text:
Ithomo rĩa 11
Mawatho ma Bibilia Matũgunaga Atĩa?
1. Tũrabatara ũtongoria nĩkĩ?
Mũũmbi witũ nĩ mũũgĩ gũtũkĩra. Arĩ Ithe witũ ũtwendete, nĩ atũrũmbũyagia. Ningĩ, ndaatũmbire twĩyathage. (Jeremia 10:23) Kwoguo, o ta ũrĩa kaana kabataraga ũtongoria wa aciari, ithuothe nĩ tũbataraga ũtongoria wa Ngai. (Isaia 48:17, 18) Motaaro ma Bibilia nĩ matũheaga ũtongoria ũrĩa arĩ kĩheo kuuma kwĩ Ngai.
Mawatho na motaaro ma Jehova matũrutaga njĩra ĩrĩa njega biũ ya ũtũũro rĩu na magatuonia ũrĩa tũngĩgĩa na irathimo cia tene na tene mahinda marĩa maroka. Tondũ Ngai nĩwe watũmbire-rĩ, nĩ hagĩrĩire twĩtĩkagĩre ũtongoria wake tũrĩ na ngatho.
2. Kiugo kĩa Ngai gĩtũtongoragia atĩa?
Ma imwe cia mũthingi cia Bibilia ituonagia ũrĩa Ngai endaga twĩke maũndũ-inĩ maingĩ. Mawatho mangĩ magwetaga ũndũ ĩmwe kwa ĩmwe. (Gũcokerithia Maathani 22:8) No mũhaka tũhũthĩre ũhoti witũ wa gwĩciria nĩguo tũtaũkĩrũo nĩ ũrĩa tũngĩhũthĩra ũtaaro mũna wa Bibilia. (Thimo 2:10-12) Kwa ngerekano Bibilia ĩrutanaga atĩ muoyo nĩ kĩheo kuuma kwĩ Ngai. Ma ĩyo ya mũthingi no ĩtũtongorie.
3. Nĩ mawatho marĩkũ merĩ ma bata makĩria?
Jesu nĩ aaririe ũhoro wa mawatho merĩ ma bata mũno. Wa mbere ũguũragia muoroto wa ũtũũro wa andũ—kũmenya Ngai, kũmwenda, na kũmũtungatĩra tũrĩ ehokeku. Twagĩrĩirũo nĩ gũtongorio nĩ watho ũcio tũgĩtua matua maitũ mothe. (Thimo 3:6) Arĩa marũmagĩrĩra watho ũcio nĩ magĩaga na ũrata hamwe na Ngai, gĩkeno kĩa ma, na muoyo wa tene na tene.
Watho wa kerĩ no ũtũtongorie kũgĩa na ũkuruhanu wa thayũ na arĩa angĩ. (1 Akorintho 13:4-7) Kũrũmĩrĩra watho ũcio wa kerĩ nĩ hamwe na kũgĩa na muonere ta wa Ngai kwerekera andũ.
4. Mawatho ma Bibilia matũgunaga atĩa?
Mawatho ma Ngai marutaga famĩlĩ ũrĩa wendo ũngĩtũma igĩe na ũrũmwe. (Akolosai 3:12-14) Ningĩ Kiugo kĩa Ngai nĩ kĩgitagĩra famĩlĩ na njĩra ya kũrutana ma ĩno ya mũthingi ya gũtũtongoria—kĩhiko kĩagĩrĩirũo gũkorũo kĩrĩ gĩa gũtũũra.
Kũrũmĩrĩra morutani ma Bibilia no gũtũgitĩre kĩĩmwĩrĩ na kĩĩmeciria. Kwa ngerekano, andĩkani mawĩra kaingĩ mandĩkaga andũ arĩa matũũraga kũringana na motaaro ma Bibilia megiĩ kĩyo na kwĩhokeka. (Thimo 10:4, 26; Ahibirania 13:18) Ningĩ Kiugo kĩa Ngai nĩ gĩtũrutaga kũiganĩra na maũndũ marĩa ma o mũhaka na kuona ũrata hamwe na Ngai ũrĩ wa bata gũkĩra indo cia kĩĩmwĩrĩ.
Kũrũmĩrĩra motaaro ma Bibilia no kũgitĩre ũgima witũ wa mwĩrĩ. (Thimo 14:30; 22:24, 25) Kwa ngerekano, gwathĩkĩra watho wa Ngai wĩgiĩ gwĩthema ũrĩĩu gũtũgitagĩra na mĩrimũ ĩrĩa ĩrehaga gĩkuũ na maũndũ marĩa mangĩtũgera ngero. (Thimo 23:20) Jehova nĩ atwĩtĩkĩrĩtie kũnyua njohi na gĩthimi. (Thaburi 104:15; 1 Akorintho 6:10) Motaaro ma Bibilia matũgunaga na njĩra ya gũtũruta gũtongoria ciĩko na meciria maitũ. (Thaburi 119:97-100) O na kũrĩ ũguo, Akristiano a ma matiathĩkagĩra ithimi cia Ngai nĩgetha tu megune. Mathĩkaga nĩguo matĩithie Jehova.


c: text/html

text:
Ũramati ũũgĩ
Matemo
kũma otene ũũgĩ ũkoretwo ũgĩthodekwa na njira ya kũgeria na kũhitia (trial and error). ũũ nigwo maũũgi Maigi majagĩrĩria. Kahinda tũrĩ nĩ kũgĩte na njira iratũmĩra thiori cia kuramata ũũgi cia kithayathi.
Kĩambĩrĩria
ũramati ũũgĩ wanjĩrĩrio ni Polanyi ũrĩa wa thungudire ithugunda rĩa ũũgĩ gũkorwo wĩ wa mĩthemba ĩrĩ: ũũgĩ mũtaũkanu (explicit) na ũũgĩ ũtataũkanite(tacit). Thutha ũcio ithugundo rĩri ni rĩtumĩritwo gũthodeka thiori ya uria maũũgi maya meri ma gĩĩ garũrwo[1]. Kwi njira inya cia mugarũrire (conversion) wa maũũgĩ:
- Combination -mutaũkanu ũtwike mutaũkanu.
- socialization - ũtataũkanite ũtwike ũtataũkanite
- Internalization -mutaũkanu ũtwike ũtataũkanite
- Externalization-ũtataũkanite ũtwike mutaũkanu.
ũramati wa ũũgĩ no ũrorwo na mwena wa ati ni tekinoroji. Tekinorojĩ ni ũũgĩ wa kũhũthia wira [2]. ũũgĩ ni hinya na mũndũ gũkorwo ena ũũgĩ mwega no aũtũmire gwika maũdũ manene. ũtũria ũria ũrekwo wa kũramata ũũgĩ ũgĩ faulu no urehe ũtiganu munene.
ũramati wa ũũgĩ ni muthiyu na mbere na yunibathiti imwe cia Kenya ta yunibathĩtĩ koreji Kisii nĩyajĩte digiri ya iguru ya muthemba ũyũ.
Thirikari ya Kenya onayo nĩyajĩte gwikirira ũramati wa ũũgĩ ĩkienda Kenya ĩgĩe na ũcumi wa ũũgĩ. Mabũruri maria mathĩĩte na mbere ni mekagĩrĩra nditi gũtuwa maũcuumi mao ma ũũgĩ ũrĩa ũrehagwo na ũramata wa ũũgĩ.
ciathĩrĩro
1.Tonaka and Tegeuchi, Knowledge creating company, Oxford University Press
2. Wikipedia, thayathi na tekinorojĩ http://ki.wikipedia.org/wiki/Thayathi_na_teknoloji

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Ndwari thithitemu
Ndwari thithitemu
Matemo
Ndwari thithitemu ni ikoragwo ĩĩ mananja wa handiwea. Ĩrutaga wira uyu igitumira gikundi kĩa programu kana sofutiwea.
Ndwari thithitemu ikoragwo thokoini
Ndwari thithimu igĩri ĩtumagirwo mũno komputaini cia PC nĩ Windows(Ndirisha) na Linux. Microsoft nĩ ĩrekerie thokoini ndwari thithitemu ya Windows 8 (Ndirisha 98) mweriinĩ wa Octomber 2012.
ĩturanĩro cia Ndwari thithitemu Ndwari thithitemu nikoragwo na ĩturanĩro nyingĩ ta Driver/s (Terevi), Kernel (ngorono).


text: Thirikari ya Kenya na mabururi turiganitie niirethugunda kugia na visa imwe iria irihuthikaga ni agendi mabururini matano ma ngwataniro ya Africa ya irathiro. Akiaria hindi ya kuhingura kigomano gia gatatu kia magical Kenya travel expo, mutongoria wa bururi Uhuru Kenyatta, augire ugendi ni gitugi kia bata makiria hari gukuria utonga wa bururi kumana na kigina kiria kiingiraga hamwe na gutura mieke ya mawira . Makiria ma kamboni 150 kuma thi yothe niigwikinyitie kigomanoini kiu kiria kiuma nyumbaini ya KICC guku Nairobi. Gukiri uguo president niaugire haro ya kuhurana na wiki nai noiguthie na mbere niguo agendi magaceraga matario na wagagu. Oho ningi president nieraniire kugacirithia haro ya ugwemi utari mwitikirie.


text:
Metha Njokereri
Metha Njokereri(Draft Version)
Ritwa "Metha Njokereri" rĩa kĩ Geremani rĩa taűrűa na gĩtarűari gĩa kűbuchĩa Kĩa Google na Gĩthűgű rĩtagűo thithitemu Njokereri.
Metha cĩa mathabu na thayathi ĩkoragűo na miena ĩrĩ ĩria ĩcenjagia: mĩhari na koramu. Harĩa műhari na koramu cicamanagĩria getagwo gathadűkű na nĩko kandikagwo űhoro. Metha Njokereri ĩbanga ĩyamű na miena ĩrĩ ĩria ĩcenjagia: namba cia gĩthiűrűkĩro na namba cia erektroni ĩria cia gĩthiűrűkĩro kia nja.
Metha Njokereri ya thondekirűo nĩ andű angi űmwe wao nĩ Medeelev. Îthangű rĩtarĩrie na gĩthűngu na njira hűthű ria rurenda nĩ http://www.bpc.edu/mathscience/chemistry/history_of_the_periodic_table.html#fathers_of_the_periodic_table
Metha Njokereri ya Gĩthűgű
Marĩtwa maingĩ ma ma Gĩthűgű cuma marigagia na ium. Maritwa maria mantarikitie na ium nĩ maria mameyekanire tene mbere ya metha ya Gĩthűgű gűthondekwo. Maritwa manini marigitie na ium na ticuma nita Helium. Kĩhumo kĩa maritwa ma Metha Njokereri ni mĩtungo ya iyamu, maritwa ma andu, minűrű na itumi ingĩ [1] Gikaro giki kihaha iguru kina maritwa ma thiomi ingĩ na mundu ni kuorota na koroti ga kabia nigethe wone ritwa.
Metha Njokereri cia thiomi ĩngĩ
Metha Njokereri ya kĩ Jabaanisi
Ũhoro wa metha ya Jabaanisi no umĩthome na Gĩthűgű en.wikipedia.org/wiki/Chemical elements in East Asian languages#Japanese
Metha Njokereri ya kĩ Chaina Ũhoro wa metha ya kĩ Chaina no umĩthome na Gĩthűgű [1]
Metha Njokereri ya kĩ Korea Ũhoro wa metha ya kĩ Chaina no ũmĩthome na Gĩthűngű en.wikipedia.org/wiki/Chemical elements in East Asian languages#Korean
Metha Njokereri ya French Ũhoro wa metha ya kĩ Chaina no ũmĩthome na French [2]
Metha Njokereri ya Portugese Ũhoro wa metha ya kĩ Chaina no ũmĩthome na Portugese [3]
Metha Njokereri ya thiomi cia Kiabĩrika Kwĩ gakũndi metha Njokeri thondeka cia thiomi cia Kiabĩrika ĩrĩkĩtie gũthondekwo kana irathondekwo. No wone metha ici rũrendainĩ haha [8]. Kwĩ thiomi makĩria ya ngiri igĩrĩ cia Kĩabĩrika [4] na metha iria cia rurendaini ĩtikinyite mĩrongoĩri.
Gűthondeka metha Njokereri ya Gĩkűyű Marĩtwa ma tűrűgamiriri
Kwambĩria tűrűgamiri (symbols) cia ĩyamű cia mĩthaiga cűothe cűtuműrwo cűa metha ya Gĩthűgű.
Itumi cia gűtűmira tűrűgamiriri ici:
- metha nyingi cia kiabirika na french na portugese ni icitumagira
- Gűthondeka tűrűgamiriri ingĩ ni kurituhia guthomwo kwa metha njokereri
- Mabuku marie mekwo ni ma Gĩthűungű kwoguo ni rathi guthoma.
- Andu arĩa moĩ tűrűgamiriri cia Gĩthűungű matikwiruta ringĩ
Marĩtwa ma ĩyamű
Gwa twĩkire gũtirĩ rĩtwa rĩtagĩkũria mwana. Hihi kwiritwa ritagĩrie kĩnyamű?
Guthondeka maritwa ma iyamu na gutaura maritwa ma iyamu ma githungu ta gwita Nitrogen - Nitrogeni, Oxigen - Oxigeni, Uranium - Urĩniamu nduthetie maritwa ma iyamu kumenyekana.
Itumi cia gűtűmira gűthondeka maritwa maya:
- metha ĩno no muhaka imenyeka na ihenya. Maritwa ma
ĩyamű ciothe mabangwo ibango igiri nene cia cuma na iria itari cuma
- ĩyamű iria ari cuma maritwa macio marigie na um kwoguo maritwa ma cuma nyingi cia githungu itigucenjia
- ĩyamű itari cuma cia noble gases cirigie na rukĩ
- ĩyamű itari cuma na itari noble gases maritwa macio macenjie (Selenium na Tellurium)
- Gold itwo thahabum,Lead ni ngorocai [9] tumite ngorocaium, carbon tumite Karbon tondu ni ikara.
Metha Njokereri(Draft Incomplete Version)
Kugwete
Krogt P. Periodic table of elements 2010
8. Chemical Dictionary http://canov.jergym.cz/ 9. Kikuyu English Dictionary


text:
Gĩcunjĩ kĩa 7
Mĩcemanio Iitũ Ĩkoragwo Ĩhaana Atĩa?
Mĩcemanio ya Akristiano a tene yakoragwo na nyĩmbo, mahoya, na gũthoma na kwarĩrĩria Maandĩko, no hatirĩ wakoragwo na mĩtugo ya kĩĩndini. (1 Akorintho 14:26) No wĩrĩgĩrĩre ũndũ ũtariĩ o ta ũcio mĩcemanio-inĩ iitũ.
Ũrutani wayo wĩhocetie harĩ Bibilia na wĩ ũguni. Mũthia-inĩ wa kiumia, o kĩũngano nĩ gĩcemanagia gũthikĩrĩria mĩario ya Bibilia ya ndagĩka 30 ĩronania ũrĩa Maandĩko makonainie na ũtũũro witũ na mahinda marĩa tũratũũra. Ithuothe nĩ tũũragio tũrũmanĩrĩre na mwaria Bibilia-inĩ ciitũ. Thutha wa mĩario ĩyo, gũkoragwo na Wĩruti wa “Mũrangĩri” wa ithaa rĩmwe, thĩinĩ waguo andũ othe kĩũngano-inĩ nĩ maheagwo mweke wa gũcokia ciũria makĩarĩrĩria gĩcunjĩ kĩmwe ngathĩti-inĩ ya wĩruti ya Mũrangĩri. Ndeereti ĩyo nĩ ĩtũteithagia kũhũthĩra ũtaaro wa Bibilia ũtũũro-inĩ witũ. Ũhoro o ũcio nĩ wĩrutagwo ciũngano-inĩ ciitũ ciothe makĩria ma 100,000 thĩinĩ wa thĩ.
Nĩ tũteithagio kwagĩria ũhoti witũ wa kũrutana. Ningĩ nĩ tũcemanagia hwaĩ-inĩ ũmwe gatagatĩ-inĩ ga kiumia nĩ ũndũ wa programu ya icunjĩ ithatũ. Ndagĩka cia mbere 30 nĩ Wĩruti wa Bibilia wa Kĩũngano, ndeereti ya ciũria na macokio ĩrĩa yongagĩrĩra ũtaũku witũ wa ũrutani wa Maandĩko na ũrathi wa Bibilia. Thutha ũcio, Cukuru ya Ũtungata wa Gĩtheokrasi ya ndagĩka 30 ĩkambĩrĩria na ndeereti ya gĩcunjĩ kĩa Bibilia kĩrĩa kĩũngano kĩambĩte gũthoma. Arutwo arĩa meyandĩkithĩtie cukuru magacoka makaruta icunjĩ nguhĩ. Nĩ gũkoragwo na mũtaarani ũratũrora nĩguo atũteithie kwagĩria mũthomere na mũrutanĩre witũ. (1 Timotheo 4:13) Mũthia-inĩ, thĩinĩ wa Mũcemanio wa Ũtungata wa ndagĩka 30, nĩ twĩrutaga ũrĩa tũngĩruta andũ angĩ Bibilia kũgerera mĩario, cionereria, na andũ makĩhoywo ũhoro.
Rĩrĩa ũrĩũka mĩcemanio-inĩ iitũ, hatarĩ nganja nĩ ũrĩkenio nĩ gĩthomo kĩega kĩa Bibilia kĩrĩa ũrĩamũkĩra.—Isaia 54:13.
Nĩ maũndũ marĩkũ ũngĩĩrĩgĩrĩra kũigua mĩcemanio-inĩ ya Aira a Jehova?
Nĩ mũcemanio witũ ũrĩkũ wa o kiumia ũngĩenda gũũka?


text:
Kiama kia ataramu a uhuthiri wa mitambo ya kiriu nikio ICT Association nikiuritie minister wa mohoro na ukinyaniria Fred Matiang’i ateyanirie maritwa maria andikithitie thiini wa ngathiti ya thirikari ma aria megukorwo mari bodi-ini ya ruhonge rwa ICT. Matongoretio ni mwandiki munene wa kiama kiu Kamotho Njenga, ataramu acio maugite kuringana na watho gutiri mundu wagiriirwo ni guthurwo bodi-ini iyo angikorwo ni muruti wira wa thirikari, kuria maugite kwina maritwa ma amember eri aria ni aruti wira a thirikari. Oho marauga wona Mating’i arega guteyaniria maritwa macio nimeguthii igoti-ini kuregana na wamurani ucio.
Akiaria hindi ya kuruguria bodi iyo minister Matiang’i niatitirithirie ati gutiri watho aragararire hindi iria arathuraga a member acio na auga aria marenda guthii igoti-ini no mathii, akiuga nayo ministry yake niigathii gutariria mitaratara iria irahuthikire.


text:
Ndundu ya athuri a gikuyu niyo Kikuyu council of elders, riu irenda igoti ria kimabururi ria ICC, ritikire kunina ciira uria ugumiire mutongoria wa bururi Uhuru Kenyatta, na munini wake William Ruto, thutha wa mwena wa thitango kuuga nduri na uira muiganu, wa gukuruhania president na ngahiha cia thutha wa githurano. Kamiti nene ya athuri acio igitongorio ni muikariri giti Wachira Kiago, yugire igoti riu ria ICC, ritire na undu ungi ribatie gwika tiga kunina kaimana ciira ucio.
Oho ndundu iyo niigathiriirie thirikari thutha wayo kuruguria mubango wa ciringi birioni ikumi na igiri wa guteithia andu aria akuru, aria mahatiririkite oro hamwe na ciana cia ndigwa.


text: Ni kurari na gicanjama mwena wa Nyahururu, thutha wa muingi wa ituura ria Starehe kuhobaniria nyumba imwe, niundu wa kwagarara ihoto cia ciana ciao. Kuratuika aciari acio nimanyariraga ciana ciao, na njira ya kumahura kiundutho na oho kurega kumahe irio. Uhoro makiria ni ati kana kamwe karia ni ka ukuru wa miaka iiri kahuragwo gakiragwo ati nikaregete kumenya mawira ma nyumba, oriri nako kau kangi ka ukuru wa mieri iiri karwarite niundu wa kwaga kwongithio. Uria wari mayor wa Nyahururu Irene Wachuka, arauga aciari acio maheyaga ciana ciao dawa cia piriton niguo ikome.


text:
Injiniarini
Injiniarini
Contents
Matemo[edit | edit source]
Injiniarini ni mathomo makoragwo na maugi maingi ta ma erektroniki, thitima, mekaniko, mithaiga, waki, betoro na mangi maingi.
Injiniarini na maica ma Omũthenya[edit | edit source]
Omũthenya mũndũ ni atũmagira ĩndo ithondeketwo na ũgĩ wa Injiniarini. andu angi mokira nimaturagira gasi cũka kana thitovu kuruga ici ni itumagira ugi wa mekaniko na thayathi ya ũthagia. Maguta matawa na gasi ithondekagwo na ũgĩ wa injiniarini ya mĩthaiga. thitovu na gasi cũka ithodekagwo na ũgĩ wa na macini cia injiriani ya mekaniko.
Ūgĩ wa Injiniarini[edit | edit source]
Injiniarini itumagira ũgĩ na umenyo wa thayathi, ũcuumi, social ni getha gukurura na gwaka macini, thithitemu na material [[1]]. Injiniarini ithondekaga macini iria ari tekinoronji.Tekinoronjĩ ĩthondekagwo na ũgĩ wa thayathi [[2]]. Injiniarini ithondekaga macini cia kwendio na kũogwo ũgĩ wa ũcuumi ni wedekanaga ni getha guthondeka macini ikwendeka.
Stagi cia injiniarini cia kĩndu kĩa Tekinoronjĩ[edit | edit source]
Maũgĩ mothe ma injiriaini makoragwo makirumira stagi ici guthondeka kindu: ũthuthuria wa thithitemu, gũkurura thithitemu na gwaka kwa thithitemu.
Buremuwaki ya Injiarini[edit | edit source]
kwi buremuwaki cia ki thiori thondeka. Buremuwaki imwe ya muthemba banga thiori rainina kuma iria cia njumura ngiya ira iundu nyene[3].
Thiori njumura   thiori cia iundu nyene.
Thiori cia njumura nicio itumagigirwo gwaka thiori cia iundu nyene. Thiori ya njumura yeretha maundu maingi kwi thiori ya iundu nyene.
Haria Hagwete[edit | edit source]
1. Engineering http://en.wikipedia.org/wiki/Engineering gūthomwo 31/5/2012
2. Thayathi na tekinonji http://ki.wikipedia.org/wiki/Thayathi_na_teknoloji gūthomwo 25/5/2012
3. Jacobson na edersen, Injiniarini thayathi na kiihari 2003


text:
Thutha wa mutungatiri umwe kuuma mwena wa Embu kuhobanirio muthenya wa iyo akihiuhiria na mutumia wene nyumba-ini ya toro mukawa-ini umwe mwena wa Karatina. Kuratuika ti rita riake ria mbere ria kwihiuhiria na mutumia wa muthuri ucio. Wycliffe Kabae, arauga riu ona ndoi ni ikinya ririku egutacukia ni amu ona mutumia wake wa mbere atunyirwo ni mutungatiri ucio, na riu uyu wa keri niakoretwo agitumirwo ndumiriri nini cia wendo ni mutungatiri ucio. Uhoro makiria ni ati mutungatiri ucio niwe wohithanirie Wycliffe na mutumia ucio uria aranyitirwo kumbacu egikenia nake.
Kurumirira ndeto ino, muingi wa mwena wa Embu niuratharikiire kanitha iria mutungatiri ucio atongoragia, magiethana nake. Kuratuika mutungatiri ucio ndarari kanitha-ini, ona thengia wa gukorwo ngari iria ahuthirire kuura nayo muthi wa iyo, irari nja wa kanitha iyo.


text:
Mahinya matano ma Porter
Mahinya matano ma Porter
Porter nĩ Brobetha na mũtwiria wa yunibaciti ya Havard, cukuru wa biacara. Nĩ athondekire műkinyaniria(strategy) atĩ kwĩ Mahinya matano matindĩkanaga thiĩna wa ĩharo cĩa macindano ma biacara na teknorojĩ. Ũhoro ũyũ wandikitwo ibuku riake rina ũkirathi[2]. Műkinyaniria ũyũ wa Porter nĩhũthagĩrwo mũno biacarainĩ. Mahinya maya nĩ hinya wa aguri gũthogora makĩ gura, hinya wa endia makienderia biacara, hinya wa ithodekwo njeheria, ici ni indo iria ĩninagirara ĩria ĩngĩ thoko. Ngerekano ni ditajenti nĩ ciayihirie thoko ya thabuni wa Kibandi
ĩsha ikũhĩ nĩ kumĩrĩte műkinyaniria mwerũ ũretwo műkinyaniria wa iria rĩa bururu (blue). Űturia wekirwo wa ndigirii ya muramati wa Thayathi ni wonire ati műkinyaniria wa iria rĩa bururu ti wa kithayathi, no ukiuga uria ukitwo wa Kithayathi [1]. műkinyaniria ũyũ ni mwerũ na kahinda rĩmwe nĩ konanagia wega wa kindũ.
References
1. Cheung J. műkinyaniria wa iria ria bururu: Thoma kana ũtenyo, University of Mastricht , ndigirii ya muramati wa Thayathi, 2009, ĩrurendaini no charie.
2. Porter M. űguni wa űcindani


text:
Gĩtĩrai irio iria irĩmĩtwo na thĩna Laikipia :Wambui
Mwonjoria na mũteti Mary Wambui
Mũteti na muonjori Mary Wambui nĩ orĩtie thirikari ĩteithĩrĩrie kũgirĩrĩria ngũĩ gatagatĩ ka nyamũ cia gĩthaka na andũ a mwena wa Laikipia Ithũĩro.
Wambui augĩte nĩ wega kũgitĩra indo iria andũ marĩmĩte na mĩnoga mĩingĩ.
Augĩte nĩ ũndũ wa kĩeha kuona atĩ ũkĩa ũingĩhĩte mwena ũcio nĩ ũndũ wa kĩgio kĩa nyamũ cia gĩthaka gĩa gũthũkangia irio.Read more: Gĩtĩrai irio iria irĩmĩtwo na thĩna Laikipia :Wambui
Mũthuuri Nyeri kũhũrwo nĩ mũtumia nĩ kwaga kũrĩa
Dennis Gitonga ũrĩa ũrahũrirwo mũthĩ wa ira nĩ mũtumia wake
Mũthuuri ũmwe kuuma mwena wa Nyeri nĩ arahũrirwo nĩ mũtumia wake mũthenya wa ira thutha wake kũrega kũrĩa na kwaria.
Dennis Gitonga wa mĩaka 30 arahũrĩirwo gwake mũciĩ thutha wa mũtumia wake gwĩkũa atĩ no akorwo nĩ kwĩhinga ehingĩte akĩregana na gũtharĩkĩrwo kwa arũme nĩ atumia ao.
Arerire ngathĩti ya Mũruna atĩ ndanarĩa kana kũnyua mũthenya wa ira wothe, ũndũ ũrĩa ũrarakaririe mũka.Read more: Mũthuuri Nyeri kũhũrwo nĩ mũtumia nĩ kwaga kũrĩa
PC Cyrus Maina kũrũgama Governor Nyandarua
Cyrus Maina akĩarĩria andũ arĩ Nyandarua augire nĩ akũrũgama gĩtĩ kĩa Governor
Mũikarĩri gĩtĩ wa Postal Corporation of Kenya Cyrus Maina nĩ aranĩrĩire nĩ akũhũranĩra gĩtĩ kĩa Governor wa county ya Nyandarua ithurano-inĩ njũku.
Ũndũ ũyũ ũrokire thutha wa mĩeri mĩingĩ ya gwĩcirĩrio atĩ PC ũyũ wa tene wa Nairobi na gĩcũa-inĩ nĩ akũingĩra ũteti-inĩ.
Maina araugire nĩ agũtiga wĩra wake thĩinĩ wa Poastal Corporation wona mũthenya wa gĩthuurano wanĩrĩrwo.Read more: PC Cyrus Maina kũrũgama Governor Nyandarua
Onjoria a mĩkĩra ya barabara kũhamũrithio
Onjoria a mĩarĩro taũni-inĩ ya Nyeri
Mũingĩ ũrĩa ũratanya kwambĩrĩria wonjoria mĩkĩra-inĩ ya barabara nĩmahetwo mũkana nĩ rũhonge rwa thirikari rwa waki wa mabarabara icagi-inĩ nĩruo Kenya Rural Urban Authority rweherie mawĩra mau.
Rũhonge rũrũ rũkĩruta ndũmĩrĩri kũrĩ nyũmba cia moohoro ũmũthi, nĩ rugire atĩ nĩ rũmenyete atĩ nĩ kũrĩ andũ megwatĩire mĩkĩra ya barabara na makaiga mawĩra ma mĩarĩro.
Angĩ maitĩte mũthanga kana kagoto, gũthondeka iwanja cia gũthambĩria ngari na. Rũhonge rũu nĩ rugĩte atĩ ũndũ ũyũ nĩ mũgarũ na watho kũringana na gatiba njerũ.Read more: Onjoria a mĩkĩra ya barabara kũhamũrithio
Mũrĩmi gũthũkangĩrio irio nĩ njogu Laikipia
Elijah Ngarari akĩonania mĩtĩ ĩrĩa yathũkangirio nĩ njogu
Mũrĩmĩ ũmwe kuuma Muhotetu Laikipia ya Ithũĩro nĩ athiĩte hathara ya makĩria ma ciringi 400,000 thutha wa njogu 30 kũhithũkĩra mũgũnda wake na irarĩa mũhĩa.
Elijah Ngarari augĩte nyamũ icio ciaingĩrire mũgũnda ũtukũ ica ikuhĩ kũrĩa ciathũkirie rũgiri na irio.
Nĩ okĩrĩire obithaa a rũhonge rwa nyamũ cia gĩthaka-KWS akiuga magiĩtwo nĩ nyamũ icio mĩaka mĩingĩ no rũtimateithĩtie kĩndũ.Read more: Mũrĩmi gũthũkangĩrio irio nĩ njogu Laikipia
Kikuyu Council of Elders gũtũma ndũmĩrĩri ya macakaya
John Michuki (Mbica-inĩ)
Kĩama gĩa athuuri Agĩkũyũ kĩrĩa kĩũĩkaine ta Kikuyu Council of Elders nĩ gĩtũmĩte ndũmĩrĩri ya macakaya kũrĩ nyũmba ya John Michuki ũrĩa ũrahurũkire ũtukũ wa ira.
Mũikarĩri gĩtĩ wa kĩama gĩkĩ Wachira Kiago ũrĩa ukwaragia na ngathĩti ya Mũruna na njĩra ya thimũ augire bũrũri ũyũ nĩ worwo nĩ njamba nene irendete thayũ na ũkũria.
Nĩ augire Michuki ararĩ mũtongoria njamba ũtararĩ na guoya.
Nĩ ororirie akenya magĩe na thayũ wa ngoro na manyitane nĩguo gũtwarithia wĩra mwega wa Michuki na mbere.Read more: Kikuyu Council of Elders gũtũma ndũmĩrĩri ya macakaya
Arutwo a thigari cia wathani gũtũmwo Kiambu
- Published Date
- Written by James Mwangi
- Category: Unduire Witu
Thigari cia wathani wa matũũra
Arutwo kuuma cukuru wa thigari cia wathani wa matũũra nĩ citũmĩtwo mwena wa Githunguri county ya Kiambu.
Thigari icio iria ciraumire cukuru wa thigari wa Embakasi ciramũkĩrirwo nĩ DC wa mwena ũcio, Fredrick Ndunga.
Read more: Arutwo a thigari cia wathani gũtũmwo Kiambu
DC augĩte atĩ borithi icio iria igũkorwo kũũ thikũ 90 cikĩonio kũruta wĩra nĩ cĩgũteithia mũno kũiga thayũ.
Mũmbunge wa Mathira kũũria aikari maregane na ciama nyingĩ
Mũmbunge wa Mathĩra Ephraim Maina
Aikari a gĩtarũ gĩa gatagatĩ wa bũrũri nĩ morĩtio maregane na ciama nyingĩ iria irambĩrĩrio mwena ũyũ.
Mũmbunge wa Mathira Ephraim Maina augĩte atĩ ciama icio irambĩrĩrio nĩ andũ eyendi arĩa magacooka kũriganĩrũo nĩcio thutha wa ithuurano.
“Ciama nyingĩ cia kĩ-ũteti nĩ kĩhumo kĩa mũgayũkano wa andũ a gũkũ,” Maina nĩ araugire.
Maina araragia mũgomano-inĩ wa atongoria na delegates a kĩama kĩa Alliance Party of Kenya nyũmba-inĩ ya mĩcemanio ya kanitha wa Nyamachaki AIPCA ũrĩa ũkoragwo town ya Nyeri, thĩinĩ wa county ya Nyeri.Read more: Mũmbunge wa Mathira kũũria aikari maregane na ciama nyingĩ
Nyũmba makĩria ma 4,402 cia ethari ngũĩ gwetherwo ũikaro
Ethari ngũĩ arĩa mekinyĩtie na makamba hema mũgũnda-inĩ ũrĩa ũragũrirũo nĩ thirikari Wiyumiririe, Laikipia
Thirikari ĩrĩ na muoroto wa kũhe ũikaro bamĩrĩ 4,402 cia ethari ngũĩ bũrũri-inĩ mbere ya gĩthuurano kĩnene.
Bamĩrĩ 1,600 nĩ igũthamĩrio mũgũnda-inĩ ũrĩa ũragũrĩrũo nĩ thirikari mwena wa Wiyumiririe County ya Laikipia.
Kamĩtĩ ĩrĩa yathondeketwo nĩ mũtongoria wa bũrũri Mwai Kibaki kũhang’ira ũhoro ũcio nĩ ĩtũmĩtwo mũgũnda-inĩ ũcio nĩguo ĩkinyanĩrie ikinya rĩu.Read more: Nyũmba makĩria ma 4,402 cia ethari ngũĩ gwetherwo ũikaro
Kĩama gĩa PNU kũgarũrwo rĩĩtwa
Kiraitu Murungi akĩaria mũcemanio-inĩ wa Alliance Party of Kenya mwena wa Nyeri
Kĩama kĩa Alliance Party of Kenya nĩ kĩrarĩ na mũcemanio mwena wa Nyeri kũrĩa maobithaa akĩo marathomithagia delegates a county ya Nyeri maũndũ makoniĩ kĩama kĩu.
Mwandĩki mũnene wa kĩama gĩkĩ Kiraitu Murungi nĩ aranĩrĩire gũcenjio kwa rĩtwa rĩa kĩama kuuma PNU alliance nĩguo kweheria kũhĩtanio na kĩama gĩa PNU. Rũũri rwa kĩama gĩkĩ rũgũkorwo rũrĩ mbathi.
Akĩaria, Kiraitu nĩ araugire gĩtũmi kĩa agĩkũyũ kũhotwo thĩinĩ wa ithuurano nĩ tondũ makoragwo na ciama nyingĩ na kwoguo makagayũkania andũ. Nĩ arongereire kuuga gĩcunjĩ gĩa 75% gĩa ciama iria ikoragwo bũrũri-inĩ ikoragwo irĩ cia agĩkũyũ.Read more: Kĩama gĩa PNU kũgarũrwo rĩĩtwa
Nyaga kũũria thothaitĩ cingĩre SASRA
- Published Date
- Written by James Maina
- Category: Unduire Witu
Minithita wa thothaitĩ Joe Nyaga akĩarĩria amemba a Metropolitan teachers Sacco hĩndĩ ya mũcemanio mũnene wa mwaka
Minithita wa thothaitĩ Joe Nyaga nĩ orĩtie ciama ciothe cia thothaitĩ ciĩyandĩkithie na Sasra.
Augĩte Sasra ĩrĩa yũĩkaine ta Sacco societies Regulatory Authority nĩ ĩrĩthiaga mĩcemanio yothe ya thothaitĩ nĩguo mathoomithagie andũ wega, ũru wayo na mawĩra mayo.
"Sasra nĩ ĩrĩthiaga mĩcemanio-inĩ mĩnene ya mwaka ĩgathoomithia amemba wega wa kwĩnyitithania nayo, nĩ amu marigĩrĩrio nĩ makuona maciaro thutha wakwa gwĩkĩra kĩrore mawatho merũ marĩa magiragia thothaitĩ nyingĩ itikeyandĩkithie nayo,” Nyaga nĩ augĩte.
Atatũ igooti-inĩ na thitango ya ũragani
Athitangwo
Athuuri atatũ nĩ marakinyirio mbere ya igooti inene rĩa Nyeri na thitango ya kũragana.
Daniel Maina Kanyenje, Martin Gaita Kariuki na Lawrence Gitonga Wawira marakinyirio mbere ya mũcirithania J. Wakiaga kũrĩa marareganire na thitango ĩo.
Atatũ aya marathitangirwo atĩ kũrĩ gatagatĩ ga tarĩki 23 na tarĩki 24 itũũra-inĩ rĩa Githiuru nĩ moragire Teophila Nyokabi Nduthu.Read more: Atatũ igooti-inĩ na thitango ya ũragani
Cira wa Waibara gũtĩrĩrio
Clement Waibara ũrĩo na wakiri wake Evans Ondiek hĩndĩ ya cira wake igooti-inĩ Nyeri
Cira ũrĩa ũgũmĩire mũmbunge wa Gatundu ya irathĩro Clement Waibara nĩ ũratĩririo mũthenya wa ira na ũgathikĩrĩrio tarĩki 13 mweri wa kana.
Mũcirithania ũrĩa ũthikagĩrĩria cira ũyũ ndararĩ igooti-inĩ.
Waibara aakinyirio igooti-inĩ mweri wa gatano mwaka mũthiru kũrĩa agũmĩirwo nĩ thitango ya kũbanga kũraga Benard Chege Mburu.Read more: Cira wa Waibara gũtĩrĩrio
Onjoria gũtaarwo mahũthagĩre mbeca cia ngombo wega
Johnson Ndegwa akĩarĩria onjoria mũkawa-inĩ wa Joyma Guest House, Nakuru
Onjoria arĩa maigĩte mawĩra manini manini kuuma mwena wa Nakuru nĩ morĩtio mekĩrĩre ũgima wao wa mwĩrĩ ona marĩ mawĩra-inĩ nĩguo mahote kũmaramata.
Mũikarĩri gĩtĩ wa Ukweli National Youth Development Programme (UNYD), Johnson Ndegwa, nĩ augĩte atĩ endia a mĩarĩro mona ngombo kuuma kĩama-inĩ gĩkĩ, nĩ magĩrĩirwo gũcihũthagĩra wega nĩguo imahe maciaro.
No morĩtio metheeme gũcihũthĩra na ikeno, iria cingĩtũma maremwo nĩ gũcirĩha.Read more: Onjoria gũtaarwo mahũthagĩre mbeca cia ngombo wega


text:
Mũtaratara wa ituĩka rĩa ũgĩkũyũ
- Details
- Published Date
- Written by Editor
- Category: Unduire Witu
Mũndũ ũmwe nĩwe wathugundaga na akahe arĩa angĩ kĩrĩra nginya gĩgatũngana bũrũri mũgima
Kĩrĩra gĩa ituĩka nĩ kĩa bata mũno mĩtugo-inĩ ya ũgĩkũyũ na kwa ũguo gĩtiagĩrĩirũo gũteanĩrio.
Kwarahũra ituĩka gũtiumanaga na mũngĩkĩ, no nĩ mũndũ ũmwe ũgĩagũo nĩ meciiria na thutha ũcio nake akarĩria andũ arĩa angĩ igũrũ wa ũhoro ũcio.
Na ahota kũiguithia andũ maigana ũna, makahunjia ũhoro ũcio kũrĩa andũ arĩa angĩ. Kĩrĩra kĩrĩa magũthiĩ makĩheanaga nĩkĩo kĩarahũraga njaama nayo ĩkambĩrĩria kũmemerekia ũhoro ũcio guothe bũrũri-inĩ atĩ hĩndĩ ya ituĩka nĩ ĩkinyĩte.
Ituĩka nĩ rĩĩtwa rĩhũthagĩrwo kaingĩ ta rĩrĩa tũkuuga atĩ ng’ania agĩthiĩ kũna, atuĩkanĩirie gĩthaka-inĩ kĩna.
Kana mauma eerĩ ũmwe atwĩkania athiĩ na itherero na ũcio ũngĩ arora irathĩro. Hĩndĩ ĩrĩa andũ makũrĩra handũ, nĩ mendagwo magacokwo mathenya-inĩ mao nĩ angĩ ethĩ nĩ amu wathi wakũra wongagĩrĩrũo ũngĩ. Na kwa ũguo mbeũ ĩyo njĩthĩ ĩgagĩtindĩka bũrũri na mbere.
Ituĩka rĩtiambĩrĩria rĩu no nĩ rĩa tene mũno na kĩrĩra kĩarĩo gĩtũũrĩte kĩnenganĩrĩirio na ng’ano nginya ũmũthĩ ũyũ.
Gĩkũyũ-inĩ gũtuĩkaga nĩ kwarĩ riika rĩetagwo Kiyĩ, narĩo rĩgikũũrũo thĩ nĩ Aagu. Aagu magĩkũũrũo thĩ ni Ciira, nao Ciira magĩkũũrũo thĩ nĩ Mathathi, namo Mathathi magĩkũũrũo thĩ nĩ Ndemi, nayo Ndemi ĩgĩkũũrũo thĩ nĩ Iregi.
Iregi rĩgĩkũurũo thĩ nĩ Maina marĩa metagwo ma Ngotho, namo Maina magĩkũũrũo nĩ Mwangi. Nginya Mwangi wakũũra thĩ he Maina, hatirĩ itũĩka rĩngĩ rĩonekete thutha ũyũ, na nginya Mwangi watuĩka mwene thĩ, rĩu nĩ ta hathiru mĩaka mĩrongo ĩnana na makĩria.
Ũguo nĩ kuonania atĩ korũo nĩ rĩrĩa gwatuĩkagwo, Irũngũ na Mandũti nĩ mangĩtuĩkĩte nĩ getha Irũngũ rĩcooke handũ ha Mwangi Namo Manduti macooke handũ ha Irũngũ.
Andũ amwe megeragĩria atĩ mariika ma ituĩka matwaranaga o ũndũ ũmwe na ma marua, no kĩrĩra kĩanaheanwo kĩngĩkorũo gĩtianahĩtana, mariika ma ituĩka marĩ njĩra yamo mwanya na matikuruhaine na ma marua.
Kũrĩ on angĩ maugaga atĩ Mwangi wehera nĩ Maina macokaga, o ũguo o ũguo. No rĩrĩ, kĩrĩra-inĩ ti ũguo hatariĩ, nĩ ũndũ hatirĩ ituĩka rĩtuĩkagwo na rĩtigĩe na rĩĩtwa rĩarĩo kĩũmbe.
Ituĩka rĩaambĩrĩria, rĩgĩgacoka gũthira, nĩrĩninaga ta mwaka ũmwe na gĩcunjĩ, na ihinda rĩu rĩothe rĩa ituĩka Gĩkũyũ-inĩ guothe gukoragwo kũrĩ o thayũ mũtheri.
Hĩndĩ ĩo andũ matingĩgerana ngero, gũitana thakame, gũkorwo na maciira marĩa mandũire, gũthiio ita ona kana kũrandũranwo mathiirĩ.
Njaama ya ituĩka rĩa riika rĩa Mwangi yethondekire yumĩte na mwena wa Mathĩra ya kĩanda rũũĩ-inĩ rwa Rũaraĩ, ĩgĩthiĩ yũnganĩtie andũ nginya rũũĩ-inĩ rwa Gatira mwena wa Thĩka.
Karura yaumire hakuhĩ na kĩrĩma kĩambirũirũ ĩrorete Gatira.
Macemania kũu Gatira nĩkuo matuagĩra rĩrĩa ituĩka rĩkaambĩrĩrio, na ng’ongo iria igwakwo mathingira ma ituĩka. Na kuuma hau andũ a ng’ongo iria ciagwetwo no kwambĩrĩria mabagĩrĩria gwaka mathingira mau. Mathingira macio maakagũo cieya-inĩ iria njaama ĩo ĩkũgweta.
Mathingira macio macookaga gũikarũo nĩ andũ metagwo akũũri thĩ na nĩkuo indo cia kũhakanwo ciatwaragwo.
Mathingira marĩĩkia gwakwo hageethwo mũtumia wa riika rĩa athuuri arĩa marakũũrũ thĩ ũrĩ na kairĩtu gathaka gatarĩ kĩrema na gatakinyĩte kuona kahinda ka mweri.
Kairĩtu kau gatwarũo thingira nĩ koonagio ũrĩa gakũrenga nyeki on ũrĩa karĩhataga thingira ũcio. Rĩrĩa makarĩĩkia wĩra ũcio na nyina nĩ macookaga makahotherwo indo nyingĩ mũno mũthemba wa mathaga.
Kuuma hau kairitu kau gatingĩorio nĩ mũndũ ona ũrĩkũ wa riika rĩu rĩakũũrana nĩ amu kahanaga ta arĩ mwarĩ wa nyina wao matukũ-inĩ mothe mako mũhuro wa thĩ.
Kuuma karĩ kanini nginya ũkũrũ-inĩ wako, gũtirĩ mũndũ ũngĩagekĩrire kĩrema mwĩrĩ nĩ ũndũ nĩko kaamũre mwena-inĩ wa andũ-a-nja gatonye ũkũũri-inĩ ũcio wa thĩ.
Ng’ongo iria ciakwo mathingira macio ciacookaga gũtemwo njĩra njariĩ irutĩtio o gĩturi kĩa rũgũrũ nginya o gĩa itherero, nĩ getha itwarĩro-inĩ rĩa ngoima cia mahaki, acitwari maagage mĩtangĩko nĩ ũndũ wa kwaga njĩra ĩrũngĩrĩire, naguo muumo ũgatindaga ũgĩthoitha ihaaro-inĩ iria ĩrũngĩrĩirie mathingira macio ũkĩrĩaga ndũrũme na thenge iria ikũhothwo nĩ akũũri thĩ.
Hĩndĩ ya ituĩka nĩ arũme othe matuĩkaga o na marĩ tũhĩĩ tũnini, nacio ngoima na ihembe ikũmi na ithano cia ũũkĩ, magata ikũmi na matano marĩa maraya, hiũ cia njora na njora nyene nĩ ciahothagwo na ikaheo athuuri a Maina nĩguo mahakwo metĩkĩre kũrekia thĩ ĩtigĩrũo Mwangi.
Maina maigania indo ciao na mũtuĩkithia ituĩka o nake akahotherũo ciake ikinyĩte o ta igana rĩa mĩrongo ĩtano, tondũ nĩwe ithe wa arĩa othe megũkũũra thĩ hĩndĩ ĩo na tondũ nĩwe ũkamarutĩra maambura.
Mũtuĩkithia wa ituĩka rĩa Mwangi akoragwo arĩ Mũthaka, na ahothagĩrũo indo marĩ na mũriũ wake wa irigithathi na maigania, mũndũ mũgo ũrĩa ũgathuka ndamathia nĩguo yumĩre rũũĩ o nake akahotherũo ciake.
Ituĩka-inĩ rĩa Mwangi-rĩ, mũthuki wa ndamathia nĩ Cege wa Mũthaka, na kuuma o tene, mũtũikithia wa ituĩka na muthuki wa ndamathia makoragwo marĩ a mũhĩrĩga wa Anjirũ, na nĩguo mũhĩrĩga waarĩ mwĩkĩrĩre na mwĩtigĩre nĩ ũndũ nĩwonagwo ta arĩ guo warĩ tũwara twa kũringa ciama, naguo wegoocaga ũũ, “Mũnjirũ ndĩ ndũ nĩnjikaragia mariũko na hiti ndĩngĩũka”.
Wĩra wothe wa mahaki wathira, na Maina maarĩkia kũhakĩka na ũndũ wa kũheo indo ciothe iria metĩtie, atuĩki makongana magathiĩ gwa ithe wao, nake agathondeka gĩathĩ mũthenya ũrĩa magacoka gwake, na akamera matikanathiĩ kuo othe.
Magĩrĩirwo gũthũũra aanake erĩ erĩ kana ana ana arĩa njamba a rũgongo o rũgongo nĩ ũndũ iguoya itingĩahotire kũmunya rũkore rũa ndamathia. Meeragwo mathiĩ na macoro, o rũgongo coro waruo nĩ getha makohererũo ngore cia ndamathia, na matikanatige mũgathĩ mũirũ ũrĩa wĩkagĩrũo mũtwe nĩ mũruithĩria wa mũciĩ.
Mũthenya ũcio nĩguo wakoragwo ũrĩ mũnene na akũũri thĩ magomanaga kuo ta ũmũthĩ gĩathĩ kĩrĩ ta kĩa rũciũ, nayo njohi ĩgakorũo ĩrĩ nduge kwa ũingĩ, o nacio ndarũa cia ng’ombe ikonganio ĩrĩ nyingĩ.
Ndarũa icio cia ng’ombe iria ciakoragwo ciũnganĩtio ng’ongo itiganĩte ciambagwo rũũĩ-inĩ rũrĩa igongoona rĩkarutĩrwo.
Ndarũa icio ciambagũo hũgũrũrũ-inĩ cia rũũĩ nginya o ndururumo-inĩ harĩa mũthaiga ũgaitwo wa kũmĩthuka. Hĩndĩ yakinya njohi ĩo ĩgaitĩrĩrũo ndarũa-inĩ icio ciothe, nake mũmĩthuki agekĩra mũthaiga ndururumo-inĩ, na thutha wa ihinda inini maĩ makaambĩrĩria kuonwo magĩthũngũyana ta megũikia ndihũ, nao andũ arĩa marĩ guoya makagwata kwĩnyuka nĩguo matikameranĩrio na njohi.
Yakiumĩria kĩongo mwĩrĩ ũyũ ũngĩ wothe ũrĩ rũũĩ thĩini-rĩ, ĩgakĩnyua njohi ĩrĩa ĩrĩ ndarũa-inĩ o ĩgĩcũthagĩrĩrio nĩ aanake arĩa njamba.
Yagwata kũnyua wega nĩ yacemagwo kuuma na thutha nĩ arĩa matetigagĩra makanyita rũkore rũmwe rũayo maaruona nyitĩro makarũgutha makoora naruo, nayo makamĩtiga o ĩkĩmĩhũrũria nginya o kũrĩa marĩkinyania nayo.
Rũciũ rũrũ rũngĩ mũthenya wa gĩathĩ hagakorũo hethetwo ndegwa nene, nao aanake magathurũo atandatũ a kũmĩtwara o ndiya-inĩ ĩrĩa yathukĩtwo ndamathia, atatũ ao makamĩnyita magũrũ ma mbere na atatũ ao makamĩnyita ma thutha, magũrũ ma mbere magatobokio ndiya-inĩ, na ĩnyitĩtwo o ro ũguo ĩkamunyũo ngore cia gĩthita-inĩ nyingĩ cia kuonganĩrĩrio na rũu rũa ndamathia nĩguo ciigane macoro mothe.
Ndegwa ĩo yarutwo rũũĩ ĩgatwarũo kĩhaaro kĩrĩa kĩgomanĩtwo nĩ akũũri thĩ othe arĩa mathurĩtwo ng’ongo-inĩ ciothe, ĩkahũrũo nĩ kĩrĩndĩ kĩu gĩothe na magũrũ o na moko o nginya rĩrĩa ĩrĩkua ĩtahutĩtio na mũtĩ kana gũtemwo na rũhiũ.
Yakua ĩkarĩo nĩ kĩrĩndĩ kĩu gĩothe wa hanini wa hanini. Maũndũ macio maathira kĩrĩndĩ kĩu nĩkĩonganaga kwa Mũthaka mũciĩ o ta mĩarahũko, nake we mwene na mũka magatonya nyũmba, maahaica ũrĩrĩ na maakoma makonana, maarĩkia mũtumia akoiga ngemi maita mũgwanja.
Ũcio nĩguo mũthia wa ituĩka. Akũũri thĩ othe magakiumagara o andũ na ya kwao, makainũka. Namo macoro marĩa mohereirũo ngore magatũũra mamenyereirũo wega o nginya hĩndĩ ĩrĩa ituĩka rĩa riika rĩngĩ rĩgakinya.


text:
Original Lyrics Here
(Sung in Gikuyu (Kikuyu))
Muturire uyu ni muritu ma Ngai baba
tondu kuri maundu meri itahotanagiria
gukenia Ngai na gukenia andu ndihotaga
na niguo andu meendire gukenio gukira Ngai
Chorus
korwo gwika wendo waku kwirutagwo ta ikinya
ingiraraga ngiiruta ikinya ndikanahitie
no ni kugia ndugu nawe na guguthingata
kaba ndugu yaku ngai ni iri na uumithio
ndanageria gwika wega na guthinga muno
nigetha ngenie Ngai na tuiguithanie na andu
matikenagio noguo moigaga ndi mwitei
ti itheru gukenia Ngai tikuo Gukenia andu
na ti itheru gutire ukenagia Ngai na andu
Yusufu onire kioneki akiira ariu a nyina
mamumenire na makimutuara thuguriine
nake ngai tondu maari ndugu akihingia kioneki
na tondu wa kwaga gwika uria mundu endaga
nigutumite ngie ndugu nene na munyumbi
na tondu………………………………………..?
nguria korwo ndatwika mwihia uunginjika atia


text:
GĨCUNJĨ GĨA IKŨMI NA ITHATHATŨ
Rũmia Ũthathaiya Ũrĩa wa Ma
Bibilia ĩrutanaga atĩa igũrũ rĩgiĩ kũhũthĩra mĩhianano?
Akristiano makoragwo na mawoni marĩkũ igũrũ rĩgiĩ thigũkũ cia kĩndini?
Ũngĩtaarĩria andũ angĩ atĩa wĩtĩkio waku ũtekũmarakaria?
1, 2. Nĩ kĩũria kĩrĩkũ wagĩrĩirũo nĩ kwĩyũria thutha wa gũtiga ndini ya maheni, na ũgwĩciria ũndũ ũcio nĩ wa bata nĩkĩ?
TA WĨCIRIE atĩ harĩ mũndũ wĩkĩrĩte maĩ marĩa mũnyuaga thumu na hitho, na nĩ ũrona andũ nĩ mekũragwo nĩ maĩ macio. Wee ũngĩka atĩa? Hatarĩ nganja, ũngĩoya ikinya na ihenya rĩa gũcaria handũ he na maĩ mega. No thutha wa gwĩka ũguo-rĩ, no ũgũtigwo na kĩũria gĩkĩ kĩa bata, ‘Hihi no ngorũo nyuĩte thumu ũcio?’
2 Ũguo no taguo ndini cia maheni ihaana. Bibilia ĩrutanaga atĩ ũthathaiya ta ũcio nĩ ũthũkĩtio nĩ morutani na mĩtugo ĩtarĩ mĩega. (2 Akorintho 6:
MĨHIANANO NA GŨTHATHAIYA MAAGUKA
3. (a) Bibilia yugaga atĩa igũrũ rĩgiĩ kũhũthĩra mĩhianano, na amwe monaga woni ũcio wa Ngai ũrĩ hinya gwĩtĩkĩra nĩkĩ? (b) Wagĩrĩirũo gwĩka atĩa na indo o ciothe wĩ nacio iria ihutanĩtie na ũthathaiya wa maheni?
3 Andũ amwe nĩ makoretwo na mĩhianano kana handũ haamũre ha kũhoera mĩciĩ kwao kwa ihinda iraya. Wee nĩ ũrĩ indo ta icio mũciĩ? Okorũo nĩguo-rĩ, no wone ta ũtarĩ ũndũ wa ndũire kana ta arĩ mahĩtia kũhoya Ngai ũtarĩ na indo ta icio. O na no ũkorũo wendete indo ta icio mũno. No Ngai nĩwe uugaga ũrĩa agĩrĩire gũthathaiyo, na Bibilia ĩrutanaga atĩ ndendaga tũhũthĩre mĩhianano. (Thama 20:
4. (a) Tũĩ atĩa atĩ nĩ wĩra wa tũhũ gũthathaiya maaguka? (b) Jehova aagiririe andũ ake matikeingĩrie ũgo-inĩ na ũragũri wa mũthemba o wothe nĩkĩ?
4 Ndini nyingĩ cia maheni o na ningĩ nĩ ikoragwo na mũtugo wa gũthathaiya maaguka. Amwe mataaneruta ma ya Bibilia meetĩkĩtie atĩ akuũ me muoyo kũndũ kũngĩ gũtoonekaga na atĩ no mateithie kana kũnyarira arĩa me muoyo. Hihi o nawe wanakorũo na kĩyo kĩingĩ ũkĩgeria kũhoreria maaguka arĩa maakuire. No o ta ũrĩa werutire thĩinĩ wa Gĩcunjĩ gĩa 6 kĩa ibuku rĩrĩ-rĩ, akuũ matithiaga na mbere gũtũũra kũndũ kũngĩ. Kwoguo kũgeria kwaranĩria nao nĩ wĩra wa tũhũ. Ndũmĩrĩri o yothe ĩrĩa yonekaga ta yumĩte kũrĩ endwa aitũ arĩa maakuire-rĩ, kĩhumo kĩayo kũna nĩ ndaimono. Nĩ ũndũ ũcio, Jehova nĩ aagiririe Aisiraeli kũgeria kwaria na akuũ kana kwĩingĩria harĩ ũgo na ũragũri wa mũthemba o wothe.
5. Ũngĩka atĩa angĩkorũo mbere nĩ ũrahũthagĩra mĩhianano kana gũthathaiya maaguka?
5 Angĩkorũo mbere nĩ ũrahũthagĩra mĩhianano kana ũgathathaiya maaguka-rĩ, ũngĩka atĩa? Thoma na wĩcirie ũhoro wa maandĩko ma Bibilia marĩa mangĩkuonia ũrĩa Ngai onaga maũndũ macio. Hoya Jehova o mũthenya igũrũ rĩgiĩ wendi waku wa kũrũmia ũthathaiya wa ma, na ũmũhoe agũteithie gwĩciria take.
AKRISTIANO A TENE MATIAKŨNGŨYAGĨRA KRISMASI
6, 7. (a) Krismasi ĩtuĩkaga nĩ ya kũririkana kĩĩ, na arũmĩrĩri a Jesu a mbere hihi nĩ maamĩkũngũyagĩra? (b) Gũkũngũĩra kwa mĩthenya ya gũciarũo kwanyitaine na kĩĩ hĩndĩ ya arutwo a Jesu a mbere?
6 Ũthathaiya witũ no ũthũkio nĩ thigũkũ iria ciendetwo nĩ andũ cia ndini ya maheni. Kwa ngerekano-rĩ, ta wĩcirie ũhoro wa Krismasi. Krismasi ĩtuĩkaga atĩ nĩ kũririkana gũciarũo kwa Jesu Kristo, na hakuhĩ ndini ciothe iria ciĩĩtaga cia Gĩkristiano nĩimĩkũngũyagĩra. No gũtirĩ ũira wa kuonania atĩ arutwo a Jesu a mbere nĩ maakũngũyagĩra thigũkũ ta ĩo. Ibuku rĩĩtagwo Sacred Origins of Profound Things riugaga ũũ: “Kwa ihinda rĩa mĩaka 200 thutha wa gũciarũo gwa Kristo-rĩ, gũtirĩ mũndũ wamenyaga rĩrĩa kũna aaciarirũo, na ti aingĩ mendaga kũmenya.”
7 O na korũo arutwo a Jesu nĩ maamenyire rĩrĩa kũna aciarirũo-rĩ, matiangĩakũngũĩire gũciarũo gwake. Nĩkĩ? Tondũ o ta ũrĩa ibuku rĩĩtagwo The World Book Encyclopedia riugĩte-rĩ, Akristiano acio a mbere “moonaga gũkũngũĩra mũthenya wa gũciarũo arĩ mũtugo wa andũ arĩa mathathayagia ngai cia maheni.” Gũkũngũĩrũo kwa mĩthenya ya gũciarũo kũrĩa tu kũgwetetwo thĩinĩ wa Bibilia nĩ kwa atongoria erĩ mataathathayagia Jehova. (Kĩambĩrĩria 40:20; Mariko 6:21) Mĩthenya ya gũciarũo ningĩ nĩ yakũngũyagĩrũo gũtĩa ngai cia maheni. Kwa ngerekano-rĩ, Mweri 24, mweri wa Gatano, Aroma nĩmakũngũyagĩra gũciarũo kwa ngai ya gĩke yetagwo Diana. Mũthenya ũrĩa warũmagĩrĩra nĩ maaririkanaga gũciarũo kwa ngai-riũa, Apollo. Kwoguo gũkũngũĩra mĩthenya ya gũciarũo kwanyitaine na ũthathaiya wa ngai cia maheni, no ti Ũkristiano.
8. Taarĩria ũrĩa gũkũngũĩra mũthenya wa gũciarũo gũkuruhanĩte na wĩtĩkio wa maũndũ matarĩ ho.
8 Harĩ gĩtũmi kĩngĩ kĩngĩatũmire Akristiano a mbere matigakũngũĩre gũciarũo kwa Jesu. Arutwo ake nĩ maamenyaga atĩ gũkũngũĩra mĩthenya ya gũciarũo nĩ kwahutanĩtie na wĩtĩkio wa maũndũ matarĩ ho. Kwa ngerekano-rĩ, Agiriki na Aroma aingĩ a tene meetĩkĩtie atĩ he roho wokaga harĩ o mũndũ agĩciarũo na ũkamũgitĩra ũtũũro-inĩ wake wothe. Ibuku rĩĩtagwo The Lore of Birthdays riugaga ũũ: “Roho ũcio warĩ na ũkuruhanu wĩ na kĩriga hamwe na ngai ĩrĩa yaciarirũo mũthenya ũrĩa mũndũ ũcio aciarũo.” Hatarĩ nganja Jehova ndangĩakenirio nĩ thigũkũ o yothe ĩngĩkuruhania Jesu na wĩtĩkio wa maũndũ matarĩ ho. (Isaia 65:11, 12) Nĩ ũndũ ũcio-rĩ, Krismasi yatuĩkire atĩa thigũkũ ya gũkũngũĩrwo nĩ andũ aingĩ ũguo?
KĨHUMO GĨA KRISMASI
9. Dicemba 25 yokire gũtuĩka atĩa mũthenya wa gũkũngũĩra gũciarũo kwa Jesu?
9 Mĩaka magana maingĩ thutha wa gũkua kwa Jesu nĩrĩo andũ maambĩrĩirie gũkũngũĩra gũciarũo gwake Dicemba 25. No mũthenya ũcio tiguo Jesu aaciarirũo, tondũ kuonekaga aaciarirũo Okutomba. * Kwoguo Dicemba 25 yathuurirũo nĩkĩ? Andũ amwe arĩa thutha-inĩ meĩtire Akristiano, hihi “meendaga mũthenya ũcio ũringane na thigũkũ ya ngai ya maheni ya Aroma ya gũkũngũĩra ‘gũciarũo kwa riũa rĩrĩa rĩtahootagwo.’ ” (The New Encyclopædia Britannica) Hĩndĩ ya heho rĩrĩa riũa rĩonekaga ta rĩtarĩ na hinya-rĩ, athathaiya a ngai cia maheni nĩmaarutaga magongona nĩgetha riũa rĩrĩa rĩamaheaga ũrugarĩ na ũtheri, rĩcoke kuuma ng’endo cia rĩo cia kũraya. Gweciragĩrio atĩ Dicemba 25 nĩrĩo riũa rĩambagĩrĩria rũgendo rwa gũcoka. Makĩgeria kũgarũra athathaiya a ngai cia maheni-rĩ, atongoria a ndini moire mũthenya wa thigũkũ ĩo na makĩgeria gũtũma woneke ta arĩ wa “Gĩkristiano.” *
10. Andũ amwe hĩndĩ ya tene maagaga gũkũngũĩra Krismasi nĩkĩ?
10 Kwa ihinda rĩa mĩaka mĩingĩ andũ nĩmakoretwo makĩmenya kĩhumo gĩa Krismasi nĩ ũthathaiya wa ngai cia maheni. Tondũ kĩhumo kĩayo gĩtiumanĩte na maandĩko-rĩ, Krismasi nĩyagirĩtio Ngeretha na mabũrũri-inĩ mamwe ma Amerika marĩa maathagwo nĩ Ngeretha mĩaka-inĩ ya 1600. Mũndũ o wothe ũtangĩathire wĩra mũthenya wa Krismasi nĩ aarutaga irĩhi. No rĩrĩ, mĩtugo ya tene ĩgĩcoka, na ĩngĩ mĩerũ ĩkĩongererũo. Krismasi o rĩngĩ ĩgĩtuĩka thigũkũ nene na noguo ĩtariĩ kũndũ kũingĩ nginya ũmũthĩ. No nĩ ũndũ wa ũkuruhanu wa Krismasi na ũthathaiya wa maheni-rĩ, arĩa mendaga gũkenia Ngai matimĩkũngũyagĩra, kana o na thigũkũ ĩngĩ yumanĩte na ũthathaiya wa ngai cia maheni. *
KĨHUMO GĨA THIGŨKŨ NĨ KĨA BATA?
11. Andũ amwe makũngũyagĩra thigũkũ nĩkĩ, no nĩ ũndũ ũrĩkũ ithuĩ twagĩrĩirũo kũrũmbũiya mũno?
11 Andũ amwe nĩmetĩkagĩra atĩ thigũkũ ta Krismasi cioimanire na ũthathaiya wa ngai cia maheni no mationaga arĩ ũũru gũcikũngũĩra. Ningĩ-rĩ, andũ aingĩ matikoragwo magĩĩciria ũhoro wa ũthathaiya wa maheni rĩrĩa marakũngũĩra thigũkũ. Thigũkũ icio ningĩ nĩ iheaga famĩlĩ mweke wa gũkorũo hamwe. Wee nĩguo wonaga? Akorũo nĩguo-rĩ, kwahoteka kwenda famĩlĩ nĩkuo gũtũmaga kũrũmia ũthathaiya wa ma gũkũritũhĩre, no ti kwenda ndini ya maheni. Gĩa na ma atĩ Jehova, ũrĩa waambĩrĩirie famĩlĩ, nĩendaga ũgĩe na ngwatanĩro njega na andũ anyu. (Aefeso 3:
12. Heana ngerekano ya kuonania gĩtũmi gĩa gwĩthema mĩtugo na ikũngũĩro iria cioetwo kuuma kũndũ kwĩ na gĩko.
12 No gũkorũo wonaga atĩ kĩhumo gĩa thigũkũ ta gĩtarĩ ũndũ kiũgĩte harĩ ũrĩa ikũngũyagĩrũo ũmũthĩ. Hihi kĩhumo gĩa thigũkũ nĩ kĩa bata? Ĩĩ! Kwa ngerekano-rĩ, ta wĩcirie korũo wona theremende ĩgwĩte mũtaro-inĩ wa gĩko. No woe theremende ĩo ũmĩrĩe? Aca ndũngĩoya! Theremende ĩo ĩna gĩko. Thigũkũ ciahota kuoneka ta irĩ njega o ta theremende ĩo, no cioetwo kuuma handũ he na gĩko. Nĩgetha tũrũmie ũthathaiya wa ma-rĩ, tũbataire gũkorũo na mawoni ta ma mũnabii Isaia ũrĩa werire athathaiya a ma ũũ: “Menyai mũhutie kĩndũ gĩĩ thahu.”
IKARANIA NA ANDŨ NA ŨŨGĨ
13. Nĩ magerio marĩkũ ũngĩcemania namo waga gũkũngũĩra thigũkũ?
13 Rĩrĩa wathuura kwaga gũkũngũĩra thigũkũ-rĩ, wahota gũcemania na magerio. Kwa ngerekano-rĩ, andũ arĩa mũrutaga wĩra nao mahota kũrigwo kĩrĩa kĩgiragia ũnyitanĩre nao maũndũ-inĩ ma thigũkũ wĩra-inĩ. Ũngĩka atĩa ũngĩheo kĩheo gĩa Krismasi? No akorũo arĩ mahĩtia gũkĩamũkĩra? Ĩ angĩkorũo mũtirĩ a wĩtĩkio ũmwe na mũthuri kana mũtumia waku? Ũngĩka atĩa nĩgetha ciana ciaku itigecokie nĩ ũndũ wa kwaga gũkũngũĩra thigũkũ?
14, 15. Ũngĩka atĩa ũngĩgeithio na ngeithi cia thigũkũ kana mũndũ ende gũkũhe kĩheo?
14 Nĩ hekũbatara ũũgĩ nĩguo ũmenye wega ũrĩa ũngĩka o hĩndĩ o hĩndĩ. Ũngĩgeithio na kũu njĩra-inĩ na ngeithi cia thigũkũ-rĩ, no ũcokie tu na njĩra ya ũũgĩ. No ta tua ũrĩa wakũgeithia nĩ mũndũ muonanaga kaingĩ kana mũrutaga wĩra nake. Hĩndĩ ĩo no wĩcirie gũtaarĩria makĩria. Hĩndĩ ciothe ririkana kũhũthĩra ũũgĩ. Bibilia ĩtũtaaraga ũũ: “Mũkĩaria-rĩ, aragiai hingo ciothe na mĩario o ĩrĩa ĩrĩ na Wega wa Ngai, ĩtuĩke ta ĩĩkĩrĩtwo cumbĩ, nĩ getha mũmenyage ũrĩa mũngĩcokagĩria mũndũ o mũndũ ũhoro o ũrĩa ekũmũũria.” (Akolosai 4:6) Menyerera ndũkae kwagĩra andũ arĩa angĩ gĩtĩo. Ithenya rĩa ũguo-rĩ, taarĩria na ũũgĩ itua rĩaku. Taarĩria wega atĩ ndũthũire kũheana iheo kana gũkenanĩra na andũ, no wendaga gwĩka ũguo hĩndĩ ĩngĩ ngũrani na ĩo.
15 Ĩ mũndũ angĩkorũo arenda gũkũhe kĩheo? Kaingĩ gũkũringana na itũmi mwanya mwanya. Ũrĩa ũrakũhe ahota gũkwĩra ũũ: “Nĩnjũĩ atĩ ndũkũngũyagĩra thigũkũ. No nĩngwenda gũkũhe kĩheo gĩkĩ.” Wahota gũtua atĩ kwamũkĩra kĩheo kĩu wĩrĩtwo ũguo ti ũndũ ũmwe na gũkũngũĩra thigũkũ ĩo. No ningĩ angĩkorũo mũkũhei ndoĩ wĩtĩkio waku-rĩ, no ũmwĩre atĩ ndũkũngũyagĩra thigũkũ ĩo. Ũndũ ũcio no ũgũteithie gũtaarĩria kĩrĩa gĩgũtũma wamũkĩre kĩheo no wee wage kũheana hĩndĩ ĩo. No wahota gũkorũo ũrĩ ũndũ wa ũũgĩ kwaga gwĩtĩkĩra kĩheo, angĩkorũo kĩraheanwo kuonania atĩ ndũrũmagia wĩtĩkio waku, kana atĩ no ũũtiganĩrie no ũndũ tu wa kĩheo.
Ĩ ANGĨKORŨO NĨ ANDŨ A FAMĨLĨ?
16. Ũngĩhũthĩra ũũgĩ atĩa harĩ maũndũ marĩa makonainie na thigũkũ?
16 Ũngĩka atĩa angĩkorũo mũtirĩ a wĩtĩkio ũmwe na andũ a famĩlĩ yanyu? O na rĩo hũthĩra ũũgĩ. Hatirĩ bata wa gũtindanĩra na mĩtugo o yothe na thigũkũ iria ciothe andũ anyu mathuura gũkũngũĩra. Ithenya rĩa ũguo-rĩ, wagĩrĩirũo nĩ ũtĩe mawoni mao, o ũrĩa ũngĩenda o nao matĩe maku. (Mathayo 7:
17. Ũngĩteithia ciana ciaku atĩa itigecokie nĩ kuona iria ingĩ igĩkũngũĩra thigũkũ?
17 Ũngĩka atĩa nĩgetha ciana ciaku itigecokie nĩ ũndũ wa kwaga gũkũngũĩra thigũkũ iria ireganĩte na Maandĩko? Kaingĩ gũkũringana na ũrĩa wĩkaga mahinda marĩa mangĩ ma mwaka. Aciari amwe mabangaga mahinda ma kũhe ciana ciao iheo. Kĩheo kĩmwe kĩa bata mũno ũngĩhe ciana ciaku nĩ mahinda maku na gũcionia wendo.
WĨMENYERIE ŨTHATHAIYA WA MA
18. Gũthiĩ mĩcemanio ya Gĩkristiano kũngĩgũteithia atĩa kũrũmia ũthathaiya wa ma?
18 Nĩguo ũkenie Ngai-rĩ, no mũhaka ũregane na ũthathaiya wa maheni na ũrũmie ũthathaiya wa ma. Nĩ maũndũ marĩkũ mangĩgũteithia gwĩka ũguo? Bibilia yugaga ũũ: “Nĩtwĩciragiei ũrĩa tũngĩarahũranaga o mũndũ na ũrĩa ũngĩ, nĩ getha twendanage, na twĩkage ciĩko njega; ningĩ tũtigatige kũũnganaga hamwe, ta ũrĩa andũ amwe mamenyerete gwĩkaga, no kaba tũhatanagĩrĩrie; na twĩkage ũguo o makĩria tondũ wa ũrĩa mũkuona atĩ Mũthenya ũcio nĩũrakuhĩhĩria.” (Ahibirania 10:
19. Kwĩra andũ arĩa angĩ maũndũ marĩa wĩrutĩte kuuma Bibilia-inĩ nĩ kwa bata nĩkĩ?
19 Njĩra ĩngĩ ũngĩrũmia ũthathaiya wa ma nayo nĩ kwĩra arĩa angĩ maũndũ marĩa wĩrutĩte kuuma Bibilia-inĩ ũgĩteithio nĩ Aira a Jehova. Andũ aingĩ nĩ ‘maracakaya na makarĩra’ nĩ ũndũ wa ũũru ũrĩa ũrekĩka thĩinĩ wa thĩ ũmũthĩ. (Ezekieli 9:4) Nĩ ũhũthũ nĩ ũĩ andũ amwe maracakaya na kũrĩra. Githĩ to ũmeere ũhoro wa kĩĩrĩgĩrĩro gĩaku kĩa Bibilia kĩa mahinda mokĩte? Wanyitanĩra na Akristiano a ma na wĩre arĩa angĩ ma cia magegania cia Bibilia iria wĩrutĩte-rĩ, nĩ ũkuona atĩ kwĩrirĩria mĩtugo ya ũthathaiya wa maheni o guothe kũngĩkorũo gũtigarĩte ngoro-inĩ yaku, gũgũthiĩ gũthirĩte. Gĩa na ma atĩ nĩ ũgũkena mũno na wone irathimo nyingĩ warũmia ũthathaiya wa ma.
^ kib. 9 Gĩkũngũĩro gĩa “Saturnalia” o nakĩo nĩ kĩahũthĩkire harĩ gũthuura Dicemba 25. Gĩkũngũĩro kĩu gĩa gũtĩa ngai ya ũrĩmi ya Aroma gĩakũngũyagĩrũo Dicemba 17-
^ kib. 10 Ha ũhoro makĩria wĩgiĩ ũrĩa Akristiano a ma monaga thigũkũ iria ciendetwo nĩ andũ-rĩ, rora Ũhoro Muongerere karatathi ka 222-223.


text:
GĨCUNJĨ GĨA IKŨMI NA ITHATŨ
Kuona Muoyo ta Ũrĩa Ngai Awonaga
Ngai onaga muoyo atĩa?
Ngai onaga kũruta nda atĩa?
Tuonanagia atĩa atĩ nĩ tũtĩĩte muoyo?
1. Nũũ wombire indo ciothe irĩ muoyo?
MŨNABII Jeremia oigire ũũ: “Jehova nĩwe Ngai ũrĩa wa ma; ningĩ nĩwe Ngai ũrĩa wĩ muoyo.” (Jeremia 10:10) Ningĩ-rĩ, Jehova Ngai nĩwe Mũũmbi wa indo ciothe irĩ muoyo. Ciũmbe cia roho kũu matu-inĩ ciamwĩrire ũũ: “Nĩwe wombire indo ciothe, na kwenda gwaku nĩkuo gwatũmire igĩe na ciũmbĩke.” (Kũguũrĩrio 4:
2. Ngai ekaga atĩa nĩguo atũtũũrie muoyo?
2 Jehova ningĩ nĩwe ũtũtũũragia muoyo. (Atũmwo 17:28) Nĩwe ũtũheaga irio iria tũrĩaga, maĩ marĩa tũnyuaga, rĩera rĩrĩa tũhuhagia, na mĩgũnda ĩrĩa tũikaraga. (Atũmwo 14:
KUONANIA NĨ TŨTĨĨTE MUOYO
3. Ngai oonire kũũragwo kwa Habili atĩa?
3 Ngai endaga tũtĩe muoyo witũ na wa andũ arĩa angĩ. Kwa ngerekano-rĩ, hĩndĩ ya Adamu na Hawa, mũrũ wao Kaini nĩ aarakarĩire mũno Habili mũrũ wa nyina ũrĩa mũnini. Jehova nĩ aaheire Kaini mũkaana atĩ marakara make nĩ mekũmũingĩria mehia-inĩ maritũ. Kaini ndaathikĩrĩirie mũkaana ũcio. “Agĩũkĩrĩra Habili mũrũ wa nyina, akĩmũũraga.” (Kĩambĩrĩria 4:
4. Thĩinĩ wa Watho wa Musa-rĩ, Ngai oonanirie atĩa woni ũrĩa wagĩrĩire wĩgiĩ muoyo?
4 Hakuhĩ mĩaka 2,400 thutha ũcio-rĩ, Jehova nĩ aaheire Aisiraeli mawatho ma kũmateithia kũmũtungatĩra na njĩra ĩrĩa yagĩrĩire. Tondũ mawatho macio maaheanirũo kũgerera kũrĩ mũnabii Musa-rĩ, rĩmwe na rĩmwe nĩ metagwo Watho wa Musa. Ũmwe wa watho ũcio woigĩte ũũ: “Ndũkanoragane.” (Gũcokerithia Maathani 5:
5. Twagĩrĩirũo tuone kũruta nda atĩa?
5 Ĩ naguo muoyo wa kaana gatarĩ gaciare? Kũringana na Watho wa Musa-rĩ, kũũraga mwana arĩ nda ya nyina kwarĩ mahĩtia. O na muoyo ta ũcio nĩ wa bata mũno harĩ Jehova. (Thama 21:
6. Nĩ ũndũ kĩ tũtiagĩrĩirũo kũmena mũndũ ũrĩa ũngĩ?
6 Gũtĩa muoyo nĩ hamwe na gũkorũo na mawoni magĩrĩire kwerekera andũ arĩa angĩ. Bibilia yugaga ũũ: “Mũndũ o wothe ũthũire mũrũ wa ithe nĩ mũũragani, na inyuĩ nĩmũũĩ atĩ gũtirĩ mũũragani ũtũirie muoyo wa tene na tene thĩinĩ wake.” (1 Johana 3:
7. Nĩ mĩtugo ta ĩrĩkũ ũguo yonanagia kwagĩra muoyo gĩtĩo?
7 Ĩ nakuo gũtĩa muoyo witũ ithuĩ? Andũ kaingĩ matiendaga gũkua, no amwe nĩmathakaga na gĩkuũ no ũndũ wa gwĩkenia tu. Kwa ngerekano-rĩ, andũ aingĩ nĩmanyuaga thigara, bangi, mbakĩ, makarĩa mĩraa, kana magekenia na ndawa cia gũtũma marĩo. Indo ta icio nĩ ithũkagia mwĩrĩ na kaingĩ ikooraga mũndũ. Mũndũ ũmenyerete kũhũthagĩra indo ta icio ndonaga muoyo ũrĩ mũtheru. Mĩtugo ĩyo ĩkĩraga mũndũ gĩko mbere ya Ngai. (Aroma 6:
8. Twagĩrĩirũo kũririkana bata wa kwĩmenyerera nĩkĩ?
8 Okorũo nĩtũtĩĩte muoyo-rĩ, hingo ciothe nĩ tũrĩririkanaga bata wa kwĩmenyerera. Tũtikwĩrekereria kana kwĩingĩria ũgwati-inĩ no ũndũ wa gwĩkenia tu kana mwago. Nĩtũgwĩthema gũtwarithia ngari kana mĩithikiri ũũru, na mathako mangĩrehe ngero. (Thaburi 11:5) Watho wa Ngai harĩ Aisiraeli a tene woigĩte ũũ: “Hĩndĩ ĩrĩa ũngĩaka nyũmba njerũ [njaraganu igũrũ], nĩũkamĩĩkĩra rũirigo mĩena-inĩ guothe igũrũ rĩayo, nĩ getha mũndũ o na ũrĩkũ angĩgũa, oimĩte kuo hihi, ndũgatũme andũ a nyũmba yaku macokererũo nĩ thakame nĩ ũndũ wa ũhoro ũcio.” (Gũcokerithia Maathani 22:8) Kũringana na watho ũcio-rĩ, wagĩrĩirũo kũiga nyũmba yaku na njĩra njega nĩgetha hatigakorũo na kĩndũ kĩngĩhĩngĩca mũndũ, agwe, na agurario ũũru. Akorũo nĩ ũrĩ ngari kana mũithikiri-rĩ, tigĩrĩra atĩ itingĩgera mũndũ ngero. Ndũkareke mũciĩ waku, ngari, kana mũithikiri ikorũo irĩ ũgwati harĩ wee kana andũ angĩ.
9. Okorũo nĩ tũheete muoyo gĩtĩo-rĩ, nĩ atĩa tũtarĩĩkaga nyamũ?
9 Ĩ naguo muoyo wa nyamũ? O naguo nĩ mũtheru harĩ Mũũmbi. Ngai nĩetĩkĩrĩtie andũ morage nyamũ nĩ ũndũ wa irio na nguo, kana kũgitĩra andũ kuuma kũrĩ ũgwati. (Kĩambĩrĩria 3:
KUONANIA NĨ TŨTĨĨTE THAKAME
10. Ngai onanĩtie atĩa atĩ muoyo na thakame nĩ ikuruhanĩte?
10 Thutha wa Kaini kũũraga Habili mũrũ wa nyina-rĩ, Jehova eerire Kaini ũũ: “Mũgambo wa thakame ya mũrũ wa nyũkwa nĩũrangaĩra uumĩte thĩ.” (Kĩambĩrĩria 4:
11. Ngai agirĩtie thakame ĩhũthĩrũo na njĩra ĩrĩkũ kuuma o hĩndĩ ya Nuhu?
11 Tuonanagia nĩ tũtĩĩte thakame rĩrĩa twaga kũmĩrĩa. Thĩinĩ wa Watho ũrĩa Jehova aaheete Aisiraeli-rĩ, aathanĩte ũũ: “Na rĩrĩ, mũndũ o na ũrĩkũ . . . ũkanyita nyamũ ya magũrũ mana, kana ĩrĩa yũmbũkaga ya mũthemba ũrĩa ũngĩrĩo akĩguĩma-rĩ, nĩ gũita agaita thakame yayo thĩ, acoke amĩthike na tĩri. . . . Nderire ciana cia Isiraeli atĩrĩ, Mũtikanarĩe thakame ya mũthemba o na ũrĩkũ wa nyamũ.” (Maũndũ ma Alawii 17:
12. Nĩ watho ũrĩkũ wĩgiĩ thakame waheanirũo nĩ roho mũtheru kũrĩ Akristiano a mbere na no ũhũthĩkaga nginya ũmũthĩ?
12 Akristiano marĩ rungu rwa watho o ta ũcio. Atũmwo na athuri arĩa maatongoragia gatagatĩ-inĩ ka arũmĩrĩri a Jesu thutha wake gũkua-rĩ, nĩ moonganire hamwe nĩgetha matue nĩ maathani marĩkũ Akristiano othe maagĩrĩirũo nĩ kũrũmĩrĩra. Magĩtua ũũ: “Roho mũtheru, o na ithuĩ, nĩtuonete arĩ wega tũtikamũigĩrĩre mũrigo ũkĩrĩte maũndũ maya matangĩtigĩka; namo nĩ maya, atĩ mũthemage kĩndũ kĩrĩa gĩothe kĩhakĩirũo mĩhianano, na thakame, na nyama cia nyamũ iria ciitĩtwo [itarutĩtwo thakame], o na ũtharia.” (Atũmwo 15:
13. Heana ngerekano ya kuonania atĩ watho wa gwĩthema thakame nĩ ũgirĩtie gwĩkĩrũo thakame mĩkiha-inĩ.
13 Hihi watho ũcio wa gwĩthema thakame nĩ ũgirĩtie gwĩkĩrũo thakame mĩkiha-inĩ? Ĩĩ. Kwa ngerekano-rĩ: Tawĩcirie korũo ndagĩtarĩ akwĩra ndũgacoke kũnyua njohi. Ũguo hihi nĩ kuuga atĩ ndwagĩrĩirũo nĩ kũnyua njohi no no wĩkĩrũo yo mĩkiha-inĩ? Aca! No taguo, gwĩthema thakame kuugĩte atĩ tũtikamĩĩkĩre thĩinĩ wa mwĩrĩ witũ na njĩra o na ĩrĩkũ. Kwoguo watho wa gwĩthema thakame uugĩte atĩ tũtingĩtĩkĩria mũndũ o naũ atwĩkĩre thakame mĩkiha-inĩ.
14, 15. Mandagĩtarĩ mangiuga atĩ no nginya Mũkristiano ekĩrũo thakame-rĩ, angĩĩka atĩa, na nĩkĩ?
14 Ĩ angĩkorũo Mũkristiano nĩ agurarĩtio ũũru kana nĩarabatara gũthĩnjwo? Ĩ mandagĩtarĩ mangiuga no nginya ekĩrũo thakame na akorũo ti ũguo nĩ egũkua? Nĩ ma Mũkristiano ũcio ndangĩenda gũkua. Nĩ getha ahonokie muoyo wa bata ũrĩa aheetwo nĩ Ngai-rĩ, no etĩkĩre ũrigitani wa mĩthemba ĩngĩ ĩrĩa ĩtahũthagĩra thakame. Nĩ ũndũ ũcio-rĩ, no ethe ũrigitani ta ũcio akorũo nĩ ũkuoneka, na no etĩkĩre indo ingĩ ihũthagĩrũo handũ-inĩ ha thakame.
15 Hihi Mũkristiano no oine watho wa Ngai no getha tu aikaikare muoyo thĩinĩ wa mũtabarĩre ũyũ wa maũndũ? Jesu oigire ũũ: “Mũndũ ũrĩa wendaga gũtũũria muoyo wake, ũcio nĩ kũũrũo akorũo nĩguo; na ũrĩa ũkorũo nĩ muoyo wake nĩ ũndũ wakwa, ũcio nĩakaũtũũria.” (Mathayo 16:25) Tũtiendaga gũkua. No tũngiuna watho wa Ngai atĩ nĩguo tũhonokie muoyo ũyũ twĩ naguo-rĩ, tũngĩkorũo ũgwati-inĩ wa kũũrũo nĩ muoyo wa tene na tene. Kwoguo nĩ wega twĩhoke kĩhooto kĩa watho wa Ngai, tũrĩ na ma atĩ o na tũngĩkua nĩ ũndũ wa gĩtũmi o gĩothe-rĩ, Mũtũhei-Muoyo nĩ agaatũririkana hĩndĩ ya iriũkĩro na atũcokerie kĩheo kĩu kĩa goro kĩa muoyo.
16. Ndungata cia Ngai ituĩte itua rĩrĩkũ igũrũ rĩgiĩ thakame?
16 Ũmũthĩ-rĩ, ndungata njĩhokeku cia Ngai nĩ ituĩte itua rĩa kũrũmia watho wa Ngai wĩgiĩ thakame. Matingĩmĩrĩa na njĩra o yothe kana mamĩhũthĩre atĩ nĩguo mahonie mũrimũ. * Me na ma atĩ Ngai ũrĩa wombire thakame nĩ oĩ nĩ kĩĩ kĩega nao. Wee nĩwĩtĩkĩtie atĩ nĩ oĩ?
ŨHŨTHĨRI WA THAKAME ŨRĨA TU WAGĨRĨIRE
17. Thĩinĩ wa Isiraeli ya tene-rĩ, nĩ ũhũthĩri ũrĩkũ tu ũmwe wa thakame wetĩkĩrĩtio?
17 Watho wa Musa watĩtĩrithĩtie ũhũthĩri o ũmwe tu wa thakame. Ha ũhoro wa ũrĩa Aisiraeli a tene maagĩrĩirũo gũthathaiya-rĩ, Jehova aathanĩte ũũ: “Muoyo wa mwĩrĩ wĩ thĩinĩ wa thakame; na nĩyo ndĩmũheete ĩigagwo kĩgongona-inĩ ya kũhorohagĩria mĩoyo yanyu; nĩ gũkorũo thakame nĩyo ĩhorohanagĩria.” (Maũndũ ma Alawii 17:11) Rĩrĩa Aisiraeli mehia-rĩ, nĩ mangĩoheirũo mehia mao maaruta igongona rĩa nyamũ, na thakame ĩmwe ya nyamũ ĩyo ĩitĩrĩrio kĩgongona-inĩ kĩarĩ thĩinĩ wa gĩikaro [kana hema], na kĩrĩa thutha-inĩ kĩarĩ thĩinĩ wa hekarũ ya Ngai. Ũhũthĩri ũrĩa tu wagĩrĩire wa thakame warĩ o thĩinĩ wa magongona ta macio.
18. Tũngĩona ũguni na irathimo irĩkũ nĩ ũndũ wa thakame ĩrĩa yaitirũo ya Jesu?
18 Akristiano a ma matirĩ rungu rwa Watho wa Musa na kwoguo matirutaga magongona ma nyamũ na gũita thakame ya nyamũ kĩgongona-inĩ. (Ahibirania 10:1) No rĩrĩ, kũhũthĩra thakame kĩgongona-inĩ hĩndĩ ya matukũ ma Isiraeli ya tene kwarĩ kĩonania kĩa igongona rĩa bata rĩa Mũrũ wa Ngai, Jesu Kristo. O ta ũrĩa twerutire thĩinĩ wa Gĩcunjĩ gĩa 5 kĩa ibuku rĩrĩ-rĩ, Jesu aarutire muoyo wake wa ũmũndũ nĩ ũndũ witũ na njĩra ya kũreka thakame yake ĩitwo ta igongona. Agĩcoka akĩambata igũrũ na akĩneana thogora wa thakame yake kũrĩ Ngai ihinda rĩmwe rĩa kũigana. (Ahibirania 9:
19. Twagĩrĩirũo nĩ gwĩka atĩa nĩguo ‘tũtigacokererũo nĩ thakame ya mũndũ o wothe’?
19 Nĩtwagĩrĩirũo gũcokeria Jehova Ngai ngatho mũno nĩ ũndũ wa gũtũhe na wendo kĩheo kĩa muoyo! Na githĩ ũndũ ũcio ndwagĩrĩirũo gũtũma twĩre andũ arĩa angĩ ũrĩa mangĩona muoyo wa tene na tene kũgerera wĩtĩkio thĩinĩ wa igongona rĩa Jesu? Tũngĩkorũo nĩtũrũmbũyagia muoyo wa andũ arĩa angĩ o ta ũrĩa Ngai ekaga-rĩ, nĩtũrĩĩraga andũ arĩa angĩ ũhoro ũcio twĩ na wendi na kĩyo kĩnene. (Ezekieli 3:
^ kib. 16 Ũngĩenda ũhoro makĩria wĩgiĩ njĩra ingĩ cia ũrigitani itahũthagĩra thakame-rĩ, rora kabuku getagwo Damu Yaweza Kuokoaje Uhai Wako? karatathi ga 13-


text:
Jehova nĩ Ngai wa Mũbango
“Ngai ti Ngai wa ngũĩ, no nĩ wa thayũ.”
1, 2. (a) Nũ waambire kũũmbwo, na Jehova aamũhũthĩrire atĩa? (b) Nĩ kĩĩ kĩonanagia atĩ araika nĩ mabangĩtwo?
JEHOVA, Mũũmbi wa igũrũ na thĩ, ekaga maũndũ na njĩra ya mũbango. Aambire kũũmba Mũriũ wake wa mũmwe. Mũriũ ũcio etagwo “Ũhoro” tondũ nĩwe mwaria ũrĩa mũnene wa Ngai. Ũhoro akoretwo agĩtungatĩra Jehova mĩaka mĩingĩ, tondũ Bibilia yugaga ũũ: “O kĩambĩrĩria-rĩ, Ũhoro warĩ o kuo, naguo Ũhoro watũire o harĩ Ngai.” Ningĩ twĩragwo atĩ: “Indo ciothe ikĩgĩa ciagĩire na ũndũ wake, na kĩndũ o gĩothe kĩrĩa kĩgĩĩte, gũtirĩ kĩagĩire we atarĩ ho, o na kĩmwe.” Makĩria ma mĩaka 2,000 mĩhĩtũku, Ngai nĩ aatũmire Ũhoro gũkũ thĩ arĩ ta mũndũ mũkinyanĩru, nĩwe Jesu Kristo. Arĩ gũkũ thĩ nĩ aahingirie wendi wa Ithe arĩ na wĩhokeku.—Joh. 1:1-3, 14.
2 Atanoka gũkũ thĩ, Jesu aatungatagĩra Ngai arĩ na wĩhokeku ‘akamũteithĩrĩria gũthondeka maũndũ.’ (Thim. 8:30, The Holy Bible in Gĩkũyũ Language) Kũgerera Mũriũ ũcio wake, Jehova nĩ ombire ciũmbe cia kĩĩroho milioni nyingĩ kũrĩa igũrũ. (Kol. 1:16) Ĩkĩaria ũhoro wa araika acio, Bibilia ĩtwĩraga ũũ: “Nake [Jehova] aatungatagĩrũo nĩ ndungata ngiri maita ngiri, na andũ ngiri ikũmi maita ngiri ikũmi makarũgama mbere yake.” (Dan. 7:10) Bibilia yugaga atĩ ciũmbe icio cia Jehova cia kĩĩroho ikoragwo ibangĩtwo wega ta “mbũtũ cia ita.”—Thab. 103:21.
3. Njata ikoragwo irĩ nyingĩ na gĩkĩro kĩrĩkũ, na ikoragwo ibangĩtwo atĩa?
3 Ĩ nacio njata nyingĩ mũno na indo ingĩ iria Ngai ombire kũrĩa igũrũ? Ĩkĩaria ũhoro wa ũthuthuria wa ica ikuhĩ wĩgiĩ njata, ngathĩti ĩmwe ĩtagwo Chronicle, ya Texas, yoigire atĩ gũkoragwo na njata bilioni nyingĩ kana maita matatũ ma ũrĩa athomi a sayanisi maroĩ hau kabere. Njata icio ikoragwo ibangĩtwo na tũkundi, na o gakundi gakoragwo na bilioni kana o na tirilioni nyingĩ cia njata. Natuo tũkundi tũu twa njata tũgacoka tũkabangwo na ikundi ingĩ nenanene.
4. Nĩ kĩĩ gĩtũmaga twĩtĩkie atĩ Ngai nĩ abangĩte ndungata ciake gũkũ thĩ?
4 O ta ciũmbe cia kĩĩroho kũrĩa igũrũ, indo iria ikoragwo matu-inĩ ibangĩtwo na njĩra ya magegania. (Isa. 40:26) Nĩ ũndũ ũcio, no twĩtĩkie atĩ Jehova nĩ akoragwo abangĩte ndungata ciake gũkũ thĩ. Endaga ikoragwo na mũbango, na ũndũ ũcio nĩ wa bata tondũ nĩ aciheete wĩra wa bata mũno. Ũtungata wa wĩhokeku wa ndungata ciake cia tene na cia mahinda maya, nĩ ũira mũnene wa atĩ Jehova akoragwo hamwe nacio, na atĩ we “ti Ngai wa ngũĩ, no nĩ wa thayũ.”—Thoma 1 Akorintho 14:33, 40.
ITHONDEKA RĨA JEHOVA MAHINDA-INĨ MA TENE
5. Mũbango wa Ngai wa andũ kũiyũria thĩ wathararirio atĩa?
5 Ngai arĩkia kũũmba andũ a mbere, aamerire ũũ: “Ciarai mũno, mũthegee, mũiyũre thĩ, na mũmĩtorie; ningĩ mwathage ciũngũyũ cia iria, na nyamũ iria irĩ njoya cia rĩera-inĩ, o na nyamũ o yothe ĩrĩa ĩthiangaga thĩ.” (Kĩam. 1:28) Andũ maarĩ mongerereke na njĩra ya mũbango matheremie Paradiso nginya maiyũre thĩinĩ wa thĩ yothe. Mũbango ũcio wa Ngai nĩ waambire gũtharara kwa ihinda nĩ ũndũ wa ũremi wa Adamu na Hawa. (Kĩam. 3:1-6) Thutha wa ihinda “Jehova akĩona atĩ ũũru wa andũ warĩ mũingĩ mũno gũkũ thĩ, namo methugunda mothe ma meciria ma ngoro ciao maarĩ o moru hĩndĩ ciothe.” Tondũ wa ũguo, ‘gũkũ thĩ gũgĩkorũo gwĩ kũũru gũkĩonwo nĩ Ngai, na ningĩ kwaiyũrĩtwo nĩ maũndũ ma ũhinya.’ Nĩ ũndũ ũcio, Ngai agĩtua itua rĩa kũrehe mũiyũro wa maĩ nĩguo aniine andũ arĩa aaganu.—Kĩam. 6: 5, 11-13, 17.
6, 7. (a) Nĩ kĩĩ gĩatũmire Nuhu eetĩkĩrĩke nĩ Jehova? (Rora mbica kĩambĩrĩria-inĩ gĩa gĩcunjĩ gĩkĩ.) (b) Gwathire atĩa harĩ arĩa othe maarĩ aremi hĩndĩ ya Nuhu?
6 O na kũrĩ ũguo, ‘Nuhu nĩ eetĩkĩrĩkire’ nĩ Jehova tondũ “aarĩ mũndũ mũthingu,” wonekete arĩ “mũkinyanĩru mariika-inĩ ma ihinda rĩu rĩake.” Tondũ ‘Nuhu aarĩ mũthiritũ wa Ngai,’ Jehova nĩ aamwathire ake thabina nene mũno. (Kĩam. 6:8, 9, 14-16) Yaagĩrĩirũo gwakwo ũndũ ĩngĩahonokirie andũ o na nyamũ. Nĩ ũndũ wa wathĩki, “maũndũ marĩa mothe Nuhu aathirũo nĩ Jehova eke, noguo ekire.” Nĩ ũndũ wa andũ a famĩlĩ yake kũnyitanĩra nake, akĩrĩkia gwaka thabina ĩyo na mũbango mwega. Thutha wao kũingĩria nyamũ thĩinĩ wa thabina, Jehova ‘akĩmahingĩra kũu thĩinĩ.’—Kĩam. 7:5, 16.
7 Rĩrĩa Mũiyũro wokire mwaka-inĩ wa 2370 mbere ya Kristo, Jehova ‘akĩniina kĩndũ o gĩothe kĩrĩa kĩarĩ muoyo gũkũ thĩ,’ no akĩhonokia Nuhu na famĩlĩ yake thĩinĩ wa thabina. (Kĩam. 7:23) Mũndũ o wothe ũrĩ thĩinĩ wa thĩ ũmũthĩ nĩ wa rũciaro rwa Nuhu na famĩlĩ yake. No andũ arĩa othe maataingĩrire thabina nĩ ũndũ wa kwaga wĩtĩkio nĩ maaninirũo, tondũ nĩ maaregire gũthikĩrĩria Nuhu “mũhunjia wa ũhoro wa ũthingu.”—2 Pet. 2:5.
8. Kũrĩ na ũira ũrĩkũ atĩ nĩ kwarĩ na mũbango mwega thĩinĩ wa Isiraeli rĩrĩa Ngai aamerire maingĩre Bũrũri wa Kĩĩranĩro?
8 Mĩaka makĩria ma magana manana thutha wa Mũiyũro, Ngai nĩ aabangire Aisiraeli marĩ rũrĩrĩ. Nĩ maabataraga mũbango mwega harĩ maũndũ mao mothe ũtũũro-inĩ na makĩria ũthathaiya-inĩ wao. Kwa ngerekano-rĩ, makĩria ma gũkorũo na athĩnjĩri Ngai na Alawii aingĩ, Jehova nĩ aabangĩte gũkoragwo na “atumia arĩa monganaga mahoere mũromo-inĩ wa hema-ya-gũtũnganwo.” (Tham. 38:8) O na kũrĩ ũguo, rĩrĩa Jehova eerire Aisiraeli maingĩre Kanaani, rũciaro rũu nĩ rũamũremeire, nake akĩmera ũũ: “Inyuĩ mũtigakinya bũrũri ũcio, o ũcio ndoeire guoko gwakwa na igũrũ ngĩhĩta ngiuga atĩ nĩ mũkaũtũũra, tiga o Kalebu wa Jefune, na Joshua wa Nuni,” tondũ nĩ maarehire riboti njega thutha wa gũthigana Bũrũri wa Kĩĩranĩro. (Ndar. 14:30, 37, 38) Thutha ũcio Jehova nĩ aamũrire Joshua nĩguo atongorie Aisiraeli. (Ndar. 27:18-23) Atanambĩrĩria kũmatongoria nĩguo maingĩre Kanaani, Joshua eerirũo ũũ: “Gĩta o kũgĩa na hinya, na ũũmĩrĩrie mũno; ndũkanetigĩre, o na kana ũmake, nĩ ũndũ Jehova Ngai waku e hamwe nawe handũ o hothe harĩa ũrĩthiaga.”—Josh. 1:9.
9. Rahabu onaga Jehova na andũ ake atĩa?
9 Hatarĩ nganja, Jehova Ngai aakoragwo hamwe na Joshua o kũrĩa guothe aathiaga. Kwa ngerekano-rĩ, ta wĩcirie ũrĩa gwathire rĩrĩa Aisiraeli maambĩte hema ciao hakuhĩ na itũũra rĩa Jeriko. Kũrĩ mwaka wa 1473 mbere ya Kristo, Joshua nĩ aatũmire athigani erĩ magathigane Jeriko, na marĩ kũu magĩcemania na Rahabu mũtumia warĩ mũmaraya. Mũtumia ũcio nĩ aamahithire mambarita-inĩ ma nyũmba yake nĩguo matikanyitwo nĩ andũ arĩa maatũmĩtwo nĩ mũthamaki wa Jeriko. Rahabu eerire athigani acio erĩ ũũ: “Nĩnjũĩ atĩ Jehova nĩamũheete bũrũri ũyũ, . . . nĩ ũndũ nĩtũiguĩte ũrĩa Jehova aahũithirie maĩ ma Iria Itune mbere yanyu, . . . na ũrĩa mwekire athamaki arĩa erĩ a Amoabi.” Agĩcoka akiuga ũũ: “Jehova Ngai wanyu nĩwe Ngai wa kũrĩa igũrũ, o na wa gũkũ thĩ.” (Josh. 2:9-11) Nĩ ũndũ wa kwĩnyitithania na ithondeka rĩa Jehova rĩa hĩndĩ ĩyo, Ngai nĩ aatigĩrĩire atĩ Rahabu na andũ a nyũmba yao nĩ maahonokirio rĩrĩa Aisiraeli maatharĩkĩire Jeriko. (Josh. 6:25) Rahabu nĩ onanirie wĩtĩkio, agĩtĩa Jehova, o hamwe na andũ ake.
ITHONDEKA RĨA JEHOVA KARINE-INĨ YA MBERE
10. Jesu eerire atongoria a ndini ya Kĩĩyahudi atĩa, na nĩ kĩĩ gĩatũmire amere ũguo?
10 Matongoretio nĩ Joshua, Aisiraeli nĩ maatooririe matũũra maingĩ nginya makĩĩgwatĩra bũrũri wa Kanaani. Gwathire atĩa thutha-inĩ? Kwa ihinda rĩa mĩaka mĩingĩ, Aisiraeli nĩ maagararaga mawatho ma Ngai. Rĩrĩa Jehova aatũmaga Mũriũ wake gũkũ thĩ, ũremi wa Aisiraeli wa kũrega gwathĩkĩra Ngai na gũthikĩrĩria anabii ake nĩ waingĩhĩte mũno nginya Jesu agĩta Jerusalemu “wee ũũragaga anabii.” (Thoma Mathayo 23:37, 38.) Ngai nĩ aaregire atongoria a ndini ya Kĩĩyahudi nĩ ũndũ wa ũremi wao. Nĩ ũndũ ũcio Jesu akĩmeera ũũ: “Ũthamaki wa Ngai nĩũkarutwo kũrĩ inyuĩ, ũheo rũrĩrĩ rũrĩa rũgaciaraga maciaro maguo.”—Mat. 21:43.
11, 12. (a) Nĩ kĩĩ kĩonanagia atĩ Jehova atiganĩria rũrĩrĩ rwa Isiraeli nĩ aambĩrĩirie ithondeka rĩngĩ karine-inĩ ya mbere? (b) Nĩa maarĩ thĩinĩ wa ithondeka rĩu rĩerũ?
11 Hĩndĩ ya karine ya mbere, Jehova nĩ aatiganĩirie rũrĩrĩ rũu rwa Isiraeli rũtaarĩ na wĩhokeku. O na kũrĩ ũguo, nĩ aambĩrĩirie ithondeka rĩa andũ ehokeku gũkũ thĩ. Jehova eerekeirie irathimo ciake kũrĩ ithondeka rĩu rĩerũ rĩrĩa rĩarĩ na andũ maathĩkagĩra Jesu Kristo na morutani make. Aambĩrĩirie ithondeka rĩu mũthenya wa Bendegothito mwaka wa 33. Hĩndĩ ĩyo, arutwo a Jesu ta 120 maacemanĩtie handũ thĩinĩ wa Jerusalemu. ‘Makiumĩrĩrũo nĩ nĩmĩ ciatariĩ ta nĩnĩmbĩ cia mwaki igayũkanĩte, nacio igĩikara igũrũ rĩa mũndũ o mũndũ. Nao othe makĩiyũrũo nĩ roho mũtheru, magĩitĩka gũthioma thiomi ingĩ o ta ũrĩa roho wamahotithirie kwaria.’ (Atũm. 2:1-4) Ũndũ ũcio wa magegania warĩ ũira mũrũmu atĩ Jehova nĩ aanyitaga mbaru ithondeka rĩu rĩerũ, rĩrĩa rĩarĩ na arutwo a Kristo.
12 Mũthenya ũcio thĩinĩ wa arũmĩrĩri a Jesu “hakĩongerereka andũ ta ngiri ithatũ.” Makĩria ma ũguo, ‘Jehova agĩthiĩ na mbere kuongerera thiritũ-inĩ yao mũthenya o mũthenya arĩa maahonokagio.’ (Atũm. 2:41, 47) Ahunjia acio a karine ya mbere maarĩ na moimĩrĩro mega ũũ atĩ “ũhoro wa Ngai ũgĩikara o ũkĩingĩhaga; nayo thiritũ ya arutwo ĩkĩongerereka mũno makĩria kũu Jerusalemu.” O na “athĩnjĩri-Ngai, gĩkundi kĩnene, magĩĩtĩkia ũhoro ũcio maathĩkage nĩguo.” (Atũm. 6:7) Kwoguo, andũ aingĩ arĩa maarĩ na ngoro njega nĩ meetĩkĩrire ma iria ciahunjagio nĩ arĩa maarĩ thĩinĩ wa ithondeka rĩu rĩerũ. Thutha ũcio Jehova nĩ onanirie ũira ũngĩ atĩ nĩ aanyitaga mbaru ithondeka rĩu rĩrĩa aambĩrĩirie kũrehe “andũ a ndũrĩrĩ” kĩũngano-inĩ gĩa Gĩkristiano.—Thoma Atũmwo 10:44, 45.
13. Wĩra wa ithondeka rĩerũ rĩa Ngai warĩ ũrĩkũ?
13 Arũmĩrĩri a Kristo nĩ maateithĩtio wega kuona wĩra ũrĩa Ngai eendaga marute. Jesu nĩ aamaigĩire kĩonereria, tondũ kahinda kanini thutha wa kũbatithio nĩ aambĩrĩirie kũhunjia ũhoro wa “ũthamaki wa Igũrũ.” (Mat. 4:17) Eerire arutwo ake marutage wĩra o ũcio. Aamerire ũũ: “Mũtuĩke aira akwa o Jerusalemu na Judea guothe, na Samaria, o na kinya ituri ciothe cia thĩ.” (Atũm. 1:8) Hatarĩ nganja, arũmĩrĩri a Kristo a tene nĩ maamenyaga wĩra ũrĩa Ngai eendaga marute. Kwa ngerekano, thĩinĩ wa Antiokia ya Pisidia, Paulo na Baranaba meerire Ayahudi arĩa maamokagĩrĩra ũũ marĩ na ũmĩrĩru: “Nĩkwarĩ bata atĩ Ũhoro wa Ngai wambe wario kũrĩ inyuĩ. No rĩrĩ, kuona atĩ nĩmwaũrega kũna, mwaũte, mwatua atĩ mũtiagĩrĩirũo nĩ kũheo muoyo wa tene na tene, rĩu-rĩ, tũkũgarũrũkĩra andũ arĩa a ndũrĩrĩ. Nĩ gũkorũo ũguo nĩguo Mwathani atwathĩte twĩke, akoiga atĩrĩ, Nĩngũigĩte Wee ũtuĩke ũtheri wa gũtherera andũ a ndũrĩrĩ, Nĩ getha ũtuĩke wa gũkinyia ũhoro wakwa wa kũhonokania o ituri-inĩ ciothe cia thĩ.” (Atũm. 13:14, 45-47) Kuuma o hĩndĩ ya karine ya mbere, ithondeka rĩa Ngai gũkũ thĩ nĩ rĩkoretwo rĩgĩteithia andũ mamenye njĩra ĩrĩa Ngai ahaarĩirie ya kũhonokia andũ.
AINGĨ NĨ MAANINIRŨO NO NDUNGATA CIA NGAI IKĨHONOKIO
14. Nĩ ũndũ ũrĩkũ wakorire Jerusalemu ya karine ya mbere, na nĩa maahonokire?
14 Ayahudi aingĩ matietĩkĩrire ũhoro ũrĩa mwega, na no mũhaka ũũru ũngĩamakorire, tondũ Jesu eerĩte arutwo ake ũũ: “Rĩrĩa mũkona Jerusalemu kũrigicĩirio nĩ ita cia mbaara, hĩndĩ ĩo menyai atĩ gũthuthwo gwakuo kwĩ hakuhĩ. Hingo ĩo arĩa marĩ Judea nĩmorĩre irĩma-inĩ; nao arĩa marĩ itũũra thĩinĩ, nĩmoinĩke methiĩre; nao arĩa magakorũo marĩ mĩgũnda-inĩ matikarĩtonye.” (Luk. 21:20, 21) Maũndũ marĩa Jesu aarathĩte nĩ maahingire. Tondũ wa Ayahudi kũregana na wathani wa Aroma, mwaka-inĩ wa 66, thigari cia Aroma itongoretio nĩ Cestius Gallus nĩ ciarigicĩirie Jerusalemu. O na kũrĩ ũguo, thutha wa ihinda inini thigari icio nĩ cieeherire, na ũndũ ũcio ũkĩhe arũmĩrĩri a Jesu mweke wa gwĩthara kuuma Jerusalemu na Judea. Mũthomi ũmwe wa historĩ wĩtagwo Eusebius oigire atĩ aingĩ ao maatuĩkanĩirie Rũĩ rwa Jorodani, magĩthiĩ itũũra rĩa Pella thĩinĩ wa Perea. Mwaka-inĩ wa 70, thigari cia Roma itongoretio nĩ Mũnene wetagwo Tito nĩ ciacokire na cikĩananga Jerusalemu. O na kũrĩ ũguo, Akristiano arĩa maarĩ ehokeku nĩ maahonokire tondũ nĩ maathĩkĩire mũkaana wa Jesu.
15. Ũkristiano watheremire ona kũrĩ na maũndũ marĩkũ?
15 O na gũtuĩka arũmĩrĩri a Kristo a karine ya mbere nĩ maacemanagia na moritũ, kũnyarirũo, na magerio mangĩ ma wĩtĩkio, Ũkristiano nĩ wathire na mbere gũtherema. (Atũm. 11:19-21; 19:1, 19, 20) Tondũ maarĩ na irathimo cia Jehova, Akristiano acio a tene nĩ maagacĩrĩte mũno kĩĩroho.—Thim. 10:22.
16. Nĩguo Mũkristiano o wothe athiĩ na mbere kĩĩroho aabataraga gwĩka atĩa?
16 Nĩguo Mũkristiano o wothe athiĩ na mbere kĩĩroho aabataraga gwĩkĩra kĩyo. Kwĩruta Maandĩko na kĩyo, gũthiĩ mĩcemanio ya Gĩkristiano mũndũ ategũtĩrĩria, na kũhunjia na kĩyo maarĩ maũndũ ma bata mũno. O ta ũrĩa kũrĩ mahinda-inĩ maya, maũndũ macio nĩ maateithagia andũ a Jehova gũkũra kĩĩroho na gũkorũo na ũrũmwe. Arĩa maanyitanagĩra na ciũngano icio cia tene nĩ maagunĩkaga mũno nĩ ũteithio wa athuri a ciũngano na ateithĩrĩria a ũtungata arĩa maamatungatagĩra na kĩyo na kwĩyendera. (Afil. 1:1; 1 Pet. 5:1-4) Ningĩ no mũhaka akorũo nĩ maakenaga mũno nĩ gũceererũo ciũngano-inĩ nĩ arori arĩa maagendaga, na mũtũmwo Paulo aarĩ ũmwe wa arori acio. (Atũm. 15:36, 40, 41) Nĩ ũhoro wa magegania kuona ũrĩa maũndũ ma ũthathaiya witũ mahanaine na ma Akristiano a karine ya mbere. Nĩ gĩkeno kĩnene kuona ũrĩa Jehova aabangĩte ndungata ciake cia hĩndĩ ĩyo na ũrĩa abangĩte ndungata ciake mahinda-inĩ maya! *
17. Nĩ ũndũ ũrĩkũ ũkaarĩrĩrio gĩcunjĩ-inĩ kĩrĩa kĩrũmĩrĩire?
17 Tũratũũra matukũ-inĩ ma kũrigĩrĩria, na ica ikuhĩ thĩ ĩno ya Shaitani nĩ ĩkũniinwo. O na kũrĩ ũguo ithondeka rĩa Ngai gũkũ thĩ rĩrathiĩ na mbere rĩtheremete gũkĩra hĩndĩ ĩngĩ o yothe. Hihi wee nĩ ũratwarana narĩo? Hihi nĩ ũrathiĩ na mbere gũkũra kĩĩroho? Gĩcunjĩ kĩrĩa kĩrũmĩrĩire nĩ gĩgũgũteithia kuona ũrĩa ũngĩka ũguo.
^ kib. 16 Rora gĩcunjĩ “Wakristo Huabudu kwa Roho na Kweli” na “Wanaendelea Kutembea Katika Kweli” thĩinĩ wa Mnara wa Mlinzi wa Julaĩ 15, 2002. Ũhoro mũingĩ wĩgiĩ ithondeka rĩa Jehova gũkũ thĩ mahinda-inĩ maya, nĩ ũcabĩtwo ibuku-inĩ rĩa Mashahidi wa Yehova—Wapiga-Mbiu wa Ufalme wa Mungu.


text:
Terebiceni
Bũrũri wa Kenya ũkoretwo na thiteceni cia terebiceni ithathatũ gwa kahinda gaka.
Thiteceni ici nĩcio ; KBC, KTN, Thĩtitheni (Cĩtizen), Meturo (Metro), Bamĩrĩ (Family), na NTV . Thiteceni ici ĩtangathaga na thiomi cia Gĩthũngũ (English), Gĩthwaeri (Kiswahili), na rũthiomi rwa imwana na nĩrũo Theng'i (Sheng).
Thiteceni irĩa nyingĩ ni cia andũ kĩũmbe tiga Meturo na Keĩmbĩthiĩ.
riu ni mwaka wa 2012 na kwina thiteceni nyingi muno. kwina GBS,E-Africa,KIss tv,channel E,thititheni, Ntv,Ktn,Kbc na k24. Metro ni mendeirie Kiss tv thiteceni nao Kiss tv makihingura thiteceni igiri ni cio Classic tv na kiss tv, maikaranga ni manyitithanirie thiteceni icio igiri na igituika imwe niyo kiss tv. guikaranga ni kurokire sigino ingi iretwo ya digito nayo ina thiteceni ciothe ndagweta na ikongerera ingi. nie ndandika ni Daniel Kinuthia wa Njau kana innkeeper.


text:
Ithomo rĩa 7
Ũthamaki wa Ngai nĩ Kĩĩ?
1. Ũthamaki wa Ngai nĩ kĩĩ?
Ũthamaki wa Ngai nĩ thirikari ya igũrũ. Ũgaacoka ithenya rĩa thirikari ici ingĩ na ũtũme wendi wa Ngai wĩkagwo igũrũ o na gũkũ thĩ. Ũhoro wĩgiĩ Ũthamaki wa Ngai nĩ ũhoro mwega. Ica ikuhĩ Ũthamaki wa Ngai nĩ ũkaahingĩria andũ mabataro mao ma kwenda kũgĩa na thirikari njega. Nĩ ũgaatũma andũ othe thĩinĩ wa thĩ magĩe na ũrũmwe.
No mũhaka ũthamaki ũkorũo na mũthamaki. Jehova nĩ athuurĩte Mũriũ wake, Jesu Kristo, atuĩke Mũthamaki wa Ũthamaki Wake.
2. Nĩkĩ Jesu nĩwe Mũthamaki ũrĩa wagĩrĩire?
Mũriũ wa Ngai nĩwe Mũthamaki ũrĩa wagĩrĩire tondũ nĩ mũtugi, na ndaregeragia kĩhooto. (Johana 1:14) Ningĩ, arĩ na ũhoti wa kũigana gũteithia andũ tondũ agaathamakĩra thĩ arĩ igũrũ. Thutha wa kũriũkio, Jesu nĩ aambatire igũrũ na agĩikara thĩ mwena wa guoko kwa ũrĩo kwa Jehova. (Ahibirania 10:12, 13) Macũngĩrĩro-inĩ, Ngai nĩ aamũheire wathani akĩambĩrĩria gũthamaka.
3. Nĩa magaathamaka hamwe na Jesu?
Gĩkundi kĩa “arĩa matĩaine” na Ngai, kana arĩa atheru, nĩ magaathamaka hamwe na Jesu marĩ igũrũ. (Danieli 7:27) Atheru a mbere gũthuurũo nĩ atũmwo ehokeku a Jesu. Jehova akoretwo agĩthuura athuri na atumia ehokeku nginyagia mahinda-inĩ maya. O ta Jesu, mariũkagio marĩ na mĩĩrĩ ya kĩĩroho.
Nĩ andũ aigana magaathiĩ igũrũ? Jesu aametire ‘karũũru kanini.’ (Luka 12:32) Marigĩrĩrio-inĩ magaakorũo marĩ 144,000. Magaathamakaga na Jesu igũrũ rĩa thĩ.
4. Gwekĩkire atĩa rĩrĩa Jesu aambĩrĩirie gũthamaka?
Ũthamaki wa Ngai waambĩrĩirie gũthamaka mwaka-inĩ wa 1914. * Ikinya rĩa mbere rĩrĩa Jesu aatacũkirie atuĩka Mũthamaki nĩ kũharũrũkia Shaitani na ndaimono ciake gũkũ thĩ. Shaitani nĩ aagĩire na mathũgũta mũno na akĩambĩrĩria kũrehe mburuga thĩinĩ wa thĩ yothe. (Kũguũrĩrio 12:7-10, 12) Kuuma hĩndĩ ĩyo mĩnyamaro ya andũ nĩ yongererekete mũno. Mbaara, ng’aragu, ithingithia, na mĩrimũ, ciothe nĩ gĩcunjĩ gĩa “kĩmenyithia” kĩa atĩ ica ikuhĩ Ũthamaki nĩ ũkũiyũkia wathani wothe wa thĩ.
5. Ũthamaki wa Ngai ũrahingia maũndũ marĩkũ?
Kũgerera wĩra wa kũhunjia thĩinĩ wa thĩ yothe, Ũthamaki wa Ngai nĩ ũratũma kĩrĩndĩ kĩnene kĩa andũ moimĩte ndũrĩrĩ-inĩ ciothe magĩe na ũrũmwe. Andũ milioni nyingĩ ahooreri nĩ maratuĩka raiya a Jesu. Ũthamaki wa Ngai nĩ ũkaamagitĩra rĩrĩa ũkaananga mũtabarĩre ũyũ mũũru wa maũndũ thĩinĩ wa thĩ. Kwoguo arĩa othe mendaga kũgunĩka nĩ Ũthamaki wa Ngai magĩrĩirũo kwĩruta gũtuĩka raiya aathĩki a Jesu.
Ihinda-inĩ rĩa mĩaka 1,000 Ũthamaki ũcio nĩ ũkaahingia muoroto ũrĩa Ngai aarĩ naguo kĩambĩrĩria-inĩ harĩ andũ. Thĩ yothe ĩgaatuĩka paradiso. Macũngĩrĩro-inĩ, Jesu nĩ agaacokeria Ithe Ũthamaki. (1 Akorintho 15:24-26) Hihi nĩ harĩ mũndũ ũngĩhe ũhoro wa Ũthamaki wa Ngai?
^ kib. 12 Nĩgetha wone ũrĩa Bibilia yarathĩte ũhoro wa mwaka wa 1914, rora karatathi ka 215-218 ka ibuku rĩa Bibilia Ĩrutanaga Atĩa Kũna?


text:
Aitũ andũ, ona twanyũrũrio na kũnyararwo atia rĩ,
Ona rũrĩrĩ rwahinyĩrĩrio na kũnyarirwo atĩa;
Moko nĩtũnyitanei;namwario ũmwe tũhe ngoro citũ hinya.
Nĩtũrũmanĩrei thenge na twĩhĩte na gĩthathi.
Ona thĩna kana gĩkuũ gĩaturĩra ta mbura rĩ
Nĩtwĩrutanĩriei na ũmĩrĩru tũhingie kĩrĩkanĩro.
thakame itũ nĩtwĩtĩkĩrei ĩĩtĩke; thithino onayo ĩtukane na rũkũngũ.
Ona mĩrĩ itũ tũmĩheanei rũgendoinĩ kũrĩ tĩri na mũthũa.
Mbara nĩ nene; kũgayũkana nĩũndũ wa ũkoroku ,wa nda nĩtutige.
Nĩtũhei mumo kĩrĩra, tondũ nene nĩ haro na nyũnũhi thũ!


text:
Thimo cia ũgĩkũyũ
Mũndũ gũkua thutha wa kũringwo nĩ ngari Thika
- Published Date
- Written by Purity Mwangi
- Category: Unduire Witu
Ngari
Mũndũ ũmwe wa ũkũrũ wa gatagatĩ-inĩ nĩ araringirwo nĩ ngari na arakua hauhau ica ikuhĩ mwena wa Thika, nĩ ngari ĩrĩa ĩrateng’eretio hakuhĩ na mũkawa wa ndaguro mwena wa Juja .
Kũratuĩka mũndũ ũcio nĩ gũkĩra arakĩraga barabara rĩrĩa ndereba ũcio ũrĩa ũratwarithaigia ngari nini aramũgũthire na arora mbere ya mũingĩ gwĩkinyia handũ hau.
Read more: Mũndũ gũkua thutha wa kũringwo nĩ ngari Thika
OCPD wa Thika Paul Letting nĩ orĩtie matereba magĩe na ũmenyereri mũnenen rĩrĩa magũtwarithia ngari, akiuga arĩa marĩnyitagwo magĩteng’eria ngari nĩ marĩthitangagwo.
Mĩgiro ya kuonana kĩ-mwĩrĩ
1. Mũndũrũme ndagĩrĩirwo kuonana kĩ-mwĩrĩ na nyina, nyina wa mũka, kana mũka wa ithe , Mũndũ gũkoma na mũka wa ithe arĩ (ithe) muoyo nĩ kũmũtheetha. To acio tu nĩ amũ mũndũ ndagĩrĩirwo gũkoma na mũndũ makuhanĩrĩirie gĩ-thakame ta mwarĩ wa nyina, mwarĩ wa ithe kana tatawe.
2. Mũthuuri gwĩka gĩĩko gĩa kĩ-wendo na mwarĩ kana mũka wa mũriũ, nĩ mũgiro. Kũngĩagĩire mũndũ wĩyagĩte na eke gĩĩko ta gĩkĩ no nginya angĩarutire thĩnjo.
3. Mũndũmũrũme angĩonanire na nyamũ, nyamũ ĩo kũngĩokire ũndũ ĩthĩnjwo yarĩagwo nĩ athuuri arĩa akũrũ mũno. No nginya athuri aya mangĩakorirwo marĩkĩtie maciara.
4. Mũndũrũme angĩonanire kĩ-mwĩrĩ na ũrĩa ũngĩ warĩ mũgiro mũnene mũno makĩria ona ũtarĩ na horohio, na mũndũ ũcio wekwo gĩĩko kĩu agĩrĩirwo gũtharĩkĩra ũrĩa weka ũguo. Haro ta ĩo yanenehaga nginya ũmwe wao atigĩrĩrwo nĩ akua.
6. Kũnyuithia mũndũ-wa-nja muuma na atĩ ndakanaumbũre kũrĩa onanĩirwo nake nĩ mũgiro, na angĩhitha no akue, no angiumbũra eethagĩrwo kahĩĩ gakamũtahĩkia
7. Kũnyuithia mũndũ wa nja muuma wa atĩ nĩ mũmbe nĩ mũgiro, no angĩaga kũhitha, acokaga agetherwo mbũri, agatahĩkio, na thutha wa ũguo akagĩrĩrwo mũndũrũme wa itũũra rĩngĩ onane nake matanathenganĩrĩra na mũthuriwe, agacoka agekĩrwo rũkwaro, o na mũrũme agekĩrwo nĩguo macoke kuonana marĩ ahoroherie.
8. Mũtumia wa mũndũ angĩkuithia, mũthuriwe ndangĩakomire nake atambĩte kuonanwo nake nĩ mũndũrũme ũngĩ.
9. Mũndũ mũrũme ndagĩrĩirwo kuonana na mũndũ wa nja ũrĩ na gĩkuũ
10. Mũndũ mũrũme kuonana na mũndũmũka atethambĩte kahinda gake ka mweri nĩ mũgiro
11. Mũndũmũka ndagĩrĩirwo kũnyita mũthuriwe kwa arũme na angĩĩturĩra no ateirwo kana aheanwo no mũno nĩ gũtigana matiganaga.
12. Mũndũ-wa-nja ndagĩrĩirwo kũhutia mũrũme na kahinda gake ka mweri . Kũngĩathire ũguo nĩ hagĩaga ndahĩkio na thutha ũcio akahakwo thĩrĩga ũrĩa wacokaga gũkũũrwo na tatha ũrĩa mũkũrũ ũtũire mũciĩ.
13. Mũndũ-wa-nja ndagĩrĩirwo gũtaagarara mũthuriwe, ũndũ ũcio wonanagia atĩ matigacoka kuonana o rĩ kana rĩ na nĩ ũndũ ũcio no matiganire.
14. Kwarĩ mũgiro kuonanĩra na mũndũ-wa-nja gĩthaka-inĩ makĩria mwana wake ũrĩa ũtacoketio ihu-inĩ arĩ mũciĩ.
15. Mbũri cingĩaumagarire, mũndũ wa nja ndagĩrĩirwo kuonanwo nake nĩ mũthuriwe kana ona mũndũ ũngũ ona ũrĩkũ
Ahunjia a Mt. Kenya kuuga nĩ makũnyita Uhuru mbaru
- Published Date
- Written by James Maina
- Category: Unduire Witu
Uhuru Kenyatta
Ahunjia a makanitha matiganĩte gĩtarũ-inĩ kĩa Mt Kenya nĩ mehĩtĩte atĩ nĩ makũnyita mũnini wa Prime Minister Uhuru Kenyatta mbaru itanya-inĩ rĩake rĩa kũrũĩra ũtongoria wa bũrũri.
Athikabu acio matongoretio nĩ wa kanitha wa Christian Family Fellowship Church Wilson Ng'ang'a maugĩte gũtiramakania kana arĩ na cira igooti-inĩ rĩa kĩmabũrũri rĩa ICC.
Nĩ morĩtie Uhuru na mũrunawe mũmbunge wa Eldoret ya rugongo William Ruto mathiĩ na mbere na mĩcemanio yao ya mahoya guothe bũrũri-inĩ.
“Uhuru na Ruto matiagĩrĩirwo kũinainio nĩ mũndũ ona ũrũku. Nĩ mathiĩ na mbere na mahoya mao guothe bũrũri-inĩ,” Ng'ang'a nĩ augĩte.
Mĩgiro ya ũgĩkũyũ
1. Mũndũ mũgima ndagĩrĩirwo kũmĩa nyũmba kana nja. Mũndũ angĩekire ũndũ ta ũcio no nginya kũngĩarutirwo horohio. Yakoragwo ĩrĩ ngoima na yarĩyagwo nĩ athuuri arĩa akuũrũ biũ matarĩ na matanya ma gũcooka ũrĩrĩ rĩngĩ gũciara
2. Mũthuuri angĩagũire nja ya gwake, no nginya kũngĩarutirwo ngoima
3. Hiti kana mbwe ĩngĩagambĩire nja ya mũciĩ kana makũmbĩ-inĩ warĩ mũgiro. Gwatuĩkaga nĩ gũtheetha yatheetha andũ a mũciĩ ũcio na gũtiarĩ horohio no nginya kũngĩakuire mũndũ
4. Nyũngũ ya mbarĩki kũhũa warĩ mũgiro na nĩ warĩ horohio
5. Mburi ndĩagĩrĩirwo kũnywa maĩ marĩ kĩũga-inĩ kĩrĩa gĩthambagĩria mwana na yaheagwo ithe wa mũirĩtu ĩkarĩo kwao
6. Ihiga rĩa riiko rĩngĩatihirie mũtumia rĩamunyagwo rĩgateo
8. Itara rĩngĩatuĩkire rĩrĩ na ngũ nĩ no nginya harutwo horohio
9. Ngoi ya mwana ndĩagĩrĩirwo kũrara nja.
10. Ingĩararire , yagĩrĩirwo gũtamũrwo na kamũkwa ĩkĩũragio kũrĩa ĩraire (Ũraire kũ?) ũndũ ũcio nĩ waniinaga mũgiro
11. Mũndũ wa nja ndagĩrĩirwo kũrutio na ithaka. Yahorohagio na njĩra ya gwetha mũthuuri mũkũrũ ũrĩkĩtie maciara akamũhoroheria
12. Mũndũ-wa-nja gũkuua kĩimba kĩa mwana wake mũcokie ihu-inĩ atĩ nĩguo akamũte
13. Mũthuuri angĩakuuire mwana wake na ng’ong’o waarĩ mũgiro
14. Mũthuuri ndagĩrĩirwo gũkuua kĩimba kĩa mwana wake ũtacoketio ihu-inĩ atĩ nĩguo agagĩte
15. Mũndũ angĩanyitire kĩimba gĩtamũkoniĩ warĩ mũgiro. No nĩ angĩanyitire kĩa mũndũ wao ta mwana wake, nyina kana ithe
16. Mwana angĩambire kũmeria magego ma igũrũ harĩ mũgirom, ũcio nĩ kĩũgũ
17.-Mwana wa rũkenge ndagĩrĩirwo kuonga mũtumia ũngĩ tiga nyina
18. Mũrui wa kĩhĩĩ kana wa kĩrĩgũ angĩgũa agĩthiĩ mũgumo-inĩ kana agĩikia ndorothi
19. Mũrui wa kĩhĩĩ kana wa kĩrĩgũ angĩagararia mũruithia thakame ũrũngo wa kĩara
20. Mũrui wa kĩhĩĩ kana wa kĩrĩgũ angĩmĩa itĩĩri-inĩ nĩ mũgiro
21. -Mũgĩkũyũ ona ũrĩkũ kũrĩa nyama ya nyamũ ĩtacokagia ithagumia na ĩtaatũkanĩte mahũngũ nĩ mũgiro, hau harĩ horohio
22. Kũũragĩra nyamũ ta ngware nja kana o nyamũ ĩngĩ hau harĩ horohio Mwana wa kahĩĩ kana wa kairĩtu gũcuha mũromo-inĩ wa nyũmba nĩ gũtheetha ithe na nyina
23. Kũhungurĩra gĩtugĩinĩ kĩa irigũ
Ikuũ nyingĩ cia cancer ironeka nĩ kwaga ũmenyo
- Published Date
- Written by Wairimu wa Mwangi
- Category: Unduire Witu
Faith Gitau mũtongoria wa atumia Nyandarua
Wagi wa ũmenyo kuumana na ũhoro wĩgiĩ mũrimũ wa Cancer nĩguo ũratũma ikuũ nyingĩ cingĩhe bũrũri-inĩ.
Mũtongoria ũmwe kuuma Nyandarua Faith Gitau augĩte atĩ thirikari ĩkũendwo ĩrute wĩra na ũnyitanĩri na mũingĩ nĩguo kũhe ũteithio arwaru a mũrimũ wa Cancer.
Augĩte atĩ gĩkĩro kĩa ũthĩni icagi-inĩ nĩkĩo kĩhĩngĩcĩ kĩnene gĩa kũramata atumia na kũrora mĩĩrĩ yao nĩguo kũgirĩrĩria mũrimũ ũcio.
“Atumia makoragwo makĩruta wĩra mũritũ mĩciĩ-inĩ yao na marĩ na kahinda kanini ga gwĩciria ũrĩa mangĩĩthema kuumana na mũrimũ ũyũ. Ni ũndũ ũcio harĩ bata wa gwethwo mĩtaratara ya mwanya nĩ thirikari hamwe na honge citarĩ cia gĩthirikari,” Gitau nĩ augĩte.Read more: Ikuũ nyingĩ cia cancer ironeka nĩ kwaga ũmenyo
Mũthuuri gũcokio mara nda Nyeri
- Published Date
- Written by Githinji Wachira
- Category: Unduire Witu
Godfrey Kamau
Mũthuri ũmwe kuuma mwena wa Kiria-ini nĩ ararigitĩrwo thibitarĩ-inĩ ĩmwe mwena wa Nyeri hatarĩ marĩhi thutha wa gũikara gwa kahinda ka mĩaka mara make marĩ nja na gũthiũrũrũka thibitarĩ cia thirikari atekuona ũteithio.
Godfrey Kamau ũrĩa nĩ ũmwe wa ethari ngũĩ a mwena wa Nyeri aguraririo nĩ ekinaĩ akiuma wĩra ũtukũ kũrĩa athecirwo nda nĩo, na akĩhanyũkio thibitarĩ nene ya Nyeri.
Rĩrĩa Kamau acokire thibitarĩ ĩyo akĩrwo ndagĩtarĩ ũrĩa wamũthondekaga nĩ athamire na kwambĩrĩria thibitarĩ yake kĩũmbe. Atũraga ethaga ũteithio kuuma kũrĩ andũ a wendi mwega.
Peter Gitahi ũrĩa nĩ mwaria wa ethari ngũĩ acio nĩwe ũrethire ũteithio kũrĩ mũtangathi wa rendio ĩmwe ya gũkũ bũrũri-inĩ ũrĩa ũmateithĩrĩirie kuona ndagĩtarĩ mũnene wa thibitarĩ ya Outspan rĩgĩtarĩ Kiruhi.Read more: Mũthuuri gũcokio mara nda Nyeri
Njogu 21 kũũragwo Laikipia mwaka ũyũ
- Published Date
- Written by Wairimu wa Mwangi
- Category: Unduire Witu
Mũrũgamĩrĩri wa Mugie ranch Gilfrid Powys na mũrunawe wa Laikipia Nature Conservancy Kuki Gullman (na macicio ) nĩ amwe a arĩa mathiĩte mũcemanio-inĩ wetagwo “Laikipia We Want” Nyahururu
Njogu 21 nĩ ciũragĩtwo nĩ ahĩti mwena wa Laikipia Nature Conservancy kuuma kĩambĩrĩria-inĩ kĩa mwaka ũyũ kũringana na mũrũgamĩrĩri mũnene Kuki Gullman.
Augĩte atĩ ũgitĩri wa nyamũ cia gĩthaka ũrahotomio nĩ mĩgũnda ĩrĩa ĩtarahũthĩka na ĩrĩa ĩkuhĩrĩirie gĩcigo gĩkĩ, na ahĩti makona kamweke ga kũingĩra na kwagagia thayũ.
Akĩaria mwena wa Nyahururu ica ikuhĩ aũgĩte atĩ kũrĩ na rĩciria rĩa gũthamia munyi kuuma Laikipia nginya Meru nĩ ũndũ wa gũcigitĩra kuumana na aguĩmi acio.Read more: Njogu 21 kũũragwo Laikipia mwaka ũyũ
Nditimũrano kũmĩrĩra Jumuia Conference-Limuru
- Published Date
- Written by James Maina
- Category: Unduire Witu
Borithi ĩrangĩire kĩharo kĩa Jumuia
Nĩ kũragĩire nditimũrano mũthenya wa ira kĩharo-inĩ kĩa Jumuia Conference thutha wa arĩa maratabanĩtie mũcemanio ũcio gwĩkinyia kĩharo-inĩ kĩu, ona mũcemanio ũcio ũkanjĩtwo nĩ borithi.
Borithi mareklinyĩtie kĩharo-inĩ kĩu o tene na gũtirĩ mũndũ ũretĩkagĩrio kũingĩra nginya ona andĩki a mohoro. Ngucanio ĩraumĩrĩire thutha wa andũ arĩa marathiĩte mũgomano ũcio kũgeria kũingĩra kĩharo-inĩ kĩu kĩahinya.
Ona gũtuĩka borithi nĩ ĩrahingĩte barabara nene ya rami. Agomani marathiĩrĩire barabara ya kagoto na borithi iragutũkaga makĩingĩra kĩharo. Borithi nĩ ĩrahũthĩrire rĩera rĩa kũruta maithori o hamwe na kũhũra rithathi rĩera-inĩ igeria-inĩ rĩa kũingata andũ acio hakuhĩ na hau.Read more: Nditimũrano kũmĩrĩra Jumuia Conference-Limuru
Igooti nĩ rĩrahotomia haro ya ũnyui wa njohi-Kioni
- Published Date
- Written by Maina Mwangi
- Category: Unduire Witu
Mũmbunge wa Ndaragwa Jeremiah Kioni akĩarĩria mũcemanio mwena wa Kenol
Mũmbunge wa Ndaragwa Jeremiah Kioni arenda igooti rĩathane wendia wa njohi iria ciendagio na cuba cia plastic ũninwo.
Mũmbunge ũcio nĩ okĩrĩire rũhonge rwa magooti nĩ kuongereka gwa ikuũ iria ciumanaga na ũnyui wa njohi icio, makĩria mwena wa gatagatĩ wa bũrũri kũrĩa augĩte wendia wacio ũrĩ igũrũ mũno.
Read more: Igooti nĩ rĩrahotomia haro ya ũnyui wa njohi-Kioni
Augĩte kweherio kwa mũkana wa kwendia njohi icio nĩkuo gũcũngĩrĩire mathĩna mau.
Kioni augĩte o rĩrĩa igooti rĩetĩkĩririe njohi ĩo ĩthiĩ na mbere na kwendio, norĩo ũnyui ũyũ wa njohi wongerekire rĩngĩ, akiuga njohi icio rĩu no cirathiĩ na mbere na kũnina mbeũ njĩthĩ.
Birithi gũthiũrũrũkĩria kĩharo kĩa Jũmia Limuru
Atongoria marĩ mũcemanio-inĩ wa Limuru 2 ica ikuhĩ
Borithi nĩ marigicĩirie kĩharo kĩa Jumuia Conference hall kũrĩa gĩkundi kĩrĩa kĩreĩta Limuru 2B gĩkũbangĩte gũkorũa na mũcemanio mũthenya wa ũmũthĩ.
Moete ikinya rĩrĩ thuutha wao kũgiria mũcemanio ũcio mũthenya wa ira magĩkũa atĩ no gũkorwo na kũhagũka kwa ũgitĩri.
No aũbangi marauga matinaheo marũa mekĩre kĩrore ma kũgiria mũcemanio ũcio makiuga maratũmĩirwo marũa ma E-mail marĩa matararĩ na rũri rwa thirikari.
Mũtongoria wa tene wa gĩkundi kĩa Mũngĩki Maina Njenga ũrĩa nĩ ũmwe wa atabania augĩte matigũtambũra mũkana ũcio wa borithi akiuga matihetwo marũa mau.Read more: Birithi gũthiũrũrũkĩria kĩharo kĩa Jũmia Limuru
Atongoria nĩ manyitaga itemi ũnyui-inĩ wa njohi gũkĩra gĩthimi-Wanjiku
Catherine Wanjiku
Mũrũĩrĩri ũmwe wa gĩtĩ gĩa atumia nĩkĩo Women Representative mwena wa Nyeri Catherine Wanjiku Irungu nĩ orotete atongoria akiuga nĩ magwatĩte itemi harĩ ũnyui wa njohi gũkĩra gĩthimi mwena wa Central.
Wanjiku augĩte atongoria nĩ mahĩtagia nĩ gũkorwo aingĩ ao rĩrĩa menda ũndũ kuumana na mũingĩ mambaga kũmagũrĩra njohi nĩguo mekĩrwo nĩ mũingĩ ũrĩa marenda.
Read more: Atongoria nĩ manyitaga itemi ũnyui-inĩ wa njohi gũkĩra gĩthimi-Wanjiku
“Wathiĩ matũũra-inĩ ũkoraga mũndũ agĩetha kura agũraga njohi na nĩ ũndũ ũcio ngwĩciria ũndũ ũyũ nĩ umaga na igũrũ, andũ aitũ makaringĩrĩrio njohi mũno. Njohi ici inyuagwo o Central na itikĩraga Naivasha,” nĩ augĩte.
Mbeũ njĩthĩ gũtaarwo ĩigage mbeca bengi handũ ha gũcinywa njohi
Mũnini wa Cibũ wa taũni ya Mweiga Joseph Kagũnda
Mũnini wa Cibũ wa taũni ya Mweiga Joseph Kagũnda nĩ orĩtie mbeũ njĩthĩ ĩrute kũigaga mbeca bengi-inĩ kana Sacco handũ ha gũthiĩ kũnyua njohi.
Mwathani ũcio wa matũũra augĩte atĩ andũ ethĩ monaga mbeca marorete kũrĩa njohi icio ciendagio, kũrĩa manyuaga mbeca ciao ciothe iria makoragwo mathũkũmĩte mũthenya.
Read more: Mbeũ njĩthĩ gũtaarwo ĩigage mbeca bengi handũ ha gũcinywa njohi
Nĩ amorĩtie megerekania na andũ arĩa mathiĩte na mbere bũrũri-inĩ nĩguo nao mahote o gwĩkũria tao akiuga o mũndũ no atheereme mũtũrĩre-inĩ.
Murugi gũkenerera kũrĩka gwa thoko njerũ ya Nyeri
- Published Date
- Written by Githinji Wachira
- Category: Unduire Witu
Mũtongoria wa bũrũri Mwai Kĩbakĩ akĩhingũra thoko njerũ ya Nyeri
Mũmbunge wa Nyeri, Esther Murugi nĩ acokeirie thirikari ngatho nĩ ũndũ wa gũtigĩrĩra thoko ya Kamukunji nĩ yahingũrwo kũrĩa mbeũ njĩthĩ makĩria ya 500 makũgunĩka na mũtaratara ũcio.
Mũrugi augĩte atĩ thoko ĩno njerũ ĩkũguna andũ a mĩthemba yothe nginya arĩa matarĩ na ũhoti wa kwambĩrĩria biacara ciao matũra-inĩ, kũrĩa augĩte atĩ nĩ kũrĩ na ibanda imwe iria ciamũrĩtũo irĩ cia andũ arĩa matehotete kĩmũhuko.
“Nĩ kurĩ na ikundi cigana ũna gũkũ Nyeri iria cireyũkĩrĩria ta Mutaro Self Help Group, kĩrĩa nĩ gĩkundi kĩa mbeũ njĩthĩ arĩa marutaga wĩra wa gwaka barabara cia Nyeri na magĩciria kwambĩrĩria gĩkundi gĩkĩ. Nĩ ngũria thirikari hamwe na anyiti itemi angĩ mamateithĩrĩrie gũĩkũria ota endia a mĩarĩro arĩa marathĩnĩkaga makĩendia,” Murugi nĩ aikĩtie ihoya rĩu.
Murugi akwaragia mũthenya wa ũmũthĩ arĩ mwena wa Nyeri kũrĩa mũtongoria wa bũrũri Mwai Kibaki akũhingũraga thoko ya Kamukunji.Read more: Murugi gũkenerera kũrĩka gwa thoko njerũ ya Nyeri


text:
Ciugo Ciaku Ikoragwo irĩ “Ĩĩ, na Rĩngĩ Aca”?
Ta wĩcirie ũndũ ũyũ: Mũthuri ũmwe wa kĩũngano wa Kamĩtĩ ya Ũiguano na Thibitarĩ mabangĩte gũthiĩ kũhunjia Kiumia rũcinĩ marĩ na mũrũ wa Ithe witũ ũmwe mwĩthĩ. Rũcinĩ rũu, mũthuri ũcio akahũrĩrũo thimũ ategũtanyĩte nĩ mũrũ wa Ithe witũ ũngĩ, thutha wa mũtumia wa mũrũ wa Ithe witũ ũcio kũgĩa na aksidenti ya barabara na gũteng’erio thibitarĩ. Akoria mũthuri ũcio wa kĩũngano amũteithie gũcaria ndagĩtarĩ ũngĩmũthondeka atekũhũthĩra thakame. Nĩ ũndũ ũcio, mũthuri ũcio wa kĩũngano akabangũra gũthiĩ kũhunjia na mũrũ wa Ithe witũ ũcio mwĩthĩ, nĩguo ateithĩrĩrie famĩlĩ ĩyo yagĩa na ũndũ ũtekwĩrĩgĩrĩirũo.
Ningĩ wĩcirie ũndũ ũyũ ũngĩ: Mũtumia ũmwe ũtarĩ mũhiku na twana twake twĩrĩ, makanyitwo ũgeni nĩ mũthuri ũmwe na mũtumia wake kuuma kĩũngano-inĩ kĩao mathiĩ makamaceerere hwaĩ-inĩ ũmwe. Amenyithia twana twake tũgakena mũno. Twana tũu tũroria mũthenya ũcio ũgakinya rĩ. Ĩndĩ, mũthenya ũmwe mbere ya hwaĩ-inĩ ũcio, mũthuri ũcio na mũtumia wake makera nyina wa twana tũu atĩ nĩ mabangũra iceera rĩu, tondũ nĩ hoimĩra ũndũ matekwĩrĩgĩrĩire. Thutha ũcio, mũtumia ũcio akamenya kĩrĩa gĩatũmire mabangũre iceera rĩu. O na marĩkĩtie kũmũnyita ũgeni, mũthuri ũcio na mũtumia wake nĩ maanyitirũo ũgeni nĩ arata ao makamaacerere o hwaĩ-inĩ ũcio na magĩtĩkĩra.
Ma nĩ atĩ tũrĩ Akristiano, twagĩrĩirũo nĩ kũhingagia ũrĩa twoiga. Tũtiagĩrĩirũo kugaga ‘ĩĩ, ĩgacoka gũtuĩka aca.’ (2 Kor. 1:18) O na kũrĩ ũguo, kũringana na ngerekano icio igĩrĩ tuona, kũrĩ hingo tũngĩbatara kũbangũra mĩbango itũ. Hĩndĩ ĩmwe mũtũmwo Paulo nĩ aabatarire gwĩka ũguo.
HIHI PAULO AARĨ MŨNDŨ WA MŨGARŨ?
Mwaka-inĩ wa 55, rĩrĩa Paulo aarĩ Efeso arĩ rũgendo-inĩ rwake rwa gatatũ rwa ũmishonarĩ, aatanyĩte kũringa Iria rĩa Aegea athiĩ Korintho, acoke oime kũu athiĩ Makedonia. Ningĩ nĩ aabangĩte gũceerera kĩũngano gĩa Korintho riita rĩa kerĩ agĩcoka Jerusalemu, akĩgĩraga indo iria maarutĩte na ũtugi itwarĩrũo ariũ a Ithe witũ Jerusalemu. (1 Kor. 16:3) Ũndũ ũcio wonekanaga wega kuumana na ũrĩa tũthomaga thĩinĩ wa 2 Akorintho 1:15, 16. Yugaga ũũ: “Na tondũ wa ũrĩa ndehokete ũguo, nĩndendete nyambe njũke kwanyu nĩ getha mũkaheo ũteithio ũngĩ wa kerĩ; njũkĩre kũu kwanyu ngĩthiĩ Makedonia, ningĩ ngiuma Makedonia njokere kwanyu rĩngĩ, na ngoimagario nĩ inyuĩ ngĩthiĩ Judea.”
No kũhoteke atĩ thĩinĩ wa marũa make ma mbere, nĩ aamenyithĩtie Akristiano a Korintho mĩbango yake ya kũmaceerera. (1 Kor. 5:9) O na kũrĩ ũguo, kahinda kanini thutha wa kwandĩka marũa macio, nĩ aaiguire kuuma kũrĩ andũ a gwa Kiloe atĩ thĩinĩ wa kĩũngano gĩa Korintho kwarĩ na ngucanio nene mũno. (1 Kor. 1:10, 11) Nĩ ũndũ ũcio, Paulo agĩcenjia mĩbango ĩrĩa arĩ nayo hau mbere, na akĩandĩka marũa marĩa ũmũthĩ metagwo 1 Akorintho. Thĩinĩ wa marũa macio, nĩ aamaheire ũtaaro wa wendo na akĩmarũnga. Ningĩ nĩ amagweteire atĩ, nĩ acenjetie rũgendo rwake, akĩmamenyithia atĩ aangĩambire gũthiĩ Makedonia agĩcoka gũũka Korintho.—1 Kor. 16:5, 6. *
^ kib. 7 Kahinda kanini thutha wa kwandĩka 1 Akorintho, nĩ aathire Makedonia agereire Teroa kũrĩa aandĩkĩire 2 Akorintho. (2 Kor. 2:12; 7:5) Thutha ũcio nĩ aacokire agĩthiĩ Korintho.
No kũhoteke atĩ rĩrĩa ariũ a Ithe witũ maanyitire marũa macio make, amwe nĩ maamũcambirie atĩ ndahingagia irĩko. Acio nĩo arĩa meeyonaga marĩ a bata gũkĩra mũtũmwo Paulo. Aametire ‘atũmwo arĩa anene.’ Akĩmarũnga, aamoririe ũũ: ‘Rĩu-rĩ, rĩrĩa ndeciragia ngeke ũguo-rĩ, kaĩ ndakĩhaanaga ta mũgarũ? Maũndũ marĩa nduaga atĩ nĩngwĩka-rĩ, githĩ ndĩkĩmatuaga na ũhoro wa ũmwĩrĩ, atĩ nĩguo ngoragwo rĩmwe ndĩ wa kuuga Ĩĩ-ni, ĩĩ-ni, na rĩngĩ Aca, aca?’—2 Kor. 1:17; 11:5.
Hihi ũhoro-inĩ ũcio Paulo aarĩ mũndũ wa “mũgarũ”? Aca! Paulo oririe ũũ: “Maũndũ marĩa nduaga atĩ nĩngwĩka-rĩ, githĩ ndĩkĩmatuaga na ũhoro wa ũmwĩrĩ?” Kĩũria kĩu kĩaagĩrĩirũo nĩ gũteithia Akristiano a Korintho mone wega atĩ Paulo ndaacenjetie mĩbango yake nĩ ũndũ wa kwaga wĩhokeku.
Paulo nĩ aareganire biũ na ũhoro ũcio. Aandĩkire ũũ: “O ta ũrĩa Ngai atũũraga arĩ o wa kwĩhokeka-rĩ, ũhoro ũrĩa tũtũire tũmũheaga ti wa kuuga rĩmwe, Ĩĩ, na rĩngĩ Aca.” (2 Kor. 1:18) Ma nĩ atĩ, akĩbangũra mĩbango yake ya gũthiĩ Korintho, mũtũmwo Paulo aarĩ na muoroto mwega kwerekera aarĩ na ariũ a Ithe witũ a kĩũngano kĩu. Thĩinĩ wa 2 Akorintho 1:23 tũthomaga atĩ Paulo aacenjirie mũbango ũrĩa aarĩ naguo hau mbere wa gũthiĩ Korintho nĩ ũndũ wa ‘kũmaiguĩra tha.’ Aamaheete kahinda nĩguo makorũo maathondeka maũndũ mbere ya amaceereire. Arĩ Makedonia, nĩ aakenire mũno rĩrĩa aaiguire kuuma kũrĩ Tito atĩ Akristiano a Korintho nĩ maahutĩtio mũno nĩ marũa make na makerira. —2 Kor. 6:11; 7:5-7.
‘AMENI’ ĨRĨA YUGAGWO KŨRĨ NGAI
Arĩa mooigaga atĩ Paulo nĩ mũndũ wa mũgarũ, meendaga kuonania ndangĩehokekire harĩ kũhingia ciĩranĩro ciake, na nĩ ũndũ ũcio o na wĩra-inĩ wa kũhunjia ndangĩehokekire. Ĩndĩ, Paulo nĩ aaririkanirie Akorintho atĩ nĩwe wamahunjĩirie ũhoro wa Jesu Kristo. Oigire ũũ: “Mũrũ wa Ngai, Jesu Kristo, ũcio mwahunjĩirio ũhoro wake nĩ ithuĩ, niĩ na Silivano na Timotheo, ũhoro wake-rĩ, ndwarĩ wa kuga Ĩĩ, ũgacoka kuga Aca, no rĩrĩ, thĩinĩ wake no wa kuga Ĩĩ.” (2 Kor. 1:19) Hihi nĩ kũrĩ hĩndĩ Jesu Kristo aagaga wĩhokeku? Aca! Hingo ciothe Jesu aaragia ũhoro wa ma. (Joh. 14:6; 18:37) Tondũ ũhoro ũrĩa Jesu aahunjagia warĩ wa ma na wa kwĩhokeka biũ, o na wa Paulo warĩ wa kwĩhokeka tondũ ahunjagia ũhoro o ũrĩa Jesu aahunjagia.
Hatarĩ nganja, Jehova nĩwe “Mũrungu ũrĩa wa ma.” (Thab. 31:5) Ciugo iria Paulo aacokire kwandĩka nĩ cionanagia ũndũ ũcio. Oigire ũũ: “Amu ciĩranĩro cia Ngai-rĩ, o na ciigana atĩa, Ĩĩ-ni yacio yugagwo no ũndũ wake we; na tondũ ũcio Ameni yacio o nayo yugagwo no ũndũ wake,” ũguo nĩ kuga, nĩ ũndũ wa Jesu Kristo. Tondũ Jesu nĩ aatũũririe wĩkindĩru wake rĩrĩa aarĩ gũkũ thĩ, tũtikoragwo na nganja ona hanini na ciĩranĩro cia Jehova. Paulo oigire ũũ: ‘Tondũ ũcio Ameni yacio o nayo yugagwo nĩ ũndũ wake, nĩ getha Ngai akĩgoocagwo nĩ ũndũ witũ.’ (2 Kor. 1:20) Jesu nĩwe ũira kana ‘Ameni’ atĩ ciĩranĩro ciothe cia Jehova nĩ ikaahinga!
Paulo hingo ciothe aaragia ma, o ta ũrĩa Jehova na Jesu mekaga. (2 Kor. 1:19) Aarĩ wa kwĩhokeka. Ciĩranĩro ciake itiatongoragio nĩ “ũhoro wa ũmwĩrĩ.” (2 Kor. 1:17) Ithenya rĩa ũguo, ‘aathiaga atongoretio nĩ roho.’ (Gal. 5:16) Mũtũmwo Paulo agĩka maũndũ aakoragwo na muoroto mwega kwerekera aarĩ na ariũ a Ithe witũ. Ĩĩ yake yakoragwo ĩrĩ Ĩĩ!
HIHI ĨĨ YAKU ĨKORAGWO ĨRĨ ĨĨ?
Mahinda-inĩ maya andũ arĩa matarũmagĩrĩra motaaro ma Bibilia nĩ marĩ mũtugo wa kwaga kũhingia kĩrĩko rĩrĩa kuoimĩra gathĩna kanini, kana ũndũ ũngĩ marenda gwĩka. Maũndũ-inĩ ma biacara, ti hingo ciothe ‘ĩĩ’ ĩtuĩkaga ‘ĩĩ,’ ona rĩrĩa andũ mandĩkanĩire. Andũ aingĩ rĩu mationaga kĩrĩkanĩro gĩa kĩhiko kĩrĩ gĩa gũtũũra. Kuongerereka kwa ndigano kũronania atĩ andũ aingĩ monaga kĩhiko ta arĩ kĩrĩko gĩtarĩ kĩa bata, kĩngĩtiganĩrio o rĩrĩa mũndũ angĩenda.—2 Tim. 3:1, 2.


text:
Gĩcunjĩ gĩa 10
Ũthathaiya wa Famĩlĩ nĩ Kĩĩ?
Kuuma o mahinda ma tene, Jehova akoretwo akĩenda famĩlĩ igĩage na kahinda hamwe, ikeĩkĩra hinya kĩĩroho na ikeaka. (Gũcokerithia Maathani 6:6, 7) Nĩkĩo Aira a Jehova maamũraga ihinda hwaĩ-inĩ ũmwe o kiumia nĩ ũndũ wa ũthathaiya wa famĩlĩ ĩrĩ hamwe—makaarĩrĩria mahoreire, maũndũ ma kĩĩroho marĩa maringaine na mabataro mao. O na angĩkorũo ũikaraga wĩ wiki, no ũhũthĩre ihinda rĩu hamwe na Ngai ũkĩĩruta ũndũ wa Bibilia ũrĩa wĩthuurĩire.
Nĩ ihinda rĩa gũkuhĩrĩria Jehova makĩria. ‘Kuhĩrĩriai Ngai, nake nĩ ekũmũkuhĩrĩria.’ (Jakubu 4:8) Nĩ tũmenyaga Jehova wega rĩrĩa tweruta ũhoro wĩgiĩ ũrĩa atariĩ na ciĩko ciake Kiugo-inĩ gĩake kĩrĩa kĩandĩke. Njĩra ĩmwe hũthũ ya kwambĩrĩria ũthathaiya wa famĩlĩ nĩ kũhũthĩra ihinda gũthoma Bibilia na mũgambo mũrĩ hamwe, hihi mũkĩrũmĩrĩra mũtaratara wa o kiumia wa Cukuru ya Ũtungata wa Gĩtheokrasi. O mũndũ thĩinĩ wa famĩlĩ no agaĩrũo gacunjĩ ka ũthomi ũcio, andũ othe macoke maarĩrĩrie ũndũ ũrĩa meruta kuuma Maandĩko-inĩ macio.
Nĩ ihinda rĩa andũ thĩinĩ wa famĩlĩ gũkuhanĩrĩria. Athuri na atumia, o ũndũ ũmwe na aciari na ciana, nĩ mongagĩrĩra hinya ũkuruhanu wao rĩrĩa meruta Bibilia marĩ famĩlĩ. Rĩagĩrĩirũo gũkorũo rĩrĩ ihinda rĩa gĩkeno, rĩa thayũ na rĩa kwĩrirĩrio nĩo othe o kiumia. Aciari no mathuure ũndũ mwega wa kwarĩrĩria, kũringana na mĩaka ya ciana ciao, rĩngĩ makĩhũthĩra ũndũ ũrĩ thĩinĩ wa Mũrangĩri na Amkeni! No mwarĩrĩrie thĩna ũrĩa ciana cianyu iracemania naguo cukuru na njĩra cia kũhiũrania naguo. Ningĩ no mũkenere kwĩmenyeria nyĩmbo iria ikainwo mĩcemanio-inĩ na mũkorũo na tũindo tũnini mũngĩrĩanĩra thutha wa ũthathaiya wa famĩlĩ.
Ihinda rĩu rĩa mwanya andũ mahũthagĩra hamwe gũthathaiya Jehova o kiumia nĩ rĩgũteithia famĩlĩ yothe ĩkenere Kiugo kĩa Ngai, nake nĩ ekũrathima kĩyo kĩanyu mũno.—Thaburi 1:1-3.
Nĩ kĩĩ gĩtũmaga twamũre ihinda nĩ ũndũ wa ũthathaiya wa famĩlĩ?
Aciari mangĩteithia atĩa andũ othe thĩinĩ wa famĩlĩ makenere mũbango ũcio?


text:
Tags
Colleges and Universities, Education, Fuck, gikuyu, Kenya, marebeta, Rite, Shani, Shit, Tamil language, United States
03/11/2012
Gũatia mwaki, kĩrindĩ wa ũmenyo ũgũatĩrĩrie
Thema ma- thũ mahaki, ona ĩrĩ nene nayo ndũkegiritithie
Wĩyamũre taigongona wĩrute nawathĩki, mũingĩ ta maĩ yaku yaitĩka ũhonokie.
Nĩrĩkinyu rĩa mũhiki, rĩakũmugĩra na kwao na ndigithũ akinyũkie
wĩĩhura maithori na matharaita wĩyohe ta Waiyaki , rwa haro gũtanakĩa rwambie.
Kĩhoto gwĩtia tiitherũ ta kwamũhiki , guoko ĩĩthecagũo na itimũ ndirekie-
Ya ita kĩambara ĩkĩmatha wĩyaathi .
Na-ũrũme rũĩrĩra rwaku rũrĩrĩ ta njamba ti -Kĩmaathi
Amu gũkua no tũgacoka tĩri-nĩ; moko nĩtũnyitanei kanyũngũ tũteng’ũre wakinĩ
Ka-ũrogi karĩa karatũraga bũrũrinĩ