text: 1Pat wuray na, Farisa hay ta ndo mədzaŋgawa bazlam i Mbəlom mapala eye, tə yaw ma Zerozelem. Tə yaw tə haya gər ka təv i Yesu. 2Tə ŋgatay a siye i gawla i Yesu hay na, tə nda wu mənday andza niye ze məbere həlay. Andza məgweɗe na, ta bara həlay andza nakə kule i bəba təte tay hay a tsikatay aye bay. 3Hərwi mey na, Farisa hay nəteye ta Yahuda hay tebiye na, tə ɗəslaway ha gər a kule i bəba təte tay hay. Ta bara həlay lele andza nakə mə kule tay bay na, ta ndiye ɗaf bay. 4Taɗə ta maw mə luma na, ta bariye həlay təday ada ta ndiye ɗaf. Sa na, tə ɗəslaway ha gər a siye i kule tay hay wal wal, andza matsekeɗe gəse, gəzla ta səŋgəle i ɓəre. 5Anəke na, Farisa hay ta ndo mədzaŋgawa bazlam i Mbəlom mapala eye ta tsətsah ka Yesu, tə gwaɗay: «Gawla yak hay tə ɗəslay ha gər a kule i bəba təte kway təbey na, kemey? Tə nda ɗaf ze məbere həlay andza i kule i bəba təte kway hay na, kemey?» 6Yesu a tsəne andza niye na, a mbəɗatay faya, a gwaɗatay: «Nəkurom na, ndo i bəbərek hay andza nakə Ezay ndo maslaŋ i Mbəlom a watsa ahəl niye! A watsa na, Mbəlom a gwaɗ: “Ndo neheye ta zembeɗeŋ na, tə bazlam ɗekɗek tsa, ɗərev tay na, dəreŋ tə neŋ. 7Nəteye faya ta zembeɗeŋeye kəriye, ane tuk na, kəriye bəna deɗek bay. Wu nakə faya ta tətikateye a ndo hay aye na, bazlam mapala eye i ndo hay tsa.”» 8Yesu a gwaɗatay sa: «Ka gərum ha bazlam i Mbəlom mapala eye hərwi məɗəslay ha gər a kule i ndo hay ɗuh na, kəkay!» 9A gwaɗatay sa: «Asah! Ka gərum ha bazlam i Mbəlom mapala eye na, dəreŋ tə nəkurom, hərwi məgay gər a kule i bəba təte kurom hay lele ɗuh! 10Musa a gwaɗ: “Rəhay ha gər a bəba yak ta may yak bəɗaw!” A gwaɗ sa: “Ndoweye kə tsaɗay a bəba ŋgay ta may ŋgay na, kutoŋ tâ kəɗ na bəɗaw!” 11Nəkurom na, ka təmum bazlam nakay bay. Nəkurom faya ka tətikumatay a ndo hay na, kule i kurban tə məgweɗe a bəba kurom ta may kurom na: “Wu nakə na sliye faya məvəlaka haɓe hərwi madzəne kar aye na, kurban” (andza məgweɗe zlele nakə mavəla eye hərwi Mbəlom aye). 12Ma dəba eye na, a sakum ndo mâ dzəna bəba ŋgay ta may ŋgay sa bay. 13Andza niye, faya ka nasumeye ha bazlam i Mbəlom tə kule nakə faya ka tətikumatay a ndo hay aye. Ada faya ka gumeye wu hay haladzay andza nakay sa.» 14Ma dəba eye na, Yesu a zalatay a ndo hay. Ti ye naha ka təv ŋgay. Ti ye naha na, a gwaɗatay: «Nəkurom tebiye pum zləm ada tsənum wu nakay. 15Wu nakə ndo ma ndiye a huɗ aye na, ma nasiye ha ndo ka təv i Mbəlom bay. Mata nas ha ndo na, wu nakə a yaw abəra mə ɗərev i ndo aye. 16[Ndo nakə zləm andaya faya na, mâ tsəne!]» 17Yesu a ndəv ha andza niye na, a ye ŋgway a gay. Gawla ŋgay hay ta zəŋgal na a gay. Ti ye naha ta tsətsah tə gwaɗay: «Dzeke nakə meeneŋ ka tsik aye na, mbəɗaw bo na, kəkay?» 18Yesu a gwaɗatay: «Nəkurom dərmak na, ka sərum bəɗaw? Wu mənday nakə ndo ma ndiye a huɗ eye na, ma nasiye ha ɗərev i ndo zezeŋ bay. 19Hərwi wu mənday nakə ndo zezeŋ a nda aye na, a ye a ɗərev bay. A ye na, a kutes tsa ada ma deyeweye abəra mə bo.» Bazlam i Yesu nakay a ɗa ha na, kwa wu mənday waray waray na, ndo ma ndiye. 20Yesu a gwaɗatay sa na: «Wu nakə ma nasiye ha ndo ka təv i Mbəlom aye na, wu nakə a yaw abəra mə ɗərev aye. 21Hərwi mədzal gər lelebay eye a yaw na, abəra mə ɗərev. Ta diye a mede nakə ŋgwalak eye bay aye, məge məkal, məkəɗe gər i ndo, 22məge madama, məwe bor ka wu i ndo, məge seweɗ, məvatay gər a ndo hay, məge zlərwek, məge sələk, maŋgəlay bəzay a ndo hay, məɗəslay ha gər a bo, matəre ha bo andza gər mavuwe. 23Wu neheye tebiye lelebay aye na, a yaw abəra mə bo i ndo zezeŋ. Wu neheye lelebay aye na, ma nasiye ha ndo ka təv i Mbəlom.» 24Ma dəba eye na, a lətse a ye abəra ka təv niye. A ye ka dala i Tir ada a Sidoŋ. A ye a gay eye andaya mə ɗəma. A ye a ɗəma na, a say haɓe ndəray mâ sər ha neŋgeye ka niye bay. Ane tuk na, neŋgeye na, a sla məŋgehe bo bay. 25Ŋgwas wuray andaya ka dala i Tir eye niye. Neŋgeye na, slala i Yahuda hay təbey. Tə wa na ma gəma nakə tə zalay Fenisi aye. Fenisi na, neŋgeye ka dala i Siri. Ŋgwas eye niye na, dem ŋgay andaya mahorvov a gay. A tsəne labara i Yesu nakə ndo hay faya ta tsikiye na, a ye ka təv i Yesu ta bəse. A ye naha a dəkway gurmets a Yesu, a gwaɗay: «Amboh! Fakalaw faya ma giye ha ɗəretsətseh tə dem ga, həhar faya abəra tey.» 27Ane tuk na, Yesu a gwaɗay a ŋgwas niye na, «Gər ga ha! Neŋ na, na dzəniye slala ga təday andza nakə ta vəlateye wu mənday a wawa hay aye təday ada tâ rah. Məzle wu mənday i wawa hay məkalatay a wawa i kəra hay na, lele bay.» 28Ŋgwas a mbəɗay faya, a gwaɗay: «Andza niye, bəy ga. Kwa neŋ Yahuda hay bay bəbay na, ka sliye faya madzəne ga segey. Hərwi kwa wawa hay faya ta ndiye wu mənday na, nakə a dəɗaw fataya abəra mə bazlam aye na, wawa i kəra hay ta paliye, ta ndiye bəɗaw?» 29Yesu a tsəne andza niye na, a gwaɗay a ŋgwas: «Bazlam yak nakə ka mbəɗeŋew faya ye na, lele. Do a mətagay, fakalaw ki yaw abəra mə bo i dem yak.» 30Tsa na, ŋgwas niye a maw a mətagay na, dem ŋgay mahəna eye ka təv məhəne. Fakalaw ki ye faya abəra. 31Ma dəba eye na, Yesu a lətse abəra ma gəma i Tir. A həl bo, a ye ta gəma eye andaya tə zalay Sidoŋ ada ta dala nakə tə zalay Dekapol aye. A yaw tə ɗəma na, hərwi məmaw ka tsakay i dəlov i Galile. 32A ndislew a ɗəma na, tə zlay naha ndo wuray mandək aye. Tə gay amboh a Yesu, tə gwaɗay: «Amboh! Pa həlay ka ndo may nakay ada mâ mbəl abəra ma ɗəvats ŋgay nakay tey.» 33Tsa na, Yesu a gay wiyaw a mandək niye mahəŋgeye, ti ye dəreŋ abəra ka təv i ndo hay. Ti ye naha na, a pay wur həlay a zləm i mandək niye. A pay wur həlay na, a zləm sulo sulo. A tuf slesleɓ ka wur həlay a lamay ha a ɗərneh i ndo niye. 34Tsa na, a zəba ɗəre a mbəlom. A ma ha məsəfəre ŋgək a bəzihuɗ. Tsa na, a gwaɗay a ndo niye: «Effata!» Andza məgweɗe: «Zləm yak mâ həndək!» 35Kwayaŋŋa zləm i ndo niye a həndək. A tsəne zləm lele tuk. Wu nakə a ɓaray na ɗərneh a tsik ha me lelebay eye na, a pəla tuk. A tsik me wulaŋaŋa lele tuk. 36Ma dəba eye na, Yesu a gatay me a ndo niye hay tebiye, a gwaɗatay: «Kâ ɗum ha wu nakə na ge aye a ndəray bay.» Yesu a gatay me məɗe ha na, nəteye tə zaka ha məɗe ha wu i Yesu niye a giye ɗuh. 37Wu nakə Yesu a ge aye na, a gatay masuwayaŋ a ndo hay. Tə gwaɗ: «Wu nakə Yesu a ge tebiye aye na, lele haladzay. Neŋgeye na, kwa ndo mandək eye hay, ka həndəkatay na zləm, tə tsəne zləm lele. Kwa ndo neheye tə tsik me bay aye na, ka lambaɗatay ha ɗərneh tay, tə tsik me lele.»


c: text/html

text: 1A ndza məhəne tsakway na, Yesu a mbəɗa gər a Kafernahum. Ndo hay tə tsəne Yesu kə maw a Kafernahum, neŋgeye mə gay nakə a ndzawa mə ɗəma aye na, 2ndo hay ti ye, tə haya gər haladzay ka təv ŋgay. Tə rah a gay niye ɓərits. Kwa ma bəra, ka me i məgeɗ bəbay, təv andaya bay hərwi ndo hay. Tə haya gər andza niye na, hərwi Yesu a tətikawatay bazlam i Mbəlom. 3Ahəl nakə Yesu faya ma tətikateye bazlam i Mbəlom a ndo hay aye na, ndo hay faɗ tə zlay naha ndo matəra eye madzawa eye ka sləlah. 4Ta pəla tsəveɗ mede ha ka təv i Yesu na, ta huta tsəveɗ bay, hərwi ndo hay haladzay ka tsəveɗ. Tsa na, tə tsal ka gər i gay niye. Gər i gay niye na, fatata. Tə sləl bəɗ. Ta ɗaŋgar ha ta təv nakə Yesu mə ɗəma aye. Tə mbəzla ha ndo matəra eye niye ta ləɓer ka təv i Yesu ta sləlah ŋgay niye dzay. 5Yesu a zəba ka mədzal gər tay nakə tə dzala ha faya na, a gwaɗay a ndo niye matəra eye: «Wawa ga, na pəsaka ha mezeleme yak hay.» 6Mə gay niye na, ndo mədzaŋgawa bazlam i Mbəlom mapala eye, nəteye andaya mandza eye dərmak. Tə tsəne andza niye na, tə dzala mə gər tay, tə gwaɗ: 7«Ndo nakay a tsik me i ŋgay andza niye na, kəkay? Nakay na, a tsalay ka gər a Mbəlom. Bəna way nakə ɗa məpəsay ha mezeleme a ndo aye? Maa sla məpəsay ha mezeleme a ndo na, Mbəlom nəte ŋgweŋ bəna, way?» 8Tsa na, Yesu a sər wu nakə tə dzala mə gər tay aye, a gwaɗatay: «Ka dzalum andza niye mə gər kurom na, hərwi mey? 9Maa da me məgwaɗay a ndo matəra eye: “Mezeleme yak kə pəsa” na, waray, kəgəbay “Lətse zla sləlah yak do” na, maa da me mə ɗəma na, waray? 10A seŋ na, sərum ha neŋ Wawa i Ndo na, gədaŋ ga andaya məpəsatay ha mezeleme a ndo hay ka məndzibəra.» Tsa na, a gwaɗay a ndo niye matəra eye: 11«Faya na gwaɗakeye, lətse, zla sləlah yak, do a mətagay.» 12Yesu a tsikay andza niye na, kwayaŋŋa a lətse, a zla sləlah ŋgay. A ye kame i ndo niye hay mahaya gər eye duwak duwak lele, a yaw abəra. Ndo niye hay mbərzəzza eye tə ŋgatay na, a gatay hərɓaɓəkka. Ta zambaɗay a Mbəlom tə gwaɗ: «Eh! Eh! Nakay na, gədaŋ i Mbəlom bəna, ka ŋgatakway a wu andza nakay ɗaɗa bay.» 13Ma dəba eye na, Yesu a mbəɗa gər, a ye ka me i dəlov nakə tə zalay dəlov i Galile aye. Ndo hay haladzay tə yawa naha ka təv ŋgay. A tətikawatay bazlam i Mbəlom. 14Yesu a ndəv ha matətike, a lətse faya ma diye ka tsəveɗ na, a ndzay a gər a ndo matsekele dzaŋgal ka təv i məsler ŋgay. Ndo niye na, tə zalay Levi. Neŋgeye na, wawa i Alfe. Yesu a gwaɗay: «Dara, peŋ bəzay!» Tsa na, Levi a lətse a pay bəzay. 15Pat wuray na, Yesu ta gawla ŋgay hay tə nda wu mənday mə gay i Levi. Ndo matsekele dzaŋgal hay ada ta ndo i mezeleme hay tə nda wu mənday dziye tage Yesu. Nəteye tebiye tə pay bəzay a Yesu. 16Mə ɗəma na, ndo neheye tə dzaŋgawa bazlam i Mbəlom mapala eye a ndo hay aye ta Farisa hay, nəteye andaya dərmak. Tə ŋgatay a Yesu faya ma ndiye wu mənday ta ndo i mezeleme hay na, tə gwaɗatay a gawla i Yesu hay: «A nda wu mənday ka təv eye nəte ta ndo matsekele dzaŋgal hay ada ta ndo i mezeleme hay na, hərwi mey?» 17Yesu a tsəne bazlam tay niye na, a gwaɗatay: «Ndo neheye wuray a gatay bay nəteye zayzay aye na, ta pəliye ndo i sidem bay. Mata pəle ndo i sidem na, ndo neheye ɗəvats eye hay aye. Na yaw məzalatay a ndo neheye tə gwaɗay a gər tay nəteye ŋgwalak eye hay aye bay, ane tuk na, məzalatay a ndo i mezeleme hay ɗuh.» 18Pat wuray na, gawla i Yuhana hay ta Farisa hay, ta ge daliyam andza nakə tə gawa ma slala tay aye. Ndo hay tə yaw ta tsətsah ka Yesu, tə gwaɗay: «Gawla i Yuhana ta Farisa hay nəteye na, ta ge daliyam. Ada hərwi mey gawla yak hay tə ge daliyam bay na, kemey?» 19Yesu a mbəɗatay faya, a gwaɗatay: «Nəteye na, ta giye daliyam bay, hərwi nəteye na, andza mə magurlom i məzle dahəlay. Ahəl nakə zal i dahəlay ka təv tay mba aye na, ndo neheye mazala eye a magurlom i məzle dahəlay na, ta giye daliyam ɗaw? Ahəl nakə zal i dahəlay andaya mba na, ta sliye faya məge daliyam bay. 20Ane tuk na, pat eye ma slaweye na, ta gəsiye fataya abəra zal i dahəlay niye. Pat eye niye na, ta giye daliyam tuk. 21«Bazlam nakay na, andza petekeɗ guram eye tə weɗeye. Ta nasiye ha petekeɗ weɗeye mətepe ka petekeɗ guram eye bay. Hərwi taɗə ta tapa petekeɗ weɗeye ka guram eye na, petekeɗ weɗeye ma ŋgərɗiye ha petekeɗ guram eye. Tsa na, ma ŋguraɗiye. Petekeɗ guram eye niye ma səkahiye maŋgureɗe haladzay. 22«Sa na, ndo ma mbəɗiye guzom lelem eye a gwezem i həzlay guram eye bay na, ka sərum ha təbəɗew. Hərwi ta mbəɗa a ɗəma na, guzom niye lelem eye kə kwasa na, həzlay niye guram eye ma ndohwiye. Guzom dərmak səktih ma mbəɗiye ka dala. Ane tuk na, guzom lelem eye ta mbəɗiye na, a gwezem i həzlay weɗeye dərmak.» 23Pat i mazəzukw bo na, Yesu ta gawla ŋgay hay ti ye ta guvah wuray. Ma guvah niye tə ge a ɗəma na, wuye andaya tə zalay bəle. Gawla i Yesu hay tə həɓ wu niye, tə nda. 24Farisa hay tə ŋgatatay na, tə gwaɗay a Yesu: «Zəba, gawla yak hay ta giye wu nakə bazlam i Mbəlom mapala eye a ge faya me pat i mazəzukw bo aye na, hərwi mey?» 25Yesu a mbəɗatay faya, a gwaɗatay: «Ɗaɗa ka dzaŋgum wu nakə Davit a ge ahəl niye aye təbəɗew? May a wur faya ta ndo ŋgay hay. 26Tsa na, a ye a fələkwa a madzawadzawa i məɗəslay ha gər a Mbəlom. A ye naha, a zla makwala nakə tə vəlay a Mbəlom aye. A nda. A vəlatay a ndo ŋgay hay dərmak, tə nda. Bazlam i Mbəlom mapala eye a vəl tsəveɗ ka mənde na, a ndo məvəlay wu a Mbəlom ɗekɗek bəɗaw? Wu nakay a ge bo na, ahəl nakə Abiyatar neŋgeye bagwar eye i ndo məvəlaway wu a Mbəlom aye.» 27Yesu a gwaɗatay sa: «Mbəlom a vəl pat i mazəzukw bo na, ada mâ dzəna ndo zezeŋ bəna, Mbəlom a ge ndo zezeŋ hərwi məpay bəzay bay.» 28A gwaɗatay: «Maa ləvay gər a pat i mazəzukw bo na, neŋ Wawa i Ndo.»

robotstxt: allowed

filter: keep


text: 1(1b)Ta’, ndəhay ma səpa cəveɗ ŋga Gazlavay ta mevel pal a lamara vagay ŋga Etiyen, a pəshamara aa cəvay. A təwam ga maja meməcey aŋga ha. Ta pas a ŋgene, banay mahura a sawa a ray ndəhay ma təɓa mey ŋga Yesu da Jeruzelem. Sawl a, a səpey cəveɗ ŋga nəsta ndəhay a. A daw a səpta ndəhay mezəle hay, ta ŋgusay fa way a, fa way a. A kərzata, a handata aa fərsəne. Daa ŋgene, ndəhay ŋga Yesu siya aa kwacam ray pal pal aa slam hay mekele mekele daa hwayak ŋga Jude leŋ daa hwayak ŋga Samari. Ndəhay daa mecəmey-ray ŋga ndəhay ŋga Yesu masa mambəkakaya da Jeruzelem na, si ndəhay meslərey gway. 4Ndəhay maa kwacam ray heyey, fa pəkam kwa aa wura aa wura, fa wuzam Mey-maaya-mawiya. 5Ŋga Fəlep na, ta’, a daw aa berney mahura daa hwayak ŋga Samari. Masa aŋga ma wusey la feteɗe na, a wuztar mey a ndəhay daa berney a da ray Kəriste, ndaw masa Gazlavay ma wala ŋga ləhdata ndəhay. 6Ndəhay daa berney a, a diyam, a kusam amba a cəndamara mey aŋga, a nəkmara maazla hay masa aŋga ma kata. Maja ŋgene, a jəkam sləmay maaya maaya fa mey masa Fəlep ma kadatara. 7Malula a bey da ray ndəhay ga ta mewudey ta gədaŋ, ndəhay masa maahəlɓatakaya ta jegwer hay a hətmatar salay ata hay aa slam a. 8Da ray ŋgene, ndəhay daa berney a aa səmam ga, ara mey ba. 9Daa berney a ŋgene, ndaw daha mezəley Simaŋw. Masa Fəlep ta daw aa berney a daa ba araŋ na, Simaŋw fa key maazla hay ga, ama maazla hay a na, a sawa ta fa Gazlavay ba. Ta rəzley ndəhay ga la da Samari ta maazla hay a. A pa ray aŋga ŋga ndaw mahura. 10Maja ŋgene, ndəhay tabiya, bəza hay ta mahura hay daa hwayak a na, a təɓmara mey aŋga. Aa guzlam da ray a, a ləvam: «Aŋga na, ara ndaw ta gədaŋ masa ma zəlmara “gədaŋ mahura ŋga Gazlavay.”» 11Ndəhay feteɗe a təɓmara mey ŋga Simaŋw a maaya maaya maja ta njey la ga da wuzlah ata, ta rəzlta la ta maazla hay mekele mekele masa aa ma kata. 12Ama ta pas ŋgene, Fəlep a sawa, a wuztar Mey-maaya-mawiya da ray Yesu Kəriste, ta da ray mewey ŋga Gazlavay da ray ndəhay. Ndəhay masa ma təɓmara mey ŋga Fəlep e, ta hətam baptem la, kwa zel hay kwa ŋgusay. 13Simaŋw, ndaw ma key maazla heyey, ta’, a təɓa mey a may. Fa dəɓa ha, a hətey baptem, ta’ a daw asi Fəlep, a mbəkda saba. A rəzley maja aa ma hətatar maazla hay mahura masa Fəlep ma kata ta gədaŋ ŋga Gazlavay. 14Fa dəɓa ha, ndəhay meslərey ŋga Yesu da Jeruzelem a cəndamara na, ndəhay da Samari ma təɓmara mey ŋga Gazlavay la. Ta’, a slərmatar ata Piyer ta Jaŋ. 15Masa ata Piyer ta Jaŋ ma wusam la feteɗe na, ta’, a dəram daŋgay a Gazlavay maja ndəhay a. Aa cəfɗamara amba Mesəfney aŋga a sawa a ray ata. 16A dəram daŋgay a Gazlavay da ray ndəhay a na, maja Mesəfney ŋga Gazlavay ta sawa kwa a ray ndaw pal dasi ata daa ba araŋ. Cek masa ata ma hətam na, ara baptem ta mezəley ŋga Yesu Bay Mahura gway. 17Da ray ŋgene, ata Piyer ta Jaŋ a pamatar har a ray. Ta’, ndəhay a, a hətam Mesəfney ŋga Gazlavay dəɓa. 18Masa Simaŋw ma hətatar ndəhay ma hətam Mesəfney ŋga Gazlavay maja ndəhay meslərey a ma pamatar har a ray heyey na, ta’, a vəltar dala ŋgada ata Piyer ta Jaŋ heyey, 19a ləvtar: «Vəlmaya gədaŋ a may, amba da ya ta pey har la a ray kwa waawa na, ndaw a hətey Mesəfney ŋga Gazlavay may.» 20Ama Piyer a mbəɗdara, a ləvar: «Anja Gazlavay ŋga zəɗdaka ta dala akah ha cəpa, maja gədaŋ masa Gazlavay ma vəlda a ndəhay aŋga hay na, ka fa wulkey ka gwa ŋga həɗka ta dala. 21Wure keɗe mey akah daa sləra ŋga Gazlavay keɗe daa ba, maja mevel akah ta mewulkey akah maaya ba fa mey ŋga Gazlavay. 22Mbəkda mekey mebərey, cacəfɗey ambahw fa Gazlavay maja mebərey akah. Da Gazlavay a mbəkdakawa mewulkey maaya ba daa mevel akah la kwa. 23Ya nəka mevel akah na, matara. Kah ndaw masa səleŋ, kah beke ŋga mebərey.» 24Ta’, Simaŋw heyey a mbəɗdatara ŋgada ata Piyer ta Jaŋ heyey, a ləvtar: «Ambahw, akwar ta ray akwar, dərmar daŋgay a Gazlavay maja yah, amba mey masa akwar ma ləvam keɗe na, a hətfaya ba.» 25Masa ata Piyer ta Jaŋ ma kam sede la da ray mey ŋga Bay Mahura Yesu, ma wuzdamatara la a ndəhay da Samari na, ta’, a vəham a Jeruzelem. Ata fa diyam daa cəveɗ na, a wuzam Mey-maaya-mawiya da slala hay mekele mekele daa hwayak ŋga Samari. 26Maslaŋ ŋga Gazlavay a ləvar a Fəlep: «Sləkɗey, daw ta da wurza taa cəveɗ ma daw da Jeruzelem ŋgadaa berney ŋga Gaza. Cəveɗ e a daw ta wuzlah ley.» 27Fəlep, ta’, a sləkɗey, a daw. Daa cəveɗ ŋgene, a hətar ndaw Etiyawpi fa daw a way. Aŋga ndaw mahura, maaŋgwaɗakaya ŋga key madərlam ŋga Kandas, ŋgwas, bay ma wa hwayak ŋga Etiyawpi. Ara aŋga ma kərza dala ŋga Kandas a tabiya. Ndaw Etiyawpi a ta daw la a Jeruzelem, ŋga ragadar a Bay Gazlavay. Fa vəhwa ŋgada way ta seret ŋga pəles. Aŋga fa jeŋgey ɗerewel ŋga Izay, ndaw ma təla mey ŋga Gazlavay zleezle. 29Mesəfney ŋga Gazlavay a ləvar a Fəlep: «Daw asi ndaw ta seret katay.» 30Fəlep, ta’, a hway, a kərza ndaw aha daa cəveɗ. Masa aŋga ma cənda ndaw a fa jeŋgey daa ɗerewel ŋga Izay, ndaw ma təla mey ŋga Gazlavay na, ta’, Fəlep aa cəfɗa, a ləvar: «Ka fa cənda mey daa ɗerewel masa kah ma jaŋga ŋgene daw?» 31Ndaw Etiyawpi heyey a mbəɗdara: «Da ndaw ta kadiwa daa ba na, ya da cənda kwara?» Ta’, a ləvar a Fəlep heyey ŋga təpwa aa seret aŋga ha. Fəlep, ta’, a təpey, a njey a cakay a. 32Mey daa ɗerewel ŋga Gazlavay masa aŋga ma jaŋga ha na, mey a, a ləvey: «Aŋga na, anda təɓaŋ ma handamara ŋga hərey, aŋga anda bəz-təɓaŋ ma təway ba kwa masa fa handamara ŋga sley eŋgwec aŋga, ta wura mey aŋga ŋga təway anda ŋgene daa ba may. 33A pam dey a ray a ba anda cek saw, a kamar sariya ta cəveɗ e ba. Aŋga ta mbəkey bəzey da bəla ŋga zəley sləmay aŋga daa ba, maja ta ndəvdamara heter aŋga da bəla sem.» 34Ndaw Etiyawpi heyey a ləvar a Fəlep: «Ambahw, kadiwa cey! Ndaw ma təla mey ŋga Gazlavay kaa na, aa guzley da ray wa? Aa guzley da ray aŋga ray aŋga daw, da ray ndaw mekele daw?» 35Ta’, Fəlep a wuzdara mey daa ɗerewel ŋga Gazlavay a. A zla ta fa mey masa ndaw a ma jaŋga keɗe heyey, a wuzar mey da ray Mey-maaya-mawiya ŋga Yesu. 36Masa ata fa diyam daa cəveɗ, a wusam a mey yam daha. Ta’, ndaw Etiyawpi a, a ləvar: «Ehe, yam keɗe daha. Ma təkya ŋga hətey baptem na, me?» [ 37Fəlep a ləvar: «Da ka ta təɓa mey ŋga Yesu la ta mevel pal na, ka gwa ŋga hətey baptem.» Ndaw Etiyawpi a mbəɗdara, a ləvar: «Ya ta təɓa Yesu Kəriste la, aŋga Bəzey ŋga Gazlavay.»] 38Ta’, ndaw Etiyawpi a, a ləvar a ndaw ma kərza ray ŋga pəles ŋga lacada seret. Ata Fəlep ta ndaw Etiyawpi a, a pamawa salay, a mbəzam aa yam. Fəlep ta’, a kar baptem a ndaw aha. 39Masa ata fa bamawa daa yam na, Mesəfney ŋga Gazlavay leŋ! a la Fəlep. Ndaw Etiyawpi a, a hətar saba, ama fa daw ta meesəmey ga. 40Wure ŋgene, Fəlep a nəkey dey na, aŋga daa berney ŋga Azawtus. A daw ta mewuzey Mey-maaya-mawiya da slala hay tabiya daa cəveɗ haa kasl a wusey aa berney ŋga Sezere.


text: 1Pat i mazəzukw bo a ye abəra mə ɗəma na, Mari i Magədala, Mari may i Yakuba ta Salome, ti ye ta səkəm mal huŋŋa eye, hərwi a satay məwetse ka mədahaŋ i Yesu. 2Pat i luma i sidzew i mekedœ ŋgwas neheye ti ye ka me tsəvay. Tə husa na, pat faya ma tsaraweye tərɗassa. 3Ahəl nakə faya ta diye na, ta tsətsah ka bo mə walaŋ tay, tə gwaɗ: «Mata bədəŋgwalakway na beber abəra ka me i tsəvay na, way?» 4Tə ndisl naha na, ta zəba ɗəre. Ta zəba ɗəre na, tə ŋgatay a beber niye bagwar eye ta dərəzl ha ka tsəvay aye na, ɓa mabədəŋgwala eye faya abəra, madzaka eye ka tsakay tsɨy. 5Ti ye naha na, tə fələkwa a tsəvay niye. Ti ye na tə ŋgatay a ndo gawla aye. Neŋgeye mandza eye ta diye i həlay i mənday. Ndoweye niye na, tə petekeɗ kweɗek kweɗek eye ka bo. Petekeɗ eye niye faya na, zəbol eye təzl. Ŋgwas niye hay tə ŋgatay andza niye ta dzədzar slaɓ slaɓ. 6Ane tuk na, a gwaɗatay: «Kâ dzədzarum bay. Faya ka pəlumeye na, Yesu ndo i Nazaret, neŋgeye nakə ta dar na ka mayako mazləlmbaɗa eye. Neŋgeye andaya kanaŋ bay, kə mbəlaw abəra ma mədahaŋ. Ehey! Zəbum, təv nakə tə həna ha faya aye na, anaŋ. 7Dum anəke ta tsikumatay faya a gawla ŋgay hay ada kâ ɗumay ha a Piyer lele. Gwaɗumatay na, ma lahakumeye a Galile. Ka ŋgatumeye mə ɗəma andza nakə a tsikakum eye.» 8Tə tsəne andza niye na, tə ndohwaw abəra na, ta hway dəreŋ abəra ka təv i tsəvay niye. Ta hway na, hərwi zluwer a gatay, faya ta dzədzariye. Ta təkəray a ndəray kwa tsekweŋ bay tebiye hərwi zluwer a gatay. 9Pat i luma i sidzew pərik i mekedœ na, Yesu a lətsew abəra ma mədahaŋ. A lətsew na, a bəzay ha bo kurre a Mari nakə a yaw abəra ma Magədala aye. Neŋgeye na, ŋgwas nakə Yesu a həhar faya abəra fakalaw hay tasəla aye. 10A ye a təkəratay a ndo neheye tə ndzawa tage Yesu aye. A ye naha na, faya ta tuwiye hərwi mədahaŋ i Yesu. A təkəratay wu nakə a ge bo tə neŋgeye. 11Tə tsəne wu nakə a tsikatay aye, a gwaɗatay: «Yesu na, kə mbəlaw abəra ma mədahaŋ, neŋ na, na ŋgatay bəna mey na!» Ndo neheye ta təma bazlam ŋgay niye a tsikatay aye bay. 12Ma dəba eye na, Yesu a mbəɗa ha bo ŋgay wal a bəzatay ha bo a gawla ŋgay hay sulo. A bəzatay ha bo na, ahəl nakə nəteye ka tsəveɗ faya ta diye a gəma aye. 13Ndo niye hay sulo aye tə maw a Zerozelem. Tə maw na, ta təkəray wu nakə tə ŋgatay aye a siye i gawla i Yesu hay. Nəteye ta təmatay na bay ŋgway huya. 14Ma dəba eye sa na, Yesu a bəzatay ha bo a gawla ŋgay hay kuro gər eye nəte. A bəzatay ha bo na, ahəl nakə nəteye faya ta ndiye ɗaf aye. Tsa na, a gatay me hərwi mədzele gər tay nakə andaya bay aye, ada hərwi ta dzala ha ka wu nakə ndo neheye tə tsikatay kurre, tə gwaɗatay: «Nəmaa ŋgatay a Yesu kə lətsew abəra ma mədahaŋ» aye na, ta dzala ha bay. 15Tsa na, a gwaɗatay: «Anəke na, dum ka kokway i məndzibəra tebiye. Ɗum ha Labara Ŋgwalak eye a ndo zezeŋ tebiye ka məndzibəra. 16Ndo nakə kə tsəne ada kə dzala ga ha tə ɗərev nəte ada ta dzəhuɓ ha a yam aye na, ma təmiye. Ndo nakə kə dzala ga ha bay aye na, Mbəlom ma ta giye faya sariya 17Ta ta səriye ha ndo neheye ta dzala ga ha ta deɗek na, ma kəkay? Nəteye na, ta sliye faya mahəhere fakalaw abəra mə bo i ndo tə məzele ga. Ta tsikiye me tə bazlam i gəma hay wal wal. 18Kwa taɗə ta gəs dədœ tə həlay, kwa tə sa muwar na, ma gateye wuray kwa tsekweŋ bay tebiye. Ta piye həlay ka ndo i ɗəvats hay na, ta mbəliye.» 19Yesu Bəy Maduweŋ a tsikatay andza niye na, a tsal ŋgway a mbəlom. A ye na, a ndza tə həlay i mənday i Mbəlom. 20Gawla ŋgay hay dərmak ti ye mata ɗa ha bazlam ŋgwalak eye niye Yesu a tsikatay aye kwa a ŋgay. Bəy Maduweŋ a dzənawa tay ha ada a vəlawatay gədaŋ ka məge wu neheye a ge masuwayaŋ aye. Maa ɗa ha tə tsik bazlam i Mbəlom ta gədaŋ i Yesu na, masuwayaŋ nakə tə gawa aye.


text: 1Go tɨ Jəju lə rɔne əl-de ta kɨ kujɨ ta ə nə: «Dɨngəm kare ndɔr nju, nɨngə ɨndə sɨngə gugɨ gɨde wukɨ. Ur ɓe kadɨ tə mborəi man nju tɨ, nɨngə ur nḛ tə ta kagɨ be, kadɨ dɨje ɨsi dɔ tɨ ngəmi ndɔr ka kɨn. Ɓa go tɨ, dɔɔi ta naa tɨ kɨ dɨje kɨ njé ra kɨlə nju, kadɨ tə rai kɨle adi-e, ə kagɨ loe tɨ ɓa, a ka̰yḭ-naa nḛe, nɨngə e wa ɔtɨ aw mba. 2Lokɨ kagɨ lo kɨjə kandɨ nju asɨ nɨngə, ɨlə ɓəə ləne kare kadɨ aw taa kandɨ nḛ ndor ka kɨn, kɨ ya̰ne ji njé ra kɨle tɨ adɨ-ne. 3Nə lokɨ ɓəə aw nɨngə, njé ra kɨlə je uwəi-e, tɨndəi-e ngay, ə tuwəi-e adɨ təl kɨ jine kare aw. 4NJe ndɔr təl ɨlə ɓəə kɨ rangɨ ɓəy. E ka, tɨndəi dɔe mbukɨ mbukɨ je, taji-e je tɔ. 5Be ka, dɨngəm ka kɨn təl ɨlə ɓəə kɨ rangɨ ɓəy. Ɓəə kɨn uwəi-e tɔli-e, taa njé kɨ goe tɨ ka, tɨndəi-de je, tɔli-de je wa ɓəy tɔ. 6Lo kɨn tɨ, ngonne kɨ dɨngəm kɨ ndɨge ngay, par ə nay kɨ karne sie. Ə un-e ɨle tə dɔbəy dəw rɔde tɨ, tadɔ əl ə nə: “A ɓəli gɨdɨ ngonm.” 7Nə njé ra kɨlə nju ka kɨn əli-naa dande tɨ əi nə: “Darɔe ə wa kam ə a e nje nḛ nduwə, ə adɨ jɨ tɔli-e, nɨngə ndɔr nju kɨn a e nḛ ləje.” 8E be ə, uwəi ngon ka kɨn tɔli-e, ɨləi nɨne gɨdɨ ndɔr tɨ taga. 9Ə se dɨngəm nje ndɔr kɨn a ra ban wa? A re kadɨ tɔl njé ra kɨlə je kɨn kɔ, ə sangɨ njé kɨ rangɨ ɨndə-de ta ndɔr tɨ. 10Ɨtɨdəi ta kɨn me makɨtɨbɨ tɨ lə Luwə oi al a? “MBal kɨ njé ra kəy je mbati-e, E ə təl mbal kɨ e tɔgɨ kəy. 11E kɨn e kɨlə ra Ɓaɓe. E nḛ kɔjɨ kɨ ətɨ ɓəl ə to ta kəmje tɨ kɨn.”» 12Lo kɨn tɨ, kɨ bo je kɨ dɔ Jɨpɨ je tɨ, sangi rəbɨ kadɨ n-uwəi Jəju, tadɔ gəri majɨ kadɨ kujɨ ta kɨ Jəju əl kɨn sɔbɨ dɔde, nə ɓəli kosɨ je, adɨ ɨyə̰i-e, ə ɔti awi lo ləde. 13Kɨ bo kɨ dɔ Jɨpɨ je tɨ ɨləi Parɨsɨ je madɨ kɨ dɨje madɨ kɨ me ɓutɨ tɨ lə Erodɨ tɨ rɔ Jəju tɨ mba kadɨ tə n-ɨyəi kulə n-uwəi-e-n kɨ ta kɨ tae tɨ. 14Rəi əli-e əi nə: «NJe ndo, jɨ gər kadɨ ḭ nje kəl ta kɨ rɔjetɨ, taa ɨɓəl kəm dəw al nɨm. Ḭ o nḛ ra kɨ gɨdɨ tɨ taga ne kam al, taa ḭ nje ndo dɨje rəbɨ lə Luwə kɨ goe kɨ rɔjetɨ. Ə əl-je adɨ j-o: e loe tɨ ə se e loe tɨ al kadɨ dəw ɨgə la-mbə nje ko̰ɓe kɨ bo Səjar ə? Kadɨ tə j-ɨgə la-mbə ə se j-ɨgə al ə?» 15Nə Jəju gər kədɨ kəm dɨje ləde adɨ əl-de ə nə: «MBa ri ə ɨyəi kulə kadɨ uwəi-mi ə? Ɨrəi kɨ sɨlə kare adi-mi m-o.» 16Ə rəi kɨ sɨlə kare adi-e, nɨngə dəjɨ-de ə nə: «Dɔ na̰ ə ɨndəi, ə tɔ na̰ tɔ ə ndangi sɨlə tɨ kɨn ə?» Ə ɨləi-e tɨ əi nə: «E nje ko̰ɓe kɨ bo Səjar.» 17Jəju təl əl-de ə nə: «Nḛ lə Səjar ə adi Səjar, nḛ lə Luwə ə adi Luwə tɔ.» Lo kɨn tɨ, ta lə Jəju dum dɔde ngay. 18Sadusɨ je kɨ əi dɨje kɨ ooi kadɨ njé koy je a ḭḭ taa lo koy tɨ al, rəi rɔ Jəju tɨ dəji-e əi nə: 19«NJe ndo dɨje, Mojɨ ndangɨ ndu kɨn me makɨtɨbɨ tɨ adɨ-je ə nə: “Re dəw madɨ, ngoko̰e taa dəne, ə ngoko̰e ka kɨn ojɨ ngon kɨ dəne ka kɨn al ɓəy ə oy nɨngə, kadɨ taa dəne nduwə kɨn, ojɨ-n ngan je kadɨ tḛḛi to nje goto tɨ.” 20Kɨ ɔjɨ dɔ ta kɨn, ngakonaa je əi sɨri. Kɨ dɔsa̰y taa dəne, ə ojɨ-n ngon kɨ kadɨ tə ɔr toe al ɓəy par ə ɔtɨ oy. 21Kɨ ko̰ joo re taa dəne nduwə ka kɨn, nɨngə ojɨ sie ngon ɓa ɔr to nje goto ka kɨn al ɓəy ə re oy ka ɓəy. Kɨ ko̰ mɨtə re ə kae tɨ ə wa ka kɨn ɓəy. 22Adɨ ngakonaa je kɨ sɨri kɨn, taai dəne kɨ kare kɨn pətɨ tɨgə, ka dəw kare kɨ dande tɨ kɨ ojɨ sie ngon ɓəy taa kadɨ oy goto. Gode tɨ pətɨ, darɔ dəne wa re oy tɔ. 23Ə se ndɔ kɨ njé koy je a ḭḭ taa lo koy tɨ, ə əi je a ḭḭ lo koy tɨ ə, na̰ dande tɨ ə dəne kɨn a e nee ə? Tadɔ əi sɨri pətɨ taai-e nede tɨ.» 24Jəju əl-de ə nə: «Səi dɨje kɨ ɨndəmi rəbɨ, nɨngə kadɨ ɨgəri təkɨ ɨndəmi rəbɨ tadɔ ɨgəri makɨtɨbɨ lə Luwə al nɨm, taa ɨgəri tɔgɨ lə Luwə al nɨm tɔ. 25Təkɨ rɔjetɨ, ndɔ dɨje a ḭḭ taa lo koy tɨ, dɨngəm je kɨ dəne je a taai-naa al ngata. Pətɨ a toi tə Malayka je be me dɔra̰ tɨ. 26Ta kɨ ɔjɨ dɔ kḭ kɨ njé koy je a ḭḭ taa lo koy tɨ, ɨtɨdəi ta kɨ ɔjɨ dɔ por kɨ o̰ me nga̰ tɨ, ə e kɨ kəl tae me makɨtɨbɨ tɨ lə Mojɨ kɨn al a? Luwə əl Mojɨ ta lo kɨn tɨ ə nə: “Mi Luwə lə Abɨrakam, mi Luwə lə Isakɨ, kɨ Luwə lə Jakobɨ.” 27Luwə e Luwə lə dɨje kɨ njé kɨsɨ kəm ba, ɓɨ e Luwə lə njé koy je al. Ɨndəmi rəbɨ ndəm kɨ dɔ gangɨ.» 28NJe ndo ndu-kun kare kɨ oo ndude lo najɨ-naa ta tɨ, lo kɨ oo adɨ Jəju ɨlə ta Sadusɨ je tɨ majɨ ngay, ɔtɨ aw rɔ Jəju tɨ dəje ə nə: «Dan ndu-kun je tɨ pətɨ kɨn, e kɨ ra ə e kɨ dɔsa̰y dan tɨ ə?» 29Jəju əl-e ə nə: «NDu-kun kɨ dɔsa̰y kɨ ɨtə ndu-kun je pətɨ ə to kɨn: “O Isɨrayəl! Ɓaɓe Luwə ləje e Ɓaɓe kɨ e karne ba. 30A ɨndɨgɨ Ɓaɓe Luwə ləi kɨ nga̰mei ba pətɨ, kɨ ndɨli ba pətɨ, kɨ mər ta ləi ba pətɨ, taa kɨ tɔgi ba pətɨ tɔ.” 31Nɨngə ndu-kun kɨ ko̰ joo ə to kɨn: “A ɨndɨgɨ dəw madi tə darɔi ḭ wa be tɔ.” NDu-kun kɨ rangɨ kɨ ɨtə ndu-kun je kɨ joo kɨn goto.» 32NJé ndo ndu-kun je lə Luwə əl Jəju ə nə: «Majɨ ngay NJe ndo! ta kɨ əl e ta kɨ rɔjetɨ: Ɓaɓe Luwə ləje e karne ba par ə e Luwə, Luwə kɨ rangɨ goto. 33Nɨngə, kadɨ dəw ndɨge kɨ nga̰mene ba pətɨ, kɨ nḛ gər kɨ dɔne ba pətɨ, kɨ tɔgɨne ba pətɨ, taa kadɨ dəw ndɨgɨ dəw madɨne tə darɔne wa be tɔ. E kɨn e sotɨ ngay ɨtə da je kɨ kɨjə məsɨde kadɨ-kare tɨ, kɨlə por dɔ tɨ tə kadɨ-kare, kɨ kɨjə məsɨ kadɨ-kare je kɨ dangɨ dangɨ kɨ kadɨ Luwə.» 34Lokɨ Jəju oo kadɨ nje ndo ndu-kun kɨn ɨlə ta tɨ kɨ kəm-kədɨ, nɨngə əl-e ə nə: «Ḭ sa̰y al kɨ ko̰ɓe lə Luwə.» Go ta je tɨ kɨn, dəw ka sangɨ kadɨ n-dəjɨ ta Jəju al ngata. 35Lokɨ Jəju ɨsɨ ndo dɨje nḛ gɨn kəy tɨ lə Luwə, dəjɨ-de ta ə nə: «Ra ban be ə njé ndo ndu-kun je əli par əi nə Kɨrɨsɨ kɨ e Dəw kɨ Luwə mbəte e ngon ka Dabɨdɨ ə? 36Dabɨdɨ ə wa kɨ dɔne, lokɨ NDɨl Luwə ra kɨlə mee tɨ, əl ə nə: “Ɓaɓe Luwə əl Ɓaɓe ləm ə nə: ‹Ɨre ɨsɨ dɔ ji ko̰m tɨ ne, Bɨtɨ kadɨ m-ɨlə njé ba̰ je ləi gɨn tɔgi tɨ›.” 37«Dabɨdɨ ə wa kɨ dɔne ɓar-e Ɓane, nga kɨ go rəbɨ kɨ ban taa Kɨrɨsɨ e-n ngon ka Dabɨdɨ ə?» Kosɨ dɨje ngay ooi ta lə Jəju kɨ rɔnəl. 38Me nḛ ndo tɨ lə Jəju kɨ ɨsɨ ndo kosɨ je, əl-de ə nə: «Ɨndəi kəm-kədɨ dɔ rɔsi tɨ kɨ rɔ njé ndo ndu-kun je tɨ. Əi dɨje kɨ gei njɨyə kɨ kɨbɨ ngal, taa gei kadɨ dɨje rai-de lapɨya kɨ ɓukɨ-naa tɨ lo kɨngə-naa je tɨ lə kosɨ je tɔ. 39Gɨn kəy kaw-naa je tɨ, ə se lo nḛ kuso tɨ, a gei lo kɨsɨ dɨje kɨ bo, kəte no̰ dɨje tɨ. 40Taai nḛ majɨ je lə nje ngaw koy je pətɨ pətɨ jide tɨ, nɨngə ədi kəm dɨje kɨ kəl ta kɨ Luwə kɨ gɨne gangɨ al, kadɨ dɨje ooi-de təkɨ n-əi dɨje kɨ majɨ. Go kɨlə ra je tɨ kɨ be kɨn, Luwə a gangɨ-n ta kɨ nga̰ ngay dɔde tɨ ɨtə ndəgɨ dɨje.» 41Jəju ɨsɨ sɔbɨ no̰ lo kɨlə kadɨ-kare, ɨsɨ ɨsɨ oo kɨlə kɨ dɨje ɨsɨ ləi kadɨ-kare. NJé nḛ kɨngə je ngay adi la ngay ngay. 42Nɨngə nje ngaw koy kɨ nje ndoo kare re kɨ ngan sɨlə joo, tə nḛ kɨ tḛḛ nḛ al ɨlə tɔ. 43Adɨ Jəju ɓar njé ndo je ləne əl-de ə nə: «M-əl səsi təkɨ rɔjetɨ, nje ngaw koy kɨ nje ndoo kam ɨlə kadɨ-kare ɨtə ndəgɨ dɨje pətɨ. 44Tadɔ ndəgɨ dɨje adi burɨm la je ləde, nə nje ngaw koy kɨn adɨ nḛ kɨngə kɨ me kəy tɨ ləne ba pu. E ɓay nḛ kɨ nay jie tɨ kadɨ ra-n kɨ rɔne ə un adɨ kɨn.»


text: 1Ma Yeesu, ka ənyanə nə ci, ca shi ka ɗa ŋwaŋuunə, ci na ɗa gəŋwanə ka ənjitə da i əpinə da ənjitə məəki. Acii ha'ə, wanyinə ka banə ka hə akəŋwacii Əntaŋfə da Yeesu Aləmasiihu, 2waazawə waɓənə ŋga Əntaŋfə, ha ɗa gazhi'waanə ŋga zhi'wa də nə ŋga ənja, taa kə mwayi tii fa waɓənəkii, taa pooshi. Maa kə ɗii ənji bwaya bwayaanə, dzaluu tə tii, ha haɗa də tii, ha vii ka tii ŋgeerənə kaa təya ɗa ŋunyi sləna, ha ɗa gazhi'waanə ŋga sə'watə taa mi patə saa'itə ha dzəgunə ka ənja. 3Ɗawə ha'ə, acii tə'i saa'i na shi ətə pooshi ənji na moo fa ŋunyi dzəgunənə. Amma, makə see sətə kaɗeesəkə ka tii nə təya moo fanə, ka jaajatənə nə tii də ənji dzəgunənə laŋə, kaa təya dzəgunə ka tii makə sətə mwayi tii. 4Ka njiikəginə nə tii liminətii ka fa gooŋgaanə, təya dzəgərə ka fa jirakənə. 5Amma, ma ha, duu aakəŋwa də ətsətə naaku nə taa agi mi patə, ha sə'watə taa ŋgutə sa ciɓa, ha waaza Ŋunyi Habara ka ənja, ha mbu'utəgi də slənətə vii Əntaŋfə ka hə. 6Ma nyi kamə, ka ndzaanə nə nyi makə sataka ətə ci ənjə a vii ka Əntaŋfə, waatoo kə mbu'ya saa'i ŋga əntənaaki. 7Kə ɗii nyi gazhi'waanə ŋga slənə gooŋgaanə, kə uudəpaa nyi slənaaki əsə, masaaweemə nyi ka vii gooŋgaaki əsə. 8Kə shii nyi oo'i, ma uusəratə nə Slandanə a ənya, tə'i shikwa ca gəra tə nyi aciikii putə ŋga ndzaanaaki matsəkii akəŋwaciikii. Ma ca, əndə la gəŋwanə də rəgwakii nə ci. Əntaa ka nyi nyi daanəki nii kəya vii shikwakii əsə, amma da i ka patənə ŋga ənjitə ca moo ənyanaakii ka shaŋə. 9Ma ɗanəkwa, ɗawə gazhi'waanə ŋga shinə aa hanə aaɓiiki pii pii, 10acii ma Dimasə, kə bwasee ci ka nyi putə ŋga uuɗə uushi'inə ŋga duuniyana, ca palə saakii aa Teesaloonika. Kə pyalə Karasəka aanə hanyinə ŋga Galatiya. Titusə əsə, kə pyalə ci aanə hanyinə ŋga Daləmatiya. 11See Luka mbəɗaanə aɓiiki. Ma ha sha, 'waanə tə Marəkusə, una pyalya, kaa ca shi ka tsakənə tə nyi agi sləna. 12Acii Tikikusə maa, kə sləkee nyi ka ci aa Afisa. 13Ma ha sha, ŋgiraanə ka nyi kəjeerənaaki ŋga kəla də əra ətə bwasee nyi ga Karəpusə də Tərawasə. Ha ŋgiraanə əsə ləkaləkatənyinə, ma palee maa, ətə ŋga kuvə'unə. 14Ma Aləkəsandəra ənhya, kə ɗii ci ka nyi bwaya bwayaanə ka shaŋə. Slandanə na ki'itə ka ci bwaya bwayaanaakii. 15Aa ha nəhə naaku nə aciikii əsə, acii kə ɗii ci gazhi'waanə ŋga dzavə waaza Ŋunyi Habara aa meenə ka shaŋə. 16Ma saa'itə nyi akəŋwacii gəŋwanə ŋga təkəŋwanə, pooshi əndə gi ka pərapaanə tə nyi taa rəŋwə. Ənji patə, kə bwasee tii ka nyi. Wa Əntaŋfə a tifyagi ka tii 'waslyakəətsatii! 17Amma kə kəŋaanə Slandanə kədəhə da nyi, ca tsakə ka nyi ŋgeerənə ŋga waaza Ŋunyi Habara furəŋə, hara slikərənə patə asəkə kuvə gəŋwanə a fa; kə luupaa Slandanə tə nyi ama wə əsə. 18Acii ha'ə, kə shii nyi, ka luupaanə nə Slandanə tə nyi acii taa ŋgutə tsarə ŋga bwaya uushi, ca kərə tə nyi jamə aadəgyə, hatə cii kəya ɗa ŋwaŋuunə. Naakii nə ɗuunuunə ka ca'ə ndəŋwə ndəŋwə. Aamiina. 19Nəhəpaa ka nyi tə Pərisəkila da Akila da ənji yi ŋga Wanasifara. 20Kə ənəgi Irasəta də Koorintiya, nya bwasee ka Tərafima də Milita acii paa ci fatə ndaŋə ndaŋənə ŋga shishinəkii. 21Ɗawə gazhi'waanə ŋga shinə taabu'u ɗanə vyanə. Ma i Abulusə da Pudisə da Linasə da Kəlawudiya da patənə ŋga ndzəkəŋushi'inə ənji nə'unə, kə nəhəpaa tii tə hə. 22Wa Slandanə a ndzaanə a ədzəməku, ca ɗa koonə pwapoonə.


text: 1“Ma ka saa'ita, ka ndzaanə nə ŋwaŋuunə ŋga dagyə makə sətə sha ɗii tə uuji kadəmiinə pu'u. Ma təya, kə fə'i tii garəkuwanyinatii, təya dzə aa ha dagwa maɗanə ka gəŋunə də ci. 2Tufə agitii, maɗiikəkii nə tii. Tufə əsə, macicirəkii nə tii. 3Ma maɗiikəkiinyiita, kə ŋgərəənə tii garəkuwanyinatii yadə əgəənə hara maara. 4Amma, ma macicirəkiinyiita, kə ŋgərəənə tii maarənyinatii. 5Makə səkəpaa dagwa maɗanə na, kə zhikuki tii patə, təya kwaalagi aa ŋunyi. 6“Ma ətsə ahada vəɗa, ənjə a wazha də banə: ‘Waanə dagwa maɗanə! Shigimə ka luuginə tə ci!’ 7Wata uuji kadəmiitə a maɗə patə ka haɗatəgi də garəkuwanyinatii. 8Wata maɗiikə uuji kadəmiitə tufə a ba ka macicirəkiita: ‘Ndiimə keenə maarə gi'u. Wiinə gunə ka məətəginə asəkə garəkuwanyinə geenə.’ 9Amma macicirə uuji kadəmiitə a ba ka tii, əŋki tii: ‘Yaci pooshi na mbu'u kaamə pata? Ma ɗanuunə, dəmə ka iracii noonə aa luuma.’ 10Wata kə pyalə maɗiikə kadəmiitə ka iracii maarəkii. Ma təya palə ha'ə, wata dagwa maɗanə a mbu'ya. Ma uuji kadəmiitə matasəkakii, kə dəməgərə tii atsaa dagwa maɗanə ka zəmə əndzanə ŋga rəya. Ənjə a pa'əgi makuva. 11Ma daba'əkii, harakiitə tufə a jiga, təya dza makuva, təya ba: ‘Slandana, Slandana! Wunəgi keenə makuva!’ 12Amma dagwa maɗanə a ba ka tii, əŋki ci: ‘Tantanyinə cii kya ba koonə: mashiimə nyi tuunə.’ ” 13Wata Yeesu a uudəpaa waɓənaakii, əŋki ci, “Nəhəmə, acii mashiimuunə uusəra taa saa'i.” 14“Ma ŋwaŋuunə ŋga dagyə əsə, ka ndzaanə nə ci makə sətə sha ɗii tə əndə'i əndə da lyawarənaakii makkə. Ma ca maɗə kaa ca palə oogə, ca 'waa'watə lyawariitaakii, ca ba'avə uushi'inaakii aaciitii. 15Ca təəkəpaa ka tii mbərə mbərə da ŋgeerənatii. Waatoo, ca vii ka əndə'i pamə tufə. Əndə'i əsə, ca vii ka ci pamə bəra'i. Əndə'i əsə, ca vii ka ci pamə rəŋwə. Ma daba'əkii, ca maɗə, ca palə oogə. 16Ma əndətə ba'avə ənji ka ci pamə tufə, masəkəpaamə ci na. Pii ca dzə ka ɗa də fiiriinə, ca upaa riiba ŋga pamə tufə aagyanə əta. 17Ha'ə ɗii əndətə ba'avə ənji ka ci pamə bəra'i əsə. Ca upaa riiba ŋga pamə bəra'i aagyanə əta. 18Amma, ma əndətə ba'avə ənji ka ci pamə rəŋwə, ca dzə, ca tələgi gu'u, ca umbee ka kwaɓa ŋga slandanəkii davə. 19“Ma daba'ə baanə laŋə, wata slandanətii a ənya aasii. Ca ləgwa amatii taa mi ɗii tii ka ci də gənaakii. 20Wata əndətə ba'avə ənji ka ci pamə tufə a shi aakəŋwacii slandanəkii, ca vii ka ci hara pamə tufə, əŋki ci: ‘Slandanəkya, kə vii hə ka nyi pamə tufə, nya dzə ka ɗa fiiriinə də ci. Wiinə riiba tufə ətə upaa nyi aagyanəkii.’ 21Əŋki slandanəkii ka ci: ‘Ŋga'ə ɗii, kə kuyirii nyi tə hə. Ŋunyi əndə slənə nə hə, əndə gooŋga. Kə ɗii hə gooŋgaanə agi ɗa fiiriinə də magi'u kwaɓa. Acii ha'ə, ka ba'avənə nə nyi malaŋəkii aaciiku. Shiwa aa hanə aaɓiiki ka ɗa mooɗasəkə da nyi.’ 22Ma əndətə ba'avə ənji ka ci pamə bəra'i, kə shi ci, ca ba ka slandanəkii: ‘Slandanəkya, kə vii hə ka nyi pamə bəra'i. Wiinə riiba bəra'i ətə upaa nyi aagyanəkii.’ 23Əŋki slandanəkii ka ci: ‘Ŋga'ə ɗii, kə kuyirii nyi tə hə. Ŋunyi əndə slənə nə hə, əndə gooŋga. Kə ɗii hə gooŋgaanə agi ɗa fiiriinə də magi'u kwaɓa. Acii ha'ə, ka ba'avənə nə nyi malaŋəkii aaciiku. Shiwa aa hanə aaɓiiki ka ɗa mooɗasəkə da nyi.’ 24Ma əndətə ba'avə ənji ka ci pamə rəŋwə, kə shi ci əsə, əŋki ci ka slandanəkii: ‘Slandanəkya, kə shii nyi, ma ha, maŋgwa'ə ŋgwa'ə əndə nə hə. Ma moonəku, see a upaa hə cifanə ka hatə maləgamə hə davə, ha dzatəgi ka hatə mabu'umə hə davə. 25Acii ha'ə, kə ŋgwaləgi nyi, nya dzə ka umbee ka kwaɓaaku a gu'u. Wiinə kwaɓaaku.’ 26Wata slandanəkii a ba ka ci, əŋki ci: ‘Bwaya əndə slənə nə hə, manyaɗa! Kə shii hə oo'i, ka upaanə nə nyi cifanə ka hatə maləgamə nyi davə, nya dzatəgi ka hatə mabu'umə nyi davə. 27Maɗa ha'ə ɗii, paa hə ɗii ŋga'ə. Maci taa ma ɗii hə, ha dzə ka shigaginə ka hatə ci ənjə a zhi'igyə də gəna, kaɗa kə shi nyi ka luunə saaki da i riibakii.’ 28Slandanəkii a ba ka hara ənji slənaakii: ‘Luugimə pamətsə rəŋwə aciikii, una vii ka əndətə da pamə pu'u aciikii. 29Acii, ma əndətə da i uushi aciikii, ka ci tsakənə ənji viinə, kaa ca shii ɗanə laŋə aciikii. Amma, ma əndətə ɗii naakii gi'u, taa gi'ukii maa, ka luuginə nə ənji aciikii. 30Ma mazaɓə əndə slənətsa, ŋgərəmə tə ci, una kagərə tə ci aagi təkunə. Davə tuunə ənji, təya tsəɓə linyinətii.’ ” 31“Maɗa kə shi Uuzənə ŋga əndə da malaa'ikanyinaakii patə agi məghərəvənə ŋga ŋwaŋuunaakii, ka ndzaanə nə ci dasə agyanə dəgələ ŋwaŋuunaakii. 32Ənjə a dzatəgi tə patənə ŋga ənji a duuniya aakəŋwaciikii. Ca təkee ka tii kurəgə bəra'i, makə sətə ci magəra a ŋgwaɗəgi bagiinə agi uuhinə. 33Ca kapaa tə ənji gooŋga da ciizəmakii. Ma ənji 'waslyakəənə əsə, ca kapaa tə tii da madzənakii. 34Wata ŋwaŋwə a ba ka ənjitə da ciizəmakii, ‘Shooma, unə ənə ɗaanə Daadə koonə barəkaanə. Shoomə koona luu barəkaanə ŋga ŋwaŋuunə ətə ɗəkəpaa ci koonə daga 'watəginə ŋga duuniya. 35Acii kə shi maɗəfənə a ɗii tə nyi, kə ndii unə ka nyi zəma. Kə ɗii meegiirənə tə nyi, una ndii ka nyi ma'inə. Kə ɗii nyi mu'umuunə, una luu tə nyi aa hoonə aasii. 36Kə ɗii purəkinə tə nyi, una ndii ka nyi sə ŋga umbee də purəkinə. Kə gwakə nyi ka bwanea, una dzə ka nəhəpaanə tə nyi. A furəshina nji nyi, una dzə ka nəhəpaanə tə nyi.’ 37Wata ənji gooŋga a ləgwa ka ci, ‘Slandana, guci shiina nee ka hə ka maɗəfənə, ina vii ka hə zəma? Guci nee inə ka hə ka meegiirənə, ina vii ka hə ma'ina? 38Guci əsə nee inə ka hə mu'umə, ina luu tə hə aa heenə aasiya, taa hə də purəki, ina vii ka hə sə ŋga umbee də purəkina? 39Guci əsə nee inə ka hə gwakə taa a furəshinə, ina dzə ka nəhəpaanə tə ha?’ 40Ŋwaŋwə a ba ka tii, ‘Tantanyinə cii kya ba koonə: taɗa guci patə ɗii unə ha'ə ka rəŋwə agi ənjitə pooshi da məghərəvənə akəŋwacii ənja, amma ndzəkəŋushi'inəki nə tii, ka nyi ɗii unə ətsa.’ 41“Ma daba'əkii, ca ba ka ənjitə da madzənakii əsə: ‘Dzəgimə aɓiiki, manaalya ənja, dəmə aagi gunə ətə ɗatə ənji ka Seetanə da malaa'ikanyinaakii. 42Acii kə kəshi maɗəfənə tə nyi, amma pooshi unə ndii ka nyi zəma. Kə kəshi meegiirənə tə nyi, amma pooshi unə ndii ka nyi ma'inə. 43Kə ɗii nyi mu'umuunə, amma kə kaaree unə ka luunə tə nyi aa hoonə aasii. Kə ɗii purəkinə tə nyi, amma kə təkuree unə ka ndii ka nyi sə ŋga umbee də purəkinə. Gwakə nji nyi da a furəshina, amma kə təkuree unə ka dzənə ka nəhəpaanə tə nyi.’ 44Amma təya ləgwa ka ci, əŋki tii: ‘Slandana, guci saŋə nee inə ka hə də maɗəfənə taa meegiirənə kə kəshi tə hə, taa hə mu'uma, taa hə də purəkya, taa hə gwaka, taa a furəshina, amma kə təkuree inə ka tsakənə tə ha?’ 45Wata ŋwaŋwə a ənəgi ka tii, əŋki ci: ‘Tantanyinə cii kya ba koonə: ma sətə pooshi unə ɗii ka ənjitə pooshi da məghərəvənə akəŋwacii ənja, ka nyi təkuree unə ka ɗanə ətsa.’ 46Ma ənjita, ka kərənə nə ənji tə tii aagi dzalənə ŋga ca'ə ndəŋwə ndəŋwə. Amma, ma ənji gooŋga, ka kərənə nə ənji tə tii ka əpinə ŋga ha'ə ndəŋwə ndəŋwə.”


text: 1Wata Yeesu a ndərəvə aasəkə kumbawalə, ca taŋəgi uunəva, ca ənə saakii aa hakii aa vəra. 2Hara ənjə a kira ka ci əndə'i mahurəməsə əndə pərəɓə asəkə ədzaakii. Makə nee Yeesu ka gi'inatii tə ci, wata ca ba ka mahurəməsə əndəta, “Uuzənaaki, tsakuu ɗa gazhi'waanə! Kə upaa hə tifyaginə ŋga 'waslyakəənaaku.” 3Makə fii maliminə ŋga bariya ha'ə, wata təya ndzaŋə waɓənə agi hiimatii, təya ba, “Ma əndətsa, kə geegi ci ka naakii nə makə Əntaŋfə.” 4Asee, kə shii Yeesu sətə ci təya hiima a ədzəmətii patə. Əŋki ci ka tii, “Ka mi də tsarə ŋga bwaya hiimatsə a ədzəmuunə ha'ə kwa? 5Ŋgutə palee də ŋgufənə saŋa? Gəɗə banə ka ci oo'i, kə upaa hə tifyaginə ŋga 'waslyakəənaaku nii, anii gəɗə banə ka ci, maɗuu, wiiwa? 6Amma takumə kaa nya ɓaarii koonə oo'i, ma nyi Uuzənə ŋga ənda, tə'i nyi da baawəɗa ŋga tifyagi 'waslyakəənə ŋga ənji ganə a duuniya.” Wata Yeesu a ba ka mahurəməsə əndəta, “Maɗətə, ŋgəruu ədzaaku, ha palə saaku aasii.” 7Əndətə a maɗətə, ca palə saakii aasii. 8Makə nee ənji ha'ə, kə ŋgwali tii, wata təya dəla də Əntaŋfə putə ŋga vii tsarə ŋga baawəɗatsə ka ənja. 9Yoo, Yeesu a maɗə, ca palə. Wata ca lapaa tə əndə luu tsəka ətə ɗii ləməkii Mata, ci dasə asəkə kuvə ŋga slənaakii. Əŋki Yeesu ka ci, “Shiwa atsaki.” Wata hatsə Mata a maɗətə, ca nə'u tə ci. 10Wata Yeesu a dzə ka zəmənə aa ha Mata aasii. Ma ca zəmə, kə shi hara ənji luu tsəkə laŋə da hara ma'waslyakə ənji laŋə, təya ndzaa ka hakii tii da i Yeesu da lyawarənaakii ka zəmənə. 11Neenə ŋga Farisanyinə ha'ə, wata təya ləgwa ama lyawarənə ŋga Yeesu, əŋki tii, “Mi saŋə ɗii ci maləmə goonə a zəmə da ənji luu tsəka da i hara ma'waslyakə ənji əsa?” 12Asee, kə fii Yeesu təya ba ha'ə. Wata əŋki ci ka tii, “Pooshi mandandaŋə ənji ka alə kuzəka, see ənji bwanea. 13See a shii unə taa mi ci malaaɓa ləkaləkatə a moo banə zəku'i ətə bii Əntaŋfə tuu'ina, ‘Nəhə təgunuunə ŋga ənji mwayi nyi, əntaa ɗa ka nyi sataka də daba.’ Acii ha'ə, ma shi nyi aasəkə duuniya, ka 'waa'wanə tə ma'waslyakə ənji aaɓiiki, əntaa kaa nya 'wa tə ənjitə ca slənə uushi də rəgwakii.” 14Ma daba'əkii, kə shi lyawarənə ŋga Yoohana aaɓii Yeesu, təya ləgwa ka ci, əŋki tii, “Ya makə agi ɗanə niinə suumaya, inə da i Farisanyinə, mi saŋə ɗii pooshi lyawarənaaku ka ɗa suumaya?” 15Yeesu a ənigi ka tii də waɓənə agyanə naakii nə, əŋki ci, “Yaci tə'i guviinə ŋga dagwa maɗanə ətə bii ci ka tii da məhuraakəya, maɗa kə gi tii ka luu maɗanəkəya, ka ndzaanə nə tii də maɓəzəsəkə aɓii dagwa maɗanə kwa? Pooshi! Amma kadə nə uusəra mbu'ya ətə nə ənjə a ŋgərəgi dagwa maɗanə aɓitii, saa'ikii nə təya ɗa suumaya. 16“Pooshi əndə ka mbakə iirə kəjeerənə də kurakii, acii ka mushataginə nə iirə kəjeerənə saakii, ca bwasee ka kurakii, ca tsakə ɗanə bwaŋə. 17“Pooshi əndə əsə ka ciirə kura ma'i inaba aasəkə iirə mbuurə kuvə'unə. Maɗa kə ɗii ha'ə, ka taginə nə mbuurə kuvə'unəkii acii əbunə ŋga ma'i inaba. Wata inaba a əjagi saakii, mbuurə kuvə'unə a saawagi əsə. Amma aasəkə kura mbuurə kuvə'unə ciirənə ənji kura ma'i inaba, təya ndzaa satii mbərə mbərə.” 18Ma Yeesu agi waɓənə ka ənja, wata əndə'i gawə ŋga Yahudiinə a shi aaɓiikii, ca gərə'waanə akəŋwaciikii, ca ba ka ci, “Kə əntəgi uuzənaaki əndzə'i, amma, shiwa kwadzaaŋwə, kaa ha dzə ka kavə ciinə agyanətə, kya ənə ka upaa əpinə.” 19Makə fii Yeesu ha'ə, wata ca maɗətə, ca nə'u tə ci. Lyawarənaakii a palə atsakii. 20Ma dava, tə'i əndə'i minə ciɓee bwanea ka ki fəzə pu'u aji bəra'i. Uushi'inə nja ɗa tə ki. Wata kya əntsahətə daba'ə Yeesu, kya təɓətə kəjeerənaakii, 21kya dzə də hiimanə agi haŋkalatə tuu'inə, “Maɗa kə təɓətə nyi taa wata kəjeerənaakii, ka mbəɗənə nə nyi.” 22Wata Yeesu a zə'ugi, ca nee ka ki, ca ba ka ki, “Uuzənaaki, tsakuu ɗa gazhi'waanə! Kə mbə'i hə putə ŋga gi'inaaku tə nyi.” Shiku ha'ə, wata kə mbə'i miita. 23Makə mbu'i Yeesu aa ha gawəta, ca dəməgərə aa hakii aasii, ca lapaa ənji tuu wa da ənji laŋə, təya ŋgəərə ma. 24Wata ca ba, “Dəməgimə patə aa mayi! Acii əntaa əntənə əŋki uundzə rəməətsa, amma ŋunyinə cifə ki.” Wata təya ŋusəgi tə ci. 25Amma, pii makə səbagi ənji tə daɓaala aa mayi, wata Yeesu a dəməgərə aaɓii mantə uuzəəta, ca kəsə tə ki ka ciinətə, wata hatsə kya maɗətə. 26Kə huwugi habarakii taa dama patə anə hanyinəkii. 27Yoo, Yeesu a maɗə gatə, ca palə. Wata muurəfinə bəra'i a dzə də nə'unə tə ci, təya maɗee ka uuratii, təya dzə də banə, “Jijinə ŋga Dawuda, nəhuu təgunuunə geenə!” 28Makə dzəgərə Yeesu aasəkə ya, wata muurəfiitə bəra'i a dzə aaɓiikii, ca ba ka tii, “Kə gi'yuunə tə nyi oo'i, ka mbeenə nə nyi ka mbəɗəpaanə duunə kwa?” Əŋki tii, “Awa, ka mbeenə nə hə, 'ya'ə Slandana.” 29Wata Yeesu a təɓətə ginətii, ca ba, “Makə sətə gi'yuunə tə nyi, wa ca ɗa ha'ə.” 30Ginətii a wunəgi. Ca dzaləpaa tə tii oo'i, ga təya bapaa habarakii taa ka wu. 31Amma, makə pyalə tii satii, təya dzə ka ənsləpaa habarakii anə hanyinəkii patə. 32Ma ənjitə a palə satii, wata hara ənjə a kira ka Yeesu əndə'i kadəguləma. Ma ca, paa ci ka mbee ka waɓənə, acii tə'i ginaaji ashikii 33Amma Yeesu a lyakagi ginaajitə anə əndəta, pii wata əndətə a waɓə. Kə ɗii ka sə ŋga hurəshishinə ka ənji patə, təya ba, “Pooshi uushi sha ɗii ha'ə makə ətsa anə hanyinə ŋga Isərayiila shaŋə.” 34Farisanyinə a ba natii, əŋki tii, “Ŋwaŋwə ŋga ginaajinyinə vii ka ci baawəɗa ŋga lyaakagi də ginaajinyinə.” 35Yoo, kə giigi Yeesu aasəkə patənə ŋga madiigərə vəranyinə da uuji vəranyinə, ca dzəgunə asəkə kuvə də'wanyinə, ca waaza Ŋunyi Habara agyanə ŋwaŋuunə ŋga Əntaŋfə, ca mbəɗəpaa də taa ŋgutə tsarə ŋga bwaneanyinə. 36Makə nee ci ka daɓaala, kə nyihə ci təgunuunatii, acii wata shitə nə tii ha'ə, makə bagiinə yadə magəra. Pooshi əndə tsakənə tə tii. 37Wata ca ba ka lyawarənaakii, əŋki ci, “Laŋə nə slənə cifanə, amma gi'u nə ənji slənəkii. 38Acii ha'ə, ɗamə də'wa ka Slanda ra, kaa ca tsakə sləkeenə ka ənji sləna, təya shi ka slənə cifanə.”


text: 1Makə uugi ənji ɗa bapətisəma ka Yeesu, wata Malaaɓa Ma'yanə a ŋgərə tə ci, ca kərəgərə aagi bilinə, kaa Seetanə a təɓətə tə ci. 2Makə baa ci ənfwaɗə pu'unə da uusəra ənfwaɗə pu'unə yadə zəmə amakii, kə ɗii maɗəfənə tə ci. 3Wata Seetanə a dzə aaɓiikii, əŋki ci ka ci, “Makə ɗii ci Uuzənə ŋga Əntaŋfə nə hə, bawə ka faariitsa təya zə'ugi ka zəma.” 4Amma Yeesu a ba ka ci, “Tə'i manaahəkii tuu'ina, ‘Əntaa də zəmə daanəkii mbəɗənə ənda, amma ka mbəɗənə nə əndə də taa ŋgutə waɓənə ətə ca shigi da ma Əntaŋfə.’ ” 5Ma daba'əkii, Seetanə a ŋgərə tə ci, ca kərə aa Urusaliima, waatoo malaaɓa maɗuunə vəranə, ca kəŋee ka ci ka makiɗakiɗaŋənə ŋga maɗuunə kuvə ŋga Əntaŋfə, 6əŋki ci ka ci, “Makə ɗii ci, Uuzənə ŋga Əntaŋfə nə hə tanyi, ləɗəgərə aa panə, acii tə'i manaahəkii tuu'ina, ‘Ka banə nə Əntaŋfə ka malaa'ikanyinaakii, kaa təya nəhətə tə hə, təya kətsa'utə tə hə də ciinətii, acii ga ha dəgəgi taa səɗəku anə faara.’ ” 7Yeesu a ba ka ci, “Tə'i manaahəkii əsə tuu'ina, ‘Ga ha təkə tə Əntaŋfə Slandanəku.’ ” 8Wata Seetanə a ənə ka ŋgərənə tə ci, ca kərə aagyanə magərə giŋwə ka shaŋə, ca ɓaarii ka ci hanyinə ŋga duuniya patə da gənatə asəkəkii, 9ca ba ka ci, “Ma ətsə patə, ka viinə nə nyi ka hə, maɗa kə gərə'waanə hə ka paslənə tə nyi.” 10Wata Yeesu a ba ka Seetanə, əŋki ci, “Dzəgi gadəvə Seetanə! Tə'i manaahəkii tuu'ina, ‘Ka Əntaŋfə Slandanəku daanəkii gərə'unəku, tə ci daanəkii paslənəku əsə.’ ” 11Makə fii Seetanə ha'ə, wata ca bwasee ka Yeesu. Ma daaba'əkii, malaa'ikanyinə a dzə ka tsakənə tə Yeesu. 12Kə fii Yeesu oo'i, kə kəsəgərə ənji tə Yoohana aa furəshina. Makə fii ci ha'ə, ca maɗə, ca palə aanə hanyinə ŋga Galili. 13Paa ci kəŋaanə də Nazaratu, amma ca palə aa Kafarənahumə, ca ndzaanə davə. Ma Kafarənahumə, əndə'i vəranə ama uunəvə ŋga Galili, anə hanyinə ŋga Zabuloonə da Nafətalima. 14Ma ɗii ətsə patə, ka mbu'utəginə də sətə waɓi anabi Isaaya ətə bii ci, 15“Ma ənjitə agyanə hanyinə ŋga Zabuloonə da ŋga Nafətalima, a rəgwa uunəva, a taŋəgi Urədunə, hanyinə ŋga məshipətə ənja, waatoo Galili, 16agi təkunə nə tii. Ka neenə nə tii ka ɓərənə ka shaŋə. Ma ənjitə ndzaanə agi təkunə ŋga wa, ka ɓərəginə nə ɓərənəkii ka tii.” 17Ndzaŋənə ka saa'ikii, 'watəgi Yeesu waazanə, ca dzə də banə: “Uneemə ka ɗa 'waslyakəənə, una baanə ka Əntaŋfə, acii kədəhə nə ci ka ɗa ŋwaŋuunaakii.” 18Ma Yeesu a dzə də wiigi'inə ama uunəvə ŋga Galili, kə lapaa ci ənji bəra'i, təya təəmə. Ndzəkəŋushi'inə nə tii, waatoo, Simoonə ətə ci ənjə a 'wa Piita tii da Andərawəsə ndzəkəŋuci. Ma təya, təəmənə nə slənatii. 19Yeesu a ba ka tii, “Shoomə atsaki, kaa nya dzəgunə koonə makə sətə ci ənjə a ɗa slənə ŋga təəmə ənja.” 20Pii wata təya bwasee ka slaaɗatii, təya palə atsakii. 21Yeesu a dzə aakəŋwa, ca lapaa tə hara ndzəkəŋushi'inə bəra'i əsə, Yakubu da Yoohana, manjeevənə ŋga Zabadiya. Asəkə kumbawalatii nə tii da i dəsənətii Zabadiya, təya haɗa də slaaɗatii. Yeesu a 'wa tə tii. 22Pii wata təya bwasee ka dəsənətii da kumbawala, təya palə atsakii. 23Kə wiigi'i Yeesu taa dama patə anə hanyinə ŋga Galili, ca dzə də dzəgunənə ka ənji asəkə kuvə də'wanyinə, ca waaza Ŋunyi Habara agyanə ŋwaŋuunə ŋga Əntaŋfə, ca mbəɗəpaa də taa ŋgutə tsarə ŋga bwaneanyinə. 24Kə huwugi habaraakii taa dama patə anə hanyinə ŋga Siriya. Wata ənjə a kyaara ka ci patənə ŋga ənjitə da bwaneanyinə kama kama ashitii, waatoo ənji ginaaji, da ənji ma'idə'ida, da maɓiiyi ənja. Ca mbəɗəpaa də tii patə. 25Daɓaala laŋə nyi'u tə ci anə hanyinə ŋga Galili. Kə shi hara ənji daga anə hanyinə ŋga Dikapoolif da ŋga Yahudiya, da asəkə vəranə ŋga Urusaliima, ha'ə da ataŋəgi gəərə ŋga Urədunə, təya nə'u tə ci.


text: 1Makə dədikə haalata, wata Bulusə a dzatə də ənji nə'unə, ca vii ka tii ŋgeerənə də waɓənə. Daba'ə ha'ə, ca ba ka tii, a maɗə ci kaa ca dzə aanə hanyinə ŋga Makiduuniya. 2Makə mbu'i ci aa dəvə, ca wiigi'itə hanyinəkii, ca dzə də vii ka ənji nə'unə ŋgeerənə də waɓənə laŋə, ca mbu'u aanə hanyinə ŋga Akaya. 3Ca ndzaa davə ləgiɗə makkə. Amma, ma ətsə kaa ca dəmə kumbawalə kaa ca dzə aanə hanyinə ŋga Siriya, kə fii ci oo'i, kə mwayi Yahudiinə ɓələnə tə ci. Wata ca ɗa aniya ŋga ənəgərənə saakii da Makiduuniya. 4I Soopatira, əndə Biriya, uuzənə ŋga Pirusa a kəree ka ci, da Arisətarəkusə da Səkundusa, ənji Teesaloonika, da Gayusə, əndə Dyarəba, da Timooti da ənji Asiya, waatoo Tikikusə da Tərafima. 5Tii 'watəgi palənə keenə aa Tərawasə, təya gəree keenə davə. 6Ma inə neenə, daba'a kumənə ŋga adə buroodi yadə burəŋanə ma'iinə, ina maɗə də Filipi, ina dzə ka dəmə kumbawala, ina lapaa tə tii də Tərawasə anə baanə tufə, ina ɗapaa luuma rəŋwə davə. 7Ma uusəra asavee kədəwanə, kə dzatiinə də nə ka zəmə əndzanə ŋga Slandana, kə waɓi Bulusə ka ənji nə'unə kura'ə ahada vəɗa, acii kə mwayi ci maɗənə pukyatə hakii. 8Ma kuvətə dzatiinə də nə davə, kuvə anə əndə'i nə ci. Tə'i garəkuwanyinə laŋə davə a kumu. 9Tə'i əndə'i uundzə dagwa ca zəkutə. Ma ləməkii, Iwutika. Anə mapacakinə ŋga baŋgwa ndzaa ci naakii. Bulusə a dzə aakəŋwa də magəərə waɓənaakii. Makə mbee ŋunyinə ka dagwata, ca kulagərə aa panə daga agyanə makkənə ŋga kuvətə anə əndə'i. Mantəkii shi ənji ka ŋgərənə tə ci. 10Amma Bulusə a jiməgərə aa panə, ca gwaŋgaanə tupə anəkii, əŋki ci, “Goona tuu, da i əpinə nə ci.” 11Makə ənyi Bulusə ka ndərəginə aadəgyə, ca ɓaatsəpaa buroodi, təya adə. Ca ta'avə ka waɓənə da tii, ha'ə puki ha. Wata ca maɗə, ca palə. 12Təya dzə satii da uundzə dagwatə vyarəŋə. Kə ɗii tii mooɗasəkə ka shaŋə. 13Ma inə, kə pyaliinə aasəkə kumbawalə, ina palə aa Asoosə, keena dzə ka ŋgərəənənə tə Bulusə davə, acii kə bii ci oo'i, də səɗə dzənəkii aa dəvə. 14Makə lii ci tiinə də Asoosə, ina ŋgərə tə ci aasəkə kumbawalə, ina dzə aa Mitilyanə. 15Ina maɗə davə də kumbawalə, ina ələgi pukənə ŋga ha ataŋgala hanyinə ŋga Kiyoosə ətə ahada ma'inə. Ma ka bəra'inə ŋga uusərə əsə, ina mbu'u aa Samusa, ina palə uurə, ina mbu'u ka makkənə ŋga uusərə ha'ə aa Milita. 16Gəŋə kəŋee Bulusə aa Milita yadə dzənə da Afisa acii ga ca ta'avə anə hanyinə ŋga Asiya. Ma ɗii ci ha'ə, kwasiikii acii ŋga'ə ka ci nə mbu'unə aa Urusaliima taabu'u mbu'yanə kumənə ŋga Peentakoosa, maa jamə. 17Daga də Milita sləkee Bulusə aa Afisa ka ənjə a 'waa'watə ka ci matakəŋwanyinə ŋga Ikəliisiya. 18Makə shi tii aaɓiikii, əŋki ci ka tii, “Unə də noonə na, kə shii unə makə sətə ndzaa nyi ahadoonə, 'watəginə ka saa'yatə shi nyi aagyanə hanyinə ŋga Asiya ha'ə mbu'ya ka ənshinə. 19Agi slənənə nə nyi ka Slandana. Paa nyi sha ɗuunətə naaki na. Kə slənyii ka ci da kiinə agiki da bwaneatə sii nyi kama kama acii Yahudiinə. 20Kə shii unə, agi waazaaki patə, pooshi nyi umbee koonə ka sətə ca tsakə tuunə taa rəŋwə. Amma kə jigunyii koonə akəŋwacii ənji i ka yi ka ya. 21Kə bii nyi ka Yahudiinə da hara slikərənə patə kaa təya baa ka Əntaŋfə, təya vii gooŋga ka Slandanə Yeesu. 22“Ma əndzə'i, wanyinə ka dzənə aa Urusaliima. Malaaɓa Ma'yanə ca ba ka nyi dzənə. Mashiimə nyi sətə na ɗa tə nyi davə. 23Uushi rəŋwə shii nyi ci Malaaɓa Ma'yanə a ba ka nyi taa ka ŋgutə vəranə gi nyi patə; waatoo agi banə nə ci ka nyi oo'i, agi gəranə nə mahyakahyaka'ə da ŋgəra'wə tə nyi. 24Amma, maŋgərəmə nyi əpinaaki ka uushi. Taɗa kə əŋki nyi, taɗa mantəmə nyi patə, mbərə mbərə ka nyi, tə maa kə uudəpaa nyi slənənə liwə nyi acii Slandanə Yeesu, nya baaba Ŋunyi Habara ŋga pwapoonə ŋga Əntaŋfə. 25“Wiinə kə shii nyi, ma unə ənə wiigi'i nyi ahadoonə, nya waaza koonə agyanə ŋwaŋuunə ŋga Əntaŋfə, pooshi unə na nee ka nyi ma'ə patənə goonə. 26Acii ha'ə cii kya ba koonə ənshinə, pooshi kərənə ŋga patənə goonə agyanəki ma'ə. 27Maneemə nyi ka ŋgwa'əŋgwa'ənə ŋga ba koonə patənə ŋga hiima ŋga Əntaŋfə. 28Nəhəmə noonə nə da gwamətə kavə Malaaɓa Ma'yanə tuunə ka magəriinəkii, una ndzaa ka magəriinə ŋga Ikəliisiya ŋga Slandanə ətə upaa ci də idənaakii. 29Acii kə shii nyi, ma daba'a palənaaki, kadə nə bwaya furətsoofanyinə a dəməgərə aahadoonə, paa tii na bwasee ka gwaməkii. 30Taa ahadoonə əsa, kadə na shigi ətə na ɗa gazhi'waanə ŋga zə'wee ka haŋkala ŋga ənji nə'unə kaa təya nə'u tə tii. 31Acii ha'ə, ndzaamə matasəkakii, una buurətə oo'i, fəzə makkə ɗii nyi da kiinə agiki ka waɓənə ka taa wu ahadoonə vəɗə da uusəra. 32“Ma ənə ɗiya, kə ba'avə nyi tuunə aacii Slandanə da waɓənə ŋga pwapoonaakii, kaa ca ndzaa kədəhə doonə. Waɓəətsə nəndə da baawəɗa ŋga vii koonə ŋgeerənə, ca vii koonə barəkaatə nə ənjaakii a upaa patə. 33Unə də noonə nə, kə shii unə oo'i, pooshi nyi mwayi kwaɓa ŋga taa wu, taa kəjeerənə ŋga ənda. Ciinəkinə slənyi ka nyi sətə cii kya ki'i də haajaaki da ŋga ənjinə ndzaashiinə. 35Kə ɓaarii nyi koonə taa ka ŋgutə rəgwa patə oo'i, də tsarə slənətsə ha'ə tsakənuunə tə ənji matə ŋgeerənə, una dzə də buurətə waɓənə ŋga Slandanə Yeesu ətə bii ci: ‘Gəɗə viinə də barəkaanə acii luunə.’ ” 36Makə uugi Bulusə waɓənə ha'ə, ca gərə'waanə, ca ɗa də'wa da tii patə. 37Təya jabətashi, təya ba, “Wa Əntaŋfə a kərə tə hə jamə.” Tii patə, təya tuu. 38Ma sətə palee də ɓəzee ka səkətii, ətə fii tii bii ci, paa tii ka ənənə ka neenə ka ci ma'ə. Wata təya kəree ka ci aasəkə kumbawala.


text: 1Ba rá nata wuntə mdi kə mnə Hyalatəmwə tə səkwa məɓa tamwə; lə wsi kə mnə nkwa ra Kə kə za nkwa tsa njə tá pəla, lə zəwə lyə dabwaa. 2Ba njə tsəshə mpəkə shishi bwa tsa (njə́ Shatari mənə), a ba mpuyi njə́. Mdi kə mnə Hyalatəmwə tsa ná, ba lala Shatari kwa Kə kə za nkwa tsa, a nkələtə nkwa tá njə́ dərədlli va dəbuwi patlə. Kandə njə səmə a dzəgə nggutə mbəlyi kwa wdunya venkwashə mwa wə; se va dəbuwi patlə tsa kəri. Má kətərəmbwe va dəbuwi tsa, mbəlyi dzəgə pələntə njə́ tazhe vi batlyə kalə. 4Ba rá nata wuntyi nkwa kə ndza ra ká mbəmbəgə, lə mbəlyi kə ndza tə; ba mbəlyi nggərəkə dənama tə́ hyá tazhe gə kita. Tsa"a kwə rá mwa dəwa, na mambəli mbəlyi kə ghi-hya tlətlantəgwa səkwa tə vəcə Hyalatəmwə və́ hyá gə ba vəcə-hya mbweghe Yesu tsa. Vá nggərəkə həwə hyá tə́ wsi "yagarə tsa ba wsi kə mbəlyi anətə kapara njə́ tsa dəwa wə; a vá ɗatə yə hyá tə́ ba mbəlyi ɗafə tli wsi "yagarə tsa kwa kəma-rahya lə tə pəla-rahya mwa wə. Ndzaranjəa wuri hyá kə mbə́təgwa lə mkyə, a hyá dzəgə zəmə mbəgə ka kutə lə Kristi va dəbuwi patlə. 5(Má zaka mbwara məncini mbəlyi kə mtə-mtə, vá nakə hyá mbə́təgwa lə mkyə wə; se va dəbuwi patlə tsa kəri.) Njə́a tsəmi tlagwa ra mbəlyi lə mkyə səmə kwa kúlə. 6Lə barəka dabwaa mbəlyi kə mbə́təgwa lə mkyə mə tsəmi tlagwa ra mbəlyi ngyi—ka nga Hyalatəmwə mbəlyi hyá! Kandə mtə kwá ɓwagə fata hyá wə. Hyá dzəgə ndza ka mbəlyi kə mələ tlə́nə tə́ Hyalatəmwə ba tə́ Kristi, a ba zəmə mbəgə ka kutə lə njə́ va dəbuwi. 7Má kətərəmbwe va dəbuwi patlə tsa, mbəlyi dzəgə pələntə Shatari səmə kwa zəwə. 8Njə dzəgə səmə kwa Kə tsa, a li dzəgə nggutə mbəlyi bakəma kwa wdunya (ngyí ndza mbəlyi ka lə Yajuju ba Majuju) tazhe tsəni hyá səkə mpa; kúkulə mbəlyi kə njə dzəgə nggutə ngyi mwa, dəbuwi dəbuwi, kala shishiwe mnyə tsadi. 9Hyá dzəgə səkə tə wamara nkwa kwa wdunya, a dləmə mələmi kə Hyalatəmwə "i, tazhe mpəntə mbəlyi ka nga Hyalatəmwə kə tsənitəgwa tə nkwa shə. Má nda fá na ná, vəkkə ghwi səkwa məɓa tamwə, a ba wtsantə mbəlyi dəbuwi dəbuwi ngyi həɗikkə! 10Má Shatari kə nggutətə hyá tsa ná, ba mbəlyi lamə njə́ mə ghwi wghyananakə lə laɗə ghwi tə tsə, nkwa kə mbəlyi lamə wsi "yagarə tsa ba zakuri kə tsangwi tsa mə mənə; vərə lə vəci akə dzəgə hyá sa bwanyə təɓa batə wavi. 11Tsa"a kwə rá ná, nata nkwa kə ndza ra mbəgə kulə tsa, lə wuntə Mdi tə məndzə; dabwaa nkwa shə mwa, ɓyanggə. Má nkwa tə ka lə nkwa tamwə paɗə, ba mbə́lə va nggadləni, a ba za rayyə kwa kəma-ranjə. 12Ba rá nata paɗə mbəlyi kə mtə, mbəlyi kukulə lə taləka həlangə; mətlətə hyá tə kəma ra nkwa kə ndza ra mbəgə tsa. Ba mbəlyi səkə mnəntə wuntyi dləparamə; ba mbəlyi zhini mnəntə wuntə dləparamə mwa—njə́ dləparamə mkyə má kəri. Ba Hyalatəmwə tlantə kita tə́ mbəlyi kə mtə ngyi, kaləkalə lə wsi və́ hyá mələtə kwa wdunya, kala tsá kə ɗafətəgwa kwa dləparamə ngyi. 13Má tsadi ná, ba tsənikə mbəlyi kə njə ndahwi səkə; Mtə ba Nkwa kə ndza ra mbəlyi kə mtə mwa, ba tsənikə mbəlyi kə mtə-mtə va hyá səkə paɗə. Kə́rəpi mbəlyi, ba kita tlarantəgwa tə́ hyá, kaləkalə lə wsi və́ hyá mələtə kwa wdunya. 14Má Mtə ba Nkwa kə ndza ra mbəlyi kə mtə tsa ná, ba mbəlyi wdimə hyá mə ghwi; ghwie mwa ná, njə́ mtə kwá ɓwagə. 15Má wamara mdi má tli-njə ɗafətəgwa kwa dləparamə mkyə má kəri tsa ná, ba mbəlyi wdimə hyá mə ghwi tsa.


text: 1Kɨ ngɔsɨne kɨn, m-ɨlə dɨngəm me ngatɔgɨ je tɨ kɨ ɨsi dansi tɨ. Mi kɨ mi ngatɔgɨ madɨde, kɨ m-o lo ko̰ je kɨ ɨngə Kɨrɨsɨ kɨ kəm, mi, m-a mi lo tɔɓa tɨ kɨ dɔe a tḛḛ tɔ. 2Kadɨ uli njé kaw-naa je tə batɨ je kɨ Luwə ɨlə-de jisi tɨ. Kadɨ uli-de kɨ go kɨndə dɔ tɨ al, nə kɨ go me ndɨgɨ tɨ təkɨ Luwə ndɨgɨ-n. Uli-de mba kɨngə-n la al, nə kadɨ e kɨ kadɨ rɔ kɨ tɨngə bɨl. 3Kadɨ ɨrai ngar dɔ njé tɨ kɨ Luwə ɨlə-de gɨn jisi tɨ kɨn al, nə kadɨ səi nḛ ndajɨ mbata tɨ ləde yo taa. 4Nɨngə lokɨ NJe kul batɨ je kɨ bo a ɨndə lo tḛḛ hɔy ɓa, a ɨngəi jɔgɨ tɔɓa kɨ ndolee a goto al. 5Be tɔ ə, səi ngan je, sɔbɨ kadɨ ɨləi dɔsi gɨn tɔgɨ tɨ lə ngatɔgɨ je. Nɨngə səi je pətɨ, kadɨ dɔ sɔl to dansi tɨ kɨ rɔ-naa tɨ. Tadɔ makɨtɨbɨ lə Luwə əl ə nə: «Luwə ta̰ rɔ dɨje kɨ njé kun dɔde taa, ə adɨ me-majɨ ləne e kɨ dɨje kɨ njé sɔl dɔ.» 6Sɔbɨ kadɨ ɨsɔli dɔsi gɨn tɔgɨ ji Luwə tɨ kɨ NJe tɔgɨ, kadɨ tə un dɔsi taa dɔkagɨloe tɨ kɨ ɔjɨ. 7Ɔri taga je ləsi ɨɓuki dɔ Luwə tɨ, tadɔ e ə ɨsɨ ɨndə kəmne gosi tɨ. 8Sɔbɨ kadɨ ɨsi dɔ njasi tɨ kɨ kəm kɨ kay njay, tadɔ nje ba̰ ləsi, nje majal a njɨyə kɨ lo, no̰ tə ɓɔl kɨ a sangɨ dəw kadɨ tə n-rɨbe be. 9Ai dɔ njasi tɨ nga̰me kadɨ-me Luwə tɨ ləsi, ɨta̰i-e rɔ. Tadɔ ɨgəri ɓətɨ, ngako̰si je kɨ njé kadɨ-me je pətɨ kɨ dɔnangɨ tɨ, ɨsɨ ɨngəi ko ko̰ kɨ ɨsɨ ɨngəi kɨn tɔ. 10A ɨngəi ko̰ dɔkagɨlo ndə̰y be, nə Luwə kɨ me-majɨ pətɨ e lie, kɨ ɓar səsi kɨ me tɔɓa tɨ ləne kɨ dɔbəye goto, kɨ takul Kɨrɨsɨ, a təl ɨndə səsi majɨ gogɨ, a adɨ ngɨrəsi nga̰, a adɨ səsi tɔgɨ, ta a adɨ ai dɔ njasi tɨ ba tɔ. 11Kadɨ tɔgɨ e lie kɨ dɔkagɨlo je kɨ dɔkagɨlo je. Amen! 12NGon makɨtɨbɨ kɨ m-ndangɨ m-adɨ səsi kɨn, nje ra səm kadɨ m-ndangɨ e Sɨlbḛ (Sɨlasɨ), kɨ m-o-e tə ngoko̰je kɨ a dana. M-ndangɨ m-adɨ səsi kadɨ m-ɨlə-n dɨngəm mesi tɨ, ə m-ɔjɨ səsi m-adɨ ɨgəri təkɨ e me-majɨ kɨ rɔjetɨ lə Luwə ə uni rɔsi adi kɨ mbae. 13NJé kaw-naa je kɨ Babɨlon tɨ, kɨ əi njé kɨ Luwə mbətɨ-de, uwəi jisi, taa ngonm Markɨ ka uwə jisi tɔ. 14M-dəjɨ səsi kadɨ uwəi ji-naa kuwə ji kɨ tɔjɨ ndɨgɨ lə ngakonaa je. Nɨngə kadɨ kɨsɨ-maje lə Luwə e səsi naa tɨ, səi pətɨ kɨ səi lə Kɨrɨsɨ.


text: 1Malayka kare dan malayka je tɨ kɨ sɨri kɨ uwəi kɔpɨ je kɨ sɨri jide tɨ re əl-m ə nə: «Ɨre, m-a m-tɔji ta kɨ gangɨ kɨ a re dɔ dəne tɨ kɨ nje kaya kɨ dum, kɨ ɨsɨ kadɨ man ba je tɨ kɨn, m-adi o. 2NGar je kɨ dɔnangɨ tɨ ne ɓuki rɔde ta sange lo kaya tɨ, nɨngə kosɨ dɨje kɨ dɔnangɨ tɨ ne a̰yḭ-naa kasɨ kaya lie adɨ rade tɔ.» 3Be ə, NDɨl un-m aw səm dɨlə lo tɨ. Nɨngə m-o dəne kare ɨsɨ dɔ da tɨ kɨ kər pɨr pɨr, kɨ tɔ je kɨ əl ta kɨ mal dɔ Luwə tɨ rosɨ rɔe. Da ka kɨn dɔe e sɨri ə gaje je e dɔgɨ tɔ. 4Dəne ɔ kɨbɨ je kɨ ndole, kɨ kər pɨr pɨr, nɨngə, nɨngə ɔr je, kɨ nɨngə kɨ gate e ngay je, kɨ mədɨ-kɔsɨ je, rosɨ rɔe. Uwə kɔpɨ kɨ rai kɨ ɔr, kɨ nḛ je kɨ to koo al, kɨ nḛ ra kaya je lie kɨ to njḛ rosɨ mee. 5Nḛ kɨ ɨsɨ natɨ no̰e tɨ, e nḛ kɨ ndangi əi nə: «Babɨlon kɨ boy, ko̰ kaya dəne je, kɨ ɓa nḛ ra je kɨ to koo al kɨ dɔnangɨ tɨ ne.» 6M-o kadɨ dəne ka kɨn məsɨ dɨje lə Luwə ra-e kasɨ tɨ. Adɨ e məsɨ dɨje kɨ tɔli-de mbata kede njé ma najɨ lə Kɨrɨsɨ. Lokɨ m-o-e, e nḛ madɨ kɨ ətɨ-m ɓəl. 7Ə malayka əl-m ə nə: «Ra ban ə əti ɓəl ə? M-a m-ɔr-i gɨn nḛ kɨ to lo ɓɔyɔ tɨ ɔjɨ dɔ dəne əi kɨ da kɨ dɔe e sɨri ə gaje je ə dɔgɨ, kɨ otɨ dəne gɨdɨne tɨ kɨn. 8Da kɨ o-e kɨn kəte e no̰o̰, nə ɓasɨne goto ngata. A tḛḛ koo kadɨ aw tujɨ tɨ. NGa nɨngə, dɨje kɨ dɔnangɨ tɨ ne kɨ lo kɨlə ngɨrə dɔra̰ kɨ dɔnangɨ tɨ nu, tɔde e kɨ ndangɨ me makɨtɨbɨ kajɨ tɨ al kɨn, lokɨ ooi da kɨn ɓa, a ətɨ-de ɓəl, tadɔ kəte e no̰o̰, nə ɓasɨne goto, nɨngə a təl tə re gogɨ. 9«E dɔkagɨlo kəm tḛḛ kɨ dɔkagɨlo kaw kɨ gosɨ. Dɔ da kɨ sɨri əi mbal je kɨ sɨri kɨ dəne ɨsɨ dɔ tɨ. Taa əi ngar je kɨ sɨri tɔ. 10NJé kɨ mi osi, e kɨ ko̰ mehḛ ɨsɨ dɔ kɨmbər ngar tɨ dɔkagɨlo tɨ kɨ j-a-n ne kɨn, nɨngə e kɨ ko̰ sɨri re al ɓəy. NDɔ kɨ a re ɓa, a ɨsɨ dɔ kɨmbər ngar tɨ dɔkagɨlo kɨ ndə̰y be par. 11Da kɨ kəte e no̰o̰, ə ɓasɨne goto kɨn, e wa ə e ngar kɨ ko̰ jijoo. E kɨ kare dan ngar je tɨ kɨ sɨri, nɨngə ɨsɨ aw kɨ tujɨ tɨ. 12Gajɨ da kɨ dɔgɨ kɨ o, əi ngar je kɨ dɔgɨ kɨ ɨsi dɔ kɨmbər ngar tɨ al ɓəy, nə a ɨngəi tɔgɨ kadɨ o̰i ɓe kadɨ-kare be kɨ da. 13Mər ta ləde əi kɨ dɔgɨ kɨn pətɨ e kare ba, adɨ e ta kadɨ uni tɔgɨde kɨ ko̰ɓe ləde rai kɨlə adi da. 14A rɔi kɨ NGon batɨ, nə NGon batɨ a tətɨ-de rɔ, tadɔ e Ɓaɓe lə ɓaɓe je, e NGar lə ngar je. NGa nɨngə njé kɨ ɓari-de, njé kɨ mbəti-de, kɨ njé ka dɔ njade tɨ, a təti rɔ sie tɔ.» 15Malayka təl əl-m ɓəy ə nə: «Man je kɨ o-de lo kɨ kaya dəne ɨsɨ tɨ kɨn, əi gɨn dɨje kɨ dangɨ dangɨ, əi kosɨ dɨje kɨ dangɨ dangɨ, əi gɨn ɓe je kɨ dangɨ dangɨ, kɨ ndon ta je kɨ dangɨ dangɨ. 16Gajɨ da je kɨ dɔgɨ kɨ o-de, kɨ darɔ da wa, a ɔsi ta kaya dəne, a rə̰yḭ kɨbɨ je kɨ rɔe tɨ kadɨ a kɨ rɔne kare. A usoi dae taa a adi por o̰-e tɔ. 17Tadɔ Luwə ɨndə ndɨgɨ ra ləne mede tɨ kadɨ rai go tɨ. Tade a e naa tɨ kare ba kadɨ uni tɔgɨ ko̰ɓe ləde rai kɨlə adi da, bɨtɨ kadɨ ta je kɨ ta Luwə tɨ tɔli tade. 18«NGa nɨngə, dəne kɨ o-e, e ɓe bo kɨ boy kɨ ɨsɨ dɔ ngar je tɨ kɨ dɔnangɨ tɨ ne.»


text: 1Nɨngə, majɨ kadɨ oi-je tə ɓəə kɨlə je lə Kɨrɨsɨ. Oi-je tə njé ngəm nḛ je lə Luwə, nḛ kɨ rɔjetɨ kɨ to lo ɓɔyɔ tɨ. 2NGa nɨngə, nḛ kɨ ɓa nje nḛ a ge rɔ nje ngəm nḛ tɨ, e ka dana par. 3Kɨ ɔjɨ dɔm, ta kadɨ səi, ə se njé gangɨ ta dɔ dɨje tɨ, ɨgangi ta dɔm tɨ ra-m ɓəl al. Ta mi wa kɨ dɔm, m-gangɨ ta dɔ rɔm tɨ al tɔ. Tadɔ m-ra nḛ kɨ majal al. 4Nɨngə, e kɨn ə a ra kadɨ mi dəw kɨ dana al. Ɓaɓe wa ə a gangɨ ta dɔm tɨ. 5MBata kɨn ə, majɨ kadɨ ɨgangi ta dɔ dəw tɨ kəte no̰ dɔkagɨloe tɨ al. Ɨngəmi dɔkagɨlo kɨ Ɓaɓe a re ə, nḛ je kɨ toi lo ɓɔyɔ tɨ me tɨl tɨ, a ɨlə kunjɨ dɔde tɨ kadɨ a toi taga wakɨsa ta kəm dɨje tɨ. Nɨngə a tḛḛ kɨ gɨn ndɨgɨ ra lə dəw kɨ ra kɨ to me tɨ. Lo kɨn tɨ, Luwə a ɨlə tɔjɨ dɔ dəw tɨ kɨ ra, kɨ go kɨlə rae tɨ. 6NGakom je, m-əl səsi ta kɨ go kuje je kɨ dangɨ dangɨ ɔjɨ dɔ Apolosɨ nɨm, ɔjɨ dɔm mi wa nɨm, mba kadɨ ɨndoi nḛ rɔje tɨ. M-ra be mba kadɨ dəw ra ya̰ne adɨ al dɔ ndu kɨ makɨtɨbɨ lə Luwə əl kɨn al. MBa kadɨ uni dəw ɨndəi gusi, ɨndori-naa al. 7Se na̰ ə e nje ra kadɨ ɨto dangɨ dan dɨje tɨ wa? Se e Luwə ə e nje kadi nḛ je pətɨ kɨ aw-n kɨn al wa? NGa ə re e Luwə ə adi nḛ je pətɨ kɨ aw-n kɨn nɨngə, ra ban be ə ɨsɨ ɨndə-n gui tə nḛ kɨ e ḭ wa ə ɨngə kɨ dɔrɔi be ə? 8Kɨ ɓasɨne kɨn, ɨngəi nḛ asɨ səsi ngata, səi njé nḛ kɨngə je. Kɨn ɨsɨ o̰i ɓe kɨ kanjɨ kadɨ je səsi dɔ tɨ. M-ndɨgɨ kadɨ e ɓeko̰ kɨ rɔjetɨ wa ə o̰i be, adɨ j-o̰-n səsi. 9Nɨngə, to təkɨ je kɨ madɨ je kɨ njé kaw kɨlə je kɨn, Luwə ɨndə-je go dɨje tɨ gogɨ be. Jɨ to tə dɨje kɨ gangi ta koy dɔde tɨ be. MBata Luwə ɨyə̰-je ji dɨje tɨ adɨ jɨ təl nḛ koo ta kəm dɨje tɨ pətɨ. Ta kəm malayka je tɨ kɨ ta kəm dɨje tɨ. 10Je, jɨ təl mbə je mbata tɨ lə Kɨrɨsɨ, nɨngə səi, səi njé kəm-kaa je me Kɨrɨsɨ tɨ. Je njé tɔgɨ al, nə səi, səi njé tɔgɨ je. Je, dɨje ɨsɨ kɨdi-je, nɨngə səi, dɨje ɨsɨ ɓuki səsi tɨ. 11Bɨtɨ ɓone ka j-ɨsɨ j-ɨngə ko̰. Nḛ kusoje goto, man ka̰yje goto, kɨbɨ kɔje goto. Dɨje ɨsɨ adi-je ko̰, j-ɨlə mbɨr mbɨr kɨ lo. 12Darɔje je wa, jɨ ra kɨlə j-ɔ rɔgɔgɔ taa j-ɨngə nḛ kusoje me tɨ. Dɨje taji-je ka, jɨ njangɨ dɔde, rai-je ko̰ ka j-uwə tɔgɨ je ba. 13Əli ta je kɨ majal dɔje tɨ ka, j-ɨlə dɨngəm me naa tɨ. Bɨtɨ ɓone ka dɨje ooi-je tə sḭ kɨ kɔsɨ kɨlə kɔ. OOi-je tə to̰ dɨje kɨ ndade goto. 14M-əl səsi ta tə nganm je kɨ njé ndɨgɨ ləm. E kɨ mba kulə-n rɔsɔl dɔsi tɨ ɓa m-ndangɨ-n ta kɨn m-adɨ səsi al, nə e kɨ mba kadɨ m-tḛḛ-n kəmsi majɨ dɔ nḛ je tɨ. 15Nɨngə, re njé kɔr no̰si je kɨ me kadɨ-me Kɨrɨsɨ tɨ əi dɨbɨ kutɨ ka, bawsi kɨ go ndɨl tɨ e kare ba. MBata mi ə mi bawsi kɨ nje kɨlə səsi mbḛ Poy Ta kɨ Majɨ lə Kɨrɨsɨ. 16E be ə, m-dəjɨ səsi kadɨ oi go njam majɨ. 17M-ɨlə Tɨmote kɨ rɔsi tɨ kɨ mbata ta kɨn. Tɨmote kɨ e ngonm kɨ nje ndɨgɨ ləm, ngonm kɨ dana me ta tɨ lə Ɓaɓe. Tɨmote a ole mesi dɔ nḛ ndo tɨ ləm me kɨsɨ kɨ dɔ taa tɨ kɨ Kɨrɨsɨ. Kuje kɨ m-ɨsɨ m-ndo-n njé kaw-naa je kɨ lo je pətɨ. 18Dɨje madɨ sii gɨdɨde, ooi təkɨ m-a m-təl tə m-tḛḛ rɔsi gogɨ al ngata. 19Nə re Luwə ndɨgɨ ə dɔkagɨlo ngay al par ə m-a m-tḛḛ rɔsi tɨ no̰o̰. Nɨngə dɨjee kɨ njé si gɨdɨde kɨn, m-a m-o-n ta kəlde par al, nə m-o-n kɨlə kɨ tɔgɨde asɨ ra tɔ. 20Tadɔ ko̰ɓe lə Luwə e me ta kɨ kəl tɨ al, nə e me tɔgɨ tɨ. 21E ri ə ɨndɨgi dana? Ɨndɨgi kadɨ m-aw rɔsi tɨ kɨ gɔl jim tɨ ə se kadɨ m-aw kɨ nga̰me kɨ rosɨ kɨ ndɨgɨ-naa, kɨ e nga̰me kɨ sɔl lɔm lɔm ə.


text: 1Malamar ga hay, a samay na, sərum ha wu nakə ndo məpe mədzal gər hay ka Yesu tə ge ka dala i Masedowan aye. Tə ge wu niye hərwi nakə Mbəlom a ge məsler ma nəteye aye. 2Ta sa ɗəretsətseh haladzay. Ane tuk na, kwa nəteye mə ɗəretsətseh ada kwa nəteye mətawak eye hay bəbay na, ɗərev tay maŋgwasa eye haladzay. Ta vəl suloy haladzay hərwi məsler i Mbəlom ɗuh. 3Neŋ faya na gwaɗakumeye, ta vəl haladzay andza nakə tə sla faya məvəle aye. Tə vəl na, haladzay a ze gədaŋ tay tebiye. Ndəray ka tsətsah fataya bay, ane tuk na, ti yaw 4ta tsətsah ta amboh. Tə gwaɗamay: «Vəlumamay tsəveɗ hərwi ada nəmaâ dzəna ndo məpe mədzal gər hay ka Yesu neheye ma Zerozelem aye.» 5Wu nakə tə ge aye na, a ze wu nakə nəmaa dzala fataya aye. Təday na, ta vəl ha bo tay a Bəy Maduweŋ Yesu ada ta vəl ha bo tay hərwi may andza nakə a say a Mbəlom aye. 6Hərwi niye nəmaa tsətsah ka Titus, nəmaa gwaɗay mâ mbəɗa naha gər ka təv kurom hərwi ada məsler i məvəle wu nakə a dazlay mə walaŋ kurom aye na, mâ ye naha mâ ndəv ha. 7Nəkurom ka tsəveɗ i Mbəlom na, zlele eye hay haladzay. Ka pum mədzal gər kurom ka Kəriste peteh, ka sərum deɗek i Mbəlom, ka vəlumay ha bo a Mbəlom tebiye, ka wuɗum may haladzay, faya ka ɗumeye ha labara i Yesu lele. Hərwi niye gum məsler niye lele eye tə ɗərev kurom peteh mâ ze i siye ndo hay. 8Wu nakə na tsikakum aye na, na gakum kutoŋ ka məvəle suloy bay. Andza niye bay, na gwaɗakum na, ndo siye hay a satay haladzay məvəle. Na tsikakum andza niye na, hərwi a seŋ məsəre ha nəkurom tə gər kurom ka wuɗum siye i ndo hay ta deɗek ŋgway ɗaw. 9Nəkurom ka sərum ha ŋgwalak i Bəy Maduweŋ kway Yesu Kəriste nakə a ge hərwi kurom aye. Neŋgeye na, zlele eye, ane tuk na, kə gər ha zlele, ka təra ndo i mətawak hərwi kurom. Ka tərum zlele eye hay mə ɗərev kurom na, hərwi nakə a təra ha bo ndo i mətawak aye. 10Na tsikakumeye wu nakə na dzala hərwi suloy aye, niye lele hərwi kurom. Dəz na, nəkurom ka lahum, a sakum matsekele suloy niye ada maa dazlay a məsler niye kurre na, nəkurom. 11Anəke hərwi kurom na, lele nakə ka ndəvumeye ha məsler niye aye. Gum tə gər kurom andza nakə ka gum ahəl niye ka dazlumay aye ada ndəvum ha məge. Vəlum andza nakə ka slum faya məvəle aye. 12Hərwi taɗə ka vəlumeye wu a Mbəlom ta məŋgwese andza nakə ka hutum aye na, Mbəlom ma təmiye. Wu nakə andaya fakuma bay aye na, ma tsətsahiye fakuma bay. 13Kâ dzalum mə gər kurom na, na zliye ɗəretsətseh abəra ka ndo siye hay ada na piye fakuma ŋgiyats hərwi ada nəteye zay zay ada nəkurom ka sumeye ɗəretsətseh na, andza niye bay. A seŋ na, ləvum hərɗeɗe. 14Anəke na, wu kurom andaya haladzay. Lele na, vəlumatay a ndo neheye i tay andaya bay aye. Taɗə pat mekeleŋ eye i kurom kə ge andaya bay na, i tay kə ge andaya haladzay na, nəteye ta vəlakumeye. Andza niye ka ləvumeye hərɗeɗe. 15Ma təriye na, andza nakə tə watsa a Ɗerewel i Mbəlom, tə gwaɗ: «Ndo neheye tə həl ka zal aye na, andaya fataya ka zal bay. Ndo neheye tə həl tsekweŋ aye na, wuray a kətsay bay.» 16Titus na, kə vəl ha bo ŋgay hərwi madzəne kurom andza nəmay neheye a samay madzəne kurom aye. Maa ge andza niye mə ɗərev ŋgay na, Mbəlom. Hərwi niye nəmaa gay naha sɨsœ haladzay a Mbəlom. 17Titus ka təma matsətsehe may nakə nəmaa gwaɗay mâ mbəɗa naha gər a təv kurom aye. Ma mbəɗiye naha gər na, hərwi nakə nəmaa gwaɗay mâ ye naha aye ɗekɗek tsa bay. Bo ŋgay eye tə gər ŋgay a dzala mede naha a təv kurom hərwi a say madzəne kurom haladzay. 18Nəmaa sləriye tay naha nəteye sulo ta ndo neŋgeɗ. Ndoweye niye na, ndo məpe mədzal gər ka Yesu Kəriste ta zambaɗaway ha haladzay hərwi a ɗawa ha Labara Ŋgwalak eye i Yesu a ndo hay lele. 19Nəmaa slər naha neŋgeye na, hərwi niye ɗekɗek tsa bay. Məhay gər i ndo məpe mədzal gər hay ka Yesu Kəriste tə zla neŋgeye hərwi ada nəmaâ həhal salamay. Ma dzəniye may ka matsekele suloy nakə hərwi madzəne ndo məpe mədzal gər hay ka Yesu aye. Ŋgwalak i məsler nakay na, ma səkahiye məɗəslay ha gər a Bəy Maduweŋ nakə ta ɗəslay ha gər aye ada ma ɗiye ha na, a samay madzəne ndo hay. 20Madzəne niye ka tsakalakweye na, haladzay ada nəmaa giye metsehe a gər bəna agəna ndo hay ta ta mamay ha mənese, ta gwaɗiye nəmaa gay gər lele bay. 21A samay məge wu nakə lele ka ɗəre i Bəy Maduweŋ ɗekɗek tsa bay. Nəmaa giye lele ka ɗəre i ndo hay dərmak. 22Nəmaa sləriye naha malamar mekeleŋ eye ta diye naha dziye sa. Neŋgeye na, nəmaa zəba ka məndze ŋgay madzəga haladzay. Kə vəl ha bo ŋgay peteh ka məsler i Mbəlom. Anəke na, kə vəl ha bo ŋgay sa tsa, hərwi a sər ha mede kurom ka tsəveɗ i Mbəlom na, lele. 23Titus na, nəmaa həhalawa salamay, nəmaa gawa məsler salamay hərwi madzəne kurom. Malamar neheye siye sulo aye na, məhay gər i ndo məpe mədzal gər hay ka Yesu Kəriste tə slər tay naha ka təv kurom. Ndo hay ta ɗəslay ha gər a Kəriste hərwi tay. 24Ɗumatay ha a ndo neheye na, ka wuɗum tay ha. Ndo məpe mədzal gər hay ka Yesu Kəriste neheye tə slər tay naha ta tsəniye. Ta tsəne andza niye na, ta səriye ha bazlam neheye ŋgwalak eye nəmaa tsik fakuma aye na, deɗek.


text: 1Má nda səkə vəci kə mələ sarəka tsa mələtəgwa ná, wuri Yesu kə sənata nee, wuri vi-njə kə dzəkitəgwa, a njə hwə kwa wdunya tazhe zhinigwa dzəmə tá Ta-ranjə. Alandza wuri Yesu kə "i mbəlyi ka nganjə kwa wdunya tsa; "i kə njə "intə hyáa mwa, dabwaa kashasha, rapə tə vi kə njə hwə tá hyá. 2Má Yahuda zəgwi ra Siman Iskariyoti ná, wuri Shatari kə hatə njə́ tə pahwi Yesu ndangə mə́. 3Wuri Yesu kə sənata mwa nee, wuri Ta-ranjə kə fəyə zaka wsha paɗə tá təkwi-njə; kə sənata njə mwa dəwa, səkwa məɓa tá Hyalatəmwə njə; mwa, njə zhinigwa dzəmə tá Hyalatəmwə. 4Təmburi tsətsə, má vi ndza Yesu tə zəmə wsi kə zəmə lə mbəlyi kə zəli njə́, ba njə tlagwa a sərəntə lə"use-ranjə; ba njə kətə tawalə a mputə tá tə́-njə, 5ba givə yemyi a shikala kwa kwatləkwi. Acə njə mə pyə səra ra mbəlyi kə zəli njə́, a tsətsarə lə tawalə kə njə mputə tá tə́-njə tsa. 6Má vi kə njə səkə ka pyə səra ra Siman Bitrus ná, ba Bitrus gə nee, "Tlamda, tsəma pyə rá səra-tara na ri?" əkwə. 7"Vá sənata wsi ndza rá tə mələ na ndzaranjəa wə; a má dzəgəndza tə kəma, sənata shə na," əkwə Yesu. 8"Wulyə va rá, a na pyə rá səra-tara ndangə wə, Mala wə," əkwə Bitrus. "Má və́ rá pishə na səra-ranga wə, Bitrus wə, ka ndza na ka mdi kə zəli rá wə!" əkwə Yesu. 9"Má ndərə tsətsə njə, Tlamda, waləka səra-tara tsá pyə na wə; pishə gwa-tara paɗə, balə pəla hyi-ra ba ghi-ra!" əkwə Siman Bitrus. 10Ba Yesu gə nee, "Má mdi kə pishə pyə nə, ɗá tə njə́ wə, a ka zhini njə pyə təkwashə-təkwashə dəwa wə; se hyə tə səra-ranjə, tsá pintə njə kalə. Paɗə-yə, ɗaɗawə yə; se mdi kutə mə yə kalə, tsá ka ɗá," əkwə. 11(Təmburi tsá kə Yesu sənata mdi kə dzəgə pahwi njə́ mə hyá gə njə nee, "Ɗaɗawə yə; se mdi kutə kalə, tsá ka ɗá," əkwəa.) 12Má vi kə Yesu pishə səra-rahya tə́ mbəlyi kə zəli njə́ paɗə ná, ba njə kətə lə"use-ranjə a lambwi, ba njigwe məndzə tə nkwa kə ndza-ranjə. Kwə njə na ná, "Kə sənata wsi kə rá mələtə yə tsa yə ná? 13'Mala' əkwə yə sha ka rá, ba mwa 'Tlamda'; talala gətə yə, təmburi tsətsə rá handa. 14Má kala tsá ndza njə nee, Tlamda-yə rá ba mwa mala-rayə, a ba rá pishə yə səra-rayə ki, kə hitəgwa mwa ba yə pishə nga kwavati-yə. 15Wuri rá kə ncətə yə wsi kə hitəgwa a yə mələ; kala tsá kə rá mələtə tə́ yə tsa, ba yə mələ tə́ kwavati-yə. 16Jiri tsá gə rá sha yə, vá mdashə tlamda-njə mava wə; má mdi kə mnəkəgwa mwa, vá mdashə mdi kə mnəkə njə́ tsa njə wə. 17Má kə sənata wsha ngyi yə, yə dzəgə tlayi barəka, a na yə tə zəli mələ hyá! 18"Paɗə-yə tsá kə rá gə vəcə sha yə wə; təmburi wuri rá kə sənata mbəlyi kə rá tsəkavə. Də́walə ba wsi kə ɗafətəgwa kwa Dləparamə Hyalatəmwə njigwe jiri—tsá kə gə nee, 'Mdi ndza yə́ zəmə ɗafa kwa kwatləkwi kutə lə, tsá kə mbəralyəgwa ka ɗa rá,' əkwə. 19Ndzaranjəa gə wsha ngyi rá sha yə, səfə wsie má nakə mələtəgwa; təmburi má vi kə njə səkə mələtəgwa ná, ba yə mbərəsa nee, yira mdi shə. 20Jiri tsá gə rá sha yə mwa, má wamara mdi kə kə́lə mdi kə rá mnəkə lə hwi kutə, wuri mdi shə kə kə́lə rá dəwa. Má mdi kə kə́lə rá mwa, wuri njə kə kə́lə Mdi kə mnəkə rá səkə dəwa," əkwə Yesu. 21Má vi kə Yesu gətə vəcə tsa ná, ba məhələ-njə ɗantəgwa dabwaa; ba njə gə tə gambala nee, "Jiri tsá gə rá sha yə, wuntə mdi patlə mə yə dzəgə pahwi rá," əkwə. 22Má mbəlyi kə zəli njə́ mwa ná, ba hyá nənə ghi-hya ndəndəwan, ndəndəwannə, a ndyarə va sənata mdi kə njə gə tsa. 23Wuntə mdi patlə mə hyá, tsá kə Yesu "intə njə́ ná, məndzə njə vari Yesu; 24ba Siman Bitrus gə sha mdie lə pəla-ranjə nee, "Sha waá njə ri?" əkwə. 25Ba mdi məndzə vari Yesu tsa asətəgwa vizzi vari njə́, a yiwi va njə́ nee, "Waá mdi shə ri, Tlamda?" əkwə. 26Ba Yesu gə nee, "Mdi ndza rá ncə ɗafa dzəmə ɗalyi ka nggərəkə, a njə zəmə, njə́ mdi shə," əkwə. Má vi kə Yesu ncəmə ɗafa tsa mə ɗalyi ná, ba njə nggərəkə tə́ Yahuda zəgwi ra Siman Iskariyoti. 27Kə́lə kə Yahuda kə́lə ɗafa tsa ná, ba Shatari dzəgwa mni-njə. Kwə Yesu na sha njə́, "Kasha mələ tlə́nə-nga zazamə!" 28(Mdi shə mə hyá—mə mbəlyi-njə tə zəmə ɗafa ngyi—kə sənata wsi və́ Yesu gə sha Yahuda tsa wə. 29Má təkə ghi wuntyi mbəlyi mə hyá ná, Yesu gə sha Yahuda nee, "Mayi pashə myi wsha kə mələ sarəka," a na njə má nee, "Mayi nggərəkə "u"wi tə́ ká tiki," əkwə, təmburi ndza ra Yahuda ka mdi kə tsətsə kwari "u"wi-hya.) 30Kə́lə və́ Yahuda kə́lə ɗafa tsa ná, ba njə hwə shilyə hankyə zazamə; havərə nkwa venkwashə. 31Má vi kə Yahuda hwə shilyə hankyə tsa ná, ba Yesu gə nee, "Ndzaranjə tsa, wuri vi kə səkə, a kulə Zəgwi ra Za dzəgə ncətəgwa tə ka; mwa, kulə Hyalatəmwə dzəgə ncətəgwa səkə kə njə́. 32Má kala tsá ndza njə mwa nee, kulə Hyalatəmwə dzəgə ncətəgwa səkə kə njə́, Hyalatəmwə dzəgə ncə kulə Zəgwi ra Za lə ghi-njə. Zazamə dzəgə njə ncə kulə-njə tsa! 33Mbəlyi-ra, ka dzəgə rá ndza lə yə parangə wə: yə dzəgə və rá, a kandə yə vətə rá wə. Má kala tsá kə rá gərətə tə́ ká Yahuda nee, 'Kandə yə dzəgə nkwa ndza rá dzəgə wə,' əkwə tsa mwa, tsətsə gə rá sha yə ndzaranjəa. 34"Məlifyi wada tsá nggə yə rá—njə́ nee, "i wa kwavati-yə; kala tsá kə rá "i yə, ba yə "i kwavati-yə. 35Má ba yə "i kwavati-yə, paɗə mbəlyi dzəgə sənata nee, mbəlyi kə zəli rá yə," əkwə Yesu. 36"Daá-daá dzəgə na li ri, Tlamda?" əkwə Bitrus. Ba Yesu gə nee, "Kandə na zəlitə rá dzəgə nkwa ndza rá dzəgə ndzaranjəa wə; a má dzəgəndza tə wuntə vi ná, na dzəgə zəli rá dzəgə nkwa shə," əkwə. 37"Tlamda, va waá ndəma rá zəlitə na ndzaranjəa ri? Wuri rá kə ɗatə yə tá mtə səkwa tə na dye!" əkwə Bitrus yiwi va Yesu. 38Ba Yesu gə sha njə́ nee, "Wuri na kə ɗatə yə tá mtə səkwa tə rá, kwə na ná? Jiri tsá gə na rá, má nda səkə nggəli ka 'kakəriyakə' tə vərə ɓeshie nə, Bitrus nə, na dzəgə nggərə ghəpi sənata rá ka makənə zhigi," əkwə Yesu.


text: 1Má kətərəmbwe tsa mwa, ba rá nata wuntə mdi kə mnə Hyalatəmwə tə səkwa məɓa tamwə. Mdi dakuləa njə—dənama dabwaa tsá va njə́; nggamə kulə-njə mwa, ba wangəshə wdunya paɗə. 2Ba njə dlangətə nggurədlə tamwə, a wahi vəcə nee, "Wuri njə kə dla! Babila bwa, wuri kə dla mənə! Wuri kə mbərə ka gamba, ka nkwa kə ndza ra "i"iwi lə zaka mbwara hyala ntintimye, ba ka ya "yə ntintimye má mbəlyi "i hyá. 3Mbəlyi tə hyə dadamə kúkulə, wuri kə sahwi badlə səwe-ranjə; ká mbəmbəgə dəwa, wuri hyá kə mələtə wsha sasəwe lə njə́. Ká galipə kwa ngahya mwa, wuri kə mələtə galipə dabwaa səkə kə ɗagwa-ranjə tá fá zərə wsha rə wdunya," əkwə. 4Ba rá fatə wuntə vəcə gəgwa səkwa məɓa tamwə nee, "Hwə wa shilyə mə njə́, mbəlyi-ra, vashə bikyi-njə fata yə, a yə dzəgə sa bwanyə kala nganjə fashə! 5Wuri bikyi hyi-njə kə tsənitəgwa dəgələmmi, rapə mə tamwə; wuri Hyalatəmwə kə sənata a zəzitə wsha "yagarə mələ njə. 6Nggərəkə wa nəbwa ra wsi ntimye və́ njə mələtə tə́ njə́; nggərəkə wa bwanyə tə́ njə́, mdashə tsá və́ njə nggərəkə tə́ wuntyi mbəlyi—kala nganjə shə ɓwagə nkwa-njə. 7Fəmə wa njə́ mə bwanyə dabwaa, kala tsá kə njə fəmə ghi-njə mə galipə lə zəzərə ndza, a kuləshə ghi-njə fashə—təmburi kwə njə na sha ghi-njə məghi-məghi-njə nee, 'Ndza-tara, kala ndza ra mbəgə; kala malə wjagə fashə rá wə. Ka dzəgə wsi fata rá a ba ɗantə mni-ra batə wavi wə,' əkwə njə fashə. 8Təmburi tsətsə, bwanyə-njə dzəgə səkə tawa njə́ həntəkkə, mə vəci kutə—má, lə ɗantəgwa ra mni, ba shiligi mtə—nda səkə mbəlyi səkə wtsantə njə́ lə ghwi həɗikkə. Təmburi Hyalatəmwə Tlamda kə mələrəshə kita tsa, Mdi kulə lə dənama njə," əkwə. 9Má ká mbəmbəgə kə mələtə wsha sasəwe lə njə́, a fá zərə-njə, dabwaa ntahuni-hya ntahuni mələmi tsa, vi kə hyá nata səmə "yeghwi-njə təmmwi tamwə va ndintəgwa-ranjə. 10Ká mbəmbəgə ngyi dzəgə tayə tityi kyə-kyə, a nənə, təmburi zhərəshə nggadləni tə́ hyá va bwanyə tə njə́. Hyá dzəgə gə fashə nee, "Nggəra"wə, kwatsəka tə na, mələmi bwa! Mələmi dabwaa na, Babila; a má ndzaranjəa, təkwashə-təkwashə wuri bwanyə kita ra Hyalatəmwə kə tərə kwa ghi-nga," əkwə. 11Má ká galipə kə fəlyi dəwa, ba ntahuni njə́; wuri mni-hya kə ɗantəgwa, təmburi mdi shə ba zhini pá wsha-hya wə. 12Má wsha pahwi hyá tə mələmie mə́, njə́ yə zinariya lə azurfa, lə pəlyə́ gucə ba wuntyi pəlyə́ ndəndərə dzawə pá, lə tilimyi dandərəa ba dyarə, lə wsha kə la ghəmmə ba ngyí nggəlyə-nggəlyə, lə zaka mbwara wsha zəzəmwi zərə kə "izi ghwi (kala hitəwi), lə paɗə wsha kə mələtəgwa lə tlənə ciwə lə wci dzawə-dzawə pá-ranjə, lə paɗə wsha kə mələtəgwa lə lyə lə mdzəghwi lə pəlyə́ dandərəa, lə wsha lə lasari, lə ɓurədyi, lə "í kə fyə gwa ba "í kə ta wsha, lə yemyi anapə, lə məmpwə ha dandərəa ba murere, lə yə tlá ba yə təmə, lə yə gədəwi ba wagilə hyi gədəwi, ba mkyə mbəlyi ka mavalyi. 14Ba ká galipə ngyi dzəgə gə sha mələmi tsa nee, "Paɗə wsha ndəndərə və́ na cimivə nə, Babila nə, wuri kə za həlangə; kə́rəpi wsha və́ na fá zəzərə-hya, lə galipə-nga paɗə, wuri kə zavə na gwa batə wavi!" əkwə. 15Má ká fəlyi kə mələtə galipə shilyə mə fəlyi tə mələmie ná, hyá dzəgə tayə kyə-kyə tityi, a nənə; təmburi tə zhərəshə nggadləni tə́ hyá va bwanyə tə njə́. Dabwaa dzəgə hyá ntahuni va ɗantəgwa ra mni-hya, 16a gə nee, "Nggəra"wə, kwatsəka tə mələmi bwa tsa! Zamə, tilimyi dandərəa, lə wsha kə la ghəmmə ba ngyí nggəlyə-nggəlyə, tsá va njə́—lə zinariya, lə pəlyə́ gucə, ba wuntyi pəlyə́ ndəndərə dzawə pá kashasha; 17a má ndzaranjəa, təkwashə-təkwashə wuri wsha rə galipə ngyi kə za paɗə!" əkwə. Má paɗə mbəlyi kukulə mə ká ndalə kwambawali, lə mbəlyi kə mələ tlə́nə-hya, lə mbəlyi kə ntahə kwa kwambawali-hya tə tsadi, ba mbəlyi kə pahwi wsha a pashə mnyə tsadi tsa ná, ba tayə kyə-kyə tityi, a nənə. 18Ntahuni tsá mələ hyá mwa, vi kə hyá nata "yeghwi ndyigwa ra mələmi tsa təmmwi; kwə hyá na, "Wuri mələmi bwa tsa kə mdashə paɗə wuntyi mələmi mamə," əkwə. 19Ba hyá wsəmə bəribəri mə ghi-hya, a ntahuni dabwaa lə ɗantəgwa ra mni; kwə hyá na, "Nggəra"wə, kwatsəka tə mələmi bwa tsa! Paɗə mbəlyi lə kwambawali mələtə galipə-hya səkə kə galipə-njə; a má ndzaranjəa, təkwashə-təkwashə wuri wsha va njə́ kə za paɗə!" əkwə hyá. 20Kasha wa dlama, yə mbəlyi məɓa tamwə, təmburi wuri njə kə dla! Dlama wa, yə mbəlyi ka nga Hyalatəmwə, lə yə mbəlyi kə mnə Yesu ba yə zakuri hyi kə gə vəcə Hyalatəmwə—təmburi wuri Hyalatəmwə kə wetə yə va wsi kə njə mələtə yə! 21Má nda fá na ná, ba wuntə mdi kə mnə Hyalatəmwə lə dənama kələtə pəlyə́ dabwaa (kala vəna kə hə́, bwa ra pəlyə́ tsa), a latə tá tsadi dzadlammwi; kwə njə na nə, "Tsətsə dzəgə mbəlyi dlantə Babila mələmi bwa tsa, lə dənama; ka zhini njə dzəgə natagwa mwa batə wavi wə! 22Má ká tsa gagəra lə ká a cimyi, ba ká wgyi shila lə tərəmwi ná, səfə mbəlyi fá ɗagwa-rahya mə mələmi tsa mwa wə—paɗə kaligyi, wuri hyá kə hwə. Ka zhini mbəlyi hə́ ha mə mələmie wə; 23patərəla shə zhini ndyigwa nggammə mə njə́ wə; ka zhini mbəlyi ɗa mwə́ tə mwa dəwa wə. Təmburi má mbəlyi kə fəlyi mə mələmie mə́, hyá mdashə paɗə mbəlyi kwa wdunya lə galipə; mbəlyi kúkulə səkə tə hyə dadamə mwa, tsá kə nggutətəgwa lə wsha hila-ranjə lə məzhiguɗyi fafashə," əkwə. 24Wuri mbəlyi kə nggərəkə bwanyə dabwaa tə́ Babila, təmburi njə́ tsá kə mpəntə mbəlyi ka nga Hyalatəmwə, lə zakuri hyi Hyalatəmwə, lə wuntyi mbəlyi kúkulə bakəma kwa wdunya.


text: 1Ahəl nakə Apolos ma Koriŋte aye na, Pol a ye a Efez. A ye ta mahəmba i dala i Galat. A ye naha na, a ndzatay a gər a ndo neheye tə pa mədzal gər ka Yesu aye. 2A ye naha a tsətsah fataya, a gwaɗatay: «Ahəl nakə ka dzalum ha ka Yesu aye na, ka hutum Məsəfəre Tsəɗaŋŋa eye ɗaw?» Ta mbəɗay faya, tə gwaɗay: «Nəmaa tsəne ɗaɗa ndəray kə tsikamay ka Məsəfəre Tsəɗaŋŋa eye bay.» 3Pol a tsətsah, a gwaɗatay: «Ka hutum na, madzəhuɓe waray?» Ta mbəɗay faya, tə gwaɗay: «Madzəhuɓe nakə Yuhana a ɗatay ha a ndo hay aye.» 4Pol a gwaɗatay sa: «Yuhana a dzəhuɓawa na, ndo neheye a satay mambəɗe ha mede tay aye. A gwaɗatay a Israyel hay na: “Dzalum ha ka ndo nakə ma deyeweye kame ga aye”, andza məgweɗe, Yesu.» 5Tə tsəne bazlam ŋgay na, Pol a dzəhuɓ tay ha yam ta məzele i Bəy Maduweŋ Yesu. 6Pol a pa fataya həlay. Kwayaŋŋa kwa way a huta Məsəfəre Tsəɗaŋŋa eye. Tsa na, tə pa bo ka mətsike me tə bazlam i gəma hay wal wal, tə ɗa ha bazlam i Mbəlom. 7Ndoweye neheye na, ta giye kuro gər eye sulo. 8Ahəl nakə Pol neŋgeye ma Efez aye na, a yawa a gay i maɗuwule me i Yahuda hay. Kiye mahkar na, a tsikawa me mə ɗəma, zluwer a gay bay. A tsikawatay a ndo hay ka gər i Bəy i Mbəlom. A say na, ndo neheye faya ta pay zləm aye tâ təma bazlam ŋgay. 9Ane tuk na, siye i Yahuda hay haladzay ta kula ha ɗərev tay. Ta təma bazlam i Pol bay. Tə tsik wu nakə lele bay aye ka tsəveɗ i məpay bəzay a Bəy Maduweŋ kame i ndo niye hay tebiye. Tsa na, Pol a gər tay ha, a həl ndo məpe mədzal gər hay ka Yesu a lekwal i ndoweye andaya tə zalay Tiranus. Nəteye niye tebiye, tə kəɗawa wuway ta ndo hay pat pat. 10Niye na, kə ndza məve sulo. Ndo neheye nəteye mandza eye ka dala i Azi niye, Yahuda hay ada Gərek hay tə tsəne bazlam i Bəy Maduweŋ Yesu. 11Mbəlom a gawa masuwayaŋ neheye a gatay hərɓaɓəkka a ndo hay aye tə həlay i Pol. 12Tə zlawatay naha a ndo i ɗəvats petekeɗ neheye ta lamay a bo i Pol aye. Tə lamawatay ha a ndo i ɗəvats hay. Ndo i ɗəvats hay tə mbəlawa ada ndo neheye məsəfəre lele bay eye hay mə bo tay aye, ti yawa abəra mə bo tay. 13Siye i Yahuda hay andaya ta həhalawa ka gəma ka gəma hərwi mahəhere fakalaw abəra ka ndo hay. Nəteye dərmak tə dze ha mahəhere fakalaw tə məzele i Bəy Maduweŋ Yesu. Tə gwaɗawatay a məsəfəre neheye lele bay aye: «Ndohumaw abəra mə bo i ndo nakay tə məzele i Yesu nakə Pol faya ma ɗiye ha bazlam ŋgay aye.» 14Tə gawa wu niye na, nəteye tasəla. Nəteye wawa i bagwar i ndo neheye tə vəlaway wu a Mbəlom aye, tə zalay Seva. 15Pat wuray tə tsikay a məsəfəre nakə lele bay eye andza niye, a gwaɗatay: «Neŋ na, na sər Yesu, ada Pol neŋgeye way na, na sər. Nəkurom na, məhey tey?» 16Tsa na, ndo niye fakalaw mə bo ŋgay aye a mbəzla fataya dədavdav ta gədaŋ. A ze tay ha ta gədaŋ, a gatay mbəlak ada a buwa fataya abəra petekeɗ tay hay. Ta hway bo kəriye. 17Yahuda hay ta Gərek neheye ma gəma i Efez aye tebiye tə tsəne wu nakə a ge bo aye na, ta dzədzar haladzay. Tə ɗəslay ha gər a məzele i Bəy Maduweŋ Yesu haladzay. 18Ndo hay haladzay ta təra ndo məpe mədzal gər hay. Ti yawa, tə ɗawa ha mənese tay neheye tə gawa aye kame i ndo hay tebiye. 19Ndo hay haladzay, nəteye neheye tə gawa maharam aye tə həlaw ɗerewel i maharam tay, tə fəka tay ha kame i ndo hay tebiye. Tə pasla na andza ta səkəm ha na, suloy eye ma giye kwar i suloy gwezem kuro kuro zlam. 20Andza niye bazlam i Bəy Maduweŋ a ye kame kame, a səkah ta gədaŋ. 21Ma dəba i wu neheye a ge bo aye na, Pol a dzala mə gər ŋgay mede a Zerozelem. Ma diye ta Masedowan ada ta dala i Akay. A gwaɗ: «Na ye a Zerozelem na, na diye a Roma dərmak.» 22Tsa na, a slər ndo madzəne ŋgay hay, Timote ta Erast a Masedowan. Ane tuk na, bo ŋgay eye a ndza ka dala i Azi tsakway sa. 23A həlay niye na, magazləga a lətse haladzay ma gəma i Efez hərwi bazlam i Yesu Bəy Maduweŋ. 24Ndoweye andaya a lambaɗawa wu hay ka suloy. Məzele ŋgay na, Demetəriyos. Wu neheye a lambaɗawa aye na, wawa i gay hay tsekweŋ tsekweŋ neheye a ndzəkit bo gay bagwar eye nakə ndo hay ta ɗuwulaway me a mbəlom tay nakə a ndzəkit bo ŋgwas, tə zalay Artemis aye. Andza niye neŋgeye ta ndo i məsler ŋgay hay tə hutawa ha suloy haladzay. 25A ye, a hayatay gər a ndo i məsler ŋgay hay ta ndo neheye tə gawa slala i məsler niye aye, a gwaɗatay: «Dzam ga hay sərum ha, ka hutakweye zlele haladzay na, hərwi məsler nakay. 26Ane tuk na, nəkurom faya ka ŋgatumeye ada faya ka tsənumeye wu nakə faya ma giye bo aye. Pol faya ma tsikateye a ndo hay na, kule neheye nəkway faya ka ŋgarakweye aye nəteye mbəlom hay bay. Ndo hay haladzay ta təma bazlam ŋgay. Kanaŋ ma gəma i Efez ɗekɗek bay, ka dala i Azi tebiye. 27Taɗə kə ge andza niye na, ndo hay ta tsikiye wu nakə lele bay eye ka məsler kway. Ada ta tsikiye na, ka məsler kway ɗekɗek bay. Ta tsikiye wu nakə lele bay aye ka gay i maɗuwule me i bagwar i mbəlom kway Artemis. Kwa neŋgeye na, ndo hay ta zəbiye faya bagwar eye sa bay. Azlakwa ndo hay tebiye ka dala i Azi ada ka məndzibəra tə ɗəslay ha gər na, a neŋgeye ɗuh.» 28Ndo hay tebiye tə tsəne andza niye na, a ndalatay haladzay. Ta wuda, tə gwaɗ: «Bagwar eye na, Artemis mbəlom i Efez hay.» 29Gəma a ndza na, huɓuya, huɓuya. Ndo hay tə gəs Gayus ta Aristark. Nəteye neheye sulo aye na, Masedowan hay, tə lakawa ha Pol. Ti ye tay ha a təv i həbaɗ tay nakə tə gawa mə ɗəma aye. 30A say a Pol mede a təv i ndo niye hay. Ane tuk na, ndo məpe mədzal gər hay ka Yesu tə gay me, ta vəlay tsəveɗ mede bay. 31Siye i ndo neheye nəteye ma məsler bagwar eye ka dala i Azi ta təra dzam i Pol aye, tə slər ndo ka təv i Pol, tə gwaɗ mâ ye a təv i həbaɗ tay niye bay. 32Nəteye niye hay tebiye mahaya gər eye na, nəteye mə wadəŋ wadəŋ hərwi siye hay faya ta wudiye wu mekeleŋ, siye hay ta wuda hərwi wu neŋgeɗ. Siye haladzay mə walaŋ tay niye tə haya gər hərwi mey na, tə sər bay. 33Ndo Yahuda wuray andaya ka təv eye niye. Məzele ŋgay Aləgəzandər. Siye i Yahuda hay ti ye ha Aləgəzandər kame. Ta təkəray bazlam eye niye. Tsa na, a zla həlay ka mbəlom, a say mətsike me ada məɗatay ha. 34Ane tuk na, ndo niye hay ta zəba faya neŋgeye ndo i Yahuda na, ta wuda tebiye tay eye, tə gwaɗ: «Bagwar eye na, Artemis i Efez hay.» Tə ndza faya ka mətsike andza niye ɓəre sulo. 35Ka mandəve ŋgay eye na, ndo mələve gəma niye kə sla faya məgwaɗatay tâ ndza tete. Ndo niye hay tebiye tə ndza tete. Tsa na, a gwaɗatay: «A nəkurom Efez hay, Efez na, gəma i mbəlom bagwar eye Artemis, maa sər bay na, way? Ada kwa way ma ɗəslay ha gər a mandzəkit bo ŋgay nakə a kalaw mə mbəlom aye. 36Kwa way na, a sər. Nəkurom ndzum ɗikɗik. Kâ gum wu neheye lele bay aye bay. 37Ndo neheye ka gəsumatay ahaya kanaŋ aye na, tə gaw məkal mə gay i mbəlom kway bay ada ta tsaɗay a mbəlom kway wal bay tuk na, kəkay? 38Taɗə Demetəriyos ta ndo i məsler ŋgay hay bazlam tay andaya mətsike ka ndo na, tâ ge ta tsəveɗ eye. Ndo məge sariya hay andaya, tâ ye tâ wuda ka təv tay. 39Taɗə wu mekeleŋ eye hay andaya a sakum bəbay na, bagwar neheye anəke kanaŋ aye tâ ŋgənakum ha bazlam eye. 40Ka gakwa metsehe bay na, Roma hay ta makway ha mənese, ta gwaɗakweye “Ka dazlumay na, a vəram.” Ka hutakweye gər i bazlam kwa tsekweŋ məɗatay ha nəmay haya gər hərwi wu nakay na, ka slakweye faya mətsikatay bay.» Tsa na, a gwaɗatay a ndo hay: «Ŋgənum gər.» Ndo hay ta ŋgəna gər, ti ye wu tay tuk.


text: 1NDɔ kare, Jəju aw me kəy tɨ lə nje kɔr no̰ Parɨsɨ je kare mba kuso nḛ, ndɔ taa kə̰ə̰ tɨ. Dɨje kɨ ɨsi no̰o̰, ɨsɨ ɨndəi manjɨ Jəju ba ooi-e. 2Dɨngəm kare kɨ mo̰y ti-e a no̰ Jəju tɨ no̰o̰. 3Ə Jəju dəjɨ njé ndo ndu-kun je kɨ Parɨsɨ je ə nə: «Ta rəbɨ to kadɨ dəw nga-n dəw ndɔ ta kə̰ə̰ tɨ ə se goto ə?» 4Nə dəw ɨlə Jəju ta tɨ al. Ə Jəju təl rɔne kɨ rɔ nje mo̰y tɨ, ade rɔ nga nɨngə əl-e ade aw. 5Go tɨ Jəju əl-de ə nə: «Na̰ dansi tɨ ə, ngone, ə se mangɨ lie wa osɨ ɓe man tɨ ndɔ taa kə̰ə̰ tɨ, ə un-e taji-naa tɨ no̰o̰ al ə?» 6Nɨngə lo kadɨ ɨləi-e ta tɨ kɨ dəjɨ kɨn goto. 7Lokɨ Jəju oo kadɨ dɨje kɨ ɓari-de lo nḛ kuso tɨ kɨn sangi lo kɨsɨ kɨ kəte no̰ dɨje tɨ ɓa, əl-de kujɨ ta madɨ ə nə: 8«Lokɨ dəw madɨ ɓari lo nḛ kuso taa-naa tɨ ə, otɨ kadɨ aw ɨgangɨ rɔi ɨsɨ kəte no̰ dɨje tɨ. Dɔmajal ə, ɓari dəw kɨ ɨtəi loe tɨ no̰o̰ tɔ, 9nɨngə kadɨ nje ɓar səsi joo pu ka kɨn re, əli ə nə: “Ḭ taa ə ɨyə̰ lo kɨsi kɨn adɨ madi,” ɓa a e kɨ rɔsɔl kɨ bo ngay ə a aw kadɨ ɨsɨ-n lo kɨ gogɨ tɨ. 10Nə lokɨ dəw madɨ ɓari, majɨ kadɨ aw ɨsɨ lokɨ gogɨ tɨ, adɨ nje ɓar-i ə wa lokɨ re nɨngə əli ə nə: “Madɨm, ḭ taa ɨre ɨsɨ kəte yo be.” Lo kɨn tɨ, a e kɔsɨ-gon ləi ta kəm madi je tɨ pətɨ kɨ ɓari-de lo nḛ kuso tɨ kɨn. 11Təkɨ rɔjetɨ, dəw kɨ ra kɨ un dɔne taa, ə a ɨləi dɔe nangɨ, nɨngə dəw kɨ nje kulə dɔne nangɨ ə, a uni dɔe taa tɔ.» 12Go tɨ Jəju əl dəw kɨ nje ɓar-e ka kɨn ə nə: «Lokɨ ɨra nḛ kuso kɨ be kɨn, kɨ kada ə se kɨ lo sɔlɔ, otɨ kadɨ ɨɓar madi je kɨ ngako̰i je kɨ noji je, ə se njé gədɨ kəy ɓe je ləi kɨ njé nḛ kɨngə je. Tadɔ əi je ka a ɓari-ni ndɔ madɨ tɨ tɔ, nɨngə a ɨgəi-ni nḛ kɨ ndɔ kɨ ɨra adɨ-de ka kɨn gogɨ. 13Nə lokɨ ɨra nḛ kuso rɔnəl kɨ ngay be kɨn, majɨ kadɨ ɨɓar njé ndoo je kɨ njé je kɨ ta rɔde asɨ-naa al, kɨ njé mətɨ je, kɨ njé kəm tɔ je. 14Nɨngə rɔi a nəl-i, tadɔ a ɨngəi nḛ kadɨ a ɨgəi-ni gogɨ al. Təkɨ rɔjetɨ, Luwə a ɨgəi ndɔ kɨ a tḛḛ kɨ njé ra nḛ je kɨ dana lo koy tɨ.» 15Lokɨ oi ta kɨn nɨngə, dəw kare mbo̰ dɨje tɨ kɨ ɨsi lo nḛ kuso tɨ əl Jəju ə nə: «Rɔnəl e lə dəw kɨ a uso nḛ me ɓeko̰ tɨ lə Luwə!» 16Nɨngə Jəju təl əl-e ə nə: «NDɔ kare, dɨngəm madɨ ra nḛ kuso kɨ bo ngay ɓar-n dɨje ngay. 17Dɔkagɨlo kuso nḛ tɨ nɨngə, ɨlə nje kɨlə ləne adɨ aw əl dɨje kɨ ɓar-de ka kɨn ə nə: “Nḛ kuso oy ngata ə ɨrəi.” 18Nə dɨje pətɨ kɨ ɓari-de ka kɨn, kare, kare, ɨləi ngɨrə kadɨ dəji me-sɔl. E kɨ dɔsa̰y əl-e ə nə: “M-ndogɨ lo ndɔr ngɔsɨne ɓəy, m-ɨsɨ m-aw kadɨ m-o; ə m-dəji kadɨ adɨ mei sɔl dɔm tɨ.” 19E kɨ rangɨ ə nə: “M-ndogɨ mangɨ je dɔgɨ ngɔsɨne ɓəy, m-a m-aw kadɨ m-na-de m-o; ə m-dəji kadɨ adɨ mei sɔl dɔm tɨ.” 20E kɨ rangɨ ə nə: “M-taa dəne ngɔsɨne ɓəy, adɨ lo kadɨ m-a m-aw goto.” 21NJe kɨlə təl aw rɔ ɓane tɨ, əl-e ta je pətɨ kɨ əli-e kɨn ade oo. Lo kɨn tɨ, wongɨ tɔl ɓa nje kəy ka kɨn, adɨ əl nje kɨlə ləne ə nə: “Ḭ taa kalangɨ, aw ta mbalo je tɨ, kɨ go rəbɨ je, ɨɓar njé ndoo je, kɨ dɨje kɨ ta rɔde asɨ-naa al, kɨ njé kəm tɔ je, kɨ dɨje kɨ njé mətɨ je, ɨre səde.” 22NDə̰y go tɨ nɨngə, nje kaw kɨlə re əl ɓane ə nə: “Ɓam, jɨ ra nḛ je kɨ ɨdəjɨ ka kɨn, nə lo kɨsɨ nay no̰ ɓəy.” 23Ə ɓae əl-e ə nə: “Ɔtɨ aw taga dɔ rəbɨ je tɨ, kɨ lo ndɔr je, ɨndə tɔgɨ dɔ dɨje tɨ adɨ-de rəi mba kadɨ-me kəy ləm rosɨ.” 24Təkɨ rɔjetɨ adɨ m-əl səi, dəw kare mbo̰ dɨje tɨ kɨ m-ɓar-de kəte kɨn kɨ a ɔdɨ nḛ kuso ləm kɨn tane tɨ goto.» 25Kosɨ dɨje ngay ɨsɨ njɨyəi kɨ Jəju dɔ rəbɨ tɨ. Jəju təl ɨlə rətɨ nɨngə əl-de ə nə: 26«Re dəw madɨ re rɔm tɨ ə ge-m ɨtə bawne kɨ kone al, nene kɨ ngane je al, ngakone je kɨ konane je, ə se darɔne wa al ə, a asɨ ke nje ndo ləm al.» 27Taa dəw kɨ un kagɨ-dəsɨ ləne ə njɨyə gom tɨ, al, a asɨ ke nje ndo ləm al tɔ. 28Təkɨ rɔjetɨ, na̰ dansi tɨ ə lokɨ aw tə kɨndə ndogɨ bɔr kɨ ngal nɨngə, ɨsɨ nangɨ ɨlə kɔr nḛ ra kɨlə je naa tɨ, mba kadɨ n-oo se n-a n-asɨ tɔl ta kɨlə kɨn kare wa al ə? 29Nə re ɨndə gɨn kəy ə tɔl tae al ə, dɨje pətɨ kɨ a oy gɨn kəy kɨ ɨndə kɨn, a kogi dɔe tɨ. 30A əli əi nə: «Oi, dɨngəm kɨ ɨlə ngɨrə kadɨ ɨndə kəy, nə tɔge asɨ kadɨ tɔl tae al kɨn!» 31Ə se ngar kɨ ra ə lokɨ ɨsɨ aw kadɨ rɔ kɨ ngar madɨne kɨ rangɨ nɨngə, ɨsɨ nangɨ ə dəjɨ ta rɔne oo se kɨ njé rɔ je ləne kɨ dɨbɨ kutɨ kɨn n-a n-aw n-ɨlə-n rɔ madɨne kɨ ɨsɨ re kɨ njé rɔ je ləne kɨ əi dɨbɨ kutɨ joo kɨn kare wa al ə? 32Re oo kadɨ tɔgɨne a asɨ al nɨngə, a ɨlə dəjɨ ta ngar madɨne, mba sangɨ rəbɨ lapɨya, lokɨ nda̰e ngal ɓəy. 33Ta kɨ dɔsi tɨ ka to be tɔ. Ɨməri ta majɨ oi taa, adi rɔsi, tadɔ dəw kɨ e ɓasi mba kɨyə̰ nḛ kɨngə je ləne al, a asɨ ke nje ndo ləm al. 34«Ɨgəri kadɨ katɨ e nḛ kɨ majɨ, nə lokɨ nəle goto, ə se ri ə dəw a ra-n kadɨ təl nəl gogɨ ə? 35Nḛ kɨ kadɨ dəw a ra-n goto. A majɨ mba dɔnangɨ al nɨm, a majɨ mba nḛ kɨ a adɨ tɔgɨ dɔnangɨ kɨn al nɨm tɔ. A ɓuki-e kɔ gɨdɨ lo tɨ. Dəw kɨ aw kɨ mbine kadɨ oo-n ta, nɨngə kadɨ oo ta kɨn majɨ.»


text: 1NJé kəl ta je kɨ ta Luwə tɨ kɨ njé ndo nḛ je lə Luwə ɨsi dan njé kaw-naa je tɨ kɨ A̰tɨyosɨ tɨ no̰o̰. Adɨ e: Barnabasɨ kɨ Sɨmo̰ kɨ ɓari-e Nɨjər, kɨ Lɨsɨyusɨ kɨ ɓe lie e Sɨrən tɨ, kɨ Manaye kɨ oti-de naa tɨ kɨ Erodɨ kɨ ɨsɨ dɔ dɔnangɨ tɨ kɨ Galile, kɨ Sol tɔ. 2NDɔ kare be ɔsi məkəsɨde nangɨ no̰ Luwə tɨ ə əli ta sie kɨ kɔgɨ rɔ nḛ kuso tɔ. Nɨngə NDɨl kɨ kay njay əl-de nə: «Kadɨ ɔri Barnabasɨ əi kɨ Sol ɨndəi-de ta dangɨ mbata kɨlə kɨ m-ɓar-de kadɨ rai.» 3NGata ə, lokɨ ɔgi rɔde nḛ kuso ə əli ta kɨ Luwə nɨngə, ɨndəi jide dɔde tɨ ə ɨyə̰i-de adɨ awi, 4təkɨ NDɨl kɨ kay njay əl-n-de. E be ə, Barnabasɨ əi kɨ Sol awi me ɓe tɨ kɨ Sələsi. Nɨngə ai no̰o̰ gangi awi Sɨpɨr tɨ. 5Lokɨ kɨ tḛḛi Salamɨn tɨ nɨngə, əli ta lə Luwə me kəy kaw-naa tɨ lə Jɨpɨ je. Ja̰ Markɨ e kadɨde tɨ tə nje ra səde tɔ. 6Lokɨ ɨndəi dɔ dər je kɨ ɓe tɨ kɨ Sɨpɨr tɨ gangi nɨngə, awi tḛḛi me ɓe tɨ kɨ Paposɨ. Loe tɨ no̰o̰, ɨngəi Jɨpɨ kare be kɨ tɔe nə Bar-Jəju kɨ e nje ra mbəli, kɨ ə nə ne nje kəl ta kɨ ta Luwə tɨ. 7Ɨsi naa tɨ kɨ dəw kɨ boy kɨ tɔe nə Sərjɨyusɨ Polusɨ kɨ e nje nḛ gər. Sərjɨyusɨ Polusɨ ɓar Barnabasɨ əi kɨ Sol ɔjɨ-de adɨ gəri təkɨ n-aw kɨ ɓo koo ta lə Luwə tade tɨ. 8Nə Elɨmasɨ kɨ kɔr gɨn tɔe nə nje mbəli ta̰-de rɔ. Ge kadɨ dəw kɨ boy kɨn adɨ mene Kɨrɨsɨ al. 9Be ə, Sol kɨ ɓari-e Pol NDɨl Luwə rose adɨ ur kəmne kɨ dɔe tɨ, 10əl-e ə nə: «Ḭ ngon lə su, tə dəw kɨ kədɨ kəm dɨje rosɨ mei. Ḭ nje kɔsɨ ta nḛ ra je kɨ dana pətɨ. A ɨyə̰ go rəbɨ ndor ta lə Luwə al a?» 11Kɨ ɓasɨne kɨn, Ɓaɓe a ɨndəi ɔji, kəmi a oo lo al, nɨngə a o kəm kadɨ al bɨtɨ dɔkagɨlo madɨ. Nɨngə ta naa tɨ no̰o̰ par ə kəme ndul kururu adɨ oo lo al, a mam lo. Sangɨ dəw kɨ kadɨ ɔr-e ta rəbɨ. 12Lokɨ dəw kɨ boy oo nḛ kɨ ra nḛ kɨn nɨngə, adɨ mene, mbata nḛ ndo kɨ dɔ Ɓaɓe tɨ kɨ adi-e, əte ɓəl ngay. 13Pol əi kɨ madɨne je ali me bato tɨ me ɓe tɨ kɨ Paposɨ, awi me ɓe tɨ kɨ Pərjɨ kɨ Pampɨli tɨ, nɨngə Ja̰ Markɨ ɨyə̰-de ə təl aw Jorijaləm tɨ gogɨ. 14Lokɨ ɔti me ɓe tɨ kɨ Pərjɨ nɨngə, awi tḛḛi me ɓe tɨ kɨ A̰tɨyosɨ kɨ Pɨsɨdi tɨ, awi me kəy kaw-naa tɨ lə Jɨpɨ je kɨ ndɔ taa kə̰ə̰, ɨsi nangɨ. 15Lokɨ njé tɨdə makɨtɨbɨ je, tɨdəi makɨtɨbɨ ndu-kun kɨ makɨtɨbɨ lə njé kəl ta je kɨ ta Luwə tɨ nɨngə, kɨ boy je kɨ njé ngəm kəy kaw-naa ɨləi əli-de əi nə: «NGako̰je je, kɨn ə awi kɨ ta kadɨ əli dɨje, ə kadɨ əli.» 16Ə Pol ḭ taa, yəkɨ jine tade tɨ kadɨ ɨsi kekeke, nɨngə əl-de ə nə: «Səi Isɨrayəl je kɨ dɨje kɨ njé ɓəl Luwə, kadɨ oi dɔ ta ləm. 17Luwə ləje, j-əi kosɨ Isɨrayəl je, kɔtɨ bawje je, nɨngə ra səde adɨ oji naa kɨ kəte kəte, lokɨ ɨsi me ɓe tɨ kɨ Ejɨpɨ tɨ. Ɔr-de tḛḛ səde kɨ taga kɨ takul tɔge kɨ ngay. 18Asɨ ɓal dɔsɔ kɨ adɨ-de nḛ usoi dɨlə lo tɨ. 19Lokɨ tɔ ko gɨn dɨje sɨri kɨ dɔnangɨ tɨ kɨ Kana no̰de tɨ nɨngə, təl kɨ dɔnangɨ ka kɨn adɨ-de tə nḛ nduwə. 20Nḛ je pətɨ kɨ ra nḛ kɨn, a ra ɓal asɨ ɓu sɔ kɨ dɔmi. Go tɨ nɨngə, adɨ-de njé gangɨ ta je bɨtɨ tḛḛ-n dɔ nje kəl ta kɨ ta Luwə tɨ Samɨyəl. 21Nɨngə, dəji ngar adɨ Luwə adɨ-de Sawul kɨ ngon lə Kɨsɨ, kɨ e gɨn ka tɨ lə Bənjame, adɨ o̰ ɓe dɔde tɨ ɓal dɔsɔ. 22Lokɨ ɔr-e kɔ nɨngə, ɨndə Dabɨdɨ ngar tɨ toe tɨ. Dabɨdɨ kɨ ma najɨ lie ə nə: “M-ɨngə Dabɨdɨ kɨ e ngon lə Jəse, kɨ e dəw kɨ go me ndɨgɨ tɨ ləm. A tɔl kon nḛ je pətɨ kɨ mem ndɨgɨ.” 23E gɨn ka tɨ lie ə, Luwə adɨ Jəju kɨ nje kajɨ Isɨrayəl tḛḛ tɨ, kɨ go kun mɨndɨ tɨ lie. 24Kəte no̰ re Jəju tɨ, Ja̰ ɨlə mbḛ kadɨ dɨje tɔri ndude, nɨngə kadɨ rai batəm. Ɨlə mbḛ kɨn kɨ rɔ kosɨ Isɨrayəl je tɨ ba pətɨ. 25Lokɨ Ja̰ aw kadɨ tɔl ta kɨlə ləne nɨngə, əl ə nə: “Mi dəw kɨ ɨsɨ ɨgai ta dɔe tɨ kɨn al. Nə e a re gom tɨ no̰o̰ kɨ kɨlə sa kɨ njae tɨ ka mi m-asɨ tutɨ al.” 26«NGakom je kɨ gɨn ka tɨ lə Abɨrakam, kɨ njé ɓəl Luwə kɨ dansi tɨ, e j-əi je ə Luwə ɨlə kɨ ta kajɨ kɨn rɔje tɨ. 27Dɨje kɨ njé kɨsɨ Jorijaləm tɨ əi kɨ kɨ boy je ləde gəri dəw kɨ e Jəju kɨn al, taa gəri me ta je lə njé kəl ta je kɨ ta Luwə tɨ, kɨ ɨsɨ tɨdəi kɨ ndɔ taa kə̰ə̰ je pətɨ kɨn al tɔ. Be ə lokɨ gangi ta dɔ Jəju tɨ, tɔli ta ta je kɨ njé kəl ta kɨ ta Luwə tɨ ndangi. 28Ɨngəi nḛ madɨ kare kɨ asɨ kadɨ tɔli-e-n al, nə dəji Pɨlatɨ kadɨ tɔl-e par. 29Lokɨ tɔli kon nḛ je pətɨ kɨ ndangɨ me makɨtɨbɨ tɨ ɔjɨ dɔe nɨngə, adɨ rɨsi-e dɔ kagɨ-dəsɨ tɨ nangɨ, ɨle me ɓe nɨn tɨ. 30Nə Luwə ade ḭ dan njé koy je tɨ. 31Asɨ ndɔ ngay kɨ tḛḛ kɨ rɔ dɨje tɨ kɨ ḭḭ sie dɔnangɨ Galile tɨ nu, ə rəi sie bɨtɨ Jorijaləm tɨ, əi je kɨn ə əi njé ma najɨ lie kɨ no̰ kosɨ dɨje tɨ. 32Je ka j-ɨsɨ j-ɨlə səsi mbḛ Poy Ta kɨ Majɨ kɨn tɔ. Poy Ta kɨ Majɨ kɨ e ta kun mɨndɨ kɨ Luwə un mɨndɨne dɔ tɨ adɨ bawje je. 33Luwə tɔl ta kun mɨndɨ kɨn kɨ rɔje tɨ j-əi ngande je kɨ go rəbɨ tḛḛ kɨ adɨ Jəju tḛḛ lo koy tɨ təkɨ ndangi me makɨtɨbɨ pa je tɨ əi nə: “Ḭ NGonm, Kɨ m-oji ɓone.” 34«Luwə ade ḭ lo koy tɨ ɓɨ ade ndum me ɓe tɨ al, təkɨ əl-n ə nə: “M-a m-adɨ səsi nḛ, Kɨ m-un mɨndɨm dɔ tɨ m-adɨ Dabɨdɨ, Kɨ e nḛ kɨ asɨ kadɨ ɨndəi mesi dɔ tɨ.” 35«E mbata kɨn ə, əl-n me makɨtɨbɨ tɨ lo madɨ tɨ ɓəy ə nə: “A ɨyə̰ dəw ləi kɨ ay njay kadɨ ndum al.” 36Nə Dabɨdɨ, lokɨ ra kɨlə dɔkagɨlo tɨ ləne kɨ go kɔjɨ ta ra tɨ lə Luwə nɨngə, oy adɨ dɨbi-e gədɨ kae je tɨ, nɨngə ndum me ɓe tɨ. 37Nə e kɨ Luwə ade ḭ lo koy tɨ ndum me ɓe tɨ al. 38«Kadɨ ɨgəri majɨ ngakom je, təkɨ e kɨ takule ə ɨsɨ oi dɔ Poy Ta kɨ Majɨ kɨ ɔjɨ dɔ kɨyə̰ go majal kɔ, kɨ kɔr ta dɔ tɨ kɨ asi kadɨ ɨngəi me ndu-kun lə Mojɨ tɨ al. 39E kɨ takule tɔ ə, re dəw kɨ adɨ mene nɨngə, a ɨngə ta kɨ kɔr dɔ tɨ. 40MBata kɨn ə, kadɨ oi go rɔsi majɨ nə tə ta kɨ njé kəl ta kɨ ta Luwə tɨ əli kɨn tae tɔl dɔsi tɨ: 41NJé kəl ta je kɨ ta Luwə tɨ əli əi nə: “Səi njé kɔjɨ rɔsi, Kadɨ oi go rɔsi majɨ, A oi nḛ kɨ a ətɨ səsi ɓəl bɨtɨ kadɨ a gotoi kɔ. Tadɔ dɔkagɨlo tɨ ləsi, m-a m-ra nḛ madɨ. Nḛ kɨ re dəw ɔr səsi poye ka, a adi mesi dɔ tɨ al.”» 42Lokɨ Pol əi kɨ Barnabasɨ ɨsɨ tḛḛi taga nɨngə, dəji-de kadɨ ndɔ taa kə̰ə̰ kɨ gogɨ ə kadɨ təli rəi ndoi-de ta kɨn ɓəy. 43Lokɨ kosɨ njé kaw-naa je sanəi-naa nɨngə, Jɨpɨ je kɨ dɨje kɨ təli Jɨpɨ je, dani Pol əi kɨ Barnabasɨ, a wali-naa ta səde. Nɨngə Pol əi kɨ Barnabasɨ ɨləi dɨngəm mede tɨ kadɨ uwəi rɔde ba me me-majɨ tɨ lə Luwə kɨn. 44NDɔ taa kə̰ə̰ tɨ kɨ gogɨ nɨngə, kosɨ dɨje ngay kɨ me ɓe bo tɨ kawi-naa kɨ naa tɨ kadɨ n-ooi dɔ ta lə Ɓaɓe. 45Lokɨ Jɨpɨ je ooi kosɨ dɨje nɨngə, ni ra-de adɨ taji Pol, ə əli ta je kɨ mal dɔ ta tɨ lie. 46Pol əi kɨ Barnabasɨ əli-de kɨ me kɨ tḭ katɨ əi nə: «E səi je ə kadɨ j-ɨlə səsi mbḛ ta kɨn kəte, nə təkɨ ɨmbati ə oi təkɨ səi je asi ta kajɨ kɨ bɨtɨ kɨn al, je j-a jɨ təl jɨ yətɨ rɔje kɨ rɔ gɨn dɨje tɨ kɨ əi Jɨpɨ je al tɨ. 47Tadɔ Ɓaɓe ləje un ndune adɨ-je ə nə: “M-ɨndə-i kadɨ ḭ kunjɨ kɨ mbata gɨn dɨje kɨ dɔnangɨ tɨ, Kɨ mbata kadɨ aw kɨ ta kajɨ bɨtɨ kɨ dɔbəy dɔnangɨ tɨ.”» 48Lokɨ gɨn dɨje kɨ əi Jɨpɨ je al ooi dɔ ta kɨn nɨngə, rai rɔnəl ngay dɔ tɨ, adɨ ɨləi tɔjɨ dɔ ta tɨ lə Ɓaɓe, adɨ dɨje pətɨ kɨ Luwə kɔtɨ-de kɨ mbata kajɨ kɨ bɨtɨ kɨ no̰ tɨ, adi mede. 49Ta lə Ɓaɓe sane kɨ dɔnangɨ kɨ A̰tɨyosɨ tɨ kɨ tae ba. 50Nə Jɨpɨ je suləi dəne je kɨ əi dəne je kɨ njé tɔɓa kɨ me ɓe tɨ, kɨ njé kɔsɨ məkəsɨde nangɨ no̰ Luwə tɨ, kɨ dɨje kɨ boy kɨ me ɓe tɨ adɨ ɨndəi kəm Pol əi kɨ Barnabasɨ ndoo, nɨngə tɨbəi-de me ɓe tɨ ləde kɔ. 51Pol əi kɨ Barnabasɨ ɨndəi bu kɨ njade tɨ kɨ dɔ ɓe tɨ ləde nɨngə, ɔti awi me ɓe tɨ kɨ Ikonɨyom. 52Kɨ rɔ njé ndo je tɨ lə Jəju ɓa, rɔde nəl-de ngay, taa NDɨl Luwə ka rosɨ mede tɔ.