text:
Nĩa Mareka Wendi wa Jehova Ũmũthĩ?
Aira a Jehova makoragwo thĩinĩ wa thĩ yothe na makoragwo moimĩte ndũrĩrĩ-inĩ ciothe na mĩhĩrĩga yothe. Nĩ kĩĩ gĩtũmĩte andũ ta acio a kuuma ndũrĩrĩ-inĩ na mĩhĩrĩga yothe makorũo marĩ na ũrũmwe?
Wendi wa Ngai nĩ Ũrĩkũ?
Ngai endaga andũ othe thĩinĩ wa thĩ mamenyithio wendi wake. Wendi wa Ngai nĩ ũrĩkũ, na nĩa mamenyithagia andũ arĩa angĩ wendi ũcio?
Aira a Jehova nĩ Andũ a Mũthemba Ũrĩkũ?
Wee ũĩ Aira a Jehova aigana? Nĩ ũndũ ũrĩkũ ũĩ wega ũtwĩgiĩ?
Twĩtagwo Aira a Jehova Nĩkĩ?
Rora itũmi ithatũ iria ciatũmire twambĩrĩrie kũhũthĩra rĩĩtwa Aira a Jehova.
Ma ya Bibilia Yaacokire Kũmenyeka Rĩngĩ Atĩa?
Tũngĩmenya atĩa atĩ nĩ tũtaũkĩirũo wega nĩ ũrĩa Bibilia ĩrutanaga?
Nĩ Kĩĩ Gĩatũmire Tũrute Bibilia ya New World Translation?
Nĩ kĩĩ gĩtũmĩte Bibilia ya New World Translation ĩkorũo ĩrĩ ya mwanya?
Nĩ Maũndũ Marĩkũ Makoragwo Mĩcemanio-inĩ Itũ ya Gĩkristiano?
Tũcemanagia hamwe nĩguo tũũmanĩrĩrie na twĩrute Kiugo kĩa Ngai. No tũkene mũno gũkũnyita ũgeni!
Kũnyitanĩra na Akristiano Arĩa Angĩ Gũtũgunaga Atĩa?
Kiugo kĩa Ngai gĩkĩraga Akristiano ngoro manyitanagĩre. Wĩrute ũrĩa ũngĩgunĩka nĩ kũnyitanĩra na Akristiano arĩa angĩ.
Mĩcemanio Itũ Ĩkoragwo Ĩhaana Atĩa
Hihi nĩ ũrĩ weyũria nĩ maũndũ marĩkũ mekagwo thĩinĩ wa mĩcemanio itũ? No ũkenere mũno kũigua gĩthomo kĩa bata mũno kĩa Bibilia kĩrĩa gĩkoragwo kuo.
Twĩhumbaga Wega Nĩkĩ Rĩrĩa Tũgũthiĩ Mĩcemanio-inĩ Itũ?
Hihi mwĩhumbĩre witũ nĩ wa bata harĩ Ngai? Wĩrute nĩ motaaro marĩkũ ma Bibilia matũtongoragia mwĩhumbĩre-inĩ witũ.
Nĩ Njĩra Ĩrĩkũ Njega Makĩria ya Kũhaarĩria Mĩcemanio?
Kũhaarĩria mĩcemanio kabere no gũgũteithie ũgunĩke makĩria rĩrĩa ũrĩ mĩcemanio-inĩ.
Ũthathaiya wa Famĩlĩ nĩ Kĩĩ?
Wĩrute ũrĩa ũthathaiya wa famĩlĩ ũngĩgũteithia gũkuhĩrĩria Ngai na ũgũteithie kũgĩa na famĩlĩ ĩrĩ na ũrũmwe.
Tũthiaga Igomano Nene Nĩkĩ?
Tũcemanagia o mwaka maita matatũ igomano-inĩ nene. Tũgunĩkaga atĩa nĩ igomano icio?
Wĩra Witũ wa Kũhunjia Ũthamaki Ũbangĩtwo Atĩa?
Tũrũmagĩrĩra kĩonereria kĩrĩa Jesu aigire rĩrĩ aarĩ gũkũ thĩ. Njĩra imwe cia kũhunjia nĩ irĩkũ?
Painia Nũũ?
Aira a Jehova amwe mahũthagĩra mathaa 30, 50, kana o na makĩria kũhunjia. Nĩ kĩĩ gĩtũmaga meke ũguo?
Cukuru Iria Ihaarĩirio nĩ Ũndũ wa Mapainia
Arĩa merutagĩra kũhũthĩra mahinda mao mothe wĩra-inĩ wa kũhunjia Ũthamaki maheagwo gĩthomo kĩrĩkũ kĩa mwanya?
Athuri Matungatagĩra Kĩũngano Atĩa?
Athuri a kĩũngano nĩ arũme agima kĩĩroho arĩa matongoragia kĩũngano. Nĩ ũteithio ũrĩkũ maheanaga?
Ateithia a Ũtungata Makoragwo na Itemi Rĩrĩkũ?
Ateithia a ũtungata nĩ mateithagĩrĩria gũtwarithia na mbere mawĩra maingĩ kĩũngano-inĩ. Wĩrute ũrĩa wĩra wao ũgunaga andũ othe arĩa mokĩte mĩcemanio.
Arori a Mũthiũrũrũko Matũteithagia Atĩa?
Arori a mũthiũrũrũko maceeragĩra ciũngano nĩkĩ? Ũngĩgunĩka atĩa nĩ iceera rĩao?
Tũteithagia Atĩa Ariũ a Ithe Witũ Rĩrĩa Kwagĩa Thĩna?
Rĩrĩa kwagĩa na gĩcanjama, Aira a Jehova mabangaga o hĩndĩ ĩyo ũrĩa mangĩteithia ariũ a Ithe wao. Na njĩra irĩkũ?
Nĩa Ngombo Ĩrĩa Ĩĩhokekete na Njũgĩ?
Jesu nĩ eeranĩire atĩ nĩ angĩkaamũra ngombo ĩrĩa ĩngĩkaaheana irio cia kĩĩroho hĩndĩ ĩrĩa yagĩrĩire. Ũndũ ũcio ũhingagio atĩa ũmũthĩ?
Kĩama Kĩrĩa Gĩtongoragia Kĩrutaga Wĩra Atĩa Ũmũthĩ?
Hĩndĩ ya karine ya mbere, gakundi kanini ka atũmwo na athuri, nĩ maatungataga marĩ kĩama kĩrĩa gĩtongoragia gĩa kĩũngano gĩa Gĩkristiano. Ĩ ũmũthĩ naguo?
Betheli Nĩ Kĩĩ?
Betheli nĩ kũndũ kwa mwanya na kũrutagĩrũo wĩra wa bata mũno. Wĩrute makĩria ũhoro wĩgiĩ arĩa matungataga kuo.
Nĩ Wĩra Ũrĩkũ Ũrutagwo Thĩinĩ wa Wabici ya Rũhonge?
Ageni nĩ maamũkagĩrũo na magaceerio thĩinĩ wa wabici o yothe ya rũhonge. Nĩ tũrakũnyita ũgeni o nawe!
Mabuku Maitũ Mandĩkagwo na Magataũrũo Atĩa?
Tũtaũraga mabuku na thiomi makĩria ma 700. Tũrutaga wĩra ũcio mũritũ ũguo nĩkĩ?
Mbeca cia Kũruta Wĩra Witũ wa Thĩ Yothe Ciumaga Kũ?
Maũndũ-inĩ megiĩ mbeca-rĩ, ithondeka ritũ rĩkoragwo na ũtiganu ũrĩkũ na ndini iria ingĩ?
Nyũmba cia Ũthamaki Ciakagwo Nĩkĩ na Ciakagwo Atĩa?
Nĩkĩ gĩtũmaga twĩte nyũmba iria tũthathayagĩria Nyũmba cia Ũthamaki? Wĩrute makĩria ũrĩa nyũmba ici njega cia Ũthamaki iteithagia ciũngano citũ.
Tũngĩteithia Atĩa Kũiga Nyũmba Iitũ ya Ũthamaki ĩrĩ Njega?
Nyũmba ya Ũthamaki ĩngĩkorũo ĩmenyereirũo wega na ĩrĩ theru nĩ ĩgoocithagia Ngai witũ. Nĩ mĩbango ĩrĩkũ ĩkagwo nĩguo Nyũmba ya Ũthamaki ĩikare ĩrĩ theru?
Mabuku ma Gũthomerũo Nyũmba-inĩ ya Ũthamaki Matũgunaga Atĩa?
Hihi no wende gwĩka ũthuthuria nĩguo wongerere ũmenyo waku wĩgiĩ Bibilia? Mabuku marĩa makoragwo thĩinĩ wa Nyũmba ya Ũthamaki no magũteithie!
Nĩ Maũndũ Marĩkũ Makoragwo Thĩinĩ wa Web Site Iitũ?
No wĩrute makĩria ũhoro witũ na wĩtĩkio witũ ningi no wone macokio ma ciũria ciaku ciĩgiĩ Bibilia.
Hihi Wee nĩ Ũgwĩka Wendi wa Jehova?
Jehova Ngai nĩ akwendete mũno. Ũngĩonania atĩa atĩ no wende kũmũkenia ũtũũro-inĩ waku?


c: text/html

text:
KĨHĨĨ GĨA KAMBĨ
Rĩu ta kĩreke ngũhe ndeto ya kĩhĩĩ kĩngĩ kĩĩrĩgĩte kuonio kanyoni ke na mĩwani. Uga ĩtha,
Kĩhĩĩ kĩmwe gĩa kũrĩa kambĩ ya kwa Mũkoma nĩkĩerirĩirie kũrĩa nyama ya hĩhio. Nĩkĩahĩtukagĩra kũu matuka-inĩ na mbucĩrĩ-inĩ na gĩkaringwo nĩ mũcingũ wa nyama ikĩhĩhio. Rĩngĩ nĩgĩethithagia o ro ũguo mbucĩrĩ-inĩ kĩrore kana kwĩ mũndũ ũngĩgĩkua tha. Rĩmwe na rĩmwe kũrĩ arũme makĩheyaga ihĩndĩ gĩthũgũne kana o kanyama. No mwene mbucĩrĩ nĩ athũire kuona kĩhĩĩ kĩu hau wĩra-inĩ hake. Arĩithanagia nakĩo ta rwĩgĩ rũkĩrĩithania na gacui.
Mũthenya ũyũ kĩhĩĩ gĩkĩ nĩkiahungurĩire mbucĩrĩ-inĩ na gĩgĩthiĩ na thutha harĩa nyama ciahĩhagĩrio. Mũhĩhia wa nyama akoretwo athiĩ kũnengereria agũri nyama yao. Nake mwene mbucĩrĩ arĩ o haria mbere akĩenderia angĩ. Rĩrĩa kĩhĩĩ kĩu gĩaikirie maitho riiko, na gĩkĩona gũtarĩ mũndũ, nacio nyama ciahĩte wega biu, gĩkĩguthũka ota rũheni, gĩkĩhuria o ĩrĩa yarĩ hakũhi. Yakĩrĩ hiũ na nĩyaitaga maguta. Kĩhĩĩ gĩgĩikia maitho mwena na mwena na gĩkĩaga kĩndũ kĩngĩoha nyama ĩyo nakĩo. Ningĩ gĩakĩrĩ na haraka gũtigokwo. Na tondũ mũthweri oigire hakiri nĩta njuĩrĩ, o mũndũ ena ciake-rĩ, hakiri ciake ikĩmũteithia mũno. Akĩona ũndũ ũrĩa angĩka no arutire ngũbia , ĩrĩa ekĩraga ya mauthi, aigĩrĩre nyama mũtwe na akunĩkĩrie na ngũbia aũmagare. Noguo agĩkire na akiuma nja na ihenya atanakorererwo. No tondũ mũndũ ũkũra ndatũngaga wa ndũgũ, magĩtũnganire na mwene mbucĩrĩ, akĩmũria, ‘Wee Mũbi uma kũ tondũ wathithina ũũ?’ No kĩhĩĩ ti thithino, nĩ maguta ma nyama manyũrũrũkagĩra gũkũ makai-inĩ na ngingo-inĩ ta thithino. Kĩhĩĩ kĩainainagia mũtwe mwena na mwena ta mũkũi wa rwĩmbo, gĩgakonora maitho nĩ ũrĩa kĩahĩte.
Mwene mbucĩrĩ aroranga akĩona kĩhĩĩ gĩgĩtoga mũtwe agĩkĩra, ‘Kaĩ umbĩkĩtwo makara mũtwe gũkũ ũratoga ta mwaki wa ngũ njigũ, kana nĩ bangi ĩrĩa mũnyuaga gũkũ wekĩra mũtwe ũtahoretie. Ta ruta ngũbia ĩyo narua!’ Hĩndĩ ĩyo kĩhĩĩ kĩaiguaga ta mũtwe ũngĩatũka nĩ ũrĩa kĩahĩte. Na tondũ mwene mbucĩrĩ anyitĩte gathanwa ga gwatũra nyama na guoko, kĩhĩĩ gĩkĩmenya nĩgatoga. Gĩkĩaũra ngũbia, nyama ĩkĩgũa thĩ. Mwene mbucĩrĩ agĩthukia gathanwa, nakĩo kĩhĩĩ gĩkĩgwa thĩ gĩgĩturia ndu gĩkiuga, ‘Ndagũthaitha ndũkangere ngero, ma ya Ngai ĩno nĩ thungura tũkũhĩhagia na haha ngurumo ndinaruta riiko rĩaku.’
‘Nonga ndoiga atĩ waruta riiko rĩakwa, nĩta kuma rĩ thungura ciagĩire na mbaru ta cia mbũri?’ Mwene mbucĩrĩ akĩũria. Agĩĩta mũhĩhia wa nyama akĩmũria kana kwĩna kĩndũ kĩũrĩte riiko. Akĩmwira hena nyama ya mbaru atarona na ekũmĩtigĩte riiko. Amĩona akĩrora kĩhĩĩ kĩu agĩkĩrekia iteke akĩũria, ‘Kaĩ gĩkĩ gĩthiaga ta rũheni, ndacendũka o ndagĩka ĩmwe na kĩahuria?’ Agĩthiĩ kũgũtha rĩngĩ akĩnyitwo. Mwene mbucĩrĩ akiũga tiga kũhũra, ta aya nĩnjũĩ ndawa yao reke thondeke.
Kĩhĩĩ gĩkĩrwo kĩrute indo iria ciothe ciarĩ mĩhuko. Gĩakĩrĩ na indo mĩthemba mĩthemba ta tũcunjĩ twa thĩgara, mĩthogoto, mandathi, marĩthiti matarĩ kĩene na kĩarĩ na mbia kahĩri. Ciatarwo igĩũka magana merĩ me mbia. Gĩagĩtarĩirwo thogora wa nyama ĩyo, gĩgĩcoka gĩgĩthimĩrwo ĩngĩ ya mũigana wa mbeca iria ciatigarire gĩkĩĩrwo kĩrĩe na gĩatigia nĩ gĩgũtwarwo borithi. Wakĩrĩ ũhoro mũnene kĩhĩĩ kĩrĩte nyama kiro ithatũ na thubu mĩkebe itatũ kĩongereirwo na gĩkiuga gĩtinahũna. Gĩkĩũrio, ‘Ũkuga ndũnahũna gũkũ nĩ kwa nyũkwa ũihũrĩrwo? Na githĩ ndikuona ta wĩna hinya wa kũrĩmia! Umagara wĩtue mũndũ ti kũrũraga kambĩ ta njangiri.’ Gĩkĩĩrwo kuonwo kambĩ rĩngĩ nĩ kanyanga..Ndacoka nĩndĩrĩkwĩra ũrĩa gĩtũire.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Wainegene Kũnegenia Inegene
Ugai ĩ tha…
Rĩrĩa Mwendandũ, Wainegene, na Wamũciĩ maikũrũkire ngathĩ cia kuma gĩtarainĩ gĩa kwarĩrio matukane na mũingĩ nĩ guo meyarĩrĩrie manengerwo njũng’wa, Wainegene ndatonyire kũrĩ mũingĩ no kũingĩra aingĩrire hama yake na ĩkĩoneka ĩhurĩtie rũkũngũ yerekeire kĩharo kĩa ndege. Ũũ ndwarĩ ũndũ mwerũ harĩ arĩa moĩ Wainegene wega, warĩ ũndũ ekaga kaingĩ.
Amwe a arĩa matoĩ Wainegene wega nĩ maiguirwo makĩũrania, kaĩ Wainegene atekwĩyarĩrĩria kũrĩ mũingĩ ũmũthĩ? Nao angĩ moigaga hihi Wainegene agĩraga mwĩrĩ wa mũtwe ũcio erĩga kũruta rũraya tondũ onekaga ta anogetio nĩ gũkua mũtwe wa kerĩ mwĩrĩinĩ ũmwe. Nao angĩ no kũng’otha mang’othaga no gũtirĩ ciugo matamũkaga.
Kũu kĩharoinĩ kũrĩa mũingĩ warĩ na kuo kwarĩ na igongona rĩa kuo rĩa ũhootanĩri wa iturwa cia thingira. Arĩa mahootanagĩra iturwa icio marĩ ciamainĩ cia atongoria acio atatũ mahootanagĩra njũng’wa, Mwendandũ, Wainegene, na Wamũciĩ, hamwe na ciama ingĩ nini cia arĩa ikũmi meingĩrĩtie ũhootanĩriinĩ wa njũng’wa thutha mũtheri.
Ciama icio nini itiamenyekete wega mũthenya ũcio, no gwatuĩkaga ciarĩ nyingĩ mũno tondũ ciakuhĩrĩirie magana matatũ.
Ti ciama ciothe icio nini ciahootanagĩra njũng’wa, nyingĩ cia cio ciendaga o iturwa cia thingira. No ningĩ, atongoria mamenyekagĩra iturwainĩ cia thingira, na gũtirĩ mũndũ ũngĩahootanĩire njũng’wa ataikarĩire gĩturwa gĩa thingira. Ũguo nĩ kuga, mũikarĩri wa njũng’wa ya bũrũri nĩ akoragwo na gĩturwa gĩake thingira.
Mwendandũ na Wamũciĩ nĩ mathire hakuhĩ na harĩa ciama ciao ciahootanagĩra iturwa no makorire ngũĩ tondũ ũhootanĩri ũcio wa iturwa ndwaiguanĩirwo wega. Nĩ ũndũ aikarĩri a iturwa cia thingira a gĩtĩna gĩa kenda kuma wĩyathi, gĩtĩna kĩrĩa kĩarĩkanĩirie wĩra wa mĩaka ĩtano na Mwendandũ mthenya ũcio, nĩ mahaicĩirio mĩcara hĩndĩ ya wathani wa Mwendandũ ĩkĩigananio na ĩrĩa yaheagwo ngabana hĩndĩ ya ũkoronĩ, iturwa icio mwaka ũyũ ciahootanagĩrwo na ngũĩ na nditikano, na kũmwe ndemangano na ndathano.
Gwatuĩkaga gũtiarĩ wĩra ũngĩ o na ũmwe bũrũriinĩ wothe wakĩrĩte ũikarĩri wa iturwa cia thingira mwaka ũyũ tiga o ũmwe tu, wa gũikarĩra njũng’wa. Na tondũ mũndũ ndangĩagĩikarĩire njũng’wa atambĩte gũikarĩra gĩturwa thingira, ũhootanĩri wa iturwa cia thingira mwaka ũyũ wagĩcacĩte gũcaca.
Inegene rĩrĩa rĩarĩ kĩharoinĩ mũthenya ũcio rĩarĩ rĩa ciama icio nene ikĩnegenera ciama iria nini nĩ ũndũ wa kũhuria na gũtitika arĩa mahootetwo makinyainĩ ma mbere ma ũhootanĩri wa iturwa cia thingira. Ciama icio nini ciahurĩtie na igatitika ahootwo acio na ikametĩkĩria mahootanĩre iturwa na ciama icio nini handũ ha manyite mbaru arĩa a ciama icio nene mahootanĩte makinyainĩ ma mbere, ta ũrĩa warĩ mũtugo wa ciama kuma tene.
No mwaka ũyũ ndwarũmagĩrĩra maũndũ ma kuma tene. Kwoguo mwaka ũyũ ndũngĩagerekanirio na mwaka ũngĩ ũhootanĩriinĩ wa iturwa. Gĩtũmi kĩnene kĩa ũgarũrũku ũyũ o na gĩtekũgwetwo nĩ ahootanĩri a iturwa icio kĩarĩ mũcara mũnene wa ũikarĩri wa iturwa cia thingira. Nũũ ũngĩakĩiguĩre kũrĩa ngorono ya thikũ ici ĩrarĩrwo na ndende kũingĩria narĩ mũtwe kana kagũrũ kamwe kuo erũmĩre ngorono ta arĩa angĩ?
Gũkũ kĩharoinĩ kĩa wĩyathi nĩ kuo mĩemano ya kũingĩria mũtwe kana kagũrũ kamwe thingirainĩ yemanagĩrwo, na mĩemano ĩyo yambĩrĩirie biũ mũthenya wa ũmũthĩ, ũrĩa wetagwo Mũthenya wa Mwendandũ.
Mwendandũ rĩrĩa akinyĩirio mateta ma mũingĩ atĩ gũtiarĩ gũtheke kĩamainĩ gĩake nĩ ũndũ kũrĩ mahĩmbĩirio nĩ ciama nini thutha wa kũhootwo makinyainĩ ma mbere ma gĩthurano kĩa ũikarĩri wa iturwa cia thingira, oigire we ekũrutithania wĩra na arĩa matigarĩte kĩamainĩ gĩake, tondũ nĩo mahootanĩte na njĩra ya kĩhoto. Kĩhoto kiunaga ũta mũgete, Mwendandũ akĩmera, reke twĩcirie cia kuna ũta mũgetere njũng’wa handũ ha kũnegenanĩria tũturwa, na kazi iendelee.
Mwendandũ ndarĩ ũndũ ũngĩ oigire mũthenya ũcio no nĩ athiaga o itutuinĩ cia arũmĩrĩri a kĩama gĩake ategete matũ eiguĩre mĩario na mateta mao.
Nake Wamũci rĩrĩa amenyithirio atĩ kĩama gĩake nĩ gũtaha gĩatahire kuma kĩamainĩ kĩa Wainegene thutha wa kĩama kĩu kũrakaria ahootanĩri iturwa nĩ ũndũ wa kũheana ũhootani wa makinya ma mbere na njĩra ya ngunguĩ, no kwanĩrĩra na mũgambo mũnene anĩrĩire, akĩririkania andũ ũrĩa atũire ameraga atĩ we arutaga wĩra na ciama. Gĩthĩ mũtiakĩona ciama ciakwa no iraruta wĩra wa gũtaha ciamainĩ iria ingĩ? Wamũciĩ akĩũria, na agĩcoka agĩthiĩ na mbere na mĩario.
Ngagerera gatagatĩ ka Mwendandũ na Wainegene na no rũkũngũ makona na niĩ ngorwo ndahĩtũka ngamũkĩre ũhootani wa ũikarĩri wa njũng’wa, Wamũciĩ akiuga agĩcoka agĩtonya rĩngĩ itutuinĩ cia arũmĩrĩri ake.
O hĩndĩ ĩyo nĩ guo kwaiguĩkire mĩrurumo ya makari, na makari macio rĩu nĩ moimĩte bara nene makaingĩra barainĩ ya kĩharo kĩa wĩyathi. Makari macio makinya hakuhĩ na gĩtara gĩa kwarĩrio makĩrũgama, na nĩ guo mũingĩ wonire nĩ Wainegene na mumo wake marĩ makariinĩ macio.
Wainegene oima gĩkariinĩ gĩake kĩa hama arorire na harĩa kĩama gĩake kĩarĩ, na agĩkora hau nĩ ho ngũi na inegene ciacacĩire. Kũrĩ amwe akorire moete ibaũ ciarĩ nyandĩke: “kwaga witũ wa gwĩthurĩra kazi iendelee”, ũndũ atonete rĩngĩ kĩamainĩ gĩake.
Kĩama kĩu gĩake gĩatuĩkaga nĩ kĩo kĩarĩ na inegene inene gũkĩra ciama iria ingĩ ciothe, na ũndũ ũcio ndwakenagia Wainegene, tondũ nĩ guo wagiririe eke ũrĩa abangĩte gwĩka mũthenya ũcio.
Wainegene atũire na thuti nene ya gũthaganwo kĩharoinĩ kĩa ndege kuma rĩrĩa Tĩba athaganĩtwo akiuma rũraya nĩ gĩkundi kĩa andũ mirioni ĩmwe mĩaka ikũmi yahĩtũkĩte, na rĩrĩa Mwendandũ nake athaganĩtwo nĩ andũ aingĩ o ta acio akiuma ũrigiti kwa Wangũ wa Ngeretha. Makĩria thutha wa Mwendandũ gũthaganwo nĩ andũ ta mirioni ĩmwe ũguo, no kũhootana ahootanire ũikarĩriinĩ wa njũng’wa. Aingĩ moigana atĩ gũthaganwo kũu nĩ kuo gwatũmire ahootane, tondũ mwaki wa andũ mirioni ĩmwe ndwahorire kuma hĩndĩ ĩyo kinya hĩndĩ ya gĩthurano.
Kwoguo kũngĩakorirwo na igongona rĩa mũthemba mũna bũrũriinĩ, Wainegene aguthũkaga rũraya nĩ guo agĩcoka athaganwo nĩ mũingĩ ta ũcio, tondũ arĩ na thuti nene mũno ya ũikarĩri wa njũngw’a na ndendaga kwaga gwĩka ũndũ o wothe ũngĩatũmire ahootane.
Kĩu nĩ kĩo kĩarĩ gĩtũmi kĩa Wainegene kũguthũka kĩharoinĩ kĩa ndege thutha wa kũharũrũka ngathĩinĩ cia gĩtara gĩa kwarĩrio rũcinĩ rũu. No rĩrĩa acukire Uganda erekeire mũrĩmo mũthenya ũcio, akĩhũrĩrwo thimũ akĩmenyithio atĩ kĩharoinĩ kĩa wĩyathi kwarĩ na inegene inene na ngũĩ nene nĩ ũndũ wa ũhootanĩrĩ wa iturwa cia thingira kĩamainĩ gĩake. Wainegene ndagĩthire mũrĩmo, no kũhũndũka ahũndũkire na gatege ka mbere karĩa karorete ya Nyairobi.
Akinya harĩa itutu cia arũmĩrĩri a kĩama gĩake ciarĩ, o na ndageithanirie no kuga oigire atĩ ocoka kũnegenia inegene tondũ nĩ rĩo rĩagiria narĩ athaganwo kĩharoinĩ kĩa ndege nĩ andũ ta mirioni ĩmwe arĩa ekwĩharĩirie kũria matũre mamumĩte thutha kuma hĩndĩ ĩyo kinya mũthenya wa gũikia mĩtĩ ya ũikarĩri wa njũng’wa.
Wainegene agĩkĩnegenia inegene na agĩcoka akĩririkania arũrmĩrĩri ake atĩ tũnjimbo no abangĩte kũgayania ndũrĩrĩ, o na gũtuĩka ũhoro ũcio wa tũnjimbo nĩ guo watuĩkaga wahoboraga maũndũ make. Thutha wa kũnegenia inegene, Wainegene nĩ oririe arũmĩrĩri ake mareke aguthũke mũrĩmo tondũ hihi maũndũ mahota kũgarũrũka na kuoneke ũndũ ũngĩtũma athaganwo kĩharoinĩ kĩa ndege nĩ andũ ta mirioni ĩmwe kana makĩria.
Na tondũ igongona rĩa kwanĩrĩra ahootanĩri othe a iturwa cia thingira arĩa mahootanĩte makinyainĩ ma mbere hamwe na ahootanĩri a njũng’wa rĩaharĩirio thutha wa thikũ ithatũ, Wainegene endaga rĩgĩkinya akorwo e mũrĩmo nĩ guo andũ mone ta arĩ mwerũ agĩcoka, na mamũthagane.
Wainegene arĩkia kuga ũguo no ngariinĩ athire na ngari yake ĩkiumagario nĩ ingĩ ithatũ iria ciathiaga cimiumĩte thuitha ikũĩte mumo na arangĩri ake. Ngari icio ikĩhuria rũkũngũ rĩngĩ cierekeire ya kĩharo kĩa ndege.
Gatuma hĩndĩ ĩyo nĩ guo gatumanaga kĩharoinĩ kĩa wĩyathi, no mũingĩ nduonekaga ta warĩ na bata wa kũinũka tondũ no tũtutu wathugundaga. Amwe nĩ maiguirwo makiuga matikainũka kinya gĩthurano gĩkinye, na kĩrĩa kĩngĩtũma mainũke no mambire kwĩrwo kana mĩrimũ ya Gwakwo na Kũhũyũka nĩ ĩkũhonio bũrũriinĩ, na mũmĩhonia mambe mamũikie ritho na mamenye nĩ ũrĩkũ gatagatĩinĩ ka acio marahootanĩra njũng’wa.
Cokai haha Kiumia kĩngĩ mũtegete matũ ndĩmũganĩre cia Mwendandũ na Wainegene magĩetha njũng’wa!
O rĩngĩ RIRIKANA, mũtĩ ũgĩaga bata nĩ gũikio irebeinĩ hĩndĩ ya gĩthurano. We wĩ na guo, menyerera ndũkanacererwo mũthenya wa gĩthurano wakinya. Gurumũka na mũtĩ waku na ũgurumũre angĩ ikũmi. Mũndũ ũmwe ndeheragĩrwo njĩra. Karumbeta nĩ kahuhe, na guo coro ũrĩ thutha!
Thaaai!
Hihinya ndari ũthome rũgano rwa Mwendandũ na Wainegene Magĩetha Njũng’wa, gĩcunjĩ kĩa: 1 , 2, 3, 4, 5, 6, 7


text:
Ndaũri Ndaarĩria ya Gĩgĩkũyũ Rũrendainĩ rwa Wikipedia
Ithangũ rĩu rĩa Wikipedia nĩ ndĩrarĩtaũrire na Gĩgĩkũyũ na no ũrĩone rũrendaĩnĩ rwa Wikipedia ũngĩhihinya Ndaũri ndaarĩria: Mũtaũro wa Gĩgĩkũyũ.
Nĩ njĩrĩgĩte kwandĩka ũhoro wa Wikipedia ya Gĩthwaĩri haha mburogoinĩ ĩno, na ngiuga nĩ ndonaga arĩ wega twĩrutanĩrie twambĩrĩrie Wikipedia ya rũthiomi rwitũ rwa Gĩgĩkũyũ rũrendainĩ.
O rĩngĩ nĩ ngũria andũ ana merutĩre (na niĩ wa gatano na nĩ ndĩrutĩire) twambĩrĩrie Wikipedia ya rũthiomi rwitũ rwa Gĩgĩkũyũ. Ũngĩkorwo nĩ ũrenda kwĩrutĩra no ũnyandĩkĩre marũa-ma-kũbucia ũũmenyithie.
Thaaai!


text:
Wikipedia
Wikipedia
Gĩkaro kĩria kĩ mathangű maingĩ műno mandikitwo na thiomi cia kiabirika rurendaini.
Műndű űkwenda kwandika mathangű ma wikipedia nĩ eragwo karibű no űthome watho na mĩtűgo mĩega ya kwandika wikipedia mĩega haha [[1]]
Mathangu ma wikipedia mathondekagwo na thiomi cia kũmaaka ciatagwo na githugu Markup languages.
Wikipedia ya Githungu rũthiomi nĩyo wikipedia nene mũno ya wikipedia ciothe. ĩrĩ na mathangũ ta mirioni ithatũ.
Wikipedia cia thiomi cia Kiabirika
Data ino ya namba cia mathangũ tuoire mathanguini ma muciĩ ma wikipedia 10-12-2012 iria
Wikipedia cia na mathangű 30,000-40,000
Wikipedia ya Malagasy rũthiomi rwaragio bururi wa Madagascar nĩyo wikipedia nene mũno ya thiomi cia kĩ Abirika. Nyarĩ na mathangũ 38,000.
Wikipedia ya rũthiomi Yoruba rwaragio bururi wa Nigeria nĩyo wikipedia ya kerĩ kwa unene ya thiomi cia kĩ Abirika.Nyarĩ na mathangũ 30,000.
Wikipedia cia na mathangű 20,000-29,999
Wikipedia ya rũthiomi rwa Githweri rwaragio bururi wa Kenya na Tanzania na mabururi mangĩ nĩyo wikipedia ya gatatũ kwa ũnene ya thiomi cia kĩ Abirika. Nyarĩ na mathangũ 24,000
Wikipedia cia na mathangű 10,000-19,999 Wikipedia ya rũthiomi rwa githweri rwaragio bururi wa Kenya nĩyo wikipedia ya gatatũ kwa ũnene ya thiomi cia kĩ Abirika. Nyarĩ na mathangũ 24,000
Wikipedia cia na mathangű 1-9,999
Wikipedia ya rũthiomi rwa Lingala rwaragio bururi wa Zaire.. Nyarĩ na mathangũ 1,900.
Wikipedia ya rũthiomi rwa Kinyarwanda rwaragio bururi wa Rwanda.. Nyarĩ na mathangũ 1,800.
Wikipedia ya rũthiomi rwa Gigikuyu rwaragio bururi wa Kenya.. Nyarĩ na mathangũ 2,68.
Wikipedia ya rũthiomi rwa Kirundi rwaragio bururi wa Burundi.. Nyarĩ na mathangũ 1,80.
Wikipedia ya rũthiomi rwa Luganda rwaragio bururi wa Uganda.. Nyarĩ na mathangũ 1,60.


text:
KUUMA NGOTHI-INĨ | KĨRĨA GĨTŨMAGA TŨBATARE NGAI
Kĩrĩa Gĩtũmaga Tũbatare Ngai
Ataramu a maũndũ megiĩ ũgima mwega wa meciria moigaga atĩ, nĩguo andũ makenere ũtũũro, nĩ mabataraga maũndũ ma kĩĩroho. Ũndũ ũcio nĩ wonanagio nĩ ũrĩa andũ makoragwo na wendi wa kũhingia muoroto mũna, kana wa gũtungatĩra kĩndũ kana mũndũ ũroneka arĩ mũnene kũmakĩra. Nĩgetha mahingie wendi ũcio, andũ amwe mahũthagĩra mahinda mao kwĩrorera ũũmbi, gũthikĩrĩria nyĩmbo, na maũndũ mangĩ ta macio. Ĩndĩ, o na meka maũndũ macio, mationaga gĩkeno kĩa ma.
Ngai endaga andũ magĩe na gĩkeno mahinda-inĩ maya, na marĩa mokĩte
Arĩa mathomaga Bibilia, nĩ moĩ atĩ andũ moombirũo marĩ na wendi wa kũhingia mabataro mao ma kĩĩroho. Ibuku rĩa Kĩambĩrĩria rĩonanagia atĩ Ngai omba Adamu na Hawa, nĩ aaragia nao kaingĩ na kwoguo makĩgĩa na ũrata wa hakuhĩ nake. (Kĩambĩrĩria 3:8-10) Ngai ndoombire andũ metongoragie; aamombire marĩ na wendi wa kwaranagĩria nake arĩ Mũũmbi wao. Na Bibilia nĩ yonanĩtie ũguo kũndũ kũingĩ.
Kwa ngerekano, Jesu oigire ũũ: “Gũkena-rĩ, nĩ arĩa mahũtagĩra maũndũ marĩa ma ũthingu.” (Mathayo 5:6) Kũringana na ciugo icio, nĩguo mũndũ akenagĩre ũtũũro, no mũhaka ahingie wendi ũrĩa ombirũo naguo wa kĩĩroho. Tũngĩhingia wendi ũcio atĩa? Jesu oigire ũũ: “Ti mũgate wiki ũtũũragia mũndũ muoyo, no kiugo o gĩothe kĩrĩa kiumaga kanua ka Ngai.” (Mathayo 4:4) Nĩ na njĩra irĩkũ kiugo o gĩothe kĩa Ngai kana motaaro make marĩa marĩ thĩinĩ wa Bibilia, mangĩtũhotithia gũtũũra ũtũũro ũrĩ na gĩkeno na muoroto? Reke twarĩrĩrie njĩra ithatũ cia bata.
Nĩ Tũrabatara Ũtongoria Mwega
Ũmũthĩ, kũrĩ na ataramu aingĩ mũno a kũheana motaaro megiĩ ihiko, wendo, famĩlĩ, gĩkeno, kũniina ngucanio, na ũrĩa mũndũ angĩgĩa na ũtũũro ũrĩ na muoroto. O na kũrĩ ũguo-rĩ, nũũ wagĩrĩire kũhe andũ ũtaaro maũndũ-inĩ macio mothe tiga Jehova Ngai Mũũmbi wao?
Kwa ngerekano: Ũngĩgũra kĩndũ ta kamera kana thimũ, nĩ ũheagwo ibuku rĩa gũgũteithia kũmenya ũrĩa ũngĩmĩhũthĩra na njĩra ĩrĩa yagĩrĩire. Bibilia no ĩringithanio na ibuku ta rĩu. Nĩrĩo ibuku rĩa motaaro rĩrĩa Ngai, o we Mũũmbi wa andũ amaheete rĩgiĩ ũtũũro wao. Ibuku rĩrĩ rĩa motaaro nĩ rĩtaarĩirie ũrĩa andũ mangĩhũthĩra ũtũũro wao na magĩe na gĩkeno.
O ta ibuku rĩu rĩa gũteithia mũndũ ũrĩa angĩhũthĩra kĩndũ, Bibilia o nayo nĩ ĩtwĩraga maũndũ marĩa tũngĩĩthema nĩguo tũtigathũkie ũtũũro witũ. Motaaro ma andũ maahota kuoneka marĩ mega, ma kũguucĩrĩria, o na moneke marĩ mahũthũ, no githĩ to tũgĩe na ũtũũro ũrĩ na gĩkeno, tũngĩrũmĩrĩra motaaro marĩa tũheagwo nĩ Mũũmbi witũ?
“Niĩ nĩ niĩ Jehova Ngai waku ũrĩa ũkũrutaga maũndũ ma gũkũguna, o we ũrĩa ũgũtongoragia na njĩra ĩrĩa wagĩrĩirũo nĩ kũgera. Hĩ! Na arĩ korũo nĩwaiguĩte maathani makwa! Kũngĩakorirũo nĩ ũguo-rĩ, thayũ ũrĩa ũngĩagĩire naguo ũngĩahaanire o ta rũũĩ rũgũtherera, o naguo ũthingu waku ũngĩahaanire o ta ndihũ cia maĩ ma iria.”—Isaia 48:17, 18
O na Jehova agĩtũheaga motaaro-rĩ, ndatũtindĩkagĩrĩria tũmarũmĩrĩre. Ithenya rĩa ũguo, arĩ Mũũmbi witũ wĩ wendo, atwĩraga ũũ: “Niĩ nĩ niĩ Jehova Ngai waku ũrĩa ũkũrutaga maũndũ ma gũkũguna, o we ũrĩa ũgũtongoragia na njĩra ĩrĩa wagĩrĩirũo nĩ kũgera. Hĩ! Na arĩ korũo nĩwaiguĩte maathani makwa! Kũngĩakorirũo nĩ ũguo-rĩ, thayũ ũrĩa ũngĩagĩire naguo ũngĩahaanire o ta rũũĩ rũgũtherera, o naguo ũthingu waku ũngĩahaanire o ta ndihũ cia maĩ ma iria.” (Isaia 48:17, 18) Na njĩra ĩngĩ, tũngĩrũmĩrĩra ũrĩa tũtaaragwo nĩ Ngai, nĩ tũkũgĩa na ũtũũro mwega. Ũguo nĩ kuuga atĩ, nĩguo tũgĩe na ũtũũro mwega na ũrĩ na gĩkeno, nĩ tũrabatara Ngai.
Nĩ Tũrabatara Kũmenya Kĩrĩa Gĩtũmaga Andũ Manyamarĩke
Andũ amwe monaga ta matarabatara Ngai, tondũ nĩ marigagwo kĩrĩa gĩtũmaga andũ manyamarĩke mũno, o na kũrĩ Ngai ũrĩ wendo. Kwa ngerekano, nĩ meyũragia ũũ: ‘Nĩ kĩĩ gĩtũmaga andũ matarĩ na mahĩtia manyamarĩke?’ ‘Nĩ kĩĩ gĩtũmaga ciana iciarũo irĩ na wathe wa mwĩrĩ?’ ‘Nĩkĩ kwagĩte kĩhooto ũguo?’ Icio nĩ ciũria cia bata mũno, na kũmenya macokio ma cio no gũtũteithie mũno, ũtũũro-inĩ witũ. Handũ ha kugaga nĩ wendi wa Ngai rĩrĩa kwagĩa na mathĩna-rĩ, reke tuone ũrĩa Kiugo kĩa Ngai, Bibilia, gĩcoketie ciũria icio.
Thĩinĩ wa mũrango wa gatatũ wa ibuku rĩa Kĩambĩrĩria, nĩ tũthomaga ũrĩa Shaitani aahũthĩrire nyoka kũheenia Adamu na Hawa maage gwathĩkĩra Jehova Ngai, marĩe itunda rĩrĩa maakanĩtio rĩa mũtĩ ũrĩa wa kũmenyithania wega na ũũru. Shaitani eerire Hawa ũũ: “Ti atĩ no mũhaka mũgakua, nĩ gũkorũo Ngai nĩoĩ atĩ mũthenya ũrĩa mũkamarĩa, hĩndĩ ĩo maitho manyu nĩmakahingũka, mũtuĩke o ta Ngai, mũmenyage wega o na ũũru.”—Kĩambĩrĩria 2:16, 17; 3:4, 5.
Rĩrĩa oigire ũguo, Shaitani eendaga kuonania atĩ Ngai nĩ wa maheeni, na atĩ ndathanaga na njĩra ya kĩhooto. Mũcukani ningĩ eendaga kuonania atĩ, andũ mangĩmwathĩkĩra arĩ we, no magĩe na ũtũũro mwega. Hihi ũũma wa maũndũ macio ũngĩamenyekire wega na njĩra ĩrĩkũ? Jehova onire atĩ, ũndũ ũcio nĩ wabataraga ihinda nĩguo araika na andũ othe meyonere kana hihi maũndũ macio Shaitani oigĩte nĩ ma ma. Na njĩra ĩngĩ, Ngai nĩ kũhe aaheire Shaitani na arĩa mamũnyitaga mbaru ihinda monanie kana hihi andũ no mahote gwĩtongoria hatarĩ Ngai.
Wee ũkuona atĩa? Hihi andũ no mahote gwĩtongoria hatarĩ Ngai, na magĩe na ũtũũro mwega? Maũndũ marĩa magũmĩire andũ kwa ihinda rĩa mĩaka mĩingĩ ta mĩnyamaro, wagi wa kĩhooto, mĩrimũ, ikuũ, o hamwe na wĩki-naĩ, gũthũka kwa mĩtugo, mbaara, na maũndũ mangĩ ta macio, nĩ monanagia atĩ andũ matingĩhota gwĩtongoria hatarĩ Ngai. Bibilia ndĩonanagia atĩ Ngai nĩwe ũtũmaga andũ manyamarĩke, ithenya rĩa ũguo, yugaga ũũ kuonania ũndũ ũrĩa mũnene ũtũmaga andũ manyamarĩke: “Mũndũ agĩaga na ũhoti wa gwatha ũrĩa ũngĩ, agagĩĩthũkia we mwene.”—Kohelethu 8:9.
Gũkĩrĩ ũguo-rĩ, na githĩ ũndũ ũcio ndũronania wega atĩ nĩ tũrabatara Ngai, nĩguo atũteithie tũmenye kĩrĩa gĩtũmaga tũnyamarĩke, na atũhe kĩhonia? Hihi Ngai akaaniina mĩnyamaro atĩa?
Nĩ Tũrabatara Ũteithio wa Ngai
Kwa ihinda iraya, andũ nĩ makoretwo makĩĩrirĩria kĩhonia gĩa gũtũũra matekũrwara, mategũkũra, na mategũkua. Nĩ ũndũ ũcio, nĩ mahũthĩrĩte mahinda, hinya, indo na mbeca nyingĩ mũno, ĩndĩ mationaga kĩhonia. Andũ amwe o na nĩ mahũthagĩra mĩthaiga, ũgo na ũragũri, na makamenyeria mwĩrĩ makĩgeria gwetha kĩhonia. No matanya mao matikinyanagĩra.
Ngai endaga andũ magĩe na ũtũũro ũrĩ na gĩkeno. Ũcio nĩguo warĩ muoroto wake rĩrĩa ombire andũ na ndarĩ aũteanĩria. (Kĩambĩrĩria 1:27, 28; Isaia 45:18) Jehova Ngai nĩ oigĩte na ma atĩ, uuge wake wothe nĩ ũkaahinga. (Isaia 55:10, 11) Bibilia nĩ ĩtwĩraga ũhoro wa kĩĩranĩro kĩa Ngai gĩa gũgaacokia Paradiso ĩrĩa yaateirũo nĩ Adamu na Hawa. Tũthomaga ũũ thĩinĩ wa ibuku rĩa mũthia rĩa Bibilia: “Nake [Jehova Ngai] nĩekũmagiria maithori mothe mathire maitho mao; nakĩo gĩkuũ gĩtirĩ hingo gĩgacoka kũgĩa, o na gũtirĩ hingo gũgacoka kũgĩa na kĩeha, kana kĩrĩro, kana ruo; maũndũ marĩa ma mbere nĩ mathengu magathira.” (Kũguũrĩrio 21:4) Nĩ njĩra ĩrĩkũ Ngai akaahũthĩra kũhingia maũndũ macio, na tũngĩgunĩka atĩa nĩ kĩĩranĩro kĩu?
Mũrũ wa Ngai, Jesu Kristo, nĩ aarutire arutwo ake mahoyage wendi wa Ngai wĩkĩke. Andũ aingĩ nĩ moĩ ihoya rĩu, rĩrĩa amwe metaga Ihoya rĩa Mwathani, o na makarĩcokagĩra kaingĩ. Riugaga ũũ: “Ithe witũ wĩ Igũrũ, Rĩĩtwa rĩaku nĩrĩamũrũo. Ũthamaki waku ũũke. O ũrĩa wendete Wee, nĩwĩkagwo gũkũ thĩ, o ta ũrĩa wĩkagwo kũu Igũrũ.” (Mathayo 6:9, 10) Jehova Ngai akaahũthĩra Ũthamaki wake kũniina mĩnyamaro ĩrĩa ĩreheetwo nĩ mothamaki ma andũ, na arehe thĩ njerũ ĩrĩ na ũthingu o ta ũrĩa eranĩire. * (Danieli 2:44; 2 Petero 3:13) Tũngĩka atĩa nĩguo tũgunĩke nĩ kĩĩranĩro kĩu kĩa Ngai?
Jesu oigire ũũ kuonania ikinya rĩrĩa twagĩrĩirũo nĩ kuoya: “Naguo muoyo wa tene na tene nĩ atĩrĩ, nĩ makũmenye wee Ngai ũrĩa ũmwe wa ma, na mamenye ũrĩa warekirie, na nĩwe Jesu Kristo.” (Johana 17:3) Hatarĩ nganja, nĩ tũrabatara ũteithio wa Ngai nĩguo tũgaatũũra tene na tene thĩinĩ wa thĩ njerũ ĩrĩa eranĩire. Na githĩ kĩĩranĩro kĩu ningĩ gĩtiatũma wone kĩrĩa gĩtũmaga tũbatare Ngai?
Rĩrĩ Nĩrĩo Ihinda rĩa Gũcaria Ngai
Mĩaka ngiri igĩrĩ mĩthiru Paulo arĩ Athene, nĩ eerire andũ a Athene, arĩa maakoragwo mehaarĩirie gũthikĩrĩria mawoni ma arĩa angĩ ũũ: “Nĩwe ũheaga andũ othe muoyo, o na hinya wa kũheeha, o na indo ciothe. Nĩ gũkorũo nĩ thĩinĩ wake we tũtũũraga muoyo, na tũkagĩa na hinya wa gwĩtwara, na wa gũikaraga tũrĩ o ho; o ta ũrĩa aandĩki amwe anyu a nyĩmbo nao moigĩte atĩrĩ, Tondũ o na ithuĩ-rĩ, tũrĩ a rũciaro rũake.”—Atũmwo 17:25, 28.
Ũrĩa Paulo eerire Aathene noguo kũrĩ o na ũmũthĩ. Mũũmbi witũ nĩwe ũtũheaga mĩhũmũ ya muoyo, irio iria tũrĩaga, na kĩrĩa tũnyuaga. Tũtingĩhota gũtũũra muoyo tũtarĩ na indo icio cia bata Jehova atũheaga. No nĩ kĩĩ gĩtũmaga Ngai athiĩ na mbere kũhe andũ othe indo icio, o na arĩa mateciragia ũhoro wake? Paulo oigire atĩ, “nĩ getha marongoragie Ngai makĩhambatagĩria marore kana hihi maahota kũmuona, o na atakĩrĩ haraya na mũndũ o na ũmwe witũ.”—Atũmwo 17:27.
Hihi no wende kũmenya Ngai makĩria, ũmenye ũhoro wĩgiĩ muoroto wake harĩ andũ na ũtaaro ũrĩa amaheete nĩgetha magaatũũra tene na tene? Angĩkorũo no wende, tũgũkũũria waranĩrie na mũndũ ũrĩa ũgũtigĩire ngathĩti ĩno, kana waranĩrie na arĩa mamĩcabĩte. Nĩ megũkena mũno kwaranĩria nawe.
^ kib. 20 Nĩguo wone ũhoro makĩria wĩgiĩ ũrĩa Ũthamaki ũcio ũkaahingia wendi wa Ngai gũkũ thĩ, thoma gĩcunjĩ gĩa 8 kĩa ibuku rĩa Bibilia Ĩrutanaga Atĩa Kũna? rĩrĩa rĩcabĩtwo nĩ Aira a Jehova, ningĩ no ũrĩrute thĩinĩ wa www.jw.org..


text:
Thiomi cia Abirika na Gĩthomo (Gĩcunjĩ gĩa Kerĩ)
Iratathi rĩĩrĩ rĩandĩkĩtwo nĩ Gatua wa Mbũgwa, 2003
Tũgĩthiĩ na mbere kuma gĩcunjĩ kĩa mbere.
Mĩtugo ya Thiomi
Thiong’o (1986) atarĩirie atĩ rũthiomi o ruothe nĩ rũkoragwo na mĩtugo ĩĩrĩ: Njĩra ya gũkinyanĩria ũhoro, na mũkui wa mũtũũrĩre wa andũ na hithitũrĩ yao. Kwa mũhiano, rĩrĩa rũthiomi rwa Gĩthũngũ rũrĩ rwa gũkinyanĩria ũhoro na rwa gũkuua mũtũũrĩre wa andũ a Mburitĩini na hithitũrĩ yao, nĩ rũthiomi rwa gũkinyanĩria ũhoro tu kũrĩ andũ a Thwindeni na rũtikuuaga mũtũũrĩre wao kana hithitũrĩ yao. Rũthiomi rwĩ rwa mũtugo wa gũkinyanĩria ũhoro rũkoragwo na mothiũ matatũ:
· Rũthiomi rwa ũtũũro wa ma - ũrĩa andũ makinyanagĩria ũhoro mĩrutithanĩrieinĩ ya wĩra kuma nyũmba ĩmwe kinya mĩgayũkanĩreinĩ ya mawĩra mirĩgicanu ta ya igandainĩ;
· Mĩario – ĩĩgerekanagia na rũthiomi rwa ũtũũro wa ma, ũguo nĩ kuga, ũkinyanĩria wa ũhoro mĩrutithanĩrieinĩ ya wĩra;
· Marũri mandĩke – kiugo gĩa kwandĩkwo kĩĩgerekanagia na kiugo gĩa kwario.
Gatagatĩinĩ ga ikundi nyingĩ cia andũ, rũthiomi rwa kwario na rwa kwandĩkwo nĩ imwe. Ciugo icio cierĩ nĩ irũgamanĩrĩire. Ikundiinĩ ta ici gũkoragwo na ũiguano wa ciugo. Thutha wa gwĩka maũndũ mahanaine maita maingĩ, mĩthiĩre, mĩtugo, mawoni, ũmenyo, na maũgĩ nĩ ikunũkaga. Maũndũ maya mothe nĩ mo matigagĩrwo njiarwa na magatuĩka magai me mũthingi wa gũcihotithia gwĩka maũndũ mangĩ kũrĩ macigĩrĩria ma cio na kũrĩ cio nyene (Thiong'o, 1986). Magai maya nĩ mo metagwo irĩ na irĩĩri iria itigagĩrwo njiarwa.
Thiong’o (1986) athiĩte na mbere gũtũmenyithia atĩ, rũthiomi rwĩ mũkui wa mũtũũrĩre na ruo rũkoragwo na mothiũ matatũ:
· Mũtũũrire umaga hithitũrĩinĩ ĩrĩa na guo wonanagia;
· No mũtũũrĩre to kũonania wonanagia hithitũrĩ ĩyo tu, nĩ ũthugundaga ciĩruru cia ndũire na cia ũreri : Rũthiomi rwĩ rwa mũtugo wa mũtũũrĩre rũcoraga ciĩruru hakiriinĩ cia mũndũ;
· Mũtũũrĩre ũtwaraga ciĩruru icio cia thĩ na cia maũndũ moneku kũgerera rũthiomi rwarie kana rwandĩke, ũguo nĩ kuga, o rũthiomi mwanya (Thiong'o, 1986).
Mũtigithũrano wa gĩkoronĩ na wambatĩria wa thiomi ng’eni
Kuma rĩrĩa ũkoronĩ waingĩrire Abirika, thiomi ng’eni nĩ ciambatĩririo ngathĩ na thiomi cia Abirika ikĩagithio bata na igĩkomererio. Kũringana na Thiong’o (1986), ũkoronĩ wathĩire andũ mũtũũrĩre wao na njĩra igĩrĩ, (1) kwananga na kwagithia bata rũthiomi rwa andũ na mũtũũrĩre wao, (2) kwambatĩria rũthiomi rwa gĩkoronĩ. Kũrehe thiomi ng’eni mathukuruinĩ na gũkomereria thiomi cia Abirika nĩ gwatinirie ũrũmwe gatagatĩ ga ciana cia Abirika na mothiũ marĩa matatũ ma rũthiomi rwĩ rwa mũtugo wa gũkinyanĩria ũhoro.
Tondũ rũthiomi rwa gĩkoronĩ rwĩ rwa mũtugo wa gũkinyanĩria ũhoro rwegerekanagia, na rwarĩ rwa “maũndũ ma ũtũũro wa ma” ma kũndũ kũngĩ, gũtirĩ hĩndĩ ũrĩa rwaragio na ũrĩa rwandĩkĩtwo rũngĩahotire kwĩgerekania na ũtũũro wa ma wa andũ a Abirika. Na tondũ rũthiomi rwa kũigĩrĩrwo rũtingĩahotire gũtinia biũ mwarĩrie wa rũthomi rwa andũ arĩa matharĩkĩirwo, mwena ũrĩa thiomi cia gĩkoronĩ ciahotanire mũno na guo nĩ wa ũthiũ wa gatatũ wa rũthiomi, marũri mandĩke. Rũthiomi rwandĩke rwa ciana cia thukuru rũgĩtigithũranio na rũthiomi rwa mĩario ya mũciĩ. Na tondũ mũtũũrĩre wa andũ umaga hithitũrĩinĩ yao, ĩrĩa na guo wonanagia, mwana wa Abirika onagio kwamba kwĩyeherera nĩ guo erore (Thiong'o, 1986).
Ciĩruru iria ciecorire hakiriinĩ cia ciana mathukuruinĩ Abirika ciarĩ cia woni wa akoronĩ. Kwa mũhiano, mwandĩki ũmwe wa Kenya, Burobetha Mĩcere Mũgo, nĩ oigire atĩ kĩĩruru kĩa mũtumia mũirũ wetagwo Gagool ibukuinĩ rĩa Rider Haggard, “King Solomon’s Mines”, gĩatũire kĩmũhahũraga o hĩndĩ angĩacamanirie na mũtumia mũirũ mũkũrũ. Naake Sydney Poitier, nĩ ũndũ wa kĩrĩra kĩrĩa aathomete, anyitithanagia Abirika na nyoka. Na rĩrĩa acerire Abirika aikarĩte mũkawainĩ wa kĩrĩu thĩiniĩ wa taũni ya kĩrĩu, ndonire toro nĩ gwĩtigĩra nyoka na araire agĩcietha kinya rungu rwa ũrĩrĩ (Thiong'o, 1986).
Makũmbĩ Mabege
Andũ aingĩ a Abirika arĩa me na gĩthomo kĩa matukũ tũrĩ mathomete hĩndĩ ya ũkoronĩ kana thutha wa ũkoronĩ na kwoguo mathomete na thiomi ng’eni. Tondũ o hau no ho hoimĩte arimũ, matihotete kũgarũra mathomo na kwoguo mathomithagia o ũrĩa gĩthomo kĩabangĩtwo nĩ akoronĩ. Arimũ aya kwoguo mathiaga na mbere gũcora ciĩruru itarĩ cia ma hakiriinĩ cia ciana cia Abirika na hakiriinĩ ciao. Gũthũkia mũno, aingĩ athomu marutaga ũgĩ thiomiinĩ ciao makahothera thiomi cia gĩkoronĩ handũ ha gũkũria thiomi ciao na ũgĩ ũrĩa marutĩte thiomiinĩ cia gĩkoronĩ. Kũruta ũgĩ thiomiinĩ cia Abirika handũ ha kuongerera na njĩra ya kwandĩkaga na thiomi icio no ũndũ ũmwe na kũruta irio ciothe makũmbĩ ma Abirika na kũmatiga me mabege. Ũrũti ũcio wa ũgĩ wa thiomi hamwe na ũteanĩria wa thiomi cia Abirika nĩ mo maũndũ marĩa matũmĩte makũmbĩ ma Abirika matigwo me mabege ma ma na ma ngerekano.
Mũng’eng’ano wa thiomi cia Abirika mathomoinĩ
Nĩ gũkoretwo na mĩcamanio mĩingĩ ya gĩthomo kĩa Abirika na ĩmwe nĩ yarĩrĩirie bata wa thiomi cia Abirika mathomoinĩ. Kĩũngano kĩa “Association for the Development of Education in Africa (ADEA)” nĩ kĩarĩ na mũcamanio mũciĩ wa Accra, Ghana, mweri 26 - 30 Mũgiranjara 1996 wetagwo, Mũcamanio wa Abirika yothe wĩgiĩ Mathĩna na Mawoni ma Ũhũthĩri wa Thiomi cia Abirika Mathomoinĩ (the Pan-African Seminar on the Problems and Prospects of the Use of African Languages in Education). Mũicoinĩ wa mũcamanio, mamĩnĩthita na anini a mamĩnĩthita kuma mabũrũri 19 ma Abirika nĩ metĩkĩrire Kĩanĩrĩro kĩa Accra (Accra Declaration). Kĩanĩrĩro gĩkĩ kĩoigĩte mamĩnĩthita macio nĩ mehotorete gũkũria thiomi cia Abirika na ũhũthĩri wa cio mĩbangoinĩ ya Gĩthomo kĩa Abirika (ADEA, 2001).
Na guo mũcamanio wa thiomi cia Abirika na irĩra cia cio ũrĩa warĩ wa mbere gũcamanĩrio thĩ ya Abirika warĩ Asmara, Eritrea, mweri 11- 17 Mũgaa 2000. Mũcamanio ũyũ nĩ warutire Kĩanĩrĩro kĩa Asmara (Asmara Declaration) kĩrĩa gĩetirie ũgurumũri wa thiomi cia Abirika cioye ũtongoria, wĩra, na mũng’eng’ano wa gũtuĩka mũgambo wa Abirika yothe, na gũkũria waranĩria wa andũ othe a Abirika kũgerera ũtaũri. Kĩanĩrĩro kĩa Asmara nĩ gĩetĩkanĩirie atĩ ciana ciothe cia Abirika nĩ ciagaĩte kĩhooto itangĩtunyĩka gĩa gũthiĩ thukuru na gũthomithio na nĩmĩ cia manyina, na gĩkĩanĩrĩra atĩ thiomi cia Abirika nĩ cio ciarĩ cia bata mũno cia gũtharia ũkoronĩ wa hakiri cia andũ a Abirika na cia kũriũkia Abirika rĩngĩ (The Pennsylvania State University, 2001).
Iratathi rĩĩrĩ nĩ rĩa icunjĩ ithatũ. Gĩcunjĩ gĩa gatatũ kĩ njĩra


text:
Dreams in a Time of War: A Childhood Memoir, Ibuku rĩerũ rĩa Ngũgĩ wa Thiong’o
Mwandĩki Njorua wa Kenya na Abirika, Mũnoorani Ngũgĩ wa Thiong’o, nĩ araruta ibuku rĩa maruta matatũ rĩa kĩririkano kĩa ũtũũro wake. Iruta rĩa mbere, “Dreams in a Time of War: A Childhood Memoir,” rĩkoima Kĩhu 9, 2010.
Thikĩrĩria ndereti cia Mũnoorani Ngũgĩ wa Thiong’o akĩaria ũhoro wa ibuku rĩa kĩririkano kĩa ũtũũro wake na Ngathĩti ya Mahinda, Granta, haha mũhuro.
Interview with Ngugi Wa Thiong'o from Granta magazine on Vimeo.


text:
Cai gwa Kuini: Gĩcunjĩ gĩa gatandatũ.
Mũthomi mũgĩ mũrata wakwa, tũratiganĩrĩire o ũndũ ndagĩkinya kĩhingo-inĩ kĩa mũthamaki nĩguo ngithiĩ cai ũyũ, tega matu na ũreke ngũhe ndeto…….
Rĩu niĩ ndahuhaga o tũmĩrũri na ngoro ngĩinaga karwĩmbo karĩa keragwo atĩ ndũraga na mahoya njetereire mũthenya ũyũ, ta kĩrore wone mahoya nĩ makinyu. Ngirĩte oro ũguo ngĩhoranagia mĩario ĩrĩa ndakĩrĩ nayo ya kwaria na cũcũ wa Wiri, ngĩigua mũndũ ũroiga “Ca! Ca!” ngiuga hihi ngui cia kuini nĩciahingũrĩrwo na nogũkorwo kwĩna ũndũ wahĩtana ngorwo nĩniĩ ndĩracikithio. Ngĩhahũka ngĩona mwamũkĩri wa ageni andorete agĩĩtanaga “Ca!” Ndiamenyerete kũigua athũngũ makĩnjĩta ca na ngĩciria tiniĩ areta, no ndehũgũra ngĩona hatiarĩ na mũndũ ũngĩ thutha wakwa. Ngĩmũũria kana nĩniĩ areta, akĩnjĩra ĩĩ nĩniĩ. Ngĩmwĩra andekere tondũ meciria makwa moima kũraya. Akĩnjĩra nguhĩrĩrie hau kĩhingo-inĩ.
Ngĩgĩthiĩ naho na ngĩhingũrĩrwo mũrango, ngĩingĩra na thĩiniĩ na ngĩheo gaturwa hurũke. Ngĩrwo nyonanie atĩ niĩ nĩniĩ ũcio wandĩkĩirwo marũa macio. Ngĩruta gĩtamburico, ngĩneana. Ngĩruta bathiboti, ngĩneana. Ngĩruta marua ma gũtwarithia ngari, ngĩneana. Ngĩruta kandi cia bengi, ngĩneana. Ngĩruta kandi cia wĩra, ngĩneana. Ngĩruta kandi cia thibitarĩ, ngĩneana. Ngĩruta tigiti wa ndege, ngĩneana. Ngĩthiĩ kũruta mbica ndahũrĩtwo ndĩ mwana akĩnjĩra icio nĩ njiganu na atĩ gĩtamburico gĩ giki nĩ kĩiganu. Ngĩmwĩra ndingĩenda hagĩe na nganja atĩ kuini ti niĩ etĩte. Ngĩoya mĩthoko yakwa ngĩcokia mondo.
Mwamũkĩri wa ageni agĩthiĩ komubiuta-inĩ yake, agĩcaba rĩtwa rĩakwa na namba ya marua marĩa, hakiuma na rĩrĩa ndaciarirwo na andĩrĩthi ciakwa ciothe na mbica ĩrĩa ndaneanĩta ngĩoya bica wabici ya barũthi wa Ngeretha Nyairobi mĩaka karũndo mĩhĩtũku. Akĩrora mbica ĩyo, akĩndora, akĩnjĩra nĩ ndĩroneka nyongereire tũratiri, ngĩmwĩra nĩ kũrĩa wororo wa ngeretha. Akĩhihinya tũbungo tũigana ũna, ngĩyona na ngũbia yakwa na kĩrengeri komubiuta-inĩ. Akĩhihinya kabungo kangĩ, gĩtamburico gĩkiuma kĩna mbica yakwa na rĩtwa, ngĩthecererwo igoti-inĩ na ngĩrwo ndikarute kinya rĩrĩa ndĩriuma nja ndakĩrĩkia kuonana na mũthamaki.
Akĩnjũria tũburungo tũu ndakuĩte twarĩ nakĩ. Ngĩmwĩra nĩ matega makwa kũrĩ mũthamaki. Akĩnjĩra watho ugĩte indo taicio ikahĩtũkĩrio macini-inĩ nĩgetha itigakorwo na kĩndũ kĩngĩthũkia thayũ. Igĩikio macini-inĩ yakunĩkĩtwo na gĩcuka kĩirũ, ikiumĩra mwena ũrĩa ũngĩ. Igĩkĩrwo gaturee-inĩ ikĩigĩrĩrwo kametha igũrũ gakuhĩ. Ngĩona agũthagũtha kamũrango kanini kaarĩ thutha wake. Hakiumĩra ngui yarĩ na maguoya manene, ĩgĩũka ĩkĩnungĩra mburungo ciakwa.
Niĩ kuona ũguo ngĩciria arahe ngui ĩrĩe matega makwa. Ngĩrũga na igũrũ ngĩmwĩra na kĩgũthũko atĩ gũtingĩthiĩ ũguo. Ndangĩhe ngui matega ma mũthamaki ona ĩngĩkorwo nĩyo nene kũrĩ ngui ciothe. Akĩhahũka nĩ kuona ũrĩa ndarũrĩtie mata. Na oro rĩmwe akĩnjĩra ti ngui arahe matega makwa, ngui ĩyo nĩ ya wĩra wa kũrora kana hena kĩndũ kĩũru thĩiniĩ wa mburungo ĩyo. Ngĩhorera nĩ kuona atĩ yo ngui yanungĩrire na ĩgĩcoka na hau yaumĩte ta hatarĩ ũndũ mũnene woneka. Ngĩikara thĩ.
Ngĩigua karumbeta kahuhwo. Ndarama ikĩhũrwo. Ngĩikia maitho na hau ciahũragĩrwo. Ngĩona thigari ciĩ mũhari na nguo ndune, mĩcinga ĩ ciande, ithoithĩte irorete na hau kĩhingo-inĩ. Ngĩmenya ĩno nĩ ngati ya gĩtĩyo ĩrĩa ndeciragia ũhoro wayo, na atĩ hihi ndahota gwĩtwo ndĩmĩthũrime.


text:
Ũteti wa Gũtinangia Bũrũri Tũcunjĩ
Ugai ĩ tha…
O na mũthenya wa kiumia ũtanakinya, Wainegene nĩ ahĩkire ruo ta Nyagaki, agĩta gĩkundi kĩa mumo mũcamanio kĩharoinĩ kĩa wĩyathi. No ningĩ warĩ mũcamanio kana warĩ mũrũrũngano wa mumo kuma matũũra ma haha na harĩa umanĩte thutha ũkĩhũyũkaga na guo ũkoimwo thutha nĩ mũhũyũko ũcio wa guo?
Tondũ andũ aingĩ metereire mũcamanio wa mũthenya wa kiumia na ndwakinyĩte, aingĩ nĩ marigirwo kaĩ hihi kuoneka atĩa rĩrĩa monire mũtongoro wa mumo werekeire kĩharo, na amwe ao makĩũrũmĩrĩra magĩthiĩ kĩharo kwĩyonera na maitho mao, kana kũhũnia maitho mao.
Andũ a kuma matũũrainĩ rĩrĩa makinyire kĩharoinĩ kĩa wĩyathi, makorire Wainegene ahaicĩte gĩtara gĩa kwarĩrio anyitanĩirie ĩkero igĩrĩ ngundiinĩ ĩmwe akĩarĩria mumo. Nguo ciake ciarĩ o iria ekagĩra kaingĩ cia marangi ma macungwa, na mũthũ warĩ o wa sombrero.
Githĩ mũtiakĩonire rĩrĩa twĩrĩga haha atĩ niĩ nĩ njĩkaga ciama? Wainegene akĩũria mumo na agĩcoka agĩthiĩ na mbere na mĩario ta arĩ gwĩcokeria kĩũria ecokagĩria no handũ ha gwĩcokeria nĩ kĩũria kĩngĩ oririe. No anga harĩ mũndũ o na ũmwe woimire onete kĩnuthu gĩa icungwa rĩrĩa rĩatũkanĩire icere kĩharoinĩ na rĩkĩũnganio nĩ Wamũciĩ?
Ha, ha, ho, ho, ha ha.. kaĩ mũthakaga na niĩ nĩ kĩ? Ndendaga mwĩyonere na maitho manyu ngĩka ciama, na nĩ mweyoneire nĩ amu korwo mũtieyoneire nĩ hangĩrĩ ũmwe wanyu ũngĩramenya kĩnuthu gĩa icungwa kũrĩa gĩathire. No rĩu no niĩ njũĩ ũhoro ũcio na no niĩ ingĩcokia kĩnuthu kĩu kana ndĩmũguũrie maitho muone kũrĩa kĩrĩ. O na Wamũciĩ we mwene ndarĩ amenya kĩnuthu kĩmwe gia icungwa rĩu rĩake kũrĩa gĩathire, no niĩ njũĩ ndĩ wika ng’a.
Na o ta ũguo gũtarĩ mũndũ o na ũmwe ũngĩtwĩra kũrĩa kĩnuthu kĩu gĩa icungwa gĩathire tiga niĩ, no guo arĩ o niĩ ndĩ wiki njũĩ kũrĩa thiri kari ya Mwendandũ ĩtwaraga mbeca mbirioni 50 o mwaka, mbeca cia mũingĩ iria ĩiyaga.
Mbeca icio tondũ nĩ njũĩ kũrĩa irĩ, nĩ ngaciruta kuo na nĩ cio ikarĩha gĩthomo gĩa tũhũ kĩrĩa ndĩreranĩra ũtetiinĩ wakwa. Acio angĩ matiramwĩra kũrĩa mbeca cia marĩhi ma thukuru iriumaga, na tondũ niĩ nĩ ndĩramwĩra rĩ, githĩ mũtikĩagĩrĩirwo nĩ mũnengere njũng’wa narĩ ndĩyatange na yo mĩaka ĩtano kamũira njũkĩrĩrie mũnini wakwa? Wainegene oria kĩũria kĩu nĩ acomorire ngacibũ mũhuko na akĩĩhura thithino thithi maita merĩ, agĩcoka akĩrora mumo hamwe na andũ arĩa angĩ makinyĩte kĩharoinĩ ta arenda mamũcokerie kĩũrĩa kĩu.
O hĩndĩ o ĩyo mũtumia warĩ mũniarangu hanini nĩ arũgamire na igũrũ kuma harĩa aikarĩire kanyeki kuma akinya kĩharoinĩ e ũmwe wa arĩa marũmĩrĩire mũtongoro wa muno. Akĩamba agĩkorora hanini maita matatũ ta arĩ mũmero ahatũraga kĩndũ na akĩũria:
Githĩ mũcamanio wa njũng’wa ti wa kiumia? Nĩ kĩ gĩgũtũma we Wainegene ũhĩke ruo ta Nyagaki kinya wĩtane mũcamanio waku wiki arĩa angĩ marenda njũng’wa matarĩ ho? Arĩkia kũria ciũria icio, agĩikara thĩ.
Wainegene ndamũcokeirie ciũria ciake, athire o na mbere na mĩario yake ta kũndũ ataiguire ciũria icio.
O ta ũguo ndekire kĩama na cienyũ cia njungwa, no guo ndĩrenda gwĩka kĩama kĩrĩa gĩtarĩ gĩekwo nĩ mũndũ ũngĩ bũrũriinĩ ũyũ kuma wathaniinĩ wa Ngeretha kinya wa rĩu. Ndĩrenda gwatũrania bũrũri ũyũ tũcunjĩ kĩũmũhĩrĩga nĩ guo o mũhĩrĩga mwanya wĩhĩrĩgage na gĩcunjĩ kĩa guo o ũrĩa ũkwĩyendera. Na nĩ kĩo ndĩroiga ngũrehe Manjimbo, ngayanie bũrũri kĩmanjimbo, o mũhĩrĩga mwanya na njimbo ya guo mwanya!
Wega wa manjimbo, Wainegene agĩthiĩ na mbere na mĩario, nĩ atĩ mabũrũri marĩa marahe gĩtuĩku gĩa gwetha njũng’wa mothe makoragwo na manjimbo kwao, na kwoguo marenda bũrũri witũ ũhanane na mabũrũri mao. Angĩkorwo mabũrũri marĩa mathiu na mbere nĩ marĩ manjimbo rĩ, kaĩ na ithuĩ tũtangĩgĩa na manjimbo tũthiĩ na mbere ta mo? Na githĩ mũtironire gĩkari merĩgĩte kũnengera gĩtagwo hama? Kaĩ ndaikarĩra njũng’wa mũreciria ngũnengerwo makari mangĩ ta mo maigana atĩa? Kaĩ kũrĩ rũhonge rwa wĩra wa bũrũri rũrĩkoragwo na marandiroba kana matoyota rĩngĩ tiga o mahama ta kĩu mũranyonire na kĩo?
Bũrũri wothe ũhamithio na hama ta ĩno yakwa na waremwo nĩ kũhama ũhamũrwo!
No ningĩ o na hau harĩ o na kĩama ndĩrenda gwĩka nĩ guo inyuĩ mumo mũmenye wagĩrĩru wa kũnengere njũng’wa ndĩyatage na yo. Na kĩama kĩu nĩ gĩkĩ, Wainegene agĩthiĩ na mbere na mĩario, ndĩrenda kũmũgaĩra ũikarĩri wa njũng’wa handũ ha ĩtũre ĩikaragĩrwo nĩ mũndũ ũmwe tu, na nĩ mũkĩũĩ gũtirĩ mũndũ ũkoragwo na thende kana matina manene ũguo atĩ ma kũiyũra njũng’wa ĩno yothe.
Rĩũ handũ ha njikarĩre njũng’wa ndĩ nyika, ngũmũtinĩria tũcunjĩ tũigana ũna twa yo na inyuĩ mũikaragĩre tũcunjĩ tũu rĩrĩa na niĩ ndĩreyata na gĩcunjĩ kĩrĩa kĩnene gĩgũtigara. Nao athuri na atumia arĩa akũrũ tũmahamithie na hama, o itũũra mwanya na hama ya rĩo ya gũtirithia arĩa akũrũ ũkũrũinĩ wao nĩ guo ndĩmahumbe maitho mareke njikarĩre njũng’wa.
Rĩu bũrũri ũkorwo wĩ mũtinangie tũcunjĩ tũrĩa ndĩreta manjimbo, na mumo na guo ngaũhe tũcere twa njũng’wa ũikaragĩre, o gacere ka njũng’wa na njimbo mwanya kinya njimbo ciothe ikorwo na gacere ga cio ka njũng’wa hatarĩ ĩgũtigwo na thutha. Ningĩ nĩ mwakĩigua o na arĩa akũrũ ndinariganĩrwo nĩo nĩ ndamaikĩria o gatũĩ ga kũmahinga maitho, na nĩ ko kahama ga kũmahamũrithia ũkũrũ.
Githĩ ũyũ ti guo wathani mwega, Wainegene agĩthiĩ na mbere na mĩarĩo, atĩ kinya mumo riũ ũrĩkoragwo ũikarĩire tũcere twa njũng’wa o ĩrĩa ĩikaragĩrwo nĩ mũtongoria wa bũrũri. Ngayano njĩthĩ ya manjimbo na ya njũng’wa na ya hama!
Ndĩrenda kũmwĩra atĩrĩ mumo ũyũ, mũgĩũka mũthenya wa mũcamanio kiumia mũgoka mũkĩinaga o rwĩmbo rũmwe tu, atĩ mũkwenda bũrũri ũtinangio tũcunjĩ twa manjimbo, na njũng’wa ĩtinangio tũcere tũgaĩrwo manjimbo mothe wa gacere wa gacere tũikaragĩrwo nĩ mumo wathaniinĩ mwerũ wa Wainegene na mumo. Wathani mwerũ ũrakĩrĩrio mwaki nĩ mabũrũri ma rũraya marĩa moĩ manjimbo nĩ kuga atĩa.
Nengerai mĩtĩ yanyu, na niĩ ndĩmũtinangĩrie bũrũri na njũng’wa!
Na hau he kama o kangĩ ndĩrenda gwĩka, na nĩ ko ga kũrehe nding’ũri kana itonga cia mabũrũri macio igũre makambuni maya Mwendandũ atindaga akĩina atĩ nĩ mararehe baita. Baita ya tũciringi nĩ baita kana nĩ hathara? Na hĩndĩ ĩyo nĩ tũciringi tumĩte kwĩ wendia wa nduku na ũkamũri wa mbeca cia matawa ma kũgonia andũ mainage mbũri o na matacirĩ. Githĩ baita ĩrĩa njega mũno ti ya mbeca cia itang’a icio cia mũrĩmo, mbeca iria ciĩtagwo ndora? Inyuĩ mumo mũkwenda baita ya tũciringi kana mũkwenda baita ya ndora?
O hĩndĩ o ĩyo mũtumia ũrĩa wahanaga ta arĩ na gathukĩ mũtwe akĩingĩra kĩharo ahiũhahiũhĩte akiunaga iru hanini thutha wa gũkinyũkia makinya ta matano ũguo, agacoka akoyerera makinya mangĩ ta matano, o ũguo o ũguo. Mũtumia ũyũ ehumbĩte o ta ũrĩa ehumbĩte rĩrĩa Mwendandũ aragia kĩharoinĩ gĩkĩ kĩa wĩyathi. No rĩu mũtumia ũyũ nĩ arĩ na biringi, na kwoguo ainaga kĩbungo kĩmwe agacoka akahuha biringi maita matatũ, ningĩ akaina kĩbungo o kĩu rita rĩngĩ rĩmwe o akiunaga iru na gũkinyũkia makinya matano. Rwĩmbo rwake rwarĩ o rũrĩa rwa hau kabere:
Ndĩ na ihu rĩakwa
Ndarutire Kĩndawa
Na ngwenda riume
Ndikerwo nĩ rĩa ngati
Agĩthiĩ akĩinaga o ũguo kinya akĩbuĩria. Na guo mumo ũkĩambĩrĩria inegene rĩgiĩ hama, tũcere twa njũng’wa, na tũcunjĩ twa bũrũri kana manjimbo. Ma ya Ngai, amwe makĩiguo makiuganĩra, kahama kamwe nĩ gakwa. Arĩa angĩ moigage, na ma ya Ngai, kaba gũikarĩra kenyũ ka njũng’wa handũ ha kũhaica kahama na ndiũ kĩbara kĩnyitagwo atĩa, no hihi nĩ gacere ka njũng’wa ngwenda kana nĩ gacunjĩ ka bũrũri? Anga kaba niĩ ndinĩrio gacunjĩ ka bũrũri handage tũthũkũma kanjimboinĩ kamwe ge kagũnda gakwa ndĩ woiki, angĩ makoiga.
Nao arĩa angĩ makĩiguo makĩũrania, hihi tũhama tũtũ na tũcere twa njũng’wa kana tũcunjĩ twa bũrũri nĩ tũkũiganĩra andũ othe kana nĩ twa kũrehe ngũĩ bũrũriinĩ? Na angĩ makĩũrania, hihi nĩ ma atĩ Wainegene nĩ oĩ kũrĩa gĩcere kĩa njungwa gĩathire? Ĩ makoro ma njungwa magĩire kũ na ndinaigua akĩmagweta?
Gũtirĩ wainũkire na ũngĩ mũthenya ũcio. O mũndũ ageragia kwarĩria mũratawe na ndahote nĩ ũndũ wa inegene rĩa ngayano ya njũng’wa, tũcunjĩ twa bũrũri, na hama. Amwe mahũyũkaga makaruta mũhũyũ mĩenainĩ yerĩ ya tũnua twao. Mumo ũkĩhana ta ũyũ ũrarũĩra icere icio o na itarĩ nyoneku, ta ciarĩ icere cia biũ. Nĩ kĩo o mũndũ ethaga ha kũrĩra akehuria arĩ o wiki akainũka.
Na hau nĩ ho ngũĩ ya manjimbo bũrũriinĩ yambĩrĩirie, na ngũĩ ĩyo yahanaga ĩngĩ yarĩ bũrũriinĩ thutha wa wĩyathi.
Aingĩ a andũ a matũũra arĩa marũmĩrĩire mũtongoro wa mumo kĩharoinĩ mainũkire makĩyũragia, hihi mũthenya wa kiumia ũgakinya rĩ tũigue kana mĩrimũ ya Gwakwo na Kũhũyũka nĩ ĩkũrigitwo, ĩĩtunye nduma kaimana nĩ guo bũrũri ũgĩe ũgima wa mĩrĩ na thayũ?
Matukũ no ngũrĩrĩrĩ, mũthuri ũmwe akĩiguo akĩanĩrĩra, na hĩndĩ ĩyo nĩ guo kwagĩire gatuma gatumanu o ũũ wega. O Kaihũ na kwao, mũthuri ũngĩ akiuga, ta arĩ gũcokeria ũcio wa mbere. Ũtukũ ũgĩkira ngiria. Na kĩo gĩeterero gĩgĩtigwo rĩerainĩ.
Cokai haha kiumia kĩngĩ mũtegete matũ ndĩmũganĩre cia Mwendandũ na Wainegene magĩetha njũng’wa!
O rĩngĩ RIRIKANA, mũtĩ ũgĩaga bata nĩ gũikio irebeinĩ hĩndĩ ya gĩthurano. We wĩ na guo, menyerera ndũkanacererwo mũthenya wa gĩthurano wakinya. Gurumũka na mũtĩ waku na ũgurumũre angĩ ikũmi. Mũndũ ũmwe ndeheragĩrwo njĩra. Karumbeta nĩ kahuhe, na guo coro ũrĩ thutha!
Thaaai!
Hihinya ndari ũthome rũgano rwa Mwendandũ na Wainegene Magĩetha Njũng’wa, gĩcunjĩ kĩa: 1 , 2, 3


text:
MŨGAMBO WA ŨRATHI
Ũyũ nĩ mũgambo wa ũrathi kuuma ngurunga-inĩ irĩ nguurio cia endi thayũ wa bũrũri. Mũgambo wa ũrathi ũroiga atĩrĩ, wĩmenyererei njũi iria iroka ciĩhumbite njuwa cia mbũri. Mbarĩki irĩ gũthĩo nĩgetha tũnua tũhakwo maguta. Mĩario mĩnyoroku ndĩrĩtĩraga tũnua-inĩ ona ngeithi nĩ ikũmata mũno. Rĩu ndũngĩhurĩrio rũkũngũ nĩ ũkũrio wakinya ha ngũkue. Rĩu no hingo ũgũthuthĩrwo ndotũ hena kĩrĩa gĩthũrimĩtwo. Ota ũrĩa ng’ombe iheagwo mbureni kana ndĩirĩ mĩru ĩgĩkamwo-rĩ, noguo onawe ũgũikĩrio tũrambuco ũheyane mũtĩ waku. No hĩndĩ ũkwĩrwo thũ ciaku nĩ irĩkũ, ta ũtaciũĩ na ta wĩ mũgeni kwanyu itũra-inĩ. Arĩa mũrĩyanagĩra na mũkanyuanĩra-rĩ, no hĩngo megũgũtuma ũthũ waregana nao.
No mũgambo wa ũrathi ũroiga atĩrĩ: Rũgamĩrĩra ma yaku, rũĩrĩra kĩhooto, wĩtiranie na ũthingu, regana na ungumania, rega mahaki, uici, ukabira, kũhatĩrĩria arĩa matarĩ na hinya, kararia rũitho, nguthi, mwitĩo, gĩcacĩ,ona mbaara ĩtarĩ kiene, ingata ũhahami wa indo cia mũingĩ, kuogomia kĩhooto, ka-mwene, na maũndũ mangĩ ta macio ma gũcokia bũrũri na thutha.
Mũgambo wa ũrathi ũroiga atĩrĩ, mwahanda mbeu hĩnju ĩgũkunũka na ĩcoke ĩtharare na ndĩkagĩa na maciaro. Na ningĩ mwĩmenyerere ingĩ ikunũkaga irurĩte wega igacoka gũciara nduutu. No nginyagia tũthuure o ĩrĩa njega ĩrĩa ĩciaraga o mahatha. O iria ingitiiria mbaa na riua. Mũciĩ ũĩyo nĩ mũrari ti mũroki, we niwe ũĩ thĩna wa gwaku mũciĩ na wa gwaku itũũra-inĩ, Na wee nĩwe wĩna kĩhooto gĩa kwaria na gũtarĩria ũrĩa ũkwenda mũtongoria eke. Itũra rĩngĩnyitana na riuge mabataro mao no mahote gũkumbaca mũtongoria na mamwĩre ũrĩa mekwenda eke nĩgetha mamũhe kura cio. No ũcio nĩ ũndũ ũngikwo no arĩa me ngwatanĩro. Kũngĩkorwo itũra o mũndũ no kũhuria na hake, mũkũhũna o hũni ya mũthenya ũmwe mũcoke mũtũũre mumaga mĩeũ mĩaka ĩtano.
Mũgambo wa ũrathi ũkoiga, arĩa mekwĩhũnia na njĩra ya kwendia ma yao marora. Arĩa mararora atongoria na ũkabira, marora. Arĩa magathurana na ũrĩa mũndũ ahũnĩtio nda marora. Arĩa makagũra ũtongoria na mbia marora. Arĩa magacaria ũtongoria na kũhenia mũingĩ marora. Nĩtũkĩrũgamiei kihoto na ũhoro wa ma. Nĩtũkĩnyitanei tũthuure o arĩa marĩ etigĩri Ngai na endi thayũ. O itũra o itũra rĩgĩe ngwatanĩro na rĩgĩe na ũiguano nĩgetha twĩninĩre thĩna.
Mũgambo wa ũrathi woiga atĩrĩ, twaga gũthurana twĩ kĩndũ kĩmwe, tũgaitĩrĩrwo irima rĩmwe twĩ kĩndũ kĩmwe.


text:
Nĩ Baaũ Bathithagia Wendi bwa Jehova Naarua?
Akũũjĩ ba Jehova nĩbonekaga nthĩgũrũne yonthe, na baumĩte kĩrĩ ndũrĩĩjo na mĩtũũrĩre mwanya mwanya. Nĩmbi bibareetete amwe?
Wendi bwa Mũrungu Nĩmbi?
Mũrungu endaga wendi bwawe bũmenyeka nthĩgũrũne yonthe. Wendi bũu nĩ bũrĩkũ, na nĩ baaũ naarua bakũritana bangĩ bu?
Akũũjĩ ba Jehova nĩ Antũ Bakarakari Atĩa?
Nĩ Akũũjĩ ba Jehova bang’ana wijiĩ? Nĩatĩa kamma wijiĩ gũtokonia?
Nĩkĩ Twĩtagwa Akũũjĩ ba Jehova?
Thũgaanĩria itũmi bithatũ birĩa biatũmĩre twambĩrĩria gwĩtwa Akũũjĩ ba Jehova.
Nĩatĩa Ũmma bwa Bibiria Bwacookerue Kaĩrĩ?
Nĩatĩa tũũmba kwĩthĩrwa na mma atĩ tũrĩ na ũmenyo bwa mma bũrĩa Bibiria ĩritanaga?
Nĩkĩ Tontũ Twaritĩre Bibiria Tafsiri ya Ulimwengu Mpya?
Nĩmbi bitũmaga ũtaũri bũbũ bwa Rũteto rwa Mũrungu bwĩthĩrwa bũrĩ mwanya?
Nĩ Mantũ Jarĩkũ Ũkoona Wariũnga Mĩcemanione Yeetũ ya Gĩkristũ?
Tũcemanagia amwe kwiritana Maandĩko na gwĩkanĩra inya o muntũ na ũngĩ. Ũkaamũkĩrwa bwega!
Nĩatĩa Tũgunĩkaga Twaũthũrana Amwe na Akristũ Bangĩ?
Rũteto rwa Mũrungu nĩrũtwĩkagĩra inya kwĩthwĩrwa na ngwatanĩro ya Gĩkristũ. Iritane ũrĩa ũũmba kũgunĩka kuumania na ngwatanĩro ta ĩu.
Nĩatĩa Mĩcemanio Yeetũ Ĩthithagua?
Kwĩrĩo waathũgaanĩria nĩmbi bikarĩkaga mĩcemanione yeetũ? Gũtĩ nkaanja ũkagwĩrĩrua ũritani bũbwega bwa Bibiria bũrĩa ũkaewa ku.
Nĩkĩ Tontũ Twĩkagĩra Bwega Twĩtĩte Mĩcemanione Yeetũ?
Bũrĩa twĩkagĩra rĩ, bũrĩ bata meethone ya Mũrungu? Ĩritane mooritani ja Bibiria jarĩa joomba gũgũtongeeria rĩrĩa ũkũthuura mwĩkĩĩre na mwigemerie.
Nĩatĩa Ũũmba Kwithuranĩra Bwega Nĩũntũ bwa Mĩcemanio?
Kwithuranĩra o mbere nĩũntũ bwa mĩcemanio gũgagũteethia kũgunĩka nkũrũki kuumania nayo.
Ũthaathayia bwa Nja Nĩmbi?
Menya ũrĩa mũbaango jũu jũũmba gũgũteethia kũthengeera Mũrungu na gwĩkĩra inya ngwatanĩro ya nja.
Nĩkĩ Twĩtaga Igomanone Bibinene?
O mwaka, nĩtũũthũranaga nĩũntũ bwa igomano bithatũ. Nĩatĩa ũũmba kũgunĩka kuumania na igomano biu?
Nĩatĩa Ngũgĩ Yeetu ya Gũtũmĩĩria Ũnene Ĩbaanganĩtue?
Tũthingataga ngerekano ĩrĩa Jesũ eekĩre rĩrĩa aarĩ nthĩgũrũne. Nĩ njĩra irĩkũ imwe cia gũtũmĩĩria?
Painia Nũũ?
Akũũjĩ ba Jehova bamwe nĩbairitagĩra mathaa 30, 50, kana nkũrũki o mweri ngũgĩne ya gũtũmĩĩria. Nĩmbi bibatindĩkaga?
Nĩ Cukuru Irĩkũ Irĩo cia Kũritana Mapainia?
Nĩ ũritani bũrĩkũ bwa mwanya bwejagwa barĩa bairitĩrĩte ĩgiita rĩonthe ngũgĩĩne ya gũtũmĩĩria Ũnene?
Nĩatĩa Akũrũ Batungatagĩra Kĩũthũrano?
Akũrũ nĩ antũ-arũme baagimaru gĩkĩrundu barĩa batongagĩĩria kĩũthũranone. Baejanaga ũteethio bũrĩkũ?
Nthũũmba cia Ũtungatĩri Ciĩthagĩrwa na Ngũgĩ Irĩkũ?
Nthũũmba cia ũtungatĩri niteethagia kĩũthũrano gwĩta bwega. Iritane ũrĩa ngũgĩ yaao ĩteethagia bonthe barĩa beejaga mĩcemanione.
Nĩatĩa Ategeeri ba Mũthiũrũũnko Batũteethagia?
Nĩkĩ gĩtũmaga ategeeri ba mũthiũrũũnko bariũngĩra biũthũrano? Nĩatĩa ũũmba kũgunĩka kuumania na ndiũnga ciao?
Nĩatĩa Tũteethagia Ataana na Aarĩ ba Baaba Rĩrĩa Barĩ Mathĩĩnene?
Rĩrĩa ũgwati bwaumĩra, nĩtũbaangaga mantũ na mpwĩ gũteetheria barĩa baringithĩtue, na into birĩa bakũbatara na kũbabooreria gĩkĩrundu. Nĩ na njĩra irĩkũ?
Nũũ Nthũũmba Mbĩtĩkua na Ĩnjũme?
Jesũ naugĩre arĩngĩĩka nthũũmba ĩrĩa ĩkaejanaga biakũrĩa bia gĩkĩrundu ĩgiita rĩrĩa rĩagĩrĩte. Nĩatĩa bũu bũthithagua?
Nĩatĩa Kĩama Kĩrĩa Gĩtongagĩĩria Kĩritaga Ngũgĩ Naarua?
Karine ya mbere, gakundi kaniini ka akũrũ na atũmwa nĩ baatumĩkaga barĩ kĩama kĩrĩa gĩatongagĩĩria kĩrĩ kĩũthũrano kĩa Gĩkristũ. A naarua?
Betheli Nĩmbi?
Betheli nĩ antũ a mwanya arĩ mworoto jwa bata mono. Iritane mantũ nkũrũki jegiĩ barĩa batumĩkaga ku.
Nĩ Ngũgĩ Irĩkũ Iritagwa Obicine ya Rwang’i?
Antũ nĩ bagwatagwa ũgeni kũriũnga obici o yonthe ya rwang’i. Kinya gwe nĩtũgũkũgwata ũgeni!
Nĩatĩa Mauku Jeetũ Jandĩkagwa na Jagataũrwa?
Nĩtũcabaga mauku na nkũrũki ya mĩgambo nkũrũki ya 750. Nĩkĩ tontũ tũciũmagia kũrita ngũgĩ ĩu yonthe?
Nĩatĩa Ngũgĩ Yeetũ ya Nthĩgũrũne Yonthe Ĩrũngamagĩĩrwa Kĩmbeca?
Ũntũũne bwegiĩ mbeca, nĩmbi bitũmaga ũthuranĩri bwetũ bwĩthĩrwa bũrĩ na mwanya na ndini ingĩ?
Nyomba cia Ũnene—Ciakagwa Atĩa na Nĩkĩ?
Nĩkĩ gũntũ gweetũ gwa kũthaathagĩria gwĩtagwa Nyomba cia Ũnene? Iritane nkũrũki ũrĩa mĩako ĩjĩ ĩteethagĩĩria biũthũrano.
Nĩatĩa Tũũmba Gũteetheria Kũmenyeera Nyomba Yeetũ ya Ũnene?
Nyomba ya Ũnene ĩntheru na ĩmenyeeri bwega nĩretagĩra Mũrungu weetũ ũkumio. Nĩ mĩbaango ĩrĩkũ ĩthithĩĩtue ya kũmenyeera Nyomba yeetũ ya Ũnene?
Nĩatĩa Maktaba ya Nyomba ya Ũnene Ĩũmba Gũtũteethia?
No weende kũthithia ũcũnkũũni kenda wongeera ũmenyo bwaku bwa Bibiria? Riũngĩra maktaba ya Nyomba ya Ũnene!
Nĩ Mantũ Jarĩkũ Jarĩ Kĩrĩ Webusaĩti Yeetũ?
No wiritane jamaingĩ gũtũkonia na gũkonia wĩtĩkio bwetũ na kinya no woone macookio ja biũria biaku biegie Bibiria.
Gwe Ũkaathithia Wendi bwa Jehova?
Jehova Mũrungu nakwendete kaama. Nĩatĩa ũũmba kwonania wendi bwaku bwa Kũmũgwĩria mũtũũrĩrene jwaku?


text:
icanjama cia mutongoriaView all episodes Watch Trailer
Mwene ofitha mùnene wa thirikari arera famírí yake atí we ní arathií gùthaka ngobu na agabanga mùka na mwarí o nao mathií thabarí
Gitonga KirianiView all episodes Watch Trailer
Kairitu kamwe gegukorererwo ni muthuriwe gakiiyithia. No muhaka gecirie uria gekwiruta thinaini.
omundu na wakeView all episodes Watch Trailer
Mūkawa wa Kanjama – Mūtungatīri abangītie mūcemanio wa ūtukū na mūka wene Gūgūthīī atia mūthuriwe oka?
Icera ria ngomaView all episodes Watch Trailer
Mûthuri kûgikia mûtumia ûngi thutha WA mûka gûîkûîrwo nî mûkuû no mûratawe akamûmenyithia atî mûka WA mbere e njîra okîte.
Muhiki wa mikosiView all episodes Watch Trailer
Kimiti ni bacara no níarakuha Wanjeri. Githinji, gítonga kía Mitambo, gikamuira ati nikiroka kumucerera gwake mucii na ota mutugo we ndandikaga wira mundu utahikanitie. Kwa munyaka muru, Wanjeri ndagioneka umuthi na Kimiti akambia gwetha airitu aría angitua mutumia wake .


text:
Nĩ Maũndũ Marĩkũ Ũthamaki wa Ngai Ũkahingia?
Macokio ma Bibilia
Ũthamaki wa Ngai nĩ ũkeheria mothamaki mothe ma andũ ũcoke wathane thĩinĩ wa thĩ yothe. (Danieli 2:44) Ũthamaki wa Ngai warĩkia kweheria mothamaki mothe ma andũ nĩ . . .
Ũkaniina andũ arĩa aganu, arĩa matũmĩte andũ manyamarĩke mũno. “
Andũ arĩa aaganu nĩ kũrindũrũo makarindũrũo bũrũri.”—Thimo 2:22.
Ũkaniina mbaara. “
[Ngai] nĩ mũnini mbaara nginya o gĩturi gĩa thĩ.”—Thaburi 46:9.
Ũkarehe thayũ na kũgaacĩra thĩinĩ wa thĩ. “
O mũndũ . . . arĩikaraga egangarĩte o gĩtina-inĩ kĩa mũthabibũ wake, o na gĩtina-inĩ kĩa mũkũyũ wake, na gũtigĩe mũndũ wa kũmamakia.”—Micah 4:4.
Ũkagarũra thĩ ĩtuĩke Paradiso. “
Werũ, o na kũndũ kũrĩa kwagĩte andũ-rĩ, nĩgũgakena; o naruo rũng’ũrĩ no rũgakena, na rũagĩre rũmere mahũa ma nyeki-inĩ.”—Isaia 35:1.
Ũkahe andũ wĩra mwega othe marĩkenagĩra. “
Andũ akwa arĩa athure nĩmarĩkenagĩra wĩra wa moko mao ihinda iraya. Matikaruta wĩra wa tũhũ.”—Isaia 65:21-23.
Ũkaniina mĩrimũ. “
Mũndũ ũrĩa ũtũũraga bũrũri ũcio ndarĩ hingo agacoka kuuga ũũ: Ndĩ mũrũaru”—Isaia 33:24.
Ũkeheria ũkũrũ. “
Nyama cia mwĩrĩ wake igagĩĩthĩha kũrĩ cia mwana, agagĩcokererũo nĩ matukũ make marĩa ma ũnyinyi.”—Ayubu 33:25.
Ũgaacokia muoyo arĩa makuĩte “
Arĩa othe me thĩinĩ wa mbĩrĩra makaigua mũgambo wake [Jesu], na moime kuo.”—Johana 5:28, 29.
Wĩrute Makĩria
Ũhoro Mwega Kuuma Kũrĩ Ngai
Ũhoro Ũrĩa Mwega nĩ Ũrĩkũ?
Thoma wone ũhoro kuuma kũrĩ Ngai nĩ ũrĩkũ. Nĩkĩ nĩ wa mĩtũkĩ ũmũthĩ, na twagĩrĩirũo nĩ gwĩka atĩa.
Bibilia Ĩrutanaga Atĩa Kũna?
Muoroto wa Ngai Harĩ Thĩ Nĩ Ũrĩkũ?
Hihi mũoroto wa Ngai wa kũrehe Paradiso gũkũ thĩ nĩ ũgakinyanĩra o rĩ? Angĩkorũo nĩguo-rĩ, ũgakinyanĩra rĩ?


text:
Wiitiye na Gikuyu
Ruru ni rurenda rwa kurutana gikuyu kuri mundu o wothe ungienda gukimenya. Arata akwa a nyumba ya mumbi, geriai gutambia na kurutana o hamwe na gwitiyira ruthiomi rwanyu. Thaai thathaiya Ngai thaai.
Thursday, June 09, 2016
Marimũ ma nyakondo
ũrĩ waigua ng'ano cia marimũ? urĩ weciria kana nĩ cia ma? ũtuĩria wakwa menyete icio ti ng'ano cia gwĩthugundĩra o ũguo. No kũhotekane atĩ agĩkũyũ nĩmatũnganĩte na marimũ tene, tondũ ũhoro ũyũ nĩ ũraringana na mandiko ma ibuku rĩa Ngai (Gen 6:4, Numbers 13:33 na Deut 3:11 and joshua 11:21-22).
ũyũ nĩ ũndũ wa magegania atĩ agĩkũyũ marĩ okuo kinya mbere ya Jesũ gũciarwo.
Wednesday, November 18, 2015
ndiretikia ati umemerekia na gikuyu no ukorwo wi mwega uu. Ungikorwo niukoretwo ukirorera tv ya inooro no ugege niundu wa cama na mubango mwega wa kumemetekia.
aria maturite ukombo-ini wa kwimena na ndamathia ya ukabira, mekwenda mahoya na urekeri. Mamenye Ngai ndombire nduriri na mahitia.
Mundu utari na unduire na ruthiomi rwake no ngombo. Nyumba yakagwo ni andu maraiguana rurimi. Hingo iria njamba yetagwo Nimrod athanire make ngoroba ya Babel, Ngai we mwene niaikurukire guku thi na agitua itua ati gutire hingo andu makaria na ruthiomi rumwe ringi na kuma hau nduriri ikianjia gutamba thi yothe.
Ruthiomi rwaku rutumaga ukure ki meciria, kiwonjoria, mitugo na uthii wa na mbere ta nduriri cia ruraya, caina, japani, koreya.
Theremia rururi rwaku.
kimani wa ng'ang'a
Thursday, November 09, 2006
Nikii twekire
Ni hari undu umwe uguo tungiitiya naguo. Ti ruthiomi, ti ugi, ti unduire. Njira nikii tungiitiira?
Acia ngwire atiri, tiga ari urimu na mwitiyo ona kwimena, bururi uyu waheirwo ritwa ria goro muno rina urutani munene muno. Ritwa Kenya, riumanite na ritwa ria ugikuyu 'kirinyaga'. Thiini wa bururi wa Agikuyu gwi kirima kinene muno na njiguaga nikio gia keri kuneneha Afrika yothe. Kirima giki gi kimeni kieru haria gacumbiri, na nikio gitaguo kinyaga kana nyaga. Niho mugikuyu etikitie ati Ngai wao aikaraga tondu ni handu heru na hatheru muno muno.
Kai utoi ati bururi wa Kenya uri na kinyaga, uguo ni takuga atiri, andu a nduriri ciothe ciathi matingiriguo ni bururi uyu tondu uri na maundu maigweta mehithete thiini waguo. Nikio ukuona Kenya niyorotagwo na ikamenyeka muno makiria ni mabururi maria mangi.
Rekei twitiye na kihumo gitu na unduire uria ithui tui, turugame na kinyi na tuonie andu athi yothe ona ithui twina maundu tui na maria mangithomuo niyo. Tutigei gutugiria maundu mene tutigite maito.
Ngwenda unjire atiriri. Nduriri cia Caina (China), Ahindi (India), ona Athungu kana nimatiganire na unduire wao. Rora umuthi uyu ni twiriragiria na tukamahe gitiyo ni maundu macio. Ona ithui no tuheo gitiyo na twiriririo muno kinya mokage gutwirorera na guthoma. Gutire bururi wa ruraya wateyaneirie ruthiomi rwao. No guku gwitu twiyonaga kai tureka mahitia gutumira ruthiomi rwitu. Kumenya thiomi nyingi na cia nduriri ni kiheo kinene na kiega. No tikuga ati tuteyanirie ruria tui.
Tigai kwemena, kwinyihia, gwitharau tondu wa ruthiomi na maundu ma unduire.
Tuesday, November 07, 2006
Wirute gikuyu
Ungikorwo na kiuria kana undu ungienda andu mamenye. Andika riu, kana urie na ni ugucokerio.
Ni nii Kimani Wa Ng'ang'a


text:
Wa kamũiria twarĩtie cia Mũkũrĩma tamba ũigue ndeto ĩno.
NĨNDECIRIA ŨNDŨ ŨNGĨ
Bũrũri ti mũbira ũcũganĩrio, na ti mwana ũthuthĩrwo
Mũrĩmi tiwe mũrĩi na mũteti tiwe mũtongoria
Kũrĩ ateti mangĩĩtetia o ene makiugaga no atongoria
Ta wĩhũgũre wone nĩ aigana makumĩte thutha
Kana no gũthiĩ ũkĩhuhaga mĩrũri na rũru nĩrũhurunjũkire.
Burugĩi wa Ikamba kinya baraganya wa Cumarĩ
Maĩ ma cumbĩ kĩambĩrĩria kĩa reri
Kinya mũico wa reri karia-inĩ ka ihĩĩ
Bũrũri no gũcũgio ũracũgio, atĩ twetherwo mũrĩithi
Kaĩ kwĩ ĩĩ mũthece yoyagĩra ĩrĩa ĩngĩ
Hiti na njũi, ngarĩ na kĩrumi, nderi ona rwĩgĩ
Atĩ icire wa mbũri na ng’ondu, hau ciona kĩhooto?
Ĩrĩ mũrungu yatuthwo nĩ ĩrĩ hĩa ĩtũrĩkagio riitho
Mwano ũrĩ gũthukwo, mbũgũ ciagerwo
Na ciauga atĩrĩ ndũteyagwo ũtarĩ mwatie
Twagĩte ona tũtarigĩte, githĩ mũgũnda mũkũrũ ndũrĩ ũmatho
Kaĩ hianyũ ũtatemagwo na themithũ
Tũtihinyie ngamba, tũtaahe na tũithĩrie ciandainĩ
Twaikũrũkirie ciondo ihũtiĩ nĩtwambatie ciondo ihũniĩ
Twakiuma kĩruruinĩ kĩa mũtamaiyu tũthiĩ kĩruruinĩ kĩa mũbage?
Mũrĩa ng’ũũrũ na ita rĩake marong’atĩka
Maromoca na mabuĩrie na mbĩrĩrĩka icio ciao
Mũhũhũtĩko na kĩhereko kĩao kĩmacokerere ta kayũ
Narĩo ita rĩa ciĩko na ũhoreri rĩĩgangare
Mũtũri mũno ndagaga mũgĩ nĩ mũtaare.
Tuĩka mũtĩ mũrũmu, ona wahurutwo nĩ rũhuho
Ũinamagia thũmbĩ ũgacoka ũkehanda mĩri ĩrĩ o mĩrũmu
Njũkĩ ĩrĩ ĩrũa, mĩatũ nĩmĩanĩke, ũũkĩ nĩtũgũthũya
Hengero nĩciĩkĩrwo rũhindigo ũũkĩ ũtanaitĩka
Warathwo menya mũnyaka wĩ mbere ya kahinga.


text:
KĨTHOOMO KĨA 6
Kũrĩna Wĩrĩgĩĩro Bũrĩkũ bwa Barĩa Bakuĩte?
1. Kũrĩna nkuma ĩnjega ĩrĩkũ ĩĩgiĩ akuũ?
Rĩrĩa Jesũ aakinyĩre Bethania akuĩ na Jerusalemu, mũcoore waawe Lazaro naathirĩtie ntukũ inya kuuma arĩgũkua. Jesũ neetanĩrie na Maritha na Maria, aarong’ina ba Lazaro, arĩa aathikĩtwe. Nyuma ya kagiita gaakai kũragĩa ntundu ĩnene ya antũ. Ũthũgaanĩrĩa gĩkeno gĩkĩnene kĩa Maria na Maritha, rĩrĩa Lazaro ariũkĩrue nĩ Jesũ?
Maritha naaijĩ nkuma ĩnjega ĩĩgiĩ barĩa bakuĩte. Naamenyaga Jehova akariũkia barĩa bakuĩte batũũre nthĩgũrũne kaĩrĩ.
2. Gũkarĩkaga atĩa rĩrĩa twakua?
Antũ boombĩrwe na mũthetu. (Kiambiriria 2:7; 3:19) Tũtoombĩrwe tũrĩ irundu birĩna mwĩrĩ jwa nyama. Tũũmbĩtwe tũrĩ biũmbe bia nyama na tharike, na gũtĩ gĩntũ kĩrĩ ndeene ya mwĩrĩ jwetũ gĩĩtaga na mbere gũtũũra rĩrĩa twakua. Twakua, ũtombo bwetũ kabũkujaga na tũtĩcookaga kũthũgaania kaĩrĩ. Nĩkĩo gĩtũmi gũtĩkĩo Lazaro augĩre noonere rĩrĩa aakuĩte, nĩũntũ akuũ batĩmenyaga ũntũ kinya bũrĩkũ.
Mũrungu rĩ, nathangĩkagia antũ na mwanki rĩrĩa bakua? Tontũ Bibiria ĩritanaga rĩrĩa muntũ akua atĩmenyaga no atĩa, ũritani bwa mwanki jwa kenya na kenya nĩ ũritani bwa ũrongo na nĩ bũcambagia Mũrungu. Mũrungu nathwĩre mono ĩthũgaanio rĩa kũthangĩkia antũ na mwanki.
3. Akuũ rĩ, no baaranĩrie na baatwĩ?
Akuũ batĩũmba kwaria kana kwigua. (Zaburi 115:17) Ĩndĩ, araĩka bamwe baathũũku boomba kwaranĩria na antũ bagĩciethagia antũ barĩa bakuĩte. (2 Petero 2:4) Jehova nakanĩtie kũgeria kwaranĩria na akuũ.
4. Nĩ baaũ bakariũkua?
Antũ mirioni inyiingĩ barĩa bakuĩte, bakariũkua batũũre nthĩgũrũne. Kinya bamwe barĩa baathithagia bũbũũĩ tontũ bataijĩ Mũrungu bakariũkua.
Barĩa bakariũkua bakaritanwa ũmma bwa Mũrungu na boonanie nĩbetĩkĩtie Jesũ na njĩra ya kũmwathĩkĩra. (Kugwurirwa 20:11-13) Barĩa bakariũkua, na bathithie mantũ jameega bakagwĩrĩrua gũtũũra kenya na kenya nthĩgũrũne.
5. Kũriũka gũtũritanaga ũntũ bũrĩkũ bwĩgiĩ Jehova?
Wĩrĩgĩĩro bwa kũriũkua kwa akuũ bũũmbĩkanaga tontũ Mũrungu naatũmĩre Mũtaana waawe akue nĩũntũ bwetũ. Kwou, kũriũkua kwa akuũ gũtũmenyithagia Jehova arĩ wendo na kĩao gĩkiingĩ. Rĩrĩa akuũ bakariũkua rĩ, nũũ ũrĩngĩenda kwona mono?


text:
MUGEECI WA KAMAANJA
Njamba nìyakiumagarire ìrorete na kwaa Mŭgeci. Ndaarì na kìeha tondu oigaga ati gŭthiì ni kuona, na mŭtŭŭri mŭno ndagaga.Tondu hihi tŭtirì hamwe, reke ngŭhe ŭhoro tŭtwarane. No nyambe ngŭŭmìrìrie ngwìre ati tondŭ kŭrìa tŭrorete nì kŭraya-rì, wee ndŭgathethŭke. Na wona ta ngŭhanyŭka ŭnjììre. Tondu mìtacŭ ndìkiiganainio.Ndìrakŭhe ŭhoro wa mwanake ŭgwìtwo Kamaanja. Kwao nì itŭŭra rìa Marobo hakuhì na Gìthooko. Nì mŭrìmo ŭŭrìa ŭngì wa Gìthaanjì. Gìthaanjì nì rŭŭì rwa kana uumììte Gìthongo ŭrorete Kìa Wandia. Kamaanja aari mwanake mŭceke. ŭceke ŭria ŭhaana ta mŭrimŭ. Nìkwerìkanaga atì nìangìehithire na itimŭ riake na ndŭmuone. No kìu no kìigaathi. Indi we, ha gŭcekeha aarì mŭceke. Ti kaingì angìoimagarire kwìna rŭhuho na ndakue mahiga eyongerere ŭritu. Muitha ona acekeha ta rŭkonda aari ngŭrŭ ta njeege ìnyite nì mŭtego. Nì oìkaine rŭngathio, ŭrŭme ona nguthi na riika riake nìrìamŭtììte nì gìtŭmi kìu. Kamaanja ndangìateire mahinda make na kwaria cia andu aria angì. Oigaga njukŭ na mucene ni mìgathì ya aka.Ona Kamaanja acekeha ŭguo ndagììte kŭgia na ŭthiu wa kwiyŭmbanira. Aari na thithi mŭkeŭku. Akagia na maitho mahanaga ta marona mŭndŭ kinya ngoro thìiniì. Angiakŭrorire ndaabucagia na ti andŭ aingì mahotaga kŭmŭrora na matiinamie maitho. Aarì na mìromo mìcomoku hanini, thia nyumiru, maniuru maambe, na matu mategaga ruhuho na heho. Ungiamuonire uthiu wi wiki no uuge ni theeru wona. Nikio nietagwo ni andu ‘thithi wa ngima.’No gutiri mundu ungietire kumwita uguo akiiguagwo niwe. Macharia wa Kimaachia amwitire uguo agikoma thibitari ciumia igiri. Kwirikanaga ati ni Ngai waregire naake aari wa kwambata. Hau nooho aarutire wathe wake na nikio ona umuthi athiaga agithuaga ta kuguru kumwe gwi gukuhi. Macharia eraga andu ati ni ngaari yamuguthire na ikiura. Nogetha erute thoni cia uria ahurirwo ni Kamaanja. Ona Kamaanja acekeha uguo aari murathime na njira ingi. Ngai ni Mugai na ndangikuhe ukomanie na ningi ndangikuima kaimana. Kamaanja ona gutwika ndangiaihuririe nyama mukuha, aari murathime na thiaka. Kwirikanaga ati Kamaanja akirua muruithia aamwiraga ati eherie guoko nigetha akirikirio, no nake Kamaanja akarigwo niki kiraria kingi tondu we enyitite njohero na moko meeri. Muruithia ndonete thiaka munene uguo, na ndaari wa njiigo ni aruithitie aingi, oonaga taari guoko anengeragwo.Hau tiho tuuma,Kamaanja niagithiire akioe Kabaca wa Gitati wakiniwe, tondu niwe maceeraga nake. Marikanirite macemanie Kianduma magomano ma njira ya Marobo na Mutarakwa. Kamaanja ti guoya aari naguo no ni kumenya ati mundu umwe ndehagirirwo njira. Nikio niakunyiire wakini-we ndeto iria endaga guthii gukundia Mugeci. Kabaca hake nionete na mauthi ati njamba niyacucitwo ni wendo wa Mugeeci. Ni aikaraga akihoyangaga kirira gikonii uuhi na agaikagia tumiario twa guthima woni wa Kabaca hari ndeto iyo. Na tondu mundu mugi ndari muhere wa uhoro, Kabaca ndangietire gŭthahia ndeto iyo, tondu ya gwithurira ndiri gorwe. We Kabaca aikaraga athimiire oro uguo etereire ciume na eene. Rumirira rugano tiruthiru................
KIAMBIRIRIA NGWACI NYIINGI
Muthoomi muugi, wi munyite ugeni rurenda-ini ruru. Ndina wihooko ati nitugutwarana hamwe rugendo-ini. Ndugathethuke tondu haria tuguthii he gatagiria. Ndigukuhumithia, ngugutwara o kahora. Ndukahikike tondu wakihota kuuna gikwa ihatha.Ningukuhe maingi, ma riu na ma tene. Nawe urore maria magoka. Ndukainire ihugo ta muka wi kironda, toboka kuo rwatua kubaca wamukirie, wahota kwiyumbanira. Mawooni nimatiganite ota uria mayu matiganite. Reke tuthii tukore njaamba, na ti njaamba nyamu, ni njaamba mundu.Thooma wiiguire......................


text:
Icokia rĩa Mũingĩ (Referendum) Kenya
Ateti amwe nĩ makoretwo makĩhenania atĩ thirikari ya Kenya nĩ ĩrenda kũrũgamia ũikia ũcio wa mĩtĩ, nĩ ũndũ wa gwĩtigira kũhotwo nĩ arĩa mararegana na Kĩambi Watho kĩrĩa kĩerũ, na nĩ o Tũcungwa.
Ateti aya nĩ moigĩte o rĩngĩ atĩ thirikari ĩrenda kũhũthĩra cira wa gĩkundi kĩa Yellow Movement ũrĩa ũrarĩ igotiinĩ inene kũrũgamia ũikia wa mĩtĩ. Etĩkania na Kĩambi Kĩerũ, na nĩ o Tũrigũ, hamwe na thirikari nĩ mareganĩte na maheni macio na gũtirĩ ũira muoneku ũngĩnyita mateta macio ma Aregani na Kĩambi Watho mbaru. Mũtongoria wa Bũrũri, Mũgathe Mwai Kĩbakĩ nĩ onanĩtie kwenda ũikia ũyũ wa mĩtĩ ũthiĩ na mbere mweri 21 wa Kanyua Hũngũ, o ta ũrĩa kũbangĩtwo.
Cira ũcio mũgwete haha rũgongo nĩ ũratuirwo ira mweri 15 wa Kanyua Hũngũ, 2005 na gĩkundi kĩu kĩa Yellow Movement kĩrahotwo, na ũikia mĩtĩ ya Icokia rĩa Mũingĩ ũratuĩka ũthiĩ na mbere hatarĩ kĩgirĩrĩria.
Magĩtua cira ũcio, manjanji matatũ, Joseph Nyamu, Roselyne Wendoh, na Mathew Anyara Emukule, nĩ maroigire atĩ:
1. Mũtongoria wa bũrũri e na ũhoti wa kwanĩrĩra atĩ Kĩambi Watho kĩrĩa kĩracokeirio mũingĩ wĩtĩkĩre kana ũrege nĩ gĩatuĩka watho mwerũ
2. Wandĩki wa Kĩambi Watho no wambĩrĩrio nĩ Nyũmba ya Gũtua Mawatho hamwe na Thirikari, no mũingĩ nĩ guo wĩ na itua rĩa mũico
3. Arũgamĩrĩri a ithurano bũrũriinĩ, ECK, nĩ ahotithie nĩ watho kũrũgamĩrĩra ũikia wa mĩtĩ ya Icokia rĩa Mũingĩ
4. CKRC hamwe na rũhonge rwa watho rwa thirikari nĩ o matũmĩte gũkorwo na mĩhĩngĩca ĩgiĩ ũikia wa mĩtĩ ya Icokia rĩa Mũingĩ
5. Mandĩko ma Bomas ma Kĩambi Watho kĩrĩa kĩerũ marĩ merirĩria no matiatuĩkĩte watho
O rĩngĩ nĩ tũkũria andũ othe a Kenya, methomere Kĩambi Watho kĩrĩa kĩerũ na maikie mĩtĩ yao kũringana na ũrĩa o ene mekuona kwagĩrĩire, no ti kũrũmĩrĩra ũrĩa ateti ao marenda maikie mĩtĩ. Mũtĩ nĩ waku we mwene, thura mwena ũrĩa ũkwĩyendera.
Thaaai!


text:
Cokerera Jehova
Jehova nĩ acaragia ng’ondu ciake iria ciũrĩte na nĩ arakũũria ũmũcokerere.
Marũa Kuuma Kũrĩ Kĩama Kĩrĩa Gĩtongoragia
Marũa maya kuuma kũrĩ Kĩama Kĩrĩa Gĩtongoragia mandĩkĩirũo ndungata cia Ngai iria ciumĩte rũũru-inĩ.
GĨCUNJĨ KĨA 1
“Iria Ciũrĩte Nĩngacicaria”
Hihi Jehova onaga ng’ondu yũrĩte ta ĩtangĩcoka?
GĨCUNJĨ GĨA 2
Mĩtangĩko—‘Tũhatĩkagwo na Njĩra Ciothe’
Ũngĩigua ũkuĩte ngoro tondũ ndũrahota gũtungatĩra Jehova ũrĩa wekaga hau kabere, harĩ ũndũ ũmwe ũngĩgũteithia kũgunĩka nĩ hinya wake.
GĨCUNJĨ GĨA 3
Marakara—Rĩrĩa Mũndũ ‘Ahĩtĩrio nĩ Ũrĩa Ũngĩ’
Nĩ harĩ motaaro matatũ ma Kĩĩmandĩko mangĩgũteithia rĩrĩa wahĩtĩrio nĩ mũrũ kana mwarĩ wa Ithe witũ.
GĨCUNJĨ GĨA 4
Thamiri ĩrĩ na Ũcuke—“Theria, Mahĩtia Makwa Maninũke”
Ũngĩhota atĩa kũgĩa na thamiri theru?
GĨCUNJĨ GĨA 5
Coka Harĩ “Mũrĩithi na Mũrori wa Mĩoyo Yanyu”
Ingĩambĩrĩria ha ingĩenda gũcokerera Jehova? Kĩũngano gĩkũnyamũkĩra atĩa?
Ũhoro wa Kũrĩkĩrĩria
Hihi nĩ ũririkanaga mahinda mega marĩa wakoragwo namo ũrĩ hamwe na andũ a Jehova?


text:
Kamaanja Kũguraria mbũri ciake 3
Mũrata wakwa Mũthomi Mũgĩ, tũratiganĩrĩire o ũndũ igongona rĩa Kamaanja rĩmatĩte kĩharo-inĩ, na andũ magĩkĩra ũira Kamaanja nĩatinĩria Mũgeci kiande. Andũ nĩmakĩnyitirwo rũra tondũ…
Irio iria cirugĩtwo mũciĩ ũcio ciarĩ nyingĩ. Andũ makĩrutirwo njahĩ, meru, ikwa, ũcũrũ wa mũkiyo, igwa, thathi ona arĩa mendaga kũnyua cai makĩheo. Angĩ magĩtia thota na arĩa mendaga kũnyua kĩndũ kĩngĩ makĩirwo monane thutha wa igongona kũrĩka. Andũ marika kũhũcũka, nyakĩnyua ya rũgongo rũu ĩkiuga no nginya ĩcũgie mwana wao. Makĩrika kũina ndumo magĩcũgia mwana wao na makĩmũnaga mũno. Magĩcoka makĩingĩra na gĩtiiro makĩgemia igongona na ngemi na kĩrurumĩ. Riũa rĩgĩthũa gũtirĩ wendaga gũũkĩra nĩ ũrĩa igongona rĩamatĩte wega. No tondũ rĩtietagĩrĩra mũthamaki, igongona nĩrĩaharaganirio gũtanacingimana, arĩa mainũkaga handu he gatagĩria na a kũraihu makĩinũka. Kamaanja na anake a riika riake nĩmatigirwo na thutha tondũ nĩkwarĩ na igongona rĩngĩ hwaĩ-inĩ rĩa gũkundio ũcũrũ no rĩu rĩarĩ rĩa mumo wiki.
Anake arata a Kamaanja nĩmaikarĩte thĩ nyumba gwa ithe wa Mugeci. Ithe na nyina wa Mugeci nĩmeyeheretie na magathiĩ na Gikunda nĩkũmenya atĩ anake acio nĩmendaga maheo ihinda meyate. Mũgeci nĩ orĩtie airĩtu maigana ũna arata ake moke mamũteithĩrĩrie kũheana ũcũrũ. Rĩrĩa ũcũrũ wakĩrehirwo, ũgĩgĩkĩrwo ciihũri-inĩ anake manengererio makĩrika kũruta ũbuthi na nguthi. Wa mbere akiuga ũcũrũ ũcio nĩ mũhoro, ũgĩthiĩ ũkihiũhio, mekĩrĩrwo ũmwe akiuga marenda kũomborwo kanua nĩ ũrĩa ũcũrũ wahiũhĩte. Ũgĩtuĩka ũkahorio.
Kamanja anengerwo wake akĩũmbia na akĩrega kũhutia kĩihũri kĩu mena Kagũcia. Akiuga no akundirio. Mũgeci agĩũka gũkundia mũratawe ũcũrũ. Akiuga ndanyuaga ũcũrũ atethambĩte moko na maĩ mararu. Maĩ makĩgĩrwo akiuga no nginya hagie na airitu atatu. Ũmwe amũitĩrĩrie maĩ, ũrĩa ũngĩ anĩrĩrie matikamũitĩkĩre na ũrĩa ũngĩ amũthambie moko, na noguo mekire.Mugeci agĩkumutha mũratawe njara o ũũ wega nake Gacirũ wa tatawe akamũitagĩrĩria maĩ. Kamaanja akiuga no nginya ahurwo thithino ahote kũnya ũcũrũ Mũgeci akĩmũhura. Agĩcoka akĩrika kũmũkundia ũcũrũ. O akunda akoiga ahurwo macũrũ o ũguo o ũguo kinya akĩnina ũcũrũ wake. Wakĩrĩ ũhoro wa gĩkeno kĩnene tondũ ona airĩtu acio arata a Mũgeci gũtirĩ warakaraga ona anake acio maruta nguthi na ũbuthi, mamekaga o ũrĩa mũndũ oigaga tondũ wakĩrĩ ũhoro wa kũgemia igongona rĩa Kamaanja na Mũgeci.
Thoma rũciũ rũngĩ ngũhe ndeto ng’eni.


text:
RŨGANO RWA 45
Kũringa Rũũĩ Rwa Jorodani
TARORA! Aisiraeli makĩringa Rũũĩ rwa Jorodani! Kaĩ maĩ marĩkũ? Tondũ mbura nyingĩ nĩ yuraga ihinda rĩrĩ rĩa mwaka-rĩ, rũũĩ rũkũiyũrĩte mũno kahinda kanini kahĩtũku. Na rĩu maĩ mothe nĩ mahũa! Aisiraeli mararingĩra thĩ nyũmũ o ta ũrĩa mekire Iria-inĩ Itune! Maĩ mothe mathire kũ? Reke tũone.
Hĩndĩ ĩrĩa ihinda rĩakinyire rĩa Aisiraeli kũringa Rũũĩ rwa Jorodani, ũũ nĩguo Jehova aathire Joshua eere andũ: ‘Athĩnjĩri-Ngai moe ithandũkũ rĩa kĩrĩkanĩro mathiĩ mbere ya andũ. Hĩndĩ ĩrĩa marĩtobokia magũrũ mao Rũũĩ-inĩ rwa Jorodani, maĩ nĩ marĩtinĩka.’
Kwoguo athĩnjĩri-Ngai magĩkĩoya ithandũkũ rĩa kĩrĩkanĩro, na makĩrĩkua marĩ mbere ya andũ acio. Rĩrĩa maakinyire hũgũrũrũ-inĩ cia Rũũĩ rwa Jorodani, athinjĩri-Ngai magĩtobokia magũrũ maĩ-inĩ. Rũũĩ nĩ rũiyũru na rũkarika. Na rĩrĩa magũrũ mao maatonyire maĩ-inĩ, rũũĩ rũgĩtiga gũtherera! Kaĩ nĩ kĩama-ĩ! Maĩ marĩa moimaga na rũgongo Jehova nĩ aamang’arĩtie akamomba hĩba. Kahinda o ro kau gũkĩaga maĩ rũũĩ!
Nao athĩnjĩri-Ngai arĩa makuuĩte ithandũkũ rĩa kĩrĩkanĩro makĩrũgama kũndũ kũũmũ gatagatĩ-inĩ ka rũũĩ. No ũmone mbica-inĩ ĩno? Marũngiĩ hau, Aisiraeli othe makĩringĩra thĩ nyũmũ harĩa harĩ Rũũĩ rwa Jorodani!
Hĩndĩ ĩrĩa andũ othe marĩkirie kũringa-rĩ, Jehova akĩĩra Joshua eoere andũ 12 me na hinya: ‘Thiĩi rũũĩ-inĩ harĩa athinjĩri-Ngai marũngiĩ na ithandũkũ rĩa kĩrĩkanĩro. Oyai mahiga 12, mũkamaige kĩraaro-inĩ kĩanyu harĩa mũrĩraara ũtuku ũyũ. Nĩ getha mahinda marĩa magoka, rĩrĩa ciana cianyu ikoria atĩrĩ, gĩtũmi kĩa mahiga maya nĩ kĩĩ, mũgakĩmera atĩrĩ, gĩtũmi kĩamo nĩ rĩrĩ maĩ ma Jorodani nĩ maatinĩkire hĩndĩ ĩrĩa ithandũkũ rĩa kĩrĩkanĩro kĩa Jehova rĩaringagio Rũũĩ rwa Jorodani. Namo mahiga maya marĩtuĩkaga kĩririkania gĩa kĩama gĩkĩ!’ O na ningĩ Joshua agĩkĩiga mahiga 12 harĩa athinjĩri-Ngai maarũgamĩte thĩinĩ wa rũũĩ.
Mũthia-inĩ akĩĩra athĩnjĩri-Ngai acio maakuĩte ithandũkũ rĩa kĩrĩkanĩro: ‘Kiumei rũũĩ-inĩ.’ Othe maarĩkia kuuma, rũũĩ rũkĩambĩrĩria gũtherera rĩngĩ.
Joshua 3:


text:
Ũmũthĩ nĩ Mũthenya wa Gũikia Mĩtĩ ya Icokia rĩa Mũingĩ Kenya
Mũtongoria wa bũrũri witũ, Mũgathe Mwai Kĩbakĩ, ũmũthĩ nĩ arĩirie mũingĩ wothe wa Kenya kũgerera terebiconi na tũmeme. Nĩ aririkanirie mũingĩ wa Kenya handũ warũma atĩ rũciũ mweri 21 wa Kanyua Hũngũ 2005, nĩ mũthenya wa bata mũno hithitũrĩinĩ ya bũrũri witũ, nĩ ũndũ nĩ guo mũthenya mwamũre wa gũikia mĩtĩ ya Gwĩtĩkĩra kana Kũregana na Kĩambi Watho Kĩerũ.
Nĩ acokire oiga atĩ mũng’eng’ano wa kwĩyandĩkĩra Kĩambĩ Watho kĩerũ nĩ ũraikarire kahinda kanene gũkĩra matanya ma mũingĩ. No o na kũhana ũguo, mũng’eng’ano ũcio nĩ ũtũmĩte mũingĩ wa Kenya wĩmenyere maũndũ maingĩ ma bata marĩa maũkoniĩ, na ũmũthĩ ũyũ, bũrũri witũ wĩ na Kĩambi Watho gĩa kwĩyandĩkĩra.
No wĩthomere mĩario yake ũngĩhihinya haha, kana ũthikĩrĩrie gĩcunjĩ kĩa mĩario ĩyo wahihinya haha.
Ririkana gũikia mũtĩ waku nĩ guo tũteithanie gwĩthondekera njĩra njega ya kwĩruta mĩnyororoinĩ ya ũthũkũmũ na ũkombo, nĩ guo twĩkũrie na tũingate ũtũũrwa bũrũriinĩ witũ.
Ũhoro ũrĩa watũkinyĩra ta thaa igĩrĩ cia rũcinĩ thaa cia Kenya mweri 21 wa Kanyua Hũngũ, ũratuonia atĩ andũ aitũ nĩ meyumĩrĩtie kwa ũingĩ gũikia mĩtĩ yao ya Icokia rĩa Mũingĩ. Ndũkanoige ndwerirwo. Ũmũthĩ nĩ guo mũingĩ wa Kenya ũkwĩyohora mĩnyororoinĩ ya ũthũkũmũ na ũkombo wetĩkĩra Kĩambi Watho Kĩerũ.
Teng’ateng’era, hiũhahiũha, cũacũa, na ndũkanogere njĩra. Ikia mũtĩ waku ũmũthĩ wandĩke hithitũrĩ ya bũrũri witũ na thigino yaku we mwene!
Thaaaai!


text:
Mũtaũro wa Mũrogi wa Kagogo Kũhootana “2006 California Book Awards”
Mũtaũro wa ibuku rĩerũ rĩa Ngũgĩ wa Thiong’o, Wizard of the Crow, nĩ ũrehotanĩire Mindira ya Thahabu ya ibuku rĩa rũgano macindanoinĩ ma “California Book Awards” ma 76 ma o mwaka. Wizard of the Crow nĩ mũtaũro wa ibukũ rĩa Prof. Ngũgĩ wa Thiong’o rĩrĩa andĩkire na Gĩgĩkũyũ rĩtagwo, Mũrogi wa Kagogo. Ibuku rĩĩrĩ nĩ rĩo inene mũno rĩrĩ rĩandĩkwo na rĩũthiomi rwa Kĩabirika tiga Kĩrĩkanĩro.
Atua Cira wa ũhotani ũcio nĩ maroigire atĩ Ngũgĩ wa Thiong’o, ũrĩa ũkoretwo ithamĩrioinĩ USA makĩrĩa ma mĩaka 20, nĩ atuĩkĩte ũmwe wa andĩki arĩa me ngumo mũno a kuma Abirika matukũ tũrĩ.
Atua Cira acio nĩ maracokire maroiga atĩ ibuku rĩu rĩa Ngũgĩ rĩa gwĩtungĩra nĩ rĩmwe rĩa mabuku marĩa mega mũno ma mwaka wa 2006. Maroigire ibuku rĩu rĩ na ũriku na wariĩ mũnene mĩerekanĩroinĩ ya mathĩna ma bũrũri ũregucĩrĩria mũkanda ngingo. Maũndũ marĩa me ibukuinĩ rĩĩrĩ mekĩirwo bũrũriinĩ wa Aburĩria.
Atua Cira marathire na mbere maroiga atĩ Wizard of the Crow nĩ ibuku rĩkuanĩirie magegania ma maũndũ maroneka ta mangĩkĩka na ta matangĩkĩka, na muogothano wa ng’ano iria irĩ ibukuinĩ rĩĩrĩ nĩ guo ũratuma mũthomi aremwo nĩ kũrĩiga thĩ agathiĩ o akĩguũragia ithangũ gwa ithangũ.
Ibuku rĩa Gĩgĩkũyũ rĩa Mũrogi wa Kagogo rĩrutithĩtio rĩ mbuku ithatũ ta ũũ:
1. Mbuku ya Mbere na ya Kerĩ (Ngoma cia Ũnene na Ngoma cia Mĩhari)
2. Mbuku ya Gatatũ (Ngoma cia Aka)
3. Mbuku ya Kana, Gatano na Gatandatũ (Ngoma cia Arũme, Ngoma cia Aregi, na Ngoma cia Nderu)
Mũtaũro wa Kĩngeretha ũrutithĩtio wĩ ibuku rĩmwe, o rĩrĩa rĩa Gĩgĩkũyũ rĩrutithĩtio rĩ mabuku matatũ matanyitanĩte. Mwĩhoko nĩ atĩ iruta rĩa Kerĩ rĩa Gĩgĩkũyũ mabuku macio matatũ nĩ makanyitithanio marutithio me ibuku rĩmwe.
Mũthamaki Ndaiguagwo Kwao
O na gũtuĩka mũtaũro wa Kĩngeretha nĩ wĩhotanĩire maita maingĩ hamwe na kũgathĩrĩrio magathĩtiinĩ ma thĩ ng’ima, rĩu rĩa Gĩgĩkũyũ rĩtirĩ rĩragathĩrĩrio wega. He bata ithuothe hamwe na bũrũri witũ tũgakũngũagĩra arathi aitũ a mũciĩ, ta Prof. Ngũgĩ wa Thiong’o, rĩrĩa mandĩka mabuku mega kana marutĩra bũrũri wao wĩra wa bata, ta wa gũkũria rũthiomi rũmwe rwa Kenya kana rwa Abirika, kwa mũhiano.
Prof. Ngũgĩ wa Thiong’o nĩ we Mũtongoria wa International Center for Writing and Translation, Yunibathĩtĩ Ya California, Irvine.
Kĩhũngĩro gĩkĩ kĩa Maitũ nĩ Ma Itũ nĩ kĩrakũngũĩra ibuku rĩĩrĩ, na nĩ gĩatũma KŨNGŨ cĩa kĩo kũrĩ mwandĩki njorua, Prof. Ngũgĩ wa Thiong’o. Arorĩma gũkuumia, arogeraga njĩra gatagatĩ, na arorathimĩrwo matukũ nĩ guo akaarĩaga cia tũcũkũrũ na tũcũkũrũkũ.
Thaaai!
Mabuku mothe marĩa marahootanire “2006 California Book Awards” nĩ:
Fiction
Wizard of the Crow by Ngugi Wa Thiong’o (Pantheon) [Thahabu]
Talk, Talk by T.C. Boyle (Viking) [Betha]
First Fiction
Artificial Light by James Greer (Akashic Books) [Betha]
Nonfiction
The Omnivore’s Dilemma by Michael Pollan (Penguin) [Thahabu]
Enrique’s Journey by Sonia Nazario (Random House) [Betha]
Californiana
The Great Black Way by R.J. Smith (Public Affairs) [Betha]
Poetry
New and Collected Poems 1964-2006 by Ishmael Reed (Carroll & Graff) [Thahabu]
Young Adult
A True and Faithful Narrative by Katherine Sturtevant (Farrar, Straus, Giroux) [Betha]
Juvenile
Landed by Milly Lee (Farrar, Straus, Giroux) [Betha]
Nĩ gũgakorwo na iruga inene rĩa gũkũngũĩra ũhootani wa mabuku maya hamwe na andĩki a mo, mũthenya wa Kerĩ mweri 7 wa Gacicia, 2007, kĩrabuinĩ gĩa “Commonwealth Club" kĩrĩa kĩ 595 Market Street thĩiniĩ wa San Francisco. Ikũngũĩra rĩĩrĩ nĩ rĩhingũrĩirwo mwĩyenderi, na rĩkambĩrĩria thaa Ikũmi na ĩmwe hwaĩinĩ (5:00 p. m.). Iheo na cio ikaheanwo kwambĩrĩria thinacara ya hwaĩinĩ (6:00 p. m.). Marĩhi ma kũingĩra nĩ $15 o tigiti, na mũndũ ũkwenda kũigĩrwo mweke no ahũre thimu ndari ici irũmĩrĩire mbere ya mũthenya wa iruga rĩu: 415/597-6705/6706.
Iheo ta ici ciambĩrĩirie kũheyanwo California mwaka wa 1931.
Thaaai!


text:
Inegene Gũcarĩka Inegene Rĩerũ
Ugai ĩ tha..
Andũ aingĩ a itũũra rĩa Gaikiamĩtĩ mainũkire makenete mũthenya ũcio wa Mwendandũ nĩ ũndũ wa kũmĩrĩrio atĩ maikĩria Mwendandũ mĩtĩ ya ũikarĩri wa njũng’wa nĩ ekũhũrana na agerie kũnina kaimana mĩrimũ ya Gwakwo na Kũhũyũka, ĩrĩa yatharĩkĩire itũũra na bũrũri wothe.
Arĩa moĩ ũhoro wa macumo ma bũrũri nĩ makenagio nĩ wĩra ũrĩa Mwendandũ arutĩte wĩgiĩ kũhũrana na mũrimũ wa Gwakwo, ũrĩa warĩ mũru makĩria kũrũga mĩrimũ ĩngĩ yothe bũrũriinĩ.
Kinyagia hĩndĩ ĩyo bũrũri nĩ wahotete kwĩrũgamĩrĩra kĩmacumo icunjĩ 93 kwa igana na GDP yakũraga na icunjĩ 7.0 kwa igana o mwaka, kuma icunjĩ 0.2 rĩrĩa Mwendandũ aikarĩire njũng’wa mĩaka ĩtano yathirĩte. Nĩ kuonekaga wega atĩ Mwendandũ angĩongererwo mĩaka ĩngĩ ĩtano ahota kũnina mũrimũ ũcio wa Gwakwo bũrũriinĩ kaimana.
Ĩndĩ mũrimũ wa kũhũyũka o na akorwo Mwendandũ no ahũranaga na guo nduonekaga ũgĩthira bũrũriinĩ, o na kũrĩ moigaga nĩ kuongerereka wongererekete hĩndĩ ĩyo Mwendandũ arĩ njũng’wainĩ. No kĩrĩa gĩakenagia andũ aingĩ nĩ atĩ we Mwendandũ nĩ oigaga wĩra ũrĩa aarutĩte, na kũrĩa kwaremete no oimbũraga.
Cia mũrimũ wa kũhũyũka nĩ oigaga kaingĩ ũcio akahota kũhũrana na guo wega ongererwo mĩaka ĩngĩ ĩtano ya ũikarĩri wa njũng’wa tondũ endaga kũruta wĩra kĩhinyio, na nĩ kĩo ang’eng’anaga makĩria na mũrimũ wa Gwakwo akĩenda kwamba kũũitĩrĩra thĩ nĩ guo oyerere ũcio ũngĩ wa Kũhũyũka.
No nake Wainegene, kana Pentagon DM Wainegene na rĩtwa rĩngĩ, ndonaga ndirie nĩ gũtirũria. Akĩarĩria mumo na ikundi ciothe iria ciamũthikagĩrĩria oigaga atĩ Mwendandũ nĩ aremetwo nĩ wĩra na nĩ kĩo mĩrimũ ĩyo ĩtathirĩte bũrũriinĩ, na atĩ we angĩheo mĩtĩ ya gũikarĩra njũng’wa mĩrimũ ĩyo angĩmĩnina na thikũ igana rĩmwe tu cia mbere e njũng’wainĩ.
O na gũtuĩka kwarĩ na aingĩ metĩkagia mĩario ya Wainegene, arĩa mamũĩ wega moigaga no kanua ataakĩragio no guoka wĩra ndarĩ kaũndũ o na kamwe angĩonanirie ekĩire mũingĩ kana itũũra rĩake. Gwatuĩkaga wĩra wake ũrĩa aithĩragia biũ no wa inegene, atĩ o na inegene rĩngĩaheanagĩrwo njũng’wa angĩahetwo tene.
Rĩmwe nĩ kweragwo atĩ rĩrĩa Wainegene ahetwo wĩra nĩ Mwendandũ wa gwakithia mabarabara na manyũmba, acokagĩria thiri kari mbeca o mũico wa mwaka handũ ha gwaka mabarabara na manyũmba na cio. Kweragwo atĩ acokagia mbeca icio tondũ angĩakithirie mabarabara na manyũmba ataikarĩire njũng’wa we mwene hihi ahota kũheithia Mwendandũ gĩtĩyo, na kwoguo age gũgaikarĩra njũng’wa ĩyo o rĩ o rĩ.
Na rĩngĩ andũ nĩ moigaga atĩ we Wainegene ndakenagio nĩ gĩthomo kĩa bũrĩ kĩrĩa Mwendandũ arehete bũrũriinĩ tondũ oigaga gĩthomo gĩake kĩarĩ kĩiganũ gũkũria itũũra rĩake hamwe na bũrũri wothe. Gwatuĩkaga oigaga atĩ guoka maũndũ mangĩenda gĩthomo no athomere andũ arĩ we handũ ha matinde makĩnogio nĩ wĩra ũcio wa gwĩthomera. Nĩ kĩo hĩndĩ ya ũikia wa mĩtĩ ya Icokia rĩa Mũingĩ Wainegene erĩte andũ a itũũra rĩake matigatinde magĩthoma kĩambi watho kĩerũ tondũ nĩ arĩkĩtie gũgĩthoma na akona gĩtiarĩ kĩagĩrĩru bũrũriinĩ.
No amwe moigaga atĩ rĩrĩa Wainegene onire atĩ Mwendandũ arĩ na bata biũ wa kwandĩkithia kĩambi watho kĩerũ, eciririe ahota kwaga handũ hega ha gũkambĩrĩria ũteti wa njũng’wa, na nĩ kĩo atongoririe mũingĩ kũhootithia kĩambi watho kĩerũ nĩ guo ahote kugaga mahĩtia marĩ ma Mwendandũ tondũ nĩ eranĩire kĩambi watho kĩu na ndahote gũkĩandĩkithia.
Na o ta ũguo Wainegene atakenagio nĩ gĩthomo gĩa tũhũ kana kĩambi watho kĩerũ bũrũriinĩ hĩndĩ ya ũikarĩri wa njũng’wa wa Mwendandũ, no guo atendaga mabarabara kana manyũmba makwo, na nĩ kĩo acokagĩria thiri kari mbeca icio.
Wainegene ti hĩndĩ akĩambĩrĩirie inegene atũire na rĩo ũtũũroinĩ wake wothe, na makĩria kuma aingĩra ũtetiinĩ. Kwoguo gũtiarĩ ũndũ mũnene harĩ Wainegene kwambĩrĩria inegene na gũcoka kũnegenia inegene rĩu, na gũtiarĩ ũndũ mũnene harĩ we kũrũmĩrĩra mĩcingũ mĩingĩ ya inegene o na kaba ahũkage magũrũ no ndakahĩtie njĩra age gũkinyĩra mũcingũ ũrĩa ũngĩacarĩkire inegene rĩingĩ.
No kuma rĩrĩa Wainegene agĩire mĩtwe ĩĩrĩ na marĩtwa karũndo, inegene rĩake no guo rĩatororokirie biũ. Gũtirĩ mũthenya o na ũmwe watukaga Wainegene atambĩrĩirie inegene rĩerũ.
Rĩrĩa Wainegene akĩhũrĩirwo thimũ ya makara atanakinya kĩharoinĩ kĩa ndege akĩgeria kũguthũka mũrĩmo rita rĩa gatatũ mũthenya ũcio wa Mwendandũ na akĩmenyithio atĩ mũingĩ warĩ njĩra ũkĩinũka thutha wa Mwendandũ kũwĩrĩra ũhonia wa mĩrimũ ya Gwakwo na Kũhũyũka, no ndereba erire ahũndũre gĩkari gĩake kĩa hama macoke kĩharoinĩ kĩa wĩyathi.
No gĩkari kĩa Wainegene gĩgĩthũndia kĩharoinĩ kĩa wĩyathi no guo mũingĩ wakorirwo warĩkia kumagara, o kaihũ na kwao. Arĩa anini matigarĩte kĩharoinĩ marĩ o mumo ũrĩa wamũhũrĩire thimũ nĩ guo ahũndũke.
Wacererwo o hanini, Ngundiaũndũme akĩra Wainegene rĩrĩa ahingũrire mũrango akiuma gĩkariinĩ gĩake. Mũingĩ nĩ wainũka, Ngundiaũndũme akĩongerera, agĩcoka agĩkira etereire macokio ma Wainegene.
Wainegene agĩcoka na mĩtũkĩ ngariinĩ na akĩhamũrithia ndereba agarũre kĩhama akĩerekerie irĩmainĩ cia Magathĩti gathũngũri gwa gathũngũri, tondũ nĩ onire mweke wa gũcarĩkia inegene rĩngĩ rĩerũ. Acokaga kũhũrĩra mumo thimũ e ngariinĩ akĩwĩra o na guo ũinũke kinya akaũmenyithia hĩndĩ ya gũcoka kĩharoinĩ kĩu.
Wainegene nĩ agĩthire irĩmainĩ ciothe cia Magathĩti akĩhandaga imenyithia tũthũngũriinĩ tuothe twa irĩma icio atĩ mĩhanano ya mĩtĩ ya ũikarĩri wa njũng’wa nĩ yacabagĩrwo bũrũriinĩ wa Belgium ya kũhotithia Mwendandũ kũiya gĩthurano nĩ guo acoke njũng’wainĩ.
Na tondũ we etĩkĩtie atĩ maheni mangĩcokerwo kaingĩ kaingĩ matuĩkaga ma, mũthenya ũcio gũtirĩ wĩra ũngĩ arutire tiga ũcio wa kwamba imenyithia tũthũngũriinĩ tuothe twa irĩma cia Magathĩti. O na magathĩti maingĩ ma rũrendainĩ na mo makĩhandwo imenyithia icio, na mũthenya ũcio wothe ũhoro ũrĩa warĩ igũrũ warĩ o wa mĩbango ya ũici wa mĩtĩ.
Ũndũ ũrĩa warigithagia andũ aingĩ warĩ ũgarũrũku wa mĩario ya Wainegene kuma mũtongoria wa ECK etĩkĩrio kũrũgamĩrĩra gĩthurano. Mbere Wainegene nĩ we watongoretie inegene rĩa kũria Mwendandũ ongerere mũtongoria ũcio wa ECK kandarathi nĩ guo arũgamĩrĩre gĩthurano tondũ nĩ we warĩ na ũmenyo.
No kuma rĩrĩa Mwendandũ ongereire kandarathi ya mũtongoria ũcio wa ECK, o na ithaa rĩmwe rĩtiathirire Wainegene atagarũrĩire inegene na akambĩrĩria kuga atĩ mũtongoria ũcio wa ECK ongereirwo kandarathi thutha wa kũrĩkanĩra na Mwendandũ ũrĩa ekũmũteithĩrĩria ũiciinĩ wa mĩtĩ nĩ guo athiĩ na mbere na gũikarĩra njũng’wa.
Arĩa moĩ Wainegene wega moigaga ũgarũrĩri ũcio wa inegene ndwarĩ ũndũ mwerũ harĩ we tondũ atũire agarũragĩra inegene kũringana na mwena ũrĩa rũhuho rwahurutanaga. Amwe mahananagia ũgarũrĩri ũcio wa inegene na mĩcingũ ĩĩrĩ ĩrĩa yerirwo yoinĩte wamũtĩrĩ kũgũrũ.
Atĩ Wainegene akĩũria Mwendandũ ongerere mũtongoria wa ECK kandarathi oigaga ũguo etĩkĩtie atĩ Mwendandũ ndekumĩongerera, na ũcio warĩ mũcingũ ũmwe wa inegene. No rĩrĩa kandarathi yongereirwo, Wainegene onire mũcingũ ũngĩ wa inegene na nĩ kĩo agarũrĩire inegene rĩake.
Harĩ Wainegene, gũtiarĩ mũcingũ ũngĩcarĩka inegene atarũmagĩrĩra. Harĩ we, mũcingũ nĩ ta guo warĩ nyama.
No kwarĩ na andũ angĩ moigaga atĩ maũndũ marĩa mekĩtwo nĩ Wainegene mũthenya ũcio marĩ mandĩke ibukuinĩ rĩa DM, ũrĩa Wainegene oyete mũtwe wake akaũnyitithania na mũtwe wake wa tene, na kwoguo agakorwo na mĩtwe ĩĩrĩ mwĩrĩinĩ ũmwe.
Gwatuĩkaga ti mũtwe wa kerĩ Wainegene endaga mũno gũkorwo na guo mwĩrĩinĩ wake. No atĩ rĩrĩa DM mũmũtaari anegeneirwo na gũkĩanĩrĩrwo atĩ nĩ ekũhamũrithio acokio kwao Amerika nĩ ũndũ wa kuna watho akaruta wĩra wa ũtaarani bũrũriinĩ atarĩ na marũa, no guo mabangire amũkombere mũtwe wake kaba kĩmwĩrĩ kĩa DM gĩkomio mbarabuinĩ kũu Amerika kinya Wainegene ambe ahootanĩre ũikarĩri wa njũng’wa.
O na gũtuĩka DM nĩ etĩkĩrire mwĩrĩ wake ũkomio mũtũngiinĩ wa naitũrũnjeni ya maĩ kinya agacokerio mũtwe wake nĩ Wainegene thutha wa gĩthurano, nĩ ambire kwĩra Wainegene mandĩkanĩre MOU ya kuga angĩhootwo gĩthuranoinĩ akamũcokeria mũtwe na amũrĩhe baribari kĩ mbakĩ. No Wainegene angĩhootana gĩthuranoinĩ kĩu kĩa ũikarĩri wa njũng’wa, DM ndakenda kũrĩhwo baribari akenda kũheo mweke wa gũikaragĩra njũng’wa ĩyo mahinda mamwe rĩrĩa thũnũ cia Wainegene ingĩenda kũhurũkio hanini.
Wainegene ndakararirie, no kũguthũka maguthũkire Amerika hamwe me makinya merĩ mbere ya borithi ĩrĩa yendaga gũikia DM ngono, na makinya akĩnengerwo mũtwe na guo mwĩrĩ wa DM ũgĩkomio itangiinĩ rĩa naitũrũnjeni ya maĩ kinya agacokerio mũtwe wake.
Nĩ kĩo gwagĩtuĩkaga atĩ maũndũ marĩa mekĩtwo nĩ Wainegene mũthenya ũcio marutĩtwo ibukuinĩ rĩa DM mũmũtaari.
Inegene rĩgiĩ ũici wa mĩtĩ ya gĩthurano rĩahunjĩte guothe bũrũriinĩ mũthenya ũcio ũgĩtuka, no maũndũ ma Wainegene matiatigĩte kũhoboka mathiaga o na mbere na ihoboka. No mũthenya ũcio ũgĩtuka ũguo, inegene rĩa Wainegene nĩ rĩacarĩkĩte inegene rĩngĩ rĩa ũtongoria wa ndiganĩro.
Rĩrĩa Wainegene onire inegene rĩa ũici wa mĩtĩ rĩtianyitirwo mbaru nĩ andũ aingĩ na nĩ rĩaremirwo nĩ gũcarĩka ngũĩ mũingĩ ume kwa Mwendandũ ũke kũrĩ we, no guo atungire na akĩambĩrĩria inegene rĩngĩ rĩrĩa ningĩ ahandire tũthũngũriinĩ tuothe twa Magathĩti mũthiainĩ wa mũthenya ũcio gũtanatumana biũ.
Inegene rĩu rĩerũ rĩarĩ rĩa ũrĩa atĩ Mwendandũ mandĩkanĩire MOU na mũriũ atĩ nĩ akamũtigĩra njũng’wa thutha wa mĩaka ĩtano, nake mũriũ agatigĩra mũriũ wa Makinya, ũrĩa warĩ mũikarĩri wa njũng’wa wa kabere na wanyitaga ũikarĩri wa njũng’wa wa Mwendandũ mbaru.
No tiga no Wainegene wiki waragia cia MOU ya Mwendandũ, mũriũ, na Makinya, gũtirĩ mũndũ ũngĩ wamĩgwetaga kana woigaga MOU ĩyo yarĩ nyandĩkanĩre. Ĩndĩ tũrĩma twa Magathĩti tũtiatigire gũtambia ũhoro ũcio bũrũriinĩ, wĩ wa ma kana wĩ wa Wainegene.
Kĩũria kĩrĩa kĩarĩ iromoinĩ cia andũ aingĩ bũrũriinĩ kĩarĩ gĩkĩ: hihi inegene rĩa Wainegene rĩrĩcarĩkaga inegene rĩngĩ kana rĩrĩcarĩkaga ngũĩ gũgĩgakinya gĩthurano?
Gĩeterero ti kĩinaino, nao angĩ nĩ guo moigaga. Na guo ũhootanĩri wa ũikarĩri wa njũng’wa na wa iturwa cia thingira wacacĩte gũcaca bũrũriinĩ wothe.
Ciumia ithatũ tu nĩ cio ciatigarĩte gĩthurano kĩu gĩkinye. Gĩeterero ti kĩinaino!
Cokai haha Kiumia kĩngĩ mũtegete matũ ndĩmũganĩre cia Mwendandũ na Wainegene magĩetha njũng’wa!
O rĩngĩ RIRIKANA, mũtĩ ũgĩaga bata nĩ gũikio irebeinĩ hĩndĩ ya gĩthurano. We wĩ na guo, menyerera ndũkanacererwo mũthenya wa gĩthurano wakinya. Gurumũka na mũtĩ waku na ũgurumũre angĩ ikũmi. Mũndũ ũmwe ndeheragĩrwo njĩra. Karumbeta nĩ kahuhe, na guo coro ũrĩ thutha!
Thaaai!
Hihinya ndari ũthome rũgano rwa Mwendandũ na Wainegene Magĩetha Njũng’wa, gĩcunjĩ kĩa: 1 , 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9


text:
Inyuĩ Mũrĩ Akristiano?
Ĩĩ. Tũrĩ Akristiano nĩ ũndũ wa itũmi ici:
Nĩ twĩrutanagĩria mũno kũrũmĩrĩra ũrutani na mĩtugo ya Jesu Kristo.—1 Petero 2:21.
Twĩtĩkĩtie Jesu nĩwe njĩra ya kũhonokera, atĩ “
gũtirĩ rĩĩtwa rĩngĩ rĩanaheanwo gũkũ thĩ kũrĩ andũ rĩngĩagĩrĩra rĩa gũtũhonokia.”—Atũmwo 4:12.
Andũ maatuĩka Aira a Jehova mabatithagio thĩinĩ wa rĩĩtwa rĩa Jesu.—Mathayo 28:18, 19.
Tũhoyaga thĩinĩ wa rĩĩtwa rĩa Jesu.—Johana 15:16.
Twĩtĩkĩtie atĩ Jesu nĩwe Mũtwe, kana ũrĩa wamũrĩtwo gũkorũo arĩ mwathani wa mũndũrũme o wothe.—1 Akorintho 11:3.
O na kũrĩ ũguo, na njĩra cigana ũna itiganĩte, ithuĩ tũkoragwo tũrĩ ngũrani na ndini iria ingĩ ciĩtagwo cia Gĩkristiano. Kwa ngerekano, twĩtĩkĩtie Bibilia ĩrutanaga atĩ Jesu nĩ mũrũ wa Ngai, ti gĩcunjĩ kĩa Ũtatũ. (Mariko 12:29) Tũtiĩtĩkĩtie atĩ muoyo ndũkuaga, atĩ nĩ kũrĩ mũthingi wa Maandĩko wa kuuga Ngai nĩ agaacina andũ icua-inĩ rĩa tene na tene, kana atĩ arĩa matongoragia maũndũ ma kĩĩndini nĩ magĩrĩire gwĩtwo marĩĩtwa maramatũgĩria gũkĩra andũ arĩa angĩ. —Kohelethu 9:5; Ezekieli 18:4; Mathayo 23:8-10.


text:
KĨTHOOMO KĨA 9
Nĩatĩa Nja Yaaku Yũũmba Kwĩthĩrwa na Kũgwĩrua?
1. Nĩkĩ kũgũrana kĩwaatho kũrĩ kwa bata kĩrĩ kũgwĩrua kwa nja?
Nkuma ĩnjega yuumĩte kĩrĩ Jehova Mũrungu wa kũgwĩrua, ũrĩa wendaga nja ikara igwĩrĩtue. Nĩwe waambĩrĩĩrie ngũrano. Kũgũrana kĩwaatho nĩkũretaga kũgwĩrua ndeene ya nja tontũ nĩgũtũmaga aana barerwa na njĩra ĩrĩna ũkaria. Akristũ babuĩrĩte gũtĩĩa mawaatho ja nthĩ yaao, jegiĩ kwandĩkithia kũgũrana kwao kĩwaatho.
Nĩatĩa Mũrungu onaga ngũrano? Endaga ĩthĩrwa ĩrĩ ngwatanĩro ya gũtũũra, gatĩgatĩ ka muntũmũrũme na mũka. Jehova endaga mũkũrũ na mwekũrũ bethĩrwe betĩkeenie. (Ahibirania 13:4) Nathwĩre antũ bagũrene gũtigana. (Malaki 2:16) Ĩndĩ netĩkĩrĩĩtie Akristũ gũtigana, na kũgũrana kaĩrĩ kana kũgũrwa, rĩrĩa ũmwe athithia ũthũngĩĩri.
2. Mũkũrũ na mwekũrũ babuĩrĩte kũthithanĩria atĩa?
Jehova oombĩre muntũmũrũme na muntũmũka nĩkenda bateethanagia ndeene ya mũranũ. (Kiambiriria 2:18) Arĩ kĩongo kĩa nja, ntomũrũme abuĩrĩte gũtongeeria kwiingia mobatu ja kĩmwĩrĩ ja njewe, na kũbaritana mantũ ja Mũrungu. Nabuĩrĩte kwiritanĩria mono kwenda mwekũrũ waawe. Mũkũrũ na mwekũrũ babuĩrĩte kwendana na kweejana gĩtĩĩo. Tontũ mũkũrũ na mwekũrũ batĩũjũri, nĩbabuĩrĩte kũrekanagĩra, nĩyo njĩra ya kũreta kũgwĩrua ndeene ya nja.
3. Nũbuĩrĩte gũtiga mũkũrũ kana mwekũrũ waaku kethĩra nja yaaku ĩtĩna kũgwĩrua?
Mũranũ jwenu jũkeeja kũgĩa mathĩĩna, bubaĩrĩ bũbuĩrĩte gũciũmia kũthithanĩria mantũ na njĩra ya wendo. (1 Akorintho 13:4, 5) Rũteto rwa Mũrungu rũtĩĩtĩkagĩĩria gũtigana, ĩrĩ njĩra ya kũthiria mathĩĩna jarĩa jaumagĩra ndeene ya mũranũ.
4. Bwĩ aana, Mũrungu abwendagĩra atĩa?
Jehova endaga bwĩthĩrwa bũgwĩrĩtue. Nabwejaga mataaro jameega jarĩa joomba gũtũma bũgwĩrĩrua wĩthĩ bwenu. Endaga bũteetheka kuumania na ũũme na ũmenyo bwa aciari beenu. (Akolosai 3:20) Jehova endaga bwona kũgwĩrua kũrĩa kuumanagia na kũthithia wendi bwa Mũũmbi weenu, na Mũtaana waawe.
5. Aciari, nĩatĩa aana beenu boomba kwĩthĩrwa na mũtũũrĩre jũrĩna kũgwĩrua?
Bũbuĩrĩte kũrita ngũgĩ na wĩru nĩkenda bwonera aana beenu biakũrĩa, nguũ na gĩkaro. (1 Timotheo 5:8) Ĩndĩ nĩkenda aana beenu boona kũgwĩrua, bũbuĩrĩte kũbaritana kwenda Mũrungu na bairitane mantũ jaawe. (Aefeso 6:4) Ngerekano yaaku ya kwenda Mũrungu, no ĩringithie mono nkoro ya mwana waaku. Ũgĩtumagĩra Rũteto rwa Mũrungu, mooritani jaaku jakagarũra mathũganio ja mwana waaku na njĩra ĩnjega.
Aana nĩbateethekaga mono rĩrĩa ũkũbekĩra inya na kũbacookeria nkaatho. Kinya nĩbendaga kwoneerua na gũkanũkua. Ũritani ta bũbũ nĩbũbakaragia kuumania na mĩĩtĩre ĩrĩa yũũmba kũbaata kũgwĩrua. (Njuno 22:15) Ĩndĩ, batĩbuĩrĩte gũkanũkua na mũthũũro kana marũrũ.
Akũũjĩ ba Jehova nĩbacabĩte mauku jamaingĩ jarĩa jethagĩrwa jarĩ ja gũteethia aciari na aana. Mantũ jarĩa jarĩ maukune jau, jaumĩte kĩrĩ Bibiria.
IRITANE NKŨRŨKI
Ĩrĩgĩĩra Mũrungu Nĩkenda Wĩthĩrwa na Mũranũ Jũrĩ na Kũgwĩrua
Ũgĩtumagĩra biũria biĩrĩ bibiũthũ, no bigũteethie kũthongomia mũranũ jwaaku.
Ũrĩa Bũũmba Kũthiria Mathĩĩna
Njĩra ĩnjega ya kwaranĩria no ĩtũme kwĩthĩrwe na mwanya gatĩgatĩ ka mũranũ jũmũriku na jũrĩ na kũgwĩrua, na jũrĩa jũtĩriki na jũrĩ na mathĩĩna.


text:
MWAKA MWERŨ
Mũrata wakwa mũthomi mũgĩ, Tũrĩ kũrĩa thigũkũũ na twagĩkena o mũndũ na njĩra yake. Ndũrakĩrũgirie mwaka o wega? Rĩu mwaka ũrĩ gũka ũngĩ mwerũ. Rĩu kinya twatigana nĩtũgĩkoretwo na maũndũ maingĩ na angĩ magakorwo na ihinda rĩa kuga maũndũ marĩa megwĩka mwaka ũyũ na marĩa megũtigana namo. Ona ũgĩtiganaga na macio maku-rĩ, rekei tũnyitanĩre twĩ hamwe maya:
Tuge
O mũthenya ndũrĩtukaga itathomete kaũndũ kerũ
O mũthenya ndũrĩtukaga itateithĩtie mũndũ na kaũndũ kana kĩndũ
O mũthenya ndũrĩtukaga itekĩte ũndũ wa gũkũria mbeca ciakwa
Gũtirĩ mũthĩ ũgatuka itaumagarĩte gwetha indo
Gutirĩ mũthĩ ũgatuka njikaire thĩ njeterire ciume na igũrũ irĩ ndinangie
Gũtirĩ mũthĩ ũgatuka itoete kahiũ ngatinangie
Ndikona mũndũ akĩhĩtia njuge nĩ thĩna wake, njage kũmũrũnga
Ndikwendia ma yakwa
Ndigathurana na ũrĩa hũnĩtio nda
Ndigũtiga gũtuĩka mũgĩkũyũ
O mũthenya ndũrĩtukaga itahoete Ngai.
Gĩa na mwaka mwerũ mwega na tũtwarane hamwe rũrenda-inĩ rũrũ.
Roka rũciũ ũthome marĩa meho.
Thaai


text:
KENYATTA AARI U? (Gicunji kia mbere)
Mũrata wakwa Mũthomi mũgĩ,
Amũkĩra ngethi cia kuma rĩrĩa twĩrĩgaine na ngwĩre ndĩna gĩkeno nĩwe gũka tũtũngane rũrendainĩ rũrũ twaranĩrie igĩrĩ cia baita.
Rĩu mahindainĩ maya ma mweri ũyũ wa Muoria Nyoni, nĩ marĩa tũririkanaga Mũtongoria Njamba, Mũtigairĩ Jomo Kenyatta. Andũ aingĩ mangĩũrio ũhoro wa Kenyatta no moigire aarĩ mũtongoria wa bũrũri wa Kenya kuma kũgĩa na wĩyathi kinya rĩrĩa akuire ũtukũ wa mũthĩ wa 22 mweri wa Muoria Nyoni mwaka wa 1978. Angĩ no maririkane atĩ nĩ ohetwo ona agathamĩrio mwena wa Kabengũria na Marirare. Angĩ nao no mamenye atĩ nĩ athiĩte bũrũri wa rũraya maita merĩ na rĩa kerĩ agĩikaranga kuo agĩthoma ona agĩtetera bũrũri. Ririkanai atĩ acoka nĩ atuĩkire mwarimũ mũnene cukuru wa andu airu wa Githũngũri Teachers’ College. Anyinyi no maririkane atĩ arĩ mwandĩki wa Kiama gĩetagwo Kikuyu Central Association, kĩrĩa kĩaragĩrĩria mabataro ma andũ a Gĩkũyũ kũrĩ thirikari ya mũkoroni, makĩria ũhoro wa ng’ũndũ na magoti ona mũhũthĩrĩre wa mbia cia igoti. Na nĩkũrĩ angĩ mangiririkana atĩ Kenyatta aarĩ mũthondeki (editor) wa ngathĩti ya gĩkũyũ yetagwo Mũiguithania wa Andũ na Bũrũri wa Gĩkũyũ.
Ĩĩ rĩu hihi nĩ maũndũ marĩkũ Kenyatta andĩkaga ngathĩti-inĩ ĩyo hĩndĩ ĩyo? Maũndũ macio nĩmakonainie na ũrĩa acokire gũtuĩka thuthainĩ kana aca? Meciria ma Kenyatta ma 1928 na ma 1968 mena ũtiganu? Mũrata wakwa nĩngwenda tũtwarane nawe tũgĩthuthuria maũndu macio.
Thĩiniĩ wa Ndereti cia Mũthondeki (editorial) cia manja ya mbere iruta rĩa kerĩ rĩa Ngathĩti ĩyo ya Mũiguithania rĩa Mweri wa Mũthatũ (June) 1928, oigĩte atĩrĩ:
'Haya ũkĩrai inyuothe Agĩkũyũ kuma Kabete kinya Meru, tugwate rũgendo rwa ũiguano, Arahũkai inyuothe mũrĩ toro kanini na kanene mũracũrie maitho muone ruoro rũgũtema, tũtige ũgondereri amu agondereri meragwo magakora rũĩ rwaiyũra.
'Rekei ithuothe Agikuyu tũgĩe na ngoro ĩmwe ya ũiguano wa bũrũri witũ, tũrute wĩra rĩu kwĩ mũthenya, amu mũthii tene akinyaga tene, norĩ angĩkorwo tũgũtuĩka agondereri-rĩ, githĩ tũtigagĩkora rũũĩ rwaiyũra? Ta ikiai maitho muone ũrĩa tĩrĩ wĩ mũruru wa bũrũri wa Gikũyũ, na mwĩcirie kĩrĩa twarerirwo nakĩo ithuothe; Norĩ githĩ tĩri tiguo mũthithũ wa Agĩkũyũ! Rĩu-rĩ kĩrĩa tũngĩiganania na tĩri nĩkĩĩ? Ngombe na mbũri ona indo iria ingĩ ciothe nĩithiraga no tĩri ndũgathira agu na agu. Okorwo nĩmũkũmenya atĩ tĩri ndũgathira-r, githĩ ti wega tũiguane ithuothe rĩrĩa tũgũtetera tĩri ũyũ witũ, tondũ nĩguo kĩguni kia Agĩkũyũ; tũngĩkĩaga kũiguana na ũndũ ũrĩa ũtũkoniĩ ithuothe-rĩ ũrĩa ũngĩ ũngĩtũiguithania-rĩ ũkĩrĩ ũrĩkũ?......
….. niwega twarahuke ithuothe tũtige kĩnyiria kĩa maũndũ, na tũthengie kĩnyararano gĩothe tũgerie kũnyitana hamwe ithuothe, tũiguane ta igata na mbakĩ, nĩguo tũrute wĩra wa bũrũri witũ twĩna hinya. Nĩ tondũ-rĩ, kamũingi koyaga ndĩrĩ naguo wĩra wa bũrũri ti wa mũndũ ũmwe nĩ witũ ithuothe….'
Haha mũthomi mũgĩ ngwenda ũnyite maũndũ merĩ makoniĩ mandĩko macio ndatabuta hau igũrũ, wa mbere nĩ ũhoro wa ũiguano na wa kerĩ ũhoro wa tĩri. Mũngĩririkana mĩario mĩingi ya mũtigairĩ yakoragwo yerekeire ũiguano na andũ kũruta wĩra mĩgundainĩ. Nĩkĩo thutha wa kwĩgwatĩra wĩyathi thirikari nĩ yahang’ire mũno kũhe andũ ithaka marĩme na magĩe na wako. Rĩu ndeto ĩyo nĩyo ĩcokete kũrehera andũ a Gĩkũyũ haro kumana na kũrĩ ndũrĩrĩ iria ingĩ makĩria cia mwena wa rũgũrũ. Methugunda ma mũtigairĩ na Agĩkũyũ a mahinda macio nĩtũgũthiĩ tũkĩmonaga ndereti-inĩ iria ikũrũmĩrĩra. Wĩmenyerere ndũkahĩtũkwo rũciũ rũkĩte.
Ngai njega.


text:
Toyota
Toyota
Kambuni ya Jabaani ithondekaga ngari cia Toyota.
Toyota Production System(TPS)
Kambuni ĩno ĩtumagira mutabarire witagwo TPS guthondeka ngari. TPS itumarigira ũthugundi ya Kaizen. TPS itumaragira ciumo 14 iria ingĩtumirwo ni kambuni ingĩ iria ikwenda guthia na mbere[1] ta toyota.
Toyota ni itumagira ciumo imwe cia TRIZ [2]
Toyota ya thondekire ũgĩ wayo na gutumira ũgv wa kĩ Jabaani na ũngĩ wa kuma mabururi mangĩ. Gĩtũmi kĩmwe nĩ atĩ gutirĩ kambuni ĩngĩ igania na ũgĩ uria ĩnagwo kana ũrio bururi ũmwe.
Kũgwete
1. Liker J. The Toyota way 2004
2. Toyotrized TRIZ