text:
Mũtumia etagwo mwendwo nĩ irĩ na mũthuuri mũtigairĩ nĩkĩ?
- Details
- Published Date
- Written by Editor
- Category: Unduire Witu
Gũtuĩkaga Ngai ũrĩa nowe wetagwo Mwene Nyaga akĩũmba indo ciothe iria irĩ thĩ, ombĩre mũthuuri na mũtumia na akĩmahe ũtonga ũiganaine. Ũũ nĩ ta kuuga mũndũ mũrũme nĩ arĩ na ũtonga wa mahiũ, nake mũndũ wa nja o nake nĩ arĩ na mahiũ make.
Andũ aya mokagĩra kĩrooko o ta mũtugo na makaumagaria mahiũ mao nĩguo makamarĩithie cieni-inĩ, o mũndũ aumĩte gwake, nĩ amu hĩndĩ ĩo mũtumia na mũthuuri matiaikaranagia.
No mũthenya ũmwe Ngai agĩciiria nĩ wega amacerere kũu rũũru-inĩ. Na arĩ iceera-inĩ rĩake, agĩkora mũtumia akĩrĩithia mahiũ make na thutha wa kũmũgeithia akĩmũũria atĩ rĩĩ, mahiũ maya moothe nĩ maku?
Mũtumia ũcio akĩĩra Ngai ĩĩ, maya nĩ makwa. Nĩ thithino yakwa ndĩteithagie namo na ndingĩciiria ũhoro wa mũndũ ũngĩ acio angĩ nĩ hao.
Ngai nĩ acookire agĩthiĩ na agĩkora mũndũrũme akĩrĩithia, na thutha wa ngeithi akĩmũũria o ũrĩa orĩtie mũtumia na hau kabere. Mahiu maya mothe nĩ maku? Mũthuri ũcio akĩmwĩra ĩĩ. Indo ici ciothe nĩ ciakwa ndaheirwo nĩ Ngai nĩguo ndĩteithagie na ndeithagie andũ arĩa angĩ.
Gũtuĩkaga Ngai ndakenirio nĩ mĩario ya mũtumia ũcio ĩkĩringithanio na ĩrĩa yarĩĩtio nĩ mũthuuri na nĩ ũndũ ũcio nyamũ cia mũtumia ũcio ikĩhurunjũka na igĩtiga mũtumia o wiki, na ikĩingĩra gĩthaka-inĩ.
Mahiũ marĩa maarĩ ma mũtumia ũmũthĩ ũyũ nĩmo marĩa makoragwo gĩthaka-inĩ, na makoragwo mahana marĩa marĩ mũciĩ, namo nĩ: Mbogo ĩrĩa yarĩ ng’ombe ya mũtumia, thia ĩrĩa yarĩ mburi yake o hamw na ingĩ nyingĩ iria ciatigire mũtumia na ikĩingĩra gĩthaka.
Na nĩ ũndũ mahiũ mau nomo maarĩ mwĩhoko wake mbere na thutha, mũtumia ũcio ndaarĩ na ũndũ ũngĩ tiga ũgũthiĩ kwa mũthuuri magaikarage nake nĩguo arĩage kuo kũnyua na agakoma o kuo.
No rĩrĩa mũtumia ũcio athiire kwa mũthuuri ũcio gũikara kuo, mũthuuri ũyũ akĩmwĩtĩkĩra na akĩmwenda mũno na nginya indo iria akorire kuo ikĩmwenda mũno.
Akĩambĩrĩria Kũramata nyamũ cia kũu ta gũkama ng’ombe cia kuo na itigana kũmũũria. Na kuuma hĩndĩ ĩo mũtumia agĩtuĩka mwendwo nĩ irĩ nĩ tondũ nĩ etĩkĩrirwo nĩ indo ciothe cia mũthuuri.
Kuuma hĩndĩ ĩo mũthuuri angĩkua etagwo mũtiga irĩ nĩ amu nĩwe mwene indo no mũtumia agetwo mwendwo nĩ irĩ nĩ amu rĩrĩa athiĩ kwa mũthuuri nĩ etĩkagĩrwo nĩ indo na andũ a mũthuuri ũcio na nginya mũthuuri we mwene.
Na kwa ũguo rĩrĩa mũthuuri akua akoragwo atigĩte indo ciake.


c: text/html

text:
GĨCUNJĨ GĨA GATANDATŨ
Akuũ Marĩ Kũ?
Gũtuĩkaga atĩa harĩ ithuĩ rĩrĩa twakua?
Tũkuaga nĩkĩ?
Hihi kũmenya ma ĩkoniĩ gĩkuũ no kũhorerie ngoro?
1-3. Nĩ ciũria irĩkũ andũ meyũragia ciĩgiĩ gĩkuũ, na ndini mwanya-mwanya iheanaga macokio marĩkũ?
ICIO nĩ ciũria andũ maaneciria ũhoro wa cio ihinda rĩa mĩaka ngiri nyingĩ. Nĩ ciũria cia bata. Ithuothe gũtekũmakania kũrĩa tuumĩte kana tũrĩ a, macokio ma cio nĩ makoniĩ o mũndũ o mũndũ.
2 Thĩinĩ wa Gĩcunjĩ gĩa 5 nĩtwaarĩrĩirie ũrĩa igongona rĩa ũkũũri rĩa Jesu Kristo rĩahingũrire njĩra ya muoyo wa tene na tene. Ningĩ nĩtwerutire atĩ Bibilia nĩ ĩrathĩte hĩndĩ “gĩkuũ [gĩtarĩ] hingo gĩgacoka kũgĩa.” (Kũguũrĩrio 21:4) No kahinda-inĩ gaka-rĩ, ithuothe nĩtũkuaga. Mũthamaki mũũgĩ Suleimani oigire ũũ: “Arĩa me muoyo no moĩ atĩ nĩmagakua.” (Kohelethu 9:5) Tũgeragia gũtũũra kahinda kanene o ũrĩa kwahoteka. Ĩndĩ no twĩyũragia ũrĩa gũkahaanĩka harĩ ithuĩ twakua.
3 Rĩrĩa endwa aitũ maakua-rĩ, nĩtũcakayaga. Na no tũũrie: ‘Nĩ atĩa kũhaanĩkĩte harĩ o? Nĩ maranyamarĩka? Nĩmaratuona? No tũmateithie? Nĩ tũkaamona rĩngĩ o rĩ?’ Ndini mwanya-mwanya iheanaga macokio matiganĩte ma ciũria icio. Imwe irutanaga atĩ watũũra wĩ mũthingu-rĩ, ũgaathiĩ matu-inĩ, no watũũra wĩ mwĩhia-rĩ, ũgaikio mwaki-inĩ. Ndini ingĩ irutanaga atĩ andũ maakua, mathiaga gũtũũra marĩ maroho hamwe na maguka mao. Na harĩ ndini ingĩ irutanaga atĩ akuũ mathiaga na gũkũ thĩ gũcirithio na thutha ũcio magaciarũo mena mĩĩrĩ ĩngĩ.
4. Nĩ ũndũ ũrĩkũ ũmwe wa mũthingi wĩgiĩ gĩkuũ ndini nyingĩ ikoragwo naguo?
4 Ũrutani ũcio wothe wa ndini ũkoragũo na ũndũ ũmwe wa mũthingi; atĩ nĩ harĩ kĩndũ thĩinĩ witũ gĩtakuaga rĩrĩa mwĩrĩ wakua. Kũringana na hakuhĩ ndini ciothe cia tene na cia rĩu-rĩ, tũthiaga na mbere gũtũũra tene na tene na njĩra ya mũthemba mũna, twĩna ũhoti wa kuona, kũigua, na gwĩciria. No ũndũ ũcio ũngĩhoteka atĩa? Ũhoti witũ wa kuona, kũigua, o na gwĩciria ũkoragwo wĩhocetie harĩ tombo. Mũndũ aakua tombo no gũtiga ũtigaga kũruta wĩra. Kĩririkano, ũhoti witũ wa kwenda kana kũmena, kuona, kũigua, na gwĩciria-rĩ, itithiaga na mbere kũruta wĩra ciĩ ciki na njĩra ya magegania. Ũhoti ũcio nĩ ũthiraga rĩrĩa tombo wakua.
GŨTUĨKAGA ATĨA KŨNA RĨRĨA MŨNDŨ AAKUA?
5, 6. Bibilia ĩrutanaga atĩa igũrũ rĩgiĩ ũrĩa akuũ matariĩ?
5 Ũrĩa gũtuĩkaga mũndũ aakua ti ũndũ wa kĩriga harĩ Jehova, Mũũmbi wa tombo. Nĩ oĩ ũũma, na nĩ ataarĩirie ũrĩa akuũ matariĩ, thĩinĩ wa Kiugo gĩake, Bibilia. Bibilia ĩrutanaga ũũ ĩtekũhitha: Mũndũ aakua nĩ athira. Gĩkuũ nĩ mũgarũ wa gũtũũra. Akuũ mationaga kana makaigua kana mageciria. Gũtirĩ kĩndũ o na kĩmwe thĩinĩ witũ gĩtigagwo kĩ muoyo rĩrĩa mwĩrĩ wakua. Tũtikoragwo na muoyo kana roho ũtakuaga. *
6 Thutha wa Suleimani kuuga atĩ arĩa me muoyo nĩmoĩ atĩ nĩmagaakua-rĩ, aandĩkire ũũ: “Arĩa makuĩte-rĩ, matirĩ ũndũ moĩ.” Agĩcoka agĩthathaũra igũrũ rĩa ma ĩyo ya mũthingi akiuga atĩ akuũ matingĩhota kwenda kana kũmena, na atĩ “mbĩrĩra-inĩ, gũtirĩ wĩra ũrutagwo kuo, gũtirĩ rĩĩciria, kana ũmenyi, o na kana ũũgĩ.” (Kohelethu 9:
ŨRĨA JESU OIGIRE WĨGIĨ GĨKUŨ
7. Jesu aataarĩirie atĩa ũrĩa gĩkuũ gĩtariĩ?
7 Jesu Kristo nĩ aaririe ũhoro wa ũrĩa akuũ matariĩ. Ekire ũguo igũrũ rĩgiĩ Lazaro, mũndũ oĩ wega, ũrĩa warĩ mũkuũ hĩndĩ ĩo. Jesu akĩĩra arutwo ake ũũ: “Mũrata witũ Lazaro nĩakomete toro.” Arutwo ake meeciragia Jesu oigaga atĩ Lazaro aahuurũkĩte, akomete akĩhona. No tiguo kwarĩ. Jesu akĩmataarĩria ũũ: “Lazaro nĩakuĩte.” (Johana 11:
8. Tũmenyaga atĩa atĩ Ngai ndaatanyĩte andũ makuage?
8 Hihi Ngai nĩ aatanyĩte andũ makuage kuuma o kĩambĩrĩria? Ti guo o na hanini! Jehova oombire mũndũ atũũre tene na tene gũkũ thĩ. O ta ũrĩa twerutire hau thutha thĩinĩ wa ibuku rĩrĩ-rĩ, Ngai aigire mũndũrũme na mũtumia wa mbere thĩinĩ wa paradiso thaka. Akĩmarathima na ũgima mũkinyanĩru wa mwĩrĩ. Jehova aamendagĩra wega mũtheri. Hihi nĩ kũrĩ mũciari mwendani ũngĩenda ciana ciake inyamarĩke nĩ ũndũ wa mathĩna ma ũkũrũ na gĩkuũ? Nĩ ma hatirĩ! Jehova nĩ eendete ciana ciake na eendaga igĩe na gĩkeno gĩtarĩ na mũthia gũkũ thĩ. Bibilia yugaga ũũ igũrũ rĩgiĩ andũ: ‘[Jehova] eekĩrire hĩndĩ ĩtarĩ mũthia ngoro-inĩ ciao.’ (Kohelethu 3:
KĨRĨA GĨTŨMAGA ANDŨ MAKUE
9. Nĩ ũndũ ũrĩkũ Jehova aagirĩtie Adamu, na watho ũcio ndwarĩ mũritũ kũrũmĩrĩra nĩkĩ?
9 Andũ magĩkuaga nĩkĩ? Nĩguo tuone icokio-rĩ, no nginya twĩcirie ũrĩa kwahaanĩkire rĩrĩa kwarĩ na mũndũrũme ũmwe na mũtumia ũmwe thĩinĩ wa thĩ. Bibilia ĩtaaragĩria ũũ: “Jehova Ngai agĩtũma [tĩri] ũmere mũtĩ o wothe wa kwendeka ũkĩonwo, na ũrĩa mwega wa kuuma irio.” (Kĩambĩrĩria 2:9) No harĩ ũndũ ũmwe maagirĩtio. Jehova eerire Adamu ũũ: “Mũtĩ o wothe ũrĩa wĩ mũgũnda ũyũ-rĩ, nĩũrekereirio ũũrĩage; no rĩrĩ, mũtĩ ũrĩa wa kũmenyithania wega o na ũũru, ndũkanaũrĩe, nĩ gũkorũo mũthenya ũrĩa ũkaũrĩa, no mũhaka ũgakua.” (Kĩambĩrĩria 2:
10, 11. (a) Adamu na hawa maagire gwathĩkĩra Ngai atĩa? (b) Kwaga gwathĩka kũu kwao kwarĩ mehia maritũ nĩkĩ?
10 Nĩ ũndũ wa kĩeha atĩ andũ acio erĩ a mbere maathurire kwaga gwathĩkĩra Jehova. Akĩaria kũgerera nyamũ-ya-thĩ, Shaitani ooririe Hawa ũũ: “Anga Ngai nĩoigĩte atĩ mũtikanarĩe mũtĩ o na ũmwe wa mũgũnda ũyũ?” Hawa agĩcokia: “Maciaro ma mĩtĩ ya mũgũnda ũyũ, tũrĩ etĩkĩrie kũmarĩa; no rĩrĩ, ha ũhoro wa maciaro ma mũtĩ ũrĩa wĩ mũgũnda gatagatĩ-rĩ, Ngai oigĩte atĩrĩ, Mũtikanamarĩe, o na kana mũmahutie, nĩ getha mũtigakue.”
11 “Aca, ti atĩ no mũhaka mũgakua,” nĩguo Shaitani oigire. “Ngai nĩoĩ atĩ mũthenya ũrĩa mũkamarĩa, hĩndĩ ĩo maitho manyu nĩmakahingũka, mũtuĩke o ta Ngai, mũmenyage wega o na ũũru.” (Kĩambĩrĩria 3:
12. Nĩ kĩĩ kĩngĩtũteithia kũmenya ũrĩa Jehova aiguire rĩrĩa Adamu na Hawa maamũkararirie?
12 No tũheane ngerekano ĩno: Ũngĩigua atĩa ũngĩrera na ũtungate mwana acoke akũremere na njĩra ĩkuonania atĩ ndagũtĩĩte kana gũkwenda? Ũndũ ũcio no ũgũtuurie ngoro mũno. Ta wĩcirie ũrĩa Jehova angĩkorũo aatuurirũo rĩrĩa Adamu na Hawa maamũkararirie.
13. Jehova oigire kũngĩatuĩkire atĩa kũrĩ Adamu aakua, na ũguo nĩ kuuga atĩa?
13 Jehova ndaarĩ na gĩtũmi gĩa kũiga aremi acio Adamu na Hawa tene na tene. Nĩ maakuire o ta ũrĩa Ngai oigĩte kũngĩatuĩkire. Adamu na Hawa magĩthira. Matiathire gũtũũra kũndũ kũngĩ marĩ maroho. Tũĩ ũguo nĩ ũndũ wa ũrĩa Jehova eerire Adamu thutha wa kũmũmenyithia ũremi wake. Ngai oigire ũũ: “Ũgacoka tĩri-inĩ; nĩ gũkorũo nĩkuo warutirũo; amu wee ũrĩ o rũkũngũ, ningĩ ũgacoka ũtuĩke o rũkũngũ.” (Kĩambĩrĩria 3:
14. Tũkuaga nĩkĩ?
14 Adamu na Hawa mangĩrĩ muoyo ũmũthĩ, no nĩmaakuire tondũ nĩmaathurire kwaga gwathĩkĩra Ngai, na kwoguo makĩhia. Tũkuaga nĩ gũkorũo wĩhia wa Adamu o hamwe na gĩkuũ, nĩciatambirio kũrĩ njiaro ciake ciothe. (Aroma 5:
KŨMENYA ŨŨMA ŨKONIĨ GĨKUŨ KŨRĨ NA ŨGUNI
15. Kũmenya ũũma wĩgiĩ gĩkuũ kũngĩkũhoreria ngoro nĩkĩ?
15 Ũrutani wa Bibilia wĩgiĩ ũrĩa akuũ matariĩ nĩ wa kũhoreria ngoro. O ta ũrĩa twonire, akuũ matiguaga ruo kana gũtangĩka. Hatirĩ gĩtũmi gĩa kũmetigĩra, tondũ gũtirĩ ũndũ mangĩtwĩka. Gũtirĩ ũndũ tũngĩmateithia naguo, nao matingĩtũteithia. Tũtingĩhota kũmaarĩria nao matingĩhota gũtwarĩria. Atongoria aingĩ a ndini mahenanagia atĩ no mahote gũteithia arĩa makuĩte, na andũ arĩa metĩkagia atongoria ta acio nĩ mamarĩhaga. No kũmenya ũũma nĩgũtũgitagĩra tũtikaheenio nĩ arĩa marutanaga maheni ta macio.
16. Nũũ ũthũkĩtie morutani ma ndini nyingĩ, na ekĩte ũguo na njĩra ĩrĩkũ?
16 Hihi ndini yaku nĩ ĩtĩkanĩtie na ũrĩa Bibilia ĩrutanaga igũrũ rĩgiĩ akuũ? Nyingĩ itiĩtĩkanĩtie. Nĩkĩ? Tondũ morutani maacio nĩ mathũkĩtio nĩ Shaitani. Ahũthagĩra ndini cia maheni gũtũma andũ metĩkie atĩ mwĩrĩ wao wakua, nĩ magaathiĩ na mbere gũtũũra kũndũ kũngĩ marĩ maroho. Macio nĩmo maheeni marĩa Shaitani atukanagia na mangĩ nĩguo agarũre andũ matige Jehova Ngai. Ekaga ũguo atĩa?
17. Nĩkĩ gĩtũmaga ũrutani wa kũhĩa icua-inĩ tene na tene ũnyararithie Jehova?
17 O ta ũrĩa twonire hau thutha, ndini imwe irutanaga atĩ mũndũ atũũra e mwĩhia-rĩ, aakua agathiĩ icua-inĩ atũũre ahĩaga tene na tene. Ũrutani ũcio nĩ wa kũnyararithia Ngai. Jehova nĩ Ngai wa wendani na ndangĩherithia andũ na njĩra ĩyo. (1 Johana 4:8) Ũngĩigua atĩa igũrũ rĩgiĩ mũndũ ũherithĩtie mwana wake mũremi na njĩra ya kũmũikia moko mwaki-inĩ? Hihi no ũhe mũndũ ta ũcio gĩtĩo? O na no wende nginya kũmũmenya? Aca, o na hanini! Ũngĩona arĩ mũndũ ũtaarĩ na tha o na hanini. Shaitani eendaga twĩtĩkie atĩ Jehova aherithagia andũ mwaki-inĩ tene na tene
18. Gũthathaiya akuũ kuumanĩte na maheni marĩkũ ma ndini?
18 Shaitani ningĩ nĩ ahũthagĩra ndini imwe kũrutana atĩ andũ maakua matuĩkaga maroho magĩrĩirũo kũheo gĩtĩo nĩ arĩa me muoyo. Kũringana na ũrutani ũcio-rĩ, maroho ma akuũ no matuĩke arata eega kana thũ njũru. Andũ aingĩ nĩ metĩkagia maheni macio. Nĩ metigĩrĩte akuũ mũno na makamahe gĩtĩo na kũmathathaiya. Ngũrani na ũguo-rĩ, Bibilia ĩrutanaga atĩ akuũ nĩ toro marĩ na atĩ twagĩrĩirũo nĩ gũthathaiya o Ngai wa ma wiki tu, Jehova, Mũtũũmbi na Mũtũhei.
19. Kũmenya ma ĩkoniĩ gĩkuũ gũtũteithagia gũtaũkĩrũo nĩ ũrutani ũrĩkũ ũngĩ wa Bibilia?
19 Kũmenya ma ĩkoniĩ akuũ nĩ gũkũgitagĩra ndũkahĩtithio nĩ maheni ma ndini. Ningĩ nĩgũgũteithagia gũtaũkĩrũo nĩ morutani mangĩ ma Bibilia. Kwa ngerekano, rĩrĩa wamenya atĩ andũ matithiaga gĩikaro kĩa roho maakua-rĩ, kĩĩranĩro kĩa muoyo wa tene na tene thĩinĩ wa paradiso gũkũ thĩ nĩ kĩgĩaga na gĩtũmi kĩega harĩ wee.
20. Nĩ kĩũria kĩrĩkũ tũkwarĩrĩria thĩinĩ wa gĩcunjĩ gĩkĩ kĩrũmĩrĩire?
20 Tene mũno-rĩ, mũthuri mũthingu wetagwo Ayubu oririe ũũ: “Mũndũ aakua-rĩ, nĩkũngĩhoteka acoke muoyo rĩngĩ?” (Ayubu 14:14) Hihi mũndũ ũtarĩ muoyo ũkomete gĩkuũ-inĩ no acokio muoyo rĩngĩ? Ũrutani wa Bibilia wĩgiĩ ũndũ ũcio nĩ ũhooragĩria ngoro mũno, o ta ũrĩa gĩcunjĩ gĩkĩ kĩrũmĩrĩire gĩkuonania.
^ kib. 5 Rora Ũhoro Muongerere karatathi ka 208-211 harĩa ciugo “muoyo” na “roho” citaarĩirio.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Hihi nĩ Mũtaithagia Arĩa Magũmĩirũo nĩ Icanjama?
Ĩĩ, Aira a Jehova nĩ mateithagia kaingĩ rĩrĩa kuoneka icanjama. Nĩ tũteithagia andũ othe nginya arĩa matarĩ Aira a Jehova, kũringana na watho wa Bibilia thĩinĩ wa Agalatia 6:10: “Nĩtwĩkage andũ othe wega, na makĩria nĩ andũ a nyũmba ya arĩa metĩkĩtie.” Ningĩ nĩtũgeragia kũũmĩrĩria arĩa magũmĩirŨoo nĩ icanjama icio na tũkamahe ũteithio wa kĩĩroho ũrĩa makoragwo makĩbatara mũno ihinda ta rĩu.—2 Akorintho 1:3, 4.
Ithondeka
Thutha wa gĩcanjama, athuri a ciũngano cia kũu kũhutĩtio nĩ gĩcanjama nĩ mageragia kwaranĩria na o mũndũ wa kĩũngano nĩguo mone nĩ ũteithio ũrĩkũ ũrabatarania. Athuri mamenya nĩ kĩĩ kĩrabatarania, maaranagĩria wa wabici ya rũhonge ya Aira a Jehova ya kũo kwao.
Angĩkorũo indo iria irabatarania nĩ nyingĩ gũkĩra ũrĩa kĩũngano kĨgĩhota gũteithia, Kĩama Kĩrĩa Gĩtongoragia kĩa Aira a Jehova nĩ kĩbangaga ũteithio ũheanwo. Ũndũ ũcio nĩ ũhanaine na ũrĩa Akristiano a tene meekire hĩndĩ ya ng’aragu. (1 Akorintho 16:1-4) Wabici ya rũhonge nĩ ĩbanga Kamĩtĩ ya Kũhena Ũteithio Hĩndĩ ya Gĩcanjama nĩguo ĩrũgamĩrĩre wĩra ũcio. Aira a Jehova kuuma kũndũ kũngĩ nĩmeerutagĩra nĩguo mateithĩrĩrie hĩndĩ ta ĩyo.—Thimo 17:17.
Mbeca
Njĩra ĩmwe mĩhothi ĩrĩa ĩtũmagwo wabici-inĩ cia Aira a Jehova ĩhũthagĩrwo nĩ gũteithia arĩa magũmĩirũo nĩ icanjama. (Atũmwo 11:27-30; 2 Akorintho 8:13-15) Tondũ wĩra ũcio ũritagwo nĩ erutĩre matararĩhwo-rĩ, mĩhothi ĩyo ĩhũthĩkaga gũteithia arĩa magũmĩirũo no ti kũhũthĩka mĩbango-inĩ ĩyo. Nĩtũgũthagĩra mĩhothi yothe na ũbacĩrĩri mũnene.—2 Akorintho 8:20.


text:
Video Thĩinĩ wa JW.ORG
Explore our online video library by topic. Watch or download Bible-based videos for families, teenagers, and children. Find informative videos about Jehovah’s Witnesses.
Nĩ Kĩĩ Gĩthiaga na Mbere Thĩinĩ wa Nyũmba ya Ũthamaki?
Cũthĩrĩria wĩyonere wee mwene.
Wĩruti wa Bibilia Wĩkagwo Atĩa?
Aira a Jehova nĩ moĩkaine thĩ yothe nĩ kwĩruta Bibilia na andũ. Wĩrorere ũrĩa marutanaga.
TŨCUNJĨ TWA VIDEO
Mwana Ũrĩa Weitangire Gũcoka
TŨCUNJĨ TWA VIDEO
'Thiagai na Wĩtĩkio, no ti na Kuona'
TŨCUNJĨ TWA VIDEO
Ũrũmwe wa Ariũ Othe a Ithe Witũ
TŨCUNJĨ TWA VIDEO
Aira a Jehova Mathagathagĩtwo Nĩguo Mahunjie Ũhoro Ũrĩa Mwega
Wagĩrĩirũo kwĩruta Bibilia Nĩkĩ?
Bibilia nĩ Ĩteithĩtie andũ milioni nyingĩ thĩinĩ wa thĩ yothe kuona macokio ma ciũria nditũ ũtũũro-inĩ. Wee no wende gũkorũo ũrĩ ũmwe wao?
IGOMANO
Gĩcunjĩ kĩa Video: Riboti ya Igomano cia Kĩmabũrũri
Aira a Jehovah nĩ mekaga igomano cia mwanya kũndũ kũmwe thĩinĩ wa thĩ. Igua kĩrĩa gĩtũmaga andũ aingĩ makenere igomano icio.
CIŨRIA IRIA CIŨRAGIO KAINGĨ
Gĩcunjĩ kĩa Video: Kũrĩa Aira a Jehova Marutaga Mbeca
Wĩrorere ũrĩa ũteithio ũheanagwo na mĩhothi ĩhothagwo thĩ yothe.
IGOMANO
Gĩcunjĩ kĩa Video: Igomano cia o Mwaka cia Aira a Jehova
Menya kĩrĩa gĩtũmaga andũ milioni nyingĩ mathiĩ gĩthomo gĩkĩ kĩa mwanya.


text:
MŨRANGĨRI (RIUMA RĨA WĨRUTI) Mĩĩ 2014
Gĩcunjĩ gĩkĩ gĩkwarĩrĩria njĩra ithatũ iria tũngĩhũthĩra ũtungata-inĩ nĩguo tũhote gũcokia ciũria iria nditũ na njĩra ĩngĩguucĩrĩria andũ. Twagĩrĩirũo gũtũũria wĩhokeku witũ harĩ ithondeka rĩa Jehova nĩkĩ?
‘Irio Ciakwa nĩ Gwĩka Wendi wa Ngai’
Mũthamaki Daudi, mũtũmwo Paulo, na Jesu Kristo nĩ maakenagĩra gwĩka wendi wa Ngai. Tũngĩhota atĩa gũtũũria kana kũrurumũra kĩyo gitũ ũtungata-inĩ, o na andũ amwe marega gũtũthikĩrĩria?
Twagĩrĩirũo ‘Gũcokagĩria o Mũndũ o Mũndũ’ Atĩa?
Tũngĩhota atĩa kũruta ihooto ciumĩte Maandĩko-inĩ rĩrĩa twacemania na ciũria nditũ? Ta wĩcirie ũhoro wa njĩra ithatũ iria tũngĩhũthĩra gwĩka ũguo na njĩra ĩngĩguucĩrĩria andũ.
Ũrĩ Ũtungata-inĩ, Ĩkagĩra Andũ o Ta Ũrĩa Ũngĩenda Magwĩkagĩre
Tũngĩonania gĩtĩo atĩa kũrĩ andũ arĩa tũrahunjĩria? Ũtaaro ũrĩa Jesu aaheanire thĩinĩ wa Mathayo 7:12 ũtũteithagia atĩa ũtungata-inĩ?
Jehova nĩ Andeithĩtie Mũno
Kenneth Little agĩtaarĩria ũrĩa Jehova amũteithĩtie gũtoria thoni biũ na kũgĩa na ũmĩrĩru. Thoma wone ũrĩa Jehova aarathimire kĩo gĩake mũtũũrĩre-inĩ wake wothe.
Jehova nĩ Ngai wa Mũbango
Ũhoro wĩgiĩ Isiraeli ya tene na kĩũngano gĩa Gĩkristiano gĩa karine ya mbere wonanagia atĩa atĩ ndungata cia Jehova ũmũthĩ nĩ ciagĩrĩire gũkoragwo na mũbango?
Wee nĩ Ũratwarana na Ithondeka rĩa Jehova?
Satan’s system of things will soon come to its end. Twagĩrĩirũo gũthiĩ na mbere gũtwarana na ithondeka rĩrĩa Ngai arahũthĩra ũmũthĩ gũkũ thĩ nĩkĩ?
“Kũrĩ na Wĩra Mũingĩ wa Magetha Ũrabatara Kũrutwo”
Kũrĩ na Aira a Jehova makĩria ma 760,000 arĩa marahunjia ũhoro ũrĩa mwega thĩinĩ wa Brazil.Wĩra wa kũhunjia waambĩrĩirie atĩa thĩinĩ wa Amerika ya Mũhuro?


text:
Thomas Edison
Thomas Edison
Mundu wa bururi wa US. Mũthungudi wa indo nyingi. ni Mũthungudi wa Ngirobu ya thitima ya mbere ya mũũkano.
Ũthungundi wake ni watumire agiye ngumo muno. umuthi atuaria a ũthungundi nginya nimatumarigira ritwa ria Edison taitoini ya artiko ciao. Ngerekena ni artiko itagwo "Kwĩruta gũtuwĩka Edison?".
Edison ni athungunda na njira ya kugeria guthunda indo nyingi ikuhaniririe[1] na niwe ithe wa uthungundi wa gukorwo na ricirie na guthunda ukihitagia maingi utegutigithiria. Edison niari na wendo na pacioni ya wira wake athungundaga atekurora riua kana nirithuire, kana kwina matũ ma kuhahura iguta.
Kũgwete
1. Kwĩruta gũtuwĩka Edison? Ũria ũmenyeri wa mundu mwene ũcenjagia ũhoteki wa ũgunduri mũtũrakania, Kĩũgano kĩa ndigir ya mũgo - Druid DIME 2010


text:
Gũthiĩ rũũĩ na nduumo ya irua
- Details
- Published Date
- Written by Editor
- Category: Unduire Witu
Maambaga kũrika rũi magĩcoka kũrua
Igwa cia njohi nĩ ciatemagwo ikarehwo ndĩrĩ-inĩ ikaayũo, na o kĩhĩĩ gĩkahũrĩrũo ciakĩo nĩ mũirĩtu wao, igacooka ikahihũo nĩ mwanake wao.
Irĩgũ nacio ciekagwo o ũguo. No ũrĩa ũrarua arĩ wa kahĩĩ kana kairĩtu angĩagire mũndũ wa kũmũhũrĩra kana kũmũhihĩra nĩwe mwene weĩkagĩra ũguo.
Njohi ĩo yahũragĩrwo o hau nja gũkĩinagwo nyĩmbo. Wĩra wayo wathira ĩkarindwo nyũmba ĩo ĩkũruĩrũo, nao arui othe makamĩuma thutha na maakinya nja makarũgama.
Ngima ya mũhĩa o hĩndĩ ĩo yakoragwo ĩkĩrugwo. Ũguo arui nĩ maaragwo wega mũhari-inĩ ũmwe marũmanĩrĩire o ta ũrĩa maahithirio na ngwaro ĩkarehwo.
Wa mwene mũciĩ ũcio ekagĩrwo kĩara-inĩ gĩake gĩa gatagatĩ gĩa guoko kwa ũrĩo, nao acio angĩ magathiĩ magĩkagĩrwo o ũguo othe.
Irĩgũ nacio ciohagwo mĩrita ya mĩriĩra magũrũ ma ũmotho. Gĩthũrĩ gĩa thenge ĩo kĩahĩhio nĩ kĩarehagwo na ihĩĩ iria ciraarua igathiĩ ikĩrũmithagio nĩ atonyi ona kana mwene mũciĩ ũcio.
Nĩ macookaga makagaĩrũo nyama icio ingĩ makarĩa, no airĩtu matiacirĩaga. Atonyi na mwene mũciĩ nĩ moyaga ira na makarĩthĩĩra rũhĩ-inĩ na ciara magacooka makambĩrĩria kũhaka arui arĩa mambĩrĩirie na mwana wa mwene mũciĩ ũcio.
Mambagĩrĩria nake nĩ gũkorwo atuĩkaga nĩwe mũtongoria wa irui iria ingĩ.
Mũrui wa kĩhĩĩ ahakagwo thithi, iniũrũ, mũkonyo-inĩ, kwa arũme na gatagatĩ ga kĩara kĩrĩa kĩnene gĩa kũgũrũ kwa ũrĩo.
Irĩgũ nacio ciahakagwo thikĩrĩrio cierĩ, nduumĩro, nyondo, mũkonyo na ndogonye-inĩ. Ciekagwo ũguo ikĩinaga: “Hĩ-ĩ-ĩ ngĩhakwo ira wa kĩgũmũ nĩ akahakwo mũhu.” Kĩgũmũ nĩ mũrui wĩtoboketie akarua na akainũka akahonere mũciĩ.
Athuuri acio maarĩkia kũhaka ciana icio ira makoya mĩthĩgĩ na maturangũrũ makambĩrĩria kũrũũga igũrũ ta marenda kũgũtha arui na mathangũ macio. Maathiĩ kũmacũũnĩria magatiga. Kũu nĩkuo na gĩkũyũ gwĩtagwo gũcũngĩra ciana.
Thutha ũcio athuuri acio na atumia ao magatonya nyũmba magataha njohi ya ũũkĩ na ndahi igĩrĩ, ĩmwe ya rũngũ, na ya rũhĩa magacooka makauma nja mamĩtumĩirie magathiĩ magĩtiihagĩra arui nao arui makĩinaga:” Hĩ-ĩ-ndigũtihĩrũo karĩa ka njũkĩ nderiragĩria.”
Makĩrĩkia ũguo ngima ĩgakorwo yahĩa na ĩkimĩtwo na maguta ma mbaarĩki na mũthaiga wa ũũma. Gwekagwo ũguo nĩguo kũrigita andũ a nja matikerathe irua rĩtanathira. Ngima ĩo yaigagĩrĩrũo ihiga-inĩ rĩrĩa rĩhumbĩrĩte mũthaiga.
Mũtumia wa mũtonyi agathengerera ho anyitĩte ithanwa rĩa ũturi, rũkaracũ rwa mũthakwa nao arui makamũokokera na o ũrĩa wakinya harĩ we akamũrũmĩra ngima ĩo na ithanwa rĩrĩa na rũkaracũ rũrĩa.
Ũrĩa woya yake etagĩrĩra arĩa angĩ akiugaga: “Hĩ-ĩ-ĩ ngĩrĩa ũũmũ hũngũ yaikarĩire mũrokero.” Ũguo nĩ kuuga hũngũ no ĩraroota atĩ gwakĩa no ĩkarũma kahuti itĩĩri-inĩ. Nĩ macookaga makaria na magathiĩ na mbere na kũina ũũ: Hĩ-ĩ-ĩ kũrĩa ũrĩe kũrĩa no gũtahĩka ũtarĩtahĩka.”
Ũcio wathira nĩ matitimũkaga marorete mũgumo-inĩ ũrĩa maakoragwo maathĩtwo mathiĩ, naguo mũgumo ũcio ũgathiũrũrwo na mũthaiga.
Kĩhĩĩ kĩrĩa kĩrĩkinya mbere gĩkaagararia ndorothi yakĩo mũgumo-inĩ ũcio na gĩgeterera iria ingĩ na kĩrĩa gĩakinya gĩkaagararia yakĩo.
Ndorothi ĩkoragwo ĩrĩ mũtĩ mũraihu wohagĩrĩrũo rũtami rwa rũũa rwa nguuyo. Irui cia ihĩĩ ciakinya ho ciothe ciahaicaga igũrũ cikaũhũra nacio irĩgũ cikaara gĩcĩgĩ hau thĩ wa mũgumo cikĩinaga nyĩmbo cia irua.
Ihii ciacokaga igatua magumo marĩa igaikarĩra mũthenya ũyũ ũngĩ ikĩrua nacio irĩgũ igatuĩrũo nĩ atiiri acio. Atiiri acio nĩ manengeraga o kĩhĩĩ rũhiũ rwa njora ikĩinũka nĩguo ciĩyohe na ikanengerwo mũtirima wa mũthakwa nĩguo gĩthiĩ kĩnyitĩte na guoko gwakĩo kwa ũmotho makiuma mũgumo-inĩ.
Ciacookaga ikainũka irũmanĩrĩire ota ũrĩa ciahithĩtio ikĩinaga. Ciakinya mũciĩ ciaigaga magumo nyũmba igũrũ na ikambĩrĩria kũina nyimbo cia irua na ciarĩkia ikainũka mũciĩ kwao na ikerũo irookio mũthenya ũyũ ũngĩ nĩguo rĩu cigimare na nĩ ũndũ ũcio ikainũka o ikĩinithagio na ciararaga ikĩina nginya gũgakũra. Muthenya ũcio wa matuumo warĩ ikeno nyingĩ tondũ arui matuumithagio magĩcũũgagio ũguo nĩguo ciĩga cia mĩĩrĩ yao ithithine, na inoge, namo meciria ma ruo rũa kahiũ maagithio mweke mĩthenya-inĩ ĩo ĩtatũ.
Makinya mĩciĩ mararaga makĩina marara nja nao aciari oa magathondeka njohi ya kũrathima mwana na yarookaga gũkerũrũo ruoro rũgĩtema. Mũthuuri na mũka makehaka ira ndũũmĩro, karakara, na mũkonyo makiugaga: “Twahoria ũũru mwana witũ ndakoone ũũru ta wa kũũra mũno kana gwĩtigĩra akĩrua.”
Gwakinya hĩndĩ ya kũrua mwene irua atahagia njohi agaitangĩra ngoma cia ithe na nyina hau nja na thome, nake mũtumia akaruta ira na maĩ mũthuuri akamba kũrĩĩhaka karakara, nduumĩro na mũĩkonyo. Nake mũtumia wake na mũtonyi na mũtumia wake makehaka ota ũguo. Magacooka othe magakunda maĩ na makamaitĩrĩria ithangũ-inĩ rĩa mũthakwa makiugaga “Twahoria ũũrũ ũrĩa ũngĩkora ciana ici . Itikoire mũno kana ciĩtigĩre.”
Mwana wa mwene acookaga akagũthũo na ithangũ rĩu thithi rĩgacooka rĩkaigĩrĩrũo nyũmba igũrũ.
Gũkinyĩra hau nĩrĩo mwene mũciĩ aathanaga arui marutwo mathaga moothe marĩa marainaga namo nĩguo mathiĩ rũũĩ. Makinya rũũĩ marutagwo magatigwo ũguo irĩgũ nginyanagia ihĩĩ.
Nĩ maingĩraga rũũĩ na magethamba mwĩrĩ ũrĩ wothe ona kũrĩa makũrua nĩguo magandio nĩ ũhehu wa maĩ matikaigue rũo o ruothe.
Irĩgũ rĩmwe nĩ ciatobokanagia rũũĩ na atiiri acio nĩguo macithambie wega nao ahiki arĩa metagwo aka-a-mbũri maakoragwo o hakuhĩ rũũĩ-inĩ na ndũrũhĩ nene ya gĩkeno kĩa irua.
Irui ciambataga irũmĩte thano itongoretio nĩ kĩa mwene. Kĩhĩĩ gĩatonyagia kĩara gĩakĩo kĩrĩa kĩnene gatagatĩ ga kĩara gĩakĩo kĩa mũhĩko na gĩa gatagatĩ.
Ciakinya kĩhaaro kĩrĩa ikũruĩra igakora kĩrĩndĩ kĩnene kĩarĩte itĩĩri nacio igagĩtonya thĩinĩ itongoretio nĩ mwanake nĩguo acionie ũrĩa itĩĩri riunagĩrĩrũo. Agacionia ũrĩa igũthiũrũrũka kĩhaaro ikĩrũgarũgaga. Kũu nĩkuo kunĩrĩra itĩĩri.
Thooma gĩcunjĩ gĩa kana hĩndĩ ĩo ĩngĩ…


text:
Mũikarĩre wa Mũgĩkũyũ
Mũciĩ wa mũgĩkũyũ. Mwena wa ũmotho nĩ rũgiri rwa mĩtĩ ruohe na ndigi
Hĩndĩ ya tene mũthuuri ndakomaga nyũmba ĩrĩa yakomagwo nĩ mũtumia na ciana no we akoragwo na thingira harĩa aikaraga.
Kũu nĩkuo arehagĩrũo irio nĩ atumia ake angĩakorirũo nĩ wa aingĩ.
Mĩciĩ nĩ yakoragwo ĩrigicĩirio na ngiri na o mũciĩ nĩ warĩ na kĩhingo, o na thome ũrĩa wakoragwo nja ya kĩhingo kĩa mũciĩ.
Naho mwena wa na thĩinĩ wa nyũmba nĩho kaingĩ mũthuuri mwene mũciĩ akagia mwaki na akawota na ciana ciake. Haha nĩho ciana ciathomithagĩrio maũndũ maingĩ megiĩ mũtũũrĩre, ona makaheo ng’ano na makagĩa na ihinda rĩa kũgwatania ndaĩ.
Ng’ano iria ciana icio ciaheagwo nĩ andũ arĩa akũrũ no ciakoragwo na gĩthoomo thĩinĩ wacio, na makĩria ciĩgiĩ kũmataara gwĩtheema na maũndũ ta rũng’athio na kũmonia bata wa gwathĩkaga.Read more: Mũikarĩre wa Mũgĩkũyũ
Ũmbani wa andũ anini ndwarĩ wa waganu
Ũmbani wa andũ anini ndwarĩ wa waganu Hĩndĩ ya tene mwanake wa muumo arũmanagĩrĩra na ithe arĩ mũrĩithi wa ũhiũ wake, na kaingĩ rĩrĩa kũrĩ rũĩmbo rũa aanake agatigĩra ithe ũhiũ agathiĩ rũimbo. Mũirĩtu nake arũmanagĩrĩra na nyina akamũteithagia mawĩra ma mũciĩ wao marĩa makoniĩ andũ-a-nja ta kũrĩma, kũmatha irio, kuuna ngũ, o nake agathiaga nyĩmbo na airĩtu arĩa angĩ, agagĩtũũra arĩ moko-inĩ ma nyina na ithe o nginya rĩrĩa akagũrũo.
Mwanake arĩ wa muumo nĩ aheagwo iruugũ kaĩngĩ nĩ ithe nĩguo agĩe hinya wa gũtwaranaga na aanake arĩa angĩ nyĩmbo-inĩ, mbaara-inĩ cia miumo kana ita-inĩ. Aagĩa na hinya akagũrĩrũo rũhiũ rũa njora, itimũ , ngo, o na indo cia wanake. Rĩrĩa muumo wagwata kũina nyĩmbo wamba¬ga kũhaka aanake arĩa akũrũ, ũkaruta ndũrũme cia kũgũra ũini wa nyĩmbo na wĩhaki wa ndaka, gũkunyagwo nĩ airĩtu nyĩmbo-inĩ, na gũkomaga irĩrĩ cia airĩtu.
Nacio ngeithi cia aanake hĩndĩ ĩrĩa yothe maatungana nĩ Thuba, kana arĩa maheanĩte thanju makageithania Wang’ũtĩ. Ngeithi cia aanake kana airĩtu kaĩngĩ igeithanagio na ũrĩa nyama kana indo ingĩ iheanĩtwo. Arĩa maheanĩte nyama ya iguku kĩruugũ- inĩ mageithan¬agia Thiari, a ihu rĩa mbũri makage¬ithania Njai, a mũtura wa gĩtungati makage¬ithania Kagiri, a gũtũ kwa mbũri mak¬ageithania Mbuguĩro, a ikengeto makage¬ithania Mb¬agi. A rũhonge makageithania Warũhonge, a mũthirimo wa mbũri makageithania Wamũthirimo na mangĩ o ta ũguo. Nao arĩa maruĩire nyũmba ĩmwe mageithanagia Wanyua wakinĩ. Nao airĩtu arĩa mombĩtwo rĩrĩa maace¬mania maambaga kũgeithania na njĩra ya kũhũra hĩ ĩrĩ mwago ma, makiugaga: “Wamũthii aakorire Nyanjikũ, akĩmũria harĩa mũriũ arĩ, akĩmwĩra arĩ thingi¬ra wake.” Magĩkarĩkia ciugo mĩtheko ĩkoragwo ĩthecete o marũ.
Thutha ũrĩa arĩa maheanĩte matathi makageithania matathia, a marigũ makageithania Mũgerio, a ruoya rũa nderi makageitha¬nia ngũbiri. O nacio ngeithi cia atumia makĩgeithia muumo nĩ wa-kĩa-wa, nao magacokia wa-kĩa-maitũ, kana aakorũo nĩ cũcũwe akamũgeithia Wa-kĩa-cũcũ. Athuuri nao makĩgeithia muumo Wanyua, nao magacokerio Wanyua. Ihinda rĩu rĩothe rĩa kũria wanake na ũirĩtu, ũũmbani wao ndũrĩ hĩndĩ waga¬ga.
Mbarĩ ya nyamenya nĩo mamenyaga mwega na mũthũku. Nyĩmbo cia aanake nĩ gĩcukia, kĩbata, mũgoiyo, ngurũ na ndĩrĩ. Rĩinĩro-inĩ rĩacio airĩtu makoragwo oho, o na arĩa matekũina o ene makoragwo makiuga ngemi na makĩrehaga irio cia kũgwatana rura. Mwanake angĩkorũo nĩ kĩĩrorerũo nĩombaga airĩtu aingĩ o ta igana. Kĩĩrorerũa nĩ mũndũ mũthaka ũtangĩĩtigithio maitho, na ũtarĩ ũcuuke, mũini nyĩmbo wega, na mwaria wega, kana mũrumithia mũũgĩ wa mũgoiyo. Mwanake ta ũcio ndarĩ njiinũ kana kĩnyiria, na ndangĩnyarira airĩtu ak¬ienda kũmoiha.
Ũũmbani wa aanake na airĩtu nĩta ũrata mũnene wa kwendana ihinda-inĩ rĩa ũnyinyi wao na wĩ kĩguni gĩa gũteithania mĩthemba-inĩ ya kũmenyana na kũiguanĩra, na gũtĩana o na gwĩtiganĩra. Mũũmbani akĩrugagĩrũo irio thuranĩre o ũndũ ũmwe na ucũrũ, igatwarũo thin¬gira wa aanake. Thingira ũcio nĩguo ũriagĩrũo ndereti nyingĩ cia wanake na ũirĩtu. Matega maakinyio kũo marĩagwo nĩ arĩa othe marĩ ho, na thutha ũcio mũirĩtu etaga mũnyanyawe kwao mũciĩ na aakin¬ya kuo akahĩthwo ndakonwo nĩ aciari o nginya rĩrĩa arĩcoka kĩrĩrĩ. Hĩndĩ ya njino kana nguĩko, mũirĩtu eru¬acaga mũno na njĩra ya kũguucia ico¬ora cia mũthuru na garagatĩ ka magũrũ agacihatĩra rigitũ-inĩ, naguo mwengũ ũgatonyio thĩini wa mũthuru, na tondũ wa kwibarĩrĩra wega ũguo, mwanake o na angĩkorũo nĩ akwenda kuonana nake, ndangihota.
Nao magagĩkomania manyitaine o ta ũrĩa gũkunyanagwo nyĩmbo-inĩ, nĩ ũndũ erĩ maakoragwo mabatairio nĩ ũrugarĩ wa nyondo, no ti kuonana. Nĩkũngĩakorirwo na mũirĩtu watũũraga ombĩtwo nĩ mwanake mũna, na rĩrĩa akagĩa mũirĩtui, aatuĩka mũtumia, mũirĩtu ũcio akagũrũo nĩ mũndũ ũrĩa watũire ombĩte nyina, nĩ ũndũ ũũbani wao ndawrĩ wa waganu.
Mũtaratara wa ituĩka rĩa ũgĩkũyũ
Mũndũ ũmwe nĩwe wathugundaga na akahe arĩa angĩ kĩrĩra nginya gĩgatũngana bũrũri mũgima
Kĩrĩra gĩa ituĩka nĩ kĩa bata mũno mĩtugo-inĩ ya ũgĩkũyũ na kwa ũguo gĩtiagĩrĩirũo gũteanĩrio.
Kwarahũra ituĩka gũtiumanaga na mũngĩkĩ, no nĩ mũndũ ũmwe ũgĩagũo nĩ meciiria na thutha ũcio nake akarĩria andũ arĩa angĩ igũrũ wa ũhoro ũcio.
Na ahota kũiguithia andũ maigana ũna, makahunjia ũhoro ũcio kũrĩa andũ arĩa angĩ. Kĩrĩra kĩrĩa magũthiĩ makĩheanaga nĩkĩo kĩarahũraga njaama nayo ĩkambĩrĩria kũmemerekia ũhoro ũcio guothe bũrũri-inĩ atĩ hĩndĩ ya ituĩka nĩ ĩkinyĩte.
Ituĩka nĩ rĩĩtwa rĩhũthagĩrwo kaingĩ ta rĩrĩa tũkuuga atĩ ng’ania agĩthiĩ kũna, atuĩkanĩirie gĩthaka-inĩ kĩna.
Kana mauma eerĩ ũmwe atwĩkania athiĩ na itherero na ũcio ũngĩ arora irathĩro. Hĩndĩ ĩrĩa andũ makũrĩra handũ, nĩ mendagwo magacokwo mathenya-inĩ mao nĩ angĩ ethĩ nĩ amu wathi wakũra wongagĩrĩrũo ũngĩ. Na kwa ũguo mbeũ ĩyo njĩthĩ ĩgagĩtindĩka bũrũri na mbere.Read more: Mũtaratara wa ituĩka rĩa ũgĩkũyũ
Ũrĩa ithe wa mũndũ athikagwo
Muthuri angĩakuire kũringana na ũgĩkũyũ, athikagwo nĩ ihĩĩ ciake. Anyitagwo mũtwe nĩ ũrĩa mũkũrũ na acio angĩ nao makamũnyita gĩthũri na magũrũ.
Kĩimba gĩake kĩoyagwo gĩkaigwo gĩthaku-inĩ gĩkomeirio ndarũa ya ũrĩrĩ wake.
Athuri arĩa moĩ ũrĩa irima rĩenjagwo nĩ metagwo nĩguo matarĩrie irima ũrĩa rĩkwenjwo.
Nĩ maheagwo thenge marĩage kaira irima rĩu rĩenjetwo nĩ marigithathi ma mũthuri ũcio. Thenge o ĩngĩ nĩ yarutagwo na ĩgathĩnjĩrwo nja ya nyũmba.
Irima rĩenjagwo nja ya kĩrara kĩrĩa gĩteagwo takataka cia mũciĩ ũcio. Athuuri a gũtaarana ũrĩa irima rĩkwenjwo nĩ mathiaga hakuhĩ na harĩa rĩrenjerwo nĩguo monanĩrĩrie ũrĩa rĩgũikara.
No rĩrĩa irima rĩrenjwo, gũtirĩ mũndũ wagĩrĩire kwarĩria ũngĩ kana kwenja irima rĩu arĩ thĩinĩ.
Thutha wa irima kũrĩka mũkui nĩ arehagwo na akaharũkio irima akometio na guoko kwa ũrĩo. Nĩ acookaga agakũnjwo magũrũ na thutha ũcio akahumbĩrwo na rũũa rwa thenge ĩrĩa ĩgũthĩnjĩtwo.
Gĩtũmi gĩa kũmũhumbĩra na rũũa rũrũ kĩarĩ kũmũgitĩra kuumana na tĩĩri.
Ũrĩa mũkũrũ biũ nĩwe wanmbaga gũikia tĩĩri na aya angĩ makarũmĩrĩra mathingatanĩte na ũkũrũ wao.
Thutha wa kũmũthika nĩ maigagĩrĩra mĩtĩ ya mĩigua na makĩria mĩtũra. Gĩtũmi kĩarĩ kũgitĩra irima rĩu kũhurio nĩ hiti.
Mainũka, maheagwo nyama ya thenge ĩrĩa ya keerĩ yakoragwo ĩthĩnjĩirwo nja makarĩa.
No nginya andũ othe a mũciĩ mangĩakorirwo hau agĩthikwo nginya mũndũ ũrĩa ũikaraga haraihu na mũciĩ no nginya angĩetereirwo akinye thutha wa gũkinyĩrio ndũmĩrĩri ya gĩkuũ kĩu.
Ihinda rĩu rĩa macakaya thutha wa kũmũthika, amũthiki magĩrĩirwo gũkomaga thingira wa ithe na matingĩathire nyũmba ciao nĩguo matikonane na aka ao ihinda rĩrĩa rĩathanĩtwo rĩtathirĩte. Ihinda rĩrĩ rĩetagwo rĩa hukũro. Na rĩakoragwo nginya mũkui atuĩke hũkũro.
Thutha wa mĩeri ĩĩri ciana cia andu othe iria itaatemeirũo mathi, kana kũrutĩrũo maambura, igagĩtemwo mathi hatarĩ maambura.
Gwekagwo ũguo nĩguo hukũro ya ithe yambĩrĩrio. Mathi maathira-rĩ, ahukũri magaikara mĩeri ĩngĩ ĩtatũ nĩ getha mũkui aambe atuĩke ngingo.
Thutha wa ũgũo maambĩrĩrie hukũro. Mĩeri ĩo yathira-rĩ, athuri arĩa moĩ kĩrĩra kĩa hukũro magetwo nĩguo mataarane ũrĩa gũgwĩkwo.
Moka maambaga gũtuĩria kana ciana ciakuo nĩ ndeme mathi na igacokio mahu-inĩ.
No matwĩragia kana hihi arũme no makorũo monanĩte na aka ao.
Mũcuumani, na mũtumia wa kwenjana nĩmethagwo. Na no kwarugagwo njohi ĩngĩ, na hagethũo ndũrũme ya mwĩrĩ ũmwe ĩrĩ gĩthita gĩtarĩ rũgoci.
O mũndũ ethaga yake, na no methaga muoi nda ya ndũrũme ĩrĩa ĩgathĩnjwo na akuue mũtwe. No methaga rũũa rũkũrũ rũa ng’ondu nĩguo rũgatemwo tũtamĩ.
Athuri maanyua njohi makainũka. Mũthenya wa gĩathĩ wakinya, nĩ macokaga kuo na mũcuumani na mwenjani kũrĩa makoraga maũndũ mahaarĩirio o ũrĩa maathanĩte.
Hĩndĩ ya hukũro arũme othe mambaga kũruta mathaga mao mothe ma mwena wa ũrĩo, nao atumia na ciana cia airĩtu makaruta ma ũmotho na makarara ũguo.
Gwakĩa athuri a kĩrĩra na mũcuumani magathĩnja ndũrũme ya mwĩrĩ ũmwe. Yamiragĩrio o hakuhĩ na mũciĩ na mahu magatũndĩrwo.
Ainũkaga na mũtwe, mathagiro na rũũa akainũkia.
Nyama icio ingĩ ciacinagĩrwo o hau na ikarĩĩo nĩ andũ a mũciĩ othe.
Gĩthũri kĩambaga kũrũmwo nĩ irigithathi rĩa mũkui, nao acio angĩ magathiĩ magĩkĩrũmaga o ũrĩa marũmanĩrĩire. Noguo atumia mekaga maagaĩrũo ciao.
Makĩrĩa nyama, nĩ magarũraga tũtami tũrĩa makoragwo macuhĩtie ngingo o makĩrĩaga nyama.
Gũkũ kwarĩ kũgarũra ithe nguo.
Atumia meeragwo mohere anake ake nyeki tondũ hihi agĩkua ndegaĩte. Atumia macokaga makerwo magwetere mwanake ũrĩa ũrĩmateithagia mbere ya athuri acio nĩgetha, o na angĩkorwo tiwe nyina mũmũciari, atuĩke o ta nyina.
Wohanĩri-inĩ ũcio wa nyeki-rĩ, o na mũtumia angĩohera mũriũ nĩ onagwo ta ekĩte wega makĩria nĩ ũndũ nĩ onania atĩ we arĩĩhokaga o mũriũ.
Mwanake ũcio o nake nĩ ehĩtaga atĩ nĩ arĩteithagia mũtumia ũcio o ũrĩa angĩteithia nyina mũmũciari.
Hĩndĩ ya kwĩhĩta, manyuagĩra ũcũrũ wa gĩthambio kĩa mũhĩa kũu yũmba-inĩ ĩo nĩguo ũndũ ũcio ũtũũre na ũrũme.
Mũhu wa riiko rĩrĩa rĩahĩhagĩrio nyama wahatagwo wothe ũgaitwo gĩthaka-inĩ hamwe na ndara na mathĩnjĩro.
Andũ macokaga magethamba kũringana na ũkũrũ wao makiugaga. Gũkũ nĩ gwĩthamba gĩkuũ na makehaka maguta marĩa magathimirwo nyama-inĩ.
Mathaga marĩa maarutĩtwo nĩ macokagĩrio ene mũthenya ũyũ ũngĩ.
Tutami tũrĩa makoragwo meyohete twateagwo gĩthaka-inĩ kũndũ kũraya na mũciĩ.
Amarori arĩa nĩ arata na athoni mathiaga kũmarora na ng’ondu na kĩnya kĩa njohi.
Mweri wa keerĩ mbũri ya ngoma nĩ yathĩnjagwo ya gũtindĩka mũkui ndakanacokie ũũru kũu mũciĩ.
Undũ ũyũ wonanagia atĩ ona andũ makua matiathiraga.
Maũndũ macio maathira hagethũo athuri a kũruta maambura, na mambaga kuonana na atumia a mũkui nĩ getha maguta marĩa ehakĩirũo nĩ atumia ake maikare ta maahurũo, na ningĩ nĩ getha ihĩĩ ciake ihingũrĩrũo kuonana na aka acio.
Hatirĩ mũndũ-wa-nja ũngĩonanwo nake ihinda-inĩ rĩu. Thutha wa ũguo mũndũ mũgo agatahĩkia andũ acio othe, na maikaranga mũciĩ wao ũgathamĩrio hangĩ.
Igongoona rĩa gũthahũra mũhiki nĩguo aciare
Mũndũ mũgo etagia ng’ondu ya mwĩrĩ ũmwe
Mũhiki angĩaikarire mũno atoheete nda thutha wa kũhika, gwatuĩkaga nĩ kũrũgamĩra arũgamĩire mũrũme na kwa ũguo no nginya gĩtũmi kĩa ũndũ ũcio kĩngĩamenyekire.
Kaingĩ mũndũ mũgo nĩwe wakũũranaga itũmi cia maũndũ maya na kwa ũguo nĩ ethagwo nĩguo akĩheane na eranĩre kĩhonia.Read more: Igongoona rĩa gũthahũra mũhiki nĩguo aciare
Kĩhumo kĩa Mũgĩkũyũ
Thutha wa kũũmba mũndũ, ũrĩa wetirwo Gĩkũyũ, Ngai ũrĩa ũĩkaine na rĩĩtwa rĩngĩ ta Mwene Nyaga nĩ amuoire na magĩtwarana haha kwa haha nginya igũrũ wa Kĩrĩma gĩa Kĩrĩnyaga nĩkĩo gĩĩtagwo na gĩthũngũ Mount Kenya.
Kuuma hau igũrũ, Ngai nĩ onirie Gĩkũyũ bũrũri ũrĩa agũtũũra na njiarwa ciake marĩ o hau kĩrĩma igũrũ.
Thutha ũci nĩ amwĩrire aumagare arorete mwena wa mũhuro wa harĩa marũgamĩte nginya harĩa agũkora mũtĩ wa mũkũrwe wakĩĩtwo nĩ nyoni cia nyagathanga nĩ amu hau nĩho aarĩ ake mũciĩ.
Umũũthĩ ũyũ nĩho hoĩkaine ta Mũkũrwe wa Nyagathanga.
Gĩkũyũ nĩ ekire ota ũrĩa athirwo nĩ Ngai, akiuma hau kĩrĩma-inĩ na akĩambĩrĩria rũgendo nginya agĩkinya handũ hau, harĩa akorire mĩtĩ ĩngĩ mĩingĩ mũno ya mĩkũyũ na nĩho rĩĩtwa rĩake Gĩkũyũ rĩaumire (kuuma harĩ mĩtĩ ya mĩkũyũ).
Na rĩrĩa akinyire ho, Gĩkũyũ nĩ akorire mũhiki waarĩ mũthaka mũno na akĩmwĩta Mũmbi, ũrĩa wacookire gũtuĩka mũtumia wake.
Gĩkũyũ nĩ akoragwo akĩaria na Ngai mahinda kwa mahinda nĩ amun Ngai nĩ amwĩrĩte no amwaragĩrie angĩona thĩĩna. Kwa ũguo, no amwĩraga ũrĩa angĩenda mahinda marĩa anyitwo nĩ thĩĩna. Ekaga ũguo kũhĩtũkĩra mahoya na kũruta magongona na njĩra ya gũthĩnja mbũri na akamĩcinĩra thĩ wa mũtĩ wa mũgumo o hau Mũkũrwe-inĩ wa Nyagathanga. Ekaga ũguo arorete kĩrĩma-inĩ gĩa Kĩrĩnyaga.
Gĩkũyũ na Mũmbi nĩ matanahĩirwo na ciana ikũmi iria Mũgĩkũyũ etaga Kenda Mũihũru nĩ amu Mũgĩkũyũ ndataraga ciana kana mahiũ.
Airĩtu aya kenda marũmanĩrĩire kuuma ũrĩa mũkũrũ nginya ũrĩa mũnini maarĩ: Wanjirũ, Wambũi, Njeri, Wanjikũ, Nyambũra, Wairimũ, Waithĩra, Wangarĩ na Wangũi. Wa ikũmi etagwo Wamũyũ.
Ciana ici iria ciarĩ airĩtu atheri nĩcio ciatuĩkire manyina ma mĩhĩrĩga ikũmi ya Gĩkũyũ nayo nĩ Anjirũ, Ambũi, Aceera, Agacikũ, Ambura kana Ethaga (aithaga), Airimũ kana Agathigia, Angarĩ kana Aithekahuno, Aithĩrandũ kana Angeci, Angũi na mũthia Aithiegeni kana Aicakamũyũ.
Na rĩrĩa airĩtu aya magimarire, nĩ makorire nyina wao na makĩmĩra atĩ o nao nĩ mangĩendire kũgĩa na athuuri nĩguo mathoondeke mĩciĩ.
Nyina nĩ akinyirie ndũmĩrĩri ya airĩtu kũrĩ ithe wao Gikũyũ, ũrĩa nake wathiire ota mũtugo kũhoya Ngai akĩmũũria amũhe anake a kũhikia airĩtu aya Kenda. Mũirĩtu wa ikumi nĩwe Wamũyũ ndaarĩ mũkinyu wa kũhika.
Ngai nĩ erire Gĩkũyũ eere airĩtu acio mathiĩ gĩthaka na mateme thanju cimaigana harĩ kĩrũgamo o mũndũ rwake rũmwe. Thutha ũcio nĩ ahũthĩrire thanju icio gũcina nyama cia igoongona rĩrĩa arutagĩra Ngai o akĩhoyaga.
Nĩ kwagĩire na ngwa, marurumĩ ona heni nginya gĩkũyũ akĩgwa na akĩĩrigwo, na rĩrĩa acookire kwĩigua, agĩkora anake Kenda arũngarũ marũgamĩte mbere yake. Nĩ agutũkire o rĩmwe atĩ maarĩ njaga na agĩtua mathangũ marĩa ahũthĩrire kũmahumbĩra njaga mbere ya kũmaikũrũkia nyũmba-inĩ cia airĩtu ake kenda.
Mũirĩtu wa ikũmi ndahikire na aikaraga kwa nyina na nĩwe wacookire gũtigĩrwo nyũmba ya aciari ake. Rĩrĩa Wamũyũ akinyire wa kũbatara kũgĩa ciana ciake aciarire na anake acio Kenda arĩa Ngai aikũrũkĩirie arĩ a nyina.
Mariigĩ ma kũhingĩrĩria mũrimũ
Igũa cia magongoona ciaunagũo na guoko handũ ha rũhiũ
Bũrũri ũngĩtũrĩka mũrimũ mĩena yothe na wambĩrĩrie kũnina andũ, aikari a mĩena ĩrĩa ĩngĩ nĩ mambagĩrĩria gwĩthaitĩra na mageetha ũrĩa mangĩĩka nĩguo matigakinyĩrĩrũo nĩ mũrimũ ũcio.Read more: Mariigĩ ma kũhingĩrĩria mũrimũ
Thimo cia ũgĩkũyũ
Wĩra wa mũingĩ ũragaga karimũ
Wĩigĩire ndahũtaga
Werũ wa arũme ndwagaga kũnunga
Werũ ũgũthogoranĩrwo ndwagaga rũitĩki
Ũtonga ndũhanyũkagĩrwo
Ũthuuro mwega ndũiyũragia ikũmbĩ
Ukũrũ wa kanua ũkĩrĩte wa mĩaka
Ũthayo na ng’aragu nĩ mũndũ na mũrũ wa nyina
Tiga kuonia ngarĩ kũhaica mũtĩ
Ndũkarie na kanua ka ngoma
Ndũkahoe ngi thakame
Ndũgakungie ũgĩ ũgĩ-inĩ
Rũĩ rũtwaraga mũthambĩri
Rũtungu rwa gwĩtinĩria rũtirĩ gĩthong’ori
Rũtungu rũmwe rũtiraragia mwaki
Rũthuko rũnungaga rũrĩ mbũthũ
Nyũmba nini yoragana yathama, yoragwo yathama
Nyũmba nini ĩciraga ũtukũ
Nyũmba na riika itiumanagwo
Nyũmba ĩkĩhĩa mwene nĩ otaga
Gũthiĩ rũũĩ na nduumo ya irua
Maambaga kũrika rũi magĩcoka kũrua
Igwa cia njohi nĩ ciatemagwo ikarehwo ndĩrĩ-inĩ ikaayũo, na o kĩhĩĩ gĩkahũrĩrũo ciakĩo nĩ mũirĩtu wao, igacooka ikahihũo nĩ mwanake wao.
Irĩgũ nacio ciekagwo o ũguo. No ũrĩa ũrarua arĩ wa kahĩĩ kana kairĩtu angĩagire mũndũ wa kũmũhũrĩra kana kũmũhihĩra nĩwe mwene weĩkagĩra ũguo.
Njohi ĩo yahũragĩrwo o hau nja gũkĩinagwo nyĩmbo. Wĩra wayo wathira ĩkarindwo nyũmba ĩo ĩkũruĩrũo, nao arui othe makamĩuma thutha na maakinya nja makarũgama.
Ngima ya mũhĩa o hĩndĩ ĩo yakoragwo ĩkĩrugwo. Ũguo arui nĩ maaragwo wega mũhari-inĩ ũmwe marũmanĩrĩire o ta ũrĩa maahithirio na ngwaro ĩkarehwo.
Wa mwene mũciĩ ũcio ekagĩrwo kĩara-inĩ gĩake gĩa gatagatĩ gĩa guoko kwa ũrĩo, nao acio angĩ magathiĩ magĩkagĩrwo o ũguo othe.
Irĩgũ nacio ciohagwo mĩrita ya mĩriĩra magũrũ ma ũmotho. Gĩthũrĩ gĩa thenge ĩo kĩahĩhio nĩ kĩarehagwo na ihĩĩ iria ciraarua igathiĩ ikĩrũmithagio nĩ atonyi ona kana mwene mũciĩ ũcio.
Nĩ macookaga makagaĩrũo nyama icio ingĩ makarĩa, no airĩtu matiacirĩaga. Atonyi na mwene mũciĩ nĩ moyaga ira na makarĩthĩĩra rũhĩ-inĩ na ciara magacooka makambĩrĩria kũhaka arui arĩa mambĩrĩirie na mwana wa mwene mũciĩ ũcio.
Mambagĩrĩria nake nĩ gũkorwo atuĩkaga nĩwe mũtongoria wa irui iria ingĩ.
Mũrui wa kĩhĩĩ ahakagwo thithi, iniũrũ, mũkonyo-inĩ, kwa arũme na gatagatĩ ga kĩara kĩrĩa kĩnene gĩa kũgũrũ kwa ũrĩo.
Irĩgũ nacio ciahakagwo thikĩrĩrio cierĩ, nduumĩro, nyondo, mũkonyo na ndogonye-inĩ. Ciekagwo ũguo ikĩinaga: “Hĩ-ĩ-ĩ ngĩhakwo ira wa kĩgũmũ nĩ akahakwo mũhu.” Kĩgũmũ nĩ mũrui wĩtoboketie akarua na akainũka akahonere mũciĩ.
Athuuri acio maarĩkia kũhaka ciana icio ira makoya mĩthĩgĩ na maturangũrũ makambĩrĩria kũrũũga igũrũ ta marenda kũgũtha arui na mathangũ macio. Maathiĩ kũmacũũnĩria magatiga. Kũu nĩkuo na gĩkũyũ gwĩtagwo gũcũngĩra ciana.
Thutha ũcio athuuri acio na atumia ao magatonya nyũmba magataha njohi ya ũũkĩ na ndahi igĩrĩ, ĩmwe ya rũngũ, na ya rũhĩa magacooka makauma nja mamĩtumĩirie magathiĩ magĩtiihagĩra arui nao arui makĩinaga:” Hĩ-ĩ-ndigũtihĩrũo karĩa ka njũkĩ nderiragĩria.”
Makĩrĩkia ũguo ngima ĩgakorwo yahĩa na ĩkimĩtwo na maguta ma mbaarĩki na mũthaiga wa ũũma. Gwekagwo ũguo nĩguo kũrigita andũ a nja matikerathe irua rĩtanathira. Ngima ĩo yaigagĩrĩrũo ihiga-inĩ rĩrĩa rĩhumbĩrĩte mũthaiga.
Mũtumia wa mũtonyi agathengerera ho anyitĩte ithanwa rĩa ũturi, rũkaracũ rwa mũthakwa nao arui makamũokokera na o ũrĩa wakinya harĩ we akamũrũmĩra ngima ĩo na ithanwa rĩrĩa na rũkaracũ rũrĩa.
Ũrĩa woya yake etagĩrĩra arĩa angĩ akiugaga: “Hĩ-ĩ-ĩ ngĩrĩa ũũmũ hũngũ yaikarĩire mũrokero.” Ũguo nĩ kuuga hũngũ no ĩraroota atĩ gwakĩa no ĩkarũma kahuti itĩĩri-inĩ. Nĩ macookaga makaria na magathiĩ na mbere na kũina ũũ: Hĩ-ĩ-ĩ kũrĩa ũrĩe kũrĩa no gũtahĩka ũtarĩtahĩka.”
Ũcio wathira nĩ matitimũkaga marorete mũgumo-inĩ ũrĩa maakoragwo maathĩtwo mathiĩ, naguo mũgumo ũcio ũgathiũrũrwo na mũthaiga.
Kĩhĩĩ kĩrĩa kĩrĩkinya mbere gĩkaagararia ndorothi yakĩo mũgumo-inĩ ũcio na gĩgeterera iria ingĩ na kĩrĩa gĩakinya gĩkaagararia yakĩo.
Ndorothi ĩkoragwo ĩrĩ mũtĩ mũraihu wohagĩrĩrũo rũtami rwa rũũa rwa nguuyo. Irui cia ihĩĩ ciakinya ho ciothe ciahaicaga igũrũ cikaũhũra nacio irĩgũ cikaara gĩcĩgĩ hau thĩ wa mũgumo cikĩinaga nyĩmbo cia irua.
Ihii ciacokaga igatua magumo marĩa igaikarĩra mũthenya ũyũ ũngĩ ikĩrua nacio irĩgũ igatuĩrũo nĩ atiiri acio. Atiiri acio nĩ manengeraga o kĩhĩĩ rũhiũ rwa njora ikĩinũka nĩguo ciĩyohe na ikanengerwo mũtirima wa mũthakwa nĩguo gĩthiĩ kĩnyitĩte na guoko gwakĩo kwa ũmotho makiuma mũgumo-inĩ.
Ciacookaga ikainũka irũmanĩrĩire ota ũrĩa ciahithĩtio ikĩinaga. Ciakinya mũciĩ ciaigaga magumo nyũmba igũrũ na ikambĩrĩria kũina nyimbo cia irua na ciarĩkia ikainũka mũciĩ kwao na ikerũo irookio mũthenya ũyũ ũngĩ nĩguo rĩu cigimare na nĩ ũndũ ũcio ikainũka o ikĩinithagio na ciararaga ikĩina nginya gũgakũra. Muthenya ũcio wa matuumo warĩ ikeno nyingĩ tondũ arui matuumithagio magĩcũũgagio ũguo nĩguo ciĩga cia mĩĩrĩ yao ithithine, na inoge, namo meciria ma ruo rũa kahiũ maagithio mweke mĩthenya-inĩ ĩo ĩtatũ.
Makinya mĩciĩ mararaga makĩina marara nja nao aciari oa magathondeka njohi ya kũrathima mwana na yarookaga gũkerũrũo ruoro rũgĩtema. Mũthuuri na mũka makehaka ira ndũũmĩro, karakara, na mũkonyo makiugaga: “Twahoria ũũru mwana witũ ndakoone ũũru ta wa kũũra mũno kana gwĩtigĩra akĩrua.”
Gwakinya hĩndĩ ya kũrua mwene irua atahagia njohi agaitangĩra ngoma cia ithe na nyina hau nja na thome, nake mũtumia akaruta ira na maĩ mũthuuri akamba kũrĩĩhaka karakara, nduumĩro na mũĩkonyo. Nake mũtumia wake na mũtonyi na mũtumia wake makehaka ota ũguo. Magacooka othe magakunda maĩ na makamaitĩrĩria ithangũ-inĩ rĩa mũthakwa makiugaga “Twahoria ũũrũ ũrĩa ũngĩkora ciana ici . Itikoire mũno kana ciĩtigĩre.”
Mwana wa mwene acookaga akagũthũo na ithangũ rĩu thithi rĩgacooka rĩkaigĩrĩrũo nyũmba igũrũ.
Gũkinyĩra hau nĩrĩo mwene mũciĩ aathanaga arui marutwo mathaga moothe marĩa marainaga namo nĩguo mathiĩ rũũĩ. Makinya rũũĩ marutagwo magatigwo ũguo irĩgũ nginyanagia ihĩĩ.
Nĩ maingĩraga rũũĩ na magethamba mwĩrĩ ũrĩ wothe ona kũrĩa makũrua nĩguo magandio nĩ ũhehu wa maĩ matikaigue rũo o ruothe.
Irĩgũ rĩmwe nĩ ciatobokanagia rũũĩ na atiiri acio nĩguo macithambie wega nao ahiki arĩa metagwo aka-a-mbũri maakoragwo o hakuhĩ rũũĩ-inĩ na ndũrũhĩ nene ya gĩkeno kĩa irua.
Irui ciambataga irũmĩte thano itongoretio nĩ kĩa mwene. Kĩhĩĩ gĩatonyagia kĩara gĩakĩo kĩrĩa kĩnene gatagatĩ ga kĩara gĩakĩo kĩa mũhĩko na gĩa gatagatĩ.
Ciakinya kĩhaaro kĩrĩa ikũruĩra igakora kĩrĩndĩ kĩnene kĩarĩte itĩĩri nacio igagĩtonya thĩinĩ itongoretio nĩ mwanake nĩguo acionie ũrĩa itĩĩri riunagĩrĩrũo. Agacionia ũrĩa igũthiũrũrũka kĩhaaro ikĩrũgarũgaga. Kũu nĩkuo kunĩrĩra itĩĩri.
Thooma gĩcunjĩ gĩa kana hĩndĩ ĩo ĩngĩ…
Mũtumia etagwo mwendwo nĩ irĩ na mũthuuri mũtigairĩ nĩkĩ?
Gũtuĩkaga Ngai ũrĩa nowe wetagwo Mwene Nyaga akĩũmba indo ciothe iria irĩ thĩ, ombĩre mũthuuri na mũtumia na akĩmahe ũtonga ũiganaine. Ũũ nĩ ta kuuga mũndũ mũrũme nĩ arĩ na ũtonga wa mahiũ, nake mũndũ wa nja o nake nĩ arĩ na mahiũ make.
Andũ aya mokagĩra kĩrooko o ta mũtugo na makaumagaria mahiũ mao nĩguo makamarĩithie cieni-inĩ, o mũndũ aumĩte gwake, nĩ amu hĩndĩ ĩo mũtumia na mũthuuri matiaikaranagia.
No mũthenya ũmwe Ngai agĩciiria nĩ wega amacerere kũu rũũru-inĩ. Na arĩ iceera-inĩ rĩake, agĩkora mũtumia akĩrĩithia mahiũ make na thutha wa kũmũgeithia akĩmũũria atĩ rĩĩ, mahiũ maya moothe nĩ maku?
Mũtumia ũcio akĩĩra Ngai ĩĩ, maya nĩ makwa. Nĩ thithino yakwa ndĩteithagie namo na ndingĩciiria ũhoro wa mũndũ ũngĩ acio angĩ nĩ hao.
Ngai nĩ acookire agĩthiĩ na agĩkora mũndũrũme akĩrĩithia, na thutha wa ngeithi akĩmũũria o ũrĩa orĩtie mũtumia na hau kabere. Mahiu maya mothe nĩ maku? Mũthuri ũcio akĩmwĩra ĩĩ. Indo ici ciothe nĩ ciakwa ndaheirwo nĩ Ngai nĩguo ndĩteithagie na ndeithagie andũ arĩa angĩ.
Gũtuĩkaga Ngai ndakenirio nĩ mĩario ya mũtumia ũcio ĩkĩringithanio na ĩrĩa yarĩĩtio nĩ mũthuuri na nĩ ũndũ ũcio nyamũ cia mũtumia ũcio ikĩhurunjũka na igĩtiga mũtumia o wiki, na ikĩingĩra gĩthaka-inĩ.
Mahiũ marĩa maarĩ ma mũtumia ũmũthĩ ũyũ nĩmo marĩa makoragwo gĩthaka-inĩ, na makoragwo mahana marĩa marĩ mũciĩ, namo nĩ: Mbogo ĩrĩa yarĩ ng’ombe ya mũtumia, thia ĩrĩa yarĩ mburi yake o hamw na ingĩ nyingĩ iria ciatigire mũtumia na ikĩingĩra gĩthaka.
Na nĩ ũndũ mahiũ mau nomo maarĩ mwĩhoko wake mbere na thutha, mũtumia ũcio ndaarĩ na ũndũ ũngĩ tiga ũgũthiĩ kwa mũthuuri magaikarage nake nĩguo arĩage kuo kũnyua na agakoma o kuo.
No rĩrĩa mũtumia ũcio athiire kwa mũthuuri ũcio gũikara kuo, mũthuuri ũyũ akĩmwĩtĩkĩra na akĩmwenda mũno na nginya indo iria akorire kuo ikĩmwenda mũno.
Akĩambĩrĩria Kũramata nyamũ cia kũu ta gũkama ng’ombe cia kuo na itigana kũmũũria. Na kuuma hĩndĩ ĩo mũtumia agĩtuĩka mwendwo nĩ irĩ nĩ tondũ nĩ etĩkĩrirwo nĩ indo ciothe cia mũthuuri.
Kuuma hĩndĩ ĩo mũthuuri angĩkua etagwo mũtiga irĩ nĩ amu nĩwe mwene indo no mũtumia agetwo mwendwo nĩ irĩ nĩ amu rĩrĩa athiĩ kwa mũthuuri nĩ etĩkagĩrwo nĩ indo na andũ a mũthuuri ũcio na nginya mũthuuri we mwene.
Na kwa ũguo rĩrĩa mũthuuri akua akoragwo atigĩte indo ciake.
Mwarano wa irua rĩa ihĩĩ
Mwarano wa irua rĩa ihĩĩ Hĩndĩ ya kũgimario kwa ihĩĩ yakinya, maithe nĩo matabaragĩra ciana o mũndũ wake. O mũthuri ũkũruithia nĩ arugithagia iruga inene. Njohi ndĩagaga magongona-inĩ ta mau. No nginya kũngĩarugirũo ucuru, na irio cia mithemba ya njahi. Arĩkia kũharĩria maũndũ macio nĩ etaga andũ othe a nyũmba na arata o hamwe na riika rĩake na andũ aria angi othe angĩenda makorũo iruga-inĩ rĩu. Iruga rĩu nĩrio rĩĩtagwo mwarano. Naguo mwarano nĩ wakĩrĩagũo nĩ andũ aingĩ mũnio arĩa makoragwo maceerete mũciĩ ũcio. Hĩndĩ ya ndĩa, muthuri mwene mũciĩ ũcio nĩ etaga mũthuri ũngĩ na mũtumia wake nĩguo mamũteithie kũrĩthondeka. Mũthuri ũcio mwĩte nĩwe watuagwo mũtongoria na kwa ũguo nowe watahagĩria andũ njohi.
Nĩ akoragũo oĩkaine wega itũũra na no nginya angĩakorirwo aruithĩtie irigithathi. Andũ arĩa othe metĩtwo iruga rĩu marĩkia gũkinya othe, mwene mũciĩ amanyitaga ũgeni na agacooka akamonia ũrĩa magũikara nĩ amũ nĩ kwarĩ na mũikarĩre. Andũ a nyũmba yake maikaraga nja gatagati, narĩo riika rĩa Mwangi rĩgaikara mwena ũmwe na rĩa Irungu mwena ũngĩ. Thome hakuhĩ na makũmbĩ naho haikaragũo nĩ andũ atandatũ, manyitĩte mathangũ ma kwĩrira ngi na ndomba. Athuri arĩa akũrũ marĩ mbuĩ maikaraga mwanya hakuhi na nyumba. Andũ acio othe o ũndũ ũmwe na atumia maarĩkia kũigũo ũguo, nĩrĩo athuri acio erĩ na atumia ao matonyaga nyũmba. Marĩkia kũingĩra mambaga gũtahanĩra njohi na o mũndũ akamĩkunda. Atumia nao no maatahagĩrio na marĩki kũnyua mwene iruga na mũratawe makoya njohi ĩo makamiumia nja. Yaigagũo hakuhĩ na andũ a nyũmba nao atumia makaruta ũcũrũ na irio na nja. Mũndũ ũmwe wa arĩa mookire nĩwe wambaga gũtahĩra mwene mũciĩ njohi.
Thutha ũcio nĩ macookaga nyũmba makarehe iria ciatigara na nyũmba na magaciiga mwena wa Irungu nĩ ũndũ mwana ũrĩa ũkũrua nĩ wa mũndũ wa riika rĩao na ũguo hakaigwo kĩnya gĩa ũcũrũ na njahi. Nĩ macookaga mageka o ũguo harĩ riika rĩa Mwangi, nĩ amu wetĩkĩtio nĩguo mwene thi, na nĩguo waheanaga kĩrĩra gĩa kũruithia. Hĩndĩ ciothe mũruithia angĩakorirũo nĩ wa Irungu ahakaga Mwangi. Athuri acio macookaga nyũmba makoya kĩnya kĩrĩa kĩnene biũ gĩkaigwo harĩ arĩa maikarire thome na nĩo metyagwo ariri ngi. Acio nĩo magitagĩra atabania kũngĩagĩire haaro ĩrĩkũ kana ĩrĩkũ kũu mũciĩ ũcio. Kũheana irio kũrĩ andũ arĩa othe makoragwo mekinyĩtie mũciĩ ũcio nĩkuo gwetagwo kũgwatania-mbato. Igwatanĩrio-inĩ rĩu rĩa mbato hatiarĩ mũndũ ona ũmwe wa acio marĩ ho ũngĩakundire njohi kana kũrĩa irio itaambĩte kũheanwo ciothe.
No nginya njohi ĩrĩa yothe ĩrĩ mũciĩ ũcio yambe ĩrutwo, ĩrĩa itakerũrĩtwo ĩkerũrwo na andũ manengerwo hĩa cia kũmĩnyua. Kũgwatania-mbato gwaithĩrana, mũthuri nĩ aaheaga andũ othe rũtha maambĩrĩrie kũnyua na kũrĩa. Andũ acio othe makĩrĩkia kũrĩa na kunyua manengeranaga Nyanja cia njohi na irũrĩ iria ciakoragwo na irio na makainũka. Mũtabania wa iruga rĩu na mũtumia wake magatigwo kũo, o nao makarutĩruo njohi na irio, na mararaga kuo makĩrĩa o na makĩnyua nginya gũgakĩa. Hĩndĩ ĩo rĩu nĩrĩo ũtabarĩri wa irua wambagĩrĩria na mũthuri ũcio ũrenda kũruithia akoorio kana nĩ arutĩte mbũri ya mwana. Akorwo ndarĩ aruta agakĩĩrwo eke guo atanaruithia. Macio mathira, mũtabania akainũka na agacooka thutha wa matukũ mana. Aacoka kuo, mwene mũciĩ akaruta ndũrũme, ageta athuri a itũũra rĩao nĩguo makamĩthĩnjĩre gĩthaka-inĩ na ĩkarĩĩrwo o ho.
No mbere ĩo akaamba kũringithania maringa, rũcuthi, akaringithia mũthuri ũmwe wa acio a itũũra rĩao, naruo rũũa rũgwataine na gĩthita rũkaringwo nĩ mũtabania. Athuri acio makarĩa nyama cia mwena mũgima, nacio cia mwena ũcio ũngĩ igekĩrũo kĩũga-inĩ ĩrĩ hĩhie, ĩkainũkĩrio mwene mũciĩ na andũ ake nĩ mũtabania wa iruga rĩa mwarano. Maũndũ macio maathira, mũthuri na mũtumia wake makahũũra igongona rĩu na maambura.
Ũrĩa athuuri a tene mahoyaga mbura Mũgumo-inĩ
Mbura ĩngĩagire kwa ihinda inene athuuri monganaga na magathiĩ ugo-inĩ, makaragũria na thutha ũcio magatarwo meethe ndũrũme ya mwĩrĩ ũmwe nĩguo mathiĩ nayo mũgumo-inĩ makahoere mbura ho.
Magoongona maya marutagwo nĩ riika rĩa Mwangi nĩ amu nĩo makũũrĩte thĩ thutha wa Maina.
Ndũrũme ĩo ya mwĩrĩ ũmwe ndĩagĩrĩirwo gũkorwo na ũũgũ. Yanyitagwo ĩgatwarũo mũgumo-inĩ wa igoongona, ĩkanyitwo nĩ mũthuri ũmwe mũtĩĩku nĩ arĩa angĩ othe akamĩroria irathĩro akiugaga: “Ngai baba tuoka gũkũrĩrĩra ũtũhe mbura.”
Ningĩ akamĩroria ithũiro akahoya o ta ũguo, na aamĩroria Kĩambirũirũ ageka o ta ũguo, na kũrĩkĩrĩria akamĩroria Kĩanyandarua na hĩndĩ ĩo akauga: “Ngai baba tũrĩ arĩru ni kwaga mbura na tondũ mbura yumaga na kũu Kĩrĩnyaga, tũiguĩre tha ũtũhe yo.”
Mũndũ arutagwo kĩrumi kana thenge atĩa?
Andũ nĩ makoretwo magĩka maũndũ matakũmenya makagegia andũ makiuga atĩ nĩ kĩrumi mareruta.
No nĩ kũrĩ ũrĩa andũ merutaga kĩrumi ona kana thenge gĩ-tene. Rĩrĩa mũndũ akũrutwo kĩrumi ona kana thenge, kwahũthagĩrwo kĩũra kana huko.
Huko ĩo ya kũruta kĩrumi yakoragwo ĩtegetwo rũgongo rũrĩ haaraya na mũndũ ũcio.
Mũndũ mũgo nĩwe waugaga kũrĩa huko ĩo ĩgũthiĩ gũtegwo na yoka, yatwaragwo kwa mũndũ ũrĩa ũrarutwo kĩrũmi nĩguo ĩhane ta mũndũ ũrĩa warumanire. Ũũ nĩ gũkorwo andũ aingĩ arĩa matigaga irumi makoragwo makuĩte na matingĩcooka kũgũkwo ũrĩa maaugĩte.
Nĩ ũndũ ũcio yakinya yatuagwo rĩĩtwa rĩa mũndũ ũrĩa warumanire . Mũndũ mũgo nĩ acookaga akoya huko ĩyo, irio cia mĩthemba yothe iria irĩagwo na ndũrũme agathiĩ nacio thome marĩ hamwe na mũrumwo.
Maakinya mũndũ ũrĩa ũrumĩtwo akaarĩria huko ĩo ta araria na mũndũ ũrĩa wamũrumire na akamĩĩra “wanumĩire mbũri, rĩu kĩoe ndũrũme ĩno ndakũrehera . Ona ũkĩnumĩra irio cia mithemba yothe ya mũgũnda, rĩu kĩoe irio ici ni ndakũhee.”
Arĩkia kuuga ũguo mũndũ mũgo akamũcokeria handũ ha huko “ĩĩ nĩ ndakũrathima, rĩu kĩrĩage irio cia mũgũnda, na ũrĩage nyama. Ona indo iria ingĩ ciothe nĩndakũrathimĩra.”
Mundũ mũgo akĩaria ũguo, ambaga kũhutia huko na yagamba akauga ta arĩ yo ĩraria ciugo icio. Thutha wa kuuga ũguo mũndũ mũgo, mũrutwo wa kĩrumi, huko na ndũrũme moyaga njĩra magathiĩ nginya kũrĩa huko ĩo yategetwo. Na maakinya nĩ menjaga irima na mbere ya kũũraga ndũrũme ĩo, yambaga gũtemwo iniũrũ, nĩguo ĩtahĩkie mũndũ ũcio ũrumĩtwo kĩrumi kĩu.
Ndũrũme ĩo yacookaga ĩkaharũkio kĩongo irima rĩu rĩkwenjetwo ĩgacooka ĩgathikwo kĩongo nĩguo yũragwo nĩ tĩĩri ũrĩa ũmĩthikĩte.
Yarĩkia gũkua nĩ yacookaga ĩgathĩnjwo na ĩgakayũo ngwaro igĩrĩ, rũa ihu na rũa rũũa, na handũ hau hakenjwo mungu ũkaumĩrĩra mwena ũrĩa ũngĩ .
Mũndũ ũrĩa ũrarutwo thahu nĩ eragwo atonyere mungu ũcio mwena ũmwe aumĩre mwena ũrĩa ũngĩ na mbere ĩo akamba gũtahĩkĩrio hau nja ya rĩingĩrĩro. Akĩĩragũo “nĩ ndakũruta kĩrumi” . Na arĩkia akaumĩrĩra mbarĩ ĩrĩa ĩngĩ, na agekĩrwo ngwaro icio cierĩ guoko, nayo huko ĩgatemerũo tũnyama ciĩga-inĩ ciothe cia ndũrũme ĩo, tũkahakwo rũrigi-inĩ ta ciũma.
Nacio nyama iria ingĩ ikaigũo hakuhĩ na huko, nĩngĩ ĩgaathamio kanua na mũtĩ gagaitĩrĩrũo thakame ya ndũrũme.
Ruambũ naruo rũkarutwo tũnyama tũu tũkaigĩrĩrũo rũambũ-inĩ rũu o hamwe na irio icio, rũgacoka kũũmbĩrĩrwo huko ĩyo mwĩrĩ wayo wothe ĩnyitĩtwo ngingo wega ndĩkarũme mũndũ ĩgatwarũo irima-inĩ o harĩa yategetwo ĩkĩĩragwo “thiĩ ũkarĩage nyama icio o na irio icio .”
Ĩgagĩtonya irima nacio. Thutha wa ũguo mũrutwo kĩrumi agatwarũo rũũĩ agatahĩkĩrio kuo akĩĩragwo “Nindakũruta kĩrumi, rĩu kĩrumi nĩgĩthiĩ na rũũĩ rũrũ.” aarĩkia gũtahĩkio akerwo ethambĩre o hau, nacio ngwaro iria egwĩkĩrĩte agaciruta igathiĩ na rũũĩ.
Auma hau agathiĩ arorete gwake mũciĩ, nake mũndũ mũgo agathiĩ ithĩnjĩro –inĩ rĩa ndũrũme akoya nyama ĩmwe, nacio icio ingĩ ikarĩĩo nĩ ahĩhia, no mũrutwo kĩrumi kana mũndũ wao matingĩcirĩa. Aikaranga, akaruta ngoima ya kũrĩa we mwene na arata ake. Na gwata hĩndĩ ĩo agathirũo nĩ kĩrumi kĩrĩa aarumirũo.
Ũrĩa mũndũ ahakagwo ng’ondu gĩ-tene
Mũhiki angĩaciarire na mwana ũcio aciara aruare, mũthuuriwe nĩ agĩrĩirwo gũthiĩ ũgo-inĩ nĩguo kũragũrũo erũo gĩtumi.
Rĩmwe nĩ angĩerirwo akahake mũka ng’ondu hihi nĩ ũndũ mwana aathahĩire o iciarĩro-inĩ tondũ arĩa maahiũhagĩria mũka nĩ monanĩruo nao nĩ athuuri ao mbere yake, akaroka gwa ithe, akamũhe ũhoro ũcio.
Nĩ marĩkanagĩra na ithe rĩrĩa agathiĩ nĩguo atware ndũrũme mahake mwarĩ ng’ondu. Mũthenya wa gĩathĩ, mũthuuri athiaga kwa mwarĩ na ngoima marĩ na mũtumia wake na mũthuuri ũngĩ kuuma itũũra.
Maakinya nĩ matahagĩrio njohi na makanengerũo maĩ, ndahi, ira, mũgĩmbĩ na mathangũ meerĩ ma mũthakwa.
Mehakaga ira mũkonya, magakundanĩra maĩ macio na mũgĩmbĩ makamatumĩria manyitite mathangũ macio makamarathima makĩmatuagĩra maĩ macio marĩ kanua.
Maarĩkia makagũtha ngoima ĩo thiithi namo ĩkĩĩragwo ũũ ikue arĩ yo nĩ getha mwana ũcio ariũke.
Mathangũ macio makaigĩrĩrũo nyũmba igũrũ, nayo ndũrũme ĩo ĩgathĩnjwo, ĩgakayũo rũkwaro rũũa-inĩ, na ihu-inĩ, igekĩruo kaihũri-inĩ karĩa gekĩrĩtwo taatha, naguo taatha ũkarehanĩrio na magumo.
Mũhakwo ng’ondu akanyita magumo, akahaka mwarĩ taatha ũcio amũrutĩtie na magũrũ anyitĩtwo gĩthii nĩ mũka, akamwambatia na mũtwe-inĩ akiugaga: “Nĩ ndagũtiirĩra ũngĩkorũo worĩire gwitũ, kana ũkorũo ũũriire gũkũ, rĩu gĩthahũke ũigane mũmbũ, o nake mwana ũyũ ũciarĩte arohona”.
Nĩ acokaga akahũgũka na mathangũ macio magacokio kaihũri-inĩ, ithe akanyite rũkwaro rũa rũũa akarũtonyia mwĩrĩ-inĩ wa mwarĩ arũrutĩtie na mũtwe.
Nyina nake akamũharũkia rũria rũngĩ rũa ihu arũrutĩtie na magũrũ, ikagomana njohero-inĩ, igathinĩkĩrũo rigitũ-inĩ wa mũthuru itikagwo.
Ithe akoya kahĩa ka njohi gagekĩrũo mũgĩmbĩ, ũgaturungĩrũo mũtwe wa mwarĩ akĩmwĩraga ũũ: “Urociara ta mũgĩmbĩ.”
Nĩngĩ ithe na nyina makanyita maguta ma mbarĩki makamũhaka mũtwe, o na nguo-inĩ ciake, naguo taatha ũrĩa ũrĩ moko makawĩgiria namo.
Thutha wa ũguo makainũka. Mwana wake aakorũo ndauma na kĩrĩi akahona, naguo ũtukũ wa mũthenya ũcio mũthuuri na mũtumia wake makaruta maambura, na ũũru ũngĩkorũo uuma o ũcio, mwana wake akahona, nake akagĩa ihu akamũciarĩrĩra.


text:
Ngwatanĩro ya Ndini Ciothe Hihi no Ĩrehe Ũiguano?
Ngathĩti ĩmwe ya The Sydney Morning Herald yorĩtie ũũ: “Hihi ndini nĩ kũrehe irehaga ũiguano-ĩ, kana nĩ kũgayũkania andũ?” Gĩcunjĩ kĩa 89 harĩ igana kĩa arĩa maacokirie, moigire atĩ ndini nĩ kũgayũkania igayũkanagia andũ
ARĨA manyitaga mbaru ngwatanĩro ya ndini ciothe, moigaga atĩ ndini no irehe ũiguano. Eboo Patel, ũrĩa waathondekire gwatanĩro ya Interfaith Youth Core oigire ũũ: “Gũtirĩ ndini ĩtarutanaga ũhoro wĩgiĩ kũiguanĩra tha . . . , ũhoro wĩgiĩ ũtaana . . . , na ĩtarũmbũyagia ũhoro wa maũndũ marĩa mathũkagia thĩ.”
Ũhoro wa ma nĩ atĩ, andũ a ndini ya Butha, Gatoreki, Protestanti, Ahĩndĩ, Aithĩramu na ndini ingĩ nyingĩ ciananyitanĩra hamwe, nĩguo iniine ũkĩa, irũĩrĩre ihooto cia ũmũndũ, ciarĩrĩrie ũhoro wa bomu iria itegagwo thĩ, na maũndũ marĩa mathũkagia thĩ. Ndini nyingĩ itiganĩte, cianacemania hamwe nĩguo ciarĩrĩrie ũrĩa ingĩteithania na irehe ũiguano. Nĩ inyitanagĩra gũkũngũĩra irĩ hamwe na njĩra ya kũina, kũhoya, gwakia mĩcumaa na maũndũ mangĩ ta macio.
Hihi gũcokanĩrĩra kũu kwa ndini, nĩ kũniinĩte ngucanio iria ikoragwo nacio? Hihi Ngai nĩ ahũthagĩra ngwatanĩro cia kĩndini kũrehe ũiguano?
NĨ WĨTĨKIO-Ĩ KANA NĨ ŨIGUANO?
Ngwatanĩro ĩmwe nene mũno ya ndini, ĩkoragwo na arũmĩrĩri a ndini itiganĩte makĩria ma 200 kuuma mabũrũri 76. Muoroto wayo, ũkoragwo ũrĩ “kũrehe ndini ciothe hamwe, inyitanagĩre maũndũ-inĩ mothe, o mũthenya.” Ĩndĩ, muoroto ũcio, ndũkinyanagĩra. Kwa mũhiano, mũnene ũmwe wayo oigire atĩ, nĩ getha atongoria a ndini icio metĩkĩre gwĩkĩra ngirimiti kĩrore, maabacĩrĩire ciugo mũno makĩandĩka ngirimiti ĩyo, nĩguo matikae kũrakaria ikundi nyingĩ cia ndini iria manyitanagĩra nacio. Nĩkĩ hihi? Nĩ tondũ kwarĩ na ngarari cia kana hihi Ngai nĩ agĩrĩire kũingĩrio ũndũ-inĩ ũcio. Thutha mũtheri maatuire atĩ, arĩa othe marĩ ngwatanĩro-inĩ ĩyo, matiagĩrĩirũo kũgwetaga ũhoro wĩgiĩ Ngai.
Angĩkorũo Ngai ndaraingĩrio ho-rĩ, wĩtĩkio wao ũkĩrĩ na mũthingi ũrĩkũ? Makĩria ma ũguo-rĩ, hakĩrĩ ngũrani ĩrĩkũ, gatagatĩ-inĩ ka ngwatanĩro ta ĩyo, na ciama iria iheanaga ũteithio? Nĩkĩo ngwatanĩro ĩyo, handũ ha kwĩĩtania na ndini, ĩĩtaga “kĩama gĩa gũteithania.”
HIHI WĨTĨKIO WA MA NO GWĨKAGA ARĨA ANGĨ WEGA?
Mũrũmĩrĩri ũmwe wa ngwatanĩro ya ndini ciothe wĩtagwo Dalai Lama, oigire ũũ: “Ndini ciothe ihunjagia ndũmĩrĩri o ĩmwe: kwendanaga, kũiguanagĩra tha na kwohanagĩra. Ngumo icio, nĩcio ciagĩrĩire gũtũtongoragia o mũthenya, mũtũũrĩre-inĩ witũ.”
Ma nĩ atĩ, ngumo ta wendo, kũiguanagĩra tha na kwohanagĩra, nĩ cia bata mũno. Hĩndĩ ĩmwe Jesu akĩrutana, oigire ũũ: “Tondũ ũcio-rĩ, maũndũ mothe marĩa mũngĩenda andũ mamwĩkage inyuĩ, mekagei o mo o nao: nĩ ũndũ ũguo nĩguo gatũũrũ ka ũhoro wa watho o na wa anabii.” (Mathayo 7:12) Hihi wĩtĩkio ũrĩa wa ma, no kwaga gwĩka arĩa angĩ ũũru?
Mũtũmwo Paulo akĩaria ũhoro wa andũ arĩa metuaga nĩ maatungatagĩra Ngai, oigire ũũ: “Amu niĩ nĩ niĩ mũira wao atĩ me na kĩyo ũhoro-inĩ wa Ngai, no rĩrĩ, kĩyo kĩu me nakĩo gĩkaaga ũmenyi.” Hihi thĩna wao warĩ ũrĩkũ? Paulo ongereire akiuga ũũ: “Amu-rĩ, tondũ wa ũrĩa maagĩte kũmenya ũhoro wa ũthingu ũrĩa wa Ngai, na makageragia kwĩhandĩra ũthingu wao ene, matiigana gwathĩkĩra ũhoro wa ũthingu ũcio wa Ngai.” (Aroma 10:2, 3) Tondũ wa kwaga ũmenyo wa ũrĩa Ngai eendaga mekage, kĩyo na wĩtĩkio wao ciarĩ cia tũhũ.—Mathayo 7:21-23.
MAWONI MA BIBILIA MEGIĨ NGWATANĨRO YA NDINI CIOTHE
Jesu oigire ũũ: “Gũkena-rĩ, nĩ ateithũrani.” (Mathayo 5:9) Jesu eekaga kũringana na ũrĩa aahunjagia, eendete maũndũ ma thayũ na agakinyĩria andũ a ndini na ndũrĩrĩ ciothe ndũmĩrĩri ya thayũ. (Mathayo 26:52) Arĩa maamũrũmagĩrĩra, moohithanagio nĩ wendo mũrũmu. (Akolosai 3:14) Hihi muoroto wa Jesu warĩ o kũrehe ũrũmwe na thayũ gatagatĩ-inĩ ka andũ a ndũrĩrĩ itiganĩte? Hihi aagwatanagĩra na andũ a ndini ingĩ nĩguo mathathaiye hamwe?
Atongoria a ndini ya Afarisai na Asadukai nĩ mookagĩrĩra Jesu mũno, nginya makenda kũmũũraga. No Jesu eekire atĩa? Eerire arutwo ake ũũ: “Matigei: nĩo atongoria atumumu; na mũtumumu angĩtongoria mũtumumu ũngĩ, maagũa irima o erĩ.” (Mathayo 15:14) Jesu ndaigana kũnyitanĩra na ndini iria ciarĩ kuo hĩndĩ ĩyo.
Kahinda kanini thutha ũcio nĩ kwambĩrĩirio kĩũngano gĩa Gĩkristiano itũũra-inĩ rĩa Korintho bũrũri-inĩ wa Ngiriki, itũũra rĩoĩkaine mũno gũkorũo rĩrĩ na ndini cia mĩthemba yothe. Akristiano acio mangĩaikaranirie atĩa na andũ a ndini iria ingĩ? Mũtũmwo Paulo aamandĩkĩire ũũ: “Tigagai kwĩohania na arĩa matetĩkĩtie na njĩra itaagĩrĩire.” Aamerire ũguo nĩkĩ? Oririe ũũ: “Kristo na Beliari maakĩhota kũiguana atĩa? O na kana mũndũ wĩtĩkĩtie angĩkĩmathithania atĩa na ũrĩa ũtetĩkĩtie?” Aacokire akĩmataara ũũ: “Tondũ wa ũguo-rĩ, Umai thĩinĩ wao, mũikare mwĩamũrĩte kũrĩ o, ũguo nĩguo Mwathani oiga, Na mũtikanahutie kĩndũ kĩĩ thahu; Na niĩ nĩngũmwĩtĩkĩra.”—2 Akorintho 6:14, 15, 17.
Ũhoro wa ma nĩ atĩ, Bibilia ndĩnyitaga mbaru ngwatanĩro o yothe ya kĩndini. Wahota kwĩyũria ũũ: ‘Ũiguano wa ma ũngĩoneka atĩa?’
ŨIGUANO WA MA
Mabũrũri 15, nĩ maanyitanĩire na magĩĩka ũndũ wa magegania mũno, maathondekire ceceni ya ũthuthuria, na makĩmĩiga kũrĩa igũrũ rĩera-inĩ. Hihi nĩ ũkuona ta ũndũ ũcio ũngĩahotekire angĩkorũo matiarĩ na ũiguano?
Ũndũ ũmwe na ũcio, ngwatanĩro ya ndini ciothe ĩngĩaga ũrũmwe, ũngĩkorũo ũrĩ wĩra wa tũhũ. O na gũtuĩka ndini iria inyitanagĩra no cioneke irĩ na ũiguano na igatĩana, nĩ ikararanagĩria maũndũ maingĩ megiĩ wĩtĩkio. Nĩ ũndũ ũcio, gũtirĩ hĩndĩ maiguithanagia maũndũ-inĩ megiĩ mĩtugo na morutani.
Bibilia nĩyo ĩkoragwo na maũndũ marĩa Ngai angĩenda tũrũmagĩrĩre. Kwoguo, twagĩrĩirũo gwĩkaga o ũrĩa Bibilia ĩtwĩraga twĩke. Andũ arĩa maikaraga kũringana na ũrĩa Bibilia ĩrutanaga, matithutũkanagia arĩa angĩ, na nĩ mareganĩte na ndini iria igayũkanagia andũ, ningĩ nĩ merutĩte gũikaranagia hamwe marĩ na thayũ na ũiguano. Ngai nĩ aarathĩte ũũ: “Nĩ gũkorũo hĩndĩ ĩo nĩguo ngatheria tũnua twa andũ a ndũrĩrĩ ndĩmahe mwarĩrie ũngĩ mwega ũtarĩ wa ndũire, nĩ getha othe makayagĩre rĩĩtwa rĩa Jehova, nĩguo mamũtungatagĩre na kĩrĩko o ro kĩmwe.” Ũrũmwe ũcio wonekete na njĩra ya kwaragia “mwarĩrie ũngĩ mwega,” na nĩguo ũthathaiya ũrĩa Ngai etĩkĩrĩte.—Zefania 3:9; Isaia 2:2-4.
Aira a Jehova nĩ marakũnyita ũgeni mĩcemanio-inĩ yao, nĩguo wĩyonere thayũ na ũrũmwe ũrĩa ũkoragwo gatagatĩ-inĩ kao.—Thaburi 133:1.


text:
Hihi Arĩa Makuĩte no Macoke Muoyo?
Hihi ũngiuga . . .
ĩĩ?
aca?
no gũkorũo?
ŨRĨA BIBILIA YUGAGA
Kwĩ hĩndĩ andũ makaariũkio.’
HIHI KŨNA NO TWĨTĨKIE ŨRĨA BIBILIA YUGAGA?
Ĩĩ, nĩ ũndũ wa itũmi itanyihĩire ithatũ:
Ngai nĩwe wombire indo ciothe. Bibilia ĩtaga Jehova Ngai “itherũkĩro rĩa muoyo.” (Thaburi 36:9; Atũmwo 17:
24, 25) Ũrĩa waheire ciũmbe ciothe muoyo no ahote kũriũkia arĩa makuĩte.
Ngai anariũkia andũ mahinda mahĩtũku. Bibilia nĩ ĩgwetaga andũ anana
—ethĩ, akũrũ, athuri na atumia —arĩa maariũkirio gũkũ thĩ. Amwe matiaikarĩte kuuma makua, no ũmwe akoretwo aikarĩte mbĩrĩra-inĩ thikũ inya! —Johana 11: 39-44.
Ngai nĩ eriragĩria gwĩka ũguo o rĩngĩ. Jehova nĩ athũire gĩkuũ; akĩonaga kĩrĩ thũ. (1 Akorintho 15:26) Nĩ ‘eriragĩria’ gũtoria thũ ĩyo, akĩniine na njĩra ya kũriũkia andũ. Nĩ eriragĩria kũriũkia arĩa marĩ kĩririkano-inĩ gĩake na kuona magĩtũũra thĩinĩ wa thĩ rĩngĩ.
—Ayubu 14: 14, 15.
ŨRĨA ŨNDŨ ŨCIO ŨNGĨGŨTEITHIA
Kũũmĩrĩrio rĩrĩa mũndũ wendete akua.
Kwaga gwĩtigĩra gĩkuũ.
Gũkorũo na kĩĩrĩgĩrĩro gĩa gũgacemania na arĩa maakuire.
TA WĨYŨRIE
Nĩ kĩĩ gĩtũmaga tũkũre na tũkue?
Bibilia nĩ ĩcokagia kĩũria kĩu thĩinĩ wa KĨAMBĨRĨRIA 3:


text:
Gũtungata Aciari Akũrũ
“Twana twakwa, nĩtũtigage kwendana na ciugo kana na kanua gatheri; nĩtwendanage na ciĩko o tũkĩendanaga na ma.”—1 JOH. 3:18.]
1, 2. (a) Nĩ moritũ marĩkũ famĩlĩ nyingĩ icemanagia namo, na nĩ ciũria irĩkũ ciumĩraga? (b) Aciari na ciana mangĩhaarĩria atĩa nĩ ũndũ wa mogarũrũku?
NĨ ŨNDŨ wa kĩeha mũno kuona aciari mararĩ na hinya na marehotaga makĩremwo nĩ kwĩĩkĩra maũndũ mao. Mũciari no agwe na aunĩke, orĩrũo nĩ meciria na aambĩrĩrie kũrũũra, kana o na anyitwo nĩ ndwari nene. Ningĩ aciari akũrũ no moone ũrĩ ũndũ mũritũ gwĩtĩkĩra atĩ rĩu nĩ kũrĩ maũndũ matangĩhota kwĩĩkĩra tondũ marĩ na mathĩna ma mwĩrĩ kana maũndũ mangĩ. (Ayub. 14:1) Tũngĩka atĩa nĩguo tũmateithie? Tũngĩmatungata atĩa?
2 Ibuku rĩmwe rĩkĩaria ũhoro wa gũtungata andũ arĩa akũrũ riugaga ũũ: “O na gũtuĩka ti ũndũ mũhũthũ kwarĩrĩria mathĩna ma ũkũrũ, famĩlĩ iria ciaragĩrĩria na ikabanga kabere ũrĩa cigatungatĩra aciari akũrũ, nĩ ihotaga kũhiũrania na ũndũ o wothe ũngiumĩra.” No tuone mĩbango ta ĩyo ĩrĩ ya bata tũngĩtĩkĩra atĩ mathĩna marĩa moimanaga na ũkũrũ matingĩthemeka. Kwoguo, nĩ ũndũ wa bata mũno kwĩhaarĩria tũrĩ famĩlĩ. Rekei twarĩrĩrie ũrĩa famĩlĩ cingĩnyitanĩra na njĩra ya wendo harĩ kũbanga ũrĩa cingĩhiũrania na moritũ mamwe.
KŨBANGA NĨ ŨNDŨ WA “MATUKŨ MA ŨŨRU”
3. Andũ famĩlĩ-inĩ mangĩka atĩa aciari akũrũ mangĩkinya handũ mabatare ũteithio mũnene? (Rora mbica kĩambĩrĩria-inĩ gĩa gĩcunjĩ gĩkĩ.)
3 Andũ aingĩ akũrũ nĩ makinyaga handũ makaremwo nĩ kwĩĩkĩra maũndũ, na kwoguo makabatara gũtungatwo. (Thoma Kohelethu 12:1-7.) Andũ akũrũ mangĩĩremwo, marĩ na ciana ciao magĩrĩirũo nĩ kwarĩrĩria mamenye nĩ ũteithio ũrĩkũ ũrabatarania na nĩ maũndũ marĩkũ mangĩhoteka. Nĩ ũndũ wa ũũgĩ gwĩka mũcemanio wa famĩlĩ nĩguo andũ othe marĩrĩrie ũrĩa mekũnyitanĩra, maũndũ marĩa marabatarania, na njĩra iria ikũhũthĩrũo gũtungata aciari acio akũrũ. Andũ othe thĩinĩ wa famĩlĩ na makĩria aciari acio magĩrĩirũo nĩ kwĩyaria cararũkũ na mone maũndũ biũ ũrĩa matariĩ. No marĩrĩrie kana hihi aciari acio mangĩteithĩrĩrio no mathiĩ na mbere gũikara o mũciĩ wao. * Ningĩ no marĩrĩrie ũrĩa o mũndũ angĩhota gwĩka nĩguo ateithĩrĩrie. (Thim. 24:6) Kwa ngerekano, amwe no mahote kũmatungataga o mũthenya, nao angĩ no mahote kũheana ũteithio wa mbeca. Andũ othe famĩlĩ-inĩ magĩrĩirũo kũmenya atĩ o mũndũ nĩ agĩrĩirũo gũkorũo na ũndũ ekaga harĩ gũtungata aciari akũrũ. O na kũrĩ ũguo, ũndũ ũcio no ũcenjie thutha wa ihinda kana kũbataranie andũ macenjanie mawĩra.
4. Andũ thĩinĩ wa famĩlĩ mangĩruta ũteithio kũ?
4 Wambĩrĩria gũtungata mũciari mũkũrũ, geria kũmenya maũndũ maingĩ megiĩ thĩna wake. Angĩkorũo arĩ na mũrimũ ũgũthiĩ ũkĩmũhinyagĩrĩria, wĩhaarĩrie nĩ ũndũ wa maũndũ marĩa mangĩhaanĩka mahinda marĩa maroka. (Thim. 1:5) Thiĩ wabici cia mathondeka ma thirikari marĩa maheanaga ũteithio wa gũtungata andũ akũrũ. Thuthuria ũmenye nĩ motungata marĩkũ maheanaga mangĩhũthia na magagĩrie wĩra waku wa gũtumberia mũciari waku. Nĩ ũndũ wa gwĩciria ũhoro wa mogarũrũku marĩa marĩũka thĩinĩ wa famĩlĩ, no ũigue ũrĩ na kĩeha na ũrĩ mũmaku mũno. Geria kwaria na mũrata mwĩhokeku ũmwĩre ũrĩa ũraigua. Makĩria ma ũguo, itũrũrĩra Jehova ngoro yaku. Nĩ arĩkũheaga thayũ wa meciria ũrĩa ũrabatara nĩguo ũhiũranie na ũndũ o wothe.—Thab. 55:22; Thim. 24:10; Afil. 4:6, 7.
5. Nĩkĩ nĩ wega kũmenya o tene motungata marĩa mekuo ma gũtumberia andũ akũrũ?
5 Nĩ wega aciari arĩa akũrũ hamwe na famĩlĩ ciao mamenye kabere motungata marĩa marĩ kuo ma gũtumberia andũ akũrũ. Kwa ngerekano, no mecirie kana nĩ wega mũndũ gũthiĩ gũikara kwa mũriũ kana mwarĩ, gũikara mũciĩ wa gũtumbereria andũ akũrũ, kana nĩ njĩra irĩkũ ingĩ mangĩhũthĩra. Mangĩka ũguo, megũkorũo maikĩtie maitho kabere na makeharĩria nĩ ũndũ wa maũndũ marĩa makaarehe “mĩnoga na thĩna.” (Thab. 90:10) Nĩ ũndũ wa famĩlĩ nyingĩ kwaga kũbanga maũndũ mbere, citeng’eraga ndagĩka ya mũico gũtua matua maritũ rĩrĩa thĩna woimĩra. Mũndũ ũmwe ũthomeire maũndũ macio oigire ũũ: “Rĩu nĩrĩo ihinda rĩrĩa rĩũru mũno rĩa gũtua matua ta macio.” Ihinda ta rĩu maũndũ marĩ mahiũ ũguo, andũ thĩinĩ wa famĩlĩ no marakare o na nginya mamenane. Ngũrani na ũguo, kũbanga o tene gũtũmaga andũ mahote kũhiũrania na njĩra hũthũ na mogarũrũku marĩa marĩũka thutha-inĩ.—Thim. 20:18.
6. Aciari na ciana mangĩgunĩka atĩa mangĩarĩrĩria ũhoro wa mogarũrũku marĩa mangiumĩra ũtũũro-inĩ wa aciari akũrũ?
6 No wone ũrĩ ũndũ mũritũ kwaria na aciari aku ũhoro wĩgiĩ mogarũrũku marĩa mangiumĩra ũtũũro-inĩ wao. O na kũrĩ ũguo, andũ aingĩ manoiga ũrĩa gwĩka ũguo gwacokire gũkorũo na ũguni thutha-inĩ, tondũ nĩ kwamaheire mĩeke ya kwarĩrĩria na kũgĩa na mĩbango mĩega marĩ na ũrata na ũtaũku. Nĩ moonire atĩ kũrĩa kĩrĩra kabere na njĩra ya wendo na ũtugi, nĩ kwamateithirie gũtua matua na njĩra hũthũ hĩndĩ ĩrĩa maakinyire gũtua. O na angĩkorũo andũ akũrũ marenda kwĩikaria ihinda iraya o ũrĩa mangĩhota-rĩ, nĩ kũrĩ ũguni kwarĩrĩria na ciana ciao ũrĩa mangĩenda gũtungatwo kũngĩbatarania.
7, 8. Nĩ maũndũ marĩkũ famĩlĩ ciagĩrĩirũo nĩ kwarĩrĩria, na nĩkĩ?
7 Aciari, hĩndĩ ĩrĩa mũrarĩrĩria maũndũ macio, menyithiai ciana cianyu ũrĩa mũngĩenda, ũhoti wanyu wa kĩĩmbeca, na njĩra iria mũngĩenda ikaahũthĩrũo kũmũtungata. Ũndũ ũcio nĩ ũgaaciteithia gũtua matua marĩa magĩrĩire mũngĩgaakorũo mũtekũhota gwĩtuĩra inyuĩ ene. No kũhoteke ciana cianyu no ciende gũgaatĩa wendi wanyu na gũtigĩrĩra atĩ itinamũtunya wĩyathi wanyu o na hanini. (Ef. 6:2-4) Kwa ngerekano-rĩ, hihi mũngĩenda mwana ũmwe wanyu akaamuoya mũgaikarage gwake kana mũngĩenda maũndũ magekwo na njĩra ĩrĩkũ? Nĩ wega kuona maũndũ ũrĩa matariĩ na kũririkana atĩ ti andũ othe thĩinĩ wa famĩlĩ mangĩkorũo makĩona maũndũ ta ũrĩa mũramona. Ningĩ no kuoye ihinda harĩ mũciari ona kana mwana wake gũcenjia mawoni make.
8 Mũngĩrĩa kĩrĩra na mũkorũo na mĩbango mĩega, no mwĩtheme mathĩna maingĩ. (Thim. 15:22) Maũndũ marĩa mwagĩrĩirũo nĩ kwarĩrĩria nĩ hamwe na ũrigitani na maũndũ marĩa mũngĩenda mũrĩ aciari. Ningĩ maũndũ marĩa makoragwo kandi-inĩ ya Mamlaka ya Kudumu ya Uwakilishi wa Kitiba (DPA) ĩrĩa Aira a Jehova makoragwo nayo, nĩ magĩrĩirũo nĩ kwarĩrĩrio. O mũndũ arĩ na kĩhooto gĩa kũmenya ũrigitani ũrĩa ararigitwo, na no awĩtĩkĩre kana aũrege. Thĩinĩ wa kandi ĩyo mũndũ nĩ akoragwo onanĩtie maũndũ marĩa angĩenda. Ningĩ nĩ wega gũthuura mũndũ ũngĩgũtuĩra matua marĩa magĩrĩire maũndũ-inĩ megiĩ ũrigitani kũngĩbatarania. Aciari na arĩa mamatungataga, na arĩa mathuurĩtwo kũmatuĩra matua megiĩ ũrigitani magĩrĩirũo nĩ gũkorũo na kobĩ cia kandi ya DPA iria ciyũrĩtio nĩ aciari acio, nĩ ũndũ wa hĩndĩ ĩrĩa cingĩbatarania. Andũ amwe akũrũ maigaga kandi icio hamwe na marũa ma kwĩgaya, na marũa mangĩ ma bata ta ma insurance, ma bengi, na mangĩ megemainie na wabici cia thirikari, na indo ingĩ ta icio.
KŨHIŨRANIA NA MOGARŨRŨKU
9, 10. Nĩ hĩndĩ ĩrĩkũ aciari mangĩbatara ũteithio mũingĩ wa ciana ciao?
9 Famĩlĩ nyingĩ cionaga arĩ wega aciari akũrũ mathiĩ na mbere kwĩikaria ihinda iraya o ũrĩa kũngĩhoteka kũringana na hinya na ũhoti wao. No kũhoteke nĩ marahota kwĩrugĩra, kũiga ũtheru, kwĩhe ndawa, na kwaria. Angĩkorũo nĩ marahota maũndũ macio-rĩ, ciana ciao itirabatara kũingĩrĩra mũno ũtũũro wao wa o mũthenya. O na kũrĩ ũguo, o ũrĩa mahinda marathiĩ aciari no mage megutha, rĩngĩ maremwo nĩ gũthiĩ nduka, kana maambĩrĩrie kũũrĩrũo nĩ meciria. Kũngĩthiĩ ũguo nĩ wega ciana cimahe ũteithio ũrĩa marabatara.
10 Gũtukanĩrũo, gũkua ngoro, kũremwo nĩ kũgirĩrĩria kahinda, matũ kwaga kũigua wega, kwaga kuona wega, na kũũrĩrũo nĩ meciria, nĩ mamwe ma mathĩna ma ũkũrũ. O na kũrĩ ũguo, mamwe mamo mangiumĩra no marigitwo na mahone. Nĩ wega gũcaria ũrigitani wa mathĩna ta macio o mambĩrĩria. Ciana no ibatare kuoya ikinya rĩa mbere gũtwara mũciari thibitarĩ na gwĩka maũndũ mangĩ marekagwo nĩ mũciari. Nĩguo itigĩrĩre atĩ ũtungata ũrĩa aciari maraheo nĩ mwega, ciana no ibatare kwaria handũ-inĩ hao, kũiyũria maratathi marĩa mangĩbatara kũiyũrio, kũmatwara kũrĩa marabatarania, na maũndũ mangĩ ta macio.—Thim. 3:27.
11. Nĩ atĩa kũngĩkwo nĩguo aciari matikaritũhĩrũo nĩ mogarũrũku?
11 Angĩkorũo mathĩna ma aciari anyu nĩ manene, no mũbatare gwĩka ũgarũrũku harĩ mĩikarĩre yao na ũrĩa mũrĩmatungataga. O ũrĩa mũgwĩka mogarũrũku matarĩ manene, noguo mekuona arĩ ũhũthũ kũgarũrĩra. Angĩkorũo mũikaraga kũraya na aciari anyu-rĩ, hihi no mũbange Mũkristiano ũngĩ kana mũndũ wa itũũra rĩao ahĩtũkagĩre mũciĩ kwa aciari acio, agacoka akamenyithia ũmwe wanyu ũrĩa maũndũ matariĩ? Hihi ũteithio ũrĩa marabatara no wa kũruga na ũtheru? Hihi gwĩka mogarũrũku manini harĩ ũrĩa indo ciakĩtwo thĩinĩ wa mũciĩ wao no kũmahũthahũthĩrie maũndũ na makorũo matarĩ ũgwati-inĩ rĩrĩa marethamba kana magĩka maũndũ mangĩ? Mwahota kuona atĩ kĩrĩa tu aciari anyu akũrũ marabatara nĩ mũndũ wa kũmateithĩrĩria mawĩra ma mũciĩ na mathiĩ na mbere na kwĩikaria. Ĩndĩ, mũngĩona atĩ matingĩhota gũthiĩ na mbere gũikara marĩ oiki, nĩ wega gũcaria kĩhonia. Kũringana na ũrĩa maũndũ matariĩ, thuthuriai mũmenye nĩ motungata marĩkũ ma gũtumberia andũ akũrũ makoragwo kwanyu. *—Thoma Thimo 21:5.
ŨRĨA AMWE MAHIŨRANAGIA NA MORITŨ
12, 13. Ciana iria cikaraga kũraihu na aciari imatungataga na ikamatĩa atĩa?
12 Tondũ nĩ twendete aciari aitũ, twendaga maikare wega. Kũmenya atĩ nĩ maratungatwo wega nĩ gũtũmaga tũkorũo na thayũ wa meciria. O na kũrĩ ũguo, nĩ ũndũ wa maũndũ mangĩ, ciana nyingĩ ciatuĩka andũ agima itikaraga gũkuhĩ na aciari ao. Ciana imwe ta icio ihũthagĩra hĩndĩ ya rũtha gũceerera na gũteithia gũtungata aciari ao, cikaruta mawĩra marĩa aciari matahotaga. Ningĩ aciari mangĩikara makĩhũragĩrũo thimũ o na kũngĩhoteka o mũthenya, makandĩkĩrũo marũa kana imĩrũ, nĩ meiguaga atĩ nĩ mendetwo.—Thim. 23:24, 25.
13 O ũrĩa wothe kũngĩkorũo kũrĩ, nĩ wega gũikara mũkĩroraga nĩ maũndũ marĩkũ aciari anyu marabatara. Angĩkorũo aciari anyu nĩ Aira a Jehova, na mũikaraga kũraya nao, no mwarie na athuri a kĩũngano kĩao mũmorie ũrĩa marona mwagĩrĩirũo nĩ gwĩka. Ningĩ mũtikariganĩrũo nĩ kũhoya igũrũ rĩgiĩ ũndũ ũcio. (Thoma Thimo 11:14.) O na angĩkorũo aciari aku ti Aira a Jehova, nĩ wagĩrĩirũo nĩ ‘gũtĩa thoguo na nyũkwa.’ (Tham. 20:12; Thim. 23:22) Ma nĩ atĩ, famĩlĩ ciothe itingĩtua matua mahanaine. Amwe monaga arĩ wega kuoya mũciari mũkũrũ maikarage nake, kana aikarage hakuhĩ na kũrĩa maikaraga. O na kũrĩ ũguo, ti hingo ciothe ũndũ ũcio ũhotekaga. Aciari amwe monaga arĩ wega kwaga gũikara na ciana ciao na famĩlĩ ciacio. Monaga arĩ wega kwĩikaria tondũ matirenda gũtuĩka mũrigo. Amwe no makorũo na mbeca, na nĩ ũndũ ũcio mone arĩ wega kwandĩka mũndũ wa kũmatungataga marĩ o kwao mũciĩ.—Koh. 7:12.
14. Nĩ moritũ marĩkũ ũrĩa ũrutaga wĩra ũrĩa mũnene wa gũtungata aciari angĩcemania namo?
14 Famĩlĩ-inĩ nyingĩ, wĩra ũrĩa mũnene wa gũtungata aciari nĩ ta ũkoragwo ũtigĩirũo mwana ũmwe, makĩria ũrĩa ũikaraga hakuhĩ na aciari acio. Ĩndĩ, nĩ wega kũririkana atĩ mũndũ ũrĩa ũratungata aciari akũrũ o nake arĩ na maũndũ ma famĩlĩ yake. Gũtirĩ mũndũ ũngĩhotanĩria maũndũ macio mothe. Ningĩ maũndũ ma ũrĩa ũtungataga aciari akũrũ no macenjie, na nĩ ũndũ ũcio kũbataranie mĩbango ĩngĩ. Hihi no mũndũ ũmwe thĩinĩ wa famĩlĩ ũrutaga mawĩra marĩa maingĩ ma gũtungata mũciari mũkũrũ? Hihi arĩa angĩ famĩlĩ-inĩ no merutanĩrie, kũngĩhoteka na njĩra ya gũcenjanagia harĩ gũtungata aciari?
15. Mũndũ ũrĩa ũtungataga mũciari mũkũrũ angĩteithio atĩa nĩguo ndakanoge mũno?
15 Angĩkorũo mũciari mũkũrũ nĩ arabatara ũteithio wa hĩndĩ ciothe, ũrĩa ũmũtungataga no anoge mũno. (Koh. 4:6) Nĩ ũndũ wa wendo harĩ aciari, ciana nyingĩ ciendaga kũmekĩra o ũrĩa wothe ingĩhota, ĩndĩ angĩkorũo nĩ marabatara ũteithio mũingĩ, ũrĩa ũmatungataga no aritũhĩrũo mũno. Maũndũ mangĩkinya hau, ũrĩa ũratungata aciari agĩrĩirũo nĩ gwĩtĩkĩra atĩ ũguo nĩguo kũrĩ, na kũngĩhoteka ahoe ũteithio. Angĩteithagĩrĩrio nĩ andũ angĩ, no ahote gũthiĩ na mbere gũtungata aciari acio gũtekũbatarania kũmatwara mũciĩ wa gũtumbereria andũ akũrũ.
16, 17. Nĩ moritũ marĩkũ ciana ingĩcemania namo igĩtungata aciari akũrũ, na ingĩhiũrania namo atĩa? (Ningĩ rora ithandũkũ “Kenagĩra Gũtungata Aciari.”)
16 Nĩ ũndũ wa kĩeha mũno kuona aciari wendete makĩhinyĩrĩrĩka nĩ ũndũ wa ũkũrũ. Andũ aingĩ arĩa matungataga aciari akũrũ rĩmwe no maigue marĩ na ihooru, matangĩkĩte, makuĩte ngoro, marakarĩte, ona nginya kwĩigua ta marĩ na mahĩtia. Rĩmwe na rĩmwe, mũciari mũkũrũ no aarie ciugo njũru kana age kuonania ngatho nĩ ũndũ wa maũndũ marĩa arekĩrũo. Kũngĩthiĩ ũguo-rĩ, ndũkahiũhe kũrakara. Ndagĩtarĩ ũmwe wa meciria oigire atĩ kĩrĩa kĩngĩteithia mũndũ rĩrĩa akuĩte ngoro, nĩ kwĩĩtĩkĩra, na kwaga kwĩmena atĩ tondũ wa kũigua ũguo. Rĩrĩa ũraigua ũguo nĩ wega kwaria na ũrĩa mũhikanĩtie nake, mũndũ ũngĩ thĩinĩ wa famĩlĩ, kana mũrata mwĩhokeku. Gwĩka ũguo no kũhorerie ngoro yaku.
17 No hakinye handũ famĩlĩ yage ũhoti wa gũthiĩ na mbere gũtungata mũndũ mũkũrũ arĩ mũciĩ. Famĩlĩ no yone arĩ wega kũmũtwara mũciĩ wa gũtumbereria andũ akũrũ. Mwarĩ wa Ithe witũ ũmwe aathiaga gũceerera nyina hakuhĩ o mũthenya mũciĩ-inĩ wa gũtumbereria andũ akũrũ. Oigire ũũ: “Mami aabataraga gũtungatwo ũtukũ na mũthenya na tũrĩ famĩlĩ tũtingĩahotire. Ndwarĩ ũndũ mũhũthũ gũtua itua rĩa kũmũtwara kũu. Warĩ ũndũ wa kĩeha mũno. O na kũrĩ ũguo, ũcio nĩguo ũteithio ũrĩa wamwagĩrĩire mĩeri-inĩ ya mũico arĩ hakuhĩ gũkua na nĩ aawĩtĩkĩrire.”
18. Arĩa matungataga aciari akũrũ magĩrĩirũo nĩ gũkorũo na ũũma ũrĩkũ?
18 Wĩra wa gũtungata aciari anyu ũkũrũ-inĩ no ũkorũo ũrĩ mũritũ na wa kĩeha. Gũtirĩ njĩra iria cingĩrũo atĩ nĩcio njagĩrĩru biũ cia gũtungata aciari akũrũ. O na kũrĩ ũguo, kũbanga maũndũ wega, kũnyitanĩra biũ, kũrĩa kĩrĩra wega, na kũhoya Jehova, no kũmũteithie gũtĩa aciari anyu akũrũ. Gwĩka ũguo nĩ kũrĩtũmaga mũigue mũiganĩire nĩ kũmenya atĩ aciari anyu nĩ maratungatwo ũrĩa kwagĩrĩire. (Thoma 1 Akorintho 13:4-8.) Makĩria ma ũguo, nĩ mũrĩkoragwo na thayũ wa meciria ũrĩa Jehova aheaga arĩa matĩaga aciari ao.—Afil. 4:7.
^ kib. 3 Maũndũ marĩa aciari na ciana mekuona magĩrĩire, mekũringana na ũndũire wa kwao. Kũringana na ũndũire wa kũndũ kũmwe, kuonagwo arĩ wega andũ a famĩlĩ gũikara hamwe othe.
^ kib. 11 Angĩkorũo aciari aku maikaraga mũciĩ kwao, tigĩrĩra atĩ atumberia ao marĩ na cabi cia kũingĩra kũrĩa aciari acio maikaraga nĩ ũndũ wa rĩrĩa kũngiumĩra ũndũ ũterĩgĩrĩirũo.
[Mbica karatathi ka 27]
Famĩlĩ no ĩcemanie nĩguo yarĩrĩrie ũrĩa maũndũ mangĩkwo
(Rora kĩbungo gĩa 6-8)


text:
Wikipedia
Gĩkaro kĩria kĩ mathangű maingĩ műno mandikitwo na thiomi cia kiabirika rurendaini.
Műndű űkwenda kwandika mathangű ma wikipedia nĩ eragwo karibű no űthome watho na mĩtűgo mĩega ya kwandika wikipedia mĩega haha [[1]]
Mathangu ma wikipedia mathondekagwo na thiomi cia kũmaaka ciatagwo na githugu Markup languages.
Wikipedia ya Githungu rũthiomi nĩyo wikipedia nene mũno ya wikipedia ciothe. ĩrĩ na mathangũ ta mirioni ithatũ.
Wikipedia cia thiomi cia Kiabirika
Data ino ya namba cia mathangũ tuoire mathanguini ma muciĩ ma wikipedia 10-12-2012 iria
Wikipedia cia na mathangű 30,000-40,000
Wikipedia ya Malagasy rũthiomi rwaragio bururi wa Madagascar nĩyo wikipedia nene mũno ya thiomi cia kĩ Abirika. Nyarĩ na mathangũ 38,000.
Wikipedia ya rũthiomi Yoruba rwaragio bururi wa Nigeria nĩyo wikipedia ya kerĩ kwa unene ya thiomi cia kĩ Abirika.Nyarĩ na mathangũ 30,000.
Wikipedia cia na mathangű 20,000-29,999
Wikipedia ya rũthiomi rwa Githweri rwaragio bururi wa Kenya na Tanzania na mabururi mangĩ nĩyo wikipedia ya gatatũ kwa ũnene ya thiomi cia kĩ Abirika. Nyarĩ na mathangũ 24,000
Wikipedia cia na mathangű 10,000-19,999 Wikipedia ya rũthiomi rwa githweri rwaragio bururi wa Kenya nĩyo wikipedia ya gatatũ kwa ũnene ya thiomi cia kĩ Abirika. Nyarĩ na mathangũ 24,000
Wikipedia cia na mathangű 1-9,999
Wikipedia ya rũthiomi rwa Lingala rwaragio bururi wa Zaire.. Nyarĩ na mathangũ 1,900.
Wikipedia ya rũthiomi rwa Kinyarwanda rwaragio bururi wa Rwanda.. Nyarĩ na mathangũ 1,800.
Wikipedia ya rũthiomi rwa Gigikuyu rwaragio bururi wa Kenya.. Nyarĩ na mathangũ 2,68.
Wikipedia ya rũthiomi rwa Kirundi rwaragio bururi wa Burundi.. Nyarĩ na mathangũ 1,80.
Wikipedia ya rũthiomi rwa Luganda rwaragio bururi wa Uganda.. Nyarĩ na mathangũ 1,60.


text:
Mwarano wa irua rĩa ihĩĩ
- Details
- Published Date
- Written by Editor
- Category: Unduire Witu
Mwarano wa irua rĩa ihĩĩ Hĩndĩ ya kũgimario kwa ihĩĩ yakinya, maithe nĩo matabaragĩra ciana o mũndũ wake. O mũthuri ũkũruithia nĩ arugithagia iruga inene. Njohi ndĩagaga magongona-inĩ ta mau. No nginya kũngĩarugirũo ucuru, na irio cia mithemba ya njahi. Arĩkia kũharĩria maũndũ macio nĩ etaga andũ othe a nyũmba na arata o hamwe na riika rĩake na andũ aria angi othe angĩenda makorũo iruga-inĩ rĩu. Iruga rĩu nĩrio rĩĩtagwo mwarano. Naguo mwarano nĩ wakĩrĩagũo nĩ andũ aingĩ mũnio arĩa makoragwo maceerete mũciĩ ũcio. Hĩndĩ ya ndĩa, muthuri mwene mũciĩ ũcio nĩ etaga mũthuri ũngĩ na mũtumia wake nĩguo mamũteithie kũrĩthondeka. Mũthuri ũcio mwĩte nĩwe watuagwo mũtongoria na kwa ũguo nowe watahagĩria andũ njohi.
Nĩ akoragũo oĩkaine wega itũũra na no nginya angĩakorirwo aruithĩtie irigithathi. Andũ arĩa othe metĩtwo iruga rĩu marĩkia gũkinya othe, mwene mũciĩ amanyitaga ũgeni na agacooka akamonia ũrĩa magũikara nĩ amũ nĩ kwarĩ na mũikarĩre. Andũ a nyũmba yake maikaraga nja gatagati, narĩo riika rĩa Mwangi rĩgaikara mwena ũmwe na rĩa Irungu mwena ũngĩ. Thome hakuhĩ na makũmbĩ naho haikaragũo nĩ andũ atandatũ, manyitĩte mathangũ ma kwĩrira ngi na ndomba. Athuri arĩa akũrũ marĩ mbuĩ maikaraga mwanya hakuhi na nyumba. Andũ acio othe o ũndũ ũmwe na atumia maarĩkia kũigũo ũguo, nĩrĩo athuri acio erĩ na atumia ao matonyaga nyũmba. Marĩkia kũingĩra mambaga gũtahanĩra njohi na o mũndũ akamĩkunda. Atumia nao no maatahagĩrio na marĩki kũnyua mwene iruga na mũratawe makoya njohi ĩo makamiumia nja. Yaigagũo hakuhĩ na andũ a nyũmba nao atumia makaruta ũcũrũ na irio na nja. Mũndũ ũmwe wa arĩa mookire nĩwe wambaga gũtahĩra mwene mũciĩ njohi.
Thutha ũcio nĩ macookaga nyũmba makarehe iria ciatigara na nyũmba na magaciiga mwena wa Irungu nĩ ũndũ mwana ũrĩa ũkũrua nĩ wa mũndũ wa riika rĩao na ũguo hakaigwo kĩnya gĩa ũcũrũ na njahi. Nĩ macookaga mageka o ũguo harĩ riika rĩa Mwangi, nĩ amu wetĩkĩtio nĩguo mwene thi, na nĩguo waheanaga kĩrĩra gĩa kũruithia. Hĩndĩ ciothe mũruithia angĩakorirũo nĩ wa Irungu ahakaga Mwangi. Athuri acio macookaga nyũmba makoya kĩnya kĩrĩa kĩnene biũ gĩkaigwo harĩ arĩa maikarire thome na nĩo metyagwo ariri ngi. Acio nĩo magitagĩra atabania kũngĩagĩire haaro ĩrĩkũ kana ĩrĩkũ kũu mũciĩ ũcio. Kũheana irio kũrĩ andũ arĩa othe makoragwo mekinyĩtie mũciĩ ũcio nĩkuo gwetagwo kũgwatania-mbato. Igwatanĩrio-inĩ rĩu rĩa mbato hatiarĩ mũndũ ona ũmwe wa acio marĩ ho ũngĩakundire njohi kana kũrĩa irio itaambĩte kũheanwo ciothe.
No nginya njohi ĩrĩa yothe ĩrĩ mũciĩ ũcio yambe ĩrutwo, ĩrĩa itakerũrĩtwo ĩkerũrwo na andũ manengerwo hĩa cia kũmĩnyua. Kũgwatania-mbato gwaithĩrana, mũthuri nĩ aaheaga andũ othe rũtha maambĩrĩrie kũnyua na kũrĩa. Andũ acio othe makĩrĩkia kũrĩa na kunyua manengeranaga Nyanja cia njohi na irũrĩ iria ciakoragwo na irio na makainũka. Mũtabania wa iruga rĩu na mũtumia wake magatigwo kũo, o nao makarutĩruo njohi na irio, na mararaga kuo makĩrĩa o na makĩnyua nginya gũgakĩa. Hĩndĩ ĩo rĩu nĩrĩo ũtabarĩri wa irua wambagĩrĩria na mũthuri ũcio ũrenda kũruithia akoorio kana nĩ arutĩte mbũri ya mwana. Akorwo ndarĩ aruta agakĩĩrwo eke guo atanaruithia. Macio mathira, mũtabania akainũka na agacooka thutha wa matukũ mana. Aacoka kuo, mwene mũciĩ akaruta ndũrũme, ageta athuri a itũũra rĩao nĩguo makamĩthĩnjĩre gĩthaka-inĩ na ĩkarĩĩrwo o ho.
No mbere ĩo akaamba kũringithania maringa, rũcuthi, akaringithia mũthuri ũmwe wa acio a itũũra rĩao, naruo rũũa rũgwataine na gĩthita rũkaringwo nĩ mũtabania. Athuri acio makarĩa nyama cia mwena mũgima, nacio cia mwena ũcio ũngĩ igekĩrũo kĩũga-inĩ ĩrĩ hĩhie, ĩkainũkĩrio mwene mũciĩ na andũ ake nĩ mũtabania wa iruga rĩa mwarano. Maũndũ macio maathira, mũthuri na mũtumia wake makahũũra igongona rĩu na maambura.


text:
Teknorojĩ cia Kombuita
Tekinorojĩ cia Kombuita nĩ nĩteithagĩria maundu maigĩ twĩkaga na Tekinorojĩ iria ingĩ tũtũmagĩra ta cia thĩmũ, netiwaki, Microwave oven, DVD ya TV na igĩ nyingĩ.
Rĩerainĩ kwĩna sigino nyingĩ cia Kombuita, thĩmũ, tũmeme, cetiraiti na Terebiceni. Macini nyingi cia gũtũma sigino ta cia Kombuita, thĩmũ, Kameme, cetiraiti na Terebiceni nĩ ĩkororagwo ciĩna kombuita hangĩre thĩinia wa cio. Kombuita ye kĩrwo thĩini wa kĩndu kĩngĩ nĩ getha ĩgĩteithĩririe itagwo kombuita Hangĩre(embedded).
Rĩerainĩ kwĩna sigino nyingĩ cia Kombuita, thĩmũ, tũmeme, cetiraiti na Terebiceni. Macini nyingi cia gũtũma sigino ta cia Kombuita, thĩmũ, Kameme, cetiraiti na Terebiceni nĩ ĩkororagwo ciĩna kombuita hangĩre thĩinia wa cio. Kombuita ye kĩrwo thĩini wa kĩndu kĩngĩ nĩ getha ĩgĩteithĩririe itagwo kombuita Hangĩre(embedded).
This is an excerpt from the article Teknorojĩ cia Kombuita from the Wikipedia free encyclopedia. A list of authors is available at Wikipedia.


text:
Paradigm
Paradigm
Matemo
Űűgĩ űgayanagiyo na ikundi nene cia maűgĩ maria namo magaĩtwo tũkundi twa paradigms kana ciambīki. Maűgĩ nimo disciplines na Gĩthűngű. Mihango na iũndu ciroragwo kũringana na haria mũndũ arugamite na Mũrori ni agia na mbica ya meciriainĩ[1]. Mbica īno ya meciriainĩ īngīkorwo nī ya mũthingi na ingithondekwo na ītīkirike nī Komunīti ya atuaria nītwikaga Kiambīki. űű nĩ kwonania gĩ wa mathomo umanagia na kurora wega Mihango kana iũndu.
Ciambĩki itumagirwo guthondeka űűgĩ.
Űruka wa Ciambĩki
Ciambĩki nĩ koragwo na Űruka wa: 1.Iũndu iria Kiabiki gituaragia 2. megererio kana matanyo ma iũndu iria Kiabiki gituaragia 3. Mũrorere kana haria mũndũ arugamite
Űcenjia wa Ciambĩki
Ciambiki cia ugi ni cikaraga thutha wa kahinda kanene ciga cenjia.
Maritwa matũmangirwo Kwaria ũhoro wa Kiambĩki
Lecture nī regeca[], Conjecture no ĩtwo Kogeca, Coronarally no ĩtwo Koronarī, Hypothesis no ĩtwo hogererithia, postulate no ĩtwo -----, Lemma no ĩtwo Remma.
kugwete
1 Yolles , Űcenjia wa Ciambĩki cia ũtuĩria wa ndwarithia, Njaranda ya cybernetics na thithitemu 1998.


text:
Hihi nĩ Mũgiragia Mĩthemba Mĩna ya Thenema, Mabuku, Kana Nyĩmbo?
Aca. Ithondeka ritũ rĩtithuthuragia thenema, mabuku kana nyĩmbo atĩ nĩguo tũire arũmĩrĩri maticiĩtheme. Nĩkĩ hihi tũtekaga ũguo?
Bibilia ĩkĩraga ngoro o mũndũ ’one ihinda rĩa kwĩmenyeria’ nĩguo akũũranage wega na ũũru.—Ahibirania 5:14.
Maandĩko nĩ marĩ na ũtaaro o Mũkristiano angĩhũthĩra rĩrĩa arathuura maũndũ ma gwĩkenia. * O ta maũndũ-inĩ mangĩ mothe ma ũtũũro-rĩ, muoroto witũ nĩ ’kũroragia maũndũ tũmenye marĩa makenagia Mwathani.’
Bibilia ĩrutanaga atĩ mũtwe wa famĩlĩ arĩ na hinya, na kwoguo no mathuure gwĩtĩkĩria mĩthema mĩna ya maũndũ ma gwĩkenia thĩinĩ wa mĩciĩ yao. (1 Akorintho 11:3; Aefeso 6:1-4) No nja ya mũciĩ, gũtirĩ mũndũ wĩtĩkĩrĩtio kũgiria andũ a kĩũngano thenema kana nyĩmbo, kana aini ana.
^ kib. 4 Kwa ngerekano, Bibilia nĩ ĩgirĩtie ũndũ o wothe ũkonainie na kũrongoria ngoma, wagani wa mgomania na ũhinya.


text:
Samba ngui iitũ ngũrũ
- Details
- Published Date
- Written by Editor
- Category: Mathekania ma Githingithia
Mũturi nĩ mũthũri ũrarũtaga wĩra gwa Kenya Power mĩaka 36. Akĩheo retire (kũhurũka wĩra), ararĩ na mĩaka 60.
Rĩu Mũturi marigainĩe mũgũnda na Njogu. Njogu ndarĩ andĩkwo. Nĩ mũthurĩ ũtũũrĩte arĩ mũrĩmi na ng’ombe ciake nĩ imũheaga mĩcaara mĩega tondũ nĩcio imũthomithĩirie ciana nginya yunibathĩtĩ.
Mũtũmia wa Mũturi oĩyo ta nyina wa Jack, nake wa Njogu etagwo nyina wa Kanyi.
Rĩu Mũturi (ithe wa Jack) Aheirũo retire mĩeri kenda mĩhĩtũku na acoka mũciĩ, agĩthĩĩ na mbere na gũteithĩrĩria mũtũmia mawĩra.
Na ciakinya thaa ikũmi, akahiũhĩrio tũmaĩ agathiĩ mũng’etho agĩtwaraga irĩa ndĩĩri (dairy). Endia irĩa agagĩtonya kamũkawa karĩ hau hau mũng’etho getagwo Kamũkũnji, nĩho andũ macemanagia hwa-inĩ makaria cĩa bũrũrĩ na gũthoma Taifa Leo.
Mũturi nĩ maĩguithanĩirie na mũtũmia atĩ mũtumia arĩkamaga ng’ombe rũcĩĩnĩ na agatwara irĩa ndĩĩri nake Mũturi agatwara irĩa hwai-inĩ .
Rĩu mũthenya ũmwe wa mĩthenya, Mũturi agĩtwara iria ndĩĩri, nĩ ahĩngirũo akĩgũa na karia gagĩitĩka na tondũ nĩ kwaurĩte mbũra nene akĩhaana o ndooro. Mũturi akĩona agĩcoke mũciĩ. Akĩona handũ ha gũcokera barabara yothe agerere mĩgũnda-inĩ ĩĩrĩ ĩrĩa marĩgainie na gwake.
Auma mũgũnda wa Johana agĩtonya kwa Njogũ ũrĩa mahakaine nĩgũo atonye gwake. Agĩthiĩ kũhungura thĩgĩngĩ nĩgũo atonye gwake –rĩ, akĩigua mũtũmia wake na wa Njogũ makĩaria o mũndũ arĩ mwena wa gwake. Akĩigũa mũtũmia wake akĩĩra mũtũmia wa Njogu atĩrĩ “aĩĩ thikũ ici-rĩ ndarĩ ũndũ arahota ona rĩrĩ ngũkũ ciĩrĩgĩte kũrĩĩo nĩ kĩihũ-rĩ, ang’orotete kũng’orota… Mũturi kũigũa ũgũo akĩmenya Baas….Wooi nyina wa Jack nĩniĩ aracambĩa kũrĩ nyina wa Kanyi.
Mũturĩ agĩkunga na rũteere nĩgũo matikamuone agĩthiĩ mũciĩ aĩyũrĩte ta thagana (rũĩ rwa River Tana) akĩhũra rũthĩa njeki aikarĩte ikũmbĩ-inĩ. Agĩtua itũa atĩ no ekũmenyithia mũka atĩ ndeto ĩyo yothe nĩ amĩigũa na nĩ ona ũrĩa amũkuĩte.
Mama Jack agĩkinya nyũmba ũgũo agoromokeirũo ta shimba akĩrũo “ndaigũa ũrĩa wothe ũkwĩraga nyina wa Kanyi” gũtirĩ ũndũ ona ũmwe itanaigũa ĩĩ? “ nyina wa Jack akĩmwĩra nĩkĩĩ ithe wa Jack?
Akĩmwĩra ndakĩĩgũa ũkĩĩra nyina wa Kanyi ngomaga ng’orotage hotaga… mama Jack akĩmwĩra nĩ ma nĩwaigũa ndinarega ĩĩ no nĩwe wanyita na mahĩtia tondũ ngũmũheaga ũhoro wa samba ngui ĩno itũ ngũrũ aconokete mũno akĩuga ooo…. Ngui nĩ nĩĩ.


text:
GĨCUNJĨ GĨA KANA
Jesu Kristo Nũũ?
Jesu arĩ na wĩra ũrĩkũ wa mwanya?
We oimire kũ?
We aarĩ mũndũ wa mũthemba ũrĩkũ?
1, 2. (a) Nĩkĩ kũmenya rĩĩtwa rĩa mũndũ wĩ ngumo ti kuuga atĩ nĩ ũmũũĩ wega? (b) Nĩ ũndũ ũrĩkũ ũhĩngĩcaga andũ aingĩ wĩgiĩ Jesu?
NĨ KŨRĨ andũ aingĩ marĩ ngumo thĩinĩ wa thĩ. Amwe moĩkaine wega itũũra-inĩ rĩao, taũni-inĩ, kana bũrũri-inĩ wao. Angĩ moĩkaine thĩ yothe. O na kũrĩ ũguo-rĩ, kũmenya o rĩĩtwa tu rĩa mũndũ wĩ ngumo ti kuuga atĩ nĩ ũmũũĩ wega. Ti kuuga atĩ nĩũĩ maũndũ makoniĩ mũtũũrĩre wake na we nĩ mũndũ wa mũthemba ũrĩkũ kũna.
2 Andũ thĩ yothe manaigua ũhoro wa Jesu Kristo, o na gũtuĩka aatũũraga thĩ hakuhĩ mĩaka 2,000 mĩthiru. No andũ aingĩ matimenyaga wega Jesu aarĩ ũ kũna. Amwe moigaga atĩ aarĩ o mũndũ mwega tu. Angĩ moigaga aarĩ o mũnabii tu. Na angĩ metĩkĩtie atĩ Jesu nĩ Ngai na nĩ agĩrĩire gũthathaiyo. No nĩ agĩrĩire?
3. Harĩ bata ũmenye ma ĩkoniĩ Jesu nĩkĩ?
3 Nĩũndũ wa bata ũmenye ma ĩrĩa ĩkoniĩ Jesu. Nĩkĩ? Tondũ Bibilia yugaga ũũ: “Naguo muoyo wa tene na tene nĩ atĩrĩ, nĩ makũmenye wee Ngai ũrĩa ũmwe wa ma, na mamenye ũrĩa warekirie, na nĩwe Jesu Kristo.” (Johana 17:3) Ĩĩ, kũmenya ma ĩĩgiĩ Jehova Ngai na Jesu Kristo, no gũtongorie nginya muoyo-inĩ wa tene na tene, thĩinĩ wa paradiso gũkũ thĩ. (Johana 14:6) O na ningĩ-rĩ, Jesu nĩ aigĩte kĩonereria kĩega kĩa ũrĩa tũngĩtũũra na ũrĩa tũngĩikarania na andũ arĩa angĩ. (Johana 13:
MESIA ŨRĨA WERANĨIRŨO
4. Marĩĩtwa “Mesia” na “Kristo” moigĩte atĩa?
4 Tene Jesu atanaciarũo-rĩ, Bibilia nĩ yarathĩte gũũka kwa ũrĩa Ngai angĩatũmire arĩ Mesia, kana Kristo. Marĩĩtwa “Mesia” (kuumana na Kĩhibirania) na “Kristo” (kuumana na Kĩgiriki), merĩ moigĩte “Ũrĩa Mũitĩrĩrie Maguta.” Ũcio weranĩirũo nĩangĩaitĩrĩirio maguta, ũguo nĩ kuuga athuurwo nĩ Ngai aheo wĩra wa mwanya. Icunjĩ-inĩ cia thutha cia ibuku rĩrĩ-rĩ, nĩtũkeeruta makĩria bata wa Mesia harĩ kũhinga gwa ciĩranĩro cia Ngai. O na no tũkeeruta ũhoro wa irathimo iria Jesu angĩtũrehera o na rĩu. No Jesu atanaciarũo-rĩ, andũ aingĩ hatarĩ nganja nĩmeyũragia, ‘Nũũ ũrĩtuĩka Mesia?’
5. Nĩ ũndũ ũrĩkũ arutwo a Jesu metĩkĩtie biũ ũmũkoniĩ?
5 Arutwo a Jesu wa Nazarethi arĩa maatũũraga hĩndĩ yake, nĩmeetĩkĩtie biũ atĩ nĩwe Mesia ũrĩa weranĩirũo. (Johana 1:
6. Heana ngerekano ya kuonania ũrĩa Jehova ateithĩtie arĩa ehokeku makũũrane Mesia.
6 Anabii a Ngai arĩa maatũũraga mbere ya Jesu nĩ maarathĩte maũndũ maingĩ makoniĩ Mesia. Maũndũ macio nĩ mangĩateithirie andũ angĩ kũmũkũũrana. No tũheane ngerekano ĩno: Ta wĩcirie werũo nĩ mũndũ ũthiĩ kĩwanja kĩa mbathi kana ceceni ya ngari ya mwaki, kana handũ hangĩ harĩ na andũ aingĩ ta ndũnyũ, ũgathaagaane mũndũ ũtarĩ wona rĩngĩ. Githĩ to ũteithĩke mũno korũo wataarĩrio wega ũrĩa mũndũ ũcio ahaana? No taguo Jehova aahũthĩrire anabii a Bibilia gũtaarĩria wega ũrĩa Mesia aarĩ eke, na maũndũ marĩa angĩacemanirie namo. Kũhinga kwa morathi macio maingĩ nĩ kũngĩateithirie arĩa ehokeku mamũkũũrane wega.
7. Nĩ morathi marĩkũ merĩ makoniĩ Jesu maahingire?
7 Wĩcirie ngerekano o igĩrĩ tu. Ya mbere, mũnabii Mika nĩ aarathĩte, makĩria ma mĩaka 700 mbere, atĩ Ũrĩa weranĩirũo angĩaciarĩirũo Bethilehemu, gataũni kanini bũrũri-inĩ wa Juda. (Mika 5:2) Jesu na ma aaciarĩirũo kũ? O kũu kũu, gataũni-inĩ kau! (Mathayo 2:
8, 9. Nĩ ũira ũrĩkũ woonekire rĩrĩa Jesu aabatithagio wa kuonania atĩ aarĩ Mesia?
8 Ũira ũngĩ wa kuonania atĩ Jesu nĩwe warĩ Mesia woonekire wega mũthia-inĩ wa mwaka wa 29 M.M. Ũcio nĩguo mwaka ũrĩa Jesu aathire kũrĩ Johana ũrĩa Mũbatithania, nĩguo abatithio thĩinĩ wa Rũũĩ rwa Jorodani. Jehova nĩ eerĩire Johana kĩonania nĩguo ahote gũkũũrana Mesia. Johana nĩ oonire kĩonania kĩu rĩrĩa Jesu aabatithirio. Bibilia yugaga gwekĩkire ũũ: “Nake Jesu aarĩkia kũbatithio, akiumĩra o rĩmwe maĩ-inĩ, na atĩrĩrĩ, Igũrũ rĩkĩhingũka, akĩona Roho wa Ngai agĩikũrũka ta ndutura, akĩũmba igũrũ rĩake. Na atĩrĩrĩ, mũgambo ũkiuma Igũrũ, ũkiuga, Ũyũ nĩwe Mũrũ wakwa nyendete mũno, nĩngenaga nĩ ũndũ wake.” (Mathayo 3:16, 17) Thutha wa kuona na kũigua ũrĩa gwathire-rĩ, Johana ndaarĩ na nganja atĩ Jesu aatũmĩtwo nĩ Ngai. (Johana 1:
9 Kũhinga kwa ũrathi wa Bibilia na ũira wa Jehova Ngai we mwene, kuonanagia wega atĩ Jesu nĩwe Mesia ũrĩa weranĩirũo. No Bibilia nĩĩcokagia ciũria ingĩ igĩrĩ cia bata ikoniĩ Jesu Kristo: We oimire kũ, na aarĩ mũndũ wa mũthemba ũrĩkũ?
JESU OOIMIRE KŨ?
10. Bibilia ĩrutanaga atĩa igũrũ rĩgiĩ ũtũũro wa Jesu atanoka gũkũ thĩ?
10 Bibilia ĩrutanaga atĩ Jesu aatũũraga igũrũ atanoka gũkũ thĩ. Mika aarathĩte atĩ Mesia angĩaciarĩirũo Bethilehemu na ningĩ akiuga atĩ kĩhumo Gĩake “aarĩ o ho o tene na tene [nĩ kuuma o tene, NW ] .” (Mika 5:2) Maita maingĩ Jesu we mwene nĩoigire atĩ aatũũraga igũrũ, atanaciarũo arĩ ta mũndũ. (Johana 3:
11. Bibilia yonanagia na njĩra ĩrĩkũ atĩ Jesu nĩwe mũrũ wa Jehova ũrĩa endete makĩria?
11 Jesu nĩwe Mũrũ wa Jehova ũrĩa endete makĩria, na nĩ harĩ na gĩtũmi kĩega. Eragwo “nĩwe waambire kũrigithathwo indo ciothe itaanombwo,” tondũ nĩwe warĩ kĩũmbe kĩa mbere kĩa Ngai. * (Akolosai 1:
12. Tũmenyaga atĩa atĩ Mũrũ ũcio wa irigithathi ndaiganaine na Ngai?
12 Hihi Mũrũ ũcio wa irigithathi nĩ maiganaine na Ngai, ta ũrĩa andũ amwe metĩkĩtie? Ũguo tiguo Bibilia ĩrutanaga. Ta ũrĩa tuonire thĩinĩ wa kĩbungo kĩu kĩ hau igũrũ-rĩ, Mũrũ ũcio nĩ kũũmbwo oombirwo. Kwoguo hatirĩ nganja aarĩ na kĩambĩrĩria, no Jehova Ngai ndarĩ kĩambĩrĩria kana mũthia. (Thaburi 90:2) Mũrũ ũcio wa mũmwe ndarĩ o na eeciria kũgeria kwĩiganania na Ithe. Bibilia ĩrutanaga wega atĩ Ithe nĩ mũnene kũrĩ Mũrũwe. (Johana 14:28; 1 Akorintho 11:3) Jehova nowe wiki tu “Mwene-Hinya-Wothe.” (Isaia 13:6) Kwoguo, gũtirĩ ũngĩ maiganaine. *
13. Bibilia ĩkoragwo ĩkiuga atĩa rĩrĩa ĩkũgweta atĩ Mũrũ “nĩwe mũhianĩre wa ũrĩa Ngai ahaana, o we ũtonekaga”?
13 Jehova na Mũrũ wake wa irigithathi maarĩ na ũkuruhanu mũnene ihinda rĩa mĩaka bilioni nyingĩ mbere ya igũrũ na thĩ kũũmbwo. No nginya makorũo nĩ meendanĩte mũno! (Johana 3:
14. Kwahanĩkire atĩa nĩguo Mũrũ wa mũmwe wa Jehova aciarũo arĩ ta mũndũ?
14 Mũrũ wa Jehova wa mũmwe nĩ ooimire igũrũ na kwĩendera gwake na agĩũka gũtũũra thĩ arĩ ta mũndũ. No ũrigwo atĩrĩ, ‘Kũngĩhoteka atĩa kĩũmbe kĩa roho gĩciarũo kĩrĩ ta mũndũ?’ Jehova aaringire kĩama nĩgetha ahingie ũndũ ũcio. Aathamirie muoyo wa Mũrũwe wa irigithathi kuuma igũrũ o nginya nda ya mũirĩtu gathirange Mũyahudi wetagwo Mariamu. Hatiarĩ na ithe wa gũkũ thĩ wahũthĩkire. Nĩ ũndũ ũcio Mariamu agĩciara kahĩĩ gakinyanĩru na agĩgeeta Jesu.
JESU AARĨ MŨNDŨ WA MŨTHEMBA ŨRĨKŨ?
15. Nĩkĩ kĩngĩtũma tuuge atĩ no tũmenye Jehova wega kũgerera harĩ Jesu?
15 Ũrĩa Jesu oigire na ũrĩa ekire rĩrĩa aarĩ gũkũ thĩ nĩ ũtũteithagia kũmũmenya wega. Makĩria ma ũguo-rĩ, kũgerera kũrĩ Jesu nĩtũmenyaga Jehova wega makĩria. Nĩkĩ? Ririkana atĩ Mũrũ ũcio nĩ mũhianĩre mũkinyanĩru wa Ithe. Nĩkĩo Jesu eerire ũmwe wa arutwo ake ũũ: “Mũndũ ũnyonete niĩ nĩonete Ithe witũ.” (Johana 14:9) Mabuku marĩa mana ma Bibilia metagwo Injiri, na nĩmo Mathayo, Mariko, Luka, na Johana, nĩ matwĩraga ũhoro mũingĩ wa ũtũũro, wĩra, na ngumo cia Jesu Kristo.
16. Ndũmĩrĩri ĩrĩa Jesu eekĩrĩire mũno yaarĩ ĩrĩkũ, na ũrutani wake woimĩte kũ?
16 Jesu ooĩkaine wega ta “Mũrutani.” (Johana 1:
17. Jesu aarutanagĩra kũ, na nĩkĩ gĩatũmaga etungumanie ũguo kũruta andũ?
17 Jesu aarutanagĩra kũ? Kũrĩa guothe aakoraga andũ; mĩgũnda-inĩ, o hamwe na taũni-inĩ, icagi-inĩ, ndũnyũ-inĩ, na mĩciĩ kwao. Jesu ndeetagĩrĩra andũ mathiĩ kũrĩ we. Aathiaga kũrĩ o. (Mariko 6:
18. Nĩ ngumo irĩkũ cia Jesu ikũgucagĩrĩria mũno?
18 Jesu aarĩ mũndũ mũcanjamũku na mũigua tha. Kwoguo andũ maamuonaga arĩ mũndũ ũngĩkinyĩrĩka na mũtugi. Nginya ciana nĩciahotaga kũmũkuhĩrĩria. (Mariko 10:
19. Nĩ kĩĩ kĩonanagia atĩ Jesu nĩaarũmbũyanagia na mathĩna ma andũ arĩa angĩ?
19 Jesu nĩaarũmbũyanagia na mabataro ma andũ arĩa angĩ. Ũndũ ũcio woonekire wega hĩndĩ ĩrĩa aahotithirio nĩ hinya wa roho wa Ngai kũringa ciama cia kũhonania. (Mathayo 14:14) Kwa ngerekano-rĩ, mũndũ ũmwe warũarĩte mangũ nĩookire kũrĩ Jesu na akĩmwĩra ũũ: “Ũngĩenda-rĩ, wahota kũ’honia ’there.” Jesu akĩigua ta arĩ we mwene waiguaga ruo rũu na kũnyamarĩka. Nĩ ũndũ wa kũringwo nĩ tha, Jesu aatambũrũkirie guoko, akĩmũhutia akĩmwĩra atĩrĩ: “Nĩngwenda; gĩtherio.” Na mũndũ ũcio warĩ mũrũaru akĩhona! (Mariko 1:
MWĨHOKEKU NGINYA MŨTHIA
20, 21. Jesu aaigire kĩonereria kĩa wathĩki mwĩhokeku harĩ Ngai na njĩra ĩrĩkũ?
20 Jesu aaigire kĩonereria kĩega biũ kĩa wathĩki mwĩhokeku harĩ Ngai. We aarĩ mwĩhokeku harĩ Ithe wake wa matu-inĩ hĩndĩ ciothe, o na aakarario atĩa na kũnyamario kũingĩ. Jesu nĩeetiiririe magerio ma Shaitani atakwenyenya na agĩtooria. (Mathayo 4:
21 Jesu aarĩ mwĩhokeku o nginya gĩkuũ, gĩkuũ kĩarĩ kĩũru mũno na kĩa ruo moko-inĩ ma thũ ciake. (Afilipi 2:8) Ta wĩcirie maũndũ marĩa oomĩrĩirie mũthenya wa mũthia wa ũtũũro wake gũkũ thĩ. Aanyitirũo, agĩthitangwo nĩ aira a maheni, agĩtuĩrwo nĩ acirithania maarĩ na uungumania, agĩthekererwo nĩ andũ, na akĩnyamario nĩ thigari. Acuurĩtio na mĩcumarĩ mũtĩ igũrũ-rĩ, aahuhirie rĩa mũthia, akĩanĩrĩra ũũ: “Ũhoro nĩwarĩka! ” (Johana 19:30; Atũmwo 5:30) No mũthenya wa gatatũ thutha wa Jesu gũkua, Ithe wake wa igũrũ nĩ aamũriũkirie akĩmũcokia muoyo arĩ roho. (1 Petero 3:
22. Nĩ ũndũ ũrĩkũ Jesu aahingirie nĩgũkorũo arĩ mwĩhokeku nginya gĩkuũ?
22 Jesu aahingirie ũndũ ũrĩkũ nĩgũkorũo arĩ mwĩhokeku nginya gĩkuũ? Gĩkuũ kĩa Jesu nĩkĩo gĩtũhingũragĩra mweke wa muoyo wa tene na tene thĩinĩ wa paradiso gũkũ thĩ, o ta ũrĩa itanya rĩa Jehova rĩa mbere rĩatariĩ. Ũrĩa gĩkuũ kĩa Jesu gĩtũhingũragĩra mweke ũcio nĩũkwarĩrĩrio thĩinĩ wa gĩcunjĩ gĩkĩ kĩrũmĩrĩire.
^ kib. 7 Ndemwa M.M. ciugĩte, Mahinda Maitũ.
^ kib. 7 Ũhoro Muongerere karatathi-inĩ ka 197-199 nĩ ũtaarĩirie ũrĩa ũrathi wa Danieli ũkoniĩ Jesu wahingire.
^ kib. 11 Jehova etagwo Ithe witũ tondũ nĩwe Mũũmbi. (Isaia 64:8) Tondũ Jesu oombirwo nĩ Ngai-rĩ, etagwo Mũrũ wa Ngai. Nokĩo gĩtũmi araika arĩa angĩ o na nginya Adamu, metagwo ariũ a Ngai.
^ kib. 12 Ũhoro Muongerere karatathi-inĩ ka 201-204 nĩũheanĩte ũira makĩria wa kuonania atĩ Jesu na Ithe matiiganaine.