text:
Matɨye 19
Ta kɨ dɔ gangɨ-naa tɨ lə dəne kɨ dɨngəm
(Mk 10.1-12)
1Lokɨ Jəju tɔl ta ta je ɓa, ɔtɨ Galile tɨ, aw dɔnangɨ Jude tɨ, gɨdɨ ba Jurdḛ tɨ. 2Kosɨ dɨje ngay uni goe, adɨ ajɨ-de dɔ mo̰y je tɨ ləde. 3Parɨsɨ je ɔti rəi rɔ Jəju tɨ, dəji-e ta tə kɨlə kɨ kɨyə mba kuwə-n dəw əi nə: «NDu kun adɨ ta rəbɨ kadɨ dɨngəm tuwə-n nene, ɔjɨ dɔ nḛ kɨ ra kɨ ra adɨ nəl-e al ə se adɨ ta rəbɨ al ə?» 4Ə Jəju ɨlə-de tɨ ə nə: «Ɨtɨdəi ndu Luwə kɨ ndangi kɨn al bɨtɨ a? NDu Luwə əl ə nə: “Lo kɨlə ngɨrə kɨndə nḛ je tɨ, NJe kɨndə nḛ je ra dɨngəm əi kɨ dəne+ , 5nɨngə əl ə nə: E be ə, dɨngəm a ɨyə̰ kone je kɨ bawne je, ə a tɨyə̰i-naa kɨ nene, kadɨ təli darɔ kɨ kare+ . 6Lo kɨn tɨ, a əi joo al ngata, nə əi darɔ kɨ kare ba. Nɨngə nḛ kɨ Luwə dɔɔ naa tɨ, majɨ kadɨ dəw gangɨ naa tɨ al.”» 7Ɓa əli Jəju əi nə: «NGa ra ban be ə Mojɨ adɨ ndu ə nə re dɨngəm tuwə nene ɓa majɨ kadɨ ade makɨtɨbɨ gangɨ-naa jie tɨ ə?+ » 8Ə Jəju təl əl-de ə nə: «E kɨ mbata me nga̰ ləsi ə Mojɨ adɨ-n səsi ta rəbɨ kadɨ ɨtuwəi nesi je, nə lo kɨlə ngɨrə nḛ je tɨ, e be al. 9NGa nɨngə, adɨ m-əl səsi, re dəw tuwə nene, mbata nḛ kɨ rangɨ, ɓɨ e ta lə kaya kɨ ra, al, ə taa dəne kɨ rangɨ ə, dəwe kɨn təl nje kuwə marɨm.»
10Lo kɨn tɨ, njé ndo je əli-e əi nə: «Re e kɨn ə e ndu kɨ to dɔ dɨngəm tɨ kɨ rɔ dəne tɨ ə, taa dəne al e sotɨ.» 11Ə Jəju əl-de ə nə: «Dɨje pətɨ gəri me ta kɨn al, nə njé kɨ Luwə adɨ-de ta rəbe par. 12Dɨje madɨ əi no̰, taai dəne al, mbata tɔgɨde sangɨ dəne goto, nɨngə e nḛ kɨ tḛḛi me ko̰de tɨ nu; njé kɨ madɨ je e mbata kɔr kɨ ɔri-de kujɨ, ə njé kɨ nungɨ, mbati taa dəne mbata ko̰ɓe lə Luwə tɔ. Dəw kɨ asɨ kadɨ gər me ta kɨn ɓa kadɨ gər.»
Jəju njangɨ dɔ ngan je kɨ du
(Mk 10.13-16; Lk 18.15-17)
13Dɨje rəi kɨ ngan je kɨ du rɔ Jəju tɨ kadɨ njangɨ dɔde, ə əl ta kɨ Luwə kɨ mbata tɨ ləde, nə njé ndo je kɔli səde. 14Ə Jəju əl ə nə: «Ɨyə̰i ngan je du adi-de rəi kɨ rɔm tɨ, ɓɨ ɔgi-de ta rəbɨ al, tadɔ ko̰ɓe kɨ dɔra̰ tɨ e ya̰ dɨje kɨ toi tə ngan je kɨ du be. 15Go tɨ, Jəju njangɨ dɔde, ɓa ɔtɨ ɨlə dɔne aw lo kɨ rangɨ tɨ.»
Ta kɨ dɔ ngon kɨ basa kɨ nje nḛ kɨngə
(Mk 10.17-31; Lk 18.18-30)
16NDɔ kare, ngon kɨ basa kare re rɔ Jəju tɨ, nɨngə dəje ə nə: «NJe ndo dɨje, e ri kɨ majɨ, ə kadɨ m-ra, ə m-a m-ɨngə-n kajɨ kɨ a to bɨtɨ kɨ no̰ tɨ ə?» 17Ə Jəju əl-e ə nə: «MBa ri ə ɨdəjɨ-m ta dɔ nḛ kɨ majɨ tɨ ə? Dəw kɨ majɨ e kare ba. Re ɨge kadɨ ɨngə kajɨ ɓa, ɨtəl rɔi go ndu kun je tɨ.» 18Ə ngon kɨ basa ka kɨn dəjɨ Jəju ə nə: «NDu kun je kɨ ra ə?» Ɓa Jəju ɨle tɨ ə nə: «A tɔl dəw al, a uwə marɨm al, a ɓogɨ al, a ma najɨ kɨ ngom dɔ madi tɨ al+ , 19ɔsɨ gon bawi əi kɨ ko̰i, taa a ndɨgɨ dəw madi tə darɔi ḭ wa be tɔ+ .» 20Nɨngə ngon basa ə nə: «Nḛ je kɨn pətɨ, m-təl rɔm go tɨ. NGa kɨ ne kɨn, e ri ɓəy ə nay-m kadɨ m-ra ə?» 21Ə Jəju əl-e ə nə: «Re ɨge kadɨ asɨ-naa tapɨ ta kəm Luwə tɨ ɓa, aw, ɨgatɨ kɨ nḛ majɨ je ləi pətɨ, adɨ lae njé ndoo je, ɓa a aw kɨ nḛ kɨngə ngay me dɔra̰ tɨ, ə ɨre un gom.» 22Nə lokɨ ngon basa oo ta je kɨn ɓa, ɔtɨ aw kɨ rɔnəl al, tadɔ e dəw kɨ aw kɨ nḛ kɨngə ngay.
23Ə Jəju əl njé ndo je ləne ə nə: «Təkɨ rɔjetɨ, adɨ m-əl səsi, a nga̰ ngay kɨ rɔ nje nḛ kɨngə tɨ kadɨ ur me ɓeko̰ tɨ kɨ dɔra̰ tɨ, 24nɨngə m-təl m-əl səsi ɓəy, e nḛ kɨ nga̰ ngay kadɨ jambal kɨ oi-e kɨn ur bole kon ku nḛ tɨ, nə a nga̰ ngay ɨtə e kɨn ɓəy kadɨ nje nḛ kɨngə ur me ɓeko̰ tɨ lə Luwə.» 25Ta kɨn ətɨ njé ndo je ɓəl ngay, adɨ əli əi nə: «NGa kɨn ə e be nɨngə, na wa bangɨ ə asɨ kadɨ ɨngə kajɨ ə?» 26Ə Jəju ɨndə manjɨde ba nɨngə əl-de ə nə: «Kɨ rɔ dɨje tɨ ɓa, dəw kɨ asɨ goto, nə Luwə ɓa, asɨ ra nḛ je pətɨ.» 27Ə Pɨyər un ta əl-e ə nə: «NGa o je kɨ, j-ɨyə̰ nḛ je ləje pətɨ kɔ, ə j-un goi kɨn, ri ə j-a j-ɨngə ə?» 28Ə Jəju ɨle tɨ ə nə: «Təkɨ rɔjetɨ, adɨ m-əl səsi: ndɔ kɨ nḛ je pətɨ a ɨndəi ngɨrəde kɨndə kɨ sɨgɨ, ə mi NGon dəw m-a m-ɨsɨ dɔ kɨmbər ko̰ɓe tɨ ləm, kɨ dɨje a ɨləi tɔjɨ dɔm tɨ kɨn ɓa, səi kɨ uni gom kɨn, səi ka a ɨsɨ dɔ kɨmbər ko̰ɓe tɨ kɨ dɔgɨ gɨde joo kadɨ ɨgangi ta dɔ gɨn ka Isɨrayəl tɨ kɨ dɔgɨ gɨde joo. 29Nɨngə re dəw madɨ, ɨyə̰ kəy ləne, kɨ ngakone je, kɨ konane je, kɨ kone, kɨ bawne, kɨ ngane je ə se dɔnangɨ ləne kɨ mbata ləm ə, a ɨngə nḛ je kɨ al dɔ e kɨn, taa a ɨngə kajɨ kɨ a to bɨtɨ kɨ no̰ tɨ tɔ, tə nḛ kɨ sɔbɨ dɔne. 30NGa nɨngə, dɨje ngay kɨ kəte, a təli njé kɨ gogɨ, ə njé kɨ gogɨ, a təli njé kɨ kəte tɔ.»


c: text/html

text:
Lukɨ 11
Jəju ndo njé ndo je ləne rəbɨ kəl ta kɨ Luwə
(Mt 6.9-13)
1NDɔ kare Jəju ɨsɨ əl ta kɨ Luwə lo madɨ tɨ. Lokɨ əl ta kɨ Luwə gɨne gangɨ nɨngə, nje ndo lie kare əl-e ə nə: «Ɓaɓe, ɨndo-je kəl ta kɨ Luwə təkɨ Ja̰ Batɨsɨ ndo-n njé ndo je ləne kɨn be tɔ.» 2Ə Jəju əl-de ə nə: «Lokɨ ɨsɨ əli ta kɨ Luwə nɨngə, kadɨ əli əi nə:
Bawje,
Kadɨ dəw kɨ ra gər tɔi təkɨ ḭ Luwə,
Kadɨ ko̰ɓe ləi re.
3Adɨ-je nḛ kusoje kɨ asɨ taje kɨ ndɔ je ndɔ je.
4Ɨyə̰ go majal je ləje kɔ, tadɔ je wa ka, j-ɨyə̰ go majal lə dɨje pətɨ kɨ rai səje majal kɔ tɔ.
Ɨyə̰-je adɨ j-osɨ me nḛ na tɨ al.»
5Ɓa Jəju təl əl-de ɓəy ə nə: «Kɨn ə, dəw kare dansi tɨ je be, aw kɨ madɨne no̰o̰, ə ḭ dan lo tɨ aw ɨndə ta kəy dɔe tɨ ə nə: “Madɨm, ɨtunə-m mapa mɨtə, 6mbata madɨm kare ḭ mba tɨ re tḛḛ dɔm tɨ, nə nḛ kɨ kadɨ m-ra-e-n mba goto.” 7Ə re made ka kɨn to kɨ kəy no̰o̰ ə nə: “Ɨtapɨ-m al, ta kəy e kɨ kutɨ ngata, nɨngə je kɨ nganm je jɨ to nangɨ tɔ, ɓɨ lo kadɨ m-a m-ḭ taa m-adi mapa goto”. 8M-əl səsi kadɨ ɨgəri, kɨn ə re ḭ taa ade mapa kɨn mbata ke madɨnaa ləde al ka, a ḭ kadɨ ade nḛ je pətɨ kɨ ge, mbata ta kəy kɨ a ɨndə kɨ naa tɨ naa tɨ kɨn. 9Nɨngə mi, m-əl səsi: Ɨdəji, ə a adi səsi, ɨsangi ə a ɨngəi, ɨndəi ta kəy ə a tḛḛi adi səsi. 10Tadɔ dəw kɨ dəjɨ ə a adi-e, dəw kɨ sangɨ ə a ɨngə, dəw kɨ ɨndə ta kəy ə a tḛḛi adi-e tɔ. 11Baw ngon kɨ ra dansi tɨ ə ngone dəje kanjɨ, nɨngə a un li yo taa ade ə? 12Ə se ngone dəje kaw, nɨngə a un ni yo taa ade ə? 13A kɨn ə səi kɨ səi dɨje kɨ kɨlə rasi majal kɨn mɨndɨ ə ɨgəri rəbɨ kadɨ nḛ kɨ majɨ ngansi je nɨngə, ra ban be ə, Bawje kɨ ɨsɨ dɔra̰ tɨ taa kɨn taa, a adɨ NDɨlne dɨje kɨ dəji-e al ə?»
Jəju əi kɨ ndɨl je kɨ majal
(Mt 12.22-30; Mk 3.22-27)
14NDɔ kare Jəju tuwə ndɨl kɨ majal dɔ dɨngəm kare tɨ kɨ ndɨl ka kɨn ra-e adɨ əl ta al. Lokɨ ndɨl kɨ majal tḛḛ ɓa, dɨngəm kɨ kəte əl ta al ka kɨn, təl əl ta, adɨ ətɨ kosɨ dɨje ɓəl ngay. 15Nɨngə dɨje madɨ əli əi nə: «E kɨ tɔgɨ lə Bəljəbul kɨ e ngar lə ndɨl je kɨ majal, ə ɨsɨ tuwə-n ndɨl je kɨ majal.» 16Ə njé kɨ nungɨ, kadɨ nai-e-n ɓa, dəji-e kadɨ ra nḛ kɔjɨ madɨ kare kɨ ḭ dɔra̰ tɨ adɨ-de n-ooi. 17Nə Jəju gər mər ta ləde ɓətɨ, adɨ əl-de ə nə: «Kɨn ə, dɨje kɨ me ɓeko̰ tɨ kɨ kare ba, təli dɔnaa tɨ rɔi-naa ə, ɓe ko̰e kɨn a tujɨ, nɨngə kəy je a budi dɔnaa tɨ mur mur tɔ. 18Kɨn ə re Sata̰ ə wa adɨ dɨje lie təli dɔnaa tɨ rɔi-naa ə, lo kadɨ ko̰ɓe lie a aw kɨ kəte goto. M-əl be mbata əli əi nə e kɨ tɔgɨ lə Bəljəbul kɨ e ngar lə ndɨl je kɨ majal ə m-ɨsɨ m-tuwə-n ndɨl je kɨ majal. 19Kɨn ə re e kɨ tɔgɨ lə Bəljəbul ə m-tuwə-n ndɨl je kɨ majal ə, dɨje kɨ gosi tɨ tuwəi-de kɨ tɔgɨ lə na ə? Dɨje kɨ gosi tɨ wa a tɔji kadɨ ta ləsi e ta kɨ go tɨ al. 20A re e kɨ tɔgɨ lə Luwə ə m-ɨsɨ m-tuwə-n ndɨl je kɨ majal tɔ nɨngə, tɔjɨ kadɨ ko̰ɓe lə Luwə re tḛḛ rɔsi tɨ ngata. 21Kɨn ə dəw kɨ tɔge e ngay, kɨ aw kɨ nḛ rɔ je, ngəm ta kəy ləne ə, nḛ kare kɨ a ɔdɨ kadɨ nḛ kɨngə lie goto. 22A re dəw madɨ kɨ tɔge ɨte re ur goe tɨ ə təte rɔ ə, a ɔy nḛ rɔ je lie kɨ ɨndə mene dɔ tɨ kɨn pətɨ, taa a sane nḛ kɨngə je lie tɔ. 23Nɨngə kadɨ ɨgəri, dəw kɨ e səm al, e nje kɔsɨ-m ta, taa dəw kɨ kaw səm nḛ kɨ naa tɨ al, e nje tɨndə tḭ tɔ.»
Lokɨ ndɨl kɨ majal təl re me dəw tɨ gogɨ
(Mt 12.43-45)
24«Lokɨ ndɨl kɨ majal tḛḛ me dəw tɨ, aw ɨlə kɨ dɨlə lo kɨ tutɨ mba kadɨ n-ɨngə lo kɨsɨ kɨ rangɨ kadɨ n-ɔr kə̰ə̰ tɨ, nə ɨngə al ɓa, əl ə nə: “M-a m-təl kadɨ m-aw lo kɨsɨ-m tɨ kɨ kəte m-ɨsɨ tɨ ə m-tḛḛ ka kɨn gogɨ.” 25Lokɨ təl aw gogɨ nɨngə, ɨngə me lo ka kɨn, utəi, rai adɨ majɨ. 26NGa ə, təl aw, ɔy ndɨl je kɨ majal ɨtəi-e e wa ɓəy sɨri, ɓa rəi uri me dəw tɨ ka kɨn ɨsi. Lo kɨn tɨ, ji kɨsɨ dəw kɨn kɨ dɔe taa a majal ngay ɨtə e kɨ kəte ɓəy.»
Majɨ kɨ rɔjetɨ
27Lokɨ Jəju a əl ta kɨn ba nɨngə, dəne kare ɨlə ndune dan kosɨ je tɨ ə nə: «Majɨ-kur e dɔ dəne tɨ kɨ nje koji kɨ nje kadi mba.» 28Nə Jəju ɨle tɨ ə nə: «Majɨ-kur ɓa e dɔ dɨje tɨ kɨ nje koo ndu Luwə ə təl rɔde go tɨ kɨn yo taa.»
Dɨje dəji nḛ kɔjɨ
(Mt 12.38-42)
29Dɨje uwəi naa mukɨ mukɨ gɨdɨ Jəju tɨ, adɨ Jəju əl-de ə nə: «Dɨje kɨ dɔ kagɨ lo tɨ kɨ ɓone kɨn əi dɨje kɨ maji al. Dəji kadɨ tə n-ooi nḛ kɔjɨ madɨ, nə nḛ kɔjɨ madɨ kɨ rangɨ kɨ kadɨ dəw a ra ore dɔ nḛ kɔjɨ lə Jonasɨ, goto ngata. 30MBata, təkɨ Jonasɨ e-n nḛ kɔjɨ mbata tɨ lə dɨje kɨ Nɨnɨbɨ tɨ ka kɨn ə+ , mi NGon dəw m-a mi-n nḛ kɔjɨ mbata lə dɨje kɨ ɓone tɔ. 31NDɔ gangɨ ta tɨ ə, ngar kɨ dəne kɨ ḭ gɨn ɓe tɨ, a ḭ taa ta kəm dɨje tɨ kɨ dɔ kagɨ lo tɨ kɨ ɓone kɨn kadɨ a ɨlə ta dɔde tɨ. MBata, ḭ so̰y dɔnangɨ tɨ nu ə ndɔ kɨ re kadɨ oo gosɨ ta lə Salomo̰+ . NGa nɨngə, kɨ ɓasɨne kɨn, dəw kɨ ɨtə Salomo̰ sa̰y e ne. 32NDɔ gangɨ ta tɨ ə, dɨje kɨ Nɨnɨbɨ tɨ a ḭ taa ta kəm dɨje tɨ kɨ dɔ kagɨ lo tɨ kɨ ɓone kɨn kadɨ a ɨləi ta dɔde tɨ. MBata, lokɨ Jonasɨ ɨlə mbḛ Poy Ta kɨ Majɨ, dɨje kɨ Nɨnɨbɨ tɨ ɨyə̰i rəbɨ nḛ rade je kɨ majal kɔ+ . NGa nɨngə, kɨ ɓasɨne kɨn, dəw kɨ ɨtə Jonasɨ sa̰y e ne.»
NJɨyə me kunjɨ tɨ
(Mt 5.15; Mk 4.21; Lk 8.16)
33«Dəw a ɨndə por lambɨ tɨ kadɨ ɓɔyɔ ə se dəbɨ ngo dɔ tɨ al, nə a ɨndə dɔ nḛ tɨ taa, kadɨ dɨje uri kəy ɓa, oi lo kɨ kunje. 34Kəm dəw ə e lambɨ lə darɔe, re kəmi oo lo majɨ ɓa, darɔi ba pətɨ e me kunjɨ tɨ tɔ. A kɨn ə re kəmi oo lo majɨ al nɨngə, darɔi e me tɨl tɨ tɔ. 35Ə ɨndə manjɨ rɔi adɨ kunjɨ kɨ aw-n rɔi tɨ təl tɨl al. 36Kɨn ə re darɔi pətɨ e me kunjɨ tɨ kɨ kanjɨ kadɨ ngon tɨl ndətɨ kade ɓa, darɔi a unjɨ njay njay təkɨ lambɨ a unjɨ-n dɔi tɨ kɨn be tɔ.»
Jəju gangɨ ta dɔ Parɨsɨ je tɨ kɨ njé ndo ndu kun je tɨ
(Mt 23.4-36)
37Lokɨ Jəju əl ta oy nɨngə, Parɨsɨ kare ɓar-e kadɨ aw uso nḛ ɓe ləne. Be ə, Jəju aw ɨsɨ sie ta nḛ kuso tɨ. 38Lo kɨn tɨ, ta ndɔjɨ Parɨsɨ ka kɨn ngay kadɨ Jəju togɨ jine kəte no̰ nḛ kuso tɨ al. 39Nə Jəju əl-e ə nə: «Səi Parɨsɨ je, kɨ ne kɨn, ɨsɨ ɨtogi gɨdɨ ka man, kɨ gɨdɨ ka kuso nḛ adɨ ay, nə ngur ɓogɨ, kɨ me ndul rosɨ mesi. 40Səi dɨje kɨ mbə, Luwə ra gɨdɨ nḛ, ə ra me nḛ tɔ. 41Majɨ kadɨ adi njé ndoo je nḛ kɨ e me ka tɨ, ə nḛ je pətɨ a ayi njay kɨ rɔsi tɨ.»
42«Kəm to ndoo e ləsi səi Parɨsɨ je. Ɔri nḛ kare dan kɨ dɔgɨ tɨ, me mbi kam je tɨ kɨ ətɨ majɨ, kɨ me mbi kam je tɨ kɨ dangɨ dangɨ kɨ mba ndɨr ta̰y, adi Luwə+ , nɨngə ɨndəi njasi dɔ nḛ ra kɨ dana tɨ kɨ dɔ ndɨgɨ-naa tɨ lə Luwə. Kɨ rɔjetɨ, e kɨn ə e nḛ je kɨ sɔbɨ kadɨ re a ɨndəi kəmsi go tɨ ɨrai, kɨ kanjɨ kɔr kəm ndəge je. 43Kəm to ndoo e ləsi, səi Parɨsɨ je, mbata ɨgei lo kɨsɨ kɨ kəte no̰ dɨje tɨ gɨn kəy kaw-naa je tɨ, taa ɨgei kadɨ dɨje rai səsi lapɨya lo kɨngə-naa je tɨ lə kosɨ je tɔ. 44Kəm to ndoo e ləsi səi, mbata ɨtoi tə dɔ ɓadɨ je kɨ nḛ kɨ tɔjɨ kadɨ dəw gər-n-de goto, adɨ dɨje njɨyəi dɔde tɨ kɨ no̰o̰ be par kɨn be.»
45Lo kɨn tɨ, nje ndo ndu kun kare əl Jəju ə nə: «NJe ndo dɨje, me ta tɨ ləi kɨ ɨsɨ əl kɨn, e je tɔ ə ɨsɨ ɨtajɨ-je!» 46Ə Jəju ɨlə tɨ ə nə: «Oyo, kəm-to-ndoo e ləsi, səi njé ndo ndu kun je tɔ, tadɔ ɨndəi nḛ kɨ ɔy ngay dɔ dɨje tɨ, nə ngon jisi kɨ ndə̰y be ka uni taa, uwəi səde nḛ kɨ kɔy kɨn al. 47Kəm to ndoo e ləsi! Ɨndəi ɓadɨ njé kəl ta kɨ ta Luwə tɨ kɨ e kasi je wa ə tɔli-de. 48Lo kɨn tɨ, ɨsɨ tɔji təkɨ ɨndɨgi kɨ kasi je dɔ kɨlə rade tɨ kɨ rai, mbata əi je əi njé tɔl njé kəl ta kɨ ta Luwə tɨ, nɨngə səi je səi njé kɨndə ɓadɨde tɔ. 49E mbata kɨn ə, Luwə əl ta me tər tɨ ə nə: “M-a m-ɨlə kɨ njé kəl ta je kɨ tam tɨ, kɨ njé kaw kɨlə je, m-adɨ-de, ɓa a tɔli-de je, a adi-de ko̰ je.” 50E be mba kadɨ dəjii dɨje kɨ dɔ kagɨ lo tɨ kɨ ɓone, məsɨ njé kəl ta je kɨ tam tɨ kɨ ɓuki kɔ lo kɨlə ngɨrə dɔra̰ kɨ dɔnangɨ tɨ nu bɨtɨ ɓone. 51Məsɨ kɨ ɨlə ngɨre dɔ Abəl tɨ nu bɨtɨ tḛḛ-n dɔ Jakari tɨ, kɨ ndɔ kɨ tɔli-e dadan lo tɨ kɨ ḭ dɨngɨri kadɨ-kare tɨ re kəy tɨ lə Luwə+ . Kɨ rɔjetɨ, adɨ m-əl səsi təkɨ dɨje kɨ dɔ kagɨ lo tɨ kɨ ɓone a ugəi kɨrə nḛ je kɨ ra nḛ kɨn. 52Kəm to ndoo e ləsi, səi njé ndo ndu kun je kɨ ta rəbɨ nḛ gər e jisi tɨ, ə səi wa uri me tɨ al nɨm, taa dɨje kɨ gei kadɨ tə n-uri me tɨ ka ɔgi-de nɨm tɔ.»
53Lokɨ Jəju tḛḛ me kəy tɨ ka kɨn ɓa, njé ndo ndu kun je kɨ Parɨsɨ je ɨləi ngɨrə ra tɔgɨ dɔ Jəju tɨ je, dəji-e ta je kɨ dangɨ dangɨ. 54Sangi rəbɨ me ta je tɨ kadɨ tə n-ɨngəi ta kɨ go tɨ al tae tɨ ɓa n-uwəi-e-n.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Kɨlə lə NJé kaw kɨlə je 3
Pɨyər adɨ rɔ nga dəw kɨ njae oy
1NDɔ kare Pɨyər əi kɨ Ja̰ ɨsɨ awi kəy kaw-naa tɨ mba kəl ta kɨ Luwə dɔ kadɨ tɨ kɨ mɨtə kɨ lo sɔlɔ. 2Dɔ kagɨ loe tɨ kɨn ə dɨje awi kɨ dəw kɨ njae oy lo koje tɨ nu, ɨndəi-e ta kəy kaw-naa tɨ. Dəw ka kɨn, ndɔ je kare kare pətɨ, a ɨndəi-e ta kəy kaw-naa tɨ kɨ ɓari-e nə: «Ta Kəy kɨ NDole». Ɨndəi-e mba kadɨ kɔy nḛ dɨje kɨ ɨsɨ uri kəy kaw-naa tɨ. 3Lokɨ oo Pɨyər əi kɨ Ja̰ kɨ ɨsɨ uri kɨ kəy kaw-naa tɨ nɨngə, kɔy-de nḛ. 4Pɨyər əi kɨ Ja̰ uri kəmde kɨ dɔe tɨ, nɨngə Pɨyər əl-e ə nə: «Ɨgo̰-je ne!» 5NJe nja koy go̰-de, ga mene tɨ kadɨ n-a nɨngə nḛ madɨ jide tɨ. 6Nə Pɨyər əl-e ə nə: «M-aw kɨ la al nɨm, kɨ ɔr al nɨm kadɨ m-adi. Nə nḛ kɨ m-aw jim tɨ e tɔgɨ Jəju Kɨrɨsɨ. Be ə kadɨ-me tɔ Jəju Kɨrɨsɨ kɨ Najarətɨ tɨ, ḭ taa ə njɨyə!» 7Pɨyər uwə taji ko̰e, ɓa un-e kɨ taa. Ta naa tɨ no̰o̰ par ə njae je kɨ gul njae je təli toi majɨ kare. 8Ḭ bal a taa ə ɨlə ngɨrə njɨyə. Aw səde natɨ kəy kaw-naa tɨ. Tḭ bal kɨ rɔnəl nɨm ulə tɔjɨ dɔ Luwə tɨ nɨm tɔ. 9Dɨje pətɨ ooi-e lo njɨyə tɨ nɨm, lo kulə tɔjɨ dɔ Luwə tɨ nɨm tɔ. 10Dɨje gəri-e majɨ kadɨ e nje mətɨ kɨ kəte e nje kɨsɨ ta kəy kaw-naa tɨ kɨ ɓari-e nə: «Ta Kəy kɨ NDole», ɨsɨ kɔy nḛ wa ka am. Lokɨ dɨje oi nḛ kɨ tḛḛ dɔe tɨ kɨn nɨngə, ndɨlde a̰y ur kakɨ adɨ ɓəl rade ngay.
Pɨyər əl ta kosɨ dɨje
11NJe nja koy ka kɨn ɨyə̰ go Pɨyər əi kɨ Ja̰ al. Nḛ kɨn ra adɨ ndɨl dɨje pətɨ a̰y ur kakɨ. Be ə, dɨje pətɨ a̰yḭ-naa ngɔdɨ kawi-naa kɨ dɔde tɨ dɔde tɨ lo tɨ kɨ ɓari-e nə: «Pal lə Salomo̰». 12Lokɨ Pɨyər oo nḛ kɨn nɨngə, əl kosɨ dɨje ə nə: «NGan Isɨrayəl je, ban ə nḛ kɨ ra nḛ kɨn ətɨ səsi ɓəl kədɨ be ə? Ban ə uri kəmsi kɨ dɔje tɨ tə nḛ kɨ e je wa kɨ tɔgɨje, ə se e kɨ ta kul kaw kɨ j-aw kɨ ɓəl Luwə meje ə j-adɨ-n dɨngəm kam njɨyə-n be ə? 13Jagɨ, e Luwə lə Abɨrakam, lə Isakɨ, lə Jakobɨ, Luwə lə kaje je ə ulə tɔjɨ dɔ ɓəə kɨlə tɨ ləne Jəju, kɨ ɨləi-e ji Pɨlatɨ tɨ, Pɨlatɨ un ndune kadɨ n-ɨle taa, nə səi ɨmbati. 14Oyo, səi ɨnaji ta gər nje kay njay kɨ nje ra nḛ kɨ dana. Nɨngə ɨdəji kadɨ ɨləi dəw kɨ nje tɔl dɨje taa toe tɨ. 15E be ə, adɨ tɔli e kɨ e nje kadɨ dɨje ɨsɨ kɨ dɔde taa. Nə Luwə ade ḭ dan njé koy je tɨ, jəi pətɨ jɨ gəri majɨ. 16E mbata kadɨ kɨ j-adɨ meje Jəju kɨn ə, tɔgɨ kɨ to me tɔe tɨ, adɨ tɔgɨ dɨngəm kɨ oi-e, taa ɨgəri-e kɨn, kadɨ ḭ a-n taa. Oyo, kadɨ-me kɨ tɔge to kɨ ta kul Jəju, adɨ dɨngəm kɨn rɔ nga kɨ rɔjetɨ, e nḛ kɨ ra nḛ ta kəmsi tɨ pətɨ adɨ oi. 17NGɔsɨne ngakom je, m-gər majɨ ngay kadɨ nḛ kɨ ɨrai kɨn, e kɨ go gər-e tɨ al, səi je kɨ njé kɔr no̰si je pətɨ. 18Nə, e kɨ rəbɨ kɨn ə, Luwə tɔl-n ta nḛ kɨ ɨlə mbḛ kəte kɨ ta kul njé kəl ta je kɨ tae tɨ pətɨ ə nə: Kɨrɨsɨ kɨ n-un ndune kadɨ n-a n-ɨle, a ɨngə ko̰. 19NGɔsɨne, ɨyə̰i go rəbɨ njɨyəsi je kɨ majal koo, ə təli ɨrəi rɔ Luwə tɨ mba kadɨ ɨyə̰-n go majal je ləsi kɔ. 20Nɨngə Ɓaɓe a adɨ səi dɔ kagɨ lo kɔr kə̰ə̰, a ɨlə kɨ e kɨ ɨndə dɔe naa tɨ kəte tə Kɨrɨsɨ, adɨ e Jəju, adɨ səi. 21Nə ngɔsɨne kɨn, sɔbɨ kadɨ Jəju ɨsɨ dɔra̰ tɨ, bɨtɨ kadɨ Luwə təl nḛ je pətɨ kɨ dɔnangɨ tɨ kɨ sɨgɨ gogɨ, təkɨ ɨlə-n mbḛ me ɓal je tɨ kɨ man, kɨ ta kul njé kəl ta je kɨ tae tɨ kɨ ayi njay. 22Be ə, Mojɨ ə nə: “Ɓaɓe Luwə ləsi a adɨ nje kəl ta kɨ tae tɨ, kɨ to tə mi be, a ḭ dan ngako̰si je tɨ, kɨ mbata ləsi, a oi dɔ ta je pətɨ kɨ a əl səsi. 23Dəw kɨ mbatɨ təl rɔne go ta tɨ kɨ nje kəl ta kɨ ta Luwə tɨ kɨn a əl nɨngə, Luwə a tuje kɔ dan dɨje tɨ ləne kɨ koy+ .” 24NJé kəl ta je kɨ ta Luwə tɨ pətɨ, ɨlə ngɨre dɔ Samyəl tɨ nu kɨ njé re goe tɨ, əli ta dɔ dɔ kagɨ lo tɨ kɨ jisi me tɨ ɓone kɨn kəte. 25Səi, ə səi dɨje kɨ ta kɨ Luwə əl kɨ ta njé kəl ta je kɨ tae tɨ kɨn sɔbɨ dɔsi, taa kun mɨndɨ kɨ Luwə un adɨ kaje je lokɨ un ndune adɨ Abɨrakam kɨn sɔbɨ dɔsi tɔ. Luwə un mɨndɨne ə nə: “Gɨn kojɨ je kɨ dɔnangɨ tɨ pətɨ a əi kɨ tɔr ndu dɔ tɨ kɨ ta kul gɨn ka ləi+ .” 26E kɨ mbata ləsi kəte, ə Luwə tḛḛ-n kɨ ɓəə ləne, ɨle adɨ səsi mba kadɨ njangɨ dɔsi, kɨ ta kul ra kɨ ra adɨ na na ɨyə̰ go rəbɨ njɨyə je ləne kɨ majal kɔ.»


text:
Kɨlə lə NJé kaw kɨlə je 28
Pol me ɓe tɨ kɨ Maltɨ
1Go tḛḛ kɨ jɨ tḛḛ ta yo tɨ nga ɓa j-o kadɨ tɔ dər kɨ je tɨ ka kɨn nə Maltɨ. 2Dɨje kɨ ɨsi dɔ dər tɨ ka kɨn uwəi je kɨ rɔde tɨ kɨ rɔnəl kɨ dəw oo ga̰e nja kare al. Rai por kɨ bo ngay adɨ j-a ta tɨ pətɨ, tadɔ ndi ədɨ adɨ kul o̰ ngay. 3Pol saa ngəngɨrə kadɨ n-ɓukɨ poro ɓa, por ra adɨ li pi tḛḛ tɨ naa jie tɨ. 4Lokɨ dɨje kɨ me ɓe tɨ oy li naa ji Pol tɨ nɨngə, əli-naa dande tɨ əi nə: «Kɨ rɔjetɨ, dɨngəm kɨn e nje tɔl dɨje. Be ə, tḛḛ ta man tɨ ajɨ ka, ta kɨ gangɨ lə Luwə ndɨgɨ kadɨ a kɨ dɔne taa al.» 5Nə Pol sɨyə li ɨle me por tɨ, ə ngon rɔe kɨ ndə̰y ka toe al. 6Dɨje pətɨ ngɨnəi kadɨ rɔ Pol ti ə se osɨ watɨ oy wa be. Nə lokɨ ngɨnəi pi nḛ madɨ rae al, əli əi nə: «Dəw kam e yo.» 7Lo lə kɨ bo kɨ dɔ dər tɨ ka kɨn, kɨ tɔe nə Pɨbɨlusɨ, to kadɨ lo tɨ no̰o̰ ngɔsi. Ə Pɨbɨlusɨ uwə je kɨ rɔne tɨ majɨ ngay, adɨ-je kəy jɨ to-n ndɔje mɨtə. 8Nɨngə baw Pɨbɨlusɨ to mo̰y nangɨ: rɔe tɨngə je, ndəgɨ məsɨ je. Ə Pol ḭ taa aw ɨndə jine dɔe tɨ adɨ ɨngə rɔ nga. 9Go tɨ, ndəgɨ njé mo̰y je kɨ me ɓe tɨ rəi ɨngəi Pol adɨ adɨ-de rɔ nga tɔ. 10Dɨje ɔsi gonje no̰o̰ be. NGa nɨngə, lokɨ kagɨ lo asɨ kadɨ j-aw ngata ɓa, adi-je nḛ je kɨ j-aw kɨ ndooe kadɨ ra səje dɔ rəbɨ mba tɨ.
Kaw Pol Rɔm tɨ
11Jɨ ra nay mɨtə no̰ be ɓəy taa kadɨ j-ɨlə dɔje kɨ bato kɨ ḭ Aləgɨjandɨri tɨ kɨ ɓari-e nə Kasɨtɔr nɨm, Polusɨ nɨm. Bato kɨn, kagɨ lo kul man dɔe tɨ me ɓe tɨ kɨn. 12Lokɨ j-aw jɨ tḛḛ Sɨrakusɨ, j-ɨsɨ tɨ no̰o̰ ndɔ mɨtə. 13Lo kɨn tɨ no̰o̰, j-ḭ j-un kadɨ ba, j-aw jɨ tḛḛ Rəjɨyo. Lo ti go tɨ, nəl kɨ ḭ gɨn ɓe tɨ ɨlə ngɨrə kulə, ə jɨ ra ndɔ joo ɓa jɨ tḛḛ Pujol. 14Me ɓe tɨ kɨn ə j-ɨngə ngako̰je je kɨ dəji je adɨ jɨ ra ndɔ sɨri səde ɓəy taa j-aw. E be ə j-aw-n kɨ njaje kadɨ jɨ tḛḛ-n Rɔm tɨ. 15NGako̰je je kɨ Rɔm tɨ kɨ ooi poyje, rəi tɨləi kəmje bɨtɨ lo sukɨ tɨ kɨ Apɨyusɨ kɨ lo kəy kuso nḛ je kɨ mɨtə. Lokɨ Pol oo-de, ra oyo Luwə, ə təl ɨngə tɔgɨ. 16Go tḛḛ je Rɔm tɨ, adi ta rəbɨ Pol kadɨ ɨsɨ lo ləne kɨ asɨgar kare kɨ kadɨ ɨndə kəmne goe tɨ.
Pol ma najɨ lə Jəju Kɨrɨsɨ Rɔm tɨ
17NDɔ mɨtə go tɨ, Pol ɓa kɨ bo je lə Jɨpɨ je kadɨ rəi ɨngəi-e. Lokɨ kawi-naa, Pol əl-de ə nə: «NGakom je, m-ra nḛ madɨ m-ɔsɨ-n ta dɨje ləje al nɨm, m-ɔsɨ-n ta nḛ jibəl ɓe lə kaje je al nɨm tɔ. Nə Jɨpɨ je uwəi-mi Jorijaləm tɨ ɨləi mi dangay tɨ ji Rɔm je tɨ. 18Go ta tɨ kɨ Rɔm je dəji mi, ɨngəi nḛ madɨ kɨ asɨ kadɨ dəw gangɨ-n ta koy dɔm tɨ al, adɨ ndɨgi kadɨ ɨyə̰i mi. 19Nə Jɨpɨ je ɔdi al. Lo kɨn tɨ, e gu dɔm tɨ kadɨ m-dəjɨ ka no̰ Səjar tɨ, kɨ kanjɨ kadɨ m-ɨndə-n ta dɔ dɨje tɨ ləm+ . 20E mbata kɨn ə, m-dəjɨ kadɨ m-ɨngə səsi, m-əl səsi ta. Tadɔ e kɨ mbata nḛ kɨndə me dɔ tɨ lə Isɨrayəl ə m-to-n dangay tɨ kɨn.» 21Lo kɨn tɨ, Jɨpɨ je əli-e əi nə: «J-ɨngə makɨtɨbɨ madɨ kɨ ḭ Jude tɨ kɨ əl ta kɨ dɔi tɨ al, taa ngako̰ je je madɨ kɨ kadɨ rəi əli-je ta je kɨ dɔi tɨ ə se ɓari tɔi majal ka goto tɔ. 22Nə jɨ ndɨgɨ kadɨ əl-je ta ləi kɨ ɔjɨ dɔ ɓutɨ kɨ ḭ me tɨ kɨn adɨ j-o. Tadɔ jɨ gər kadɨ kɨ lo je pətɨ, dɨje ɔdi ta lə ɓu tɨ kɨn al.»
23Be ə, ɔji naa ndɔ ɓa rəi ngay ɨngəi Pol lo kɨse tɨ. Pol ɨlə-de mbḛ ko̰ɓe lə Luwə. A dɔ ndu kun tɨ lə Mojɨ kɨ nje kəl ta kɨ ta Luwə tɨ, ma-n najɨ lə Jəju. Taa sangɨ kadɨ n-ɓukɨ-de gone tɨ ɔjɨ dɔ tɔ Jəju tɔ. Əli-naa ta sḭ bɨtɨ lo sɔl-de. 24Dɨje madɨ oi kadɨ ta kɨ əl-de e ta kɨ rɔjetɨ, nə njé kɨ nungɨ mbati kadɨ mede tɔ. 25Lo kɨ ḭ sanəi-naa kɨ ndu kasɨ-naa al, Pol əl-de ə nə: «Ta kɨ NDɨl Luwə əl bawsi je kɨ ta nje kəl ta kɨ ta Luwə tɨ Ejay e ta kɨ rɔjetɨ.
26NDɨl əl-e ə nə:
“Aw ɨngə dɨje kam ə əl-de ə nə:
A oi ta kɨ mbisi, nə a ɨgəri me al;
A ɨgo̰i lo kɨ kəmsi, nə a oi lo al.
27Tadɔ nga̰mede ɨlə mii.
Bəyi mbide je, ndəmi kəmde je,
MBa kadɨ kəmde oo lo al nɨm, mbide oo ta al nɨm.
MBa kadɨ n-gəri nḛ kare al, nə tə n-ḭḭ n-təli rɔde gom tɨ adɨ m-ajɨ-de+ .”»
28Pol təl ɨlə tɨ ɓəy ə nə: «Kadɨ ɨgəri təkɨ, ta kajɨ lə Luwə kɨn, ulə-n adɨ dɨje kɨ əi Jɨpɨ je al. Nɨngə əi je a uri mbide kadɨ oi.» 29[Lokɨ Pol əl ta kɨn nɨngə, Jɨpɨ je ḭḭ taa, awi kɨ ta kɨ najɨ naa dande tɨ.] 30Pol ra ɓal joo ta kasɨ-naa me kəy tɨ kɨ uwə. Nɨngə dɨje pətɨ kɨ rəi rɔe tɨ, uwə-de kɨ rɔne tɨ. 31Pol ɨlə mbḛ ko̰ɓe lə Luwə nɨm, ndo dɨje ta kɨ dɔ Ɓaɓe Jəju Kɨrɨsɨ tɨ kɨ me kɨ kare kɨ kanjɨ kadɨ nḛ madɨ ɔge dɔ nɨm tɔ.


text:
Kɨlə lə NJé kaw kɨlə je 4
Pɨyər əi kɨ Ja̰ ai no̰ njé gangɨ ta je tɨ lə Jɨpɨ je
1Lokɨ Pɨyər əi kɨ Ja̰ ɨsɨ əli ta kosɨ dɨje tə kəl ba ɓəy ə, njé kɨjə nḛ məsɨ kadɨ-kare je kɨ madɨ nɨm, kɨ bo kɨ dɔ kəy kaw-naa tɨ nɨm ta kɨ dɨje madɨ kɨ mbo̰ ɓutɨ tɨ lə Sadusɨ je, tḛḛi kɨ rɔde tɨ hɔy. 2Wongɨ ra njé kɔr no̰ Jɨpɨ je ngay mbata oi Pɨyər əi kɨ Ja̰ ɨsɨ ndoi nḛ kosɨ dɨje, nɨngə əli-de əi nə: «Təkɨ Jəju ḭḭ-n lo koy tɨ wa kɨn ə, njé koy je ka a ḭḭ lo koy tɨ tɔ.» 3Uwəi-de ɨləi-de kəy dangay tɨ ratata lo ti, tadɔ lo sɔl ngata, adɨ lo kadɨ gangi ta dɔde tɨ goto. 4Nɨngə mbo̰ njé je tɨ kɨ oi ta ləde, ngay je dande tɨ adi mede. Be ə, ra adɨ kɔr dɨngəm je re dɔ made tɨ adɨ asi dɨbɨ mi kare. 5Lo ti dɔ tɨ nɨngə, njé kɔr no̰ Jɨpɨ je nɨm, ngatɔgɨ je nɨm ta njé ndo ndu kun je nɨm, kawi-naa me ɓe-bo tɨ kɨ Jorijaləm. 6Lo kaw-naa tɨ kɨn, An kɨ e kɨ bo lə njé kɨjə nḛ məsɨ kadɨ-kare je e tɨ no̰o̰, taa Kayɨpɨ nɨm, Ja̰ nɨm, Aləgɨjandɨr kɨ ndəgɨ dɨje pətɨ kɨ me kəy tɨ lə nje kɨjə nḛ məsɨ kadɨ-kare tɨ kɨ bo ka kɨn nɨm ka əi no̰ tɔ. 7Adi rəi kɨ Pɨyər əi kɨ Ja̰ no̰de tɨ kɨ no̰ njé kaw-naa je tɨ, ɓa dəji-de ta əi nə: «Kɨ tɔgɨ kɨ ḭ ra ə se me tɔ na tɨ ə ɨrai nḛ kɨn ə?» 8Nɨngə Pɨyər, NDɨl Luwə rosɨ mee, adɨ əl-de ə nə: «Səi njé ko̰ɓe je kɨ ngatɔgɨ je, 9dəji-je ta ɓone ɔjɨ dɔ nḛ kɨ majɨ kɨ jɨ ra kɨ dəw kɨ njae oy kɨ kujɨ nḛ kɨ jɨ ra ə ɨngə-n rɔ nga. 10Majɨ kadɨ səi pətɨ gəri ay njay taa dɨje pətɨ kɨ Isɨrayəl tɨ ka, kadɨ gəri majɨ tɔ: E me tɔ Jəju Kɨrɨsɨ kɨ Najarətɨ tɨ ə jɨ ra-n nḛ kɨn. E kɨ ta kul Jəju wa kɨ ɓəi-e dɔ kagɨ-dəsɨ tɨ ə Luwə ade ḭ taa dan njé koy je tɨ wa kɨn ə, dɨngəm kɨn a-n ta no̰si tɨ, kɨ rɔ kɨ nga. 11E mbal kɨ səi njé ra kəy je mbati-e, nə e ə təl mbal kɨ ndae ɨtə made je pətɨ, e mbal kɨ nje kadɨ tɔgɨ kəy+ . 12Kajɨ e me tɔe tɨ kɨ karne ba. Tɔ kɨ rangɨ kɨ Luwə adɨ dəw dɔnangɨ tɨ ne mbo̰ dɨje tɨ kɨ mba kadɨ j-ɨngəi kajɨ goto.» 13NDɔjɨ njé gangɨ ta je kɨ kɨ bo lə Jɨpɨ je ngay lokɨ oi Pɨyər əi Ja̰ əli ta kɨ kanjɨ ɓəl, tadɔ gəri-de kadɨ əi dɨje kɨ kare kɨ kanjɨ nḛ ndo. Nə ke ə gəri kadɨ əi dɨje kɨ əi naa tɨ kɨ Jəju mari nu. 14Nə lokɨ oi dɨngəm kɨ ngai-e ka kɨn a gədɨde tɨ nɨngə, gəri lo ta kɨ kadɨ əli-de al. 15Be ə uni ndude adi Pɨyər əi kɨ Ja̰, taa dɨngəm ka kɨn nɨm kadɨ tḛḛi taga, nɨngə naji-naa ta mbo̰de tɨ ə əi nə: 16«Ri ə j-a rai kɨ dɨje kam ə? tadɔ rai nḛ kɔjɨ kɨ ətɨ ɓəl kɨ to ndalo tɨ ay njay adɨ dɨje kɨ Jorijaləm oi poye. Lo kadɨ jɨ naji goto. 17Nə ke ə kadɨ poyta kɨn aw kɨ kəte kəte mbo̰ dɨje tɨ al ngata. Adɨ j-uləi jije kəmde tɨ kadɨ kaw kɨ kəte no̰ kam, əli dəw madɨ ta kɨ tɔ Jəju al ngata.» 18Go ta je tɨ kɨn, awi kɨ Pɨyər əi kɨ Ja̰ kəy gogɨ ə ɔgi-de kɨ tɔgɨde kadɨ əli ta ə se ndoi nḛ kɨ tɔ Jəju al ngata. 19Nə Pɨyər əi kɨ Ja̰ əli-de əi nə: «Əli-je adɨ joo, se e go rəbe tɨ, ta kəm Luwə tɨ, kadɨ jɨ təl rɔje go ta tɨ ləsi yo ə j-ɨyə̰ ta lə Luwə wa? 20Kɨ ɔjɨ dɔje, j-a j-asɨ kutɨ ta je dɔ nḛ tɨ kɨ j-o kɨ kəmje nɨm, kɨ mbije nɨm kɨn al.» 21Lokɨ uləi jide kəmde tɨ kɨ ko̰ joo ɓəy nɨngə, ɨyə̰i-de adɨ awi. Təkɨ rɔjetɨ, ɨngəi nḛ madɨ rɔde tɨ kɨ asɨ kuwə-n-de dangay tɨ al, tadɔ dɨje pətɨ pɨti Luwə mba nḛ kɨ ra nḛ kɨn. 22Ɓal dɨngəm kɨ ɨngə rɔ nga kɨ ta kul nḛ kɔjɨ kɨ ətɨ ɓəl kɨn, ɨtə kutɨ sɔ.
NJé kadɨ-me je əli ta kɨ Luwə
23Go kɨyə̰-de tɨ, Pɨyər əi kɨ Ja̰ awi ɨngəi madɨde je kɨ njé kadɨ-me je, ɔri-de poy nḛ je pətɨ kɨ kɨ bo lə njé kɨjə nḛ məsɨ kadɨ-kare je kɨ ngatɔgɨ je əli-de. 24Lokɨ madɨde je oi ta ləde gɨne gangɨ ngata nɨngə, pətɨ kɨ me kɨ kare, əli ta kɨ Luwə əi nə: «Ɓaɓe, ḭ ə ɨra dɔra̰ kɨ dɔnangɨ, taa ɨra ba bo kɨ nḛ je pətɨ kɨ me tɨ tɔ+ . 25E ḭ ə adɨ NDɨl Luwə əl ta kɨ ta kaje Dabɨdɨ kɨ ɓəə ləi ə nə: Gɨn ɓe je kɨ dangɨ dangɨ to̰i rɔ kɨ dangɨ kare be. Taa kɔjɨ ta ra je ləde to rɔde tɨ kare! 26NGar je kɨ dɔnangɨ tɨ ne ɨndəi dɔ rɔde dana mba kaw rɔ, NJé ko̰ɓe je ɨndəi rɔde naa tɨ, ɔsi ta Ɓaɓe kɨ dəw lie kɨ mbəte tə NGar. 27Təkɨ rɔjetɨ, e me ɓe-bo tɨ kɨn ə, Erodɨ əi kɨ Po̰sɨ Pɨlatɨ, naa tɨ kɨ gɨn ɓe je kɨ dangɨ dangɨ kɨ ngan Isɨrayəl je ɨndəi rɔde naa tɨ ɔsi ta ɓəə kɨlə ləi kɨ ay njay, kɨ e Jəju kɨ ɨmbəte tə Kɨrɨsɨ+ . 28Nḛ je ləde kɨ rai kɨn, e tɔl ə tɔli ta kɔjɨ ra je ləi pətɨ kɨ ɔjɨ kəte, kɨ tɔgi, me ndɨgɨ tɨ ləi. 29Ɓasɨne Ɓaɓe, oo jide kɨ ɨsɨ uləi kəmje tɨ kadɨ ɨndəi je ɓəl tɨ kɨn! Adɨ ɓəə je ləi tɔgɨ kadɨ ɨləi mbḛ ta ləi kɨ me kɨ ti katɨ. 30Nɨngə, kadɨ ɔjɨ tɔgi me tɔ ɓəə kɨlə tɨ ləi kɨ ay njay Jəju, kadɨ njé mo̰y je ɨngəi rɔ nga nɨm, taa kadɨ nḛ kɔjɨ je kɨ nḛ je kɨ dəw asɨ ra al rai nḛ nɨm tɔ. 31Lokɨ tai kə̰ə̰ ta kəl ta tɨ kɨ Luwə nɨngə, dɔnangɨ yəkɨ yɨkɨti yɨkɨti gɨn njade tɨ, lokɨ kɨ kawi-naa tɨ. Ɓa NDɨl kɨ kay njay rosɨ mede pətɨ adɨ ɨləi mbḛ ta lə Luwə kɨ rɔ kɨ tḭ katɨ.»
NJé kadɨ-me je ɨndəi rɔde naa tɨ
32NJé kadɨ-me je pətɨ ɨndəi rɔde naa tɨ kɨ nga̰me kɨ kare kɨ gɨr ta kɨ kare. Dəw kare kɨ ɨndə gune kɨ nḛ kɨngə ləne kɨ sɔbɨ dɔne goto, nḛ je pətɨ e ya̰de. 33Kɨ tɔgɨ kɨ ətɨ ɓəl ngay ə njé kaw kɨlə je mai najɨ kḭ lo koy tɨ lə Ɓaɓe Jəju. Nɨngə, kare kare pətɨ, Luwə jangɨ dɔde jangɨ dɔ kɨ ətɨ ɓəl ngay. 34Be ə dəw kare dande tɨ kɨ nḛ to rɔe goto. Tadɔ njé je kɨ ay kɨ lo ndɔr je kɨ kəy je, uni gati ə rəi kɨ lae, 35adi njé kaw kɨlə je. Nɨngə njé kaw kɨlə je ləbi la ka kɨn dande tɨ pətɨ, ɓa na na ɨngə kɨ go nḛ ge je tɨ lie.
36Dəw madɨ kare kɨ tɔe nə Jɨsəpɨ, kɨ e gɨn kojɨ tɨ lə Ləbi, kɨ dɔnangɨ Sɨpɨr tɨ, kɨ njé kaw kɨlə je ɨndəi tɔe nə Barnabasɨ, kɔr me nə: «Dəw kɨ nje kulə dɨngəm me dɨje tɨ,» 37e ka, aw kɨ lo ndɔr, ə un lo ndɔr ləne ka kɨn gatɨ-n, ə re kɨ lae adɨ njé kaw kɨlə je.


text:
4
Tǝ Ku Sɨ Fi
1 Dɨ bǝ dɨ hwǝ a gbǝlɨ be mwɔmwɔ wu kǝ tangsǝ bǝ ɛ? Dɨ sũnu nɨ tangsǝ ywa bǝ nɨ sɨn wu kǝ lo ɔ? 2 Ba bapɨ nɨng akǝ, ba chi lo. Ba yǝ bwa fǝ ba tsɨ sũnu lǝ, le hɛ̃ pa ba chi nɨng dewu. Ba mwɔmwɔ, ba gbǝsǝ. Ba chi lo, bisɨ ba bipɨ sɨ Fi lo. 3 Sapɨnɨ ba bipɨ nɨng akǝ, ba chi lo yang, ba chi lo bɨsɨ ba bipɨ be nyi a pikang lo. Ban yidi pɨ lakǝ be nɨng de yinfa, bisɨ ba yidi pɨ li lalɨ. 4 Bǝ e ifɨ nɨ ba ku ma e iye gbǝkǝ! Ba yipɨ ifɨ nɨ mwǝsǝ tswǝ be fangwa yang, dɨ nbwe vǝ Fi lo ɔ? Ke ifɨ nɨ mwǝsǝ tswǝ be fangwa nɨ, dɨ ifɨ vǝ Fi lo. 5 Ba yipɨ yang, dɨ a yinfa lo bɨ Dǝro vǝ Fi tsa, “Fi sɨn yidi kwang wǝ nɨ o tswe tsɨkǝ tangsǝ sɨ bɨ nɨ, fǝ son sɨngpɨ bisɨ bɨ kukǝ e ifɨ anɨng.” 6 Be son yibɨ ku nyi a tsalɨ. Dɨ bɨ tswe e vĩ tang Dǝro vǝ Fi e tsa,
“Fi sɨn be ywa be ifɨ nɨ sɨn dɨ ku wǝ kǝ nɨng akǝ nɨ,
be son yiku e ifɨ yǝku hywa nyi a tsalɨ.”
7 Bisɨ mambɨ, ba tǝ ku bǝ sɨ Fi. Ba tsɨsǝ be Shetan, on hywi bǝ hywi. 8 Ba sɨng ba wu sɨ Fi, wǝ ma on sɨng on wu sɨ bǝ. Bǝ e ifɨ nɨng abe, ba mǝ pale vǝ bǝ ba tsɨ. Mambɨ be bǝ e ifɨ nyinyi bwang, ba mǝ bi anyilɨ vǝ bǝ ba tsɨ. 9 Ba be ywa, ba tsǝki, ba tata be nggǝmi. Ba myɛ mǝlɨ a mǝ vǝ bǝ tsɨkǝ tsǝki, sɨ a lalɨ vǝ bǝ ba myɛka nyishi.
10 Ba yǝku hywǝ pɨpi Fi, habi on dɨ bǝ on yikǝ dzwe ho.
11 E sǝhywĩ, bi ban bangkǝ dzung ifɨ akǝ yɛ. Ke ifɨ nɨ nǝkǝ bi abe, aloyang tsɨ ayibe ku hywĩ wǝ yang, dɨ jǝ Lenwa vǝ Fi bɨ ifɨ de sɨn hywãlɨ, fǝ son tsɨ ayibe de ku Lenwa vǝ Fi. A a nǝ bi abe ku lenwa vǝ Fi, aloyang a tsɨ ayibe ku Lenwa yang, mǝ dɨ itswelɨ lo, mǝ dɨ itǝ wǝ ayibe. 12 Dɨ Fi tsɨng kǝ ilenwa be ikitǝ. Dɨ wǝ bɨ on pǝ on wa ifɨ on le na, fǝ dɨ wǝ bɨ on pa on dɨ hũlɨ ifɨ. Yǝ ma mǝ dɨ wǝde, nɨ man tǝkǝ hywĩ mǝ ayibe nɨ a?
Fɨ Chwichwi Ku Nwamwambwi Bampɨkĩ
13 Ba kan chwi, bǝ nɨ sɨ ban tsa, “Jɛnɨ aloyang bampɨkĩ bɨn ho jwǝwɛ bɨn tǝ vǝ akã a pɨnɨ aloyang a pɨle, bɨn tswe ha tsɨng pɨbi sɨ bɨn tswe filu nɨ bɨn chikǝ mɨng ku wǝ nɨ.” 14 Le hɛ̃, ba yi nɨng nɨ bampɨkĩ yin wukǝ nɨ lo. Be hũlɨ bǝ dɨ ba de ɛ? Hũlɨ bǝ ku ma tǝbudzɨng nɨ man bǝkǝ sɨswenɨ, pa nalǝ tswǝni yasǝ yang. 15 Pelǝyang ba tsa a, “A Fi kwǝ bɨ lǝ, bɨ ku be hũlɨ yang, bɨn tswe nɨng a pɨnɨ be a pɨle.” 16 Sɨswenɨ sɨ ban ũlɨ, fǝ sɨ ban nǝ nwa mwambwi. Nǝlɨ a nwa mwambwi ma le, dɨ nɨng pyɨngnɨng. 17 Bisɨ mambɨ, ke ifɨ nɨ yi nɨng a pikang nɨ on tswekǝ nɨ, fǝ o la pɨ tswelɨ yang, ifɨ de tswe ayibe yang.


text:
Kɨlə lə NJé kaw kɨlə je 9
Sol adɨ mene Ɓaɓe Jəju
(Knjk 22.6-16; 26.12-18)
1Dɔ kagɨ loe tɨ kɨn, gɨr ta kɨ dɔ kadɨ ko̰ njé ndo je tɨ lə Ɓaɓe kɨ dɔ tɔl-de tɨ to dɔ Sol tɨ ɓəy. 2Be ə, aw rɔ kɨ boy tɨ lə njé kɨjə nḛ məsɨ kadɨ-kare je, dəje makɨtɨbɨ mba kadɨ n-aw-n lo kaw-naa je tɨ lə Jɨpɨ je kɨ me ɓe tɨ kɨ Damasɨ, kadɨ re n-ɨngə dɨngəm je kɨ dəne je kɨ njé ndole go nḛ ndo kɨ sɨgɨ kɨn ə n-dɔɔ-de n-re səde Jorijaləm tɨ.
3Lokɨ Pol e dɔ rəbɨ tɨ, ɨndə dɔ ɓe kɨ Damasɨ ɓasi nɨngə, kunjɨ madɨ tḛḛ patɨ, ḭ kɨ dɔra̰ tɨ, unjɨ gə dɔe. 4Tḛḛ osɨ nangɨ nɨngə, oo dɔ ndu ta madɨ əl-e ə nə: «Sol, Sol, mbata ri ə ɨsɨ adɨ-m ko̰ be ə?» 5Sol dəje ə nə: «Ḭ na ə Ɓaɓe?» Nɨngə, Ɓaɓe əl-e ə nə: «E mi Jəju kɨ ɨsɨ adɨ-m ko̰.» 6Ḭ taa aw me ɓe-bo tɨ ə, a əli ni nḛ kɨ kadɨ a ɨra. 7NJé kɨ ɨsɨ awi kɨ Pol təli ai lo ka tɨ. Ɓəl tɔl-de adɨ lo kadɨ əli ta goto. Oi dɔ ndu ta, nə oi dəw madɨ al. 8Sol ḭ taa, tḛḛ kəmne majɨ, nə oo lo al, adɨ made je uwəi jie, ndɔri-e tə ndɔr, ə awi sie Damasɨ. 9Ɨsɨ loe tɨ no̰o̰ ndɔ mɨtə kɨ kanjɨ kadɨ oo lo. Uso nḛ al nɨm, a̰y man al nɨm tɔ. 10Nɨngə nje ndo lə Jəju kare ɨsɨ Damasɨ tɨ no̰o̰, tɔe nə Ananɨyasɨ. Ɓaɓe ɓar-e me ne koo me ndɨl tɨ ə nə: «Ananɨyasɨ», nɨngə Ananɨyasɨ ndɨgɨ ə nə: «Mi ne Ɓaɓe.» 11Ɓaɓe təl un ta əl-e ə nə: «Aw un rəbɨ kɨ ɓari-e rəbɨ kɨ ko̰ tɨ, ə ɨdəjɨ me kəy tɨ lə Judasɨ, dəw kɨ tɔe nə Sol kɨ Tarsɨ tɨ, ɨsɨ no̰ ɨsɨ əl ta kɨ Luwə. 12OO dəw madɨ kɨ tɔe nə Ananɨyasɨ me nḛ koo me ndɨl tɨ, ur kəy goe tɨ nɨngə, ɨndə jine dɔe tɨ kade oo lo gogɨ.» 13Ə Ananɨyasɨ əl ə nə: «Ɓaɓe, m-o ta lə dəw kɨn ta dɨje tɨ ngay, ɔjɨ dɔ ko̰ je pətɨ kɨ adɨ dɨje ləi kɨ me ɓe tɨ kɨ Jorijaləm. 14Nɨngə, kɨ nḛ kɨn, re kɨ tɔgɨ kɨ ɨngə rɔ kɨ boy je tɨ lə njé kɨjə nḛ məsɨ kadɨ kare je, kadɨ uwə dɨje kɨ ɨsɨ əli səi ta, dɔɔ-de.» 15Nə Ɓaɓe əl-e ə nə: «Aw, tadɔ dɨngəm kɨn e nḛ ra kɨlə kɨ m-kɔte kadɨ əl ta ləm no̰ gɨn dɨje tɨ kɨ dunɨya̰ tɨ, kɨ no̰ ngar je tɨ, kɨ no̰ Isɨrayəl je tɨ. 16Mi wa m-a m-ɔje ko̰ je pətɨ kɨ a tḛḛ dɔe tɨ kɨ mbata ləm.» 17Ananɨyasɨ aw, ur kəy ɨndə jine dɔe tɨ, nɨngə əl-e ə nə: «NGokom Sol, e Ɓaɓe ə ɨlə-m, e Jəju ka kɨ tḛḛ ɨngəi dɔ rəbɨ tɨ kɨ ɨsɨ re-n ka kɨn ə ɨlə-m kadɨ m-adi o lo. Nɨngə kadɨ NDɨl Luwə rɔsi tɔ.» 18Ta naa tɨ no̰o̰, nḛ je kɨ toi tə ngɔy kanjɨ je be tḛḛi kəm Pol tɨ tosi, adɨ təl oo lo gogɨ, nɨngə ḭ taa adɨ rai-e batəm. 19Go tɨ, uso nḛ ɓa, təl ɨngə tɔgɨ nḛ gogɨ. Sol təl ɨsɨ kɨ njé ndo je lə Jəju kɨ me ɓe tɨ kɨ Damasɨ ngan ndɔ je jɔ ɓəy.
Sol ndo ta lə Luwə Damasɨ tɨ
20Ta naa tɨ no̰o̰, Sol aw ɨlə mbḛ me kəy kaw-naa je tɨ lə Jɨpɨ je ə nə: «Jəju e NGon Luwə.» 21Dɨje pətɨ kɨ oi dɔ ta kɨn ta Sol tɨ, ndɔjɨ-de ngay adɨ əli əi nə: «E kam al ə e nje kadɨ ko̰ dɨje kɨ Jorijaləm tɨ kɨ njé ɓa tɔ kɨn a? Re nḛ a un gɨrə mba kadɨ uwə-de, dɔde aw səde rɔ kɨ boy je tɨ lə njé kɨjə nḛ məsɨ kadɨ-kare je al bɨtɨ a?» 22Nə Sol uwə rɔne nga̰ adɨ kəme e kəte me kadɨ-me tɨ lie. Jɨpɨ je kɨ Damasɨ tɨ gəri lo ta kɨ kadɨ əli-e al, lokɨ tɔjɨ-de kadɨ Jəju e Kɨrɨsɨ.
23Ra ndɔ je go tɨ ɓa, Jɨpɨ je ɔji-naa ta mba kadɨ n-tɔli-e 24Nə ta kɔjɨ ləde tḛḛ mbi Sol tɨ. NGəmi ta rəbɨ kada je kondɔ je mba kadɨ n-tɔli-e. 25Be ə, me kondɔ tɨ madɨ, njé ndo je lə Sol, uni-e me kare tɨ, tui-e adɨ osɨ gɨdɨ ndogɨ bɔr tɨ.
Sol me ɓe tɨ kɨ Jorijaləm
26Go tɨ, Sol aw tḛḛ me ɓe tɨ kɨ Jorijaləm ɓa, sangɨ kadɨ n-ɨndə rɔne naa tɨ kɨ njé ndo je, nə pətɨ ɓəli-e, tadɔ dəw kɨ taa mee kadɨ e nje ndo kɨ rɔjetɨ goto. 27Be ə, Barnabasɨ un-e me jine tɨ, aw sie rɔ njé kaw kɨlə je tɨ, ɔr-de go kɨngə kɨ Jəju ɨngə Sol dɔ rəbɨ tɨ, kɨ koo kɨ oo Jəju əl-e ta, kɨ ta kɨ əl kɨ taga wangɨ Damasɨ tɨ me tɔ Jəju tɨ. 28Dɔ gangɨ loe tɨ no̰o̰, Sol aw səde je, təl səde je naa tɨ me ɓe tɨ kɨ Jorijaləm. Əl ta kɨ kadɨ-me me tɔ Ɓaɓe tɨ. 29Əl ta kɨ Jɨpɨ je kɨ njé kəl ta Gɨrəkɨ, naji-naa səde ta tɨ. Nə sangi rəbɨ kadɨ n-tɔli-e. 30Lokɨ ngako̰je je ooi tae nɨngə, ɔri-e awi sie Səjare tɨ. Nɨngə adi-e aw me ɓe tɨ kɨ Tarsɨ.
31NJé kaw-naa je pətɨ kɨ dɔnangɨ Jude tɨ kɨ tae ba, kɨ dɔnangɨ Galile tɨ, kɨ dɔnangɨ Samari tɨ, ɨsi kɨ Lapɨya. Ɨngəi tɔgɨ, njɨyəi me ɓəl Ɓaɓe tɨ, taa kɔrde ḭ kɨ dɔ tɨ dɔ tɨ kɨ ta kul tɔgɨ lə NDɨl Luwə tɔ.
Pɨyər ajɨ Əne
32Təkɨ Pɨyər a njɨyə-n kɨ lo je pətɨ oo-n dɨje lə Luwə, ndɔ kare aw tḛḛ rɔ nje tɨ kɨ me ɓe tɨ kɨ Lɨda. 33Lo kɨn tɨ, ɨngə dɨngəm kare kɨ tɔe nə Əne, kɨ to dɔ tɨrə mo̰y tɨ ra ɓal jijoo. Tadɔ rɔe oy. 34Pɨyər əl-e ə nə: «Əne, Jəju Kɨrɨsɨ adi rɔ nga, ḭ taa, ɨkaw nḛ toi.» Nɨngə Əne ḭ taa ta naa tɨ no̰o̰. 35Dɨje pətɨ kɨ me ɓe tɨ kɨ Lɨda kɨ Saro̰ ooi-e, ɓa adi mede Ɓaɓe.
Pɨyər ndəl Dorkasɨ lo koy tɨ
36Dəne madɨ e dan njé ndo je tɨ kɨ me ɓe-bo tɨ kɨ Jope no̰, tɔe nə Tabɨta. Tɔ kɨn kɨ ta Gɨrəkɨ nə Dorkasɨ. E dəne kɨ njé ra kɨlə je kɨ majɨ majɨ ngay, taa e nje ra kɨ njé ndoo je kɨ nḛ kɨ me jine tɨ tɔ. 37Mo̰y ra-e dɔ kagɨ loe tɨ kɨn adɨ oy. Lokɨ ndogi-e man nɨngə, awi ɨləi-e me kəy tɨ kɨ kare taa. 38Ɓe kɨ Lɨda e ɓasi kɨ Jope. Be ə, lokɨ njé ndo je oi kadɨ Pɨyər e me ɓe tɨ kɨ Lɨda no̰ nɨngə, ɨləi dɨngəm je joo rɔe tɨ kadɨ re kalangɨ ɨngə-de. 39Pɨyər ḭ taa aw səde. Lokɨ re tḛḛ rɔde tɨ nɨngə, ɔri-e awi sie me kəy tɨ kɨ taa. NJé ngaw koy je pətɨ ɨləi-naa gəri dɔe kɨ no̰, nɨngə tɔji kɨbɨ je kɨ dangɨ dangɨ kɨ kojɨ ta naa tɨ kɨ Dorkasɨ ojɨ dɔ kagɨ lo tɨ kɨ ɨsɨ-n səde kɨ dɔne taa ɓəy. 40Pɨyər adɨ dɨje pətɨ tḛḛi taga, ɓa ɔsɨ məkəsɨne nangɨ əl ta kɨ Luwə, nɨngə tu rɔne kɨ rɔ nɨn tɨ əl ə nə: «Tabɨta ḭ taa.» Lokɨ tḛḛ kəmne oo Pɨyər nɨngə, ndu rɔne, ḭ ɨsɨ taa. 41Pɨyər ulə jine un-e-n kɨ taa, ɓa, ɓa dɨje lə Luwə kɨ njé ngaw koy je, ɔjɨ-de Tabɨta kɨ dɔe taa. 42Poy nḛ kɨn sane kɨ dɔnangɨ kɨ Jope ba pətɨ, adɨ dɨje ngay adi mede Ɓaɓe. 43Pɨyər ra ndɔ asɨ tatɨ me ɓe tɨ kɨ Jope, me kəy tɨ lə nje kɔr gɨdɨ ngɨrə kɨ tɔe nə Sɨmo̰.


text:
Kɨlə lə NJé kaw kɨlə je 20
Pol aw dɔnangɨ Masəduwan tɨ
1Lokɨ wongɨ lə dɨje yogɨro nɨngə, Pol ɨlə ɓa njé ndo je, ulə dɨngəm mede tɨ ɓəy ta rade lapɨya ə ɔtɨ aw Masəduwan tɨ. 2Pol ɨngə dɔ kagɨ lo je ngay ɨlə-n dɨngəm me njé kadɨ-me je tɨ lokɨ ɨsɨ ɨndə dɔnangɨ ka kɨn gangɨ. Nɨngə gangɨ kɨ kəte no̰ aw Gɨrəkɨ tɨ. 3Pol ɨsɨ tɨ no̰o̰ nay mɨtə. Dɔ kagɨ lo tɨ kɨ kadɨ un bato kɨ kaw kɨ dɔnangɨ Sɨri tɨ nɨngə, gər kadɨ Jɨpɨ je ləi tade nangɨ kadɨ n-rai sie nḛ kɨ majal. Be ə, təl un rəbɨ kɨ Masəduwan tɨ. 4MBo̰ dɨje tɨ kɨ dani-e a ɨngə Sopatər kɨ ngon lə Pɨrusɨ kɨ Bəre tɨ nɨm, Arɨsɨtarkɨ əi kɨ Səgo̰dusɨ kɨ əi dɨje kɨ Təsalonɨkɨ tɨ nɨm, Gayusɨ kɨ Dərbɨ tɨ nɨm, Tɨmote nɨm, taa Tɨsɨkɨ nɨm əi kɨ Tɨropɨm kɨ əi dɨje kɨ dɔnangɨ Aji tɨ nɨm tɔ. 5Dɨje kɨn ɔti kəte no̰je tɨ, awi ngɨnəi-je Tɨrowasɨ tɨ. 6Je ɓa, go ndɔ je tɨ lə mapa kɨ ra kɨ kanjɨ əm, ə j-al me bato tɨ me ɓe tɨ kɨ Pɨlɨpɨ j-ɨsɨ j-aw. J-aw, jɨ ra ndɔ mi rəbə, ɓa j-aw j-ɨngə madɨje je Tɨrowasɨ tɨ, jɨ ra ndɔ sɨri.
Pol me ɓe tɨ kɨ Tɨrowasɨ
7NDɔ dɨmasɨ, jɨ kaw-naa mba kuso mapa, Pol a aw lo ti tɨ, adɨ əl ta kɨ njé ndo je. Be ə, əl ta ratata dan lo dɔe tɨ. 8Jɨ kaw-naa me kəy tɨ kɨ e dɔ made tɨ taa. Nɨngə me kəy tɨ ka kɨn, lambɨ je ngay əi tɨ no̰o̰. 9Lokɨ Pol ɨsɨ əl ta adɨ ngal, Basa kare kɨ tɔe nə Etɨkusɨ ɨsɨ pənətɨr tɨ, to ɓi makɨ, adɨ ɓi un-e, ḭ kəy tɨ kɨ ko̰ mɨtə dɔ made tɨ, tḛḛ osɨ. Lokɨ dɨje əi nə n-uni-e ɓa, basa oy. 10Pol ur nangɨ, dəbɨ rɔne dɔe tɨ ə un-e jine tɨ ɓa əl-de ə nə: «Kadɨ mesi gangɨ man al nə to kəm ɓəy!» 11Go tɨ, Pol təl al aw ta gogɨ, gangɨ mapa uso. Un ta kɨ tane tɨ gogɨ bɨtɨ ta gɨn lo tɨ, ɓa ɔtɨ aw. 12NGa nɨngə, dɨje ɔri basa awi sie ɓe kəm, adɨ dɨje pətɨ mede osɨ nangɨ.
Pol ḭ Tɨrowasɨ tɨ aw Mɨle
13Je j-aw kəte kɨ bato me ɓe tɨ kɨ Asosɨ. Me ɓee tɨ kɨn ə, j-a j-un Pol naa tɨ səje. Tadɔ kɨ go kɔjɨ ta tɨ lie, ge kadɨ n-un rəbɨ kɨ njane. 14Lokɨ re ɨngə-je Asosɨ tɨ, j-un-e me bato tɨ naa tɨ səje ə j-aw Mɨtɨlən tɨ. 15Lo ti go tɨ nɨngə, j-ɔtɨ no̰o̰, jɨ re jɨ tḛḛ ta lo tɨ kɨ Kɨyo. NDɔ kɨ go tɨ nɨngə, jɨ tḛḛ Samosɨ. NDɔ kɨ ko̰ sɔ ɓəy ta jɨ tḛḛ Mɨle tɨ. 16Pol ndɨgɨ kadɨ n-a lo ka tɨ Epəjɨ tɨ al nə pane ta dɔ kagɨ lo də dɔne tɨ dɔnangɨ Aji tɨ. Ge mba kadɨ n-aw kalangɨ kadɨ re to-n ban wa ka, ndɔ Pa̰təkotɨ osɨ dɔne tɨ Jorijaləm.
Pol əl ta ngatɔgɨ je me ɓe tɨ kɨ Mɨle
17Lokɨ Pol e me ɓe tɨ kɨ Mɨle ɓa, ɨlə ɓar ngatɔgɨ je lə njé kaw-naa je kɨ Epəjɨ tɨ. 18Lokɨ rəi tḛḛi rɔe tɨ nɨngə, əl-de ə nə: «Ɨgəri rəbɨ pa njɨyəm dɔ kagɨ lo je pətɨ kɨ mi-n səsi naa tɨ, ɨlə ngɨre dɔ ndɔ kɨ dɔsa̰y tɨ kɨ m-re-n dɔnangɨ Aji tɨ. 19M-ra kɨlə ɓəə lə Ɓaɓe kɨ dɔ kɨ sɔl lɔm lɔm, me man no̰ tɨ kɨ me nḛ na je tɨ kɨ m-ɨngə kɨ rəbɨ je kɨ dangɨ dangɨ kɨ go rəbɨ kɨlə ta nangɨ kɨ ḭ rɔ Jɨpɨ je tɨ kɨ madɨ. 20Səi ɨgəri ɓətɨ, m-ɓɔyɔ səsi dɔ nḛ madɨ kare al. M-ɨlə səsi mbḛ Poy Ta kɨ Majɨ ta m-ndo səsi nḛ je pətɨ kɨ a ra səsi majɨ tɔ, taga dan kosɨ dɨje tɨ nɨm, me kəy je tɨ nɨm tɔ. 21M-ɨlə mbḛ Jɨpɨ je nɨm, Gɨrəkɨ je nɨm kadɨ təli rɔde go Luwə tɨ ə ɨyə̰i go rəbɨ nḛ rade je kɨ majal kɨn kɔ, taa kadɨ adi mede Ɓaɓe ləje Jəju Kɨrɨsɨ tɔ. 22Kɨ ɓasɨne kɨn, NDɨl Luwə ɨndə dɔm tɨ, adɨ m-ɨsɨ m-aw Jorijaləm tɨ kɨ kanjɨ kadɨ m-gər nḛ kɨ a ra-m nu. 23Nḛ kɨ m-gər, me ɓe-bo je tɨ kare kare kɨ m-tḛḛ tɨ NDɨl Luwə adɨ-m m-gər təkɨ dangay je kɨ ko̰ je ɨsɨ ngɨnəi mi no̰. 24Kɨ ɔjɨ dɔm, kɨsɨ kɨ dɔ ta ləm e nḛ madɨ ta kəm tɨ al. Nḛ ge ləm e kadɨ m-aw ratata m-tɔl ta ngɔdɨ ləm, ə kadɨ m-ra kɨlə ɓəə kɨ m-ɨngə ji Ɓaɓe tɨ kɨn majɨ. Adɨ e kɨlə kɨlə mbḛ Poy Ta kɨ Majɨ kɨ ɔjɨ dɔ me-majɨ lə Luwə. 25Nɨngə ɓasɨne, m-gər kadɨ səi pətɨ kɨ m-njɨyə dansi tɨ ə m-ɨlə səsi mbḛ Poy Ta kɨ Majɨ kɨ ɔjɨ dɔ ko̰ɓe lə Luwə kɨn, dəw kare ka a o-m al ratata ngata. 26E be ə, m-əl ta ləm taga ay njay ɓone, ta məsɨsi səi pətɨ goto dɔm tɨ. 27Tadɔ kɔjɨ ta ra je lə Luwə pətɨ, m-ɨlə mbḛ dɔ tɨ madɨ oi. Nḛ kɨ m-ɓɔyɔ dɔe rɔsi tɨ goto. 28Ɨndəi kəm-kədɨ dɔ rɔsi tɨ səi je wa, taa dɔ nḛ kul je tɨ kɨ NDɨl Luwə adɨ səsi kadɨ ɨngəmi-de kɨn tɔ. Majɨ kadɨ ɨndəi kəmsi go njé kaw-naa je tɨ lə Luwə kɨ ndogɨ-de kɨ məsɨne, tə njé ngəm nḛ kul je kɨ majɨ. 29M-gər kadɨ lokɨ m-a m-goto dansi tɨ, dɨje madɨ kɨ a toi tə jagɨm je kɨ njé me ndul, a rəi uri dansi tɨ ə a rai njé kaw-naa je majal. 30Nɨngə mbo̰si tɨ wa ka, dɨje madɨ a təli njé rugɨ ta kɨ rɔjetɨ mba kadɨ təli njé kaw-naa madɨ je njé ndo je tɨ ləde. 31Majɨ kadɨ ɨsi dɔgɨ tɨ, adi mesi ole dɔ tɨ, təkɨ me ɓal tɨ kɨ mɨtə kɨ m-ra dansi tɨ, kondɔ kɨ kada, kare kare pətɨ, m-ɨyə̰ ta kɨlə dɨngəm mesi tɨ al, kɨ man no̰ kəm tɨ. 32Nɨngə ngɔsɨne, m-ɨlə səsi ji Luwə tɨ, taa m-ndəjɨ səsi kɨ ta lie kɨ go me-majɨ tɨ lie tɔ. Ta kɨn aw kɨ tɔgɨ mba kadɨ adɨ ɨtɔgii me kadɨ-me tɨ, taa Luwə a adɨ səsi nḛ majɨ je pətɨ kɨ ɨsɨ ngəm mbata tɨ lə dɨje pətɨ kɨ əi ya̰e je tɔ. 33Lo kɨ mi dansi tɨ, m-ra kəm-nda la, ə se ɔr ə se kɨbɨ lə dəw madɨ dansi tɨ al. 34Səi je wa ɨgəri ɓətɨ, kadɨ kɨ ɔjɨ dɔ kɨsɨ kɨ dɔ ta ləm, ə se kɨ ya̰ madɨ-kɨləm je, m-ra kɨlə kɨ jim mi wa. 35M-ɔjɨ səsi kɨ lo je pətɨ, ə se kɨ dɔ kagɨ lo je pətɨ kadɨ ɨrai kɨlə be mba kadɨ ɨndəi kəmsi go njé ndoo je tɨ. Nɨngə majɨ kadɨ mesi ole dɔ ta tɨ kɨ Ɓaɓe Jəju wa əl kɨ ta ne ə nə: “Majɨ-kur e ngay dɔ ji tɨ kɨ adɨ ɨtə ji kɨ taa.”» 36Go ta je tɨ kɨ Pol əl kɨn nɨngə, ɔsɨ məkəsɨne nangɨ, ɓa əl ta kɨ Luwə kɨ mbata tɨ ləde pətɨ. 37Ɓa go tɨ, əi pətɨ, ɓuki naa kɨ no̰ tɨ, ə tosi mɨndɨ Pol tɨ uwəi-e, ə orəi-e kɨ rɔde tɨ. 38Ta lie kɨ əl-de ə nə: «A oi kəm gogɨ al,» kɨn ɔr tɔgɨde ngay. Nɨngə dani-e bɨtɨ awi sie ta bato tɨ.


text:
Matɨye 24
Jəju əl təkɨ kəy lə Luwə a tujɨ
(Mk 13.1-4; Lk 21.5-7)
1Jəju tḛḛ me kəy tɨ lə Luwə kɨ taga, ɨsɨ aw nɨngə, njé ndo je lie, rəi rɔe tɨ, əli-e kadɨ oo kəy lə Luwə kɨ dɨje ɨndəi adɨ ətɨ ɓəl kɨn! 2Ə Jəju un ta əl-de ə nə: «Nḛ je kɨn pətɨ, kəmsi o majɨ, nə təkɨ rɔjetɨ, adɨ m-əl səsi m-adɨ oi, mbal kare kɨ a nay kadɨ ɨsɨ dɔ made tɨ ne goto; a budi-de nangɨ mur mur.»
Nḛ je kɨ a rai nḛ kəte no̰ dɔbəy ndɔ tɨ
(Mk 13.3-13; Lk 21.7-19)
3Go tɨ, lokɨ Jəju aw ɨsɨ dɔ mbal kagɨ bɨni je tɨ, njé ndo je lie rəi rɔe tɨ, əli-e ta lokɨ əi sie kɨ karde ba əi nə: «Əl-je adɨ j-o, dɔ kagɨ lo kɨ ra tɨ ə nḛ je kɨn a rai nḛ ə? Ə nḛ kɔjɨ kɨ ban ə a tɔjɨ kadɨ jɨ gər təkɨ e dɔ kagɨ lo kɨ kadɨ tə ɨre-n nɨm, e dɔbəy ndɔ nɨm tɔ ə?» 4Ə Jəju ɨlə-de ə nə: «Ɨndəi kəm-kədɨ dɔ rɔsi tɨ, adi dəw ədɨ səsi al. 5Tadɔ dɨje ngay a rəi kɨ tɔm, a əli əi nə: “Mi ə mi Kɨrɨsɨ kɨ e Dəw kɨ Luwə mbəte”, nɨngə a ɓuki dɨje ngay wale tɔ. 6A oi ka rɔje kɨ e səsi ɓasi, kɨ poy rɔ je kɨ e sa̰y, nə oi majɨ! Adi ɓəl ra səsi al. Ri ri ka nḛ je kɨn a rəi, nə e dɔbəy ndɔ al ɓəy. 7Gɨn ɓe madɨ a aw rɔ dɔ gɨn ɓe madɨne tɨ, ko̰ɓe madɨ a aw rɔ dɔ ko̰ɓe madɨne tɨ; ɓo a o̰ je, dɔnangɨ a yəkɨ je, kɨ lo je kɨ dangɨ dangɨ, 8nə nḛ je kɨn pətɨ a toi tə lo kɨlə ngɨrə to ndoo kɨ a ra dəne kɨn be ɓəy. 9Dɨje a uni dɔsi, awi səsi kadɨ ɨngəi ko̰ je, kadɨ tɔli səsi je. Dɨje pətɨ kɨ əi Jɨpɨ je al, mede a majal səsi kɨ mbata ləm. 10Lo kɨn tɨ, dɨje ngay a ɨyə̰i kadɨ-me je lə de kɔ. A uni dɔnaa kɨ yo je kɨ ne je, a ɔsi-naa ta. 11NJé kəl ta ngom kə nə n-əi njé kəl ta kɨ ta Luwə tɨ, a tḛḛi, ədi dɨje ngay ɓuki-de wale. 12Majal a taa dɔnangɨ taa kɨ kadɨ, dɨje ngay ndɨgɨ-naa ləde a təl gogɨ. 13Nə dəw kɨ uwə tɔgɨne ba bɨtɨ dɔbəy tɨ, a ɨngə kajɨ. 14Poy Ta kɨ Majɨ kɨ dɔ ko̰ɓe tɨ lə Luwə kɨn, dɨje a ɨləi mbḛe kɨ dɔnangɨ pətɨ, kadɨ dɨje pətɨ kɨ gəri Luwə al oi najɨ kɨ ma kɨ dɔ tɨ. Nɨngə go tɨ, dɔbəy ndɔ a re.»
Ko̰ kɨ bo ngay kɨ a re
(Mk 13.14-23; Lk 21.20-24)
15«Nɨngə lokɨ a oi dəw kɨ nje ra nḛ kɨ kɔbɨ, dəw kɨ nje tujɨ lo, kɨ nje kəl ta kɨ ta Luwə tɨ Danɨyəl əl ta lie kɨn+ , a uwə lo kɨsɨ lo kɨ ay njay tɨ kɨn ɓa, majɨ kadɨ dəw kɨ nje tɨdə nḛ je kɨn, gər gɨne majɨ. 16Nɨngə njé kɨ ɨsi Jude tɨ a a̰yḭ-naa kɨ dɔ mbal je tɨ. 17Dəw kɨ ɨsɨ dɔ kəy tɨ, a ur nangɨ kadɨ aw me kəy tɨ un nḛ madɨ tḛḛ-n al. 18Dəw kɨ a e me ndɔr tɨ, a asɨ kadɨ təl re ɓe un kɨbɨ rɔne al. 19NDɔe tɨ no̰o̰ kɨn, kəm-to-ndoo kɨ ga̰e goto a e lə dəne je kɨ njé səm, kɨ njé kadɨ mba ngan je. 20Əli ta kɨ Luwə kadɨ a̰yḭ-naa ngɔdɨ kɨn ɓara al, taa kadɨ e ndɔ taa kə̰ə̰ tɨ al tɔ. 21Tadɔ dɔ kagɨ loe tɨ kɨn, ko̰ kɨ dɨje a ɨngəi, e ko̰ kɨ dəw oo ndɔ kare al ɓəy. Lo kɨlə ngɨrə dɔra̰ kɨ dɔnangɨ tɨ nu, bɨtɨ ɓone, dəw oo ko ko̰ kɨn nja kare al, taa dəw a oo ko ko̰ kɨn gogɨ al tɔ. 22Re Ɓaɓe uwə ta ndɔ je kɨn gangɨ al ə, dəw kare kɨ a ɨsɨ kɨ dɔne ta goto. Nə kɨ mbata lə dɨje kɨ e wa mbətɨ-de ə, a uwə-n ta ndɔ je kɨn gangɨ. 23NGa nɨngə, re dəw əl səsi ə nə: “Kɨrɨsɨ kɨ e Dəw kɨ Luwə mbəte ə e yo ɓo, e ə e ne ɓo” ə, ono̰si kadi-e mesi. 24MBata kɨrɨsɨ je kɨ ngom, kɨ njé kəl kə nə n-əi njé kəl ta je kɨ ta Luwə tɨ, a rəi no̰o̰ tə rai nḛ kɔjɨ je kɨ ətɨ ɓəl kɨ nḛ je kɨ dum kəl tae. A rai ra kɨ kadɨ tə njé wa kɨ Luwə mbətɨ-de kɨn ka, n-ɓuki-de wale. 25E be ə, m-əl səsi nḛ je kɨn kəte be kadɨ ɨgəri.»
NDɔ re NGon dəw
(Mk 13.24-31; Lk 21.25-31)
26«Kɨn ə re dəw əl səsi ə nə: “Dəw kɨ Luwə mbəte ə a dɨlə lo tɨ yo am” ə, awi al. Re əl səsi ə nə: “E ə ɓɔyɔ rɔne mbo̰ lo tɨ gogɨ nu am” ə adi-e mesi al. 27Nɨngə, təkɨ ndi təl ḭ-n lo kɨbə kadɨ tɨ, aw-n lo kur kadɨ tɨ ka kɨn, kɨrem mi NGon dəw ka e be tɔ. 28Lokɨ nɨn to tɨ ə mal je a kawi-naa tɨ. 29NGay al par go ko̰ je tɨ kɨ dɔ kagɨ loe tɨ kɨn ɓa, kadɨ a tḛḛ kəmne al, nay a nda al, mee je a ḭḭ kɨ dɔra̰ tɨ tosi kɨ nangɨ, nɨngə tɔgɨ je kɨ dɔra̰ tɨ a yəki. 30Lo kɨn tɨ, nḛ kɔjɨ kɨ dɔm tɨ mi NGon dəw a tḛḛ dɔra̰ tɨ, nɨngə gɨn kojɨ je pətɨ kɨ dɔnangɨ tɨ ne a ndɨgəi rɔde. NGa nɨngə, a oi mi NGon dəw m-a m-re me kɨl ndi tɨ kɨ tɔgɨ, me kunjɨ tɨ kɨ ətɨ ɓəl+ . 31M-a m-ɨlə malayka je ləm kɨ təw kɨ ɓa ɔr lo dɔ kum dɔnangɨ tɨ kɨ sɔ kadɨ kawi njé kɨ Luwə mbətɨ-de kɨ naa tɨ. A kawi-de ḭḭ ngangɨ dɔnangɨ tɨ kɨ kare tḛḛi e kɨ nungɨ tɨ.»
Nḛ ndo kɨ ɔjɨ dɔ kagɨ mbay-kote
(Mk 13.28-31; Lk 21.29-33)
32Majɨ kadɨ ɨgəri nḛ ndo kɨ dɔ kagɨ mbay-kote tɨ kɨn majɨ. Lokɨ bajie je ɨndəi rungɨru, ə mbie ɨtɨ kɨn nɨngə, ɨgəri kadɨ nay ɓa e ɓasi ngata. 33Be tɔ ə, lokɨ oi nḛ je kɨn pətɨ rai nḛ nɨngə, majɨ kadɨ ɨgəri təkɨ mi NGon dəw mi ta kəy tɨ ɓasi rɔsi tɨ. 34Nɨngə təkɨ rɔjetɨ, adɨ m-əl səsi, dɨje kɨ ɨsi kɨ dɔde taa ne kɨn a oyi tɨgə al ɓəy ə nḛ je kɨn a rai nḛ. 35Dɔra̰ kɨ dɔnangɨ a gotoi ndɔ madɨ, nə ta ləm a to lo tone tɨ ba ratata kɨ no̰ tɨ.
Luwə kɨ karne ba ə gər ndɔ kɨ dɔbəy tɨ
(Mk 13.32-37; Lk 17.26-30,34-36; 12.39-40)
36Dəw kare kɨ gər ndɔ əi kɨ dɔ kadɨ kɨ nḛ je kɨn a rai nḛ tɨ goto. Malayka je kɨ dɔra̰ tɨ al nɨm, mi NGon lə Luwə ə wa al nɨm. Dəw ɓa e Bawje Luwə kɨ karne ba par ə gər. 37Nɨngə, nḛ kɨ ra nḛ dɔ kagɨ lo tɨ lə Nuwe kɨn ə, nḛe a ra nḛ ndɔ rem tɨ mi NGon dəw tɔ. 38Kəte no̰ kadɨ man ko̰ kɨ bo kɨn re, dɨje usoi je, a̰yḭ-naa je, taai-naa je, ɨləi ngande je ngaw tɨ je, bɨtɨ ndɔ tɨ kɨ Nuwe ur-n me bato tɨ+ . 39Me dɨje uwə-de kɨ ta al, bɨtɨ kadɨ man kɨ bo re o̰-n-de+ . E be ə, kɨrem mi NGon dəw ka a to be tɔ. 40Dɨngəm je joo a ai me ndɔr tɨ ɓa, a uni kare ə a ɨyə̰i kɨ nungɨ. 41Dəne je joo a uri nḛ me bɨr tɨ kɨ kare, a uni kɨ kare ə a ɨyə̰i kɨ nungɨ. 42Ə majɨ kadɨ ɨsi dɔgɨ tɨ, tadɔ ɨgəri dɔ kadɨ kɨ Ɓaɓe ləsi a re-n al. 43Ɨgəri majɨ kadɨ re ɓa nje kəy gər dɔ kadɨ kɨ nje ɓogɨ a re-n dan lo tɨ ə, a ɨsɨ kəm ba, ɓɨ a ɨyə̰ nje ɓogɨ kadɨ ur kəy al. 44E mbata kɨn ə, səi ka, ɨsi dɔ njasi tɨ tɔ, tadɔ mi NGon dəw m-a m-re dɔ kadɨ tɨ kɨ ɨgəri al.
Ɓəə kɨlə kɨ nje ra nḛ kɨ dana
(Lk 12.42-46)
45«Ɓəə kɨlə kɨ dana, kɨ kəme ədɨ, ə e dəw kɨ ɓae a ɨnde dɔ dɨje tɨ kɨ me kəy tɨ ləne kadɨ adɨ-de nḛ kuso dɔ kadɨ tɨ kɨ kadɨ adɨ-n-de. 46NJe ra kɨlə kɨn a e nje majɨ-kur, lo kɨ ɓae təl ə ɨnge ta kɨlə tɨ kɨn, a ra. 47Təkɨ rɔjetɨ kadɨ m-əl səsi, a ɨnde dɔ nḛ majɨ je tɨ ləne pətɨ. 48A kɨn ə re e nje ra kɨlə kɨ majal ə, a əl mene tɨ ə nə: “Ɓam a re law al ɓəy”, 49ɓa a a ta kɨndə madɨ-kɨləne je tɨ, a uso je, a a̰y je kɨ njé kasɨ ra je. 50Lo kɨn tɨ, ɓa nje kəy a re kɨ ndɔ kɨ e ɨndə mene dɔ tɨ al, kɨ dɔ kadɨ kɨ gər al. 51Ɓae a tuwe kɔ, kadɨ oo nḛ ko̰ kɨ a ra dɨje kɨ njé kədɨ kəm dɨje, lo no̰ tɨ kɨ lo ngə ngangɨ tɨ.»


text:
Ja̰ 5
Jəju ajɨ dɨngəm kɨ rɔe oy njururu
1Go nḛ je tɨ kɨn, Jɨpɨ je rai nay ləde adɨ Jəju aw Jorijaləm tɨ. 2NGa nɨngə Jorijaləm tɨ, lo ndogɨ man kɨ ɓari-e kɨ ta Ebɨrə nə Bətɨsata to no̰o̰, ɓasi kadɨ ta rəbɨ ndogɨ bɔr tɨ kɨ dɨje ɨsɨ awii kɨ nḛ kul je me ɓe-bo tɨ. Pal je əi mi ta lo ndogɨ man tɨ ka kɨn, 3nɨngə gɨn pal je tɨ ka kɨn njé mo̰y je toi tɨ mbar mbar: njé kəm tɔ je, njé mətɨ je, kɨ njé rɔ koy njururu je. [Toi ɨsɨ ngɨnəi ta man kɨ kadɨ ɔdɨ rɔne; 4tadɔ malayka lə Ɓaɓe kare a ur me man tɨ kadɨ buu. NJe mo̰y kɨ dɔsa̰y kɨ osɨ me man tɨ kɨ buu ka kɨn ɓa, re mo̰y lie to-n ban ban ka ɨngə rɔ nga.] 5Loe tɨ kɨn, dəw kɨ mo̰y ra-e ɓal kutɨ mɨtə gɨde jijoo e tɨ no̰o̰. 6Jəju oo-e to nangɨ, nɨngə lokɨ əli-e təkɨ to me ko̰ tɨ kɨn be ɓal ngay, dəje ə nə: «Ɨge kɨngə rɔ nga a?.» 7Ə nje mo̰y ɨle tɨ nə: «Ɓaɓe, dəw kɨ kadɨ un-m ɨlə-m me man tɨ lokɨ man ɨsɨ ɔdɨ rɔne kɨn goto. Lokɨ m-ə nə m-aw ɓa, dəw kɨ rangɨ ur me tɨ no̰m tɨ.» 8Ə Jəju əl-e ə nə: «Ḭ taa, un tuwə ləi ə ɨnjɨyə, aw.» 9Nɨngə ta naa tɨ no̰o̰, dɨngəm ɨngə rɔ nga adɨ un tuwə ləne ə njɨyə, aw.
NGa nɨngə ndɔe tɨ kɨn e ndɔ taa kə̰ə̰. 10Ə kɨ bo je lə Jɨpɨ je əli dɨngəm kɨ ɨngə rɔ nga ka kɨn əi nə: «Ɓone e ndɔ taa kə̰ə̰, e go tɨ al kadɨ otɨ tuwə ləi ɨnjɨyə-n.» 11Nə əl-de ə nə: «E dəw wa kɨ adɨ-m rɔ nga kɨn ə əl-m ə nə: “Un tuwə ləi ə aw.”» 12Ə dəji-e ta əi nə: «Dəw ə wa kɨ əli ə nə: “Un tuwə ləi ə aw kɨn e na ə”?» 13Nə dəw kɨ ɨngə rɔ nga gər-e al, tadɔ Jəju ur kakɨ dan kosɨ dɨje tɨ kɨ ai loe tɨ no̰o̰ kɨn. 14NGan kadɨ je go tɨ, Jəju təl ɨnge natɨ kəy tɨ lə Luwə ɓa əl-e ə nə: «O, ɓasɨne kɨn ɨngə rɔ nga ngata. Nɨngə kadɨ ɨra majal al ratata nə tə nḛ madɨ kɨ nga̰ ngay tḛḛ dɔi tɨ ɓəy.» 15Lo kɨn tɨ, dɨngəm aw əl Jɨpɨ je təkɨ e Jəju ə adɨ-ne rɔ nga. 16E be ə, Jɨpɨ je awii kɨ ta kɨ Jəju kɨ ra nḛ kɨn ndɔ taa kə̰ə̰ tɨ. 17Nə Jəju əl-de: «Bɨtɨ ɓone ka Bai ɨsɨ ta ra kɨ dɨje tɨ, nɨngə mi ka sɔbɨ kadɨ m-ra kɨ dɨje tɔ.» 18Kɨ mbata ta kɨ Jəju əl kɨn, njé kun dɔ Jɨpɨ je sangi rəbɨ kɨ rangɨ dɔ made tɨ kadɨ n-tɔli-e; tadɔ əli əi nə Jəju ra nḛ bujɨ-n ndɔ taa kə̰ə̰ par al, nə əl ɓəy tɔ ə nə Luwə e Bawne kɨ ojɨ-ne, adɨ ra rɔne kadɨ ne dəw kɨ n-asɨ-naa kɨ Luwə.
Tɔgɨ ko̰ɓe kɨ NGon lə Luwə aw-n
19Jəju təl un ta əl-de ə nə: «Oyo, təkɨ rɔjetɨ, adɨ m-əl səsi, mi NGon lə Luwə m-asɨ kadɨ m-ra nḛ dɔ rɔm al. E nḛ kɨ m-o Bai ra ə mi m-ra. Nḛ kɨ Bai ra ɓa, mi NGone m-ra kae tɨ wa kɨn tɔ. 20Tadɔ Bai ndɨgɨ-m mi NGone adɨ tɔjɨ-m nḛ je pətɨ kɨ e wa ra. A tɔjɨ-m kɨlə ra je kɨ ətɨ ɓəl ɓəl ngay ɓəy kɨ kadɨ a ra səsi ɓəl. 21Tadɔ tə ka kɨ Bai un-n njé koy je lo koy tɨ adɨ ɨsi kəm ka kɨn ə, mi NGone, m-ge ɓa, m-a m-ade ɨsɨ kəm tɔ. 22Bai gangɨ ta dɔ dəw tɨ al, nə adɨ-m tɔgɨ mi NGone kadɨ m-gangɨ ta dɔ dɨje tɨ, 23kadɨ dɨje pətɨ ɔsi gonm təkɨ ɔsi gon Bai be tɔ. Dəw kɨ ɔsɨ gonm mi NGon al, ɔsɨ gon Bai kɨ nje kɨlə-m al jagɨ tɔ. 24Təkɨ rɔjetɨ, adɨ m-əl səsi, dəw kɨ oo ta ləm, taa adɨ mene nje kɨlə-m nɨm tɔ ɓa, dəwe kɨn a ɨngə kajɨ kɨ bɨtɨ kɨ no̰ tɨ. Ta kɨ gangɨ a osɨ dɔe tɨ al, nə də dɔ koy ngata adɨ e me kajɨ tɨ. 25Təkɨ rɔjetɨ, adɨ m-əl səsi, ndɔ a re, nɨngə ndɔe re ngata kɨ kadɨ njé koy je a oi dɔ ndum mi NGon lə Luwə. NGa nɨngə dɨje kɨ a oi dɔ ndum a ɨsi kəm ba. 26Tadɔ tə ka kɨ Bai ə e nje kadɨ dɨje kajɨ ka kɨn ə, adɨ-m mi NGone tɔgɨ kadɨ m-adɨ dɨje kajɨ tɔ. 27Adɨ-m mi NGone tɔgɨ kadɨ m-gangɨ-n ta dɔ dɨje tɨ, mbata mi NGon dəw. 28Nɨngə kadɨ adi ətɨ səsi ɓəl al, tadɔ ndɔ re ngata kɨ kadɨ dɨje pətɨ kɨ toi ɓe nɨn tɨ a oi dɔ ndum. 29NJé kɨ rai nḛ kɨ majɨ a tḛḛi lo koy tɨ mba kaw kɨ kajɨ tɨ, ə njé ra nḛ kɨ majal a tḛḛi lo koy tɨ mba kaw kɨ lo gangɨ ta tɨ tɔ+ . 30Mi m-asɨ kadɨ m-ra nḛ madɨ dɔ rɔm al. Mi m-gangɨ ta kɨ go ndu tɨ kɨ m-ɨngə rɔ Luwə tɨ. NGa nɨngə, ta kɨ gangɨ ləm e ta kɨ gangɨ kɨ dana tadɔ m-ɨsɨ m-sangɨ ndɨgɨ ləm al nə m-ɨsɨ m-sangɨ ndɨgɨ lə nje kɨlə-m.»
Najɨ kɨ ma dɔ Jəju tɨ
31Jəju əl ə nə: «Kɨn ə re e mi wa ə m-ma najɨ dɔ rɔm tɨ ə re dəw kɨ a ndɨgɨ səm dɔ najɨ kɨ ma tɨ ləm goto. 32Nə e dəw kɨ rangɨ ə ma najɨ dɔm tɨ, nɨngə m-gər kadɨ najɨ kɨ ma dɔm tɨ kɨn e ta kɨ rɔjetɨ. 33Səi ɨləi kɨ dɨje rɔ Ja̰ Batɨsɨ tɨ, ə Ja̰ ma najɨ kɨ rɔjetɨ dɔm tɨ. 34Mi m-aw kɨ ndoo kadɨ dəw ma najɨ dɔm tɨ al, nə m-əl be mba kadɨ ɨngəi kajɨ. 35Ja̰ Batɨsɨ e lambɨ kɨ kɨndə por tɨ mba koo lo, nɨngə ɨndɨgi kadɨ ɨrai rɔnəl kunje tɨ ngon kagɨ lo kare. 36NGa nɨngə mi najɨ kɨ kadɨ dɨje mai dɔm tɨ ɨtə ya̰ Ja̰ sa̰y: kɨlə je kɨ m-ra-de, adɨ e kɨlə je kɨ Bai adɨ-m kadɨ m-ra kɨn əl ta dɔm tɨ taa tɔjɨ kadɨ Bai ɨlə-m tɔ. 37Bai wa kɨ ɨlə-m, ma najɨ dɔm tɨ. Nə ke ə səi oi ndue ndɔ kare al nɨm, oi ta kəme al nɨm. 38Ɨngəmi ta lie mesi tɨ al tadɔ mi kɨ ɨlə-m kɨn adi mi mesi al. 39Ɨsɨ sangi gɨn ta lə Luwə maje maje tadɔ oi kadɨ a ɨngəi kajɨ kɨ bɨtɨ kɨ no̰ tɨ me tɨ; nga nɨngə e ta lə Luwə wa kɨn ə e nje ma najɨ dɔm tɨ. 40Nə səi ɨmbati rəi rɔm tɨ kadɨ ɨngəi kajɨ kɨ bɨtɨ kɨ no̰ tɨ. 41Mi m-sangɨ kadɨ dɨje pɨti mi al. 42Nɨngə nḛ kare kɨ m-o rɔsi tɨ, m-gər kadɨ ɨndɨgi Luwə al. 43Mi m-re kɨ tɔ Bai, nə ɨmbati kadɨ uwəi-mi kɨ rɔsi tɨ. Nɨngə kɨn ə dəw kɨ rangɨ re kɨ tɔne wa ɓa, a uwəi-e kɨ rɔsi tɨ majɨ. 44Səi kɨ ɨsɨ sangi kadɨ ɨngəi tɔjɨ kɨ kadɨ səi je wa ɨləi dɔ naa tɨ kɨ yo je kɨ ne je yo, ɓɨ ɨsangi kadɨ ɨngəi tɔjɨ kɨ ḭ rɔ Luwə tɨ kɨ e kɨ karne ba ə e Luwə kɨn al, nɨngə a rai ban be ə a adi mi mesi ə? 45Kadɨ oi təkɨ e mi ɓa m-a m-ɨndə ta dɔsi tɨ no̰ Bai tɨ al, nə e Mojɨ kɨ ɨndəi mesi dɔe tɨ kɨn ə a ɨndə ta dɔsi tɨ. 46Nɨngə kɨn ə re adi mesi Mojɨ təkɨ rɔjetɨ dɔ ta tɨ kɨ ndangɨ ə re a adi mi mesi tɔ, nə e kadɨ kɨ adi-e mesi al ə adi mi mesi al tɔ, tadɔ e ta kɨ dɔm tɨ ə Mojɨ ndangɨ+ . 47Ə re oi ta kɨ ndangɨ kɨn tə ta kɨ rɔjetɨ al ə ra ban be ə a adi mi mesi dɔ ta tɨ kɨ m-əl ə?»


text:
Ja̰ 16
1«M-əl səsi ta je kɨn be pətɨ mba kadɨ tə ɨyə̰i ta kadɨ-me ləsi al. 2Dɨje a tuwəi səsi kɔ gɨn kəy kaw-naa je tɨ. Nɨngə ndɔ je a rəi wa ɓəy kɨ kadɨ njé kɨ a tɔli səsi, a əli mede tɨ əi nə e kɨlə lə Luwə ə yə n-ɨsɨ n-rai. 3A rai be, mbata gəri Bai al nɨm, gəri mi al nɨm. 4NGa nɨngə, m-əl səsi ta je kɨn be kəte, kadɨ tə ndɔ kɨ nḛe je a rai nḛ ɓa, mesi ole dɔ tɨ təkɨ ndɔ kɨ m-əl səsi. M-əl səsi ta je kɨn lo kɨlə ngɨre tɨ nu al, tadɔ mi səsi naa tɨ ne.»
Kɨlə ra NDɨl Luwə
5«Kɨ ɓasɨne kɨn, m-ɨsɨ m-aw kɨ rɔ nje kɨlə-m tɨ, nə dəw kare dansi tɨ kɨ kadɨ dəjɨ-m ə nə: “Ɨsɨ aw ra wa ka,” goto. 6Mesi ur made mbata ta je kɨ m-əl səsi. 7NGa nɨngə, e ta kɨ rɔjetɨ ə m-əl səsi: majɨ ngay mbata tɨ ləsi kadɨ m-aw, tadɔ re m-aw al ə, dəw kɨ nje ra səsi kɨ sɔbɨ kadɨ a re kɨn, a re al. A re m-aw tɔ ɓa, m-a m-ɨlə sie m-adɨ səsi. 8Ə lokɨ a re ɓa, a ra kadɨ dɨje kɨ dɔnangɨ tɨ ne gəri nḛ kɨ e majal kɨ ra, kɨ nḛ ra kɨ dana, kɨ ta kɨ gangɨ. 9Kadɨ gəri nḛ kɨ e majal kɨ ra, tadɔ mbati kadi mi mede, 10kadɨ gəri nḛ ra kɨ dana, tadɔ m-ɨsɨ m-aw rɔ Bai tɨ, nɨngə səi a oi mi gogɨ al ratata, 11kadɨ gəri ta kɨ gangɨ, tadɔ gangi ta dɔ nje majal tɨ ngata. Adɨ e nje majal kɨ ɨsɨ ɨndə tɔgɨne dɔ dɨje tɨ kɨ dɔnangɨ tɨ ne.»
12«M-aw kɨ ta je ngay ɓəy kadɨ m-əl səsi, nə kɨ ɓasɨne kɨn, a al dɔsi. 13NGa nɨngə, dɔ kagɨ lo kɨ NDɨl kɨ nje kɔjɨ nḛ je kɨ rɔjetɨ a re ɓa, a ra kadɨ ɨgəri nḛ je pətɨ kɨ rɔjetɨ. A əl ta kɨ tɔne wa al, nə a əl nḛ je pətɨ kɨ ɨngə rɔ Luwə tɨ, nɨngə a ɨlə səsi mbḛ nḛ je kɨ a rai nḛ lo ti tɨ tɔ. 14E tɔjɨ tɔɓa ləm kɨ taga, tadɔ e ta je ləm, ə a ɨlə səsi mbḛe. 15Nḛ je pətɨ kɨ e ya̰ Bai, e ya̰m tɔ. E mbata kɨn ə, m-əl-n m-ə nə: “E ta je ləm, ə NDɨl a ɨlə səsi mbḛe”.»
Me ko̰ təl rɔnəl
16Jəju əl ə nə: «Nay dɔ kagɨ lo ndə̰y ba kadɨ a oi mi al, nɨngə dɔ kagɨ lo ndə̰y go tɨ ə, a təli oi mi gogɨ.» 17Ə njé ndo je madɨ əli-naa dande tɨ əi nə: «Ta kɨ əl-je ə nə: “Nay dɔ kagɨ lo ndə̰y ba kadɨ a oi mi al, nɨngə dɔ kagɨ lo ndə̰y go tɨ ə, a təli oi mi gogɨ,” kɨn mee nə ri ə? Taa əl ta kɨ kare ɓəy ə nə: “Tadɔ m-ɨsɨ m-aw rɔ Bai tɨ.” 18Ə “dɔ kagɨ lo ndə̰y” kɨ əl tae kɨn me nə ri tɔ ə? Jɨ gər me ta kɨ ge kəl-je kɨn al!» 19Lokɨ Jəju gər kadɨ njé ndo je lie ɨsɨ sangi kadɨ dəji-e ta ɓa, əl-de ə nə: «Ɨsɨ dəji-naa ta dansi tɨ ɔjɨ dɔ ta kɨ m-əl səsi m-ə nə: “Nay dɔ kagɨ lo ndə̰y ba kadɨ a oi mi al, nɨngə dɔ kagɨ lo ndə̰y go tɨ ə, a təli oi mi gogɨ,” kɨn. 20NGa nɨngə, təkɨ rɔjetɨ, adɨ m-əl səsi: A no̰i je, a ndɨgəi ndoo je, nə dɨje kɨ dɔnangɨ tɨ ne a rai rɔnəl. Me ko̰ a ra səsi, nə me-ko̰ ləsi kɨn a təl rɔnəl. 21Lokɨ dəne aw tə ojɨ ngon ɓa, e me ko̰ tɨ, tadɔ dɔ kagɨ lo ko̰ lie re, nə lokɨ ngon tḛḛ rɔe tɨ ngata ɓa, mee oy dɔ ko̰ tɨ, mbata rɔnəl dəw kɨ oje ɨle dɔnangɨ tɨ. 22Nɨngə, səi ka, kɨ ɓasɨne kɨn, səi me ko̰ tɨ, nə m-a m-təl m-o səsi, kadɨ rɔnəl a rosɨ mesi, nɨngə e rɔnəl kɨ dəw a ɔr mesi tɨ goto al. 23NDɔe tɨ kɨn, a dəji mi ta dɔ nḛ madɨ tɨ al ngata. Nɨngə, təkɨ rɔjetɨ, adɨ m-əl səsi, Bai a adɨ səsi nḛ je pətɨ kɨ ɨdəji-e kɨ tɔm. 24Bɨtɨ ɓone ka, ɨdəji nḛ madɨ kɨ tɔm al ɓəy. Ɨdəji ə a ɨngəi, kadɨ rɔnəl ləsi asɨ-naa tapɨ.»
Jəju tətɨ rɔ dɨje kɨ dɔnangɨ tɨ ne
25«M-əl səsi ta je kɨn me kujɨ ta tɨ, nə ndɔ je a rəi no̰o̰ kadɨ m-a m-əl səsi ta me kujɨ ta tɨ al ngata, nə m-a m-əl səsi ta kɨ dɔ Bai Luwə tɨ wangɨ taga. 26Ḭ dɔ ndɔe tɨ kɨn, a dəji nḛ Bai kɨ tɔm, nɨngə m-a m-əl səsi təkɨ m-a m-əl ta kɨ Bai mbata tɨ ləsi al, 27tadɔ Bai Luwə ə wa ndɨgɨ səsi. Luwə ndɨgɨ səsi, mbata ɨndɨgi mi, taa adi mesi təkɨ m-ḭ rɔe tɨ ə m-re tɔ. 28M-ḭ rɔ Bai tɨ ə m-re dɔnangɨ tɨ ne, nɨngə kɨ ɓasɨne kɨn, m-a m-ɨyə̰ dɔnangɨ ə m-təl m-aw rɔ Bai tɨ gogɨ.» 29Ə njé ndo je lie əli əi nə: «O, kɨ ne kɨn, yə əl-je ta ay njay, kɨ kanjɨ kəl me kujɨ ta tɨ kɨn. 30Nɨngə kɨ ɓasɨne kɨn, jɨ gər kadɨ ɨgər nḛ je pətɨ, taa ta je kɨ to me dəw tɨ ɓəy, kadɨ tə dəw dəji ka ɨgər kəte. Lo kɨn tɨ, j-adi meje kadɨ ḭ rɔ Luwə tɨ.» 31Ə Jəju ɨlə-de tɨ ə nə: «Adi mesi ngata a? 32Oi, dɔ kadɨ ɨsɨ re, nɨngə kɨ ne kɨn, re tḛḛ ne ngata kɨ kadɨ dɨje a sanəi səsi kɨ lo kare kare. A ɨyə̰i mi kɨ karm, nə mi kɨ karm al, tadɔ Bai Luwə e səm naa tɨ ne. 33M-əl səsi ta je kɨn pətɨ be, mba kadɨ lapɨya e mesi tɨ, me kɨndə rɔ naa tɨ səm. A ɨngəi ko̰ dɔnangɨ tɨ ne, nə kadɨ uwəi tɔgɨsi ba, tadɔ m-tətɨ rɔ njé tɔgɨ je kɨ dɔnangɨ tɨ ne ngata.»


text:
Kɨlə lə NJé kaw kɨlə je 22
1Pol əl ə nə: «NGakom je kɨ bawm je, uri mbisi majɨ kadɨ oi ta kɨ m-aw tə m-əl səi ɓasɨne kadɨ m-najɨ-n ta dɔ rɔm tɨ kɨn.» 2Lokɨ oi kadɨ Pol əl-de ta kɨ ta Ebɨrə nɨngə, təli adɨ lo to jɨjɨji wa ɓəy kadɨ n-ooi ta lie. 3Be ə Pol əl-de ə nə: «Mi Jɨpɨ kɨ oji mi Tarsɨ tɨ, kɨ dɔnangɨ Sɨlɨsi tɨ. Nə oti-mi Jorijaləm tɨ ne. Gamalɨyəl+ ə e nje ndo-m ndu kun lə kaje je kadɨ m-gər kɔre kɔre. Kəte m-tɨngə bɨl mbata lə Luwə təkɨ ai ɓasɨne kɨn be tɔ. 4M-adɨ ko̰ dɨje kɨ njé kun go nḛ ndo tɨ kɨ m-ɨsɨ m-ndo kɨn kadɨ kɨ asɨ ta koyde. M-uwə-de: dəne je kɨ dɨngəm je, m-tɔ-de m-tɨlə-de dangay tɨ. 5Kɨ bo lə njé kɨjə nḛ məsɨ kadɨ-kare je kɨ ngatɔgɨ je pətɨ asi kadɨ a mai najɨ ləm dɔ ta tɨ kɨn. Əi je wa ə m-taa makɨtɨbɨ jide tɨ je kadɨ m-aw m-uwə-n ngako̰ je kɨ Damasɨ tɨ kɨ njé kun go nḛ ndo kɨn. M-uwə-de kadɨ m-re səde Jorijaləm tɨ ne m-ɓukɨ-de dangay tɨ+ . 6Lokɨ mi dɔ rəbɨ tɨ, m-re ɓasi kɨ Damasɨ tɨ, nɨngə kɨ kadɨ kɨ e ɓasi kɨ jam dɔ ɓe ɓa, ta naa tɨ no̰o̰ par ə, kunjɨ kɨ bo ngay ḭ dɔra̰ tɨ re unjɨ gə dɔm. 7M-osɨ kɨ ta kəm nangɨ, nɨngə m-o ndu ta madɨ əl-m ə nə: “Sol, Sol, mbata ri ə ɨsɨ adɨ-m ko̰ be ə?” 8Ə m-ɨle tɨ m-ə nə: “Ḭ na ə Ɓaɓe?” Nɨngə təl əl-m ə nə: “E mi Jəju kɨ Najarətɨ tɨ kɨ ɨsɨ adɨ-m ko̰.” 9NJé kɨ əi səm oi kunjɨ ka kɨn majɨ, nə oi ndu dəw kɨ ɨsɨ əl-m ta al. 10Lo kɨn tɨ, m-dəje m-ə nə: “Ɓaɓe, e ri ə kadɨ m-ra ə?” NGata ə Ɓaɓe əl-m ə nə: “Ḭ taa aw Damasɨ tɨ no̰o̰, ə a əli nu nḛ je pətɨ kɨ kadɨ ɨra.” 11Kunjɨ kɨ ətɨ ɓəl ngay ka kɨn ra adɨ kəmm oo lo al, adɨ dɨje kɨ əi səm ndɔri mi tə ndɔ ə awi səm Damasɨ tɨ. 12Nɨngə Damasɨ tɨ, dɨngəm kare kɨ ɓari-e nə Ananɨyasɨ ɨsɨ no̰o̰. E dəw kɨ nje ra go ndu kun tɨ, adɨ Jɨpɨ je pətɨ kɨ Damasɨ tɨ ndɨgi ta lie ngay. 13E ə aw rɔm tɨ əl-m ə nə: “NGokom Sol, kadɨ kəmi oo lo.” Nɨngə ta naa tɨ no̰o̰ par ə kəmm oo lo adɨ m-o-e. 14Ɓa əl-m ə nə: “Luwə lə kaje je mbəti kəte nu mba kadɨ ɨgər ndɨgɨ lie, ə kadɨ o nje ka dana, taa kadɨ o ta kɨ tae tɨ tɔ. 15Tadɔ a ḭ nje ma najɨ lie dɔ nḛ je tɨ kɨ o kɨ kəmi nɨm, o kɨ mbii nɨm, kɨ rɔ dɨje tɨ pətɨ. 16Nɨngə kɨ ɓasɨne kɨn, nḛ kɨ nay kadɨ dəw ra goto ngata. Ə Ḭ taa, ɨɓa tɔ Luwə, ə ɨra batəm, adɨ majal je ləi e kɨ togɨ kɔ.”»
Pol əl ta dɔ kɨlə tɨ kɨ ɨngə
17«Lokɨ m-təl m-re Jorijaləm tɨ, m-ɨsɨ m-əl ta kɨ Luwə gɨn kəy tɨ lie nɨngə, m-o nḛ me ndɨl tɨ. 18M-o Ɓaɓe əl-m ə nə: “Ḭ taa law kadɨ ɨtḛḛ kɔ Jorijaləm tɨ, tadɔ a taai najɨ ləi kɨ a ma dɔm tɨ al.” 19Lo kɨn tɨ, m-əl-e m-ə nə: “Ɓaɓe, dɨje kɨn gəri majɨ kadɨ e mi ə kəte mi nje kaw kɨ lo kaw-naa je lə Jɨpɨ je, m-uwə njé kɨ adi-ni mede, m-tɨndə de je, m-tɨlə de dangay tɨ je. 20Taa lokɨ ndɔ kɨ ɨsɨ tɔli nje ma najɨ ləi Etɨyən kɨn ka, mi loe tɨ no̰o̰ tɔ. Adɨ ndum e naa tɨ kɨ njé tɔl-e je, mi wa m-ɨsɨ ta kɨbɨ je tɨ ləde m-ngəm+ .” 21Nə Ɓaɓe əl-m ə nə: “Aw, tadɔ m-a m-ɨlə-i sa̰y rɔ dɨje tɨ kɨ əi Jɨpɨ je al.”»
Pol əl təkɨ ne dəw kɨ Rɔm tɨ
22Lokɨ uri mbide oi ta lə Pol bɨtɨ tḛḛi dɔ ta tɨ kɨn ɓa, uni ndude kɨ taa əli əi nə: «Dəw kɨ be kɨn e dəw kɨ kadɨ goto kɔ dɔnangɨ tɨ. E dəw kɨ kadɨ ɨsɨ kɨ dɔne taa al.» 23Uri kɔl nɨngə, tɔri kɨbɨ je ləde tɨləi kɔ, ə kəi bu sanəi kɨ taa. 24Lo kɨn tɨ, nje kun dɔ asɨgar je un ndune kadɨ awi kɨ Pol me ndogɨ bɔr tɨ kɨ ngal kadɨ dəji-e ta kɨ ndəy kadɨ əl nḛ kɨ ra nḛ ə adɨ dɨje ɨsɨ ɨləi bɨlə dɔe tɨ kɨn. 25Nə, lokɨ dɔi Pol kadɨ ɨndəi-e ɓa, Pol əl kɨ bo lə asɨgar je kare kɨ a no̰o̰ ə nə: «Adɨ awi kɨ tɔgɨ kadɨ ɨndəii dəw kɨ Rɔm tɨ kɨ ta ka dəw gangɨ dɔe tɨ al wa+ ?» 26Lokɨ kɨ bo lə asɨgar je oo ta kɨn nɨngə, aw əl kɨ bo kɨ dɔde tɨ ə nə: «Ɨra nḛ kɨ aw tɨ ra kɨn al, dəw kam e dəw kɨ Rɔm tɨ.» 27Lo kɨn tɨ, kɨ bo kɨ dɔ asɨgar je tɨ re rɔ Pol tɨ dəje ə nə: «Əl-m adɨ m-o, ḭ dəw kɨ Rɔm tɨ a?» Ə Pol əl-e ə nə: «Oyo, mi dəw kɨ Rɔm tɨ.» 28Ə kɨ bo kɨ dɔ asɨgar je tɨ əl Pol ə nə: «Mi m-adɨ la ngay ɓəy taa kadɨ m-təl-n dəw kɨ Rɔm tɨ.» Nə Pol əl-e ə nə: «Ya̰m mi, ojii mi tə kojɨ.» 29Par ə, ta naa tɨ no̰o̰, dɨje kɨ kəte kadɨ ɨndəi Pol, dəji-e-n ta ka kɨn tɔri rɔde gogɨ. Kɨ bo kɨ dɔ asɨgar je tɨ wa ka ɓəl ra-e tɔ, lokɨ oo kadɨ Pol e dəw kɨ Rɔm tɨ, ə n-adɨ dɔɔi-e kɨ kulə gɨndɨ.
Pol a no̰ njé gangɨ ta je tɨ lə Jɨpɨ je
30Kɨ bo kɨ dɔ asɨgar je tɨ sangɨ kadɨ n-gər nḛ wa kɨ Jɨpɨ je səki Pol kɨn ay njay. Be ə, lo ti dɔ tɨ nɨngə, adɨ tuti Pol, ɓa adɨ ndune kadɨ kɨ bo je lə njé kɨjə nḛ məsɨ kadɨ-kare je kɨ njé gangɨ ta je lə Jɨpɨ je kawi-naa, ɓa aw kɨ Pol no̰de tɨ.


text:
Ja̰ 3
Jəju əi kɨ Nɨkodəm
1Me ɓutɨ tɨ lə Parɨsɨ je, dɨngəm kare e no̰o̰, tɔe nə Nɨkodəm. E kɨ kare dan kɨ boy je tɨ lə Jɨpɨ je. 2Dɨngəm kɨn re rɔ Jəju tɨ kondɔ əl-e ə nə: «NJe ndo dɨje, jɨ gər kadɨ Luwə uləi kadɨ ɨre ɨndo-je nḛ, tadɔ dəw kɨ asɨ kadɨ ra nḛ je kɨ ətɨ ɓəl təkɨ ɨra-n kɨn be kɨ kanjɨ kadɨ Luwə e sie goto.» 3Jəju əl-e ə nə: «Təkɨ rɔjetɨ, adɨ m-əli, dəw kɨ asɨ kadɨ a oo ko̰ɓe lə Luwə kɨ kanjɨ kadɨ oji-e kojɨ kɨ sɨgɨ goto.» 4Lo kɨn tɨ, Nɨkodəm dəjɨ Jəju ə nə: «Dəw a ra ban be ə a təli oji-e kojɨ kɨ sɨgɨ, lokɨ tɔgɨ ngata kɨn ə? A asɨ kadɨ təl aw me kone tɨ gogɨ ɓəy kadɨ oji-e kɨ ko̰ joo a?» 5Jəju ɨle tɨ ə nə: «Təkɨ rɔjetɨ, adɨ m-əli, dəw kɨ asɨ kadɨ a ur ko̰ɓe tɨ lə Luwə kɨ kanjɨ kadɨ oji-e me man tɨ, kɨ me NDɨl tɨ goto. 6Darɔ dəw kɨ koo kɨ kəm, e kɨ kojɨ me məsɨ tɨ, nɨngə darɔ kɨ ndɨl, e NDɨl Luwə ə oje tɔ. 7Ta kɨ m-əli m-ə nə: “Sɔbɨ kadɨ oji səsi kojɨ kɨ sɨgɨ” kɨn, adɨ əti ɓəl al. 8Tadɔ nəl ulə lo tɨ kɨ me ndɨgɨ, nɨngə ḭ o kae kɨ ɨsɨ ɓa, nə ɨgər lo kɨ ḭ tɨ al nɨm, ɨgər lo kɨ ɨsɨ aw tɨ al nɨm tɔ. Be ə, dəw kɨ NDɨl oje ka e be tɔ.» 9Lo kɨn tɨ, Nɨkodəm dəjɨ Jəju ə nə: «Nḛ kɨn a ra nḛ kɨ go rəbɨ kɨ ban?» 10Jəju əl-e ə nə: «Ḭ kɨ ḭ nje ndo dɨje ndu kun kɨ dɨje gəri dɔi Isɨrayəl tɨ ka ɨgər nḛ je kɨn al ɓəy a? 11Təkɨ rɔjetɨ, adɨ m-əli, j-əl ta dɔ nḛ tɨ kɨ jɨ gər, taa jɨ ma najɨ dɔ nḛ tɨ kɨ j-o kɨ kəmje tɔ, nə səi, ɨndɨgi najɨ kɨ ma ləje al. 12Lokɨ m-əl səsi ta dɔ nḛ je tɨ kɨ dɔnangɨ tɨ ne ə adi mi mesi al, ə ra ban be a adi mi mesi dɔ nḛ je tɨ kɨ dɔra̰ tɨ kɨ m-a m-əl səsi tae ə? 13Dəw kɨ aw dɔra̰ tɨ goto. Re e dəw ə, e mi NGon dəw kɨ karm ba par ə m-ḭ dɔra̰ tɨ m-re dɔnangɨ tɨ. 14Nɨngə təkɨ Mojɨ ulə-n li kɨ rai-e kɨ nɨngə kasɨ ta kagɨ tɨ dɨlə lo tɨ ka kɨn ə+ , sɔbɨ kadɨ ɓəi mi NGon dəw taa dɔ kagɨ-dəsɨ tɨ tɔ. 15MBa kadɨ dəw kɨ adɨ-m mene ɓa, dəwe ɨsɨ kɨ dɔne taa bɨtɨ kɨ no̰ tɨ. 16Tadɔ Luwə ndɨgɨ dɨje kɨ dɔnangɨ tɨ ne ngay, ə adɨ-de NGone kɨ kojɨ kare be, mba kadɨ dəw kɨ ade mene ɓa, kadɨ dəwe kɨn tujɨ kɔ al, nə kadɨ ɨsɨ kɨ dɔne taa bɨtɨ kɨ no̰ne tɨ. 17Nḛ kɨ kadɨ dəw gər, Luwə ulə NGonne dɔnangɨ tɨ mba kadɨ gangɨ ta dɔ dɨje tɨ kɨ dɔnangɨ tɨ al, nə ulə sie mba kadɨ ajɨ-de. 18Dəw kɨ adɨ mene NGon Luwə, Luwə a gangɨ ta dɔe tɨ al, nə dəw kɨ ade mene al, dəwe kɨn Luwə gangɨ ta dɔe tɨ ngata. Tadɔ mbatɨ kadɨ mene NGon Luwə kɨ kare ba kɨn. 19Go rəbɨ kɨ ta kɨ gangɨ re-n ə to kɨn: Kunjɨ re dɔnangɨ tɨ, nə dɨje kɨ dɔnangɨ tɨ ndɨgi tɨl yo ə mbati kunjɨ, mbata kɨlə rade je e kɨ majal. 20Dɨje pətɨ kɨ əi njé ra majal, mbati kunjɨ, awi kɨ rɔe tɨ al. Nɨngə kɨ rɔjetɨ, ɓəli kaw rɔ kunjɨ, nə tə kunjɨ tɔjɨ nḛ rade je kɨ majal kɨ taga. 21Nə dɨje kɨ njé təl rɔde go ndu Luwə tɨ, əi rəi kɨ rɔ kunjɨ tɨ, mba kadɨ kunjɨ tɔjɨ kɨlə rade je kɨ taga wangɨ. Əi kɨlə je kɨ rai-de kɨ go ndu Luwə tɨ.»
Ja̰ Batɨsɨ əi kɨ Jəju
22Go nḛ je tɨ kɨn, Jəju əi kɨ njé ndo je ləne ɔti awi dɔnangɨ Jude tɨ. Ɨsɨ tɨ səde no̰o̰ ba, ra-n dɨje batəm. 23Ja̰ ka a ra dɨje batəm Eno̰ tɨ, kɨ e ɓasi kadɨ Salɨm tɨ no̰o̰ tɔ. Tadɔ e lokɨ man e tɨ ngay. Nɨngə dɨje rəi kɨ rɔe tɨ adɨ rade batəm. 24Dɔ kagɨ loe tɨ kɨn, uwəi Ja̰ dangay tɨ al ɓəy.
25Be ə, njé ndo je lə Ja̰ kɨ na je, naji-naa ta tɨ kɨ Jɨpɨ kare be, dɔ togɨ rɔ mba kɔr-n Luwə ɔr-n ta dɔ dəw tɨ kɔ. 26Go tɨ, awi ɨngəi Ja̰ əli əi nə: «Ɓaje, dəw kɨ ndɔ kɨ ai sie dam ba Jurdḛ tɨ kɨ kare, kɨ ndɔ kɨ ɨma najɨ lie ka kɨn, e ka a ra dɨje batəm tɔ, adɨ dɨje pətɨ awi kɨ rɔe tɨ.» 27Ə Ja̰ ɨlə-de tɨ ə nə: «Dəw kɨ asɨ kadɨ ɨngə nḛ madɨ kɨ rangɨ kɨ dɔne dɔ e tɨ kɨ Luwə wa ade kɨn goto. 28Səi je wa ka asi kadɨ ɨmai najɨ ləm dɔ ta tɨ kɨ m-əl m-ə nə: “Mi, mi Kɨrɨsɨ al, nə mi dəw kɨ uləi-mi kadɨ m-re kəte no̰e tɨ.” 29Kadɨ ɨgəri təkɨ, dəw kɨ nje taa dəne ə e ngaw dəne, nɨngə kɨ ɔjɨ dɔ basa madɨ ngaw dəne, e, e kadɨ basa madɨne tɨ kadɨ oo ta lie, ə lokɨ basa made əl ta ə osɨ mbie tɨ ɓa, rɔe nəl-e ngay dɔ tɨ. NGa nɨngə, e kɨn ə e rɔnəl ləm, nɨngə e rɔnəl kɨ tae asɨ naa bərəre. 30Sɔbɨ kadɨ tɔ ɓa lie aw kɨ dɔ made tɨ dɔ made tɨ, ə kadɨ mi, m-təl kɨ gogɨ gogɨ.»
Dəw kɨ ḭ dɔra̰ tɨ
31«Dəw kɨ ḭ dɔra̰ tɨ e dɔ nḛ je tɨ pətɨ, nɨngə dəw kɨ dɔnangɨ tɨ ne e nḛ kɨ dɔnangɨ tɨ, adɨ əl ta dɔ nḛ je tɨ kɨ dɔnangɨ tɨ ne par. Nə dəw kɨ ḭ dɔra̰ tɨ e dɔ nḛ je tɨ pətɨ. 32Ma najɨ dɔ nḛ je tɨ kɨ oo kɨ kəmne je kɨ mbine je. Nə dəw kɨ ndɨgɨ najɨ kɨ ma lie goto. 33Dəw kɨ ndɨgɨ najɨ kɨ ma lie ɓa, dəwe tɔjɨ kadɨ Luwə əl ta kɨ rɔjetɨ. 34Təkɨ rɔjetɨ, dəw kɨ Luwə ule, əl ta je kɨ ta Luwə tɨ, tadɔ Luwə rose kɨ NDɨlne. 35Baw NGon ndɨgɨ NGon, adɨ ade ɨyə̰ nḛ je pətɨ me jie tɨ. 36Dəw kɨ adɨ mene NGon, a ɨsɨ kɨ dɔne taa bɨtɨ kɨ no̰ne tɨ, nə dəw kɨ təl rɔne go ndu tɨ lə NGon al, kɨsɨ kɨ dɔ taa lie goto, wongɨ lə Luwə a e dɔe tɨ.»


text:
Kɨlə lə NJé kaw kɨlə je 17
Pol əi kɨ Sɨlasɨ me ɓe tɨ kɨ Təsalonɨkɨ
1Pol əi kɨ Sɨlasɨ ɨndəi Ampɨpolɨsɨ kɨ Apoloni gangi, ɓa awi tḛḛi Təsalonɨkɨ tɨ. Nɨngə Təsalonɨkɨ tɨ, Jɨpɨ je awi kɨ lo kaw-naa ləde no̰o̰. 2Be ə, Pol aw tɨ, təkɨ ɨsɨ ra-n kɨ lo je pətɨ. Asɨ ndɔ taa kə̰ə̰ mɨtə go naa tɨ, Pol naji-naa ta kɨ Jɨpɨ je dɔ ta je tɨ kɨ me makɨtɨbɨ tɨ lə Luwə. 3Ɔr-de gɨn ta je, tɔjɨ-de adɨ gəri təkɨ, makɨtɨbɨ lə Luwə əl kadɨ Kɨrɨsɨ a oy, ɓa go tɨ, a tɔsɨ ndəl dan njé koy je tɨ. Nɨngə, Pol əl-de təkɨ e darɔ Jəju wa kɨ n-ɨsɨ n-əl-de ta lie kɨn ə e Kɨrɨsɨ. 4Jɨpɨ je kɨ na je, ta kɨn ra kɨlə rɔde tɨ, adɨ ɨndəi rɔde naa tɨ kɨ Pol əi kɨ Sɨlasɨ. Kosɨ Gɨrəkɨ je, kɨ dəne je ngay kɨ əi dəne kɨ njé tɔɓa je ka ɨndəi rɔde naa tɨ səde tɔ. 5Ə lo kɨn tɨ, jangɨ ra Jɨpɨ je, adɨ kawi dɨje kɨ a uləi lo kɨ go rəbɨ kare, adɨ ɔsi dɔ dɨje naa tɨ, rai ndu kɨ me ɓe. Awi tḛḛi me kəy tɨ lə Jaso̰, sangi Pol əi kɨ Sɨlasɨ kadɨ n-uwəi-de, n-awi səde taga, no̰ kosɨ je tɨ. 6Nə lokɨ ɨngəi-de al, uwəi Jaso̰ əi kɨ njé kadɨ-me je kɨ madɨ je, awi səde no̰ njé gangɨ ta je tɨ. Ɓa əli ta kɨ ndude kɨ boy əi nə: «Dɨje kɨ tuji dɔnangɨ kɨ tae ba ka, rəi tḛḛi nḛ. 7Rəi ə, Jaso̰ uwə-de rɔne tɨ ɓe ləne. Dɨje kɨn pətɨ, nḛ rade e nḛ ra kɨ ɔsɨ ta ndu kun je lə NJé ko̰ɓe kɨ bo Səjar. Əi əli təkɨ ngar madɨ kɨ rangɨ e no̰o̰ tɔe nə Jəju.» 8Ta kɨn adɨ wongɨ kosɨ je kɨ njé gangɨ ta je, 9adɨ uwəi Jaso̰ kɨ ndəgɨ njé kadɨ-me je adɨ ugəi la ɓəy taa ɨyə̰i-de taa.
Pol əi kɨ Sɨlasɨ me ɓe tɨ kɨ Bəre
10Lokɨ lo ə nə n-go̰i par ə, njé kadɨ-me je adi Pol əi kɨ Sɨlasɨ awi Bəre tɨ. Lo kɨ rəi tḛḛi Bəre tɨ ɓa, awi kəy kaw-naa tɨ lə Jɨpɨ je. 11Jɨpɨ je kɨ Bəre tɨ, awi kɨ mər ta kɨ majɨ ngay ɨtə njé kɨ Təsalonɨkɨ tɨ. Taai ta lə Luwə kɨ me ndɨgɨ kɨ majɨ ngay. NDəri gɨn ta lə Luwə kɨ ndɔ je pətɨ, kadɨ n-ooi se ta je kɨ Pol je əli-de kɨn e ta kɨ rɔjetɨ wa. 12Be ə, ngay je dande tɨ adi mede, taa dan Gɨrəkɨ je tɨ, dəne je kɨ njé tɔɓa, kɨ dɨngəm je ngay adi mede tɔ.
13Nə lokɨ Jɨpɨ je kɨ Təsalonɨkɨ tɨ, oi kadɨ Pol ɨsɨ ɨlə mbḛ ta lə Luwə Bəre tɨ no̰o̰ nɨngə, təli awi gode tɨ ɓəy, awi suləi kosɨ je adɨ rai ndu. 14Lo kɨn tɨ, njé kadɨ-me je sangi rəbɨ kalangɨ ba adi Pol aw kɨ kadɨ ba bo tɨ. NGa nɨngə, Sɨlasɨ əi kɨ Tɨmote ə nayḭ-naa Bəre tɨ. 15NJé kɨ dani Pol, dani-e bɨtɨ, awi tḛḛi sie Atən tɨ. NGata ɓa, lokɨ ɨsɨ təli, Pol adɨ-de ndune kadɨ Sɨlasɨ əi kɨ Tɨmote rəi law ɨngəi-ne.
Pol me ɓe tɨ kɨ Atən
16Lokɨ Pol ɨsɨ ngəm Sɨlasɨ əi kɨ Tɨmote, angale tujɨ mbata yo je kɨ dɨje ɨsɨ rai-de, rɔsi me ɓe-bo kɨn. 17Pol naji-naa ta tɨ kɨ Jɨpɨ je, kɨ dɨje kɨ təli Jɨpɨ je, me kəy kaw-naa tɨ lə Jɨpɨ je, taa kɨ ndɔ je pətɨ, ta mbalo tɨ, kɨ dɨje kɨ ɨngə-de. 18NJé nḛ gər je kɨ ɓari-de Əpɨkɨr je kɨ Ɨsɨtoyɨsɨ je ka naji-naa ta tɨ səde tɔ. Ə njé kɨ madɨ je əli əi nə: «NJe ta je kam ta ri ə a əl ə?» Nɨngə njé kɨ nungɨ əli əi nə: «To tə nḛ kɨ e nje kəl ta kɨ dɔ yo je tɨ kɨ mba be ə am.» Əli be mbata oi kadɨ Pol ɨsɨ ɨlə mbḛ Poy Ta kɨ Majɨ lə Jəju nɨm, ɨsɨ ɨlə mbḛ kḭ e lo koy tɨ nɨm. 19Be ə, uwəi Pol, awi sie rɔ njé gangɨ ta je tɨ, ɓa əli-e əi nə: «To kadɨ əl-je ta dɔ nḛ ndo tɨ kɨ sɨgɨ kɨ ɨsɨ ɨndo kɨn adɨ jɨ gər a? 20MBata ɨsɨ əl-je ta je kɨ mbije oo nja kare al, ə kadɨ ɔr gɨne majɨ adɨ j-o.» 21Nɨngə nḛ kare kɨ sɔbɨ gər, dɨje kɨ Atən tɨ pətɨ, kɨ mba je kɨ ɨsi dande tɨ, dɔ kagɨ lo ləde kɨ ngay e mba kəl-n ta je, koo-n ta je kɨ mba.
22Lo kɨn tɨ, Pol ḭ a taa, dan njé gangɨ ta je tɨ, ɓa un ta əl ə nə: «Səi dɨje kɨ Atən tɨ, m-o kadɨ səi dɨje kɨ, pole yo ləsi ətɨ ɓəl kɨ dum. Ɨpoləi yo me nḛ je tɨ pətɨ. 23Tadɔ, lokɨ m-njɨyə me ɓe tɨ, m-o nḛ je kɨ ɨsɨ ɔsi məkəsɨsi nangɨ no̰de tɨ. M-o lo gugɨ yo madɨ wa ɓəy kɨ ɨndəi nḛ dɔ tɨ əi nə e lo lə “yo kɨ ɨgəri-e al,” nɨngə e e kɨ ɨsɨ ɔsi məkəsɨsi nangɨ no̰e tɨ kɨ kanjɨ gər-e ka kɨn ə m-ɨsɨ m-ɨlə səsi mbḛ ta lie. 24E Luwə kɨ nje ra dunɨya̰ kɨ nḛ je pətɨ kɨ me tɨ, e kɨ e Ɓa dɔra̰ kɨ dɔnangɨ. E nje kɨsɨ me kəy tɨ kɨ dəw ra kɨ jine al. 25Taa aw kɨ ndoo kadɨ dəw ra kɨlə madɨ ade al tɔ, tadɔ e ə e nje kadɨ dəw ɨsɨ kəm ba nɨm, nje kadɨ dəw kə̰ə̰ kɨ nḛ je pətɨ nɨm tɔ+ . 26Kɨ dəw kɨ kare ba be ə ɨndə-n dɨje pətɨ adɨ taai dɔnangɨ. Ɨndə dɔ kagɨ lo adɨ-de nɨm, ɨndə gangɨ lo kɨsɨde nɨm tɔ. 27Luwə ɨndə nḛ je kɨn be mba kadɨ dɨje sangi-e-n. Dɔmajɨ ə a ɨngəi-e me mam lo tɨ ləde. Kɨ rɔjetɨ, Luwə e sa̰y al kɨ dəw kɨ ra danje tɨ. 28Tadɔ kɨsɨ kɨ dɔ taa ləje e me jie tɨ. E ə e nje kadɨ j-ɔdɨ rɔje, kɨ nje kadɨ j-ɨsɨ kəm. E mbata kɨn ə njé gosɨ ta je ləsi kɨ madɨ je əli əi nə: “Je ka je ngane je tɔ.” 29Ə re je ngan Luwə je ɓa, sɔbɨ kadɨ j-o Luwə kadɨ e dəw kɨ to tə yo ɔr je, kɨ yo la je kɨ dɨje lḛi-de, ə se yo mbal je kɨ dɨje tɔli-de kɨ gosɨ kɨ dɔde tɨ kɨn be al. 30Luwə ɨyə̰ go nḛ kɨ dɨje rai kəte dɔ day tɨ, dɔ kagɨ lo tɨ kɨ gəri al ɓəy kɨn kɔ, nə kɨ ne kɨn, Luwə dəjɨ dɨje pətɨ, kɨ lo je pətɨ, kadɨ ɨyə̰i rəbɨ nḛ rade je kɨ majal kɔ. 31Tadɔ ɔr ndɔ kare ɨndə no̰o̰ kadɨ tə a gangɨ-n ta dɔ dɨje kɨ dɔnangɨ tɨ ne pətɨ kɨ rəbɨ kɨ dana. A gangɨ ta kɨn kɨ rəbɨ lə dəw kare kɨ kɔte mbata kɨlə kɨn, ə tɔje kɨ taga adɨ dɨje pətɨ gəri-e kɨ rəbɨ kḭ e dan njé koy je tɨ.»
32Lokɨ Pol əl ta kḭ lo koy tɨ, ə osɨ mbide tɨ nɨngə, njé kɨ madɨ je ɨbəi-e kogii, ə njé kɨ nungɨ əli əi nə: «J-a j-o ta ləi kɨn ndɔ kɨ rangɨ tɨ.» 33E be ə, Pol tḛḛ-n dande tɨ, aw. 34Nə be ka, kɨ madɨ je dande tɨ nayḭ-naa go Pol tɨ, adi mede Jəju Kɨrɨsɨ. Dande tɨ kɨn, Dənɨsɨ kɨ e kɨ kare dan njé gangɨ ta je tɨ e səde no̰o̰, taa dəne kɨ ɓari-e nə Damarɨsɨ kɨ ndəgɨ dɨje kɨ rangɨ tɔ ka əi səde no̰o̰.


text:
Kɨlə lə NJé kaw kɨlə je 5
Ta kɨ ngom lə Ananɨyasɨ əi kɨ Sapɨra
1Dɨngəm madɨ kare kɨ tɔe nə Ananɨyasɨ əi kɨ dəne ləne Sapɨra, gati kɨ nḛ kɨngə ləde kare tɔ. 2Ananɨyasɨ əi kɨ dəne ləne Sapɨra ɨndəi ndude naa tɨ, ɓɔyɔi nusɨ la, ə awi kɨ ndəge adi njé kaw kɨlə je. 3Pɨyər əl-e ə nə: «Ananɨyasɨ, ra ban ə ɨyə̰ Sata̰ adɨ ur mei tɨ bore be ə? Ɔr nusɨ la lo ndɔr ləi ɨngəm, ə əl ta kɨ ngom NDɨl kɨ kay njay! 4Ri ə ɔgi kadɨ ɨngəm nḛ kɨngə ləi ə? A re gatɨ-n ə bəlme ka, ri ə ɔgi kadɨ la kɨ ɨngə kɨn, ɨra-n nḛ kɨ mei ge ə? Nḛ kɨ ɨga mei tɨ kɨn e nḛ kɨ majal. E dɨje ə əl-de ta kɨ ngom al, nə e Luwə ə əl-e ta kɨ ngom.» 5Lokɨ Ananɨyasɨ oo ta kɨn par ə, osɨ nangɨ, oy. Dɨje pətɨ kɨ oi poyta kɨn, ɓəl ra-de ngay. 6Basa je rəi ragi nɨne, ɓa uni-e, awi dɨbi-e. 7Asɨ ngɨrə kadɨ mɨtə go tɨ, dəne lie re ur kəy kɨ kanjɨ kadɨ gər nḛ kɨ ra nḛ. 8Pɨyər dəje ə nə: «Əl-m adɨ-m m-o, se kɔr la kɨ ɨgati kɨ lo ndɔr ləsi wa ə n wa?» Ə dəne əl-e ə nə: «Oyo, kɔr la kɨ j-ɨngə wa ən.» 9Lo kɨn tɨ, Pɨyər əl-e ə nə: «Ra ban ə ɨndəi ndusi naa tɨ mba kadɨ soki NDɨl kɨ kay njay lə Ɓaɓe ə?» O ka̰ nja dɨje kɨ awi kɨ ngawi dɨbi-e ə ɓa ta kəy tɨ kɨn, ḭ ka a awi səi tɔ. 10Ta naa tɨ no̰o̰ par ə Sapɨra osɨ nja Pɨyər tɨ nangɨ, oy. Lokɨ basa je kɨ njé kaw dɨbɨ ngawe uri kəy nɨngə, ɨngəi nɨne adɨ uni-e awi sie dɨbi-e kadɨ ngawe tɨ. 11Nḛ kɨ ra nḛ kɨn, ra adɨ njé kaw-naa je pətɨ, ɓəl rade ngay, taa dɨje pətɨ kɨ oi poyta kɨn ka, ɓəl rade ngay tɔ.
NJé kaw kɨlə je rai nḛ je kɨ ətɨ ɓəl ɓəl
12NJé kaw kɨlə je rai nḛ je kɨ ətɨ ɓəl kɨ nḛ je kɨ dəw asɨ ra al ngay dan dɨje tɨ. NJé kadɨ-me je pətɨ, kawi-naa lo kare ba, gɨn pal tɨ lə Salomo̰, ta kəy tɨ lə Luwə. 13Dɨje kɨ rangɨ kɨ adi mede Luwə al ɓəy ɓəli kadɨ rəi rɔde tɨ. Be ka, pɨti njé kadɨ-me je ngay. 14Dɨngəm je kɨ dəne je ngay ngay adi mede Ɓaɓe, adɨ kɔrde ore dɔ njé kadɨ-me je kɨ dɔ tɨ dɔ tɨ. 15Dɨje awi bɨtɨ ɔyi njé mo̰y je kɨ taga kadɨ rəbɨ tɨ, tɨləi-de dɔ tɨrə je tɨ ə se dɔ kagɨ tɨ kɨ otii-de, mba kadɨ re Pɨyər man nɨngə, ndɨle ur dɔ e kɨ ra tɨ wa kare dande tɨ. 16Dɨje ngay ḭ ɓe je tɨ kɨ gɨdɨ ɓe-bo Jorijaləm tɨ, rəi bur bur kɨ njé mo̰y je kɨ dɨje kɨ ndɨl je kɨ majal yəti dɔde. Nɨngə pətɨ ɨngəi rɔ nga.
Uwəi njé kaw kɨlə je dangay tɨ
17Go nḛ je tɨ kɨn, kɨ bo lə njé kɨjə nḛ məsɨ kadɨ-kare je, kɨ dɨje kɨ goe tɨ kɨ əi me ɓutɨ tɨ lə Sadusɨ je, jangɨ ra-de ngay dɔ njé kaw kɨlə je tɨ. Adɨ uni ndude kadɨ n-a rai nḛ madɨ. 18Be ə, uwəi njé kaw kɨlə je ɨləi de kəy dangay tɨ. 19Nə dan kondɔ tɨ, malayka lə Ɓaɓe re tḛḛ ta kəy dangay, lokɨ adɨ tḛḛi taga nɨngə, əl-de ə nə: 20«Awi me kəy kaw-naa tɨ, ɨləi mbḛ ta kɨ nje kadɨ dəw təl ɨsɨ kɨ dɔne taa kɨn adi dɨje pətɨ oi!» 21NJé kaw kɨlə je təli rɔde go tɨ, adɨ lo ti kɨ sḭ ɓatɨ ba par ə, awi kəy kaw-naa tɨ, ɨləi ngɨrə kadɨ ndoi nḛ dɨje. Kɨ bo kɨ dɔ njé kɨjə nḛ məsɨ kadɨ-kare je tɨ kɨ dɨje kɨ goe tɨ, ɓari ngatɔgɨ je kɨ nje gangɨ ta, kɨ ngatɔgɨ je lə ngan Isɨrayəl je pətɨ. Nɨngə ɨləi kəy dangay tɨ mba kadɨ rəi kɨ njé kaw kɨlə je tɔ. 22Nə lokɨ njé kɨlə je awi nɨngə, ɨngəi de kəy dangay tɨ al, adɨ təli rəi ɔri-de poye əi nə: 23«J-ɨngə ta kəy dangay e kɨ kutɨ mbukɨ majɨ nɨm, njé ngəm ta kəy je ka ai ta kəy tɨ no̰o̰ nɨm tɔ, nə lokɨ j-ur me kəy tɨ nɨngə, j-ɨngə dəw madɨ al.» 24Lokɨ kɨ bo kɨ dɔ njé ngəm ta kəy kaw-naa tɨ əi kɨ kɨ bo kɨ dɔ njé kɨjə nḛ məsɨ kadɨ-kare tɨ oi ta kɨn nɨngə, ndɨl de a̰y ur kakɨ, adɨ dəji na ta dɔ nḛ tɨ kɨ a ra nḛ go nḛ tɨ kɨn. 25Ɓa dəw madɨ re əl-de ə nə: «Dɨngəm je kɨ adi uwəi-de dangay tɨ ka kɨn, ai kəy kaw-naa tɨ no̰o̰, ɨsɨ ndoi nḛ dɨje.» 26Kɨ bo kɨ dɔ kəy kaw-naa tɨ aw kɨ dɨje ləne uwə-n njé kaw kɨlə je re səde, nə ke ə ɨndəi gu dɔde tɨ al tadɔ ɓəli kadɨ kosɨ dɨje kɨ kawi-naa dɔ nḛ ndo tɨ lə njé kaw kɨlə je a tɨləi-de kɨ mbal tɔli-de. 27Lokɨ rəi səde nɨngə, awi səde kəy ngangɨ ta tɨ kɨ bo. Ə kɨ bo lə njé kɨjə nḛ məsi kadɨ-kare je əl-de ə nə: 28«J-ɔgɨ səsi kɨ tɔgɨje kadɨ ɨndoi nḛ kosɨ dɨje kɨ tɔ dɨngəm kɨn. Ə səi ɨtəli rɔsi go ta tɨ ləje al, asi dɔnangɨ Jorijaləm nakɨ kɨ nḛ ndo ləsi, nɨngə ɨgəi kadɨ məse e dɔje tɨ ɓəy.» 29Nə Pɨyər əi kɨ ndəgɨ njé kaw kɨlə je əli-de əi nə: «Təl rɔ go ta tɨ lə Luwə e sotɨ ɨtə təl rɔ go ta tɨ lə dɨje. 30Luwə lə kaje je adɨ Jəju kɨ ɨtɔli-e kɨ rəbɨ ɓə-e dɔ kagɨ-dəsɨ tɨ kɨn, tḛḛ lo koy tɨ. 31E ə Luwə un-e, ɨnde ade ɨsɨ taa, dɔ ji kone tɨ tə NGar kɨ ɨtə ngar je pətɨ taa nje kajɨ dɨje tɔ. Luwə ɨnde kadɨ kɨ, ta rəbɨ lie, Isɨrayəl je ɨyə̰i rəbɨ nḛ rade je kɨ majal kɔ, adɨ n-ɨyə̰-n go majal je ləde kɔ tɔ. 32Je njé ma najɨ dɔ nḛ je tɨ kɨ rai nḛ kɨn, naa tɨ kɨ NDɨl kɨ kay njay kɨ Luwə adɨ njé je kɨ təli rɔde go ta tɨ lie.» 33Lokɨ njé gangɨ ta je oi ta kɨn nɨngə, wongɨ rade ngay dɔ njé kaw kɨlə je tɨ, adɨ ndɨgi tɔli-de. 34Nə e kɨ kare kɨ mbo̰de tɨ kɨ tɔe nə Gamalɨyəl ɔsɨ nangɨ ḭ taa. E Parɨsɨ kɨ nje ndo dɨje ndu kun, e dəw kɨ dɨje pətɨ gei ta lie ngay. Lokɨ ḭ taa dande tɨ nɨngə, dəjɨ mba kadɨ adi njé kaw kɨlə je ɨjəi rɔde dəbɨ kare jɔ. 35Ɓa go tɨ, əl-de ə nə: «Isɨrayəl je, ɨndəi manjɨ nḛ kɨ ɨgəi kadɨ rai kɨ dɨje kam majɨ taa. 36Dɔ kagɨ lo ngay al nḛ ɓəy ə, dəw madɨ kɨ tɔe nə Təda tɔjɨ rɔne kadɨ nḛ dəw kɨ nga. Ɔr dɨje asɨ ɓu sɔ gone tɨ. Nə dɨje rəi tɔli-e adɨ dɨje kɨ goe tɨ ka kɨn sanəi-naa. Dəw oo ta lie al ɓone. 37Goe tɨ nɨngə, Juda kɨ Galile tɨ, tḛḛ dɔ kagɨ lo ndangɨ tɔ dɨje me makɨtɨbɨ tɨ, ɔy dɨje ngay gone tɨ ra-n wongɨ. Nə e wa ka dɨje tɔli-e tɔ, adɨ dɨje kɨ goe tɨ sanəi-naa kɔ. 38NGɔsɨne, ta ləm ə to kɨn: Otɨ kadɨ ɨrai nḛ madɨ kɨ dɨje kam, ɨyə̰i-de adɨ awi lo ləde. Nḛ kɨ kadɨ ɨgəri ə to kɨn, re kɔjɨ ta ra je ləde kɨ kɨlə rade je ḭ rɔ dɨje tɨ ə, gɨn nḛ je kɨn a gangɨ tə ya̰ ndəge je be tɔ. 39Nə re nḛ je kɨn ḭ rɔ Luwə tɨ ə, lo kadɨ səi a ɔgi dɔ goto. Otɨ kadɨ ɨnai rɔ kɨ Luwə.»
Lo kɨn tɨ, njé gangɨ ta je ndɨgi goe tɨ. 40Be ə, təli ɓari njé kaw kɨlə je kəy gogɨ, ɓa, adi tɨndəi-de, ə ndɔri mbide kadɨ əli ta kɨ tɔ Jəju al, nɨngə ɨyə̰i-de adɨ awi. 41NJé kaw kɨlə je tḛḛi lo gangɨ ta tɨ kɨ rɔnəl mba koo kɨ Luwə oo-de adɨ asi nakɨ kadɨ ɨngəi ko̰ mbata lə Jəju. 42Nɨngə kɨ ndɔ je kare kare pətɨ, me kəy kaw-naa tɨ ə se me kəy je tɨ madɨ, njé kaw kɨlə je nayḭ kɨ lo ndo nḛ dɨje tɨ nɨm, kɨ lo kɨlə mbḛ Poy Ta kɨ Majɨ tɨ, təkɨ Jəju e Kɨrɨsɨ.


text:
Ja̰ 4
Jəju əi kɨ dəne kɨ Samari tɨ
1Dɨje əli adɨ Parɨsɨ je oi təkɨ Jəju ɔi njé ndo je gone tɨ ɨtə Ja̰, taa rade batəm ɨte tɔ, 2nga nɨngə təkɨ rɔjetɨ ɓa, Jəju wa ra dɨje batəm al, nə e njé ndo je lie. 3Ə lokɨ Jəju oo kadɨ Parɨsɨ je oi ta kɨn be ɓa, ɨyə̰ dɔnangɨ Jude ə təl aw Galile tɨ. 4NGa nɨngə kadɨ aw Galile tɨ, sɔbɨ kadɨ a ɨndə dɔnangɨ kɨ Samari tɨ gangɨ. 5E be ə aw tḛḛ ɓe-bo tɨ kɨ ɓari-e Sisar kɨ e sa̰y al kɨ lo ndɔr kɨ ndɔ kɨ Jakobɨ adɨ ngonne Jɨsəpɨ+ . 6E loe tɨ wa kɨn ə bɨlə man lə Jakobɨ to tɨ. Ə Jəju njɨyə ɔ ɓa, təl ɨsɨ nangɨ ta man tɨ ka kɨn. E dɔ kadɨ tɨ kɨ kaw kɨ jam dɔ ɓe tɨ be.
7Lo kɨn tɨ no̰o̰, dəne kɨ Samari tɨ kare re kadɨ ɔdɨ man ə Jəju əl-e ə nə: «Adɨ-m man m-a̰y.» 8NJé ndo je lie ɓa awi me ɓe tɨ kadɨ ndogi nḛ kuso. 9Nə dəne kɨ Samari tɨ ka kɨn əl Jəju ə nə: «E ta kɨn ban ə? Ḭ Jɨpɨ tɔ, ra ban be ə a dəjɨ-m mi kɨ mi dəne kɨ Samari tɨ man kadɨ a̰y ə?.» Dəne əl be mbata Jɨpɨ je gei kadɨ n-əi kɨ Samari je n-ɨndəi rɔde naa tɨ dɔ nḛ madɨ tɨ kare al. 10Jəju ɨle tɨ ə nə: «Kɨn ə re kəte ɨgər kadɨ-kare lə Luwə nɨm, dəw kɨ nje dəji man ka̰y kɨn nɨm ə, re ḭ ə re a dəje kadɨ a adi man kajɨ kadɨ a̰y.» 11Dəne əl-e ə nə: «Ɓaɓe! Aw kɨ nḛ kɔdɨ man al tɔ, taa bɨlə man əbɨ tɔ, nga a ra ban be ə a ɨngə man kajɨ kɨn ə? 12Ḭ o rɔi kadɨ ɨtə bawje Jakobɨ kɨ adɨ-je man kɨn nɨm taa e wa əi kɨ nganne je a̰yḭ-naa kɨ da je ləne nɨm kɨn a?.» 13Jəju ɨle tɨ ə nə: «Dəw kɨ a̰y man kɨ j-a-n ne kɨn, kɨndə a ra-e ɓəy; 14nə dəw kɨ a a̰y man kɨ m-a m-ade kɨn, kɨndə a ra-e gogɨ al ratata. Man kɨ m-a m-ade kɨn yo ə a təl ta ɓe man kɨ man kajɨ a tḛḛ tɨ.» 15Dəne əl ə nə: «Ɓaɓe, adɨ-m man kɨ a əl tae kɨn kadɨ kɨndə ra-m gogɨ al, taa kadɨ m-təl m-re-n ne be gogɨ m-ɔdɨ man al ngata tɔ.» 16Ə Jəju əl-e ə nə: «Aw, ɨɓar ngawi ə ɨtəl ɨre ne.» 17Ɓa dəne əl Jəju ə nə: «Dəw oo ngawm al.» Nɨngə Jəju əl-e ə nə: «Ta ləi e kɨ rɔjetɨ kadɨ əl ə nə dəw oo ngawi al, 18tadɔ ɨtaa dɨngəm je mi, nə e kɨ ɨsɨ sie ɓasɨne kɨn e ngawi al. Lo kɨn tɨ e ta kɨ rɔjetɨ ə əl.» 19No̰o̰ be ngata ə dəne əl ə nə: «Ɓaɓe, m-gər kadɨ ḭ nje kəl ta kɨ ta Luwə tɨ. 20Bawje je ɔsi məkəsɨde nangɨ no̰ Luwə tɨ dɔ mbal tɨ kɨn, nɨngə səi əli əi nə lo kɔsɨ məkəsɨ nangɨ no̰ Luwə tɨ e Jorijaləm.» 21Jəju əl-e ə nə: «Dəne, ɨtaa mem. Dɔ kagɨ lo re kɨ kadɨ a ɔsi məkəsɨsi nangɨ no̰ Bawje Luwə tɨ dɔ mbal tɨ kam al nɨm, Jorijaləm tɨ al nɨm. 22Səi dɨje kɨ Samari tɨ, ɔsi məkəsɨsi nangɨ no̰ Luwə tɨ kɨ ɨgəri-e al, nə je, j-ɔsɨ məkəsɨje nangɨ no̰ Luwə tɨ kɨ jɨ gər-e, tadɔ kajɨ ḭ rɔje tɨ je Jɨpɨ je. 23NGa nɨngə ndɔr re, e ndɔ kɨ kadɨ njé kɔsɨ məkəsɨ kɨ rɔjetɨ nangɨ no̰ Luwə tɨ a ɔsi məkəsɨde nangɨ no̰ Bawje Luwə tɨ me NDɨl tɨ kɨ me nḛ ra tɨ kɨ rɔjetɨ. Əi je kɨn ə əi njé kɔsɨ məkəsɨ kɨ rɔjetɨ nangɨ no̰ Luwə tɨ kɨ Bawje ɨsɨ sangɨ-de. 24Luwə e NDɨl, nɨngə kadɨ njé kɔsɨ məkəsɨde nangɨ no̰e tɨ ɔsi me NDɨl tɨ kɨ me nḛ ra tɨ kɨ rɔjetɨ.» 25Ə dəne əl-e ə nə: «M-gər kadɨ Dəw kɨ mbətɨ lə Luwə kɨ ɓari-e Kɨrɨsɨ kɨn a re. Nɨngə ndɔ kɨ a re ɓa, a ɔr-je me nḛ je pətɨ.» 26Ə Jəju əl-e ə nə: «E darɔm mi wa ə m-a m-əli ta am.»
27Lo kɨn tɨ no̰o̰ be, njé ndo je lə Jəju tḛḛi no̰o̰ rəi, nɨngə ndɔjɨ-de ngay kadɨ oi Jəju a əl ta kɨ dəne dəw, nə dəw kɨ kadɨ əl-e ə nə: «E ri ə ɨge jie tɨ ə?» ə se «mba ri ə əl-e ta ə?» goto. 28Dəne ɨyə̰ gum man ləne no̰o̰ be, ə a̰y aw me ɓe-bo tɨ əl ə dɨje ə nə: 29«Ɨrəi oi dəw kɨ əl-m nḛ je pətɨ kɨ m-ra kɨn. A e Kɨrɨsɨ al bɨtɨ a?» 30Ɓa dɨje tḛḛi me ɓe-bo tɨ kɨ taga awi kɨ rɔ Jəju tɨ. 31Lokɨ dəne ɔtɨ aw kɨn ə njé ndo je əli Jəju əi nə: «NJe ndo dɨje, uso nḛ!» 32Nə Jəju əl-de ə nə: «Mi m-aw kɨ nḛ kuso kɨ kadɨ m-uso kɨ e nḛ kuso kɨ ɨgəri al.» 33Dɔ ta tɨ kɨn njé ndo je dəji-naa ta dande tɨ əi nə: «Dəw madɨ ade nḛ uso ma?» 34Ə Jəju əl-de ə nə: «Nḛ kuso ləm e ra go ndɨgɨ tɨ lə NJe kɨlə-m, kɨ tɔl ta kɨlə lie. 35Səi əli mesi tɨ əi nə: “Nay sɔ ɓəy ə ko a asɨ tətɨ,” nə mi m-a m-əl səsi m-ə nə: uni kəmsi kɨ taa ɨgo̰i ndɔr oi; ko tutɨ asɨ kɨjə ngata! 36Kɨ j-a ne kɨn, dəw kɨ nje tətɨ ko ɨngə nḛ kɨgə go ji ləne nɨngə kaw kandɨ nḛ kɨ dɔ naa tɨ mba kɨsɨ kɨ dɔ taa kɨ bɨtɨ kɨ no̰ tɨ kadɨ tə dəw kɨ nje dɨbɨ nḛ nɨm nje təte nɨm rai rɔnəl naa tɨ. 37Tadɔ kujɨ ta kɨ ə nə: “Dəw kare dɨbɨ ə e kɨ nungɨ tətɨ” kɨn e kɨ rɔjetɨ. 38M-ɨlə səsi m-adɨ awi təti ko me ndɔr tɨ kɨ səi je ɨrai kɨle al. NJé kɨ rangɨ ɨngəi ko̰e, nɨngə səi ɨrəi təti kandɨ kɨlə ləde.» 39Dɨje kɨ dɔnangɨ Samari tɨ pətɨ kɨ me ɓe-bo tɨ kɨn adi mede Jəju dɔ najɨ kɨ ma tɨ kɨ dəne ma dɔe tɨ ə nə: «Əl-m nḛ je pətɨ kɨ m-ra.» 40NGa nɨngə lokɨ rəi tḛḛi rɔe tɨ, dəji-e kadɨ ɨsɨ səde, ə Jəju ɨsɨ səde ndɔ joo. 41Kɨ ta kul ta kɨ tae tɨ, dɨje kɨ njé kade mede əi ngay wa ɓəy; 42nɨngə əli dəne əi nə: «E kɨ mbata ta je kɨ əl-je wa kɨn par ɓa j-ade-n meje al, nə je wa j-o ta kɨ tae tɨ kɨ mbije, nɨngə jɨ gər kadɨ e nje kajɨ dɨje təkɨ rɔjetɨ.»
Nḛ kɔjɨ kɨ ko̰ joo kɨ me ɓe tɨ kɨ Kana
43NDɔ joo go tɨ, Jəju ɔtɨ no̰o̰ təl aw dɔnangɨ Galile tɨ gogɨ. 44Nɨngə e wa ma najɨ ə nə: «Dəw kɨ nje kəl ta kɨ ta Luwə tɨ kɨ ɨngə kɔsɨ-gon me ɓe kojɨ-ne tɨ goto.» 45Nə lokɨ re tḛḛ Galile tɨ, dɨje kɨ dɔnangɨ Galile tɨ uwəi-e kɨ rɔde tɨ majɨ ngay, tadɔ əi je wa ka awi lo ra nay tɨ kɨ Jorijaləm tɔ adɨ oi nḛ je pətɨ kɨ Jəju ra lo ra nay tɨ kɨ kəmde.
46Jəju təl re Kana kɨ Galile tɨ kɨ ndɔ kɨ ra man adɨ təl kasɨ tɨ. Nɨngə dɨngəm kare kɨ e dəw kɨ bo lə asɨgar je kɨ ɨsɨ ra kɨlə kɨ ngar, ə rɔ ngone kɨ dɨngəm to-e Kapərnayɨm tɨ e no̰o̰. 47Lokɨ dɨngəm ka kɨn oo kadɨ Jəju ḭ Jude tɨ re dɔnangɨ Galile tɨ, re ɨnge, no̰ kɨ dɔe tɨ kadɨ aw Kapərnayɨm tɨ ajɨ ngonne kɨ to ta koy tɨ kɨn. 48Ə Jəju əl-e ə nə: «Kɨn ə re oi nḛ kɔjɨ je, kɨ nḛ je kɨ ətɨ ɓəl kɨ kəmsi al ə a asi kadɨ a adi mesi al ratata.» 49Dəw kɨ bo kɨ nje ra kɨlə kɨ ngar ka kɨn əl Jəju ə nə: «Ɓaɓe, təkɨ ngonm oy al ɓəy kɨn ɨre ɓe ləm.» 50Nə Jəju əl-e ə nə: «Aw, ngoni ajɨ ngata.» Ɓa dɨngəm taa me Jəju dɔ ta tɨ kɨ əl, adɨ osɨ dɔ rəbɨ tɨ aw. 51Ə lokɨ e dɔ rəbɨ tɨ ɨsɨ təl, ɓəə je lie awi tɨləi kəme əli-e əi nə: «NGoni ajɨ!» 52Nɨngə dəjɨ-de se kadɨ kɨ ban ə rɔ ngon to-n sotɨ wa? Ɓa əli-e əi nə: «E tagɨne kɨ kadɨ kɨ dɔgɨ gɨde mɨtə ə rɔe kɨ tɨngə ngay kəte ka kɨn təl sɔl.» 53Lo kɨn tɨ, baw ngon oo kadɨ e dɔ kadɨ tɨ wa kɨ Jəju əl-e-n ə nə: «NGoni ajɨ ngata» kɨn. Loe tɨ no̰o̰, dɨngəm adɨ mene Jəju, naa tɨ kɨ dɨje kɨ me kəy tɨ lie ba pətɨ. 54E kɨn ə e nḛ kɔjɨ kɨ ko̰ joo kɨ Jəju ra lokɨ təl-n Jude tɨ re Galile tɨ.


text:
Kɨlə lə NJé kaw kɨlə je 25
Pol ndɨgɨ kadɨ n-aw no̰ nje ko̰ɓe tɨ kɨ bo kɨ Rɔm
1NDɔ mɨtə go ree dɔnangɨ tɨ kɨ kadɨ a o̰ ɓe dɔ tɨ, Pəsɨtusɨ ḭ Səjare tɨ aw Jorijaləm. 2Lo kɨn tɨ, kɨ bo je lə njé kɨjə nḛ məsɨ kadɨ-kare je kɨ kɨ bo je lə Jɨpɨ je, rəi səki dɔ Pol rɔe tɨ. 3Me səkɨ tɨ, dəji Pəsɨtusɨ kɨ no̰ kəmde tɨ kadɨ ra səde ə ulə kɨ Pol Jorijaləm. Nə kɨ rɔjetɨ ɓa, ɨndəi dɔ ta naa tɨ kadɨ tə gangi Pol dɔ rəbɨ tɨ tɔli-e. 4No̰ be, Pəsɨtusɨ əl-de ə nə: «Pol e dangay tɨ Səjare, taa mi wa kɨ dɔm ka ndɔ ngay al ə m-a m-təl kadɨ m-aw Səjare tɨ. 5Ə nə, re dɨngəm kɨn ra nḛ kɨ go tɨ al no̰ ɓa, majɨ kadɨ kɨ bo je ləsi awi səm naa tɨ səki-e.»
6Pəsɨtusɨ ra ndɔ kɨ asɨ Jijoo, a re ngay ə dɔgɨ be par, ə təl aw Səjare tɨ gogɨ. Lokɨ təl re ə, lo ti kɨ rangɨ go tɨ nɨngə, aw lo gangɨ ta tɨ, un ndune adɨ rəi kɨ Pol no̰e tɨ. 7Lokɨ Pol re, Jɨpɨ je kɨ ḭ Jorijaləm tɨ ɨləi-naa gəi dɔe, ɨndəi ta je kɨ nga̰ nga̰ ngay dɔe tɨ. Nə asi kadɨ ɔji nḛ je kɨ rɔjetɨ kɨ ay njay be dɔ tɨ al. 8Be ə, Pol najɨ ta dɔne tɨ ə nə: «M-ra nḛ madɨ kɨ majal kɨ ndu kun lə Jɨpɨ je al nɨm, kɨ kəy lə Luwə al nɨm, taa m-ɔsɨ-n ta Səjar al nɨm tɔ.» 9Pəsɨtusɨ kɨ ndɨgɨ ra nḛ kɨ nəl Jɨpɨ je, əl Pol ə nə: «Ɨndɨgɨ kadɨ aw Jorijaləm tɨ kadɨ gangi ta dɔi tɨ dɔ ta tɨ kɨn ta kəm tɨ a?» 10Ə Pol ə nə: «Jagɨ, e no̰ lo gangɨ ta tɨ lə nje ko̰ɓe kɨ bo Səjar ə kɨ m-a tɨ, ə e lo kɨ a gangi ta dɔm tɨ tɨtɨ. Təkɨ ḭ wa ɨgər-n majɨ, nḛ madɨ kare kɨ majal kɨ m-ra kɨ Jɨpɨ je goto. 11Kɨn ə re m-ra nḛ kɨ dana al, ə se m-tɔl nḛ kɨ asɨ koym, ə m-a mbatɨ koy al. A re ta je kɨ ɨndəi dɔm tɨ e ta je kɨ rɔjetɨ al ə, dəw kɨ a ɨlə-m jide tɨ goto. M-dəjɨ kadɨ m-o Səjar.» 12Lo kɨn tɨ, Pəsɨtusɨ əli-naa ta kɨ njé kɔjɨ ta je ləne, ɓa go tɨ əl Pol ə nə: «Ɨdəjɨ kadɨ o Səjar ɓa, a aw no̰ Səjar tɨ.»
Pol a no̰ Agɨrɨpa tɨ əi kɨ Bərənɨsɨ
13Asɨ ndɔ je go tɨ, ngar Agɨrɨpa əi kɨ konane Bərənɨsɨ rəi Səjare tɨ mba kuwə ji Pəsɨtusɨ. 14Rai ndɔ je asɨ ta tɨ rɔe tɨ no̰o̰, adɨ Pəsɨtusɨ ɨndə ta lə Pol no̰ ngar Agɨrɨpa tɨ əl-e ə nə: «Pəlɨsɨ ɨyə̰ dɨngəm madɨ dangay tɨ no̰o̰. 15Adɨ lokɨ m-aw Jorijaləm tɨ, kɨ bo je lə njé kɨjə nḛ məsɨ kadɨ-kare je, kɨ kɨ bo je lə Jɨpɨ je rəi səki-e rɔm tɨ, ə dəji mi kadɨ m-gangɨ ta koy dɔe tɨ. 16Ə m-əl-de təkɨ rəbɨ ra-e lə dɨje kɨ Rɔm tɨ e be al. Dəw kɨ Rɔm tɨ a ulə dəw ji njé səke je tɨ kɨ kanjɨ kadɨ dəwe ɨngə ta rəbɨ najɨ-n ta dɔne tɨ no̰ njé səke je tɨ al. 17Be ə, rəi ne, nɨngə, m-ndɨgɨ kadɨ ndɔ je man kare al, adɨ lo ti kɨ rangɨ go tɨ par ə m-aw lo gangɨ ta tɨ m-adɨ rəi kɨ dɨngəm ka kɨn. 18M-ga mem tɨ kadɨ nḛ madɨ kɨ nga̰ kɨ ra to no̰, nə lokɨ njé səke je rəi nɨngə, dəw oo lo nḛ madɨ kɨ nga̰ kɨ ra kɨ kadɨ ɨndəi ta dɔe tɨ be al. 19E ta kɨ najɨ par ə naji-naa tɨ səde ɔjɨ dɔ rəbɨ ra Luwə ləde əi je wa nɨm, ɔjɨ dɔ dəw madɨ kɨ tɔe nə Jəju kɨ oy ə Pol ə nə ɨsɨ kəm ba. 20Ta ləde kɨn, m-gər lo kuje kɨ kadɨ m-ra tɨ al, adɨ m-dəjɨ Pol ə wa m-ə nə se ndɨgɨ kadɨ aw Jorijaləm tɨ kadɨ e kɨ gangɨ ta kɨn dɔe tɨ wa. 21Nə Pol ndɨgɨ kadɨ nje ko̰ɓe kɨ bo kɨ Rɔm tɨ taa oo ta ləne. Be ə, m-un ndum kadɨ ngəmi-e dangay tɨ, bɨtɨ kadɨ tə m-ulə sie madɨ nje ko̰ɓe kɨ bo kɨ Rɔm tɨ, Səjar.» 22Agɨrɨpa əl Pəsɨtusɨ ə nə: «M-ndɨgɨ ngay kadɨ m-o ta lə dɨngəm kɨn tɔ.» Ə Pɨsɨtusɨ əl-e ə nə: «Lo ti ə a oo ta kɨ tae tɨ.» 23Lo ti kɨ rangɨ, Agɨrɨpa əi kɨ Bərənɨsɨ rəi kɨ dɨje ngay gode tɨ, urii lo gangɨ ta tɨ. Kɨ bo lə asɨgar je kɨ kɨ bo je kɨ me ɓe-bo tɨ əi səde. NGa ə, Pəsɨtusɨ un ndune adɨ rəi kɨ Pol. 24Lokɨ Pol re, Pəsɨtusɨ un ta əl ə nə: «Ḭ ngar Agɨrɨpa kɨ dɨje pətɨ kɨ ɨsi ne, oi dəw kɨn. E ə kosɨ Jɨpɨ je ngay rəi səki-e rɔm tɨ, nḛ je, kɨ Jorijaləm tɨ je. Lokɨ səki-e, uni ndude kɨ taa əi nə e dəw kɨ sɔbɨ kadɨ goto kɔ. 25Kɨ rɔm tɨ, mi m-o nḛ madɨ kɨ nga̰ kɨ ra kɨ asɨ koy al. Nɨngə, təkɨ e wa dəjɨ kadɨ n-oo nje ko̰ɓe kɨ bo kɨ Rɔm tɨ, m-un ndum kadɨ m-ade aw. 26M-gər ta wa kɨ kadɨ tə m-ndangɨ me makɨtɨbɨ tɨ m-adɨ nje ko̰ɓe kɨ bo kɨ Rɔm tɨ ɔjɨ dɔ ta lie kɨn al. E be ə, m-adɨ re no̰si tɨ ne, kɨ bo tɔy, m-adɨ re no̰i tɨ ḭ ngar Agɨrɨpa kadɨ tə go ta tɨ kɨ a ɨdə-je ɓa, m-ɨngə nḛ kɨ kadɨ tə m-ndangɨ. 27Tadɔ m-o kadɨ e nḛ kɨ go rəbe tɨ al kadɨ m-ɨlə kɨ dangay Rɔm tɨ, kanjɨ kəl ta kɨ dɨje ɨndəi dɔe tɨ.»


text:
Ja̰ 12
Mari ɓukɨ yɨbɨ kɨ ətɨ majɨ nja Jəju tɨ
(Mt 26.6-13; Mk 14.3-9; Lk 7.36-50)
1NDɔ mehḛ kəte no̰ ra nay Pakɨ tɨ, Jəju aw Bətani tɨ kɨ Lajar ɨsɨ tɨ. Lajar kɨ ndɔ kɨ ade ḭ taa lo koy tɨ. 2Lo kɨn tɨ no̰o̰, rai nḛ kuso kɨ tɔ Jəju. Martɨ ə e nje kadɨ-de nḛ kuso, nɨngə Lajar e kɨ kare dan njé kɨsɨ ta nḛ kuso tɨ kɨ Jəju. 3Mari un yɨbɨ kɨ ɓari-e nar, a rosɨ ngon ku be, ɓukɨ nja Jəju tɨ, nɨngə go tɨ, bɔr njae kɨ bɨsɨ dɔne. E yɨbɨ nar dɔrɔe kɨ gate e ngay. Ba̰yḛ taa me kəy. 4Lo kɨn tɨ, Judasɨ Isɨkarɨyotɨ kɨ e kɨ kare dan njé ndo je tɨ lə Jəju, e kɨ a un dɔ Jəju, əl ə nə: 5«MBa ri ə e kɨ gatɨ kɨ yɨbɨ kɨn, taa-n la kɨ lo kɨlə tɨ kɨ ndɔ ɓu mɨtə be ka e kɨ ra-n kɨ njé ndoo je al ə?» 6Judasɨ əl ta kɨn be mba to ɓa ta lə njé ndoo je to rɔe al, nə mbata e nje ɓogɨ. E ə ɓɔl la e jie tɨ, adɨ ɨsɨ ɓogɨ la kɨ ɨsɨ ɓuki me tɨ ndə̰y ndə̰y. 7Nə Jəju əl ə nə: «Ɨyə̰i Mari jəke! Ra nḛ kɨn be ngɨnə-n ndɔ kɨ kadɨ darɔm a aw-n ɓada. 8NJé ndoo je kam, ɨsi səsi ne kɨ ndɔ je pətɨ, nə mi m-a m-ɨsɨ səsi kɨ no̰ tɨ al.»
Dɨje dɔi ta naa tɨ kadɨ n-tɔli Lajar
9Kosɨ Jɨpɨ je ngay oi kadɨ Jəju e Bətani tɨ, adɨ rəi. Nɨngə rəi mbata lə Jəju par al, nə rəi mba koo Lajar kɨ Jəju ade ḭ taa lo koy tɨ ka kɨn tɔ. 10E be ə, njé kun dɔ njé kɨjə nḛ məsɨ kadɨ-kare je uni ndude kadɨ n-tɔli Lajar tɔ, 11mbata e ta lie ə ra adɨ Jɨpɨ je ngay ɨyə̰i-de ə adi mede Jəju.
Jəju ur me ɓe tɨ kɨ Jorijaləm kɨ kɔsɨ-gon
(Mt 21.1-11; Mk 11.1-11; Lk 19.28-40)
12Lo ti go tɨ, kosɨ dɨje kɨ ngay kɨ rəi Jorijaləm oi kadɨ Jəju ɨsɨ re Jorijaləm, 13ə ɔyi baji tan je, ə tḛḛi taga gɨdɨ ɓe tɨ, awi tɨlə kəme. Nɨngə lo kɨn tɨ, uni ndude kɨ taa əli əi nə: «Tɔjɨ e kɨ dɔ Luwə tɨ! Nɨngə kadɨ Luwə ɨndə jine dɔ dəw tɨ kɨ re kɨ tɔ Ɓaɓe, kadɨ Luwə ɨndə jine dɔ ngar tɨ lə Isɨrayəl je!» 14Jəju ɨngə ngon koro, nɨngə al ɨsɨ dɔe tɨ təkɨ ndangi me makɨtɨbɨ tɨ lə Luwə əi nə:
15«Ɨɓəl al, ɓe-bo Sɨyo̰!
Ɨgo̰ lo o, ngar ləi ɨsɨ re,
Ɨsɨ dɔ ngon koro tɨ.+ »
16Dɔsa̰y ba, njé ndo je lie gəri me nḛ je kɨ ɨsɨ rai kɨn al, nə lokɨ dɨje ɨsɨ ɨləi tɔjɨ dɔ Jəju tɨ ngata ɓa kadɨ mede ole dɔ tɨ təkɨ makɨtɨbɨ lə Luwə əl ta lie kadɨ nḛ kɨn a ra nḛ dɔe tɨ be. Nɨngə e nḛe ka ə ra nḛ dɔe tɨ kɨn.
17Dɨje ngay kɨ ndɔ kɨ əi sie naa tɨ lokɨ ndəl Lajar ade tḛḛ ɓada, dan njé koy je tɨ, mai najɨ lie. 18Nɨngə e najɨ kɨ ma ləde kɨn ə ra adɨ kosɨ dɨje awi tɨləi kəme, tadɔ oi kadɨ ra nḛ kɔjɨ kɨ ətɨ ɓəl ngay kɨn. 19Lo kɨn tɨ, Parɨsɨ je əli-naa dande tɨ əi nə: «Oi to kɨ taga ta kəmsi tɨ ne kadɨ asi ra nḛ madɨ al; dɨje pətɨ ɓuki-naa kɨ goe tɨ!»
Gɨrəkɨ je sangi kadɨ n-ooi Jəju
20Gɨrəkɨ je madɨ əi dan dɨje tɨ kɨ rəi Jorijaləm lo ra nay tɨ kadɨ ɔsi məkəsɨde nangɨ no̰ Luwə tɨ. 21Gɨrəkɨ je ka kɨn rəi ɓasi rɔ Pɨlɨpɨ tɨ kɨ e dəw kɨ ngon ɓe tɨ kɨ Bətɨsayda kɨ Galile tɨ, dəji-e əi nə: «Jɨ ndɨgɨ kadɨ j-o Jəju.» 22Ə Pɨlɨpɨ aw əl Andɨre, nga ə ɨndəi rɔde naa tɨ joo pu awi əli Jəju. 23Jəju ɨlə-de tɨ ə nə: «Kɨ ne kɨn ɓa, ndɔ asɨ kadɨ Luwə tɔjɨ tɔgɨm mi NGon dəw kɨ taga ngata. 24Nɨngə kɨ rɔjetɨ, adɨ m-əl səsi, ka̰ ko kɨ kare kɨ osɨ nangɨ kɨn re oy al ə, a to kɨ karne ba par, a re oy tɔ ɓa, a tḛḛ kɨ ka̰ ko je kɨ rangɨ ngay. 25Dəw kɨ ra ta rɔne ngay, a tḭ tae, nə dəw kɨ ɨlə rɔne kɔ dɔnangɨ tɨ ne, a ngəm rɔne kadɨ kajɨ kɨ bɨtɨ kɨ no̰ tɨ. 26Kɨn ə re dəw madɨ ge ra kɨlə ɓəə ləm ɓa, sɔbɨ kadɨ un gom, nga nɨngə nje kɨlə ɓəə ləm kɨn a e səm lo tɨ kɨ m-a m-ḭ tɨ. Dəw kɨ nje ra kɨlə ɓəə ləm, Bai Luwə a ɔsɨ gone.»
Jəju əl ta kɨ dɔ koyne tɨ
27Jəju əl ə nə: «Kɨ ne kɨn, ndɨlm ɨsɨ nangɨ al, ə se ta ri ə kadɨ m-əl wa? Kadɨ m-əl m-ə nə: “Bai, ajɨ-m ta dɔ kadɨ tɨ kɨ nga̰ kɨ a re dɔm tɨ kɨn a?” NGa e mbata dɔ kadɨ wa kɨn ə m-re bɨtɨ m-tḛḛ-n ne kɨn. 28Bai, ɨtɔjɨ adɨ dɨje gəri tɔ ɓa ləi.» Nɨngə ndu dəw ɓa ḭ kɨ dɔra̰ tɨ ə nə: «M-adɨ dɨje gəri tɔ ɓa ləm ngata, nə m-a m-adɨ-de gəri ɓəy.» 29Kosɨ dɨje kɨ ai loe tɨ no̰o̰ ə oi ndu ta kɨn kɨ mbide əli əi nə: «E ndi ə ndangɨ nḛ.» Nɨngə njé kɨ nungɨ əli əi nə: «Malayka kare ə əl-e ta.» 30Ə Jəju əl-de ə nə: «NDu ta kɨ ɓa ə oi kɨn tḛḛ mbata ləm mi al, nə tḛḛ kɨ mbata ləsi səi je. 31Kɨ ne kɨn, e dɔ kagɨ lo kɨ kadɨ Luwə a gangɨ-n ta dɔ dɨje tɨ kɨ dɔnangɨ tɨ ne ngata, e dɔ kagɨ lo kɨ kadɨ Luwə a uwə-n nje majal kɨ ɨsɨ ɨndə tɔgɨne dɔ dɨje tɨ kɨ dɔnangɨ tɨ ne, ɨle gɨdɨ lo tɨ kɔ ngata. 32NGa nɨngə mi, ndɔ kɨ dɨje a ɓəi mi taa dɔ kagɨ-dəsɨ tɨ kɨn ɓa, m-a m-ndɔr dɨje pətɨ kɨ rɔm tɨ.» 33Me ta tɨ kɨn, Jəju tɔjɨ kadɨ gəri se go rəbɨ kɨ ban ə a oy-n wa?. 34Ə kosɨ je əli-e əi nə: «J-ɨngə me makɨtɨbɨ ndu kun je tɨ ləje təkɨ Kɨrɨsɨ kɨ e dəw kɨ Luwə mbəte, a ɨsɨ bɨtɨ kɨ no̰ne tɨ ɓɨ a oy al+ , nga ra ban be ə ḭ əl ə nə: “Sɔbɨ kadɨ a ɓəi NGon dəw taa dɔ kagɨ-dəsɨ tɨ ə?” Ə NGon dəw ə wa kɨn e na dana ə?» 35Ɓa Jəju əl-de ə nə: «Kunjɨ e dansi tɨ ne dɔ kagɨ lo ndə̰y ɓəy. Nɨngə kadɨ ɨnjɨyəi kɨ no̰si tɨ lokɨ kunjɨ ɨsɨ unjɨ dɔsi tɨ kɨn, kadɨ tə tɨl ɨngə səsi dɔ rəbɨ tɨ al. Tadɔ dəw kɨ njɨyə me tɨl tɨ, gər lo kɨ ɨsɨ aw tɨ al. 36Dɔ kagɨ lo kɨ kunjɨ e səsi kɨn ɓa, adi mesi kunjɨ, kadɨ tə ɨtəli dɨje kɨ me kunjɨ tɨ.» Lokɨ Jəju əl-de ta be nɨngə, ɔtɨ aw ɓɔyɔ rɔne sa̰y ta kəmde tɨ.
Jɨpɨ je mbati kadɨ mede Jəju
37Jəju ra nḛ kɔjɨ je kɨ ətɨ ɓəl ɓəl ta kəm Jɨpɨ je tɨ ka, mbati kadi-e mede. 38E kɨn tɔjɨ ta kɨ nje kəl ta kɨ ta Luwə tɨ Ejay əl ə nə:
«Ɓaɓe, na ə taa ta kɨ tḛḛ taje tɨ osɨ mbide tɨ kɨn ə?
E na je ə Ɓaɓe tɔjɨ-de tɔgɨne ə+ ?» 39Nɨngə darɔ Ejay ə wa təl a no̰o̰ ɔr gɨn nḛ kɨ asii kadɨ mede al ə nə:
40«Luwə tɔ kəmde,
Kadɨ tə oi lo al,
Adɨ mede nga̰ ngororo,
Kadɨ tə gəri nḛ madɨ kare al,
Kadɨ tə təli kəmde rɔ Luwə tɨ al,
Nə tə Luwə ḭ ajɨ-de.+ »
41Ejay əl ta kɨn be mbata kunjɨ Jəju kɨ oo kəte nu ə əl-n ta dɔe tɨ.
42Nḛ kare ɓa, dan njé kun dɔ Jɨpɨ je tɨ wa kɨn, ngay je adi mede Jəju, nə mbati kəli kɨ taga mbata lə Parɨsɨ je kɨ kadɨ a tuwəi-de kɔ gɨn kəy kaw-naa tɨ ləde əi Jɨpɨ je+ . 43Oi majɨ ngay kadɨ dɨje ə pɨti-de ə e sotɨ ɨtə kadɨ Luwə ə pɨtɨ-de.
Ta kɨ ta Jəju tɨ ə a gangɨ ta
44Jəju əl ta kɨ ndune kɨ boy ə nə: «Dəw kɨ adɨ-m mene ɓa, e mi ə adɨ-m mene al, nə e nje kɨlə-m ə ade mene; 45nɨngə dəw kɨ oo-m ə, oo nje kɨlə-m tɔ. 46Mi mi kunjɨ, ə m-re dɔnangɨ tɨ ne mba kadɨ dəw kɨ adɨ-m mene ɓa, dəwe njɨyə me tɨl tɨ al. 47Kɨn ə re ta ləm osɨ mbi dəw tɨ, ə dəwe ra-n kɨlə al ə, e mi ɓa m-gangɨ ta dɔe tɨ al, tadɔ m-re dɔnangɨ tɨ ne kadɨ m-ajɨ dɨje ɓɨ kadɨ m-gangɨ ta dɔde tɨ al. 48Dəw kɨ mbatɨ-m nɨm, taa ta ləm al nɨm ə, aw kɨ nje gangɨ ta dɔne tɨ ngata. Nɨngə e nḛ je kɨ m-ndo dɨje wa kɨn ə, a gangɨ ta dɔe tɨ dɔbəy ndɔ tɨ. 49Təkɨ rɔjetɨ, m-əl ta kɨ dɔ rɔm al, nə e Bai kɨ nje kɨlə-m ə adɨ-m ndu je kɨ kadɨ m-əl nɨm, m-ndo nɨm. 50NGa nɨngə, m-gər kadɨ ndu kɨ Luwə adɨ kɨn ə, e nje re kɨ kajɨ kɨ bɨtɨ kɨ no̰ tɨ. Ta je kɨ m-əl, m-əl-de təkɨ Bai əl-m.»