text:
NŨ TŨGŨTŨMA?
Mũthoomi mũũgĩ, ta reke twĩcirie twĩ hamwe ũhoro wa gũkũria na gũtũũria thiomi ciitũ. Rũthiomi rwitũ rwa gĩkũyũ tũkũrĩte naruo, tũkohĩga naruo, tũkagana ng’ano naruo, tũkagwatania ndaĩ naruo, tũgathimũra thimo naruo ona tukaina nyĩmbo naruo. Maũũgĩ ma rũrĩrĩ rwitu mothe mahithĩtwo rũthiomi-inĩ rwitũ.
Rĩrĩa mũthũngũ okire bũrũrinĩ witu, akorire tũkĩaria rũthiomi rwitu. Agĩũka na rũthiomi rwake rwa gĩthũngũ kũma bũrũri-inĩ wake. Rũthiomi rwake nĩrwakinyĩte hĩndi ya kwandĩkwo na ndemwa na mũndũ akahota kũrũthoma na kũrũmenya ona kũrũtũũria tondũ wa kwandĩkwo. Mũthũngũ nĩakĩgeririe kwandĩka rũthiomi rwitũ rwa gĩkũyũ ona gũthomithia arĩa mahotaga gũthiĩ mathukuru. Nitwakĩgĩire na mweke wa kũhota kwandĩka rwario rwitũ na andũ aingĩ makĩmenya kũrũthoma. Mabuku maingĩ nĩmacabirwo na gĩkũyũ na macukuru magathomithania kwandĩka na gũthoma gĩkũyũ. Uhoro ũcio nĩwamamĩrĩirio thutha-inĩ na rũthiomi rwitu rũkĩagithio kĩene thĩiniĩ wa mũtaratara wa gĩthomo kĩa marũa macukuru-inĩ.
Aciari arĩa o mathomete gĩkũyũ me cukuru, makĩehereria ciana ciao mĩeke ya gũthoma gĩkũyũ. Macukuru marĩa mathomithagia gĩkũyũ makĩonwo taarĩ ma gũcokia ciana na thutha. Ruthiomi rũkĩagithio mweke wa gũkũra na gĩthũngũ gĩgĩtuika nĩruo rũthiomi rwa mbere macukuru-inĩ.
Nĩkũrĩ andũ tondũ wa mũciarĩre wao mateheetwo kĩheo gĩa gũthoma na kwaria thiomi ng’eni. No mangĩheo mweke wa kwĩyaaria kana gũtarĩria ũndũ na rũthiomi rwa gĩkũyũ maheanaga maũndũ ma bata na ma ũũgĩ kũringana na ũrĩa rũthiomi rwitu rũtariĩ. Rĩu mũndũ ta ucio rĩ, no eerũo ati ti mũgĩ tondũ ndangĩhota gũtarĩria ũndũ na gĩthũngũ? Wathiĩ Caina ũgũkora makĩaria gĩcaina, makandĩka gĩcaina na magathoma gĩcaina. Wathiĩ Njĩrĩmani otaguo, Baranja otaguo ona Ngeretha. Kũu guothe andũ acio matitaragwo atĩ nĩ akĩĩgu atĩ tondũ mararia rũthiomi rwao. No woka mabũrũri ma Abirika, mũndũ akorwo ndaaragia rũthiomi rwa ruraya ndonagwo ta e mũgĩ. Nĩkĩ? Gitũmi kĩnene nĩtondũ mũkoroni eekĩrire andũ airũ meciia ma gwĩthũũra, na gũthũũra maũndũ mothe ma ndũire, na kwenda kuoya maũndũ ma mũthũngũ taarĩ mo ma bata makĩria.
Hakĩrĩ bata ũrĩkũ wa gũkũria rũthiomi ta rwa gĩkũyũ? Gĩtumi kia mbere nĩ atĩ twaga kũrũkũria nĩgũthira rũgũthira. Mwaki ũhoraga nĩ kwaga ngũ. Ithuĩ nĩithuĩ twĩna kĩrĩti gĩa kuuna ngũ. Ti ngu cia mbucĩ na mahuti, no nĩ ithukĩ na mĩgogo ya kũraaria mwaki ona kwĩ mbura. Andu arĩa magĩĩte na mĩeke ya gũthoma mũno na makagĩa na ndigirii cia mathomo matiganĩte mena wĩra mũnene wa gũkũria rũthiomi. Nĩkũrĩ andũ me matũrainĩ kana ona macukuru-inĩ mangiandĩka maũndũ mangĩigananio na githomo kĩa ndigirii, no matirĩ na ũhoti wa rũthiomi rwa gĩthũngũ. Andũ acio magĩrĩirwo nĩ gũtindĩkĩrĩrio maandĩke maundu macio onakana mamekĩre thĩiniĩ wa thani cia kĩnanda na gikũyũ nao athomi arĩa mena maũgĩ maingaingĩ mamathome na mamarũnge ona maheo marũngo marĩa mamaiganĩte. No kũhoteke tũngikũria rũthiomi rwitu wega andũ manyitage kinya ndigirii cia ndagitarĩ mathomete na rũthiomi rwitu. No tondu ndiambaga na magua, ũndũ wa mbere nĩ athoomi aitũ mambe meyũhĩgie na rũthiomi ruo rwene magĩcoka kũnoora arĩa angĩ.
Wa kerĩ, gũkũria rũthimi rwitũ nĩgũgũtũũria maũndũ ma undũire witũ. Nĩkũrĩ na maũndũ maingĩ matangĩigĩka wega na rũthimi rwa kĩgeni. Maingĩ mataũrwo na rũthiomi rũngĩ nĩmagaga cama ona magate muoroto wamo. Gũkĩrĩ ũguo hena bata mũnene wa kwandĩka na gũtũũria rwario nĩgetha morutani manene ma rũrĩrĩ rwitũ matikorĩre thĩ. Thimo, ndaĩ, marebeta ona nyĩmbo ciataũrwo na thiomi ingĩ nĩciagaga kũmenyeka wega.
Wa gatatũ, nĩgũcokia rũũĩ mũkaro harĩa twatereire mbere tũcokere oho. Mũndũ ainaga na gatiirũ gake na tũtingĩtũũra tugaga tũrĩ agĩkũyũ na nĩtwateire rwario ruitũ. Nĩgetha tũhote gwĩtĩĩa na rwario rũitũ no nginyagia twambe tũrũkũrie, tũrũgitĩre, na tũrwĩkĩre kĩene. Aria a thiomi ingĩ matingĩũka gũkũria rũthiomi rwitũ, ona kaingĩ mekwenda tũthome thiomi ciao. Hingo nĩ nginyu rĩũ andũ a gĩkũyũ mahurunjũkĩte thĩ yothe, moe mweke ũyũ mambĩrĩrĩe gũthomithania rũthiomi ruitũ macukuru-inĩ ma thĩ ng’eni. Ucio to ũndũ wa kũgĩa na mĩeke ya mawĩra, no nĩ ũndũ wa mũndũ gwĩtĩĩya ahotete kwambĩrĩria gũtwarithia rũthiomi ruitũ na mbere.
Tũgĩĩke atĩa? We naniĩ na ũcio ũngĩ ũkũmenya nĩtuuge gaka nĩ koiga gatũne. Thegere igĩrĩ itiremagwo nĩ mwatũ, ndakũya nawe wamũkĩrie ũikĩrie ũcio ũngĩ uuthi na nĩtugũtooria. Indĩ wareka rubace niwe ũkũhakwo gĩthoongo.
Yukia uuthi.


c: text/html

text:
Cai gwa Kuini: Gĩcunjĩ gĩa gatano
Mũthomi mũgĩ, mũrata wakwa, ngũkĩhoka atĩ nĩ ũragĩire na kũrũgia mwaka kwega, na akorwo kũrarĩ kũũru kũriganĩre, na ũkĩrĩ oro ho wega tondũ nĩ ũragĩthoma ndũmĩrĩri ĩno. Twatiganĩrĩire ngĩrorete kũnyuanĩra cai na kuini, Wangũ wa Rũraya, gĩthikĩrĩrie ngũhe ũhoro….
Ningwĩrire atĩ o ũrĩa matukũ makuhagĩrĩria noguo matarania na mathĩna maingĩhaga. Ũndũ ũrĩa rĩu wakĩngomeire nĩ kũũria ngathiĩ atĩa. Ti mũtugo wa mũndũ agĩthiĩ cai gwa Kuini gũthiĩ e magũrũ o ũguo ta kũmbakũmba. Wahota kũingatithio ta kurũ nĩ thigari cia kĩhingo-inĩ. Makĩria ũngĩkorwo ũkuĩte kaburungo gatekũmenyeka, wahota gwĩkũũwo atĩ ũrathugunda kũgera mũthamaki ngero. Mũndũ athiaga na muondoro e kwa memba nĩgetha thigari ĩkahũra thurutia nĩ kuona atĩ mũndũ wa bata nĩ akinya. Rĩu niĩ-rĩ, muondoro na ndereba-rĩ, ingĩakĩrutire kũ? Ngiuga nĩ ngwĩyũmĩrĩria ta mwana wa kahĩĩ tondũ njamba nyinyi ndĩnyakagwo. Ngĩhũra thimũ gwa kambuni cia gũkomborithia mĩtokaa ngĩheo thogora wa kũbunja mbanjeti yakwa ya mwaka mũgima. Ngĩkanja ĩyo.
Ngiuga no ngĩkombore ngari ya tegithi na ĩgĩkorwo ĩgĩthambĩtio wega na ĩtĩkĩrĩke kĩhingo-inĩ. Ngĩcoka ngĩciria atĩ nĩkũrĩ ũndũ ũngĩtũma ngaheo kamweke ga gũthũrima ngati ya gĩtĩyo ndakinya kwa mũthamaki. Na onayo nĩndagĩthiaga gĩcicio-inĩ na ngegerekania na ũrĩa nyonaga gũgĩkwo hĩndĩ ya gũthũrima ngati ta ĩyo. Ngakinyũkia na ngahũra thũrũtia o ngĩthiaga. Gũtikĩrĩ ũndũ ũngianyumire na thutha na ngorwo iteharĩirie tondũ mũthiganwo nĩ ũrĩ nja ndamũhĩtagia.
Gweterera ti kũinaina mũthenya nĩwagĩkĩire. Ngĩthamba na ngĩkamũra. Ngĩhumba thuti ĩrĩa ya rũcinĩ. Ngĩĩyua kĩrengeri na thaa ya mũhuko. Ngĩoya ngũbia ĩrĩa ya mũcomororo ĩhana ta mũkebe wa Kĩmbo wĩ mũkurumanie thani igũrũ, ngĩmĩnyua mũtwe. Ngĩhagĩka gatambaya ka ngacibũ mũhũko-inĩ wa igoti. Ngĩoya maburi ngĩmahagĩka njohero ya ũmotho. Ngĩnyita mburungo ciakwa cia matega na guoko kwa ũrĩo. Ngĩrũgama gĩcicio-inĩ rĩa mũico ngĩrora magego na njuĩrĩ ngĩona ndiakĩrĩ mũru. Ngĩgũtha cimairũ, ĩĩ kwenga igego. Ngiumagara.
No nginyagia ingĩakĩhaicire mũgithi nĩgetha ngĩkũhĩrĩrie mũciĩ mũnene ngĩhaice tegithi. Kuma kũrĩa ndaikaraga nginya gĩcũkĩro kĩa mũgithi nĩ rũgendo rwa hakuhĩ ithaa rĩmwe nginya ceceni ya Bikitũria. Ndakĩrĩ na thĩna tondũ ndingĩaikarire thĩ mũkũnjo wa thuti ndũgathũke. Ngĩthiĩ ndũgamĩte ona mũgithi ũtarĩ na andũ. Athii mandoraga ta ndeketie raini naniĩ ngameera na ngoro mũngĩũĩ kũrĩa ndorete mwanyinamĩria. Ngĩkinya gĩcukĩro kĩa mũgithi kĩa Bikitũria na ngiuma. Ngĩikangia maitho ngĩcaria tegithi ĩrĩa ingĩonire ta ĩna riri hanini na ĩgathera. Ĩrĩa ndonire yatwarithagio nĩ karathing’a warĩ na nderu ciakinyĩte gĩthũri. Itanaingĩra ngĩririkana atĩ mũndũ ta ũcio, nĩ ũndũ wa kĩremba na nderu, ahota gwĩcirĩrio nĩ thigari cia kuini, atĩ nĩ wa nyina na mwarabu ũrĩa ũtũire acaragio na ngeranĩrio ngero nake. Ona harĩa ngari yarĩ njega, nderaba akĩaga gwĩtĩkĩrĩka. Ngiuga nĩngweterera ĩngĩ. Ĩgĩuka ĩgĩtwaragwo nĩ nyeuthi taniĩ. Ngĩnyua thĩiniĩ kwa memba, na ngĩmwĩra kũrĩa ndorete. Akĩnjikia riitho na agĩkinyũkia kĩrachiĩ ngari ĩgĩkũũra. Ngĩmwĩra na ngoro “Ona ti kũndora, ũkũigua ũguo, ũngĩũĩ kũrĩa ndathiĩ, wanyinamĩria.”
Ndakĩrũgamĩirio kĩhingo-inĩ kĩa mũciĩ mũnene wa mũthamaki. Ngĩona thigari igĩrĩ irũgamĩte, ta ici nyũmithie, mwena ũrĩa ũngĩ wa kĩhingo na ngĩmenya ndĩmweterere. Ngĩrĩha ndereba wa tegithi, tũkiumanwo. Ngĩthondeka ngũbia yakwa wega, ngĩnyita mburungo ciakwa, ngĩhagĩka maburi njegeke, ngĩĩtambũrũkia ta cũcũ wa njoka na ngĩkinyũkia ndorete kĩhingo-inĩ. Ngĩcomora marua makwa ma gwĩtĩrwo cai ngĩmaneana gatiricainĩ ka mwamũkĩri wa ageni. Mwamũkĩri akĩrora marua marĩa, agĩcoka akĩndora akĩoya thimũ…..
Thoma rũciũ ũigue ndeto ũrĩa ciathiire.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Thutha wa kiriro kinene kumana na uthukangia wa mititu na njira ya utemi wa miti na ucini wa makara, riu anyiti itemi matiganite nimambikite mutaratara wa guthaitira mititu uria uretwo Okoa Msitu.
Akiaria ceceni-ini ya borithi ya Ololung’a mwena wa Narok murugamiriri wa thirikari kaunti-ini iyo George Natembea, augite tabarira ya guthaitira mititu niigite na umuthio thutha wa watho wa kugiria utemi wa miti kurutwo ni thirikari na riu nimagukorwo makiambiriria uhandi wa miti.
Tabarira ota ino ikirugurio kaunti-ini ya Tana River.


text:
Mũthomi Mũgĩ Mũrata wakwa,
Amũkĩra ngatho ciakwa nyingĩ cia gĩcĩcĩng’a nĩ ũrĩa ũkoretwo naniĩ rũrenda-inĩ rũrũ mwaka ũyũ ũrorete kũbuĩria ona mĩaka ĩrĩa ĩngĩ mĩhĩtũku.
Rĩu tũkiugĩra mwaka ũyũ ũhoro, nĩndakũrongoreria mũnyaka mwega na mwago mwaka-inĩ ũyũ tũrorete. Ngakũhoera ũtũnganage na nyoni njega, mwere waku ũingĩhe, kĩmera kĩagĩre, ũhiũ waku ũthereme, ũroaga kũhuna, ũhũne mũnyũ, ng’ombe ciaku irociaraga mori, nacio mburi ciaku iciarage harika, tũgondu twaku tũrotũhaga nĩ hũni nayo mĩatĩ yaku ĩgũciarĩre ngoima itarĩ kĩmeni.
Ciana ciaku irokũigua na thingira waku ndũkanahore mwaki, ũrorokagĩrwo nĩ karĩa gatarĩ thahu, ndũrĩrĩ irokũganaga nĩ ũtana, nawe ũrotanahĩra arĩa mwĩtainwo ona agendi na ũtana mũkĩru. Maundũ-inĩ mothe ma mwaka ũyũ tũraingĩra marotuĩka ma gũgũikaragia na gĩkeno, gĩtĩyo, kĩrathimo ona thayũ.
Rĩu-rĩ , kĩgĩe na mwaka mwerũ mwega na tũcemanagie kaingĩ haha kĩharo-inĩ gĩkĩ tũnorane na tũũhĩganie.
Ngai njega.


text:
Bengi ya Equity gutangatha baita makiria na gicunji kia 20%
Riboti ya mathabu ma muthia wa mieri itatu ya mbere mwaka uyu ma bengi ya Equity, niyonanitie bengi ino niyandikithitie wongerereku wa baita na gicunji kia 22 hari igana iria ni ciringi birioni 5.9 kuuma ciringi birioni 4.9 mwaka muhituku mweri wa itano. Oho murugamiriri munene wa bengi ino James Mwangi ni oria thirikari irore watho wigii …
The post Bengi ya Equity gutangatha baita makiria na gicunji kia 20% appeared first on Mediamax Network Limited....
Published By: k24tv. - 4 days ago
- Older News
- Mutongoria wa bururi kwanirira kwanjia kwa wenji wa maguta ithima-ini cia Turkana k24tv. (2 days ago) - Mutongoria wa bururi Uhuru Kenyatta nianiriire ati wenji wa maguta ithima-ini cia Turkana, niukwambiriria gutari na mihinga o yothe; thutha wa gwikiranira kirore mutaratara wa kugayana utonga. Rungu rwa mutaratara...
- Equity Leaps Ahead of KCB With Sh5.9 Billion Quarter Profit Kenya, (3 days ago) - [Nation] Equity Bank Group has announced a 21.7 per cent rise in net profit to Sh5.9 billion for the three months ended March, surpassing the industry leader KCB #ticker:KCB....


text:
Politicians from Coast and Kisii have dismissed the perception that the regions are Opposition leaning. They were speaking on Friday when they met Deputy President William Ruto at his Karen office, where they pledged to mobilise residents to vote for Jubilee in the August General Election. Those who attended the meeting included Kisii Senator Chris Obure, MPs Joel Onyancha (Bomachoge ...Read More »
Mohoro
Wavinya Ndeti na John Mbadi gutunyuo tigiti.
Kamitii ya gutuithania macira ma ciama guku bururiini, niiteyaniirie guthuruo kwa wavinyaNdeti kuhuranira gaturwa ka ugavana wa machakos na kiama kia wiper hamwe na githurano kia ODM gichigo bunge kia Sumba. Riu tigiti uria Ndeti na mubunge wa Suba John Mbadi maahetwo, niukajituo na kamitii ino yaathanite ithurano icio icokeruo ringi hari mathaa 48 mokite guku kiama kia wiper gikihariria ...Read More »
NTSA kuruguria driving license cia kiiriu muthia- ini wa mweri wa gatandatu
Ruhonge rwa bara rwa NTSA niruaniriire ati nirugukorwo rukiruguria marua ma kiiriu ma utwarithia wa ngari nimo license gugikinyiria muthia- ini wa mweri turorete wa gatandatu, iita njira ya gutigirira ati atwarithia aa ngari nimathingata utwarithia mwega wa gari guku bururi- ini. License ici igukorwo ciikiritwo macini iria irikuaga uhoro wothe wiigie mutwarithia wa ngari kuria mutaratara uyu ukarugurio na ...Read More »
jaguar kwigwatira tigiti wa kiama kia Jubilee.
Uria urahuranagira tigiti wa kiama kia Jubilee wa giturwa kia mumbunge wa gicigo gia starehe Charlse Njagua Kanyi uria uikaine na ritwa ria wiini ta Jaguar, niarikitie kwigwatira tigiti uyu uria hau gabere wari wigwatirwo ni mumbunge wa riu wa gicigo giki Maina Kamanda, thutha wa bodi ya gutangikira mateta ma maumirira ma ithurano ya kiama giki kuuga maumirira maria ...Read More »
Uhiki wa mwanya.
A Kenya riu nimonekete guitikira andu aria mena mawathe makiuga ati riu ti mawathe amu niuhoti mari naguo na njira ya mwanya. Undu uyu niwonekete mwena wa kariobangi ya muhuro thiini wa kanitha wa PCEA, utongoretio ni mururugamiriri munene wa aria mna mawathe kanithaini uyu susan thuku, riria endwa anna maranyitithanirio mbere ya muingi. Uthaka wa uhiki uyu ni ati ...Read More »
Mutongoria wa Boko Haram kugurario
Boko Haram leader Abubakar Shekau Boko Haram’s leader Abubakar Shekau has been injured and one of his deputies killed in an air strike in northeast Nigeria, civilian and security sources told AFP on Wednesday. Two Nigerian Air Force jets bombarded fighters who had gathered for prayers in Balla village, some 40 kilometres (25 miles) from Damboa, on the edge of ...Read More »
Uhuru Kenyatta kuuria aria matanamuruo guitikira kuhotuo.
Akiaria ari thigira wa iregi nairobi hindi ya mucemanio na kanitha wa etikia wa Nomiya Nyanza, uhuru kenyatta niorite aria marahotiruo thiini wa ithurano cia wamurania guitikira maumimirira akiuga ucio niundu uronanirie mugambo wa muingi. Oho niamoritie gutinga kumukuruhania na kuhotuo kwao amu wee ndari na ugee wa uria andu meendaga. Niongereire kuga itanya riake kuri a Kenya ...Read More »
Menyai uria muguibanga niundu wa githurano kinene:Karua kuuria IEBC
Martha Karua akiaria agiikia woni wake wiigie ithurano cia wamurania iria ciikoreuo kuo. Muhuraniri gaturua ka ugavana ga kaunte ya Kirinyaga na mutongoria wa kiama kia NARC Martha Karua, nioritie kamitii ya ithurano na mihaka kuikira mitaratara miagiriire mbere ya githurano kinene mweri wa kanana. Karua augite ungirora ithurano cia wamurania cia kiama kia Jubilee na muunano wa NASA, ...Read More »
Gikeno kuri aria marihagwo mucara munini.
Aruti wira a muingi guku bururiini na aria mamukangira mucara wa thi muno mari na undu wa gukenera thutha wa mutongoria wa bururi uhuru wa kenyatta kuga ati nimekwongereruo mucara na gichunji kia 18%. Mutongoria wa bururi aaritie uu hindi ya mabura ma gukunguira muthenya wa aruti wira. Niaugite ati ti undu wa kihoto kumahe mucara munini kuona ati mari ...Read More »
Mohoro hwaini
Reke tunyitanire nawe thaa imwe na ithatu cia hwaini,gikurehera mohoro makiria ma gukunguira muthenya wa aruti wira na ahotani a ithurano cia wamurania. Ndugatigiriruo…Read More »


text:
MŨGAMBO WA ŨRATHI.
Uyũ nĩ mũgambo wa ũrathi kuuma ngurunga-inĩ irĩ ngurio cia matũũra ma endi thayũ wa bũrũri.
Ta ikia maitho bũrũriinĩ wone ũrĩa bũrũri wĩna wagagu na wagĩĩte gũkindĩria. O mũthenya no matandiuko matarĩ na njĩra. Ũici wa mbeca cia bũrũri, ũcini wa magathĩĩti, imaramari cia gukomborwo, gatiba njerũ, na ng’aragu bũrũri-inĩ. Nao atongoria no ciira ũtarĩ na njĩra magĩcirĩra ũtongoria wa ciama matahe bũrũri. Matingĩikara thĩ maciire ũrĩa megũthondeka bũrũri na maingate thĩna. No tondũ nĩmaingatiire thĩna kwao mĩciĩ, mageciria thina nĩwathirire bũrũri-inĩ.
Mũingĩ wa bũrũri, hingo nĩ nginyu twĩcokere twĩyũũrie atĩrĩ, atongoria aitũ nĩmarathiĩ na mĩthiĩre ya ma na kĩhooto? Nĩmarũgamĩrĩire maũndũ marĩa maugiire hĩndĩ ya kũhoya mĩtĩ? Na ithuĩ-rĩ, nĩtwendirie mĩtĩ iitu mbeca inyanya? Ririkana angĩkorwo mũtĩ waku nĩwendirie ndungihota kwira mũtongoria ũrĩa wathurirwo atĩ ndareka wega. Niweyendirie ũgĩtuĩka ngombo yake. We gĩkire oro ũguo na mathĩna maku tondũ rwĩga rwaku nĩwaihũrĩirwo na ũkĩrĩa na thiku ĩmwe kana ĩgĩrĩ. Tiga gũthumbũra mũgambo wa ũrathi kinyagia acio angĩ mambe maihũrĩrwo.
Nawe ũtathiire gũikia mũtĩ wĩna kĩhooto kĩrĩkũ gĩa gũteta na wakiugire o ũrĩa kĩrĩina, nĩgĩakĩinire ũguo, ũgukĩũria ũũ? No rĩrĩ, wee warũgamĩrĩire ma yakũ ũgĩikia mũtĩ wakũ na kĩhooto, ũgĩthuura mũndũ ũrĩa wonire nĩwe wagĩrĩire, gĩũkĩre rĩu hingo nĩ nginyu wĩtie mũcara. Nĩtweherie meciria-inĩ maitũ wendia wa mĩtĩ nĩguo tũhote gũkũũrĩra atongoria maitho tũtarĩ na thoni. Atongoria mathikĩrĩrie gũkaya kwa ene bũrũri twehererio maũndũ maya:
twehererio ũici,
twehererio ũmaramari,
twehererio kũhũũrwo nĩ mĩkora ũtukũ na mũthenya,
twehererio mahaki,
twehererio kuingatwo mĩena ĩmwe ya bũrũri,
twehererio ũtongoria wa ukabira,
twehererio ũici wa mbeca cia bũrũri,
twehererio ngaragu,
twehererio mĩrimu ta mũkingo,
twehererio barabara itangĩgereka nĩ marima,
twehererio wagi wa mĩeke ya gĩthomo maunibacĩtĩ
twehererio uitangi wa mbeca cia mũingĩ nĩ atongoria
twehererio wagi wa mawĩra ona andũ aitũ marĩ athoomu
twehererio mawaganu maria mongererekete bũrũri inĩ mangĩ matarĩ monwo
twehererio kũnyararwo nĩ mabũrũri maria mangĩ ma thĩ ng’eni.
Na twehererio maũndũ marĩa moothe matũmaga eene bũrũri maikare magagĩĩte na makaaga kũiganĩra bũrũriinĩ wao.
Mũgambo wa ũrathi ũroiga atĩrĩ, Thiĩ ũkere andũ aya atĩrĩ, Tũũrai o mũiguaga, na mũtikanamenye ũndũ; na mũtũũre o muonaga, na mũtikanakuũke.


text:
Kĩrĩnyaga
Kĩrĩma Gĩa Kĩrĩnyaga[edit | edit source]
Mũri wa Kiugo Kĩrĩnyaga uumĩte harĩ kiugo Nyaga kĩrĩa ũingi wakĩo nĩ Manyaganyaga kana Nyaganyaga. Kĩrĩma gĩa Kĩrĩnyaga kĩonekaga kĩrĩ na nyaga (Nyaganyaga)(gĩthwaĩri: "madoadoa") nĩ toondũ wa ira (gĩthwaĩri: barafu) rĩrĩa rĩkoragwo rĩnyagĩĩte tũthũrũmũndũ-inĩ (peak) twa kĩrĩma kĩu. Kĩrĩnyaga nĩ kĩrĩma kĩrĩa kĩna nyaga (spotted mountain). Ira thĩinĩ wa Bũrũri wa Kĩrĩnyaga ũrĩa ũikaragwo ni Agĩkũyũ rĩonekaga o kĩrĩma-inĩ gĩa Kĩrĩnyaga. Nĩ ũndũ Agĩkũyũ metĩkĩtie Ngai aikaraga Kĩrĩma-inĩ gĩa Kĩrĩnyaga, hĩndĩ ĩrĩa matekwenda kũmũtengũra, mamwĩtaga Mwene-Nyaga
Kauntĩ Ya Kĩrinyaga[edit | edit source]
Kauntĩ ya Kĩrĩnyaga nĩ ĩmwe ya kauntĩ mĩrongo ĩna na mũgwanja cia bũrũri wa Kenya. Kauntĩ ya Kĩrĩnyaga oro hau nĩ ĩmwe ya kauntĩ cia bũrũri wa Mũgĩkũyũ na ĩikaragwo mũnõ mũno nĩ Agĩkũyũ. Kĩrĩnyaga ĩriganĩtie na Nyĩrĩ, Embu na Mũrang'a. Nginya mwaka-inĩ wa 2017 kauntĩ ya Kĩrĩnyaga ĩtongooretio ni mangavana erĩ. Ngavana wa mbere wa Kĩrĩnyaga arĩ Joseph Ndathi. Ndathi - ũrĩa oimĩte Gĩcũgũ - arĩ ngavana kuma 2013 nginya 2017. Ngavana wa kerĩ wa Kĩrĩnyaga nĩ Ann Waigũrũ. Waigũrũ acagũrirwo kĩthurano-inĩ kĩa mweri wa kanana mwaka wa ngiri igĩrĩ na ikũmi na mũgwanja. Ann Waigũrũ nĩ ũmwe wa mangavana o erĩ atumia gũcagũrwo Kenya.


text:
Rùrìrì Rwa Agikuyu Gùcokereria Ngoga
Gìkundi kia Aramati a Thingira nìkìhotorete kwarahùra rùrìrì rwa agìkùyù na njìra itiganìte. Njìra ìmwe ya kìgirarì nì irua rìrìa nìrio njikarìro ya ùndùire wa agìkùyù. Aramati a Thingira nìmanjìtie wìthagathagìri wa mambura maya marìa matanyìtwo mweri wa gatumu. Nìguo kùgìa na maciaro mega nomùhaka ihìì ciitù ikinyithio makinya mabacìrìre wega rìrìa marauma wana-inì nginya gùtuìka anake a muumo.
Igongona rìrì nì rìkùhingùra njìra ya maùndù maingì marìa mangìguna rùrìrì rwitù na mamwe mamo nì maya:
Gùtùùra Mùtùrìre Na Ngai
Ciana ikùrutwo mùikarìre nìùndù wa gùtùria ngwatanìro njega na Ngai.
Rùthiomi
Kùruta ciana gwìtììra rùthiomi na mìtugo mìega ya mùgìkùyù kano ìrìa yarì ya maithe maitù kuma o hìndì ya aagu na aagu.
Mìgiro
Ciana ciarìkia gùthomithio mìgiro ìrìa ìngìmathahia kana ìmanungie nìikùgìa na ùùgì wa mùtùrìre igùrù rìa ùùgì wa gìthomo kìrìa tùrekìrìra makìria matuku tùrì.
Nyìmbo, Marebeta Na Mìthako
Kwìruta nyìmbo, marebeta na mìthako nì maùndù ma ùtaro na ma kùrehe andù hamwe nìgùo kùgìa na riri nginya mbere ya ndùrìrì iria ingì cia bùrùri ùyù wa Kìrìnyaga.
Wenda kùmenya makìria tùma emìrù kùrì This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it..


text:
ŨKAI TŨCIIRE
Nyũmba nyinyi ĩciiraga ũtukũ yahootwo ĩgathama na ũtukũ. Nyũmba iitũ ti nyinyi ũguo no ningĩ no ĩnyihio nĩ maũndũ na nditi iria irĩ bũrũriinĩ ihindainĩ rĩrĩ. Tondũ rĩu mbugĩrĩrio ciaiyũra bũrũriinĩ-rĩ, nĩ tũrore nakũ? Nĩ twĩrĩga kwaranĩria ngĩkwĩra atĩ bũrũri ti mũgate. Rĩu tondũ rwĩmbo rwekĩrwo kanua atĩ bũrũri watũrwo ta mwanga-rĩ, nĩmũũĩ atĩ mwanga ũngĩaga kũrutwo mũri no ũkũharithie? Mwakĩamũkĩria atĩ twatũrane kaĩ tene tũtaratũire na gũtirĩ ũrahutaga.
Andũ aitũ ndamũthaitha tigai kwamũkĩria o rũrĩa rwakũywo. Thikĩrĩria kana hihi wahota gũkinya ikinya rĩũ. Mwomboko nĩ merĩ na kuna ihenya rĩa athuri nĩ kwengeya. Amba une kana wengeye tondũ ihenya inene riunaga gĩkwa ihatha.
O ĩrĩa ya ruruma andũ aitũ no kũingĩra na rĩngĩ ndĩrorete na kwanyu? Kaĩ mũgũnda mũkũrũ ũtarĩ ũmatho! Kaĩ wakĩendia o rĩrĩa ĩgaithĩtie na nyeki ĩkarura? Mũndũ ũtarĩ mbũri kaĩ ahithagio! Ningĩrĩ kaĩ mbogo nyingĩ irĩ thathi. Ta rũgamiai kĩhoto muone harĩa ndeto ĩrĩ. Wahota atĩa gũcimba mũgũnda, ũhũre hianyũ, ũite thumu, ũhande mbembe, ũcoke ũrekererie ng’ombe irĩe mbembe icio o ũndũ iramira. Hĩ! Ũcio ti ũũgĩ na ti ũgima.
Niĩ ndakiuga atĩrĩ, nĩtũrũgame na ma iitũ. Nĩ tũcũgie gaka gaitũ, o mũndũ aine na gatiirũ gake, tũtikũhe hiti kerĩ. Nĩtũnyitanei andũ aitũ, koiga gatune nĩ mwamũkanĩro. Wa kanini na kanene, kaihũ na gaicũkũrũ tũrũgamĩrĩre ma iitũ. Oya mũtĩ waku, ũcio nĩguo mũthĩgi wa thayũ na ũmenyo ũthiĩ mũthenya wa kinya uge kaba ngoma ĩrĩa njũũĩ kũrĩ mũraika itarĩ ndona. Mũndũ ũyũ ti mũreme nĩ wĩra, ningĩrĩ ũtakanyuĩrĩire ndoĩ ke riita. Tigai gũita mũkĩonoria rekeĩ rĩikare o gĩtete-inĩ kĩu. Rĩa mata tũnyue gĩtete nĩ gĩteere na mĩtamaiyũ.
Tũhoe thayũ na ũiguano no makĩria tũtikanoigage korwo nĩ ndoĩ, rĩu ũramenya thiĩ ũikie kura yaku. Wa mwene nĩ ũmwe gĩkĩ kĩngĩ nĩ kĩrĩndĩ.
Thaĩ thathaiya Ngai thaĩ.


text:
Mũng'eng'ano wa Ũrĩmi wa Gũtũũrithia
-
Arĩmi a Inoorero makĩharĩria mũgũnda wao wa ũtuĩria itũũrainĩ rĩa Mũtũngũrũ
-
Arĩmi a Inoorero mũgũndainĩ wao wa mboga itũũrainĩ rĩa Mũtũngũrũ
-
Arĩmi a Inoorero makĩruta wĩra tutoinĩ cia mboga itũũrainĩ rĩa Mũcũgũ
-
Arĩmi a Inoorero magĩthondeka thumu wa mborera itũũrainĩ rĩa Mũcũgũ
-
Kĩeya kĩa arĩmi a Inoorero kĩa ũtuĩria wa ũhumbĩri ũrĩa mwega makĩria wa tuto
Mũng'eng'ano wa Ũrĩmi wa Gũtũũrithia (MŨGĨ) nĩ ngwatanĩro ĩtarĩ ya ithũkũma (NGWĨI) yandĩkithĩirio Kenya mwaka wa 2004. Mũng'eng'ano wa Ũrĩmi wa Gũtũũrithia (Conservation Agricultural Movement) wakaga mĩhananwa mĩrũmu ya ũrĩmi wa gũtũũrithia. Mĩhananwa ĩno mĩrũmu ĩnyitithanagia ũtuĩria na gĩthomo kĩa ũrĩmi na ũkũria wa mĩmera ya irio hamwe na ũthagathagi wa irio na wonjorithia wa cio na njĩra ingĩhoteka kĩmacuumo, njaganĩrĩru na macigĩrĩria, na cia ũũma harĩ mũingĩ.
Mũng'eng'ano wa Ũrĩmi wa Gũtũũrithia ũteithagĩrĩria wambatĩria wa ũbooco wa ũrĩmi na wĩrũgamia wa arĩmi anyinyi na njĩra cia guo cia tabarĩra ya ũrĩmi wa gũtũũrithia wa ciĩganwa na wa ũtuĩria kamino. Arĩmi anyinyi arĩa mateithagĩrĩrio nĩ Mũng'eng'ano wa Ũrĩmi wa Gũtũũrithia nĩ manyitanagĩra kaimana mĩtaratarainĩ ya guo ya ũkũria. Ũnyitanĩri ũyũ nĩ ũmetĩkagĩria kũgaya mĩtaratara ĩyo ya ũkũria na kuoguo ũkahotithia ũhootani wa yo. Nĩ ũndũ wa ũguo, arĩmi anyinyi acio magatuĩka nĩ o arangĩri a macigĩrĩria mao na arutani eehoti a ũrĩmi wa gũtũũrithia.
Mũng'eng'ano wa Ũrĩmi wa Gũtũũrithia wĩ bata na gĩthomo kĩrikĩru na kĩrĩ umithio harĩ andũ othe a thĩ na nĩ wĩtĩkĩtie atĩ ũgĩ nĩ guo macabi ma ũhootani wa mĩtabarĩra ya ũkũria thĩiniĩ wa mabũrũri mwanya hamwe na gatagatĩinĩ ka mabũrũri.


text:
Athomi kuma ruriri rwa ukabi ni moritie mugathe Uhuru wa Kenyattta kuihuria ithenya ria murugamiriri wa thitango cia muingi Kiriako Tobiko na mutongoria o ungi kuma ruriri rwa maa.
#utheriwaruriri ... See MoreSee Less
Photo
#TBT #Ngogoyothursdays tukiririkana tumitugo twa tene... Ni kariku uririkanaga ugacokia ngatho ni kumenya haria umite?
Karee Makumi Muthiririko na Njata TV ... See MoreSee Less
Photo
Aikari a county ya kajiado nimaikitie mateta thutha wagukoruo makinyamario ni nyamu cia githaka na makiria njogu. #utheriwaruriri ... See MoreSee Less
Atongoria a ndini ya githiramu gicigoini kia riftvalley nimareganite na ikinya ria Dr.Tatu Kamau ria kwenda mutugo wakuruithia airitu witikirio kiwatho. #utheriwaruriri ... See MoreSee Less
Photo
Nyitanira na Betty Wa Macharia na Dj Ranjoz, tabarira-ini ya Cangarara NA NjataTv.
Hihi woni waku niuriku thutha wa Dr. Kamau kwendekithia watho witikirio wa kugimaragia airitu?
#utheriwaruriri ... See MoreSee Less
Photo


text:
Inoorero rĩa Ũtuĩria wa Ũrĩmi wa Gũtũũrithia
Mũhandanĩrio wa Medicago rigidula na ngano Wyoming, USA
Inoorero rĩa Ũtuĩria wa Ũrĩmi wa Gũtũũrithia (IRŨŨGA) nĩ inoorero rĩa ũtuĩria kamiino wa ũrĩmi rĩkũragia ũtũũria wa mĩthithũ na ũtabania mũtũũrĩki wa ũnoru wa tĩri, ũtuĩria wa ũrĩmi wa matũũrainĩ na mĩtugo ya gũthagathaga irio, hamwe na mĩtaratara ya bata ya mathomo rĩrehe wĩigania wa irio, rĩnyihie ũthĩni, rĩkũrie ũtonga na rĩtheremie mĩthemba ya mĩoyonwa.
Inoorero rĩa Ũtuĩria wa Ũrĩmi wa Gũtũũrithia rĩhũthagĩra mĩtaratara ya mathomo mĩerũ na ya ũgarũri ya gũtũũria, gũtambia, na gũkũria magai ma kĩndũire ma mũingĩ wa Kenya, maũgĩ ma kĩndũire hamwe na thiomi kĩrũndo.
Rĩtwa rĩa Inoorero rĩa Ũtuĩria wa Ũrĩmi wa Gũtũũrithia riumanĩte na nja ya mũciĩ wa Mũgĩkũyũ, kĩhaaro kĩa andũ a nyũmba harĩa mĩthoko yothe ya wĩra ĩnooragĩrwo.
Inoorero rĩa Ũtuĩria wa Ũrĩmi wa Gũtũũrithia rĩthomithagia arĩmi anyinyi ũrĩmi hamwe na arutwo a gũceera na a gũikara kũringana na ciambithia ikũmi iria arĩ cio itugĩ cia koine cia kĩambĩro kĩa ũkũria.


text:
Mwandĩkĩre Mwega wa Gĩgĩkũyũ
Andĩki aingĩ a Gĩgĩkũyũ matihotaga gwĩkĩra tũkũbia tũtũ wega na rĩmwe na rĩmwe wahota kuona tũkũbia tũhana v nyinamanu (^) mandĩkoinĩ mao, handũ ha tũkũbia tũrĩa twagĩrĩire tũhana ta ũũ (~). Ũmũthĩ tũgũtaarĩria ũrĩa tũkũbia tũu twagĩrĩire twĩkĩragwo nĩ guo tũthomeke wega.
Warĩkia kwandĩka ĩ, na ũ, wega na kombiuta yaku, no ũhũthĩre ndemwa icio kwandĩka mandĩko maku ma kĩhũngĩro kana o mangĩ ma gwĩkĩra rũrendainĩ ũkĩhũthĩra ithangũ rĩa kiugo. Ti ndera nendainĩ ciothe ihotaga gũthoma ndemwa icio, no ciothe nĩ ithomaga Unicode. Kwa ũguo nĩ wega kũgarũra ndemwa ĩ, na ũ, ciothe ũciandĩke na Unicode nĩ guo ithomeke rũrendainĩ. Rũmĩrĩra makinya maya ma kũgarũra ndemwa icio ituĩke Unicode.
1. Unicode ya ndemwa Ĩ nĩ (& # 296;) na ya ndemwa ĩ nĩ (& # 297;) (ndũgatige mwanya gatagatĩ ka ndemwa ici ciandĩke irũmanĩrĩire – niĩ nĩ ndigĩte mwanya nĩ guo ũhote kuona Unicode ici tondũ ingĩaga gũtiga ũkuona Ĩ, na ĩ, kana Ũ na ũ)
2. Na yo Unicode ya ndemwa Ũ nĩ (& # 360;) na ya ũ nĩ (& # 361;) (ririkana ndũgatige mwanya gatagatĩ ka ndemwa ici cia Unicode)
3. Mandĩkoinĩ maku nyita ndemwa ĩ na koroti kinya ĩire ũcoke ũhihinye “edit” na “find” kinya gatirica ka “find and replace” kahingũke ke na ndemwa ĩyo ũkũnyitĩte na koroti (ndemwa ĩyo ĩngĩkorwo ĩtarĩ gatiricainĩ kau no ũmĩkĩre na njĩra ya gũtinia na kũmandĩrĩria)
4. O hau gatiricainĩ kau hihinya “replace”
5. Rĩu nyita Unicode yaku ya ndemwa ĩ na koroti kinya ĩire ũcoke ũmĩtinie na ũmĩkĩre gatiricainĩ ka “replace with”
6. Gatiricainĩ kau mwena wa mũhuro nĩ ũkuona “replace”, na “replace all”. Hũthĩra “replace” kũgarũrũa ndemwa kwa ndemwa, kana “replace all” kũgarũrũa ndemwa ciothe o rĩmwe ituĩke Unicode
7. Cokera kuma ikinya rĩa gatatũ (3) kinya rĩa gatandatũ (6) haha rũgongo, no rĩu ũthure ndemwa ũ na ũmĩgarũre na Unicode ya yo.
Ũngĩhũthĩra “replace all” ndemwa ciothe kinya iria nene (Ĩ na Ũ) cigwĩkĩrwo Unicode ya ndemwa nini, no ũngĩhũthĩra “replace”, “find next”, na "replace" ũkũgarũra kiugo gwa kiugo, na wakinyĩrĩra ndemwa nene no ũgarũre Unicode ya yo hĩndĩ ĩyo. Hau nĩ we ũkũmenya ũrĩa ũhũthũ, na no ũhũthĩre wara waku.
Ngwĩhoka nĩ ũgũteithio nĩ ũtaarĩria ũyũ.
Thaaai!


text:
AIDS
AIDS (Acquired Immune Deficiency Syndrome) ni murimu uthukagia immune system. Mundu arinaguo nianyitagwo ni mirimu ingi na ihenya makiria.
Agurari
AIDS niyuragite makiria ya million 25 kuma mwaka wa 1981. Aids yamenyekire mwaka wa 5 June 1981. Andu million 38.6 makoragwo mari na HIV.
AIDS niyuragite andu million 3 na ti 570,000 ni ciana.
Uria murimu ugwatanagio[edit | edit source]
AIDS nigwatanagio
riria mwana ekwonga nyina,na thakame, kimaimai(maimai) kiria kiumanaga njira ya uciari-ini pre-seminal fluid na mai maria maitagwo ni mundurume makuite mbegu.mai maria maumaga njira ya uciari ya mutumia(vaginal fluids).
Murimu uyu niutambagio ni andu aria mendete kugwatana na thutha, gukomania athuri na atumia, sex ya kanua(oral sex) na thakame ina AIDS virus ihetwo mundu uria utari murwaru ona cindano iria ithecete mundu ari na AIDS. Ningi riria mutumia ari murwaru agiciara kana mutumia akiongithia mwana.
riria andu mekumumunyana(deep kissing) na makiria andikorwo mena turonda tunini kanua tungi ona maundu atamenyags ens tuo. kwa uguo niwega kwimenyereera na njira o ciothe.


text:
Thabuni
Thabuni
Thabuni űtűmagĩrwo gwĩthamba na kűhűra nguo.
Hithiori ya thabuni Abĩrika
Mĩena mwaya mwaya nyarǐ na njira itiganĩte cia gűthondeka thabuni. Agĩkuyu mathodekaga thabuni na ngucina mathanjĩ, na ngwĩkĩra műhu űcio maĩ, magacoka magakera maĩ, műicoinĩ magatukania makeruro na maguta ma nyamű. Műhu wa mathanji wari na műthaiga wĩtagwo potasium hyroxide na Gĩthűngű. Potasium hydroxide nĩ ĩnyuagwo nĩ maĩ.
űthodeki wa thabuni wa kĩrĩu
Thabuni ugĩthodekwo wĩ muigĩ ta tani igana ĩmwe kana makĩria űthondekagwo na macini. kwĩ njira ĩgĩri cia gűthondeka thabuni iwandanĩ: kűrűgamia(batch) na kwaga kűrűgamia(continous) macini.
Mĩthaiga ya gűthondeka thabuni
Maguta ma mĩmera kana ma nyamű Akari ya potasium hyroxide kana sodium hyroxide.


text:
Ũtukũ bwamamĩrue i ndwĩmbo cia ntaano. Kwarĩ kũgũkinya karũkĩĩrĩ rĩrĩa muundu jũrwaga na weerũ jugacindwa. Nthaka na akũrũ baaciogete ncherembe magũrũ cia kũringĩria ndwimbo cia uthi. Baakinya nthĩ bakauruta tĩĩri ĩkeerera ĩgũrũ kĩrĩ muundu. Ndagwata nguũ yakwa na ũguaa. Ndagwatĩra mũmero jwakwa jũtigaite mugambo ndegete kwina na akũrũ baarea beeraga ntũra yoonthe ntukũ ĩu biĩjĩ bigatanwa.
“M’Mugambi! M’Mugambi!” Ndaigua kanyua gakĩmbĩta kuuma nyuma. Kanyua ga M’Kanyaru. Twatanĩrwe kagita kamwe, mĩaka ĩna mĩthiru.
Imbi M’Kanyaru?
“Njũ nkũonie.”
M’Kanyaru athithinaga mwĩrĩ junthe. Rũũya rwenamaga mwĩrĩ ja ndũũjĩ siumĩte irĩmene. Kwarĩ na Thagana rũtere rũmwe rwa kĩreera area kĩrũũya gĩkĩnene kĩanamaĩra. Mũtonga na Kathita ciarĩ rũteere rũu rũngĩ.
Ũtĩetere ntaano ithire twĩte.
“Ntano i cia mwanka junthe.”
M’Kanyaru, i naa tweta? Ũtĩmbĩĩre birĩa ndeeta kwona.
“Waacia, kwĩ into bimwe biĩ ũũma biategwa.”
Ndaakira ndamũthingata na mũkiro jũu. Tũkĩgitĩĩra ithakene mũtwe jwancokia rĩrĩa twatanĩrwe.
Ndakari nthĩ ĩgurũ ye gĩtanda gĩakwa kĩrĩa gĩatumi na mĩare. Twarĩ gaarũne na nthaka ina irĩa ciatani ĩaka ithatũ mĩthiru.
“Watanwa umenye twarĩ tũkagucwa mono. Twendete mũtĩ jũtĩna nkobia.”
Bakatheka rĩu bagakunda ũũki kuuma kĩrĩ nkunĩki cia ikiri. Bagĩmpa mĩgambo ndageragia kũona ũrito bwa mantũ jaja jeeterete ĩndĩ ntoonaga ũũme bũrĩa bwarĩ o.
“Na twakũrũmia ũkarea weenka bai. Na kuuma naarua, wĩ mũkũrũ wa Kĩmĩĩru, chamba.”
Na gwakea. Aini baari bagũkũrũkĩra nja cia biĩjĩ bionthe na ini ndarĩ wa mũthia kũjũkua. Kĩrĩndĩ kĩarĩ kĩa antũ ja magana jaĩrĩ. Baina na bathũngũtha, nthĩ ĩkainaina ja nkoma yagwa. Ndaigua karuuo kagisema gatĩgatĩ ka magũrũ ndamenya naarua irĩo.
Twainĩrwa mwanka twakinya kĩrĩ muthithi o mbũrĩ. Au nĩo ntaano cia mwĩrĩga ciagĩtaĩrwa amwe na kũrĩwa kwa ndumwa.
Bakũrĩkia kwina, mũtaani aita gaciũ kĩrĩ mũgwati jwa mũcibi jwawe. Gitonga nwe arĩ wa mbere. Twakari nthĩ tũaramĩtie magũrũ na tũtegeete mbere. Kithũnũ gĩakwa kĩereretue kĩrĩ meetho ja nthaka na akũrũ barĩa bonthe barĩ o. Boonthe beeterete kũona nchabũ cietũ ikĩgwa. Mũtani areenama nthĩ agwata kanyamũ ka Gitonga. Ookĩria gaciũ akarikania ngũgĩ ĩrĩa yageeterete. Gateetera kaĩrĩ keenama na kĩĩrĩmwe gatema nchabu ye Gitonga nci! Kĩrĩndĩ kĩaringa gĩtuma na kwina nkũrũnki. Mũtĩ jwa Gitonga jũratigwa jwĩ kĩthũnũ, jũtĩna nkobia na jũkĩrĩĩra ndamu.
Mũtani enderea na Kinoti amwita nkobia rĩu ankinyĩra. Kĩruuo kĩa mũnunko jwa ũũkĩ na marwa kĩrandiga kuuma kĩrĩ kanyua ka mũtani. Ndoona njara ciawe ikinaina. Mũtani okĩĩria gaciũ. Gaciũ keenama nthĩ kagĩĩta gatĩgatĩ ka magũrũ jakwa. Ndaigua mũrimo ndeenda kwina. Mũrimo jwa kũgĩta ndamu yũũgĩa mwĩrĩ junthe. Mwanki jwa mwĩrĩ juunthe jwacemania gatĩgatĩ ka magũrũ jakwa. Kĩrĩndĩ kĩenderea kwina nainya gĩtĩkwenda kũmenya mathĩna jakwa. Irĩo ndaigĩrue kanyua kamwe gatĩgatĩ ka rwĩmbo gakĩgondoka, “Agũtemwa! Agũtemwa mũtĩ!”
Mĩragi, tũciũ na imee birĩa biakamati biona ngũgĩ ĩĩnjerũ. Kĩrĩndĩ kĩaũmbũkĩre na kĩrĩmwe ja ng’ombe siene rũũjĩ. Mũtani atarĩ na gwa kũmatũkĩra. Ntubia nawe amami nthĩ ndamu ĩkiura gatĩgatĩ ka magũrũ ja maumago ja ng’ombe. Augaga mbu ja mtũ ategete gĩkuũ. Ntaijĩ nakĩene. Mbu yawe ĩramerua i mpara ye kĩrĩndĩ ye kũrĩia. Ndĩkũrũngama ndatega nyuma ndoonere mũtani aiti ngũo. Mũthaka ũmwe mũnene amũgwete kĩbara amũkabira o. Mĩkiia ye ndamu yakari ja mĩri ye mũti.
“Mũteme mũtĩ ja ũrĩa atemana!”
“Ii mũteme! Tema!”
“Bũgantema! Bũgantema itũ bu antũ bakwa!”
Antũ bawe batarĩ au. Ntukũ ĩu mũtani na mũtanwa bakwĩrĩre amwe na batĩna mĩtĩ.
ũgwĩtaĩta ndoona twĩĩtĩte rũtere rwa nja ye M’Rubane, mũkũrũ wa Njũri Ncheke. Twagita kamũuro geetagwa Karĩĩthi twaitia kĩbari.
Magũrũ ja M’Kanyaru jatakiraĩria nthĩ. Jaburũkaga rwĩro inya mwigua jũntĩngĩ mũmunta. Irĩo ndoonere tweetĩte gwa M’Rubane, mũkũru o Njũri Ncheke.
“Uuui tũkũthira!”
“I naa baumĩĩte baba?”
“Ii nkoma iji!”
“Nkoma ĩtĩ nguũ. Baba i nguũ ntune batũthingata kuma ĩriene.”
“Ndaugaga Koomenjũe nabaurare baathira.”
M’Kanyaru athingata njĩra ye nyunjurĩ twaumĩra rũtere rwa nchuku. Aitia igũrũ ndamũthingata.
Mbere ndooneere mĩtwe yaantũ. Yoonthe ĩtegete mbere jaka ĩkũrombera rũthingo. Ndĩkũthingata meetho na mĩromo ĩrĩa yoorotaga ndoona kĩrĩa kĩamakagia antũ. Kwarĩ na muntũ umwerũ ja mweri mbere ye nyomba ya M’Rubane. Eekĩrĩte kĩguo kĩng’ana mũgũta jwa ng’ombe. Arĩ na mareru jamaĩru jatenderi ja ja nthenge. Mũtundu ju jwarei ja mũthirinya jwa ng’ombe. Meetho jawe jarĩ ja rangi ye ĩgũrũ. I jaka nthĩgũrũ yatũraga au ndene.
“M’Kanyaru…Ũũjũ i mũraĩka?”
“Mũthaka ũrĩa agũtaũra amwĩtĩre mũchũnkũ”
“Mũchũnkũ? Ja ĩria rĩrĩa rĩnyiagia maketha?”
“ii.”
“Antũ beetũ, mũgeni weetũ nakwenda kuuga mũgambo.”
Gwakirwa. Mũchũnkũ asiũkĩria na muraagi jwawe. Aarei nkũrũnki ya antũ barea baingĩ barĩ au. Asokia njara nyuma akira kagita.
Imbi eeterete?
“Mbuga kagũcwa mĩgambo kĩrĩ meetho jeetũ.”
Akũrugũra kanyua ndaigua ja muntũ ena nchooma. Mĩgambo yawe amiina ja rwĩmbo rwa ndwa. Aambĩria gũtumĩra njara ciawe kũorota. Akarakara akaigwatithania. Akaorota matu rĩu akaorota kĩbara kĩawe. Akĩrĩkia atũorota. Akira.
“Antũ beetũ, mũgeni weetũ eetagwa Carlingstone, kana Iigarĩkomboki. Ariuga eejĩte gwetũ na weega na ntharimo kuuma kĩrĩ Mũrungu. Atũmi ii mwana o Mũrungu Njesosi gũtuunjĩria.”
“Mũrungu atĩ na mwana! Muntũ ũũjũ i mũrongo!” M’Nyagu agondoka akinainagia mũragi jwawe.
“Mũchũnkũ ũũjũ ena thũũ. Inaa Mũrũngũ aitĩre mwekũrũ keenda oona mwana?”
“Mwĩre acoke kwao tũtĩkwenda mantũ jawe!”
Ndĩ au ĩgũrũ ye nchuku ndoona mũchũnkũ agiikia njara mũukone jwa mũrĩngĩti jwawe. Aita kamũti akarĩkĩĩra kanyua. Kuuma gĩ kanyamũ kaangĩ karĩ njarene aita kamũtĩ gakanini, akaringithia kĩrĩ kanyamũ karea ka mbere mwanki jwagata kamũtĩ. Gwakirwa. Meetho jonthe jategete mũchũnkũ agwete mwanki na kamũtĩ. Twinthe tweeterete na mũrigaro. Aikia kamwaki kau kĩrĩ kamũtĩ karea karĩ kanyua akagwatia.
“M’Mugambi…”
I nkwona. Kira twone…
Mbere ndĩkia kuuga ũrĩa ndaugaga mũchũnkũ akindũka toogi.
“Wuui! Nakũya kanyua!”
“Orieni mwanki jũu!”
Ndathũngũtha nthĩ rwĩro ndaita gĩkiri nchukune ndeereka kĩrĩ kamũuro ga Karĩthi. Kĩrĩndĩ kĩonthe gĩkĩringaga kanyua kĩmaki nyuma ekwa. Ndataa rũũjĩ rwĩro na ndaitia na gĩkĩri gĩakwa ndaitia. Mũchũnkũ arũngami o area ndamũtigĩte. Aciia kamũtĩ kaĩrĩ akindũka toogi. Ndamũminyĩra rũũjĩ kanyua na kĩ rĩmwe, o rĩĩ mũtaũri angwataga.
Mũchũnkũ Iiga akũrĩkia kũtheka, na meethori jakũrĩkia kwĩnama aantega akeni ambĩta na njara. Ndeeta kĩrĩ we nkoro ĩkĩndigaga. Angwata njara ambĩka rũtere rwawe na rwendo, rwendo rwa ndene.
“I have found my first altar boy, my first disciple.”
“Mũgeni weetũ ariuga akwona mũtungati wawe wa mbere.”


text:
Ministry ya ugima mwega wa mwiri hamwe na anyiti itemi ruhonge-ini ruru niithundurite riboti igii ugima mwega wa mwiri igii uciari. Kuringana na uthuthuria uria wikitwo uronania gicunji kia mirongo ina na ithatu turuma ithano hari igana kia atumia aria aritu nio makuaga mathaa ini ma utuku hindi iria marathii kugia ciana.
Kuringana na murugamiriri munene ruhonge-ini rwa ugima mwega wa mwiri jackson kioko imwe cia ikuo iria cionekanaga guku bururi no ihote kurigiririo kungikorwo na unyitaniri gatagati – ini ka anyiti itemi othe ruhonge ini rwa ugima mwega wa mwiri ta uria thibitari wa Pumwani uhimbirie mubango wa kangaroo mother care.


text:
Kameme FmKameme Fm News
Gikundi kia Haki Africa gucakaya wanangi wa mbeca cia muingi
Gikundi kimwe gitari gia githirikari kia HAKI Africa nikiugite kigomano kia ambunge kiria kirathie nambere mwena wa gicuwa-ini kirongoreirie kwananga mbeca cia muingi.
Gikundi kiu kirauga maundu maria marariririo Mombasa no mariririo wega giikaro-ini kia mbunge hatari wanangi makiria wa mbeca.
Gikundi kiu kiugite kwa ihinda ria thiku ithatu iria ambunge makoretwo Mombasa, mekuhuthira makiria ma ciringi mirioni igana rimwe iria cingihuthika na mawira mangi ma bata kuri muingi wa bururi.
Ihindaini o riu Haki Afrika niyendekithitie kunyihio Kwa muigana wa icigo cia mbunge wodi hamwe na icigo cia kaunti niguo kuhonokeria bururi mbeca cia micaara ya atongoria.


text:
Kameme FmKameme Fm News
Ruhonge rwa urathi wa riera kuuga mbura niiguthandana kwambiriria ruciu
Ruhonge rwa urathi wa riera niruuritie muingi wihariririe kuumana na muiyuro wa maai mbura ikiambiriria guthandana mweri uyu ukite wa gatatu.
Muiyuro ucio niutanyitwo kugumira icigo ngurani iria ni hamwe na Nairobi, Central, Gicuwa-ini, Rift Valley, Eastern na Western.
Mbura iyo iratanywo guthandana kuuma muthenya wa ruciu ari tariki imwe mweri wa gatatu.
Oho ruhonge ruu niruuritie arimi kugetha maai ma mbura kwa wuingi oro hamwe na guthagathaga migunda yao, na mahande indio iria cingihota gwitiria mbura nini.


text:
Cai wa kuini wa Rũraya, gĩcunjĩ kĩa mũgwanja na kĩa mũico.
Mũthomi mũgĩ mũrata wakwa, ta reke ngũrĩkĩrie ndeto ĩno ũkĩiguĩre
Ngĩĩtambũrũkia hanini na ngĩgeria kwambararia ciande na kũruta gĩthũri hanini. Thigari igĩũka ithoithĩte biũ na ikĩrugama o hau kĩhingo-inĩ. Igĩcomora mbeneti ikĩhangĩra mĩcinga-inĩ. Ikĩrũgama ceni. Warora kuma ũmwe kinya ũrĩa ũngĩ maigananĩte ta magego ma bunda. Mũkũnjo wa mũbuto no gũtema ngi. Kĩratũ, na nĩkĩirũ, nĩ ũngĩerorire nakĩo na wenje nderu. Gũtirĩ wabucagia. Ndetereire njĩtwo ngathũrime ngati ĩyo.
Kahinda gatarĩ coho ngĩigua mũthoithithia oiga ‘Ceti Hamu!’ Thigarĩ iria ikĩoya mĩcinga ĩrĩa, ikĩgũtha gĩtembe na guoko kwa ũmotho, ikĩhũra thurutia na hĩndĩ ĩno ciũmĩte ta tothi ya hĩhio. Nake mwamũkĩri wa ageni agĩkorwo nĩ aguthũka mũrango-inĩ na akĩhana ta ũyũ womithio nĩ thitima. Naniĩ ngĩkĩrika kwĩberegenya na gũthondeka ngũbia yakwa, o njetereire njĩtwo ngathũrime ngati ĩyo ya gĩtĩyo.Ngĩcũthĩrĩria ngĩona ngari ya mũthemba wa muondoro, njirũ ci, ĩna bendera igĩrĩ yahingũrĩrwo kĩhingo na ĩkĩingĩra. Mũndũ ũrĩa wakuĩtwo gĩtĩ-inĩ kĩa memba akĩhũra thurutia ararĩtie guoko na ngari ĩkĩingĩra na ĩgĩthiĩra. Ngĩtigwo ngĩyũria kũrĩa ndanamuona. Thigari ĩgĩcokia mĩcinga thĩ na ikĩaraha. Nĩguo ndakuũkĩirwo ngĩririkana atĩ ũcio nĩ Charũthi, ithe wa Wiri, na nĩkĩo ngati ĩyo yagĩũkĩte igũrũ rĩake.
Nĩndendire kũng’athia hanini nĩ ũndũ wa gũtuywo mũnyaka ũcio wa gũthũrima ngati iyo. No ngĩkiuga ti ũhoro tondũ o nake akĩmĩthũrimĩte nota niĩ ndathũrima tondũ we nĩ ngarana. Ningĩ ngĩmenya atĩ cai nĩ mũke ũngĩona nĩ Charũthi wekinyia thingira wa ithe.
Mwamũkĩri wa ageni agĩcoka na kanyũmba karĩa thĩiniĩ, akĩnjĩra nyume mũndũ warĩ hau nja thutha. Mũndũ ũcio ehũmbĩte kagoti kairũ ka mũcomororo, akahaana ta ena mũting’oe ta wa kĩng’ang’i, ningĩ agekĩra ngũbia yarĩ na mũcomororo mũraihu gũkĩra yakwa. Ngĩoya tũburungo twakwa, na maburi, na ngũbia yakwa ya mũcomororo, na kĩrengeri, na gĩtamburico kĩerũ, ngĩmuma thutha. Akĩnjĩra njikarĩre gĩkari kĩa rigicũ kĩagucagio nĩ mbarathi igĩrĩ. Nake agĩikarĩra hau mbere na akĩoya kĩboko kĩa mbarathi agĩciĩra ‘Yaa!’ mbarathi igĩkũũra. Rĩu niĩ ndakĩhanaga Njimi Ronja wa thinema cia makaũmboi. Ndetambũrũkĩtie hau thutha ndĩkĩrĩ o nyiki na mburungo ciakwa, ngaikia maitho mwena na mwena ndore kana hihi he mũndũ wa gwitũ ũngĩakorirwo ho akĩmũkinyĩrie ndeto ĩno nĩguo mwĩtĩkie. Ndathiaga ndĩrĩire na ngoria korwo he mũndũ ũngĩakĩhũrire mbica ndĩkĩmuonagie. Hakĩrĩ na mwago ona gũtuĩka hakĩrĩ o hakuhĩ harĩa twagĩthiaga. Akĩra mbarathi iria ‘Hoo!’ na ikĩrugama oro rĩmwe. Agĩcuka agĩũka akĩrũgama hau ndaikarĩte na akĩnyŨnereria na guoko atĩ njuke. Ngĩgĩcuka o kahora na mburungo ciakwa. Akĩnyonereria mũrango warĩ mũcokie akĩnjĩra thiĩ ho na ngũthagũthe nĩnjetereirwo. Akĩhũndũra mbarathi ciake, agĩcoka na kĩhingo-inĩ. Ngĩgĩĩtambũrũkia ngĩthiĩ ngĩgũthagũtha mũrango ũrĩa.
‘Kong’o! kong’o! kong’o!’ hakĩaga mũhingũri. Ngĩgũtha rĩngĩ, ‘kong’o! kong’o! kong’o!’ Ngĩũria kaĩ magĩkomire atĩa. Haha he mũndũ ũkũbutwo wĩra. ‘Kong’o! kong’o! kong’o!’ Ngĩgurumũka. Ngĩkora o gĩtĩ-inĩ gĩakwa harĩa ndakomete ndahĩtwo nĩ toro. Ngĩkora mũrata wakwa nĩwe wahũraga mũrango.
Ngĩmũhingũrĩra akĩnjũria, ‘Kaĩ ũgũkomete wa gĩcacĩ tondũ ndahũra mũrango hakuhĩ njũge nĩ ũkĩmahoririe’.
‘Aca, tiga nĩwe wahĩka gũka nĩ ingĩakorwo ndanyuanĩra cai na Ithabethi.’
‘Kĩ ũrehe tũnyuanĩre nĩgũkaga mũkĩra mwĩte.’
Ngĩthiĩ kĩbũyũ-inĩ ngĩkora nyina wa andũ nĩ atĩgĩte aruga na akaiga ikombe. Twaũnyuire ngĩthekaga. Mũrata wakwa akĩnjũria kĩrĩa kiangenetie ũguo. Ngĩmwĩra, “Reke ngũhe ndeto ya rĩrĩa ndetĩirwo cai gwa kuini.”


text:
Gĩgĩkũyũ
Matemo[edit | edit source]
Mũigana wa thiomi cia Abĩrika nĩ gĩcunjĩ kĩmwe gĩa ithatũ gĩa thiomi ciothe cia thĩ. Imwe cia cio ciaragio mabũrũri-inĩ maingĩ nĩ andũ milioni nyingĩ no nĩ iteanĩirio na igakomererio nĩ thiomi cia ageni kwambĩrĩria mĩaka ya 1900 kĩambĩrĩria-inĩ. Nĩ ũndũ rũthiomi nĩ ruo rũkuuaga mũtũũrĩre wa andũ mwanya, thiomi ng’eni itingĩhota gũkuua mũtũũrĩre wa andũ a Abĩrika. Ũhũthĩri wa thiomi ng’eni mathukuru-inĩ ũrutaga ciana kwaga kwĩyona ũrĩa kwagĩrĩire kana kwĩrora na maitho ma ageni eene thiomi icio ng’eni cihũthĩraga.
Nĩ gũkoretwo na mĩcemanio mĩingĩ ya kwarĩrĩria ũkũria wa thiomi cia Afrika na ũhũthĩri wa cio mathomo-inĩ, no maũndũ macio matirĩ mahinga. Thiomi cia Abĩrika itirakũranĩra na thĩ hamwe na sayanisi ta ũrĩa ciagĩrĩirũo nĩ ũndũ arĩa athomu kaingĩ matiandĩkaga maũgĩ mao na thiomi icio. Tondũ rũthiomi nĩ ikũmbĩ rĩa kĩririkano kĩa mũingĩ (Thiong'o, 1986) na nĩ gũkoretwo na ũteanĩria na wonoria wa ũgĩ kuma thiomi-inĩ cia Afrika hatarĩ gũciongerera ũgĩ mwerũ, mũicoi-nĩ Abĩrika ĩtigĩtwo na makũmbĩ iberi, tũkĩaria ma kana na ngerekano. Na tondũ ũgĩ ũrĩa woneka ndũcokagĩrĩra thiomi cia Abĩrika nĩ ũndũ nĩ iteanĩirio, gĩthomo kĩa Abĩrika gĩtirĩ irĩ kana irĩĩri cia bata. Ĩndĩ, o na kwĩ na ikwĩro ta icio, mũng’eng’ano wa gũkũria thiomi cia Afrika nĩ wambĩrĩirie na wĩra ũyũ wa bata no mũhaka ũrĩke tondũ gũtirĩ mũndũ ũngĩhota kũgirĩrĩria rĩciria kahinda ka rĩo ge gakinyu.
Kĩambĩrĩria[edit | edit source]
Abirika ĩ thiomi makĩria ma 2,000, iria arĩ gĩcunjĩ kĩmwe gĩa ithatũ gĩa thiomi ciothe cia thĩ. Thiomi imwe cia Abirika ta Gĩthwaĩri kwa mũhiano, kĩrĩa kĩaragio mabũrũriinĩ maingĩ ma Abirika ya Irathĩro na Abirika ya Gatagatĩ, ciaragio nĩ andũ makĩria ma mirioni 50.
O na thiomi icio ikiaragio nĩ andũ aingĩ ũguo, ti cio ithomithanagia mathukuruinĩ na o na itithomagwo mabũrũriinĩ maingĩ ma Abirika. Gĩtũmi kĩmwe gĩa thiomi ici kwaga gũthomithania kana gũthomwo mathukuruinĩ ma Abirika nĩ gũkomererio nĩ thiomi cia gĩkoronĩ kuma kĩambĩrĩria kĩa mĩaka ya 1900, na gĩtũmi kĩngĩ nĩ gũteanĩrio nĩ thirikari cia Abirika kuma cianyita “wĩyathi” kwambĩrĩria mũico wa mĩaka ya 1950. Nĩ guo tũmeye wega kĩrĩa gĩtũmaga thiomi cia Abirika iteanĩrio ũguo, no mũhaka tũikie maitho harĩ hithitũrĩ ya thiomi cia Abirika kuma hĩndĩ ya gĩkoronĩ.
Ciathĩrĩro[edit | edit source]
- Ngũgĩ wa Thiong'o, 1986. Decolonising the Mind: The Politics of Language in African Literature. (ISBN 0-435-08016-4)
- Muigwithania 2.0 - First Kikuyu Newspaper revived on the Internet


text:
Kenya
Bururi wa Kenya wĩ thiinĩ ya Abĩrika ya mwena wa itherero. Mwena wa rũgũrũ kũrĩ bũrũri wa Abyssinia (Ethiopia), mwena wa itherero kũrĩ Bũrũri wa Somalia, naguo bũrũri wa Tanzania wĩ mwena wa mũhũro. Bũrũri wa Uganda wĩ mwena wa ithũiro na Sũdana irĩ mwena wa igũrũ rĩa Uganda na nĩhakanĩte na bũrũri wa Kenya.
Irĩa inene rĩa kĩhindĩ (Indian Ocean) rĩrĩ mwena wa rĩũmiro rĩa rĩũa kĩanda ya Somalia.
Bũrũri wa Kenya ni waheirwo wĩathi mwaka wa ngirĩ imwe magana kenda mĩrongo ĩtandatũ na ithatũ (1963) kũma thrikari ya mũthũngũ (Britain). Mũthee Jomo Kenyatta nĩacokire akĩoya gĩti gĩa ũtongoria harĩa aikarire nginya mwaka wa ngirĩ imwe magana kenda mĩrongo mũgwanja na inyanya (1978). Unangĩkorwo nĩtwagĩire wĩathi Kenya no yathire na mbere na kwĩonera mathĩna maingĩ mũno makaria kũma kĩama kĩa ũtongoria nĩkio KANU. Nĩ kwarĩ na wakinai mũgagachũ kũmania na kũragwo kwa Pĩo Gama Pinto na J. M Kariũki moragani macio ni ma tũikaga marĩ ma gĩthiatha (political).
Mikoa ya Kenya[edit | edit source]
Mikoa ni ici:
71 wilaya; 262 taarafa; 1,088 kata, kata ndogo.
Andu a Kenya[edit | edit source]
Gikuyu na Mumbi[edit | edit source]
Agikuyu na hau gatene metikitie ati kwari mundu wetagwo Gikuyu na mutumia wake etagwo Mumbi. Andu aya eri metikitio ati nio maciarire ruriri rwa Gikuyu.


text:
NĬTŨKŨRIEI RŨTHIOMI RWITŨ
Mũrata wakwa mũthomi mũgĩ,
Hihi no ũmenye kĩhumo gĩa ciugo nyingĩ tũtũmagĩra rũthiomi-inĩ rwitũ rwa gĩkũyũ? Mahinda maingĩ tũkĩaria tũtihũthĩire gũtarania na kũũrania ciugo imwe ciokire atĩa na igĩtuika cia gwĩtĩkĩrĩka taarĩ cia gĩkũyũ. Uyũ nĩ ũndũ wa gũtũma twĩtĩkie atĩ rũthiomi nĩ rũkũraga na kwĩyongerera ciugo na mũtaũrĩre wacio. Hihi wee no ũmenye kĩhumo gĩa ciugo ici tũhũthagĩra o mũthenya tũkĩaria?
Igooti njanji njeera wakiri baĩni
Kahũa cai turungi kabiaru thubu thamaki
Cati burana tai thaa iratu thogithi kabuti
Thani gikombe giciko thuburia muiko
Ngaari mutokaa ndereba betũrũ taĩri kaburaita kĩrori
Mũbutĩti bendera
Bengi mbeca thendi mũcara
Thengiũ
Thigũkũũ
Mabati maturubarĩ koroga mĩcumarĩ thoo nyondo
Cabaci tothi mugate gĩtowero
Kĩbandĩ kĩraũni tigiti rĩthiti ibuku
Nairobi Naivasha Nakuru Nanyuki Karau Njororoko
Longonot Limuru Aburandi Kijabi Subukia Gilgil
Rũthiomi rũngĩaga gũura no ruthire. Ota ũrĩa mbeũ ĩngĩaga kũmenyererwo yahandwo ĩngĩũra kan ĩbuthe noguo rũthiomi rutariĩ. Umũthĩ rũthiomi rũgeni rwa chen’gi nĩruo andũ ethĩ maaragia. Twaga kwimenyerera tũkĩĩhũgũra tũgũkora rũthiomi rwitũ rwathirire. Hihi wee wi mũtũũria kana wĩ mũnini wa rũthiomi rwitũ?
Ta wĩcirie ciugo ingĩ tũhũthagĩra itarĩ cia kĩhumo kĩa rũthiomi ruitũ no rĩu nĩciatuĩkire cia gĩgĩkũyũ. Nĩtũcokanĩrie, tũkũrie na tũtũrie rũthiomi rwitu.


text:
Aikari a kaunti ya Murang’a nimagumiirwo ni thina munene wa maai kumana na riua inene riria rithiite nambere na kugumira kaunti ino.
Kwa ihinda iraya aikari aya makoretwo makihoka maai kuuma ruui rwa Mutoho makiririkana wega ati mwaka muhituku andu 3 nimakuire thutha wa kunyua maai maya na macungiriro makinyitwo ni murimu wa kuharwo gatema na angi 25 magikoma thibitari.
Kuumana na thina uyu aikari aya riu marahuthira ndigiri gutaha maai mao kuria mararihio ciringi ikumi o mutungi wa lita 20 ona thengia ya gukorwo matiri na uuma wa utheru wa maai maria marahuthira.


text:
Kameme FmKameme Fm News
Mbunge ya Naikuru kunyitanira na ciama cia gutetera ihoto cia umundu guetha kihonia kia uhaguku wa ugitiri
Mbunge ya kaunti ya Naikuru ikinyitanira na ciama cia gutetera ihoto cia umundu cia Mid Rift hamwe na Dignity Danish Institute Against Torture,ni maretha kihonia kia uhaguku wa ugitiri na makiria miena ya Nakuru Town East,Nakuru Town West undu umwe na Naivasha kuuria matuura macio ni mamwe ma maria magumiirwo ni uhaguku wa ugitiri.
Murugamiriri munene wa kiama kiu gia gutetera ihoto cia umundu ,Joseph Omondi, augite ngwataniro iyo ni iguteithiriria kunyihia ciiko cia umaramarai.
Mwena-ini wake Spika wa Naikuru Joel Maina augite ni kwagirire ahuri biashara magacirithirio riera ria wonjoria niguo gukuuria kaunti yao undu uria unyititwo mbaru ni MCAs aria angi.


text:
Choi Soon Sil,muruti wira biashara na murunawe mutongoria uria wirigite kuhagurwo wa South Korea, Park Geun Hye, niaturiirwo kioho kia miaka itatu igotiini ria Seoul thutha wakunyitikana na mahitia ma ungumania , ari cira wake wa mbere gatagati wa maingi athitagiirwo. Choi uria ukoretwo atongoretie hee ciiko cia ungumania bururiini ucio, arerikana kuhaka arutani a thukuru wa airitu wa Seoul ...Read More »
Mohoro
Famiri 20 kwaga wiikaro.
Makiria ma famiri 20 mwena wa Ngoliba, kaunte nini ya Thika ya irathiro riu maraikara thukuru-ini wa hakuhi, metereire uteithio wa andu a wendi mwega, thutha wa indo ciao gutuo muhu ni mwaki. Kuringana na Francis Nthusi na Julius mulandi nimaugite kwahoteka mwaki ucio waambiriirie nyumba imwe iria matoi ni iriku. O ho nimoogereire kuga ati gutire uteithio kuma kuri ...Read More »
Niukuonana na Uhuru wanyitwo ugithukia indo cia muingi.
Mutongoria wa bururi Uhuru wa Wenyatta niaruguritie ruhonge rwa mugithi wa gukua andu kuri reli nene iria yaakituo guku akiruta mukana kuri mundu wothe uthukagia kana kuiya indo cia muingi. Uhuru augite ati niarikiraga kirore gia kuuragwo kuri mundu wothe ukunyitwo na ihitia riri. Mukana uyu ukiite thutha wa wiici wa reli ino mwena wa Mariakani uria ugiracungiriirie gucererwo ...Read More »
Ni kieha kanitha na uteti kunyitanira:Barack Muluka.
Akenya nimooritio metheme mbaara iria ikoretwo ho gatagati-ini ka kanitha na uteti guku bururi-ini. Akiaria ari nderetiini ya muingi thukuruini wa mount Kenya,mwandiki wa mabuku Barrack Muluka augite niundu uri giconoko kuona ati handu ha kanitha kuonia andu njira ya muoyo-ini, niucenjetie gutuika wa kuhimbiria utonga wa muingi. Muluka niongereire kuga akenya nimaagiriirwo gukoruo makiaria uuma na kwaga kuhithirira maundu ...Read More »
Uhuru Kenyatta na Raila Odinga guikinyia wofici-ini cia EACC niguo gutangatha utonga wao.
Uhuru na Raila Odinga nio a mbere gatagati ka aria ikumi na umwe marahuranira giturwa kia gutongoria bururi, gutuara maratathi mao ma kuonania utonga wao bururiini niguo guitikirio guthii nambere na kambi-ini ciao. Akiaria hindi ya kuruguria unyitaniri wao na mutaratara wa witikio,muikariri giti wa EACC Eliud Wabukala augite nimeguika uthuthuria wa thiini niguo gutingirira ahuraniri iturwa nimakinyiriria wedi wa ...Read More »
Baruthi wa America kumenereria ungumania bururi-ini.
Baruthi wa bururi wa America guku bururi-ini Robert Godec niaikitie riitana kuri muingi kuiyumiria githurano-ini giukite mueri wa kanana niguo kumahotithia gucagura atongoria aria mekuenda guku akiuga bururi ucio nduranyita mbaru mutongoria ona uriku kana kiama kina no nimakarutithania wira na o wothe uria andu magacagura. Riu Godec niamenereirie ungumania uria ukoretuo kuo niundu niukoretuo ugichokia thi wojoria wa bururi ...Read More »
Mundurume,43, umwe kuiruta muoyo , Hurlingham.
Afidhaa a uthuthuria, Nairobi, nimaambiriirie utuiria wa gikuu kia mundurume umwe wa ukuru wa miaka 43 uria urerikana kwiruta muoyo nyumbaini yake Hurlingham. Mundurume uyu uria mwiiri wake urakoriruo kioro utuku wa kiumia,arekuiruo kuiyuraga na njira ya kunyua thumu ripoti iria iheanitwo ni afidhaa a bolithi thutha wa gukora gacuba ka thumu hakuhi nake. undu uyu ni thutha wa ngero ...Read More »
Makiria ma ahuraniri iturua ngurani 3,000 marenda kuhuranira mari kiumbe.
Ahuraniri iturua aingi a aria mahotiruo ithurano-ini cia wamurania cia ciama riu nimatuite itua guthii mari kiumbe guku aingi makinyita mbaru ahuraniri giturwa kia mutongoria wa bururi uria marari nake ciama iria marauma. Uritu munene kuri amwe ao ni kuicariria ruri rwa guhuthira thiini wa ithurano.Read More »
Ford Kenya kuuga Wetangula ndakahuranira gaturwa ka usenata ithurano-ini nene.
Kiama kia ford kenya nikireganite na muhuhu ati mutongoria wao Moses Wetangula niakahuranira gaturwa gake ringi ka usenata ka Bungoma. Kulingana na munini wa mutongoria wa kiama giki Boni Khalwale niati kiama giki nikiaheanire tigiti wa kuruira ituarwa itiganite kuri aria mahotire ithurano cia wamurania no mutongoria uyu ndari umwe wao. Riu kuri na hahu ati Wetangula na mutongoria wa ...Read More »
Mukana kuri mundu wina mubanga wa gucugira ngui hindi ya ithurano.
Thirikari niikiitie mukana kuri mundu o wothe ukunyitikana agicogera ngui hindi kana thutha wa ithurano nene. Miario ino yaaritio ni minista wa ugitiri wa bururi Joseph Nkaissery akiuga ati watho uyu urahuthika kuri mundu wothe. Nkaiserry augite ati mari na ripoti muungano wa nasa niukoretuo ukiruta kana ukiuga niukarurugana na kurega uthii wa nambere wa githurano, kungikinyanira kamitii ya ithurano ...Read More »


text:
Kameme FmKameme Fm News
Ngavana wa Kiambu Ferdinard Waititu gutongoria mbaara ya kuhitana na njohi cia ibango
Ngavana wa Kiambu Ferdinard Waititu niekirite kirore mutaratara wa watho wigie kuhitana na uheyani wa maruwa ma wendia wa njohi cia ibango
Waititu uria ugite niwe ugutongoria mbaara ya kuhitana na njohi kaunti-ini iyo, augite nimanyitaniire wega na ruhonge rwa wathani wa matura kuhukia njohi icio.
Ihinda-ini oriu niamurite uria wari muikariri giti wa Nacada John Mututho ta mutaari wa kaunti iyo mbara-ini ya njohi cia ibango.
Oho Kaunti kamishna Wilson Wanyanga nieraniire unyitaniri mbaara-ini iyo.


text:
Thimù Cia Mùgìkùyù
Agìkùyù moi kùhitha ndia, matiùì kùhitha ùhoro
Ageni erì matirì ùtugire
Aka erì nì nyùngù igìrì cia ùrogi
Aka na ng’ombe itirì ndùgù
Andù matarì ndundu mahuragwo na njùgùma ìmwe
Andù me muoyo matiagaga wìra
Arùme marì rwamba
Cia athuri inyuagìrwo thutha
Ciakorire wacù mùgùnda
Kùīandīkithia Kwa Irua Rīa 2017
Fomu ya kùihùria ya kùīandīkithia kwa Irua rīa mwaka wa 2017 īī haha.
Imenyithia
- 1
- 2
- 3
Irua 2016
06-06-2016 Hits:935 ìmenyithia Super User
Athuri aramati Thingira nīhīndī maraharīrīria irua rīa 2016. Ūndū ūrīa ūrī mbere yao ihinda rīrī nī kīrīra gīa Aciari mweri 30.7.2016 na kīrīra kīngī gīa Aciari hamwe na atiiri mweri...Thoma Maingì
Agikuyu Rite of Passage
19-11-2015 Hits:1376 ìmenyithia Super User
Agikuyu Rite of PassageThoma Maingì
Rùrìrì Rwa Agikuyu Gùcokereria Ngoga
16-07-2015 Hits:1820 ìmenyithia Super User
Rùrìrì Rwa Agikuyu Gùcokereria Ngoga Gìkundi kia Aramati a Thingira nìkìhotorete kwarahùra rùrìrì rwa agìkùyù na njìra itiganìte. Njìra ìmwe ya kìgirarì nì irua rìrìa nìrio njikarìro ya ùndùire wa agìkùyù....Thoma Maingì


text:
Atongoria a kaunti ya Kajiado hamwe na gavana wao mweru Joseph Ole enku,makiaria na aikari a kaunti ino nimaugite ati ariithi makoretwo makirua na ndamathia ya kwaga mai na ng’aragu guku magithiaga nambere guthuburwo ni afidhaa a borithi a kuramata nyamu cia mititu, undu uria utumite riu kuuria arugamiriri anene a ruhonge ruru kueheria nyamu ici migundaini ya muingi kamuiria maciingatite kia hinya ona kan a mahe muingi rutha rwa guciria nyama.
Oho Ole Lenku nioritie ruhonge ruru kugaya kigina kiria monaga kuri nyanjara igiri cia kuiga nyamu cia githaka iria ikoragwo kaunti-ini ino kuri thirikari ya kaunti ino mirongo itano kwa mirongo itano.
O maya magithiaga nambere, thirikari ino niigite keheri mirioni 50 cia irio kuri aikari aya na magatanya muingi biiru 15,000 cia irio cia mahiu mao.


text:
Mũkũrĩma 4
Mũrata wakwa mũthomi mũgĩ, tũratigĩrĩire mũkũrĩma agĩcokia kĩũria. Ta igua macokio make ũnjĩra kana nĩ ũkũnyitanĩra nake.
‘ Ndirakararia no ũmenye acio marathiĩ gũkora angĩ mathiĩte kabere. Acio nĩ atemere njĩra matirathiĩ kũhũra hianyũ nĩ irĩmĩra na njoko maracokia. Arĩa mathiire kabere rĩ, nonga ũiguĩte maakĩte manyũmba ta macio? Uga ca. Na ti gũthũũra no mĩoroto yao nĩtiganĩte. Acio twamatũmĩte magathome na aya marathiĩ matirĩ na bata na gĩthomo acio no ndora maracaria. Mĩri yao ndĩrĩ kũu ĩ gũkũ, arĩa mathire tene matirĩ na meciria ma gũkũ acio na ciana ciao nĩ a rũraya gũkũ nĩmoigĩire ũhoro. Acio nĩo ndakwĩra magatuĩka ta ũhĩndĩ matuĩka cĩtĩceni a rũraya na kũrĩa kũngĩ.’
Andũ makĩamba gũkiranĩra hanini mũndũ wacukaga ngari ambe acuke ona macũranie ciugo cia Mũkũrĩma. Ngari yakũũra Mũkũrĩma agĩthiĩ na mbere na ndeto ciake.
‘Gĩtũmi kĩngĩ gĩtũmaga nyeuthi iremwo nĩ gũkindĩria mũrĩmo nĩ ũhoro ũyũ wa mira ici ciitũ. Ũrona mũndũ wathire mĩaka mĩrongo, akua agĩkĩrwo harambĩ atĩ acokio mũciĩ agathikwo harĩa cuwe na guka-we mathikirwo. Na rĩngĩ ona ndokĩte mathiko ma cũwe tiga ma nyina kana ithe. Mũhĩndĩ ndarĩ ũguo, omia twero ahagĩragwo riiko akamundio o hau hau, mũhu ũgekĩrwo mbahaca kana mũkebe o nginya rĩrĩa ũgaitĩrĩrwo rũũĩ rwa Njorondani yao theru rwĩtagwo Ngĩnjĩci. Rĩu nĩwaigua mũndũ mũgima arĩkuwagwo na mũhuko wa igoti e mbahaca ta marua. No ithuĩ nyeuthi no nginya tũgũre ithandũkũ, mahua, ngari mũtongoro ta cia ũhiki, andũ magũre nguo cia mathiko, na kĩimba kĩhumbwo thuti na iratu njerũ. Ũngĩigua mbanjeti ya mathiko ĩgĩthomwo no ta ya wathiri wa mbeca cia bũruri, Ũtiganu nĩ atĩ ya bururi nĩyonanagia kũrĩa mbeca icio ikuuma. Kuoguo nyeuthi iria ciĩ mũrĩmo ona ciaikara wega atĩa no ciũgaga igacokio haha gĩcagi kuumbĩkanĩrio na huko. Kĩ njĩre nĩrĩ makaiganĩra me kwene atĩ moigage kũu nĩ mũciĩ. Wonete agĩkũyũ aigana magĩthikwo Mombatha kana Gĩthumo ona mena mĩgunda na manyũmba kuo? Githĩ othe tũtiĩkĩraga mĩtokaa tũkarehe haha tũthike tũkiugaga atĩ nyũmba na riika itiumagwo. O thengia twĩke ũguo gũkũ na nĩ bũrũri witũ nĩ kwene.
'Ĩĩ nĩ ũĩ nĩtwekĩrirwo meciria ma mĩgiro atĩ no kinyagia mbĩrĩra ciitũ ikonagwo nĩ njiarwa. Hau hatirĩ bata tiga o kũhũthĩra mũgũnda ũũru. Mbĩrĩra nĩ iranyihia mĩgũnda ya kũrĩma. Ta rora mbĩrĩra iria ciĩ Nyairobi haha Bangainĩ na iria cia Wang’ata, ũgwĩciria nĩ manyũmba maigana mangiakĩtwo kũu na athĩni a Mathare na Kĩbĩra makona gwa gũikara. No rĩu nĩ mahĩndĩ ma arĩa mathire tene maikaragia ithaka icio. Ingĩũrio niĩ twagĩrĩirwo nĩ kũrekia tũragita kũu twambũre mbĩrĩra icio ciothe na twake mabiacara manene kuo.’
‘Ĩĩ, nao acio matwarwo kũ?’
‘Acio aingĩ nĩ arĩa matũtũragia gũkũ ta ngombo. Katarĩ metĩrwo ene na arĩa matarĩ ene maheo gakona kamwe na hau ngurumo. Kaĩ mũndũ egũkua atakuire kaĩ harĩ bata wa gũtinda ũkĩgemia. Akorwo ti ũguo marĩhagio reniti o mweri nĩ kanjũ. Ndĩrakwĩra na ma atĩ korwo kanjũ ya nyairobi nĩyũnganagia igoti o mweri kuma kũrĩ ene mbĩrĩra icio-rĩ, kanjũ ndĩngĩrĩ na thĩna wa kĩrĩha aruti a wĩra. Ota ũrĩa ene mburoti marĩhaga igoti rĩa kanjũ o mwaka o mwaka, noguo onacio mbĩrĩra nĩciagĩrĩirwo nĩ kũrutagĩrwo igoti o mwaka.. Bangainĩ gũtirĩ nyeuthi thike kuo na atĩ bũrũri ũyũ nĩ witũ. No tikĩo kĩratũma njuge ũguo tondũ ona Wang’ata nyeuthi nĩ igĩthikangĩtwo kuo. No o nawe ũngĩrora no wone atĩ ĩka icio ciothe nyairobi gatagatĩ itigĩirwo mĩrurumba ĩtoĩyo nĩ kwaga kũhũthĩra ithaka ciitũ wega. Ingĩrũgama kanjũra wa Bangainĩ ndarũgama na kĩu. Nderaba na ũririkane ũnjige nĩnginyire.’
Matatũ ikĩrũgama thome ha Mũkũrĩma nake akiuma na tũbũyũ twake twa iria na akiugĩra andũ ũhoro arĩa matigarĩte ngariinĩ. ‘Gĩthiĩi mwago na mũkinyio thayũ na mũndũ ageithanie gwake, Ngai enda tũrokanĩre.’ Amwe makĩmũcokeria o nawe geithania na tũkĩrokanĩre. Ngari ĩgĩkũũra ĩrorete na thoko na ambiria magĩthiĩ makiugaga atĩ Mũkũrĩma e ndeto nyingĩ na imwe no iteithie mũndũ angĩcithikĩrĩria. Wee ukuga atia hau? Thayu.


text:
Kamenya na ndigiri gĩcunjĩ gĩa gatatũ
Ĩĩ rĩu hihi gwagĩthiire atĩa? Kamenya nĩ ekwĩhonokia kuma gwĩ gĩluũ kĩrĩa ang’etheire? Thoma ũhĩge, mũgĩ nĩ mũtaare…..
Kamenya nĩ endire mũno ndigiri ĩrĩa Ithikieri amenyerete gũkũagwo nĩyo agĩthiĩ mabataro make. No tondũ no biacara akiuga haithuru nĩ ekũbundithia ĩngĩ wĩra ũcio. Magĩthogorana na makĩiguithaniria thogora, thũgũrĩ ĩgĩthira. Na matanatigana Ithikieri akĩĩra Kamenya atĩ ndigiri ĩyo nĩkwarĩrio yaragĩrio nĩgetha ĩthiĩ kana ĩrũgame. Akĩmwĩra atĩ wenda ithiĩ mũndũ amĩraga hareruya, wenda ĩrũgame ũkamĩĩra ameni. We Kamenya akĩhũthia ũndũ ũcio nĩ gĩkeno gia kuona atĩ nĩ ahota kũhatĩka mũkũrinũ biu na agũra ndigiri ĩyo raithi kũrĩ ũrĩa eciragĩria. Ataraga bainda ĩrĩa egũthiĩ kuona amĩendia Kĩnarĩ na akona cingĩrĩte biũ. Nĩkĩo nĩ ahĩkaga mũkũrinũ matigane ndakericũkwo. We agĩikarĩra ndigiri na akĩmĩra ‘Hareruya’, ndigiri ĩgĩkũũra ĩrorete na ya bara. Nĩ akĩiguaga mwago na mwinjoyo wa gũkuo nĩ ndigiri na agathiĩ akĩhuhaga tũmĩrũri.
Kamenya aatarĩte atĩ egũthiĩ kinya gĩceceni kĩa ngari ya mwaki, ahaicie ndigiri mbogi na agacukĩre Matathia ambatie ndigiri Kamae na ona mũgũri Magĩna kana ona Kĩmende amĩendie kuo bata no teni. Rĩrĩa ndigiri yaumĩrire bara na ĩkĩrika kuona mĩtokaa na marori na tũragita, ĩgĩtigĩra. Na tondũ ndĩarũgamaga ĩtahetwo watho ĩgĩthiĩ tu ĩkĩranĩirie bara ĩkĩhĩtia hanini ĩgũthwo nĩ ngari. Nĩrĩo Kamenya onire kĩrori gĩũkĩte thibiindi iria ngananie na akĩenda ndigiri ĩrũgame kĩambe kĩhĩtũke. Akĩĩra ndigiri ĩrĩa ,Rũgama!’ ndigiri ndĩaiguaga kĩu. ‘Bunda rũgama!’ ndigiri no gũthiĩ tu ĩrorete mbere nakĩo kĩrori no gũũka. Kamenya akĩambĩrĩria kũmaka. Akĩgeria kũririkana ciugo iria ekwĩrĩtwo cia kũrũgamia ndigiri akiuga ‘hareruya!’ Ndigiri ĩria kũigua ũguo ĩkiongerera ihenya ĩgĩthiĩ hakuhĩ ta mbarathi. Ndereba wa kĩrori ona ndigiri na mwene matengerete akĩhũra honi na hinya. Rĩrĩa ndigiri yaiguire honi yagamba ĩkĩruga na mũkĩra-inĩ o ĩrĩ o thibiiti igĩtuthura karũgiri karĩ ho igĩthiĩ ĩrorete na kũu ngurumo.
Rĩu Kamenya akĩmenya e hakuhĩ gũthira. Nĩ aririkanaga atĩ yo ndigiri yaragĩrio kiugo gĩkonainie na ndini ĩkarũgama. Akĩambĩrĩria iria ciothe ooĩ. Agĩĩtana, ‘Njicũ!’ hatiokire ũndũ. ‘Mũhonokia! Mũkũũri! Mũtharaba! Thaburi! Mariamu! Wagĩthomo!’ Gũtirĩ wa macio watũmire ndigiri ĩtinie thibindi. Yo yaigua ciugo icio ĩkaririkan ũrĩa mwene yo arũgaga akĩhũraga ndarama, ĩgĩteng’era gũkĩra mbarathi. Rĩu yoete gĩcuthĩ na igũrũ ta mbarathi cia makaũmboi a Njimi Ronja matengeretie ahĩndĩ atune. Ndigiri rĩu yarorete o harĩa kĩharũrũka-inĩ, Kamenya akĩririkana Ngai hĩndĩ ĩyo arĩ hatĩka-inĩ.
Akĩambĩrĩria kũhoya. Na ũririkane arahoya arĩ o ndigiri igũrũ, nayo ĩthiĩte ĩ karatathi. Akiuga anĩrĩire,
‘Rĩu we Ngai, nama nĩ ũĩ atĩ ndigiri ĩno ti kũiya ndaiya. Ndamĩgũra kwa wa Gĩthomo, na nĩ kũriganĩrwo ndariganĩrwo nĩ ũrĩa ĩragwo nĩgetha ĩrũgame. Na rĩu nĩyo ĩyo ĩndoretie kĩharũrũka-inĩ kĩrĩa gĩtarĩ mũndũ ũrĩ weruta kuo, woiga ngakue. Angĩkorwo we Ngai wonete atĩ wega nĩ niĩ ngue kĩa ndigiri, na ũĩ ndirĩ ndaiya ndigiri ya mũndũ kana kĩĩ kĩene tiga o gũthondeka teni, rĩu akorwo ũkwenda ngue gĩkĩ, gĩtũme atheru aku manyamũkĩre tondũ gũtirĩ ũndũ ũngĩ ĩno ndigiri ndĩrũgama.’ Nayo ndigiri hĩndĩ ĩno ĩthiĩte irira ngananie.. Itigarĩĩtie makinya merĩ ĩharũrũke na kũu kĩharũrũkainĩ gĩtonekaga muico tiga o mĩthia ya mĩtĩ na nyaige ciahenagia-rĩ, Kamenya akĩrĩkia mahoya.o anĩrĩire, ‘Ndahoya thĩiniĩ wa rĩtwa rĩa Njĩcũ Mwathani witũ, Ameni!’ Ndigiri ĩkĩrũgama rĩrĩa yaiguire ameni. Yatigarĩtie ikinya rĩmwe tu ĩgwe na kũu kĩharũrũkainĩ kĩu. Kamenya akĩhũmũka akiuga, ‘Thengiũ Ngai nĩ wanjigua!, Ũrogocwo Mũhonokia nĩ wahonokia! Athanda! Ngai wĩ wa magegania! Thengiũ Ngai! Hareruya!’ Ndigiri ĩgĩkũũra…..


text:
Kameme FmKameme Fm News
Thirikari ni iguteithiriria aria marahutirio ni mutino wa ndemu mwena wa Solai
Mutongoria wa bururi Uhuru Kenyatta akiaria hindi ya mahoya ma hamwe ma kuririkana andu mirongo ina na mugwanja aria marakuire kurumirira mutino ucio, ni aniriire thirikari ni iguteithiriria andu acio kwiyaka weru oro hamwe na gwaka thukuru iria irathukangirio.
Oho president niongereire kuga thirikari ni iguteithia aria angi mahutitio ni muiyuro wa kiguo icigoini ngurani guku bururini.
Mwena-ini wake munini wa mutongoria wa bururi William Ruto augire thirikari ni irutiire kung’ethanira na mathina ma muiyuro oro hamwe na kurigiriria mitino ingi kuonekana.
Mahoya macio maria matabanirio ni kanitha ngurani megwikinyitio ni makiri maingi ma andu oro hamwe na aminista, mangavana, maseneta, abunge na atongoria angi. Ngavana wa kaunti ya Naikuru Lee Kinyanjui niacokeirie ngatho aria othe maranyitire itemi mihang’o-ini ya uhonokania.


text:
Kameme FmKameme Fm News
Mihang’o ya gwetha uria ugutwika Murugamiriri wa thitango cia muingi guthii nambere
Andu atandatu gatagati ka ikumi aria marenda mweke wa kuiyuria giturwa kia murugamiriri munene wa thitango cia muingi bururini nimarathurimirwo muthenya wa ira.
Acio angi ana meguthurimwo umuthi, kuria thutha ucio kamiti ya guthurimana ikaheyana maritwa matatu kuri mutongoria wa bururi Uhuru Kenyatta uria ukamura ritwa rimwe.
Umwe wa aria marathurimirwo ira ni hamwe na uria wari hindi imwe kamishna wa kamiti ya ithurano Thomas Letangule, uria wiraniire gukinyaniria mogaruruku ngurani angiamurwo.
Angi marathurimirwo ni hamwe na Dorcas Oduor, Lucy Kambuni, James Mungai, Nurdin Hajji hamwe nangi.


text:
Kameme FmKameme Fm News
Mwikuirwo wa uragani Timothy Kiptanui guthii nambere kuhungwo mahuri ni borithi
Mwikuirwo wa uragani Timothy Kiptanui guthii nambere kuhungwo mahuri ni borithi
Mwikuirwo nguthi wa uragani mwena wa Mt. Elgon Timothy Kiptanui ahingiritwo ni maobithaa a borithi guku Nairobi kuria athiete nambere kuhungwo mahuri.
Mwikuirwo uyu akoretwo agiethanwo nake kurumiriira njuragano iria ikoretwo igitabanio gicigo-ini kia Mt.Elgon na gucunguriria ikuu cia andu.
Kiptanui niwe ukoretwo agitongoria gikundi kia batuni iria yagithiitie muingi thayu, na kunyitwo gwake ni gukenereirwo ni muingi wa gicigo giki.
Thirikari niyaniriire mukaana wa kuuma nja mathaa-ini ma utuku thutha wa andu matanyihiire ikumi kuuragwo ngero-ini itiganite cia wiki nai.


text: Cucu wa ukuru miaka 84 kuuma itura ria Tulasha, Kipipiri kauntiini ya Nyandarua ahingiriirio thibitariini wa North Kinangop (Kwa – Ng`othi) thutha wake kuremwo kuriha ngarama ya shiringi 97,000 thutha wake kurigitwo kuguru na gwikirwo cuuma kuria aunikiire muthi wa githurano kia njoko. Mary Watiri niaugiite atungirwo ni mutino thutha wa gutenderuka na kugwa thutha wa gutiganirwo matina manini barabara-ini ya guthii mucii gwake ni ngari imwe ya iria ciarihitwo ni atongoria kaunti-ini ya Nyandarua iria ciateithagiriria andu aria matari na uhoti guthii kunyita itemi githurano-ini. Andu a nyumba ya cucu Watiri nimakaire andu a wendi mwega makorwo makimateithiriria kuriha gharama iyo ya thibitari.


text:
KĨHOOTO WA MWARIAMA 2
Mũrata Wakwa Mũthomi Mũgĩ, tũratiganĩrĩire nawe o ũndũ mũndũ ũgwĩtwo Kĩhooto arika gũthomera mũndũ ũcio wagwĩte irima. Na noho amũririe atĩrĩ….
‘Rĩu wee na gacaũ nũũ wagĩrĩirwo nĩ gũkorwo e irima thĩiniĩ?’
‘Hatirĩ.’
‘Ĩĩni! No rĩu wee nĩwe wĩ irima. Nĩngwenda woima ũũke ũngore na nĩngũkuongerera mataaro mangĩ nĩgetha ũmenye gũthiaga ũteekũgwa marima-inĩ. Ona ta reke ndore kana ndĩna maratathi marĩa mararutĩtwo nĩ cibũ, igũrũ rĩa marima ta maya, wahota gũthomanga wa mũira uumĩte kũu na ũteithĩke.’
Kĩhooto agĩcoka na mũithikiri-inĩ wake, akĩhingũra mondo yacurĩtio mũringoti-inĩ na akĩrika kũrora maratathi marĩ ho. O hĩndĩ ĩyo hagĩũka atumia eerĩ mena ciondo na mĩkwa magĩthiĩ mũgũnda na mainĩke na ngũ. Magĩĩkora Kĩhooto na makĩmũgeithia.
‘Wa Kĩhooto wĩmwega?’
‘Ndĩmwega ngarĩkia na ingĩagĩra kũrĩ ũguo ndatwarwo thoko.Inyuĩ mũrĩ ega?’
‘Tũrĩ ega ngoro ona mĩĩrĩ. Nĩkĩĩ warũgama njĩra-inĩ kaĩ wathũkĩrwo nĩ mũithikiri.’
‘Ndĩrarora iratathi rĩrĩa rĩrarutĩtwo nĩ cibũ igũrũ rĩa marima maya me gũkũ maganjo-inĩ ndeithie mwanake wĩ haha narĩo.’
Atumia acio magĩikia maitho mwena na mwena na matione mũndũ ũngĩ makĩũria, ‘Eha?’ ‘Agũĩte harĩa irima-inĩ, itoĩ kana egũthiaga ahingĩte maitho na nĩ mũthenya, riũa rĩarĩte barigici.’
‘Hĩ! Nagithĩ ti wambe ũmũrute ũcoke ũmũhe maratathi athome. Agĩthoma e irima ateithĩka nakĩ? Uuui! wa Kĩhooto, ndũtuonie na kũrĩa arĩ!’
Kihooto agĩkĩmonia harĩa irima rĩarĩ. Atumia acio magĩkundĩkania mĩkwa yao magĩikiria mũndũ ũcio warĩ irima mũthia ũmwe, ũrĩa ũngĩ makĩenda kuoherera mũtĩini no ũgĩkuhĩha. Makĩra Kihooto ohore mũkanda ũrĩa wohete karati mũithikiri-inĩ makundĩkanĩrĩrie na mĩkwa iyo. Kĩhooto akĩhana ta ekũrehe thieya mũtũmia ũmwe akĩmũikia kamũhwa akĩmwĩra. ‘Ĩĩ kaĩ wĩ mũndũrũme wa ndũũ ũrona atũmia magĩtangĩka haha nawe no kũng’ethia ũng’ethetie ta iria ciarĩ gwa Thiaka. Kaĩ wathiĩte ma ithinga kana ndũrĩ wathiĩ?’
Kĩhooto akĩribariba akĩohora karati, magĩkundĩkanĩrĩria mukanda na mĩkwa, makĩoherera mũtĩ-inĩ. Makĩra mũndũ ũcio warĩ irima aharũkie mũkwa njegeke cierĩ na akundĩke. Makĩmwĩra ekinyĩre na kũgũrũ kũrĩa gũtatubĩte nao makĩmũgucie.
Kĩhooto akĩmera, ‘Mwagĩrĩirwo nĩ ũmwe agucie nake ũrĩa ũngĩ agagithiũrũrũkagia mũtĩ-inĩ mũkwa wathira ngoro.’
‘Nawe wĩkage atĩa? Nĩ ũtuĩkire nyabara.’
‘Ee, ke njuge twĩ hamwe.’ Agĩcokia aconokete na akĩnyita mũkwa magucie.
Nĩmakĩgucirie kinya mũndũ ũcio warĩ irima akiuma. Rĩrĩa aumire agĩkoma na nda hau mwena-inĩ wa irima ahũmũke. Atiira maitho na akĩrũgama Kihooto akĩmaka matũngania maitho. ‘Wanjũkĩ, nĩwe?’
‘Ĩĩ, nĩniĩ baba.’
Wanjũkĩ aarĩ mũriũ wa Kĩhooto. Athiagĩte mbere nĩgetha akanyite kĩwanja thoko-inĩ. Akĩona mũtũmia mũkũrũ agĩthĩnio nĩ gacaũ akĩmũteithĩrĩria gũkahĩta. Maatigana agĩtuĩkanĩria hau maganjo-inĩ ahonokie mathaa macio morire akĩhĩta njaũ, agĩkĩgwa irima.


text:
MŨKŨRĨMA
Mũndũ ũmwe mwendi kũgathima kanua na mwĩĩ, wa harĩa gĩcagi kia Mũgeeto ũtanaringa Kĩa-wanda, nĩ akĩĩgathaga mũno o nginya andũ makĩmũmenyera. Mũgĩthiĩ nake matatũ-inĩ, akiragia andũ na ũrĩmi wake. Nĩ ehuhagĩra mĩrũri na akeyamba ota maburi ona harĩa ũrĩmi wake ũtaarĩ mũnene ũguo. Mahinda maingĩ nĩ akoragwo akuuĩte tũbũyũ twa iria matatũ-inĩ. Andũ arĩa maamũĩ, nĩmeendaga kũmũtũgĩria nĩgetha amahe ũhoro. Ũngĩendire akũhe ndeto, bata warĩ o ũmũtũgĩrie hanini makĩria kũmũũria kĩũria gĩkonainie na ũrĩmi wa mahiũ make.
Nĩkĩo rĩrĩa maikaranirie na mũndũ ũgũĩtwo Karicũ wa Kĩbabu, wa itũra rĩao nĩ amũkunyire mbini ya mĩario akĩmũũria “Rĩu kwerwo atĩa Mũkũrima?”
“Aa, ũkuuga atĩa kaĩ gũtaagĩrĩte taarĩ biũ. Korwo gũtũraga ũũ kaĩ ũũĩ tũngĩrĩ na mathĩna maya twĩ namo. Ithuĩ arĩmĩ a bata rĩu tũrathiĩ tũkĩinaga ta cia hareruya tondũ iria rĩna mbeca wega. Kuuma mũndũ ũyũ aikarĩra gĩtĩ, ona ng’ombe nĩtaciamenyire atĩ nĩcĩagĩrĩirwo nĩ kũrutaga iria biu. Arĩmi a iria, taniĩ, nĩtũkoragwo na mũrigo mũnene wa gũikaria ciana cia ũhĩndĩ, na comba ũrĩa ũtigarĩte, ĩhũnĩte iria. Ona gũtuĩka atĩ rĩu itiranyua iria rĩingĩ ta cia nyeuthi.”
“Kaĩ kuoneke atĩa, kaĩ ciambĩte gũcoka kwao na kũu manyuaga rĩa mbogo?”
“Wee ndũtige nanĩ kũigua ũiguaga. Niĩ nĩ kwĩyonera na maya makwa mbogo igakamwo. No reke ngwĩre, mũhĩndĩ ona wamuona hau ndarĩaga cia mũrara. Mũtumia wa mũhĩndĩ athiaga thoko akagũra cia ranji, akaruga, ciarĩo agacoka thoko rĩngĩ akagũra cia hwai-inĩ. Kwa mũhĩndĩ gũtirĩ kabati ya kũiga mboga kana waru ona iria agũraga o rĩa mũthenya ũcio. Nĩkĩo wonaga nguĩĩte ibũyũ kaingĩ. No ũcio ti ũhoro tondũ nĩtukĩmagũthaga hanini nĩ ũndũ wa gũthiũrũrũka, na marĩhaga hau hau. Cia mũhĩndĩ itiraraga.”
“Nĩkĩ kĩgiragia mũkombithie mũhĩndĩ na nyeuthi nĩmũkombithagia?”
“Hĩ! Ĩ ũngĩroka ũkore nĩarahũrire gatarũ mũiko aroimagara. Na nĩũũĩ mahanaine ta wambui mĩrĩndu ndũngĩmakũũrana. Githĩ gaku gatiatoga. Mũhĩndĩ o nake ndangĩgũkombithia gwake ndukainĩ, ũgũkũmũkombithia nĩkĩ wee?”
“Na rĩu ũhotaga atĩa gũthiũrũrũka kũu guothe na ũgathiĩ wabici?” Karicũ akĩmũtindĩka na ciũria. “Wee tiga ciũria nyingĩ, wĩra ndũrĩagwo nĩ mbĩa. Mũthũngũ aiyagwo mathaa tondũ ũngĩmũiya mbeca nĩ egũkuoha. Thiaga na mbathi ya mbere, ngathiĩ ngĩrekagia iria o mũciĩ matanokĩra. Ĩkĩrũgama thaa ĩmwe ndĩranyua cai Kaka ndĩkĩtie raũndi. Ngahurĩrwo kĩratũ ngaingĩrania na arũme arĩa angĩ wabici. Ciakinya kenda na nuthu ngoiga ndathiĩ hendikuota, ngahaica namba kenda ngaigwo mũrĩmo ngongania ibũyũ na kĩrĩa gĩ gĩakwa, ngahaica namba ithathatũ tũgatũngana nainyuĩ matatũ-inĩ tũkainũkania. Kaĩ ũũĩ kagũrũ ke mũhu na ke ime nĩtũhanaine.”
“Ĩĩ rĩu ũrakama ciigana?”
Thoma rũciũ rũngĩ ũigue ndeto……….


text:
Kameme FmKameme Fm News
Birigiceni ya kuhitana na njohi njuragani guthii nambere
Birigiceni ya kuhitana na njohi njuragani ni ithiite nambere gutabanio ni honge cia ugitiri na honge cia kurora ukinyaniria wa indo hamwe na ruhonge rwa ungania wa igoti rwa KRA.
Akiaria thutha wa gutabanio gwa birigiceni iyo kaunti kamisena wa Nyeri Fredrick Shisia,augite njohi imwe iria mahithukitie hindi ya mugururio ucio itikinyanirie ikiro, hamwe na gukorwo itari hitukie ni ruhonge rwa KEBS na KRA.
Shisia ningi ni ongereire kuuga ni kiheha kuona kinyuoo kimwe muthemba wa Energy Drink mahithukitie giathukire miaka 2 mithiru kana kuexpire na no kirendagio.


text:
Kameme FmKameme Fm News
Spika Justine Muturi kuuria ambunge matigetikire mirugamo ya ciama ciao ithararie utungata wao kuri muingi
Spika wa mbunge ya bururi Justine Muturi ni oritie ambunge matigetikire mirugamo ya ciama ciao ithararie utungata wao kuri muingi.
Akiaria hindi ya kuhingura kigomano kia ambunge mwena wa gicua-ini,Spika augite ciama ni ciagiriire kuheo gitiiyo amu ni cio iheanaga mwerekera wa gutabanio kwa ithurano, no indi itibatie kuhuthika kuhotomia wiyathi wa mbunge.
Nake mutongoria wa aria anini mbunge-ini John Mbandi augite no muhaka honge 3 cia thirikari irutithanie wira na njira ya kuheana itiiyo.
Mwena-ini wake mutongoria wa aria aingi Aden Duale augite mung’ethaniro ndubatie guthararia wira wa aria aingi mbunge-ini, akiongerera ati thirikari ya Jubilee ni iharirie gutiiya honge ciothe cia wathani.


text:
Raphael Njui Njoroge ni muthuri mugikuyu, orutite mburi cia kiama. Nietiyagira gikuyu, niacerete mabururi maingi muno. Ruru ni rurenda rwa kurutana gikuyu kuri mundu o wothe ungienda gukimenya. Arata akwa a nyumba ya mumbi, Raphael Njui Njoroge niageretie gutambia na kurutana o hamwe na gwitiyira ruthiomi rwanyu. Thaai thathaiya Ngai thaai.
Tuesday, November 07, 2006
Wirute gikuyu
Ungikorwo na kiuria kana undu ungienda andu mamenye. Andika riu, kana urie na ni ugucokerio.
Ni nii Kimani Wa Ng'ang'a
10 comments:
- eaco said...
- This comment has been removed by a blog administrator.
- 6:08 PM
- kimani wa nganga said...
- This comment has been removed by a blog administrator.
- 9:53 AM
- Charuthi Ng'ang'a Wairia said...
-
Ni ngatho ni kinyita itemi. Rora rurenda ruru naruo: Gikuyukiamugikuyu.blogspot.com
Ngai njega.
- 11:11 AM
- Mwenyeji said...
-
Ngaatho nyingi muno kuri wee ni undu wa kwambiriria wira uyu. Nii ndina bata muno wa tugie na handu turiandikaga maundu maitu na gikuyu. Ngwiciria ugayanie wira uyu ni geetha o mundu ake ruthingo rwake ni geetha tucokie nyumba ya Mumbi. Njitagwo Karanja.
- 8:05 PM
- Mwangi said...
-
Muthuri ti Kimani ni thengiu muno ni undu wa uhoro uria urahe andu aitu a nyumba ino nene ya mumbi na Gikuyu.Reke juge ati hari andu aingi mationaga bata wagucokia bara nginyo, no kuri gicunji kiega makiria kiria kirikitie gucama maisha ma muthungu, kinama ati maisha maya nimagutute.Wambere ruthiomi nirwabata muno hari uthii wa nambere.Witikie kana urege, ona muthungu ni ooi sti gikuyu gitire itheru hari uthii wa na mbere.
No nitwahotiruo tugitiga maundu maingi ma bata, ruthiomi na mitugo itu ni ya bata muno nginya hari 21 st century. Tawicirie, umaraya ndware muitikirie.Koro tutuire ta tene, muthuuri na atumia aingi re- mukingo ndungire handu ahari nyumba itu. Witikie kana urege, irua riamugikuyu niria Jews, uthui turi matigari ma jews, Aariu aitu a Ethiopia meitaga Black jews na magituaruo Israel in late 1900s and also 2000. Matingihota gwika uguo ni gukoruo gikuyu ni kiugi muno, ona tutingienda kuma bururiini wa agikuyu.
Hari makiiria njaariria.
Ni nie waku.
Mbui wa Karanu.
Ithukumiro ni Chicago mucie ni Ndeiya Ngombe Kikuyu/kiambu.
- 6:01 AM
- Jane Irungu-Mama W said...
-
jehova niwe muriithi wakwa
- 5:45 AM
- kim said...
-
hingo o ciothe nitugerie gutumira gikuyu na turute aria matoi
- 1:02 PM
- Pastor Judah Ministries said...
-
Niguo andu aitu.Gikuyu nikio giki riu nitumathomithie.
- 4:51 PM
- Pastor Judah Ministries said...
-
NIGUO ANDU AITU.
+250 728 426 123
- 4:51 PM
-
-
Exradated
- 11:00 PM


text:
Nĩ wega nĩ gũtonya mũciĩ ũyũ wa Mũtiiri rũrendainĩ rwa thĩ yothe (World Wide Web). Kiugo Mũtiiri kiugĩte atĩa? Reke tũhũthĩre kĩonereria kĩmwe kana igĩrĩ tũgĩtaũra uge wa kĩo. Irigũ kana mũtĩ ũinamĩte ũtiiragwo na gĩtugĩ. O na nyũmba ĩinamĩte. Gĩtugĩ kĩu nĩ mũtiiri. Mũndũ egũkũra etirimagia na mũtirima. Mũtirima nĩ mũtiiri. Mũndũ akĩrua kana mũtumia akĩheyo mwana nĩ akoragwo na mũtiiri. Kwoguo kiugo mũtiiri gĩkuwĩte mauge maingĩ no mothe manyitanĩirie rĩciria rĩa ũrũngithia wa kĩndũ, ũndũ, ngoro, mĩĩrĩ, mĩthiĩre kana mĩikarĩre. Mũtiiri nĩ mũndũ, kĩndũ kana ũndũ ũhotithagia, ũkarũngithia na ũgateithĩrĩria. Mũtiiri nĩ mũrũngithia, mũnyitĩrĩri, mũtungatĩri, mũteithĩrĩria.
Mũciĩ ũyũ nĩ waku. Nĩ mũciĩ wa mũndũ wothe wendete gũkũria Gĩgĩkũyũ hamwe na thiomi ciothe cia andũ a Kenya na Abirika, na makĩria mũndũ wothe wendete mĩaranĩrio ya thiomi na njĩra ya ũtaũro. Kwa ihinda inene ithuĩ andũ a Kenya, hamwe na andũ a Abirika yothe, tũkoretwo tũgĩthioma na thiomi cia Rũraya. Cio nĩ thiomi njega. No ti kuga atĩ nĩ thomoku gũkĩra thiomi iria ingĩ. Ningĩ mũndũ ndangĩtinia rũrĩmĩ rwake etumĩrĩre rwa kũheyo o na rwĩ rwega atĩa. Mũthiomerwo ndahonaga!
Mũciĩ ũyũ nĩ ũgũkorwo wĩ na nyũmba nyingĩ. Wakinya haha nja no ũrore nĩ nyũmba ĩrĩkũ ũkwenda kwamba kũhũra hũti ũingĩre. O nyũmba ĩrĩkoragwo na kũndũ kũingĩ; na o kũndũ gũgakorwo kwĩ na tuuco kana rumu ingĩ cia kuo. Kwoguo watonya nyũmba nĩ we ũkũmenya harĩa ũkwamba kũhaara kana gwĩtahĩra kĩrĩa kĩrĩ ho.
Ĩmwe ya nyũmba iria ciĩ ho nĩ ya Mũtiiri, Njaranda ya Mĩikarĩre (Journal of Culture). Njaranda ĩno yambĩrĩirie 1994. Nĩ tũrutĩte ciohe inyanya na njĩra ya gũcabithia. Ya kanana ĩ haha rũrendainĩ, gũkũ mũciĩ ũyũ, na ningĩ ĩrĩ o ho na njĩra ya gũcabithia. Namba iria ngũrũ - kuma ya mbere nginya ya mũgwanja - nĩ ikũigwo nyũmba ya cio, ta arĩ ikũmbĩ - o gũkũ mũciĩ ũyũ wa Mũtiiri.
Njaranda ya Mũtiiri nĩ ya kĩrĩra na mĩikarĩre. Nĩ njaranda ya mbere ya rũthiomi rwa Abirika ya kũhiũrania na kĩrĩra na mĩikarĩre ya kĩrĩu. Kwĩnyitithania na Mũtiiri nĩ kwĩnyitithania na ũkũria wa ũmenyo na wa mĩikarĩre. Njaranda ĩno yumaga maita matatũ mwaka. Ĩkuwaga ng'ano, ndungo ciĩgiĩ ũthamaki, ũtene (hithitũrĩ), meciria ma ũteti, ũcumi, thayathi (kana ũthimũri), ũturi, na mangĩ maingĩ. Njaranda ĩno yanjirio getha ĩtiirage rũthiomi na njĩra ciothe.
Andũ aingĩ mathahagia thiomi cia Abirika, makoiga itingĩhota gũithĩria meciria me na ũriku, meciria ma ũkũria wa bũrũri, meciria megiĩ ũthii wa na mbere wa kĩrĩu. Mũtiiri nĩ kĩonereria kĩnene kĩa atĩ gũtirĩ maũgĩ o na marĩkũ matangĩkuwo nĩ thiomi citũ. Ng'ano nyingĩ thĩiniĩ wa Mũtiiri, marebeta maingĩ, na ndungo nyingĩ nĩ iria ikoragwo kĩhumoinĩ itungĩtwo na Gĩgĩkũyũ. No Mũtiiri nĩ ĩkuwaga maũndũ maingĩ mataũrĩtwo kuma thiomi ingĩ cia Kenya, Abirika, na thĩ ng'ima. Mũtiiri iteng'eranagia na kaũgĩ gothe kangĩguna athomi a yo ĩtegũthutũkania rũũrĩrĩ rwa mwandĩki. Kĩrĩa kĩrĩ na bata nĩ ũndũ ũcio ũkorwo wĩ na cama, ũgima, ũguni, uma-andũ, na ũriku wa meciria.
Tene mbere ya manjeneti, rĩrĩa mwaki wa kũrũĩra wĩyathi wakanĩte mũno bũrũriinĩ witũ, nĩ kwarĩ ngathĩti nyingĩ cĩandĩkagwo na thiomi cia andũ airũ a Kenya. Ngathĩti ta Mũiguithania, Mũmenyereri, na ingĩ nyingĩ nĩ ciateithagia andũ aitũ kwĩmenya, na kũmenya ũrĩa bũrũri na thĩ yothe gwathiaga na mbere. Mũkoronia ona ũrĩa ngathĩti icio ciarahũra mũingĩ meciria, aekire atĩa? Agĩcihinga. Agĩcihũra marubuku wathoinĩ, o hamwe na mabuku marĩa maandĩkagwo na thiomi cia Abirika. Andĩki arĩa maandĩkaga na Gĩgĩkũyũ ta Gakaara wa Wanjaũ, Stanley Kagĩka, Henry Muoria, magĩtwarwo njeera kana makĩingatwo bũrũriinĩ. Kĩngeretha gĩgĩtigwo atĩ no kĩo giki kĩhaaroinĩ kĩa meciria.
Ona thutha wa Wĩyathi, bũrũri witũ nĩ wahanire ta watahwo nĩ Kĩngeretha. Tiga nĩ gĩthwaĩri kĩeyũmĩrĩirie, gũtirĩ o na rũmwe rwa thiomi ici ingĩ rũkoretwo rũrĩ na ngathĩti, magathini, kana njaranda ĩngĩthomwo makĩria nĩ arĩa matoĩ Kĩngeretha. Andũ gũte thiomi ciao nĩ ũndũ ũmwe na gũte ũrigithathi wao. No tũririkane atĩ gũtirĩ andũ o na arĩkũ marĩ makũrio nĩ thiomi cia mabũrũri mangĩ. Andũ a China na Japan maragia na makahũthĩra thiomi ciao nĩ guo mekũrie hamwe na ũgĩ wao, gĩthomo kĩao, mĩikarĩre yao, na ũtonga wao. Rĩu nĩ mathiĩte na mbere na magetongia o makĩhũthagĩra thiomi ciao.
Mũtiiri nĩ ĩrutĩire ngũbia magathĩti ta Gĩkũyũ na Mũmbi na Inooro, marĩa makoretwo meyũmĩrĩtie thutha wa wĩyathi, na makahurutĩra mwaki wa rũthiomi. O hamwe na tũmeme na aini a nyĩmbo cia thiomi citũ. No tũngĩrora wega mũno, tiga nĩ kĩrĩkanĩro, rũthiomi rwitũ na thiomi ingĩ nyingĩ cia Abirika cingĩahwererekeire kĩmwandĩkĩreinĩ o tene. Mũtiiri ĩrehete rwĩga rwayo irugainĩ rĩa kũriũkia na gũkũria mandĩko ma rũthiomi rwitũ, thiomi citũ cia Kenya, na thiomi citũ cia Abirika. Kanya gatune nĩ mwamũkanĩro!
No kũruta ngathĩti, magathini, kana o njaranda gũtirĩ ũndũ wa bata kũngĩongerera rũthiomi hatarĩ athomi. Andũ amwe moyaga karatathi kandĩke na Gĩgĩkũyũ, magakarora o ciugo nyinyi, makageria gũgathoma, no thutha wa gũtondoira hanini magagaikania thĩ makoiga atĩ Gĩgĩkũyũ kĩ hinya gũthoma o na gũkĩra Kĩngeretha. Andũ ta acio ngũmoria atĩrĩrĩ: Nĩ mĩaka ĩigana matũũrĩte mathomaga Kĩngeretha kĩu? Andũ ta acio nĩ meharĩirie kũhe Kĩngeretha o na mĩaka makĩria ya ikũmi makĩĩruta gũgĩthoma na gũkĩandĩka wega. No matingĩhe Gĩgĩkũyũ o na ithaa rĩmwe! Na magacoka kuga atĩ Gĩgĩkũyũ kĩ hinya gũthoma! Maũndũ mothe thĩiniĩ wa ũtũro monekaga nĩ ũndũ wa kũgerio. Mageria no mo mahota. Gũtirĩ kĩega kĩonekaga hatarĩ thithino. Geria, geria, geria rĩngĩ na rĩngĩ nginya ũtigĩrĩre nĩ ũrathoma rũthiomi rwaku wega. No ũmenye atĩ mũthomi mwega nĩ ũrĩa ũikagia maitho kabere akona harĩa harĩ gatithio, gaturumo, kĩũria kana kĩgũthũko! Maitho magateng'era makinya merĩ kana matatũ ũguo mbere ya rũrĩmĩ! Ũguo no ta ũrĩa maitho matongoragia magũrũ, amu gũtirĩ mũndũ ũthiaga arorete magũrũ make magĩkinyũkia. Mũndũ aikagia maitho kabere, magũrũ magakĩgera harĩa monio nĩ maitho. No mũndũ angĩthiĩ arorete magũrũ make, mũndũ ũcio egũthiĩ akĩhĩngagwo! Gũthoma no ta guo. Maitho magĩrĩirwo nĩ gũkorwo me ciugo igĩrĩ kana ithatũ mbere ya rũrĩmĩ.
Mũtiiri ningĩ ndĩngĩgĩa hinya na mĩri mĩrũmu hatarĩ andĩki. Oya karamu na karatathi. Umbũrĩra athomi arĩa angĩ meciria waneciria; ganĩra athomi a Mũtiiri karũgano kana ũmandĩkĩre karebeta wanatunga! Wona ũndũ ũtetĩkanĩtie na guo Mũtiiriinĩ, andĩka ũtwĩre. Ningĩ ũngĩkenio nĩ ũndũ mũna, na nĩ ũkwenda kũongerera, oya karamu. O rĩngĩ oya karamu ũtwandĩkĩre. Wĩrute gũthaaka, gũtheka, gwĩtaara, gũtarania, na kũgariũra maũndũ na maũgĩ mothe ũkĩhũthĩra rũthiomi rwaku.
Hatirĩ nganja atĩ maũndũ maingĩ maitũ Abirika nĩ mogomirio nĩ ũkoronĩ. Wogomu ũrĩa mũnene umanĩte nĩ ngũkũ ĩrĩa twerirwo nĩ mũtiga irĩ, mwandĩki Gakaara wa Wanjaũ, atĩ yekĩrirwo ciongoinĩ cia arĩa athomu: Ngũkũ ya gũkũgaga kĩũkoronĩ tũgĩciria na tũkĩbanga megiĩ ũcumi, ũteti, mwathanĩre, gĩthomo, tuge meciriainĩ na mĩkĩreinĩ ya maũndũ maitũ. Ũguo ti kuga atĩ andũ matingĩruta ũmenyi kana mĩikarĩre kuma kũrĩ andũ angĩ. Gũtirĩ andũ meiganĩtie ũmenyi. Na ũmenyi ndũrĩ mũthia. No nũũ woigire atĩ ũmenyi ũcio no ũkũgirwo na thiomi cia rũraya? Mũciĩ ũyũ nĩ wa kũnganĩria na gũkũrĩria ũmenyi tũkĩhũthĩra Gĩgĩkũyũ, arĩ njĩra ĩmwe ya kuonania atĩ thiomi cia Abirika o na cio no ithoithe kĩhaaroinĩ kĩa ũgĩ na ũmenyo. Twĩtiire na thiomi citũ.
Wĩkumie na rũthiomi rwaku. Wĩtiire na Mũtiiri. Tambia cia mũciĩ ũyũ wa Mũtiiri kũrĩ andũ othe. Makinyĩrie mwĩto. Othe nĩ etĩre iruga.
Karĩbũ Mũciĩ wa Mũtiiri!


text:
Munini wa mutongoria wa bururi William Ruto niagiire kiene mutaratara wa watho uria wendekithitie gucenjia gatiba ya bururi na guthondeka giturwa kia Prime Minister, anini ake eri hamwe na mogaruruku mangi matiganite.
Ruto uria waritie ari kaunti-ini ya Bomet augite ihinda ria uteti niithiru na riu ni ihinda ria kurutira akenya wira na uguo mutaratara uyu na uria wendekithitio ni mumbunge wa Tiaty William Kamket ndwagiriire.
Na ta uria mwandiki witu Mwaura wa Gunya aratariria, murugamo ta uyu niwikirirwo uritu ni mutongoria wa bururi Uhuru Kenyatta ari kaunti-ini ya Machakos.


text:
BETŨRŨ MŨTHANDE.
Maũndũ nĩmonagwo maingĩ na manene. Mũthuri wĩtagwo Betũrũ Mũthanda wa itũũra rĩa Marobo nĩarutaga ũira akoiga atĩ we, ahonokire nĩ ũndũ wa mĩkora. Mĩkora nĩyokire gwake ũtukũ. Na tondũ arutaga wĩra wa kũgũra na kwendia mboco cia mĩciri, nĩagĩkoragwo na tũthendi twa gũthiĩ akĩrĩhaga arĩmi anyinyi arĩa mamwendagĩria mĩciri, we arĩ mũndũ wa ma na kĩhooto. Mĩkora, arĩ o mbarĩ ya Macharia wa Karĩa Nĩme, nĩyakĩmwĩhĩtĩire tondũ meciragia gwake mbia ciathakaga na mbĩa. Na tondũ mũthiganwo nĩ ũrĩ nja ndamũhĩtagia-rĩ, mũndũ ti Mũthanda nĩagĩthiganirwo nĩ amwe arĩa metainwo na agĩkunyanĩrwo atĩ ahota gũkorwo ena kĩmwe kĩmwe na no maiyĩre mũthĩ muna.
Betũrũ na Gaceri wake makĩrĩa ngoi ota ũrĩa mamenyerete. Gatoro ka mũndũ ũhũniĩ na ũtarĩ na maĩ nda nĩkamata. Gwakĩrĩ mweri wa themithũ na kamũrengeti karĩ kerũ, ningĩ Gaceri ndagĩikangĩtie matukũ akĩrĩ ona ũrugarĩ. Nĩ ũndũ wa irathimo-rĩ, Betũrũ nĩakoretwo aka kanyũmba ka mahiga na akagita na maturubarĩ matune. Ndirica ciarĩ na cuma mata na mũrango wa mbere warĩ wa Cuma na wa kerĩ wa mũtĩ wa mũthaitĩ. Rũthingo rwarĩ rwa mahiga ma nyaige. Nja yake yarangagĩrwo nĩ ngui igĩrĩ, ĩmwe yetagwo nyuki na ĩrĩa ĩngĩ kĩgi nĩ ũrĩa ciarĩ njũru. No tondũ ng’enda thĩ ndĩagaga mũtegi, na mbĩa ĩtegagwo na kĩrĩa yendete, mĩkora nĩyacirĩire ngui icio mũno na ũmwe wao agĩũka na rĩciria rĩa kweheria ngũi icio mũciĩ. Ũtũkũ ũrĩa mathiaga kwa Betũrũ, mũkora ũmwe ũkĩrehe ngui yake ya mũtũmia ĩna mũrukĩ na ĩkĩohwo hau kĩhingo-inĩ kĩa mũciĩ wa Betũrũ na nja. Rĩrĩa nyuki na kĩgi cianyitire thaha wa ngui ĩyo, ciageragia kũrũga kĩhingo ikaremwo, ikageria kwenja thĩ ikaremwo. Mĩkora ĩkĩhingũra kĩhingo kahoora, ngui icio ikiuma iteng’erete ota rithathi yumite kĩano-inĩ irorete na kwĩ ngui ĩyo ya mũtumia. Mĩkora ĩkĩingĩra nja ya Betũrũ na ĩkĩhingĩrĩria magui nakũu nja ya kĩhingo.
Magĩthiire makĩoya ngathĩ yarĩ na hau ikũmbĩ-inĩ, makĩmĩtirania na mambarita ma nyũmba. Makĩambata nayo magĩĩtheca o maturubarĩ-inĩ igũrũ. Makĩarũka kweheria maturubarĩ rĩmwe kwa rĩmwe nyumba-inĩ ya toro ya Betũrũ na Gaceri wake. Na tondũ ngwĩrire mũthiganwo nĩ ũrĩ nja ndamũhĩtagia-rĩ, marutire maturubarĩ o mũtwe-inĩ wa ũrĩrĩ wa Betũrũ. Ndakoretwe ekĩra nyũmba yake ciring’i, kwarĩ mweri warĩte, na njata nĩcionekaga. Nayo mĩkora yakuĩte matoci marĩa magwatio monaga kinya kwa Nyerere.
Mĩkora ĩĩrĩ nĩyaharũrũkire kinya thĩ o ũrĩrĩ-inĩ wa Betũrũ nao arĩa angĩ erĩ magĩtigwo maturubarĩ-inĩ nao atatũ marĩ thĩ metereire kũhingũrwo makĩgethe kũrĩa matahandĩte.
Ũmwe wa acio marĩ gĩtanda-inĩ kĩu agĩĩtana na mũgambo mũhoreri akiuga, ‘Betũrũ Mũthanda’. Betũrũ akĩgurumũka, akĩigua ta etwo, akĩrora igũrũ akĩona mweri na akĩona njata nĩ ũndũ maturubarĩ makĩrĩ meherie. Akĩbucia akĩrora rĩngĩ nayo mĩkora ĩgĩkorwo yagwatia matoci mothe mana ĩkĩmũmũrĩka, nake ũrĩa warĩ maturubarĩ-inĩ agĩtana rĩngĩ, ‘Betũrũ Mũthande!’ Betũrũ kuona ũguo, akĩmenya gũtirĩ ũndũ ũngĩ nĩ Mwathani ũretana akiuga, ‘Niĩ ũyũ Mwathani’.Mũkora ũrĩa warĩ hau mũtwe-inĩ ũkĩringa kametha karĩ hau na nda ya banga ũkĩmwĩra na gĩthweri eke ũndũ wa haraka arute mbeca ciothe.
‘Nĩtũũĩ wĩna ngiri igana na kenda, rehe ciothe kana tũkwambatie kwa Mwathani ũcio ũretĩka ũtarĩ mwĩte.’
Agĩthiĩ kuga nai nai akĩringwo nda ya banga akĩrwo, ‘Rĩu rĩngĩ nĩ gũtema ngũtema.’
Gaceri akĩhana ta ekuuga mbu, akĩigĩrĩrwo banga kanua akĩĩrwo, ‘Gamba rĩngĩ ndĩgaatũre kinya gũtũ.’ Agĩkira ki.
Betũrũ akĩmera ciĩ hau kabati na karatathi ka nyaironi. Mũrango wa kabati ũkĩringwo na rũhatĩ, makĩhuria mbia icio na magĩtia ingĩ. Akiuga ndarĩ na ingĩ.
Mĩkora nĩyakĩingĩrire nyũmba na ĩkĩnyarira Betũrũ na kũmũtunya mbia na indo iria mendaga gũkua magĩcoka makĩura. Betũrũ ahũra riboti borithi moigire matirĩ na ngari, makĩrwo meteithie na marokie riboti ũrĩa mona.
Mũthenya ũyũ ũngĩ andũ mamenya ũhoro ũcio nĩmokire kũmomĩrĩria na kanitha ũkĩrehe mahoya. Nĩguo Betũrũ anyitirwo nĩ kĩũndũ na akĩrũgama akĩĩra arĩa mokĩte ũhoro wa ũrĩa aronete Mwathani handũ ha kuona mĩkora. Ũhoro ũcio nĩwamũritũhĩire mũno na akiumbũra akiuga, ‘Angĩkorwo nĩndĩretĩkire mĩkora ĩnjĩtĩte ĩkĩenda kũngera ngero, na ndĩnangera ngero ĩyo-rĩ, rĩu nĩndetĩkĩra gwĩtĩka Mwathani ũcio ũratharire kuma kũrĩ ngero ĩyo. Ti hinya wakwa ũrahonokirie tondũ korwo mabanga macio nĩmaragarũrirwo hanini tũngĩrĩ atemenge. Tũrahũrirwo ndũndio, ona haha nguonaga rũcinĩ heyandĩkĩte Caina ngarigwo haroimire nakũ no nĩbanga ũrandĩkĩtwo ũguo, ndatukũrwo naguo mandĩko mareyandĩka. Ndikĩrĩ wa Caina ndĩ wa Mwathani kinya rĩrĩa agoka.’
Kanitha nĩwagĩkeneire kũhonoka kwa Betũrũ na makĩmũhoera mũno. Gwatuĩrangio nĩgwakĩmenyekire na kũrĩa mĩkora ĩyo yoimĩte tondũ ngui niyakĩmenyekire mwene. We oigire ndoĩ ũrĩa ngui yake yaumĩte na ĩgathiĩ kinya hau na tondũ ngui ya njamba nĩyo yũrũraga ti ya mũtumia-rĩ, andũ makĩmenya atĩ hau ũngĩona he ndogo ona mwaki nĩharĩ.
Nĩndĩrĩkũhee ũrĩa gũtũire wona ndacoka kuma na kũu. Thoma rũciũ rũngĩ


text:
Mohoro
Wiikia wa kura Kiambu.
WAITITU; Mbele iko sawa.
Ferdinard Waititu, niaugite ati niehariirie kuoya giti kia wathani wa ugavana wa kaunte ya kiambu, utuku wa umuthi akiuga ari na uuma wakuhoota githurano kia umuthi. Akiaria thutha wa guikia kura, Waititu oho nioritie andu kurumia thayu ona maumirira maanirirwo. Oho nionanitie mwihoko munene na uhotani wa mutongoria wa bururi Uhuru wa kenyatta.Read More »
Akenya gukira tena guikia kura kaunte ya Kiambu.
A kenya kaunte nyingi nimokirire ruciini tene ningetha magacagure atongoria ao a miaka ingi itano. Nao aikari a tauni ya kiambu, kaunte ya kiambu nimehotorire guika uria kungihoteka niguo mekinyie ceceni-ini cioa tene. kiio kinene nakio kionanio ni madereba amwe mwena ucio aria megukuaga andu bure niguo kumakinyinyi haria o mundu e guikagiria kura,Read More »
Cece cia guikiria kura imwe gucererwo kuhigurwo.
Gichigo kia ruiru, ceceeni ya guikiria kura ya st. Georges, kuria William Kabogo aikiirie kura, niicereirwo kuhigurwo nginya thaa imwe cia ruciini, kuria nao aikia kura meguikinyitie tene wa thaa kenda cia utuku niguo gutigirira nimanyita itemi gukinyaniria kihoto kiao gia kiwatho. Gukiri uguo, aikia kura nimarahoya kuongererwa mathaa kuma maria IEBC maraugite nimo ma kuhinga ceceni ciothe. Kungi kuria ...Read More »
AIPCK KUANIRIRA MURUGAMO WA KUNYITA UHURU MBARU.
KANITHA WA AIPCK BURURINI NI NIMATARIIRIE MURUGAMO WAO WA KUNYITA UHURU MUIGAI WA KENYATTA MBARU GITHURANOINI GIKI GIUKITE GUKU MAKIURIA IRABU CIOTHE GUKAHINGWO MUTHI UMWE MBERE YA GITHURANO OHO MAKIHOERA THAYU HINDI NA THUTHA WA GITHURANO AKIARIA HINDI YA MURURUNGANO WA KUHUNJIA THAYU URIA ARATABANIRIO TOWNINI YA GITHUNGURI NI ATUMIA OTHE A KANITHA UYU BURURINI ARCH BISHOP WA KANITHA UYU ...Read More »
Kambi-ini cia kiama kia Jubilee Kirigiti, Kiambu.
Mutongoria wa bururi wa uhuru wa kenyatta akiaria na aikari a kiambu, nioritie andu othe kuhimbiria thayu o akihoyaga gucagurwo kwa itina ria keri niguo kurikiriria uthii wa nambere uria ambiriirie.Read More »
Kiama kia makanitha nikio NCCK kuuria thayu
Kanitha niuritie a kenya matongoretio ni atongoria ao ateti kuhunjia na kunyitirira thayu mahinda maria matigarite kurikia kambi-ini, hindi na thutha wa githurano. Makiaria hindi ya walk yuma Kiambu kamuira mutongoria wa bururi gucerera kaunte ino,kiama kia NCCK ningikinyiriirie ati bururi uri na thayu na uguo mooria a kenya gutiga guthamira icagi ciao niundu wa gwitigira ngui, guku makiuga ...Read More »
Athuri agikuyu makihoera thayu bururi-ini
Athuri a kiama kiama kuuma Gatundu ya muhuro macemanitie muciie kwa mutongoria Wa bururi icaweri, magitabania igongona ria mahoya… Mekirite mathaga ma ugikuyu, athuri aya megutabanagia mahoya ma kuhoya thayu ihindaini riri kambiini irathie na mbere, hinda ya ithurano ona maumirira ma githurano matangathwo… Mahoya Maya maria ni ma mwanya, matabanitio ni athuri aria marathuritwo guku marorete irima-ini cia kirinyaga, ...Read More »
IEBC begins distributing poll materials in Nairobi
Non-strategic material (ballot boxes and stamps) have been dispatched to Nairobi’s 17 sub-counties, the IEBC reported on Wednesday. County returning officer Mele Eroo said they expect to have finished the distribution of these items by Sunday. Eroo said voters registers and ballot papers will be taken either to the country or constituency headquarters hours before voting day. “It is all ...Read More »


text:
Mihang’o ya o muthenya kurugama kambi-ini ya ethari ngúi ya Dadaab
Mihang’o ya o muthenya ni ithararite kambi-ini ya ethari ngui ya Dadaab thutha wa ndugamano gatagati ka aikari na ruhonge rwa urumwe wa ki mabururi ruria rurumbuyanagia na maundu ma ethari ngui niruo (United Nations High Commission for Refugees) makiuga kuri na maundu marenda macenjio. Giki ari kiumia gia keri ugai wa irio na motungata ma ...
The post Mihang’o ya o muthenya kurugama kambi-ini ya ethari ngúi ya Dadaab appeared first on Mediamax Network Limited....
Published By: k24tv. - Monday, 4 December
- Older News
- Ateti kuurio metheme na kuingirira mihang’o ya thukuru k24tv. (3 days ago) - Arugamiriri anene a makanitha kaunti-ini ya Samburu nimerite ahuri uteti gutiga kuingirira maundu ma thukuru mwena ucio. Ahuri uteti nimarenda gukorwo makiuga no ugutongoria thukuru ciothe mwena ucio.The post Ateti...


text:
Maatteeo 1
Hĩbaangĩ cĩg Yeesu
(Tigiil ꞌLuuka 3:23-38)
1Baa arrittiaa Yeesu Krĩstõ halaangatõõ cĩ habu Daavide+ hĩ halaangatõõ cĩ Abũrahamĩ.+ Nẽ ꞌthaarriok cĩg hĩbaangĩ cĩgĩnnĩg cieegi.+
2Baa ĩĩn Abũrahamĩ maaꞌnyĩ Iꞌthaako,+
nẽ ĩĩ Iꞌthaako maaꞌnyĩ Yakobo.+
Nẽ ĩĩ Yakobo maaꞌnyĩ ꞌJuuda hĩ ꞌgõtõõnõgĩ.
3Ma ho, ikia ittira ꞌJuuda Pẽrẽth hĩ ꞌThẽẽra, ꞌcĩg baag haĩ aattĩnĩĩng Tamar,
baa ĩĩn Pẽrẽthĩ maaꞌnyĩ Hethoronĩ,
nẽ ĩĩ Hethoronĩ maaꞌnyĩ Ramĩ, 4nẽ baa ĩĩn Ramĩ maaꞌnyĩ Ammĩnadabĩ,
nẽ ĩĩ Ammĩnadabĩ maaꞌnyĩ Nahathõnĩ,
nẽ ĩĩ Nahathõnĩ maaꞌnyĩ ꞌThalmõnĩ,
5nẽ ĩĩ ꞌThalmõnĩ maaꞌnyĩ ꞌBõathĩ,
ꞌcĩ baa haĩ aattĩnnĩ Rahab. Baa ĩĩn ꞌBõathĩ maaꞌnyĩ Obeede ꞌcĩ baa haĩ aattĩnnĩ ꞌRuuth,
nẽ Obeede baa ĩĩn maaꞌnyĩ ꞌJeeꞌthe.
6Baa ĩĩn ꞌJeeꞌthe maaꞌnyĩ habu Daavide.
Nẽ baa ĩĩn Daavide maaꞌnyĩ ꞌThõlõmõõnẽ, ꞌcĩ baa ĩĩn ngaannia ngaa cĩ eet ꞌcĩ haĩ Uria.
7Nẽ baa ikia ittira ꞌThõlõmõõnẽ ngeerĩnĩ ꞌcĩ haĩ Rehoboam,
ꞌcĩ baa ĩĩn maaꞌnyĩ Abija.
Nẽ ittira Abija ngeerĩnĩ ꞌcĩ haĩ Atha
8ikia tarĩ ittira Atha ngeerĩnĩ ꞌcĩ haĩ ꞌJehothavat,
nẽ ꞌJehothavatĩ ĩĩn maaꞌnyĩ ꞌJehoramĩ.
Ma nĩngaata ittira ꞌJehoramĩ ngeerĩnĩ ꞌcĩ haĩ Uthia,
9Nẽ ikia ittira Uthia ngeerĩnĩ ꞌcĩ haĩ ꞌJotham,
ꞌcĩ baa aku ĩĩn maaꞌnyĩ Ahathĩ.
Nẽ baa ĩĩ Ahathĩ maaꞌnyĩ Heꞌthekia,
10Ma nĩngaata, ikia ittira Heꞌthekia ngeerĩnĩ ꞌcĩ haĩ Manaaꞌthe,
ꞌcĩ baa ĩĩn maaꞌnyĩ buulenit ꞌcĩ haĩ Amon.
Ikia ũꞌthũwanõõ Amõnĩ nẽ ittira ngeerĩnĩ ꞌcĩ haĩ ꞌJothia,
11nẽ ꞌJothia ikia ittira nyahaappan ꞌcĩ haĩ ꞌJekoniia hĩ ꞌgõtõõnõgĩ, korrioohĩĩ ꞌcĩg baag attĩnganẽẽkĩ habuui cĩ Babiloonnia eet cĩg ꞌJudeei hõõt ĩĩcĩ looc cĩ Babiloonnia.+
12Ma baa ũũhĩ habuui cĩ Babiloonnia eet cĩg ꞌJudeei looccaa cĩ Babiloonnia,
ũũk ittira ꞌJekoniia ngeerĩnĩ ꞌcĩ haĩ Thealtieele,
nẽ ittira Thealtiẽẽlĩ ngeerĩnĩ ꞌcĩ haĩ ꞌTherubbabel,
13nẽ ittira ꞌTherubbabelĩ ngeerĩnĩ ꞌcĩ haĩ Abiud
ꞌcĩ baa aku arrita Eliaakim,
maaꞌnyĩ nyahaappan ꞌcĩ haĩ Athor.
14Ikia ittira Athorĩ ngeerĩnĩ ꞌcĩ haĩ Thadok,
nẽ baa ĩĩ Thadohĩ maaꞌnyĩ nyahaappan ꞌcĩ haĩ Akim,
ꞌcĩ baa hikia hittira ngeerĩnĩ ꞌcĩ haĩ Eliud.
15Nẽ baa ikia aꞌnyak Eliudĩ ngeerĩnĩ ꞌcĩ haĩ Eleathar,
nẽ ikia ittira Eleatharĩ ngeerĩnĩ ꞌcĩ haĩ Matthan,
ꞌcĩ baa hikia haꞌnyak buulenit ꞌcĩ haĩ Yakobo,
16nẽ Yakobo ikia ittira Yothebo,+ ꞌcĩ baa hikia hũꞌthũwan Maria ꞌcĩ hikia hĩĩ aattĩ Yeesu ꞌcĩ haĩ Krĩstõ.
17Nẽẽthĩ, baa ĩĩn maajiha vẽlẽk ꞌcĩg iꞌthianaanĩ hĩ Abũrahaamõ hõdõlan Daavide õmmõtõ hĩ ꞌwec nẽ iꞌthianaanĩ hĩ Daavide ĩꞌthõng hõdõlan korriook baag õõĩ eeta cĩg Ĩꞌthĩraẽlĩ looccaa cĩ Babiloonnia, õmmõtõ hĩ ꞌwec buúk. Ma ngaati, iꞌthiattaaĩ maajiha õmmõtõ hĩ ꞌwec tarĩ ĩꞌthõng hõdõlan ꞌtirriaanĩt cĩ Krĩstõ.
ꞌTirriaanĩt cĩ Yeesu Krĩstõ
(Tigiil ꞌLuuka 2:1-7)
18ꞌGõõl ꞌcĩ baa arrittiaanĩ Yeesu Krĩstõ cieeni: Baa aaĩ bũhẽẽcĩ umwaa ꞌcĩ haĩ Maria ꞌcĩ ẽlẽmmõõ+ hĩ eet ꞌcĩ haĩ Yothebo cĩ hattũũg cĩ habu Daavide. Ma baa nga hũrũmtĩ hõdẽĩ, ikia ummuddia thõõth ꞌcĩ aĩ, aꞌnyak Maria loholeec ꞌcĩ arrittiaa Loriiaa ꞌcĩ Ẽllẽẽmĩthĩ.+ 19Nẽ hĩnĩngĩtĩ baa ĩĩn Yothebo eet ꞌcĩ abũnnaa nẽ hõllõngaa adiim aaꞌnyĩk Maria ngaaoni lothippita, ikia ummuk nẽẽ ꞌgõõl ꞌcĩ occa ũũnnĩkĩ Maria, ꞌgõõlaa ꞌcĩ aitiõõ hõllõngaa aga eeta.
20Ma baa nga ammuk nẽẽ thõõth icci, ikia uduhaak ĩnõõnnõ aajĩlõ+ cĩ Makayyiookto honoothittatõõ ĩĩnnĩk, “Ẽlẽ Yothebo ngeertĩ Daavide, ma hiteelli ngaatĩ aꞌthũwanĩĩ Maria hĩĩ ngaa cunni, hĩnĩngĩtĩ ĩĩn loholeec cĩ aꞌnyak Maria ho, loholeec ꞌcĩ aku hĩ Lori ꞌcĩ Ẽllẽẽmĩthĩ. 21Ũũkca hatĩ nẽẽ loholeec ꞌcĩ maacĩ. Kateek hatĩ loholeec ꞌthaar ꞌcĩg haĩ Yeesu, hĩnĩngĩtĩ ẽẽla hatĩ nẽẽ eet cĩgĩnnĩg ꞌthẽccanẽẽtĩĩ cĩggĩĩng.”
22Baa adĩmanni thooꞌthioha cieeg vẽlẽk hoti, hátĩ hidticattĩ thooꞌthioha cĩg Makayyiooktak baag aduha põrõvẽtaacĩ+ aĩ, 23“Ũũkca hatĩ bũhẽẽcĩ ꞌcĩ nga hatagguutho hĩ eet, loholeec ꞌcĩ maacĩ nẽ hatĩ hĩĩtõ ꞌthaar cĩgĩnnĩg Emmanuele,” Nĩngĩtĩ aĩ, “Aaĩ Nyekuci hĩ ngagĩĩta.”-
24Ma baa ĩtĩnga Yothebo ũꞌnyaahĩ, ikia ĩdĩman nẽẽ thõõth baa aduhaak ĩnõõnnõ aajĩlõ cĩ Makayyiookto nẽ ũũhĩ Maria hĩĩ ngaa cĩnnĩ. 25Nẽẽthĩ, baa nga hatagguutho Yothebo hĩ Maria ĩꞌthõng hũtũhũa nẽẽ loholeec. Nĩngĩtĩ akannẽẽkĩ Yothebo loholeec ꞌthaar ꞌcĩg haĩ Yeesu.


text:
WIRA WA KAMAANJA
Mũrata wakwa Mũthomi mũgĩ,
Nĩndakũnyita ũgeni kĩhaaroinĩ gĩkĩ na ndahoya ũngirĩre tondũ matukũ nĩmathiangĩte nginya rĩrĩa twĩrĩgĩte gũcemania. Nĩngoretwo hatĩkainĩ ya mahinda ona thieya ndwagĩte gũkorwo ho, ngagĩcererwo nĩ gũtwarithia mũtambo ũyũ na mbere. Nindakwĩra atĩ nĩngũtwarithia wĩra ũyũ hatarĩ thieya. Ona macini ino yarehe wagagu, ta ugua iragragia, ngũthiĩ kũgĩra ĩngĩ ndĩmĩre atĩ tiyo ĩngũrĩte nĩniĩ ndĩmĩgũrĩte na no ngiya ĩnjathĩkĩre.
Hakĩrĩ ũguo, matukũ macio mahĩtũkĩte nĩtũkoretwo na maũndũ maingĩ na tawe mũthomi mũgĩ nĩũũĩ marĩa magũkoniĩ na ũrĩa ũhotete kũhũrana namo. Uguo noguo nake Mwangi wa Bethi mena Kamanja makoretwo mena maũndũ maingĩ Kamanja agĩkinya kwa Wangũ.
Kunda maĩ na ũhũmũke, ũcoke ũikĩrie, thamara, korora na ũtue ngũhe ũhoro wa mwene nĩ ũmwe gĩkĩ kĩngĩ nĩ kĩrĩndĩ. Gũthiĩ nĩ kuona na kũona ũrirũ ti gũkũra, kĩhĩĩ kĩonire ũrirũ mbere ya ithe. Kamaanja nĩohithanĩirio waya nĩ Mwangĩ na agĩtwarwo kwa mbũrũka cia wĩra, akĩonerwo kawĩra go ũtukũ ga gũthambia nyumba yarĩ na mbarabu. Nĩ agĩkumuthire nyũmba ĩyo wega na ĩkahenagia mũno. Mwene nyũmba nĩendire kũmenya nũũ ũcio wathambagia thingo, mirango na ndirica wega ũguo. Agĩtũmana akiuga mũndũ ũcio oke monane nake mathaa ma mũthenya. Kamaanja gũkinyirio riboti ĩyo, no tai ahoire, akĩnyua ngingo ta mũndũ ũrenda kwĩita. Na tondũ kwarĩ o hingo ya heho, akĩnyua kabuti na mahũthũ agĩgĩthiĩ akĩhuhaga mĩrũri tondũ nĩ ehokaga nĩ ekuona mawega.
Kamaanja ndathiĩte kũndũ kũu athambagia kwĩ mũthenya. Atwaragwo na ngari ya wĩra-inĩ, akaigwo kĩhingo-ini kĩa nathutha, akahingũrĩrwo nĩ mũthigari na akambĩrĩria wĩra wake. No nĩeyuragia kĩrĩa gĩatũmaga nyumba ĩyo ĩkorwo na heho ũguo na kũrĩa kũngĩ nĩgwekĩrĩtwo ũrugarĩ. We ageciragia atĩ nonga hihi macini ya ũrugarĩ yarĩ thũku.
Kamanja nĩ akĩingĩrire wabici na akĩonanana mũnene. Munene akĩmwĩra atĩ nĩakenete mũno nĩ wĩra mwega ũrĩa arutĩte. Akĩongerera atĩ nĩgwakoretwo na andũ aingĩ marutĩte wĩra kũu na matigana gũikara mũno na angĩ matiarutaga wĩra wega ta Kamanja.
‘Nĩkĩo nĩ ndĩreciria atĩ no ngũhe wĩra ũngĩ tondũ wa ũtheru waku. Andũ aya maikaraga gũkũ nĩmendaga kũigwo marĩ atheru. No ũhote wĩra ũcio?’ Munene ũcio akĩuria Kamaanja. Kamaanja akĩmũrora na agĩikia maitho kũu wabici na ndone mũndũ ũngĩ, akĩmũũria, ‘Andũ arĩkũ?’
‘Aya makomaga gũkũ.’ Munene agicokia.
‘Tũtirĩ hamwe, gũkũ ndionaga ta arĩ mũkawa. Ningĩ heho ĩrĩa ĩkoragwo kuo ndikuona ta kũrĩ mũndũ ũngĩmĩtiiria.’
Mũnene ũcio agĩthekatheka akĩmũũria, ‘Kaĩ ugaga gũkũ nĩkũ?’
‘Reke njuge ndirĩ ndeciria niĩ no wĩra wa gũthambia na kũhata ndutaga mathaa mathira ngainũka.’
‘Gũkũ nĩ mocarĩ. Na ĩno nĩyo mocarĩ ĩrĩa nene rũgongo rũrũ. Kũu ũhataga gũtiagaga ta cimba kuma ikũmi kinya mĩrongo ĩĩrĩ. Rĩrĩa wĩra wĩ mwega nĩtũkoragwo na cimba mĩrongo ĩtatũ. No rĩu wĩra nĩ ũnyihĩte andũ matiragwa mũno ndiũĩ nĩkĩ.’
Kamanja aathamĩtie kanua ta ũyũ wambĩtwo na mboorio. A'tumia gakahingũka ta kagucagio na mĩgucũũki. ‘Atĩ gũkũ nĩ mocarĩ?’
Thii na mbere.........ruciu