text:
Nkuma Ĩnjega Kuuma Kĩrĩ Mũrungu
Nkuma ĩnjega kuuma kĩrĩ Mũrungu nĩ ĩrĩkũ? Nĩkĩ tũmĩĩtĩkie? Broshua ĩjĩ ĩgacookia bimwe bia biũrĩa biumĩte Bibiriene.
Ũrĩa Ũũmba Kũgunwa nĩ Iuku Rĩrĩ
Iuku rĩrĩ rĩgagũteethia kwiritana ĩmwe kwa ĩmwe kuuma kĩrĩ Bibiria, Rũteto rwa Mũrungu. Ona ũrĩa ũũmba gũtumĩra Bibiria yaaku gũcwaa maandĩko jarĩa jonanĩtue.
Nkuma Ĩnjega Nĩmbi?
Iritane kũrĩna nkuma ĩrĩkũ kuuma kĩrĩ Mũrungu, nĩkĩ ĩrĩ ya bata naarua, na nĩatĩa ũbuĩrĩte kũthithia.
Mũrungu Nũũ?
Mũrungu rĩ, arĩ riĩtwa, na natũmenyagĩĩra?
Nkuma Ĩjega rĩ, Nĩ Mma Yuumĩte Kĩrĩ Mũrungu?
Nĩatĩa tũũmba kũmenya ntũmĩĩri ya Bibiria nĩ ya mma?
Jesũ Kristũ Nũũ?
Iritane nĩkĩ Jesũ aakuĩre, ĩkũũri nĩmbi, na ũrĩa Jesũ akũthithia nandĩ.
Mũrungu Arĩna Mworoto Jũrĩku Kĩrĩ Nthĩgũrũ?
Bibiria nĩtaaragĩĩria nĩkĩ Mũrungu oombĩre nthĩgũrũ, nĩrĩ mĩthangĩko ĩkathira, na ũrĩa ĩgiita rĩĩjĩte rĩkethĩrwa rĩkari kĩrĩ nthĩgũrũ, na kĩrĩ barĩa bagatũũra ku.
Kũrĩna Wĩrĩgĩĩro Bũrĩkũ bwa Barĩa Bakuĩte?
Gũkarĩkaga atĩa rĩrĩa twakua? Tũkoroona kaĩrĩ eendwa beetũ barĩa bakuĩte?
Ũnene Bwa Mũrungu Nĩmbi?
Nũũ Mũnene wa Ũnene bwa Mũrungu, na Ũnene bwa Mũrungu bũkoojũria mantũ jarĩkũ?
Nĩkĩ Mũrungu Arekeeretie Ũthũũku na Mĩthangĩko?
Nĩatĩa ũthũũku bwambĩrĩĩrie, na nĩkĩ Mũrungu arekeeretie bwĩta na mbere? Kwĩrĩo mĩthangĩko ĩkathira?
Nĩatĩa Nja Yaaku Yũũmba Kwĩthĩrwa na Kũgwĩrua?
Jehova, Mũrungu wa kũgwĩrua, endaga nja ikara igwĩrĩtue. Tega mataaro jameega ja Bibiria jegiĩ akũrũ, ekũrũ, aciari, na aana.
Nĩatĩa Ũũmba Kũmenya Ũthaathayia Bwa Mma?
Ndini ya mma rĩ, nĩ ĩmwe akĩ? Thũgaanĩria mantũ jatano jakwonania ũthaathayia bwa mma.
Nĩatĩa Mawaatho Ja Mũrungu Jatũteethagia?
Jesũ nataarĩĩrie nĩkĩ tũbataraga ũtongeeria na nĩ mawaatho jarĩkũ jaĩrĩ ja Bibiria jarĩ ja gĩtũmi mono.
Nĩatĩa Ũũmba Kũthengeera Mũrungu?
Tega kethĩra Mũrungu nathikagĩĩra maromba jonthe, ũrĩa tũũmba kũromba, na nĩ ũntũ bũrĩkũ bũngĩ tũũmba kũthithia nĩkenda tũthengeera Mũrungu.
Nĩatĩa Ndini Ikeeja Kũthithua?
A kwĩrĩo, antũ bonthe bakeethĩrwa bagwatithanĩtue kĩrĩ kũthaathayia Mũrungu ũmwe wa mma?
Nĩkĩ Mũrungu Arĩna Ũthuranĩri Kana Gĩkundi Kĩa Antũ Barĩa Bamũthaathaagia?
Bibiria nĩtwĩraga nĩkĩ na nĩatĩa Akristũ ba mma bathuranĩrĩtwe.
Nĩkĩ Ũbuĩrĩte Gwĩta na Mbere Kwiritana Bibiria?
Nĩatĩa ũmenyo bwaku bwegiĩ Mũrungu na Rũteto rwawe bũũmba gũteethia bangĩ? Nĩ ngwatanĩro ĩrĩkũ ũũmba kũgwĩrĩrua amwe na Mũrungu?


c: text/html

text:
Cai wa Kuini: Gĩcunjĩ gĩa kana,
Tũratiganĩrĩire ngĩharĩrĩa ngeithi ciakwa mbere ya Wangũ wa Rũraya, nĩtũtwarane…
Nĩndakĩgĩire na mahinda ma gwĩthagathaga na ngathiaga gĩcicio-inĩ ngakĩĩmenyeria ũrĩa ngathiĩ kuga ndakinya. Wa mbere ndabangaga ũrĩa ngakĩgeithia nyina wa rũrĩrĩ na ngoiga ndambũrũkĩtie guoko ta ndĩramũgeithia, ‘Wĩ mwega nyina wa Charũthi?’ Ngacoka ngona ta ũguo atarĩ wega, ngacokacoka na thutha ngoka rĩngĩ gĩcicio-inĩ ngoiga o ndambũrũkĩtie guoko, ‘Wĩ mwega nyina wa rũrĩrĩ?’ Hĩndĩ ĩno no ndĩrainamĩrĩra hanini tarĩ kũmwĩnyihĩria. Ngĩona ũguo ti kũiganu na ngĩtua atĩ ngamũgeithia gĩ ceng’i ndĩmũũrie ‘Ĩĩ mathĩ!’ No Biribo we ngamũgeithia ndĩmwĩte bathĩ wa Chari tondũ nĩ kanda taniĩ. Kana ndĩkĩmwĩte mbũnda hatikĩrĩ ũndũ. Ngiuga hai! Ndahota kuonwo ta itarĩ na gĩtĩyo, kana ecirie ndamwĩta bunda, ngĩcoka mbara ngiyo, ngĩthugunda ngeithi cia mũthemba ũngĩ.
‘Mũgathe Ithabethi, nyina wa Charũthi na cũcũ wa Wiri, amũkĩra ngeithi nyingĩ cia gĩcĩcĩng’a na cia thayũ, na ũkĩne ici ithano tondũ cia mbũri nĩ hĩa.’ Hĩndĩ ĩno ndĩkĩmũne kĩhanya na ndĩmũgeithie cia thayũ nĩgetha one atĩ ndirĩ na ũũru. Ndĩkĩmũnengere matega makwa tũgĩcoke hihi tũgĩikare thĩ cai ũgĩũke tũgĩteretange o tũkĩnyuaga. No o ũrĩa gwatukaga na gũgakĩa, noguo mĩbango yakwa yabangagwo na ĩkabangũrwo. Ngĩona hihi mũtheya wa gũthiĩ wahota gũkinya itarĩ ndarĩkia kwĩharĩria. Ngĩtua ciar gũtirĩ ũkĩaga ta ũngĩ na gũtirĩ hĩndĩ ya gwĩthamba ĩ heho. Ngathiĩ hana uguo o nganda ĩkoima.
Nĩndagĩthire na marua makwa kinya kwĩ mũnene wakwa wĩrainĩ na ngĩmwĩra no nginyagia njoe rũtha rwa thikũ igĩrĩ nĩgetha hote kwĩharĩria na gũthiĩ kũnyuanĩra cai na Wangũ. Gĩtonga gĩakwa kuona marua moimĩte kwa Wangũ, gĩkĩrũgama na igũrũ ta arĩ Wangũ wĩ mbere yake akĩnjĩra, ‘Niĩ kuma rĩrĩa ndaciariwo, na ndirĩ wa ira, ndirĩ ndetwo ona gũthiĩ kũhũra hĩ rĩrĩa Wangũ arahĩtũka. Na wee, njũka, ũgetwo mũkanyuanĩre cai na kuini witũ. Ĩĩ ndũkĩrĩ mũnyaka! Ũrathurirwo atĩa?’
Ngĩmenya nĩ ngwĩyambĩra gĩtonga gĩkĩ ota ũrĩa kĩĩnyambagĩra tene. “Wee ndĩraririkanirie kuini ũrĩa twacemanĩtie rĩrĩa erĩga gũcera bũrũri witũ na aratũmana njĩtwo.”
“Ũrenda kũnjĩra atĩ nĩmũcemanĩtie nake?”
“Ona ti rĩmwe.”
“Ngai, na ndũrĩ wanjĩra, nĩ ũmũgeithĩtie na guoko?’
“Hakuhĩ cia kĩmumunyo”
Gĩtonga gĩakwa kĩonaga na kanua ta mũtwe mũrige.
“Niĩ ingĩmũgeithia ũguo ndingĩthambia guoko thikũ ithatu.”
Gĩtonga gĩakwa gĩkĩndora na tha gĩkĩnjũria, “Reke ngwĩhoe ũndũ ũmwe, wathiĩ ũkanjũkĩra na mbica yake ĩna thaĩri yake. Ndirĩ kĩndũ kĩngĩ ingĩrira no ĩyo tu.”
“Rũtha ruo nĩnguona?”
“Ona wenda kiumia kĩgima thiĩ, bata no ũke na mbica ĩyo ndakũria.”
Ngiuma wabici ya gĩtonga gĩakwa ngĩthekaga na kamwena nĩ ũguo ndakĩigananirie. Ngĩthiĩ kũrĩkĩrĩria mĩbango ya gũthiĩ cai….
Thoma rũciũ ngũhe ndeto, kuona ũrirũ ti gũkũra kĩhĩĩ kĩonire ũrirũ mbere ya ithe.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Lady justice Philomena Mwilu niacaguritwe ta munini wa mugambithania munene.
Kamiti ya utungata ki rwangi rwa koti nio judicial service commission yugite irikanirie na mubango wa gucagurana umuthi.
Mwilu arikirie university ya nairobi na gutwika advocate wa koti nene mwakani wa 1984.
Niacokere aruta wira gi kambuni ya mauntu makonii watho ya muthoga gaturu na iria ya mutunga advocates..
Nyumani niacokire aruta wira ta secretary wa kambuni na arungamiri rwangi rumwe rwa thirikari mbere ya kuthurwa ta jaji wa koti nene mwakani wa 2007.
Akiaria riria acokagia jiuria mbere ya kamiti ya utungata gi koti mwilu augire akathiria kwothanira kwa magamba gi koti.


text:
Mũthenya wa Mwendandũ
Ugai ĩ tha…
Nĩ ma gĩeterero ti kĩinaino. Mũthenya wa Kiumia ũrĩa wetereirwo mũno nĩ andũ othe a bũrũri nĩ wakĩire ũtarĩ na kanaĩ. Warĩ mũthenya mũnene, tondũ mũthenya ũyũ nĩ guo waharĩirio wa mũtongoria wa bũrũri kwamba gũcokeria mũingĩ njũng’wa nĩ guo ũikarĩri wa njũng’wa ĩyo mĩaka ĩngĩ ĩtano ũhootanĩrwo rĩngĩ.
Mũthenya ta ũyũ wokaga rita rĩmwe tu thutha wa mĩaka ĩtano, na kwoguo warĩ mũthenya wa bata mũno bũrũriinĩ.
Igongona rĩa mũtongoria wa bũrũri agĩcokeria mũingĩ njũng’wa rĩarĩ o igongona tu, tondũ ti njũng’wa yo nyene yacokagio nĩ igongona rĩa wĩnyihia rĩrĩa mũtongoria wa bũrũri eigananagia na mũingĩ wothe wa bũrũri na agetĩkĩria na mĩario ya kanua gake njũng’wa ĩhootanĩrwo rĩngĩ gwa kahinda ka mĩaka ĩtano.
Ũguo nĩ kuga, mũtongoria o wothe wa bũrũri aikaragĩra njũng’wa mĩaka ĩtano kĩrũmanĩrĩrio, no nĩ etĩkagĩrio arũĩre ũikarĩri wa njũng’wa gwa kahinda kangĩ kamwe tu ka mĩaka ĩtano, na ahootana agakorwo aikarĩire njũng’wa kahinda ka mĩaka ikũmi. Angĩahotirwo gĩthuranoinĩ kĩu, arĩkagĩria wĩra wake o hau na agacoka mũciĩ mũndũ ũngĩ ũrĩa wahootana agaikarĩra njũng’wa. Kwoguo ũhootanĩri wa njũng’wa wambagĩrĩria biũ mũthenya ũyũ thutha wa igongona.
Mũthenya ũyũ kaingĩ nĩ wetanagio na rĩtwa rĩa mũtongoria ũrĩa warĩ njũng’wainĩ kahinda kau. Na nĩ kĩo mũthenya ũyũ wetagwo Mũthenya wa Mwendandũ.
Ngware ya mbere ĩkĩgamba, nĩ guo mĩtongoro ya arũmĩrĩri a Mwendandũ, Wainegene, na Wamuciĩ yambĩrĩirie kũriginyũka yerekeire kĩharoinĩ kĩa wĩyathi, kũrĩa mũcamanio wa igongona rĩa Mwendandũ agĩcokeria mũingĩ njũng’wa wagomanagwo.
Mĩtongoro ya mbere yarĩ ya muno na yo yarũmĩrĩirwo nĩ ĩngĩ mĩingĩ ya mũingĩ wa bũrũri, kanini na kanene, atumia na athuuri hamwe na ciana, tondũ gũtirĩ wendaga gũtigwo na thutha. Arĩa anyinyi matigirwo ma thutha marĩ a kũrangĩra mĩciĩ mũthenya ũcio, kana arĩa marĩ arwaru, tũkenge, akũrũ, na angĩ anyinyi arĩa matangĩahotire gwĩkinyia kĩharoinĩ kĩa wĩyathi mũthenya ũcio wa igongona nĩ ũndũ wa bata mũna.
O na gũtuĩka mũthenya ta ũyũ kaingĩ ndwakoragwo na mĩario mĩingĩ tiga ya mũikarĩri wa njũng’wa wa kahinda kau na arĩa mang’eng’anagĩra njũng’wa ĩyo nake, ndeto cia Mwana wa Ngai gũkunyithio itina nĩ Wainegene, cia ihoboka na waũri wa nguo wa Wainegene ciarĩ o igũrũ, ta kũndũ Wainegene atonyete mĩarioinĩ ya mũingĩ na akahata mĩarioinĩ ĩyo na ndahatũke.
Kwaria ma, mũingĩ nĩ wendaga gũtigana na ndeto cia Wainegene, no managĩ make marũmanĩrĩire ũmwe kwa ũmwe hatarĩ gĩtithio, na o na mũthenya ũyũ wa Mwendandũ, Wainegene ningĩ arĩ na managĩ mangĩ merũ ma kũgĩa na mĩtwe ĩĩrĩ. Gwatuĩkaga atĩ Wainegene araire akĩĩhĩta atĩ nĩ akaguũria mĩtwe ĩyo yake yerĩ kĩharoinĩ kĩa wĩyathi mũthenya ũcio wa Mwendandũ, tondũ nĩ guo werĩgĩrĩirwo gũkorwo na andũ aingĩ mũno na kwoguo warĩ mweke mwega wa kũmenyithania magegania macio ma kũgĩa mĩtwe ĩĩrĩ.
No anga nĩ ndutirie ndeto haraya, reke twambe twarie cia mũthenya wa Mwendandũ.
Mĩtongoro mĩingĩ yakĩrũmanĩrĩire kũrũmanĩrĩra, yerekeire kĩharoinĩ kĩa wĩyathi. Mĩtongoro ya mbere yarĩ ya mumo wa mĩena yothe, mwena wa Mwendandũ mwene njũng’wa, na mĩena ya ang’ethanĩri ake, Wainegene, na Wamũciĩ. O na gũtuĩka mĩtongoro ĩyo nĩ yakuhanĩrĩirie, ndĩatukanaga yathiaga ĩtengete mwanya. Gatagatĩinĩ ka mĩtongoro ĩyo, nĩ kuo kwaiyũire ciana iria na cio ciarũmĩrĩire mĩtongoro ya aciari na andũ a matũũra. Ciana ciathiaga ĩgĩteng’eranagia, ikĩrũndanaga, na igĩthakaga mathako mangĩ ma ciana.
Rũcinĩ tene mũmo ruoro rũgĩtema, nĩ guo mĩtongoro mwanya mwanya yambĩrĩirie gũkinya kĩharoinĩ kĩa wĩyathi, na mĩtongoro ĩyo yaingĩra kĩharo yethugundaga itutu cia arũmĩrĩri a atongoria acindanĩri njũng’wa othe atatũ. Nĩ kwarĩ na tũtutu tũngĩ tũnini gũkĩra icio cia atongoria acio atatũ, na gwatuĩkaga tũtutu tũu twarĩ twa atongoria angĩ mũgwanja meingĩrĩtie ũhootanĩriinĩ wa njũng’wa thutha mũtheri. Kwoguo mwaka ũyũ kwarĩ ahootanĩri a njũng’wa ikũmi rĩiyũru.
O gĩtutu kĩarĩ na nguo cia marangi mwanya, kũringana na marangi marĩa mamenyithanagia arũĩri njũng’wa mwanya. Mwaka ũyũ itutu ĩgĩrĩ ciarĩ na nguo ĩhanaine no ũtiganu warĩ ngũbiainĩ, kĩmwe gĩekĩrĩte ngũbia cia sombrero, na kĩu kĩngĩ tũkũbia twa ing’eti nguhĩ. Marangi ma ikundi icio cierĩ marĩ ma macungwa, na kĩmwe kĩainaga rwĩmbo rwa tũnjimbo twa ndũrĩrĩ, na kĩrĩa kĩngĩ rwa tũnjimbo twa macumo.
Gĩkundi kĩa Mwendandũ na kĩo gĩekĩrĩte nguo cia marangi ma bururu na matune, na kĩainaga rwĩmbo rwa kazi iendelee, iendelee tena!
Mwethi njũng’wa wa mbere gwĩkinyia kĩharoinĩ kĩa wĩyathi mũthenya ũcio arĩ Wamũciĩ, na aingĩrire oimagarĩtio nĩ mumo warĩ mĩhari ĩĩrĩ nake arĩ gatagatĩ ka mĩhari ĩyo yerĩ, na akuhĩrĩria gĩtarainĩ gĩa kwarĩrio akĩruta ngũbia yake ya kĩng’eti gĩkuhĩ na akĩmĩoya na igũrũ agĩthiũrũrũkaga mĩena yothe, kũgeithia mũingĩ. Mũingĩ na guo ũkĩgeithĩka na njĩra ya kuoya guoko kũmwe igũrũ na gũkwereria mwena na mwena, amwe makĩhuhaga ihũni kana mĩrũri.
Mwethi njũng’wa wa kerĩ arĩ Wainegene, na aingĩrire ahiũhahiũhĩte ta kũndũ endaga kũhĩtũka Wamũciĩ nĩ guo akinye gĩtarainĩ gĩa kwarĩrio mbere yake, no ndahotire kũmũkinyĩra arĩ thutha makinya o manyinyi. Nake akĩruta ngũbia ya sombrero akĩmĩoya na igũrũ kũgeithia andũ akĩmĩinagia mwena na mwena. Mũingĩ ũkĩamũkĩra ngeithi ciake na njĩra o ĩyo ya kuoya guoko kũmwe igũrũ na gũkwereria.
Wamũciĩ na Wainegene makĩhaica ngathĩ cia gĩtara gĩa kwarĩrio, na magĩikario thĩ nĩ athuri marĩ hau gĩtarainĩ kĩu.
Nake Mwendandũ akĩingĩra kĩharoinĩ oimagarĩtio nĩ athuri a gĩtĩyo arĩa marutaga wĩra nao wa kũrangĩra njũng’wa na bũrũri. Thutha wao harĩ na imwana njĩthĩ, na cio ciarutithanagia wĩra na athuri acio nĩ guo imenye ũrĩa njũng’wa ĩrangĩragwo hamwe na bũrũri gũtikanakorwo na ithenya rĩa wagi ũmenyo wa wathani bũrũriinĩ o rĩ o rĩ. Ũcio nĩ guo warĩ mũtugo wa mwathanĩre wa bũrũri, kũharĩria njamba njĩthĩ hĩndĩ ciothe.
Mwendandũ we ndarĩ na ngũbia, no amwe a gĩkundi kĩrĩa kĩamumagarĩtie marĩ na ngũbia cia ing’eti nguhĩ cia marangi ma bururu na matune na rũri rwa matawa merĩ ma rangi mwerũ manyitanu na marĩ na nĩnĩmbĩ ndune.
Mwendandũ akuhĩrĩria gĩtara gĩa kwarĩrio akĩrũgama hanini, akĩoya guoko igũrũ kinya haha mũtweinĩ wake agĩcoka agĩgũceria maita maingĩ kuma hau mbere ya mũtwe wake gũthiĩ mwena wa ũrĩo akiugaga, iendelee, na guo mũingĩ ũgĩcokia, kazi iendelee tena!
Amwe makĩrũgama na igũrũ, angĩ makĩhũra hĩ, nao atumia na airĩtu makiuga ngemi ithano cia kahĩĩ. Mwendandũ akĩambata ngathĩ cia gĩtara gĩa kwarĩrio na agĩikario thĩ mwena wa ũrĩo wa gĩtara, nao ang’ethanĩri ake maikarĩte thĩ mwena wa ũmotho.
Mũtabania wa igongona akĩoya tũkero twĩrĩ ngubaco, akĩanĩrĩra wambĩrĩria wa igongona. Ũmũthĩ ti mũthenya wa mĩario mĩingĩ, mũtabania wa igongona akiuga, tũkwenda ang’ethanĩri na Mwendandũ meyarie mbere, matwĩre ũrĩa meharĩirie gwĩkĩra mũingĩ na kĩrĩa kĩratũma mende ũikarĩri wa njũng’wa kahinda gaka.
Thutha wa ũguo nĩ tũkũria Mwendandũ arekererie ũcindanĩri wa njũng’wa wambĩrĩrie, na atwĩre kĩrĩa kĩratũma ende gũthiĩ na mbere na ũikarĩri wa njũng’wa mĩaka ĩngĩ ĩtano.
Thutha wa mĩarĩo ĩyo, nĩ tũkũhinga igongona na ũcindanĩri wa njũng’wa wambĩrĩrie hau hau. O mũndũ ekũheo ndagĩka ithano eyarie, tondũ mĩario mĩingĩ ĩkwarĩrio mũingĩinĩ thutha wa igongona.
Wainegene akĩoya guoko na igũrũ, akĩũria mũtabania etĩkĩrio ambe eyarie arĩ we nĩ amu arĩ na ndeto hiũ endaga kwaria itanahora. Mũtabania akĩmwĩtĩkĩria kwambĩrĩra, na agĩikara thĩ nake Wainegene akĩoya tũkero akĩambĩrĩria mĩario.
Ndĩ na ũhoro mũhiũ ngwenda kũmwĩra nĩ amu karĩ ngoro kerirwo gatiĩyumbũraga. Ngwĩciria aingĩ anyu nĩ maiguĩte mĩhuhu ĩrathiũrũrũka bũrũriinĩ atĩ maũndũ makwa nĩ mambĩrĩirie kũhoboka nĩ ũndũ wa gũkunyithia Mwana wa Ngai itina, na maũndũ mangĩ ta macio. Ngwenda kũmwĩra ĩyo nĩ mĩhuhu, na hatirĩ maũndũ makwa mahobokete, o na gũtirĩ maũndũ makwa mangĩhoboka, Wainegene akiuga agĩcoka agĩtithia hanini, agĩkorora maita merĩ na agĩthiĩ na mbere na mĩario.
Tũrarĩ kĩharoinĩ gĩkĩ ira, na ndĩraũra nguo ndĩretiga ũtheri tiga no kanyitĩrĩri ndĩragirĩrĩirio gũkaũra nĩ mumo wakwa. Wendi wakwa nĩ muone ũrĩa ndĩramwĩhoka mũnengere njũng’wa ndĩyatage na yo ndĩ mũtheru ngoro biũ, nĩ kĩo ndĩraũrĩte nguo mũnyone kinya ngoro thĩiniĩ, Wainegene ningĩ agĩtithia hanini, na agĩcoka agĩthiĩ na mbere na mĩario.
Kũhana ta ũguo, nĩ ngwenda kũmũmenyithia ũndũ ũngĩ wakwa mwerũ, nĩ guo muone biũ niĩ ndithiragwo nĩ wara, mawara maingĩ manyumaga thutha kinya ndathiĩ toro ngareherwo mawara mangĩ merũ nĩ araika akwa.
Rĩu mũranyona ũguo nũngiĩ mbere yanyu, ndĩ wa mĩtwe ĩĩrĩ mĩnyitanu, na kwoguo ndaikarĩra njũng’wa nĩ ta andũ erĩ megũkorwo magĩikarĩra njũng’wa handũ ha gũte mweke ũcio wa andũ erĩ na gũikarithĩria njũng’wa mũndũ ũmwe, ta ũrĩa Mwendandũ amĩikarĩire arĩ wiki mĩaka ĩtano mĩthiru.
Harĩ mĩtwe ĩyo ĩĩrĩ, ũmwe nĩ ũrĩa wakwa ndũire na guo, na ũcio ũngĩ nĩ wa DM njĩrĩga gwĩtia Amerika na nĩ ũranginyĩire na ndĩraũigĩrĩra mũtweinĩ wakwa wa mbere na yerĩ ĩranyitana biũ, o na gũtuĩka mĩtwe ĩno nĩ ĩhana ta ĩnoretie mwĩrĩ ngahana ta ndĩ mũimbu hanini.
Wa kerĩ, Wainegene agĩthiĩ na mbere na mĩario, mũndũ ndangĩgĩkorwo na mĩtwe ĩĩrĩ mĩnyitanu na ndegarũre rĩtwa rĩake nĩ guo agĩe na rĩtwa rĩerũ rĩkuanĩtie mĩtwe ĩyo yerĩ.
Kuma ũmũthĩ, rĩtwa rĩakwa rĩerũ nĩ Pentagon DM Wainegene, kana PDMW, na njĩra nguhĩ.
Ndĩrenda mũhe njũng’wa njikarĩre nĩ guo ndĩyatage na yo, na o ta ũguo rĩtwa rĩu rĩakwa rĩerũ rĩronania, ndĩrutaga wĩra wa kũgayanĩra tũnjimbo ndĩ na mĩtwe ĩĩrĩ, nĩ guo ũmwe ũngĩngereria mĩiguainĩ ũyũ ũngĩ ũkanũnga nĩ guo ngayage tũnjimbo na njĩra njega hĩndĩ ciothe.
Na itanariganĩrwo, Wainegene akiuga, mũtwe ũmwe ndĩrarutire o kũrĩa njĩrĩga kũruta hama yakwa ndune, kĩonania kĩa makari marĩa thiri kari yakwa ĩrĩgũragĩra honge ciothe cia yo ndaikarĩra njũng’wa, handũ ha gũtũũra na matoyota maya ma mbeca inyanya, na nĩ guo magoti monganirio bũrũriinĩ ũyũ ũtukũ na mũthenya.
Mũtwe ũcio ndĩrarutire mũrĩmo nĩ guo ũhootithanĩtie ũikarĩriinĩ wa njũng’wa kũu mũrĩmo na mĩrĩmoinĩ ĩngĩ mĩingĩ, na nĩ guo ndĩreta na njĩra nguhĩ DM, ndemwa imwe cia rĩtwa rĩakwa rĩerũ.
Na rĩo rĩtwa Pentagon, rĩronania wathani ũrĩa ngũrehe bũrũriinĩ ũyũ mwanengera njũng’wa, wathani wa kũnyitanĩra na Pentagon ya mũrĩmo wa Amerika, nĩ guo bũrũri witũ ũthiĩ na mbere na ũgĩe indo nyingĩ cia mbaara ta bũrũri wa Amerika. Na kĩu nĩ kĩambĩrĩria ngwacĩ nyingĩ, ngĩrĩkia mĩaka ĩtano njũng’wainĩ, marĩtwa maingĩ ma matũũra bũrũriinĩ marĩtagwo Pentagon, manyũmba ta guo, mabarabara ta guo, kinya ciana irĩciaragwo igetwo Pentagon. Gĩthĩ bũrũri ndũgũgĩthiĩ na mbere mũno mwanengera njũng’wa? Wainegene akĩũria, agĩcoka agĩthiĩ na mbere na mĩario ta arĩ we mwene weyũragia kĩũria kĩu.
Mũtikanjonore andũ aitũ, Wainegene agĩthiĩ na mbere na mĩario ahũmahũmĩte, nengerai njũng’wa ndĩyatage na yo, na niĩ ndĩmurute thĩ ya gatatũ ndĩmũtware ũtongainĩ wa thĩ ya mbere, Pentagon ya mbere, ĩrĩa ĩgũkorwo na tũnjimbo tũhana twa Pentagon ya mũrĩmo wa Amerika.
Hĩndĩ ĩyo nĩ guo mũtabania arũgamire na igũrũ na akĩmenyithia Wainegene ihinda rĩake rĩarĩ ithiru.
Wainegene akĩambĩrĩria gũkinyũkia erekeire gĩtĩinĩ gĩake o akĩaragia ciugo ciake cia mũthia, no atanakinya gĩtĩinĩ, mũtumia ũrĩa wa gĩtambaya gĩkundĩkanie gĩkoneka ta arĩ gathukĩ aigĩrĩire mũtwe akĩhiũkĩra hau mbere ya gĩtara gĩa kwarĩrio akĩinaga rwĩmbo rwake:
Ndĩ na ihu rĩakwa
Ndarutire Kĩndawa
Na Ngwenda riume
Ndikerwo nĩ rĩa ngati
Mũtumia ũcio ainaga akĩgucagia itonyo rĩake haha hakuhĩ na maru rĩkagucũka rĩgacoka rĩkamũhĩmbĩria rĩngĩ ta rĩrĩ rĩarĩ na mũgucũki, na eka ũguo maita merĩ akoina iru agacoka agathiĩ na mbere na kũina na kũgucia itonyo o rĩngĩ agĩthiaga kinya akĩbuĩria o akĩinaga.
Wainegene agĩkinya gĩtĩinĩ gĩake o akĩaragia cia tũnjimbo, tũhama, Pentagon, na rĩtwa rĩake rĩerũ, PDMW, na agĩikara thĩ. Nake mũtabania akĩũria Wamũciĩ arũgame na igũrũ eyarie.
Wamũciĩ akĩrũgama, akĩgeithia andũ rĩngĩ na kũinia ngũbia o ta ũrĩa ekĩte akĩingĩra kĩharo, na akĩnyita tũkeero twĩrĩ ngumbaco na guoko kwa ũmotho, akĩambĩrĩria mĩario.
Nĩi ndĩ Wamũciĩ ndikwaria mũno, no nguga o ta ũrĩa njugaga kaingĩ atĩ, mũthenya wakinya ngagerera gatagatĩ ka Mwendandũ na Wainegene magĩcoka kũrora makore ũikarĩri wa njũng’wa ndahootanire tene.
Ũndũ wa kerĩ, Wamũciĩ akiuga, tũnjimbo tũu mũrerĩrwo twa ndũrĩrĩ ti twega. Tũnjimbo tũrĩa twega, na nĩ tuo nĩi Wamũciĩ ngũmũrehera, nĩ tũnjimbo twa macumo. O macumo kĩgĩna kĩna na kanjimbo ka mo, o ũguo o ũguo kinya macumo ma tũnjimbo tuothe maiganane kererere.
Wa Gatatũ, Wamũciĩ agĩthiĩ na mbere na mĩario, nĩ atĩ niĩ ndutaga wĩra wa gwĩka ciama, ndoiga kĩama gĩkĩke andũ maiyũre kĩharo kĩna, kĩama kĩu gĩgekĩka na gĩkonwo nĩ mũingĩ wothe. Hau ndĩrenda mũmenye atĩ o na njũng’wa mũkũnengere na kĩama, arĩa mataretĩkania na ũhoro ũcio nĩ maikare makũrĩire ithenya rĩĩrĩ maitho matikahĩtũkwo nĩ kĩama.
Wa kana, na nĩ guo wa mũthia ngwaria ũmũthĩ, nĩ atĩ mũtigetĩkanie na mĩhuhu ĩyo ĩrathiũrũrũkio nĩ thũ ciakwa atĩ nĩ ngwĩruta ũcindanĩriinĩ wa ũikarĩri wa njũng’wa nyingĩre gĩkundiinĩ kĩa Mwendandũ kana kĩa Wainegene. Njamba nĩ kuonana nganja igathira, na gĩthũri gĩakwa kĩ mbere tuonane na njamba ici kinya ũhootani wakwa woneke na kĩama kĩu ndamũgwetera hau rũgongo.
Wamũciĩ akĩrĩkia mĩario yake, na agĩikara thĩ gĩtĩinĩ gĩake.
Mũtabania wa igongona akĩũria Mwendandũ arũgame na etĩkĩre na miario ya kanua gake njũng’wa ĩcindanĩrwo kuma ũmũthĩ, acoke eyarie.
Mwendandũ akĩrũgama na igũrũ, akĩgeithia mũingĩ na guoko kwa ũrĩo na njĩra ya gũgũceria kuma mbere ya mũtwe wake kwerekera mwena wa ũrĩo o ta ũrĩa ageithanĩtie akĩingĩra kĩharo akiugaga iendelee! Na guo mũingĩ ũkĩamũkĩria ngeithi ciake, kazi iendelee tena!
Mwendandũ ndarĩire marĩgu, oire guoko o kũu kwa ũrĩo na igũrũ agũkũnjũrĩte ciara ikarora igũrũ akiuga, wĩra wa ũcindanĩri wa njũng’wa uendelee!
Ngemi igĩatũra rĩera kuma mĩena yothe ĩna ya kĩharo, mbugĩrĩrio ya gĩkeno na yo ĩkĩgĩa igũrũ, na cio hĩ ikĩrĩra ta ngwa kĩharoinĩ gĩothe ta gwa kahinda ka ndagĩka igĩrĩ kana ithatũ ũguo. Mũingĩ ũgĩcoka ũgĩikara thĩ weterere mĩario ya Mwendandũ.
Mwendandũ ambĩrĩirie mĩario yake na kuga arĩ na gĩkeno mũthenya ũcio nĩ ũndũ wa kũhingia wĩra wake ũrĩa ahetwo nĩ mũingĩ mĩaka ĩtano mĩhĩtũku, na kũria mũingĩ ũmuongerere mĩaka ĩngĩ ĩtano arĩkie mawĩra ma kũhonia mĩrimũ ya Gwakwo na Kũhũyũka, ĩrĩa ambĩrĩirie kũhonia o na gũtuĩka ndĩarĩkĩte kũhona kaimana.
Niĩ ndingĩrũgama haha mbere yanyu ndĩmũhenie atĩ mĩrimũ ĩno nĩ mĩhonu ĩtarĩ mĩhonu, aca. Niĩ ngwaria ma njonore maheni. No nĩ ngwenda mũririkane atĩ tũkĩruta wĩra ũcio twambĩrĩirie wa kũhonia mĩrimũ ĩyo yerĩ, amwe me haha matũire morũraga handũ ha kũruta wĩra, na rĩu marenda mũmanengere njũng’wa, Mwendandũ akiuga, agĩcoka agĩtithia hanini ta kũndũ endaga ũhoro ũcio ũingĩre mĩrĩinĩ ya andũ, agĩcoka agĩthiĩ na mbere na mĩario.
Ndikwaria mũno ũmũthĩ, tondũ mĩario mĩingĩ ngwarĩria andũ tũtutuinĩ twao, mĩciĩnĩ yao, na iharoinĩ cia matũũrainĩ ma mũingĩ bũrũrinĩ wothe kwambĩrĩria ũmũthĩ kinya mũthenya wa gĩthurano kĩa ũikarĩri wa njũng’wa.
Ngwenda mũmenye mucera na mũkũndũ akũndũkaga o take, na mũikari mũtĩ gĩtina nĩ we ũĩ kĩrĩa thambo ĩrĩyaga. Niĩ ngwenda o mũnjĩtĩkĩrie ndĩkie wĩra wa kũhonia mĩrimũ ĩyo yerĩ, wa Gwakwo, na wa Kũhũyũka, na yetunya nduma na niĩ ndĩtunye nduma ũikarĩriinĩ wa njũng’wa.
Kwĩrĩrwo kwerirwo ti kuo kũnengerwo, na ngwenda mwĩthurĩre mũruti wĩra handũ ha mwĩranĩri mana na kũrĩa mana macio mariumaga mũtiũĩ.
Mwendandũ akĩrĩkia mĩario yake, na agĩikara thĩ o akiugaga, iendelee, na guo mũingĩ ũgacokia, iendelee tena!
Mũgambo wa mũtumia ũmwe tu no guo waiguĩkire ũkiuga:
No Mwendandũ waria cia mĩrimũ. Na ma hatirĩ ũngĩ wagweta mĩrimũ na nĩ guo twetereire mũmĩhonia.
Kĩharo rĩu gĩgĩkira ngiria gwa kahinda ta ka ndagĩka ithatũ.
Mũtabania nĩ guo arũgamire na igũrũ na akĩmenyithia atongoria acio ang’ethanĩri wethiinĩ wa ũikarĩri wa njũng’wa maingĩrane na mũingĩ kĩharoinĩ meyarĩrĩrie.
Wethi wa njũng’wa ũkĩhana ta wekĩrwo ngia nene, Mwendandũ, Wainegene, na Wamũciĩ magĩikũrũka ngathĩ kuma gĩtarainĩ gĩa kwarĩrio merekeire kũrĩ mũingĩ kwĩyarĩrĩria maheo ũikarĩri wa njũng’wa, o mũndũ na wara wake wa gwetha mĩtĩ ya ũikarĩri wa njũng’wa.
Mũhootani wa njũng’wa akamenyeka thutha wa mweri ũmwe, no maũndũ marĩa megwĩkĩka gũgĩgakinya hĩndĩ ĩyo, managĩ marĩa mekuoneka gũgĩgakinya hĩndĩ ĩyo, gĩcambanio na mĩhuhu ĩrĩa ĩgũtuthũka gũgĩgakinya hĩndĩ ĩyo, nĩ mĩingĩ ma.
Cokai haha Kiumia kĩngĩ mũtegete matũ ndĩmũganĩre cia Mwendandũ na Wainegene magĩetha njũng’wa!
O rĩngĩ RIRIKANA, mũtĩ ũgĩaga bata nĩ gũikio irebeinĩ hĩndĩ ya gĩthurano. We wĩ na guo, menyerera ndũkanacererwo mũthenya wa gĩthurano wakinya. Gurumũka na mũtĩ waku na ũgurumũre angĩ ikũmi. Mũndũ ũmwe ndeheragĩrwo njĩra. Karumbeta nĩ kahuhe, na guo coro ũrĩ thutha!
Thaaai!
Hihinya ndari ũthome rũgano rwa Mwendandũ na Wainegene Magĩetha Njũng’wa, gĩcunjĩ kĩa: 1 , 2, 3, 4, 5, 6


text:
Imenyithia bia kĩwaatho
Copyright
© 2014 Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania, Inc. All rights reserved.
Gĩtuo gĩkĩ gĩcabĩtwe na gĩkamenyeerwa nĩ Watchtower Bible and Tract Society of New York, Inc. Tiga gũkethĩrwa kwonanĩtue ũngĩ, maandĩko jonthe na mantũ jangĩ jarĩa jarĩ kĩrĩ webusaĩti ĩjĩ, nĩ into bia ũtea bwa Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania.
Trademarks
Adobe, the Adobe logo, Acrobat, na the Acrobat logo nĩ trademark cia Adobe Systems Incorporated. iTunes na iPod nĩ trademark cia Apple Inc. Trademark ingĩ cionthe na irĩa ciandĩkithĩtue nĩ into bia barĩa bonanĩtue.Mawaatho ja Ũtumĩri na Raĩcenci ya Ũtumĩri bwa Webusaĩti
Mawaatho jaja ja ũtumĩri, nĩjo jagũtongeeragia gũtumĩra webusaĩti ĩjĩ. Rĩrĩa ũgũtumĩra webusaĩti ĩjĩ, nũgwĩtĩkania buru na Mawaatho jaja ja Ũtumĩri. Kethĩra ũtĩgwĩtĩkania na Mawaatho jaja ja Ũtumĩri kana bũmwe bwa mawaatho jaja, ũtĩbwĩrĩte gũtumĩra webusaĩti ĩjĩ.
Ũtumĩri bũbwega nĩ bũrĩkũ? Woomba gũtega, kũrita, na gũcaba mbica irĩa icoori, mauku ja kĩelektronĩki, ndwĩmbo, mbica, maandĩko, vidio (“Into”) kuuma kĩrĩ webusaĩti ĩjĩ nĩũntũ bwa ũtumĩri bwaku wengwa na tĩ bwa biacara, o ta ũrĩa mĩanka ĩkĩri aja nthĩgũrũ o na kinya kũngĩ kĩrĩ Mawaatho jaja ja Ũtumĩri. Kwou, ũtĩbwĩrĩte:
Gwĩkĩra mantũ ja webusaĩti ĩjĩ kĩrĩ Intaneti (webusaĩti ingĩ, gũtambia faero kĩrĩ webusaĩti ingĩ, kana kĩrĩ ngwatanĩro cia ũcoore Intanetine ‘social network’);
Kũritithia into kaĩrĩ kuuma kĩrĩ webusaĩti ĩjĩ birĩ gĩcuncĩ kĩa programu ya kompiuta kana birĩ amwe na programu ya kompiuta;
Kũrita kaĩrĩ, gũkoobia, kana gũtumĩra bũthũũku into birĩa bĩrĩ kĩrĩ webusaĩti ĩjĩ, birĩ bia biacara kana woona mbeca (kinya kethĩra ũtĩkwona mpongeeri), kinya gũtambia programu cia kompiuta irĩa igwatene kana igwatithenue (static kana dynamic) na webusaĩti ĩjĩ;
Gũtumĩra webusaĩti ĩjĩ na mworoto jwa kũthithia na gũtambia kondi (source code), into, kana njĩra cia gũtongeeria mantũ jabangi kana programu ĩgũciĩtithia yongwa kũũthũrania mantũ (data) (amwe na, without limitation scraping, data mining, data extraction, na data harvesting) kĩrĩ kana ĩgwatanĩrĩte na webusaĩti ĩjĩ;
Gũtũmĩra bũthũũku webusaĩti kana ũriti ngũgĩ bwayo, ta kwangaratania kana gũtonyeera webusaĩti kana ũriti ngũgĩ bwayo na njĩra ingĩ irĩa itĩonanĩtue;
Gũtumĩra webusaĩti ĩjĩ na njĩra o na ĩrĩkũ ĩgũtũma, kana yũũmba kũthũũkia webusaĩti kana ĩremwa nĩ kũrita ngũgĩ kana gũkinyĩrĩka; kana na njĩra ĩngĩ kinya ĩrĩkũ ĩtĩ ya kĩwaatho, ya waayia, kana ya kũthũũkia kana ĩkũgwatanĩra na njĩra ingĩ itĩ cia kĩwaatho, cia waayia, irĩ na mworoto jwa kũthũũkia;
Gũtumĩra webusaĩti ĩjĩ na mworoto kinya jũrĩkũ jwa biacara.
Kuuna Mawaatho ja Ũtumĩri
Gũtĩ kũmeneeria mawaatho jangĩ ja Watchtower jarĩa jarĩ rungu rwa Mawaatho jaja ja Ũtumĩri, kethĩra ũkauna Mawaatho jaja ja Ũtumĩri na njĩra kinya ĩrĩkũ, Watchtower yoomba gũkũjũkĩria ĩtagaaria rĩrĩa ĩkwona rĩagĩrĩte rĩa uuni waatho bũu, amwe na gũkũrũngĩka ũtĩgatumĩre webusaĩti kwa kagiita, gũkũrigĩĩria ũtĩgatumĩre webusaĩtĩ, kwinga kompiuta na njĩra ya gũtumĩra adireci yaku ya IP ũtĩgatumĩre webusaĩti, Kwaranĩria na barĩa bakwejaga Intaneti kũbaromba bainga ũtumĩri bwaku bwa webusaĩti na/kana bakũjũkĩrie ĩtagaaria rĩa kĩwaatho.
Moogarũrũku
Watchtower yoomba kũgarũra Mawaatho jaja ja Ũtumĩri ĩgiita kwa ĩgiita. Mawaatho ja Ũtumĩri jarĩa jagarũrĩtwe jagatumĩka kĩrĩ ũtumĩri bwa webusaĩti kuuma ĩgiita rĩa gũcabwa kwajo. Itũ bu, tega Mawaatho jaja ja Ũtumĩri ĩgiita kwa ĩgiita nĩkenda ũjamenya jarĩa jekĩri rua.
Mawaatho na Mainya
Mawaatho jaja ja Ũtumĩri jarũngamĩĩrĩtwe, na nĩjataũri kũringana na Mawaatho ja State of New York, U.S.A., gũtĩna gwaatania kĩrĩ mawaatho. Ĩtagaaria o rĩonthe rĩa kĩwaatho rĩĩgiĩ Mawaatho jaja ja Ũtumĩri rĩgaikua kĩrĩ ‘state’ kana ‘federal court’ ĩrĩa ĩrĩ na mainya ndeene ya State of New York, U.S.A.
Waatho Kũũna
Kethĩra bũmwe bwa Mawaatho jaja ja Ũtũmĩri bũkoonanua nĩ koti ĩrĩ na mainya atĩ bũtĩbui na bũtĩagĩrĩte, na bũtĩtumĩka, kana tĩ bwa kĩwaatho, mawaatho jangĩ jageta na mbere gũtumĩka. Kũremwa kwa Watchtower gũtũma waatho kinya bũmwe bwa Mawaatho jaja ja Ũtumĩri bũthingatĩĩrwa, bũtĩtaũrwa atĩ nĩ kũrekeeria waatho kana ta kaanya ga kwinyĩĩria ĩtagaaria rĩu rĩjũkua.
Metĩkanĩĩria Jonthe
Mawaatho jaja ja Ũtumĩri nĩ metĩkanĩĩria jonthe gatĩgatĩ gaku na Watchtower kĩrĩ ũtumĩrĩ bwaku bwa webusaĩti ĩjĩ, na nĩ jajũkĩtie kaanya ka metĩkanĩĩria jonthe ja au mbere jegiĩ ũtumĩri bwaku bwa webusaĩti ĩjĩ.


text:
ANDŨ ETHĨ MORAGIA
Ingĩhiũrania Atĩa na Andũ Arĩa Marathumbũra na Maũndũ Megiĩ Ngomanio?
Gũthumbũrũo na maũndũ megiĩ ngomanio nĩ kuuga atĩa?
Gũthumbũrũo na maũndũ megiĩ ngomanio nĩ ũndũ o wothe ũhutĩtie mĩtugo ya ngomanio itaagĩrĩire na nĩ hamwe na kũhutia mũndũ kana kwaria mĩario ya ũũra-thoni. No rĩmwe nĩ ũkoragwo ũrĩ ũndũ mũritũ kũmenya ngũrani ya gũthakĩra mũndũ, gũthumbũra mũndũ na maũndũ megiĩ ngomanio, na kũringa mũndũ itherũ ihunyũku.
Hihi no ũhote gũkũũrana maũndũ macio? Rora ciũria ciĩgiĩ gũthumbũrũo na maũndũ megiĩ ngomanio nĩguo ũtaũkĩrũo!
Ũrĩa kũrĩ nĩ atĩ, ti hĩndĩ ciothe gũthumbũrũo na maũndũ megiĩ ngomanio gũthiraga mũndũ arĩkia cukuru. O na kũrĩ ũguo, ũngĩgĩa na ũmĩrĩru wa kũhota gwĩtiria rĩrĩa wathumbũrũo na maũndũ megiĩ ngomanio ũrĩ cukuru, nĩ ũgũkorũo wĩhaarĩirie kũhiũrania namo o na warĩkia. O na wahota gũtũma ũrĩa ũragũthumbũra atige gũtuuria andũ arĩa angĩ!
Ingĩka atĩa angĩkorũo nĩ ndĩrathumbũrũo na maũndũ megiĩ ngomanio?
Nĩguo mũndũ atige gũgũthumbũra na maũndũ megiĩ ngomanio, nĩ ũrabatara kwamba kũmenya maũndũ macio nĩ marĩkũ na ũrĩa ũbataire gwĩka! Ta wĩcirie maũndũ maya matatũ na wone ũrĩa ũngĩhiũrania na o ũmwe wamo.
ŨNDŨ WA MBERE:
“
Tũrĩ wĩra-inĩ athuri amwe marĩ na mĩaka mĩingĩ mũno kũngĩra maanjĩraga atĩ ndĩ kairĩtu gathaka na atĩ kaba mangĩrĩ ethĩ na mĩaka ta 30. O na kũrĩ hĩndĩ ũmwe wao aanyumire thutha na akĩnungĩra njuĩrĩ yakwa!”
Tabitha nĩ angĩeciririe ũũ: ‘Ingĩaga gũtindanĩra na ũndũ ũyũ na ngirĩrĩrie, hihi no atigane na niĩ.’
Ũndũ ũcio ũngĩkorũo ũtarĩ kĩhonia nĩkĩ? Athomi moigaga atĩ ũrĩa ũrathumbũrũo na maũndũ megiĩ ngomanio angĩaga gũtindanĩra, kaingĩ ũndũ ũcio ũthiaga na mbere o na ũgakĩria njano.
Handũ ha ũguo, geria ũũ: Ndũgakire, ĩndĩ ĩra ũrĩa ũragũthumbũra ĩmwe kwa ĩmwe ũrĩ na ũhoreri atĩ ndũgwĩtĩkĩra mĩtugo kana ciugo ciake. Taryn ũrĩa ũrĩ na mĩaka 22, oigire ũũ: “
Niĩ mwanake angĩhutahutia ndĩmwĩraga o rĩo ndakanaahutie rĩngĩ.
Na ũndũ ũcio nĩ ũmũhahũraga.” Mũndũ ũrĩa ũragũthumbũra angĩthiĩ na mbere, wĩyũmie na ndũkanaregerie mũrũgamo waku. Ũhoro-inĩ wĩgiĩ gũthingata kana gũtũũria mĩtugo mĩega, Bibilia yugaga ũũ: “
Ikaragai mwĩhandĩte, mũrĩ agima na mũtegũthengeka.”
Ĩ mũndũ ũrĩa ũragũthumbũra angĩkwĩhĩtĩra? Angĩka ũguo, ndũkamwĩre ũndũ. Mweherere na ihenya o ũrĩa kwahoteka, na ũcarie ũteithio harĩ mũndũ mũgima ũrĩa ũrona atĩ no ũmwĩhoke.
ŨNDŨ WA KERĨ:
“Hĩndĩ ĩmwe ndĩ kĩrathi gĩa gatandatũ, harĩ airĩtu erĩ maanyitire ndĩ korindo-inĩ. Ũmwe wao aakomanagia na airĩtu arĩa angĩ na eendaga tũthiĩ agakome na niĩ. O na gũtuĩka nĩ ndaaregire, maathire na mbere gũthumbũra o mũthenya hĩndĩ ya mburĩki. O na harĩ hĩndĩ ĩmwe maandindĩkĩrĩirie rũthingo-inĩ.”
Victoria nĩ angĩeciririe ũũ: ‘Wona ndera mũndũ maũndũ maya, andũ marĩnyonaga ta ndĩ mũndũ wa ngoro hũthũ, na gũtirĩ mũndũ ũngĩnjĩtĩkia.’
Ũndũ ũcio ũngĩkorũo ũtarĩ kĩhonia nĩkĩ? Ũngĩaga kuuga, mũndũ ũcio no athiĩ na mbere gũgũthumbũra, o na nginya athumbũre andũ arĩa angĩ.—Kohelethu 8:11.
Handũ ha ũguo, geria ũũ: Hoya ũteithio. Aciari na aarimũ no makũhe ũteithio ũrĩa ũrabatara nĩguo ũhote kũhiũrania na ũrĩa ũragũthumbũra. Ĩ angĩkorũo andũ arĩa wera matiroya ũndũ ũcio na ũritũ? Geria ũũ: Rĩrĩa rĩothe wathumbũrũo, andĩka ũrĩa gwathiĩ na mbere. Andĩka tarĩki, mathaa, kũrĩa ũndũ ũcio wekĩrũo, na ciugo iria werũo. Ũcoke ũnengere mũciari kana mwarimũ kobĩ ya maũndũ macio. Andũ aingĩ nĩ moyaga na ũritũ ũndũ ũrĩa mwandĩke gũkĩra ũrĩa mareerũo na kanua.
ŨNDŨ WA GATATŨ:
“
Nĩ ndetigagĩra mũno mwanake ũmwe wakoragwo timu-inĩ ya mũbira wa rugby. Aarĩ wa fiti 6.5 na kilo 135! Aatuĩte itua atĩ no mũhaka agaakomania na niĩ. Aathumbũrire mwaka mũgima. Mũthenya ũmwe tũrĩ oiki kĩrathi aambĩrĩrie kũnguhĩrĩria. Ndokĩrire na ngiuma Sabina na nja ihenya.”
Julieta nĩ angĩeciririe ũũ: ‘Ũguo nĩguo anake mekaga.’
Ũndũ ũcio ũngĩkorũo ũtarĩ kĩhonia nĩkĩ? Ũrĩa ũragũthũmbũra no aage kũgarũrũka angĩkorũo andũ arĩa angĩ marona mũtugo ũcio wake wagĩrĩire.
Handũ ha ũguo, geria ũũ: Ndũgatheke rĩrĩa eka kaũndũ kana ũmũringe itherũ. Ithenya rĩa ũguo, nĩ wega ciugo na ciĩko ciaku cionie mũndũ ũcio ũrĩa ũngĩka na ũrĩa ũtangĩka.
Ingĩka atĩa angĩkorũo nĩ ndĩrathumbũrũo na maũndũ megiĩ ngomanio?
RŨGANO RWA MA RWA 1:
“
Ndiendaga kwarĩria andũ ũũru o na hanini. Kwoguo o na rĩrĩa anake maathumbũraga, ndaameraga o matigane na niĩ tu”—Tabitha.
Korũo nĩwe Tabitha-rĩ, ũngĩhiũrania na andũ ta acio atĩa? Nĩkĩ?
Nĩ kĩĩ kĩngĩtũma ũrĩa ũragũthumbũra ecirie atĩ nĩ ũramũthakĩra?
RŨGANO RWA MA RWA 2:
“
Anake twathomaga nao maambĩrĩirie maũndũ o ũguo na itherũ na njĩra ya kwaria maũndũ moru. Gwa kahinda ga ciumia cigana ũna ndiatindanagĩra na ũrĩa moigaga, no maũndũ maathire mathũkĩte o gũthũka. Thutha ũcio anake acio makĩambĩrĩria gũikara hakuhĩ na niĩ na kũngumbatagĩria. O na ndamaikania, matiatigaga. Thutha-inĩ, ũmwe wao aanengerire karatathi aanyandĩkĩire ndũmĩrĩri njũru mũno. Ngĩnengera mwarimũ. Mwanake ũcio no kũingatwo aaingatirũo. Hĩndĩ ĩyo nĩguo ndonire atĩ kaba ingĩerĩte mwarimũ kabere.”—Sabina.
Ũgwĩciria nĩkĩ gĩatũmire Sabina aage gũthiĩ kwĩ mwarimũ kabere? Nĩ ũkuona ta aatuire itua rĩega? Nĩkĩ?
RŨGANO RWA MA RWA 3:
“
Mũrũ wa maitũ wĩtagwo Greg aakorirũo mbabu nĩ mwanake ũngĩ. Aakuhĩrĩirie Greg akĩmwĩra, ‘Mumunya.’ Greg akĩrega, no mwanake ũcio ndaatiganire nake. Greg oimanirie na kũmũikania na kũu.”—Suzanne.
Hihi nĩ ũkuona ta Greg aathumbũragũo na maũndũ megiĩ ngomanio? Nĩkĩ?
Ũgwĩciria nĩ kĩĩ gĩtũmaga imwana imwe ciage kuuga rĩrĩa ciathumbũrũo nĩ imwana iria ingĩ?
Hihi nĩ ũkuona Greg ta aahiũranirie na ũndũ ũcio ũrĩa kwagĩrĩire? Korũo nĩwe ũngĩekire atĩa?
Wĩrute makĩria: Thoma gĩcunjĩ kĩa 32, “Ninawezaje Kujilinda na Washambuliaji wa Kingono?” thĩinĩ wa ibuku rĩa Maswali Ambayo Vijana Huuliza—Majibu Yafanyayo Kazi Buku la 1.


text:
ANDŨ ETHĨ MORAGIA
Ĩ Angĩkorũo nĩ Ndĩrogitwo?
Thoma, mawoni ma andũ a riika rĩaku na ma mwarimũ megiĩ kũũgitwo na ũrore ciũria ciĩgiĩ kũũgitwo.
Kũũgitwo gũtiagĩrĩire kuoywo na itherũ. Ũthuthuria ũmwe wekirũo Britain wonanirie atĩ makĩria ma gĩcunjĩ kĩa 40 harĩ igana kĩa ũhoro ũrĩa ũribotagwo wa andũ ethĩ arĩa meyũragaga, umanaga na kũũgitwo.
Kũũgitwo nĩ kuuga atĩa?
Kũũgitwo nĩ makĩria ma kũhũũrũo. O na ningĩ nĩ kũhutĩtie maũndũ maya:
Kũrumwo kana gũcinũrũo. Celine ũrĩa ũrĩ na mĩaka 20 oigire ũũ: “
Airĩtu no makwĩre ciugo njũru mũno.
Ndikariganĩrũo nĩ ciugo iria maanjĩtire kana maũndũ marĩa maanjĩrire. Maatũmire njigue itarĩ kĩene na ndĩ kĩndũ hatarĩ. O na nĩ kaba mangĩahũũrire.”
Gwĩthemwo. Haley ũrĩa ũrĩ na mĩaka 18 oigire ũũ: “
Arĩa twathomaga nao maambĩrĩirie kũnjĩthema.
Maatigagĩrĩra atĩ hatirĩ handũ ingĩikara metha-inĩ twathiĩ ranji nĩguo tũtigaikaranie nao. Ndaarĩrire na ngĩikara ndĩ wiki mwaka mũgima.”
Kũũgitwo intaneti-inĩ. Daniel ũrĩa ũrĩ na mĩaka 14 oigire ũũ: “
Kũhihinya kompiuta o hanini tu no gũtũme ũthũkĩrie mũndũ rĩĩtwa o na kana ũtũũro wake wothe.
Mũndũ no one ta ndĩrongerera cumbĩ, no no gũthiĩ ũguo!” Kũũgitwo intaneti-inĩ nĩ hamwe na gũtũma mbica kana ndũmĩrĩri itarĩ njega kũgerera thimũ.
Nĩkĩ gĩtũmaga andũ mogite arĩa angĩ?
Maya nĩ mamwe ma maũndũ marĩa monekaga wega.
O nao nĩ marĩ mogitwo. Antonio oigire ũũ: “
Ndaiguaga ndĩ mũrũaru na nogete mũno nĩ ũndũ wa kũũgitwo nĩ andũ a riika rĩakwa nginya ngĩambĩrĩria kũũgita arĩa angĩ nĩguo o na niĩ njĩtĩkĩrĩke.
Ndacokire ngĩĩcokera na ngĩona atĩ nĩ ndahĩtagia mũno!”
Matirĩ cionereria njega cia kũrũmĩrĩra. Jay McGraw aandĩkire ũũ thĩinĩ wa ibuku rĩake rĩa Life Strategies for Dealing With Bullies: “
Kaingĩ andũ ethĩ arĩa mogitanaga mekaga andũ . . . maũndũ marĩa monaga aciari ao, aarĩ na ariũ a nyina, kana andũ angĩ a famĩlĩ makĩũgita arĩa angĩ.”
Mekaga maũndũ ta arĩ o anene
—ĩndĩ makoragwo na guoya. Barbara Coloroso aandĩkire ũũ thĩinĩ wa ibuku rĩake rĩĩtagwo The Bully, the Bullied, and the Bystander: “
Ciana iria ciũgitaga iria ingĩ ciĩiguaga ta irĩ cia bata na kaingĩ ũndũ ũcio ũkoragwo ũrĩ wa kũhumbĩra ngũraro cia ngoro na kwĩigua matarĩ na ũhoti wa maũndũ mamwe.”
Kaingĩ nĩa mogitagwo?
Arĩa meyamũranagia na arĩa angĩ. Andũ amwe ethĩ arĩa matahotaga kwĩingĩrania na arĩa angĩ, meikaragia na kwoguo kaingĩ nĩo mogitagwo.
Arĩa monekaga ta marĩ ngũrani. Andũ aingĩ mogitagwo nĩ ũndũ wa ũrĩa mahaana, kũrĩa moimĩte, ndini yao, o na kana tondũ wa gũkorũo marĩ na wathe
—kaũndũ o gothe karĩa ũrĩa ũrogitana angĩona.
Arĩa mateĩtĩkĩtie. Arĩa mogitanaga nĩ mahotaga kũmenya mũndũ wĩyonaga atagĩrĩire. Mũndũ ta ũcio kaingĩ nĩ ogitagwo, tondũ ti raithi erĩhĩrie.
Ũngĩka atĩa rĩrĩa wogitwo?
Ndũkonanie marakara. Mũirĩtu wĩtagwo Kylie oigire ũũ: “
Arĩa marakũũgita mendaga gũtigĩrĩra atĩ nĩ wenyarara.
Ũngĩaga kũmonia marakara, matitindanagĩra nawe.” Bibilia yugaga ũũ: ‘
Mũndũ mũũgĩ, nĩagiragĩrĩria marakara agakĩmahoreria.’—Thimo 29:11.
Ndũkerĩhĩrie. Kwĩrĩhĩria gũthũkagia maũndũ handũ ha kũmaagĩria.
Bibilia yugaga ũũ: “Menyai gũgathukĩra mũndũ o na ũrĩkũ ũũru nĩ ũndũ wa ũũru ũrĩa amwĩkĩte.”—Aroma 12:17; Thimo 24:19.
Ndũkeingĩrie thĩna-inĩ. Geria o ũrĩa wothe ũngĩhota gwĩthema andũ kana handũ harĩa ũngĩũgitĩrũo.—Thimo 22:3.
Geria gũcokeria mũndũ ũrĩa aterĩgĩrĩire. Bibilia yugaga ũũ: “
Icokia ihoreri nĩ gũthengia rĩthengagia marũrũ.”—Thimo 15:1.
Ndũkoe na ũritũ ũndũ ũrĩa wothe mũndũ akwĩra. Kwa ngerekano, ũrĩa ũrakũũgita angiuga ũnorete ta ngũrũwe, rĩngĩ no ũinie ciande na ũmwĩre, “
Na arĩ korũo no ngũithie kilo hanini!”
Wĩthiĩre. Mũirĩtu wĩtagwo Nora ũrĩ na mĩaka 19, oigire ũũ: “
Gũkira kuonanagia atĩ ũrĩ mũgima gũkĩra ũrĩa ũrakũũgita.
Kuonanagia atĩ nĩ ũĩ kwĩgirĩrĩria”
— ngumo ĩrĩa ũrĩa ũrakũũgita atarĩ.
Wĩmenyerie kwĩĩtĩkia. Rita oigire ũũ: “
Andũ arĩa mogitanaga nĩ mamenyaga hĩndĩ ĩrĩa ũrĩ na guoya na no mahũthĩre mweke ũcio gũgwĩkĩra guoya biũ.”
Hoya ũteithio. Kũringana na ũthuthuria ũmwe, makĩria ma nuthu ya andũ arĩa mogitagwo intaneti-inĩ matiugaga ũrĩa mekĩtwo, rĩngĩ nĩ ũndũ wa gũconoka (na makĩria anake) kana gwĩtigĩra matikehĩtĩrũo. Ĩndĩ ririkana atĩ, kũũgitana gũthiaga na mbere rĩrĩa wakira. Kuumbũra no gũkorũo kũrĩ ikinya rĩa mbere rĩa kũnina thĩna ũcio.


text:
Tũkũmwendera Mwaka Mwerũ wa Magetha
Twambĩrĩirie kĩhũngĩro gĩkĩ mweri 1 wa Kĩhu gĩa Kerĩ mwaka ũyũ wa 2005, na nĩ tũkenetio nĩ arĩa matũceereire na magatũhe mawoni mao na njĩra ya kwandĩka kĩhũngĩroinĩ gĩkĩ, gũtũtũmĩra marũa ma kũbucia, kana gũtũhũrĩra thimũ. Inyuothe mũngĩrorĩma gũũkumia!
Mwaka ũcio wathira wa 2005, ũraarĩ mwaka bũrũri witũ wa Kenya ũngĩrakinyũkirie makinya ma bata ta kwaramia wĩyathi wa andũ aitũ othe, kũhũthĩra wawara na maũgĩ ma mũingĩ, na gwĩkũũra kuma ũkomboinĩ wa ũkoronĩ wa matukũ tũrĩ. Ĩndĩ maũndũ macio mothe o na mambĩrĩirio matinahinga nĩ ũndũ wa itũmi mwanya, imwe cia cio ta ici irũmĩrĩire haha mũhuro.
Waramia wa Wĩyathi wa Mũingĩ
Ha waramia wa wĩyathi thirikari ya Mũgathe Mwai Kĩbakĩ nĩ ĩrageretie nĩ ũndũ wa gwĩtĩkĩria ũikia wa mĩtĩ ya Icokia rĩa Mũingĩ wa Gwĩtĩkĩra kana Kũrega Kĩambi Watho Kĩerũ rita rĩa mbere kuma twĩyathe mwaka wa 1963.
Ĩndĩ mĩbango ya thirikari nĩ ĩrarengirwo magũrũ rĩrĩa Kĩambi Watho kĩu Kĩerũ kĩraregirwo nĩ mũingĩ. Ũikia wa mĩtĩ ĩyo guo mwene ũraarĩ wa bata o na thirikari ĩhootetwo tondũ mũingĩ nĩ guo mwene thirikari ĩyo, na nĩ guo ũraikirie mĩtĩ ĩyo na kwĩyendera. Ĩndĩ tũtingiuga tũgwatĩirie ũmũthĩ atĩ ũikia ũcio wa mĩtĩ ya Icokia rĩa Mũingĩ nĩ ũraaramirie wĩyathi wa mũingĩ bũrũriinĩ. Kũringana na mũgayũkano na ngũĩ ĩrĩa mũng’eng’ano wa kũhoya mĩtĩ ũrarehire gatagatĩ ka ateti a mĩena yerĩ bũrũriinĩ, tũkamenya wega kana ũikia ũcio wa mĩtĩ ya Icokia rĩa
Mũingĩ ũraarĩ na umithio harĩ bũrũri matũkũ matirũkanga. Hihi atongoria a rũciũ nĩ magetĩkĩria ũikia wa mĩtĩ ya Icokia rĩa Mũingĩ rĩngĩ?
O ũrĩa matukũ maratirũka, mũingĩ nĩ wagĩrĩirwo nĩ gũthoma Kĩambi Watho Kĩerũ o rĩngĩ ta rĩu gũtarĩ na ngũĩ kana ngucanio nĩ guo ũmenye wega kĩrĩa ũrahonokirie na kĩrĩa ũrateire rĩrĩa ũreregeire Kĩambi Watho kĩu Kĩerũ guo mwene.
Kũhũthĩra Mawara na Maũgĩ ma Mũingĩ
Ha kũhũthĩra mawara na maũgĩ ma mũingĩ wa Kenya, no tuge nĩ kĩambĩrĩria ngwacĩ nyingĩ. Akũria a wonjoria a Kenya na atongoria a thirikari, nĩ mambĩrĩirie gwĩtongoria o ene matekũrũmĩrĩra watho wa mabengi kana mabũrũri mangĩ, ũrĩa kaingĩ ũkoragwo wĩ wa gũtongia mabũrũri macio mangĩ makĩhũthĩra thigino na thakame ya mũingĩ witũ. Ũũngania wa magoti na guo nĩ mũrũnge na mbeca cia magoti ikongerereka nĩ ũndũ wa kũrũngwo kũu kwa ũũngania.
Ĩndĩ, thirikari ndĩnahota kũhũthĩra mawara na maũgĩ ma mũingĩ wega tondũ tiga no mawĩra ma mamĩnĩthita na anyinyi ao maroneka wega nĩ marongererekire, nĩ kũrĩ andũ angĩ aingĩ mũno me na mawara ma gũkũria bũrũri no matirĩ mawĩrainĩ, na kwa ũguo mawara macio mao nĩ gũkoma makomete tũhũ. Bũrũri mwĩthĩ ũkwenda gũkũrio nĩ mũingĩ wothe ũrĩa wĩ na ũhoti, na thirikari no ĩteithĩrĩrie na kwaramia mawĩra hamwe na kwandĩka arĩa othe mangĩhota kũruta wĩra. Kuongerera mawĩra ta mirioni ĩmwe o mwaka ti ũndũ ũngĩrema thirikari ya Kenya ĩĩhotorete gwĩka ũguo.
Kwĩyohora Mĩnyororoinĩ ya Ũkombo wa Matukũ Tũrĩ
Thirikari ya Kenya nĩ ĩgeretie kwĩyeheria ũkomboinĩ wa mathiirĩ matarĩhĩkaga, na kũbanga mahũthĩro ma o mwaka hamwe na mĩtaratara ya gwĩkũria ĩtegũtanya mĩkombo kana ũteithio wa mabũrũri mangĩ. Thirikari ĩngĩhota kwĩyohora mĩnyororoinĩ ĩno ya ngombo cia mbeca na ũtũũrwa na guo mũingĩ no ũgunĩkĩre ho tondũ nĩ guo ũrĩhaga mathiirĩ ma thirikari na njĩra ya magoti. Waramia wa ndũnyũ, na makĩria ndũnyũ cia mabũrũri ma mwena wa itherero, nĩ mwega na wahota kũrehe umithio matukũ tũrorete.
Makinya macio akũria a wonjoria moete hamwe na macio ma thirikari twagweta hau rũgongo, nĩ ma bata harĩ wĩkũria wa gũtũũra. Tũkwĩhoka atĩ Mwaka Mwerũ, hamwe na mĩaka ĩrĩa twerekeire, makinya macio nĩ mekũgĩa na magetha ma kĩguni, na makũrie bũrũri na manyihĩrie mũingĩ wothe wa Kenya ũthĩni.
Gĩthomo
Tũtingĩriganĩrwo nĩ gũcokeria thirikari ngatho nĩ ũndũ wa kũhe ciana ciothe cia thukuru cia ũgĩ (buraimarĩ) gĩthomo gĩtarĩ marĩhi. Gũtirĩ mwana wa Kenya ũgirĩrĩirio gũthomera thukuru icio cia ũgĩ, na gũtirĩ ũngiuga aregete gũthoma nĩ kwaga marĩhi. Rĩĩrĩ nĩ ikinya inene mũno thirikari ĩkinyũkĩtie. Tũkũria thirikari ĩthiĩ na mbere na kwambatĩria gĩthomo bũrũriinĩ na njĩra ya kũheana gĩthomo gĩtarĩ marĩhi na kĩa o mũhaka gĩa thukuru cia igũrũ (haĩ). Ũguo nĩ kuga o mwana wothe wa Kenya aheo mweke wa gũthoma mĩaka 12 atekũrĩhio kinya arĩkie haĩ.
Igĩna
Ũkũria ũngĩ wa bata mũno bũrũriinĩ nĩ wa igĩna (economy). Mwaka ũyũ wa 2005, GDP ya Kenya ĩkũrĩte na icunjĩ 5% kuma icunjĩ 4.3% cia 2004, na 2.8% cia 2003. Igĩna cia bũrũri ingĩthiĩ na mbere na gũkũra ũũ kwa mĩaka mĩingĩ, bũrũri witũ no wambĩrĩrie gwĩturĩra indo handũ ha kũgũraga cia mabũrũri mangĩ.
Njera
Mwena ũngĩ thirikari ĩkĩte wega nĩ kũgeria kũnyihia mũhihinyano wa njera cia Kenya na kũhe arĩa ohe njera icio gĩtĩyo. Nũũ ũngĩeciririe mĩaka ĩĩrĩ mĩhĩtũku atĩ andũ a njera cia Kenya no makorwo na irio cia kũheana kũrĩa kũhũte?
Ũteti Bũrũriinĩ: Ikinya Rĩmwe Mbere na Ikinyũkia Rĩngĩ Thutha
Kũringana na ũrĩa ũteti Kenya ũgĩte na ũkararania na mũgayũkano, niĩ ngwĩtĩkania na arĩa maroiga atĩ ngwatanĩro ya LDP na NAK yaremanirwo tene na ĩraagĩrĩire o kumanwo ta ũguo ĩroimanirwo thutha wa ũikia wa mĩtĩ ya Icokia rĩa Mũingĩ. Kaba ikundi icio cing’eng’ane itarĩ ngwatanĩro handũ ha kũng’eng’anĩra nyũmba ĩmwe, na cierĩ nĩ ciũĩ wega atĩ ngwatanĩro ya cio nĩ ta ya tũnyau na mbĩa. Nĩ kũĩkaine wega atĩ nyũmba ngayũkanu ndĩngĩrũgama, na ĩyo ya LDP na NAK, ndĩngĩrarĩ ya mbere kũrũgama ĩ ngayũkanu.
Mwaka Mwerũ no tweterere tuone ũrĩa ciama ici cierĩ igwĩtheremia bũrũriinĩ tondũ itirĩ ciagĩa mĩri ya bata icigoinĩ ciothe cia bũrũri. Ningĩ o na ciama ingĩ cia ũteti Kenya, nĩ cikwĩyumĩria na ciambĩrĩrie kwĩbangĩra gĩthurano kĩa mwaka wa 2007. Tũkwĩhoka ciama icio ciothe nĩ cikwĩyaka itekũrehe ngũĩ bũrũriinĩ, na thirikari yo nyene nĩ ĩkũhota kũhingia mabata ma yo ĩtekũgirĩrĩrio nĩ ũteti wa ciama.
Nĩ ũndũ wa gwĩtigĩra kuna watho ũrĩa ugĩte mũbunge ndangĩkorwo e wa ciama igĩrĩ hĩndĩ ĩmwe, ndũgeterere LDP yumanwo na NARC kaimana gĩthurano kĩa mwaka wa 2007 gĩtarĩ kĩanĩrĩre. Kwa ũguo o na LDP na NAK itekwenda kũrutithania wĩra, igũikara inyitithanĩtio gwa kahinda nĩ NARC, o na igĩĩtheremagia o kĩama mwanya bũrũriinĩ.
Mũingĩ wothe wa Kenya wagĩrĩirwo nĩ kũhingũria maitho na kũgirĩrĩria ũteti wa ciama ũrũgamie ũkũria wa bũrũri.
Ũici na Mahaki
Thirikari ndĩhotete kũgũithia ũici wa mbeca cia mũingĩ hamwe na mahaki. Ũici ũrĩa mũtuĩrie, ta wa Goldenberg, ndũrĩ ũramenyithio mũingĩ, na gũtirĩ aici maikĩtio ngono kana makorio macokerie mũingĩ mbeca iria maiyĩte. Ningĩ o na ũtuĩria wa mbeca iria ihithĩtwo mabũrũriinĩ ma na nja ndũrĩ ũronania umithio. Thirikari nĩ yagĩrĩirwo kũmenyithia mũingĩ maũndũ maya.
Njamba cia Bũrũri
Thirikari nĩ ĩkĩte wega nĩ kwambĩrĩria gwetha matigari ma mwĩrĩ wa njamba nene, mũtiga irĩ Field Marshall Dedan Kĩmathi, njera kũrĩa aathikirwo nĩ Ngeretha, hamwe na gwĩtia mũtwe wa njamba nene Koitalel arap Samoei, ũrĩa watwarirwo kwa Ngeretha Koitalel oragwo nĩ Col. Richard Meinertzhagen. Ĩndĩ mũtwe wa Koitalel na matigari ma mwĩrĩ wa Kĩmathi gũtirĩ kĩonekete.
Tũkwĩhoka atĩ thirikari nĩ ĩgũthiĩ na mbere na wethi ũcio kinya njamba icio cierĩ ithikwo rĩngĩ na gĩtĩyo. Ningĩ njamba cia Kenya nĩ nyingĩ, na ciothe cikwenda kũheo gĩtĩyo na ũcamba wa cio ũmenyithio mũingĩ wothe wa Kenya. Kũriganĩrwo nĩ njamba cia bũrũri hamwe na ciĩko cia cio, nĩ ũndũ ũmwe na kwĩriganĩrwo. Andũ matarĩ kĩririkano no mekwo managĩ marĩa manekwo nĩ andũ angĩ o rĩngĩ. Gũtirĩ kĩririkano kĩega kĩa bũrũri ta kũririkana njamba cia bũrũri na wĩrutĩri wa cio nĩ ũndũ wa bũrũri, hamwe na kũririkana hithitũrĩ ya bũrũri.
O rĩngĩ tũkũmwendera Mwaka Mwerũ wa magetha maingĩ na me kĩguni.
Thaaai!


text:
Bibilia Ĩrutanaga Atĩa Kũna?
Ibuku rĩrĩ rĩrongoreirio gũgũteithia gũtaũkĩrũo nĩ morutani matiganĩte ma Bibilia ta, kĩrĩa gĩtũmaga tũnyamarĩke, gũthiaga atĩa mũndũ akua, ũrĩa ũngĩgĩa na famĩlĩ ĩna gĩkeno, na mangĩ maingĩ.
Hihi Ũũ Nĩguo Ngai Aatanyĩte?
Kwahoteka nĩ ũrigagwo nĩ kĩrĩa gĩtũmaga gũkorũo na mathĩna maingĩ ũguo. Hihi nĩ ũĩ Bibilia nĩ ĩrutanaga atĩ maũndũ nĩ marĩcenjia biũ na atĩ o nawe no ũgunĩke?
GĨCUNJĨ KĨA 1
Ma Ĩrĩa Ĩkoniĩ Ngai nĩ Ĩrĩkũ?
Hihi nĩ wonaga ta Ngai agwĩciragia? Wĩrute ũhoro wĩgiĩ ngumo ciake na ũrĩa ũngĩmũkuhĩrĩria.
GĨCUNJĨ GĨA 2
Bibilia—Ibuku Riumĩte Kwĩ Ngai
Bibilia ĩngĩgũteithia atĩa kũhiũrania na mathĩna maku we mwene? Tũngĩhoka morathi mayo nĩkĩ?
GĨCUNJĨ GĨA 3
Muoroto wa Ngai Harĩ Thĩ Nĩ Ũrĩkũ?
Hihi mũoroto wa Ngai wa kũrehe Paradiso gũkũ thĩ nĩ ũgakinyanĩra o rĩ? Angĩkorũo nĩguo-rĩ, ũgakinyanĩra rĩ?
GĨCUNJĨ GĨA 4
Jesu Kristo Nũũ?
Wĩrute kĩrĩa gĩtũmaga Jesu akorũo arĩ we Mesia ũrĩa weranĩirũo, kũrĩa oimire, na kĩrĩa gĩtũmaga eetwo Mũrũ-wa-Mũmwe wa Ngai.
GĨCUNJĨ GĨA 5
Ũkũũri
—Kĩheo kĩa Ngai Kĩnene Makĩria
Ũkũũri nĩ kĩĩ? Ũngĩgunĩka atĩa nĩ ũkũũri?
GĨCUNJĨ GĨA 6
Akuũ Marĩ Kũ?
Wĩrute ũrĩa Bibilia yugaga igũrũ rĩgiĩ kũrĩa akuũ marĩ na kĩrĩa gĩtũmaga andũ makue.
GĨCUNJĨ KĨA 7
Kĩĩrĩgĩrĩro kĩa Ma Harĩ Endwa Aku Arĩa Makuĩte
Hihi nĩ ũrĩ wakuĩrũo nĩ mũndũ wendete? Nĩ ũkamuona rĩngĩ hihi? Wĩrute ũrĩa Bibilia ĩrutanaga igũrũ rĩgiĩ ũriũkio.
GĨCUNJĨ GĨA 8
Ũthamaki wa Ngai Nĩ Kĩĩ?
Andũ aingĩ nĩ moĩ ihoya rĩrĩa rĩa Ithe Witũ. Ciugo: “Ũthamaki waku ũũke,” ciugĩte atĩa?
GĨCUNJĨ GĨA 9
Hihi Tũratũũra “Matukũ Marĩa ma Kũrigĩrĩria”?
Rora wone ũrĩa maũndũ maingĩ marĩa marekĩka ũmũthĩ maronania kũna atĩ tũratũũra “matukũ marĩa ma kũrigĩrĩria” marĩa maarathĩtwo nĩ Bibilia.
GĨCUNJĨ GĨA 10
Ũrĩa Ciũmbe cia Roho Ihutagia Ũtũũro Witũ
Bibilia nĩ yarĩtie ũhoro wa araika o na wa ndaimono. Hihi nĩ kũrĩ ciũmbe cia roho? Nĩ ihutagia ũtũũro waku?
GĨCUNJĨ GĨA 11
Ngai Etĩkĩrĩtie Mĩnyamaro Nĩkĩ?
Andũ aingĩ meciragia atĩ Ngai nĩwe ũrehagĩre andũ mĩnyamaro. We ũgwĩciria atĩa? Wĩrute ũrĩa Ngai oigaga igũrũ rĩgiĩ kĩrĩa gĩtũmaga andũ manyamarĩke.
GĨCUNJĨ GĨA 12
Gũtũũra na Njĩra Ĩrĩa Ĩkenagia Ngai
No tũhote gũtũũra ũtũũro ũrĩa ũkenagia Jehova. Ũhoro wa ma nĩ atĩ no ũtuĩke mũrata wake.
GĨCUNJĨ GĨA 13
Kuona Muoyo ta Ũrĩa Ngai Awonaga
Ngai onaga atĩa muoyo wa nyamũ, kũruta nda, na gwĩkĩrũo thakame?
GĨCUNJĨ GĨA 14
Ũrĩa Ũngĩthondeka Mũtũũrĩre wa Famĩlĩ wĩ na Gĩkeno
Jesu nĩ aigire kĩonereria kĩega kĩa wendo harĩ athuri, atumia, aciari o na ciana. Tũngĩĩruta atĩa kuumana nake?
GĨCUNJĨ GĨA 15
Ũthathaiya Ũrĩa Ngai Etĩkĩraga
Wĩrute maũndũ matandatũ marĩa monanagia arĩa mathathayagia Ngai ũrĩa wa ma.
GĨCUNJĨ GĨA 16
Rũmia Ũthathaiya Ũrĩa wa Ma
Nĩ moritũ marĩkũ ũngĩcemania namo rĩrĩa ũrataarĩria andũ angĩ wĩtĩkio waku? Ũngĩka ũguo atĩa ũtekũmarakaria?
GĨCUNJĨ GĨA 17
Kuhĩrĩria Ngai na Mahoya
Hihi Ngai nĩ athikagĩrĩria mahoya maku? Nĩguo tũmenye macokio ma kĩũria kĩu twagĩrĩirũo nĩ kũmenya ũrĩa Bibilia ĩrutanaga igũrũ rĩgiĩ mahoya.
GĨCUNJĨ GĨA 18
Ũbatithio na Ũkuruhanu Waku na Ngai
Nĩ maũndũ marĩkũ mũndũ agĩrĩirũo nĩ kũhingia nĩguo agĩrĩre kũbatithio? Wĩrute kĩrĩa ũbatithio wonanagia, na ũrĩa ũbatiĩ gwĩkwo
GĨCUNJĨ GĨA 19
Ikara Wendo-inĩ wa Ngai
Tũngĩonania atĩa wendo na ngatho ciitũ nĩ ũndũ wa maũndũ marĩa Ngai atwĩkĩire?
ŨHORO MUONGERERE
Rĩĩtwa rĩa Ngai
—Ũrĩa Riugĩte na Ũrĩa Rĩhũthagĩrũo
Ataũri aingĩ a Bibilia nĩ meheretie rĩĩtwa rĩa Ngai Bibilia-inĩ. Nĩkĩ hihi? Hihi nĩ twagĩrĩirũo nĩ kũhũthĩra rĩĩtwa rĩa Ngai?
ŨHORO MUONGERERE
Ũrĩa Ũnabii wa Danieli Waarathĩte Gũũka kwa Mesia
Ngai nĩ aguũrĩtie ũhoro wa ihinda rĩrĩa Mesia angĩkoimĩra, makĩria ma mĩaka 500 mbere ĩyo. Wĩrute ũhoro wa ũrathi ũcio wa kũgegania!
ŨHORO MUONGERERE
Jesu Kristo
—Mesia Ũrĩa Weranĩirũo
Jesu nĩ aahingirie morathi mothe marĩa maarathĩtwo megiĩ Mesia. Rora Bibilia-inĩ yaku wone ũrĩa aahingirie morathi macio.
ŨHORO MUONGERERE
Ma Ĩrĩa Ĩkoniĩ Ithe, Mũriũ, na Roho Mũtheru
Andũ aingĩ metĩkĩtie atĩ ũrutani wa Ũtatũ uumanĩte na Bibilia. Hihi ũguo nĩguo kũrĩ?
ŨHORO MUONGERERE
Kĩrĩa Gĩtũmaga Akristiano a Ma Matikahũthĩre Mũtharaba Ũthathaiya-inĩ
Hihi Jesu aakuĩrĩire mũtharaba-inĩ? Thoma macokio ma kĩũria kĩu Bibilia-inĩ.
ŨHORO MUONGERERE
Irio cia Mwathani—Gĩkũngũĩro Gĩkumagia Ngai
Akristiano nĩ mathĩtwo makũngũyagĩre Kĩririkano gĩa gĩkuũ kĩa Kristo. Kĩagĩrĩire gwĩkwo na njĩra ĩrĩkũ, na kĩagĩrĩire gwĩkwo rĩ?
ŨHORO MUONGERERE
Ciugo “Muoyo” na “Roho” Ciugĩte Atĩa Hihi
Andũ angĩ metĩkĩtie atĩ mũndũ akua nĩ harĩ kĩndũ kiumaga gĩgathiĩ na mbere gũtũũra. Kiugo kĩa Ngai kiugaga atĩa?
ŨHORO MUONGERERE
Kwa Ngoma nĩ Kĩĩ?
Bibilia imwe itaũrĩte ciugo Sheol na Hades ta “mbĩrĩra” kana “kwa ngoma.” Ciugo icio ciugĩte atĩa hihi?
ŨHORO MUONGERERE
Mũthenya wa Gũtuanĩra nĩ Kĩĩ?
Thoma wone ũrĩa mũthenya wa gũtuanĩra ũkaarehe irathimo nyingĩ kũrĩ andũ arĩa othe ehokeku.
ŨHORO MUONGERERE
1914
—Mwaka wĩ Bata Thĩinĩ wa Ũrathi wa Bibilia
Kũrĩ na ũira ũrĩkũ Bibilia-inĩ wa kuonania atĩ mwaka wa 1914 warĩ mwaka wa bata?
ŨHORO MUONGERERE
Mikaeli, Mũraika Ũrĩa Mũnene Nũũ?
Bibilia nĩ ĩguũrĩtie Mikaeli, mũraika ũrĩa mũnene. Thoma ũhoro wake na wĩrute maũndũ marĩa areka ũmũthĩ.
ŨHORO MUONGERERE
Gũkũũrana “Babuloni Ũrĩa Mũnene”
Ibuku rĩa Kũguũrĩrio nĩ rĩgwetete ũhoro wa mũtumia wĩtagwo “Babuloni ũrĩa Mũnene.” Hihi nĩ mũtumia wa biũ? Na Bibilia yugĩte atĩa ũhoro wake?
ŨHORO MUONGERERE
Hihi Jesu Aaciarirũo Dicemba?
Wĩcirie ũrĩa rĩera rĩahaanaga hĩndĩ ĩrĩa Jesu aaciarirũo. Ũndũ ũcio ũratũruta atĩa?
ŨHORO MUONGERERE
Hihi nĩ Twagĩrĩirũo Gũkũngũĩra Thigũkũ?
Kĩhumo gĩa thigũkũ iria nyende mũno ũmũthĩ nĩ kĩrĩkũ hihi? No ũmake mũno ũngĩmenya macokio.


text:
Menya Kĩrĩa Kĩrĩ Kiugo-inĩ kĩa Ngai
Menya Kĩrĩa Kĩrĩ Kiugo-inĩ kĩa Ngai
Thoma wone macokio ma ciũria 20 kuuma kũrĩ Bibilia.
KĨŨRIA KĨA 1
Ngai Nũũ?
Ndini nyingĩ irutanaga atĩ Ngai nĩ kĩriga kana kĩhinya o ũguo, no Bibilia tiguo ĩrutanaga.
KĨŨRIA GĨA 2
Ũngĩĩruta Ũhoro wa Ngai Atĩa?
Hihi o gũthoma Kiugo kĩa Ngai nĩ kũiganu
KĨŨRIA GĨA 3
Nũũ Waandĩkire Bibilia?
Hihi no ibuku rĩandĩkirũo nĩ andũ?
KĨŨRIA GĨA 4
Hihi Bibilia nĩ ya ma Gĩsayansi?
Bibilia hihi nĩ ibuku rĩa Ngai, na githĩ to mũhaka ĩkorũo atĩ maũndũ marĩa yaragĩrĩria nĩ maratwarana na sayansi.
KĨŨRIA GĨA 5
Bibilia Ĩkoragwo na Ndũmĩrĩri Ĩrĩkũ?
Ten verses give insight into its overall theme.
KĨŨRIA GĨA 6
Nĩ Maũndũ Marĩkũ Bibilia Yarathĩte Megiĩ Mesia?
Morathi maingĩ marĩa Jesu aahingirie nĩ marĩa we mwene atangĩahotire gũtũma mahinge.
KĨŨRIA KĨA 7
Nĩ Maũndũ Marĩkũ Bibilia Yarathĩte Megiĩ Mahinda Maya Maitũ?
Kũingĩha kwa mbaara, ng’aragu, waganu, kuonanagia ũndũ ũrĩkũ?
KĨŨRIA GĨA 8
Hihi Ngai Nĩwe Ũtũmaga Andũ Manyamarĩke?
Is he testing us by making us suffer?
KĨŨRIA GĨA 9
Andũ Manyamarĩkaga Nĩkĩ?
If God is not the source of suffering, then who or what is?
KĨŨRIA GĨA 10
Nĩ Maũndũ Marĩkũ Bibilia Ĩranĩire Magoka?
Ciĩranĩro iria Ngai andĩkithĩtie thĩinĩ wa Bibilia no igũkenie mũno.
KĨŨRIA GĨA 11
Gũtuĩkaga Atĩa Rĩrĩa Mũndũ Akua?
Hihi mũndũ atuĩkaga kĩũmbe kĩngĩ arĩkia gũkua?
KĨŨRIA GĨA 12
Tũngĩkorũo na Kĩĩrĩgĩrĩro Kĩrĩkũ Harĩ Arĩa Makuĩte?
Hihi gĩkuũ nĩkĩo mũthia wa ũhoro wothe
KĨŨRIA GĨA 13
Bibilia Yugaga Atĩa Ũhoro-inĩ Wĩgiĩ Wĩra?
Andũ aingĩ matiendete kũruta wĩra na nĩ meriragĩria mũno rĩrĩa magaakorũo matekũruta wĩra. Hihi ũguo nĩguo Ngai aatanyĩte?
KĨŨRIA GĨA 14
Ũngĩramata Indo Ciaku Atĩa?
Bibilia nĩ ĩrĩ mootaro mangĩgũteithia kũramata indo ciaku na njĩra ĩrĩa yagĩrĩire.
KĨŨRIA GĨA 15
Ũngĩona Gĩkeno Atĩa?
Bibilia nĩ yonanĩtie maũndũ marĩa mareheire andũ aingĩ gĩkeno na kũiganĩra.
KĨŨRIA GĨA 16
Ũngĩhiũrania Atĩa na Mĩtangĩko?
Angĩkorũo nĩ ũratangĩka mũno, Bibilia no ĩgũteithie.
KĨŨRIA GĨA 17
Bibilia Ĩngĩteithia Famĩlĩ Yaku na Njĩra Ĩrĩkũ?
Thoma wone ũrĩa famĩlĩ yaku ĩngĩgĩa na thayũ na gĩkeno.
KĨŨRIA GĨA 18
Ũngĩkuhĩrĩria Ngai Atĩa?
No ũgĩe na ũrata wa hakuhĩ hamwe na Ngai.
KĨŨRIA GĨA 19
Mabuku Ngũrani ma Bibilia Makoragwo na Ũhoro Ũrĩkũ?
Thoma wone maũndũ marĩa makoragwo Bibilia-inĩ.
KĨŨRIA GĨA 20
Ũngĩgunĩka Atĩa Biũ Kuumana na Ũthomi Waku wa Bibilia?
Gũtekũmakania nĩ gĩcunjĩ kĩrĩkũ kĩa Bibilia ũrathoma, gũcokia ciũria inya no gũtũme ũgunĩke biũ nĩ ũthomi waku wa Bibilia.


text:
Mwandĩkĩre Mwega wa Gĩgĩkũyũ
Andĩki aingĩ a Gĩgĩkũyũ matihotaga gwĩkĩra tũkũbia tũtũ wega na rĩmwe na rĩmwe wahota kuona tũkũbia tũhana v nyinamanu (^) mandĩkoinĩ mao, handũ ha tũkũbia tũrĩa twagĩrĩire tũhana ta ũũ (~). Ũmũthĩ tũgũtaarĩria ũrĩa tũkũbia tũu twagĩrĩire twĩkĩragwo nĩ guo tũthomeke wega.
Warĩkia kwandĩka ĩ, na ũ, wega na kombiuta yaku, no ũhũthĩre ndemwa icio kwandĩka mandĩko maku ma kĩhũngĩro kana o mangĩ ma gwĩkĩra rũrendainĩ ũkĩhũthĩra ithangũ rĩa kiugo. Ti ndera nendainĩ ciothe ihotaga gũthoma ndemwa icio, no ciothe nĩ ithomaga Unicode. Kwa ũguo nĩ wega kũgarũra ndemwa ĩ, na ũ, ciothe ũciandĩke na Unicode nĩ guo ithomeke rũrendainĩ. Rũmĩrĩra makinya maya ma kũgarũra ndemwa icio ituĩke Unicode.
1. Unicode ya ndemwa Ĩ nĩ (& # 296;) na ya ndemwa ĩ nĩ (& # 297;) (ndũgatige mwanya gatagatĩ ka ndemwa ici ciandĩke irũmanĩrĩire – niĩ nĩ ndigĩte mwanya nĩ guo ũhote kuona Unicode ici tondũ ingĩaga gũtiga ũkuona Ĩ, na ĩ, kana Ũ na ũ)
2. Na yo Unicode ya ndemwa Ũ nĩ (& # 360;) na ya ũ nĩ (& # 361;) (ririkana ndũgatige mwanya gatagatĩ ka ndemwa ici cia Unicode)
3. Mandĩkoinĩ maku nyita ndemwa ĩ na koroti kinya ĩire ũcoke ũhihinye “edit” na “find” kinya gatirica ka “find and replace” kahingũke ke na ndemwa ĩyo ũkũnyitĩte na koroti (ndemwa ĩyo ĩngĩkorwo ĩtarĩ gatiricainĩ kau no ũmĩkĩre na njĩra ya gũtinia na kũmandĩrĩria)
4. O hau gatiricainĩ kau hihinya “replace”
5. Rĩu nyita Unicode yaku ya ndemwa ĩ na koroti kinya ĩire ũcoke ũmĩtinie na ũmĩkĩre gatiricainĩ ka “replace with”
6. Gatiricainĩ kau mwena wa mũhuro nĩ ũkuona “replace”, na “replace all”. Hũthĩra “replace” kũgarũrũa ndemwa kwa ndemwa, kana “replace all” kũgarũrũa ndemwa ciothe o rĩmwe ituĩke Unicode
7. Cokera kuma ikinya rĩa gatatũ (3) kinya rĩa gatandatũ (6) haha rũgongo, no rĩu ũthure ndemwa ũ na ũmĩgarũre na Unicode ya yo.
Ũngĩhũthĩra “replace all” ndemwa ciothe kinya iria nene (Ĩ na Ũ) cigwĩkĩrwo Unicode ya ndemwa nini, no ũngĩhũthĩra “replace”, “find next”, na "replace" ũkũgarũra kiugo gwa kiugo, na wakinyĩrĩra ndemwa nene no ũgarũre Unicode ya yo hĩndĩ ĩyo. Hau nĩ we ũkũmenya ũrĩa ũhũthũ, na no ũhũthĩre wara waku.
Ngwĩhoka nĩ ũgũteithio nĩ ũtaarĩria ũyũ.
Thaaai!


text:
Nĩ Kĩĩ Gĩtũmaga Jesu Eetwo Mũriũ wa Ngai?
Macokio ma Bibilia
Ngai ti kũgĩa aagĩire na ciana ta ũrĩa andũ magĩaga nacio. No nĩ kũũmba ombire indo ciothe iria irĩ kuo. (Kĩambĩrĩria 4:11) Nĩkĩo mũndũ wa mbere kũmbwo, Adamu, eetagwo mũrũ “
wa Ngai.” (Luka 3:38) Ũndũ ũmwe na ũguo, Bibilia ĩrutanaga atĩ Jesu nĩ kũũmbwo ombirũo nĩ Ngai. Nĩ ũndũ ũcio Jesu o nake etagwo “
mũrũ wa Ngai.”—Johana 1:49.
Ngai ombire Jesu mbere ya kũũmba Adamu. Mũtũmwo Paulo akĩaria ũhoro wĩgiĩ Jesu, oigire ũũ: “
Nĩwe mũhianĩre wa ũrĩa Ngai ahaana, o we ũtonekaga, na nĩwe waambire kũrigithathwo indo ciothe itaanombwo.” (Akolosai 1:15) Jesu nĩ aatũũraga tene o na mbere ya aciarĩrũo Bethilehemu. Bibilia yugaga atĩ “
kĩhumo gĩake aarĩ o ho o tene na tene, o na mĩndĩ na mĩndĩ.” (Mika 5:2) Jesu arĩ irigithathi rĩa Ngai, aarĩ kĩũmbe kĩa roho atanaciarũo arĩ mũndũ gũkũ thĩ. Jesu we mwene oigire ũũ: “
Niĩ ndĩ wa na igũrũ.”—Johana 6:38; 8:23.


text:
Akũũjĩ ba Jehova—Nĩtwĩ Baũ?
Tuumĩte kĩrĩ mĩgongo na mĩgambo ĩmiingĩ, ĩndĩ tũgwatanĩrĩte kĩrĩ mworoto jũmwe. Nkũrũki, twendaga gũkumia Jehova, Mũrungu ũrĩa watungĩre Bibiria na Mũũmbi wa into bionthe. Nĩtũciũmagia gũcierekania na Jesũ Kristũ na nĩtũgwĩragua gwĩĩtwa Akristũ. O mũkũũjĩ wa Jehova natũmagĩra ĩgiita rĩawe gũtetheeria antũ kwĩritana mantũ jegie Bibiria na Ũnene bwa Mũrungu. Tontũ nĩ tũkũjagĩĩra, kana tũkaria na antũ mantũ jegie Jehova Mũrungu na Ũnene bwawe, nĩkĩo twĩtagwa Akũũjĩ ba Jehova.
Riũngĩra gĩtuo gĩetũ. Thooma Bibiria kĩrĩ Intaneti. Iritane jamaingĩ jegie batwĩ na jarĩa twĩtĩkĩtie.


text:
MŨKŨRĨMA pt 2
Mũrata Wakwa Mũthomi Mũgĩ,
Tũratiganĩrĩire nawe o hĩndĩ Mũkũrĩma orio kĩũria, na ndeto cia ũrĩmi wake nĩciamũkuraga mũno, na akahĩyahĩya agĩciheana na nĩkĩo agĩcokirie kĩũria na kamwigatho akiuga;
“Rĩu igĩrĩ nĩ ihiũkĩtie na ikaringĩrĩra, ii hakuhĩ gũciara. inya nĩcio ithiaga njoki, na nĩwakĩmenya nĩ cia mũthemba wa bũrĩciani ũrĩa ũrutaga iria ta rũũĩ. Niĩ ũrĩmi ndiarutia ira, ndarĩmire tene. Onawe nĩ ũkũririkana atĩ itũra riitũ nĩniĩ wa mbere kwendia iria ngereni ikũmi kĩroko kĩmwe.”
Ũcio warĩ ũhoro wa ma no ũrĩa atatheragia nĩ atĩ iria rĩu rĩtiarĩ riake gũkama. Agũraga iria kuma kũrĩ andũ arĩa matarĩ a memba a thothaitĩ na agathiĩ kwendia na namba yake. Thutha rĩrĩa kwamenyekire ũguo nĩ ahingĩirwo kwendia iria gwa kahinda na hindĩ ĩyo akoigaga atĩ nĩ ng’ombe ciake ihiũkĩtie. We Mũkũrima nĩ ahotaga kwĩyohora maũndũinĩ mũno na ndũngĩamũtegire na mĩario ũmũgwatie.
‘Nĩ kũroneka ta ngũte onda cigana ũna mweri ũyũ ũkĩte.’
‘Nĩkĩ kaĩ iria rĩgagatĩte?’ Karicũ akĩmũtindĩka na ciũria o marĩ ngariinĩ makĩinũka.
‘Ti iria ithũku, anyui nĩo mena ũhoro. Atumia atatũ a ũhĩndĩ ũrĩa nyendagĩria me hakuhĩ kuohoka.’
‘Na githĩ hĩndĩ ĩyo tiguo mangĩkĩnyua rĩrĩa rĩingĩ?’
‘We kũroneka ta ũtoĩ ũhoro wa mũka wa mũhĩndĩ. Nĩ ũrĩ wona mũka wa mũhĩndĩ anyitĩte mwana ũguo na moko kana akĩongithia mwana? Uga ca.’
‘Anga ndirĩ ndona.’
Ĩĩnĩ tondũ mũka wa mũhĩndĩ agĩa nda athiaga gũciarĩra India kana Rũraya kana Kananda kana thĩ cia mũrĩmo. Nĩ ũĩ gĩtũmi? Uga ca. Nĩ tondũ mwana ũrĩa waciarĩrwo bũrũri ũcio atuĩkaga cĩtĩceni wa kũu. Nĩkĩo no wone mũhĩndĩ waciarĩirwo Kenya, mũka agĩciarĩrwo India, mwana wa mbere agĩciarĩrwo kwa ngeretha, wa kerĩ Kananda, wa gatatũ Amerika, wa kana kwa Baranja o ũguo ũguo. Rĩu kũngĩhiũha na gũkũ akorĩra kũrĩa kũngĩ. Ĩĩ tondũ ciana ciaka gũtirĩ ũtangĩmuoya. Na ũkanjĩra ndĩmũkombithie iria, ndĩmũrute nakũ angĩũra. Rĩu atatũ nĩndĩrona ndariri cao gũkorwo makiumagara.’
‘No gũkorwo nĩ kũnora nawe ugage atĩ nĩ nda mohete.’
‘Wa maitho ti wa rũthiomi. Nĩnjũĩ ngũrani ya kũnora na kũoha nda. Ningĩ mũhĩndĩ ndanoraga ta nyeuthi. Nyeuthi inoraga o nda iiki. Kaingĩ ũngĩona nyeuthi noru ĩcuhagia nda tarĩ kĩondo kĩa nyamĩkwa yohereire ngingo. No acio nĩ arĩa makĩhotetwo nĩ kwaciokoo tene. No mũhĩndĩ anora, anoraga agatuĩka gĩthiũrũrĩ ta kabuba. Acuhia nda, ona thende igacuha. No reke ngwĩre, gũtĩrĩ kĩndũ kĩũru ta mũhĩndĩ mũnoru. Nonga ũĩ nĩkĩ? Uga ca. Tondũ mũhĩndĩ egagũraga biribiri, ranji no biribiri, caba no biribiri, angĩkĩhĩtia acoke anore ngwenda wĩtĩkie atĩ no biribiri ĩiyũire nda. Na gũtirĩ kĩndũ kĩnungi ũũru ta ũthuri wa mũhĩndĩ mũnoru.Athuragia tia ngaci. Ta thegere.’
Andũ arĩa othe marĩ ngariinĩ makĩng’eũrĩra na mĩtheko. Arĩa maikarĩte gĩtĩ kĩa mbere mehũgũrage mone ũyũ ũraheana ndeto ngari ng’ima. Nowe Mũkũrĩma ndarĩ na bikiri, nĩ oĩ kũnyihia mũthenya ona kwaria ndeto nyingĩ wa gũteithĩka ateithĩke. Oigaga atĩ kwaria nĩ kwendana na korwo Gĩkũyũ na Ũkabi nĩmaranĩirie, matingĩaumire marũĩte.
‘Ta njĩra atĩrĩrĩ, nĩkĩ kĩgiragia ithuĩ nyeuthi tũmagare ta ũhĩndĩ na tũtuĩke cĩtĩceni cia mataiba mangĩ ta o?’ Mũndũ ũmwe akĩmũũria.
Thoma rũciũ rũngĩ ũigue icokia rĩa Mũkũrĩma.


text:
Abirika Ĩrĩhĩte Mbeca Nyingĩ Gũkĩra Iria Yanakomberwo na no Ĩrarĩhio Ingĩ
Maciaro
Mbeca nyingĩ iria ciumaga IMF, Bengi ya Thĩ, na mabũrũriinĩ ma rũraya, ikoragwo na maciaro manene ũũ atĩ o ũrĩa Abirika ĩrarĩha no guo thirĩ ũthiaga na mbere kũneneha handũ ha kũnyiha (rora mũcoro wa mathirĩ na marĩhi ma Abirika haha mũhuro). Ningĩ no ũhihinye haha na haha wĩthomere maingĩ.
Mbeca cia mabũrũri maingĩ ma Abirika nĩ igũaga thogora igerekanĩtio na Ndora cia Amerika, na ũũ no ũndũ ũmwe na kuga mathirĩ nĩ kũingĩha maingĩhaga tondũ mbeca cia Abirika ciagwa na thirĩ ũrĩhagwo na Ndora nĩ kuga Abirika ĩkũhũthĩra mbeca nyingĩ cia yo kũgũra Ndora cia kũrĩha mathirĩ macio. Kaingĩ mabũrũri ma Abirika nĩ kwĩrwo meragwo nĩ IMF hamwe na Bengi ya Thĩ atĩ magũithie thogora wa mbeca cia mo.
Ũtũũrwa
Angĩkorwo o ũrĩa Abirika ĩrarĩha mathirĩ ma yo no guo maraingĩharĩ, kũrĩ hĩndĩ ĩkarĩkia kũrĩha mathirĩ macio?
Kũringana na mĩbango ĩrĩa ĩ ho matukũ tũrĩ ya mũkombi na mũkombwo, gũtirĩ hĩndĩ Abirika ĩkarĩkia kũrĩha mathirĩ ma yo. Nĩ gũkwendwo kũgarũrwo ũrĩa mathirĩ marĩhagwo kana ũrĩa mbeca cia ngombo iciaraga nĩ guo Abirika ĩhote kũrĩha mathirĩ ma yo. Kũngĩaga kũgarũrwo, Abirika igũtũũra ĩ ndũũrwa o hamwe na mabũrũri mangĩ marĩa marakũra!
Ũtũũrwa ta ũyũ ũkĩgagia bũrũri kinya ũgetĩkia atĩ no mũhaka ũkombe mbeca ingĩ cia kũrĩha thirĩ, na guo thirĩ ũgathiĩ na mbere o kuongerereka kinya bũrũri ũcio mũkombere mbeca ũgate wĩyathi wa guo na ũgatuĩka wa gwathagwo nĩ bũrũri ũrĩa mwene mũkombo. Gĩkĩ nĩ kĩo gĩtũmi kĩa mabũrũri maingĩ ma Abirika gwathĩrwo mbeca cia mo hamwe na ũteti wa mo nĩ mabũrũri ma rũraya rwa mwena wa rũgũru, IMF, na Bengi ya Thĩ.
Ũyũ nĩ guo wĩtagwo na rĩtwa rĩngĩ, ũkombo wa matukũ tũrĩ!
IMF Kũnyua Abirika Thakame
Mwaka wa 1997 na wa 1998, “International Monetary Fund” yathũkũmire Ndora Mbirioni ĩmwe ($1 billion) kuma Abirika. O rĩrĩa andũ aingĩ metĩkĩtie atĩ IMF nĩ kũhe ĩheaga Abirika mbeca, mandĩko ma Bengi ya Thĩ, “Global Development Finance 1999”, mekuonania Abirika nĩ kũnyuo ĩnyuagwo thakame na thigino ya yo nĩ IMF.
Thaaai!


text:
Rũgano rwa Mwendandũ na Wainegene Magĩetha Njũng’wa: Gĩcunjĩ gĩa Gatandatũ
Ugai ĩ tha…
Kuma rĩrĩa Wainegene akunyithirie Mwana wa Ngai itina no guo maũndũ make mambĩrĩirie kũhoboka. Kũrĩ aingĩ matũire metĩkĩtie ti gũkunyithia akunyithirie Mwana wa Ngai itina, atĩ nĩ we mwene Wainegene wakunyanire. No hau ti ho ũhoro ũrĩ, aca.
Maũndũ ma Wainegene kũhoboka matiambĩrĩirio nĩ gũkunya, kana gũkunyithia Mwana wa Ngai itina, o na gũtuĩka nĩ manyitanĩte na ũhoro ũcio. Nĩ ũndũ wa inegene rĩa Mwana wa Ngai gũkunywo itina, inegene rĩrĩa rĩatambire bũrũriinĩ mathaa manyinyi thutha wa gĩcanjama kĩu kuoneka kĩharoinĩ kĩa wĩyathi, mũingĩ wahanire ta ũyũ waheirwo maitho merũ na maitho macio merũ makĩambĩrĩria kũrora Wainegene na njĩra njerũ na makĩambĩrĩria kuona maũgũ na mawathe make.
Aingĩ moigaga maũndũ ma Wainegene mambĩrĩria kũhoboka nĩ we mwene wathire na mbere na kũmahobora makĩria, ta kũndũ amakagĩrĩria kana akamekĩra ngia mahoboke na ihenya.
No angĩ moigaga atĩ gũtirĩ hĩndĩ maũndũ ma Wainegene marĩ igũrũ rĩa ma, no mahanaga ta me igũrũ nĩ ũndũ wa imenyithia iria ahandĩte tũrĩmainĩ tuothe twa Magathĩti.
No kũrĩ moigaga aca, hau ti ho ihoboka rĩa Wainegene rĩambĩrĩirie, atĩ rĩambĩrĩrie biũ rĩrĩa mandĩkanĩire MOU na Aithĩramu atĩ mamũhe mĩtĩ yao nake aikarĩra njũng’wa amahe kanjimbo kao marĩ oiki meyathage na mawatho mao ma Sharia
, na nĩ kĩo mũingĩ warakarire.
No athuri na atumia akũrũ matiarĩ na mĩario mĩingĩ, moigaga atĩ yenda mũno ĩkũũraga rũrĩra, na kahiũ kohĩga mũno gatemaga mũnori.
Ũndũ ũrĩa andũ othe metĩkanagĩria warĩ atĩ, Wainegene nĩ we warĩ kiambĩrĩria kĩa ihoboka rĩu rĩake, nĩ ũndũ wa mũkoroko wake wa ũikarĩri wa njũng’wa, na ũrũmĩrĩri wake wa mĩcingũ yothe tiga ĩrĩa ĩĩrĩ yerirwo yoinire hiti kũgũrũ.
Nake Wainegene tondũ gũtuĩkaga nĩ amenyire o na gũtarĩ kũrakĩa atĩ maũndũ make nĩ mambĩrĩirie kũhoboka, ndarĩire marĩgu no mumo wake aharĩirie na makĩroka kĩharoinĩ o kĩu kĩa wĩyathi mũthenya wa Njuma. Andũ arĩa maikaraga hakuhĩ na kĩharo kĩu hamwe na arĩa maikaraga gũkuhĩ na njĩra iria ciagereirwo nĩ Wainegene na mumo wake, mokĩririo nĩ inegene na mũhũyũko wa mũtongoro ũcio wa Wainegene kĩroko tene ngware ikĩgamba, kana rĩrĩa Mara ateire nyina tondũ nĩ guo mumo werekeire kĩharoinĩ.
Amwe ao nĩ moimire mũtongoro ũcio thutha kinya kĩharoinĩ kĩa wĩyathi, o ta mũtugo ũrĩa wamenyeretwo nĩ andũ, makĩria hĩndĩ ta ĩyo ya wethi wa njũng’wa. Kĩharo kwoguo kĩarĩ na andũ gĩkundi kĩnene rĩrĩa Wainegene aingĩrire ta thaa inya cia rũcinĩ thutha wa mĩgangaro ya mumo ya kũnyugutanĩra njungwa igũrũ ta mũbira wa moko hamwe na kũina nyĩmbo cia gũkumia Wainegene na tũnjimbo twake.
Wainegene aingĩrire kĩharo ehumbĩte nguo cia marangi ma macungwa, mũcaati wagũĩrĩire igũrũ wa mũbuto ũtaarĩ wa gũthinĩkĩrwo na warĩ na mĩcoro ĩtatu mĩirũ yaikũrũkanĩtie na ibungo mwena wa ũmotho. Mũthũ wake wa sombrero
warĩ o mũtwe ta mũtugo.
Oimĩtwo thutha nĩ arangĩri ake atatũ, Wainegene akĩhaica ngathĩ cia gĩtara gĩa kwarĩrio oyete guoko gwake kwa ũrĩo na igũrũ agĩgũceragia mwena na mwena na guo mumo wona ũguo no kũhũyũka ũkiugaga, macungwa hũiyĩ!
Ndacoka haha kĩharoinĩ kĩa wĩyathi nĩ ũndũ nĩ ndĩraheirwo ũhoro nĩ araika, arĩa rĩu maranjerera kaingĩ kaingĩ, atĩ ngumo yakwa nĩ yambĩrĩirie kũgũa na maũndũ makwa makambĩrĩria kũhoboka, Wainegene akĩambĩrĩria mĩario yake, o na atageithanĩtie tiga o kũinia guoko akĩhaica gĩtarainĩĩ gĩa kwarĩrio.
Ndĩrenda kũmũmenyithia atĩ, Wainegene agĩthiĩ na mbere na mĩario, thũ ciakwa nĩ nyingĩ mũno na nĩ cio irahũra mĩhuhu ĩyo, no maũndũ makwa marĩ o igũrũ ta tene. Kuma rĩrĩa ndahandire imenyithia tũrĩmainĩ na tũthũngũriinĩ tuothe twa Magathĩti ma maratathi na ma nendainĩ, ngumo yakwa ĩtũraga ĩrĩ igũrũ na gũtirĩ kĩndũ kĩngĩmĩenyenyia. Nĩ kĩo ndagĩcoka haha kĩharoinĩ gĩkĩ ndĩmũmenyithie atĩ mũtigane na mĩhuhu ĩyo ĩrathiũrũrũka bũrũriinĩ mũnengere njũng’wa ndĩyatage na yo, tondũ kahinda gakwa rĩu nĩ gakinyu ga kũmĩikarĩra.
Wainegene nĩ athire na mbere na mĩario yake atekũhurũka nĩ ũrĩa akeretwo nĩ marakara mũmero makahana ta maya maregeire mũmero nake akoneka ta arĩ marakara macio ahatũraga mũmeroinĩ wake na mĩario, nĩ kĩo atherũkaga o ndeto gũtherũka.
O agĩtherũkaga ndeto, Wainegene nĩ ambĩrĩirie kuoneka ta ũyũ waragia acũngĩte, tondũ rĩmwe nĩ ahingaga maitho o agĩtherũkaga ndeto aroretie mũtwe igũrũ. Nĩ aririkanirie arĩa marĩ kĩharoinĩ kĩu ũrĩa amerĩte rĩrĩa erĩgĩte ho atĩ we ekũgayania bũrũri tũcunjĩ twa manjimbo kũrĩ ndũrĩrĩ ciothe na acoke atunye itonga macumo ma cio akigayagĩra ngĩa kinya bũrũri wothe ũiganane kererere.
Rĩu endaga kũmenyithia mũingĩ wothe warĩ kĩharoinĩ kĩu kĩrĩa kĩngĩgiria maũndũ make mahoboke, ta ũguo mũhuhu woigaga.
Ambĩrĩirie na kũruta ngũbia ya sombrero
mũtwe akĩmĩgũithia hau thĩ magũrũinĩ make ahana ta ũyũ ũrĩ o toro. Arangĩri ake atatũ makĩhana ta mekũmuoera ngũbia ĩyo no akĩmarũgamia na guoko, matiamĩoire. Wainegene akiuga ekwaria cararũkũ tondũ o na kaba andũ mamũmenere kwĩyaria handũ ha mamũime njũng’wa age gĩa kwiyataga na kĩo, na nĩ arĩkĩtie kũmenyithia amũteithĩrĩria a mũrĩmo arĩa mamũnengerete hama, atĩ ndangĩhotwo nĩ mũndũ ũngĩ nĩ ũrĩa ahandĩte imenyithia tũthũngũriinĩ tuothe twa Magathĩti bũrũriinĩ cia kũgayũkania mũingĩ wa bũrũri kĩndũrĩrĩ.
Gũtirĩ gaturi ka bũrũri karĩ na gathũngũri gatoĩ ũhoro ũcio wa imenyithia ciake, kana gakaga kuona kĩbica gĩake gĩa kĩũga kĩmũigana kĩrĩa kĩarũmanagĩrĩra na imenyithia icio tũrĩmainĩ tũrĩa twarĩ bata makĩria, ta twa magomanĩro ma irĩma cia Magathĩti, kwa mũhiano.
O ahana ta arĩ toro kĩrotoinĩ, akĩaũra mũcaati ũrĩa ekĩrĩte akĩũgũithia o hau magũrũinĩ make harĩa ngũbia yarĩ. Amũrangĩri ningĩ makĩhana ta marenda kũmuoera mũcaati ũcio, no akĩmarũgamia na guoko o ta hau kabere, magĩtĩmĩra magũrũinĩ make no matiamuoeire mũcaati.
Mũtumia warĩ mũniaru agĩikia maitho mwena na mwena ona ũrĩa gwathiaga na akĩhonokwo nĩ mĩario, agĩthanda rũbu rũmwe rũrũmĩrĩirwo nĩ ciugo ici:Ngai Baba, kaĩ Wainegene egũtuonia nderu cia gĩthũri ta Waigoko?
Kĩharo rĩu gĩgĩkirwo ngiria, tiga no itherũka rĩa ndeto kuma kanuainĩ ka Wainegene gũtiarĩ mũgambo ũngĩ waiguagwo. Na rĩu Wainegene akĩhana ta ahaicĩte ngathĩ ĩngĩ ya kĩroto tondũ mũtwe rĩu awoyete igũrũ makĩria na mĩario yake ĩkĩgarũrũka ĩkĩhana ya mũndũ ũroimbũra mathahu make.
Wa mbere, Wainegene agĩthiĩ na mbere na mĩario, niĩ nĩ ndutĩte wĩra mũingĩ mũno wa kũgayũkania mũingĩ wothe kĩndũrĩrĩ na kĩmawĩra hamwe na kĩirathi na kĩngathĩ na wa kwĩrĩra o rũrĩrĩ kanjimbo ka ruo. Nĩ kĩo itarĩ ndĩramenya rumena rũrũ rũkuĩtwo nĩ mũhuhu ũrĩa ũrathiũrũrũka bũrũri wa kuga atĩ maũndũ makwa nĩ mambĩrĩirie kũhoboka rũroima.
Ningĩ o na ingĩkunya kana ngunyithie Mwana wa Ngai itina kaĩ ũcio arĩ ũndũ mũnene atĩa ũngĩnjagithia njũng’wa, Wainegene akĩyũria na agĩcoka agĩthiĩ na mbere na itherũka rĩa ndeto. Mũgambo wa mũtumia o ũrĩa wathandĩte rũbu hau kabere ũkĩhana ta watũrania rĩera maita merĩ nĩ ũrĩa kĩharo gĩakirĩtwo tiga no itherũka rĩa Wainegene:Ngai Baba!
Nake Wainegene akĩhana ta ũyũ wekĩrwo ngia ĩngĩ ya kwambambata kĩrotoinĩ giake na itherũka rĩa ndeto rĩtathiraga, agĩtheruka o gũtherũka, na akĩambĩrĩria kũbungũra ibungo cia mũbuto ta ũyũ wendaga kuwaũra.
Atumia marĩ mwena wa ũmotho wa gĩtara gĩa kwarĩrio makĩiguo makĩnuguna, magĩcoka magĩkira no rĩu makĩrũgama na igũrũ ta kũndũ meharagĩria kũigĩrĩra ndira ciande Wainegene angĩhĩtia aũre mũbuto wake.
Nake Wainegene no gũtherũka ndeto o akĩohoraga mũbuto ibungo hamwe na kũregeria mucibi. Na rĩu akĩambĩrĩria gũita rũta ta mũndũ warĩ na thuti ya kurĩa nyama aiguĩte mũcingũ handũ, mũtwe wake ũrorete o igũrũ na maitho make makĩbucabucagia ta ũyũ ũracũnga nugũta ĩmwe na akagurumũka nuguta ĩyo ĩngĩ, o ũguo o ũguo o agĩtherũkaga ndeto gũtherũka.
Nĩ ngumbũra marĩa mothe mahatĩte ngoro na mũmero tondũ ingĩaga njũng’wa rita rĩrĩ ndingĩkamĩona rĩngĩ, na arĩa me mĩrĩmo njĩrĩire NSE, mambiacara, na wendia wa mahama mao bũrũriinĩ ũyũ ndiũĩ ũrĩa mangĩnjĩka ingĩaga kũnengerwo njũng’wa ĩno ndĩyatage na yo, kana njuge twiyatage na yo twĩ hamwe nao.
Wainegene akĩrĩkia kũhingũra ibungo cia mũbuto na kuohora mũcibi na rĩu akĩgũithia mũbuto mwena ũmwe kinya hakuhĩ iruinĩ no agĩikara aũnyitĩrĩire na njara mwena ũyũ ũngĩ, na agĩthiĩ na mbere na itherũka rĩa ndeto o ahingĩte maitho oyete mũtwe na igũrũ o akĩbucabucagia maitho o ta hau kabere, mũhũyũ wa mata na guo ũkĩambĩrĩria kwĩiganĩrĩra mĩthiainĩ ya mĩena yerĩ ya kanua gake no ndatithagia no gũtheũka atherũkaga ndeto gũtherũka.
Rĩrĩa andũ mambĩrĩirie gwĩtĩkia atĩ nĩ ma Wainegene erekeire kwaũra nguo kĩharoinĩ kĩa wĩyathi mũthenya barigici, amwe makĩambirĩria gwĩtunya nduma marorete na kũrĩa moyagĩra matatũ cia kũinũka kwao, arĩa angĩ marorete na ya taũni. Kĩharo gĩkĩambĩrĩria gũthathaũka, na rĩu gĩkĩhana ta gĩtarĩ gĩtumanu mũno.
Kwoguo ti andũ othe arĩa mekinyĩtie kĩharoinĩ kĩu monire Wainegene akĩaũra mũbuto. Ambire kwaũra mũbuto kũgũrũ kwa ũrio o agĩtherũkaga ndeto na akĩamba gũtithia ataũrĩte kũgũrũ gũkũ kũngĩ kwa ũmotho.
Hau nĩ ho mũtumia ũrĩa wathandĩte rũbu hau kabere athandire rũbu rũngĩ, no rĩu rũkĩamũkĩrio nĩ atumia angĩ marĩ kĩharoinĩ, na me hamwe makĩambĩrĩria gwĩtunya nduma, makĩinũka. Akiuma harĩa aikarĩte, mũtumia ũcio nĩ athandire rũbu rũngĩ rwa mgambo wa igũrũ makĩria na mĩario yake ya mũthia ĩgĩtigwo rĩerainĩ rĩa kĩharo kĩa wĩyathi:Ngai Baba
Ngai Baba
Ũkai muone na ti na gũkũ ndĩ!
Oigire ciugo icio akĩĩgũthagũthaga ciero ciake cierĩ mwena na mwena, na agĩthiĩ akĩĩgũthagũthaga o ũguo kinya akĩbuĩria.
Nake Wainegene no gũtherũka ndeto atherũkaga, ahana ta ũyũ warĩ o kĩrotoinĩ aroretie mũtwe na maitho make o igũrũ, na kũbucabucia gũtathiraga.
Githĩ ndiĩrĩga kũmũmenyithia o haha kĩharoinĩ gĩkĩ atĩ ngoragwo ndĩ wa mĩena ĩĩrĩ ta rũhiũ rwa njora, Wainegene akĩũria no ndetereire macokio agĩthiĩ o na mbere na itherũka:Nĩ niĩ ndoigĩte Mwendandũ tosha
Na rĩu ndĩroiga Mwendandũ toka
Nĩ niĩ ndatunyithirie Wagathiarĩ njũng’wa
Na rĩu ndĩrenda andũ ake mahe njũng’wa
Nĩ niĩ ndaikithĩirie Wagathiarĩ ndoro
Na ngĩigĩrĩra Mwendandũ
Nĩ niĩ ndagiririe Kĩambi Watho gĩtĩkĩrwo nĩ mũingĩ
Ngĩcoka ngiuga nĩ Mwendandũ waremwo nĩ wĩra
Nĩ niĩ ndathugundire mafia ma kĩrĩmainĩ gĩa Kĩrĩnyaga
Ngicoka ngĩra mũingĩ nĩ ũũkamwene wa Mwendandũ
Nĩ niĩ njambagia bũrũri ũyũ mĩrĩmo
Ngacoka ngaũhaka maguta na tũhama na tũnjimbo na tũcungwa
Nĩ niĩ nyambagĩrĩria ngũĩ
Ngacoka ngaigĩrĩra Mwendandũ wagi thayũ bũrũriinĩ
Nĩ niĩ ndĩragayania bũrũri tũcere
Ngacoka ngoiga ndĩ mũwaki
Nĩ niĩ ndĩrerĩra Ithĩramu kanjimbo
Ngacoka ngakana thakame ĩrĩ o iromoinĩ
Githĩ mũtirĩ na maitho inyuothe
Kaĩ mũtarona nĩ ma ndĩ wa mĩena ĩĩrĩ
Ta rũhiũ rwa njora
Rehei njũngw’a ĩno njikarĩre
Nĩ guo ndĩyatage na yo
Wainegene rĩu akĩamba gũtithia hanini, agĩcoka akĩambĩrĩria kwaũra bethiti ta kũndũ ekwambĩte kũriganĩrwo nĩ ũrĩa egwĩkaga, na agĩthiĩ o na mbere na gũtherũka ndeto, no rĩu mũgambo wake nĩ wagwĩte na ndwaiguagwo nĩ arĩa marĩ haraya tondũ o na tũkero twĩrĩ tũrĩa anyitĩte ngumbaco na guoko kwa ũrĩo nĩ ariganagĩrwo nĩ gũtũigĩrĩra iromoinĩ ciake rĩmwe na rĩmwe.
Rĩrĩa Wainegene arĩkirie kũruta bethiti na guoko kwa ũmotho na akĩmĩgũithia magũrũinĩ make, nĩ guo gĩkundi kĩrĩa kĩarĩ kĩnene gĩetunyire nduma, na rĩu kĩharo gĩgĩtigwo Wainegene na mumo wake, na hihi andũ angĩ anyinyi arĩa mendaga kuona kana Wainegene nĩ ekwaũra kinya thurwarĩ yake ya thĩiniĩ, ĩrĩa kaingĩ ĩtagwo kanyitĩrĩri.
Ũhoro wa Wainegene kwaũrĩra nguo kĩharoinĩ nĩ watambire na ihenya mũno, na amwe moigaga nĩ ma aũrire kinya kanyitĩrĩri, no angĩ makoiga atĩ nĩ agurumũrirwo kuma kĩrotoinĩ gĩake rĩrĩa mumo wake wetĩkirie nĩ ma nĩ akwaũra kinya kanyitĩrĩri, na kwoguo atĩ kau ndaũrire. Gũtuĩkaga gũtiarĩ andũ a matũũra arĩa moimĩte mutongoro wa mumo thutha matigarĩte Wainegene agĩũkĩrio tiga hihi erĩ kana atatũ.
No o na oimbũra mawara make o na gũtuĩka amoimbũrire ahana ta ũyũ warĩ mũhũgũyu e kĩrotoinĩ, mũingĩ wahanire ta ũyũ wahingũka maitho kana ta ũyũ wagĩire na maitho mangĩ merũ, na ũkĩambĩrĩria kuona Wainegene atarĩ mũndũ wa kwĩhokerwo ũikarĩri wa njũng’wa ya bũrũri.
Na maũndũ ma Wainegene magĩthiĩ na mbere na kũhoboka, na yo ngumo yake ĩgĩthiĩ na mbere na gũtharara.
Aingĩ meyũragia atĩrĩrĩ, hihi Wainegene nĩ agekinyia kĩharoinĩ kĩu mũthenya wa Kiumia, kana njono cia kwaũra nguo itikamũreka? Nao arĩa angĩ moigaga, Ngai Baba
, gũtirĩ itonagwo bũrũriinĩ ũyũ witũ angĩkorwo nĩ Wainegene Waũrĩra nguo kĩharoinĩ mũthenya barigici.
Kũrĩ o angĩ moranagia atĩrĩ, hihi nake Wamũciĩ ekwaya kwaũra nguo ciake agirie mũcamanio wa rũciũ Kiumia ũhinge na aroneka ta arĩ wa mwĩgerekanio?
Gĩeterero ti kĩinaino, rĩu kwarokaga gũkĩa kwĩ mũthenya wa Kiumia, mũthenya ũrĩa mũingĩ warũrũnganaga kĩharoinĩ kĩa wĩyathi wĩiguĩre mĩario ya kũhonia mĩrĩmu ya Gwakwo na Kũhũyũka, narĩ hihi mĩrimũ ĩyo ĩtunye nduma nĩ guo bũrũri ũtũũre na thayũ. Gĩeterero ti kĩinaino, nĩ guo aingĩ matũũrainĩ mothe moigaga.
Cokai haha Kiumia kĩngĩ mũtegete matũ ndĩmũganĩre cia Mwendandũ na Wainegene magĩetha njũng’wa!
O rĩngĩ RIRIKANA, mũtĩ ũgĩaga bata nĩ gũikio irebeinĩ hĩndĩ ya gĩthurano. We wĩ na guo, menyerera ndũkanacererwo mũthenya wa gĩthurano wakinya. Gurumũka na mũtĩ waku na ũgurumũre angĩ ikũmi. Mũndũ ũmwe ndeheragĩrwo njĩra. Karumbeta nĩ kahuhe, na guo coro ũrĩ thutha!
Thaaai!Hihinya ndari ũthome rũgano rwa Mwendandũ na Wainegene Magĩetha Njũng’wa, gĩcunjĩ kĩa: 1 , 2, 3, 4, 5


text:
Mwambĩrĩria wa Ndini Yanyu Nũũ?
Ithondeka rĩa mahinda maya rĩa Aira a Jehova rĩambĩrĩirie mũthia-inĩ wa karine ya 19. Ihinda-inĩ rĩu, gakundi kanini ka arutwo a Bibilia arĩa maaikaraga hakuhĩ na Pittsburgh, Pennsylvania, Amerika, makĩambĩrĩria mũtaratara wa gũthuthuria Bibilia. Maaringithanagia wĩtĩkio wa makanitha na ũrĩa Bibilia ĩrutanaga kũna. Makĩambĩrĩria gũcaba maũndũ marĩa meruta thĩinĩ wa mabuku, ngathĩti cia mohoro, na ngathĩti ĩrĩa rĩu ĩtagwo Mũrangĩri—Yanagĩrĩra Ũthamaki wa Jehova.
Gakundi-inĩ kau ka arutwo a Bibilia haarĩ na mũthuri weetagwo Charles Taze Russell. O na gũtuĩka Russell nĩ aambĩrĩirie gũtongoria wĩra wa kũrutana Bibilia na nĩwe warĩ mwandĩki wa mbere wa Mũrangĩri ndaarĩ mwambĩrĩria wa ndini njerũ. Muoroto wa Russell na arutwo arĩa angĩ a Bibilia, ta ũrĩa gĩkundi kĩu kĩoĩkaine, warĩ gũtwarithia na mbere ũrutani wa Jesu Kristo na kũrũmĩrĩra mĩtugo ya kĩũngano gĩa Gĩkristiano gĩa karine ya mbere. Tondũ Jesu nĩwe mwambĩrĩria wa Ũkristiano-rĩ, tũmuonaga arĩ we mwambĩrĩria wa ithondeka ritũ—Akolosai 1:18-20.


text:
Kwa Ngoma nĩ Kũ? Hihi nĩ Kũndũ Andũ Magaatũũra Mahĩaga?
Macokio ma Bibilia
Bibilia imwe ihũthagĩra kiugo “kwa ngoma” rĩrĩa irataũra kiugo “Sheol” gĩa Kĩhibirania kana kiugo “Hades” gĩa Kĩngiriki. Ciugo icio cierĩ ciaragĩrĩria mbĩrĩra ĩrĩa andũ othe mathiaga. (Thaburi 16:10; Atũmwo 2:27) Andũ aingĩ metĩkĩtie atĩ kwa ngoma nĩ kũndũ andũ matũũraga mahĩaga, ta ũrĩa mbica ĩno ĩrĩ gĩcunjĩ-inĩ gĩkĩ ĩronania. O na kũrĩ ũguo, Bibilia ĩrutanaga ũndũ ngũrani.
Arĩa makuĩte matirĩ ũndũ moĩ na kwoguo matingĩigua ruo. “Mbĩrĩra-inĩ, gũtirĩ wĩra ũrutagwo kuo, gũtirĩ rĩĩciria, kana ũmenyi, o na kana ũũgĩ.”—Kohelethu 9:10.
O na andũ arĩa ega nĩ mathiaga kwa ngoma. Athuri ehokeku, Jakubu na Ayubu, o nao nĩ meerĩgagĩrĩra gũthiĩ kwa ngoma.—Kĩambĩrĩria 37:35; Ayubu 14:13.
Mũcara wa mehia nĩ gĩkuũ, no ti gũikio icua-inĩ rĩa mwaki. “Mũndũ ũrĩa ũkuĩte nĩ arekeirũo mehia make.”—Aroma 6:7.
Ngai angĩherithia andũ na mwaki tene na tene angĩkorũo agĩte kĩhooto. (Gũcokerithia Maathani 32:4) Rĩrĩa mũndũ wa mbere, Adamu, eehirie, Ngai aamwĩrire atĩ angĩaherithirio na njĩra ya kũninwo biũ: “Ũrĩ o rũkũngũ, ningĩ ũgacoka ũtuĩke o rũkũngũ.” (Kĩambĩrĩria 3:19) Korũo Adamu aarĩ athiĩ icua-inĩ, Ngai angĩakorirũo aheenanĩtie.
Ngai o na ndarĩ eciria kũherithia andũ mwaki-inĩ wa tene na tene. Rĩciria rĩa atĩ no aherithie andũ mwaki-inĩ wa tene na tene nĩ mũgarũ na ũrĩa Bibilia ĩrutanaga atĩ “Ngai nĩ wendo.”—1 Johana 4:8; Jeremia 7:31.
Wĩrute Makĩria
Kũrĩ na Kĩĩrĩgĩrĩro Kĩrĩkũ Harĩ Arĩa Makuĩte?
Gũthiaga atĩa harĩ mũndũ rĩrĩa akua? Hihi nĩ tũkona endwa aitũ arĩa makuĩte?


text:
Hihi nĩ Twagĩrĩirũo Kũhoya Mĩhianano?
Macokio ma Bibilia
Aca, tũtiagĩrĩirũo. Rĩgĩtaarĩria mawatho mamwe marĩa Ngai aheete Aisiraeli, ibuku rĩtagwo New Catholic Encyclopedia riugaga ũũ: “Kũringana na maũndũ matiganĩte marĩa mataarĩirio Bibilia-inĩ gũtiahũthagĩrũo mĩhianano ũthathaiya-inĩ wa ma wa Ngai.” Ta rora ũrĩa mĩhari ĩno ya Bibilia yugaga:
“Ndũkanethondekere mũhianano mwacũhie, kana mũhianĩre wa kĩndũ o gĩothe gĩĩ kũrĩa igũrũ, kana wa kĩndũ gĩĩ gũkũ thĩ, kana wa kĩndũ kĩĩ maĩ-inĩ marĩa me mũhuro wa thĩ; ndũkanaciinamĩrĩre kana ũcitungatĩre; nĩ gũkorũo niĩ Jehova Ngai waku ndĩ Ngai wĩ ũiru.” (Thama 20:4, 5) Tondũ Jehova nĩ “Ngai wĩ ũiru,” endaga ũthathaiya wa ngoro yothe, na ndakenaga rĩrĩa twagoca kana twathathaiya mĩhianano, mbica, andũ marĩ igweta kana kĩndũ kĩngĩ o gĩothe.
‘Ndingĩtĩkĩra mĩhianano ya gwacũhio ĩheo rũgooco rũakwa.’ (Isaia 42:8) Ngai nĩ aregaga ũthathaiya wa mĩhianano. Hĩndĩ ĩrĩa Aisiraeli amwe maathathayirie Ngai makĩhũthĩra mũhianano wa njau, Ngai aamonire marĩ andũ “aremi mũno.”
—Thama 32: 7-9.
“Tũtiagĩrĩirũo nĩ gwĩciria atĩ Ũngai wake ũhaanaine na indo cia thahabu, kana cia betha, o na kana cia ihiga, iria ithondeketwo nĩ andũ na ũũgĩ wao o na kana mũhianĩre o ũrĩa andũ megeragĩria ihaana taguo.” (Atũmwo 17:29) Mũgarũ na ũthathaiya wa kĩpagani ũrĩa kaingĩ ũhũthagĩra mĩhianano ĩrĩa ĩkoragwo “ithondeketwo nĩ andũ na ũũgĩ wao,” Bibilia yugaga atĩ Akristiano magĩrĩirũo ‘gũthiaga na ũhoro wa gwĩtĩkia, ti wa kuona na maitho.’
—2 Akorintho 5:7.
“Wĩmenyagĩrĩrei mĩhianano.” (1 Johana 5:
21) Watho ũrĩa waheetwo Aisiraeli na Akristiano nĩ wonanagia wega atĩ, Bibilia hatirĩ handũ ĩnyitaga mbaru ũrutani wa atĩ Ngai nĩ etĩkĩraga mĩhianano ũthathaiya-inĩ.
Wĩrute Makĩria
Hihi Jesu Aakuĩrĩire Mũtharaba-inĩ?
Andũ aingĩ monaga mũtharaba ũrĩ rũũri rũrĩa rũnene rũmenyithanagia Akristiano. Hihi nĩ twagĩrĩirũo kũũhũthĩra ũthathaiya-inĩ?
Rũmia Ũthathaiya Ũrĩa wa Ma
Nĩ moritũ marĩkũ ũngĩcemania namo rĩrĩa ũrataarĩria andũ angĩ wĩtĩkio waku? Ũngĩka ũguo atĩa ũtekũmarakaria?


text:
Kũrĩ wee mũrata wakwa Mũthomi mũgĩ,
Ihinda-inĩ rĩrĩ rĩa gũkũngũĩra gũciarwo kwa Mũhonokia-rĩ, nĩndakũrongoreria gĩkeno kĩnene na ndũrũhi. Gĩa na mahinda mega na ũkũrakũre wĩtĩkio-inĩ waku. Mũico-inĩ wa maũndũ mothe, maru mothe nĩmagaturio na o mũndu oige ũrĩa ekire na Mwana wa Ngai.
Wakĩrĩa cabaci na gĩtowero-rĩ, menyerera kũhuha riigĩ. Ririkana acio me itũra rĩaku matarahota kũrĩa tawe rĩngĩ nĩ ndwari kana wagi. Rekei tũcemanie kĩhaaro-inĩ gĩkĩ, o haha rũrenda-inĩ rũrũ, thutha wa thigũkũũ.
Thaai thathaiya Ngai thaai.


text:
Ithomo rĩa 11
Mawatho ma Bibilia Matũgunaga Atĩa?
1. Tũrabatara ũtongoria nĩkĩ?
Mũũmbi witũ nĩ mũũgĩ gũtũkĩra. Arĩ Ithe witũ ũtwendete, nĩ atũrũmbũyagia. Ningĩ, ndaatũmbire twĩyathage. (Jeremia 10:23) Kwoguo, o ta ũrĩa kaana kabataraga ũtongoria wa aciari, ithuothe nĩ tũbataraga ũtongoria wa Ngai. (Isaia 48:17, 18) Motaaro ma Bibilia nĩ matũheaga ũtongoria ũrĩa arĩ kĩheo kuuma kwĩ Ngai.
Mawatho na motaaro ma Jehova matũrutaga njĩra ĩrĩa njega biũ ya ũtũũro rĩu na magatuonia ũrĩa tũngĩgĩa na irathimo cia tene na tene mahinda marĩa maroka. Tondũ Ngai nĩwe watũmbire-rĩ, nĩ hagĩrĩire twĩtĩkagĩre ũtongoria wake tũrĩ na ngatho.
2. Kiugo kĩa Ngai gĩtũtongoragia atĩa?
Ma imwe cia mũthingi cia Bibilia ituonagia ũrĩa Ngai endaga twĩke maũndũ-inĩ maingĩ. Mawatho mangĩ magwetaga ũndũ ĩmwe kwa ĩmwe. (Gũcokerithia Maathani 22:8) No mũhaka tũhũthĩre ũhoti witũ wa gwĩciria nĩguo tũtaũkĩrũo nĩ ũrĩa tũngĩhũthĩra ũtaaro mũna wa Bibilia. (Thimo 2:10-12) Kwa ngerekano Bibilia ĩrutanaga atĩ muoyo nĩ kĩheo kuuma kwĩ Ngai. Ma ĩyo ya mũthingi no ĩtũtongorie.
3. Nĩ mawatho marĩkũ merĩ ma bata makĩria?
Jesu nĩ aaririe ũhoro wa mawatho merĩ ma bata mũno. Wa mbere ũguũragia muoroto wa ũtũũro wa andũ—kũmenya Ngai, kũmwenda, na kũmũtungatĩra tũrĩ ehokeku. Twagĩrĩirũo nĩ gũtongorio nĩ watho ũcio tũgĩtua matua maitũ mothe. (Thimo 3:6) Arĩa marũmagĩrĩra watho ũcio nĩ magĩaga na ũrata hamwe na Ngai, gĩkeno kĩa ma, na muoyo wa tene na tene.
Watho wa kerĩ no ũtũtongorie kũgĩa na ũkuruhanu wa thayũ na arĩa angĩ. (1 Akorintho 13:4-7) Kũrũmĩrĩra watho ũcio wa kerĩ nĩ hamwe na kũgĩa na muonere ta wa Ngai kwerekera andũ.
4. Mawatho ma Bibilia matũgunaga atĩa?
Mawatho ma Ngai marutaga famĩlĩ ũrĩa wendo ũngĩtũma igĩe na ũrũmwe. (Akolosai 3:12-14) Ningĩ Kiugo kĩa Ngai nĩ kĩgitagĩra famĩlĩ na njĩra ya kũrutana ma ĩno ya mũthingi ya gũtũtongoria—kĩhiko kĩagĩrĩirũo gũkorũo kĩrĩ gĩa gũtũũra.
Kũrũmĩrĩra morutani ma Bibilia no gũtũgitĩre kĩĩmwĩrĩ na kĩĩmeciria. Kwa ngerekano, andĩkani mawĩra kaingĩ mandĩkaga andũ arĩa matũũraga kũringana na motaaro ma Bibilia megiĩ kĩyo na kwĩhokeka. (Thimo 10:4, 26; Ahibirania 13:18) Ningĩ Kiugo kĩa Ngai nĩ gĩtũrutaga kũiganĩra na maũndũ marĩa ma o mũhaka na kuona ũrata hamwe na Ngai ũrĩ wa bata gũkĩra indo cia kĩĩmwĩrĩ.
Kũrũmĩrĩra motaaro ma Bibilia no kũgitĩre ũgima witũ wa mwĩrĩ. (Thimo 14:30; 22:24, 25) Kwa ngerekano, gwathĩkĩra watho wa Ngai wĩgiĩ gwĩthema ũrĩĩu gũtũgitagĩra na mĩrimũ ĩrĩa ĩrehaga gĩkuũ na maũndũ marĩa mangĩtũgera ngero. (Thimo 23:20) Jehova nĩ atwĩtĩkĩrĩtie kũnyua njohi na gĩthimi. (Thaburi 104:15; 1 Akorintho 6:10) Motaaro ma Bibilia matũgunaga na njĩra ya gũtũruta gũtongoria ciĩko na meciria maitũ. (Thaburi 119:97-100) O na kũrĩ ũguo, Akristiano a ma matiathĩkagĩra ithimi cia Ngai nĩgetha tu megune. Mathĩkaga nĩguo matĩithie Jehova.
Wĩrute Makĩria
Gũtũũra na Njĩra Ĩrĩa Ĩkenagia Ngai
No tũhote gũtũũra ũtũũro ũrĩa ũkenagia Jehova. Ũhoro wa ma nĩ atĩ no ũtuĩke mũrata wake.
Kuona Muoyo ta Ũrĩa Ngai Awonaga
Ngai onaga atĩa muoyo wa nyamũ, kũruta nda, na gwĩkĩrũo thakame?
Hoya Wĩruti wa Bibilia
Hoya Wĩruti wa Bibilia rĩrĩa ũngĩenda na handũ harĩa hangĩkwagĩrĩra.


text:
Kũnyitwo kwa Dedan Kĩmathi Kwarĩrĩrio Rũrendainĩ
Nĩ ngũcokeria mwandĩki ũcio wa ngathĩti ya Kenyaimagine ngatho nĩ kwandĩka ũhoro wa Kĩmathi. Kwerirwo kanya gatune nĩ mwamũkanĩro!
Kwaria ma nĩ andũ aingĩ mũno a Kenya matoĩ ũcamba wa Kĩmathi kana wa njamba ingĩ hamwe na mbũtũ cia Mau Mau, na gĩtũmi kĩmwe nĩ ũndũ wa thirikari iria ikoretwo ho thutha wa “wĩyathi” kwaga kũmenyithia mũingĩ ũtene wa bũrũri witũ na kwaga kũhe njamba cia bũrũri gĩtiyo.
Ĩndĩ, ũhoro wa Kĩmathi na Mau Mau ndũgakua kinya tene! Thirikari ya Mwai Kĩbakĩ nĩ ĩgeretie mũno ũhoroinĩ ũyũ tondũ nĩ ĩrakithia mũmbo wa kĩririkania gĩa Kĩmathi, ũrĩa ũgũkorwo harĩa barabara ya Kĩmathi ĩnyitanĩire na barabara ya Mana Ngĩna.
Gĩĩko gĩkĩ nĩ kĩa bata mũno ũteneinĩ wa bũrũri witũ na wa njamba cia wĩyathi witũ. O na gũtuĩka ma njerere nĩ ma nyimane, kĩrĩa kĩ bata mũno ng’endoinĩ ti gũcererwo, nĩ kana mũndũ nĩ ekũrĩkia rũgendo. Mũmbo wa Kĩmathi wehanda magomano ma bara ya Kĩmathi na ya Mama Ngĩna, Kĩmathi agwete mũcinga wa kũrangĩra ithaka cia nyakairũ hamwe na wĩyathi, bũrũri wa Kenya nĩ ũgũkorwo wambĩrĩria rũgendo rwa kũhe njamba citũ gĩtĩyo, o na gũtuĩka nĩ thutha wa mĩaka 50.
Gũcererwo ti gũtĩra!
Thaaaai!


text:
ŨTEITHIO KŨRĨ FAMĨLĨ | KŨRERA CIANA
Ũrĩa Ũngĩteithia Mwana Kũhiũrania na Mogarũrũku ma Mwĩrĩ
HARĨA THĨNA ŨKAGĨRA
Mwana akũraga na ihenya ũũ atĩ no wone ta ararĩ gakenge mũthenya ũngĩ. Rĩu arĩ hakuhĩ gũkinyia mĩaka ya tinĩnja, no o na gũtuĩka no mwana-rĩ, arĩ hakuhĩ kwambĩrĩria kũgĩa na mogarũrũku ma mwĩrĩ marĩa monanagia atĩ mũndũ nĩ aragimara.
Hihi ũngĩteithia mwana waku atĩa nĩguo ahiũranie na mogarũrũku macio maritũ na rĩmwe moragaga mũndũ ngoro?
ŨRĨA ŨBATIĨ KŨMENYA
Mogarũrũku ma mwĩrĩ mokaga ihinda rĩamo. No mambĩrĩrie mũndũ arĩ na mĩaka ĩnana kana arĩ na ikũmi na ĩtano kana thutha ũcio. Ibuku rĩtagwo Letting Go With Love and Confidence riugaga ũũ: “Ihinda rĩa mogarũrũku macio rĩkoragwo rĩtiganĩte.”
Mogarũrũku ma mwĩrĩ no matũme mũndũ emene. Andũ ethĩ no mecirie mũno ũrĩa monagwo nĩ arĩa angĩ. Mwanake wĩtagwo Jared * oigaga ũũ: “Nĩ ndeciragia mũno ũhoro wa maũndũ marĩa ndekaga na ũrĩa ndonagwo nĩ arĩa angĩ. Ndĩ hamwe na arĩa angĩ, ndonaga ta maranyona itagĩrĩire.” Ningĩ mũndũ no eigue atagĩrĩire angĩambĩrĩria kũgĩa na thundo ũthiũ. Kellie, ũrĩa ũrĩ na mĩaka 17 oigire ũũ: “Ndaiguaga ta ũthiũ wakwa ũratharĩkĩrũo. Ndirikanaga ũrĩa ndaarĩraga na ngeyona ndĩ mũcong’i.”
Arĩa magĩaga mogarũrũku tene nĩ harĩ moritũ macemanagia namo. Ũndũ ũcio nĩ wa ma makĩria harĩ airĩtu tondũ no mathirĩkio mambĩrĩria kuumia nyondo kana mwĩrĩ wao wambĩrĩria kwĩiga ta wa mũtumia. Ibuku rĩtagwo A Parent’s Guide to the Teen Years riugaga ũũ: “Ningĩ nĩ makoragwo thĩna-inĩ wa kũgucĩrĩria imwana ng’ima iria imenyerete maũndũ ma ngomanio.”
Mogarũrũku ma mwĩrĩ mationanagia atĩ mũndũ nĩ mũgima. Thimo 22:15 yugaga ũũ: “Ngoro ya mwana ĩthaĩkanĩtio na ũrimũ.” Mogarũrũku macio maticenjagia ũndũ ũcio. Ibuku rĩtagwo You and Your Adolescent riugaga atĩ mũndũ mwĩthĩ no oneke ta arĩ mũgima, no ũguo “ti kuuga atĩ no ahote gũtua matua ma ũũgĩ, akorũo na mĩtugo mĩega, ahote kwĩgirĩrĩria, kana eke maũndũ mangĩ maronania ũgima.”
ŨRĨA ŨNGĨKA
Arĩrĩria mogarũrũku macio matanambĩrĩria. Reke mwana waku amenye maũndũ marĩa egũcemania namo, makĩria megiĩ ihinda rĩa mweri (harĩ airĩtu) na kuumwo nĩ hinya wa arũme ũtukũ (harĩ imwana). Mogarũrũku macio mambagĩrĩria o rĩmwe na no matukanie mũndũ na mamwĩkĩre guoya. Mũkĩarĩrĩria maũndũ macio, muonie atĩ mogarũrũku macio makoragwo marĩ ma bata nĩguo atuĩke mũndũ mũgima.—Ũtaaro wa Bibilia: Thaburi 139:14.
Aria cararũkũ. Mwanake ũmwe wĩtagwo John oigaga ũũ: “Rĩrĩa aciari akwa maanjĩraga ũhoro wa mogarũrũku ma mwĩrĩ, matiaheaga ũhoro cararũkũ. Nĩ kaba mangĩandarĩirie ũhoro wothe.” O na Alana ũrĩa ũrĩ na mĩaka 17 oigaga o ũguo. Oigaga ũũ: “Mami nĩ aandeithirie gũtaũkĩrũo kĩrĩa gĩathiaga na mbere mwĩrĩ-inĩ wakwa, no nĩ kaba angĩandeithirie wega makĩria kũhiũrania na ũndũ ũcio meciria-inĩ.” Tũreruta atĩa? O na akorũo no woneke ũrĩ ũndũ mũritũ, aria na mwana waku maũndũ mothe megiĩ mogarũrũku ma mwĩrĩ.—Ũtaaro wa Bibilia: Atũmwo 20:20.
Mũrie ciũria nĩguo eyarie. Nĩguo mwana ahote kwĩyaria, mũgwetere ũhoro wa ciana ingĩ irahiũrania na mogarũrũku ma mwĩrĩ. Kwa ngerekano, no ũrie kairĩtu gaku ũũ: “Hihi nĩ harĩ mũndũ mũthomaga nake uugĩte atĩ nĩ ambĩrĩirie kũgĩa na ihinda rĩa mweri?” “Hihi ciana nĩ ithekagĩrĩra airĩtu arĩa magĩte na mogarũrũku ma mwĩrĩ?” No ũrie kamwana gaku ũũ: “Hihi ciana nĩ inyũrũragia arĩa maikaraga mangĩkambĩrĩria kũgĩa na mogarũrũku ma mwĩrĩ?” Rĩrĩa andũ ethĩ mambĩrĩria kwaria ũhoro wa mogarũrũku ma mwĩrĩ megiĩ andũ arĩa angĩ, no ũkorũo ũrĩ ũndũ mũhũthũ harĩ o gũtaarĩria ũrĩa maraigua na maũndũ marĩa marahĩtũkĩra. Rĩrĩa mareyaria, rũmĩrĩra ũtaaro ũyũ wa Bibilia: ‘Hiũhaga gũthikĩrĩria no ti kwaria.’—Jakubu 1:19.
Teithia mwana waku gũkorũo na “ũũgĩ ũrĩa ũhũthĩkaga o hamwe na ũhoti wa gwĩciria.” (Thimo 3:21, New World Translation) Kũgĩa na mogarũrũku ma mwĩrĩ nĩ kũhutĩtie maũndũ mangĩ. Hĩndĩ ĩno nĩguo mwana akũragia ũhoti wa gwĩciria ũrĩa ũkamũteithia gũtua matua mega atuĩka mũndũ mũgima. Oya mweke ũcio kũruta mwana waku mĩtugo mĩega.—Ũtaaro wa Bibilia: Ahibirania 5:14.
Ndũgakue ngoro. Andũ aingĩ ethĩ matiendete kwaria na aciari ao ũhoro wĩgiĩ mogarũrũku ma mwĩrĩ, no ndũgakue ngoro. Ibuku You and Your Adolescent riugaga ũũ: “Mũndũ mwĩthĩ ũrĩa ũretua atĩ ũhoro ũcio ũramũhe ndũramũkenia, kana nĩ ũramũnogia, o na kana ndarathikĩrĩria, ahota gũkorũo gũtirĩ kiugo kĩramũhĩtũka.”
^ kĩb. 8 Marĩĩtwa thĩinĩ wa gĩcunjĩ gĩkĩ nĩ macenjetio.