text:
-
Andu aitu nimariku ureciria nomacenjio new year.
Tuguthii new year na maria mega namo maria mooru tumatige.Riu nimariku tugutiga na nimariku tuguthii...
-
David Kimaiyo kwamurwo ta muikariri giti wa Kenya Airports Authority KAA.
President niamurite David Kimaiyo ta muikariri giti wa bondi ya uramati wa iharo cia ndege guku buru...
-
TV iria cii analogue kuhingwo utuku wa umuthi.
Kamiti ya ukinyaniria guku bururi-ini CAK, niikinyaniirie ati thama ya TV kuma mitambo ya analogue n...
-
Andu aitu nimariku ureciria nomacenjio new year.Tuguthii new year na maria mega namo maria mooru tumatige.Riu nimariku tugutiga na nimariku tuguthii ... Read More »
-
David Kimaiyo kwamurwo ta muikariri giti wa Kenya Airports Authority KAA.
-
TV iria cii analogue kuhingwo utuku wa umuthi.
-
President Uhuru kwamura Joseph Kipchirchir Boinet ta inspekta general mweru wa borithi.
-
Riendekithia ria Moses Wetangula ria kwenda gwikwo ugaruruku wigii watho wa ugitiri bunge-ini ya senate kugutha ihiga.
-
Arimi na endia a waru guukirira thirikari.Arimi na endia a waru thoko-ini ya Marigiti guku mucii-ini wa Nairobi, nimokiriire thirikari niundu ... Read More »
-
Thirikari kwiranira ciringi birioni 6.7 cia gwaka thoko Athi River.
-
Ihoya ria kuongererwo kwa Ihinda ria guthama kuma analogue nginya digital guteyanirio.
-
Cuba cia njohi muthemba wa spirits citirihuthikaga rita riakeri.
-
Gicukiro kia meeri kia Mombasa kina itanya ria kuongerera uria gikuwaga mirigo.


c: text/html

text:
Monday, October 8, 2012
MUIRITU GATHIRANGE MUHONOKI KUHENIO NI NJAMBA NJANGANJANGI YA GICAGI.
Njamba njangacangi ari mwanake umwe muthaka na murungaru muno nakuu icagiini cia Kiinyaa,na muthenya umwe nakuu kwao ni kwari na muiritu wari gathirange na muhonoki,wathiaga akihunjagia icagiini,ona gutwika wira wake uria arutaga ni wa murutani wa cukuru.
Njamba Njangacangi niatigite cukuru gatenange, na ni ari na kamutugo ga kuhenagia tuiritu na gutwikira nda.Na tondu ari muhe kiheo kia kwaria wega na kumenya gutereta nyoro,na ningi ari muini na mugambo wa iguru na kuhura kinanda na ngita, agucagiriria airitu ta njuki inungirite cukari.
MUIRITU GUCEMANIA NA NJANGACANGI MAHUNJIRIOINI MAKE ICAGIINI
Muthenya umwe ni macemanirie na muiritu gathirange agithiururuka icagi, akigeria kuheeana ndumiriri ya uhonokio.Na njamba igitamburukia mathagu ikiamukira muiritu ucio tuciiraini twao.Nake muiritu akimumwenyithia ritwa riake na akimwira ni muhonoke ni Jesu Kristo.Agigithii na mbeere kuuga aria oherwo mehia make naa uria athiaga agithereagi ni Roho Mutheru miturireini yake.
Njamba okahinda kau akimuthekia na akimumenyithia ha ritwa uria etagwo, na aciari ake ni ahonoki nowe ndari akinya hau mutharabaini, na akiinira muitu ucio karwimbo ‘ “Ni kuri Bururi mwega ma na tungitikia twawonwa amu Ngai niatuire okwo atuthondekagira mucii…” Muiritu ndari aigwa mugambo nyoro ta ucio. Akimuria nikii kigiragia ahonoke , nake Njamba akiuga ni tondui niendete ikeno cia thin a cia mwiri muno.
Muiritu akiona kamweke ga kugeria kumugarura, agithoma Bibilia kana Ibuku Itheru..haria hekuga ati hatiri bata wa kuoya thi yothe na mundu aage kugaya muoyo wa tene na tene. Ningi hangi hekuga ati mwira na kwenda kwaguo itikagaya muoyo na igatigwo guku thi. Njamba akiruga na akiina “Muiri na kwenda kwaguo igatigwo guku thi ..ikeno ciakwa ciothe iguru matuini.”
MUIRITU KUONIO MUCII KWA NJAMBA
Na tondu nikwari kahwaini Muititu akiuria Njamba kana no amwonie kwao ni getha atungane na Muru na Mwari wa Ithe wao,tio ni aciari a Njamba, akimutwara kwao na magitungana na aciari,aria makenire kuona mwana wao mucangacangi arehete nyarari ya muiritu muhonoki kwao.Magikimwira ateithie mwanake wao ahonoke.
MUIRITU KUMAGARIO NI NJANGACANGI KAHWAINI
Hindi oro iyo Muiritu akiurio kana no arararirire akiuga aca tondu niararutana kiroko,no muhaka ainulke. O kahinda oro kao Njamba akiuria kana no aumagarie muiritu, aciari ni mari nan ganja hanini no muritu akiuga hatiri na thina no aumagario.
Njamba igikena ikuga ni ngenda ahunjangirie hanini ringi ndahota oro kwihonekera njiraini.Magigithii nginya kwa muiritu. Makinya murangoini mbuura ya marurumi ikianjia kuura. Muiritu akiuria Njamba aingire nyumba etere mbura ikie na nigetha amuthondekere gikombe gia cai, na mathome Biblia na mahoe hamwe atanainuka.
NYUMBA KWA MUIRITU NGAKAMA IKIANJIA
Thutha wa kunyua gacai na kuria tuirio twega,na guthoma Ibuku Itheru ria Ngai,makihoya na tondu mbuura ndiakiaga Muiritu akiria Njamba kana no akome hau gitiini agathii mucii kiroko,nayo Njamba ikiuga gutiri na thina. Muiritu agigithii gwake uriri gukoma.Gatagati utuku Njamba ikimuita ikiuga ni ikwenda mahoya tondu ni yagire toro tondu wa mahunjio maria ahunjiirio ni Muiritu.
Muritu agigikira agithii gitini haria Njamba aikaire nigetha mahoe nayo njamba ikuiga ikwenda igiriirwo muko ni getha caitaini wa kamwiiri atigane nayo.Muiritu ari na matotoro no ni endaga muno Njamba ihonoke.Riria aigiriire njamba moko nayo ikimuikia tucara twa nduma,uguo ni ta kuuga eri makinyitana na gutari gute kahinda Muiritu aiguire kamwiri ka Njamba thiini wa kamwiri gake.
Muiritu akiruga na iguru akkiuria Njamba niatia yeka, nayo ikiuga no kumuhutia yamuhutia hanini.Muiritu akimumenyithia ati ni kumugwata amugwata na hinya na amuminjiria mbegu njuru, na macio ni mehia manene muno.Njamba agiukire akiambiriria kuura nake Muiritu akimuira ndakoime nyumba iyo,tondu oima Muiritu ni ekuga mbu ati ni agwatwo na hinya.Muiritu akira Njamba tondu niyakimuthukia hsatiri bata wa kuinuka utuku no icoke gitiini ikome.
Njamba igicoka gitiini ikiigirira na ikiambiriria kungorota igikomo ta inogotete wega.Nake Muiritu akihingira gwake gwa toro akirira na akihoyaga Ngai amuohere o nginya kiroko riria Njamba yoigire ni gwakia na igikuririra.Muiritu nake agigithii wira ahurikangite muno,tondu atuire aheanaga uira wa uhotani wa mitugo ya mwiiriu na riu arecira ni aekugia nda thutha wa Njamba kumucoka nakuu gwake.
MUIRITU KUNYITWO NI KIEHA TONDU WA GUTHUKIA UIRA WAKE
Kwirikanaga ati Muiritu ni agiire nda na thutha wa kurirea mithenya miingi atoi uria egwika,tondu ndangimenyithia Njamba kana aciari aake uria gwathiire,agikiona wega ni arute ihu riu.No niakimenyekire ni Ahonoki aria angi riria acereirwo ni mwari Ithe umwe na agikimuhe uira wa uria araguire ,nanikio atookaga ngwataniro ya ahoonoki,nake ucio akihuha kameme.
Uhoro wa kugwa gwake ni wamuhutirie muno tondu aturaga athiaga muthenya na utuku akihunjaqgia na gutiri hindi ari etikira aumagario ni mundu murume ta Njamba, na aikarire nkahinda kanene atekwiohera ona gutwika Ngai witu ni wa Wendo na Utugi, na twaumbura mehia maitu niatwohagira.
NGAI NDAHA TA ANDU; RIRIA RIOTHE TWAHERA MEHIA MAITU ATUOHAGIRA GUTARI NGANJA
Ngai ndahuana ta andu ahonoki kana matahonokete, matihotaga kwohanira,meciragia o mehia maria mundu ekiire ; no Ngai atuohagira na agatutheria cwa,na agatuhe hinya wa guthii na mbere thiini wa Roho gutura muoyo wa uhotani na gwitheria.
Thiini wa thi ino gutiri mundu ona umwe utari mwihia,aria mamenyete Mwathani na megetikira kuhonokio,mathiaga na mbere guthema na kuheere mehia na magatuura mari akure na ahotani thiini wa weega wa Ngai.No aria maregete kuhonokio matithemaga wihia kana kwenda kwa mwiiri mathiiaga ona mbeere kwihia ta gutari Ngai,aci nio marekeririo meeke o uria mekwenda.No muthia wa maundu moothe na muoyo wa guku thi tumenyage ati kwi Ngai na nitukarugama mbeere yake gitiini gia ciira.
ITHE,MURIU NA ROHO;NGAI UMWE MUUMBI NA MUHONOKIA WITU AROGOCWO HINGO CIOTHE
Kwoguo ,turirikanage ati Ngai Umwe ekuo na niwe Mutumbi na ari na gitumi thiini wa mioyo iitu.Reke tuture tumuigwite na tumwathikiire,tugitheragia mioyoini iitu.Ngai nowe Mwathani na Muhonokia. Arogocwo hingo ciothe.
Subscribe to: Post Comments (Atom)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Rathimwo na ruru,
Jesu we unyendete, Nigurira hari we,
Riria Mbara inene, Niwe wakuhonokia,
Hitha mbaru ini ciaku,nie mundu muthini,
Honokia Ngai wakwa Gitira muoyo wakwa.
Wega wothe ni waku, Wohaniri ni waku,
Mwathani ndanyihirwo Njiyuria wega waku,
Jesu ndakwamukira, we githima kia muoyo,
Theruka thiini wakwa nginya tene na tene
Na ruru rungi,
Hingo Njega ya kuhoya nirio njaragia na Ngai,
Nirio ndimutwaragira mafataro makwa mothe,
Nikio njukiraga ngathie nyumbaini ya muthamaki,
Ngatungane na andu ake tweterere muhonokia
WEGA UMAGA NA MICII


text:
Thiomi cia Abirika na Gĩthomo (Gĩcunjĩ gĩa Kerĩ)
Iratathi rĩĩrĩ rĩandĩkĩtwo nĩ Gatua wa Mbũgwa, 2003
Tũgĩthiĩ na mbere kuma gĩcunjĩ kĩa mbere.
Mĩtugo ya Thiomi
Thiong’o (1986) atarĩirie atĩ rũthiomi o ruothe nĩ rũkoragwo na mĩtugo ĩĩrĩ: Njĩra ya gũkinyanĩria ũhoro, na mũkui wa mũtũũrĩre wa andũ na hithitũrĩ yao. Kwa mũhiano, rĩrĩa rũthiomi rwa Gĩthũngũ rũrĩ rwa gũkinyanĩria ũhoro na rwa gũkuua mũtũũrĩre wa andũ a Mburitĩini na hithitũrĩ yao, nĩ rũthiomi rwa gũkinyanĩria ũhoro tu kũrĩ andũ a Thwindeni na rũtikuuaga mũtũũrĩre wao kana hithitũrĩ yao. Rũthiomi rwĩ rwa mũtugo wa gũkinyanĩria ũhoro rũkoragwo na mothiũ matatũ:
· Rũthiomi rwa ũtũũro wa ma - ũrĩa andũ makinyanagĩria ũhoro mĩrutithanĩrieinĩ ya wĩra kuma nyũmba ĩmwe kinya mĩgayũkanĩreinĩ ya mawĩra mirĩgicanu ta ya igandainĩ;
· Mĩario – ĩĩgerekanagia na rũthiomi rwa ũtũũro wa ma, ũguo nĩ kuga, ũkinyanĩria wa ũhoro mĩrutithanĩrieinĩ ya wĩra;
· Marũri mandĩke – kiugo gĩa kwandĩkwo kĩĩgerekanagia na kiugo gĩa kwario.
Gatagatĩinĩ ga ikundi nyingĩ cia andũ, rũthiomi rwa kwario na rwa kwandĩkwo nĩ imwe. Ciugo icio cierĩ nĩ irũgamanĩrĩire. Ikundiinĩ ta ici gũkoragwo na ũiguano wa ciugo. Thutha wa gwĩka maũndũ mahanaine maita maingĩ, mĩthiĩre, mĩtugo, mawoni, ũmenyo, na maũgĩ nĩ ikunũkaga. Maũndũ maya mothe nĩ mo matigagĩrwo njiarwa na magatuĩka magai me mũthingi wa gũcihotithia gwĩka maũndũ mangĩ kũrĩ macigĩrĩria ma cio na kũrĩ cio nyene (Thiong'o, 1986). Magai maya nĩ mo metagwo irĩ na irĩĩri iria itigagĩrwo njiarwa.
Thiong’o (1986) athiĩte na mbere gũtũmenyithia atĩ, rũthiomi rwĩ mũkui wa mũtũũrĩre na ruo rũkoragwo na mothiũ matatũ:
· Mũtũũrire umaga hithitũrĩinĩ ĩrĩa na guo wonanagia;
· No mũtũũrĩre to kũonania wonanagia hithitũrĩ ĩyo tu, nĩ ũthugundaga ciĩruru cia ndũire na cia ũreri : Rũthiomi rwĩ rwa mũtugo wa mũtũũrĩre rũcoraga ciĩruru hakiriinĩ cia mũndũ;
· Mũtũũrĩre ũtwaraga ciĩruru icio cia thĩ na cia maũndũ moneku kũgerera rũthiomi rwarie kana rwandĩke, ũguo nĩ kuga, o rũthiomi mwanya (Thiong'o, 1986).
Mũtigithũrano wa gĩkoronĩ na wambatĩria wa thiomi ng’eni
Kuma rĩrĩa ũkoronĩ waingĩrire Abirika, thiomi ng’eni nĩ ciambatĩririo ngathĩ na thiomi cia Abirika ikĩagithio bata na igĩkomererio. Kũringana na Thiong’o (1986), ũkoronĩ wathĩire andũ mũtũũrĩre wao na njĩra igĩrĩ, (1) kwananga na kwagithia bata rũthiomi rwa andũ na mũtũũrĩre wao, (2) kwambatĩria rũthiomi rwa gĩkoronĩ. Kũrehe thiomi ng’eni mathukuruinĩ na gũkomereria thiomi cia Abirika nĩ gwatinirie ũrũmwe gatagatĩ ga ciana cia Abirika na mothiũ marĩa matatũ ma rũthiomi rwĩ rwa mũtugo wa gũkinyanĩria ũhoro.
Tondũ rũthiomi rwa gĩkoronĩ rwĩ rwa mũtugo wa gũkinyanĩria ũhoro rwegerekanagia, na rwarĩ rwa “maũndũ ma ũtũũro wa ma” ma kũndũ kũngĩ, gũtirĩ hĩndĩ ũrĩa rwaragio na ũrĩa rwandĩkĩtwo rũngĩahotire kwĩgerekania na ũtũũro wa ma wa andũ a Abirika. Na tondũ rũthiomi rwa kũigĩrĩrwo rũtingĩahotire gũtinia biũ mwarĩrie wa rũthomi rwa andũ arĩa matharĩkĩirwo, mwena ũrĩa thiomi cia gĩkoronĩ ciahotanire mũno na guo nĩ wa ũthiũ wa gatatũ wa rũthiomi, marũri mandĩke. Rũthiomi rwandĩke rwa ciana cia thukuru rũgĩtigithũranio na rũthiomi rwa mĩario ya mũciĩ. Na tondũ mũtũũrĩre wa andũ umaga hithitũrĩinĩ yao, ĩrĩa na guo wonanagia, mwana wa Abirika onagio kwamba kwĩyeherera nĩ guo erore (Thiong'o, 1986).
Ciĩruru iria ciecorire hakiriinĩ cia ciana mathukuruinĩ Abirika ciarĩ cia woni wa akoronĩ. Kwa mũhiano, mwandĩki ũmwe wa Kenya, Burobetha Mĩcere Mũgo, nĩ oigire atĩ kĩĩruru kĩa mũtumia mũirũ wetagwo Gagool ibukuinĩ rĩa Rider Haggard, “King Solomon’s Mines”, gĩatũire kĩmũhahũraga o hĩndĩ angĩacamanirie na mũtumia mũirũ mũkũrũ. Naake Sydney Poitier, nĩ ũndũ wa kĩrĩra kĩrĩa aathomete, anyitithanagia Abirika na nyoka. Na rĩrĩa acerire Abirika aikarĩte mũkawainĩ wa kĩrĩu thĩiniĩ wa taũni ya kĩrĩu, ndonire toro nĩ gwĩtigĩra nyoka na araire agĩcietha kinya rungu rwa ũrĩrĩ (Thiong'o, 1986).
Makũmbĩ Mabege
Andũ aingĩ a Abirika arĩa me na gĩthomo kĩa matukũ tũrĩ mathomete hĩndĩ ya ũkoronĩ kana thutha wa ũkoronĩ na kwoguo mathomete na thiomi ng’eni. Tondũ o hau no ho hoimĩte arimũ, matihotete kũgarũra mathomo na kwoguo mathomithagia o ũrĩa gĩthomo kĩabangĩtwo nĩ akoronĩ. Arimũ aya kwoguo mathiaga na mbere gũcora ciĩruru itarĩ cia ma hakiriinĩ cia ciana cia Abirika na hakiriinĩ ciao. Gũthũkia mũno, aingĩ athomu marutaga ũgĩ thiomiinĩ ciao makahothera thiomi cia gĩkoronĩ handũ ha gũkũria thiomi ciao na ũgĩ ũrĩa marutĩte thiomiinĩ cia gĩkoronĩ. Kũruta ũgĩ thiomiinĩ cia Abirika handũ ha kuongerera na njĩra ya kwandĩkaga na thiomi icio no ũndũ ũmwe na kũruta irio ciothe makũmbĩ ma Abirika na kũmatiga me mabege. Ũrũti ũcio wa ũgĩ wa thiomi hamwe na ũteanĩria wa thiomi cia Abirika nĩ mo maũndũ marĩa matũmĩte makũmbĩ ma Abirika matigwo me mabege ma ma na ma ngerekano.
Mũng’eng’ano wa thiomi cia Abirika mathomoinĩ
Nĩ gũkoretwo na mĩcamanio mĩingĩ ya gĩthomo kĩa Abirika na ĩmwe nĩ yarĩrĩirie bata wa thiomi cia Abirika mathomoinĩ. Kĩũngano kĩa “Association for the Development of Education in Africa (ADEA)” nĩ kĩarĩ na mũcamanio mũciĩ wa Accra, Ghana, mweri 26 - 30 Mũgiranjara 1996 wetagwo, Mũcamanio wa Abirika yothe wĩgiĩ Mathĩna na Mawoni ma Ũhũthĩri wa Thiomi cia Abirika Mathomoinĩ (the Pan-African Seminar on the Problems and Prospects of the Use of African Languages in Education). Mũicoinĩ wa mũcamanio, mamĩnĩthita na anini a mamĩnĩthita kuma mabũrũri 19 ma Abirika nĩ metĩkĩrire Kĩanĩrĩro kĩa Accra (Accra Declaration). Kĩanĩrĩro gĩkĩ kĩoigĩte mamĩnĩthita macio nĩ mehotorete gũkũria thiomi cia Abirika na ũhũthĩri wa cio mĩbangoinĩ ya Gĩthomo kĩa Abirika (ADEA, 2001).
Na guo mũcamanio wa thiomi cia Abirika na irĩra cia cio ũrĩa warĩ wa mbere gũcamanĩrio thĩ ya Abirika warĩ Asmara, Eritrea, mweri 11- 17 Mũgaa 2000. Mũcamanio ũyũ nĩ warutire Kĩanĩrĩro kĩa Asmara (Asmara Declaration) kĩrĩa gĩetirie ũgurumũri wa thiomi cia Abirika cioye ũtongoria, wĩra, na mũng’eng’ano wa gũtuĩka mũgambo wa Abirika yothe, na gũkũria waranĩria wa andũ othe a Abirika kũgerera ũtaũri. Kĩanĩrĩro kĩa Asmara nĩ gĩetĩkanĩirie atĩ ciana ciothe cia Abirika nĩ ciagaĩte kĩhooto itangĩtunyĩka gĩa gũthiĩ thukuru na gũthomithio na nĩmĩ cia manyina, na gĩkĩanĩrĩra atĩ thiomi cia Abirika nĩ cio ciarĩ cia bata mũno cia gũtharia ũkoronĩ wa hakiri cia andũ a Abirika na cia kũriũkia Abirika rĩngĩ (The Pennsylvania State University, 2001).
Iratathi rĩĩrĩ nĩ rĩa icunjĩ ithatũ. Gĩcunjĩ gĩa gatatũ kĩ njĩra


text: 1Bairi marĩ pu̶ame marĩ carorije wapare cũ̶ canetõõbojaricarã ãnirĩ yua, jĩcãrõrẽ bairo Dios mena yerijõrõ marĩ ãniña. Tore bairo marĩ tuaya yua, marĩ Quetiupau̶ Jesucristo yucu̶pãĩpu̶ cũ̶ cariarique jũ̶gori. 2Jesucristo mena marĩ catũ̶goñatutuaro jũ̶gori Dios pu̶ame cũ̶ mena nocãrõ caroaro majũ marĩ caãnajẽ cu̶tiãnipeere marĩ cũñupĩ. Bairi tore bairo caroaro cariape marĩ ãnicõã ninucũgarã. Bairi Dios cũ̶ caãnajẽ cu̶tie macããjẽrẽ marĩ cũ̶ã jĩcã wãme ũno cacũ̶goparã ãnirĩ marĩ u̶seanicõã niña. 3Apeyera tunu popiye baimirãcũ̶ã, marĩ u̶seaniña. Bairo popiye marĩ cabairo jũ̶gori nemojãñurõ Dios mena marĩ tũ̶goñatutuagarã. 4Bairo marĩ catũ̶goñatutuaro, Dios pu̶ame, “Mu̶jãã, caroaro mu̶jãã ápu̶,” marĩ ĩgu̶mi. Tiere masĩrĩ yua, marĩrẽ caroaro cũ̶ caátipeere tũ̶goñarĩ, pairo marĩ u̶seanicõã nigarã. 5Bairo caroaro marĩrẽ cũ̶ caátipeere marĩ catũ̶goña u̶seaninucũrĩjẽ pu̶ame marĩ u̶searitio joroque marĩ áperiya. Bairi merẽ Dios pu̶ame marĩ yeripu̶ marĩrẽ cũ̶ camaicõãninucũrĩjẽrẽ ñe ũnie ru̶saeto marĩ masĩõ joroque átiyami, cũ̶ yeri Espíritu Santo marĩ cũ̶ cajoricu̶ jũ̶gori. 6Mai, marĩ pu̶ame roro marĩ caátie jũ̶gori marĩ majũã tie wapare marĩ netõmasĩẽpũ̶. Bairo marĩ canetõmasĩẽto ĩñarĩ, Dios cũ̶ caĩñabesejũ̶goyeticũrĩcã rũ̶mu̶ caetaro, Jesucristo pu̶ame roque marĩ carorije wapare netõõgu̶ riayupi. 7Ni jĩcãũ̶ ũcũ̶ marĩ mena macããcũ̶, apei cũ̶ yau̶re qũĩñamairĩ, “Mu̶rẽ na capajĩãparo ũnorẽã, yu̶re na pajĩãto,” caĩmasĩ mácũ̶mi. Baipu̶a, cũ̶ yau̶ cañuu̶ majũ cũ̶ caãmata, tore bairo ĩ masĩbujiou̶mi. 8Dios pu̶ame roque nocãrõ majũ marĩ cũ̶ caĩñamairĩjẽrẽ marĩ masĩõñupĩ, Jesucristo marĩ cũ̶ canetõõrĩqũẽ jũ̶gori. Marĩã, roro caátipairã marĩ caãnimiatacũ̶ãrẽ, cũ̶ pu̶ame yucu̶pãĩpu̶ riacoásúpi, marĩ carorije wapare netõõgu̶. 9Bairi marĩ pu̶ame marĩ carorije wapare cũ̶ canetõõbojaricarã ãnirĩ ãme roquere yua atore bairo nemojãñurõ marĩ ĩ masĩña: “Dios camasãrẽ cũ̶ caĩñabeseri rũ̶mu̶ caãno popiye cũ̶ caátiparã mee marĩ ãniña,” marĩ ĩ masĩña, Jesucristo marĩ netõõgu̶ yucu̶pãĩpu̶ cũ̶ cariarique jũ̶gori. 10Cajũ̶goyepu̶re mai, Diore caboena ãnirĩ cũ̶ wapanarẽ bairo marĩ ãmu̶. Bairo caãna marĩ caãnimiatacũ̶ãrẽ, marĩ mairĩ cũ̶ mena jĩcãrõrẽ bairo marĩ ãnio joroque marĩ ásupi, cũ̶ macũ̶ cũ̶ cariarique jũ̶gori. Bairo cũ̶ caátana ãnirĩ ãme roquere nemojãñurõ atore bairo marĩ ĩ masĩnemoña: “Jesucristo cariacoatacu̶ nimicũ̶ã tunu cũ̶ cacatirique jũ̶gori, cũ̶ canetõõparã majũ marĩ ãniña,” marĩ ĩ masĩña yua. 11Atie cũ̶ãrẽ marĩ ĩ masĩña: Dios mena marĩ u̶seaniña, marĩ Quetiupau̶ Jesucristo jũ̶gori. Dios pu̶ame cũ̶ macũ̶rẽ yucu̶pãĩpu̶ cũ̶ cariarotirique jũ̶gori jĩcãrõrẽ bairo cũ̶ mena yeri jõrõ marĩ ãnio joroque ásupi. 12Jĩcãũ̶ caũ̶mu̶ ati yepa caãnijũ̶goricu̶ Adán cawãmecu̶cu̶ jũ̶gori carorije átaje nijũ̶goyupa ati yepapu̶re. Bairo carorije átaje caãnijũ̶goro bero yua camasã yasijũ̶goyupa. Bairi nipetiro camasã carorije caána ãnirĩ cayasiparã marĩ ãniña. 13Mai, camasã Moisés ãnacũ̶ cũ̶ caroticũrĩqũẽrẽ na cacũ̶goparo jũ̶goyepu̶a merẽ carorije macããjẽrẽ áticõãjũ̶goyupa ati yepapu̶re. Bairo camasã roro na caátiãnimiatacũ̶ãrẽ, Moisés ãnacũ̶ cũ̶ caroticũrĩqũẽrẽ na cacũ̶goeto jũ̶gori, cũ̶ cacũrĩqũẽrẽ cabaibotiorãrẽ bairo na ĩñaesupĩ Dios. 14Bairo cabaimiatacũ̶ãrẽ, Adán ãnacũ̶ cũ̶ caãnijũ̶gori rũ̶mu̶pu̶i nijũ̶goató Moisés ãnacũ̶ cũ̶ caãni yu̶teapu̶ nituetayupa roro caána na cayasirije. Bairãpu̶a, Dios Adárẽ, “Ti yucu̶ rícare u̶gaeticõãña,” cũ̶ caĩcũrĩqũẽrẽ bairo caãnierẽ na cabaibotiorije jũ̶gori mee yasiyupa camasã. Adán ãnacũ̶ carorijere caátijũ̶goricu̶ majũ ãñupĩ. Jesús pu̶ame roque caroa macããjẽrẽ ati yepapu̶ cajeatíjũ̶goricu̶ majũ ãñupĩ. 15Bairopu̶a, Adán roro cũ̶ caátaje mena quetibu̶ju̶ cõñamasĩã mano caroa Dios camasãrẽ cũ̶ caátibojarique menarẽ. Bairo cabaimiatacũ̶ãrẽ, jĩcãũ̶ caũ̶mu̶ roro cũ̶ caátijũ̶gorique jũ̶gori camasã capããrã yasiyupa. Apei jĩcãũ̶ caũ̶mu̶ Jesucristo jũ̶gori wapa jẽnirĩcãrõ mano Dios camasãrẽ cũ̶ caátibojarique pairo netõrõ cañurĩjẽ nijũ̶goyupa. Nocãrõ camasã capããrãrẽ caroaro cũ̶ caátipee nijũ̶goyupa. 16Bairo cabaimiatacũ̶ãrẽ, jĩcãũ̶ caũ̶mu̶ roro cũ̶ caátaje mena quetibu̶ju̶ cõñamasĩã mano caroa Dios camasãrẽ cũ̶ caátibojarique menarẽ. Bairo cabaimiatacũ̶ãrẽ, Adán jĩcãũ̶ caũ̶mu̶ caãnijũ̶goricu̶ jĩcã wãmea Diore roro cũ̶ cabaibotiorique jũ̶gori nipetiro camasã carorije cawapa cũ̶gorã jeto tuayama. Bairo na catuamiatacũ̶ãrẽ, camasãrẽ na ĩñamairĩ ñe ũnie cawapa cũ̶goenarẽ bairo na ĩñañami Dios nipetiro cũ̶ mena catũ̶goñatutuari majãrẽ, capee wãme majũ cũ̶rẽ cabaibotioricarã na caãnimiatacũ̶ãrẽ. 17Mai, jĩcãũ̶ caũ̶mu̶ roro cũ̶ caáticũjũ̶gorique jũ̶gori nipetiro camasã mena ãnicõãñupã baiyasirique. Bairo caãna ãnirĩ nemojãñurõ atore bairo marĩ ĩ masĩña: “Dios nipetiro camasãrẽ nocãrõ pairo na ĩñamairĩ wapa jẽnirĩcãrõ mano, ‘Caroarã ñe ũnie cabuicu̶perãrẽ bairo mu̶jãã ñiñaña,’ cũ̶ caĩrĩcãrã pu̶ame u̶mu̶recóopu̶ caroaro majũ ãnicõã ninucũgarãma Jesucristo jĩcãũ̶ jũ̶gori,” marĩ ĩ masĩña. 18Bairi Adán roro cũ̶ caátaje jũ̶gori nipetiro camasã cabuicu̶narẽ bairo na tuao joroque ásupi. Jesucristo pu̶ame roque caroaro cariape ácu̶, cũ̶ cariarique mena nipetiro cabuimánarẽ bairo tuamasĩcõã ninucũñama. 19Bairo ĩgu̶ ñiña: Jĩcãũ̶ caũ̶mu̶ Diore cũ̶ cabaibotiorique jũ̶gori capããrã camasãrẽ rorije caánarẽ bairo na ĩñañami Dios. Apei pu̶ame roque Diore cũ̶ catũ̶gou̶sarique jũ̶gori capããrã camasãrẽ caroarã ñe ũnie cawapa mánarẽ bairo na ĩñañami Dios. 20Apeyera tunu Moisés ãnacũ̶ mena cũñupĩ Dios cũ̶ caroticũrĩqũẽrẽ, nipetiro camasã tocãnacã wãme roro na caátiere na camasĩparore bairo ĩ. Bairo tie cũ̶ cacũrĩqũẽrẽ masĩmirãcũ̶ã, nemojãñurõ carorije macããjẽrẽ átinemoñupã. Bairo camasã na cabaimiatacũ̶ãrẽ, Dios pu̶ame nemojãñurõ na ĩñamainemocõã jũ̶goyecu̶supi. 21Roro marĩ caátie wapa jũ̶gori marĩã nipetiro camasã cabaiyasiparã jeto marĩ ãniña. Bairo cabaiyasiparã marĩ caãnimiatacũ̶ãrẽ, Dios pu̶ame caroaro marĩ cũ̶ caátie jũ̶gori caroarã ñe ũnie cawapa cũ̶goenarẽ bairo marĩ ãnio joroque ásupi. Bairo átiri yua, yeri pũna capetietie cũ̶ãrẽ marĩ joyupi marĩ Quetiupau̶ Jesucristo jũ̶gori.


text:
Hithitorĩ ya Kemu
Hithitorĩ ya Kemu
űgĩ wa kemu nĩ wa njĩrĩrie gűkűra műno rĩria andu aa ngiriki meciria űhoro wa űria kűgi hanĩka űgĩthia na mbere kũgania gacunjĩ ga kĩndű. Nĩ matuire atĩ no űkinye kanyamu kanini muno kari metire atomu ngatagigayikana rĩngĩ. Kűmenyekana kwa atomu ni kwahotithirie gűthondekwo gwa atomĩki thiori ĩria yatumĩrirwo gűthondeka periodic table.
ona gűtuika thutha űyű nĩ kumeyekanite atĩ nĩkurĩ tűnyamu tűnini kűrĩ atomu, űgĩ na mwĩciririe űyű wa ngiriki nĩ watethirie műno.


text:
Gĩgĩkũyũ
Matemo[edit | edit source]
Mũigana wa thiomi cia Abĩrika nĩ gĩcunjĩ kĩmwe gĩa ithatũ gĩa thiomi ciothe cia thĩ. Imwe cia cio ciaragio mabũrũri-inĩ maingĩ nĩ andũ milioni nyingĩ no nĩ iteanĩirio na igakomererio nĩ thiomi cia ageni kwambĩrĩria mĩaka ya 1900 kĩambĩrĩria-inĩ. Nĩ ũndũ rũthiomi nĩ ruo rũkuuaga mũtũũrĩre wa andũ mwanya, thiomi ng’eni itingĩhota gũkuua mũtũũrĩre wa andũ a Abĩrika. Ũhũthĩri wa thiomi ng’eni mathukuru-inĩ ũrutaga ciana kwaga kwĩyona ũrĩa kwagĩrĩire kana kwĩrora na maitho ma ageni eene thiomi icio ng’eni cihũthĩraga.
Nĩ gũkoretwo na mĩcemanio mĩingĩ ya kwarĩrĩria ũkũria wa thiomi cia Afrika na ũhũthĩri wa cio mathomo-inĩ, no maũndũ macio matirĩ mahinga. Thiomi cia Abĩrika itirakũranĩra na thĩ hamwe na sayanisi ta ũrĩa ciagĩrĩirũo nĩ ũndũ arĩa athomu kaingĩ matiandĩkaga maũgĩ mao na thiomi icio. Tondũ rũthiomi nĩ ikũmbĩ rĩa kĩririkano kĩa mũingĩ (Thiong'o, 1986) na nĩ gũkoretwo na ũteanĩria na wonoria wa ũgĩ kuma thiomi-inĩ cia Afrika hatarĩ gũciongerera ũgĩ mwerũ, mũicoi-nĩ Abĩrika ĩtigĩtwo na makũmbĩ iberi, tũkĩaria ma kana na ngerekano. Na tondũ ũgĩ ũrĩa woneka ndũcokagĩrĩra thiomi cia Abĩrika nĩ ũndũ nĩ iteanĩirio, gĩthomo kĩa Abĩrika gĩtirĩ irĩ kana irĩĩri cia bata. Ĩndĩ, o na kwĩ na ikwĩro ta icio, mũng’eng’ano wa gũkũria thiomi cia Afrika nĩ wambĩrĩirie na wĩra ũyũ wa bata no mũhaka ũrĩke tondũ gũtirĩ mũndũ ũngĩhota kũgirĩrĩria rĩciria kahinda ka rĩo ge gakinyu.
Kĩambĩrĩria[edit | edit source]
Abirika ĩ thiomi makĩria ma 2,000, iria arĩ gĩcunjĩ kĩmwe gĩa ithatũ gĩa thiomi ciothe cia thĩ. Thiomi imwe cia Abirika ta Gĩthwaĩri kwa mũhiano, kĩrĩa kĩaragio mabũrũriinĩ maingĩ ma Abirika ya Irathĩro na Abirika ya Gatagatĩ, ciaragio nĩ andũ makĩria ma mirioni 50.
O na thiomi icio ikiaragio nĩ andũ aingĩ ũguo, ti cio ithomithanagia mathukuruinĩ na o na itithomagwo mabũrũriinĩ maingĩ ma Abirika. Gĩtũmi kĩmwe gĩa thiomi ici kwaga gũthomithania kana gũthomwo mathukuruinĩ ma Abirika nĩ gũkomererio nĩ thiomi cia gĩkoronĩ kuma kĩambĩrĩria kĩa mĩaka ya 1900, na gĩtũmi kĩngĩ nĩ gũteanĩrio nĩ thirikari cia Abirika kuma cianyita “wĩyathi” kwambĩrĩria mũico wa mĩaka ya 1950. Nĩ guo tũmeye wega kĩrĩa gĩtũmaga thiomi cia Abirika iteanĩrio ũguo, no mũhaka tũikie maitho harĩ hithitũrĩ ya thiomi cia Abirika kuma hĩndĩ ya gĩkoronĩ.
Ciathĩrĩro[edit | edit source]
- Ngũgĩ wa Thiong'o, 1986. Decolonising the Mind: The Politics of Language in African Literature. (ISBN 0-435-08016-4)
- Muigwithania 2.0 - First Kikuyu Newspaper revived on the Internet


text:
Tũkũmwendera Mwaka Mwerũ wa Magetha
Twambĩrĩirie kĩhũngĩro gĩkĩ mweri 1 wa Kĩhu gĩa Kerĩ mwaka ũyũ wa 2005, na nĩ tũkenetio nĩ arĩa matũceereire na magatũhe mawoni mao na njĩra ya kwandĩka kĩhũngĩroinĩ gĩkĩ, gũtũtũmĩra marũa ma kũbucia, kana gũtũhũrĩra thimũ. Inyuothe mũngĩrorĩma gũũkumia!
Mwaka ũcio wathira wa 2005, ũraarĩ mwaka bũrũri witũ wa Kenya ũngĩrakinyũkirie makinya ma bata ta kwaramia wĩyathi wa andũ aitũ othe, kũhũthĩra wawara na maũgĩ ma mũingĩ, na gwĩkũũra kuma ũkomboinĩ wa ũkoronĩ wa matukũ tũrĩ. Ĩndĩ maũndũ macio mothe o na mambĩrĩirio matinahinga nĩ ũndũ wa itũmi mwanya, imwe cia cio ta ici irũmĩrĩire haha mũhuro.
Waramia wa Wĩyathi wa Mũingĩ
Ha waramia wa wĩyathi thirikari ya Mũgathe Mwai Kĩbakĩ nĩ ĩrageretie nĩ ũndũ wa gwĩtĩkĩria ũikia wa mĩtĩ ya Icokia rĩa Mũingĩ wa Gwĩtĩkĩra kana Kũrega Kĩambi Watho Kĩerũ rita rĩa mbere kuma twĩyathe mwaka wa 1963.
Ĩndĩ mĩbango ya thirikari nĩ ĩrarengirwo magũrũ rĩrĩa Kĩambi Watho kĩu Kĩerũ kĩraregirwo nĩ mũingĩ. Ũikia wa mĩtĩ ĩyo guo mwene ũraarĩ wa bata o na thirikari ĩhootetwo tondũ mũingĩ nĩ guo mwene thirikari ĩyo, na nĩ guo ũraikirie mĩtĩ ĩyo na kwĩyendera. Ĩndĩ tũtingiuga tũgwatĩirie ũmũthĩ atĩ ũikia ũcio wa mĩtĩ ya Icokia rĩa Mũingĩ nĩ ũraaramirie wĩyathi wa mũingĩ bũrũriinĩ. Kũringana na mũgayũkano na ngũĩ ĩrĩa mũng’eng’ano wa kũhoya mĩtĩ ũrarehire gatagatĩ ka ateti a mĩena yerĩ bũrũriinĩ, tũkamenya wega kana ũikia ũcio wa mĩtĩ ya Icokia rĩa
Mũingĩ ũraarĩ na umithio harĩ bũrũri matũkũ matirũkanga. Hihi atongoria a rũciũ nĩ magetĩkĩria ũikia wa mĩtĩ ya Icokia rĩa Mũingĩ rĩngĩ?
O ũrĩa matukũ maratirũka, mũingĩ nĩ wagĩrĩirwo nĩ gũthoma Kĩambi Watho Kĩerũ o rĩngĩ ta rĩu gũtarĩ na ngũĩ kana ngucanio nĩ guo ũmenye wega kĩrĩa ũrahonokirie na kĩrĩa ũrateire rĩrĩa ũreregeire Kĩambi Watho kĩu Kĩerũ guo mwene.
Kũhũthĩra Mawara na Maũgĩ ma Mũingĩ
Ha kũhũthĩra mawara na maũgĩ ma mũingĩ wa Kenya, no tuge nĩ kĩambĩrĩria ngwacĩ nyingĩ. Akũria a wonjoria a Kenya na atongoria a thirikari, nĩ mambĩrĩirie gwĩtongoria o ene matekũrũmĩrĩra watho wa mabengi kana mabũrũri mangĩ, ũrĩa kaingĩ ũkoragwo wĩ wa gũtongia mabũrũri macio mangĩ makĩhũthĩra thigino na thakame ya mũingĩ witũ. Ũũngania wa magoti na guo nĩ mũrũnge na mbeca cia magoti ikongerereka nĩ ũndũ wa kũrũngwo kũu kwa ũũngania.
Ĩndĩ, thirikari ndĩnahota kũhũthĩra mawara na maũgĩ ma mũingĩ wega tondũ tiga no mawĩra ma mamĩnĩthita na anyinyi ao maroneka wega nĩ marongererekire, nĩ kũrĩ andũ angĩ aingĩ mũno me na mawara ma gũkũria bũrũri no matirĩ mawĩrainĩ, na kwa ũguo mawara macio mao nĩ gũkoma makomete tũhũ. Bũrũri mwĩthĩ ũkwenda gũkũrio nĩ mũingĩ wothe ũrĩa wĩ na ũhoti, na thirikari no ĩteithĩrĩrie na kwaramia mawĩra hamwe na kwandĩka arĩa othe mangĩhota kũruta wĩra. Kuongerera mawĩra ta mirioni ĩmwe o mwaka ti ũndũ ũngĩrema thirikari ya Kenya ĩĩhotorete gwĩka ũguo.
Kwĩyohora Mĩnyororoinĩ ya Ũkombo wa Matukũ Tũrĩ
Thirikari ya Kenya nĩ ĩgeretie kwĩyeheria ũkomboinĩ wa mathiirĩ matarĩhĩkaga, na kũbanga mahũthĩro ma o mwaka hamwe na mĩtaratara ya gwĩkũria ĩtegũtanya mĩkombo kana ũteithio wa mabũrũri mangĩ. Thirikari ĩngĩhota kwĩyohora mĩnyororoinĩ ĩno ya ngombo cia mbeca na ũtũũrwa na guo mũingĩ no ũgunĩkĩre ho tondũ nĩ guo ũrĩhaga mathiirĩ ma thirikari na njĩra ya magoti. Waramia wa ndũnyũ, na makĩria ndũnyũ cia mabũrũri ma mwena wa itherero, nĩ mwega na wahota kũrehe umithio matukũ tũrorete.
Makinya macio akũria a wonjoria moete hamwe na macio ma thirikari twagweta hau rũgongo, nĩ ma bata harĩ wĩkũria wa gũtũũra. Tũkwĩhoka atĩ Mwaka Mwerũ, hamwe na mĩaka ĩrĩa twerekeire, makinya macio nĩ mekũgĩa na magetha ma kĩguni, na makũrie bũrũri na manyihĩrie mũingĩ wothe wa Kenya ũthĩni.
Gĩthomo
Tũtingĩriganĩrwo nĩ gũcokeria thirikari ngatho nĩ ũndũ wa kũhe ciana ciothe cia thukuru cia ũgĩ (buraimarĩ) gĩthomo gĩtarĩ marĩhi. Gũtirĩ mwana wa Kenya ũgirĩrĩirio gũthomera thukuru icio cia ũgĩ, na gũtirĩ ũngiuga aregete gũthoma nĩ kwaga marĩhi. Rĩĩrĩ nĩ ikinya inene mũno thirikari ĩkinyũkĩtie. Tũkũria thirikari ĩthiĩ na mbere na kwambatĩria gĩthomo bũrũriinĩ na njĩra ya kũheana gĩthomo gĩtarĩ marĩhi na kĩa o mũhaka gĩa thukuru cia igũrũ (haĩ). Ũguo nĩ kuga o mwana wothe wa Kenya aheo mweke wa gũthoma mĩaka 12 atekũrĩhio kinya arĩkie haĩ.
Igĩna
Ũkũria ũngĩ wa bata mũno bũrũriinĩ nĩ wa igĩna (economy). Mwaka ũyũ wa 2005, GDP ya Kenya ĩkũrĩte na icunjĩ 5% kuma icunjĩ 4.3% cia 2004, na 2.8% cia 2003. Igĩna cia bũrũri ingĩthiĩ na mbere na gũkũra ũũ kwa mĩaka mĩingĩ, bũrũri witũ no wambĩrĩrie gwĩturĩra indo handũ ha kũgũraga cia mabũrũri mangĩ.
Njera
Mwena ũngĩ thirikari ĩkĩte wega nĩ kũgeria kũnyihia mũhihinyano wa njera cia Kenya na kũhe arĩa ohe njera icio gĩtĩyo. Nũũ ũngĩeciririe mĩaka ĩĩrĩ mĩhĩtũku atĩ andũ a njera cia Kenya no makorwo na irio cia kũheana kũrĩa kũhũte?
Ũteti Bũrũriinĩ: Ikinya Rĩmwe Mbere na Ikinyũkia Rĩngĩ Thutha
Kũringana na ũrĩa ũteti Kenya ũgĩte na ũkararania na mũgayũkano, niĩ ngwĩtĩkania na arĩa maroiga atĩ ngwatanĩro ya LDP na NAK yaremanirwo tene na ĩraagĩrĩire o kumanwo ta ũguo ĩroimanirwo thutha wa ũikia wa mĩtĩ ya Icokia rĩa Mũingĩ. Kaba ikundi icio cing’eng’ane itarĩ ngwatanĩro handũ ha kũng’eng’anĩra nyũmba ĩmwe, na cierĩ nĩ ciũĩ wega atĩ ngwatanĩro ya cio nĩ ta ya tũnyau na mbĩa. Nĩ kũĩkaine wega atĩ nyũmba ngayũkanu ndĩngĩrũgama, na ĩyo ya LDP na NAK, ndĩngĩrarĩ ya mbere kũrũgama ĩ ngayũkanu.
Mwaka Mwerũ no tweterere tuone ũrĩa ciama ici cierĩ igwĩtheremia bũrũriinĩ tondũ itirĩ ciagĩa mĩri ya bata icigoinĩ ciothe cia bũrũri. Ningĩ o na ciama ingĩ cia ũteti Kenya, nĩ cikwĩyumĩria na ciambĩrĩrie kwĩbangĩra gĩthurano kĩa mwaka wa 2007. Tũkwĩhoka ciama icio ciothe nĩ cikwĩyaka itekũrehe ngũĩ bũrũriinĩ, na thirikari yo nyene nĩ ĩkũhota kũhingia mabata ma yo ĩtekũgirĩrĩrio nĩ ũteti wa ciama.
Nĩ ũndũ wa gwĩtigĩra kuna watho ũrĩa ugĩte mũbunge ndangĩkorwo e wa ciama igĩrĩ hĩndĩ ĩmwe, ndũgeterere LDP yumanwo na NARC kaimana gĩthurano kĩa mwaka wa 2007 gĩtarĩ kĩanĩrĩre. Kwa ũguo o na LDP na NAK itekwenda kũrutithania wĩra, igũikara inyitithanĩtio gwa kahinda nĩ NARC, o na igĩĩtheremagia o kĩama mwanya bũrũriinĩ.
Mũingĩ wothe wa Kenya wagĩrĩirwo nĩ kũhingũria maitho na kũgirĩrĩria ũteti wa ciama ũrũgamie ũkũria wa bũrũri.
Ũici na Mahaki
Thirikari ndĩhotete kũgũithia ũici wa mbeca cia mũingĩ hamwe na mahaki. Ũici ũrĩa mũtuĩrie, ta wa Goldenberg, ndũrĩ ũramenyithio mũingĩ, na gũtirĩ aici maikĩtio ngono kana makorio macokerie mũingĩ mbeca iria maiyĩte. Ningĩ o na ũtuĩria wa mbeca iria ihithĩtwo mabũrũriinĩ ma na nja ndũrĩ ũronania umithio. Thirikari nĩ yagĩrĩirwo kũmenyithia mũingĩ maũndũ maya.
Njamba cia Bũrũri
Thirikari nĩ ĩkĩte wega nĩ kwambĩrĩria gwetha matigari ma mwĩrĩ wa njamba nene, mũtiga irĩ Field Marshall Dedan Kĩmathi, njera kũrĩa aathikirwo nĩ Ngeretha, hamwe na gwĩtia mũtwe wa njamba nene Koitalel arap Samoei, ũrĩa watwarirwo kwa Ngeretha Koitalel oragwo nĩ Col. Richard Meinertzhagen. Ĩndĩ mũtwe wa Koitalel na matigari ma mwĩrĩ wa Kĩmathi gũtirĩ kĩonekete.
Tũkwĩhoka atĩ thirikari nĩ ĩgũthiĩ na mbere na wethi ũcio kinya njamba icio cierĩ ithikwo rĩngĩ na gĩtĩyo. Ningĩ njamba cia Kenya nĩ nyingĩ, na ciothe cikwenda kũheo gĩtĩyo na ũcamba wa cio ũmenyithio mũingĩ wothe wa Kenya. Kũriganĩrwo nĩ njamba cia bũrũri hamwe na ciĩko cia cio, nĩ ũndũ ũmwe na kwĩriganĩrwo. Andũ matarĩ kĩririkano no mekwo managĩ marĩa manekwo nĩ andũ angĩ o rĩngĩ. Gũtirĩ kĩririkano kĩega kĩa bũrũri ta kũririkana njamba cia bũrũri na wĩrutĩri wa cio nĩ ũndũ wa bũrũri, hamwe na kũririkana hithitũrĩ ya bũrũri.
O rĩngĩ tũkũmwendera Mwaka Mwerũ wa magetha maingĩ na me kĩguni.
Thaaai!


text: 1Tûbwandîkîrîte tûkîenda kûbûmenyithia mantû ma ûra aarî oogo kuuma kîambîrîria, ûra twîgîîtue, twamûkûnîîra meetho, na njara cietû ciamûtongithia, ta we kiugo kîa mwoyo ûra tûkûbûtûmîîria. 2Rîra ûra aarî na mwoyo ûyu aayire itwamwonire na tûkûûyagîîra mantû maake. Tûrîbwîra mantû ma ûra aarî na mwoyo wa tene na tene. N'we aarî kîrî Baaba na twagwûrîrwa we. 3Bûra twoneete na tweegua i bu tûkûbwîra kaingo bûgwatanîra naati ngwatanîrooni îra tûrî n'yo na Baaba, na Mwana wake Yiesû Kîrîstû. 4Tûrîbwandîkîra mantû mama kaingo tûkena mûno. 5Ino i cio ntheto ira twîgîîtue ciake. Na i cio tûkwenda kûbwîra, atî, Ngai i werû na kîrî we gûtirî mwindu nwa aniini. 6Ûkeegua tuugaga tûrî ngwatanîro n'we na tûgîkaraga mwinduuni, n'ûrongo twaragia tûtithingataga ûmma. 7Îndî tûkathiyagîra werûûni, ta bûra we arî werûûni, tûkeegua tûrî na ngwatanîro twinthe, na nthakame ya Yiesû Kîrîstû Mwana wake îgatûthambia meeyia monthe. 8Tûkaaya kuuga tûtirî na meeyia itûkwîbenia na ûmma bûtirî ndeni yetû. 9Îndî tûkaaya kuumbûra meeyia meetû kîrî Ngai, we i mwîtîgua na wa ûmma. Agatûrekera na atûthambie maûthûûku monthe. 10Tûkaaya kuuga tûtiîyîîtie, i ta kuuga Ngai i mûûrongo na kiugo gîake gîtirî ndeni yetû.


text:
Injiniarini
Injiniarini
Contents
Matemo[edit | edit source]
Injiniarini ni mathomo makoragwo na maugi maingi ta ma erektroniki, thitima, mekaniko, mithaiga, waki, betoro na mangi maingi.
Injiniarini na maica ma Omũthenya[edit | edit source]
Omũthenya mũndũ ni atũmagira ĩndo ithondeketwo na ũgĩ wa Injiniarini. andu angi mokira nimaturagira gasi cũka kana thitovu kuruga ici ni itumagira ugi wa mekaniko na thayathi ya ũthagia. Maguta matawa na gasi ithondekagwo na ũgĩ wa injiniarini ya mĩthaiga. thitovu na gasi cũka ithodekagwo na ũgĩ wa na macini cia injiriani ya mekaniko.
Ūgĩ wa Injiniarini[edit | edit source]
Injiniarini itumagira ũgĩ na umenyo wa thayathi, ũcuumi, social ni getha gukurura na gwaka macini, thithitemu na material [[1]]. Injiniarini ithondekaga macini iria ari tekinoronji.Tekinoronjĩ ĩthondekagwo na ũgĩ wa thayathi [[2]]. Injiniarini ithondekaga macini cia kwendio na kũogwo ũgĩ wa ũcuumi ni wedekanaga ni getha guthondeka macini ikwendeka.
Stagi cia injiniarini cia kĩndu kĩa Tekinoronjĩ[edit | edit source]
Maũgĩ mothe ma injiriaini makoragwo makirumira stagi ici guthondeka kindu: ũthuthuria wa thithitemu, gũkurura thithitemu na gwaka kwa thithitemu.
Buremuwaki ya Injiarini[edit | edit source]
kwi buremuwaki cia ki thiori thondeka. Buremuwaki imwe ya muthemba banga thiori rainina kuma iria cia njumura ngiya ira iundu nyene[3].
Thiori njumura   thiori cia iundu nyene.
Thiori cia njumura nicio itumagigirwo gwaka thiori cia iundu nyene. Thiori ya njumura yeretha maundu maingi kwi thiori ya iundu nyene.
Haria Hagwete[edit | edit source]
1. Engineering http://en.wikipedia.org/wiki/Engineering gūthomwo 31/5/2012
2. Thayathi na tekinonji http://ki.wikipedia.org/wiki/Thayathi_na_teknoloji gūthomwo 25/5/2012
3. Jacobson na edersen, Injiniarini thayathi na kiihari 2003


text: 1Tene Ngai aatûmîîre iroria magiita maingî na njîra inyingî kwaria na biûyûûyû. 2Îndî ntugûûni ino cia kwingia mûbango wake, Ngai atûmîrîte Mwana wake kwaria naati. Ngai aûmbire nthîgûrû gûkûrûkîîra kîrî Mwana wake, na amûthuura akaathûkia bionthe birî rûgai rwake. 3Mwana wa Ngai oonanagia mwago wa Îthe na amûtuatîîtie kûrû. N'we atûmaga bionthe bithi na mbere kwîgua birî oogo kwa inya ya kiugo gîake. Nyuma ya kwîruta atûthambia meeyia meetû, eetiirie îgûrû aakara nthî rûteere rwa ûrîo rwa Ngai ûra arî mûnene mûno. 4Kwoogu itakwonania Mwana wa Ngai n'we mûnene mûno kîrî araîka, n'ûntû wana kinya riîtwa rîra Ngai aamwîtire rîrî gîtîîyo nkûrûki ya rîao. 5Gûtirî rîo Ngai eera mûraîka, "Woû ûrî mwana wakwa. Îmunthî ngûtuîka abaagu." Na kaîrî Ngai augire, "Ûkeegua ndî îthe, n'we eegue arî mwana wakwa." 6Na kaîrî rîra Ngai agaatûma Mwana wake wa mbere nthîgûrû, augîîte, "Araîka bonthe ba Ngai ibamûgonge." 7Îgûrû rîa araîka, Maandîko Maatheru maugîîte, "Ngai atuîkithagia araîka baake ruuo, na aruti ngûgî baake ndîrîmbî cia mwanki." 8Îndî îgûrû rîa Mwana, Ngai augîîte, "Wathani bwaku, woû Ngai, bûtikooro bûthira rî kana rî. Wathanaga ûgîtûmagîra ûmma. 9Wendeete wagîru, ûtiendeete ûthûûku. Na i kîo n'ûntû Ngai, Ngai waku, akûthuurîîte, na akwa gîkeno nkûrûki ya bara bangî." 10Na kaîrî Maandîko Maatheru maugîîte, "Mwathani, i woû waûmbire nthîgûrû kîambîrîriani, na îgûrû i yûmba rîa njara ciaku. 11Cio ikeenyangua, îndî woû ûgaatûûra. Ikaathira cionthe ta nguo, 12wikûnje, ûthûkie ingî. Îndî woû ûtigarûkaga. Ûgaatûûra tene na tene." 13Îndî gûtirî rîo Ngai eera mûraîka, "Kara nthî rûteere rwakwa rwa ûrîo, mwanka ntuîkithie anthû baaku ûkinyo bwa magûrû maaku." 14Kwoogu araîka i ba ûû? Bo n'irundu bira Ngai atûmaga birî aruti ngûgî, biteethia bara akaa rûgai rwa wonokio.


text:
-
Njohi cia ibango kuhithurwo mwena wa Ruiru.
Makiria ma litre 18,000 cia njohi ya ibango ya kangara, nicirahithukirio mwena wa Ruiru ni maobithaa...
-
Thirikari cia county kuheywo mweke wa kurugamirira mititu.
Thirikari cia counties nicikuheywo mweke wa kurugamirira mititu, na kurumirira uguo thirikari ya Mak...
-
Mathikuota ma Ndumano mwena wa Mathira kuhoya thirikari imahe wuikaro.
Makiria ma mathikuota 6,000 kuuma gicagi-ini kia Ndumanu mwena wa Mathira, nimarathaitha thirikari i...
-
Njohi cia ibango kuhithurwo mwena wa Ruiru.Makiria ma litre 18,000 cia njohi ya ibango ya kangara, nicirahithukirio mwena wa Ruiru ni ... Read More »
-
Thirikari cia county kuheywo mweke wa kurugamirira mititu.
-
Mathikuota ma Ndumano mwena wa Mathira kuhoya thirikari imahe wuikaro.
-
Nkaissery kuruta mukana kuri andu aria megwatiire matharaita mugaru kwi nduriri iria ciriithagia mahiu.
-
Atongoria a JAP gucerera gicigo kia Kajiado central kuria kwahuritwo ni mutino wa ruhuho.
-
Thirikari kugacirithia ukui wa maai-ini.Thirikari niirutiire kugacirithia ukuui wa maai-ini, kuhitukira miako mieru gicukiro-ini kia meli kia Mombasa, na ... Read More »
-
Uhuru kuuga ruhonge rwa ICT niruguteithia gukinyanira kioneki kia 2030.
-
Airtel kugacirithia motungata mayo guku bururi-ini.
-
Kenya na Algeria kuigwithania kuruta wira hamwe.
-
KPLC kwongerera ceceni cia utambi wa thitima.


text: 1I niû Paûrû, mûruti ngûgî wa Yiesû Kîrîstû, nkûbwandîkîra. Ndeetirwe i Ngai ntuîka mûtûmwa wake, aanthuura ntûmîîria ntheto yake îmbega. 2Eeyanire wîrane bwa yo tene mûno gûkûrûkîîra kîrî iroria, wata bûra kwandîkîîtwe Maandîkooni Maatheru. 3Ntheto îno îmbega îkoneetie Mwana wa Ngai, ta we Mwathani wetû Yiesû Kîrîstû. Aaciarirwe arî muntû rûrîîyooni rwa Ndaundi. Îndî Kîrundu Ûmûtheru noonaniirie Yiesû i Mwana wa Ngai arî na inya ya mwanya kuumania na kûriûka gwake. 5Gûkûrûkîîra kîrî Kîrîstû, Ngai nampeere ngûgî ya mwanya mûno mmûrutîra, ta yo ngûgî ya ûtûmwa. Mbîtaga antû ba nthîgûrû cionthe baaya kîrî we bamwîtîgia, bamwathîkîra. Na i Kîrîstû ndutagîra ngûgî îno. 6Na wana biû bûrî bamwe ba bara beetîîtwe batuîka ba Yiesû Kîrîstû. 7Ndîbwandîkîra biû bwinthe bara bûtûîre Rooma, bara bwendeetwe i Ngai abwîta bûtuîka antû baake baatheru. Ngai Baaba wetû na Mwathani Yiesû Kîrîstû baroobwaa ûtugi na ûkiri. 8Mbere ingûcookeria Ngai nkaatho gûkûrûkîîra kîrî Yiesû Kîrîstû n'ûntû bwenu bwinthe. Eetîgîri nthîgûrû yonthe barîaria bûra bûrî na wîtîgio bûgana. 9Ngai ûra ntûmîkagîra na nkoro yakwa yonthe na njîra ya gûtûmîîria ntheto îmbega îgûrû rîa Mwana wake i mûkûûyî wakwa. Naiyî imbûririkanaga 10rîonthe rîra nkûmûromba. Mmûûragia atûme mbone kaanya ga kûûya kûbûriûngîra. Na wabu nkaaya weegua i kwenda gwake. 11Inkwenda mûno kûûya kûbwona. Nkaaya bwathaarimwa kuumania naani, wîtîgio bwenu bûkarika nkûrûki. 12I ta kwonania twateethania. Wîtîgio bwakwa bwabûteethia na bwenu bwanteethia. 13Aruayia na aarayia, ndeenda bûmenya i maita maingî mbangaga kûûya kûbûriûngîra, ka bûtaûmbîkaga. Mbendaga kûûya mbûrutana mbûteetheeria bûkûra gîîkîrundu mbona maumithio meega, ta bûra nteetheetie bara bangî batarî Ayaundi. 14Imbatîîrue ntûmîkîra antû bonthe--bara barî ba nthîgûrû ira ciiyî mantû mûno, na bara nthîgûrû ciao itaiyî mantû maingî mûno, bara bathoomu na bara batarî bathoomu. 15Na gîku i kîo gîgûtûma mbenda mûno kûûya gûtûmîîria ntheto îmbega naagu kwenu Rooma. 16Ntiîgagua ntheto îmbega igî n'ûntû n'yo inya ya Ngai îra yonokagia muntû wonthe ûra eetîgagia. Mbere Ayaundi, rîru bara batarî Ayaundi. 17Ntheto îno îmbega n'yo yonanagia bûra Ngai aagîrithagia antû. Ngai aagîrithagia antû n'ûntû bwa wîtîgio bwao t'ûntû na kîngî. Wata bûra kwandîkîîtwe Maandîkooni Maatheru, "Ûra aagîrithagua n'ûntû bwa wîtîgio bûra arî na bu agaatûûra." 18Ngai oonagia antû mûthûûro wake kuuma îgûrû n'ûntû bwa wîyia kana ûntû bunthe bûûthûûku bûra antû barûthaga bagatûma ûmma bûrega kûmenyekana. 19Oonanagia mûthûûro wake n'ûntû bûra bwake bûûmba kûmenyekana bûtirî witho kîrî bo. Ngai nabwonanîîtie. 20Kîra gîtamenyeka n'ûntû gîtionagwa, n'inya ya Ngai îra îtakooro îthira, na bûra Ngai akarakari kaingo eetwa Ngai. Îndî wana bio, kuuma kûûmbwa kwa nthîgûrû Ngai noonanagia kuumania na bira bionthe aûmbîîte bûra mantû mamu makarakarangi. Kwoogu bara barûthaga mantû maathûûku ma meeyia batirî na bwa kwîgwatia. 21Ibaiyî Ngai, îndî amwe na ûgu bataamûtîîya ta Ngai, kana bamûcookeria nkaatho. Meeciiria maao maatuîkire ma ûtheri. Mathûgaania maao ma ûtaku maatuîka maathûûku. 22Baugaga ibarî baûme, îndî baatuîkire biaa. 23Bantû a bagonga Ngai mûtûûra mwoyo, ûra abatîîrue atîîyagwa, baagongaga ngai cia ûrongo irûthîîtwe ciakara ta muntû, kana nyoni, kana nyamû cia magûrû mana, kana ira irûthîîtwe ciakara ta nyamû ira ciîkururagia na nthî. 24Kwoogu Ngai akwona ûgu abatiganîria barûtha bûra mawîrirîîria mamu maao maathûûku maabeeraga barûthe. Baarûthire na mîîrî yao mantû mataagîrîte na ma îgi. 25Bantû a beetîgia bûra bwarî mma Ngai n'ûû, boonire beetîgie ûrongo. Baatua kûgonga na gûtûmîkîra bira Ngai aûmbîîte, bantû a batûmîkîra Mûûmbi wa bio, ûra aagîrîtwe akumagua tene na tene. Aameni. 26Bakûrûtha ûgu Ngai abatiganîria barûtha bûra mawîrirîîria mamu maao ma mantû ma îgi maabeeraga barûthe. Wana aka baatiga kûmaama na arûme ta bûra gûkaraga, baatua kûmaama na aka ta bo. 27Arûme na bo baatiga kûmaama na aka ta bûra gûkaraga, baatua gûkuyaga i bata ya antû arûme bara bangî. Baarûthanaga na arûme bara bangî mantû ma îgi. Ûntû bûbu bwatûma boona thîîna mîîrî yao, rîrî îkaanûkia rîra rîagîrîte kîrî bara barûthaga ûntû ta bûbu. 28Bagûkinyia a kûrega kinya kwenda kûmenya Ngai n'ûû, Ngai abatiganîria barûtha bûra mathûgaania mamu maao mataarî ara maarî maabeeraga barûthe. I kîo n'ûntû baarûthire mantû bataabatîîrue barûtha. 29Mantû monthe mara baarûthaga maarî wîyia bwa mûthemba unthe, ûthûûku, kuugîria ûtonga, na rûmena. Baatwîrie rûriitho, ûûragani, nkarari, wenania, kûthûgaananagîria ûthûûku, nguutû, 30kwaragia bara bangî na gûtuuyanagîîra. Batiendeete Ngai. N'arumani, n'eekumia na n'antû ba kwîbûkagîîria. Rîonthe bacûaga njîra ingî cia kûrûtha ûthûûku bakaburûtha na batiathîkagîra aciari baao. 31I baataku, batiingagia mawîrane maao, batirî bata n'antû, na batirî kîao na bo. 32Ibaiyî watho bwa Ngai buugîîte bara barûthaga mantû ta mamu baagîrîtwe bakua. Îndî amwe na ûgu batitiga kûmarûtha. Na tatiga ûgu, boonaga bara barûthaga mantû mamu ûtiîgagua bakîbîtia.


text: 1Kanica ya Antiokia ikwarî na iroria na bara baarutanaga bara bangî. Baarî Baranaba, Simioni (ûra kaîrî eetagwa 'Muntû ûmûyirû'), Rusias wa kuuma Kureni, Manaeni ûra aakûranîîtie amwe na Eronde ûra eetagwa Antipas, na Saûrû. 2Kagiita kamwe antû babu batîîrîrîte kûrîa irio n'ûntû bwa maromba, Kîrundu Ûmûtheru abeera, "Ndekeriani Baranaba na Saûrû barute ngûgî îra mbeetîîte baruta." 3Baathi na mbere na gûtîîrîra kûrîa irio, baaromba. Rîru babu bangî baigîîra Baranaba na Saûrû njara, babarekeeria baathi. 4Kwoogu Baranaba na Saûrû bagûtûmwa i Kîrundu Ûmûtheru, baathi taûni yeetagwa Serukia. Baatwa meeri baathi gîcîgîîrioni kîa îria gîetagwa Kupooro. 5Bagûkinya taûni yeetagwa Saramis, baatûmîîria kiugo kîa Ngai masinagoogiini ma Ayaundi. Ibaarî na Njoana Maariko wa kûbatûmîkagîra. 6Baungurania Kupooro yonthe, baumîîra taûni yeetagwa Pabos. Beethîra muntû aaringaga biama eetagwa Bari-Yiesû. Aarî Mûyaundi na eebîtaga kîroria. 7Magiita na magiita muntû ûyu beegagua barî na ngabana wa gîcîgîîrio gîku kîa îria. Ngabana eetagwa Serigias Paûras na aarî muntû ûmûûme mûno. Eeta Baranaba na Saûrû n'ûntû neendaga kwîgua kiugo kîa Ngai. 8Îndî muntû ûyu aaringaga biama aakararia Baranaba na Paûrû akîenda ngabana ûyu atigeetîgie. (Eetagwa Erimas na Kîîngiriki.) 9Saûrû, kaîrî eetagwa Paûrû, aûyûrîîtwe i Kîrundu Ûmûtheru aacûûba muntû ûyu, 10amwîra, "Ûrî mwana wa Nkoma na mûnthû wa bûra bunthe bwega! Ûûyûri ûrongo bwa mîthemba yonthe na wenania. I rî ûgaatiga kûrutana kînyume kîa ûmma bwa Mwathani? 11Îîndî ka ûûre na inya ya Mwathani. Ûrîûra meetho na ûtiona werû bwa riûa kwa îgiita rîgana ûna." Nthûti weenu gîntû gîakari ta ngooki înjirû gîakunîka Erimas meetho. Aanjîîria kwondaondia agîcûa muntû amûgwata njara. 12Ngabana akwona ûgu gwakarîkire eetîgia arigarîîte mûno n'ûrutani bwa Mwathani. 13Paûrû na bara baarî na bo baatwa meeri. Bauma Pabos baathi taûni yeetagwa Periga, nthîgûrû ya Pamburia. Njoana Maariko aathûkana na bo, aacooka Njerusaremu. 14Paûrû na Baranaba bakuuma Periga baathi taûni yeetagwa Antiokia, nthîgûrû ya Pisindia. Sabatû îgûkinya, baathi sinagoogiini baakara nthîgûrû. 15Ithoomo bikûthoomwa kuuma mabukuuni ma watho bwa Musa na ma iroria, atongoria ba sinagoogi înu baatûmana babeera weegua barî na mîgambo bakîûmba kûûmîîria antû n'yo, nwa babeere yo. 16Paûrû aarûngama aûkîîria njara, aanjîîria kwaria. Auga, "Antû ba Isiraeri na bara bûkuthûkaga Ngai, nthikîîriani! 17Ngai wa antû ba Isiraeri aathuurire biûyûûyû bietû, aingîyia antû beetû rîra baarî Miisiri, abaruta ku na inya yake înene. 18Na kwa bantû a mîanka ta mîrongo îna barî rwanda, Ngai naabamenyagîîra. 19Ngai naathiriirie mîgongo mûgwanja îra yatûûraga nthîgûrû ya Kaanani aanenkera nthîgûrû yao antû baake yatuîka yao. 20Mantû mamu monthe maathûkiirie bantû a mîanka ta magana mana ma mîrongo îtaano (450). "Ngai aacooka aatuîkithia agambithania atongoria mwanka îgiita rîa kîroria Samweri. 21Antû bauga barîenda mûnene wengwa. Rîru i rîo Ngai aatuîkithiirie Saûrû wa Kuci mûnene, aathana mîanka mîrongo îna. Aarî wa mwîrîga wa Benjameni. 22Ngai akûruta Saûrû ûneneeni, aatuîkithia Ndaundi mûnene. Ngai auga, 'Indaroonire Ndaundi wa Njesii n'we muntû arî nkoro îkari ta yakwa. Akaarûtha bunthe bûra nkeenda arûtha.' 23"Na Ngai athuurîîte Yiesû, ûmwe wa rûrîîyo rwa Ndaundi, atuîka Mwonokia wa Isiraeri, wata bûra eeyanire wîrane auga. 24Mbere ya Yiesû aanjîîria ngûgî yake, muntû eetagwa Njoana naatûmîîrie antû bonthe ba Isiraeri abeera beerire meeyia maao babaatithue. 25Njoana arî akubî kûthiria ngûgî yake, aûria antû, 'Bûrîthûgaania ndî ûû? Ti niû ûra bûkûthûgaanîria. Ûyu aayîîte nyuma yakwa ntiagîrîte ûntû kinya mmûtharia ndigi cia iraatû biake.' 26"Antû beetû, tiû rûciaro rwa Îburaîmu, na bara bûtarî Ayaundi bûkuthûkaga Ngai, ntûmwa îno ya wonokio îtûmîîtwe kîrî tiû. 27Antû ba Njerusaremu na anene baao bataamenyaga Yiesû aarî ûû. Rîra baamûgiitîîre îgamba aûragwe i baingiirie mîgambo ya iroria îra îthoomagwa wakîra mûthenya wa Sabatû. 28Wana bakwaga gîtûmi kîega gîa gûtûma aûragwa, beerire Piraatû arute watho Yiesû aûragwe. 29Bakwingia ûroria bunthe kûringana na bûra kwandîkîîtwe Maandîkooni Maatheru îgûrû rîa Yiesû, Yiesû aambûrwa mûtharabaani aigwa nthikooni. 30Îndî Ngai amûriûkia 31oonwa kwa îgiita rîraaya i bara baathiyaniirie n'we rîra aumire Gariiri aathi Njerusaremu. Îîndî babu i bo akûûyî kîrî antû. 32"Ntheto înu îmbega n'yo tûkûbwîra atî, wîrane bûra Ngai eere biûyûûyû bietû 33îîndî i bu aingîîtie naati, rûrîîyo rwao. Na aingîîtie wîrane bûbu na njîra ya kûriûkia Yiesû, wata bûra kwandîkîîtwe gîcuncîîni kîa biîrî gîa Cabuurî atî, 'Ûrî mwana wakwa, îmunthî ngûtuîka abaagu.' 34Ngai aamûriûkiirie kaingo atoora. Na ûûgû i bu kwandîkîîtwe mantûûni ma kûriûka gwake, 'Nkabûthaarima ithaarimo biitheru na bia gwîtîgîka wata bûra ndeerire Ndaundi.' 35Na kûrî bantû angî augîîte, 'Ûtiireka Mûtheru waku oora.' 36"Ndaundi akûthiria gûtûmîka kûringana na wendi bwa Ngai, aakua. Aathikwa, aathi kîrî biûyûûyû biake, oora. 37Îndî ûra we Ngai aariûkiirie atoora. 38"Kwoogu, antû beetû, ndîenda bûmenya atî, muntû ûyu n'we atûmîîte bûtûmîîrua mantû ma kûrekerwa meeyia. 39Ûra wonthe amwîtîgagia naagîrithagua agakûûrwa mantûûni monthe, ûntû watho bwa Musa bûtaûmba kûrûtha. 40Kwoogu menyeeraani bûra iroria biaugire bûtigaatuîkîke kîrî biû. Atî, 41'Thikîîriani, biaa bibi! Bûkaarigara, bûraûra! Kûrî bu nkûrûtha wabûrî mwoyo, ûntû bûtagîîtîgia kinya bûrî batarîîrie bwega.' " 42Paûrû na Baranaba bakiumagarûka sinagoogiini antû babeera baaye Sabatû înu îngî babeere mantû mamu nkûrûki. 43Antû bakuuma, Paûrû na Baranaba baathingatwa n'Ayaundi baingî na antû bataarî Ayaundi bara baarombaga Ngai. Atûmwa babu beekîra antû wîru babeera bakarage ûtugiini bwa Ngai. 44Sabatû înu îngî îgûkinya, akubî antû ba taûni înu yonthe beethîrana kwîgua kiugo kîa Mwathani. 45Ayaundi bakwona wingî bwa kîrîndî baagwatwa i rûriitho rwingî mûno. Baakararia bûra Paûrû augaga na bamûrumanga. 46Paûrû na Baranaba baaria na ûcamba beera Ayaundi babu, "Ikwarî na gîtûmi gîa kiugo kîa Ngai gûtûmîîrua kîrî biû mbere. Îndî n'ûntû bûkûrega na bwona bûtiagîrîte kwewa mwoyo wa tene na tene, ga tûtûmîîrie bara batarî Ayaundi. 47N'ûntû Mwathani aatwîrire, 'Ngûtuîkithîîtie werû kîrî bara batarî Ayaundi ûtambia wonokio bûkinya nteere cionthe cia nthîgûrû.' " 48Bara bataarî Ayaundi bakwîgua ûgu baakena. Baakumia Mwathani n'ûntû bwa ntûmwa yake. Na bara Ngai aathuurire bakoona mwoyo wa tene na tene, beetîgîra. 49Kiugo kîa Mwathani gîatamba gûntû gûku kunthe. 50Îndî Ayaundi beengîîra aka bangî baarî îgweta baarombaga Ngai, na arûme kinya bo baarî îgweta. Baatûma Paûrû na Baranaba banyamaarua. Babeengîîria bauma kwao. 51Paûrû na Baranaba baatiga babaturaturîra tîîri ya mbayo ciao, rûrî rwano rwa kûboonia batirî ngwatanîro na bo. Baathi taûni yeetagwa Ikoniamu. 52Îndî eetîgîri baatigirwe bakeneete mûno na booyûrîîtwe i Kîrundu Ûmûtheru.


text: 1Kagiitaani wagaku, mûnene Eronde ûra eetagwa Angripa, aanjîîria kûnyamaaria eetîgîri. 2Njakubu, mûruagina wa Njoana aûragwa na rûyiû. 3Eronde akwona Ayaundi bara bataarî eetîgîri baakeneera kûûragwa kwa Njakubu, aagendeeria. Aagwatithia Petûrû kagiita ga kûrîa kîatho kîa mîgaate îtaimbithîîtue. 4Petûrû akûgwatwa aingîrwa nceera. Aakarua n'ikundi bina bia acikaarî bana, bana. Eronde aabangîîte Petûrû akaarutwa nceera îgiita rîa Pasaka rîathira amûgiitîre îgamba antû bakîonaga. 5Kwoogu Petûrû aakara nceera. Îndî antû ba kanica ibaamûrombagîra mûno. 6Ûtugû, mbere ya ntugû îra Eronde aabangîîte kûgiitîra Petûrû îgamba, ta wîthîre Petûrû aamaami gatîgatî ga acikaarî baîrî athaîkîîtwe na nyororo ciîrî. Na ikwarî na acikaarî bangî mûrangooni. 7Nthûti îmwe mûraîka wa Mwathani aaya aarûngama gûku ndeni ya kanyomba kara Petûrû aingîrîtwe. Werû bwatharara gûku ndeni. Mûraîka ûyu aaringaringa Petûrû mbaru, amwîra, "Ûka na mpwî!" Nyororo ira Petûrû athaîkîîtwe na cio njara ciakandûkana warîru, ciagwa nthî. 8Mûraîka amwîra, "Îbîthîranie na wîkîre iraatû biaku." Petûrû aarûtha ûgu. Mûraîka amwîra, "Îkîra nguo yaku îra ndaaya, ûnthingate." 9Petûrû aathingata mûraîka atakûmenya weegua bûra mûraîka aarûthaga i bu wabu gwakarîkaga kana i kîoneki kîarî. 10Petûrû na mûraîka baakûrûka acikaarî ba mbere bara baamûkarîîtie na bangî kaîrî. Rîru baakinyîîra mûrango wa cuuma wa ome buru ûra warî wa kuumagarûka kûthi bwa taûni. Mûrango ûyu warugûka ungwa, bauma. Bakûthi na barabara îmwe mbere ya bakoomoka bagwata îngî mûraîka aathi, aatiga Petûrû wenka. 11Petûrû aarîcûkwa. Auga, "Wabu îîndî nkûmenya i Mwathani agûtûmîîte mûraîka wake anduta kîrî Eronde, kaingo bûra Ayaundi bareerîgîîrîîte bûtakarîka." 12Petûrû akûmenya ûgu aathi nyomba ya Maria, kûra antû baingî beethîreene bakîrombaga. Maria aarî gina wa Njoana ûra kaîrî eetagwa Maariko. 13Petûrû aaringaringa mwîrîga. Mwarî ûmwe, mûruti ngûgî, eetagwa Ronda aathi kwona n'ûû aarî. 14Akûthi eegua kanyua ga Petûrû. Aakena mûno aacooka na rwîro atamûrugûrîrîte i gîkeno. Eera antû, "Petûrû arî mwîrîgaani." 15Antû bamwîra, "I nkoma ûrî na cio!" Îndî mwarî ûyu abeera wabu n'ûmma. Antû bauga, "Nwanga ûkeegua i mûraîka wake." 16Petûrû nwa aarî ome akîringaringaga mûrango. Bakûrugûra bamwona baarigara mûno. 17Petûrû aboonia na njara bakire. Abeera bûra Mwathani amûruta nceera, na abeera beere Njakubu na eetîgîri bara bangî mantû mamu. Auma aathi gûntû kûngî. 18Rûûni gûgûkea acikaarî baarigicana mûno. Bataiyî bûra ûkîûmba kwîgua gwakarîkîîte kîrî Petûrû. 19Eronde aaruta watho auga Petûrû acûîwe, îndî atooneka. Aûria acikaarî bara baamûkarîîtie mantû mamu. Aaruta watho auga baûrawe. Eronde auma Njundea, aathi aakara Kaisaria îgiita rîgana ûna. 20Eronde aathûûra n'antû ba Turo na Sindoni. Kwoogu antû babu baabanga kûthi kûmwona. Îndî mbere, baamba baûria muntû eetagwa Burastas abateetheerie. Burastas aarî mûrûngamîîri wa kambî ya mûnene, Eronde. Bakûmwona, rîru baabanga kûthi gûcûa bagwatanîra na Eronde, n'ûntû nthîgûrû yao yeegwatagia kwona irio kuumania na nthîgûrû yake. 21Ntugû îra baagwatanîîre îgûkinya, Eronde eekîrîte nguo cia ûnene aakarîra gîtî kîa ûnene, abaarîria. 22Antû bauga na inya, "Gaku i kayû ka ngai, ti ka muntû." 23Warîo mûraîka wa Mwathani aakaanûkia Eronde n'ûntû ataatîîya Ngai. Aarîwa i maginyo, aakua. 24Kiugo kîa Mwathani kîathi na mbere gûtamba, eetîgîri boongeereka. 25Baranaba na Saûrû bakûrîîkia ngûgî yao bauma Njerusaremu, baacooka Antiokia. Baathi na Njoana ûra kaîrî eetagwa Maariko.


text: 1Gûkû i ku kûgwûrîrwa kûra Yiesû Kîrîstû aagwûrîîrwe i Ngai, kaingo agwûrîra athingati baake mantû mara meengeerie gûtuîkîka kagiita gatarî karaaya, gûtarî kîrigîîria. Yiesû aatûmire mûraîka wake kaingo amenyithia mo Njoana, mûruti ngûgî wake. 2Njoana akûûyîîrîîte mantû mama eegiirue kuuma kîrî Ngai, na mara ooniirue i Yiesû Kîrîstû. 3Kîthaarimo i kîrî ûra athoomaga ûroria bûbû na bara babuîgagua bakaiga bûbû bwandîkîîtwe nkorooni ciao, n'ûntû kagiita karî akubî ka mantû mama gûtuîkîka. 4I niû Njoana nkûbwandîkîra, biû eetîgîri ba makanica mûgwanja kîrî mara marî nthîgûrû ya Îcia. Ûra atûîre oogo, ûra aarî oogo wana tene, ta we ûra agaatûûra tene na tene, irundu mûgwanja bira birî mbere ya gîtî gîake kîa ûnene, na Yiesû Kîrîstû, baroobwaa ûtugi na ûkiri. Yiesû i mûkûûyî mwîtîgua, wa mbere kûriûkua, na mûnene wa anene ba nthîgûrû. Oonaniirie natwendeete na nthakame yake îra aatûthaûrire n'yo twauma meeyiani meetû. 6N'we aatûmire twathanaga na tûrutagîra Ngai Îthe ngûgî ta athînjîri. Arookumagua, na inya yake îroonekanaga bûra îgana tene na tene. Aameni. 7Ga nkûbwîra, Yiesû naayîîte na matu, na gûtirî we atakîmwona. Wana bara baamûûragire bakamwona akîîya. Antû ba mîgongo yonthe ya nthîgûrû bakamûrîrîra. Na ûgu i bu gûgaakara! Aameni. 8Mwathani Ngai ariuga, "I niû Kîambîrîria na i niû Mûthia. I niû ntûîre oogo, ûra aarî oogo wana tene, ûra agaatûûra tene na tene. I niû mwene inya yonthe." 9Niû Njoana ndî mûruanyûkwe. Wana niû innyamaaragua ta bûra bûnyamaaragua, imbîgagua ndî amwe naabi ûneneeni, na mbûmagîîria wata biû n'ûntû bwa Yiesû. N'ûntû bwa ntheto ya Ngai na gûkûûyîîra mantû ma Yiesû, i ntûma ndî gîcîgîîrioni kîa îria gîîtagwa Patimos. 10Mantû mama maatuîkîkire ngwetwe i Kîrundu ntugû ya Mwathani. Ndeegiirue kayû kaanene ta ga karumbeeta nyuma yakwa, 11kauga, "Andîka îbukuuni bûra ûkwona ûtûme rîo makanicaani mûgwanja ta mo--Ebeeso, Simaana, Pagamamu, Thiatira, Sandis, Birandebia na Raondisia." 12Nkwîgua ûgu, ndagarûka mbona n'ûû aaragia. Nkûgarûka, ndoona taa mûgwanja igîakanaga irî itugîîni bia thaabu, 13na muntû "aakari ta mwana wa muntû" arûngi gatîgatî ga taa inu. Eekîrîte rwambambio na oogeete mûciibi wa nguo ya thaabu kîbara. 14Kîongo gîake kîarî kîîyerû. Na wana ntundu ciake ciarî injerû ce ta îra kana nyange. Meetho maake maakari ta ndîrîmbî cia mwanki. 15Magûrû maake maakari ta gîkama rîra kîgwete mwanki mûno gîgatuunea tune. Na akîaria kayû gaake keeguîkaga ta ntherû îkwaria. 16Aagwete nthata mûgwanja na njara ya ûrîo, arûmîîte rûyiû rûûgî mbarî cionthe na kanyua, na ûthiû bwake bwakengakengaga ta riûa. 17Nkûmwona ndagwa agu nthî magûrûûni maake, ndakara ta muntû ûmûkuû. Aambaigîîra njara yake ya ûrîo ambîîra, "Tiga kûmaka. I niû Mbere na Mûthia. 18I niû ntûûraga mwoyo. Kûrî rîo ndakuîte, îndî îîndî ndî mwoyo tene na tene! Ncaabi cia gîkuû na cia nthiko ndî na cio. 19Kwoogu andîka mara ûkwona, mantû mara marîo îgiitaani rîrî na mara makoonekana nyumaani." 20Aambîîra, "Ga nkuumbûrîre bûra nthata ino mûgwanja ûkwona irî njaraani yakwa ya ûrîo, na bûra taa ino mûgwanja cia thaabu ikwonania. Taa ino mûgwanja i makanica mûgwanja. Nthata ino mûgwanja n'araîka ba makanica mamu."


text:
Kĩrĩnyaga
Muri wa Kiugo Kĩrĩnyaga uumĩte harĩ kiugo Nyaga kĩrĩa ũingi wakĩo nĩ Manyaganyaga kana Nyaganyaga. Kĩrĩma gĩa Kĩrĩnyaga kĩonekaga kĩrĩ na nyaga (Nyaganyaga)(gĩthwaĩri: "madoadoa") nĩ toondũ wa ira (gĩthwaĩri: barafu) rĩrĩa rĩkoragwo rĩnyagĩĩte tũthũrũmũndũ-inĩ (peak) twa kĩrĩma kĩu. Kĩrĩnyaga nĩ kĩrĩma kĩrĩa kĩna nyaga (spotted mountain). Ira thĩinĩ wa Bũrũri wa Kĩrĩnyaga ũrĩa ũikaragwo ni Agĩkũyũ rĩonekaga o kĩrĩma-inĩ gĩa Kĩrĩnyaga. Nĩ ũndũ Agĩkũyũ metĩkĩtie Ngai aikaraga Kĩrĩma-inĩ gĩa Kĩrĩnyaga, hĩndĩ ĩrĩa matekwenda kũmũtengũra, mamwĩtaga Mwene-Nyaga


text:
Isaac Newton
Isaac Newton
Nĩ mũthayatisti ũmwe waaria mathondekire mũthingi wa thayathi. Netwon athomete mathomo ma thayathi na philosophy.
Netwon gũkomorio nĩ iembe
Mũthenya ũmwe newton nĩ akarĩte thĩ wa mũtĩ wa mwembe. Iembe nĩrĩa ũmire mwembeinĩ rĩgĩkũrũka na ihenya rĩ gĩmũkomoria Newton na akīgũa rũo rũingi mũno.
Andũ angĩ mangĩ komoria nĩ iembe mangĩ ĩciria na njira ĩtiganĩte Amwe matua ni a mitino, angi marigwo niki iembe ria moria. Andu angĩ magigakira mwembeini wĩ na maembe kana ũtarĩ.
No netwon na ecirie gĩtumi kia iembe kũmũ komoria na gũtwĩkaga nĩkĩo athondekire thiori ya gravit na Gĩthũngũ kana guciathi na Gĩkũyũ.
Netwow kwaga toro Netwon agĩagire toro nĩ eciragia ũhoro wa ũtuĩria wake na ni agerekanagia guthondoke gwake gwa thiori na gukia kwa ũtuku. Ũtukũ ũthia ũgĩkĩa okahora kinya gũkagĩa ũtheii biu na gũtwĩka mũthenya.
Netwow nĩa atĩate andu njorua
Netwon nĩ agiire gĩtumi gĩa kũmenya maũndũ maingĩ nĩ kũrũgama ciandeinĩ cia njorua. ona mwerekere ma ki jabaanisi wa kaizen wi watho ugaga wenda gũtoria ũtũmire ugi wa andu angi handu waku we mwene.
Kihumo kia ngumo ya Netwon Netwon arĩĩ ni uturia wake uria wathondeke thoiri ya guciathi na mathomo matano ma newton.
uturia wake ni weretha gitumi kia thi na mathi kwa guruma na guthia na mbere guthuruka riua.
Gĩthomo kia Newton
Niels Bohr Michael Faraday


text:
Wikimedia
Wikimedia
Wikimedia ni muthemba wa tekinoronji cia wiki. Wiki itumagirwo ni andu aingĩ kwandĩka űhoro. Ritwa wiki riűmĩte kwĩ wiki-wiki ritwa ritumagirwo Hawaii na rĩ manishaga na ĩhenya [1].
Wikimedia ikoragwo na wandiki wa mithemba miangi ta:
Wikimedia ni itumagira sofutiwea iria hingure Kihumo na nĩcio umobasi(databasi) ya mysql na ruthiomi rwa komputa script rwĩtagwo PHP.
Kugwete 1. Parker na Chao, Wiki ni muro wa guthomithia, Njaranda ya ugi, indo cia kwiruta cia kimaugĩ manja 7/3 .
Draft versionTamu cia gũtũmira wikipedia


text:
Japan
Japan
Bururi wa Asia. Mũciĩ mũnene wa Japan nĩ Tokyo. Japan nĩ bururi mũthiu na mbere na iganda na Teknoroji. ŬKũragwo wĩ bururi ũthiũrukĩrio nĩ iria wa macigĩrĩra.
Icigĩrĩra cia Japan
1. Main Land
2. Okinawa
Maria mahutĩtie bururi wa Japan
1. Iria rĩa South China
2. Iria rĩa Japan
Rũthiomi rwa Japanisi
Rũthiomi rwao rũgethanagio Konichwa (wĩ mwega) na mũndũ akanamĩrĩra, ũgacokia konichwa (dĩ mwega). Mandĩkaga na ndemwa mĩthemba ĩtatu na nĩcio: Kanji, Katakana na Hirogana.
Kanji nĩ ndemwa ngũrũ cia Kĩ China. Mũndũ no mũhaka erute ndemwa cia Kanji ta ngiri ĩnya agikiya yunibacĩtĩ.


text:
Ũkĩrai Mũgaikie Mĩtĩ na Mũtige Kũgonderera
Ugai ĩ tha..
Coro….
Mũrata RIRIKANA, mũtĩ ũgĩaga bata nĩ gũikio irebeinĩ hĩndĩ ya gĩthurano. We wĩ na guo, menyerera ndũkanacererwo mũthenya wa gĩthurano wakinya. Gurumũka na mũtĩ waku na ũgurumũre angĩ ikũmi. Mũndũ ũmwe ndeheragĩrwo njĩra. Karumbeta nĩ kahuhe, o na coro nĩ mũhuhe!
Coro….
Mũthenya ũyũ andũ aingĩ mokĩririo toro nĩ coro ũrĩa wahuhagwo wa kũmenyithia andũ othe mũhuhĩre wa coro wa itũũra rĩao, nĩ amu kwerirwo o rũgongo na coro wa ruo. Coro ũrĩa warĩ bata makĩria waharagĩrio gũkahuhwo ngware ikĩgamba mũthenya wa gĩthurano wakinya, na andũ othe nĩ mendagwo mamenye mũgambo wa coro ũcio nĩ guo meharĩrie gũkawamũkĩria.
Coro wa mbere wahuhagwo mũthenya wa Kiumia, na gĩthurano kĩarĩ kĩa mũthenya wa Wakana o kiumia kĩu. Coro wahuhirwo maita matatũ itũũrainĩ rĩa Gaikiamĩtĩ, na thutha wa coro andũ makĩrũmĩrĩra atongoria ao nĩ guo makabange tabarĩra cia mũthenya wa gĩthurano kĩama gwa kĩama.
Arũmĩrĩri a Wainegene matongoretio nĩ mumo wake mathire gũteithĩrĩria Wainegene kũhoria mĩaki irĩmainĩ cia Magathĩti, o ta ũrĩa mekaga kiumia kĩu gĩothe.
Mĩaki ya Wainegene yoimanĩte na imenyithia iria ahandĩte tũthũngũriinĩ tuothe twa irĩma cia Magathĩti thutha wa kũmenyeka atĩ nyingĩ cia cio ciarĩ cia kũharĩria arũmĩrĩri ake kũregana na wanĩrĩri wa gĩthurano thutha wa kũnungĩra ũhootani wa Mwendandũ ũthiũinĩ wake.
Wainegene akĩhanda imenyithia tũthũngũriinĩ tuothe twa irĩma cia Magathĩti abangĩte kũgarũra itũmi cia gĩthurano gĩkĩ kĩa ũikarĩri wa njũng’wa ituĩke cia warĩrĩria wa tũnjimbo na wa ũtongoria ũrĩa etaga wa ndiganĩro handũ ha cia warĩrĩria wa mĩrimũ ĩrĩa ĩĩrĩ yatharĩkĩire bũrũri, mũrimũ wa Gwakwo na wa Kũhũyũka.
Ĩndĩ mũingĩ nĩ wambĩrĩirie kwĩhũga mĩario ya Wainegene kuma rĩrĩa akunyithirie mwana wa Ngai itina na agĩcoka akĩaũrĩra nguo kĩharoinĩ kĩa wĩyathi mũthenya barigici, na macũngĩrĩro akĩgĩa na mĩtwe ĩĩrĩ na marĩtwa kĩrũndo. Pentagon One DM Wainegene, kana PODMW na njĩra nguhĩ, nĩ guo rĩu emenyithanagia kũrĩ mũingĩ kĩharoinĩ kĩa wĩyathi kuma agĩa na marĩtwa kĩrũndo.
Kiumia kĩu gĩothe Wainegene no mĩaki akĩhoragia ateithĩrĩirio nĩ arũmĩrĩri ake matongoretio nĩ mumo. No ningĩ to mĩaki ya irĩma cia Magathĩti iki Wainegene ahoragia, kwarĩ na mĩaki ĩngĩ matũũrainĩ ma kwao nĩ ũndũ nĩ ahũthĩrĩte gĩthũri gũthurithia arũmĩrĩri arĩa mamũturagĩria ndu o na matahootanĩte gĩthuranoinĩ kĩnini kĩa ũikarĩri wa iturwa cia thingira.
Arĩa maiyĩtwo ũhootani magwatĩtie mĩaki matũũrainĩ macio ũũ wega, ũndũ wagegagia mũingĩ tondũ Wainegene ndakoretwo akararĩtio matũũrainĩ ma kwao kuma ambĩrĩrie ũteti. No Wainegene akĩgeria kũhoria mĩaki ĩyo ya matũũrainĩ ma kwao, nĩ ta kũmĩakĩrĩria amĩakagĩrĩria makĩria tondũ marakara ma arĩa matunyĩtwo ũhootani wao matũmaga mahurutĩre mĩaki ĩyo ĩkarĩrĩmbũka o na Wainegene atakinyũkĩtie makinya matatũ.
Kiumia kĩu gĩtiakĩrĩ kĩega na Wainegene, tondũ maũndũ maingĩ make matiathiaga wega kũringana na mĩbango yake ya mĩaka ĩtano ya ũikarĩri wa njũng’wa. Andũ amwe moigaga atĩ mĩaki ĩyo ya Wainegene yahanaga ta mwaki ũrĩa werirwo atĩ wakana mũno nĩ wĩtunyaga nyama.
Nao arũmĩrĩri a Wamũciĩ mokĩrio nĩ coro moimire Wamũcii thutha merekeire ngurunga, kũrĩa gwatuĩkaga kĩama kĩrĩa kĩnene mũno gĩthuranoinĩ gĩkĩ kĩa ũikarĩri wa njũng’wa kĩerekeire gwĩkwo.
Wamũciĩ oigaga atĩ thutha wa kĩama kĩu kĩnene gwĩkwo nĩ guo akahumbwo cuka wa kũmũhitha maithoinĩ ma Mwendandũ na Wainegene, na atĩ hĩndĩ ĩyo nĩ guo akahĩtũkĩra gatagatĩinĩ kao erekeire kwamũkĩra ũhootani wa ũikarĩri wa njũng’wa.
Nao arũmĩrĩri a Mwendandũ mokĩrio nĩ coro marũrũnganire na magĩthugunda mĩhari ĩtatũ mĩrũngarũ makĩambĩrĩria kũina manyitanĩte moko magĩthoithaga ta thigari merekeire kũrĩ Mwendandũ. Mainaga ũũ:
Ũkĩrai narua na ihenya
Na mũtige kũgonderera
Kahinda ka mĩtĩ nĩ gakinyu
Ya gwĩthurĩra mũtongoria
Arĩa magakoma matĩre
Makoiga atĩa mĩtĩ yatarwo
Tũgĩthiĩ iharoinĩ gũkena
Makoiga matĩririo nĩ kĩ
Ũkĩrai narua na ihenya
Nĩ muonete maendeleo
Na kũrĩ maratũgayania
Gwatũra bũrũri tũnjimbo
Acio maratũra bũrũri
Mũtikareke moe njũng’wa
Wĩra mwega nĩ ũthiĩ na mbere
Ũtongoria nĩ wa Mwendandũ
Mwendandũ nĩ ameraga kaingĩ
Matige kanua meke ciĩko
Nĩ maremirwo nĩ gwĩka ciĩko
Matũire inegene o inegene
Gwatuĩkaga atĩ coro ũcio ndũngĩahuhirwo korwo Wainegene ndahandĩte imenyithia cia maheni tũthũngũriinĩ tuothe twa irĩma cia Magathĩti. Ĩndĩ Wainegene nĩ acambũrĩire Mwendandũ na njĩra ĩtarĩ njega, na agakararia cĩiko ciake na cia atongoria othe a bũrũri kuma hĩndĩ ya wĩyathi. Kwoguo coro warĩ wa kũgurumũra kĩrĩndĩ gĩtige kũgonderera nĩ guo gĩĩthurĩre mũtongoria wa ciĩko handũ ha wanyahoro.
Wainegene nĩ akoretwo egũthagũthĩte gĩthũri kaingĩ akiugaga atĩ nĩ we woigĩte Mwendandũ tosha, na rĩu nĩ we woigaga Mwendandũ toka.
No nĩ kũrĩ andũ angĩ moigaga ũguo ti guo kwarĩ, atĩ coro no ũngĩahuhirwo Wainegene e macindanoinĩ macio ma ũikarĩri wa njũng’wa kana atarĩ ho, ahandĩte imenyithia cia maheni na cia kũgeria kũrehithia ngũĩ bũrũriinĩ, kana atahandĩte.
Andũ angĩ nao moigaga atĩ ũndũ ũrĩa watũmire coro ũhuhwo warĩ mĩrimũ ĩrĩa ĩĩrĩ yatharĩkĩire bũrũri wothe, mũrimũ wa Gwakwo na wa Kũhũyũka.
Gwatuĩkaga atĩ gũtiarĩ mũtongoria warĩrĩirie mĩrimũ ĩyo kahindainĩ gothe ga gwetha mĩtĩ ya ũikarĩri wa njũng’wa, tiga no Mwendandũ e wiki. Coro atĩ wahuhagwo nĩ guo andũ matikore maitho manengerane njũng’wa kũrĩ andũ arĩa mateharĩirie kũhũrana na mĩrimũ ĩyo, bũrũri wothe ũtũũre na ndwari icio cierĩ.
Kwoguo kwarĩ na mĩeretho mĩingĩ ya gĩtũmi gĩa coro kũhuhwo, no mweretho ũrĩa wakenagia andũ aingĩ wegiĩ mũtumia ũrĩa wohanagia gĩtambaya akoneka ta arĩ na gathukĩ mũtwe na rwĩmbo rwake rũrĩa ainaga:
Ndĩ na ihu rĩakwa
Ndarutire Kĩndawa
Na ngwenda riume
Ndikerwo nĩ rĩa ngati
Arĩa marĩ a mweretho ũyũ moigaga atĩ mũtumia ũcio nĩ ma arĩ na ihu, no amwe nĩ makararagia makoiga rĩu rĩtiarĩ ihũ rĩa biũ rĩarĩ rĩa gwĩtumĩrĩra kana rĩa kuohania matambaya o ta ũguo ohanagia gĩtambaya gĩkahana ta arĩ gathũk karĩ mũtwe wake.
Kwarĩ angĩ nao moigaga aca, ihu rĩarĩ rĩa biũ no atĩ mũhirani wa ihu ndamenyekaga. Acio moigaga ũguo mongagĩrĩra makoiga atĩ nĩ ũndũ wa mũhirani wa ihu rĩu kwaga kũmenyeka, mũtumia ũcio athiaga kĩharoinĩ kĩa wĩyathi kũrĩa mĩcamanio yekagĩrwo agĩetha mũmũhiri ihu rĩu.
Nao angĩ moigaga aca, mahu marĩ merĩ, na atumia acio mainaga makoragwo marĩ eerĩ hĩndĩ ciothe no andũ monaga mũtumia ũmwe tu nĩ ũndũ wa mathahu mao. Gũgagĩtuĩka atĩ arĩa merirĩte mathahu mao nĩ macokire kuona atumia acio marĩ eerĩ makĩina rwĩmbo rũu hamwe.
Kwarĩ o angĩ nao moigaga atĩ ihu rĩtiarĩ rĩa mũtumia ũcio rĩarĩ rĩa bũrũri wothe, no kĩrĩa gĩgaciarwo gĩtiamenyekaga.
No mweretho ũrĩa wathekagia andũ mũno warĩ wa atumia atatũ metanaga Wakĩri, ũrĩa woigaga atĩ mũtumia wa gathukĩ mũtwe nĩ amerĩte atĩ maikarage mahingũrĩtie maitho mao wega, na rĩrĩa makona mũtumia ũcio aigĩrĩra mũndũ maitho gwa kahinda ka ndagĩka ta ithatũ ũguo, makamwĩhũga mũno na mamenyithie mũingĩ wothe nĩ guo mũndũ ũcio ndakanae kũrehe ngũĩ bũrũriinĩ.
Amwe maigua mweretho ũcio makĩũranagia atĩrĩ, mũndũ ũyũ ũkaigĩrĩrwo maitho nĩ mũtumia wa gathukĩrĩ, nĩ we mũhirani wa ihu? Nao angĩ makorania atĩrĩ, ihu rĩĩrĩ rĩgaciarwo rĩ, na rĩgaciarwo gatũĩ?
Na hau nĩ ho methugunda na mĩtheko mĩingĩ yoimaga, tondũ kũrĩ moigaga ihu rĩarĩ rĩa mũthuthuma, angĩ makoiga rĩtiarĩ ihu, nao angĩ makoiga o na ihu rĩtiarĩ rĩmwe marĩ merĩ, o rĩrĩa angĩ moigaga atĩ ihu rĩarĩ rĩa bũrũri wothe.
Ũhoro ũcio wa ihu nĩ guo warĩ meciriainĩ ma arũmĩrĩri a Mwendandũ magĩthoitha merekeire kũrĩa Mwendandũ abangagĩra mũtaratara wa mũthenya wa gĩthurano mbere ya gũthiĩ kwarĩria mũingĩ kĩharoinĩ kĩa wĩyathia na kũhinga mĩario yake kinya hĩndĩ ya gĩthurano.
Mĩario yothe ya ũhootanĩri wa njũng’wa yahingagwo thikũ ithatũ kererere mbere ya gĩthurano, na atongoria othe me gatũ, Mwendandũ, Wainegene, na Wamũciĩ mabangĩte kwarĩria mũingĩ kĩharoinĩ kĩa wĩyathi mũthenya ũcio wa kũhinga mĩario ya wethi wa njũng’wa.
Wetereri wa mũthenya ũcio warĩ rĩerainĩ bũrũriinĩ wothe, na aingĩ nĩ matanyaga kũigua ũrĩa mĩrimũ ya Gwakwo na Kũhũyũka ĩkũninwo bũrũriinĩ kaimana.
No andũ aingĩ meciragia o cia mũtumia wa gathukĩ na ihu rĩake.
Matukũ na mo merirwo no ngũrĩrĩrĩ, no ma kiumia gĩkĩ nĩ ta maya marũngiĩ ceni na wetereri na methugunda ma andũ othe a bũrũri megiĩ mũthenya wa gĩthurano marĩ rĩerainĩ. Kĩũria kĩrĩa kĩarĩ iromoinĩ cia mũingĩ kĩarĩ gĩkĩ:
Ihu rĩa mũtumia wa gathukĩ mũtwerĩ, rĩgaciarwo rĩ, na rĩgaciarwo gatũĩ?
Gĩeterero ti kĩinaino, arĩa akũrũ makamacokeria, thikũ no inya ndigaru tarai njara itanaganda!
No handũ ha gucokia kĩũria kĩu, amwe no rwĩmbo mainaga:
Ũkĩrai narua na ihenya
Nĩ muonete maendeleo
Na kũrĩ maratũgayania
Gwatũra bũrũri tũnjimbo
Acio maratũra bũrũri
Mũtikareke moe njũng’wa
Wĩra mwega nĩ ũthiĩ na mbere
Ũtongoria nĩ wa Mwendandũ
Cokai haha thutha wa thikũ icio inya mũtegete matũ ndĩmũganĩre cia Mwendandũ na Wainegene magĩetha njũng’wa! Tarai njara itanaganda, thikũ no inya tu, ndĩmũmenyithie mũikarĩri wa njũng’wa kahinda ka mĩaka ĩtano twerekeire.
O rĩngĩ RIRIKANA, mũtĩ ũgĩaga bata nĩ gũikio irebeinĩ hĩndĩ ya gĩthurano. We wĩ na guo, menyerera ndũkanacererwo mũthenya wa gĩthurano wakinya. Gurumũka na mũtĩ waku na ũgurumũre angĩ ikũmi. Mũndũ ũmwe ndeheragĩrwo njĩra. Karumbeta nĩ kahuhe, o na coro nĩ mũhuhe!
Thaaai!
Hihinya ndari ũthome rũgano rwa Mwendandũ na Wainegene Magĩetha Njũng’wa, gĩcunjĩ kĩa: 1 , 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11


text:
Object oriented Design
Ũkũruri wegemere Kĩndu
Hinda ya mĩhango ya gũkũrura thithitemu ūkũri wegemeire Kindũ ni ũtũmagirwo. Mũthondere ũyo wa sofutiwea ũkoragwo wĩna mũrũgamire wa kĩ firosofĩ atĩ thĩĩ ĩthondeketwo nĩ indo, na andũ meciragia magiritumira maritwa ma indo, na kwogwo njĩra ya gũthondeka sofutiwea ĩratumĩra indo no ĩkorwo ĩ huthũ.
Mathugundo ma Ũkũruri ũyũ wa sofutiwea
ũgai
Thiritu
Kĩrathi
Kĩndu
Mĩhiano ya Ũkũruri ũyũ
Gwĩ thiomi nyingĩ itũmagĩra mũkũrurire ũyũ ta : UML (Ruthiomi Rumwe Ruhianania).


text: 1Rûkîîrî mûno ntugû ya mbere ya kiumia, eekûrû babu baaraûka nthikooni bakamatîîte mîtaa îra baathuuranîrîte. 2Bagûkinya beethîra iiga irîraingiritiirue rîarutwa mûromooni wa nthiko. 3Bakûthûngîra ndeni batoona mwîrî wa Mwathani Yiesû. 4Barûngi waagu barigarîîte i mantû mamu, nthûti îmwe antû arûme baîrî baarûngama akubî na bo beekîrîte nguo ciayicaga mûno. 5Eekûrû babu baagwatwa n'ûguaya beenîka biongo biao. Antû babu babaûria, "I kî n'ûntû bûgûcûa muntû arî mwoyo antûûni baakuû. 6Atirî gûkû nariûkire. Ririkanaani bûra aabwîrire arî Gariiri. 7Aabwîrire, 'Mwana wa Muntû nwa mwanka anenkanîrwe kîrî antû ba meeyia na aambwe mûtharabaani, îndî akaariûka ntugû ya ithatû.' " 8Rîru i rîo eekûrû babu baaririkanire bûra Yiesû augîîte. 9Bakuuma nthikooni baathi beera arutwa îkûmi na ûmwe ba Yiesû mantû mamu na bara bangî bonthe. 10Eekûrû babu baarî Maria Mûmagindari, Njoanina, Maria gina wa Njakubu na bangî. I bo beerire arutwa ba Yiesû mantû mamu. 11Îndî arutwa bakwîrwa ntheto inu n'eekûrû babu boona i cia ûtheri, bataaciîtîgia. 12Petûrû auma agu na rwîro aathi nthikooni. Agûkinya aakuamîîria aaraithîîria ndeni. Akûraithîîria i nguo ira Yiesû oogeetwe na cio oonire cionka. Aacooka kaîrî arigarîîte i bûra gwakarîkîîte. 13Ntugû weenu arutwa bamwe baîrî ba Yiesû ibaathiîte gataûni geetagwa Emaûs. Gataûni gaku kaarî ta mairi mûgwanja kuuma taûni ya Njerusaremu. 14Baathiîte bakîaragia mantû monthe mara maakarîkîîte. 15Bakîaragîîria mantû mamu, Yiesû abagwatagwata baathiyania. 16Ibaamwonire îndî bataamûmenyaga. 17Yiesû abaûria, "N'ata bûthiîte bûkiugaga na njîra?" Arutwa babu baarûngama moothiû maao makîonanagia kîeba. 18Ûmwe wao eetagwa Kiriopas amwîra, "Inkûthûgaania i woû wenka Njerusaremu ûtaiyî mantû mara matuîkîkîîte." 19Abaûria, "Mantû mabi?" Bamwîra, "Mantû mara maratuîkîkire kîrî Yiesû Mûnasareethi. Araarî kîroria kîrî inya înene. Mantû mara ararûthaga na mara araaragia imaroonanagia araumîîte kîrî Ngai na antû ibarakenaga n'we. 20Îndî athînjîri bara banene ba Ngai na atongoria ibaatûmire atuîrwa kûûragwa na njîra ya kwambwa. 21Tûreerîgagîîra n'we agaatûkûûra, tiû Aisiraeri, tuume kîrî anthû beetû. Îîndî îmunthî i ntugû ya ithatû kuuma mantû mamu magûkarîka. 22Eekûrû bamwe bacietû batûrigariirie mûno. Baraûkire nthikooni rûkîîrî mûno, 23na batiroona mwîrî wa Yiesû. Bagûcooka baugire iboonire araîka babeera arî mwoyo. 24Na wana bamwe beetû bakûthi nthikooni beethîîre gûkari wata ûgu eekûrû babu batwîrire. Îndî batiramwona." 25Yiesû abeera, "Biû bûtakîîte mûno n'ûntû bwa kûûmia biongo bienu bûkarega gwîtîgia mantû mara iroria biaroriirie. 26Ga Kîrîstû ataabuîrîîte kûnyamaara i mantû mamu rîru acooka mwagooni wake?" 27Yiesû abataûrîra bûra Maandîko Maatheru maugîîte îgûrû rîake, kwanjîîria na mabuku mara maandîkirwe i Musa na mara monthe maandîkirwe n'iroria. 28Barî akubî gûkinya gataûni gaku baathiîte, Yiesû aakara taka aakûrûkanîîtie. 29Arutwa babu bateendaga athi. Bamwîra, "Raara n'ûntû riûa rîrî akubî kûthûa na igûgûtuga." Yiesû eetîgîîria baaraara. 30Bagûkara meethaani barîa, Yiesû aathûkia mûgaate aacookeria Ngai nkaatho, aung'enyûrania abanenkera. 31Rîru i rîo meetho maao maarancûkire bamûmenya. Bakûmûmenya bataamwona agu kaîrî. 32Baûrania, "Tuuge i kîo n'ûntû nkoro cietû ikûringaga ûra rîra akwaragia naati njîraani agîtûtaûrîra Maandîko Maatheru?" 33Bauma agu thaa wainu baacooka Njerusaremu. Beethîra arutwa bara îkûmi na ûmwe ba Yiesû beethîreene amwe na bara bangî baarî na bo. 34Arutwa babu beethîreene babeera, "I mma Mwathani nariûkire. Noonirwe i Simioni!" 35Arutwa babu baîrî na bo babeera bûra gwakarîkîîte barî njîraani na bûra baamenyangire i Mwathani aarî akîng'enyûrania mûgaate. 36Wabakîaragia mantû mamu, nthûti îmwe boona Yiesû arûngi amwe na bo. Abeera, "Ûkiri bûrookara naabi!" 37Baamaka n'ûntû baathûgaanagia i nkoma yarî. 38Yiesû abaûria, "I mbi yabûmakia? Na i mbi n'ûntû bûtagwîtîgia? 39Raithaani njara na magûrû maakwa bwone i niû ningwa. Ndingithiani bwîgue n'ûntû nkoma îtirî mwîrî na îtirî maîndî ta niû." 40Akuuga ûgu aboonia njara ciake na magûrû. 41Îndî wana rîo bateetîgia n'ûntû bwa bûra baakeneete na bûra baarigarîîte bûgana. Aacooka abaûria, "Bûrî na gîntû gîa kûrîa aaga?" 42Bamûnenkera kînuku gîa îkûyû rîîruge. 43Yiesû aathûkia aarîa bakîonaga. 44Rîru Yiesû abeera, "Mama i mo mantû mara ndabwîraga rîra ndarakaranagia naabi. Rîra ndarabwîraga nwa mwanka mantû maakwa monthe maûyûre mara maandîkîîtwe wathooni bwa Musa, mabukuuni ma iroria, na Cabuurîîni." 45Abaa ûûme bwa kûmenya Maandîko mamu Maatheru. 46Abeera, "Kwandîkîîtwe ûûgû, Kîrîstû akaanyamaarua îndî akaariûka ntugû ya ithatû. 47Na kwa riîtwa rîakwa, kwanjîîria Njerusaremu antû bonthe bagaatûmîîrua mantû ma kwîrira na kûrekerwa meeyia. 48Biû bûrî akûûyî ba mantû mama. 49Na nkabûtûmîra Kîrundu Ûmûtheru, ûra Baaba augire akabwaa. Karaani aaga taûni mwanka rîra bûkeewa inya ya Kîrundu Ûmûtheru." 50Yiesû aathi na arutwa baake kuuma Njerusaremu mwanka Bethania. Bagûkinya aûkîîria njara ciake îgûrû abathaarima. 51Warîo Ngai amwathûrana na bo amwîtithia îgûrû. 52Arutwa baake bamûgonga. Rîru baacooka Njerusaremu bakeneete mûno. 53Îgiita rîao rîra riingî beegagua barî nyomba ya Ngai bakîmûkumagia.


text:
Kũrĩ aa Ndaramĩya, Muoyo wa Mũndũ Ũiganaine na wa Thiya
Mweri wa Mũthaatũ mwaka wa 2005, Tom Cholmondeley nĩ arathire na akĩũraga Samson Ole Sisina, na cira wake wa kũragana ũkĩrũgamio nĩ Mũtabania wa Ũcirithania wa Mũingĩ, Philip Murgor, na watho wa "nolle prosequi" (hatirĩ thitango), atĩ tondũ ndwarĩ na ũira mũiganu. Tom Cholmondeley nĩ etĩkĩrĩte atĩ nĩ we warathĩte na akoraga Ole Sisina.
Korwo Tom Cholmondeley nĩ oheirwo kũraga Ole Sisina mwaka wa 2005, Robert Njoya angĩrĩ muoyo ũmũthĩ. Ĩndĩ ndaigana kuohwo kana gũtunywo marũa ma gũkuaga mĩcinga. Kwa ũguo no tuge arĩa mamwĩtĩkĩririe gũthiĩ na mbere na gũkuaga mĩcinga, nĩ o maratũmire oragane rĩngĩ tondũ nĩ mangĩahotire kũgirĩrĩria ũragani ũngĩ ta ũcio.
Muoyo wa Mũndũ Ũiganaine na wa Thiya?
Tom Cholmondeley nĩ ekuoneka ndakũranĩte ũtiganu wa muoyo wa mũndũ na muoya wa thiya kana nyamũ ingĩ cia gĩthaka. Ararathire Njoya thutha wa kũmwĩcirĩria atĩ nĩ mũhĩti wa thiya, na mwaka wa 2005 aarathire Ole Sisina no ũndũ wĩgiĩ nyamũ cia gĩthaka "gĩake". Korwo aracirithĩrio bũrũriinĩ ũrĩa wa kĩhumo kĩao, kwa Ngeretha, o na no oherwo kũraga ngui ta icio igĩrĩ ararathanĩirie na Robert Njoya, tiga kũraga mũndũ. Hihi rĩu nĩ egũcirithio kana nĩ ekũrutwo o rĩngĩ na watho wa nolle prosequi (hatĩrĩ thitango) nĩ Mũtabania wa Mawatho Kenya, Amos Wako? Kwahoteka atĩa muoyo wa mũndũ ũigananio na wa thiya nĩ mbarĩ ya thetera, mĩaka 43 thutha wa wĩyathi?
Mũgũnda wa Gũtunyanwo
Mũgũnda wa Lord Delamere wagũrĩtwo 1903 nĩ Hugh Cholmondeley, Delamere Mbaroni wa Gatatũ, kuma gwĩ thirikari ya gĩkoronĩ, na wagũrĩtwo o hera ĩmwe kwa ĩka. Kwa ũguo wĩ wothe ĩka 100,000 wagũrĩtwo Ciringi ngiri ĩmwe. Na njĩra ngũhĩ, mũgũnda ũyũ nĩ gũtunywo watunyĩtwo mũingĩ wa Kenya!
Mũgũnda ũcio hamwe na mĩgũnda ĩngĩ mĩingĩ ta ĩyo ĩrĩa ĩ icigoinĩ cia Mũkuru wa Rift Valley, Rimuru, Laikipia, Taita Taveta, na kũngĩ kũingĩ, ndĩacokeirio thirikari ya Kenya thutha wa wĩyathi ta ũrĩa kwagĩrĩire, yatigĩirwo njiarwa cia thetera o na ĩ ya gũtunyanwo. Wĩra wa gũkũria mĩgũnda ĩyo hĩndĩ ya thetera warĩ wa burĩ na andũ aingĩ marutithagio wĩra ũcio na hinya me ndungata cia thetera icio tondũ maarĩhagwo kuma Ciringi 15 kinya 20 kwa mweri.
Lord Delamere we mwene nĩ we worĩtie thirikari ya gĩkoronĩ ĩtunye andũ a Kenya ithaka ciao nĩ guo metĩkĩre gũtuĩka ndungata mĩgũndainĩ ya thetera.
Rũruka rwa Kĩmbu Rũtithiragwo nĩ Mũng’ũng’ũitũ
Tom Cholmondeley, ti we wa mbere wa nyũmba yao kwenda kũrathana na kwagĩra andũ gĩtĩyo. Gukawe wa ithe, Hugh Cholmondeley, Delamere Mbaroni wa Gatatũ, aingĩraga mũkawa wa Norfolk na mbarathi na akaratha cuba iria ciothe akoraga methainĩ ya kwenderio njohi na akoiga andĩkĩrwo rĩthiti arĩhe.
Mũthenya ũmwe nĩ anyitire Mũnene wa mũkawa wa Norfolk arega kũmwenderia njohi na akĩmũhingĩra kĩheherio kĩa nyama ũtukũ mũgima akĩrarania na mburi ciarĩ thĩnje. Aarĩ ũmwe wa arĩa mambĩrĩirie kĩrabu gĩa kĩhũrĩro kĩa ngobu kĩa Mũthaiga, kũrĩa mathetera makũũranagĩria atumia ao, na kũrĩa ndawa cia gũthukia tombo cianeanagĩrwo mũrangoinĩ. Thetera iria ciakũũranagĩria atumia kũu ikĩnyuaga "champagne" hamwe na ndawa cia gũthukia tombo cietagwo cia Mũkuru wa Gĩkeno (Happy Valley). Ibuku rĩa Managĩ ma Erũ (White Mischief) rĩa James Fox, hamwe na thenema ya rĩtwa o rĩu, ciaragia ũhoro wa gĩkundi kĩu, waganu wa kĩo, na ũragani wa kĩo.
Watho wa Kenya nĩ Ũrũmĩrĩrwo Kaimana
Watho wa Kenya wagĩrĩire kũrũmĩrĩrwo kaimana cirainĩ wa Tom Cholmondeley, na oneka na mahĩtia atuĩrwo o ta ũrĩa andũ angĩ oragani matuagĩrwo Kenya. Mũingĩ wa Kenya nĩ ũgweterera kuona kana watho wa bũrũri wa guo nĩ ũgũthutũkania itonga na athĩni o rĩngĩ, ta ũrĩa kũrekio gwa Tom Cholmondeley oraga Ole Sisina mwaka wa 2005 kuonanirie.
Hihi Mũtabania wa Mawatho, Amos Wako, nĩ egwĩtĩkĩria watho wa Kenya ũrute wĩra wa guo?
Thaaai!


text: 1Îthiini na mbere kwendanaga ta muntû na mûruagina kana mwaragina. 2Ririkanagaani kûgwataga antû ûgeni, n'ûntû bamwe ba bara baarûtha ûgu ibaagwatire araîka ûgeni batakûmenya. 3Ririkanagaani bara barî nceera, taka bûrî amwe na bo ku. Na ririkanagaani bara bakûnyamaara taka bûkûnyamaara na biû. 4Kûgûrana ikûbatîîrue gûtîîywa i bonthe. Arûme na eekûrû ibabatîîrue beegua barî eetîgua bonthe. Ngai akaagambithia bara bamaramaraga na bara bathûngagîîra. 5Bûtikeende wendo bwa mbia bûbûgwata ûkombo. Îganagîrwaani i bira bûrî na bio n'ûntû Ngai augîîte, "Ntikooro gûtiga kana ngûta." 6Kwoogu ga tuugeeni ûûgû, "Mwathani n'we mûnteethia, ntiîgua ûguaya. N'ûû ûûmbûûria?" 7Ririkanagaani atongoria beenu bara baabwîrire kiugo kîa Ngai. Thûgaanîriani mûtûûrîre wao, bûthûkie wîtîgio bwao bûrî ngerekano. 8Yiesû Kîrîstû akari bûmwe rîonthe, îgoro, îmunthî, mwanka gûtarî rîo. 9Bûtikaarekeeni moorutani maageni ma mîthemba yonthe matûma bûta njîra. N'ûntû bwega kûûmîîrua nkoro n'ûtugi bwa Ngai, îndî ti kwathîkîra maathana îgûrû rîa irio. Maathana ta mamu matiteethagia bara bamaathîkagîra. 10Athînjîri ba Ngai ba Ayaundi bara barutaga ngûgî nyomba ya Ngai, batirî na aki ya kûrîa kîgongwana gîetû. 11Mûthînjîri ûra mûnene wa Ngai airaga nthakame ya nyamû ara atheru mûno, akîmîruta îrî kîgongwana gîa kûthiria meeyia îndî biimba bikarîrîrîkîrwa na mwanki ome ya ara marema maambîîtwe. 12Ûgu i ta bu Yiesû aanyamaaragîrua ome ya taûni ya Njerusaremu, kaingo atheria antû na nthakame yake wengwa, bathira meeyia. 13Kwoogu tûthiini naara arî ome, twîgue îgi rîra eegiirue. 14Aaga nthîgûrû ti gwetû gwa gûtûûra tene na tene. Ga tweteerete gwetû kagiita gakaaya. 15Kwoogu ga tûkumieni Ngai gûkûrûkîîra kîrî Yiesû, kûrî ta kîgongwana gîa ûkumio bwetû kuuma tûnyuani tûra tuumbûraga riîtwa rîake. 16Bûtikaariganîrueni i kûrûtha mantû meega na teethanagiani na bira bûrî na bio, n'ûntû mantû ta mamu imakenagia Ngai, marî ta kîgongwana. 17Athîkagîraani atongoria beenu na bûtikaabakararagieni n'ûntû babûrûngamîîrîîte bakaûrua i Ngai. Bwabaathîkîra bakaaruta ngûgî bakeneete. Îndî bwarega bakaaruta ngûgî barî na kîeba, na bûbu bûtibûteethia. 18Tûrombagîreeni. Tûrî na mma tûtikwîgambithia nkorooni n'ûntû twendaga kûrûtha bûra kwagîrîte magiita monthe. 19Mûno mûno, inkûbûûria bûndombere, Ngai atûme ncooke kîrî biû na mpwî. 20Ngai wa ûkiri ûra aariûkiirie Mûrîîthi wa ng'ondu, mûrîîthi arî îgweta mûno, ta we Mwathani wetû Yiesû Kîrîstû, gûkûrûkîîra kîrî nthakame ya kîrîîkanîro gîa tene na tene, 21aroobwaa bira bionthe biega bûrûthe kwenda gwake. Arootûma tûrûthaga bûra bûmûkenagia, n'ûntû bwa Yiesû Kîrîstû. We arookumua tene na tene. Aameni. 22Aruayia na aarayia, inkûbûûria bûthûgaanîrie bwega mantû mama mbwîrîîte baarûani îno, n'ûntû ti ndaaya mûno. 23Inkwenda kûbûmenyithia atî mûrûayia wetû Timotheo, nararekiirue auma nceera. Akaaya naaga na mpwî, nkîîya nkamûreeta tûûye kûbwona. 24Keethiani atongoria beenu bonthe na antû ba Ngai bonthe. Eetîgîri ba Itaaria bakûbûkeethia. 25Ûtugi bûrookaraga naabi bwinthe.


text:
Dreams in a Time of War: A Childhood Memoir, Ibuku rĩerũ rĩa Ngũgĩ wa Thiong’o
Mwandĩki Njorua wa Kenya na Abirika, Mũnoorani Ngũgĩ wa Thiong’o, nĩ araruta ibuku rĩa maruta matatũ rĩa kĩririkano kĩa ũtũũro wake. Iruta rĩa mbere, “Dreams in a Time of War: A Childhood Memoir,” rĩkoima Kĩhu 9, 2010.
Thikĩrĩria ndereti cia Mũnoorani Ngũgĩ wa Thiong’o akĩaria ũhoro wa ibuku rĩa kĩririkano kĩa ũtũũro wake na Ngathĩti ya Mahinda, Granta, haha mũhuro.
Interview with Ngugi Wa Thiong'o from Granta magazine on Vimeo.


text:
Terebiceni
Bũrũri wa Kenya ũkoretwo na thiteceni cia terebiceni ithathatũ gwa kahinda gaka.
Thiteceni ici nĩcio ; KBC, KTN, Thĩtitheni (Cĩtizen), Meturo (Metro), Bamĩrĩ (Family), na NTV . Thiteceni ici ĩtangathaga na thiomi cia Gĩthũngũ (English), Gĩthwaeri (Kiswahili), na rũthiomi rwa imwana na nĩrũo Theng'i (Sheng).
Thiteceni irĩa nyingĩ ni cia andũ kĩũmbe tiga Meturo na Keĩmbĩthiĩ.
riu ni mwaka wa 2012 na kwina thiteceni nyingi muno. kwina GBS,E-Africa,KIss tv,channel E,thititheni, Ntv,Ktn,Kbc na k24. Metro ni mendeirie Kiss tv thiteceni nao Kiss tv makihingura thiteceni igiri ni cio Classic tv na kiss tv, maikaranga ni manyitithanirie thiteceni icio igiri na igituika imwe niyo kiss tv. guikaranga ni kurokire sigino ingi iretwo ya digito nayo ina thiteceni ciothe ndagweta na ikongerera ingi. nie ndandika ni Daniel Kinuthia wa Njau kana innkeeper.


text:
Kwina nguuki!
Ngai akirathima Agikuyu na bururi utagaga mai na bothi. Miaka meingi mehitoku tukoretwo tukigana utonga na maundu mega mega maria mari bururi-ini wa gikuyu. Utongoria wihotaneire, biacara ciorugamitie ona andu mendete thayu na waragania.
Matuko turi, tiga ari kuhinga maitho andu marahinga, kwina undu wi theinie wa bururi wa Agikuyu, gutire mundu uracokia bara nginyo atarerie uria we mwene thamiri ciake iramwira, kana macire na arunawe uria maundu maikarite.
Riri wa bururi wa Agikuyu ni kuhotoma urahotoma o kahora, mbura ikanyiha kana ikaura riria itetereirwo ona guthira irio iria cei mugunda itari iragimara. Teri wa migunda itu niu hinjite uu ati ona terere uria wekuragia o guo ni kwenda kwa Ngai ndungikura riu, ithima cia mai iria ciari cianda-ini riu irorete guthira, njui irathie na mbere ikehukaga, miti nayo iria yarehaga riera itheru na huho, na ngu riu nitwaninire na gutire mundu urenda gwithumbura kugitira kana kuhanda miti ingi meingi.
Ng'ongo nginya ng'ongo kurekika maundu ma magigi, kunyitwo kia hinya gwi ciana cia airitu, kuragana, kungea andu matari kiene mitwe ta mburi, umaraya, uici, uhenania, kwa iteo gatagati ka rika. Maya ni maundu mararakaria Ngai witu.
Mundu o wothe ndarenda gutema itemi kurunga ciana riria ona igika oru, aciari aingi marerorera ciana ciao ta thinema cia ruraya riria igwika maundu mataringaine na meciria kana wendi wao.
1. Nuu wagiriirwo gutema itemi ria kurunga mitugo ya ciana citu?
2. Gitiyo kiguragwo ku? kana kiumaga thendi cigana?
3. Wa huria haria na nie hurie haha, ciakuhuria ciathira-ii tukahuria ki?
4. Ni atia wega? Kuhikia atumia aingi kana kugia na airitu maraya?
5. Ciana cia riko-ni ni ciao? Mundurume auna mburi yene kuguru, niarere! tondu yaciara mahatha yongithagia tweri. Nikugie na watho wandikwo mabuku-ini ati, wauna mburi yene kuguru, urere mwana ucio, tutige kugia na ciana itari na maithe kana cokura.
Andu kana ruriri rungiurira Ngai na wendi wake, runyitagwo ni kinguuki na kirumi. Witiiye na ugikuyu, rumia rithiomi rwaku, theremia na uturie mitugo miega ya ruriri rwaku, tiga gukobia mitugo ya nduriri utoi. Kai o matangikobia ruriri rwaku! Kai o matetiyagira ruriri rwao. Wenda gwitua ngombo niki? Wetua mundu uteyui. Wetua mundu wa kwimena. Ugagitherema ri?
Kimani wa Ng'ang'a http://gikuyu.blogspot.com


text:
Kanitha wa Jesũ wa ma
"Kanitha wa Jesũ wa ma" nĩ kanitha wĩrũgamĩtie, wambĩrĩirio itũra-inĩ rĩa Beijing, bũrũri wa Caina, mwaka-ini wa ngiri ĩmwe magana kenda na ikumi na mũgwanja (1917). Ũmũthĩ, wĩna arũmĩrĩri ota gwata mirioni ĩmwe na nuthu, thĩiniĩ wa mabũrũri mĩrongo ĩna na matano, thĩ-inĩ wa thĩ ndaya ithathatu. Kanitha ũyũ umĩte thĩ-inĩ wa rũhonge rwa ũkristiano wa Pentecostal, rũrĩa rwa tungiruo mĩaka-inĩ ya kĩambĩrĩria, itĩna-inĩ rĩa mĩaka ya ngiri ĩmwe na magana kenda. Kuma mwaka wa ngiri ĩmwe magana kenda na mĩrongo kenda na mũgwanja-rĩ (1997), kanitha ũyũ nĩ wambĩrĩirio thĩ-inĩ wa bũrũri wa Afrika ya mũhuro. Matanyĩte kũhunjia ũhoro mwega kũrĩ thĩ ng'ima mbeere ya icoka rĩa keerĩ rĩa Jesũ. Ithomo nene cia kanitha ũyũ nĩ ta ũũ:
- Roho Mũtheru:"Kwamûkîra kwa Roho Mûtheru, hamwe na ûira wa kwaria na thiomi ng'eni-rî, nîkûo kîmenyithia kîa igai riitû rîa ûthamaki wa igûrû."
- Ũbatithio: "Ubatithio wa maaî nîguo thakaramendi ya kuoherûo kwa mehia na gûciarûo rîngî. Ubatithio ûcio wîkagwo kûndû kûrîa maaî monganîire, ta rûûî-inî, iria-inî, o na kana ithima-inî. Mûbatithania, ûrîa we ûkoragwo amûkîrîte ûbatithio wa maaî o na wa Roho Mûtheru-rî, niwe ûtongoragia ûbatithania ûcio rîîtwa-inî rîa Jesû Kristo. Nake mûndû ûrîa ûraamûkîra ûbatithio ûcio no mûhaka atobokio biû maaî-inî; mûtwe ûinamîtio o na ûthiû ûkarorio na thî."
- Gũthambia magũrũ: "Nayo Thakaramendi ya gûthambania magûrû, îhotithagia mûndû kûgîa ngwatanîro na Mwathani Jesû. Hamwe na ûguo, nîîtuîkaga kîririkano hingo ciothe atî mûndû no mûhaka agîe na kwendana, ûthingu, ûhoreri, wohanîri hamwe na ûtangata. Mûndû o wothe ûrîa wamûkîrîte ûbatithio wa maaî-rî, no mûhaka magûrû make mathambio rîîtwa-inî ria Jesû Kristo. Ngwatanîro ya gûthambania magûrû no îkagwo o hîndî o yothe îrîa njerekereru."
- Wamũkĩri
- Mũthenya wa thabatũ
- Jesũ Kristũ: Jesũ kristo owe kiugo ũrĩa wokire arĩ na mwĩrĩ, niakuire mũtharabaini niguo ahonokie ehia , na akiriũka mũthenya wa gatatũ na akiambata igũrũ matuini. Nowe wiki mũhonokia wa kirindĩ, ningĩ mũmbi wa igũrũ na thi, na nowe wiki Ngai ũrĩ wama.
- Kĩrĩkanĩro: Ibuku rĩrĩa ithĩru rĩa Ngai, rĩrĩ na kĩrĩkanĩro kĩrĩa gia tene na kĩrĩa kĩerũ, iria ciekĩrirũo ngoroinĩ cia andĩki ni Ngai, mandiko marĩa na nomo gĩthimi kĩa mũtũrĩre wa mũkristiano.
- Ũhonokio: Ũhonokio ũheanagwo na ũndũ wa wega wa Ngai, kũgerera witikio. Etikia no nginya mchokage roho mũtheru niguo mathingatage ũtheru, niguo matĩage Ngai na kwenda andũ.
- Kanitha
- Itua rĩa mũico


text: 1I niû Paûrû, mûtûmwa wa Kîrîstû Yiesû ngûkwandîkîra. Ndathuurirwe i Ngai kaingo ntûmîîria kîrî antû mantû ma mwoyo ûra Ngai atwîrîîte agatwaa, ûra wonekaga ndeni ya Kîrîstû Yiesû. 2Ndîkwandîkîra, woû Timotheo, mwana wakwa ndeni ya wîtîgio, ûra mbendeete. Ngai Baaba na Kîrîstû Yiesû barookwaa ûtugi, kîao na ûkiri. 3Ingûcookia nkaatho kîrî Ngai ûra ndutagîra ngûgî ta bûra bakîûyûûyû baamûrutagîra, ntakwîgua nkoro yakwa îkîngambithia. Magiita monthe inkûririkanaga marombaani maakwa ma ûtugû na mûthenya na incookagîria Ngai nkaatho n'ûntû bwaku. 4Indirikanaga meethori mara weetûûrire. Na i kîo gîtûmaga mbîrîgîîra mûno gûkwona kaîrî, mbûyûrwa i gîkeno. 5Naka ntiriganagîrua i wîtîgio bwaku bwa mma. Wîtîgio bwaku i ta bûra ûyûûgu Ruis na nyûkwe Iunis baarî na bu. Ndî na mma kinya woû ûrî na wîtîgio ta bo. 6Kwoogu ndîenda gûkûririkania nkwîra cooka gûtûmîra kîewa kîra Ngai aakwere kagiita kara ndakwaigîîre njara. 7Kîrundu ûra Ngai aatwere ti kîrundu wa gûtûîkîra ûguaya. I kîrundu wa gûtwaa inya, wendo, na inya ya kûgiria mwîrî ûkwatha. 8Kwoogu ûtikeegue îgi ûkîruta ûkûûyî bwaku îgûrû rîa Mwathani wetû, kana i bûra ndî nceera n'ûntû bwake. Ûmîîria ûngwatie kûthîîna n'ûntû bwa ntheto îmbega, Ngai agakwa inya ya gûgwotithia. 9I Ngai aatwonokiirie atwîta tûtuîka antû baake baatheru, na t'ûntû bwa ngûgî imbega ira tûrutîîte. Îndî n'ûntû bwa mûbango wake we wengwa kûringana na ûtugi bwake. Na aatwere ûtugi ndeni ya Kîrîstû Yiesû kuuma wo tene mûno. 10Îîndî natwete ûtugi na njîra ya gûtûtûmîra Mwonokia wetû Kîrîstû Yiesû, ûra aayire aathiria gîkuû inya, oonania na ntheto îmbega njîra ya kûthi mwoyooni wa tene na tene. 11Ngai aanthuurire ntuîka mûtûmîîria, mûtûmwa na mwarimû wa ntheto îmbega. 12Na i kîo gîgûtûma nnyamaarua ûûgû. Îndî amwe na ûgu ntikwîgua îgi n'ûntû inkûmenya ûra mbîtîgîîtie na imbiyî na mma arî na inya ya kûmenyeera bwega kîewa gîa ntûmwa ya ntheto îmbega kîra ampeere mwanka ntugû ya mûthia buru. 13Ririkanaga moorutani monthe ma mma mara nkûrutanîîte. Matûmagîre marî ngerekano ûrî na wîtîgio na wendo kuuma kîrî Kîrîstû Yiesû. 14Na kwa inya ya Kîrundu Ûmûtheru ûra atûûraga ndeni yetû, menyeera kîra wetwe ûkîmenyeera. I kîega. 15Wata bûra wiyî, eetîgîri ba nthîgûrû ya Îcia bonthe, kinya Baigîîras na Amogenes beene ibantoorookire. 16Inkûrombera Onesiboras na antû ba mûciî wake bonthe nkauga Mwathani nabeegue kîao n'ûntû magiita maingî naambûmagîîria nkoro na atoonaga rîrî îgi kwîgua ndî ûmûthaîke nceera. 17Akûûya aakinya Rooma ûgu, aanjîîrie gûncûa na inya mûno mwanka rîra angwatithaniirie ara ndarî. 18Inkûromba Mwathani amwîgue kîao ntugû ya mûthia. Naanteethiirie mûno rîra ndarî Ebeeso. Na wana woû nûkûmenya ûgu bwega.


text: 1Paûrû na Baranaba baathi sinagoogiini naagu Ikoniamu ta wîthîre. Baaria rwaria rwatûma Ayaundi baingî na antû baingî bataarî Ayaundi beetîgia. 2Îndî Ayaundi bara baaregire gwîtîgia beengîîra bara bataarî Ayaundi, bara bateetîgia, baatûma bamena bara beetîgiirie. 3Paûrû na Baranaba baakarakaranga naagu kagiita kaaraaya bagîtûmagîîria na ûcamba mantû ma Mwathani. Na Mwathani noonanagia wabu ntûmîîri înu Paûrû na Baranaba baatûmagîîria îgûrû rîa ûtugi bwake yarî ya mma. Oonanagia na biama bira aaringaga na magegania mara oonanagia gûkûrûkîîra kîrî bo. 4Antû ba taûni înu bataarî kîmwe. Kûrî bara baagwatanagîra na Ayaundi, na bara baagwatanagîra na atûmwa. 5Gîkundi gîa antû bamwe bataarî Ayaundi, Ayaundi bamwe, na atongoria baao baabanga bathîînie Paûrû na Baranaba na babaringange na maiga. 6Paûrû na Baranaba bakûmenya mûbango ûyu, baakuthûka. Baakûrûkîîra taûni yeetagwa Rîstira na îngî yeetagwa Ndabi, na gûntû kûra kwarî akubî na cio. Taûni inu ciarî gûntû gweetagwa Rikonia. 7Na baathiyaga bagîtûmagîîria gûntû gûku kunthe baakûrûkagîîra. 8Taûni ya Rîstira, ikwarî na muntû aarî ûmwonju mbayo. Aacierwe atakûûmba kûthi. 9Muntû ûyu aathikîîria Paûrû agîtûmîîria. Paûrû amûcûûba oona naarî na wîtîgio bwa gûtûma oorua. 10Paûrû amwîra na inya, "Rûngama ûkinye nthîgûrû na magûrû maaku!" Muntû ûyu aûka na mpwî, aatua kûthi. 11Kîrîndî gîkwona ûgu Paûrû aarûthire kîanjîîria kûringa gîtuma na rwaria rwao rwa Kîîrikonia. Bauga, "Ngai ikûûya ikari ta antû!" 12Beeta Baranaba Cus. Paûrû n'we bamwîta Amis n'ûntû n'we aarî mwaria ûra mûnene. 13Ikwarî na mûthînjîri wa ngai Cus taûni înu. Aatûmîkaga kîromberooni kîa ngai yake. Kîrombero kîarî ome ya taûni. Mûthînjîri ûyu akwîgua ûgu gwakarîkire aaya na ndeegwa na maûa mwanka mwîrîgaani wa taûni înu. We na kîrîndî ibeendaga kûrutîra Paûrû na Baranaba igongwana. 14Paûrû na Baranaba bakûmenya ûgu, baatembûranga nguo ciao. Baugia rwîro baathûngîra kîrîndîîni bakiugaga na inya, 15"I kî n'ûntû bûkûrûtha ûûgû? Anga tûtirî antû ta biû. Tûrî aaga tûbwîra bûtigane na mantû ma ûtheri bûrombage Ngai ûra atûûraga mwoyo. N'we Mûûmbi wa îgûrû, nthîgûrû, maria, na bionthe bira birî ku. 16Tene, Ngai neetîgîîrîîtie mîgongo yonthe îrûtha wabûra îkeenda. 17Îndî rîonthe Ngai noonanagia arî oogo kuumania na mantû meega mara abûrûthagîra ta kuurithia mbura kuuma îgûrû, gûkûria imera kagiita ka bio, kûbwaa biakûrîa, na kûbûûyûria gîkeno nkorooni cienu." 18Ikwarî na inya Paûrû na Baranaba kûgiria antû babu babarutîra kîgongwana. I mantû mamu baugire baabagiriirie na mo batirarûtha ûgu baabangîîte. 19Ayaundi bamwe baaya baumîîte taûni ya Antiokia na bangî baumîîte Ikoniamu. Beengîîra antû baaringanga Paûrû na maiga. Bamûkururia bamuumagarûkia ome ya taûni bakîthûgaanagia bakûmûûraga. 20Îndî eetîgîri bakwîthîrana bamûthiûrûka, Paûrû aûkîîra aacooka taûni kaîrî. Rûûni rûkîîrî baathi na Baranaba bwa taûni ya Ndabi. 21Paûrû na Baranaba baatûmîîria ntheto îmbega Ndabi. Baatûma antû baingî batuîka eetîgîri. Bauma agu baacooka baakûrûkîîra Rîstira na Ikoniamu mwanka Antiokia ya Pisindia. 22Na gûku kunthe baakûrûkagîîra beekîra eetîgîri wîru, babaûmîîria wîtîgio. Babarutana babeera, "Nwa mwanka tûnyamaare mûno tûkîîya gûkinya ûneneeni bwa Ngai." 23Paûrû na Baranaba baathuura akûrû ba wakîra kanica. Baatîîrîra kûrîa irio bakîbarombera. Babanenkanîra ûmenyeeriini bwa ûra beetîgîîtie. 24Paûrû na Baranaba baageendeera nthîgûrû ya Pisindia, baakinya Pamburia. 25Bagûtûmîîria taûni yeetagwa Periga, baakûrûka baathi Ataria. 26Bauma agu baatwa meeri baacooka Antiokia ya Sîîria. Aaga naara eetîgîri baabanenkanîîre ûmenyeeriini bwa ûtugi bwa Ngai mwanjîîrioni wa ngûgî înu baarîîkiirie. 27Bagûkinya agu Antiokia, beeta antû ba kanica amwe. Babeera mantû mara Ngai aarûthîîte gûkûrûkîîra kîrî bo, na bûra eere antû batarî Ayaundi kaanya ga gwîtîgia. 28Paûrû na Baranaba baakara na eetîgîri babu îgiita rîraaya mûno.


text: 1Gîku i kîo gîtûmaga wîgua nwa mwanka tûrûmîîre mantû mara tweerirwe, kaingo tûtabîtia njîra. 2Mantû ma watho mara Ngai aariirie agîtûmagîra araîka Kîrîmaani gîa Sinaî imaayire kwonekana maarî ma mma. Ûra wonthe ataathîkagîra watho aakaanûkagua bûra kwaagîrîte. 3Kwoogu n'ata tûtakîewa îkaanûkia twarega gwîtîgîra wonokio bûbû bûûnene, bûra bûgweteetwe nthetooni îmbega? Wonokio bûbû bwagwetirwe mbere i Mwathani we wengwa, bwacooka bwonanua i bwa mma kîrî tiû i bara baamwîgiirue akîaria. 4Na Ngai naakûûyîîre na iriga, magegania, biama mwanya mwanya, na biewa bia Kîrundu Ûmûtheru bira eeyaga antû bara eendaga. 5Ngai ataathuura araîka batuîka aathani ba nthîgûrû îngî înjerû îra îkeegua îrî oogo, îra tûkwarîîria. 6Kûrî bantû Maandîko Maatheru maugîîte, "Muntû îîndî n'ûû wakûmûthûgaanîria, muntû îîndî n'ûû wakûmûmenyeera? 7Wamûtuîkithiirie ûmûniini kîrî araîka kwa îgiita rîîkai, wamwaa mwago na gîtîîyo. Wamûtuîkithiirie mwathi wa bionthe bira waûmbire, 8wamwere watho bwa kwathaga bionthe." Ngai aamwere watho bwa kwathaga bionthe, gûtirî kîo aatiga. Îndî kagiitaani gaka tûrî îîndî tûtionaga taka arî na watho bwa kwathaga bionthe. 9Tûmwonaga arî Yiesû ûra "aatuîkithiirue ûmûniini kîrî araîka kwa îgiita rîîkai," arî na mwago na gîtîîyo kuumania na gîkuû kîra aakuire bantû a muntû wonthe n'ûntû bwa ûtugi bwa Ngai. 10Yiesû n'we oonokanagia. Na kwoogu ikwaagîrîte Ngai ûra aûmbire into bionthe, ûra abiigîîte oogo, atûma Yiesû eegua arî na mûkarîre ûtarî na mabîtia na njîra ya kûnyamaarua. Aarûthire ûgu kaingo antû baingî batuîka aana baake na batûûrania amwe n'we mwagooni wake. 11Yiesû n'we atheragia antû bakauma meeyiani maao, na bara atheragia i ba îthe ûmwe n'we. Na gîku i kîo gîtûmi kîra gîtûmaga eegua rîtarî îgi kûbeeta aruagina na aaragina. 12Eeraga Ngai, "Ngakûmenyithania kîrî aruayia na aarayia, nkainaga ndwîmbo cia gûgûkumia biîthîranooni." 13Kaîrî auga, "Nkamwîtîgia." Na kaîrî augîîte, "I niû ûyû amwe na aana bara Ngai athuurîîte beegua barî amwe naani." 14Na n'ûntû aana baba n'antû baûmbîîtwe na nyama na nthakame, Yiesû wana we aakarire ta bo mûûmbîreeni. Na gîtûmi gîa kûrûtha ûgu i kaingo na njîra ya gûkua gwake athiria Nkoma ûra arî inya ya gîkuû. 15Kwoogu naûmbire kûthaûra bara baatûîre barî nkombo cia ûguaya bwa gîkuû mûtûûrîreeni wao unthe. 16Igûkwoneka t'araîka Yiesû aayire gûteethia. Aayire gûteethia bara barî ba rûciaro rwa Îburaîmu. 17Kwoogu kwarî nwa atuîkire ta aruagina na aaragina na njîra cionthe, kaingo atuîka mûthînjîri ûra mûnene mwîtîgua kîrî Ngai, mûthînjîri arî kîao, aruta kîgongwana gîa kûthiria meeyia ma antû. 18Na n'ûntû aranyamaarua na aragerua, nateethagia bara begeragua.


text: 1Îbukuuni rîakwa rîa mbere kîrî woû, Thiobiras, ndaandîkire mantû monthe mara Yiesû aarûthaga na mara aarutanaga antû kuuma rîra aanjîîrie ngûgî yake, 2mwanka ntugû îra aathûkiirue eetithua îgûrû matuuni. Na mbere ya gwîtithua, Yiesû aatigire aatha atûmwa baake na njîra ya Kîrundu Ûmûtheru bara aathuurîîte. 3Nyuma ya gûkua, Yiesû akûriûka neebonaniirie kîrî bo na njîra inyingî itaarî nkanja. Îgiita na îgiita neebonaniirie kîrî bo bantû a ntugû mîrongo îna akîaragia na bo mantû makonetie ûnene bwa Ngai. 4Kagiita kamwe barî amwe bakîrîyaga, Yiesû eera atûmwa ûûgû, "Bûtikaume Njerusaremu. Eteeraani bwewe kîewa gîa kwîgua bûrî na Kîrundu Ûmûtheru ûra Baaba eeranire, naani ndabwîra. 5Njoana aabaatithaniirie na rûûyî. Îndî bûkaabaatithua na Kîrundu Ûmûtheru nyuma ya ntugû inkai ciyîîte." 6Bakwonana kagiita kangî atûmwa baûria Yiesû, "Kagiita gaka i ko ûgaacookeria Aisiraeri ûnene bwao?" 7Yiesû abacookeria abeera, "Kagiita na tarîki cia mantû mamu i Baaba wenka aituîte kûringana na watho bwake. T'îgûrû rîenu kûmenya i rî ûkeegua kûrî. 8Îndî bûkaagîa inya rîra Kîrundu Ûmûtheru akaabwîndamîîra. Na bûgaatuîka akûûyî baakwa kwanjîîria Njerusaremu, nthîgûrû yonthe ya Njundea, Samaria, mwanka nteere cionthe cia nthîgûrû yonthe." 9Yiesû akûrîîkia kuuga ûgu, atûmwa bamûcûûbîîte woogu boona aathûkua eetithua îgûrû. Îtu rîamûkunîkîra mwanka aatherekeria baatiga kûmwona. 10Bagûtigwa bakûnîîrîîte îgûrû meetho Yiesû eetîîtie, atûmwa boona araîka baîrî beekîrîte nguo injerû barûngi waagu akubî na bo. 11Araîka babu baaria na bo. Babeera, "Antû ba Gariiri, n'ata bûkûrûtha aaga bûkari bûkûnîîrîîte îgûrû meetho? Yiesû wooyu bwona aathûkua kuuma kîrî biû eetitithua îgûrû akaaya kaîrî na njîra ta înu bwona eetia n'yo." 12Bakuuma agu baarî Karîmaani ka Mîceituuni, baacooka baathi bantû ta a kiromita îmwe baakinya Njerusaremu. 13Bagûkinya, baatwa ngoroba baathi nyomba yao kûra baakaraga. Atûmwa babu baarî--Petûrû, Njoana, Njakubu, Enderea, Piripû, Tooma, Bathoromayo, Mathayo, Njakubu wa Arubayo, Simioni (ûra kaîrî eetagwa Mûciroti) na Njundas wa Njakubu. 14Atûmwa babu beethîranaga gûku ngorobaani rîonthe bakaromba barî amwe bonthe. Kinya eekûrû bamwe ta Maria gina wa Yiesû na aruagina ba Yiesû ibeegagua barî oogo. 15Îgiitaani rîru eetîgîri ta îgana rîmwe na mîrongo îîrî beethîreene, Petûrû aarûngama mbere yao kûbaarîria. Abeera, 16"Aruayia na antû beetû, ûroria bûra bûrî Maandîkooni Maatheru bwarî nwa mwanka bûûyûre. Tene Kîrundu Ûmûtheru aariirie gûkûrûkîîra kîrî Ndaundi aaroria mantû ma Njundas ûra aatongoreerie kîrîndî kîra kîagwatire Yiesû. 17Njundas aarî ûmwe wa gîkundi gîetû na aathuurîîtwe aruta ngûgî ya ûtûmwa." 18(N'ûntû bwa mbia ira oonire agûkunyanîra Yiesû, aathiire aagûra na cio kîthaka. Aagwîre gûku aatembûka into bia nda biauma bietîga. 19Mantû mamu ma Njundas maamenyekanire Njerusaremu yonthe. Antû beeta kîthaka gîku na rwaria rwao 'Akerindama'. Na i ta kuuga 'Kîthaka kîa nthakame'.) 20Petûrû aathi na mbere kwaria. Auga, "Îbuku rîa Cabuurî na rîo riugîîte ûûgû mantûûni ma muntû ta ûyu, 'Nyomba yake nîkare îrî îkurungu. Gûtikaagîte muntû athaamîra ku.' Kaîrî rîauga, 'Muntû ûngî nathûkie kaanya gaake.' 21Na ûra akaathûkia kaanya gaake nwa mwanka eegue arî muntû aakaranîîtie naati îgiita rîonthe rîra Mwathani Yiesû aarî amwe naati, 22kuuma rîra Njoana aabaatithanagia mwanka rîra Yiesû aathûkiirue eetithua îgûrû." 23Antû beeyana mariîtwa maîrî ma bara beendaga. Ûmwe aarî Njosebu, ûra kaîrî eetagwa Barisabas kana Njastas, na wa baîrî eetagwa Mathias. 24Baaromba barî amwe bauga, "Mwathani, n'ûntû i woû wiyî nkoro cia antû bonthe, tûtongorie kûmenya n'ûû ûkwenda kûthuura kîrî antû baba baîrî barî aaga, 25kaingo athûkia kaanya ga gûtuîka mûtûmwa kara Njundas aatigire akîthi bûra aathiire." 26Baaringa kuura, Mathias aacinda oongeereka kîrî atûmwa bara îkûmi na ûmwe.