə ki əsə, amma kuwanə ŋga ləgiɗatə əna də ɗasəka. Ka poonə nə ki uundzə ŋgura. 37Acii pooshi sətə palee ka ŋgeerənə ŋga Əntaŋfə.” 38Əŋki Mariyaama, “Ma nya, ŋga Əntaŋfə nə nyi da nəki. Wa Əntaŋfə a ɗa ka nyi makə səndə bii hə.” Wata malaa'ikatə a unee ka ki, ca palə saakii. 39Ma daba'əkii, kə ma'i Mariyaama, kya palə pii pii aasəkə əndə'i vəranə agi giŋunyinə, anə hanyinə ŋga Yahudiya. 40Mbu'unatə aa dəvə, kya dəməgərə aasii aa ha Zakariya, kya nəhəpaa tə Ilizabeetə. 41Makə fii Ilizabeetə nəhəpaanə ŋga Mariyaama tə ki, wata guguɗənə nə uuzənə asəkətə. Dəməgərənə nə Malaaɓa Ma'yanə aasəkə ədzəmətə. 42Wata kya ŋgəree ka uuratə, əŋki ki, “Kə ɗii Əntaŋfə ka hə barəkaanə palee ka harii makinə patə. Tə'i barəkaanə ashi uuzəətsə nii kwa poo əsə.” 43Kya tsakə, əŋki ki, “Wu saŋə nə nyi bahə məci Slandanəki a shi aaɓiikya? 44Acii kə nee hə, makə fii nyi nəhəpaanaaku tə nyi, wata guguɗənə nə uuzənə asəkəki, guguɗənə ŋga mooɗasəka. 45Ma ha, tə'i barəkaanə ashiku, acii ma sətə bii Slandanaamə ka hə ka ɗanə, kə luuvə hə.” 46Wata əŋki Mariyaama: “Wanyinə ca dəla də Slandana, 47Kə ɗii nyi maŋushinə də Əntaŋfə Maluwaaki. 48Acii kə tsaaməgi ci aagiki, nyi talaka, mavaakii. Weewee daga ənshinə ka banə nə ənji patə ka jiji ka jiji oo'i, əndə barəkaanə nə nyi. 49Acii kə ɗii Əntaŋfə ka nyi maɗuunə uushi, ci Əndə baawəɗa, Malaaɓa Ənda. 50Agi ɗanə nə ci ŋga'əənə ka jiji ka jiji ka ənjitə ca ŋgwalə tə ci. 51Kə ɗii ci maŋgwaarə sləna, kə taakee ci ka ənjitə ca ɗuunətə natii nə rəŋwə rəŋwə. 52Kə jimagərə ci də meeminə anə dəgələ ŋga ŋwaŋuunatii, ca vigi madzəgamə ha ŋga ndzaanə ka talakiinə. 53Ənji maɗəfəna, kə əburətəgi ci də tii də ŋunyi uushi'inə. Ma ənji gəna, kə laakəənə ci tə tii də maɗəfənə. 54Kə shi ci ka tsakənə tə ənji Isərayiila, ənji slənaakii, acii mazaanəmə ka ci nə sətə shi ca bii ka dzədzəshi'inaamə oo'i, ka ɗanə nə ci ŋga'əənə ka Ibərahiima da i ka jijinaakii ka ca'ə ndəŋwə ndəŋwə.” 56Kə ɗii Mariyaama bahə ləgiɗə makkə ga Ilizabeetə. Ma daba'əkii, kya maɗə, kya palə satə aasii. 57Makə mbu'i saa'i ŋga poonə ŋga Ilizabeetə, wata kya poo uundzə ŋgura. 58Fanə ŋga guvayinyinə da duurənyinatə oo'i, kə ɗii Əntaŋfə ka ki ŋga'əənaakii, wata təya ɗa mooɗasəkə ka hakii da ki. 59Makə ɗii uuzənə luuma rəŋwə, ənjə a shi ka ryaminiyagi tə ci. Kə mwayi tii ɗəkə ka ci ləmə Zakariya, makə ŋga dii. 60Əŋki məci, “Aa'a, wa ənjə a ɗəkə ka ci ləmə: Yoohana.” 61Əŋki hara ənji ka ki, “Amma pooshi əndə agi duurənyinə goonə ətə ɗii ləməkii ha'ə.” 62Makə nee ənji ha'ə, wata ənjə a ləgwa ka dii də ciinə kaa təya shii taa iitə cii kəya moo ɗəkə ləmə ka uuzənaakii. 63Wata Zakariya a ləgwa sə ŋga naahənə anəkii, ca naahətə, “Yoohana nə ləməkii.” Neenə ŋga ənji ha'ə, kə kəŋee ka tii patə ka shaŋə. 64Ma Zakariya a uudəpaa naahəginə ha'ə, wata ca ənəgərə ka waɓənə makə ŋga ŋukə. Ca ndzaŋə dəlanə də Əntaŋfə. 65Amma, ma ətsə ha'ə, kə ŋgwalee ka guvayiinaakii patə. Ka ha'ə kə dəlagi haalakii asəkə patənə ŋga vəranyiitə agi giŋunyinə agyanə hanyinə ŋga Yahudiya. 66Ma ənjitə fii sətə ɗaaɗii patə, wata təya ndzaŋə buurənə agyanəkii. Əŋki tii, “Ya uuzəətsa, iitə nii kəya ndzaana?” Ma bii tii ha'ə, acii kə nee tii, ma uuzəətsə kamə, weewee kə ndzaa Əntaŋfə Slandanə da ci. 67Ma Zakariya dii Yoohana, kə dəməgərə Malaaɓa Ma'yanə aasəkə mooɗəfəkii. Wata ca ɗa anabaakwaanə, əŋki ci: 68“Wa ənjə a ɗuunətə tə Slandana, Əntaŋfə ŋga ənji Isərayiila, acii kə shi ci ka tsakənə tə ənjaakii, kə luupaa ci tə tii. 69Kə kəŋee ci kaamə ka Maluu əndə baawəɗa agi slikərənə ŋga Dawuda, lawaraakii. 70Ci nə sətə shi Əntaŋfə a bii da ma malaaɓa anabiinaakii daga ŋukə, oo'i: 71Ka luupaanə nə ci taamə acii ənji mbiinə gaamə i acii ənjitə ca usha taamə patə. 72Ha'ə ɗii Əntaŋfə ŋga'əənaakii ka dzədzəshi'inaamə, kə buurətə ci malaaɓa aləkawalətə anyi ci da tii, 73waatoo jiɗətə ji'i ci ka Ibərahiima dzədzəshi'inaamə oo'i, 74Kadə nii kəya luupaa taamə acii ənji mbiinə gaamə, kaama mbee ka slənənə ka ci yadə ŋgwalənə, 75ama ndzaanə malaaɓakii, ənji gooŋga akəŋwaciikii, ha'ə muudinə ŋga baanə gaamə patə.
76Ma hə əsə, uuzənaakya, kadə nə ənjə a 'wa tə hə anabi ŋga Əntaŋfə Əndə məghərəvənə ka shaŋə. Acii kadə nii kwa takəŋwanə ka Slandanə kaa ha haɗatəgi ka ci də rəgwa. 77Waatoo ka ɓaariinə nə hə ka ənjaakii oo'i, agi luupaanə nə Əntaŋfə tə tii də tifyagi ka tii 'waslyakəənatii. 78Ma Əntaŋfə gaamə, laŋə nə ci ka nəhə təgunuunə gaamə dərəva, agi ɗa kaamə ŋga'əənə nə ci. Ka kavənə nə ci kaa ɓərəətə na luupaa taamə a lə'ya. 79Ma ɓərəətsa, kaa ca ɓərə ka ənjitə agi ŋgəra'wə ca ŋgwalə acii wa; ca kərə taamə ka rəgwa jamənə.” 80Ma Yoohana, gərənə nə ci, dzənə nə haŋkalaakii də tsakənə. Ca ndzaanə ahada bilinə, ha'ə mbu'i uusəra ŋga jigaginaakii ka ənji Isərayiila.


c: text/html

text: 1A həlay niye na, Yuhana madzəhuɓe ndo a yam a ndohwaw mə kəsaf i Yahuda, a ɗawa ha bazlam i Mbəlom, 2a gwaɗawa: «Mbəɗum ha mede kurom, hərwi Bəy i Mbəlom bəse tə nəkurom.» 3Yuhana na, ndo nakə Ezay ndo məɗe ha bazlam i Mbəlom a tsik faya, a gwaɗ: «Ndo faya ma wudiye mə kəsaf, a gwaɗ: Lambaɗumay tsəveɗ a Bəy Maduweŋ, lambaɗumay tsəveɗ hay fehe lele tâ hədzak bay.» 4Yuhana a pawa ka bo na, petekeɗ maŋgara eye ta məkwets i zləgweme. A ɓarawa bəzihuɗ ŋgay na, ta həzlay. A ndayawa mə kəsaf niye na, heyew ta wum. 5Ndo neheye ma Zerozelem aye, ka dala i Yahuda tebiye, ada ta ndo neheye tə mbay naha a magayam i Yurdum aye tebiye tə yawa ka təv i Yuhana. 6Tə ɗawa ha mezeleme tay hay parakka kame i ndo hay, ada Yuhana a dzəhuɓawa tay ha a yam mə magayam nakə tə zalay Yurdum aye. 7Yuhana a zəba ɗəre, Farisa hay ta Saduke hay haladzay ta diye ka təv ŋgay hərwi ada mâ dzəhuɓ tay ha a yam na, a gwaɗatay: «Wawa i palas hay! Maa ɗakum ha hwayum abəra ka sariya i Mbəlom nakə bəse kə ndzew aye na, way? 8Anəke na, gum məsler neheye ŋgwalak eye, ada ndo hay ta səriye ha ka mbəɗum ha mede kurom aye tuk. 9Kâ dzalum mə gər kurom: “Nəmay na, wawa i Abraham hay sa na, ma ta gamay mey?” bay! Sərum ha na, Mbəlom ma sliye faya məge tay ha kwar neheye anaŋ aye wawa i Abraham hay. 10Ɓa hadzaya maləva bo eye məɗəse tay ha dərizl i gərɗaf hay fəroɗ abəra ka dala. Dərizl i gərɗaf neheye tebiye tə wa hohway ŋgwalak eye bay aye na, ta ɗəsiye tay ha ada ta kaliye tay ha ako.» 11«Neŋ na, na dzəhuɓiye kurom ha a yam tsa hərwi məɗe ha na, ka mbəɗum ha mede kurom. Ane tuk na, ndo nakə ma deyeweye kame ga aye na, neŋgeye a ze ga ta gədaŋ. Neŋ na sla matsakway ahaya tahərak ŋgay hay abəra mə sik bay. Neŋgeye na, ma dzəhuɓiye kurom ha ta Məsəfəre Tsəɗaŋŋa eye ada ta ako. 12Wu mahəve daw andaya mə həlay. Ma ŋgəniye tay ha daw ta dzəndzar. Daw na, ma hayay gər ma həliye na a de. Ada dzəndzar na, ma dziye a ako nakə ma mbatiye ɗaɗa bay aye.» 13Ma dəba eye na, Yesu a yaw abəra ma Galile hus a magayam i Yurdum. A yaw ka təv i Yuhana hərwi ada Yuhana mâ dzəhuɓ ha a yam. 14Yuhana a wuɗa bay. A gwaɗay a Yesu: «Neŋ ɗuh nakə na diye naha ka təv yak ka dzəhuɓiye ga ha a yam aye tuk na, ada nəkar ɗuh ka deyeweye ka təv ga na, kəkay!» 15Ane tuk na, Yesu a mbəɗay faya, a gwaɗay: «Təma, mâ ge bo andza niye anəke. Wu nakə Mbəlom a tsətsah aye ka gakweye andza nakə a tsik aye.» Yuhana a təma bazlam i Yesu nakə a tsikay aye. A dzəhuɓ ha Yesu a yam tuk. 16A dzəhuɓ ha a yam tsa na, Yesu a tsalaw abəra ma yam. Kwayaŋŋa magərmbəlom a həndək tuwaŋ, ada Yesu a ŋgatay a Məsəfəre i Mbəlom a mbəzlaw andza bodobodo, a yaw a ndza faya. 17Tsa na, mətsike me a tsənew mə mbəlom, a gwaɗ: «Nakay na, wawa ga, na wuɗa na haladzay. Ɗərev ga faya ma ŋgwasiye tə neŋgeye.»

robotstxt: allowed

filter: keep


text: 1Kɨndə gu e nḛ kɨ ndae goto, nə m-a m-nay kɨ lo kɨndə gum tɨ ɓəy. Nɨngə m-a m-əl ta dɔ nḛ je tɨ kɨ Ɓaɓe adɨ m-o me ndɨl tɨ kɨ nḛ je kɨ tḛḛ kɨ dɔe adɨ m-gər. 2M-gər dɨngəm kare kɨ nje kadɨ mene Kɨrɨsɨ, kɨ asɨ ɓal dɔgɨ gɨde sɔ ɓone, Luwə un-e awi sie bɨtɨ me dɔra̰ tɨ kɨ ko̰ mɨtə. Nɨngə dɨngəm kɨn, Luwə un-e kɨ darɔe wa kɨn be ə se e me ndɨl tɨ wa ka m-gər al, nə Luwə gər. 3M-gər kadɨ dɨngəm kɨn Luwə un-e, nə un-e kɨ darɔe wa kɨn be ə se e me ndɨl tɨ wa ka m-gər al, nə Luwə gər ɓətɨ. 4Luwə un-e aw sie bɨtɨ ko̰ɓe tɨ ləne, adɨ oo ta je kɨ dum kadɨ dəw əl kɨ tane. E ta je kɨ adi dəw madɨ ta rəbɨ kadɨ təl əl rangɨ al. 5M-a m-ɨndə gum kɨ ɔjɨ dɔ dəwe kɨn, nə kɨ ɔjɨ dɔm, m-a m-ɨndə gum ɓa, m-ɨndə me tɔgɨ goto tɨ ləm kɨn par. 6A re kadɨ m-ɨndə gum ka, dəw a oo-m tə dəw kɨ dɔe goto al, tadɔ e ta kɨ rɔjetɨ ə m-a m-əl. Nə m-mbatɨ kɨndə gum, nə pane taa dəw oo-m tə dəw kɨ ngay kɨ al dɔ nḛ kɨ oo-m m-ɨsɨ m-ra ə se oo tam tɨ. 7Nɨngə mba kadɨ m-ɨndə gum kɨ nḛ koo me ndɨl tɨ kɨ ətɨ ɓəl kɨn al, m-ɨngə mətɨ madɨ rɔm tɨ. NJe kaw kɨlə lə Sata̰ kare ə ɨngə kɨlə kadɨ tə ɨndə-m kadɨ m-ɨndə gum al. 8Asɨ nja mɨtə, m-no̰ dɔ Ɓaɓe tɨ kadɨ ɔr ko̰ kɨn rɔm tɨ kɔ. 9Nə Ɓaɓe əl-m ə nə: «Me-majɨ ləm asi nakɨ, tadɔ m-ɨsɨ m-ɔjɨ tɔgɨm me tɔgɨ goto tɨ ləi.» Adɨ m-a m-ɨndə gum kɨ tɔgɨ goto ləm, kadɨ tɔgɨ Kɨrɨsɨ e dɔm tɨ. 10E mbata kɨn ə, tɔgɨm goto ka m-ra rɔnəl nɨm, dɨje taji-mi je, adi-mi me-ko̰ je, ɨndəi kəmm ndoo je, adi-mi ko̰ je mbata tɨ lə Kɨrɨsɨ ka, m-ra rɔnəl par, tadɔ lokɨ tɔgɨm goto kɨn ɓa, e ə m-ɨngə tɔgɨ tɨ. 11Ɓasɨne m-təl dəw kɨ dɔe majal, nɨngə e səi ə ɨndəi tɔgɨ dɔm tɨ adɨ m-təl nje dɔ majal. Səi ə re a mai najɨ dɔm tɨ, tadɔ re mi nḛ madɨ al ka, nḛ kɨ njé kaw kɨle je kɨ nga̰i ngay kam ɨtəəi-mi goto. 12Nḛ je kɨ tɔjɨ kadɨ mi nje kaw kɨlə rai nḛ dansi tɨ adɨ oi. M-uwə tɔgɨm ba me nḛ je tɨ kɨ nga̰, m-ra nḛ kɔjɨ je, kɨ nḛ je kɨ ətɨ ɓəl, kɨ tɔgɨ je ta kəmsi tɨ. 13E ri ə ndəgɨ njé kaw-naa je kɨ rangɨ ɨngəi ɨtəi səsi ə? Nḛ kare kɨ m-gər ɓa, e kɔy kɨ mi nḛ kɨ kɔy dɔsi tɨ al kɨn par. NGa nɨngə, kadɨ mesi sɔl dɔm tɨ kɨ ɔjɨ dɔ nḛ kɨ go tɨ al kɨn! 14Kɨ ɓasɨne kɨn, njam e ta rəbɨ tɨ kadɨ m-aw m-o səsi kɨ ko̰ mɨtə. Nɨngə kawm kɨ m-a m-aw kam, m-a mi nḛ kɨ kɔy dɔsi tɨ al, tadɔ e darɔsi wa ə m-ɨsɨ m-sangɨ, ɓɨ m-sangɨ nḛ kɨngə ləsi al. Təkɨ rɔjetɨ, e baw ngan je ə a ngəmi nḛ kɨngə mbata tɨ lə ngande je, ɓɨ e ngan je ɓa a ngəmi nḛ kɨngə mbata tɨ lə bawde je al. 15Nɨngə kɨ ɔjɨ dɔm, mi ɓasi ngay kadɨ m-ra nḛ kɔ dɔsi tɨ. Darɔm ə wa ba pətɨ, mi ɓasi ngay kadɨ m-ra kɔ mbata tɨ ləsi. M-gər kadɨ re m-ndɨgɨ səsi ngay be kɨn ə, səi a ɨndɨgi-mi ngon ndɨgɨ al. 16Dɨje madɨ a əli əi nə e kɨ rɔjetɨ kadɨ mi nḛ kɔy kɨ dɔsi tɨ al, nə a əli təkɨ mi nje kədɨ kəm dɨje, m-tə səsi kɨ ta ngom m-taa-n nḛ ləsi. 17Ə se dan dɨje tɨ kɨ m-ɨlə-de kɨ rɔsi tɨ kɨn, dəw madɨ kɨ m-un gɨrə dɔe tɨ m-taa-n nḛ jisi tɨ e no̰o̰ wa? 18M-dəjɨ Tɨtɨ m-ade aw dansi tɨ, nɨngə m-ɨlə ngoko̰je kare m-adɨ aw sie tɔ. Ə se Tɨtɨ un gɨrə taa-n nḛ madɨ jisi tɨ wa? Tɨtɨ a un gɨrə taa-n nḛ jisi tɨ al, tadɔ je səde je kɨn, je dɨje kɨ ndɨl kɨ kare ba ə ɨsɨ ɔr-je ta rəbɨ, taa j-ɨsɨ j-un go rəbɨ kɨ kare ba tɔ. 19Mari nu ba, ɨsɨ oi ə nə j-ɨsɨ jɨ sangɨ kadɨ j-ɔr ta dɔje tɨ kɨ no̰si tɨ, nə jagɨ, e no̰ Luwə tɨ, me kɨndə rɔ naa tɨ kɨ Kɨrɨsɨ ə j-ɨsɨ j-əl-n ta. Nɨngə nḛ je kɨn pətɨ, e mba kadɨ ɔsɨ gɨnsi kɨ kəte me kadɨ-me tɨ ləsi. 20Təkɨ rɔjetɨ, m-ɓəl kadɨ lokɨ m-aw m-tḛḛ dansi tɨ ɓa, m-ɨngə səsi ta nḛ ra tɨ kɨ nəl-m al. Ə re m-ɨngə səsi ta nḛ ra tɨ kɨ nəl-m al ɓa, nḛ kɨ m-a m-ra a nəl səsi al tɔ. M-ɓəl kadɨ m-aw ɓa, m-tɔr ta kɔl-naa tɨ, kɨ ta jangɨ kɨ ra tɨ, kɨ ta wongɨ tɨ, kɨ ta ni tɨ, kɨ nḛ tajɨ tɨ, kɨ ta kəl-naa ta tɨ, kɨ ta kɔjɨ rɔ tɨ, kɨ ta nḛ ra kɨ bɨrɨri tɨ. 21M-ɓəl kadɨ kɨrem dansi tɨ me ndɔ je tɨ kɨ a re kɨn, Luwə ɨlə rɔsɔl dɔm tɨ ta kəmsi tɨ. M-ɓəl kadɨ m-aw m-a ta no̰ tɨ mbata dɨje madɨ ngay kɨ kəte rai majal, nə ɨyə̰i rəbe kɔ al, ə ɨsi ta nḛ kɔbɨ tɨ, kɨ ta sangɨ-naa kaya tɨ, kɨ ta nḛ kɨ to ra al tɨ ba.


text: 1“Ndzəkəŋushi'inə da dəsənəki, fatəmə kaa nya pərəgi naaki na akəŋwacii unə.” 2Makə fii tii waɓi ci ka tii də uuratii, waatoo də uura Ibəraaniya, təya tsakə ndzaanə kəɗa'ə. Ca tsakə banə ka tii, əŋki ci: 3“Ma nyi, əndə Yahuda nə nyi, poonə də Tarəsi anə hanyinə ŋga Silikiya, amma asəkə vəraanə girə nyi. Gamaliyalə dzəgunətə tə nyi ndilə ndilə makə sətə bii bariya ŋga dzədzəshi'inaamə, nya nə'u tə Əntaŋfə də ŋgeerənə, makə ənə cuuna nə'u ənshinə. 4Kə ciɓee nyi ka ənji nə'u rəgwa ŋga Yeesu, nya ɓəələ tə tii. Nya aanəgi hara ənja, ŋguyirənə da makinə, nya kagərə tə tii aa furəshina. 5Ka mbeenə nə gawə ŋga limanyinə da mətərəkinə ŋga gayinə ka seedanə, acii kə liwə nyi ləkaləkatə aciitii kaa nya kərə ka ndzəkəŋushi'inaamə Yahudiinə aa Damasəkusə, waatoo ləkaləkatə ŋga dzənə ka kaashanə də ənji nə'uutə davə. Nya maɗə, nya palə ka kaashanə tə tii kaa nya kira aa Urusaliima ma'aanəkii, ənjə a shi ka ciɓeenə ka tii.” 6“Ma nya dzə də palənə ətsə kədəhə kaa nya mbu'u aa Damasəkusə, uusərə ahadana, wata pii ɓərənə a papi'ya dadagyə, ca guŋutə də nyi dəgəji'u. 7Wata nya kulagi aa panə, nya fa əndə'i uura, ca ba ka nyi: ‘Sawulə, Sawulə, mi saŋə cii kwa ciɓə də nyi ha'a?’ 8Nyi əsə, nya muu, əŋki nyi ka ci: ‘'Ya'ə Slandana, hə wu saŋa?’ Əŋki ci ka nyi: ‘Nyi nə Yeesu əndə Nazaratu ətə cii kwa ciɓə də ci.’ 9Yoo, ma ənjitə aɓiiki, kə nee tii ka ɓərənə, amma mafamə tii uura ŋga əndətə waɓi da nyi. 10Nya ləgwa: ‘'Ya'ə Slandana, mi saŋə ɗanəkya?’ Slandanə a ba ka nyi: ‘Maɗuu, dzəgərə aasəkə vəranə ŋga Damasəkusə. Davə nə ənjə a ba ka hə sətə mwayi Əntaŋfə kaa ha ɗa patə.’ 11Makə təkuree nyi ka neenə acii ɓərəəta, ka ciinə kəshi ənjitə giinə da tii tə nyi, dəŋə aa Damasəkusə. 12“Ma dava, tə'i əndə'i əndə ətə ɗii ləməkii Ananiya, əndə gərə'unə ka Əntaŋfə makə sətə bii bariya. Agi dəlanə nə Yahudiinə ŋga vəranəkii patə də ci. 13Kə shi ci, ca kəŋaanə aɓiiki, əŋki ci: ‘Ndzəkəŋunə Sawulə, waahanə ka ənənə ka neenə.’ Agi saa'yakii ŋunyi ginəki, nya nee ka ci. 14Əŋki ci ka nyi: ‘Kə ta'i Əntaŋfə ŋga dzədzəshi'inaamə tə hə kaa ha shii moonaakii, ha nee ka Əndə Gooŋga a rəgwa, ha fa waɓənə damakii, 15kaa ha ndzaa ka seedawaakii ka ənji patə agyanə sətə nee hə da sətə fii hə.’ 16Əŋki ci ka nyi: ‘Ya əna, mi cii kwa gəra? Ma ɗanəkwa, maɗətə kaa ənjə a yiɓə ka hə bapətisəma, ha ɗa də'wa ka Slandana kaa ha upaa tifyaginə ŋga 'waslyakəənaaku.’ ” 17“Ma daba'əkii, kə ənyii aa Urusaliima, nya ɗa də'wa asəkə yi ŋga Əntaŋfə, kə ɗii ka nyi makə səniinə, 18nya nee ka Yeesu, ca ba ka nyi: ‘Maɗətə pii pii, ha shigi asəkə vəranə ŋga Urusaliima. Acii paa tii na luuvə seedanaaku tə nyi ka tii.’ 19Əŋki nyi: ‘Slandana, tii də natii nə maa, kə shii tii oo'i, taa ka ŋgutə kuvə də'wa kə kəəshi nyi i fəslənə tə ənjitə vii gooŋga ka hə. 20Ma saa'yatə ɓələgi ənji tə seedawaaku Sətəfanu, nyi davə kəŋə əsə. Kə luuvə nyi, nya nəhə kəjeerənyinə ŋga ənjitə ɓələgi tə ci.’ 21Amma əŋki Slandanə ka nyi: ‘Maɗuu, duu, kaa nya sləkee ka hə dzaɗə aa ha hara slikərənə.’ ” 22Ma daŋkana a fa tə Bulusə, ha'ə mbu'ya ka waɓəətsə waɓi ci agyanə hara slikərənə, wata təya kaala vurənə, təya ba, “Wa ənjə a ɓələgi tə ci, wa ənjə a ŋgərəgi tsarə ŋga əndətsə asəkə duuniya. Madəɓeemə ca ndzaanə da i əpinə!” 23Ma təya dzə də ka vurənə, təya dzə də gəgərə kəjeerənatii, təya mbuɗə bərəbərə aadəgyə. 24Matakəŋwanə ŋga soojiinə a ba ka soojiinə a kərə tə Bulusə aasii aa hatii, ca ba, “Wa ənjə a fəslə tə ci”, kaa ənjə a shii taa putə ŋga mi ci təya kaala vurənə agyanəkii. 25Makə anəgi ənji tə Bulusə də zə'wa, ca ba ka soojatə kəŋə davə: “Kə dəɓee ha fəslə əndətə da dimwaanə ŋga Rooma ha'ə yadə la gəŋwanə kwa?” 26Makə fii soojatə ha'ə, ca dzə ka banə ka matakəŋwanatii oo'i, “Mi cii kwa ɗa ha'a? Acii ma əndətsa, əndə Rooma nə ci.” 27Wata matakəŋwanə ŋga soojiinə a shi ka ləgwanə ka Bulusə, əŋki ci: “Bawə ka nyi, əndə Rooma nə hə nii?” Əŋki Bulusə, “Awa, əndə Rooma nə nyi.” 28Matakəŋwanə ŋga soojiitə a ba ka ci, “Də kwaɓa laŋə upaa nyi ndzaanə ka əndə Rooma.” Əŋki Bulusə ka ci, “Ma nyi, də poonə tə nyi upaa nyi naaki.” 29Wata ənjitə kavə ənji ka fəslənə tə Bulusə a bwasee ka ci pii. Matakəŋwanə ŋga soojiinə a ŋgwaləgi əsə makə paaratəgi ci oo'i, ma Bulusə, əndə Rooma nə ci. Waanə kə anəgi ci tə ci boo. 30Pukənə ŋga ha əsə, makə mwayi matakəŋwanə ŋga soojiinə shii gooŋga ŋga sətə wulii Yahudiinə tə Bulusə, wata ca pərəpaa tə ci, ca ba ka ənji a 'wa tə madiigərənə ŋga limanyinə da patənə ŋga mətərəkinə ŋga Yahudiinə, kaa təya dza də na. Ca kira tə Bulusə, ca kəŋee ka ci akəŋwaciitii.


text: 1Ndoweye andaya tə zalay Lazar. A ndzawa na, ma gəma i Betani. Malamar ŋgay hay Marta ta Mari tə ndzawa ma gəma eye niye. Mari na, ŋgwas nakə ma ta mbəɗiye mal ka sik i Yesu ada ma ta takaɗiye na ta məkwets i gər ŋgay aye. Pat wuray na, Lazar a dəɗ a ɗəvats. 3Hərwi niye malamar ŋgay niye hay sulo eye tə slər ndo ka Yesu. Ndo niye a ye a gwaɗay: «Bəy Maduweŋ, dzam yak nakə ka wuɗa na haladzay aye na, ɗəvats a gay.» 4Yesu a tsəne andza niye na, a gwaɗ: «Lazar ma mətiye ta ɗəvats niye bay. Ɗəvats niye a gay na, hərwi ada ndo hay tâ ŋgatay a məzlaɓ i Mbəlom ada ta zembeɗeŋeye a neŋ Wawa i Mbəlom dərmak.» 5Yesu na, a wuɗa Marta ta malamar ŋgay Mari ada a wuɗa Lazar. 6Yesu a tsəne Lazar neŋgeye ɗəvats eye na, ki ye bəse bay. A ndza ma təv ŋgay niye neŋgeye mə ɗəma aye məhəne sulo. 7Ma dəba i məhəne niye sulo eye na, a gwaɗatay a gawla ŋgay hay: «Takwa abəra kanaŋ, makwa ka dala i Yahuda.» 8Gawla ŋgay hay ta mbəɗay faya, tə gwaɗay: «Eh! Miter may, kə ndza haladzay bay nakə ndo niye hay mə ɗəma aye a satay məkəɗe kar tə kwar tuk na, ada ka makweye a ɗəma sa na, kəkay?» 9Yesu a gwaɗatay: «A dazlay ka mekedœ hus a huwa na, pat a dəv dzaydzay bəɗaw? Taɗə ndoweye ma həhaliye ta həpat na, ma ndəfiye sik bay hərwi dzaydzay i məndzibəra faya ma dəviye ka təv ŋgay. 10Ane tuk na, taɗə ndoweye ma həhaliye ta həvaɗ na, ma ndəfiye sik hərwi ləvoŋ zəŋzəŋ, dzaydzay andaya ka təv ŋgay bay.» 11Yesu a tsikatay bazlam niye hay na, ma dəba aye a gwaɗatay sa: «Dzam kway Lazar na, kə ndzahəra. Ane tuk na, na diye na ta pəɗekiye abəra ka məndzehəre.» 12Gawla ŋgay hay ta mbəɗay faya, tə gwaɗay: «Bəy Maduweŋ, kə ge neŋgeye məndzehəre eye na, ma mbəliye.» 13Yesu neŋgeye a say məgweɗe ɗuh na, Lazar kə mət. Ane tuk na, nəteye tə dzala na, tə gwaɗ Yesu a tsik ka məndzehəre nakə deɗek aye. 14Andza niye Yesu a tsikatay parakka, a gwaɗatay: «Lazar kə mət bay. 15Ane tuk na, ɗəvats a gəs Lazar na, neŋ andaya ka təv ŋgay bay. Na ye bay na, hərwi kurom. A ge bo andza niye na, hərwi ada nəkurom kâ dzalum ha ka neŋ. Hərwi niye ɗərev ga maŋgwasa eye. Lətsakwa, takwa ta zəbakwaw faya.» 16Tomas ndo nakə tə zalay Mawsa aye, a gwaɗatay a siye i gawla i Yesu hay: «Takwa, mətakwa ka bo ta Bəy Maduweŋ kway.» 17Yesu ta gawla ŋgay hay tə husa a gəma niye na, ɓa Lazar kə ge məhəne faɗ ma tsəvay. 18Gəma i Betani na, bəse ta Zerozelem. Ka diye abəra ma Betani a Zerozelem na, a sla kilomiter mahkar bay. 19Yahuda hay haladzay ta ye naha mata gatayaw azekw a Marta ta Mari i mədahaŋ i malamar tay Lazar. 20Marta a tsəne Yesu kə ndzew, neŋgeye bəse ka tsəveɗ faya ma deyeweye na, a lətse, a ye mata dzəgər tə Yesu. Mari neŋgeye na, mandza eye mətagay. 21Marta a ye naha tə dzəgər tə Yesu na, a gwaɗay a Yesu: «Bəy Maduweŋ ga, taɗə ka ge andaya kanaŋ na, haɓe malamar ga ma mətiye bay. 22Na sər ha kwa anəke bəbay na, wu nakə ka tsətsah aye na, Mbəlom ma vəlakeye.» 23Yesu a mbəɗay faya, a gwaɗay: «Malamar yak ma lətseweye abəra ma mədahaŋ.» 24Marta a mbəɗay faya, a gwaɗay: «Na sər, ahəl nakə aza məndzibəra ma ndəviye, ndo hay tebiye ta lətseweye abəra ma mədahaŋ aye na, neŋgeye dərmak ma lətseweye abəra ma mədahaŋ.» 25Yesu a gwaɗay: «Neŋ na, ndo mətəme ha ndo abəra ma mədahaŋ ada ndo məvəle sifa a ndo hay. Ndoweye kə dzala ha ka neŋ na, kwa kə mət bəbay na, ma hutiye a ɗəma sifa nakə ma ndəviye bay aye. 26Ndo kə dzala ha ka neŋ na, məsəfəre ŋgay ma dziye bay. Ma ndziye ka tor eye. Ka dzala ha bəɗaw Marta?» 27Marta a gwaɗay faya: «Ayaw Bəy Maduweŋ, na dzala nəkar na, Kəriste. Nəkar na, Wawa i Mbəlom niye tə gwaɗ ma deyeweye ka məndzibəra aye.» 28Marta a tsik ka bo abəra andza niye na, a mbəɗa gər a mətagay mata zalayaw a malamar ŋgay Mari. A ye naha a tsikay me ta suksuk eye, a gwaɗay: «Bəy Maduweŋ ki yaw, faya ma zalakeye. A gwaɗaka dara.» 29Mari a tsəne andza niye na, kwayaŋŋa a lətse, a ye bəse ka təv i Yesu. 30Azlakwa Yesu na, kə husa a gəma niye zuk bay. Neŋgeye huya ka təv nakə tə dzəgər ta Marta aye. 31Ndo neheye ti ye naha a gay i Mari mata gatay azekw aye, tə ŋgatay a Mari a lətse, a yaw abəra na, tə payaw bəzay. Tə gwaɗ ma giye na, ma diye ka tsəvay mata tuwe. 32Mari a ye na, ka təv i Yesu. A husa ka təv nakə Yesu mə ɗəma aye. A ŋgatay a Yesu na, a dəkw gurmets kame ŋgay, a gwaɗay: «Bəy Maduweŋ, taɗə ka ge andaya kanaŋ na, haɓe malamar ga ma mətiye bay.» 33Yesu a zəba ka Mari na, faya ma tuwiye ada ndo neheye ti ye naha dziye faya ta tuwiye dərmak. Tsa na, ɗərev a ndalay haladzay, a mbəɗay ha mədzal gər. 34A tsətsah fataya, a gwaɗatay: «Ka lum na na, ka waray?» Ta mbəɗay faya, tə gwaɗay: «Bəy Maduweŋ, dara nəmaa ɗakeye faya.» 35Yesu a tuwa. 36Ndo niye hay tə gwaɗ: «Zəbum faya tey, a wuɗa Lazar haladzay!» 37Ane tuk na, ndo siye hay mə walaŋ tay, tə gwaɗ: «Ka həndəkay ha ɗəre a guluf, Lazar mâ mət bay na, a sla faya məge təbəɗew?» 38Ɗərev a ndalay a Yesu sa. A ye ka tsəvay. Tsəvay niye na, andza lar. Tə pa na mədahaŋ i Lazar na, a lar niye. Ta dərəzl me i tsəvay niye na, ta beber bagwar eye. 39Yesu a gwaɗatay: «Həndəkum faya abəra beber nakay.» Marta malamar i mədahaŋ niye a gwaɗay: «Bəy Maduweŋ, kə ge ma tsəvay məhəne faɗ tuk na, anəke na, ma ziye bəɗaw?» 40Yesu a mbəɗay faya, a gwaɗay: «Na tsikaka bəɗaw? Ka dzala ha ka neŋ na, ka ŋgateye a məzlaɓ i Mbəlom.» 41Ta həndək faya abəra beber niye. Ta həndək faya abəra na, Yesu a zəba ɗəre a mbəlom. A gwaɗ: «Bəba ga na gaka naha sɨsœ haladzay hərwi wu nakə na tsətsah naha fakaya na, ka tsəneŋ na. 42Na sər ha wu nakə na tsətsahiye naha fakaya aye na, ka tsəneŋeye na huya. Na tsik wene wene aye na, hərwi ndo neheye kanaŋ ka təv ga aye, tâ dzala ha maa sləra ga ahaya na, nəkar.» 43A tsikay naha a Mbəlom andza niye na, a zalay a Lazar ta magala, a gwaɗ: «Ndohwaw abəra.» 44Tsa na, Lazar a ndohwaw abəra. A ndohway na, tə petekeɗ niye tə pa na ka bo a tsəvay aye tebiye. Həlay tə sik ŋgay hay mambəkwa eye ada gər ŋgay mambəkwa eye dərmak. Yesu a gwaɗatay: «Pəlum faya abəra petekeɗ niye ada kâ gərum ha mâ ye ŋgway.» 45Ndo neheye ta ye mata gayaw azekw a Mari ada ta ŋgatay a masuwayaŋ niye Yesu a ge aye na, ndo hay haladzay ta dzala ha ka Yesu. 46Ane tuk na, ndo siye hay ti ye ka təv i Farisa hay. Ti ye naha ta təkəratay wu nakə Yesu a ge aye. 47Bagwar hay i ndo neheye tə vəlaway wu a Mbəlom hay ta Farisa hay tə hayay gər a bagwar i Yahuda hay tebiye. Tə haya gər na, tə gwaɗ: «Ndo nakay na, faya ma giye masuwayaŋ hay haladzay huya. Ka gakweye ha na, kəkay? 48Taɗə ka gərakwa ha andza niye na, ndo hay tebiye ta dzaliye ha faya. Ndo hay tebiye ta pay bəzay na, ndo i Roma hay ta deyeweye ta mbəzliye ha gay i məɗəslay ha gər a Mbəlom ada ta bəbazliye tay ha ndo kway hay.» 49Ndoweye andaya mə walaŋ tay, məzele ŋgay Kayif. Bəy i bagwar i ndo məvəlaway wu a Mbəlom ka viye aye niye na, neŋgeye. A gwaɗatay: «Ka sərum wuray kwa tsekweŋ bay. 50Ŋgama ndo nəte mâ mət hərwi ndo hay tebiye tə bəmalə nakə ndo kway hay tebiye ta dziye aye.» 51Wu nakə a tsik aye na, a yaw abəra ma mədzal gər ŋgay bay. Ka viye eye niye na, neŋgeye bagwar i ndo məvəlaway wu a Mbəlom. Hərwi niye Mbəlom a vəlay gədaŋ mətsike ka wu nakə ma giye bo kame aye, Yesu ma mətiye hərwi Yahuda hay tebiye. 52Ane tuk na, ma mətiye na, hərwi Yahuda hay ɗekɗek bay. Ma mətiye hərwi ndo i Mbəlom neheye kweye kweye ka məndzibəra tebiye dərmak aye, hərwi ada mâ həla tay ahaya tebiye tâ ndza ka təv eye nəte. 53Hərwi bazlam i Kayif niye a tsik aye na, pat eye niye ta dazlay mapəle tsəveɗ ka məkəɗe na Yesu. 54Hərwi niye Yesu a həhalawa na, a bəzawa ha bo parakka mə walaŋ i Yahuda hay sa bay. Ane tuk na, a ye ŋgway dəreŋ a gəma wuray tə zalay Efrayim. Gəma niye na, bəse tə kəsaf. Tə ndza mə ɗəma ta gawla ŋgay hay. 55Magurlom i Yahuda hay nakə tə zalay Pak aye mazlambar kə ndzew. Ndo hay haladzay ti yaw abəra ma gəma hay wal wal, ti ye a Zerozelem. Ti ye na, magurlom niye kə sla zuk bay. Ti ye hərwi ada tâ bara bo andza i kule tay nakə a tsik aye. 56Ahəl nakə nəteye mə ɗəma aye na, ta pəla Yesu. Ta tsətsah ka bo mə walaŋ tay ma gay i məɗəslay ha gər a Mbəlom niye, tə gwaɗ: «Ma deyeweye a magurlom bəɗaw? Ka dzalum na, kəkay?» 57Tə tsik andza niye na, hərwi bagwar hay i ndo neheye tə vəlaway wu a Mbəlom aye ta Farisa hay tə gwaɗ: «Ndoweye kə sər təv i Yesu nakə neŋgeye mə ɗəma aye na, mâ ɗatay ha hərwi ada ta diye faya ta gəsiye na.»


text: 1Yesu a tsikatay dzeke mekeleŋ eye sa, a gwaɗatay: 2«Bəy i Mbəlom a ndzəkit bo na, anaŋ andza nakay. Bəy a ge magurlom i mabəzləme gər i dahəlay i wawa ŋgay. 3A slər gawla ŋgay hay, tâ ye tâ zalatayaw a ndo hay tâ yaw tâ nda ɗaf i mabəzləme gər i dahəlay. Ane tuk na, ndo neheye tə zalatay aye na, ta kərah mede. 4A slər gawla ŋgay mekeleŋ eye hay sa. A gwaɗatay: “Dum, gwaɗumatay a ndo neheye na zalatay aye na, tâ yaw. Na da wu mənday anəke, na kəɗ gəsaŋ i sla ga hay ta neheye magəla eye hay lele aye na kəɗ, wu hay maləva bo eye tsɨy. Dumara a mənde ɗaf i mabəzləme gər i dahəlay.” 5Ane tuk na, ndo neheye tə zalatay aye na, ta pa zləm ka bazlam tay niye bay. Ti ye ka məge məsler tay hay. Ndo neŋgeɗ a ye a guvah, ndo mekeleŋ eye a ye masəkəme ha wu ŋgay hay. 6Ndo siye hay tə gəs tay hay gawla i ndo niye, tə gatay ɗəretsətseh, tə kəɗ tay ha mədahaŋ eye hay. 7«Bəy niye a tsəne andza niye na, a ndalay. A slər sidzew hay, ti ye ka mabəbazl tay ada tə mədzay ako a gəma tay. 8Tsa na, a gwaɗatay a ndo i məsler ŋgay hay: “Ɗaf i mabəzləme gər i dahəlay mada eye haladzay, ane tuk na, ndo neheye na zalatay aye na, ta sla mənde bay. 9Hərwi niye, dum ka tsəveɗ bagwar eye hay, zalumatayaw a ndo neheye ka ndzumatay a gər aye, tâ yaw ka mənde ɗaf.” 10Ndo i məsler ŋgay hay ti ye. Ti ye naha tə hayay gər a ndo neheye tə ndzatay a gər aye tebiye, ndo ŋgwalak eye hay ta ndo neheye ŋgwalak eye bay aye. Gay i magurlom a rah ta ndo hay. 11«Bəy a fələkwa a gay hərwi mazəbe ka ndo neheye a zalatay aye tuk. A ye naha a ŋgatay a ndo nəte petekeɗ i magurlom i mabəzləme gər i dahəlay andaya faya bay. 12A gwaɗay: “Dzam ga, petekeɗ i magurlom i mabəzləme gər i dahəlay andaya fakaya bay sa na, ka fələkwaw kanaŋ ma kəkay?” Ane tuk na, ndo niye ka mbəɗay faya bay. 13Tsa na, bəy a gwaɗatay a ndo i məsler ŋgay hay: “Dum naha, dzawumay na həlay tə sik, kalum ha abəra a ləvoŋ. Mə ɗəma na, ta tuwiye tə mahəpəɗe zler eye.”» 14Andza niye, Yesu a gwaɗ: «Ndo hay haladzay mazala eye hay, ane tuk na, ndo neheye tə pala tay ha aye na, nəteye haladzay bay.» 15Farisa hay ti ye, tə haya gər. Tə ma ha ka bo bazlam mə walaŋ tay hərwi mapəle tsəveɗ ma kəkay nakə ta həliye suwat abəra ka Yesu tə matsətsehe faya abəra bazlam aye. 16Ta ndəv ha məhay gər na, tə slər siye i ndo hay mə walaŋ i gawla tay hay ta siye i ndo i Herod ka təv i Yesu. Ti ye naha, tə gwaɗay: «Miter, nəmaa sər ha nəkar, ka tsik na, deɗek. Nəkar faya ka tətikateye a ndo hay deɗek ka mede nakə a say a Mbəlom aye. Ka dzədzaray a wu nakə ndo hay ta dzaliye təbey ada ka ŋgəna tay ha ka bo bəra ndo hay təbey. 17Hərwi niye, tsikamay wu nakə ka dzala faya aye: Bazlam kway mapala eye kə vəl tsəveɗ məvəle dzaŋgal a bəy i Roma tsukuɗu kə vəl tsəveɗ məvəle bay ɗaw?» 18Ane tuk na, Yesu a sər tay naha ka mədzal gər tay nakə ŋgwalak eye bay aye. A gwaɗatay: «A nəkurom ndo i bəbərek hay, ka həlumeye fagaya abəra suwat na, hərwi mey? 19Ehey bəzumeŋ ha suloy nakə tə vəlawa dzaŋgal eye təday.» Tə zlayaw kwar suloy nəte, tə vəlay. 20Tsa na, Yesu a gwaɗatay: «Mandzəkit bo nakay ta məzele nakay faya na, i way?» 21Ta mbəɗay faya, tə gwaɗay: «I bəy i Roma.» Yesu a gwaɗatay: «Aya! Wu i bəy i Roma na, vəlumay ha a bəy i Roma ŋgway. Wu i Mbəlom na, vəlumay ha a Mbəlom ŋgway.» 22Tə tsəne andza niye na, a matay ha hərɓaɓəkka. Tə gər ha Yesu, ti ye wu tay. 23Pat eye niye, Saduke hay ti ye ka təv i Yesu. Azlakwa bay Saduke hay na, nəteye tə dzala ha tə gwaɗ: «Ka mət na, mələtsew abəra ma mədahaŋ andaya sa bay.» Ta tsətsah ka Yesu, tə gwaɗay: 24«Miter, Musa a gwaɗ: “Taɗə ndoweye a mət ze məwe wawa na, malamar ŋgay mâ zla madakway i ŋgwas niye. Ma zliye na, hərwi ada hulfe i ndo niye a mət aye mâ dze bay.” 25Ndo hay andaya nəteye tasəla ta malamar hay. Malamar tay makurre eye a zla dahəlay. A mət ze məwe wawa hay, malamar ŋgay masulo eye a zla ŋgwas niye. 26Malamar ŋgay masulo eye a mət ze məwe wawa dərmak. Malamar tay mamahkar a ge andza niye, nəteye niye tasəla tebiye tə mət ze məwe wawa. 27Nəteye tebiye tə mət na, ŋgwas a mət dərmak. 28Ada pat nakə mədahaŋ hay ta lətseweye abəra ma mədahaŋ aye na, ŋgwas niye ma təriye na, i way? Hərwi nəteye tebiye ta zla ŋgwas niye.» 29Yesu a mbəɗatay faya, a gwaɗatay: «Faya ka vumay gər a bo kurom hərwi ka sərum wu nakə mawatsa eye mə Ɗerewel i Mbəlom aye bay ada ka sərum gədaŋ i Mbəlom bay. 30Andza niye, ahəl nakə ta lətseweye abəra ma mədahaŋ aye na, hasləka hay ta ŋgwas hay ta zliye bo sa bay. Ane tuk na, ta ndziye na, andza gawla i Mbəlom neheye mə mbəlom aye. 31Ka bazlam i mələtsew abəra ma mədahaŋ na, ɗaɗa ka dzaŋgum wu nakə Mbəlom a tsikakum mə Ɗerewel ŋgay aye təbəɗew? A gwaɗ: 32“Neŋ na, Mbəlom i Abraham, Mbəlom i Izak, Mbəlom i Zakob.” Mbəlom na, neŋgeye Mbəlom i mədahaŋ hay bay, neŋgeye Mbəlom i ndo neheye ta ndziye huya ta sifa aye.» 33Ndo neheye tebiye tə tsəne matətike ŋgay niye a tətikatay aye na, a gatay hərɓaɓəkka. 34Farisa hay tə tsəne Yesu a sla ka Saduke hay tə bazlam na, tə haya gər. 35Ndo nəte mə walaŋ tay na, neŋgeye ndo mədzaŋgawa bazlam i Mbəlom mapala eye, a ye ka təv i Yesu, a say məhəle faya abəra suwat. A tsətsah ka Yesu, a gwaɗay: 36«Miter, mə walaŋ i bazlam i Mbəlom mapala eye hay, bagwar eye na, waray?» 37Yesu a mbəɗay faya, a gwaɗay: «“Wuɗa Bəy Maduweŋ Mbəlom yak tə ɗərev yak tebiye, ta məsəfəre yak tebiye, ada tə metsehe yak tebiye.” 38Bazlam mapala eye bagwar eye ada nakə ŋgwalak eye a ze siye hay aye na, anaŋ. 39Bazlam mapala eye nakə a ze siye hay aye andza makurre eye anaŋ: “Wuɗa ndo i məgeɗ yak andza ka wuɗa na gər yak.” 40Bazlam i Musa mapala eye tebiye ada matətike i ndo məɗe ha bazlam i Mbəlom tebiye a dzapa a huɗ i bazlam neheye mapala eye sulo aye.» 41Yesu a tsətsah bazlam ka Farisa neheye mahaya gər aye, a gwaɗatay: 42«Ka dzalum ka Kəriste na, kəkay? Neŋgeye wawa i way?» Tə gwaɗay: «Neŋgeye Wawa i Davit.» 43Yesu a gwaɗatay: «Ada ma kəkay Davit a ma ha bazlam i Məsəfəre Tsəɗaŋŋa eye nakə a tsik ahəl niye, a zalay “Bəy Maduweŋ ga” aye ɗaw? Hərwi Davit a gwaɗ: 44“Bəy Maduweŋ Mbəlom a gwaɗay a Bəy Maduweŋ ga na: Dara ndza tə həlay i mənday ga hus a pat nakə neŋ, na piye tay ha ndo məne ɗəre hay a huɗ i sik yak aye.” 45«Taɗə Davit kə zalay a Kəriste “Bəy Maduweŋ” tuk na, ada Kəriste neŋgeye wawa i Davit na, ma kəkay?» 46Mə walaŋ i Farisa niye hay ndəray kwa nəte ka mbəɗay ka bazlam ŋgay niye bay. A dazlay pat eye niye, kwa way a dzədzar matsətsehe faya matsətsehe neheye kəriye.


text: 1Ma dəba eye, Yesu a zəba ka bo bəra ɗəre na, a ŋgatay a ndo i zlele hay ta piye suloy a wu məpe suloy mə gay i məɗəslay ha gər a Mbəlom. 2Yesu a ŋgatay a madakway i ŋgwas wuray mətawak eye, a ye naha a pa a ɗəma koɓo sulo dərmak. 3Yesu a gwaɗatay: «Sərum ha madakway i ŋgwas nakay na, kə vəl dala haladzay a ze i ndo hay tebiye. 4Hərwi ndo mekeleŋ eye hay tə vəl na, abəra ka siye. A gatay mə gər sa bay. Ane tuk na, madakway i ŋgwas nakay mətawak eye na, a vəl ha tebiye, siye andaya sa bay.» 5Ndo mekeleŋ eye hay tə tsik ka gay i məɗəslay ha gər a Mbəlom. Tə gwaɗ: «Gay nakay na, a le. Kwar neheye ta ɗəzl ha aye na, tə le. Ada wu neheye tə vəlay a Mbəlom aye, tə le.» Ane tuk na, Yesu a gwaɗatay: 6«Wu nakə faya ka zəbumeye faya aye na, pat mekeleŋ eye na, ka ŋgatumeye a kwar kwa nəte ka gər i kwar ŋgeɗ bay. Ta mbəzliye ha hele hele.» 7Ndo niye hay ka təv eye niye ta tsətsah faya, tə gwaɗay: «Miter, wu neheye ka tsik aye ta giye bo na, kəɗay? Ŋgoɗgor waray nakə nəmaa səriye ha na, wu neheye tebiye ta ndisleweye aye?» 8Yesu a mbəɗatay faya, a gwaɗatay: «Gum metsehe lele! Ndəray mâ səpat kurom bay. Hərwi ndo hay haladzay ta deyeweye ta məzele ga. Kwa way ma gwaɗiye: “Neŋ na, Kəriste, həlay eye kə ndislew!” Ane tuk na, kâ pumatay bəzay bay. 9Ka tsənum ndo hay faya ta giye vəram ta ndo neheye ta niye ɗəre a bo aye na, kâ dzədzarum bay. Wu neheye na, kutoŋ ta ndisleweye təday. Ane tuk na, niye na, mandəve i məndzibəra zuk bay.» 10Yesu a gwaɗatay sa: «Slala ŋgeɗ ta giye vəram ta slala neŋgeɗ, bəy ta bəy ta giye vəram. 11Dala ma ɓəliye, ada mandərzlaŋ ma giye, ɗəvats i magədama haladzay ma gateye a ndo hay ma gəma hay wal wal. Wu neheye a ge masuwayaŋ eye tə wu mekeleŋ eye hay wal wal ma dzədzariye tay ha ndo hay, ta ta deyeweye mə mbəlom. 12«Ane tuk na, wu niye hay ta deyeweye na, ta gakumeye ɗəretsətseh. Ta gəsiye kurom a gay i maɗuwule me, ta gakumeye sariya ada ta dərəzliye fakuma a gay i daŋgay. Ta gəsiye kurom, ta diye kurom ha kame i bəy hay ada kame i ndo mələve dala hay hərwi ga. 13Niye na, həlay eye i kurom məhəle mbal i gər ga tuk. 14Pat eye kə ndislew na, gəsum ɗərev lele. Kâ dzədzarum mə ɗərev kurom anəke na: “Mata mbəɗe famaya abəra me way?” na, kâ dzalum bay. 15Neŋ eye na ɗakumeye ha bazlam nakə ka tsikumeye ada ndaraw nakə kwa ndo məne ɗəre kurom hay ta sliye faya mədəɗe kurom ha ta sariya bay aye. 16«Kwa bəba kurom hay ta may kurom hay ta giye fakuma ɗaf. Malamar kurom hay, wurbəba kurom hay ta dzam kurom hay ta giye fakuma ɗaf. Ta gəsiye kurom ada ta gakumeye sariya i mədahaŋ a siye hay haladzay mə walaŋ kurom. 17Ndo hay tebiye ta nakumeye ɗəre hərwi ga. 18Ane tuk na, sərum ha na, məkwets i gər kurom kwa nəte ma dziye bay. 19Gum gədaŋ lele. Ka ta mbəlumeye ha məsəfəre kurom hay na, andza niye.» 20«Taɗə ka ŋgatumay a vəram kə lətsew, ta lawara Zerozelem na, sərum ha mazlambar ta mbəzliye ha bəse tuk. 21Ndo neheye ka dala i Yahuda aye, ta ŋgatay a wu niye na, tâ hway a mahəmba hay. Ndo neheye nəteye ma wuzlah gay i Zerozelem aye na, tâ hwayaw abəra mə ɗəma dəreŋ ada ndo neheye mə gəma aye na, tâ hway a wuzlah gay bay. 22«Hərwi pat eye niye na, pat nakə Mbəlom ma giye sariya ŋgay aye tuk. Niye na, andza nakə ndo i maslaŋ hay tə tsik faya mə Ɗerewel i Mbəlom ma ta giye bo aye. 23Pat eye niye na, ɗəretsətseh wene wene eye na, ka gər i ŋgwas neheye tə bo sulo aye ada ka ŋgwas neheye faya ta vəlateye wah a wawa tay hay aye! Ayaw! Ndo i gəma neheye ta ta siye ɗəretsətseh haladzay hərwi Mbəlom ma ta gateye ɗəretsətseh. 24Ndo niye hay tə sər Mbəlom bay aye siye hay ta kəɗiye tay ha ta maslalam. Siye hay ta gəsiye tay ha beke eye hay, ta diye tay ha a gəma hay wal wal. Ndo neheye tə sər Mbəlom bay aye ta deyeweye, ta mbəzliye ha Zerozelem hele hele. Ta ndziye mə ɗəma na, hus ahəl tay nakə ka ndəv aye.» 25Yesu a gwaɗatay sa: «Pat eye niye wu niye hay ta dazlay na, ka pat, ka kiye, ka wurzla hay, wu məge masuwayaŋ wal wal ta bəziye ha bo. Ma ta giye na, andza mətasl nakə a vəzl haladzay vəvəva a ɓəl ha dəlov i yam wekit wekit aye. Ndo i məndzibəra hay tebiye ta dzədzariye, ma vəlateye mədzal gər. 26Ndo hay haladzay ta ta mətiye tə zluwer i wu niye hay. Andza niye wu neheye gədaŋ eye ka magərmbəlom aye ta ɓəliye haladzay. 27«Ma dəba eye na, ndo hay ta ŋgeteŋeye a neŋ Wawa i Ndo na deyeweye ma pazlay ta gədaŋ ada ta məzlaɓ eye haladzay. 28Aza ka ŋgatumay a wu niye hay ta dazlay məndislew na, ləvum bo lele ada zlum gər kurom ka mbəlom, hərwi Mbəlom ma ta təmiye kurom ha bəse tuk.» 29Yesu a tsikatay dzeke sa, a gwaɗatay: «Zəbum ka gurov ada ka dərizl i gərɗaf hay tebiye kwa! 30Ka ŋgatumatay ta gəgar ha ka bo abəra slambah hay ada ta dazlay a maɗuɗe na, ka sərum ha gwaduvay kə ge, mazlambar yam ma piye bəɗaw! 31Andza niye ka ŋgatumay a wu neheye ta ndislew na, sərum ha Bəy i Mbəlom neŋgeye bəse tə nəkurom. 32«Neŋ faya na gwaɗakumeye: Sərum ha na, wu nakay tebiye ma giye bo na, ndo neheye anəke aye ta mət zuk bay. 33Magərmbəlom ta dala ta dziye, bazlam ga na, ɗaɗa ma dziye bay.» 34«Gumay metsehe a bo kurom. Kâ gərumay ha ɗərev kurom a wu məse bay, kâ kwayum bay ada kâ vəlumay ha mədzal gər kurom a wu i məndzibəra bay. Ka gumeye metsehe a bo kurom na, hərwi ada sariya i Mbəlom mâ ndzakum a gər həf bay. 35Hərwi pat eye ma deyeweye na, ndo hay tebiye ka məndzibəra ta səriye ka bo bay. Ma mbəzliye tay ha təɓəts andza ɓalay nakə a mbəzl wu aye. 36Ndzum tsezlezleŋŋe, ɗuwulumay me a Mbəlom pat pat. Ka gum andza niye na, ka hutumeye gədaŋ ka məsəmay naha a wu neheye tebiye ta ndzakumeye a gər aye. Andza niye ka mbumeye faya mələtse ka təv ga, neŋ Wawa i Ndo.» 37Ta həpat na, Yesu a tətikawa tay ha ndo hay ma dalamətagay i gay i məɗəslay ha gər a Mbəlom, ta huwa na, a yawa mata həne ma tsaholok nakə tə zalay Mahəmba i Tetəɗœz aye. 38Pərik i mekedœ na, ndo hay ti yawa a gay i məɗəslay ha gər a Mbəlom mata pay zləm a matətike i Yesu.


text: 1Kə gi tii dasəkə vəranyinə ŋga Amfipuli da Apulooniya, təya mbu'u aa Teesaloonika, hatə ɗii kuvə də'wa ŋga Yahudiinə davə. 2Bulusə a dzə aa dəvə aa kumu, makə sətə sənaavə ci ka ɗanə taa da patə. Luuma makkə nə ci ka waɓənə da ənja, ca dzə də jaŋganə asəkə malaaɓa ləkaləkatə. 3Ca waɓə ka tii, ca ɓaarii ka tii tantanyinə ŋga sətə bii malaaɓa ləkaləkatə oo'i, ma Aləmasiihu, see a sa ci ŋgəra'wa, ca əntə, ca maɗətə agi maməətə ənja. Ca ba əsə, “Yeesu ənə cii kya ba koonə, ci nə Aləmasiihu.” 4Hara ənjə a luuvə, təya nə'ushi da i Bulusə da Silasə. Ha'ə əsə laŋə agi ənji Gərikə ətə ca gərə'u ka Əntaŋfə. Matakəŋwanyinə ŋga makinə laŋə ləɓətəgi də nə da tii əsə. 5Amma kə shirəhə Yahudiinə ka tii. Təya dzatə də badawiinə ŋga vəranə, təya jagi də ənji də kaala bwaya vurənə, təya dzə ka əɓigi yi ŋga Yasoonə, təya alə tə i Bulusə da Silasə davə kaa təya ŋgiragi tə tii ka ənja. 6Amma paa tii lapaa tə tii. Wata təya kəsəənə tə Yasoonə da hara ənji nə'unə, təya kərə tə tii aakəŋwacii gayinə ŋga vəranə, təya maɗee ka uuratii, təya ba, “Ənjitə gwazətə nə ŋga ənji taa dama patə, watiinə kə shi aa hanə əsə. 7Yasoonə a luu tə tii gakii asii. Wiinə patənatii kə kaanə tii səɗə ka bariya ŋga maɗuunə ŋwaŋwə ŋga ha də Rooma, təya ba: tə'i əndə'i ŋwaŋwə ətə ɗii ləməkii Yeesu.” 8Makə fii gayinə da ənji ŋga vəranə tə waɓəətsa, haŋkalatii a maɗəgi patə. 9See də makə ki'i Yasoonə da hara ənji kwaɓa taabu'u kapaa gayinə tə tii. 10Pii ndzəkəŋushi'inə a kəree ka i Bulusə da Silasə aa Biriya davəɗə. Makə mbu'i tii aa dəvə, təya dzə aa kuvə də'wa ŋga Yahudiinə. 11Ma Yahudiitə davə kamə, kə palee tii ka ətə də Teesaloonika də hiima, kə banee tii ka haŋkalatii ka fa waɓənə ŋga Slandana. Kə ɗii tii gazhi'waanə ŋga tsaamətənə asəkə malaaɓa ləkaləkatə uusərə patə, kaa təya shii taa gooŋga nə sətə fii tii. 12Acii ha'ə laŋə agitii vii gooŋga. Laŋə əsə agi matakəŋwanyinə ŋga makinə ŋga Gərikə da ŋguyirənə vii gooŋga. 13Amma, makə fii Yahudiinə ŋga Teesaloonika oo'i, agi baabanə nə Bulusə waɓənə ŋga Əntaŋfə də Biriya əsə, təya dzə ka tsəvutənə tə daŋkana davə. 14Pii wata ndzəkəŋushi'inə a kəree ka Bulusə aama uunəva. Amma Silasə da Timooti a ənəgi davə. 15Ma ənjitə kəree ka Bulusə, kə gi tii da i ci kura'ə aa Ateena. Ma təya ənya satii aasii, Bulusə a sləkee ka tii kaa təya dzə ka banə ka i Silasə da Timooti oo'i, wa təya shi ka lanə tə ci pii pii. 16Ma Bulusə a gəra tə Silasə da Timooti də Ateena, kə zhima tə ci asəkəkii makə nee ci, taa aa dəma patə tsaaməgi ci, see uuləminə neenəkii asəkə vəranəkii. 17Ci ɗii gi ci aakəŋwa də waɓənə ka ənji uusəra patə. Taa dama gi ci patə asəkə vəranəkii, taa a luuma lii ci ənja ca waɓə ka tii, taa asəkə kuvə də'wa ca waɓə ka Yahudiinə da ənji gərə'unə ka Əntaŋfə. 18Hara ənji dzəgunənə agi kurəgə ŋga Abikuriyanyinə da Sitookanyinə, kə lii tii tə Bulusə. Hara ənji ahadatii a ba, “Mi saŋə nə əndə waazaanə ka gəgəmənə ha'a? Mi mwayi ci bana?” Hara ənjə a ba, “Mbu'u ma nə ci ka waazanə, agyanə sə ŋga paslənə ŋga məshipətə ənji pamə.” Ma waɓi tii ha'ə, acii ma Bulusə, agyanə Yeesu da agyanə maɗənə agi maməətə ənji cii kəya waɓə. 19Wata təya ŋgərə tə ci, təya kərə tə ci aakəŋwacii mətərəkinə aanə ɗaŋgəra ətə ci ənjə a 'wa Ariyapaga, təya ba, “Ŋga'ə keenə nə fa sətə bii kura waazaatsə ɗii hə, 20acii kə kira hə keenə sətə mashimə liminiinə a fii. See a ba hə keenə sətə cii kəya ba.” 21Ma bii tii ha'ə, acii ma ənji Ateena da mu'umiitə davə patə, pooshi əndə'i uushi nji təya ɗa, see baaba kura uushi'inə taa fa kura waɓənə. 22Wata Bulusə a maɗətə ahada mətərəkinə ŋga Ariyapaga, əŋki ci, “Unə ənji Ateena, kə nee nyi taa ka ŋgutə rəgwa patə, ənji diina nuunə. 23Acii ma nya dzə də wiinə asəkə vəranə goonə, kə lapaa nyi uushi'iitə cuuna paslə ka tii. Ha'ə nya lapaa ha ŋga ɗa sataka ətə nyaahə ənji ashikii: ka Əntaŋfə ətə mashiimə ənji. Yoo, ma ətə cuuna paslə mashiimuunə ɗiya, tə ci cii kya ba koonə. 24Əntaŋfə ətə tagii duuniya patə da uushi'iitə asəkəkii patə, ci nə Slandanə ŋga ha dadagyə da ha a panə. Paa ci ka ndzaanə asəkə kuvə gəratə ghənyi ənji də ciinə. 25Ha'ə əsə paa ci ka alə tsakənə tə ci, makə ɗii ci pooshi uushi cii kəya moo acii ənda, acii ci vii əpinə ka ənji da taa mi patə. 26Də əndə rəŋwə 'watəgi ci taga slikərənyinə ŋga ənji patə kaa təya ndzaa taa dama patə asəkə duuniya, ca kəŋee ka saa'i da i riɓinə ŋga ndzaanatii əsə. 27Ma ɗii ci ha'ə, kaa təya alə tə Əntaŋfə, təya ɗa gazhi'waanə ŋga raramənə, mbu'u ka lapaanə nə tii tə ci, taa ŋgahi paa ci dzaɗə da taa rəŋwə agyaamə. 28Daciikii caama mbəɗə, ama guguɗə, ama ndzaanə. Kə ɗii makə sətə bii hara ənji kaala wanyanə goonə oo'i: gooŋga, slikərənaakii naamə. 29Yoo, makə ɗii ci, slikərənə ŋga Əntaŋfə naamə, madəɓeemə ama hiima oo'i, kə pusha Əntaŋfə da matsahu ɓurə tibisa, taa viiza taa faara ətə tsahutə əndə də ciinəkii agi hiimaakii. 30Ma ŋga ŋukə, pooshi Əntaŋfə nja ka nə ka ghatə shiinə ŋga ənda. Amma ma ŋga əna, agi banə nə ci ka patənə ŋga ənji taa dama patə, wa təya baanə ka ci. 31Acii kə kəŋee ci ka uusərə ŋga ɗa gəŋwanə ka duuniya patə. Də gooŋga nii kəya ɗa dacii əndətə ta'i ci. Kə ɓaarii ci tantanyinəkii ka ənji patə də maɗeenə ka ci agi maməətə ənja.” 32Makə fii ənji waɓənə ŋga Bulusə agyanə maɗənə agi maməətə ənja, hara ənjə a ŋusə tə ci, hara ənji əsə a ba, “Ka ənyanə niinə ka fa waɓəətsə a maku.” 33Wata Bulusə a maɗəgi saakii ahadatii. 34Amma hara ənjə a dzə aaɓiikii, təya vii gooŋga ka Slandana. Ahadatii nə Diyanisiya, əndə ŋga Ariyapaga, da i əndə'i minə ətə ɗii ləmətə Damarisə, da hara ənja.


text: 1Magurlom i Peŋtekot a slaw na, gawla i Yesu hay nəteye mahaya gər eye ka təv manəte eye. 2Ahəl nakə nəteye mahaya gər eye na, kwayaŋŋa maləve i wuye a tsənew ma magərmbəlom. Maləve i wuye niye na, andza mətasl bagwar eye. A ye fataya, mavəzle ŋgay eye a rah a gay nakə nəteye mandza eye mə ɗəma aye. 3Kwayaŋŋa tə ŋgatay andza ɗərneh i ako a yaw, a ŋgəna bo, ti ye tə ndza ka gər i ndo niye hay nəte nəte tebiye. 4Nəteye tebiye tə rah ta Məsəfəre Tsəɗaŋŋa eye ada ta dazlay a mətsike me tə me hay wal wal. Kwa way a tsik andza nakə Məsəfəre Tsəɗaŋŋa eye a gwaɗay tsik aye. 5Azlakwa pat eye niye na, Yahuda neheye tə paway bəzay a Mbəlom ta tsəveɗ eye, nəteye andaya. Ti yaw ma gəma neheye wal wal ka məndzibəra aye mata ndze naha məhəne tsekweŋ ma Zerozelem. 6Tə tsəne maləve i wu niye na, tə haya gər tebiye. Nəteye niye tebiye a gatay wadəŋ wadəŋ. Ti ye naha na, tə ŋgatay a ndo niye hay mə gay aye. Kwa way a tsəne mətsike me i ndo məpe mədzal gər niye hay faya a tsik me tə me ŋgay ŋgway. 7Nəteye neheye ti ye naha tebiye aye faya ta zəbiye fataya, ada a gatay hərɓaɓəkka. Tə gwaɗ: «Ndo neheye faya ta tsikiye me aye nəteye tebiye na, Galile hay bəɗaw? 8Ada kwa way kway eye ka tsənakwa nəteye faya ta tsikiye me tə me kway na, ma kəkay? 9Mə walaŋ kway na, siye hay ti yaw ma dala i Partiya, ma Madiya ada ma Elam. Siye hay ti yaw ma dala i Mizapotami, ma Yahuda ta Kapados ada ma dala i Poŋtus, ma dala i Azi, 10ma dala i Firigiya, ma dala i Pamfeli, ma dala i Ezipt, ta dala Libiya nakə bəse ta gəma i Siren aye. Siye hay ti yaw ma Roma, 11ma dala i Kəret ta Arabi. Mə walaŋ tay niye hay na, siye hay tə wa tay nəteye Yahuda hay, siye hay madurloŋ hay ta təra Yahuda hay matəre. Ada azlakwa ka tsənakwa nəteye faya ta ɗiye tə bazlam i gəma kway hay wu neheye bagwar eye Mbəlom a ge aye.» 12Nəteye tebiye a gatay wadəŋ wadəŋ, tə sər wu nakə ta dzaliye bay. Tə tsik mə walaŋ tay, tə gwaɗ: «Wu nakay na, andza məgweɗe mey?» 13Siye hay tə ŋgwasa ka ndo məpe gər niye hay ka Yesu aye, tə gwaɗ: «Ndo neheye na, ta kwaya.» 14Piyer a tsəne bazlam niye na, a lətse. Tə lətse tə siye i ndo i maslaŋ i Yesu niye hay kuro gər eye nəte aye tebiye. Piyer a lətse na, a tsik ta magala, a gwaɗatay a ndo niye hay: «Nəkurom Yahuda hay ada tə nəkurom neheye tebiye mandza eye ma Zerozelem aye, pumay zləm a bazlam ga neheye na tsikakumeye ada tsənum wu nakə a ge bo aye lele təday. 15Andza nakə ka dzalum aye na, ndo neheye ta kwaya bay. Hərwi anəke na, mekedœ mba zlezle ta kwaya tsa ɗaw? 16Ane tuk na, wu nakə Zowel ndo məɗe ha bazlam i Mbəlom a tsik ahəl niye mə Ɗerewel i Mbəlom aye na, ma giye bo anəke tuk. 17“Mbəlom a gwaɗ: Mata dayaw ka mandəve i məndzibəra na, wuye mey? Na vəlateye Məsəfəre ga a ndo hay tebiye. Wawa kurom hasləka eye hay tə dem kurom hay ta təriye ndo i maslaŋ ga hay. Na ta bəzatay ha wu weɗeye a gawla kurom hay. Məsine ma ta gateye a bagwar kurom hay, na tsikiye me ma nəteye. 18Ayaw! Pat eye niye na, na sləratayaweye Məsəfəre ga a ndo i məsler ga hay, ta təriye ndo i maslaŋ ga hay. 19Na ta giye masuwayaŋ mə mbəlom, ada wu neheye ta gateye hərɓaɓəkka a ndo hay aye ka məndzibəra. Ndo hay ta ŋgateye a bambaz, ta ŋgateye a ako ta geŋgis eye tərɗœleŋŋa. 20Pat ma ta dəviye sa bay ada kiye ma təriye ndozza andza bambaz. Pat eye niye na, pat bagwar eye, pat məɗəslay ha gər. Wu neheye kə ge bo tebiye na, Bəy Maduweŋ ma deyeweye tuk. 21Kwa way ka ɗuwulay me a Bəy Maduweŋ mâ təma ha na, Bəy Maduweŋ ma təmiye ha.” 22«A nəkurom Israyel hay, pumay zləm a wu nakə na tsikakumeye: Yesu ndo i Nazaret na, ndo nakə Mbəlom a ɗakum ha gədaŋ ŋgay tə neŋgeye. Kə ge masuwayaŋ hay wal wal mə walaŋ kurom, kə ɗakum ha neŋgeye way na, ka sərum. 23Yesu, neŋgeye Mbəlom a vəlakum ha a həlay na, andza nakə a say aye. Wu nakə ka gum ta neŋgeye na, ɓa Mbəlom a sər kurre. Nəkurom ka vəlumay ha a ndo neheye lele bay aye hay hərwi ada tâ dar na ka mayako mazləlmbaɗa eye, ada kə mət. 24Ane tuk na, Mbəlom kə lətse ahaya abəra na mədahaŋ. Kə mbəla ahaya abəra mə ɗəretsətseh i mədahaŋ. A ndza ma mədahaŋ huya bay na, hərwi mədahaŋ a sla faya bay. 25Hərwi Davit kə tsik faya ahəl niye, a gwaɗ: “Na ŋgataway a Bəy Maduweŋ ga huya kame ga. Neŋgeye ka tsakay ga hərwi ada nâ dzədzar bay. 26Hərwi niye ɗərev ga kə rah ta məŋgwese, ada bazlam ga faya ma giye dəmes ta məŋgwese. Bo ga ma zəzukwiye bo lele, na dzaliye wuray sa bay. 27Bəy Maduweŋ, ka gəriye ga ha ma təv məndze i mədahaŋ hay bay. Ka gəriye ha neŋ ndo məpe mədzal gər ka nəkar nâ ze ma tsəvay bay. 28Ka ɗeŋ ha tsəveɗ nakə na zəŋgaliye, ma diye ga ha a sifa aye, Ka təra ga ha ndo maŋgwasa eye hərwi nəkar tə neŋ.”» 29Piyer a gwaɗatay sa: «Malamar ga hay, ka bəba təte kway Davit na, na sliye faya mətsikakum parakka lele. Neŋgeye na, kə mət. Ta la na ada ka sərakwa ha tsəvay ŋgay andaya bəgom ma təv kway. 30Ane tuk na, ahəl niye na, neŋgeye ndo məɗe ha bazlam i Mbəlom. A sər ha ɓa Mbəlom kə tsikay kurre, a gwaɗay: “Aza ma dəba yak na, na ta vəliye bəy yak a ndo nəte mə walaŋ i wawa yak hay.” 31«Neŋgeye na, ɓa kə sər ha kurre Kəriste na, ma lətseweye abəra ma mədahaŋ. “Mbəlom ma gəriye ha ma təv məndze i mədahaŋ hay bay, ada bo ŋgay ma ziye ma tsəvay bay.”» 32Piyer a gwaɗatay sa: «Yesu nakə na tsik faya aye na, Mbəlom kə lətse ahaya abəra ma mədahaŋ. Nəmay tebiye nəmaa həliye na mbal ŋgay. 33Ma dəba eye na, Mbəlom kə zla na Yesu, a pa na tə həlay i mənday ŋgay. Mbəlom kə vəlay Məsəfəre Tsəɗaŋŋa eye nakə Mbəlom a tsik kurre a gwaɗ ma ta vəleye aye. Neŋgeye dərmak kə vəlamayaw wu nakə anəke ka ŋgatumay ada ka tsənum aye. 34Davit na, neŋgeye kə tsal a mbəlom təbey, ane tuk na, a gwaɗ: “Bəy Maduweŋ Mbəlom a gwaɗay a Bəy Maduweŋ ga na: Dara, ndza tə həlay i mənday ga, 35hus a pat nakə neŋ, na piye ndo məne ɗəre yak hay a huɗ i sik yak hay andza wu məpe faya sik aye təday.”» 36«Nəkurom Israyel hay tebiye sərum ha ta deɗek, Yesu nakə ka darum na ka mayako mazləlmbaɗa eye na, Mbəlom a təra ha Bəy Maduweŋ ada ndo mətəme ha ndo hay na, neŋgeye.» 37Ndo niye hay tebiye tə tsəne bazlam niye na, ɗərev a ye fataya abəra. Ta tsətsah ka Piyer ada ka siye i ndo i maslaŋ hay, tə gwaɗ: «Malamar hay, anəke nəmaa giye na, kəkay?» 38Piyer a mbəɗatay faya, a gwaɗatay: «Gərum ha mezeleme kurom ada tâ dzəhuɓ kurom ha a yam ta məzele i Yesu Kəriste hərwi ada Yesu ma pəsakumeye ha mezeleme kurom hay. Ka gum andza niye na, Mbəlom ma vəlakumeye Məsəfəre ŋgay Tsəɗaŋŋa eye. 39Hərwi Mbəlom kə tsik kurre, a gwaɗ: Ma vəlakumeye a nəkurom ada a wawa kurom hay. A gwaɗ ma vəliye a ndo neheye nəteye mandza eye dəreŋ aye dərmak. Ayaw! Bəy Maduweŋ kway Mbəlom ma vəliye Məsəfəre ŋgay a ndo neheye ma zalateye hərwi ada tâ pay bəzay aye.» 40Piyer a tsikatay bazlam mekeleŋ eye hay haladzay hərwi məmatay naha ɗərev ada tâ dzala ha. A gwaɗatay: «Dumara abəra mə walaŋ i ndo neheye seweɗ eye hay. Gərumay ha bo kurom a Mbəlom mâ təma kurom ha.» 41Ndo hay haladzay mə walaŋ i ndo niye hay ta təma bazlam i Piyer. Tsa na, ta dzəhuɓ tay ha a yam. Pat eye niye na, ndo hay ta giye gwezem mahkar tə pa mədzal gər ka Yesu, ta səkah tay ha ndo məpe mədzal gər hay ka Yesu. 42Nəteye niye tebiye tə paway zləm a matətike i ndo i maslaŋ i Yesu neheye ta tətikawatay aye tə metsehe lele. Tə ndzawa ka təv manəte eye, tə ndayawa wu mənday ka təv manəte eye ada ta ɗuwulaway me a Mbəlom ka təv manəte eye. 43Kwa way a ndzawa na, tə madzədzere eye hərwi Mbəlom a gawa masuwayaŋ wal wal tə həlay i ndo i maslaŋ i Yesu hay. 44Ndo məpe mədzal gər hay ka Yesu tebiye, nəteye madzapa eye nəte, wu tay hay tebiye ta ŋgənawa ha a bo mə walaŋ tay. 45Ta səkəmawa ha wu tay hay ada ta ŋgənawa ha a bo suloy eye kwa a way ɗa ka məge wu ŋgay nakə a say aye. 46Tə hayawa gər pat pat a gay i məɗəslay ha gər a Mbəlom, kwa tsekweŋ ta tərətsawa ha bay. Tə ndayawa wu mənday ka təv manəte eye mə gay tay hay. Tə ndayawa wu mənday niye na, ta məŋgwese eye, maguŋguze kwa tsekweŋ andaya bay. 47Ta zambaɗaway a Mbəlom ada nəteye niye hay tebiye tə yatay a gər a ndo hay. Andza niye, Bəy Maduweŋ a təmawa tay ha ndo hay pat pat, a səkah tay ha ndo məpe mədzal gər hay ka Yesu ta ndo neheye faya ma təmiye tay ha aye.


text: 1Má yira ki, jiri tsá gə rá ka nga Kristi mdi; ka gə tsangwi rá wə. Wuri Mambəli Hyalatəmwə kə dzəgwa mni-ra, a ba njigwe ka sakida ra jiri vəcə-ra mwa. 2Yira gə sha yə, dabwaa ndangə ɗantəgwa ra mni-ra səkwa təmburi mbəlyi-ra ká Isra"ila; bwanyə ndza hyá mə ná, wuri kə zhə rá mə gwa dabwaa. Má ndərəma kandə njə mələtəgwa mə́, kə "i rá ba rá kələhwi kita rə bwanyə kwa ghi-hya a fəyə kwa ngara ghi, a ba ndafə tə Kristi səkwa təmburi hyá—tazhe ba hyá ndza ka nganjə. 4Ká Isra"ila, dabwaa barəka kə hyá tlayi va Hyalatəmwə mə́: hyá mbəlyi kə Hyalatəmwə tsəkavə tsəmi, a hyá ndza ka nggwasə-njə; hyá mbəlyi kə nata kulə-njə lə ntsə-hya; tə́ hyá mwa mputə aləkawalə barəka-ranjə Hyalatəmwə, a ba nggərəkə wada-ranjə tə́ hyá, a hyá zəli; mə paɗə zaka bwata ra mbəlyi kwa wdunya, hyá mbəlyi kə Hyalatəmwə ncərətə hunkwa kə zəli njə́. 5Paɗə mbəlyi kukulə kə sənata Hyalatəmwə zamə mwa, ká Isra"ila hyá; má Kristi lə ghi-njə dəwa, shilyə mə ká Isra"ila yekigwa njə. Hyalatəmwə, njə́ Mdi kulə—"usa tə́ njə́ batə wavi! 6Vá gə rá nee, wuri Hyalatəmwə kə ɓələntə aləkawalə kə njə mputə lə hyá, kwə rá wə. Təmburi paɗə ká Isra"ila, ka mbəlyi kə Hyalatəmwə tsəkavə wə; 7paɗə ká Isra"ila mwa, ka shi hyi Ibrahim jiri, ka nggwasə Hyalatəmwə wə. Təmburi má kwə Hyalatəmwə sha Ibrahim ná, "Waləka shi hyi Ishaku, tsá wɗa na ka shi hyi-nga," əkwə. 8Wuri njəa kə ncətə nee, paɗə mbəlyi kə yekigwa ka ká Isra"ila, tsá ka nggwasə Hyalatəmwə wə—se waləka mbəlyi kə yekigwa səkə kə aləkawalə kə Hyalatəmwə mputə. 9Aləkawalə kə Hyalatəmwə mputə lə Ibrahim tsa mwa, njə́ nee, "Má shiɓye mə va kə dzəgə səkə, yira nggə na zəgwi rə kə za, yə lə Saratu malə-nga," əkwə. 10Tsətsə mələtə Hyalatəmwə lə nggwasə shi-ramyi Ishaku dəwa mwa, vi kə njə mushə Rifkatu, ba Rifkatu kələvə hwi (kwandya tsá kə njə kələvə mwa). 11Má hələgi njə ye kwandya-ranjə ngyi ná, ba Hyalatəmwə gə sha njə́ nee, "Má tsá tsəmi kə dzəgə səkwa tə ka, njə́ shə dzəgə ndza ka mava ra dagwama-ranjə kə dzəgə səkwa kətərəmbwi," əkwə—kala tsá kə ɗafətəgwa kwa Dləparamə Hyalatəmwə nee, "Yakubu tsá kə rá "i ba kətə; a má Isuwa, wuri rá kə dlənata njə́," əkwə. Səfə hyá má nakə yekigwa nda gətəgwa vəcəa; vá nakə hyá mələtə wuntə wsi ndərə lə wsi ntimye dəwa wə. Tazhe ba tsá kə Hyalatəmwə "i tsəkavəgwa mələtəgwa njə kala tsa. Səkwa tə tlə́nə və́ mdi mələ kata mdi Hyalatəmwə wə. 14Karə mənə nə, mə mələ wsi kala tsa, kə njigwe Hyalatəmwə ka mdi lə məhələ ntimye ná? Mandara batlyə! 15Má kwə njə sha Musa, "Mdi kə rá "i ncərəshə zərəndza-tara tə́ njə́, njə́ mdi kə dzəgə sənata zərəndza-tara; má mdi kə rá "i ncərəshə zhihwi-ra tə́ njə́, mdi shə tsá zhihwi rá tá njə́," əkwə. 16Má barəka ndza Hyalatəmwə nggərəkə tə́ mdi mənə ki, səkwa tə "i kə mdi "i tlayi njə́ ba tlə́nə və́ mdi mələ tazhe tlayi njə́ nggərəkəgwa njə wə; kandə mdi tlayi barəka tsa lə dənama ra ghi-njə wə. Se mdi kə Hyalatəmwə tsəkavə, a zhihwi tá njə́, tsá kə tlayi. 17Wuri kə ndza kala tsá kə Hyalatəmwə gə sha mbəgə ká Masar zamə nee, "Wuri rá kə fəyə na mə mbəgə tazhe ba dənama-tara ncətəgwa səkə kə na, a dləvi-ra wtləshə wdunya paɗə," əkwə. 18Pakatə, Hyalatəmwə tsá kə tsəkavə mbəlyi kə njə dzəgə zhihwi tá hyá, a ncərəshə zərəndza-ranjə; wuntyi mbəlyi mwa, ba njə fəyə mni-hya bəlibəli ka wsi má fá vəcə. Wamara wsi kə njə "i, tsá mələ Hyalatəmwə. 19Ndaka gə wuntə mdi nee, "Má ndərə tsətsə njə kala tsa shə nə, təmburi waá nda fə vəcə Hyalatəmwə tə mdi ri? Təmburi mdi shə tsəramə mbə́lə va wsi kə Hyalatəmwə fətə tə njə́ wə," əkwə. 20Wá gə vəcə na kala tsa wə, mcə-ra wə. Na nə, mdi kə Hyalatəmwə patə na huri? A tsəma ndzəgə Hyalatəmwə na ri? Má dəgwi nə, ka gərəshə vəcə njə tə́ mdi kə nggatə njə́ nee, "Təmburi waá nda nggatə rá na kala tsa ri?" əkwə ná? 21Karə mdi kə ngga anə nə, ka nggatə wuntə dəgwi njə dandərəa tazhe ta ɗalyi zəzərə kwa huri? Má tə wuntə vi mwa, ba njə nggatə ntsi fashə tazhe shikə yemyi lə tsarə wsha ɗá-ɗá dzəgwa huri? Tsá kutə nkyə kə hyá nggatəgwa lə mwa. 22Tsətsə mənə ndza ra wsha kə Hyalatəmwə patə dəwa huri? Tára ba Hyalatəmwə mələtə wuntyi mbəlyi tazhe zantə hyá kanashə mə́, a njə ncətə bwanyə kita-ranjə lə dənama-ranjə tə́ mbəlyi. (Mandara tsətsə njə, dabwaa mungyalə və́ njə kə́lə lə mbəlyi ngyi alandza.) 23Mə mələ wsi kala tsa mwa, tára njə́ "i ba njə ncətə nee, dabwaa ndangə barəka kə njə nggərəkə tə́ mbəlyi kə njə zhihwi tə́ a ba tsəkavə alandza tazhe ba hyá tlayi kulə. 24(Myi mbəlyi kə njə tsəkavə tsa dye!) Waləka shilyə mə ká Yahuda kata nkwa njə kalə wə; balə mə mbəlyi má ka ká Yahuda dəwa— 25kala tsá kə njə gətə kwa dləparamə Hosiya Zakuri nee, "Má mbəlyi má ka ngara mbəlyi mə́, yira dzəgə fə hyá ka mbəlyi-ra. Má mbəlyi má rá ncətə "ighi tə́ hyá mə́, hyá dzəgə ndza ka mbəlyi kə rá "intə ndangə. 26Mbəlyi kə rá gərətə tə́ hyá nee, 'Mbəlyi-ra yə wə,' əkwə ná, ndzaranjəa ka nggwasə Hyalatəmwə ka hyá mbəlyi," əkwə. 27Má kwə Ishaya Zakuri sha ká Isra"ila zamə, "Mandara ká Isra"ila yetəgwa kúkulə kala shishiwe mnyə tsadi ná, waləka mbəlyi jiɓakkwə dzəgə tlayi mbə mə hyá; 28təmburi Tlamda dzəgə mələ kita rə bwanyə tə́ mbəlyi kwa wdunya zazamə," əkwə. 29Tsətsə kwə Ishaya tə wuntə nkwa mwa nee, "Tlamda nə, Mdi kulə njə; má ndərə kama səkwa təmburi tsá kə njə ncineta myi tsəli mbəlyi jiɓakkwə mə́ wə ná, wuri myi kə ndza kala ká Saduma lə ká Gamurata," əkwə. 30Tsəma mənə tsə́ ri? Má mbəlyi má ka ká Isra"ila, vá tsəkwə wsi va hyá lə ndza ka mbəlyi tsapə mə́ wə—ndana ba Hyalatəmwə səkə fəyə hyá ka mbəlyi tsapə səkə kə mbərəsa-rahya lə Yesu! 31A má ká Isra"ila, təkwarə kə və ndza ka mbəlyi tsapə hyá səkə kə yatə wada ra Musa—a ba hyá ndafə tə. 32Təmburi waá ri? Təmburi tá təkə ghi-hya, ndaka ndza hyá ka mbəlyi tsapə səkwa tə tlə́nə ndərə və́ hyá mələ; və́ hyá və njə́ səkə kə mbərəsa lə Yesu wə. Wuri Yesu kə ndza kala pəlyə́ kə hyá tsatəgwa tə ka təkənə— 33kala tsá kə ɗafətəgwa kwa Dləparamə Hyalatəmwə nee, "Kə nata yəw? Wuri rá kə fəyə pəlyə́ mə Sihiyona, tsá kə dzəgə ndza ka təkənə, tsá dzəgə mbəlyi tsagwa tə, a hyá tərə; wamara mdi kə mbərəsa lə njə́ mwa, ka dzəgə mdi shə ndafə tə wsi və njə wə," əkwə.


text: 1M-ɨlə dɨngəm mesi tɨ, mi kɨ mi dangay kɨ mbata lə Ɓaɓe, kadɨ go rəbɨ kɨsɨ kɨ dɔ taa ləsi asɨ ta ɓar kɨ Luwə ɓar səsi. 2Kadɨ awi kɨ sɔl dɔ, kɨ hal kɨ sɔl lɔm lɔm, kɨ kore me, ə kadɨ ɨsi dɔ tɨ kɨ naa me ndɨgɨ-naa tɨ. 3Uwəi rɔsi nga̰ kadɨ ɨngəmi go kesi kare me NDɨl tɨ, kɨ go rəbɨ lapɨya kɨ dɔɔ səsi naa tɨ. 4Darɔ e kare ba, taa NDɨl kɨ ay njay ka, e kare ba tɔ. E be ə, Luwə ɓar səsi kadɨ awi kɨ nḛ kɨndə me dɔ tɨ kɨ kare ba tɔ. 5Ɓaɓe e kare ba, kadɨ-me e kare ba, taa batəm ka e kare ba tɔ. 6Luwə e kare ba, nɨngə e ə, e Baw je pətɨ, taa e dɔ nḛ je tɨ pətɨ, ra kɨlə kɨ takul dɨje pətɨ, nɨngə ɨsɨ me nḛ je tɨ pətɨ tɔ. 7Nə, dəw kɨ ra ra danje tɨ, ɨngə kadɨ-kare ra kɨlə kɨ sɔbɨ dɔne, kɨ go kadɨ tɨ kɨ Jəju Kɨrɨsɨ ndɨngɨ kadɨ-n-je. 8E be ə, ndangi me makɨtɨbɨ tɨ lə Luwə əi nə: «Lokɨ ḭ aw me lo je tɨ kɨ taa nu, uwə dangay je, Adɨ aw səde kəmne tɨ, Nɨngə adɨ kadɨ-kare dɨje.» 9Nɨngə kəl kə nə: «Ḭ aw me lo je tɨ kɨ taa», kɨn, to ay njay kadɨ kəte ɓəy taa kadɨ aw taa, Kɨrɨsɨ ur aw gɨn nangɨ tɨ, me lo je tɨ kɨ boo nu tɔ. 10NJe kaw nangɨ wa kɨn ə, e nje kaw lo je tɨ kɨ taa gɨdɨ dɔra̰ je tɨ tɔ. Nḛ kɨn ra nḛ be mba kadɨ nḛ je pətɨ asi-naa bərəre me tɨ. 11E ə adɨ kadɨ-kare dɨje, njé kɨ na̰ je adɨ əi njé kaw kɨlə je, njé kɨ na̰ je kadɨ əi njé kəl ta kɨ ta Luwə tɨ, njé kɨ na̰ je kadɨ əi njé kɨlə mbḛ Poy Ta kɨ Majɨ, njé na̰ je kadɨ əi njé kul njé kaw-naa je, nɨngə kadɨ njé kɨ na̰ je əi njé ndo dɨje tɔ. 12Kɨ go rəbɨ kɨn ə, ra adɨ dɨje lə Luwə a asi kadɨ rai kɨlə lie, mba darɔ Kɨrɨsɨ kɨ tɔgɨ kɨ kəte kəte. Darɔ Kɨrɨsɨ e njé kaw-naa je. 13Kɨ rəbɨ kɨn ə, j-əi pətɨ, j-a tḛḛi ke kare me kadɨ-me tɨ, kɨ gər NGon Luwə tɨ. Nɨngə j-a təli dɨje kɨ tɔgi gangɨ ə j-asi-naa bərəre tə Kɨrɨsɨ be. 14Be ə, j-a to tə ngan je kɨ nəl nḛ ndo je kɨ ngom ɨsɨ aw səde kɨ yo je kɨ ne je be, tə bato ə pugɨ man ba ɨsɨ ra-e be al ngata. Nɨngə dɨje kɨ njé kədɨ dɨje kɨ ta je kɨ ngom je ləde kɨn, a asi kadɨ toi-je pe pe taa ədi-je kɨ takul nḛ ndo je ləde kɨ ngom kɨn al tɔ. 15Nə me kəl ta kɨ rɔjetɨ me ndɨgɨ-naa tɨ, j-a tɔgi me nḛ je tɨ pətɨ, bɨtɨ kadɨ jɨ toi tə Kɨrɨsɨ wa be, e kɨ e kɨ boy kɨ dɔ njé kaw-naa je tɨ. 16Me Kɨrɨsɨ tɨ ə darɔ ba pətɨ e kɨ rɔtɨ naa tɨ kɨ takul tɔgɨ lə ngɨrə kɨ ra. Lokɨ ngon rɔ kɨ ra, ra kɨlə ləne majɨ nɨngə, a ra kadɨ darɔ ba pətɨ a tɔgɨ taa taa me ndɨgɨ naa tɨ. 17E be ə, m-əl səsi ta kɨn, ə m-təl m-re dɔ tɨ ɓəy me tɔ Ɓaɓe tɨ. Otɨ kadɨ rəbɨ nḛ rasi to tə ya̰ dɨje kɨ gəri Luwə al kam be, tadɔ kɨlə rade e kɨ go gɨr ta je tɨ ləde kɨ ndae goto. 18Lokɨ ndul o̰ ɓe dɔ gɨr ta tɨ ləde. Əi sa̰y kadɨ kɨsɨ kɨ dɔ taa tɨ kɨ sɨgɨ kɨ Luwə adɨ. Təkɨ rɔjetɨ, gəri al kɨ mbata me nga̰ ləde. 19Əi dɨje kɨ rai kaya ka, rɔde a sɔl-de dɔ tɨ al. Dɔgakɨlo je ləde pətɨ e kadɨ rai nḛ je kɨ majal. Be ə, nḛ rade kɨ dangɨ dangɨ kɨ to njḛ kɨn, dəwe je kɨn, nayḭḭ kɨ lo ra tɨ kɨ no̰de tɨ kanjɨ kadɨ mede uwə-de kɨ ta dɔ tɨ. 20Nə səi je, e kɨ go rəbɨ je kɨ be kɨn ə, ɨndoyi kadɨ ɨgəri Kɨrɨsɨ al. 21Təkɨ rɔjetɨ, səi kɨ səi njé kadɨ-me je, oi ta kɨ sɔbɨ dɔe. Nɨngə, ndoi səsi nḛ je kɨ awi naa tɨ kɨ ta kɨ rɔjetɨ kɨ dəw a ɨngə rɔ Jəju tɨ. 22Re e be nɨngə, sɔbɨ kadɨ ɨmbati nḛ rasi je kɨ mari kɨ go lo kon dəw tɨ, kɨ ndɨgɨ ra je lie kɨ majal kɨ a aw kɨ dəw tujɨ tɨ. 23Majɨ kadɨ ɨyə̰i adɨ NDɨl Luwə yətɨ mər ta ləsi. 24Sɔbɨ kadɨ ɨtəli dɨje kɨ sɨgɨ me ji kɨsɨsi tɨ. Dɨje kɨ Luwə ɨndə-de kɨ go ndɨgɨ tɨ ləne, mba kadɨ kɨsɨ kɨ dɔ taa ləsi e me nḛ ra tɨ kɨ dana, kɨ me nḛ ra tɨ kɨ ay njay kɨ e kandɨ ta kɨ rɔjetɨ. 25MBata kɨn ə, kadɨ ɨmbati kəl ta kɨ ngom, ə kadɨ dəw kɨ ra, əl ta kɨ rɔjetɨ madɨne, tadɔ j-əi pətɨ j-əi ngan rɔ kɨ kare. 26Re wongɨ ra səsi ə, kadɨ wongɨ kɨn aw səsi adɨ ɨrai majal al. Otɨ kadɨ ɨsi me wongɨ tɨ ba bɨtɨ kadɨ kadɨ ur dɔsi tɨ. 27Adi ta rəbɨ Su kadɨ na səsi al. 28Kadɨ dəw kɨ e nje ɓogɨ kəte ə ɨyə̰ ta ɓogɨ ləne, nɨngə kadɨ ra kɨlə kɨ jine mba kadɨ ɨngə-n nḛ ə ra-n kɨ dəw kɨ nḛ to rɔe 29Kadɨ ta kɨ majal tḛḛ tasi tɨ al. Nə kadɨ ta kɨ majɨ (kɨ a ra kɨ njé kadɨ-me je kɨ rangɨ) ə tḛḛ ta si tɨ. Ta kɨ a ra majɨ ə se a ɨlə dɨngəm me njé kɨ rangɨ tɨ kɨ go nḛ ge je tɨ ləde. Ta kɨ be kɨn ə a ra majɨ kɨ dɨje kɨ njé koo dɔ ta ləsi. 30Otɨ kadɨ tuji me NDɨl Luwə kɨ Luwə adɨ səsi. NDɨl kɨ Luwə adɨ səsi kɨn ə a tɔjɨ kadɨ ndɔ madɨ a re no̰ kɨ Luwə a taa səsi ɨlə səsi taa dɔ majal tɨ ratata. 31Ɔri hal je kɨ katɨ bangɨ pətɨ mesi tɨ kɔ, (Ɨngəmi majal madɨ mesi tɨ al), kɨ kɔl-naa, kɨ wongɨ, kɨ tajɨ-naa, kɨ kɔl-naa kɨ ndu kɨ taa, kɨ kuso ndɨl-naa. Nɨngə kadɨ hal ra majal madɨ goto mesi tɨ tə goto. 32Kadɨ səi ɨrai majɨ ə ɨndɨgi-naa ngay kɨ yo kɨ ne. Nɨngə kadɨ ɨyə̰i go majal kɨ madɨsi je rai səsi kɔ təkɨ Luwə ɨyə̰-n go majal je ləsi kɔ, me Kɨrɨsɨ tɨ be.


text: 1Lokɨ wongɨ lə dɨje yogɨro nɨngə, Pol ɨlə ɓar njé ndo je, ɨlə dɨngəm mede tɨ ɓəy taa rade lapɨya ə ɔtɨ aw Masəduwan tɨ. 2Pol ɨngə dɔkagɨlo je ngay ɨlə-n dɨngəm me njé kadɨ-me je tɨ lokɨ ɨsɨ ɨndə dɔnangɨ ka kɨn gangɨ. Nɨngə gangɨ kɨ kəte no̰o̰ aw Gɨrəkɨ tɨ. 3Pol ɨsɨ tɨ no̰o̰ nay mɨtə. Dɔkagɨlo tɨ kɨ kadɨ un bato kɨ kaw kɨ dɔnangɨ Sɨri tɨ nɨngə, gər kadɨ Jɨpɨ je ləi tade nangɨ kadɨ n-rai sie nḛ kɨ majal. Be ə, təl un rəbɨ kɨ Masəduwan tɨ. 4MBo̰ dɨje tɨ kɨ dani-e a ɨngə Sopatər kɨ ngon lə Pɨrusɨ kɨ Bəre tɨ nɨm, Arɨsɨtarkɨ əi kɨ Səgo̰dusɨ kɨ əi dɨje kɨ Təsalonɨkɨ tɨ nɨm, Gayusɨ kɨ Dərbɨ tɨ nɨm, Tɨmote nɨm, taa Tɨsɨkɨ əi kɨ Tɨropɨm kɨ əi dɨje kɨ dɔnangɨ Aji tɨ nɨm tɔ. 5Dɨje kɨn ɔti kəte no̰je tɨ, awi ngɨnəi-je Tɨrowasɨ tɨ. 6Je ɓa, go ndɔ je tɨ lə mapa kɨ ra kɨ kanjɨ əm, ə j-al me bato tɨ me ɓe tɨ kɨ Pɨlɨpɨ j-ɨsɨ j-aw. J-aw, jɨ ra ndɔ mi rəbə, ɓa j-aw j-ɨngə madɨje je Tɨrowasɨ tɨ, jɨ ra ndɔ sɨri. 7NDɔ dɨmasɨ, jɨ kaw-naa mba kuso mapa, Pol a aw lo ti tɨ, adɨ əl ta kɨ njé ndo je. Be ə, əl ta ratata dan lo dɔe tɨ. 8Jɨ kaw-naa me kəy tɨ kɨ e dɔ made tɨ taa. Nɨngə me kəy tɨ ka kɨn, lambɨ je ngay əi tɨ no̰o̰. 9Lokɨ Pol ɨsɨ əl ta adɨ ngal, Basa kare kɨ tɔe nə Etɨkusɨ ɨsɨ pənətɨr tɨ, to ɓi makɨ, adɨ ɓi un-e, ḭ kəy tɨ kɨ ko̰ mɨtə dɔ made tɨ, tḛḛ osɨ. Lokɨ dɨje əi nə n-uni-e ɓa, basa oy. 10Pol ur nangɨ, dəbɨ rɔne dɔe tɨ ə un-e jine tɨ ɓa əl-de ə nə: «Kadɨ mesi gangɨ man al nə to kəm ɓəy!» 11Go tɨ, Pol təl al aw ta gogɨ, gangɨ mapa uso. Un ta kɨ tane tɨ gogɨ bɨtɨ ta gɨn lo tɨ, ɓa ɔtɨ aw. 12NGa nɨngə, dɨje ɔri basa awi sie ɓe kəm, adɨ dɨje pətɨ mede osɨ nangɨ. 13Je j-aw kəte kɨ bato me ɓe tɨ kɨ Asosɨ. Me ɓee tɨ kɨn ə, j-a j-un Pol naa tɨ səje. Tadɔ kɨ go kɔjɨ ta tɨ lie, ge kadɨ n-un rəbɨ kɨ njane. 14Lokɨ re ɨngə-je Asosɨ tɨ, j-un-e me bato tɨ naa tɨ səje ə j-aw Mɨtɨlən tɨ. 15Lo ti go tɨ nɨngə, j-ɔtɨ no̰o̰, jɨ re jɨ tḛḛ ta lo tɨ kɨ Kɨyo. NDɔ kɨ go tɨ nɨngə, jɨ tḛḛ Samosɨ. NDɔ kɨ ko̰ sɔ ɓəy taa jɨ tḛḛ Mɨle tɨ. 16Pol ndɨgɨ kadɨ n-a lo ka tɨ Epəjɨ tɨ al nə pane taa dɔkagɨlo də dɔne tɨ dɔnangɨ Aji tɨ. Ge mba kadɨ n-aw kalangɨ kadɨ re to-n ban wa ka, ndɔ Pa̰təkotɨ osɨ dɔne tɨ Jorijaləm. 17Lokɨ Pol e me ɓe tɨ kɨ Mɨle ɓa, ɨlə ɓar ngatɔgɨ je lə njé kaw-naa je kɨ Epəjɨ tɨ. 18Lokɨ rəi tḛḛi rɔe tɨ nɨngə, əl-de ə nə: «Ɨgəri rəbɨ pa njɨyəm dɔkagɨlo je pətɨ kɨ mi-n səsi naa tɨ, ɨlə ngɨre dɔ ndɔ kɨ dɔsa̰y tɨ kɨ m-re-n dɔnangɨ Aji tɨ. 19M-ra kɨlə ɓəə lə Ɓaɓe kɨ dɔ kɨ sɔl lɔm lɔm, me man no̰ tɨ kɨ me nḛ na je tɨ kɨ m-ɨngə kɨ rəbɨ je kɨ dangɨ dangɨ kɨ go rəbɨ kɨlə ta nangɨ kɨ ḭ rɔ Jɨpɨ je tɨ kɨ madɨ. 20Səi ɨgəri ɓətɨ, m-ɓɔyɔ səsi dɔ nḛ madɨ kare al. M-ɨlə səsi mbḛ Poy Ta kɨ Majɨ ta m-ndo səsi nḛ je pətɨ kɨ a ra səsi majɨ tɔ, taga dan kosɨ dɨje tɨ nɨm, me kəy je tɨ nɨm tɔ. 21M-ɨlə mbḛ Jɨpɨ je nɨm, Gɨrəkɨ je nɨm kadɨ təli rɔde go Luwə tɨ ə ɨyə̰i go rəbɨ nḛ rade je kɨ majal kɨn kɔ, taa kadɨ adi mede Ɓaɓe ləje Jəju Kɨrɨsɨ tɔ. 22Kɨ ɓasɨne kɨn, NDɨl Luwə ɨndə dɔm tɨ, adɨ m-ɨsɨ m-aw Jorijaləm tɨ kɨ kanjɨ kadɨ m-gər nḛ kɨ a ra-m nu. 23Nḛ kɨ m-gər, me ɓe bo je tɨ kare kare kɨ m-tḛḛ tɨ, NDɨl Luwə adɨ-m m-gər təkɨ dangay je kɨ ko̰ je ɨsɨ ngɨnəi-mi no̰o̰. 24Kɨ ɔjɨ dɔm, kɨsɨ kɨ dɔ ta ləm e nḛ madɨ ta kəm tɨ al. Nḛ ge ləm e kadɨ m-aw ratata m-tɔl ta ngɔdɨ ləm, ə kadɨ m-ra kɨlə ɓəə kɨ m-ɨngə ji Ɓaɓe tɨ kɨn majɨ. Adɨ e kɨlə kɨlə mbḛ Poy Ta kɨ Majɨ kɨ ɔjɨ dɔ me-majɨ lə Luwə. 25Nɨngə ɓasɨne, m-gər kadɨ səi pətɨ kɨ m-njɨyə dansi tɨ ə m-ɨlə səsi mbḛ Poy Ta kɨ Majɨ kɨ ɔjɨ dɔ ko̰ɓe lə Luwə kɨn, a oi kəm gogɨ al ratata ngata. 26E be ə, m-əl ta ləm taga ay njay ɓone, ta məsɨsi səi pətɨ goto dɔm tɨ. 27Tadɔ kɔjɨ ta ra je lə Luwə pətɨ, m-ɨlə mbḛ dɔ tɨ madɨ oi. Nḛ kɨ m-ɓɔyɔ dɔe rɔsi tɨ goto. 28Ɨndəi kəm-kədɨ dɔ rɔsi tɨ səi je wa, taa dɔ nḛ kul je tɨ kɨ NDɨl Luwə adɨ səsi kadɨ ɨngəmi-de kɨn tɔ. Majɨ kadɨ ɨndəi kəmsi go njé kaw-naa je tɨ lə Luwə kɨ ndogɨ-de kɨ məsɨne, tə njé ngəm nḛ kul je kɨ majɨ. 29M-gər kadɨ lokɨ m-a m-goto dansi tɨ, dɨje madɨ kɨ a toi tə jagɨm je kɨ njé me ndul, a rəi uri dansi tɨ ə a rai njé kaw-naa je majal. 30Nɨngə mbo̰si tɨ wa ka, dɨje madɨ a təli njé rugɨ ta kɨ rɔjetɨ mba kadɨ təli njé kaw-naa madɨ je njé ndo je tɨ ləde. 31Majɨ kadɨ ɨsi dɔgɨ tɨ, adi mesi ole dɔ tɨ, təkɨ me ɓal tɨ kɨ mɨtə kɨ m-ra dansi tɨ, kondɔ kɨ kada, kare kare pətɨ, m-ɨyə̰ ta kɨlə dɨngəm mesi tɨ al, kɨ man no̰ kəm tɨ. 32Nɨngə ngɔsɨne, m-ɨlə səsi ji Luwə tɨ, taa m-ndəjɨ səsi kɨ ta lie kɨ go me-majɨ tɨ lie tɔ. Ta kɨn aw kɨ tɔgɨ mba kadɨ adɨ ɨtɔgii me kadɨ-me tɨ, taa Luwə a adɨ səsi nḛ majɨ je pətɨ kɨ ɨsɨ ngəm mbata tɨ lə dɨje pətɨ kɨ əi ya̰e je tɔ. 33Lo kɨ mi dansi tɨ, m-ra kəm-nda la, ə se ɔr ə se kɨbɨ lə dəw madɨ dansi tɨ al. 34Səi je wa ɨgəri ɓətɨ, kadɨ kɨ ɔjɨ dɔ kɨsɨ kɨ dɔ taa ləm, ə se kɨ ya̰ madɨ-kɨləm je, m-ra kɨlə kɨ jim mi wa. 35M-ɔjɨ səsi kɨ lo je pətɨ, ə se kɨ dɔkagɨlo je pətɨ kadɨ ɨrai kɨlə be mba kadɨ ɨndəi kəmsi go njé ndoo je tɨ. Nɨngə majɨ kadɨ mesi ole dɔ ta tɨ kɨ Ɓaɓe Jəju wa əl kɨ tane ə nə: “Majɨ-kur e ngay dɔ ji tɨ kɨ adɨ ɨtə ji kɨ taa.”» 36Go ta je tɨ kɨ Pol əl kɨn nɨngə, ɔsɨ məkəsɨne nangɨ, ɓa əl ta kɨ Luwə kɨ mbata tɨ ləde pətɨ. 37Ɓa go tɨ, əi pətɨ, ɓuki-naa kɨ no̰ tɨ, tosi mɨndɨ Pol tɨ uwəi-e, orəi-e kɨ rɔde tɨ. 38Ta lie kɨ əl-de ə nə: «A oi kəm gogɨ al, ngata» kɨn ɔr tɔgɨde ngay. Nɨngə dani-e bɨtɨ awi sie ta bato tɨ.


text: 1Wata Yeesu a 'watəgi waɓənə ka tii də misaali, əŋki ci, “Tə'i əndə'i əndə sha ɗii rə ŋga inabi. Ca tsatə, ca tələgi gu'u ŋga mya'ə də inabi, ca ghənəgi magərə ha ŋga nəhə uushi'inə, ca ŋgərə rəkii, ca vəgi ka mooziinə, kaa təya təkə cifanə ŋga rəkii da i ci. Ma daba'əkii, ca palə oogə. 2Makə ɗii cifanə ŋga inaba, wata ca sləkee ka əndə slənaakii ka liwa ka ci gyaɗalaakii aciitii. 3Wata təya kəsə tə ci, təya fəəsləpaa tə ci, təya ənəpaa də ci pooshi taa mi aciikii. 4Slanda rətə a ənə ka sləkee ka əndə'i əndə slənaakii. Təya dəəgəpaa tə ci ka na, ayi ayi dərəva ciɓee tii ka ci. 5Slanda rətə a ənə ka sləkee ka əndə'i əndə əsə. Ma ca, kə ɓələgi tii tə ci. Ha'ə makə ətsə ɗii tii də hara ənji laŋə. Təya fəəsləpaa harakii, təya ɓəələgi harakii. 6Wata mooɗə uuzənaakii rəŋwə dyaŋə mbəɗaanə. Daba'əkii, ca sləkee ka uuzəətə aaɓiitii. Əŋki dii, ‘Weewee ka neenə nə tii ka məghərəvənə ŋga uuzənaaki.’ 7Mbu'unə ŋga uuzəəta aaɓiitii, wata əŋki tii ahadatii, ‘Waanə mazəmə yi kə mbu'ya. Shoomə, kaama ɓələgi tə ci, kaama zəmə ya.’ 8Wata təya kəsətə tə uuzəəta, təya ɓələgi tə ci, təya kagi tə ci aaba'ə tsanə. 9“Ya ətsa, mi nə sətə ɗanə slanda rəta? Ka shinə nə ci, ca ɓəələgi tə mooziita, ca vii rətə ka hara ənja. 10Mashimuunə a jaŋgii sətə nyaahə ənji asəkə malaaɓa ləkaləkatə kuna? Ma bii ci, ‘Ma faaratə kaaree ənji ghənə kuva makə pooshi nafaakii, ci ənəpaa ka faaratə palee də məghərəvənə. 11Ma ətsa, slənə ŋga Slandana. Ma amə əsə, sə ŋga hurəshishinə kaamə.’ ” 12Makə fii gayinə ha'ə, wata təya ɗa gazhi'waanə ŋga kəsətənə tə Yeesu, acii kə shii tii oo'i agyanətii waɓi ci də misaalitsa. Amma kə ŋgwaləgi tii acii daɓaala. Wata təya bwasee ka ci, təya palə satii. 13Ma daba'əkii, wata ənjə a sləkee ka hara Farisanyinə da ənji ŋga Hirudusə kaa təya shii upaa sə ŋga idəpaanə ashi Yeesu agi waɓənaakii, təya kəsə tə ci. 14Təya shi aaɓiikii, əŋki tii, “Maləma, kə shii inə oo'i əndə gooŋga nə hə. Paa hə ka taɗəpaa taa ŋgutə tsarə ŋga ənda, acii paa hə ka tsaamənə ka ɗuunuunə ŋga ənda. Də gooŋga nə hə ka dzəgunətənə ka ənji rəgwa ŋga Əntaŋfə. Ya saŋa, kə kapaa bariya gaamə kaamə rəgwa ŋga vii tsəkə ka ŋwaŋwə Kayisarə nii, anii poosha? 15A ki'yaamə nii, anii a bwasee ama?” Amma kə shii Yeesu jarəwiinatii, wata əŋki ci ka tii, “Mi saŋə cuuna moo təkənə tə nya? Kiramə kwaɓa kaa nya tsaamətə.” 16Təya kira ka ci. Wata ca ləgwa ka tii, əŋki ci, “Ya əna, kəŋwaciinə da ləmə ŋga wu ənə anə kwaɓana?” Təya ba ka ci, “Ma ətsa, kəŋwaciinə ŋga ŋwaŋwə Kayisarə.” 17Wata Yeesu a ba ka tii, “Viimə ka Kayisarə sətə ndzaa ka naakii, una vii ka Əntaŋfə sətə ndzaa ka ŋga Əntaŋfə.” Fanatii ha'ə, kə ɗii ka tii ka sə ŋga hurəshishinə ka shaŋə. 18Ma daba'əkii əsə, Sadukiinə a shi aaɓii Yeesu. Ma təya, tii nə kurəgətə ca ba, pooshi maməətə ənji ka maɗənə da i əpinə shaŋə. 19Əŋki tii ka Yeesu, “Maləma, kə nyaahə Muusa kaamə bariya, ətə bii ci, maɗa kə əntəgi əndə anə minaakii, pooshi ci pwayi ashi miita, see a ŋgərə ndzəkəŋuci tə miita, kaa ca poo manjeevənə ka ndzəkəŋuci ətə əŋki. 20Yoo, tə'i hara ndzəkəŋushi'inə məɗəfə sha ɗii. Gawatii a ŋgərə minə. Ca əntə, pooshi ci pwayi ashitə. 21Əndətə nyi'u tə ci a ŋgərə mooryafiita, ca əntəgi əsə. Pooshi ci upaa uuzənə ashitə. Makə ətsə əsə ɗii ka makkənə. 22Makə ətsə əsə ɗii ka hara ənjitə mbəɗaanə. Ndzəkəŋushi'iitsə patə məɗəfə məəki, pooshi əndə upaa uuzənə ashi miita. Ma daba'əkii, kya əntəgi əsə. 23Ya ətsa, maa ma'i tii patə uusəra ŋga maɗənə ŋga maməətə ənja, makə watiitsə tii patə məɗəfə ŋgirə tə kya, minə ŋga wu saŋə ndzaanəta?” 24Yeesu a ba ka tii, əŋki ci, “Kə kulii unə patə, acii pooshi unə paaratəgi də malaaɓa ləkaləkatə, mashiimuunə ŋgeerənə ŋga Əntaŋfə. 25Acii maɗa kə ma'i maməətə ənja, pooshi tii na ŋgəərəshi. Amma makə malaa'ikanyinə dadagyə nə təya ndzaanə. 26Ma agyanə maɗənə ŋga maməətə ənji əsə, pooshi unə kunə sha jaŋgatə asəkə ləkaləkatə ŋga Muusa ətə waɓi ci agyanə guutə agi ba? Waatoo saa'itə bii Əntaŋfə ka ci: Nyi nə Əntaŋfə ətə ci Ibərahiima da Isiyaaku da Yakubu a paslə tə ci. 27Ma Əntaŋfə, ənjitə da i əpinə amatii ca paslə tə ci, əntaa ənjitə yadə əpinə amatii. Ma ətsa, kə kulii unə ka shaŋə.” 28Wata əndə'i maləmə a shi aaɓiitii. Ma ca fa, təya ɗa mabizhinə. Makə fii ci kə jikə Yeesu ka Sadukiinə ŋga'ə, wata ca ləgwa ka Yeesu, əŋki ci, “Ŋgutə bariya saŋə palee də ɗuunuunə agi bariyanyinə pata?” 29Əŋki Yeesu ka tii, “Ma ətə palee də ɗuunuunə, ətə bii: Fatəmə, ənji Isərayiila, ma Əntaŋfə Slandanaamə, ci nə Əntaŋfə rəŋwə dyaŋə. 30Uuɗuu tə Əntaŋfə Slandanəku də ədzəmə rəŋwə, də patənə ŋga əpinaaku, də patənə ŋga haŋkalaaku, də patənə ŋga ŋgeerənaaku. 31Wiinə bəra'inə ŋga bariyatə palee əsə: Uuɗuu tə əndətə aɓiiku makə sətə cii kwa uuɗə naaku na. Pooshi bariyatə ca palee ka ətsə bəra'i ma'ə.” 32Əŋki maləmətə ka Yeesu, “Yawa maləma, ma sətsə bii hə, ha'ə tanyi. Waatoo rəŋwə dyaŋə nə Əntaŋfə. Pooshi əndə'i əntaŋfə maɗaamə ci. 33Ŋga'ə nə uuɗənə tə Əntaŋfə də ədzəmə rəŋwə, da də patənə ŋga haŋkala, da də patənə ŋga ŋgeerənə. Ŋga'ə əsə nə uuɗənə tə əndətə aɓiiku makə sətə cii kwa uuɗə naaku na. Gəɗə kəsətənə təŋə təŋə tə bariyanyiitsə bəra'i acii ɗaaɗa patənə ŋga sataka, taa hənəgi uushi'inə ka Əntaŋfə, taa lagi ka ci uura ŋga daba.” 34Makə fii Yeesu ŋunyikii waɓi ci, wata əŋki ci ka ci, “Pooshi hə dzaɗə da ŋwaŋuunə ŋga Əntaŋfə.” Ma daba'əkii, pooshi əndə ənyi ka ləgwa waɓənə ama Yeesu ma'ə, acii ŋgwalənə. 35Ma saa'itə Yeesu a dzəgunə ka ənji asəkə yi ŋga Əntaŋfə, ca ləgwa amatii, əŋki ci, “Iitə saŋə mbee maliminə ŋga bariya ka banə oo'i, jijinə ŋga Dawuda nə Aləmasiihu? 36Acii taa Dawuda də naakii nə maa, kə kavə Ma'yanə ŋga Əntaŋfə tə ci ka banə oo'i, ‘Əŋki Əntaŋfə Slandanə ka Slandanəki, ndzaanə gadəvə da ciizəmaki. Ka kavənə nə nyi tə ənji daawaanaaku aatsaa səɗəku.’ 37Aa makə kə 'wii Dawuda tə Aləmasiihu də Slandanə ətsa, iitiitə ɗii ndzaanə Aləmasiihu ka jijinaakəya?” Də mooɗasəkə fii daɓaala waɓənaakii. 38Ma ca dzə aakəŋwa də dzəgunənə ka tii, wata əŋki ci, “Nəhəmə noonə nə acii maliminə ŋga bariya. Ma təya, də madiigərə kəbənə moonətii wiigi'inə. Ma moonətii, nəəhəpaanə tə tii ŋga'ə a luuma. 39Ka hatə da ginə davə moonətii ndzaanə asəkə kuvə də'wanyinə da agi əndzanə. 40Təya luuwutə yinyinə ŋga mooryafinyinə, təya gərətəgi də də'wa ka dəla də natii nə akəŋwacii ənja. Ma təya, kadə nə təya upaa bwaya gəŋwanə ətə palee patə.” 41Wata Yeesu a ndzaanə kədəhə da hatə ci ənjə a kagərə kwaɓa asəkə yi ŋga Əntaŋfə. Ca tsaamə ənjə a əji. Ənji gəna laŋə əji kwaɓa laŋə. 42Wata maagha ŋga mooryafinə a shi, kya əjigərə pyanya bəra'i, waatoo kwaɓa rəŋwə. 43Yeesu a 'wa tə lyawarənaakii, əŋki ci ka tii, “Tantanyinə cii kya ba koonə, ma sətə əjigərə maagha ŋga mooryafiitsa, kə palee ka ŋga hara ənjitsə patə. 44Acii ma təya, agi ɓəzə gəna ŋgiragi tii, təya vii. Amma ma kya, agi ghanatə patə ŋgərətə ki sətə cii ta alə də zəmə patə, kya əjigərə.”


text: 1«Ko̰ɓe lə Luwə to tə ɓa njé ndɔr nju, kɨ tḛḛ kɨ sḭ ɓatɨ ba kadɨ n-ɔy njé ra kɨlə je kadɨ rai kɨlə me ndɔr nju tɨ ləne kɨn be. 2NDude osɨ naa tɨ kɨ njé ra kɨlə je, kadɨ adɨ-de la kɨ lo ra kɨlə tɨ kɨ ndɔ kare, ɓa adɨ-de awi me ndɔr nju tɨ. 3Lokɨ tḛḛ kɨ kadɨ kɨ jikare nɨngə, oo njé ra kɨlə je kɨ rangɨ ɓəy, kɨ rəi ai ta mbalo tɨ kɨ kanjɨ ra kɨlə, 4ə əl-de ə nə: “Səi ka, awi me ndu tɨ ləm ɨrai kɨlə, ə m-a m-adɨ səsi nḛ kɨgə go ji kɨ asɨ go rəbe tɨ.” 5Ɓa ɔti awi. Lokɨ tḛḛ taga kɨ kadɨ kɨ jam dɔ ɓe tɨ nɨm, kɨ kadɨ kɨ mbɔ ɓe tɨ nɨm ɓa, ra kae tɨ ka kɨn ɓəy. 6Go tɨ, tḛḛ re kɨ kadɨ kɨ kadɨ ra bɨyə̰ bɨlə nɨngə, oo njé ra kɨlə je kɨ rangɨ ɓəy, kɨ rəi ai no̰o̰, ə əl-de ə nə: “Ra ban ə ɨsi lo kɨn tɨ lo sɔl, kɨ kanjɨ ra kɨlə ə?” 7Ə ɨləi-e tɨ əi nə: “Dəw kɨ un-je kɨlə tɨ goto.” Ə əl-de ə nə: “Səi ka, awi me ndu tɨ ləm ɨrai kɨlə tɔ.” 8«Lokɨ kadɨ ur nɨngə, ɓa nje ndɔr nju əl nje ngəm nḛ lie kare ə nə: “Ɨɓar njé ra kɨlə je, ə adɨ-de nḛ kɨgə go jide, ɨlə ngɨre dɔ njé re gogɨ tɨ, ɨtɔl tae dɔ njé re kəte tɨ.” 9NJé re kɨ kadɨ ra bɨyə̰ bɨlə, na̰ na̰ ka ɨngə la kɨ lo kɨlə tɨ kɨ ndɔ kare. 10Lo kɨn tɨ, njé re dɔ kəte rəi ya̰de ngata ɓa, məri kadɨ n-a n-ɨngəi la kɨ ɨtə ya̰ madɨde je, nə əi ka, ɨngəi la kɨ lo kɨlə tɨ kɨ ndɔ kare wa ka kɨn tɔ. 11Lokɨ ɨsɨ taai la kɨn, ɓai ta kɨ nje ndɔr 12əli əi nə: “NJé kɨ rəi gogɨ ne kɨn, rai kɨlə kadɨ-kare ba par, nɨngə ḭ adɨ-de la kɨ asɨ-naa kɨ ya̰je, je kɨ jɨ ra kɨlə sḭ bɨtɨ j-ɨlə kadɨ, adɨ kadɨ ndabɨ-je.” 13Lo kɨn tɨ, nje ndɔr əl ta kɨ kare dande tɨ ə nə: “Madɨm, nḛ madɨ kare kɨ majal kɨ m-ra səi go. NDuje səi osɨ naa tɨ dɔ la tɨ kɨ lo kɨlə tɨ kɨ ndɔ kare al ma? 14Ɨtaa nḛ ləi, ə aw. M-ge kadɨ m-adɨ e kɨ re gogɨ ne kɨn, təkɨ m-adi kɨn be tɔ. 15E ta ləm mi wa kadɨ nḛ kɨ mem ndɨgɨ ə m-ra kɨ nḛ kɨngə ləm al a? Ə se e ta ləi kadɨ mei o̰i mbata majɨ kɨ m-ra a?” 16NGa nɨngə Jəju ɨlə tɨ ə nə: E be ə, njé kɨ gogɨ a təlii njé kɨ kəte, ə njé kɨ kəte a təlii njé kɨ gogɨ tɔ.» 17Ta kaw kɨ Jorijaləm tɨ, lokɨ əi dɔ rəbɨ tɨ, Jəju ɨjə rɔne kɨ njé ndo je kɨ dɔgɨ gɨde e joo dəbɨ kare, nɨngə əl-de ə nə: 18«Oi, j-ɨsɨ j-awi kɨ Jorijaləm tɨ, nɨngə a ɨləi-mi NGon dəw ji njé kun dɔ njé kɨjə nḛ məsɨ kadɨ-kare je tɨ kɨ njé ndo ndu-kun je. A gangi ta koy dɔm tɨ, 19nɨngə a ɨləi-mi ji dɨje tɨ kɨ əi Jɨpɨ je al, kadɨ kogi dɔm tɨ je, tɨndəi-mi kɨ ndəy kabɨlay je, ɓəi-mi kagɨ-dəsɨ tɨ je. Nə ndɔ mɨtə lə ndɔ koym ɓa, m-a m-tḛḛ lo koy tɨ.» 20Go tɨ, ko̰ ngan lə Jəbəde rəi kɨ ngane je rɔ Jəju tɨ, ɓa ko̰ ngan je ɔsɨ məkəsɨne nangɨ no̰ Jəju tɨ mba dəje nḛ kare. 21Ə Jəju dəje ə nə: «E ri ə ɨge ə?» Nɨngə, əl ə nə: «Un ndui kadɨ nganm je kɨ joo kam, dəw kare ɨsɨ dɔ ji ko̰i tɨ, ə e kɨ nungɨ ɨsɨ dɔ ji gəli tɨ tɔ, lokɨ a ɨsɨ dɔ kɨmbər ko̰ɓe tɨ ləi.» 22Lo kɨn tɨ no̰o̰, Jəju ɨle tɨ ə nə: «Ɨgəri me nḛ dəjɨ ləsi kɨn al. A asi kadɨ ɨngəi ko̰ kɨ m-aw tə m-ɨngə kam kare mɨndɨ wa?» Ɓa əli əi nə: «Oyo, j-a j-asɨ kare.» 23Ə Jəju əl-de ə nə: «Ko̰ kɨ m-aw tə m-ɨngə kam ə a ɨngəi kare, nə ta kɨ ɔjɨ dɔ kɨsɨ dɔ ji ko̰m tɨ, kɨ dɔ ji gəlm tɨ; e ta ləm kadɨ mi ə m-adɨ səsi al. Lo je kɨn to mba dɨje kɨ Bai Luwə ra goe kəte nu kɨ mbata tɨ ləde.» 24NDəgɨ njé ndo je kɨ dɔgɨ, lokɨ oi ta je kɨn, rɔde nəl-de kɨ ngan lə Jəbəde kɨ joo ka kɨn al. 25Ə Jəju ɓar-de pətɨ kɨ rɔne tɨ, əl-de ə nə: «Ɨgəri kadɨ njé ko̰ɓe je dɔ gɨn dɨje tɨ kɨ dangɨ dangɨ kɨ dɔnangɨ tɨ ne, ɨsi tə jɔgɨ dɔ dɨje tɨ, adi-de ko̰, taa dɨje kɨ njé tɔɓa, o̰i ɓe dɔde tɨ ɓəy tɔ. 26Nə majɨ kadɨ to be dansi tɨ al. Re dəw madɨ dansi tɨ, ndɨgɨ kadɨ n-e kɨ bo nɨngə, kadɨ təl nje ra kɨlə ləsi pətɨ. 27Taa re dəw madɨ ndɨgɨ kadɨ n-e dəw kɨ dɔ kəte dansi tɨ nɨngə, kadɨ təl ɓəə kɨlə ləsi tɔ. 28E be tɔ ə, mi NGon dəw m-re mba kadɨ dɨje rai kɨlə adi-mi al, nə kadɨ mi ə m-ra kɨlə m-adɨ-de nɨm, taa m-adɨ rɔm kadɨ m-taa-n kosɨ dɨje ngay m-ɨlə-de taa nɨm tɔ.» 29Lokɨ Jəju əi kɨ njé ndo je ləne ɨsɨ tḛḛi me ɓe tɨ kɨ Jəriko kɨ taga, kosɨ dɨje ngay njɨyəi gode tɨ mukɨ mukɨ. 30Nɨngə njé kəm tɔ je joo ɨsi ngangɨ rəbɨ tɨ. Lokɨ ooi kadɨ e Jəju ə ɨsɨ ɨndə də nɨngə, uni ndune kɨ taa əli əi nə: «Ɓaɓe, NGon ka Dabɨdɨ, o kəm-to-ndoo ləje!» 31Kosɨ je kəngi-de kəngɨ kadɨ utɨ tade, nə njé kəm tɔ je uni ndude kɨ taa wa ɓəy əi nə: «Ɓaɓe, NGon ka Dabɨdɨ, o kəm-to-ndoo ləje!» 32Lo kɨn tɨ, Jəju a lo ka tɨ, ɓar-de, ɓa dəjɨ-de ə nə: «E ri ə, ɨgei kadɨ m-ra madɨ səsi ə?» 33Ə əli-e əi nə: «Ɓaɓe, jɨ ge kadɨ kəmje tḛḛ, adɨ j-o-n lo!» 34Jəju oo kəm-to-ndoo ləde, ə ɔdɨ kəmde, par ə ta naa tɨ no̰o̰, kəmde oo lo, adɨ uni goe.


text: 1Lokɨ Jəju ḭ kɨ dɔ mbal tɨ ɨsɨ rɨsɨ kɨ nangɨ, kosɨ dɨje ngay əi goe tɨ. 2NJe banjɨ kare tḛḛ re rɔ Jəju tɨ, ɔsɨ məkəsɨne nangɨ no̰e tɨ, nɨngə əl-e ə nə: «Ɓaɓe, re ɨndɨgɨ ə, a adɨ banjɨ ləm ur, kadɨ rɔm ay njay.» 3Jəju ɨlə jine, ɔde-n, nɨngə əl-e ə nə: «M-ndɨgɨ, ə kadɨ banjɨ ləi ur, adɨ rɔi ay njay.» Ɓa ta naa tɨ no̰o̰ banjɨ lie ur, adɨ rɔe ay njay. 4Go tɨ Jəju əl-e ə nə: «Onoi kadɨ əl tae dəw madɨ, ə aw ɔjɨ rɔi nje kɨjə nḛ məsɨ kadɨ-kare, nɨngə adɨ kadɨ-kare kɨ go ndu-kun tɨ lə Mojɨ. Ɨra be mba kadɨ gəri təkɨ banjɨ ləi ur adɨ ɨngə rɔ nga.» 5Lokɨ Jəju ɨsɨ ur kɨ me ɓe kɨ Kapərnayɨm tɨ nɨngə, dəw kɨ Rom tɨ kare kɨ nje kun dɔ ɓutɨ asɨgar je kɨ ɓu, re rɔe tɨ, no̰ kɨ dɔe tɨ ə nə: 6«Ɓaɓe, ngon nje kɨlə ləm kare to mo̰y ɓe no̰o̰, njae oy ta gɨne tɨ, adɨ ɨngə ko̰ ngay.» 7Ə Jəju əl-e ə nə: «M-a m-aw kadɨ m-aje.» 8Nə nje kun dɔ ɓutɨ asɨgar je kɨ ɓu əl-e ə nə: «Ɓaɓe, mi m-asɨ kadɨ ɨndə njai ta kəy tɨ ləm al, ə əl ta kare par ə ngon nje kɨlə ləm a ɨngə rɔ nga. 9M-əl be tadɔ, mi kɨ dɔm mi gɨn tɔgɨ tɨ lə njé kɨ dɔm tɨ, nɨngə m-aw kɨ asɨgar je kɨ əi gɨn tɔgɨ tɨ ləm tɔ. Adɨ re m-əl asɨgar kare m-ə nə: “Aw!” ɓa aw; kɨn ə m-əl kɨ nungɨ m-ə nə: “Ɨre!” ɓa re; kɨn ə m-əl ngon nje kɨlə ləm m-ə nə: “Ɨra nḛ kɨ be!” ɓa ra nḛe kɨn tɔ.» 10Lokɨ Jəju oo ta kɨn tae tɨ, pɨte, ə əl njé kɨ ai sie ə nə: «Təkɨ rɔjetɨ adɨ m-əl səsi, ko kadɨ-me kɨ be kɨn, m-ɨngə rɔ dəw madɨ tɨ dɔnangɨ kɨ Isɨrayəl tɨ al ɓəy. 11NGa nɨngə, m-əl səsi ɓəy tɔ, dɨje ngay kɨ əi Jɨpɨ je al, a ḭḭ kɨ lo kɨbə kadɨ tɨ je, lo kur kadɨ tɨ je, kadɨ rəi ɨsi ta nḛ kuso tɨ kɨ Abɨrakam je, kɨ Isakɨ je, kɨ Jakobɨ je me ɓeko̰ tɨ kɨ dɔra̰ tɨ. 12Nə njé kɨ kəte ɓeko̰ kɨ dɔra̰ tɨ sɔbɨ dɔde, a tuwəi-de, ɓuki-de kɔ taga, me tɨl tɨ. Lokɨ a no̰i je, a ngəi ngangɨde je tɨtɨ.» 13Ɓa, Jəju təl əl nje kun dɔ ɓutɨ asɨgar je kɨ ɓu ka kɨn ə nə: «Majɨ, aw! Nɨngə kadɨ ngon nje kɨlə ləi ajɨ kɨ go kadɨ-me tɨ ləi kɨn.» Nɨngə dɔ kade tɨ no̰o̰, ngon nje kɨlə lie ɨngə rɔ kɨ nga tɔ. 14Go tɨ, Jəju aw me kəy tɨ lə Pɨyər ɓa, oo məme kɨ dəne to nangɨ, rɔe o̰ por rɨgɨ rɨgɨ. 15Ə Jəju ɔdɨ jie, nɨngə, rɔe kɨ kəte tɨngə ngay ka kɨn, təl sɔl, adɨ ɨngə rɔ nga. Go tɨ, ḭ taa ra nḛ kuso adɨ Jəju. 16Lokɨ lo sɔl, dɨje rəi kɨ njé mo̰y je ngay kɨ ndɨl je kɨ majal rai-de, rɔ Jəju tɨ. Adɨ Jəju tuwə ndɨl je kɨ majal ka kɨn dɔde tɨ kɔ kɨ ta kɨ tane tɨ, taa ajɨ njé mo̰y je pətɨ tɔ. 17Be mba kadɨ ta kɨ nje kəl ta kɨ ta Luwə tɨ Ejay əl ka kɨn tɔl tane. Ejay ə nə: «Ɔy tujɨ je, Kɨ mo̰y je ləje kɨ dɔne tɨ.» 18NDɔ kare, Jəju oo kosɨ dɨje ngay ɨləi-naa gəi gɨde, nɨngə əl njé ndo je ləne kadɨ n-gangi ba n-awi dame tɨ kɨ kare. 19Lo kɨn tɨ, nje ndo ndu-kun lə Luwə kare re rɔ Jəju tɨ əl-e ə nə: «NJe ndo dɨje, m-a m-un goi lo je pətɨ kɨ a aw tɨ.» 20Ə Jəju əl-e ə nə: «NJa̰ je ai kɨ ɓe tode, ə yəl je ai kɨ kəyde tɔ, nə mi NGon dəw m-aw kɨ lo kɨ kadɨ m-ɨlə dɔm tɨ al.» 21Dəw kare dan njé ndo je tɨ lə Jəju əl-e ə nə: «Ɓaɓe, adɨ-m ta rəbɨ adɨ m-aw m-dɨbɨ bawm ɓəy taa.» 22Ə Jəju əl-e ə nə: «Un gom, ə ɨyə̰ njé koy je adɨ dɨbi njé koy je ləde.» 23Jəju al me to tɨ, ɓa njé ndo je lie ali goe. 24Nɨngə yə, nəl kɨ bo ngay ɨbə səde busɨ dɔ ba tɨ, adɨ to aw tə nduy man. Lo tɨ kɨn, Jəju ɨsɨ to ɓi. 25NGa ə, njé ndo je lie rəi kɨ rɔe tɨ, ndəli-e kɨ no̰ tade tɨ əi nə: «Ɓaɓe, ajɨ-je, nə j-ɨsɨ j-oy.» 26Ə Jəju əl-de ə nə: «Ra ban ə ɨɓəli be ə? Səi dɨje kɨ kadɨ-me ləsi e ndɨkɨri ba.» Nɨngə, ḭ taa, ndangɨ nəl əi kɨ man ba, adɨ lo təl to jɨjɨji. 27Nḛ kɨn ətɨ dɨje ɓəl ngay, adɨ əli əi nə: «Dəw ə wa kam e dəw kɨ ban ə, nəl je kɨ ba je ka oi ta lie be ə?» 28Lokɨ Jəju re tḛḛ gɨdɨ ba tɨ, dɔnangɨ tɨ lə dɨje kɨ Gadara, dɨngəm je joo, kɨ ndɨl je kɨ majal rai-de tḛḛi kɨ dɔ ɓadɨ je tɨ rəi ɨngəi-e. Dɨje kɨn rai nḛ majal ngay, adɨ dəw kɨ kadɨ un rəbɨ kɨn goto. 29Lo kɨn tɨ, ɨləi rɔde uri kɔl əi nə: «NGon lə Luwə, e ri ə ɨge rɔje tɨ ə? Ɨre nḛ mba kadɨ adɨ-je ko̰ kəte no̰ dɔkagɨloe tɨ a?» 30NGa nɨngə, kosɨ kɔsongɨ je ngay a usoi nḛ kadɨ lo tɨ no̰o̰ sa̰y ndə̰y. 31Ə NDɨl je kɨ majal no̰i dɔ Jəju tɨ əli-e əi nə: «Re ɨtuwə-je ə, adɨ j-aw me kɔsongɨ je tɨ kam.» 32NGa ə, Jəju əl-de ə nə: «Awi!» Ɓa tḛḛi, awi uri me kɔsongɨ je tɨ, adɨ kosɨ kɔsongɨ je ɓɨngəi-naa kadɨ mbal tɨ taa, tosi me ba tɨ, a̰yḭ-naa man oyi. 33NJé ngəm kɔsongɨ je a̰yḭ-naa awi me ɓe bo tɨ, ɔri poy nḛ kɨ ra nḛ, kɨ nḛ kɨ tḛḛ dɔ dɨngəm je tɨ kɨ joo kɨ ndɨl je kɨ majal rai-de ka kɨn, pətɨ adi dɨje ooi. 34Dɨje pətɨ kɨ me ɓe bo tɨ tḛḛi awi kadɨ ɨngəi Jəju, ə lokɨ ooi-e ɓa, dəji-e kadɨ ɨyə̰ dɔnangɨ ləde ə aw.


text: 1Unə manjeevəna, makə ɗii ci ənji nə'unə tə Slandanə nuunə, famə tə mapoo tuunə. Ci nə matahu uushi ŋga ɗanə. 2Wiinə bariya ŋga təkəŋwanə ətə da i aləkawalə agyanəkii, waatoo “Fawə tə duu da muu. 3Maɗa kə fii hə tə tii, ka ɗanə nə ndzaanaaku ŋga'ə, ha gərə əpinə asəkə duuniya.” 4Unə dəsənətii əsə, goona ɓaazee ka səkə ŋga manjeevənə goonə ŋga zaɓə. Amma ma ɗanuuna, gərətəmə tə tii agi nə'unə, una dzalətə tə tii də dzəgunənə. 5Unə maviina, həətəpaamə nuunə ka slanjii nuunə, una fa tə tii ka shaŋə. Ɗamə ha'ə də rəŋwə a mooɗəfuunə. Ma ətsa, ka Aləmasiihu cuuna ɗa. 6Goona ɗa ha'ə wata ka rəgwa ginətii, kaa təya shii dəlaginə duunə. Amma ma ɗanuunə, ɗamə tə sətə ci Əntaŋfə a moo də rəŋwə a mooɗəfuunə, makə ɗii ci maviinə ŋga Aləmasiihu nuunə. 7Ɗamə slənə goonə də mooɗasəka makə ɗii ci ka Slandanə cuuna slənə. Əntaa wata ka əndə shiŋkinə. 8Buurətəmə oo'i, ka viinə nə Slandanə shikwa taa ka wu, maviinə da dimuyinə patə putə ŋga dagwa slənatii. 9Unə slanjiinə ŋga maviina, kərəmə tə maviinə də rəgwakii. Goona dza ka tii ŋgwalənə shaŋə. Buurətəmə oo'i, unə da maviinə goonə patə, ŋga Slandanə rəŋwə nuunə. Dagyə nə ci. Ci na ɗa gəŋwanə taa ka wu patə yadə ɗa kama kamaanə. 10Yoo, wiinə səndə cii kya uudəpaagi koonə: wanyinə ka banə koonə, kəŋəmə ndihə ndihə agi ləɓənə goonə da Slandana, una kəŋə dagi maɗuunə ŋgeerənaakii. 11Tasəkamə də sə ŋga paginə ŋga Əntaŋfə patə, koona shii mbee ka kəŋənə ndihə, una dzagi jarəwiinə ŋga Seetanə. 12Acii ma panə gaamə, əntaa da ənji shiŋkinə caama pa, amma da bwaya uushi'iitə agintaŋfə da i əpinə amatii da ginaajinyinə da əntaŋfənyinə caama pa agi mandə zamanana. 13Acii ha'ə, ŋgərəmə sə ŋga pagiitsə vii Əntaŋfə koonə patə, koona ŋgavə, koona shii mbee ka sə'watə panə ŋga ənji daawaanə uusəra ŋga panə. Ma ətsa, ka uudənə nə panə, unə ma'ə kəŋə ndihə ndihə yadə ŋgwalənə. 14Acii ha'ə, ndzaamə matasəkakii agi gooŋgaanə goonə makə sətə cuuna əgəgi ŋuunə. Ndzaamə ka ənji gooŋga əsə, makə sətə cuuna ŋgərəvə kəjeerə tibisa a ədzəmuunə; 15una ndzaanə matasəkakii makə sətə cuuna ŋgavə ɓiɓinə aasəɗuunə ka kərə Ŋunyi Habara ŋga ndzaanə jamə. 16Taa guci patə, ŋgərəmə vii gooŋga goonə makə sətə cuuna ŋgərə kərəma aacii unə. Acii də ci mbee nuunə ka kəlagi patənə ŋga avənyinə ŋga Seetanə. 17Luumə luupaanə, una ŋgavə, makə sətə cuuna ŋgavə dara kəŋu ila aa nuunə. Ŋgərəmə waɓənə ŋga Əntaŋfə, una slənəgi. Acii ci nə ŋgila purəŋanə ətə ci Malaaɓa Ma'yanə a vii koonə. 18Ɗamə ətsə patə agi də'wa, una kədii tsakənə tuunə acii Əntaŋfə. Ɗamə də'wa taa guci patə, makə sətə vii Malaaɓa Ma'yanə koonə baawəɗa ŋga ɗanə. Ndzaamə də məgigi ndihə, goona guguɗə, ɗamə də'wa taa guci patə putə ŋga patənə ŋga ənji ŋga Əntaŋfə. 19Ɗamə də'wa ka putaaki əsə, kaa Əntaŋfə a shii vii ka nyi waɓənə ŋga banə ka ənja, kaa nya shii waɓənə yadə ŋgwalənə, nya bagi ka ənji sətə ma'ə tii mashiimə agi Ŋunyi Habara. 20Ma nyi, taa ŋgahi a furəshina nə nyi, madəɓama ŋga Yeesu nə nyi putə ŋga Ŋunyi Habaraakii. Ɗamə də'wa ka putaaki, kaa nya shii mbee ka waɓənə yadə ŋgwalənə agyanəkii makə sətə dəɓee nya ɗa. 21Ma Tikikusə, mooɗə ndzəkəŋunə nə ci, əndə slənə də gooŋga ka Slandana əsə, ka banə nə ci koonə habaraaki, una shii makə sətə ci slənaaki a dzə aakəŋwa. 22Ci ɗii cii kya sləkee koonə ka ci, kaa ca dzə ka banə koonə habara geenə patə, ca shii tsakə koonə ŋgeerənə. 23Wa Əntaŋfə Dəsənaamə da Slandanaamə Yeesu Aləmasiihu a vii ndzaanə jamə ka patənə ŋga ndzəkəŋushi'inə ənji nə'unə, təya kavə tuunə ka uuɗəshinə, təya tsakə koonə vii gooŋgaanə. 24Wa Əntaŋfə a ɗa pwapoonə ka patənə ŋga ənjitə ca uuɗə tə Slandanaamə Yeesu Aləmasiihu də uuɗəətə pooshi ka əntənə.


text: 1Ma dəba eye na, Yesu a tsal a kwalalaŋ i yam, a tasaw abəra ma dəlov niye, a ye a gəma ŋgay. 2Ndo hay tə zlay naha ndo wuray matəra eye mahəna eye ka sləlah. Yesu a zəba ka mədzal gər i ndo niye hay na, a gwaɗay a ndo niye matəra eye: «Wawa ga, ɗərev mâ ye fakaya abəra bay. Na pəsaka ha mezeleme yak hay.» 3Siye i ndo mədzaŋgawa bazlam i Mbəlom mapala eye tə dzala mə gər tay, tə gwaɗ: «Ndo nakay na, kə tsalay ka gər a Mbəlom.» 4Yesu a səratay naha ka wu nakə tə dzala mə gər tay aye, a gwaɗatay: «Ka dzalum mədzal gər nakə ŋgwalak eye bay aye na, hərwi mey? 5Maa da me məgweɗe: “Mezeleme yak kə pəsa” na, waray, kəgəbay “Lətse, do” na, maa da me mə ɗəma na, waray? 6A seŋ na, sərum ha neŋ Wawa i Ndo na, gədaŋ ga andaya məpəsatay ha mezeleme a ndo hay ka məndzibəra.» Tsa na, Yesu a gwaɗay a ndo niye matəra eye: «Lətse, zla sləlah yak, do a mətagay.» 7Ndo niye a lətse, a ye a mətagay. 8Ndo hay tə ŋgatay andza niye na, ta dzədzar haladzay. Tə ɗəslay ha gər a Mbəlom, tə gwaɗ: «Zambaɗakway a Mbəlom hərwi kə vəlatay gədaŋ a ndo hay haladzay.» 9Yesu a lətse, a ye abəra ma təv niye. Neŋgeye faya ma diye na, a ŋgatay ndo wuray məzele ŋgay Mata, mandza eye mə gay i matsekele dzaŋgal. Yesu a gwaɗay: «Dara, peŋ bəzay!» Mata a lətse a pay bəzay a Yesu. 10Ahəl nakə Yesu faya ta ndiye wu mənday ta gawla ŋgay hay mə gay i Mata aye na, siye i ndo matsekele dzaŋgal hay ta ndo i mezeleme hay ti yaw faya tə ndiye ka bo wu mənday dziye. 11Farisa hay tə ŋgatay andza niye na, ta tsətsah ka gawla i Yesu hay, tə gwaɗatay: «Miter kurom faya ta ndiye wu ka bo dziye ta ndo matsekele dzaŋgal hay ada ta ndo i mezeleme hay na, hərwi mey?» 12Yesu a tsəne bazlam tay niye na, a gwaɗ: «Ndo neheye wuray a gatay bay nəteye zayzay aye na, ta pəliye ndo i sidem bay. Mata pəle ndo i sidem na, ndo neheye ɗəvats eye hay aye. 13Dum, bazlam nakay a say məgweɗe mey na, tətikum. Mbəlom a gwaɗ: “A seŋ na, gumay ŋgwalak a ndo bəna gənaw neheye ka kəɗumeŋeye bay.” Na yaw məzalatay a ndo neheye tə gwaɗay a gər tay nəteye ŋgwalak eye hay aye bay, ane tuk na, məzalatay a ndo i mezeleme hay ɗuh.» 14Ma dəba eye na, gawla i Yuhana madzəhuɓe ndo a yam hay ti ye ka təv i Yesu, ti ye naha, ta tsətsah faya, tə gwaɗay: «Nəmay ta Farisa hay na, nəmay faya nəmaa giye daliyam, gawla yak hay tə ge daliyam təbey na, hərwi mey?» 15Yesu a mbəɗatay faya, a gwaɗatay: «Nəteye na, ta giye daliyam bay, hərwi nəteye na, andza mə magurlom i məzle dahəlay. Ahəl nakə zal i dahəlay ka təv tay mba aye na, ndo neheye mazala eye a magurlom i məzle dahəlay aye na, ta sliye faya mətuwe bay. Ane tuk na, pat eye ma slaweye ta gəsiye fataya abəra zal i dahəlay niye. Pat eye niye na, ta giye daliyam tuk. 16«Andza niye, ndəray ma nasiye ha petekeɗ weɗeye mətepe ka petekeɗ guram eye bay. Hərwi ahəl nakə ta bariye na aye na, petekeɗ weɗeye ma ŋgərɗiye ha petekeɗ guram eye, petekeɗ guram eye ma səkahiye maŋgureɗe ma ziye nakə kurre aye. 17Sa na, ndo ma mbəɗiye guzom lelem eye a gwezem i həzlay guram eye bay na, ka sərum təbəɗew? Hərwi ta mbəɗa a ɗəma na, guzom niye lelem eye kə kwasa na, həzlay niye guram eye ma ndohwiye. Guzom dərmak səktih ma mbəɗiye ka dala ada gwezem ma nasiye. Ane tuk na, guzom lelem eye ta mbəɗiye na, a gwezem i həzlay weɗeye dərmak.» 18Ahəl nakə Yesu faya ma tsikateye andza niye na, bəy wuray a yaw ka təv i Yesu, a dəkway gurmets, a gwaɗay: «Dem ga kə mət. Ane tuk na, dara pa faya həlay yak, tsa na, ma mbəliye.» 19Yesu a lətse ta gawla ŋgay hay, tə pay bəzay a bəy niye. 20Ŋgwas wuray andaya ɗəvats eye, bambaz a mbəɗawayaw abəra mə huɗ. Ɗəvats niye kə ndza faya məve kuro gər eye sulo. A həndzəɗ naha ka Yesu ta dəba, a lamay a me i petekeɗ ŋgay nets. 21Andza niye, a dzala mə gər ŋgay, a gwaɗ: «Na lamay a petekeɗ ŋgay nets na, na mbəliye.» 22Tsa na, Yesu a mbəɗa me a dəba, a ŋgatay, a gwaɗay: «Tete dem ga! Mədzal gər yak kə mbəl kar ha.» Kwayaŋŋa ŋgwas niye a mbəl. 23Yesu a ndisl a gay i bəy niye tuk. A ye naha a ŋgatay a ndo məfe fagam hay ta ndo hay haladzay faya ta tuwiye. 24Tsa na, a gwaɗatay: «Dum abəra kanaŋ! Dem nakay kə mət bay, neŋgeye mandzahəra eye.» Ane tuk na, ndo hay tə tsəne andza niye na, wuyi tə ŋgwasa faya. 25Ta həharatay ahaya ndo hay abəra na, Yesu a fələkwa a gay. A ye naha a gəs dem niye mə həlay, dem niye a lətse. 26Labara eye a ɗa a zləm ma gəma niye tebiye. 27A həlay nakə Yesu faya ma diye abəra ka təv niye na, guluf hay sulo tə pay bəzay tə mawude eye, tə gwaɗay: «Yesu, Wawa i Davit, nəmaâ gaka mə bo təbəɗew!» 28Yesu a ndisl a gay ŋgay, a fələkwa a ɗəma na, guluf niye hay ta həndzəɗ naha ka təv ŋgay. Yesu, a tsətsah fataya, a gwaɗatay: «Ka dzalum na, na sliye məmbəle kurom ha ɗaw?» Ta mbəɗay faya, tə gwaɗay: «Ayaw, Bəy Maduweŋ.» 29Yesu a lamay a ɗəre tay, a gwaɗatay: «Mbəlom mâ vəlakum andza nakə faya ka həbumeye ta mədzal gər kurom nakə ka pum faya aye.» 30Tsa na, ɗəre tay a həndək. Yesu a gatay me, a gwaɗatay: «Tsənum lele, ndəray mâ sər ha wu nakay bay.» 31Ane tuk na, ti ye tə ɗa ha labara i Yesu ma gəma niye tebiye. 32A həlay nakə ndo neheye sulo, ɗəre tay a həndək ti ye abəra mə ɗəma na, tə zlaw ndo wuray a Yesu. Ndo niye madəda eye hərwi fakalaw mə bo ŋgay. 33Yesu a həhar faya abəra məsəfəre niye ŋgwalak eye bay aye. Tsa na, a tsik me wulaŋaŋa lele. A gatay a ndo niye hay wadəŋ wadəŋ. Tə gwaɗ: «Ɗaɗa ndo kə ŋgatay a slala i wu nakay nəte ma Israyel bay!» 34Ane tuk na, Farisa hay tə ŋgatay andza niye na, tə gwaɗ: «Maa vəlay gədaŋ ka mahəhere fakalaw hay na, bəy i fakalaw hay!» 35Yesu a həhalawa ma wuzlahgəma hay ta gəma hay. A tətikawa tay a ndo hay mə gay i maɗuwule me hay, a ɗawa ha Labara Ŋgwalak eye i Bəy i Mbəlom, a mbəlawa tay ha ndo i ɗəvats hay tebiye ada ndo matəra eye hay tebiye. 36Yesu a zəba ka ndo neheye haladzay aye na, tə gay mə bo haladzay, hərwi mədzal gər tay makwasa eye ada ta ge bəle. Nəteye andza təɓaŋ neheye ndo mətsəkure tay andaya bay aye. 37A gwaɗatay a gawla ŋgay hay: «Wu mənday andaya haladzay məpele ka dala. Ane tuk ndo məpele na abəra ka dala na, nəteye haladzay bay. 38Hərwi niye, gumay amboh a ndo i guvah mâ səkah ha ndo i məsler hay hərwi məpele wu mənday abəra ka dala.»


text: 1Parɨsɨ je kɨ Sadusɨ je rəi rɔ Jəju tɨ, dəji-e kadɨ ra nḛ kɔjɨ kɨ ḭ dɔra̰ tɨ adɨ-de n-ooi. Dəji-e be tə kulə kɨ kɨyə mba kuwə-n dəw. 2Ə Jəju ɨlə-de tɨ ə nə: «Lokɨ kadɨ aw tə ur nɨngə əli əi nə: “Lo a to majɨ, mbata dɔra̰ kər jo̰.” 3Lokɨ lo ti kɨ sḭ ɓatɨ nɨngə, əli əi nə: “Ɓone ndi a ədɨ, mbata dɔra̰ kər wuu.” E be ə, asi kadɨ ɨgəri kəm nḛ je kɨ a rai nḛ dɔra̰ tɨ, nə nḛ je kɨ ɨsɨ rai nḛ dɔkagɨlo tɨ kɨ ɓone taa asi gər al! 4Dɨje kɨ dɔkagɨlo tɨ kɨ ɓone, əi dɨje kɨ majal, kɨ njé kuwə marɨm, ndɨgi kadɨ n-ooi nḛ kɔjɨ, nə nḛ kɔjɨ madɨ kɨ rangɨ kɨ kadɨ a ooi ore dɔ nḛ kɔjɨ lə Jonasɨ, goto ngata.» Ɓa ɨyə̰-de, ə ɔtɨ aw. 5Lokɨ ɨsɨ awi dam ba tɨ kɨ kare, me njé ndo je oy dɔ mapa tɨ kɨ kadɨ ɔyi. 6NGa nɨngə Jəju əl-de ə nə: «Oi majɨ! Ɨndəi kəm-kədɨ dɔ rɔsi tɨ, ɔjɨ-n dɔ əm lə Parɨsɨ je, kɨ əm lə Sadusɨ je.» 7Nə əi je ɨsɨ məri ta kɨn yo dɔde tɨ əi nə: «E mbata kɔy kɨ j-ɔy mapa al!» 8Nə Jəju gər ta kɨ mede tɨ, adɨ əl-de ə nə: «Səi dɨje kɨ kadɨ-me ləsi e ndɨkɨri ba, mba ri ə ɨsɨ məri ta kɨ dɔ mapa tɨ kɨ ɔyi al ə? 9Ɨgəri me nḛ je al ka ɓəy a? Mesi ole dɔ mapa tɨ kɨ mi kɨ dɨngəm je dɨbɨ mi usoi kɨn al a? NDɔ kɨ ɔyi ndəge kɨ nay kare ban ə ɨtəli ə? 10Taa mapa kɨ sɨri kɨ dɨngəm je dɨbɨ sɔ usoi kɨn ka mesi ole dɔ tɨ al nɨm tɔ a? NDɔ kɨ ɔyi ndəge kɨ nay kare ban ə ɨtəli ə? 11Ta kɨ m-əl m-ə nə: Ɨndəi kəm-kədɨ dɔ rɔsi tɨ, ɔjɨ dɔ əm lə Parɨsɨ je, kɨ əm lə Sadusɨ je kɨn, e ta kɨ sɔbɨ dɔ mapa al, kɨn ra ban be ə asi kadɨ ɨgəri mee al ə?» 12Lo kɨn tɨ ngata ə gəri təkɨ əl-de kadɨ n-ɨndəi kəm-kədɨ dɔ rɔde tɨ, ɔjɨ dɔ əm ra mapa al, nə ɔjɨ dɔ nḛ ndo lə Parɨsɨ je kɨ Sadusɨ je. 13Lokɨ Jəju aw tḛḛ Səjare tɨ kɨ Pɨlɨpɨ tɨ, dəjɨ njé ndo je ləne ta ə nə: «Dɨje ɨsɨ əli ta kɨ dɔm tɨ təkɨ mi NGon dəw mi na̰ ə?» 14Ə njé ndo je əli-e əi nə: «Dɨje madɨ əli əi nə ḭ Ja̰ Batɨsɨ; njé kɨ nungɨ əi nə ḭ nje kəl ta kɨ ta Luwə tɨ Eli; njé kɨ rangɨ ɓəy əi nə ḭ nje kəl ta kɨ ta Luwə tɨ Jərəmi al ə kɨ kare dan njé kəl ta je tɨ kɨ ta Luwə tɨ.» 15Lo kɨn tɨ, Jəju əl-de ə nə: «NGa səi je wa kɨ dɔsi, əli əi nə mi na̰ ə?» 16Ə Sɨmo̰ Pɨyər ɨle tɨ ə nə: «Ḭ Kɨrɨsɨ, kɨ Luwə mbəte, NGon lə Luwə kɨ nje kɨsɨ kəm ba!» 17Ɓa Jəju əl Sɨmo̰ ə nə: «Ḭ nje majɨ-kur, Sɨmo̰ kɨ ngon Jonasɨ, tadɔ e dəw ɓa tḛḛ kɨ dɔ nḛ kɨn adi ɨgər al, nə e Bai kɨ nje kɨsɨ me dɔra̰ tɨ taa ə tḛḛ kɨ dɔe adi. 18NGa nɨngə m-a m-əli m-ə nə ḭ Pɨyər (kɨ kɔr mee nə MBal), nɨngə dɔ mbal tɨ kɨn ə m-a m-ɨndə ngɨrə njé kaw-naa je ləm dɔ tɨ. Tɔgɨ koy a ra sie nḛ madɨ al. 19M-a m-adi lakəle ko̰ɓe kɨ dɔra̰ tɨ. Nɨngə nḛ je pətɨ kɨ a dɔɔ dɔnangɨ tɨ ne, a dɔɔi dɔra̰ tɨ tɔ, ə nḛ je pətɨ kɨ a tutɨ dɔnangɨ tɨ ne, a tuti dɔra̰ tɨ tɔ.» 20Ɓa ndəjɨ njé ndo je kɨ tɔgɨne təkɨ ke n-e Kɨrɨsɨ kɨ Luwə mbəte kɨn, kadɨ əli tae dəw madɨ al. 21Ḭ dɔkagɨloe tɨ no̰o̰, Jəju ɨlə ngɨrə tɔjɨ njé ndo je adɨ gəri təkɨ, sɔbɨ kadɨ n-aw Jorijaləm, n-ɨngə ko̰ ngay ji ngatɔgɨ je tɨ lə Jɨpɨ je, kɨ kɨ bo je lə njé kɨjə nḛ məsɨ kadɨ-kare je, kɨ njé ndo ndu-kun je. A tɔli-ne, nə ndɔ kɨ ko̰ mɨtə lə ndɔ koyne ɓa, n-a n-tḛḛ lo koy tɨ. 22Nə dɔ ta tɨ kɨn, Pɨyər ɔr Jəju aw sie dəbɨ kare, nɨngə ɨlə ngɨrə kɔl sie ə nə: «Ɓaɓe! Luwə a ngəm-i, nḛ kɨn a rai al!» 23Nə Jəju təl rɔne, əl Pɨyər ə nə: «Ɨtəl gogɨ Sata̰, ɔr rɔi kɔ gom tɨ! Ḭ jɨgɨ kɨ nje tɨgə-m, tadɔ mər ta ləi e mər ta kɨ ḭ rɔ Luwə tɨ al, nə e mər ta lə dɨje.» 24Nɨngə go tɨ, Jəju əl njé ndo je ləne ə nə: «Re dəw madɨ ndɨgɨ njɨyə gom tɨ nɨngə, kadɨ oo rɔne tə nḛ madɨ al, kadɨ e wa un kagɨ-dəsɨ koy ləne, ə re un gom. 25Təkɨ rɔjetɨ, dəw kɨ ge kajɨ rɔne ne wa dɔnangɨ tɨ ne a tḭ ta rɔne. Nə dəw kɨ tḭ ta rɔne kɨ mbata ləm, a ɨsɨ kɨ dɔne taa gogɨ. 26Kɨn ə re dəw ɨngə nḛ majɨ je kɨ dɔnangɨ tɨ ne pətɨ tɨgə, nə ndɨle tujɨ ə, maje to ra be ə? Nḛ madɨ kɨ dəw a adɨ ɔr-n to ndɨlne to no̰o̰ a? 27Mi NGon dəw m-a m-re kɨ malayka je ləm me tɔɓa lə Bai Luwə, nɨngə m-a m-ɨgə dəw kɨ ra go jie kɨ go kɨlə rae tɨ. 28Təkɨ rɔjetɨ, adɨ m-əl səsi: dɨje madɨ dansi tɨ ne a oyi al ɓəy ə, a ooi-mi NGon dəw kɨ m-a m-re tə NGar kɨn.»