text:
Yenda Mũno Ĩkũũraga Rũrĩra
Kwerirwo yenda mũno ĩkũũraga rũrĩra. Mĩario ya Raila Oginga, na Kalonzo Musyoka, ya mweri 27 wa Kĩhu gĩa Kerĩ atĩ gwĩtĩkĩrwo gwa Kĩambi Watho kĩrĩa kĩerũ no gũtũme thirikari ya Kenya ĩgarũrwo nĩ thigari, nĩ mĩario ĩtarĩ gĩtina kana gĩthethwa, na ĩkuonania ateti aya eerĩ no marehe ngũĩ bũrũriinĩ makĩyethera iturwa cia wathani.
Makĩaria hĩndĩ ya kũruta ibuku rĩa ũregani na Kĩambi Watho kĩrĩa kĩerũ wabiciinĩ nene ya Aregani (Tũcungwa) mwena wa Upper Hill, Nyairobi, ateti aya eerĩ nĩ maronanirie me na guoya wa kũhootwo gĩthuranoinĩ gĩa Gwĩtĩkĩrwo (Tũrigũ) kana Kũregwo (Tũcungwa) gwa Kĩambi Watho kĩrĩa kĩerũ, mweri 21 wa Kanyua Hũngũ mwaka ũyũ tũrĩ wa 2005.
Guoya ũcio wa kũhootwo gĩthuranoinĩ ũronania tarĩ guo ũratũma magerie kũmakia mũingĩ atĩ thirikari no ĩgarũrwo nĩ thigari. Kĩũria nĩ gĩkĩ: Raila Oginga na Kalonzo Musyoka maroiga ũguo me na mũbango wa kũgarũra thirikari kana makĩhaarĩria andũ a Kenya gwĩtĩkĩra ngũĩ ĩrĩa mamabangĩire thutha wa Tũcungwa kũhootwo gĩthuranoinĩ gĩa Kĩambi Watho, kana maroiga ũguo nĩ kĩ?
Arutwo a Moi
Raila Oginga na Kalonzo Musyoka maathomeire ũteti rungu rwa Mwathani na Gĩthũri, Daniel Arap Moi, na mekuonania atĩ nĩ amwe a arĩa maracokia Ũmoi thutha wa Moi Gũũkĩrĩria Njũng’wa mwaka wa 2002.
Andũ a Kenya nĩ wega maririkane atĩ kaingĩ hĩndĩ ya ithurano mĩaka ĩrĩa Moi aathanaga, gwakoragwo na haro cietagwo cia iruka kana cia gĩkabira, na ciambagĩrĩria na mĩario ya gũcocera mũingĩ, ta ĩyo ya Raila Oginga na Kalonzo Musyoka.
Hĩndĩ ĩno ya ũteti wĩgiĩ Kĩambi Watho kĩrĩa kĩerũ, nĩ gũkoretwo gũgĩkunũka ngũĩ mĩcamanioinĩ ya ateti, na rĩngĩ andũ makahũrwo na macungwa, kana na mahiga, na amwe nĩ macinĩirwo ngari ciao. Ngũĩ ta icio itiagĩrĩire kuoneka bũrũriinĩ, na nĩ kwagĩrĩire igirĩrĩrio kaimana nĩ guo andũ a Kenya maikie mĩtĩ ya Gwĩtĩkĩra kana Kũregana na Kĩambi Watho kĩrĩa kĩerũ na thayũ.
Acoceri a haro ta icio magĩrĩirwo nĩ kũmenya atĩ andũ a Kenya nĩ endi thayũ, na ngũĩ na haro cia mĩaka ya wathani wa Moi nĩ ciathirire kaimana, na itingĩheo mweke nĩ thirikari ya Mũtongoria wa rĩu, Mwai Kĩbakĩ gũcoka bũrũriinĩ na njĩra ya ngunguĩ kana ya ngungo.
Gũkararania na thirikari me thirikariinĩ
Matongoretio nĩ Raila Oginga, ateti amwe arĩa moimire KANU mwaka wa 2002 na makĩnyitanĩra na kĩama kĩa NAK kwambĩrĩria kĩama kĩa NARC, hamwe na arĩa maatigire KANU ta Uhuru Kenyatta, nĩ makoretwo magĩkararania na thirikari ya Mũtongoria wa rĩu wa bũrũri, Mwai Kĩbaki, gwa kahinda karaya o na gũtuĩka amwe ao nĩ mamĩnĩthita thirikariinĩ ĩyo. Thirikari ndĩrĩ yamagiria gũkararania na yo, na ũguo nĩ kuonania ũgima wa wĩyathi na ndemokirathĩ bũrũriinĩ rungu rwa wathani wa Mũtongoria wa rĩu, Mwai Kĩbakĩ.
O na ateti matekũgirĩrĩrio gũteta ũrĩa mekwĩyendera, nĩ maagĩrĩirwo nĩ kwĩmenyerera o ene makĩaria tondũ mĩario mĩũru no irehe ngũĩ bũrũriinĩ, na bũrũri witũ ndũkwendwo ngũĩ kana haro, ũkwendwo ũgĩe na wĩkũria wa kwĩyohora kuma ngathĩka cia ũkoronĩ na ũtũũrwa.
Akĩaria ũhoro wa mĩario ĩyo ya gũcocera andũ ya Raila Oginga na Kalonzo Musyoka, Mũtongoria wa bũrũri, Mwai Kĩbakĩ, nĩ arerire andũ othe a Kenya matikamakio nĩ ũcoceri wa ateti acio, na aroiga andũ othe a bũrũri me na wĩyathi wa gũikia mĩtĩ ũrĩa mekwenda, na ateti matiagĩrĩirwo nĩ kũmakia andũ atĩ nĩ guo matigaikie mĩtĩ yao ya Gwĩtĩkĩra kana Kũregana na Kĩambi Watho kĩrĩa kĩerũ.
Naake mĩnĩthita wa Ũigi Thayũ Bũrũriinĩ, John Mĩchũkĩ, areera Raila na Kalonzo atĩ nĩ thiota mararanga rĩrĩa mekũmakia andũ a Kenya na mĩario ya kũgarũra thirikari.
Mwaki wakana mũno wĩtunyaga nyama
O na gũtuĩka nĩ ma ateti othe a Kenya me na ndemokirathĩ ya gũtetera maũndũ mothe marĩa mekwenda, magĩrĩirwo nĩ kũgerera njĩra cia watho no ti gũcocera kana kũrehe ngũĩ na haro bũrũriinĩ.
Ĩndĩ o na magĩtetagĩra mwena ũmwe kana ũrĩa ũngĩ, gũtirĩ mũteti wagĩrĩirwo nĩ gwĩciria kana kwĩgũthagũtha gĩthũri na kuga atĩ ũteti wake wĩ wiki nĩ guo wagĩrĩire andũ othe a Kenya. Andũ a Kenya nĩ marekwo methomere Kĩambi Watho kĩrĩa kĩerũ, na maikie mĩtĩ yao ũrĩa mekwĩyendera. Nĩ njono na wĩyendi wa ateti rĩrĩa amwe ao mekwĩra andũ a icigo ciao matigathome Kĩambi Watho kana magĩtarũrange atĩ nĩ guo mwena ũrĩa ateti acio maratetera ũhootane.
Wĩyathi nĩ gwĩthurĩra, na ũmenyo nĩ wonagia mũndũ njĩra akahota gwĩthurĩra kĩhoto. Na kuo gũthoma nĩ kũrehaga ũmenyo. Andũ a Kenya nĩ marekwo meke wendi wao!
Mũteti o wothe nĩ wega athiĩ na mbere na ũteti wake no ndakae gũita akĩonoria. Ningĩ nĩ wega mũteti o wotho amenyage atĩ: Mwaki wakana mũno wĩtunyaga nyama, na yenda mũno ĩkũũraga rũrĩra!
Thaaai!


c: text/html

text:
Keshe nĩ Aheete Thĩ Yothe Ũgĩ wa Gũthondeka Kĩruta Hinya wa Thitima (MAGRAV Plasma Power Generator)
Mũtongoria wa Keshe Foundation, Mehran Tavakoli Keshe, ũmũthĩ mweri 15/8/2016 nĩ aheire thĩ yothe Kĩruta Hinya wa Thitima (MAGRAV Plasma Power Generator), na aaheana mũcoro wa kĩo. Mũcoro ũcio no ũhotithie mũndũ o wothe thĩiniĩ wa thĩ yothe handũ yarũma gwĩthondekera kĩruta kĩu kĩa hinya wa thitima hatarĩ kĩgirĩrĩria o na kĩrĩkũ, tiga hiihi mang’otore manini ma kũgũra indo cia gũgĩthondeka.
Thogora wa indo cia gũgĩthondeka nĩ wa thĩ mũno ũũ atĩ ti andũ aingĩ matangĩona mbeca cia kũgũra indo icio.
Wonania wa Kĩruta Hinya wa Thitima (MAGRAV Plasma Power Generator)
Kĩruta kĩu kĩa hinya wa thitima kĩraaruta hinya wa thitima macigĩrĩriainĩ (kana rĩerainĩ), na ũguo nĩ kuga nĩ hinya wa thitima ũtarĩ gĩthimi na ũtagaathira.
Na njĩra nguhĩ, ũguo nĩ kuga atĩ kuma ũmũthĩ, o mũndũ o wothe thĩiniĩ wa thĩ no eethondekere Kĩruta hinya wa Thitima gĩake na kĩmwaũre mũrigo wa kũrĩhaga thitima, na kĩaũre njiarwa ciake na njiarwa cia njiarwa ciake, kuma rĩu kinya mĩaka makiri ma makiri ĩrĩa twerekeire.
Na njĩra nguhakuhĩ, ũguo nĩ kuga ũmũthĩ, M T Keshe nĩ ahotithirie thĩ yothe kũgĩa na hinya wa thitima ũtarĩ mũthia na aahotithia mabũrũri mwanya mwanya gwĩthondekagĩra itahi cia thitima cia kũigana andũ othe a mabũrũri macio.
Kwoguo Keshe nĩ aaũrire mabũrũri mothe ma thĩ mũrigo wa kũgũraga maguta mothe megiĩ betũrũ, kana nyuranyura (coal) cia gũthondeka hinya wa thĩtima, hamwe na indo ciothe cia matukũ tũrĩ cia kũruta hinya wa thitima kuma ũrũgarĩinĩ wa riũwa, wa mĩrukĩ mĩhiũ, wa maĩ, kana wa huho.
Aaheana ũgĩ ũcio, Keshe nĩ ahotithirie andũ othe a thĩ kũgĩa na wĩyathi wao na wa njiarwa ciao, kuma kũri wagi wa hinya wa thitima na wa maũndũ mangĩ marĩa makonainie na hinya wa thitima.
Ũyũ nĩ ũndũ wa magegania, na nĩ ũkũgarũra mĩikarĩre ya andũ a thĩ yothe matukũinĩ na mĩakainĩ ĩrĩa twerekeire. Nĩ ũndũ ũngĩhotithia mabũrũri mothe kwĩyatha, na kwĩyathĩra wĩkũria wa mo wa gũtũũra. Na nĩ ũndũ ũngĩnina ũkombo wa mĩkombo, na mookombo mangĩ mothe ma matukũ tũrĩ thĩiniĩ wa thĩ ng’ima.
Kĩruta Hinya wa Thitima gũtwarwo na barabara kinya White House, nyũmba nene ya wathanĩri wa bũrũri wa USA
Ũheani wa Keshe wa Kĩruta Hinya wa Thitima thĩ yothe ũraarũmĩrĩire gũtwarwo na njĩra ya barabara gwa kĩmwe gĩa Itahi Hinya wa Thitima kuma St. Louis, Missouri, kinya kwa Mũtongoria wa USA, Barack Obama, nyũmbainĩ ya wathanĩri wa USA, White House, ĩrĩa ĩ Washington, DC.
Atwari a Kĩruta Hinya wa Thitima White House maratongoretio nĩ Douglas Edwards wa Keshe Foundation, na marakinyire White House mweri 14/8/2016.
Kĩruta hinya wa thitima nĩ gĩa gwĩtia thayũ wa thĩ yothe
Barack Obama, Mũtongoria wa USA, aratwarĩirwo Kĩruta Hinya wa Thitima hamwe na ndũmĩrĩri ya Keshe ya gwĩtia thayũ thĩiniĩ wa thĩ yothe handũ yarũma. Bũrũri wa USA, nĩ guo ũkoretwo mbaarainĩ mabũrũriinĩ maingĩ gwa kahinda karaya mũno matukũinĩ mahĩtũku, na marĩa tũrĩ.
USA ĩngĩtigana na mbaara no kũgĩe thayũ thĩ yothe, na kĩu nĩ gĩtũmi kĩmwe gĩa Keshe gũtwarithĩria Mũtongoria wa USA, Barack Obama, Kĩruta hinya wa thitima e mũtongoria wa mbere wa bũrũri gũtwarĩrwo.
Iruti hinya wa thitima no ihotithie thĩ yothe kũnina wagi wa mabataro ma bata ma andũ othe a thĩ, na kwoguo gũtirĩ bata wa mbaara thĩiniĩ wa thĩ yothe handũ yarũma.
Wendi wa Keshe nĩ kũmenyithia andũ othe a thĩ ũgĩ wa gwĩthondekera itahi cia hinya wa thitima hatarĩ igirĩrĩria o ciothe. Nĩ ũndũ wa ũhonokia wa mahũthĩro hamwe na macuumo ma mabũrũri mothe, gũtirĩ bata wa mbaara, kana wa ũtuunyani o wothe wa mabũrũri.
Kĩambĩrĩria ngwacĩ gwĩkĩra
Kũheana ũgĩ wa gũthondeka kĩruta hinya wa thitima nĩ kĩambĩrĩria ngwacĩ gwĩkĩra! Keshe nĩ athoomithagia andũ ũgĩ mwerũ wa ũthimũri wa kĩũmbi (plasma science) thukuruinĩ ya Keshe Foundation Spaceship Institute.
Ũthimũri wa kĩũmbi ũkuĩte ũgĩ wa maũndũ mothe ma thĩ na ma igũrũ thĩiniĩ wa mĩtaratara ĩnana: ũgĩ wa ciũmbũki cia mwanywa (spaceship technology), ũgĩ wa ũrĩmi (agriculture), ũgĩ wa ũgima wa mĩĩrĩ (health), ũgĩ wa rugarĩ na hinya wa thitima (heat, energy), ũgĩ wa gũtura rũindo rwerũ (new materials), ũgĩ wa ĩtũndia rĩa kĩmwemwe (nanotechnology), ũgĩ wa wĩrangĩri (defense), na ũgĩ wa ũkuui (transportation).
Maũgĩ maya mothe mamenyeka wega nĩ marĩhotithagia andũ gwĩturĩra ciũmbũki cia mwanywa, kwĩrigita na kwĩgitĩra mĩrimũ yothe, na gwĩkũria kaimana marĩ na wĩyathi wa gũteithanagia thutha wa kwĩninĩra mabatara maingĩ ma thĩ marĩa matũire mamatangaga. Makĩria mũno, maũgĩ mothe marĩa Keshe araathomithania, no mahote kũreehe thayũ thĩiniĩ wa thĩ yothe, na kwoguo maniine mbaara cia mĩhĩrĩga yothe thĩiniĩ wa thĩ yothe handũ yarũma. Maũgĩ marĩa Keshe araathomithania nĩ maũgĩ ma magegania. Ũngĩenda kũmenya maingĩ ma maũgĩ na moohoti ma Keshe, no ũmone haha, na haha, na haha.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Rùrìrì Rwa Agikuyu Gùcokereria Ngoga
Gìkundi kia Aramati a Thingira nìkìhotorete kwarahùra rùrìrì rwa agìkùyù na njìra itiganìte. Njìra ìmwe ya kìgirarì nì irua rìrìa nìrio njikarìro ya ùndùire wa agìkùyù. Aramati a Thingira nìmanjìtie wìthagathagìri wa mambura maya marìa matanyìtwo mweri wa gatumu. Nìguo kùgìa na maciaro mega nomùhaka ihìì ciitù ikinyithio makinya mabacìrìre wega rìrìa marauma wana-inì nginya gùtuìka anake a muumo.
Igongona rìrì nì rìkùhingùra njìra ya maùndù maingì marìa mangìguna rùrìrì rwitù na mamwe mamo nì maya:
Gùtùùra Mùtùrìre Na Ngai
Ciana ikùrutwo mùikarìre nìùndù wa gùtùria ngwatanìro njega na Ngai.
Rùthiomi
Kùruta ciana gwìtììra rùthiomi na mìtugo mìega ya mùgìkùyù kano ìrìa yarì ya maithe maitù kuma o hìndì ya aagu na aagu.
Mìgiro
Ciana ciarìkia gùthomithio mìgiro ìrìa ìngìmathahia kana ìmanungie nìikùgìa na ùùgì wa mùtùrìre igùrù rìa ùùgì wa gìthomo kìrìa tùrekìrìra makìria matuku tùrì.
Nyìmbo, Marebeta Na Mìthako
Kwìruta nyìmbo, marebeta na mìthako nì maùndù ma ùtaro na ma kùrehe andù hamwe nìgùo kùgìa na riri nginya mbere ya ndùrìrì iria ingì cia bùrùri ùyù wa Kìrìnyaga.
Wenda kùmenya makìria tùma emìrù kùrì This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it..


text:
Gĩkũyũ Kĩa Mũgĩkũyũ nĩ rũrenda rwa gũkũria rũthiomi rwa gĩkũyũ na njĩra ya ng'ano, marebeta, nyĩmbo ona mataaro na rũthiomi rwitũ. Andũ arĩa mataaragia rũthiomi rwa gĩgĩkũyũ matingĩhota kũrũkũria ona kana kũrũtũũria. Tũtingĩtũũria gĩkũyũ na njĩra ya kwandĩka na gĩthũngũ kana gĩthweri ona kana gĩcaina. No tũkũririe na njĩra ya kwandĩka na gĩkũyũ kĩo kĩene. Ũyũ nĩ mũgambo mũnyinyi werũ-inĩ ũcio. Una iru twaranirie.
Wednesday, December 23, 2009
Ndũmĩrĩri ya thigũkũũ:
Mũthomi mũgĩ mũrata wakwa,
Ihinda-inĩ rĩrĩ rĩa gũkũngũĩra gũciarwo kwa Mũhonokia-rĩ, ndagũtũmĩra ngeithi cia wendo ona thayũ. Ndakũrongoreria mahinda mega ma gĩkeno na thayũ wa Kiricitũ. Mũkĩrĩa na mũkĩnyua mũririkane atĩ ũcio waciarirwo mũthenya ũyũ ndaarĩ ona ha gũikara kana ũrĩrĩ angĩakomirio. Kĩhũgũre wone kana hihi nĩkũrĩ wa itũũra rĩaku ũngĩrathima na kamũtu kana tũmaguta nĩgetha onake akene tawe. Nĩtũrĩe na tũnyue na tũrũhie, no ngoro ciitũ itigaikare irĩ hũtu. Gĩai na thigũkũũ njega na mũthiĩ na mbere gũthoma tondũ mũgĩ nĩ mũtaare. Ngai njega.
Tũratiganĩrĩire ngĩharĩrĩa ngeithi ciakwa mbere ya Wangũ wa Rũraya, nĩtũtwarane…
Nĩndakĩgĩire na mahinda ma gwĩthagathaga na ngathiaga gĩcicio-inĩ ngakĩĩmenyeria ũrĩa ngathiĩ kuga ndakinya. Wa mbere ndabangaga ũrĩa ngakĩgeithia nyina wa rũrĩrĩ na ngoiga ndambũrũkĩtie guoko ta ndĩramũgeithia, ‘Wĩ mwega nyina wa Charũthi?’ Ngacoka ngona ta ũguo atarĩ wega, ngacokacoka na thutha ngoka rĩngĩ gĩcicio-inĩ ngoiga o ndambũrũkĩtie guoko, ‘Wĩ mwega nyina wa rũrĩrĩ?’ Hĩndĩ ĩno no ndĩrainamĩrĩra hanini tarĩ kũmwĩnyihĩria. Ngĩona ũguo ti kũiganu na ngĩtua atĩ ngamũgeithia gĩ ceng’indĩmũũrie ‘Ĩĩ mathĩ!’ No Biribo we ngamũgeithia ndĩmwĩte bathĩ wa Chari tondũ nĩ kanda taniĩ. Kana ndĩkĩmwĩte mbũnda hatikĩrĩ ũndũ. Ngiuga hai! Ndahota kuonwo ta itarĩ na gĩtĩyo, kana ecirie ndamwĩta bunda,ngĩcoka mbara ngiyo, ngĩthugunda ngeithi cia mũthemba ũngĩ.
‘Mũgathe Ithabethi, nyina wa Charũthi na cũcũ wa Wiri, amũkĩra ngeithi nyingĩ cia gĩcĩcĩng’ana cia thayũ, na ũkĩne ici ithano tondũ cia mbũri nĩ hĩa.’ Hĩndĩ ĩno ndĩkĩmũne kĩhanya na ndĩmũgeithie cia thayũ nĩgetha one atĩ ndirĩ na ũũru. Ndĩkĩmũnengere matega makwa tũgĩcoke hihi tũgĩikare thĩ cai ũgĩũke tũgĩteretange o tũkĩnyuaga. No o ũrĩa gwatukaga na gũgakĩa, noguo mĩbango yakwa yabangagwo na ĩkabangũrwo. Ngĩona hihi mũtheya wa gũthiĩ wahota gũkinya itarĩ ndarĩkia kwĩharĩria. Ngĩtua ciar gũtirĩ ũkĩaga ta ũngĩ na gũtirĩ hĩndĩ ya gwĩthamba ĩ heho. Ngathiĩ hana uguo o nganda ĩkoima.
Nĩndagĩthire na marua makwa kinya kwĩ mũnene wakwa wĩrainĩ na ngĩmwĩra no nginyagia njoe rũtha rwa thikũ igĩrĩ nĩgetha hote kwĩharĩria na gũthiĩ kũnyuanĩra cai na Wangũ. Gĩtonga gĩakwa kuona marua moimĩte kwa Wangũ, gĩkĩrũgama na igũrũ ta arĩ Wangũ wĩ mbere yake akĩnjĩra, ‘Niĩ kuma rĩrĩa ndaciariwo, na ndirĩ wa ira, ndirĩ ndetwo ona gũthiĩ kũhũra hĩ rĩrĩa Wangũ arahĩtũka. Na wee, njũka, ũgetwo mũkanyuanĩre cai na kuini witũ. Ĩĩ ndũkĩrĩ mũnyaka! Ũrathurirwo atĩa?’
Mũrata wakwa, tũratiganĩrĩire ngĩthumbũka kũmenya ũhoro wa thuuti ya rũcinĩ, nĩtũgĩtwarane…..
Mwaki ũhoyagwo kũrĩa wakanĩte, nĩndagĩthire kũhoya kĩrĩra gĩa thuuti ya rũcinĩ, na ngĩkĩrwo no ta iria ngoragwo nacio no nĩ igĩthiaga kwa ndũbi. No nĩhongagĩrĩrwo gakuo ka ngoro, kahanaine na igoti ka ibungo ithathatũ. Ningĩ no ngiya ũgacuria kĩrengeri kamũhukoinĩ gĩgakĩranĩria gatagatĩ kuma mũhuko ũyũ kinya ũrĩa ũngĩ. Na wakorwo ũtacuhĩtie nda, ũkehũnĩrĩria gata gakoimĩra hanini. Ndiakĩrĩire marĩgu nĩndagĩthambĩrie nguo o wega. Ngĩgĩcagũra tai ya wanga, cati njeru cua ta iria, mũbuto ũgĩkĩrwo mũkũnjo ũngĩatemire ngi. Kĩratu ndahurire thikũ ithatũ, ya kana ngĩyona nakĩo kĩhana gĩcicio. Hĩndĩ ĩno ndakinyaga magego na mũhu, mũthĩ ũyũ ũngĩ ngakinya na mũthĩga, ngongerera ndawa ya matukainĩ, ngagagia iria rĩa mwĩtha, ndatheka ũguo ũkona magego mahenia ta mũthanga wa werũ. Ndingĩarĩire mboco ndikaimbe nda na hihi ngathurĩria nyũmba ya mũthamaki.
Mĩbango-inĩ ĩyo yothe nĩndaririkanire atĩ kwa mũthamaki gũtithiagwo moko matheri. Ngĩrika gwĩcũrania nĩ gatũũ ingĩgĩtwarĩra Ithabethi. O kĩrĩa ndeciria ngona ndangĩkorwo atarĩ na ta kĩo kana hihi kĩega gũkĩra. No ngĩririkana atĩ gwa kũheo ti kũingĩ na kanua kega gakĩrĩte kũhe. Ngĩkiuga kĩrĩa ngamũtegera nĩ tũmacani na tũcahĩ, nake hihi ahota gũgagĩthukĩra o gatũĩ kũringana na ũtana wake. Nĩndakĩmũgũrĩire tũmacani twa kiro ng’ima kuma gĩthĩinĩ gĩa Kambaa na tũcahĩ kiro igĩrĩ ngĩtũmana Ikamba, tondũ kĩmera kĩarĩ kĩega kuo. Ngĩoha tũburungo twĩrĩ na ngĩoha na karatathi kagemu wega, ngĩcoka ngĩcikia mũhuko-inĩ wakwa wa thabarĩ na matega ma Wangũ. Nĩndacokire ngĩongerera mbica ya mũgũnda wa macani, na atui a macani mainamĩrĩire na ikabũ cia macani ciĩ ng’ong’o, ngiuga ĩyo nĩ ya kũhe ithe wa Charũthi, mũthuri ti Biribo, twakĩrĩkia kũnyua cai.
Nĩndakĩgĩire na mahinda ma gwĩthagathaga na ngathiaga gĩcicio-inĩ ngakĩmenyeria ũrĩa ngathiĩ kuga ndakinya. Ngoiga……


text:
MŨRANGĨRI NA. 5 2016
Nũ Ũngĩkũũmĩrĩria?
Ithuothe nĩ tũbataraga kũũmĩrĩrio, makĩria mahinda-inĩ ma thĩna. Ngathĩti ĩno ya Mũrangĩri nĩ ĩronania ũrĩa Ngai omagĩrĩria andũ arĩa maracemania na mathĩna na moritũ.
Ithuothe nĩ Tũbataraga Kũũmĩrĩrio
Nũ ũngĩtũũmĩrĩria rĩrĩa tũracakaya, tũrĩ na mathĩna ma mwĩrĩ, ma kĩhiko, kana ma wĩra?
Ũrĩa Ngai Omanagĩrĩria
Maũndũ mana marĩa mangĩteithia arĩa maranyamarĩka.
Ũrĩa Ũngĩũmĩrĩrio Hĩndĩ ya Thĩna
Ũrĩa andũ manamũkĩra ũteithio o hĩndĩ ĩrĩa maraũbatara makĩria.
‘Mbaara nĩ ya Jehova’
Nĩ kĩĩ kĩahotithirie Daudi gũtooria Goliathu? Tũngĩĩruta ũndũ ũrĩkũ kuumana na rũgano rwa Daudi?
Hihi Rũgano rwa Daudi na Goliathu nĩ rwa Ma?
Andũ amwe nĩ mekĩragĩra nganja kana rũgano rũrũ nĩ rwa ma. Hihi marĩ na kĩhooto gĩa gwĩka ũguo?
Ndatũire na Ruo rwa Ngoro na Ndarĩ na Ũhinya
Nĩ kĩĩ gĩatũmire mũndũ weendete mbaara kuuma Mexico agarũrũke?
Ũthamaki wa Ngai nĩ Kĩĩ?
Wahota kũgegio nĩ macokio.
Ũhoro Makĩria Intaneti-inĩ
Njagĩrĩirũo Kũhoya Nĩkĩ? Hihi Ngai nĩ Ekũnjigua?
Nĩguo Ngai akũigue nĩ harĩ maũndũ wagĩrĩirũo nĩ gwĩka.


text:
Itĩkia kana ũrege. Gĩcunjĩ gĩa kerĩ
Mũrata wakwa mũthomi mũgĩ, nĩtũrakĩonaniire kũrĩa bũrũri wa ũhĩndĩ twakiuma kĩharo kĩa ndege. Nitwagĩthĩrĩrĩkire tũrorete na ĩtura thĩiniĩ…….
Hatikĩrĩ ũndũ nĩndagĩkinyire mũkawainĩ na ngĩkĩonio harĩa ingĩigĩrĩra rwaru. Mũkawa wakĩrĩ wa kĩrathi kĩa mũhuko wakwa. Ndakĩhingũrĩra nyamũ ĩno ĩgwĩtwo tii bii yakĩaragia o kĩhĩndĩ, wahihinya na gũkũ ĩroiga o nama cite, nama cite, wahihinya na gũkũ kũngĩ ikoiga kemuchi mbai, kemuchi mbai, ngĩkĩuria nĩ nduu ici ndĩrerwo ndĩcite nama? Ningĩ-rĩ, kĩmũchi na nĩ irio cia Njabani na Korea-rĩ ndeto ĩyo atĩa? Ngĩĩrwo nama cite na kemuchi nĩ kuuga “wĩ mwega” na thiomi cia kĩhĩndĩ. Ngikĩiganĩra na ngĩrika kwaria kĩhĩndĩ.
Nĩndakĩnyitirwo nĩ bata, na ti wa gwa cibũ, nĩ bata ũcio ũngĩ, na ngĩgĩũkĩra ngĩgĩthiĩ kanyũmba ka meciria, nĩko kĩoro, gĩkĩrĩ o ro kũu rumu. Ndagĩikangia maitho ngĩaga karatathi ga kĩoro, ngĩthĩũrũrũkia maitho na ndione ona kagathĩti ona ga taiba. Ngĩkoroga thimũ harĩ kĩamũkĩro kĩa ageni, ngiuga ndanahĩrwo na karatathi ga kĩoro tondu ndakĩrĩ mũhĩke. Mũndũ ũcio akĩnjĩra atĩ nĩ egũtũmana.
Kahinda gatarĩ cĩhĩ mũrango ũkĩringaringwo. Hagĩũka kamũndũ kaiganaga rũkonda. Ĩĩ, rũkonda na hihi gacekehe hanini. Niĩ ndikĩrĩ mũtungu ũguo ona gũtuĩka ndikĩagĩte nyama, no mũndũ ũcio mũbuto wake, nĩ angĩatumiirwo na kũgũrũ kũmwe kwa mũbuto wakwa na ũmwaramĩre. Njohero yake yaiganaga ya thigiriri kana ya kĩgi.
Ngĩkĩmwĩra njetereire karatathi ga kĩoro. Akĩnengera kamũkebe okĩte nako. Ngĩmwĩra ndiarĩ na thĩna wa mũkebe, akinjĩra kau nĩko kaarĩ ithenya rĩa karatathi. Ngĩmwĩra tũtirĩ hamwe athererie ndeto. Aakĩnjĩrire atĩ kamũkebe nĩ ga gũtaha maĩ wakĩrĩkia gwĩteithia ũgagĩthambia nahau itekũgweta. Ngĩmwĩra ũũ, “Ndagũthaitha ona kaba ũndĩhie ngũtũme ũthiũrũrũke gũkũ guothe kinya wone handũ hendagio karatathi ũngũrĩre tondũ niĩ ndĩmenyerete ndeto ĩyo na ndiĩharĩirie kũmĩambĩrĩria.” Akĩhana ta egũthekerera. Ngĩmwĩra nĩngwenda kuonana na menenja wa mũkawa. Ngĩkĩheo thimu yake ngĩmũkorogera ngĩmwĩra akorwo gũtingĩoneka karatathi ga kĩoro, atume mũndũ anguĩre mĩrigo thame mũkawa ũcio. Nĩ makĩhang’ire ngiya karatathi gakĩoneka. No kaĩ hĩndĩ ĩyo bata ũtagĩthirĩte ndaigua atĩ nĩ kamukebe handũ ha karatathi! Nĩguo ndakĩmenyire atĩ andũ arĩa ndonete kĩroko mena tũmĩkebe twarĩ twa ndeto ĩyo.
Gũthiĩ nĩ kuona.
Itĩkia kana ũrege.


text: 1. Guikara na weave kinya ikanunga 2. Kuria toothpick kinya ikahana toothbrush 3. Gwikira thogithi itahanaine 4. Kunyua njohi ta urathaama 5. Kwaga kurenga ngunyu/ndwara 6. Gwikira high heels ningi ukaremwo ni guthii nacio 7. Gwikira mini-skirt ningi ugatinda ukigucia niguo iraihe 8. Kwaria waniriire kamunguriu-ini 9. Gwitua ati mutiri gichagi 10. Gwethaga mundu friday/saturday peke yake 11. Kumira na moko kana guoko kwa furana 12. Kuinukia nyama kuota na kwanyu muri andu ikumi 13. Kuiya ngatheti mukawa ini 14. Gukorwo na gikoni kia mboco, ngara, kana runyeni igegoini 15. Kwariria cuguo githungu 16. Guikia kara iniuru urute magokoni 17. Gutinda ukiruta nyama na kurira riko cigikarangwo 18. Kununga kanua. 19. Kununga thigino ta kiura. 20. Kununga iratu ta murogi 21. Kumandika Big G rungu rwa kametha niguo ucoke umirie 22. Gwitua ndui kwaria gikuyu (very shameful) 23. Kwariria andu a gicagi kianyu na githungu kia iniuru woka gucera kuma murimo. 24.Na generally gwitua maembe


text:
Gũtirĩ nganja nĩkũĩkaine wega atĩ Gĩkũyũ na Mũmbi nĩo aciari a rũrĩrĩ rwa Agĩkũyũ. No ningĩ ta ũrĩa tũĩ gutirĩ ũndũ ũkoniĩ kĩhumo kĩa Gĩkũyũ na mũtumia wake ti Mũmbi wanandĩkwo mabukuinĩ kuma tene ũcio wa agu tiga cia ndiganĩro kuma rũciaro rũmwe nginyagia rũrĩa rũngĩ.
Kumanagia na ng’ano icio cia ndiganĩro,Gĩkũyũ ombirwo nĩ Ngai kĩrĩma-inĩ gĩa Kĩrĩnyaga mĩaka-inĩ ĩyo ĩtoĩkaine. No gũtiũikaine Gĩkũyũ aikarire na Ngai Kĩrĩnyaga mĩaka ĩigana. No gũtirĩ nganja nĩ maikaranĩtie nake kahinda karaya akĩmũthomithia ũrĩa agĩrĩirwo ni gũikara na gũtũũra namũno migiro ya muikarĩre. Ũguo nĩ takuga maũndũ marĩa Ngai agirĩtieeke kana ekage nĩguo amũgocithie.
Nĩ gwakinyire kahinda Ngai agĩta GĩkũyũKĩrĩma-inĩ gĩa Kĩrĩnyaga akĩmũonereria na kaara gake harĩa egũthie gutũũra na gwaka mũciĩ wake. Gĩkũyũ agĩcũthĩrĩria na onagũtuĩka harĩ handũ haraya ma, nĩ onire atĩ harĩ handũ hathaka ma hena mĩtĩ mĩingĩ mĩnene. Na Ngai akĩmwĩra atĩ akinya, harĩa ekuona mũtĩ mũnene mwake nĩ tũnyoni tũingĩ twa nyagathanga nĩho egwĩka mũciĩ wake.
Gĩkũyũ nĩagĩtumire rũgendo rucinĩ gatene na a gĩtuĩkania ng’ongo na ng’ongo na gũtiũĩkaine athire matukũ maigana. No rĩrĩa akinyire hau na akĩona mũkũrũe Mũnene mũno wa ndĩra, mwake nĩ tũnyoni tũingĩ twa nyagathanga, na migumo ona mikũyũ ĩngĩ nĩanogete mũno, akahũta na akanyota. Aikara thĩ na etirania na mũtĩ ũcio wamũkũrũwe no gatoro kamũnyitire na agĩkoma toro wa nogonogo. Rĩrĩa okĩrire toro akorire mũirĩtu mũthaka mũno aikarĩte hakuhĩ nake, na agĩkena mũno.
Kumagia hĩndĩ ĩyo, Gĩkũyũ magĩikarania na muirĩtu ucio eta mũtumia wakena mehamwe magĩaka mũciĩ wao wa mbere hau rĩu twĩtaga Mũkũrũwe wa Nyagathanga.
Thuthainĩ mũirĩtu ucio nĩ ohire nda na akĩohoka mwana wao wa mbere makimwĩta Wanjirũ. Gĩkũyũ nĩakenire muno nĩ kũona magegania mau na agĩta mũtumia wake Mũmbi nĩ‘kũmũmbĩra’ mwana.
Gĩkũyũ na Mũmbi marathimirwo nĩ Ngai ona kinya magĩtanahĩrwo na airĩtu kenda, kenda mũiyũrũ. Airĩtu acio nĩo aciari na kĩhumo kĩa Mĩhĩrĩga kenda mũiyũru ya Agĩkũyũ.
Mwandĩki nĩ Guka Wakaria


text:
Morutani ma Bibilia
Bibilia nĩ ĩheanaga ũtaaro ũrĩa mwega biũ ũngĩoneka wĩgiĩ ciũria iria nditũ mũno ũtũũro-inĩ. Bata wayo nĩ wonekete wega mĩaka magana maingĩ mĩhĩtũku. Thĩinĩ wa gĩcunjĩ gĩkĩ-rĩ, nĩ ũkuona ũrĩa Bibilia ĩngĩteithia andũ.—2 Timotheo 3:16, 17.
Ũhoro Ũrĩa Ũragathĩrĩrio
Hihi Ngai Nĩwe Wombire Mũcukani?
Shaitani oimire kũ? Thoma ũmenye nĩ kĩĩ gĩatũmire Jesu oige atĩ Mũcukani “ndeehandire wega ũhoro-inĩ ũrĩa wa ma.”
Gũka gwa Kristo nĩ Kuuga Atĩa?
Hihi nĩ akoneka rĩrĩa agacoka?
Ũteithio Harĩ Famĩlĩ
ARĨA MAHIKANĨTIE
Ũrĩa Ũngĩtũũria Thayũ Hamwe na Andũ a Famĩlĩ
No ũhote gũtĩa aciari aku ũtegũthũkia kĩhiko gĩaku.
ARĨA MAHIKANĨTIE
Caria Ũtongoria wa Ngai Ũgĩe na Gĩkeno Kĩhiko-inĩ
Kwĩyũria ciũria igĩrĩ tu hũthũ no kwagagĩrie kĩhiko gĩaku.
ACIARI
Famĩlĩ Yaku Ĩngĩgĩa na Gĩkeno Atĩa?
Jehova, Ngai ũrĩa mũkeni, endaga famĩlĩ igĩe na gĩkeno. Thoma wone ũtaaro ũrĩa Bibilia ĩheaga athuri, atumia, aciari, na ciana.


text:
Icungwa Gwatũkana Icere Kĩharoinĩ
Ugai ĩ tha…
O na Mwendandũ atanambata ngathĩ cia gĩtara gĩa kwarĩrio, nĩ kwaiguirwo rũbu rwathandwo kuma na mwena wa itherero wa kĩharo, na rũbu rũu rũkĩoyererwo nĩ atumia arĩa marĩ mwena wa rũgũrũ marũmĩrĩirwo nĩ arĩa marĩ mĩena ĩyo ĩngĩ yothe, na rĩu kĩharo gĩothe gĩkĩiyũra mbu. Mbu icio cioigirwo o kahinda kanini na kĩharo gĩgĩcoka gĩgĩkira ngiria.
O hĩndĩ o ĩyo thutha wa gũkirwo ta ndagĩka ithatũ ũguo, Mwendandũ akĩmũrĩkithia matawa make meerĩ kũrĩ andũ mĩena yothe ĩna ya rũhuho. Matawa macio marĩ na nĩnĩmbĩ ndune na mamũrĩka mũndũ aiguaga korugarĩ kanini gagacoka gagathira thutha wa kahinda kanini.
Mwendandũ oyaga matawa macio agathiũrũrũka na mo ta robo ya kĩharo amamũrĩkithĩtie andũ agacoka agatithia hanini ta nuguta ikũmi ũguo ningĩ akamathiũrũrũkia robo ĩngĩ ya kĩharo, o ũguo o ũguo, kinya akĩmũrĩka andũ othe na matawa make meerĩ. Gũtirĩ warĩ kĩharoinĩ kĩu ũtaiguire korugarĩ kanini thutha wa kũmũrĩkwo na matawa macio.
Mwendandũ athiũrũrũkaga na mwĩrĩ wake wothe o arũgamĩte harĩa aarĩ. Athiũrũrũkia matawa make robo ĩmwe, nĩ amoyaga na igũrũ akamamũrĩkithia matuĩnĩ hanini agacoka akoiga:
Kawĩra gathiĩ na mbere, iendelee!
Nao andũ makamũkĩria
Kawĩra gathiĩ na mbere o ta tene!
Mĩtĩ yothe kwa Mwendandũ, iendelee!
Mĩrimũ ya Gwakwo na Kũhũyũka ĩĩtunye nduma!
No ningĩ ti andũ othe mamũkagĩria tondũ amwe nĩ maiguagwo makĩnogona mainamĩtie mĩtwe ireru ciao ikahana ta ici igwĩrĩire ithũri ciao.
Kĩharo ningĩ gĩgĩkira ngiria kwa ndagĩka ingĩ ta ithatũ ũguo. Hĩndĩ ĩyo gũkirĩte ngiria, hau hakuhĩ na gĩtara gĩa kwarĩrio nĩ hagĩire gĩkundi kĩmwe kĩagucanagia na gũtindĩkana ta handũ hatuthũkaga haro. O rĩmwe gũkĩiguo rũbu rũngĩ rũmwe tu na rũu rũtionire mwoyereri. Rũbu rũmwe tũ, na kĩharo gĩothe gĩgĩkira ngiria o rĩngĩ ta ndagĩka ithatũ ũguo.
O kahinda gatarĩ cĩhĩ, andũ gĩkundi kuma mwena ũrĩa waikarĩte Wainegene magĩũkĩra makĩrora na hau hakũhĩ na gĩtara gĩa kwarĩrio makuwĩte macungwa na ciondo na ikabũ ciaigĩrĩirwo mĩtwe. O na Wainegene we mwene akĩmarũmĩrĩra makĩhana ta aya marathiĩ kũng’ethanĩra na Mwendandũ na gĩkundi gĩake.
Nĩ guo o rĩmwe macungwa monirwo magwa thĩ kuma mĩtweinĩ ya arĩa maigĩrĩire ciondo na ikabũ ciyũrĩte macungwa mĩtwe na macungwa macio makĩambĩrĩria kũgaragarĩra njĩrainĩ iria ciagayanĩtie kĩharo maita mana gĩkahana ta gĩkĩ kĩ na mũtharaba wa njĩra. Gĩkundi kĩa Wainegene gĩgĩteng’erania na macungwa marĩa na njĩra ciothe inya cia mũtharaba wa njĩra. Amwe manyitaga macungwa macio makamameranĩria na makoro, na arĩa angĩ makamekĩra mũhuko kinya gũgĩtigara macungwa matatũ tu njĩrainĩ iria ciothe cia mũtharaba.
O gĩkundi kĩa Wainegene gĩteng’eranĩtie na macungwa marĩa matigarĩte njĩrainĩ icio, nĩ honekire mwanake ũmwe warĩ na ihenya gũkĩra arĩa angĩ. Mwanake ũcio nĩ onirwo ainamĩrĩra na agĩcoka agĩĩtira o ateng’erete. Amwe a arĩa makuhĩrĩirie mwanake ũcio makĩambĩrĩria kũmugĩrĩria makĩmwĩraga arekie macungwa manengerwo Wainegene agaĩre gĩkundi gĩake gĩtikoime ũguo gĩtacamĩte mũrĩo wa mo.
Gĩthĩ o na Njĩcũ ndagaĩire kĩrĩndĩ kĩa andũ ngiri ithano mĩgate ĩtano tu na ciũngũyũ igĩrĩ na gĩkĩhũna? Mũtumia ũmwe akĩiguo akĩũria.
Na kĩo kĩmwana kĩrĩa kĩeragwo kĩrekie macungwa gĩkĩrũgama ta gĩkĩ kĩagĩa na ũrũme o rĩmwe. Nĩ guo kĩahanire ta gĩkĩ gĩkũgũthũkĩra gĩkundi kĩa Wainegene gĩkiugaga kĩo kĩonganirie o icungwa rĩmwe tu na kĩnuthu, na gĩtikũrekeria mũndũ o na angĩkorwo nĩ we ũgayagĩra kĩrĩndĩ njungwa ta mĩgate na ciũngũyũ iria ciagaĩtwo nĩ Njĩcũ.
Nĩ guo o hĩndĩ o ĩyo nake Wainegene arutire icungwa rĩmwe mũhuko harĩa arĩikĩtie arĩũngania njĩrainĩ ĩmwe ya iria ciathondekete mũtharaba kĩharo. Nĩ oire icungwa rĩu na igũrũ akiuga na mũgambo warĩ igũrũ hanini atĩ nake ndekũrekeria mũndũ icungwa rĩu tondũ we nĩ we wagĩrĩire kũnengerwo macungwa mothe agaĩre kĩrĩndĩ nĩ guo na kĩo kĩmũhe mĩtĩ aikarĩre njũng’wa.
Wainegene agĩthiĩ na mbere akiuga atĩ, no we wiki woĩ gwĩka kĩama gĩa kũgaĩra mũingĩ macungwa kinya ũhũne na ũnyotoke o ta ũrĩa Njĩcũ agaĩire kĩrĩndĩ mĩgate ĩtano na ciũngũyũ igĩrĩ na gĩkĩhũna na gĩkĩnyotoka. Nĩ acokire akiuga atĩ tiga nĩ we gũtingĩrĩ macungwa bũrũriinĩ wothe. We nĩ we mũhandi wa macungwa mothe na nĩ we wagĩrĩire kũmagetha na kũmagaĩra andũ wa gacere wa gacere kinya mahũne, macoke mamũikĩrie mĩtĩ nĩ guo ahote gũikarĩra njũng’wa wega eyatage na yo.
Nake mwanake ũrĩa nĩ guo arutire mũrera na akĩheana rĩtwa rĩake akiuga etagwo Wamũciĩ. Agĩcoka akiuga, niĩ Wamũciĩ ndioka na kamakwa, nĩ mũĩ o na nĩ nĩi Mwendandũ akobagia o ũrĩa ndoiga ateng’eraga akawĩka. Taririkanai nĩ niĩ ndoigire nĩ ngũthomithia mathukuru mothe ma ũgĩ tũhũ, Mwendandũ agĩteng’era akiuga gĩthomo kĩa mathukuru macio gĩtigũcoka kũrĩhwo, kĩrĩthomagwo tũhũ. Ndoiga nĩ ngũthomithia mathukuru ma ngathĩ cia gatagatĩinĩ tũhũ, Mwendandũ arateng’era aroiga o nake egwĩka o ta ũguo.
Njikĩriai mĩtĩ yanyu inyuothe, tondũ nĩ ma githĩ ti niĩ ndakĩrehire gĩthomo kĩu gĩa tũhũ na no ndĩrathiĩ na mbere na gũkĩrehe ndĩrikĩtie mwĩrĩinĩ wa Mwendandũ? Wamũciĩ akĩũria andũ agĩthiũrũrũkagia kĩara kĩmwe igũrũ ta ũrĩa ekega atĩ rĩrĩa aarĩ kĩamainĩ gĩa gĩcamba kĩa ngũkũ. O hĩndĩ o ĩyo mwanake ũrĩa akĩhana ta ũyũ wanyitwo nĩ roho. Akĩambĩrĩria gũtharuma.
Arĩkia gũtharuma maita matatũ ũguo akiuga, o na niĩ nĩ ndaingĩra kĩharo, rĩu kĩharo kĩ na andũ atatũ marenda njũng’wa, niĩ, Mwendandũ, na Wainegene. Ĩndĩ, Wamũciĩ agĩthiĩ na mbere na mĩario, nĩi ngoka ngereire gatagatĩ ka Mwendandũ na Wainegene na ndahĩtũka na inyuĩ mũnyumĩte thutha no guo ngaikarĩra njũng’wa ndige Mwendandũ na Wainegene hau magegete.
Rehei mĩtĩ yanyu kaba o na ndĩmũkuagĩre ngamũcokeria hĩndĩ ya gĩthurano yakinya. Na mũmenye njũng’wa nĩ niĩ ngũikarĩra rĩ, o na bũrũri wothe ũrĩrutaga wĩra ũtukũ na mũthenya nĩ guo andũ othe arĩa matarĩ wĩra mone mawĩra ma kũruta. Gũtirĩ mũndũ ũtekwandĩkwo wĩra ndaikarĩra njũng’wa, akĩrĩkia mĩario yake ahũmĩte.
Mũgambo wa mũtumia ũkĩigũĩka ũkĩũria ta ũũ: Na githĩ magathĩti matirandĩkĩte kiumia gĩthiru atĩ thiri karĩ ya Mwendandũ nĩ ĩranĩrĩire atĩ Nyairobi ĩgũcoka kũruta wĩra ũtukũ na mũthenya? Mwendandũ na Wamũciĩ nũũ ũrakobia ũngĩ? O na ningĩ gĩthomo gĩa tũhũ rĩ, nũũ watũreheire nĩ guo kamwana gaka kambĩrĩrie kwĩyata na kĩo, githĩ to Mwendandũ? Ndĩ na nganja na kamwana gaka hamwe na Wainegene wao, mũgambo ũrĩa ũkĩrĩkia na kĩharo gĩgĩkira ngiria o rĩngĩ. Mũgambo ũcio ndwamenyekire na kũrĩa woimĩte tondũ rũhuho rwaũthiũrũrũkagĩria igũrũ, rĩmwe ũkaigũĩka ta ũroima na itherero, na rĩrĩ rĩngĩ ta ũroima na rũgũrũ.
Gĩkundi kĩrĩa gĩathiũrũrũkĩirie gĩcanjama gĩkĩ, o rĩmwe nĩ kĩagayũkanire icere igĩrĩ ta macungwa marĩa. No nĩ kwaiguirwo gũkĩũrio kũrĩa kĩenyũ kĩmwe kĩa njung’wa gĩathire tondũ rĩu Wainegene anyitĩte icungwa rĩmwe tu nake Wamũciĩ akanyita icungwa rĩmwe na nuthu. Nuthu ĩyo ĩngĩ ya icungwa nĩ yo yarehaga ngũĩ na inegene. Gĩkundi kĩu kĩagayũkana maita merĩ, amwe marũmĩrĩire Wainegene na icungwa rĩake rĩmwe o makĩnegenaga, nao arĩa angĩ makĩrũmĩrĩra Wamũciĩ na icungwa rĩake rĩmwe na kĩnuthu kĩmwe, nao makĩnegenaga o ta a gĩkundi kĩu kĩngĩ.
Hwaĩinĩ ũcio nĩ kwanĩrĩirwo na kameme hamwe na Kĩoni Kũraya (KK), kĩrĩa kaingĩ gĩtagwo TV, atĩ njungwa nĩ ciatũkanire icere na icere icio ciatharanwo nĩ Wainegene me na Wamũciĩ, nao amarũmĩrĩri mamoima thutha kinya mabuĩria na kũu taũni na matiũĩkaine kũrĩa mathire.
Ũndũ ũrĩa warakaririe andũ aingĩ arĩa mekinyĩtie kĩharo nĩ atĩ Mwendandũ ndarekirwo narĩ amarĩrie nĩ guo mamenye rĩrĩa mĩrimũ ĩno ya Gwakwo na Kũhũyũka ĩkahutata, ĩĩtunye nduma.
No nĩ gwacokire gũkĩanĩrĩrwo atĩ mũcamanio nĩ ũgacoka o hau kĩharoinĩ kĩu kĩa wĩyathi mũthenya wa kiumia kĩrĩa kĩarũmĩrĩire. Andũ aingĩ makĩiguo makĩyũria, hihi Mwendandũ nĩ akarekwo eyarie mũthenya ũcio wa kiumia kana andũ a managĩ ma njungwa ningĩ nĩ magoka gũtharanĩra njungwa kĩharo makĩnegenaga na makĩhũyũkaga.
Mũthenya wa njungwa gwatũkana icere kĩharoinĩ nĩ guo waragio nĩ andũ aingĩ kiumia kĩu gĩothe. Amwe moranagia atĩrĩrĩ, njungwa ithatũ cioneka rĩ, kĩnuthu kĩmwe gĩathire kũ tondũ Wamũciĩ ainũkirie icungwa rĩmwe na kĩnuthu nake Wainegene icungwa rĩmwe tu? Ningĩ rĩ, macungwa marĩa mothe mekũgaragarĩire njĩrainĩ ciothe inya kĩharoinĩ rĩ, mekuoyagwo nĩ andũ magĩthiaga kũ tondũ tũtinacoka kũmona? Ĩ na mo makoro ma macungwa macio rĩ, mathire kũ angĩkorwo andũ mekũnganagia macungwa makĩmarĩyaga? Nao angĩ makorania atĩrĩ, kana hihi kwaga kwa macungwa macio na makoro ma mo nĩ kĩo kĩama kĩrĩa kĩeranĩirwo nĩ Wamũciĩ?
O na angĩ nĩ moranagia atĩrĩ, hihi macio moima macungwa kana moima matimũ kana marimaũ?
Angĩ nao moigaga atĩ kĩnuthu kĩu kĩngĩ nĩ kĩonekire gĩkĩũnganio nĩ Wainenege o na gũtuĩka gũtiamenyekire kana agĩikirie kanua kana mũhuko. No ningĩ rĩ, amwe nao makorania, Wainegene me na Wamũciĩ nĩ mũrimũ ũrĩkũ maroiga mekũrigita, na nĩ kũ kũngĩ marĩ marigita mũrimũ mũna na ũkahona? Maũndũ marĩa ateti acio eerĩ mareranĩra hihi mahoteka, kana no gũtũkenia maratũkenia na mĩario nĩ guo tũmanengere njũngw’a macoke matũtirike?
Anake na airĩtu magĩthiĩ mawĩrainĩ hamwe na atumia magĩthiĩ ndũnyũ kiumia kĩu nĩ maiguagwo makĩũrania ta ũũ: Githĩ ndiraigua angĩ makiuga atĩ Wainegene arenda gũtinangia bũrũri witũ tũcunjĩ? Ũguo hihi no kũhoteke, na kũngĩkĩhoteka hihi tũkamenya atĩa harĩa tũcunjĩ twitũ tũkinyĩte kana nĩ tũcunjĩ tũrĩkũ twatunywo ngayanoinĩ ta ĩyo ya ndumainĩ? Githĩ ũguo ti ta gũtinangia nguo ĩmwe tũcere makiri ũgaĩre andũ atĩ mehumbe o gacere gwa gacere o rĩrĩa ĩtarĩ ndinangie ĩramahumbĩraga othe wega ta tama wa mũingĩ kana mũrengĩti? Hihi gacere ta kau kahota kũhumbĩra mũndũ njaga?
Gĩeterero tĩ kĩinaino, nao athuuri makoiga. Kiumia nĩ guo tũgacoka kĩharo kwĩyonera gĩcanjama gĩa gwethwo njũng’wa nĩ ateti atatũ. Nĩ tũĩ gũtirĩ wĩ mũkanye wa ũteti ũkanyagĩra ũrĩa ũngĩ. Nĩ tugekinyia kuo twĩyonere na twĩigũĩre na matũ maitũ mĩario yao othe tũtanatua cira. Njũng’wa no ithuĩ tũkamenya ũrĩa tũkanengera ehotanĩra ngoroinĩ citũ na ngoroinĩ ciothe cia kĩrĩndĩ bũrũriinĩ wothe handũ warũma.
Kwerirwo matukũ no ngũrĩrĩrĩ. Cokai haha kiumia kĩngĩ mũtegete matũ ndĩmũganĩre!
O rĩngĩ RIRIKANA, mũtĩ ũgĩaga bata nĩ gũikio irebeinĩ hĩndĩ ya gĩthurano. We wĩ na guo, menyerera ndũkanacererwo mũthenya wa gĩthurano wakinya. Gurumũka na mũtĩ waku na ũgurumũre angĩ ikũmi. Mũndũ ũmwe ndeheragĩrwo njĩra. Karumbeta nĩ kahuhe, na guo coro ũrĩ thutha!
Thaaai!
Hihinya ndari ũthome gĩcunjĩ kĩa: 1 , 2


text:
KŨMATA NA WANDABŨ KĨRĨTHA
Rĩu tũratiganĩrĩire na Kũmata makĩrĩ kũrĩa cũũ ya Nyairobi o magĩceranga kuo.
Kũmata nĩmagĩcerangire kũu cũũ na magĩkora handũ andũ marĩte raini matonye kanyũmba karigicĩirio na macuka mairũ. Mũndũ warũgamĩte hau nja nĩwe wetaga andũ akamera moke meyonere wandabũ kĩrĩtha mũnyama wa njabu. Kũmata ndakoretwo onete nyamũ ta ĩyo ona ndaiguĩte ũhoro wayo.
Wamũgĩ akĩra Kũmata atĩ mwarimũ no ngiya arĩmoria ciũria cikonainie na wandabũ kĩrĩtha na nĩwega amarĩhĩre mone nĩguo marĩhota gũcokia ciũria. Tondũ Kũmata nĩ etigĩrĩte mwarimũ mũno, makĩria mboko iria ahũragwo arigwo nĩ icokia rĩa kĩũria, akĩrĩhĩra o mũndũ kĩng’ori makĩara mũhari. Mũndũ wa kwanĩrĩra no athiaga na mbere akiugaga, ‘Ũkai mwĩyonere wandabũ kĩrĩtha mũyama wa njabu.’
Nĩmakĩingĩrire na andũ maingĩraga o atatũ atatũ, kwarĩ mũndũ ũngĩ kũu thĩiniĩ wa umahĩka na kũmera moimĩre mũrango ũngĩ warĩ na thutha. Rĩrĩa Kũmata agĩcũthĩrĩirie onire gacaũ ka ng’ombe kena magũrũ matatũ gakĩrĩa mĩrĩyo. Abaranga akĩona ta kena ciongo igĩrĩ no nĩ icicio igĩrĩ cĩaigĩtwo ũndũ cionanagia mbica ya gĩthemba kĩu. Nĩ harĩ na iratathi rĩa ngathĩti rĩrĩa rĩandĩkĩtwo ũhoro wa gũciarwo gwa gacaũ kau na rĩandĩkĩtwo na gĩthũngũ na gĩhtweri. Na tondũ Kũmata ndahiũhĩte kũmenya gũthoma narua, makĩrutũrũrwo atarĩkĩtie gũthoma.
Makinya nja nĩguo onire Wamũgĩ na Mwara magĩtheka na akĩmoria gĩtũmi kĩa mĩtheko. ‘Kaĩ ũtanathoma ũrĩa handũ hau handĩkĩtwo?’ Agĩcokia, ‘Ndinakorwo ndarĩkia gũthoma hothe wega. Kaĩ hekugaga atĩa?’
‘Nĩ ũraigua ũrĩa mũndũ ũrĩa wĩ mũromo-inĩ aroiga, atĩ wandabũ kĩrĩtha mũnyama wa njabu, githĩ tiguo ndona handĩkĩtwo na gĩthũngũ hau iratathi-inĩ rĩa ngathĩti iyo.’
‘No arakĩaria gĩkũyũ.’ Kũmata agĩcokia. ‘Ĩĩni no nĩ gĩthũngũ na gĩthweri araria kĩrĩa kĩandĩkĩtwo hau ngathĩti-inĩ.’
‘Tũtirĩ hamwe, nĩi ndiranyita.’ Kũmata akĩmũtindĩkĩrĩria na mĩario. Mũndũ ũcio aroiga ‘Wonderful creature, mnyama wa ajabu.’
‘Ngai baba, rĩu nĩndanyita, wandabũ kĩrĩtha mũnyama wa njabu. Kaĩ cũũ ĩ maũndũ maingĩĩ.’


text:
Mũrata wakwa Muthomi Mũgĩ,
Rĩu nĩnjokete kĩhaaroinĩ gĩkĩ na mĩaki nĩgetha tũnyitanĩre ũhoro ũyũ wa gũkũria na gũtũũria rũthiomi ruitũ. Nĩndĩranyitĩtwo nĩ thieya ona gũkua ngoro ngĩĩra ati hihi no kwĩyarĩria ndĩyaragĩria. No ndathoma ũrĩa amwe anyu moigaga na moigĩte thutha wa gũthoma maũndũ marĩa twaranagĩria na inyũi, ndĩrekĩrwo thing’a na ndĩroiga ngũthiĩ ta ngari njerũ. Rĩu gĩthiĩi na mbere na gũthoma na makĩria mũreke menyage atĩ no mũrathoma na hihi mũgateithĩka. Ona akorwo no gũtheka ũthekaga nĩ maũndũ marĩa wathoma, njĩra naniĩ ngenere ho tondũ gĩkeno gĩakwa nĩwe ũkene.
Ningatho gishungwa nĩ ciugo ciaku.
Kunda na ũkundũkie nĩtũthiĩ nĩgũkĩire.
Ngai njega.


text:
Maitũ nĩ Ma Itũ (Our Mother is Our Truth)
BLOG (MBUROGO KANA KĨHŨNGĨRO)
Nguona arĩ wega nyambe ndarĩrie kiugo gĩkĩ “blog”. Kiugo “blog” na rũthiomi rwa Gĩthũngũ nĩ kuga: “A blog is a web site, where you write stuff on an ongoing basis.
Ũguo nĩ kuga “blog” nĩ mandĩko ma ũtũũro wa mũndũ mandĩkagwo kaingĩ kaingĩ hamwe na wĩranĩri wake wa rũga kana njũga (link or links) cia Rũrenda Rwa Thĩ Yothe (RRTY) iria ekuona ciagĩrĩire kuonwo nĩ athomi a mburogo (blog) yake.
Kwa ũguo no tũtaũre kiugo blog na mwandĩki wa yo na rũthiomi rwa Gĩgĩkũyũ ta ũũ:
Blog - Mburogo kana Kĩhũngĩro
Blogger - Mũburogi kana Mũhũngi Mwĩranĩri
Mũhũngi Mwĩranĩri nĩ mwandĩki ũrĩa ũhũngaga ũhoro kũndũ na kũndũ na akeerĩra athomi ake harĩa arutĩte ũhoro ũcio nĩ guo nao mangĩenda kũũthoma no maũthome.
Kwa mũhiano, ũngĩenda kuona ciugo njerũ cia Gĩgĩkũyũ ta icio ngwete haha rũgongo no ũingĩre kĩeya kĩa Maitũ nĩ Ma Itũ rũrendainĩ ũngĩhihinya kiugo
gĩkĩ na ũngĩenda gũthoma mburogo ya rũthiomi rwa Gĩthwaĩri no ũhihinye haha.
KŨHŨNGA NA KWĨRANĨRA
Ngwĩhoka nĩ ndatarĩria wega kĩhumo gĩa kiugo “blog” na ũrĩa tũngĩgĩta na rũthiomi rwitũ rwa Gĩgĩkũyũ. We mũthomi wa kĩhũngĩro kana mburogo ĩno no ũtũtũmĩre mawoni maku.
Bata mũnene wa mburogo ĩno nĩ gũkũria rũthiomi rwa Gĩgĩkũyũ na kũrũhotithia gũkũranĩra na mawara, thayathi, ũturi, na maũndũ mothe ma thĩ yothe marĩa marakũra.
MAITŨ NĨ MA ITŨ
Mwandĩki wa Gĩthwaĩri wĩ ngumo nene, Shaban Robert, nĩ oigire: “Titi la mama litamu, hata lingawa la mbwa”.
Na nĩi nguga atĩ angĩkorwo nĩ tũkwenda gwĩkũria na tũkũrie bũrũri witu hamwe na mabũrũri mothe ma Abirika handũ yarũma, no mũhaka twambe twĩmenye ithuĩ ene, tũmenye harĩa tũrĩ na ũrĩa twakinyire ho, na tũmenye kũrĩa twerekeire na njĩra ya gwĩkinyia kũu tũrenda gũkinya. Tũngĩka ũguo, no tũgĩe na wĩkũria wa gũtũũra ũtarĩ wa ũtũũrwa.
Mbũri yaciara yongithagia ka yo, na ng’ondu o ta guo. Niĩ ndirĩ ndona mbũri ĩkĩongithia kagondũ kana ng’ondu ĩkĩongithia kori ka mbũri, o na gũtuĩka nĩ ikoragwo rũru rũmwe.
Ningĩ iria rĩa mbũri rĩkoragwo rĩ na ũgirĩrĩria wa mĩrimũ ĩrĩa inyitaga mbũri, rĩa ng’ombe na rĩo rĩkoragwo na ũgirĩrĩria wa mĩrimũ ya ng’ombe, na rĩa nyamũ ingĩ rĩkoragwo na ũgirĩrĩria wa mĩrimũ ya nyamũ icio ingĩ mwanya.
Na rĩo iria rĩa mbũri ya mwena wa rũgũrũ rĩkoragwo na ũgirĩrĩria wa mĩrimũ ya mbũri ĩrĩa yonekaga mwena wa rũgũrũ, na rĩa mbũri ya mwena wa itherero rĩkoragwo na ũgirĩrĩria wa mĩrimũ ĩrĩa yonekaga mwena ũcio wa itherero.
Gũteanĩria thiomi citũ twaragie ciene nĩ ũndũ ũmwe na kori ka mbũri gagĩtiganĩria iria rĩa nyina gagathiĩ kuonga hiti.
O na kũhana ũguo, ti kuga atĩ mbũri kana nyamũ icio ingĩ ciothe ndagweta itirĩ kĩndũ kĩngĩ inyuaga tiga no iria rĩa nyina. Kwa mũhiano, nĩ inyuaga maĩ, na andũ nĩ manyuaga iria rĩa ng'ombe kana rĩa mbũri. No iria rĩrĩa rĩgiragĩrĩria nyamũ mĩrimũ ya cio nĩ rĩa nyina wa nyamũ icio, na rĩrĩa rĩgiragĩrĩria andũ mĩrimũ yao nĩ rĩa nyina wao.
Kwa ũguo ni wega twambe twĩmenye, twĩrangĩre mĩrimũ na thũ, na thutha wa ũguo tũmenye andũ angĩ na mĩikarĩre yao, mabũrũri mao, thiomi ciao, na maũndũ mangĩ ta macio. Nĩ wega twambe tũmenye rũthiomi rwitũ wega na tũrũkũrie nĩ guo rũgunage njiarwa ta iria rĩu ndagweta hau rũgongo.
Gũtirĩ mũndũ ũngĩmenya kũrĩa arathiĩ atamenyete harĩa arũngiĩ rĩu! Rũthiomi rwa mũndũ nĩ ruo njĩra njega mũno na nũngarũ ya kwĩmenya.
Wĩkũrie na ũkũrie rũthiomi rwaku ũkĩmenyaga wega atĩ, Maitũ nĩ Ma Itũ hĩndĩ ciothe!
Thaaai!


text:
Paradigm
Paradigm
Matemo
Űűgĩ űgayanagiyo na ikundi nene cia maűgĩ maria namo magaĩtwo tũkundi twa paradigms kana ciambīki. Maűgĩ nimo disciplines na Gĩthűngű. Mihango na iũndu ciroragwo kũringana na haria mũndũ arugamite na Mũrori ni agia na mbica ya meciriainĩ[1]. Mbica īno ya meciriainĩ īngīkorwo nī ya mũthingi na ingithondekwo na ītīkirike nī Komunīti ya atuaria nītwikaga Kiambīki. űű nĩ kwonania gĩ wa mathomo umanagia na kurora wega Mihango kana iũndu.
Ciambĩki itumagirwo guthondeka űűgĩ.
Űruka wa Ciambĩki
Ciambĩki nĩ koragwo na Űruka wa: 1.Iũndu iria Kiabiki gituaragia 2. megererio kana matanyo ma iũndu iria Kiabiki gituaragia 3. Mũrorere kana haria mũndũ arugamite
Űcenjia wa Ciambĩki
Ciambiki cia ugi ni cikaraga thutha wa kahinda kanene ciga cenjia.
Maritwa matũmangirwo Kwaria ũhoro wa Kiambĩki
Lecture nī regeca[], Conjecture no ĩtwo Kogeca, Coronarally no ĩtwo Koronarī, Hypothesis no ĩtwo hogererithia, postulate no ĩtwo -----, Lemma no ĩtwo Remma.
kugwete
1 Yolles , Űcenjia wa Ciambĩki cia ũtuĩria wa ndwarithia, Njaranda ya cybernetics na thithitemu 1998.


text:
JW Language
JW Language nĩ programu ĩthondeketwo nĩ Aira a Jehova nĩguo ĩteithie arĩa mareruta ruthiomi rwerũ mamenye ciugo nyingĩ makĩria na mahote kwaranĩria na andũ makĩhũthĩra rũthiomi ruũ rĩrĩa marahunjia na marĩ mĩcemanio-inĩ ya kĩũngano.
Ĩrĩ na Thiomi Nyingĩ
Thuura rũthiomi rũmwe rwa icio 22 irĩ ho rũtuĩke rũthiomi rwaku. No ũthuure Kĩarabu, Kĩbengali, Gĩchaina Cantonese (Gĩa Tene), Gĩchaina Mandarin (kĩhũthie), Gĩthũngũ, Kĩbaranja, Kĩnjĩrĩmani, Kĩhĩndĩ, Kĩaindonesia, Kĩitaliana, Kĩjapani, Gĩkorea, Kĩmalay, Kĩmyanmar, Kĩportuguese, Kĩrussia, Gĩcipania, Gĩthwaĩri, Gĩtagalog, Gĩthai, Gĩturkish, na Kĩvietnamu.
Ũhoro wa Gũteithĩria Kũhunjia
Ciugo iria irĩ thĩinĩ wa JW Language nĩ iria kaingĩ mũndũ ahũthagĩra akĩhunjia, akĩrutana, na ingĩ cia Bibilia. Harĩ na trakti cigana ũna ũngĩringithania cia rũthiomi rwaku na cia rũrĩa ũreruta.
Njĩra Hũthũ cia Kwĩruta
Thoma: Kũringithania rŨthiomi rwakua na rũrĩa ũreruta
Thikĩrĩria: Mũndũ waragia rũthiomi rũu agĩthoma o kiugo, gakundi ga ciugo, na mabuku
Wĩrorere: Wagĩrĩirũo Kwĩruta Bibilia Nĩkĩ? na Wĩruti wa Bibilia Wĩkagwo Atĩa? Na rũthiomi rwaku na rũrĩa ũreruta
Kĩgerio: Kandi cia ciugo
Iria Ũcokanĩrĩirie
No ũcokanĩrĩrie ikundi cigana ũnana wongere ũhoro o wothe wanetha nĩgetha hĩndĩ ĩngĩ ũkahingũra na ihenya ũhoro ũrĩa ũthomaga kaingĩ kana ũkũheaga hinya kuona. Ningĩ no wone maũndũ macio ũcokanĩrĩirie mahaana ta Kandi ya Kwĩririkania.
Romanization
Ũhoro ũyũ nĩ wa thiomi iria ciandĩkagwo na ndemwa ngũrani na ta cia gĩthũngũ.
Ũteithio


text:
MAWONI MAKU WEE MŨTHOMI MŨGĨ
Mũrata wakwa Mũthomi Mũgĩ,
Rĩu tĩtiĩrĩgĩte gũcemania, na tũtikĩũranĩtwo na ũũru no mĩhang’o. We nĩũgũkĩmenya atĩ mbathi ĩno ya mĩhango ĩkũhũra rethi andũ mathiaga matengerete matigatigwo. Noguo onaniĩ ngĩtariĩ. Ĩndĩ ndingĩriganĩrwo nĩ kĩrĩko giitũ nawe atĩ nĩtũrĩgomanaga haha kĩharo-inĩ gĩkĩ na tũkarĩanga nyama ya rũrĩmĩ twĩ hamwe. Nĩkĩo nĩndĩragĩcokia maitho na haha nĩgetha twaranĩrie hamwe.
Nĩtwĩrĩga kwaria ndeto ya mũndũ ũgũĩtwo Kamaanja, na Kũmata, ona Cari na no tũgũthiĩ na mbere. No wa mũiria ndigi itandukĩtwo nĩgetha ciogothwo kiondo gĩthiĩ na mbere gũtumwo-ri, no nyende ũnjokerie ũhoro ũnjĩĩre mawoni waku igũrũ rĩa ndeto ĩno ya wandĩki na rũthiomi rwitũ rwa gĩgĩkũyũ. Wee, ta mũthomi wa rũrenda rũrũ-rĩ, wonaga atĩa ũhoro-inĩ wa wandĩki na thiomi ciitũ cia kiumĩrĩra handũ ha kwandĩka na gĩthũngũ kana gĩthweri? Nĩ harĩ bata kwandĩka na rũthiomi rũtathomagwo nĩ andũ aingĩ, ona angĩ aaria a ruo makarũnyarara? Ta njĩra mawoni maku.
Ngai njega.


text:
MWAKA MWERU
Murata wakwa, riu ni mwaka mweru gitari ini kia miaka, no kai no muthenya ungi wakiai. Ungiikia maitho wona ta gutari na ugaruruku thi, no ungiikia maitho ma ngoro wona nigucinjitie.
Matuku maitu ni mathiraga o muthenya ikereka ria ruhia. Ugicooka kubaara ruhia niruguire, watigwo wi munu. Riu hihi hindi iyo ugeeka atia? Ciatua guikania wee no kwiheta tondu nduri na rwa kwigitira naruo ona kana rwa guikia iyo ingi. Gia na gitugi kiria ukenyitirira na kamugaa karia ukeyuwa riua.
Riu mwaka mweru nitugie na itua rieru. Tutigane na ndeto cia gwithahia na gwithukia. Tuoye maundu meeru magutukuria na gutuikaria na ugima wa meciria na mwiri. Turongooranirie nyoni njega na tweheranirie matuhuhu. Twambararie maitho tuone mawega na ndathimi cia Mwene Nyaga. Tugitungage o minyaka riumagariro ona ihundukiro. Aria me turathimaga uguo-ri, ona ithui tumarathimage oguo.
Indi mbari ya muura huuho, na mbari ya kanyua ikame, acio tumageke tuuge marora. Magithii kugera ngero na kwananga-ri, maromaka na matungwo ni matuhuhu. Marwethiririma mutino ta maguta na macuhiririwo ni thina ta kieha. Riria maikaire thi magicuurania mawaganu mao-ri, maroaga kuiguithania miario na magaruruke meyeherie ndundu-ini iyo ya eeki naai.
Tukiuge atia na mwaka ni mweru, nitucarie mianga mieru. Tumiunure, tuhihie, turute karuruma, tumotore, turianire. Mwanga ungikura muno niugumaga na wahota kuhuhitia murii. Nitugitigane na mianga iyo ya tene tucarie mianga mieru. Twaruke hianyu mweru, tuciimbe ngamba-ini, na tondu ng'undu iri gutahwo ciothe-ri, nitukihoranie ici itigarite maratathi-ini turore kana hihi notuone gia kuria.
Riu mwaka mweru, mwanga mweru na itua rieru. Ngugikinyukia oro uguo-i, tondu cia athuri inyuagira thutha. Na tondu ithekagirwo muumo, ndina mayu onanii tondu wanaruona anarumenya. Ndikuinira ihugo nii ndiri kironda na njong'i ndiagite ingikunya. Nikio ninjukike thoithite nao me thutha makiinaga atiri:
Kinya! Kinyukia! Kinyaga oro uguo-i! Ugithii no Ugiicooka!
Kenera mwaka mweru!!!!


text:
Mĩcemanio ya Aira a Jehova
Menya ũhoro wa mĩcemanio iitũ. Menya mũcemanio ũrĩa ũrĩ hakuhĩ na harĩa ũrĩ.
Twĩkaga Mĩcemanio Itũ Atĩa?
Aira a Jehova macemanagia hamwe nĩ ũndũ wa gũthathaiya maita merĩ harĩ kiumia. (Ahibirania 10:24, 25) Andũ othe nĩ metĩkĩrĩtio gũthiĩ mĩcemanio ĩyo, kũrĩa tũthomaga Bibilia na tũkeruta ũrĩa tũngĩhũthĩra ũrutani wayo mũtũũrĩre-inĩ.
Icunjĩ nyingĩ cia mĩcemanio itũ ikoragwo irĩ ndeereti hamwe na athikĩrĩria, o ta ndeereti thĩinĩ wa kĩrathi. Mĩcemanio yambagĩrĩrio na ĩkarĩkio na rwĩmbo na mahoya.
To mũhaka ũkorũo ũrĩ ũmwe wa Aira a Jehova nĩguo ũthiĩ mĩcemanio itũ. Tũnyitaga andũ othe ũgeni. Kũingĩra gũtirĩhagio. Gũtirĩ mbeca andũ metagio.
Wĩrute Makĩria
Mĩcemanio ya Aira a Jehova Ĩkoragwo Ĩhaana Atĩa?
Hihi nĩ ũrĩ weyũria nĩ maũndũ marĩkũ mekagwo thĩinĩ wa mĩcemanio iitũ? No ũkenere mũno kũigua gĩthomo kĩa bata mũno kĩa Bibilia kĩrĩa gĩkoragwo kuo.
Ciũngano cia Aira a Jehova Itabanagio Atĩa?
Wĩtuĩrĩrie ũrĩa tũheagwo ũtongoria na ũtaaro kũgerera mũbango ũyũ.


text:
Airĩtu a Gĩkũyũ na Mũmbi nĩ makũrire o wega na magĩkinya handũ ha kwĩrirĩria kũgia na ciana ta nyina wao. Airĩtu othe kenda tiga Wamũyũ ‘nĩ amu Wamũyũ karĩ o kairĩtu kanyinyi’ nĩ makorire nyina wao na makĩmũria amere ũrĩa magĩrĩirwo nĩ gwĩka nĩguo magĩe na ciana take. No nyina wao ti Mũmbi akĩmacokeria akĩmera ndangĩmenya tiga oririe mũrũme.
Gĩkũyũ erwo ũhoro ũcio nĩwamũrigithirie na akĩra mũka atĩ ũhoro ũcio no oririe ũrĩa matũire nake matanonana. Kĩroko tene riũa rĩtanatema Gĩkũyũ otamũtugo nĩathire mũkũyũ –inĩ haria maranagĩria na Ngai . Akĩrora kĩrĩma-inĩ gia Kĩrĩnyaga, akĩoya moko merĩ na igũrũ, agĩthathayia Ngai na akĩmũhoya amũtaare ũrĩa airĩtu ake mangĩgĩa ciana. Ngai nĩ amwathire ere airĩtu ake matonye mũtitũ ‘na rĩtwa rĩngĩ noguo kĩrĩti’ matinie thanju o mũirĩtu kũringana na kĩrũgamo gĩake. Na meka ũguo mamũrehere mamũnengere na guoko kwa ũrĩo acigĩrĩre kĩande kĩa ũrĩo amũrehere o hau mũkũyũ-inĩ amũrutĩre igongona. Gĩkũyũ nĩekire o ũrĩa Ngai a mwathire na airĩtu othe kenda magĩtonya mũtitũ na magĩka ota ũrĩa ithe wao amathire.
Gwakĩa rucinĩ tene Gĩkũyũ nĩareherwo mĩtĩ ĩyo nĩ airĩtũ ake, na akĩmĩamũkĩra na guaoko kwa ũrĩo, akĩigĩrĩra kĩande kĩa ũrĩo na agĩthie o harĩa marĩkanĩire na Ngai no atanakinya akĩririkana atĩ ndarĩ na ngoima. No rĩrrĩa agarũrũkire acoke akĩona ngoima nene kĩbirũ ĩhatĩte mugumoinĩ. Akĩmĩnyita agithie nayo nginya mũkũyũinĩ, agĩthathayia Ngai na akĩmĩthĩnja. Arĩkia uguo nĩoire rĩrĩngĩ na gĩka na agĩthegea mwaki. Mwaki waakana, nĩaigĩrĩire thanju iria aneetwo nĩ airĩtu igũrũ ria mwaki ci ndara, Thutha ũcio, nĩacuririe gĩthũri kĩerũ kĩa ngoima ĩyo mũtĩinĩ o ucio wa mukuyu na ota mutugo akĩigĩrĩra gĩthũri kĩerũ ndaraini akĩroretie kĩrĩnyaga na thutha ũcio akĩigĩrĩra nyama icio ingĩ ndarainĩ.
Nĩ ũndũ wa ũnoru wa ngoima ĩyo, mwaki nĩwarĩrĩmbũkire nginyagia ũgĩtoria mũthuri ti Gĩkũyũ. Gĩkũyũ nĩamakire tondũ rũrĩirĩmbĩ rwakĩrĩrĩ-irie okũrĩrĩmbĩka nginya rũkĩmũkĩria mayu. Ona ndehota gũkuhĩrĩria riiko nĩguo arũhorahorie, oire moko na igũrũ ororete Kĩrĩnyaga agĩkaĩra Ngai o akĩmũthathayagia acokete na kĩhutatĩ. Arĩ oithathayia-inĩ nĩkwagĩire na marurumĩ, heni, githingithia, na ngawa, na orĩmwe Gĩkũyũ akĩringĩka akĩgwa. Gĩkũyũ ndamenyire aikarire kahinda kaigana atĩa atekwĩigua no rĩrĩa okĩrire, harĩa riko rĩarĩ, onire anake kenda arũngarũ marũngiĩ igũrũ rĩa nyeki nduru. Na orĩmwe akĩona ta rĩ Ngai we enyũranga atuĩka anake acio. Gĩkũyũ akĩrũgia akenete akĩmahũmbĩria agĩcoka akĩmahumba tũthitĩri na akĩmainũkia mũciĩ.
Makinya mũciĩ, O ũguo airĩtu a Gĩkũyũ na Mũmbi mona anake acio nĩ marũgirie na o mũirĩtu akĩhũmbĩria mwanake kuringana na kĩrũgamo gĩake. Mũmbi onake akenete mũno nĩoririe Gĩkũyũ kũrĩa anake acio moima na Gĩkũyũ akĩmũcokeria akĩmwĩra atĩ anake acio nĩ cienyũ cia Ngai.
Ona ũmũthĩ ũyũ tugaga ‘mwanake ni Kĩenyũ kĩa Ngai’
Mwandĩki nĩ Guka Wakaria


text:
Kamaanja Kũruta Mbũri cia Kĩama 1
Rĩu mũrata wakwa mũthomi mũgĩ ta reke tũcokerere ndeto cia mũndũ ũgũĩtwo Kamaanja. Nĩtwatigĩrĩire e kũũrĩa kwa Wangũ agĩthũkũma. No atanoimagara nĩ akĩambĩte kũhingia maũndũ make ta Mũgĩkũyũ karĩng’a. Agakĩgũrana na akagĩa na mũciĩ. Nĩkĩo..
Thutha wa maũndũ macio Kamaanja nĩakĩonire arĩ wega arute mbũri ya kĩama. Nĩ aikaraga agĩikagĩrio tũmĩario nĩ athuri rĩrĩa macemania. Na tondũ mũndũ mũgĩ ndarĩ mĩhere ya ũhoro, we Kamaanja nĩaakĩrandũrire na akĩrokera Ndũng’u wa Ndathi ũrĩa wakoragwo e mũtabania wa mbũri cia kĩama. Agĩthiĩte kũhoya kĩrĩra nĩgetha ndakahĩngĩcanie igongona rĩu hingo ya kũruta mbũri yake. Nĩkũngĩkorwo arĩ thahu gũthahia igongona o rĩothe hingo ĩrĩa rĩkũrutwo. Na nĩkĩo igongona rĩkĩrĩ o arĩa mehokeirwo gũtabania na gũtwarithia wega matekũbacia tondũ wanaruona anarũmenya. Nao arĩa anyinyi magathomera ho o ũndũ ũmwe na kũhingia matuĩro ma kĩama.
Kamaanja nĩagĩthiire kinya Memburĩ hakũhĩ na Ruirũ na agĩthogora mbũri igĩrĩ ciĩ na kĩene, na igĩtĩkĩrĩka nĩ athuri. Kĩama gĩtirutagwo mbũri mũgocho kana mũndutha. Nonginyagia mũruti wa kĩama agathũrima rũru rwake , akorũo naruo, na akaamũra ĩrĩa noru ĩgatuĩka ya igongona.
Mbũri cia kĩama ti cia kũrĩo kinya andũ mahũne kana maikie matatha, nĩ cia mambura na mambura nĩ njũno. Mbũri cia kĩama itikorokagĩrwo kana igatharwo. Arĩa marĩ a kĩama makoragwo mekindĩrĩte na makagacĩra. Nĩkĩo kĩama gĩtirutagwo nĩ o ũrĩa woima nakũu rũru atĩ tondũ ena mbũri. Nonginyagia mĩthiĩre yake na mĩtugo yake ĩgetĩkĩrĩka nĩ arĩa marĩ a kĩama. Angĩoneka ndagimarĩte wega no ambe atigithio kũruta kĩama na abarangwo o ũndũ ũmwe na gũtaarwo kinya agacĩre. No angĩ tondũ wa kwaga kinyi na mĩthiĩre ya ũruti wa kĩama maamũkagĩra o ũrĩa woka ena mbũri ĩngĩrĩo. Ũcio wahota gũtuĩka tarĩ ũkoroku.
We Kamaanja nĩagĩtĩkĩrĩkĩte wega nĩ riika ona athuri, na mbũri ciake nĩciokĩtwo mũno. Mbũri ciake ciarĩagĩrwo harĩa mũgumo-inĩ wa Mũkoma. Athuri nĩmakĩrokete o gatene tondũ ahũngi ũhoro nĩ aingĩ na nĩmagĩtambĩtie ndeto atĩ Kamaanja nĩ arutaga kĩama. Athuri a matathi magĩũkĩte magĩtuaga mĩcii na maigoya makwĩhura thithino na maguta ma nyama mangĩrĩa, makĩrĩkia gwithiririma tondũ gũtirĩ ũthũire kũrĩa na ehake, tiga nĩ ĩkĩhinja.
Na tondũ gĩthĩnjĩro gĩtiagaga hũngũ ĩkũrera ho, ona mbũri-inĩ cia kĩama hatiagaga ihĩĩ cia gũtũmwo, na athuri angĩ ihũngũiyo matarĩ a kĩama na matarĩ ona mbũri marutĩte, no mareraga ho ta rũĩgĩ na nĩmakuagwo tha na makaheo ngingo na mĩtari magaĩre ihĩĩ na ciana na makarĩra ho. Acio rĩngĩ nĩmetagwo njũna ndara na kũngĩ magetwo tũmarĩtwa tũngĩ tũtarĩ twa gĩtĩyo. Athuri a matathi makoragwo marĩ a kũhoywo kĩrĩra na nĩmarũngaga arĩa anyinyi mũrũtĩre-inĩ wa kĩama na mũthiĩre wa igongona. Nĩmataaraga athĩnjĩ mũrutanĩrie wa mbũri tondũ mbũri ya kĩama ndĩthĩnjagwo ta ya mbucĩrĩ. Ĩrutanagio o nyama na rĩtwa rĩayo na mũgaĩre wayo.....
Thoma rũciũ rũngĩ ngũhe ndeto…


text:
Mwendandũ na Wainegene Magĩetha Njũng’wa
Ugai ĩ tha..
Tene, tene mũno itũrainĩ rĩa Gaikiamĩtĩ, rĩrĩa rĩarĩ itũũra inene mũno bũrũriinĩ wa Nyagwitũ, nĩ kwarĩ andũ erĩ methaga njũng’wa, Mwendandũ na Wainegene. Andũ aya eerĩ nĩ mageretie mũno kwĩyendithia kũrĩ kĩrĩndĩ gĩa itũũra kĩrĩa kĩoĩkaine kwa ũingĩ ta, Nyagwĩthurĩra.
Kĩrĩndĩ gĩkĩ gĩathiaga gĩthuranoinĩ o thutha wa mĩaka ĩtano gũikia mĩtĩ ya gũthura mũtongoria wa itũũra na wa bũrũri. O thutha wa mĩaka ĩtano!
To Mwendandũ na Wainegene mendaga njũng’wa, aca. Nĩ gwakoragwo na aĩngĩ mendaga njũng’wa ĩyo, ĩndĩ mwakainĩ ũyũ, acio eerĩ Mwendandũ na Wainegene, nĩ o marĩ kĩharo tondũ arĩa angĩ mamĩendaga nĩ meyumĩrĩtie kĩharo nĩ ũndũ wa ndwari igĩrĩ ciatharĩkĩire itũũra rĩu cietagwo Gwakwo na Kũhũyũka.
Ndwari ici cierĩ nĩ cio Mwendandũ na Wainegene moigaga nĩ mekũhonia, na nĩ kĩo matigĩtwo kĩharoinĩ marĩ oiki tondũ gũtirĩ ũmwe wao ũtoigaga e na mĩthaiga ya kũhonia ndwari ĩmwe ya icio cierĩ.
Rĩu hĩndĩ ya gĩthurano nĩ yakinyĩte na mũingĩ warĩ kĩharo harĩa Mwendandũ na Wainegene mokaga kũwarĩria maũhoye mĩtĩ ya ũikarĩri wa njũng’wa.
Kwaria ma, Mwendandũ nĩ we warĩ njũng’wainĩ gwa kahinda ka mĩaka ĩtano yathirĩte, na kwoguo we oragia Nyagwĩthurĩra, kana kĩrĩndĩ gĩa itũũra, kĩmuongerere mĩaka ĩngĩ ĩtano tu ya mũthia arĩkie wĩra ambĩrĩirie wa kũrigita ndwari ya Gwakwo ĩrĩa arikĩtie kuonania ũnjorua wa kũmĩrigita.
Mwendandũ nĩ oigaga kaingĩ atĩ arĩkia kũhonia ndwari ĩyo ya Gwakwo nĩ guo akambĩrĩria kũrigita ndwari ĩyo ĩngĩ ya Kũhũyũka. Arĩa arigitĩte o na akorwo matiahonete biũ, marĩ hakuhĩ kũhona kaimana mũrimũ wa Gwakwo, na nĩ mambĩrĩirie kwĩyaka o ene.
No nake Wainegene ndendaga Mwendandũ arute wĩra ũcio wa kũhonia ndwari ĩyo tondũ nĩ amenyaga wega atĩ ndwari ĩyo yarĩkia kũhonio nĩ Mwendandũ, o na ndwari ya Kũhũyũka no guo ĩgathira itũũrainĩ na bũrũrinĩ wothe.
Ningĩ Wainegene ndendaga ndwari ya Kũhũyũka ĩhonio, tondũ ĩngiahonirio ndangĩahotire gwetha njũng’wa rĩngĩ. Na ndendaga ndwari ya Gwakwo ĩhonio, tondũ ĩngĩahonirio Mwendandũ no endwo nĩ andũ nake Wainegene age gũikarĩra njũng’wa.
Ndwari ya Kũhũyũka na ya Gwakwo nĩ cio ciarĩ njĩra ya Wainegene ya gũikarĩra njũng’wa, na makĩria mũno ĩyo ya Kũhũyũka.
Kwoguo Wainegene ndaheanaga mĩthaiga ya kũhonia, aheanaga mĩthaiga ĩrĩa mĩrũrũ ya gũikaria mũrimũ mwĩrĩ o akiugaga atĩ nĩ we mũrigiti njorua wa ndwari ĩyo ya Kũhũyũka.
Rĩmwe andĩkĩ a ng’ano nĩ mandĩkĩte ũrĩa ndwari ĩyo ya Kũhũyũka ĩhonagio mabũrũriinĩ marĩa mangĩ, no rĩrĩa ndeto ĩyo yakinyĩire Wainegene, akĩhaica o karĩmainĩ karĩa emenyeretie akĩraara akĩhũra marebe ho akĩũria mũingĩ ndũkagerie gũthoma ng’ano icio tondũ we mwene nĩ arĩkĩtie gũcithoma na akona ti njega nĩ cia gũtũũria ndwari ya Kũhũyũka bũrũriinĩ.
Ũndũ ũrĩa warĩ wa magegania nĩ atĩ Wainegene nĩ etĩkagio nĩ arĩa mamumaga thutha, na amera matigathome ng’ano matiacithomaga metĩkagia o ũrĩa we amera.
Gwatuĩkaga atĩ o ũguo acio mamumaga thutha mamwĩtĩkĩtie, no guo endaga kũgarũra kĩrĩndĩ gĩothe kĩa bũrũri wothe handũ warũma kĩmwĩtĩkagĩrie agĩthomagĩre na akĩguũragĩrie maũndũ mothe ma mĩikarĩre, na kĩo gĩkamameria, gĩkawĩtĩkia, na gĩkahurũkia meciria.
Ũtũũro wa Wainegene wothe warĩ wa kwĩyata ũrĩa arigitaga ndwari ya Kũhũyũka, o rĩrĩa ageragia mũno gũtũũria ndwari ĩyo mĩĩrĩinĩ ya kĩrĩndĩ, nĩ guo gĩtũũre kĩhũyũkaga take kinya rĩrĩa agaikarĩra njũng’wa.
Nĩngĩ, kũnina manegene gũtiakenagia Wainegene tondũ nĩ ta ombanĩirio na inegene. Wainegene angĩahĩtirie amenye kana aigue mũhũũro atĩ Mwendandũ he kaũndũ ekĩire kĩrĩndĩ gĩa itũũra kĩrĩa gĩetagwo Nyagwĩthurĩra, kana he ndwari ya Gwakwo ahonetie mũndũ ũmwe kana eerĩ, oyaga marebe akahaica igũrũ wa karĩma getagwo Magathĩti, akaraara akĩhũra marebe ho akĩinaga kinya gũgakĩa:
Mwendandũ ndendandũ, mwendandũ ndendandũ, mwendandũ ndendandũ!
Kwaroka gũkĩa, Wainegene arĩhaga mĩkora yake ĩthiĩ na mbere na kũhũra marebe o karĩmainĩ kau kinya rĩrĩa agacooka. Nĩ guo eyerũhie endwo nĩ Nyagwĩthurĩra, oyaga o gatege etaga Karwĩgĩ ka Ngũnarũkũ Kagayania, akombũka kinya mũrĩmo atĩ nĩ guo agĩũka rĩngĩ agakorwo na werũ wa eerũ kinya Nyagwĩthurĩra metĩkie atĩ no we wiki wagĩrĩire kũnengerwo njũng’wa mwaka wakinya wa gũikio mĩtĩ.
Ningĩ nĩ akenagio mũno nĩ kumagario na gũthaganwo kĩharoinĩ kĩa ndege, na rĩngĩ nĩ okaga na mbica iria ahũragwo na eerũ kũrĩa aceeraga akonanĩria karĩmainĩ ka Magathĩti atĩ nĩ oyaine na eerũ na ekwerũha o ta o.
Nĩ ũndũ wa kũmbũkaga kaingĩ kwa eerũ atĩ nĩ guo erũhe ta eerũ acio atuĩke mwerũ ũngĩikarĩra njũng’wa njerũ wega, wĩra wa kũhonia mũrĩmu wa Gwakwo ũkĩrutwo nĩ Mwendandũ gaturiinĩ gothe ka bũrũri akoragwo mũrĩmo kana karĩmainĩ ka Magathĩti akĩhũra marebe na ngũrikũri.
Rwĩmbo rwake nĩ ũndũ wa kũinwo kaingĩ nĩ rwahanaga ta rũrendwo nĩ kĩrĩndĩ kĩrĩa kĩagucagĩrĩrio nĩ ũini ũcio wa gũcokera, ta wa mbini ya kĩnanda ĩ nduĩku, wa Wainegene.
Ningĩ amwe moigaga atĩ matiahotaga gũkoma nĩ ũndũ wa inegene rĩa Wainegene, na nĩ ũndũ rwĩmbo rwa Wainegene rwarĩ o rwa kĩbungo kĩmwe tu, mwendandũ ndendandũ, mwendandũ ndendandũ, nĩ ta rweyenjeraga mĩtweinĩ yao nĩ kĩo monagwo makĩinia mĩtwe magĩthii na njĩra.
Angĩ moigaga atĩ rwĩmbo rũu rwarĩ rwa ma, o na kinya amwe a arĩa mahonetio ndwari ya Gwakwo makahota Kwĩyaka, nĩ mariganagĩrwo nĩ mũmahonia makonwo makĩinia mĩtwe kana makĩina rwĩmbo rũu rwa Wainegene:
Mwendandũ ndendandũ, mwendandũ ndendandũ, mwendandũ ndendandũ!
We mũthomi wa rũgano rũrũ ndũkanoge, ceeraga kaingĩ haha wĩthomagĩre rũgano rũrũ rwa Mwendandũ na Wainegene magĩetha njũng’wa. Rũgano rũrũ ti rũthiru, nĩ rũgathiĩ na mbere kiumia twerekeire. Tega matũ wĩiguĩre na ũiguĩre kĩrĩndĩ gĩa kwanyu.
RIRIKANA, mũtĩ ũgĩaga bata nĩ gũikio. We wĩ na guo, menyerera ndũkanacererwo mũthenya wa gĩthurano wakinya.
Gurumũka na mũtĩ waku na ũgurumũre angĩ ikũmi. Mũndũ ũmwe ndeheragĩrwo njĩra.
Karumbeta nĩ kahuhe!
Thaaai!


text:
Gũcokerera Rũciũ
Nĩ andũ aingĩ Kenya makoretwo makiuga ũici wa igĩna cia mũingĩ, mahaki, na ngero cia kũhuria indo cia mũingĩ cininwo bũrũriinĩ. Arĩa mahutĩtio nĩ wĩki naĩ wa “Anglo Leasing” na wa “Goldenberg” nao nĩ marerwo kaingĩ merutũrũre mawĩrainĩ mao na maga kwĩrutũrũra mabutwo wĩra nĩ Mũgathe Mwai Kĩbakĩ. Amwe a arĩa marorio merutũrũre mawĩrainĩ mao nĩ ta mũnini wa mũtongoria wa bũrũri, Moody Awori, na mũrũgamĩrĩri wa watho bũrũriinĩ, Amos Wako, hamwe na angĩ me gatũ thirikariinĩ ta Mwandĩki wa Gũtũũra na Mũtongoria wa aruti wĩra a thirikari, Francis Mũthaũra, na angĩ anyinyi.
Nao arĩa marĩkĩtie “kwĩrutũrũra” mawĩrainĩ mao nĩ Mũtabania wa Rũhonge rwa Igĩna, David Mwĩraria, Mũtabania wa Rũhonge rwa Ũhoti, Kĩraitũ Mũrũngi, na Mũtabania wa rũhonge rwa Gĩthomo, Burobetha George Saitoti. Nake ũrĩa warĩ Mũtabania Thingirainĩ wa Mũtongoria wa Bũrũri Rũhonge rwa Ũigi Thayũ na Wathani wa Icigo, Chris Mũrũngarũ, nĩ aatunyirwo gĩturwa gĩake rĩrĩa Mũgathe Kĩbakĩ erĩga kũbuta Atabania othe a honge mwanya cia thirikari arĩa maatongoretie aregani na Kĩambi Watho Kĩerũ, aingĩ ao me a kĩama kĩa LDP, matongoretio nĩ Raila Odinga.
Nake John Gĩthongo nĩ oimbũrĩte ũici na wĩhurĩria ũrĩa oimbũririe rĩrĩa aarĩ Mwandĩki wa Gũtũũra thingiraini wa Mũtongoria wa Bũrũri. Na cio ngathĩti cia Kenya itongoretio nĩ ngathĩti ya Nation, nĩ itambĩtie ũmbũri ũcio wa Gĩthongo tuucoinĩ tuothe twa bũrũri.
Ũhoro wa mbaara ya ũici na ngero cia ũhuria wa igĩna cia mũingĩ ũrĩa wambĩrĩirio nĩ thirikariinĩ ya Mwai Kĩbakĩ rĩu nĩ ta wĩ mũcomoku mokoinĩ ma Kĩbakĩ na ma thirikari yake na ũkoyererwo nĩ magathĩti ta BBC, magathĩti ma bũrũri wa Kenya, Bengi ya Thĩ, hamwe na arũgamĩrĩri a mabũrũri ma thĩ cia na nja, na makĩria mũno arũgamĩrĩri a Kwa Ngeretha, Njĩrĩmani, na Amerika.
Ũguo nĩ ta kuga, o harĩa bũrũri witũ wa Kenya ũtũire kuma twĩ rungu rwa thirikari ya Mũgathe Jomo Kenyatta na ya Mũgathe Daniel Arap Moi, nĩ tũcokete o ho rĩngĩ thutha wa kũgeria na kũbacia mũgarũrĩre wa ikinya na mũinĩre. Na njĩra nguhĩ, nĩ tũrĩkĩtie gũcokerera rũciũ!
Mbaara Thingirainĩ wa Wathani
Nĩ kũroneka wega atĩ Thingirainĩ wa Wathani, State House, nĩ gũkoretwo na mbaara ya ikundi mwanya mwanya, no iria ciũĩkaine mũno nĩ igĩrĩ. Gĩkundi kĩmwe gĩa icio igĩrĩ gĩtongoretio nĩ Kĩraitũ Mũrũngĩ, Chris Mũrũngarũ, na David Mwĩraria, na kĩo gĩa kerĩ gĩtongoretio nĩ Joe Wanjui, Njenga Karume, John Mĩchũkĩ, na Stanley Mũrage.
Ĩndĩ ikundi ici cierĩ ti cio ikoretwo na mbaara cika. Bengi ya Thĩ, Barũthi wa kwa Ngeretha, wa Njĩrĩmani, na wa Amerika, nao nĩ makoretwo mbaarainĩ ĩyo na njĩra ya ngunguĩ, o na gũtuĩka nĩ moimĩrĩtie mbaara ĩyo yao kĩharo, ta rĩrĩa thirikari ya Tonĩ Mburĩa ĩrũmĩrĩirwo nĩ thirikari ya Njonji Gĩthaka ciĩrĩga gũtunya Chris Mũrũngarũ kĩbandĩ gĩa gũtonya mabũrũri mao (visa), na rĩrĩa mabarũthi macio morĩtie thirikari ya Kĩbakĩ ĩnine ũici bũrũriinĩ.
Gatagatĩ ka mabũrũri maya matatũ, Ngeretha, Njĩrĩmani, na Amerika, bũrũri wa Ngeretha nĩ guo ũkoretwo na mbaara nene thingirainĩ wa wathani Kenya, gũkĩra macio mangĩ mothe. Na mbaara ĩyo ya ngeretha ĩrandirikania ũrĩa mbaara ya wĩyathi ĩrĩa yatongoretio nĩ Mau Mau yarũirwo nĩ Ngeretha.
Komerera
Rĩrĩa thirikari ya gĩkoronĩ yaremirwo nĩ kũnina mbaara ya Mau Mau thutha wa kũhingĩra Agĩkũyũ, Amerũ, na Aembu ciugũinĩ ta Manyani, Mageta, na ingĩ nyingĩ hamwe na gũita njamba cia Mau Mau na mĩkanda, kũhingĩrĩria Agĩkũyũ othe arĩa mataarĩ athamie icagiinĩ, hamwe na kũgayũkania mũingĩ, nĩ yoire ikinya rĩngĩ rĩa kũgayania Mau Mau nĩ guo ĩhootane. Yagayũkanirie Mau Mau na njĩra ya kũrĩha mĩitũ yetagwo Komerera ĩingĩre mĩtitũ ĩĩtuĩte ta Mau Mau nĩ guo ĩmaiye thiri na ĩmenyithie thirikari ĩyo ya gĩkoronĩ. Na nĩ ma Komerera nĩ cio ciatũmire thiri cia Mau Mau imenywo nĩ thirikari ya gĩkoronĩ, na mũicoinĩ itungati nyingĩ cia Mau Mau igĩikio ngono na igĩitwo na mĩkanda kana igĩthamio.
Komerera Thirikariinĩ Thutha wa Wĩyathi
Thirikari ya gĩkoronĩ o na yarekia gĩtũrwa kĩa wathani Kenya 1963, ndĩatigire kũgĩa bata na gũkama ũtonga wa bũrũri witũ. Thirikariinĩ ya Mũgathe Jomo Kenyatta kwarĩ icerũ cia thirikari ya Ngeretha, na kĩmwe gĩa icerũ icio kĩarĩ Bruce MacKenzie, Mũtabania wa Rũhonge rwa Ũrĩmi. Ta wĩyũrie kana gĩcerũ kĩu nĩ kĩngĩetĩkĩririe itungati cia Mau Mau icokerio ithaka iria ciatunyĩtwo hĩndĩ ya mbaara. Na yo thirikari ya Mũgathe Moi no yarĩ na icerũ ta icio, na ya Mũgathe Kĩbakĩ o ta guo.
Gĩthongo nĩ Komerera Ĩmwe ya Ngeretha?
Chris Mũrũngarũ hamwe na Kĩraitũ Mũrũngũ eerĩ nĩ magwetete atĩ Gĩthongo aarĩ gĩcerũ gĩa thirikari ya Ngeretha, na nĩ kĩo aaneaga Edward Clay, barũthi wa kwa Ngeretha, thiri iria oimbũragia thirikariinĩ e Mwandĩki wa Gũtũũra Thingirainĩ wa Mũtongoria wa Bũrũri. Mũrũngi oigĩte Gĩthongo aaneaga Edward Clay thiri icio mbere wa kũnengera Mũgathe Mwai wa Kĩbakĩ, ũrĩa arutagĩra wĩra (kĩũria kĩa 33).
Ũtanatua cira kana Gĩthongo nĩ komerera kana ti komerera ya thirikari ya kwa Ngeretha no nyende wambe wĩthomere rũgano rũrũ rwĩ haha mũhuro na thutha wĩtuĩre cira we mwene.
Tene mũno itũũrainĩ rĩa Mwĩyetheri, nĩ kwarĩ mũrogi warĩ ngumo nene wetagwo Karoga Ngunũ, na nĩ kwarĩ mũici ũmwe nake warĩ ngumo nene wetagwo Mũici Kaguarũ. Mũtongoria wa itũũra rĩu nake etagwo Mwathi Mwega. Nĩ kwarĩ watho wa itũũra wahetwo gĩtĩyo mũno woigaga atĩ kũrogana kana kũiya nĩ mo maarĩ mahĩtia marĩa manene mũno itũũrainĩ rĩu. Ĩndĩ o na kũhana ũguo, gũtirĩ mũndũ wetĩkĩrĩtio kũnyita mũici kana mũrogi tiga Mwathi Mwega kana thigari cia itũũra rĩu cietagwo Thayũ Thayũ.
Watho wa kerĩ warĩ atĩ o mũndũ o wothe angĩonire mũrogi kana mũici makĩruta wĩra wao mũru wa kũiya kana kũrogana, nĩ aagĩrĩirwo kũmenyithia Mwathi Mwega kana thigari cia Thayũ Thayũ nĩ guo irute wĩra wa cio wa kũnyita mũici kana mũrogi na kũmũtwara igotiinĩ rĩetagwo Gũkua na Kũhona. Na guo watho wa gatatũ warĩ atĩ wĩki naĩ wothe wa itũũra rĩa Mwĩyetheri no mũhaka ũcirithanĩrio itũũrainĩ rĩu na ndũngĩaneanirwo itũũrainĩ rĩngĩ, o na gũtuĩka nĩ kuoĩkaine atĩ matũũra mangĩ marĩa maariganĩtie na Mwĩyetheri nĩ maarĩ magoti hamwe na thigari. Mũndũ angĩanyitirwo na mahĩtia, acirithagio nĩ igoti rĩa Gũkua na Kũhona, na oneka nĩ we mũhĩtia agatuĩrwo irĩhi kana thĩnjo mwanya mwanya kũringana na ihĩtia rĩake. Ĩndĩ angĩanyitirwo na ĩhĩtia rĩkonainie na kũrogana kana ũici atuagĩrwo kũgaragario na mwatũ ũiyũire njũkĩ mũingĩ wothe wa itũũra wĩroreire.
Mũthenya ũmwe Mũici Kaguarũ nĩ onire Karoga Ngunũ agĩthagathaga ũrogi wake na akĩũhitha gĩtinainĩ kĩa mũtĩ wa mũtongu mũgũndainĩ wake. Mũici Kaguarũ akĩnyitwo nĩ rĩciria atĩ nĩ aagĩrĩirwo nĩ kũiya ũrogi ũcio nĩ guo ahonokie arĩa mũrogi eharagĩria kũroga. No agĩcoka akĩririkana atĩ watho wa itũũra rĩake woigĩte mũndũ o wothe angĩonire ũngĩ akiuna watho wa itũũra amenyithie Mwathi Mwega kana thigari cia itũũra iria cietagwo Thayũ Thayũ nĩ guo irute wĩra wa cio.
No Mũici Kaguarũ nĩ oyaine na mũtongoria wa itũũra rĩariganĩtie na rĩa Mwĩyetheri, rĩetagwo Kahocia Tũngĩ. Mũtongoria ũcio wa itũũra rĩu nake etagwo Guoko Kũraya. Na kwa ũguo Mũici Kaguarũ agĩciria handũ ha aheithie thigari cia Thayũ Thayũ ngumo atĩ nĩ cio cianyita Karoga Ngunũ ekũiya ũrogi ũcio athiĩ na guo kwa mũtongoria wa Kahocia Tũngĩ amũhe ũhoro wĩ wothe na acoke amwĩtie ũrangĩri tondũ nĩ oĩ wega atĩ mũtongoria wa itũũra rĩake nĩ angĩamũtwarithirie igotiinĩ angĩamenyire atĩ nĩ oinĩte watho wa itũũra rĩake. Kwerĩkanaga atĩ kĩndũ Mwathi Mwega ahete gĩtĩyo mũno gũkĩra iria ingĩ ciothe no mawatho ma itũũra, na amarũmagĩrĩra ndemwa kwa ndemwa.
Mũici Kaguarũ ningĩ nĩ endaga kwĩrĩhĩria tondũ nĩ ekũaga atĩ Karoga Ngunũ nĩ we warogete ithe kinya akoinĩka magũrũ meerĩ. Hamwe na ũguo, Mũici Kaguarũ nĩ oĩ atĩ Guoko Kũraya, mũtongoria wa itũũra rĩa Kahocia Tũngĩ, ndahete Mwathi Mwega, mũtongoria wa itũũra rĩa Mwĩyetheri, gĩtĩyo tondũ nĩ agiragio gũtuĩra mbũri ciake mĩrĩyo rĩrĩa itũũra rĩake rĩarĩ na ng’aragu. Kwa ũguo Mũici Kaguarũ ndarĩ na nganja atĩ Guoko Kũraya nĩ ekũmũrangĩra na amũhe ũikaro itũũrainĩ rĩake kinya marakara ma Mwathi Mwega mamũthire kana marikarikĩre.
Nĩ agĩkinyũkirie na ikinya rĩake rĩa ũici njorua kinya agĩkinya mũtĩinĩ wa mũtongu harĩa Karoga Ngunũ aahithĩte ũrogi o na gũtuĩka karoga Ngunũ o na ndakinyũkĩtie makinya matatũ kuma aahitha ũrogi wake. Ngumo ya Mũici Kaguarũ yoimĩte mũcemere wake tondũ gwatuĩkaga nĩ aiyaga mũndũ arũngiĩ na agethiĩra na mũiywo ndamenye tondũ we ndakubagia agĩthiĩ. Nĩ akĩiyire ũrogi na akĩhiũka ategũkubia erekeire kwa Guoko Kũraya. Ĩndĩ Mũici Kaguarũ ndaarĩ na mũnyaka, tondũ mũkoroko wake nĩ watũmire ehithe rũcinĩ rũmwe kuma kanyũmbainĩ ga kwĩhitha karĩa aheirwo nĩ Guoko Kũraya athiĩ akarore kana karoga Ngunũ nĩ aahithĩte ũrogi ũngĩ mũtonguinĩ aũiye. O aingĩra itũũrainĩ rĩa Mwĩyetheri nĩ onirwo nĩ mũthigari ũmwe wa Thayũ Thayũ, agĩikio ngono, na agĩtwarĩrwo Mwathi Mwega. Anyitwo athire agĩciragia nĩ ũrogi wa Karoga Ngunũ wamũnyitithia, tondũ gwatuĩkaga mũrogi ũcio angĩecirĩirie mũndũ ũrũ mũndũ ũcio omanagĩrĩra o hau kinya akamũkora ho kana akamũtũmanĩra. Kwa ũguo anyitwo o na ndamenyaga aroretio kwa Mwathi Mwega, eciragia aroretio gwa Karoga Ngunũ. Agĩthire akĩinainaga ta thaara agĩthaithaga mũthigari, “ndagũthaitha ndũkandware gwa Karoga Ngunũ, o na kaba ngohwo”.
Mwathi Mwega ndarĩire marĩgu atwarĩrwo Mũici Kaguarũ no mũingĩ etire mũcamanio o mũthenya ũcio. Nĩ amenyithirie mũingĩ mahĩtia ma Mũici Kaguarũ na akĩamba akĩmũkumia nĩ ũndũ wa kũhonokia arĩa Karoga Ngunũ endaga kũroga. Nĩ ũndũ wa gĩĩko kĩu kĩega, Mũici Kaguarũ akĩheo ng’ombe ithatũ cia iria. Thutha wa ũguo akĩmũnengerana igotiinĩ na agĩtuĩrwo kũgaragario na mwatũ mũingĩ wothe wa itũũra wĩroreire nĩ ũndũ wa kuna watho na njĩra ya kũruta thiri cia itũũra na gũcitwarĩra mwathani wa itũũra rĩngĩ handũ ha kũmenyithia thigari cia Thayũ Thayũ kana Mwathi Mwega. O hwaĩinĩ wa mũthenya ũcio aanyitirwo, Mũici Kaguarũ akĩgaragario na mwatũ mũingĩ wothe wa itũũra rĩake wĩroreire. O na ndakoretwo ainũkia kĩheo gĩake kĩa ng’ombe ithatũ cianeirwo igoti na rĩo rĩkĩnengera mũtumia wa Mũici Kaguarũ, ũrĩa warĩ ũmwe wa arĩa meyoneire akĩgaragario na mwatũ.
Kĩũria nĩ gĩkĩ: Tondũ Mũici Kaguarũ nĩ eekĩte wega nĩ kũhonokia arĩa Karoga Ngunũ eendaga kũroga kinya akaheo ng’ombe ithatu cia iria nĩ gĩĩko kĩu kĩega ũguorĩ, nĩ aagĩrĩirwo nĩ gũtwarwo igotiinĩ na gũtuĩrwo agaragario na mwatũ ta ũguo eekirwo?
Itua nĩ rĩaku we mũthomi wa rũgano rũrũ. Niĩ no itemi ngũnyitaga.
Ahootani a mbaara ya Thingira wa Wathani
Tũgĩcokerera cia mbaara Thingirainĩ wa Wathani Kenya, reke twĩyũrie kana nĩ kũrĩ gĩkundi kĩhotanĩte. O na gũtuĩka nĩ kũroneka gĩkundi kĩrĩa gĩtongoretio nĩ Joe Wanjui, Njenga Karume, John Mĩchũkĩ, na Stanley Mũrage nĩ kĩo kĩhotanĩte, mũhotani mũnene nĩ Barũthi wa kwa Ngeretha na arĩa arũgamĩrĩire. O hĩndĩ ĩyo Mũrũngi na Saitoti marerutũrũra mawĩrainĩ mao na mo magathĩti hamwe na ma NGO makĩũria Mũnini wa Mũtongoria wa bũrũri, Moody Awori na angĩ merutũrũre mawĩrainĩ mao, thirikari ya Kenya nĩ ĩrahũrire kĩrore ĩretĩkĩria thigari cia Ngeretha kwĩrutagĩra ndathano na megangaro mangĩ ma gĩthigari gĩcigoinĩ kiumĩte Laikipia gĩgakinya Archer’s Post, Isiolo.
Thigari icio cia Ngeretha nĩ ithitĩtwo nĩ aikari a gĩcigo kĩu atĩ nĩ ikomaga na atumia na airĩtu a gĩcigo kĩu na hinya, na nĩ kĩo thirikari ĩraregete gũciĩtĩkĩria kwĩgangarĩra na kwĩrutĩra ndathano gĩcigoinĩ kĩu kinya mateta ma aikari kuo mathikĩrĩrio, na cira wao ũtuo. Rĩu thirikari ĩgĩkĩra kĩrore o na ndĩnagweta ũhoro wĩgiĩ mateta ma acio makometwo nao na hinya. Ũhotani ũkĩrĩ wa ũ? Nĩ kĩĩ kĩragiria Maina Kĩai na ateteri a mawatho ma ũmũndũ marie icio?
Ũhootani wa Ngeretha Kenya: Gĩcunjĩ gĩa Kerĩ
O hau ũhoro wa wĩtĩkĩria ũcio wa thigari cia Ngeretha kwĩrutĩra ndathano gĩcigoinĩ kĩu twagweta ũrĩ, no ho harĩ ũhoro wa Barũthi wa kwa Ngeretha akiuga atĩ thirikari yake nĩ ĩgũteithĩrĩria thirikari ya Kenya gwetha na gũcokia mbeca iria ihithĩtwo mabengi ma kwa Ngeretha. Kwaroka gũkĩa, magathĩti makĩmenyithania atĩ mũcamanio wa kũririkana Njamba Nene ya Mau Mau na Bũrũri, Dedan Kĩmathi, nĩ waimirwo marũa itũũrainĩ rĩa Kahigainĩ, Nyĩrĩ, kũrĩa waharĩirio gũcamanio mweri 18 wa Mũgetho kũririkana mũthenya ũrĩa Kĩmathi aitirwo nĩ thirikari ya Kenya ya gĩkoronĩ.
Mũthũano wa mũteng’erio na mũteng’erania hamwe na ithũngũtha rĩa mũkami na mũkamwo rĩu gĩciĩrorerei, na wa kũingĩra aingĩre nĩ amu mũgithi nĩ mumu ceceni! Ũhotani wa Ngeretha gĩcunjĩ gĩa kerĩ nĩ ruo rwĩmbo rũrĩa rũrĩ igũrũ bũrũriinĩ witũ.
Kũhootana Ngũĩ no Kũhootwo Mbaarainĩ
Reke tũkiuge atĩ nĩ ma mbaara ya ũici na wĩhurĩria nĩ irathiĩ na mbere na aingĩ nĩ megũcirithio. Ũguo nĩ wega o na niĩ ngũga ũici ũninwo Kenya na arĩa ahĩtia macirithio. Ĩndĩ ateti amwe a arĩa maroiga ũici ũninwo na angĩ maroiga o na rĩu atabania amwe arĩa agwete ũiciinĩ wa Anglo Leasing merutũrũre mawĩrainĩ mao, rĩu ningĩ maroiga ũici ũrĩa wagĩrĩire kũhũranwo na guo nĩ wa Anglo Leasing no ti wa Goldenberg, kana wa ũtuĩria wa Ndũng’ũ wa Ithaka, o na gũtuĩka macio nĩ mo marĩkĩtie gũtuĩrio na nĩ mo makuĩte mbũri tatha! Ateti acio maroiga ũguo thutha wa kũmenya atĩ nao me hakuhĩ kũnyitĩrwo ũici wao wa hĩndĩ ĩrĩa Moi aarĩ njũng’wainĩ. Kaĩ kũrĩ ũici na kaũci?
Ũngĩrora ũhũrani wa mbaara icio twagweta haha rũgongo wega, no wone o na kũngĩkorwo na gĩkundi kĩmwe kĩrakũngũĩra ũhootani, kĩhootanĩte o ngũĩ, na kĩo gĩkombe kĩa ũhootani wa mbaara gĩgathiĩ na Ngeretha. Macũngĩrĩro, thigari cia kwa Ngeretha no irathiĩ na mbere kwĩgangarĩra ng'ũndũinĩ citũ, nao ateti a mwena na mwena no marathiĩ na mbere na mbaara ciao cia ngũĩ.
Thaaai!


text:
Ũteithio Kũrĩ Famĩlĩ
Famĩlĩ no ĩkorũo arĩ handũ ha wendo na ha kũũrĩra mĩtangĩko ya o mũthenya. No ũtũme ũndũ ũcio ũhoteke famĩlĩ-inĩ yaku na njĩra ya kũhũthĩra ũtaaro wa Bibilia.
Aciari & Arĩa Mahikanĩtie
Mathĩna ma Mbeca na Mathiirĩ—Hihi Bibilia no Ĩgũteithie?
Mbeca itingĩgũra gĩkeno, no motaaro mana ma Bibilia no magũteithie ũrĩa ũngĩhũthĩra mbeca ciaku.
Rutaga Ciana Ciaku Mĩtugo Mĩega
Hihi mwana waku nĩ oĩ ma ĩgiĩ ngomanio? Wĩrute mawoni ma Ngai na ũmenye ũrĩa ũngĩteithia mwana waku.
Andũ Ethĩ
Jesu Kristo Nũũ? (Gĩcunjĩ gĩa 3)
Onanirie atĩa na njĩra nginyanĩru ngumo ya hinya na tha?
Ingĩhiũrania Atĩa na Mĩtangĩko?
Maũndũ matano no magũteithie nĩguo ũteithĩke handũ ha gũthĩnĩka nĩ ũndũ wa gũtangĩka.
Ciana
Haarĩria Ũrĩa Ũgacokia
Nĩ maũndũ marĩkũ mana mangĩgũteithia kũhaaragĩria macokio maku?
Tũũra Ũcũthĩrĩirie Kĩheo! (Rwĩmbo Na. 24)
Ũkĩina rwĩmbo rũrũ, wĩcirie ũrĩa ũtũũro ũgaakorũo ũrĩ mwega thĩinĩ wa Paradiso.


text:
Ũtukũ Gũtukũrwo nĩ Tawa
Ugai ĩ tha..
Nĩ ma bũrũri wa Nyagwitũ warĩ na ũhoro. No itũũrainĩ rĩa Gaikiamĩtĩ, rĩrĩa rĩarĩ itũũra inene mũno bũrũriinĩ wa Nyagwitũ, nĩ kuo ũhoro wamatĩire. Mũingĩ wa itũũra rĩu na wa matũũra mangĩ ma hakuhĩ, nĩ waregeire kĩharoinĩ kĩa wĩyathi mũthenya ũcio. O na gatuma gatumana kĩharoinĩ na bũrũriinĩ wothe mũthenya ũcio wa Mwendandũ, Mũingĩ no tũtutu wathugundire kũringana na ciama iria warũmagĩrĩra, na ũgĩthiĩ na mbere na ndereti ciĩgiĩ gĩthurano kĩa ũikarĩri wa njũng’wa.
Amwe moranagia atĩrĩ, hihi mũrimũ ya Gwakwo na wa Kũhũyũka nĩ ĩkũninwo bũrũriinĩ wĩtũ nĩ atongoria aya maretha njũng’wa, narĩ mĩrimũ ĩyo ĩtunye nduma bũrũri ũthiĩ na mbere? Angĩ nao moranagia atĩrĩ, kaĩ Wainegene ekũnegenia inegene handũ ha kũnina inegene rĩu rĩake? Nao angĩ makahana ta arĩ gũcokeria acio kĩũria na kĩũria kĩngĩ makoria atĩrĩ, kaĩ hihi Wainegene atanogaga kanua tondũ atũũra na inegene mĩaka ĩtano na no aranegena kinya ũmũthĩ?
Kamwana kamwe kanini karĩ gĩtutuinĩ hakuhĩ na Mwendandũ gakiuma mĩeũ gagĩĩthũaga mũtwe na guoko kwa ũmotho na karĩkia kuma mĩeũ gakĩũria atĩrĩ, hihi mũndũ wa inegene angĩka atĩa angĩnengerwo njũng’wa kana no kũmĩnegenia akĩmĩikarĩra na akĩmĩũkĩrĩria ũtukũ na mũthenya?
Mũingĩ ũrĩa waiguire kĩũria kĩu gĩa kamwana ũkĩĩng’aũrĩra na mĩtheko, ũgĩcoka ũgĩkira ki.
Nake mũtumia ũmwe warĩ mũkũrũ warũgamĩte na mũtirima wa mũkwanjũ aũnyitĩte na moko meerĩ akehanda na guo agacoka akaigĩrĩra kĩreru mokoinĩ macio make nake akiuga, inegene maita inegene no inegene, agĩcoka agĩikara thĩ o anyitĩte mũtirima wake na aigĩrĩire kĩreru o mokoinĩ marĩa make manyitĩte mũkwanjũ.
Kĩharo gĩgĩkira ngiria gwa kahinda ta ka ndagĩka ithatũ ũguo. Kĩrĩa kĩaiguĩkaga no mĩthiĩre na mĩkinyũkĩrie ya mũingĩ ũrĩa wathiaga na mbere na gũthugunda tũtutu twa ndundu mwanya mwanya.
O hĩndĩ ĩyo nĩ guo o rĩmwe matawa marĩa merĩ ma Mwendandũ magwatire me harĩa amaigĩrĩire kamethainĩ gatagatĩinĩ ga kĩharo hakũhĩ na harĩa arũngiĩ. Hatirĩ mũndũ wonirwo akĩgwatia matawa macio nĩ ta maya magwatire o ũguo me moiki. Matawa macio makanaga nĩnĩmbĩ ndune no mo marĩ ma rangi mwerũ. Nĩnĩmbĩ cia mo ciagayũkanĩte maita maingĩ ũũ atĩ cionekaga ta cioimaga matawainĩ kĩrũndo, o na gũtuĩka matawa marĩ merĩ tu.
Matawa macio meerĩ marĩ manyitanu na monekaga ta moyagwo na igũrũ nĩ guoko kwa mũndũ ũtonekaga makahana ta maya maikaraga makĩreraga rĩerainĩ na rĩrĩ rĩngĩ ningĩ magacoka methainĩ. No magegania ma matawa macio o na makĩreraga rĩerainĩ marĩ ma ũtheri tondũ ũtheri ũcio nĩ wahunjaga kĩharoinĩ kĩa wĩyathi gĩothe o na gũtuĩka matawa macio matiarĩ manene. Rĩu kĩharo kĩu gĩ gĩothe kĩahanaga ta mũthenya nĩ ũtheri ũrĩa woimaga matawainĩ macio.
Ningĩ rugarĩ wa matawa macio nĩ wakenagia mũingĩ na gũtirĩ warĩ kĩharoinĩ kĩu wacokire kũinaina nĩ ũndũ wa heho. Marĩ matawa merĩ ma magegania.
Mũgambo wa mũtumia ũmwe warĩ hakuhĩ na matawa macio ũkĩiguo kĩharoinĩ gĩothe ũkiuga:
Ũtukũ ũrĩ gũtukũrwo nĩ matawa merĩ ma Mwendandũ!
Na guo mũingĩ ũkĩambĩrĩria gũkuhĩrĩria harĩa matawa macio marĩ, na kwoguo wathiaga na harĩa Mwendandũ arũngiĩ na arũmĩrĩri ake kĩharoinĩ gatagatĩ. Arĩa marĩ gĩtutuinĩ kĩu makĩambĩrĩria kuga ngemi iria ithano cia kahĩĩ. Ngemi ikĩgamba ta ngwa kĩharoinĩ, na thutha wa ngemi mũingĩ ũtongoretio nĩ ngũi ithatũ cia airĩtu ũkĩambĩrĩria kũina rwĩmbo rwa mũgate wa maendeleo ta ũũ:
Tũtũire tũrĩaga nawe
Mũgate wa maendeleo
Na rĩrĩa waigua ihu nĩ rĩaku
Mwanake ũkaragaria maitho
Kawĩra gaka gathiĩ na mbere
O ta karĩa karutagwo nĩ awa
Tondũ kawĩra kega ka mũingĩ
Mwanake kagunaga o mũingĩ
Tũkũina kazi iendelee
Na tũcokere iendelee
Nĩ amu rĩrĩa inaendelea
Mwanake ciana no irathoma
Mwanake mwanake ikia mũtĩ
Na ũikie mũtĩ ũkĩmenyaga
Ya gwĩthurĩra ndĩrĩ gorwe
Mwanake thurana na ũgĩ
Kairĩtu kairĩtu ngatha ĩno
Kairĩtu kairĩtu ngatha ĩno
Kairĩtu kairĩtu ngatha ĩno
Wa Ngai ndũrĩ mũgarũri
Rĩrĩa rwĩmbo rũu rwamatire mũno tondũ rwainagwo rũgĩcokeragwo, no guo itutu ciaharaganire kĩharoinĩ kĩa wĩyathi. Itutu icio ciaharagana gũtiacokire kũmenyeka rĩngĩ mũingĩ warũmagĩrĩra mũtongoria ũrĩkũ kana kĩama kĩrĩkũ. Mũingĩ ũrĩa warũmagĩrĩra Wainegene na Wamũciĩ wothe ũgĩtukana na ũrĩa warũmagĩrĩra Mwendandũ na ũkĩingĩra rwĩmboinĩ rũu.
Kwaria ma ti mũingĩ wothe wainaga rwĩmbo rũu o na gũtuĩka nĩ wakuhĩrĩirie harĩa rwainagĩrwo. Kũrĩ amwe arĩa marĩ arũmĩrĩri a Wainegene na Wamũciĩ matangĩainire rwĩmbo rũu o na rũmatĩte ũguo rwamatĩte. No ũguo ti kuga nĩ marĩ na mahĩtia tondũ wĩyathi wa gwĩthurĩra wahunjĩte bũrũriinĩ wothe kuma Mwendandũ aikarĩra njũng’wa mĩaka ĩtano yathirĩte. Gũtikĩrĩ mũndũ o na ũmwe weragwo arũmĩrĩre mũtongoria ũyũ kana ũrĩa na hinya.
Wainegene o na ndakoretwo akinya kĩharoinĩ kĩa ndege matawa magĩakana kĩharoinĩ kĩa wĩyathi na itutu cia mũingĩ ikĩharagana.
Ririkana gatuma gagĩtumana Wainegene nĩ akoretwo ehoya kũrĩ arũmĩrĩri ake ambe ateng’ere mũrĩmo nĩ guo igongona rĩa kwanĩrĩra ahootanĩri othe a iturwa cia thingira rĩgĩkinya thutha wa thikũ ithatũ akoima na ya mũrĩmo nĩ guo hihi athaganwo nĩ andũ kwa ũingĩ ta ũrĩa Tĩba na Mwendandũ mathaganĩtwo kabere o hĩndĩ ta ĩyo ya gĩthurano kĩa ũikarĩri wa njũng’wa. Wainegene atũũraga na thuti ya gũthaganwo nĩ mũingĩ kuma hĩndĩ ĩyo.
Rĩrĩa mumo wa Wainegene ũrĩa watigĩtwo kĩharo kĩa wĩyathi wonire itutu cia mũingĩ ikĩharagana na mũingĩ ũgĩtukana na arũmĩrĩri a Mwendandũ rwĩmboinĩ rwa mũgate wa maendeleo, no guo mũtongoria wa mumo ũcio atarirwo ahũrĩre Wainegene thimũ atanaingĩra gatege ga gũthiĩ mũrĩmo.
Mũthenya ũyũ wa Mwendandũ anga ndwarĩ mwega na Wainegene. Akoretwo ageria gũthiĩ mũrĩmo maita merĩ mũthenya ũcio, rĩa mbere agĩcokera Uganda na rĩu ningĩ nĩ anyitire thimũ ya makara kuma kwĩ muno wake ũkĩmũmenyithia cia magegania marĩa marĩ kĩharoinĩ kĩa wĩyathi. Wainegene no kũingĩra aingĩrire gĩkariinĩ gĩake kĩa hama na agĩkĩhamũrithia o rĩngĩ kĩgarũrũke na kĩerekere kĩharoinĩ kĩa wĩyathi. Makari ma kũmumagaria na mo makiuma hama ya Wainegene thutha mahurĩtie rũkũngũ o ta yo.
Nĩ ũndũ wa mĩnoga ya mũthenya ũcio, Wainegene, kana Pentagon DM Wainegene (PDMW) na rĩtwa rĩngĩ, akĩra ndereba amũkĩrie makuhĩrĩria kĩharoinĩ kĩa wĩyathi, na akĩrĩa ngoi enyitĩte thĩa cierĩ cia mũtwe wake, ũrĩa rĩu warĩ mĩtwe ĩĩrĩ mĩnyitanu ta ũrĩa amenyithĩtie mũingĩ rũcinĩ rwa mũthenya ũcio.
Na ruo rwĩmbo rwa mũgate wa maendeleo rwamatĩte kũmata kĩharoinĩ kĩa wĩyathi. Ngemi, ihũni, na ndarama ciaiguĩkaga ta ici cianyitanagĩra rĩerainĩ ĩkamatia rwĩmbo kũmatia. Amwe mainaga manyitanĩte moko, arĩa angĩ mainaga kĩrũgarũgo, nao arĩa akũrũ makinyũkagia makinya merĩ mwena na mwena na rĩngĩ makoina maru hanini ikinyainĩ rĩa gatatũ, ta ũrĩa mwomboko wainagwo. Handũ ha heho mũingĩ wonekaga ũgĩtinia thigino na njara.
Wamũciĩ hĩndĩ ĩyo nĩ akoretwo ora mĩmero akĩgeria gwĩta mumo na arũmĩrĩri ake moime rwĩmboinĩ akamamenyithie wa kĩama kĩngĩ oigaga kĩarĩ hakuhĩ kuoneka. No arũmagĩrĩrwo nĩ andũ anini na mathiathia hanini ningĩ magacoka rwĩmboinĩ ta kũndũ rwĩmbo rũu rwamanyuaga hinya kinya makaremwo nĩ kuma ho. Kwoguo nĩ akenire mũno rĩrĩa onire makari ma Wainegene macoka kĩharoinĩ, o na gũtuĩka ndakenagio nĩ mwĩyato kana mĩtugo ya Wainegene tondũ Wainegene amenyerete kũmwĩtaga gatigiri gatarĩ njũng’wa kangĩhota kwĩyonera. Wainegene eyataga atĩ we arĩ mbarathi ya mahenya, na gũtirĩ mbarathi ĩngĩ onaga kĩharo narĩ maguthũrane mathakoinĩ ma gwetha njũng’wa na yo.
Wainegene na Wamũciĩ ningĩ matũire na muku ngoroinĩ ciao kuma rĩrĩa icungwa rĩatũkanire icere kĩharoinĩ na gĩcere kĩmwe gĩkĩũra. Wamũciĩ oigaga gĩcere kĩu ti kũra kĩorire atĩ kĩoirwo nĩ Wainegene nĩ guo atĩ angĩtunywo kĩama gĩake gĩa icungwa igima agathondeka kĩama kĩngĩ gĩa icungwa kĩnuthu. Nake Wainegene oigaga atĩ no we wiki woĩ kũrĩa gĩcere kĩu gĩa icungwa gĩathire, no ndoimbũraga kwarĩ kũ. Muku wao erĩ wakiumaga icungwainĩ rĩu.
Makari ma Wainegene makĩrũgama hakuhĩ na harĩa rwĩmbo rwainagĩrwo Wainegene no gũkĩrio okĩragio no ndahotaga gũkĩra nĩ ũndũ wa mĩnoga. Okĩraga hanini no ageria kũhingũria maitho ningĩ akagonderera akainamia mĩtwe ĩrĩa yake ĩĩrĩ na akambĩrĩria kũng’orota. No mumo wake nĩ wahotire kũmũkĩria thutha wa ndagĩka ta igĩrĩ ũguo kuma makari makinye hau kĩharoinĩ. Mũnyaka wake nĩ atĩ ndonirwo nĩ mũingĩ agĩũkĩrio tondũ nĩ kũina wainaga.
Wainegene okĩra agĩkorire rwĩmbo rũmatĩte kũmata kĩharoinĩ kĩa wĩyathi. No handũ ha gũthiĩ harĩa mumo wake rĩu wathugundaga gĩtutu ndũkamenywo atĩ nĩ waingĩrĩte rwĩmboinĩ rwa mũgate wa maendeleo, athire hau hainagĩrwo. Na akinya hau rwĩmboinĩ akĩambĩrĩria gũtherũka ndeto ta iria erĩgĩte gũtherũka rĩrĩa aũrĩire nguo kĩharoinĩ mũthenya barigici.
Nĩ njũĩ mũroiga nĩ mũraina wega, Wainegene akiuga anĩrĩire, no niĩ nĩ njũĩ mũtiraina wega. Nĩ inyuĩ mwagiria nyingĩre gatege ndoiga nyambe njoke ndĩmũmenyithie atĩ nĩ mũrabacia rwĩmbo. Rwĩmbo rũrĩa mũngĩraina nĩ rwakwa ngĩnengerwo njũng’wa, no ti rũu mũraina rwa mũgate wa maendeleo, na nĩ maendeleo gũtarĩ. Mũgate ũcio mũrainĩra ũrĩagwo nĩ atare, na inyuĩ mũtirĩ amwe a acio atare. Wainegene akĩamba gũtinĩria mĩario yake hau eterere ĩnyitwo nĩ andũ na hihi matige kũina nĩ guo amahe ndeto ciake. No anini arĩa marĩ hakuhĩ maiguire mĩario ĩyo yake.
Nao aini rĩu nĩ manogete na mona Wainegene akĩenda kũmarĩria monire ũyũ wĩ mweke mwega wa kwamba kũhurũka, na kwoguo mainire o ibungo ingĩ igĩrĩ na makĩrĩkia kũina makĩambĩrĩria gũtheka nĩ ũrĩa mainĩte wega.
Mĩtheko yarĩ ya ndagĩka ta ithatũ, na hĩndĩ ĩyo Wainegene no etereire narĩ ahote gũikia koigo kangĩmũheithia njũng’wa. Mĩtheko yahũahũa Wainegene agĩkorora hanini, agĩcoka akĩambĩrĩria mĩario.
O ta ũguo ngũgwetete hĩndĩ ĩyo mũkũinaga, kwĩ na mĩhuhu mĩingĩ ĩranjambia nĩ ũndũ wa ciĩko itekĩte. Ngwenda kũmũmenyithia atĩ niĩ ndirĩ ũru na mũndũ, o na gũtuĩka amwe maroiga no ndĩmaikie korokoro kana kĩnyonga ingĩikarĩra njũng’wa. Mĩhuhu ĩyo nĩ ya maheni, na tondũ nĩ ndĩrarutire mandĩko marĩa twandĩkanĩire na aithĩramu mũingĩinĩ, rĩu ngwenda na inyuĩ mwĩre Mwendandũ arute mandĩkanĩro make na mũriũ, marĩa marandĩkanĩire atĩ nĩ we agatigĩra ũikarĩri wa njũng’wa thutha wa mĩaka ĩtano, ũikarĩri wa njũng’wa ĩno ya bũrũri ũtuĩke wa ndiganĩro.
Wainegene agĩtithia hanini agĩcoka agĩthiĩ na mbere, ningĩ rĩu nĩ menyete atĩ Mwendandũ arenda kũiyithia mĩtĩ ahũthĩrĩte ECK, no mumo wakwa ndũngĩmwĩtĩkĩria. Nĩ ngũmenyithia mumo wakwa ndũkanetĩkĩrie ũici ta ũcio wĩkwo bũrũriinĩ, na kwoguo ngwenda na inyuĩ mũgatũnyita mbaru hĩndĩ ĩyo tũkĩregana na ũici ũcio. Mũngĩona ndahotwo gĩthuranoinĩ gĩkĩ, mũkamenya nĩ kũiywo kĩaiywo na mũke harĩa ngetana mũcamanio hĩndĩ ĩyo nĩ guo tũregane na ũici wa mĩtĩ twĩ hamwe.
Niĩ njaragia ma, Wainegene akiuga, na akĩamba gũtithia hanini, agĩcoka agĩthiĩ na mbere na mĩario. Aici acio maraiya mĩtĩ ya gĩthurano maramĩiya na karamu wabiciinĩ nene ya ECK, na erĩ ao nĩ a kuma gatagatĩinĩ ka bũrũri gũkuhĩ na kwa Mwendandũ na mũtongoria wao aretwo Ceri, ũmwe nake nĩ wa kuma gĩcũainĩ, na angĩ erĩ moimĩte gĩcigo kĩa rũgũrũ. Ngwenda Mwendandũ atwĩre kĩrĩa kĩratũma aiyithie mĩtĩ, na inyuĩ ngwenda mũnengere mĩtĩ yanyu yothe kinya muone nĩ ndaikarĩra njũng’wa nĩ guo ũici ta ũcio ũthire biũ bũrũriinĩ.
Hau nĩ ho ambire gũkinyia mĩario, agĩcoka akiuga etĩkĩrio ambe aguthũke mũrĩmo hĩndĩ ĩyo nĩ guo kamũira tũrĩma tuothe twa magathĩti twanĩrĩre ũhoro ũcio amahee akorwo akinya mũrĩmo. Ũhoro ũyũ ndamũhee nĩ mũhiũ, na wahota kũgucĩrĩria andũ ta mirioni ĩmwe moke mathagane kĩharoinĩ kĩa ndege ngiuma mũrĩmo. Mangĩka ũguo marĩ aingĩ biũ, gũtirĩ nganja njũng’wa nĩ niĩ ngaikarĩra, Wainegene akiuga na akĩrĩkia mĩario.
Wakamũira mumo wa Wainegene ugwetete ciugo hama na nyundo, Wainegene nĩ aingĩrĩte gĩkari gĩake na gĩgakũra kĩerekeire kĩharoinĩ kĩa ndege. Gĩatigire kĩahuria rũkũngũ, na thutha wa nuguta ta mĩrongo ĩĩrĩ mumo na arangĩri a wainegene nao magĩkũrithia makari mao matatũ makiuma Wainegene thutha. Makari macio no rũkũngũ matigire kĩharoinĩ, magĩthiĩ kinya makĩbuĩria.
Hĩndĩ ĩyo nĩ guo Mwendandũ arĩirie mũingĩ akĩwĩra, nĩ mwakĩyonera arĩa matarĩ wĩra marutaga tiga wa kanua gatheri na gwĩteng’erithia mĩrĩmo.
Mũtumia warĩ hau akĩũria na mũgambo wainainaga, wara ũyũ maroiga me na guo wa kuona andũ makĩiya mĩtĩ na karamu wabiciinĩ cia ECK mararutire kũ na ti o ogĩ arĩa merirwo atatũ a njata? Kai hihi inegene rĩa Wainegene rĩgũcarĩka maheni, mũtumia ũcio akĩũria na mũgambo o ũcio wainainaga agĩcoka agĩkira o rĩmwe etereire Mwendandũ athiĩ na mbere na mĩario.
Mwendandũ erire mũingĩ ũikare ũnyitanĩte na ndũkanetĩkĩrie bũrũri wao ũtinangio tũcunjĩ nĩ mũndũ ũrĩte njĩra kinya akeigĩrĩra mũtwe wa mũndũ ũngĩ mwĩrĩinĩ wake. Akĩrĩkia, Mwendandũ nĩ erire mũingĩ atĩ wamũhe mĩtĩ we nĩ egũthiĩ na mbere na kũrutĩra bũrũri wĩra, na aingate mĩrimũ ya Gwakwo na Kũhũyũka kaimana, na kazi iendelee.
Na rĩu nĩ njũĩ mũrĩ anogu nĩ kũina na gũthikĩrĩria mĩario mĩingĩ, ngwenda mũinũke niĩ njũkage arĩ niĩ kũrĩa mũrĩ kuma ũmũthĩ, nĩ amu nĩ ngwenda kuona ũrĩa wĩra ũrathiĩ na mbere matũũrainĩ manyu mothe. Nĩ ngatho nĩ gwĩkinyia kĩharoinĩ na gũkũngũĩra mũthenya ũyũ, Mwendandũ akiuga, na akĩrĩkia mĩario yake na akĩambĩrĩria gũthiĩ ngariinĩ yake.
Matawa marĩa merĩ na mo makĩambĩrĩria kũrũmĩrĩra Mwendandũ, no mũmakui ndonekaga. Matawa macio mahanaga ta maya maretwara harĩ Mwendandũ, o mamũrĩkĩte kĩharo gĩothe gĩkahana mũthenya.
Na guo mũingĩ no gũcokia wacokirie ngatho nĩ kũmĩrĩrio atĩ mĩrimũ ya Gwakwo na Kũhũyũka nĩ ĩkũninwo, na ũkĩambĩrĩria kũinũka o mũndũ na kwao. Gĩkundi kĩmwe gĩathire gĩkĩinaga ũũ:
Mwanake na kairĩtu ikiai mĩtĩ
Na mũikie mĩtĩ mũkĩmenyaga
Ya gwĩthurĩra ndĩrĩ gorwe
Andũ aitũ tũthure Mwendandũ
Kĩharo kĩa wĩyathi gĩgĩkira ngiria. Na cio nyoni ĩkĩambĩrĩria kũgamba nyurunyuru itarainĩ cia cio. Mũthenya wa Mwendandũ wathiraga gũgĩkĩa, no gĩkĩ kĩarĩ o kĩambĩrĩria kĩa wethi mĩtĩ, ũhoro mũingĩ warĩ o thutha.
Cokai haha Kiumia kĩngĩ mũtegete matũ ndĩmũganĩre cia Mwendandũ na Wainegene magĩetha njũng’wa!
O rĩngĩ RIRIKANA, mũtĩ ũgĩaga bata nĩ gũikio irebeinĩ hĩndĩ ya gĩthurano. We wĩ na guo, menyerera ndũkanacererwo mũthenya wa gĩthurano wakinya. Gurumũka na mũtĩ waku na ũgurumũre angĩ ikũmi. Mũndũ ũmwe ndeheragĩrwo njĩra. Karumbeta nĩ kahuhe, na guo coro ũrĩ thutha!
Thaaai!
Hihinya ndari ũthome rũgano rwa Mwendandũ na Wainegene Magĩetha Njũng’wa, gĩcunjĩ kĩa: 1 , 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8


text:
BŨRŨRI ŨRĨ KŨINAINA
Nĩkĩĩ bũrũri wainaina ũguo?
Nditikũ na magumĩ mĩena yothe.
Tondũ hiũ irĩ kuma njora-rĩ
Nĩta kuma rĩ andũ matuĩkire macehwo ta macoya
Kana matũgũtwo ta rũthirũ?
Andũ matũire marĩaga hamwe na makanyua hamwe
Kĩroko kĩmwe matuĩka thũ mokanĩrĩra
Andũ matuĩka nyamũ manine ciana na atumia
Mwana nĩoĩ rũgũrũ kana itherero?
Nawaita thakame o agĩgũkayagĩra!
Kĩigue ngũhe ndeto, tega matũ uĩgue
Mbarĩ ya iregi no matuire
Arĩa mathire ũturi no macoke, ĩĩ nĩmacokete,
Mwana wa Mũmbi ndangĩũrĩra ta wa thwariga
Ahurĩtio nĩ hiti kĩrĩti, aca ũyũ arĩ ruo.
Kwenda bũrũri na thayũ waguo ti guoya
Kũrũmia watho na matua ma cira wa kĩhoto ti guoya
Kwaranĩria na arĩa metuĩte thu cia bũrũri ti guoya
No rĩrĩ, mũrega akĩĩrwo ndaregaga akĩhetwo
Na kĩhooto kĩongagĩrĩrwo njũgũma
Amu mũingatwo na kĩhooto ndacokaga
Rĩu tondũ ndagũtambũrũkĩria njara ngũgeithie
Nawe wanengera njara ũkũnjĩte ngundi-rĩ!
Nĩniĩ ngũkũnja ngundi kana nĩwe ũgũkumbacũra tũgeithanie?
Kaĩ ĩkũrũndwo ĩregaga rũoro
Kana no thari ũraikia ta bunda ngũthe nĩ mbathi.
Rĩu ona tũtegũkĩrora arĩa manathiĩ itĩri-rĩ
Kaĩ wa kĩrimũ ũtetirimagia na mũgĩ
Ĩno thirikari ti ya gũikio ndahi nĩ o ũrĩa woka
Ĩno nĩ ngitire nĩ njama ya endi bũrũri
Biringi ĩngĩhuhwo twathikũria njirũngi na gotora
Kũrĩa twathikire njora na matimũ irĩ oho..
Nĩ thayũ twendete, ti guoya tũrĩ.
Bũrũri nĩ witũ, kuma Ndemi na Mathathi
Tũtikoima kuo, na kũrĩa guothe mũgĩkũyũ
Aakĩnyithirie makinya, kũrĩa guothe thigira wake ũthikĩtwo
Tĩri ũcio nĩ wake. Na yuraga ĩkĩyaga ndakoima kuo.
Mũthungũ atũite thakame, mũrũgũrũ atũite thakame
Nĩtwarega! Na ũmenye nĩguo-rĩ, twakĩrega!


text:
NDIGIRI MŨNDŨ
Ũmĩĩte bunda, ng’unda, ng’ũi kana wang’ũtũ
Ngũmĩta ndigiri na nĩ ĩgwĩtĩka.
Kuma Kĩnarĩ kinya Warubaga
Ndigiri no ndigiri
Ĩkuwe waru kana karati, mũnyũ kana rĩũmba
Ndigiri no gũthigĩria, gũthuria na gũthiĩ
Ĩtahe maĩ na ndĩyue, ĩkue thaara na ndĩrĩe
Ĩkue hĩba cia mboga na mĩtũngi ya iria
Ĩhũrwo iboko na ĩmĩe thigonji
Na ndĩkoria kĩũria kana ĩkararie mwene
Yohwo mũkanda kũgũrũ ĩgagĩtinda o hau
Ĩgathiũrũrũkaga o gatugĩ-inĩ
Ciehanda kenda ĩgakĩanĩrĩra kwao Ihũrũrũ
Rũhati rwa ndigiri no rũgwatũre rũkambucu
No ĩĩkũnjaga, ĩgaturia ndu, ĩkaigĩrĩrwo mĩrigo
Twamĩrorera tũkoiga atĩ bunda nĩ ngĩgu
Ona wanaigua atĩ ng’ania akĩgĩte ota ndigiri
No ona yakĩga, ĩrĩ bata na nĩĩtũteithagia mawĩrainĩ
Ndigiri tiyo mbarathi, ndĩngĩona ihenya rĩayo
Tiyo nyũmbũ, ndĩngĩona hinya wayo
Tiyo njagĩ, ndĩngĩona ũthaka wayo
Gĩcuthĩ kĩa mbarathi twĩhuraga ngi nakĩo
Rũwa rwa njagĩ tũtumaga metha cia ndarama naruo
Ũrĩ wona rũwa rwa ndigiri rwambĩtwo nja?
Ndigiri no ndigiri na ndĩtigaga gwĩtĩka yetwo ndigiri
Nake mwene no kũgana ũrĩa ndigiri yake ĩĩ njathĩki
Akĩmĩganaga hinya ona yakĩga.
Na hĩndĩ ĩyo akamĩongerera iboko.
Nĩkũrĩ andũ metuaga ta ndigiri
O mũrigo ũrĩa maigĩrĩrwo o no gũthigĩria na gũthiĩ
O kĩboko kĩrĩa marĩhũrwo no gũthuria na gũthiĩ
Gwatuka no kwanĩrĩra atĩ kwao nĩ Ihũrũrũ
Wabĩbĩ na cĩbĩcĩbĩ itarĩ gĩtina kana gĩthethwa
Mohetwo gatugĩ-inĩ mahinyagie nyeki ya nja
Maikĩrio makoro ma waru na makerũro ma mboco
Makarũhia makiugaga nĩ keru nĩtũkene
Gwakĩa makarokio mĩrigo ng’ong’o
Magagĩkua maĩ ma mwene, iria rĩa mwene,
Mbaũ cia mwene, karati cia mwene
Ciana cia mwene, kahua ka mwene, macani ma mwene
Marigũ ma mwene na matirĩ kĩũria moragia
Ndigiri njathĩki, yaigĩrĩrwo mũrigo ĩkerwo mũciĩ
Ĩkarĩa ngũ ĩrorete na mũciĩ ĩtungate mwene
Nĩ kaba ndigiri nyamũ gũkĩra ndigiri mũndũ
Tondũ ndigiri nyamũ nĩ kũmbwo nĩ Ngai
Ĩndĩ ndigiri mũndũ nĩ gwĩtua.
Na kĩrimũ gĩa gwĩtua gĩkĩrĩte kĩa mũciarĩre
We wĩ ndigiri, kana bunda, kana wang’ũtũ?
Ũkĩra mũrata wakwa
Ndigiri nyamu nĩ njiganu hatarĩ kuongerera ndigiri mũndũ
Ikia rũhati uge nĩwarega gũtuĩka ngombo rĩngĩ
Waga ũguo ona rũwa rwakũ rũtikamenyeka kũrĩa rwathire.
Wĩtue mũndũ tiga gwĩtua ndigiri.


text:
NEW WORLD TRANSLATION OF THE HOLY SCRIPTURES IN KIKUYU (MATHAYO-KŨGUŨRĨRIO)
Thoma Bibilia Thĩinĩ wa Intaneti
NA. 5 2016 Nũ Ũngĩkũũmĩrĩria?
Aira a Jehova—Nĩ Ithuĩ A?
Tumĩte ndũrĩrĩ-inĩ nyingĩ na thiomi ngũrani, no o na kũrĩ ũguo-rĩ, nĩ tũnyitithanĩtio nĩ mĩoroto ĩhaanaine. O mbere, nĩ twendete gũkumia Jehova, Ngai ũrĩa waheanire Bibilia na Mũũmbi wa indo ciothe. Nĩ tũgeragia o ũrĩa twahota kwĩgerekania na Jesu Kristo na nĩ tũkenagĩra gũkorũo tũrĩ Akristiano. O ũmwe witũ nĩ ahũthagĩra mahinda agĩteithia andũ kwĩruta Bibilia na igũrũ rĩgiĩ Ũthamaki wa Ngai. Nĩ ũndũ nĩ tũrutaga ũira, kana kwaria, ũhoro wa Jehova Ngai na Ũthamaki wake-rĩ, tũĩkaine ta Aira a Jehova.
Uruuria rĩarĩro riitũ. Thoma Bibilia thĩinĩ wa Intaneti. Wĩrute makĩria ũhoro witũ na ũrĩa twĩtĩkĩtie.


text:
Uria waari minister wa urimi thirikari-ini ya county ya Nyeri Shadrack Mubea hamwe na uria waari murugamiriri wa urimi county-ini iyo David Nyaga umuthi nimakinyirio igoti-ini ria Nyeri na mathitangwo na uhuthiri muuru wa wabici. Eeri acio mathitangirwo na ihitia ria kuriha makiria ma ciringi mirioni 3 turuma kenda kuri atari a mathabu kuuma university-ini ya Jomo Kenyatta na njira itagiriire niguo meke mathabu ma arimi a kahua county-ini iyo. Nimakanire thitango mbere ya mucirithania Philip Wambua uria umarekereirie na bodi ya ciringi mirioni ithano o mundu kana mbeca baribari mirioni imwe o mundu na ciira ucio ugathikiririo tareki 29 mweri ukite. Ciira uyu ukite o riri maafitha angi atatu kuuma thirikari-ini ya Nyeri meriga kuohwo kioho kia miaka itatu njera-ini thutha wa kunyitikana na
mahitia ma ungumania.
Minister wa tene wa urimi Shadrack Mubea na murunawe gukinyio igoti-ini Nyeri
Uria waari minister wa urimi thirikari-ini ya county ya Nyeri Shadrack Mubea hamwe na uria waari murugamiriri wa urimi county-ini iyo David Nyaga umuthi nimakinyirio igoti-ini ria Nyeri na mathitangwo na uhuthiri muuru wa wabici. Eeri acio mathitangirwo na ihitia ria kuriha makiria ma ciringi mirioni 3 turuma kenda kuri atari a mathabu kuuma university-ini ya Jomo Kenyatta na njira itagiriire niguo meke mathabu ma arimi a kahua county-ini iyo. Nimakanire thitango mbere ya mucirithania Philip Wambua uria umarekereirie na bodi ya ciringi mirioni ithano o mundu kana mbeca baribari mirioni imwe o mundu na ciira ucio ugathikiririo tareki 29 mweri ukite. Ciira uyu ukite o riri maafitha angi atatu kuuma thirikari-ini ya Nyeri meriga kuohwo kioho kia miaka itatu njera-ini thutha wa kunyitikana na


text:
MŨKŨRĨMA
Mũndũ ũmwe mwendi kũgathima kanua na mwĩĩ, wa harĩa gĩcagi kia Mũgeeto ũtanaringa Kĩa-wanda, nĩ akĩĩgathaga mũno o nginya andũ makĩmũmenyera. Mũgĩthiĩ nake matatũ-inĩ, akiragia andũ na ũrĩmi wake. Nĩ ehuhagĩra mĩrũri na akeyamba ota maburi ona harĩa ũrĩmi wake ũtaarĩ mũnene ũguo. Mahinda maingĩ nĩ akoragwo akuuĩte tũbũyũ twa iria matatũ-inĩ. Andũ arĩa maamũĩ, nĩmeendaga kũmũtũgĩria nĩgetha amahe ũhoro. Ũngĩendire akũhe ndeto, bata warĩ o ũmũtũgĩrie hanini makĩria kũmũũria kĩũria gĩkonainie na ũrĩmi wa mahiũ make.
Nĩkĩo rĩrĩa maikaranirie na mũndũ ũgũĩtwo Karicũ wa Kĩbabu, wa itũra rĩao nĩ amũkunyire mbini ya mĩario akĩmũũria “Rĩu kwerwo atĩa Mũkũrima?”
“Aa, ũkuuga atĩa kaĩ gũtaagĩrĩte taarĩ biũ. Korwo gũtũraga ũũ kaĩ ũũĩ tũngĩrĩ na mathĩna maya twĩ namo. Ithuĩ arĩmĩ a bata rĩu tũrathiĩ tũkĩinaga ta cia hareruya tondũ iria rĩna mbeca wega. Kuuma mũndũ ũyũ aikarĩra gĩtĩ, ona ng’ombe nĩtaciamenyire atĩ nĩcĩagĩrĩirwo nĩ kũrutaga iria biu. Arĩmi a iria, taniĩ, nĩtũkoragwo na mũrigo mũnene wa gũikaria ciana cia ũhĩndĩ, na comba ũrĩa ũtigarĩte, ĩhũnĩte iria. Ona gũtuĩka atĩ rĩu itiranyua iria rĩingĩ ta cia nyeuthi.”
“Kaĩ kuoneke atĩa, kaĩ ciambĩte gũcoka kwao na kũu manyuaga rĩa mbogo?”
“Wee ndũtige nanĩ kũigua ũiguaga. Niĩ nĩ kwĩyonera na maya makwa mbogo igakamwo. No reke ngwĩre, mũhĩndĩ ona wamuona hau ndarĩaga cia mũrara. Mũtumia wa mũhĩndĩ athiaga thoko akagũra cia ranji, akaruga, ciarĩo agacoka thoko rĩngĩ akagũra cia hwai-inĩ. Kwa mũhĩndĩ gũtirĩ kabati ya kũiga mboga kana waru ona iria agũraga o rĩa mũthenya ũcio. Nĩkĩo wonaga nguĩĩte ibũyũ kaingĩ. No ũcio ti ũhoro tondũ nĩtukĩmagũthaga hanini nĩ ũndũ wa gũthiũrũrũka, na marĩhaga hau hau. Cia mũhĩndĩ itiraraga.”
“Nĩkĩ kĩgiragia mũkombithie mũhĩndĩ na nyeuthi nĩmũkombithagia?”
“Hĩ! Ĩ ũngĩroka ũkore nĩarahũrire gatarũ mũiko aroimagara. Na nĩũũĩ mahanaine ta wambui mĩrĩndu ndũngĩmakũũrana. Githĩ gaku gatiatoga. Mũhĩndĩ o nake ndangĩgũkombithia gwake ndukainĩ, ũgũkũmũkombithia nĩkĩ wee?”
“Na rĩu ũhotaga atĩa gũthiũrũrũka kũu guothe na ũgathiĩ wabici?” Karicũ akĩmũtindĩka na ciũria. “Wee tiga ciũria nyingĩ, wĩra ndũrĩagwo nĩ mbĩa. Mũthũngũ aiyagwo mathaa tondũ ũngĩmũiya mbeca nĩ egũkuoha. Thiaga na mbathi ya mbere, ngathiĩ ngĩrekagia iria o mũciĩ matanokĩra. Ĩkĩrũgama thaa ĩmwe ndĩranyua cai Kaka ndĩkĩtie raũndi. Ngahurĩrwo kĩratũ ngaingĩrania na arũme arĩa angĩ wabici. Ciakinya kenda na nuthu ngoiga ndathiĩ hendikuota, ngahaica namba kenda ngaigwo mũrĩmo ngongania ibũyũ na kĩrĩa gĩ gĩakwa, ngahaica namba ithathatũ tũgatũngana nainyuĩ matatũ-inĩ tũkainũkania. Kaĩ ũũĩ kagũrũ ke mũhu na ke ime nĩtũhanaine.”
“Ĩĩ rĩu ũrakama ciigana?”
Thoma rũciũ rũngĩ ũigue ndeto……….


text:
KŨNGŨ BŨRŨRI WOTHE!! ĨĨĨĨ NĨTWETĨKĨRA GATIBA MŨHIANO!!!!
Mũthomi mũgĩ mũrata wakwa,
Andũ aitũ cira ũrĩ gũtuithanio na kĩhooto kĩarũgama. Wendi wa arĩa aingĩ woiga Gatiba Mũhiano nĩyetĩkĩrĩka. Yũkiai kũngũ inyuĩ mũingĩ wa Kenya. Inyuĩ endĩ thayũ, kĩhooto na ũma. Yũkiai kũngũ nĩ kũiga thayũ na kũrũgamĩrĩra ma yanyu hatarĩ ndihanio. Handũ hekũgĩa gĩcindano no ngiya hagĩe mũhotani na mũhotwo. Ĩrĩ kũrũndwo ndĩregaga ruoro. Wee ũrarũndirwo ũkĩra wĩhure rũkũngũ tũtwarane. Ndũgaikare o hau ũrarũndĩirwo, ũka tũtwarane mũrata wakwa tondũ nĩtũgũkora mangĩ maritũ mbere na mekwenda tũkorwo twĩ ndundu.
Rekei tũtumberie kaana gaka na kinyi. Tũgakundie iria na tũgatanukĩre marigũ kagĩe na hinya. Ndamũthaitha o mũndũ o mũndũ nĩ agĩe na gatiba ĩno na amĩthome wega. Waga kũmĩmenya wega, ndũkamenya ũgĩtunywo haki yaku. Rĩrĩ nĩ ihinda rĩa kũrehe ũgarũrũku maũndũ-inĩ maitũ na mĩtũrĩre-inĩ iitũ. Mũingĩ rĩu nĩguo wĩna hinya wa gũtwarithia maũndũ ma bũrũri na mbere no ndũngĩka ũguo ũngĩkorwo ũtoĩ gatiba ĩroiga atĩa. Twarekereria ateti matuĩke nĩo atabuti a gatiba, nĩtwetunya hinya witũ na twanenengera hiti rũru. Ithuĩ nĩ ithuĩ twĩna hinya wa kũmera ũrĩa tũrenda kũringana na gatiba no tio. Nĩtũkĩĩhotore tuoe koiga gaka, Gĩkũyũ oigire koiga gatune nĩ mwamũkanĩro, oya hakũ naniĩ hakwa tũkũrie bũrũri witũ, tondũ kamũingĩ koyaga ndĩrĩ.
Mwaki ũrĩa ũrakirio ndũkahore, rekei tuongerere ngũ nĩgetha wakane makĩria na marĩa mabataire gwĩkwo nĩguo ndeto ĩrĩkĩrĩre mekwo na ihenya, mekwo na kĩhoto, na mekwo ũtheri-inĩ. Gũtirĩ mũndũ rĩu wĩna kĩhoto gĩa kũhatĩrĩria mũndũ ũrĩa ũngĩ, kana kũhahama maũndũ ma mũingĩ tarĩ make, kana kũmbĩria indo cia mũingĩ tarĩ ciake, kana kũhotomia kĩhoto kĩa ũmũndũ.
Rekei gakenge gaka gakĩhumbwo nguo matukũ ikũmi mokĩte tũkorwo nĩtũhumbĩte meciria maitũ, na thamiti ciitũ, maũndũ merũ. Thambiai itete nĩgetha itikamatie iria nĩ gũtukania rĩa iyo na rĩa ũmũthĩ.
Ngai njega na kũngũ nyingĩ nĩ kũrũgamĩrĩra ma yaku.