text:
Hihi Ngai no Andeithie Ingĩmũhoya?
Macokio ma Bibilia
Hatarĩ nganja, Ngai nĩ ateithagia arĩa mamũhoyaga kuuma ngoro, na makahoya maũndũ marĩa maringaine na wendi wake. O na angĩkorũo ndũrĩ wageria kwaria na Ngai kũgerera mahoya, cionereria cia andũ arĩa makaĩire Jehova makĩmwĩra, “Ngai ndeithia,” no cikũũmĩrĩrie. Kwa ngerekano:
“
Wee Jehova Ngai wakwa, ndeithia; honokia kũringana na tha ciaku.”—Thaburi 109:26, Bibilia ya, A Literal Translation of the Bible.
“
Ndĩmũthĩnĩki na mũbatari: Wee Ngai, ndeithia.”—Thaburi 69:6, Bibilia ya, Douay Version.
ũhoro wa ma nĩ atĩ, ũrĩa waandĩkire ibuku rĩu aarĩ na wĩtĩkio mũrũmu harĩ Ngai. Ma nĩ atĩ, Ngai athikagĩrĩria arĩa mamũhoyaga marĩ na mwerekera ũrĩa wagĩrĩire, ta arĩa “
athuthĩku ngoro” kana “
maherete roho”—Thaburi 34:18.
Ndwagĩrĩirũo nĩ gwĩtigĩra kũhoya Ngai na kuona ta arĩ kũraya nawe kana ta atatindanagĩra na mathĩna maku. Bibilia ylugaga ũũ: “
O na gwatuĩka Jehova e igũrũ mũno, nĩaroraga mũndũ mũhoreri; ĩndĩ, ũrĩa mwĩtũũgĩria, akamũmenyera o kũraya.” (Thaburi 138:6) Jesu eerire ũũ arutwo ake: “
O na njuĩrĩ cianyu cia mũtwe nĩ ndare ciothe.” (Mathayo 10:30) Ngai nĩ onaga na nĩ oĩ maũndũ maingĩ mũno makwĩgiĩ, ũtamoĩ wee mwene. Hakĩrĩ ũguo-rĩ, na githĩ to atũthikĩrĩrie rĩrĩa tũramũhoya tũrĩ na mĩtangĩko!—1 Petero 5:7.


c: text/html

text:
Ũrĩa athuuri a tene mahoyaga mbura Mũgumo-inĩ
- Details
- Published Date
- Written by Editor
- Category: Unduire Witu
Mbura ĩngĩagire kwa ihinda inene athuuri monganaga na magathiĩ ugo-inĩ, makaragũria na thutha ũcio magatarwo meethe ndũrũme ya mwĩrĩ ũmwe nĩguo mathiĩ nayo mũgumo-inĩ makahoere mbura ho.
Magoongona maya marutagwo nĩ riika rĩa Mwangi nĩ amu nĩo makũũrĩte thĩ thutha wa Maina.
Ndũrũme ĩo ya mwĩrĩ ũmwe ndĩagĩrĩirwo gũkorwo na ũũgũ. Yanyitagwo ĩgatwarũo mũgumo-inĩ wa igoongona, ĩkanyitwo nĩ mũthuri ũmwe mũtĩĩku nĩ arĩa angĩ othe akamĩroria irathĩro akiugaga: “Ngai baba tuoka gũkũrĩrĩra ũtũhe mbura.”
Ningĩ akamĩroria ithũiro akahoya o ta ũguo, na aamĩroria Kĩambirũirũ ageka o ta ũguo, na kũrĩkĩrĩria akamĩroria Kĩanyandarua na hĩndĩ ĩo akauga: “Ngai baba tũrĩ arĩru ni kwaga mbura na tondũ mbura yumaga na kũu Kĩrĩnyaga, tũiguĩre tha ũtũhe yo.”
Aarĩkia ndũrũme ĩgaitwo, ĩgathĩnjwo, ĩkahĩhio nyama ciothe na itingĩrũmwo itaambĩte kũhĩa ciothe na ciigwo mathinjĩro-inĩ.
Na nyama icio ciarĩkia kũigwo mathĩnjĩro-inĩ, mũthuuri ũrĩa mũtĩĩku ũhoithirie akanyita gĩthũri kĩgwataine na makengeto merĩ, agakĩroria irathĩro na ithũiro, o na Kĩrĩnyaga na Kĩambirũirũ akiugaga: “Ngai baba, wee kĩhoti wa maũndũ mothe, nĩ twagũkaĩra, nĩ mbura tũũkĩte gũkũhoya tũgĩgũkũngũyagĩra o ta ũrĩa Iregi rĩekaga tene.”
Thutha wa ũguo ũguo akaiga nyama ĩo thĩ, nao athuri makarĩa nyama icio na iria ciarema ikaigwo o hau ithĩnjĩirwo ikahumbĩrũo na rũũa nĩ tondũ itiagĩrĩirwo kũinũkio.
Gĩcunjĩ kĩmwe gĩa gĩthũri kĩrĩa kĩerũ gĩkahaicio mũgumo igũrũ, rũgathecererũo rũhonge-inĩ nĩ mũhoithia ũcio, tondũ nĩwe wakoragwo athurĩtwo atongorie igongona rĩu ni ũndũ wa kwaga ũcuuke maũndũ-inĩ make mothe.
Mũtongoria wa magongoona mau akoragwo arĩ mũndũ ũtarĩ kĩrema kana wathe ona ũrĩkũ mwĩrĩ-inĩ wake kana gũtinĩka kĩĩga kĩa mwĩrĩ, na ũtarĩ muunĩku rũcuthĩ.
Athuri acio mainaga ũũ: “Hũ-ũũ hũ-ũũ ĩ thaai, mbura ĩroura, ĩ thaai, mbura ĩroka, ĩ thaai.”
Thutha wa ũguo mũtongoria o ũcio akamakũĩra rũĩmbo rũrĩa rwainagũo ũũ:
Mũkũi: “Hũũ-hũ-hũũ-hũũ thathaiya Ngai nĩ ithuĩ Mwangi-ĩ !
Kwamũkĩria : “Hũũ-hũ-hũũ-hũũ thathaiya Ngai nĩ ithuĩ Mwangi-ĩ.”
Ciugo icio nĩ ciacokagĩrwo maita manana, maarĩkia makainũka. Nake Ngai aakorũo ndekũrakarĩtio nĩ ciũmbe na ũndu ũngĩ, agetĩkĩra igoongona rĩu o na mahoya mao, akoiria mbura mũthenya o ro ũcio kana rũciũ rũrũ rũngĩ.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Nĩ Maũndũ Marĩkũ Ũthamaki wa Ngai Ũkahingia?
Macokio ma Bibilia
Ũthamaki wa Ngai nĩ ũkeheria mothamaki mothe ma andũ ũcoke wathane thĩinĩ wa thĩ yothe. (Danieli 2:44) Ũthamaki wa Ngai warĩkia kweheria mothamaki mothe ma andũ nĩ . . .
Ũkaniina andũ arĩa aganu, arĩa matũmĩte andũ manyamarĩke mũno. “
Andũ arĩa aaganu nĩ kũrindũrũo makarindũrũo bũrũri.”—Thimo 2:22.
Ũkaniina mbaara. “
[Ngai] nĩ mũnini mbaara nginya o gĩturi gĩa thĩ.”—Thaburi 46:9.
Ũkaarehe thayũ na kũgaacĩra thĩinĩ wa thĩ. “
O mũndũ . . . arĩikaraga egangarĩte o gĩtina-inĩ kĩa mũthabibũ wake, o na gĩtina-inĩ kĩa mũkũyũ wake, na gũtigĩe mũndũ wa kũmamakia.”—Micah 4:4.
Ũkaagarũra thĩ ĩtuĩke Paradiso. “
Werũ, o na kũndũ kũrĩa kwagĩte andũ-rĩ, nĩgũgakena; o naruo rũng’ũrĩ no rũgakena, na rũagĩre rũmere mahũa ma nyeki-inĩ.”—Isaia 35:1.
Ũkaahe andũ wĩra mwega othe marĩkenagĩra. “
Andũ akwa arĩa athure nĩmarĩkenagĩra wĩra wa moko mao ihinda iraya. Matikaruta wĩra wa tũhũ.”—Isaia 65:21-23.
Ũkaniina mĩrimũ. “
Mũndũ ũrĩa ũtũũraga bũrũri ũcio ndarĩ hingo agacoka kuuga ũũ: Ndĩ mũrũaru”—Isaia 33:24.
Ũkeheria ũkũrũ. “
Nyama cia mwĩrĩ wake igagĩĩthĩha kũrĩ cia mwana, agagĩcokererũo nĩ matukũ make marĩa ma ũnyinyi.”—Ayubu 33:25.
Ũgaacokia muoyo arĩa makuĩte “
Arĩa othe me thĩinĩ wa mbĩrĩra makaigua mũgambo wake [Jesu], na moime kuo.”—Johana 5:28, 29.


text:
Cama wa ciugo cia Tekinoronjĩ
Ciugo cia thayathi na teckinoronji nĩ iria cama wa kĩ thithitemu
Thayathi ni kiugo githondeketwo ni thaa niyo itumagirwo guthima kahinda. Thaya ni kuyitithania na thayathi ithondekagwo na kuyitithania thiori. Thi ni guthia na mathomo maingi ma thayathi ni mathomaga uhoro wa guthiĩ.
Thayathi ni kiugo githondeketwo ni thaa niyo itumagirwo guthima kahinda. Thaya ni kuyitithania na thayathi ithondekagwo na kuyitithania thiori. Thi ni guthia na mathomo maingi ma thayathi ni mathomaga uhoro wa guthiĩ.
This is an excerpt from the article Cama wa ciugo cia Tekinoronjĩ from the Wikipedia free encyclopedia. A list of authors is available at Wikipedia.


text:
Hihi Ngai Nĩwe Ũtũmaga Andũ Manyamarĩke?
Macokio ma Bibilia
Bibilia yonanangia atĩ ti Ngai ũtũmaga tũnyamarĩke! Ndwarĩ mũbango wa Ngai atĩ andũ manyamarĩkage. Aciari aitũ a mbere, Adamu na Hawa, nĩ maremeire ũtongoria wa Ngai magĩthuura kwĩyamũragĩra wega na ũũru. Nĩ ũndũ wa kwĩyeherania na Ngai makĩĩreherera mathĩna.
Mathĩna marĩa tũcemanagia namo ũmũthĩ nĩ moimĩrĩro ma matua moru marĩa Adamu na Hawa maatuire. Kwoguo ti Ngai ũtũmaga andũ manyamarĩke.
Bibilia yugaga: “
Mũndũ o wothe aagerio, nĩatige kuuga, Ndagerio nĩ Ngai: amu Ngai ndangĩhota kũgerio nĩ maũũru; nake we mwene ndageragia mũndũ o na ũrĩkũ.” (Jakubu 1:13) Gũtirĩ mũndũ ũtacemanagia na mathĩna—o na arĩa matungatagĩra Ngai.


text:
Mwanake nĩ kĩenyũ kĩa Ngai
nanĩtwĩtĩkĩtie mwana wa kahĩĩ kuma igũrũ nĩ igai.
Kĩhoto kiunaga ũta mũgeete,
Nanĩtũĩ kũrũmĩrĩra kĩhoto ti ngero kũgera;
Nyita thenge mwanake thakame tĩrinĩ,mũgumoinĩ tũite,
Wĩhĩte mũgwanja maita na muma wairegi uugie mbere ya ita,aira.
Kuohũo,kũnyarirwo,na kuonjio nĩ ũndũ wa kũgĩa na mworoto rĩ
Mwanake maya magerio rũgendoinĩ nĩũgũtũngio nĩ thũ cia kĩama, rũrĩrĩ.
Wa-iregi,umĩrĩria thĩna na ironda, ona ĩtĩkĩra kinya gĩkuũ kĩa mwĩrĩ;
No kuma kĩamũingĩ na mwĩhoko ũmwe, tũmunye thata cia bũrũri.
tungatĩra mũingĩ na kĩoo na makĩria ciana,ithaka na tĩri;
kuma harĩ kĩrumi,thoni na thahu na wĩra mwega wĩ-hotore.
rũmia kĩhoto,mworoto na kĩama, toũndũ mageria nomo mahota ngũĩre!
Nĩtũĩ kwaria cararũkũ ti ngero kũgera,
Mũrũ wa iregi, ũkia mũkengeria ũtwe na ũmaa na kĩhoto cira!


text:
Nĩ Kĩĩ Kĩngĩtũteithia Kũgĩa na Gĩkeno Thĩinĩ wa Famĩlĩ?
Hihi ũngiuga nĩ . . .
wendo?
mbeca?
kĩndũ kĩngĩ?
ŨRĨA BIBILIA YUGAGA
“Gũkena-rĩ, nĩ andũ arĩa maiguaga Ũhoro wa Ngai, makaũrũmagia!”—Luka 11:28, The Bible in Gĩkũyũ.
ŨRĨA ŨNDŨ ŨCIO ŨNGĨGŨTEITHIA
Kũgĩa na wendo wa ma.
Kũheo gĩtĩo kĩa ma.
Kũgĩa na ũgitĩri wa ma.
HIHI KŨNA NO TWĨTĨKIE ŨRĨA BIBILIA YUGAGA?
Ĩĩ, nĩ ũndũ wa itũmi itanyihĩire igĩrĩ:
Ngai nĩwe Kĩhumo kĩa famĩlĩ. Bibilia yugaga ũũ “ũhoro wothe wa gwĩtwo baba [wa famĩlĩ] wĩtanĩtio nake” (Aefeso 3:14, 15) Na njĩra ĩngĩ, mũbango wa famĩlĩ wathondekirũo nĩ Jehova. Nĩkĩ ũndũ ũcio nĩ wa bata?
Ta wĩcirie: Ũngĩkenio nĩ irio irĩ na cama na wende kũmenya kĩrĩa ciĩkĩrĩtwo-rĩ, ũngĩũria ũũ? Hatarĩ nganja, nĩ ũrĩa ũkũrugĩte.
Ũndũ ũmwe na ũguo, nĩguo ũmenye kĩrĩa gĩtũmaga famĩlĩ ĩgĩe na gĩkeno, nĩ wega kũũria Jehova, o we Kĩhumo kĩa mũbango wa famĩlĩ. —Kĩambĩrĩria 2:18-24.
Jehova nĩ akũrũmbũyagia. Famĩlĩ no igunĩke ĩngĩrũmĩrĩra ũtaaro wa Jehova, ũrĩa aheanĩte kũgerera Bibilia. Nĩkĩ? “Tondũ nĩwe ũrũmbũyanagia na maũndũ manyu.” (1 Petero 5:6, 7) Jehova no ende mũno ũgaacĩre
—na ũtaaro wake hĩndĩ ciothe nĩ ũteithagia!—Thimo 3:5, 6; Isaia 48:17, 18.
TA WĨYŨRIE
Nĩ kĩĩ kĩngĩgũteithia ũtuĩke mũthuri, mũtumia, kana mũciari mwega?
Bibilia nĩ ĩcokagia kĩũria kĩu thĩinĩ wa AEFESO 5:1, 2 na AKOLOSAI 3:18-21.


text:
MŨRANGĨRI (RIUMA RĨA WĨRUTI) JULAĨ 2014
Ngathĩti ĩno ĩrĩ na icunjĩ cia wĩruti cia Septemba 1 nginya 28, 2014.
Meerutĩire Meyendeire—Bũrũri-inĩ wa Micronesia
Bũrũri-inĩ wa Micronesia, Aira a Jehova a kuuma mabũrũri mangĩ, nĩ macemanagia na mathĩna matatũ maritũ. Mahotaga atĩa kũũmĩrĩria?
‘Jehova nĩ Amenyaga Arĩa Marĩ Ake’
How do the “foundation” and “seal” mentioned at 2 Timothy 2:19 help to identify those who belong to Jehovah?
Andũ a Jehova ‘Nĩ Matiganaga na Maũndũ Marĩa Matarĩ ma Ũthingu’
Ciugo ‘gũtigana na maũndũ marĩa matarĩ ma ũthingu’ ikonainie atĩa na maũndũ marĩa meekĩkire mahinda-inĩ ma Musa? Na tũngĩĩruta atĩa kuumana na maũndũ macio?
Gũkuĩrũo nĩ Baba Mũnjiari—Kũgĩa na Baba wa Kĩĩroho
Thoma rũgano rwa ũtũũro rwa Gerrit Lösch, ũmwe wa Kĩama Kĩrĩa Gĩtongoragia.
“Inyuĩ nĩ Inyuĩ Aira Akwa”
Gũkorũo tũgĩĩtanio na rĩĩtwa rĩa Jehova-rĩ kuugĩte atĩa?
‘Nĩ Mũgaatuĩka Aira Akwa’
Jesu oigire ‘nĩ mũgaatuĩka aira akwa’ nĩkĩ, handũ ha aira a Jehova? Tũngĩtũũria atĩa kĩyo gitũ gĩa kũhunjia?


text:
GĨCUNJĨ GĨA IKŨMI NA KENDA
Ikara Wendo-inĩ wa Ngai
Kwenda Ngai nĩ kuuga atĩa?
Tũngĩka atĩa nĩguo tũikare wendo-inĩ wa Ngai?
Jehova akaahe arĩa megũtũũra wendo-inĩ wake kĩĩ?
1, 2. Nĩ ha tũngĩona ũgitĩri ũmũthĩ?
TA HŨŨRA mbica ũgĩthiĩ na njĩra mũthenya wĩ na kĩhuhũkanio. Matu ma mbura makahumbĩra igũrũ. Gũkambĩrĩria kũgĩa na heni na marurumĩ, na mbura nene ĩgaitĩka. Ũkahiũha ũkĩhũgagia maitho ũgĩetha handũ ha kwĩyũa. Ũgacoka ũkona kanyũmba o hau hakuhĩ na njĩra. Gatiroira na nĩ karũmu, na nĩkarakũgucĩrĩria. Ũngĩkena atĩa nĩ ũgitĩri ũcio!
2 Tũratũũra mahinda ta macio ma thĩna. Maũndũ marathiĩ o na mbere mathũkĩte gũkũ thĩ. No harĩ na handũ tũngĩhota kũũrĩra, na tũgitĩrũo kaimana. Nĩ ha hau? Ta rora wone ũrĩa Bibilia ĩrutanaga: “Ngũkiuga atĩrĩ, ũhoro wa Jehova, atĩ, Nĩwe irahĩro rĩakwa o gwata gĩikaro gĩakwa kĩirigĩre; nĩwe Ngai wakwa, ũrĩa ndĩĩhokete.”
3. Tũngĩka atĩa nĩguo Jehova atuĩke mwĩgitio witũ?
3 Ta wĩcirie ũndũ ũcio! Jehova, Mũũmbi na Mwathani wa igũrũ na thĩ, no atuĩke mwĩgitio witũ. No atũgitĩre tondũ we e na hinya gũkĩra mũndũ kana kĩndũ o gĩothe kĩrĩa kĩngĩtũkora. O na tũngĩona ũũru-rĩ, Jehova no agarũranie maũndũ. Tũngĩka atĩa nĩguo Jehova atuĩke mwĩgitio witũ? Tũrabatara kũmwĩhoka. Ningĩ-rĩ, Kiugo kĩa Ngai gĩtwĩraga ũũ: ‘Ikaragai mwendetwo nĩ Ngai.’ (Judasi 21) Ĩĩ, tũbataire gũikara wendo-inĩ wa Ngai, tũtũũre tũnyitithanĩtio nĩ wendo na Ithe witũ wa matu-inĩ. Tweka ũguo no tũkorũo na ũũma atĩ nĩ egũtuĩka mwĩgitio witũ. No tũngĩhota kũnyitithanio nake ũguo atĩa?
MENYA NA WĨTĨKĨRE WENDO WA NGAI
4, 5. Nĩ njĩra irĩkũ imwe Jehova atuonetie wendo nacio?
4 Nĩguo tũtũũre wendo-inĩ wa Ngai-rĩ, nĩ tũbataire kũmenya ũrĩa Jehova atuonetie wendo wake. Ta wĩcirie morutani ma Bibilia marĩa wĩrutĩte na ũteithio wa ibuku rĩrĩ. Arĩ Mũũmbi-rĩ, Jehova nĩ atũheete thĩ ĩtuĩke mũciĩ witũ mũthaka na wa gĩkeno. Amĩiyũrĩtie irio nyingĩ na maĩ, indo cia gũtũguna, nyamũ cia gũtũkenia, na kũndũ gũthaka. Arĩ Mũtungi wa Bibilia-rĩ, Ngai nĩ atũguũrĩirie rĩĩtwa rĩake na ngumo ciake. Ningĩ-rĩ, Kiugo gĩake nĩ kĩguũrĩtie atĩ nĩ aatũmire Mũrũ wake endete oke gũkũ thĩ, agĩtĩkĩria Jesu anyarirĩke na akue nĩ ũndũ witũ. (Johana 3:
5 Mwĩhoko witũ wa mahinda marĩa mokĩte o na ningĩ nĩ wĩhocetie harĩ ũndũ ũngĩ Ngai ekĩte. Jehova nĩ arũgamĩtie thirikari ya igũrũ, Ũthamaki wa Kĩmesia. Ica ikuhĩ nĩ ũkũniina mĩnyamaro yothe na ũtue thĩ paradiso. Ta wĩcirie! No tũtũũre kuo tene na tene twĩ na thayũ na gĩkeno. (Thaburi 37:29) Kahinda-inĩ gaka-rĩ, Ngai nĩ atuonetie ũrĩa tũngĩtũũra na njĩra njega biũ ũmũthĩ. Ningĩ nĩ atũheete kĩheo kĩa mahoya, njĩra ya kwaria nake ĩmwe kwa ĩmwe. Icio no njĩra nyinyi tu iria Jehova onetie andũ othe wendo nacio, o hamwe nawe kĩũmbe.
6. Ũngĩtĩkĩra na njĩra ĩrĩkũ wendo ũrĩa Jehova akuonetie?
6 Kĩũria kĩrĩa kĩa bata ũbataire kwĩyũria nĩ gĩkĩ: Niĩ ingĩtĩkĩra wendo wa Jehova na njĩra ĩrĩkũ? Aingĩ no moige atĩrĩ, “O na niĩ nĩ njagĩrĩirũo kwenda Jehova.” Ũguo nĩguo wee ũiguaga? Jesu oigire rĩathani rĩrĩa inene kũrĩ mothe nĩ rĩrĩ: “Enda Mwathani Ngai waku na ngoro yaku yothe, na muoyo waku wothe, na gwĩciria gwaku guothe.” (Mathayo 22:37) Hatarĩ nganja wĩ na itũmi nyingĩ cia kwenda Jehova Ngai. No kũigua tu wĩ na wendo ta ũcio hihi nĩ kũiganu harĩ kwenda Jehova na ngoro yaku yothe, muoyo, na meciria?
7. Kwenda Ngai nĩ kũbataraga ũndũ ũngĩ kana no kũigua ũmwendete tu? Taarĩria.
7 O ta ũrĩa Bibilia ĩtaarĩirie-rĩ, kwenda Ngai nĩ makĩria ma kũigua tu nĩ ũmwendete. O na gũtuĩka kũigua nĩ wendete Jehova nĩ kwa bata-rĩ, kĩu no kĩambĩrĩria gĩa kũmwenda na ma. Kwa ngerekano-rĩ, mbegũ ya itunda nĩ ya bata nĩguo mũtĩ wa itunda rĩu ũkũre. No rĩrĩ, ũngĩenda itunda-rĩ, no ũiganĩre mũndũ angĩkũhe mbegũ ya itunda rĩu? Aca, o na hanini! No taguo, kũigua nĩ wendete Jehova Ngai nĩ kĩambĩrĩria tu. Bibilia ĩrutanaga ũũ: “Kwenda Ngai nĩ atĩrĩ, nĩ tũmenyagĩrĩre maathani make; namo maathani make matirĩ thĩna.” (1 Johana 5:3) Nĩ getha kwenda Ngai gũtuĩke kwa ma no nginya gũkorũo na maciaro mega. No mũhaka kuonanio na ciĩko.
8, 9. Tũngĩonania atĩa wendo na ngatho ciitũ harĩ Ngai?
8 Tuonanagia wendo witũ harĩ Ngai rĩrĩa twarũmia maathani make na kũhũthĩra mawatho make. Ti ũndũ mũritũ mũno gwĩka ũguo. Ngũrani na ũguo-rĩ, mawatho ma Jehova mahaarĩirio matũteithie tũikare wega, twĩ na gĩkeno, na tũiganĩire. (Isaia 48:
9 Kwoguo maathani ma Jehova marĩa twagĩrĩirũo kũrũmia nĩ marĩkũ? Nĩtwarĩrĩirie maigana ũna thĩinĩ wa ibuku rĩrĩ, no reke tũcokere mamwe ma mo. Kũrũmia maathani ma Ngai nĩ gũgũtũteithia gũikara wendo-inĩ wa Ngai.
THIĨ NA MBERE GŨKUHĨRĨRIA JEHOVA
10. Taarĩria nĩkĩ gũthiĩ na mbere kwĩruta igũrũ rĩgiĩ Jehova Ngai nĩ kwa bata.
10 Kwĩruta igũrũ rĩgiĩ Jehova nĩ ikinya rĩa bata harĩ kũmũkuhĩrĩria. Ũcio nĩ ũndũ ũtagĩrĩire gũkorũo na mũthia. Ũngĩkorũo wĩ nja ũtukũ ũgĩota mwaki kwĩ na heho nyingĩ-rĩ, no ũrekererie mwaki ũhwererekere nginya ũhore biũ? Aca. Ũngĩthiĩ o na mbere kuongerera ngũ nĩguo mwaki ũikare ũrĩrĩmbũkĩte na ũkorũo na ũrugarĩ. Muoyo waku no ũkorũo wĩhocetie harĩ wee kũiga mwaki ũcio ũgĩakanaga! O ta ũrĩa ngũ itũmaga mwaki wakane-rĩ, no taguo “kũmenya Ngai” kũigaga wendo witũ harĩ Jehova wĩ na hinya.
11. Ũrutani wa Jesu warĩ na moimĩrĩro marĩkũ harĩ arũmĩrĩri ake?
11 Jesu eendaga arũmĩrĩri ake mathiĩ na mbere gwĩkĩra hinya wendo wao harĩ Jehova na Kiugo Gĩake kĩa bata. Jesu thutha wa kũriũkio nĩ aarutire arutwo ake erĩ igũrũ rĩgiĩ ũrathi wĩ thĩinĩ wa Maandĩko ma Kĩhibirania, ũrĩa wahingire harĩ we. Ũndũ ũcio warĩ na moimĩrĩro marĩkũ? O moigire ũũ thutha-inĩ: “Githĩ ngoro ciitũ itikũhĩahĩaga thĩinĩ witũ rĩrĩa egũtwaragĩria twĩ njĩra, hĩndĩ ĩrĩa egũtũtaũragĩra Maandĩko?”
12, 13. (a) Wendo wa andũ aingĩ harĩ Ngai na harĩ Bibilia ũhaanĩte atĩa ũmũthĩ? (b) Tũngĩka atĩa nĩguo wendo witũ ndũkanyihe ?
12 Rĩrĩa werutire ũrĩa Bibilia ĩrutanaga kũna-rĩ, kaĩ ũtoonire ũrĩa ngoro yaku yahĩahĩaga nĩ gĩkeno, kĩo, na wendo harĩ Ngai? Hatarĩ nganja nĩ woonire. Andũ aingĩ manaigua ũguo. Ũndũ ũrĩa mũritũ rĩu nĩ gũtũũria wendo ũcio mũnene na kũũrĩmĩra ũkũre. Tũtikwenda kũrũmĩrĩra ũrĩa andũ mekaga ũmũthĩ. Jesu aarathire ũũ: “Wendani wa andũ aingĩ nĩũkanyihio.” (Mathayo 24:12) Ũngĩka atĩa nĩguo wendo waku harĩ Jehova na harĩ ma cia Bibilia ndũkanyihe?
13 Thiĩ na mbere kwĩruta igũrũ rĩgiĩ Jehova Ngai na Jesu Kristo. (Johana 17:3) Wĩthugunde, kana ũtaranie na njĩra ndikĩru, maũndũ marĩa ũreruta kuuma gwĩ Kiugo kĩa Ngai, ũkĩyũragia ũũ: ‘Ũndũ ũcio ũranduta atĩa igũrũ rĩgiĩ Jehova Ngai? Ũrahe gĩtũmi kĩrĩkũ gĩa kũmwenda na ngoro yakwa yothe, meciria, na muoyo?’ (Thaburi 119:
14. Mahoya mangĩtũteithia atĩa gũikara twendete Jehova?
14 Njĩra ĩngĩ ya gwĩkĩra wendo waku harĩ Jehova hinya nĩ kũhoyaga hingo ciothe. (1 Athesalonike 5:
KENERA ŨTHATHAIYA WAKU
15, 16. Twagĩrĩirũo kuona wĩra wa kũhunjia ũhoro wa Ũthamaki ũrĩ gĩtĩo na kĩgĩĩna nĩkĩ?
15 Kwĩruta Bibilia ithuĩ ene na kũhoya nĩ maũndũ ma ũthathaiya tũngĩka tũrĩ ithuiki. No rĩu reke twĩcirie ũndũ ũmwe wa ũthathaiya ũrĩa twĩkaga mbere ya andũ othe: kwaria na andũ arĩa angĩ igũrũ rĩgii wĩtĩkio witũ. Hihi nĩwarĩtie na andũ angĩ ma cia Bibilia? Okorũo nĩ wĩkĩte ũguo-rĩ, nĩũkeneire gĩtĩo kĩa mwanya mũno. (Luka 1:
16 Mũtũmwo Paulo oonaga ũtungata wake ũrĩ kĩndũ kĩa bata, na aawĩtaga kĩgĩĩna. (2 Akorintho 4:7) Kwaria na andũ ũhoro wĩgiĩ Jehova Ngai na matanya make nĩguo wĩra ũrĩa wa bata mũno ũngĩruta. Nĩ ũtungata harĩ Mwathani ũrĩa mwega makĩria, na kũrehaga ũguni mwega gũkĩra wĩra ũngĩ o wothe. Rĩrĩa ũraruta wĩra ũcio-rĩ, ũrateithia andũ arĩa mena ngoro njega makuhĩrĩrie Ithe witũ wa matu-inĩ, na mathiĩre njĩra ĩrĩa ĩtongoragia nginya muoyo-inĩ wa tene na tene! Nĩ wĩra ũrĩkũ ũngĩ ũngĩtũma ũiganĩre makĩria ma ũguo? Ningĩ-rĩ, kũruta ũira igũrũ rĩgiĩ Jehova na Kiugo gĩake nĩ kuongagĩrĩra wĩtĩkio waku na gũgekĩra hinya wendo waku harĩ Ngai. Na Jehova nĩ akenagio nĩ kĩyo gĩaku. (Ahibirania 6:
17. Wĩra wa Akristiano wa kũhunjia nĩ wa mĩtũkĩ nĩkĩ ũmũthĩ?
17 He bata kũririkana atĩ kũhunjia ũhoro wa Ũthamaki nĩ wĩra wa mĩtũkĩ. Bibilia yugaga ũũ: “Kĩhunjagiei Ũhoro wa Ngai, na [mwĩkagĩre] kĩyo.” (2 Timotheo 4:2) Gwĩka ũguo nĩ kwa mĩtũkĩ nĩkĩ ũmũthĩ? Kiugo kĩa Ngai gĩtwĩraga ũũ: “Mũthenya ũrĩa mũnene wa Jehova nĩũkuhĩhĩirie, ũgagĩkuhĩhĩria mũno na ũkehĩka.” (Zefania 1:
18. Twagĩrĩirũo gũtungatĩra Jehova tũnyitanĩire na Akristiano a ma nĩkĩ?
18 Jehova endaga tũmũtungatĩre tũnyitanĩire hamwe na Akristiano a ma. Nĩkĩo gĩtũmi Kiugo gĩake kiugaga ũũ: “Nĩtwĩciragiei ũrĩa tũngĩarahũranaga o mũndũ na ũrĩa ũngĩ, nĩ getha twendanage, na twĩkage ciĩko njega; ningĩ tũtigatige kũũnganaga hamwe, ta ũrĩa andũ amwe mamenyerete gwĩkaga, no kaba tũhatanagĩrĩrie; na twĩkage ũguo o makĩria tondũ wa ũrĩa mũkuona atĩ Mũthenya ũcio nĩũrakuhĩhĩria.” (Ahibirania 10:
19. Tũngĩka atĩa nĩguo twĩkĩre wendo hinya thĩinĩ wa gĩkundi gĩa Gĩkristiano?
19 Rĩrĩa tũranyitanĩra na athathaiya arĩa angĩ a Jehova-rĩ, nĩ twĩkĩraga hinya wendo na ũrata witũ thĩinĩ wa gĩkundi. Nĩ ũndũ wa bata tũcaragie ngumo iria njega thĩinĩ wa andũ arĩa angĩ, o ta ũrĩa Jehova acaragia ngumo njega harĩ ithuĩ. Ndũkerĩgĩrĩre etĩkia arĩa angĩ makorũo marĩ akinyanĩru. Ririkana atĩ othe nĩmatiganĩte harĩ gũkũra kwao kĩroho, na ithuothe gũtirĩ mũndũ ũtahĩtagia. (Akolosai 3:
KINYĨRA ‘MUOYO ŨRĨA WA MA’
20, 21. “Muoyo ũrĩa [wa] ma” nĩ ũrĩkũ, na guo nĩ kĩĩrĩgĩrĩro kĩa magegania nĩkĩ?
20 Jehova aheaga ndungata ciake njĩhokeku kĩheo kĩa muoyo, no nĩ muoyo ũhaana atĩa? Wee ũrĩ muoyo kũna ũmũthĩ? Andũ aingĩ mangiuga atĩ kĩu nĩ kĩũria gĩĩcoketie. Githĩ tũtirahuuhia, tũkarĩa, na tũkanyua? Hatarĩ nganja twĩ muoyo. Na rĩrĩa tũkenete o na no tuuge ũũ: “Maya na ma nĩmo maica!” No rĩrĩ, Bibilia yonanagia atĩ na njĩra ya bata mũno, gũtirĩ mũndũ na ma ũratũũra.
21 Kiugo kĩa Ngai gĩtwĩraga twĩnyitĩre “muoyo ũrĩa [wa] ma.” (1 Timotheo 6:
22. Ũngĩĩnyitĩra “muoyo ũrĩa [wa] ma” na njĩra ĩrĩkũ?
22 Tũngĩĩnyitĩra “muoyo ũrĩa [wa] ma” na njĩra ĩrĩkũ? Akĩaria ũhoro ũcio-rĩ, Paulo eerire Akristiano “mekage wega” na “matonge na ũtonga o ũrĩa wa gwĩkaga maũndũ mega.” (1 Timotheo 6:
23. Nĩ ũndũ wa bata gũikara wendo-inĩ wa Ngai nĩkĩ?
23 O mũndũ agĩrĩire kwĩyũria ũũ: ‘Nĩndĩrathathaiya Ngai kũringana na njĩra ĩrĩa onanĩtie thĩinĩ wa Bibilia?’ Tũngĩĩtuĩria o mũthenya tuone atĩ nĩ tũreeka ũguo-rĩ, tũrĩ njĩra-inĩ ĩrĩa yagĩrĩire. No tũgĩe na ũũma atĩ Jehova nĩwe mwĩgitio witũ. Nĩ ekũgitĩra andũ ake ehokeku matukũ-inĩ mothe ma mũthia ma mũtabarĩre ũyũ mũũru wa maũndũ. Jehova ningĩ nĩegũtũkũũra na atũingĩrie thĩinĩ wa mũtabarĩre mwerũ wa magegania ũrĩa rĩu ũkuhĩrĩirie. Kaĩ nĩ tũgagĩkena kuona ihinda rĩu ĩ! Na nĩtũgaakena mũno tondũ nĩtwathuurire gwĩka ũrĩa kwagĩrĩire matukũ-inĩ maya ma kũrigĩrĩria! Ũngĩthuura gwĩka ũguo ũmũthĩ-rĩ, nĩ ũgaakenera “muoyo ũrĩa [wa] ma,” ta ũrĩa Jehova Ngai aatanyĩte tũkorũo naguo, mĩndĩ na mĩndĩ!


text:
Mĩcemanio iitũ ya kĩũngano
Menya ũhoro wa mĩcemanio iitũ. Menya mũcemanio ũrĩa ũrĩ hakuhĩ na harĩa ũrĩ.
Twĩkaga Mĩcemanio Itũ Atĩa?
Aira a Jehova macemanagia hamwe nĩ ũndũ wa gũthathaiya maita merĩ harĩ kiumia. (Ahibirania 10:24, 25) Andũ othe nĩ metĩkĩrĩtio gũthiĩ mĩcemanio ĩyo, kũrĩa tũthomaga Bibilia na tũkeruta ũrĩa tũngĩhũthĩra ũrutani wayo mũtũũrĩre-inĩ.
Icunjĩ nyingĩ cia tabarĩra ya mĩcemanio itũ ikoragwo irĩ ndeereti hamwe na athikĩrĩria, o ta ndeereti thĩinĩ wa kĩrathi. Mĩcemanio yarũkagwo na ĩgatirihwo na rwĩmbo na mahoya.
To mũhaka ũkorũo ũrĩ ũmwe wa Aira a Jehova nĩguo ũthiĩ mĩcemanio itũ. Tũnyitaga andũ othe ũgeni. Kũingĩra gũtirĩhagio. Gũtirĩ mbeca andũ metagio.
Kĩririkano gĩa Gĩkuũ kĩa Jesu
Rita rĩmwe o mwaka icigo-inĩ nyingĩ thĩinĩ wa thĩ yothe, nĩ tũririkanaga gĩkuũ kĩa Jesu.
Twĩkaga ũguo tũkĩrũmĩrĩra watho ũyũ Jesu aaheire arũmĩrĩri ake: “Ĩkagai ũũ nĩ getha mũndirikanage.” (Luka 22:19) Kĩririkano kĩrĩa kĩrũmĩrĩire gĩgeekwo Njumaine, Machi 26, 2013. Nĩ tũrakũnyita ũgeni mũcemanio-inĩ ũcio wa mwanya. O ta ũrĩa kũrĩ harĩ mĩcemanio ĩrĩa ĩngĩ itũ yothe, andũ othe nĩ metĩkĩrĩtio kũingĩra. Kũingĩra nĩ tũhũ na gũtirĩ mbeca ciĩtagio.


text:
GĨCUNJĨ GĨA KERĨ
Bibilia—Ibuku Riumĩte Kwĩ Ngai
Bibilia nĩ ngũrani na mabuku mangĩ na njĩra irĩkũ?
Bibilia ĩngĩgũteithia atĩa kũhiũrania na mathĩna maku wee mwene?
Ũngĩhoka morathi marĩa maandĩkĩtwo Bibilia-inĩ nĩkĩ?
1, 2. Bibilia nĩ kĩheo gĩa gũcanjamũra kuuma kwĩ Ngai na njĩra irĩkũ?
HIHI no ũririkane hĩndĩ ĩmwe waheirũo kĩheo kĩega nĩ mũrata wendete? No kũhoteke ũndũ ũcio warĩ wa gĩkeno kĩnene na wa gũcanjamũra ngoro. Ningĩ-rĩ, kĩheo nĩgĩtwĩraga ũhoro wĩgiĩ mũheani, atĩ we nĩonaga ũrata wanyu wĩ wa bata. Hatarĩ nganja nĩwacokeirie mũrataguo ngatho, nĩ ũndũ wa kĩheo kĩu gĩake kĩega.
2 Bibilia nĩ kĩheo kuuma kwĩ Ngai, na nĩkĩagĩrĩire gũtũma tũmũcokerie ngatho. Ibuku rĩu rĩa mwanya rĩtũheaga ũhoro tũtangĩhota kũwona na njĩra ĩngĩ o na ĩrĩkũ. Kwa ngerekano-rĩ, ĩtũĩraga ũhoro wa ũũmbi wa igũrũ rĩ njata nyingĩ, na wa thĩ, na wa mũthuri na mũtumia wa mbere. Bibilia nĩ ĩrĩ na ũrutani wa gũtũteithia kũhiũrania na mathĩna na mĩtangĩko ya ũtũũro. Nĩ ĩtaaragĩria ũrĩa Ngai arĩhingia itanya rĩake, na arehe mũikarĩre mwega gũkũ thĩ. Bibilia nĩ kĩheo kĩa bata ma!
3. Kĩheo kĩa Bibilia gĩtuonagia atĩa igũrũ rĩgiĩ Jehova, na nĩkĩ gĩtũmaga ũndũ ũcio ũtũcanjamũre?
3 Bibilia o na ningĩ nĩ kĩheo gĩa gũcanjamũra ngoro, tondũ nĩĩtwĩraga ũhoro wĩgiĩ Mũmĩheani, Jehova Ngai. Gũkorũo nĩ atũheete ibuku ta rĩu nĩ ũira wa kuonania atĩ nĩendaga tũmũmenye wega. Nĩ ma Bibilia no ĩgũteithie ũkuhĩrĩrie Jehova.
4. Nĩ ũndũ ũrĩkũ wa gũkũgegia wĩgiĩ ũgai wa Bibilia?
4 Ũmũthĩ ũyũ andũ aingĩ nĩ marĩ Bibilia. Bibilia, ĩrĩ yothe kana icunjĩ ciayo, ĩcabĩtwo na thiomi makĩria ma 2,300, kwoguo no ĩthomwo nĩ andũ makĩria ma 90 harĩ 100 thĩ yothe. Makĩria ma Bibilia milioni ĩmwe nĩ igayagwo o kiumia! Bibilia bilioni nyingĩ, ĩrĩ yothe kana icunjĩ ciayo, nĩ icabĩtwo. Nĩ ma gũtirĩ ibuku rĩngĩ rĩtariĩ ta Bibilia.
5. Ũhoro ũrĩa wĩ Bibilia-inĩ “wekĩrirũo nĩ Ngai ngoro-inĩ ya mũwandĩki” na njĩra ĩrĩkũ?
5 Ningĩ ũhoro o wothe wandĩkĩtwo Bibilia-inĩ “wekĩrirũo nĩ Ngai ngoro-inĩ ya mũwandĩki.” (2 Timotheo 3:
NĨ ĨRĨ ŨIGUANO NA NDĨRĨ MAHĨTIA
6, 7. Ũiguano ũrĩa ũrĩ thĩinĩ wa Bibilia nĩ wa mwanya nĩkĩ?
6 Bibilia yaandĩkirwo kwa ihinda rĩa makĩria ma mĩaka 1,600. Aandĩki a yo maatũũraga mahinda mwanya-mwanya na maarĩ na mĩtũũrĩre ĩtiganĩte. Amwe maarĩ arĩmi, ategi a thamaki, na arĩithi. Angĩ maarĩ anabii, acirithania, na athamaki. Mwandĩki wa Injiri, Luka, aarĩ ndagĩtarĩ. O na gũtuĩka aandĩki a yo maarĩ na mĩtũũrĩre ĩtiganĩte-rĩ, Bibilia nĩ ĩrĩ na uiguano kuuma kĩambĩrĩria nginya mũthia. *
7 Ibuku rĩa mbere rĩa Bibilia rĩtwĩraga ũrĩa mathĩna ma andũ maambĩrĩirie. Ibuku rĩa mũthia rĩonanagia atĩ thĩ yothe nĩ ĩgaatuĩka paradiso, kana mũgũnda wĩ gĩkeno. Bibilia yothe yaragĩrĩria maũndũ meekĩkire ihinda-inĩ rĩa mĩaka ngiri nyingĩ na ĩkonania ũrĩa itanya rĩa Ngai rĩkaahinga. Ũiguano wa Bibilia nĩ wa kũgegania, na ũguo nĩguo tũngĩrĩgĩrĩra ibuku riumĩte kwĩ Ngai rĩkorũo.
8. Heana ngerekano cia kuonania atĩ Bibilia ndĩhĩtagia rĩrĩa ĩkwaria maũndũ ma sayanisi.
8 Bibilia ndĩhĩtagia rĩrĩa ĩkwaria maũndũ ma sayanisi. Yarĩrĩirie nginya maũndũ matoĩkaine wega bata wamo hĩndĩ ĩrĩa yaandĩkirũo. Kwa ngerekano-rĩ, ibuku rĩa Maũndũ ma Alawii rĩna mawatho maaheetwo Aisiraeli a tene megiĩ ũtheru na kũiga mũndũ mũrũaru mwamũ nĩgetha ndakagwatanie mũrimũ. Mabũrũri marĩa maamarigicĩirie matioĩ maũndũ ta macio. Hĩndĩ ĩrĩa kwarĩ na mawoni me na mahĩtia megiĩ ũrĩa thĩ ĩhaana-rĩ, Bibilia yoigĩte thĩ nĩ gĩthiũrũrĩ. (Isaia 40:22) Bibilia nĩ yoigĩte ĩtekũhĩtia atĩ thĩ ‘ndĩrĩ kĩndũ ĩcunjurĩtio nakĩo.’ (Ayubu 26:7) Nĩ ma Bibilia ti ibuku rĩa maũndũ ma sayanisi. No rĩrĩa ĩkwaria maũndũ ma sayanisi-rĩ, ndĩhĩtagia. Githĩ ũguo tiguo tũngĩrĩgĩrĩra ibuku riumĩte kwĩ Ngai rĩkorũo?
9. (a) Bibilia yonanĩtie na njĩra irĩkũ atĩ yo ndĩrĩ mahĩtia na nĩ ya kwĩhokeka maũndũ-inĩ ma tene? (b) Wĩhokeku wa aandĩki a Bibilia wonanagia atĩa igũrũ rĩgiĩ Bibilia?
9 Bibilia o na ningĩ ndĩhĩtagia na nĩ ya kwĩhokwo maũndũ-inĩ ma tene. Ĩheanaga ũhoro gĩtaũ. To marĩĩtwa tu ma andũ ĩgwetaga, no nĩĩtaaragĩria nginya ndĩra ciao. * Ngũrani na aandĩki angĩ a maũndũ ma tene, arĩa mahithagĩrĩra kũhootwo kwa andũ ao-rĩ, aandĩki a Bibilia maarĩ ehokeku, nginya nĩmaandĩkaga mahĩtia mao ene na ma rũrĩrĩ rwao. Ngerekano ĩmwe ĩrĩ thĩinĩ wa ibuku rĩa Ndari, harĩa Musa aandĩkire ũhoro wa ihĩtia rĩake iritũ, rĩrĩa rĩatũmire arũithio na njĩra nene. (Ndari 20:
IBUKU RĨA ŨŨGĨ WĨ NA KĨGUNI
10. Ti ũndũ wa kũgegania nĩkĩ atĩ Bibilia nĩ ibuku rĩ na ũguni?
10 Tondũ ũhoro ũrĩa wĩ Bibilia-inĩ wekĩrirũo nĩ Ngai ngoro-inĩ ya mũwandĩki-rĩ, “wĩ na kĩguni ũhoro-inĩ wa kũrutana, na wa kũmenyithia andũ ũũru wao, na wa kũmakaania.” (2 Timotheo 3:
11, 12. (a) Jesu aarĩrĩirie maũndũ marĩkũ Mahunjio-inĩ make ma Kĩrĩma-inĩ? (b) Nĩ maũndũ marĩkũ mangĩ ma bata marĩrĩirio thĩinĩ wa Bibilia, na nĩkĩ motaaro mayo nĩ ma kĩguni hĩndĩ ciothe?
11 Ta wĩcirie ũhoro wa mĩario ya Jesu ĩrĩa ĩtagwo Mahunjio ma Kĩrĩma-inĩ, ĩrĩa yandĩkĩtwo thĩinĩ wa Mathayo gĩcunjĩ gĩa 5 nginya kĩa 7. Thĩinĩ wa ũrutani ũcio mwega mũno, Jesu nĩ aarĩrĩirie maũndũ maingĩ ta; ũrĩa mũndũ angĩona gĩkeno kĩa ma, ũrĩa tũngĩniina ngucanio, ũrĩa twagĩrĩirũo nĩ kũhoya, na woni ũrĩa twagĩrĩirũo nĩgũkorũo naguo wa indo cia gũkũ thĩ. Ciugo cia Jesu irĩ na ũhoti na ũguni ũmũthĩ o ta ũrĩa ciarĩ rĩrĩa aaciaririe.
12 Ũrutani ũngĩ wa Bibilia ũkoniĩ mũikarĩre wa famĩlĩ, mũrutĩre wa wĩra, na ũrĩa twagĩrĩirũo gũikarania na andũ arĩa angĩ. Ũrutani wa Bibilia ũhũthĩkaga harĩ andũ othe na ũtaaro wayo wĩ ũguni hingo ciothe. Ũũgĩ ũrĩa wĩ thĩinĩ wa Bibilia ũtaarĩirio na njĩra nguhĩ nĩ ciugo ici cia Ngai kũgerera mũnabii Isaia: “Niĩ nĩ niĩ Jehova Ngai waku ũrĩa ũkũrutaga maũndũ ma gũkũguna.”
IBUKU RĨA ŨRATHI
13. Nĩ ũhoro ũrĩkũ Jehova aaheire mũnabii Isaia aandĩke wĩgiĩ Babuloni?
13 Bibilia ĩrĩ na ũrathi mũingĩ mũno, na ũrĩa mũingĩ nĩ ũrĩkĩtie kũhinga. Ta wĩcirie ngerekano ĩmwe. Kũgerera mũnabii wa tene Isaia, Jehova nĩ aarathĩte atĩ itũũra rĩa Babuloni nĩ rĩngĩanangirwo. (Isaia 13:19; 14:
14, 15. Ũrathi wa Isaia ũkoniĩ Babuloni wahingire atĩa?
14 Mĩaka 200 thutha ũcio-rĩ, kũrĩ ũtukũ wa Okutomba 5, mwaka-inĩ wa 539 M.M.M., mbũtũ ya ita ĩkĩamba hema hakuhĩ na Babuloni. * Yatongoretio nũũ? Nĩ mũthamaki Mũperisia wetagwo Kurusu. Ihinda rĩarĩ ikinyu rĩa kũhinga kwa ũrathi wa kũgegania. No rĩrĩ, mbũtũ ĩyo ya ita ya Kurusu nĩĩngĩatharĩkĩire Babuloni hatarĩ na mbaara, o ta ũrĩa kwarathĩtwo?
15 Ababuloni maarĩ na iruga ũtukũ ũcio na nĩmeiguaga marĩ agitĩre mũno nĩ thingo nene cia itũũra rĩao. Kahinda-inĩ kau Kurusu akiunithia na waara maaĩ ma rũũĩ rũrĩa rwagereire itũũra rĩu makĩrora mwena ũngĩ. Thutha wa kahinda kanini maaĩ makĩhũa ũndũ thigari ciake ciaringĩire rũũĩ gatagatĩ na igĩkinya thingo-inĩ cia itũũra rĩu. No mbũtũ ĩyo ya Kurusu ĩngĩahĩtũkire atĩa thingo icio cia Babuloni? Nĩũndũ wa gĩtũmi kĩna, ũtukũ ũcio ihingo cia itũũra rĩu ciatigĩtwo itarĩ hinge!
16. (a) Isaia aarathire atĩa ũhoro wĩgiĩ ũrĩa Babuloni ĩngĩarĩkĩrĩirie? (b) Ũrathi ũcio wa Isaia wĩgiĩ Babuloni wahingire atĩa?
16 Kwarathĩtwo ũũ igũrũ rĩgiĩ Babuloni: “Itũũra rĩu rĩtigacoka gũtũũrũo o na rĩ, kana rĩikarũo nĩ andũ nginya njiarũa na njiarũa, o na kana Aarabu maambe hema ciao kuo, kana arĩithi maraarie ndũru ciao cia ũhiũ kuo.” (Isaia 13:20) Ũrathi ũcio woigĩte nginya maũndũ marĩa mangĩekĩkire o na thutha wa Babuloni kwanangwo. Woonanĩtie atĩ Babuloni ndĩgatũũrũo mĩndĩ na mĩndĩ. No wone ũira wa ũrĩa ciugo icio ciahingirio. Maganjo ma Babuloni marĩa marĩ hakuhĩ kilomita 80 gũthini wa Baghdad, Iraq, nĩ ũira wa atĩ ũrĩa Jehova oigire kũgerera Isaia atĩ “ngarĩhaata na kĩhaato gĩa kũninana,” nĩ wahingire.
17. Kũhinga kwa ũrathi wa Bibilia gwĩkĩraga wĩtĩkio hinya na njĩra ĩrĩkũ?
17 Gũthuthuria ũrĩa Bibilia arĩ ibuku rĩa ũrathi wa kwĩhokeka nĩ gwĩkĩraga wĩtĩkio hinya, githĩ tiguo? Ningĩ angĩkorũo Jehova Ngai nĩ aahingirie ciĩranĩro ciake cia mahinda mathiru-rĩ, no tũgĩe na mwĩhoko atĩ no arĩhingia kĩĩranĩro gĩake gĩa kũrehe paradiso gũkũ thĩ. (Ndari 23:19) Nĩ ma, ‘nĩtwĩrĩgagĩrĩra muoyo ũrĩa ũtagathira, o muoyo ũcio weranĩirũo mbere ya mĩndĩ na mĩndĩ nĩ Ngai, o we ũtangĩhota kũhenania.’
“ŨHORO WA NGAI WĨ MUOYO”
18. Nĩ uuge ũrĩkũ wa hinya Mũtũmwo Mũkristiano Paulo oigire ũkoniĩ “Ũhoro wa Ngai”?
18 Kuumana na maũndũ marĩa twathuthuria thĩinĩ wa gĩcunjĩ gĩkĩ-rĩ, nĩ tuona wega atĩ Bibilia na ma nĩ ibuku rĩa mwanya. No bata wayo to gũkorũo tu ĩĩna ũiguano, kana kwaga mahĩtia gĩsayanisi na maũndũ-inĩ ma tene, kana gũkorũo na ũũgĩ wĩna ũguni, na ũrathi wa kwĩhokeka. Mũtũmwo Mũkristiano Paulo aandĩkire ũũ: “Ũhoro wa Ngai wĩ muoyo, na wĩ na ũhoti, na wĩ ũũgĩ gũkĩra rũhiũ o ruothe rũnoretwo mĩena yerĩ, ũgatheca ũgakĩgayũkania muoyo na roho, o na ũgaatia mĩthimo na ũkagayũkania mahĩndĩ na maguta, ningĩ nĩũhiũhaga gũkũũrana meciria ma ngoro o na ũrĩa ĩcirĩire gwĩka.”
19, 20. (a) Bibilia ĩngĩgũteithia atĩa gwĩthuthuria? (b) Ũngĩonania ngatho ciaku na njĩra ĩrĩkũ nĩ ũndũ wa kĩheo kĩa mwanya kuuma kwĩ Ngai, Bibilia?
19 Gũthoma “ũhoro,” kana ndũmĩrĩri ya Ngai thĩinĩ wa Bibilia, no kũgarũre ũtũũro witũ. No gũtũteithie twĩthuthurie ithuĩ ene wega makĩria. No tuuge atĩ nĩ twendete Ngai, no ũrĩa twamũkagĩra ũrutani wa Kiugo gĩake Bibilia, nĩguo wonanagia meciria maitũ ma ngoro thĩinĩ, na ũrĩa kũna ĩthugundaga gwĩka.
20 Bibilia na ma nĩ ibuku kuuma kwĩ Ngai. Nĩ ibuku rĩagĩrĩire gũthomwo, kwĩrutwo, o na kwendwo. Onania ngatho ciaku nĩ ũndũ wa kĩheo kĩu kuuma kwĩ Ngai na njĩra ya gũthiĩ na mbere gũthoma na kũrikĩra ũhoro-inĩ ũrĩa wĩ thĩinĩ wayo. Weka ũguo nĩũkũgĩa na ũmenyo makĩria wa itanya rĩa Ngai harĩ andũ. Gĩcunjĩ gĩkĩ kĩrũmĩrĩire nĩgĩkwarĩrĩria itanya rĩu nĩ rĩrĩkũ na ũrĩa rĩkaahinga.
^ kib. 6 O na gũtuĩka andũ amwe nĩ moigaga atĩ icunjĩ imwe cia Bibilia nĩ ireganaga na ingĩ-rĩ, gũtirĩ mũndũ ũrĩ wonania ũũma wa ũndũ ũcio. Thoma Gĩcunjĩ kĩa 7 kĩa ibuku rĩĩtagwo Bibilia
^ kib. 9 Kwa ngerekano, rora ũrĩa rũciaro rwa Jesu rũtaarĩirio thĩinĩ wa Luka 3:
^ kib. 14 Ndemwa M.M.M. ciugĩte, Mbere ya Mahinda Maitũ.
^ kib. 16 Ũngĩenda kũmenya ũhoro makĩria wa ũrathi wa Bibilia, no ũthome kabuku getagwo Kitabu kwa Ajili ya Watu Wote, karatathi ka 27-29, karĩa gacabĩtwo nĩ Aira a Jehova.
^ kib. 17 Kwanangwo kwa Babuloni no ngerekano ĩmwe tu ya morathi ma Bibilia marĩa marĩkĩtie kũhinga. Ngerekano ingĩ nĩ hamwe na kwanangwo gwa Turo na Nineve. (Ezekieli 26:


text:
GĨCUNJĨ GĨA IKŨMI NA ĨMWE
Ngai Etĩkĩrĩtie Mĩnyamaro Nĩkĩ?
Ngai nĩwe ũrehaga mĩnyamaro gũkũ thĩ?
Nĩ thitango ĩrĩkũ yoimĩririo thĩinĩ wa mũgũnda wa Edeni?
Ngai akeeheria atĩa moimĩrĩro ma mĩnyamaro ya andũ?
1, 2. Nĩ mĩnyamaro ĩrĩkũ andũ makoragũo nayo ũmũthĩ, na ĩtũmaga aingĩ meyũrie ciũria irĩkũ?
THUTHA wa mbaara njũru mũno bũrũri-inĩ ũmwe ũtũire na haaro-rĩ, atumia na ciana nyingĩ iria cioragĩtwo maathikirũo mbĩrĩra ĩmwe marĩ othe, na yathiũrũrũkĩirio na mĩtharaba. Mĩtharaba ĩyo yothe yaandĩkĩtwo kĩũria gĩkĩ: “Nĩkĩ?” Rĩngĩ na rĩngĩ kĩu nĩkĩo kĩũria kĩrĩa kĩ ruo mũno makĩria. Andũ makĩũragia marĩ na kĩeha rĩrĩa mbaara, ũgwati, mũrimũ, na wĩki-naĩ cioraga endwa ao matarĩ na mahĩtia, kwananga mĩciĩ yao, kana ikamanyamaria mũno na njĩra ingĩ. Nĩmendaga kũmenya kĩrĩa gĩtũmaga maũndũ ta macio mamakore.
2 Ngai etĩkĩrĩtie mĩnyamaro nĩkĩ? Thĩ ĩiyũirũo nĩ rũmena na wagi wa kĩhooto nĩkĩ, akorũo Jehova Ngai nĩ mwene hinya wothe, mwendani, mũũgĩ, na nĩ wa kĩhooto? Hihi wee mwene nĩ ũrĩ wethugunda igũrũ rĩgiĩ maũndũ macio?
3, 4. (a) Nĩ kĩĩ kĩonanagia atĩ ti ũũru kũũria kĩrĩa gĩtũmaga Ngai etĩkĩrie mĩnyamaro? (b) Jehova aiguaga atĩa igũrũ rĩgiĩ waganu na mĩnyamaro?
3 Hihi nĩ ũũru kũũria kĩrĩa gĩtũmaga Ngai etĩkĩrie mĩnyamaro? Andũ amwe metigagĩra atĩ kũũria kĩũria ta kĩu kuonanagia atĩ matirĩ na wĩtĩkio mũiganu kana ta arĩ kwagĩra Ngai gĩtĩo. No ũngĩthoma Bibilia-rĩ, nĩũkuona atĩ andũ ehokeku na meetigĩrĩte Ngai, maarĩ na ciũria ta icio. Kwa-ngerekano-rĩ, mũnabii Habakuku oririe Jehova ũũ: “Ũtũmaga ndĩonere gũgĩĩkwo ũũru, na ũkandekereria nyonage maũndũ ma ũremi nĩ ũndũ kĩ? Nĩ ũndũ-rĩ, ũhoro wa gũtahwo na wa ũhinya nocio itũire mbere yakwa, na kũgurumũkanĩrũo na ngiano, o na ngarari.”
4 Hihi Jehova nĩ aarakarĩire mũnabii ũcio mwĩhokeku Habakuku nĩ ũndũ wa kũũria ciũria ta icio? Aca. Ithenya rĩa ũguo-rĩ, Ngai nĩ aatũmire ciugo icio cia Habakuku ciandĩkwo thĩinĩ wa Bibilia. Ngai ningĩ nĩ aamũteithirie ataũkĩrũo nĩ maũndũ makĩria na ongerere wĩtĩkio. Jehova nĩ arenda gũgũteithia na njĩra ta ĩo o nawe. Ririkana Bibilia ĩrutanaga atĩ “nĩwe ũrũmbũyanagia na maũndũ manyu.” (1 Petero 5:7) Ngai nĩ athũire waganu na mĩnyamaro ĩrĩa ĩrehagwo nĩguo, gũkĩra mũndũ o na ũrĩkũ. (Isaia 55:
MĨNYAMARO ĨINGĨHĨTE ŨGUO NĨKĨ?
5. Nĩ itũmi irĩkũ iheanagwo kaingĩ gũtaarĩria kĩrĩa gĩtũmaga andũ manyamarĩke, no Bibilia ĩrutanaga atĩa?
5 Andũ a ndini mwanya mwanya nĩmoragia atongoria na aarimũ ao a ndini kĩrĩa gĩtũmaga gũkorũo na mĩnyamaro mĩingĩ ũguo. Kaingĩ macokagĩrio atĩ mĩnyamaro nĩ wendi wa Ngai na atĩ nĩ aatuire kuuma o tene maũndũ marĩa mangĩgekĩka, nginya maũndũ mooru. Aingĩ meragwo atĩ njĩra cia Ngai itingĩmenyeka kana atĩ nĩwe ũtũmaga andũ makue, nginya ciana, nĩ getha magaikare hamwe nake matu-inĩ. No o ta ũrĩa wĩrutĩte-rĩ, Jehova Ngai tiwe ũrehaga maũndũ mooru. Bibilia yugaga ũũ: “Nĩ ma, Mũrungu ndarĩ hingo angĩka waganu, we Mwene-Hinya ndangĩhong’ora cira.”
6. Andũ aingĩ mekaga mahĩtia ma kũigĩrĩra Ngai atĩ nĩwe ũrehaga mĩnyamaro gũkũ thĩ nĩkĩ?
6 Nĩ ũĩ kĩrĩa gĩtũmaga andũ meke mahĩtia ma kũigĩrĩra Ngai atĩ nĩwe ũrehaga mĩnyamaro yothe gũkũ thĩ? Kaingĩ maigagĩrĩra Ngai Mwene-Hinya-Wothe tondũ meciragia atĩ nĩwe kũna wathanaga gũkũ thĩ. Matiũĩ ũrutani mũhũthũ wa bata na wa ma wa Bibilia. Nĩwerutire ma ĩyo thĩinĩ wa Gĩcunjĩ gĩa 3 kĩa ibuku rĩrĩ. Ũrĩa wathanaga gũkũ thĩ kũna nĩ Shaitani ũrĩa Mũcukani.
7, 8. (a) Maũndũ marĩa marĩ thĩ monanagia atĩa mũmĩathi ũrĩa ahaana? (b) Kwaga gũkinyanĩra hamwe na “ihinda na ũndũ ũterĩgĩrĩirũo” kũrehaga atĩa mĩnyamaro?
7 Bibilia yugaga wega ũũ: “Kĩrĩndĩ gĩa thĩ gĩothe nĩgĩtũire kĩnyitĩtwo nĩ ũcio mũũru.” (1 Johana 5:
8 Gĩtũmi gĩa kerĩ nĩ tondũ, o ta ũrĩa twathomire thĩinĩ wa Gĩcunjĩ gĩa 3, andũ ti akinyanĩru na mena mehia kuuma o hingo ya ũremi ũrĩa wa Edeni. Andũ ehia nĩmarũagĩra ũnene, na ũndũ ũcio ũkarehe mbaara, ũhinyanĩrĩria, na mĩnyamaro. (Kohelethu 4:1; 8:9) Gĩtũmi gĩa gatatũ kĩa mĩnyamaro nĩ “ihinda na ũndũ ũterĩgĩrĩirũo.” (Kohelethu 9:
9. Tũngĩkorũo na ma nĩkĩ atĩ Jehova e na gĩtũmi kĩega gĩa gwĩtĩkĩria mĩnyamaro ĩthiĩ na mbere?
9 Nĩ ũndũ wa kũhoreria ngoro kũmenya atĩ Ngai tiwe ũtũmaga andũ manyamarĩke. Tiwe ũrehaga mbaara, wĩki-naĩ, ũhinyanĩrĩria, o na kana maũndũ ta ithingithia na mĩiyũro, marĩa marehagĩra andũ mĩnyamaro. No, no twendaga kũmenya, Nĩkĩ gĩtũmaga Jehova etĩkĩrie mĩnyamaro ĩyo yothe? Angĩkorũo nĩwe Mwene-Hinya-Wothe-rĩ, e na ũhoti wa kũgirĩrĩria maũndũ macio. Kwoguo-rĩ, nĩkĩ kĩgirĩtie eke ũguo? Ngai mwendani ũrĩa twĩrutĩte ũhoro wake no mũhaka akorũo na gĩtũmi kĩega.
KUUMĨRIO GWA THITANGO
10. Shaitani nĩ ũndũ ũrĩkũ eekĩrĩire nganja, na eekire ũguo atĩa?
10 Nĩguo tũmenye kĩrĩa gĩatũmire Ngai etĩkĩrie mĩnyamaro-rĩ, tũrabatara kũririkana hĩndĩ ĩrĩa mĩnyamaro yaambĩrĩirie. Rĩrĩa Shaitani aatongoririe Adamu na Hawa makararie Jehova-rĩ, kĩũria kĩa bata nĩkĩaumĩririo. Shaitani ndeekĩrĩire nganja hinya wa Jehova. O na Shaitani nĩ oĩ atĩ hinya wa Jehova ndũrĩ mĩhaka. Ithenya rĩa ũguo-rĩ, Shaitani eekĩrĩire nganja kĩhoto gĩa gwathana kĩa Jehova. Rĩrĩa eetire Ngai mũheenania ũrĩa ũimaga andũ ake maũndũ mega-rĩ, Shaitani oigaga atĩ Jehova nĩ mwathani mũũru. (Kĩambĩrĩria 3:
11. Jehova aagire o kũnina tu aremi acio thĩinĩ wa Edeni nĩkĩ?
11 Adamu na Hawa nĩ maaremeire Jehova. Nĩ ta moigire ũũ: ‘Tũtirabatara gwathwo nĩ Jehova. No tũhote kwĩamũrĩra wega na ũũru.’ Jehova angĩekire atĩa? Angĩarutire andũ na araika atĩa atĩ aremi acio nĩ maahĩtĩtie, na atĩ njĩra yake na ma nĩyo njega biũ? Mũndũ no oige atĩ Ngai angĩaninire tu aremi acio na ombe andũ angĩ. No Jehova nĩ oigĩte atĩ itanya rĩake nĩ thĩ ĩiyũrũo nĩ njiaro cia Adamu na Hawa, na eendaga matũũre tene na tene thĩinĩ wa paradiso gũkũ thĩ. (Kĩambĩrĩria 1:
12, 13. Heana ngerekano ya kuonania kĩrĩa gĩtũmĩte Jehova etĩkĩrie Shaitani akorũo agĩathana gũkũ thĩ, na kĩrĩa gĩtũmĩte Ngai etĩkĩrie andũ meyathe.
12 Reke twĩcirie ngerekano ĩmwe. Ta wĩcirie mũrutani agĩtaarĩria arutwo ake njĩra ya gwĩka ithabu iritũ. Mũrutwo ũmwe mũũgĩ no nĩ mũremi akoiga atĩ njĩra ĩrĩa mũrutani arahũthĩra ti njega. Mũremi ũcio akĩenda kuonania atĩ mũrutani ndangĩhota gwĩka ithabu rĩu-rĩ, akoiga atĩ we nĩ oĩ njĩra njega makĩria ya kũrĩĩka. Arutwo amwe mageciria atĩ ũguo aroiga nĩ ma, kwoguo o nao makamũnyita mbaru na magatuĩka aremi. Mũrutani ũcio agĩrĩirũo nĩ gwĩka atĩa? Angĩikia aremi acio nja-rĩ, arutwo acio angĩ mangĩciria atĩa? Githĩ to meetĩkie atĩ mũrutwo ũcio mũremi na arĩa maramũnyita mbaru nĩmararia ma? Arutwo acio angĩ othe a kĩrathi kĩu maahota kwagĩra mũrutani ũcio gĩtĩo, magĩĩciria atĩ nĩ aretigĩra kuonwo ndoĩ. No ta wĩcirie korũo mũrutani etĩkĩria mũremi ũcio onie kĩrathi kĩu ũrĩa we angĩĩka ithabu rĩu.
13 Jehova ekĩte o ta mũrutani ũcio. Ririkana atĩ ũndũ ũcio ndwakoniĩ o aremi acio oiki tu maarĩ Edeni. Kwarĩ na araika milioni nyingĩ meeroragĩra. (Ayubu 38:7; Kũguũrĩrio 5:11) Ũrĩa Jehova ekire na aremi acio nĩ ũngĩahutirie araika acio othe na macũngĩrĩro-inĩ ũhutie andũ othe. Kwoguo-rĩ, Jehova ekĩte atĩa? Etĩkĩrĩtie Shaitani onanie ũrĩa we angĩatha andũ. Ngai ningĩ nĩetĩkĩrĩtie andũ meyathe magĩtongorio nĩ Shaitani.
14. Nĩ ũguni ũrĩkũ ũrĩoneka nĩ ũndũ wa itua rĩa Jehova rĩa gwĩtĩkĩria andũ meyathe?
14 Mũrutani ũcio wĩ ngerekano-inĩ nĩ oĩ atĩ mũremi ũcio na arutwo arĩa maramũnyita mbaru nĩmahĩtĩtie. No ningĩ nĩ oĩ atĩ kũmahe mweke wa kuonania njĩra yao nĩ gũkũguna kĩrathi gĩothe. Aremi acio maremwo-rĩ, arutwo othe ehokeku nĩmekuona atĩ no mũrutani tu wĩ na ũhoti wa gũtongoria kĩrathi. Nĩ megũtaũkĩrũo kĩrĩa kĩngĩtũma mũrutani thutha ũcio aingate aremi o othe kuuma kĩrathi. No taguo Jehova nĩoĩ atĩ andũ na araika othe ehokeku nĩmekũgunĩka nĩ kuona atĩ Shaitani na arĩa maaremire nake nĩmaremetwo, na atĩ andũ matingĩhota kwĩyatha. O ta Jeremia ũrĩa wa tene-rĩ, nĩ mekwĩruta ma ĩno ya bata: “Atĩrĩrĩ, wee Jehova, nĩnjũĩ atĩ gũtirĩ mũndũ wa gũkũ thĩ ũngĩhota gwĩthondekera mĩthiĩre yake we mwene, o na kana arũngĩrĩrie makinya make njĩra-inĩ ĩrĩa yerekereire.”
NĨKĨ KAHINDA KARAIHU ŨGUO?
15, 16. (a) Jehova etĩkĩrĩtie mĩnyamaro ĩthiĩ na mbere gwa kahinda karaihu ũguo nĩkĩ? (b) Jehova agĩte kũgirĩrĩria maũndũ mooru ta waganu nĩkĩ?
15 No nĩkĩ gĩtũmĩte Jehova etĩkĩrie mĩnyamaro ĩthiĩ na mbere kahinda karaihu ũguo? Na agaga kũgirĩrĩria maũndũ mooru matikahaanĩke nĩkĩ? Ta wĩcirie maũndũ merĩ mũrutani ũrĩa atangĩka. Wa mbere, ndangĩgiria mũrutwo ũcio mũremi onanie njĩra yake ya gwĩka ithabu rĩu. Wa kerĩ, mũrutani ndangĩmũteithĩrĩria gwĩka ithabu rĩu. Ũndũ ũmwe na ũguo-rĩ, wĩcirie maũndũ merĩ Jehova atuĩte ndegwĩka. Wa mbere, ndagirĩtie Shaitani na arĩa me mwena wake monanie atĩ ũrĩa maroiga nĩ wa ma. Kwoguo nĩ gũkoretwo na bata wa gwĩtĩkĩria kahinda kahĩtũke. Kwa ihinda rĩa mĩaka ngiri nyingĩ mĩhĩtũku-rĩ, andũ nĩ mahotete kũgeria kwĩyatha, kana gũkorũo na thirikari cia mĩthemba mĩingĩ. Andũ nĩmathiĩte na mbere harĩ gĩthomo na maũndũ-inĩ mangĩ, no waagi wa kĩhooto, thĩna, waganu, na mbaara nĩ ciongererekete mũno. Rĩu andũ nĩmonekete atĩ matingĩhota kwĩyatha.
16 Wa kerĩ, Jehova ndateithĩtie Shaitani gwatha thĩ ĩno. Kwa ngerekano-rĩ, korũo Ngai agirĩrĩria maũndũ mooru mahaanĩke-rĩ, githĩ ndangĩkorũo agĩteithĩrĩria aremi acio? Githĩ Ngai to atũme andũ mecirie atĩ hihi no mahote kwĩyatha gũtegũkorũo na moimĩrĩro mooru? Jehova angĩka ũguo-rĩ, angĩkorũo akĩnyitanĩra na maheni. No rĩrĩ, ‘gũtingĩhoteka Ngai ahenanie.’
17, 18. Jehova ageeka atĩa igũrũ rĩgiĩ ngero ĩrĩa yothe yumanĩte na wathani wa andũ na ũtongoria wa Shaitani?
17 No rĩrĩ, ĩ nayo ngero ĩrĩa yothe ĩgeretwo kahinda kau gothe gũkoretwo na ũremi? Nĩ twagĩrĩirũo kũririkana atĩ Jehova nĩ Mwene-Hinya-Wothe. Kwoguo-rĩ, no ahote na nĩarĩeheria moimĩrĩro mothe ma mĩnyamaro ya andũ. O ta ũrĩa tũrĩkĩtie kwĩruta-rĩ, kũrĩa guothe thĩ ĩthũkĩtio nĩ gũgaathondekwo na njĩra ya kũmĩgarũra ĩtuĩke Paradiso. Moimĩrĩro ma mehia makaninwo kũgerera wĩtĩkio harĩ igongona rĩa ũkũũri rĩa Jesu, namo moimĩrĩro ma gĩkuũ makaagarũrũo na njĩra ya kũriũkio kwa akuũ. Ũguo nĩguo Ngai akaahũthĩra Jesu “nĩ getha atharũrie wĩra wa mũcukani.” (1 Johana 3:8) Jehova akaahingia maũndũ macio mothe kahinda karĩa kagĩrĩire biũ. No tũkene tondũ Jehova ndoire ikinya tene, nĩ gũkorũo gũkirĩrĩria gwake nĩ gũtũheete mweke wa kwĩruta ma na kũmũtungatĩra. (2 Petero 3:9, 10) Kwa ihinda rĩrĩ-rĩ, Ngai akoretwo agĩcaria na kĩyo andũ a kũmũthathaiya na ngoro theru, na kũmateithia gũkirĩrĩria mĩnyamaro o yothe ĩrĩa mangĩkorana nayo thĩinĩ wa thĩ ĩno ĩna mathĩna.
18 Andũ amwe no meyũrie atĩrĩ, Hihi mĩnyamaro ĩno yothe nĩĩngĩarigĩrĩirio korũo Ngai oombĩte Adamu na Hawa ũndũ matangĩahotire kũmũremera? Nĩ getha tũcokie kĩũria kĩu-rĩ, nĩũkũbatara kũririkana kĩheo kĩa goro kĩrĩa Jehova akũheete.
ŨKŨHŨTHĨRA ATĨA KĨHEO KĨU NGAI AKŨHEETE?
19. Nĩ kĩheo kĩrĩkũ kĩa goro Jehova atũheete, na twagĩrĩirũo gũgĩkenera nĩkĩ?
19 O ta ũrĩa Gĩcunjĩ gĩa 5 kĩonanirie-rĩ, andũ moombirũo mena wĩyathi wa gwĩka ũrĩa mekwenda. Hihi nĩ ũĩ ũrĩa kĩheo kĩu gĩ kĩa bata? Ngai ombĩte nyamũ nyingĩ mũno, na ciothe itongoragio nĩ ũũgĩ ũrĩa ciombirũo naguo. (Thimo 30:24) Andũ nĩ maturĩte macini imwe ingĩthondekwo irute wĩra o ũrĩa tu mwene arenda. Hihi no tũkene korũo Ngai aatũmbire tũhaana ũguo? Aca, nĩ tũkenaga nĩgũkorũo na wĩyathi wa kwĩamũrĩra tũgũtuĩka andũ a mũthemba ũrĩkũ, tũgũkorũo na ũtũũro ũhaana atĩa, na nĩa megũtuĩka arata aitũ, na maũndũ mangĩ maingĩ. Nĩ twendete gũkorũo na wĩyathi, na ũguo nĩguo Ngai endaga tũkorũo.
20, 21. Nĩ atĩa tũngĩhũthĩra na njĩra ĩrĩa njega makĩria kĩheo kĩa wĩyathi wa gwĩka ũrĩa tũkwenda, na nĩ kĩĩ kĩngĩtũma twende gwĩka ũguo?
20 Jehova ndakenagio nĩ ũtungata wa kũringĩrĩrio. (2 Akorintho 9:7) Kwa ngerekano-rĩ, nĩ rĩ mũciari angĩkena mũno, nĩ rĩrĩa mwana amwĩra nĩ amwendete tondũ nĩ erũo oige ũguo-ĩ, kana nĩ rĩrĩa eyugĩra kuuma ngoro-inĩ? Kwoguo kĩũria nĩ gĩkĩ: Wee ũkũhũthĩra atĩa wĩyathi ũrĩa Jehova akũheete wa gwĩka ũrĩa ũkwenda? Shaitani, Adamu, na Hawa maahũthĩrire na njĩra njũru mũno wĩyathi wao wa gwĩka ũrĩa mekwenda. Nĩ maareganire na Jehova Ngai. Wee ũgwĩka atĩa?
21 Ũrĩ na mweke wa kũhũthĩra na njĩra njega makĩria kĩheo kĩu kĩa magegania kĩa wĩyathi wa gwĩka ũrĩa ũkwenda. No ũnyitanĩre na arĩa othe mamũrĩte gũkorũo mwena wa Jehova. Nĩ matũmaga Ngai akene tondũ nĩmakoragwo na kĩyo kuonania atĩ Shaitani nĩ mũheenania na nĩaremetwo nĩ gwathana. (Thimo 27:11) O nawe no wĩke ũguo ũngĩthuura njĩra ĩrĩa njega ya ũtũũro. Ũndũ ũcio nĩ ũgũtaarĩrio thĩinĩ wa Gĩcunjĩ gĩa 12.


text:
Hihi nĩ Mwĩtĩkĩtie Jesu?
Ĩĩ. Nĩ twĩtĩkĩtie Jesu, ũrĩa woigire ũũ: “
Nĩ niĩ njĩra, na nĩ niĩ ũhoro-ũrĩa-wa-ma, na nĩ niĩ muoyo; gũtirĩ mũndũ ũkinyaga gwĩ Ithe witũ, atokĩire harĩ niĩ.” (Johana 14:6) Twĩtĩkĩtie atĩ Jesu nĩ oimire igũrũ agĩũka gũkũ thĩ na akĩruta muoyo wake mũkinyanĩru ũrĩ igongona rĩa ũkũũri nĩ ũndũ wa andũ. (Mathayo 20:28) Gĩkuũ na kũriũka gwake nĩ gũtũmaga kũhoteke arĩa mamwĩtĩkĩtie makaagĩa na muoyo wa tene na tene. (Johana 3:16) Ningĩ twĩtĩkĩtie atĩ Jesu nĩ arathana arĩ Mũthamaki wa Ũthamaki wa igũrũ wa Ngai, ũrĩa ica ikuhĩ ũkaarehe thayũ thĩinĩ wa thĩ yothe. (Kũguũrĩrio 11:15) O na kũrĩ ũguo, nĩ twĩtĩkĩtie ũrĩa Jesu we mwene oigire atĩ: “
Ithe witũ nĩ mũnene kũrĩ niĩ.” (Johana 14:28) Kwoguo, tũtithathayagia Jesu, o ta ũrĩa tũtetĩkĩtie atĩ nĩwe Ngai Mwene-Hinya-Wothe.


text:
Inyuĩ Mũrĩ Akristiano?
Ĩĩ. Tũrĩ Akristiano nĩ ũndũ wa itũmi ici:
Nĩ twĩrutanagĩria mũno kũrũmĩrĩra ũrutani na mĩtugo ya Jesu Kristo.—1 Petero 2:21.
Twĩtĩkĩtie Jesu nĩwe njĩra ya kũhonokera, atĩ “
gũtirĩ rĩĩtwa rĩngĩ rĩanaheanwo gũkũ thĩ kũrĩ andũ rĩngĩagĩrĩra rĩa gũtũhonokia.”—Atũmwo 4:12.
Andũ maatuĩka Aira a Jehova mabatithagio thĩinĩ wa rĩĩtwa rĩa Jesu.—Mathayo 28:18, 19.
Tũhoyaga thĩinĩ wa rĩĩtwa rĩa Jesu.—Johana 15:16.
Twĩtĩkĩtie atĩ Jesu nĩwe Mũtwe, kana ũrĩa wamũrĩtwo gũkorũo arĩ mwathani wa mũndũrũme o wothe.—1 Akorintho 11:3.
O na kũrĩ ũguo, na njĩra cigana ũna itiganĩte, ithuĩ tũkoragwo tũrĩ ngũrani na ndini iria ingĩ ciĩtagwo cia Gĩkristiano. Kwa ngerekano, twĩtĩkĩtie Bibilia ĩrutanaga atĩ Jesu nĩ mũrũ wa Ngai, ti gĩcunjĩ kĩa Ũtatũ. (Mariko 12:29) Tũtiĩtĩkĩtie atĩ muoyo ndũkuaga, atĩ nĩ kũrĩ mũthingi wa Maandĩko wa kuuga Ngai nĩ agaacina andũ icua-inĩ rĩa tene na tene, kana atĩ arĩa matongoragia maũndũ ma kĩĩndini nĩ magĩrĩire gwĩtwo marĩĩtwa maramatũgĩrĩa gũkĩra andũ arĩa angĩ. —Kohelethu 9:5; Ezekieli 18:4; Mathayo 23:8-10.


text:
KUUMA NGOTHI-INĨ | NĨKĨ GĨTŨMAGA MAŨNDŨ MORU MAKORE ANDŨ ARĨA EGA?
Maũndũ Moru Marathiĩ O Maingĩhĩte!
Mũtumia ũmwe wa mĩaka 35 wetagwo Smita, * na waikaraga Dhaka, Bangladesh, oĩkaine ta mũndũ mũhoreri na muuma andũ. Andũ maamũĩ ta mũtumia warĩ kĩyo na mwĩkeneri, weendete kũhunjĩria andũ ũhoro ũrĩa erutĩte wĩgiĩ Ngai. Ta wĩcirie ũrĩa famĩlĩ yao na arata mamakire na makĩnyitwo nĩ kĩeha kĩnene rĩrĩa aakuire thutha wa ndwari ya kahinda kanini!
James na mũtumia wake o nao no mahananio na Smita, maarĩ na mĩaka ta 30 ũguo, na maaikarĩte o kahinda kanini thutha wa kũhikania. Hĩndĩ ĩmwe kĩambĩrĩria-inĩ kĩa mwaka, nĩ moimire kwao taũni-inĩ ya New York magĩthiĩ gũcerera arata ao mwena wa gĩcũa-inĩ, ithũĩro rĩa bũrũri wa Amerika, no matiigana gũcoka kwao. Marĩ o kũu nĩ magĩire na aksidenti na magĩkua, ũndũ ũcio warĩ wa kĩeha mũno na nĩ watigire ithenya inene mũno harĩ endwa ao na arĩa maarutithanagia wĩra nao.
Hatarĩ nganja, maũndũ moru na mĩnyamaro irathiĩ cingĩhĩte. Mbaara ciũragaga arĩa mararũa o na arĩa matararũa. Ũhinya na wĩki-naĩ ũhutagia nginya andũ matarĩ na ũũru. Mogwati ma barabara-inĩ o hamwe na mĩrimũ, ciũragaga andũ gũtekũmakania kana nĩ itonga kana nĩ athĩni, ethĩ o na akũrũ. Icanjama cia ndũire iniinaga andũ itegũthutũkania. Rũmena naruo o hamwe na waagi wa kĩhooto itheremete kũndũ guothe. Kwahoteka o nawe wanacemania na maũndũ ta macio.
Wahota kwĩyũria ũũ:
Nĩkĩ gĩtũmaga maũndũ moru makore andũ arĩa ega?
Hihi Ngai nĩwe ũtũmaga maũndũ macio mekĩke?
Icanjama ciĩrehaga o ro ũguo, kana hihi nĩ andũ matũmaga ciĩkĩke?
Hihi Karma * nĩ ĩtũmaga andũ manyamarĩke?
Angĩkorũo kũna nĩ kũrĩ Ngai-rĩ, agaga kũgitĩra andũ arĩa ega nĩkĩ?
Hihi mĩnyamaro na maũndũ moru marĩa makoraga andũ nĩ magathira o rĩ?Nĩguo tuone macokio ma ciũria icio, no mũhaka twambe tũcokie ciũria ici igĩrĩ cia bata: Nĩkĩ gĩtũmaga maũndũ moru mekĩke, na hihi Ngai akoya ikinya rĩrĩkũ?


text:
Ũrĩa Ũngĩgaacĩrithia Kĩhiko gĩa Kerĩ
ŨRĨA FAMĨLĨ ĨNGĨGĨA NA GĨKENO
Ũrĩa Ũngĩgaacĩrithia Kĩhiko gĩa Kerĩ
HERMAN: * “Mũtumia wakwa wa mbere ũrĩa twaikaranĩtie mĩaka 34 oragirũo nĩ mũrimũ wa kansa. Rĩrĩa ndahikirie mũtumia wakwa wa kerĩ Linda, onaga ta hĩndĩ ciothe ndamũringithanagia na mũtumia wakwa wa mbere. Gũthũkia mũno, arata akwa kaingĩ maaganaga mũtumia ũcio wakwa wa mbere, na ũndũ ũcio nĩ warakaragia Linda.”
LINDA: “Rĩrĩa ndahikĩire Herman, ndonaga ta gũtarĩ hĩndĩ we na arĩa angĩ maakanyenda ta ũrĩa meendete mũtumia wake wa mbere. Mamwendete mũno, aarĩ mũhoreri, na aarĩ na mĩtugo mĩega. Rĩmwe nĩ ndĩyũragia kana mũthuri wakwa nĩ akaanyenda ta ũrĩa eendete mũtumia ũcio wake wa mbere.”
Linda nĩ gũtigana maatiganĩte na mũthuri wake wa mbere, na rĩu nĩ akenaga mũno gũkorũo mahikanĩtie na Herman. O na kũrĩ ũguo, o ta ũrĩa moigaga, kĩhiko gĩa kerĩ no gĩkorũo na moritũ mangĩ mataarĩ kĩhiko-inĩ kĩa mbere. *
Angĩkorũo ũrĩ kĩhiko-inĩ gĩa kerĩ-rĩ, hihi mawoni maku nĩ marĩkũ gũkĩerekera? Mũtumia wĩtagwo Tamara waahikire rĩngĩ mĩaka ĩtatũ thutha wa gũtigana na mũthuriwe, oigaga ũũ: “Mũndũ ahikania kana ahika rita rĩa mbere, harĩ ũndũ wa mwanya aiguaga ta kĩhiko kĩu gĩgũtũũra tene na tene. No mũndũ arĩ kĩhiko-inĩ gĩa kerĩ, no age kũigua ũguo tondũ nĩ akoragwo akĩmenya atĩ kĩhiko gĩake kĩa mbere nĩ kĩaharaganire.”
O na kũrĩ ũguo, andũ aingĩ arĩa marĩ thĩinĩ wa kĩhiko gĩa kerĩ nĩ magĩte na gĩkeno kĩnene na gĩa gũtũũra. Nĩ mahotete kũgaacĩrithia kĩhiko kĩao, o nawe no ũhote kũgaacĩrithia gĩaku. Ũngĩka ũguo atĩa? Ta wĩcirie ũhoro wa moritũ matatũ meyumĩragia kĩhiko-inĩ gĩa kerĩ na ũrĩa morutani ma Bibilia mangĩmũteithia kũhiũrania namo. *
ŨRITŨ WA 1: KŨRINGITHANAGIA KĨHIKO GĨAKU GĨA KERĨ NA KĨRĨA KĨA MBERE.
Ellen, ũrĩa ũikaraga bũrũri-inĩ wa Afrika ya Mũhuro oigaga ũũ: “Ti ũndũ mũhũthũ kũriganĩrũo nĩ maũndũ mamwe megiĩ kĩhiko gĩakwa kĩa mbere, makĩria rĩrĩa twaceera kũrĩa niĩ na mũthuri wakwa wa mbere twaceeraga tũrĩ rũtha. Rĩmwe nĩ ndĩĩkoraga ngĩringithania mũthuri wakwa na ũrĩa warĩ wakwa wa mbere.” Ningĩ, ũrĩa mũhikanĩtie nake angĩkorũo nĩ aarĩ kĩhiko-inĩ kĩngĩ, no ũtuurũo mũno angĩkorũo nĩ aikaraga akĩaragia ũhoro wĩgiĩ kĩhiko gĩake kĩa mbere.
ŨNDŨ ŨNGĨKA: Menya atĩ ti ũndũ mũhũthũ harĩ wee kana ũrĩa mũhikanĩtie nake kũriganĩrũo nĩ maũndũ mamwe megiĩ ihiko cianyu cia mbere, na makĩria angĩkorũo ciaikarire mĩaka ĩigana ũna. Andũ amwe o na nĩ moigaga atĩ maanekora magĩĩta arĩa mahikanĩtie nao marĩĩtwa ma arĩa maahikanĩtie nao mbere. Ũngĩka atĩa ũngĩĩkora ũndũ-inĩ ta ũcio? Bibilia ĩheanaga ũtaaro ũyũ: “O mũndũ nĩ ageragie gwĩciria ũrĩa ũngĩ.”—1 Petero 3:8, New Century Version.
Ndũkagirie ũrĩa mũhikanĩtie nake kũgweta ũndũ o wothe wĩgiĩ kĩhiko gĩake kĩa mbere. Angĩkorũo mũthuri kana mũtumia waku nĩ araigua akĩenda kwaria ũhoro wĩgiĩ ũrĩa maahikanĩtie nake mbere, mũthikĩrĩrie ũrĩ na ũcayanĩri. Ningĩ, ndũkahiũhe gũtua atĩ nĩ kũringithanio ũraringithanio na ũcio ũngĩ. Ian, ũrĩa wahikanirie rĩngĩ mĩaka 10 mĩhĩtũku oigire ũũ: “Mũtumia wakwa Kaitlyn, ndarĩ ona arĩ ũũru ngĩaria ũhoro wĩgiĩ ũrĩa warĩ mũtumia wakwa. Ithenya rĩa ũguo, onaga ũndũ ũcio ũrĩ njĩra ya kũmũteithia kũũmenya wega.” Ningĩ no wone atĩ kwarĩrĩria maũndũ ta macio no gũgũteithie kũgĩa na ũrata wa hakuhĩ na ũrĩa mũhikanĩtie nake.
Wĩrute kũrora ngumo njega na cia mwanya cia ũrĩa mũhikanĩtie nake rĩu. Nĩ ma atĩ, mũthuri kana mũtumia waku no akorũo atarĩ na ngumo kana ũhoti ta wa ũrĩa mwahikanĩtie nake mbere. Ĩndĩ no akorũo ena ũhoti na ngumo ingĩ njega. Nĩ ũndũ ũcio, ĩkĩra kĩhiko gĩaku hinya, na njĩra ya kũrora ngumo njega cia ũrĩa mũhikanĩtie nake, ‘ũtekũringithania wĩra waku na wa mũndũ ũngĩ.’ (Agalatia 6:4, The Holy Bible in Gĩkũyũ Language) Mũthuri wĩtagwo Edmond ũrĩa ũhikanĩtie rita rĩa kerĩ oigaga atĩ, “O ta ũrĩa ndũgũ igĩrĩ itakoragwo ihaanaine, no taguo ihiko igĩrĩ itakoragwo ihaanaine.”
Ũngĩgirĩrĩria atĩa maũndũ marĩa wendete megiĩ kĩhiko gĩa tene matigathũkie kĩhiko gĩaku? Jared oigaga ũũ: “Kũrĩ hĩndĩ ndataarĩirie mũtumia wakwa atĩ kĩhiko gĩakwa kĩa mbere kĩahanaga ta ibuku, twandĩkĩte na mũtumia wakwa wa mbere. Rĩmwe na rĩmwe no ndĩrĩhumbũrie ngarĩthoma rĩkandirikania maũndũ mega maitũ nake. No ndikoragwo ibuku-inĩ rĩu. Ithenya rĩa ũguo, ngenaga gũkorũo ibuku-inĩ riitũ rĩerũ rĩrĩa tũrandĩka na mũtumia wakwa.”
GERIA ŨŨ: Ũria ũrĩa mũhikanĩtie nake kana hihi nĩ aiguaga ũũru rĩrĩa ũraria ũhoro wa kĩhiko gĩaku kĩa mbere. Kũũranaga hĩndĩ ĩrĩa ũtagĩrĩire kwaria ũhoro wĩgiĩ kĩhiko gĩaku kĩa mbere.
ŨRITŨ WA 2: KŨGERIA KŨMENYANA NA ARATA ARĨA MATOAINE NA ŨRĨA MŨHIKANĨTIE NAKE.
Javier, ũrĩa wahikanirie mĩaka 6 thutha wa ndigano, oigire ũũ: “Kahinda kanini thutha wa kũhikania, mũtumia wakwa onaga ta arata amwe akwa maamũgeragia na makamũtuĩria.” Nake mũthuri wĩtagwo Leo ahiũranagia na ũndũ ngũrani. Oigaga ũũ: “Harĩ andũ amwe meeraga mũtumia wakwa ũrĩa meendete na maiguaga maagĩte ũrĩa warĩ mũthuri wake ndĩ hau ngĩiguaga.”
ŨNDŨ ŨNGĨKA: Geria kwĩĩkĩra iratũ-inĩ cia arata aku. Ian ũrĩa ũkũgwetetwo hau kabere oigire ũũ: “Ngwĩciria rĩmwe arata nĩ monaga arĩ ũndũ mũũru na magatuurũo nĩ kuona mũrata wao arĩ na mũndũ ũngĩ tiga ũrĩa maamenyerete.” Kwoguo ‘tuĩka mũcayanĩri, na wonagie andũ othe mĩtugo ya ũhoreri.’ (Tito 3:2) He arata na andũ a famĩlĩ yaku kahinda. Nĩ gũkorũo kĩhiko gĩaku nĩ gĩacenjia, o na arata aku no macenjie. Javier ũrĩa ũkũgwetetwo hau kabere oigire atĩ, o ũrĩa mahinda mathiangire, we na mũtumia wake nĩ maahotire gũcokia ũrata na arata ao a hau kabere. Aacokire akĩongerera ũũ: “No ningĩ nĩ tũgeragia kũgĩa na arata angĩ erũ, na ũndũ ũcio o naguo nĩ ũtũteithagia.”
Rĩrĩa ũrĩ hamwe na arata aku, wĩciragie ũhoro wa ũrĩa mũhikanĩtie nake. Kwa ngerekano, mũngĩambĩrĩria kwarĩrĩria ũhoro wĩgiĩ kĩhiko gĩaku gĩa tene, hũthĩra ũũgĩ na ũtaũku nĩguo ũrĩa mũhikanĩtie nake ndakeigue ta atagĩrĩire. Thimo ĩmwe ya Bibilia yugaga ũũ: “Mũndũ angĩaria ciugo atecirĩtie, ciugo icio no itihangie o ta rũhiũ. No mũndũ mũũgĩ nĩ amenyagĩrĩra maũndũ marĩa aragia. Ciugo ciake no ihonie kũu gũtiihangie.”—Thimo 12:18, Holy Bible—Easy-to-Read Version.
GERIA ŨŨ: Kũũranaga kũndũ kũrĩa mũngĩcemania na andũ, gũtangĩkwagĩrĩra wee kana ũrĩa mũhikanĩtie nake. Na mwarĩrĩrie o kabere njĩra ĩrĩa njega mũngĩcokia nayo ciũria ciĩgiĩ ihiko cianyu cia mbere.
ŨRITŨ WA 3: KWĨHOKA ŨRĨA MŨHIKANĨTIE NAKE TONDŨ ŨRĨA MWAHIKANĨTIE NAKE MBERE NDAARĨ MWĨHOKEKU.
Andrew, ũrĩa waatigirũo nĩ mũtumia wake oigire ũũ: “Nĩ ndetigagĩra mũno ndikae kũheneka rĩngĩ.” Thutha ũcio, akĩhikia Riley. Andrew aathire na mbere kuuga ũũ: “Nĩ ndeyũragia kaingĩ kana kũrĩ hĩndĩ ngakorũo ndĩ mwega ta mũthuri ũrĩa waahikĩtie Riley. O na ngetigĩra ndakone ta itamwagĩrĩire na andige ahikĩre mũndũ ũngĩ.”
ŨNDŨ ŨNGĨKA: Arĩrĩriai na ũrĩa mũhikanĩtie nake maũndũ marĩa maragũthĩnia. Bibilia yugaga ũũ: “Kũndũ gũtarĩagwo kĩrĩra, mathondeko makuo nĩ gũthata mathataga.” (Thimo 15:22) Kwaranĩria nĩ gwateithirie Andrew na Riley kwĩhokana. Andrew oigire ũũ: “Nĩ nderire Riley atĩ gũtirĩ hĩndĩ ngona ndigano ĩrĩ njĩra ya kũniina mathĩna, nake Riley akiuga o taguo. O kahora kahora, nĩ hotete kũmwĩhoka biũ.”
Angĩkorũo ũrĩa mũhikanĩtie nake nĩ aahenekete kĩhiko-inĩ kĩa mbere, ĩka o ũrĩa wothe ũngĩhota akwĩhoke. Kwa ngerekano, Michel na Sabine arĩa ihiko ciao cia mbere ciathirire na njĩra ya ndigano, maaiguithanĩirie atĩ o mũndũ nĩ arĩĩraga ũrĩa ũngĩ rĩrĩa aacemania na ũrĩa warĩ mũthuri kana mũtumia wake. Sabine oigaga ũũ: “Ũndũ ũcio nĩ ũtũmĩte twĩhokane.”—Aefeso 4:25.
GERIA ŨŨ: Ĩkĩra mĩhaka ya kwaranĩria na mũthuri kana mũtumia ũngĩ, ĩkorũo ũraranĩria nake na njĩra ya ĩmwe kwa ĩmwe, thimũ kana Intaneti.
Andũ aingĩ nĩ mahotete kũgaacĩrithia ihiko ciao cia kerĩ, o na gĩaku no kĩgaacĩre. Ningĩ-rĩ, rĩu no kũhoteke atĩ nĩ wĩũĩ wega gũkĩra rĩrĩa warĩ kĩhiko-inĩ kĩa mbere. Andrew ũrĩa ũkũgwetetwo hau kabere oigaga ũũ: “Nĩ ngenagĩra mũno kĩhiko gĩakwa na Riley. Thutha wa gũkorũo tũhikanĩtie mĩaka 13, nĩ tũthondekete ũrata wa hakuhĩ mũno ũrĩa tatangĩenda ũthire.” ▪
[Ũhoro wa magũrũ-inĩ]
^ kib. 3 Marĩĩtwa nĩ macenjetio.
^ kib. 5 Hatarĩ nganja, ũrĩa mũndũ aiguaga akuĩrũo kana ũrĩa aiguaga matigana na ũrĩa maahikanĩtie nake nĩ ngũrani. Gĩcunjĩ gĩkĩ kĩhaarĩirio gĩteithie andũ ta acio kũgaacĩrithia kĩhiko kĩao gĩa kerĩ.
^ kib. 7 Nĩguo wone ũhoro wĩgiĩ moritũ ma kũrera ciana cia ũrĩa warĩ mũthuri kana mũtumia waku, rora icunjĩ cia kĩrũmanĩrĩrio cia “Jinsi Familia za Kambo Zinavyoweza Kufanikiwa” ngathĩti-inĩ ya Amkeni! ya Ĩpuro 2012, ĩrĩa ĩcabĩtwo nĩ Aira a Jehova.
WĨYŨRIE . . .
▪ Hihi nĩ ngumo irĩkũ cia mwanya cia mũthuri kana mũtumia wakwa nyonaga irĩ cia bata?
▪ Tũngĩambĩrĩria kwaria ũhoro wa kĩhiko gĩakwa kĩa mbere-rĩ, ingĩka atĩa kuonia ũrĩa tũhikanĩtie nake nĩ ndĩmwendete na ngamũhe gĩtĩo?
[Mbica karatathi ka 8]
[Mbica karatathi ka 10]
Gĩai na maũndũ mũrĩririkanaga na mekũmũnyitithania


text:
Thayathi na teknoloji
Matemo
kwĩ tekinorojĩ nyingĩ itũmagĩrwo nĩ andũ ta kameme, terebiceni, thimũ, ngari, komputa na netiwaki. Tekinorojĩ ĩtumaga wira ũhuthe. Teknoloji ĩtumarigira ũũgĩ wa thayathi gũthodeka macini na indo iria ĩtumagirwo kũruta wira.
Thayathi
ũũgĩ wa thayathi ũmancte na ũtuĩria ũria ũkoretwo ugĩkwo ni andu miaka mĩigĩ mĩhĩtũku. Mathomo ma thayathi ni ta mathabu, kemu, bayorojĩ, ũramati ũũgĩ (knowledge management), injiniarini (engineering) na kombuita(Computer).
Kameme
kameme ni mũthemba wa macini iria itũmagira huho cia heni kana thitima.Heni ici cĩumaga thiteceni ya gũtagatha igathia nginya igakinya tũmemeini.
Macindano ma Tekinoronjĩ
Teknorojĩ ĩria ĩrutaga wira ũmwe kana ũkũhanĩrĩrie nĩ icindanaga. Tekinoronjĩ ĩria ya Cinda nĩ ĩtũmagirwo mũno nĩ andũ tondũ wa mawega maingi mayao, kũrĩiria cĩa cidwo.
Gerekano ya macindano ma tekinorojĩ nĩ digital ĩrĩa ĩcidĩate ya Analogu. Ni ũndũ wa Tekinoronjĩ gũcindana nĩ kũrĩ marika ma Teknoroji, ta netiwaki ya thimũ cia mobailo nĩ kũri rika rĩambere (1G), rĩa kerĩ (2G), rĩa gatatũ(3G) na rĩa Kana(4G).
Tekinoronjĩ Njeru
Tekinoronjĩ njeru ikoragwo na ngoro tondũ andũ matikoragwo mamenyete wega ngũcithondeka, na nĩ mendaga gũcokia mbia ira matũmire ũtuĩriani na ũthondeki.
Muthiore wa S
Tekinoronjĩ ya mũkaano yarĩkia gűthugudwo nyagĩrĩra ĩrűmĩrira műthiore űkuhĩrĩrie ndemwa ya S. Kiambiria Tekinoronjĩ ĩkűraga kahora, ĩgacoka ĩgakűra na ihenya műno, műiconi ĩgacoka ikajia gűkűra kahora. Gűkűra gwa Tekinoronjĩ nĩ kũga nĩ ĩrathia na mbere kwagĩrira.
Ciambĩki paradigm cia Tekinoronjĩ
Dosi nĩ athondekire ũhoro wa Ciambiki cia Tekinoronjĩ agĩtumira ngerekano ya Ciambĩki cia thayathi. Aũgire Ciambĩki cia Tekinoronjĩ nĩ mũrorore wa kuma na nja ma mathĩna marĩa methagirwo anja nĩgetha Tekinoronjĩ ĩthondekwo, na mũhianano kana pattern ĩria ĩtũmagĩrwo kũria ciũria nĩngetha anja cia mathĩna maya cionekane[1].
Andu kana kambuni ikiruta gũthondeka Tekinoronjĩ ni merutaga ũhoro wa kiambiki gia Tekinoronjĩ ira marenda gũthondeka.
Ũguũki wa Tekinoronjĩ
Ũguũki ũtũmagĩrwo kuonania ũrĩa tekinoronjĩ ĩgũthia na mbere na gũkura kana kwagĩrĩra oũrĩa kahinda karathie na mbere. kwĩ mitaratara mĩangi ĩtũmigirwo gwĩka ũthuthuria ũyũ. Mũtaratara ũmwe ũthondeketwo mũthingiinĩ wa műkinyaniria wa Porter(Mahinya matano ma Porter) ũkoragwo na framewaki ya ũgangarũki tekiniko, thithitemu thiori, na grafu ĩna ndaĩmensoni cia mũnyororo wa kiene na tekinoronjĩ mwanya mwanya [2]. Mũtaratara ũyũ ũtũmagirwo gũthondeka mapu ya bara ya kũĩgereria ũria Tekinoronjĩ ĩgĩkũra. Kwĩ ũguũki wa tekinoronjĩ na wa ũguũki wa Biacara
Kambuni kana mundu kugia na tekinoronjĩ njeru
Kambuni kana mundu angienda tekinoronjĩ njeru akoragũo na njira ithatu cia guika uguo: Kũhamia tekinoronjĩ, kwigerenia na aria moĩ guthondeka tekinoronjĩ kana gutumira inovacioni.
Kuria kugwete
1. Dosi G. Techinoronji paradigms and Tranjectories(Ciambĩki cia Tekinoronjĩ na njigerere), mwerekere wa ũtuĩria, 1982
2. Schuh, Ũguũki wa Tekinoronjĩ wegemeire TRIZ
3. Nakamura Y. Gũtukania ARIZ92 na mwikire wa NM mathina ma revo ya ithano


text:
Hihi nĩ mwĩtĩkagĩra ndini iria ingĩ?
Tũrũmagĩrĩra ũtaaro ũyũ wa Bibilia “
tĩagai andũ othe”—gũtekũmakania wĩtĩkio wao wa ndini. (1 Petero 2:17) Kwa ngerekano, mabũrũri-inĩ mamwe gũkoragwo na Aira a Jehova ngiri magana maingĩ mũno. O na kũrĩ ũguo, tũtitindĩkagĩrĩria ateti na arĩa mathondeka watho magirie wĩra wa ndini iria ingĩ . O na tũtithing’agĩrĩria atongoria nĩguo mahĩtũkie mawatho marĩa maringaine na mĩtugo na wĩtĩkio witũ wa ndini nĩguo mekagwo nĩ andũ othe. Handũ ha ũguo, twendaga kũmetĩkĩria o ta ũrĩa na ithuĩ tũngĩenda nao meke.—Mathayo 7:12.


text:
Ndũrĩ guoya wendo, marĩ ndundu nĩ makĩũraga?
ũkia ici karũndo, ngeithi kũna itiũragaga;
Nĩtũwohe witũ makundo, wendo tũwĩtĩre iruga:
Na ngũĩ nĩngũmatha indo; mũrata na nditi nĩũkũnduga wega?
Ti mũrũrũ ta macatha, wendo ngogoyo ndũgĩkunde mwarĩ ngatha!
Matirĩ rũagatha, amũkĩra mumunyo mata ti rũamba, hatha;
Wendo ndũmemagio, mwago wa ngoro ndũthahagio!
Turama thinĩkĩrĩrie mũramba, guũria kĩga kĩgiritithie gĩcamba,
Kirĩrĩria tiga kwanganga, horera tuba ũnore banga,
Tiga gũcayacaya; ngwati na rũng’ũthũ nĩ mũrĩo no ikaya .
Ndũrĩ guoya wendo; rũa mũthĩ na ndĩrĩ rũtithiraga rwendo,
Gĩticokagio gĩtagurarĩtie kĩbindo,gwata rũhĩa thathaiye rũnyondo.
Tiga kũũgatha mwatũ, ca! ca! ca!reke gĩcarĩkie matatũ,
Tiga gũbogothera matũ; nguma njoya ũũ amu ũyu nĩmũritũ!
Ndekandekia mbaru, wũi! Mwendwa haha hariku owega nĩ haruru
Thengathengia maru, thinũria hangire nĩkĩng’aru!
Ndũrĩ guoya wendo, ndũkĩnyamure tũikaranie.
Ndũrĩ kĩnyiria wendo, ndũgĩtumĩrie ũyũ twĩhĩtithie.


text:
Ithomo rĩa 13
Ndini Igeekwo Atĩa?
1. Hihi nĩ ndini ciothe njega?
Thĩinĩ wa ndini ciothe nĩ kũrĩ andũ a ngoro njega. Nĩ ũhoro mwega kũmenya atĩ Ngai nĩ onaga andũ acio na nĩ amarũmbũyagia. No ũndũ wa kĩeha nĩ atĩ, ndini nĩ ĩkoretwo ĩkĩhũthĩrũo gwĩka maũndũ moru. (2 Akorintho 4:3, 4; 11:13-15) Kũringana na mohoro kuuma kũndũ na kũndũ, ndini imwe nĩ ciĩingĩragia thĩinĩ wa ũtoi, njũragano ya kũniina ndũrĩrĩ, mbaara, na kũhũthĩra ciana ũũru. Maũndũ macio nĩ matũmaga andũ arĩa metĩkĩtie Ngai kũna makorũo na ihooru!
Rĩrĩa ndini ya ma ĩragoocithia Ngai, ndini ya maheeni ĩkoragwo ĩkĩmũrakaria. Ĩrutanaga maũndũ matarĩ thĩinĩ wa Bibilia, hamwe na morutani ma maheeni megiĩ Ngai na megiĩ arĩa makuĩte. Ĩndĩ, Jehova endaga andũ mamenye ũhoro ũrĩa wa ma ũmũkoniĩ.
2. Ndini igeekwo atĩa?
Nĩ gĩkeno kũmenya atĩ, Ngai ndaheenagio nĩ ndini iria ciĩtuaga atĩ nĩ imwendete ĩndĩ kũna ciendete thĩ ya Shaitani. (Jakubu 4:4) Kiugo kĩa Ngai gĩtaga ndini ciothe cia maheeni “Babuloni ũrĩa Mũnene.” Babuloni rĩarĩ itũũra rĩa tene kũrĩa ndini ya maheeni yaambĩrĩirie thutha wa Kĩguũ kĩa hĩndĩ ya Nuhu. Ica ikuhĩ, Ngai ekũrehe hinahi mũico wa ndini ĩrĩa ya maheeni na ĩhinyagĩrĩria andũ.
O na kũrĩ ũguo, Jehova ndariganĩirũo nĩ andũ a ngoro njega arĩa marĩ thĩinĩ wa ndini cia maheeni thĩinĩ wa thĩ yothe. Aramacokanĩrĩria na njĩra ya kũmaruta ũhoro ũrĩa wa ma.
3. Andũ a ngoro njega magĩrĩirũo gwĩka atĩa?
Jehova nĩ arũmbũyagia andũ arĩa mendete maũndũ mega na ma ma. Ameeraga moime thĩinĩ wa ndini ya maheeni. Andũ arĩa mendete Ngai nĩ mekaga mogarũrũku nĩguo mamũkenagie.
Hĩndĩ ya karine ya mbere, rĩrĩa andũ maarĩ a ngoro njega maahunjĩirio ũhoro ũrĩa mwega nĩ atũmwo, nĩ maaũiyũkirie na gĩkeno. Nĩ meerutire njĩra njerũ ya ũtũũro kuuma kũrĩ Jehova, njĩra ya gĩkeno, ĩrĩ na muoroto na kĩĩrĩgĩrĩro. Nĩ matũigĩire kĩonereria kĩega ũmũthĩ tondũ nĩ maaiyũkirie ũhoro ũrĩa mwega na njĩra ya kũiga Jehova mbere ũtũũro-inĩ wao.
Jehova nĩ etĩkagĩra arĩa matiganaga na ndini ya maheeni, maingĩre thĩinĩ wa famĩlĩ ya athathaiya ake. Ũngĩtĩkĩra rĩĩtana rĩa wendo rĩa Jehova, nĩ ũgũtuĩka mũrata wake, ũingĩre thĩinĩ wa famĩlĩ njerũ ĩrĩ wendo ya athathaiya ake, na ũkaaheo muoyo wa tene na tene.
4. Ngai akaarehe gĩkeno atĩa mabũrũri-inĩ mothe?
Ituĩro rĩrĩa rĩrooka rĩa ndini ya maheeni nĩ ũhoro mwega. Ituĩro rĩu rĩkeeheria ũhinyanĩrĩria thĩinĩ wa thĩ yothe. Ndini ya maheeni ndĩgacoka kũhĩtithia andũ na kũmagayũkania. Andũ othe magaakorũo na ũrũmwe thĩinĩ wa ũthathaiya wa Ngai ũrĩa ũmwe wa ma.


text:
ŨHORO MUONGERERE
Mũthenya wa Gũtuanĩra nĩ Kĩĩ?
WEE wĩciragia mũthenya wa gũtuanĩra ũkaahaana atĩa? Andũ aingĩ meciragia atĩ andũ bilioni nyingĩ makaarũgama ũmwe ũmwe mbere ya gĩtĩ kĩa ũthamaki kĩa Ngai. Na hau nĩho o mũndũ agaatuĩrũo cira wake we mwene. Amwe mathiĩ ikenero rĩa matu-inĩ, na arĩa angĩ matuĩrũo kũherithio tene na tene. No Bibilia yugaga ũndũ ngũrani na ũcio igũrũ rĩgiĩ ihinda rĩu. Kiugo kĩa Ngai gĩtaarĩirie mũthenya ũcio atĩ nĩ ihinda rĩa mwĩhoko na gũthondeka, no ti rĩa kũguoyohia.
Thĩinĩ wa Kũguũrĩrio 20:11, 12 nĩ tũthomaga ũrĩa mũtũmwo Johana ataarĩirie Mũthenya wa Gũtuanĩra: “Ngĩona gĩtĩ-gĩa-ũthamaki kĩnene, kĩerũ, o nake ũrĩa wagĩikarĩire, nayo thĩ o na igũrũ ikĩũrĩra ũthiũ wake, gũkĩaga kũrĩa ingĩikara. Ningĩ ngĩona arĩa maanakua, o arĩa anene na arĩa anyinyi, marũngiĩ mbere ya gĩtĩ kĩu gĩa ũthamaki; na gũkĩhingũrũo mabuku. O narĩo ibuku rĩngĩ rĩkĩhingũrũo, nĩrĩo ibuku rĩa muoyo; nao arĩa akuũ magĩtuĩrũo matuĩro mao na maũndũ marĩa maandĩkĩtwo mabuku-inĩ macio, o kũringana na maũndũ mao marĩa maaneka.” Mũtuanĩri ũcio ũgwetetwo hau nũũ?
Jehova Ngai nĩwe Mũtuanĩri cira ũrĩa mũnene biũ wa andũ. No we nĩaheanĩte wĩra ũcio wa gũtuĩra andũ cira. Kũringana na Atũmwo 17:31, mũtũmwo Paulo oigire atĩ Ngai “nĩ gũtua atuĩte mũthenya ũrĩa agatuĩra andũ cira na kĩhooto, arĩa matũire gũkũ thĩ guothe, na ũndũ wa Mũndũ ũrĩa athurĩte.” Mũtuanĩri ũcio ũthuurĩtwo nĩ Jesu Kristo ũrĩa wariũkirio. (Johana 5:22) No rĩrĩ, Mũthenya wa Gũtuanĩra ũkaambĩrĩria rĩ? Ũgaakorũo ũigana atĩa?
Ibuku rĩa Kũguũrĩrio rĩonanagia atĩ Mũthenya wa Gũtuanĩra ũkaambĩrĩria thutha wa mbara ya Hari-Magedoni, rĩrĩa mũtabarĩre wa Shaitani gũkũ thĩ ũkaanangwo. * (Kũguũrĩrio 16:14, 16; 19:19–20:3) Thutha wa Hari-Magedoni-rĩ, Shaitani na ndaimono ciake makaahingĩrũo thĩinĩ wa irima rĩtarĩ gĩturi kwa ihinda rĩa mĩaka ngiri ĩmwe. Hĩndĩ ĩo arĩa 144,000 a gũthiĩ matu-inĩ magatuĩka atuanĩri cira, na “magathamakaga hamwe na Kristo mĩaka ngiri.” (Kũguũrĩrio 14:1-3; 20:1-4; Aroma 8:17) Mũthenya wa Gũtuanĩra ti ũndũ ũgeekwo na ihenya thĩinĩ wa mathaa 24. Nĩ ihinda rĩa mĩaka ngiri ĩmwe.
Hĩndĩ ĩo ya mĩaka ngiri-rĩ, Jesu Kristo ‘agaacirithia andũ arĩa marĩ muoyo o na arĩa makuĩte.’ (2 Timotheo 4:1) “Andũ arĩa marĩ muoyo” nĩ “kĩrĩndĩ kĩingĩ mũno” kĩrĩa gĩkaahonoka Hari-Magedoni. (Kũguũrĩrio 7:9-17) Mũtũmwo Johana ningĩ nĩoonire “arĩa maanakua . . . marũgamĩte mbere-inĩ ya gĩtĩ kĩrĩa gĩa ũthamaki” gĩa gũtuanĩra. O ta ũrĩa Jesu eeranĩire-rĩ, “arĩa othe me thĩinĩ wa mbĩrĩra makaigua mũgambo [wa Kristo], na moime kuo” na njĩra ya kũriũkio. (Johana 5:28, 29; Atũmwo 24:15) No magaatuĩrũo kũringana na maũndũ marĩkũ?
Kũringana na kĩoneki kĩa mũtũmwo Johana-rĩ, ‘kwahingũrirũo mabuku’ na “akuũ magĩtuĩrũo matuĩro mao na maũndũ marĩa maandĩkĩtwo mabuku-inĩ macio, o kũringana na maũndũ mao marĩa maaneka.” Mabuku macio hihi maandĩkĩtwo ũhoro wa maũndũ marĩa andũ arĩa akuũ meekĩte tene? Aca, andũ matigatuĩrũo kũringana na maũndũ marĩa meekire matanakua. Tũmenyaga ũguo atĩa? Bibilia yugaga ũũ: “Mũndũ ũrĩkĩtie gũkua ũguo nĩatuĩtwo mũthingu agatigithanio na wĩhia.” (Aroma 6:7) Kwoguo arĩa makaariũkio magaacoka muoyo matarĩ na mehia. Nĩ ũndũ ũcio no mũhaka mabuku macio makorũo monanagia maathani mangĩ ma Ngai. Nĩgetha andũ arĩa makahonoka Hari-Magedoni na arĩa makariũkio matũũre tene na tene-rĩ, no nginya magaathĩkĩra mawatho ma Ngai, hamwe na maathani mangĩ merũ marĩa Jehova hihi akaaguũria hĩndĩ ĩo ya mĩaka ngiri. Kwoguo-rĩ, andũ magaatuĩrũo kũringana na maũndũ marĩa mageka hĩndĩ ya Mũthenya wa Gũtuanĩra.
Mũthenya wa Gũtuanĩra nĩ ũkaahe andũ bilioni nyingĩ mweke wao wa mbere wa kwĩruta igũrũ rĩgiĩ wendi wa Ngai na gũtũũra kũringana naguo. Ũguo nĩ kuuga atĩ ũrutani mũnene mũno nĩũgakorũo ũgĩthiĩ na mbere. ‘Andũ arĩa magatũũraga mabũrũri [ma thĩ] magaitĩka kwĩruta ũhoro wa ũthingu.’ (Isaia 26:9) No rĩrĩ, ti othe magakorũo makĩenda gũtũũra kũringana na wendi wa Ngai. Isaia 26:10 yugaga ũũ: “O na mũndũ mwaganu angĩiguĩrũo tha-rĩ, ndangĩĩruta ũhoro wa ũthingu; o na arĩ bũrũri ũrĩa wĩkagwo maũndũ ma ũthingu-rĩ, no gwĩka arĩĩkaga andũ maũndũ moru, na ndarĩ hingo akona ũkaru wa Jehova.” Andũ acio aganu makaninwo kaimana hĩndĩ ĩo ya Mũthenya wa Gũtuanĩra.
Mũthenya ũcio wa Gũtuanĩra ũgĩũka gũthira-rĩ, andũ arĩa magaakorũo matigarĩte ‘magaacoka muoyo’ kũna marĩ andũ akinyanĩru. (Kũguũrĩrio 20:5) Kwoguo hĩndĩ ya Mũthenya wa Gũtuanĩra andũ nĩ magaacokerio ũkinyanĩru ũrĩa maarĩ naguo mbere. (1 Akorintho 15:24-28) Gũgaacoka kũgĩe na igerio rĩa mũthia. Shaitani nĩ akaarekererio kuuma kĩoho-inĩ gĩake na etĩkĩrio agerie kũhĩtithia andũ rita rĩmwe rĩa mũthia. (Kũguũrĩrio 20:3, 7-10) Arĩa makaaregana nake nĩ magaakenera kũhingio gwa kĩĩranĩro gĩkĩ kĩa Bibilia: “Arĩa athingu nĩo makagaya thĩ, na gũtũũra mamĩtũũre o nginya tene.” (Thaburi 37:29) Ĩĩ, Mũthenya wa Gũtuanĩra ũgakorũo ũrĩ kĩrathimo kũrĩ andũ othe ehokeku!
^ kib. 1 Ha ũhoro wĩgiĩ Hari-Magedoni rora mabuku metagwo Insight on the Scriptures, Mbuku ya 1, karatathi ka 594-595, 1037-1038; Kutoa Sababu kwa Kutumia Maandiko caba ya 2004, karatathi ka 84-88, na kabuku getagwo Ikaragai Mwĩhũgĩte! karatathi ga 12-19, marĩa macabĩtwo nĩ Aira a Jehova.


text:
MŨRANGĨRI (RIUMA RĨA WĨRUTI) AGOSTI 2014
Riuma rĩrĩ rĩna icunjĩ cia wĩruti cia kuuma Septemba 29 nginya Oktomba 26, 2014.
Hihi nĩ Ũheagwo “Irio Hĩndĩ Ĩrĩa Yagĩrĩire”?
Hihi no mũhaka mũndũ ahote gũkinyĩra ũhoro wothe ũrĩa tũheagwo ni ngombo ĩrĩa ĩĩhokekete nĩguo akorwo na hinya kĩĩroho?
Atumia Makoragwo na Itemi Rĩrĩkũ Harĩ Muoroto wa Jehova?
Wĩrute ũrĩa kũremera Ngai kwahutirie atumia na athuri. Rora cionereria cia atumia marĩ ehokeku mahinda-inĩ ma tene. Ningĩ, thoma ũrĩa atumia mateithagĩrĩria wĩra-inĩ wa Ngai ũmũthĩ.
Kiugo Kĩa Ngai Kĩrĩ Muoyo Kĩhũthagĩre!
Mũira o wothe wa Jehova nĩ endaga kũgĩa na moimĩrĩro mega ũtungata-inĩ. Rora njĩra imwe cia ũrĩa tũngĩhũthĩra Kiugo kia Ngai kĩrĩa kĩrĩ ũhoti hamwe na trakti citũ kwaranĩria na andũ.
Ũrĩa Jehova Atũkuhagĩrĩria
Nĩ twagĩrĩirũo gũkorũo na ũrata wa hakuhĩ hamwe na Jehova. Wĩrute ũrĩa igongona rĩa ũkũũri, na Bibilia cionanagia atĩ Jehova nĩarenda tũmũkuhĩrĩrie.
O Harĩa Hothe Ũngĩkorũo, Thikagĩrĩria Mũgambo wa Jehova
Thoma wone nĩkĩ arĩ ũndũ wa bata gũthikĩrĩria mũgambo wa Jehova na kũaranĩria nake. Gĩcunjĩ gĩkĩ nĩ gĩgũtũteithia kuona ũrĩa tũngĩĩthema gwĩtĩkĩria Shaitani o na kana mĩerekera iitũ ya mehia ĩtũgirie tũthikĩrĩrie Jehova.
‘Coka Nĩguo Ũũmagĩrĩrie Ariũ a Ithe Witũ’
Angĩkorũo mũrũ wa Ithe Witũ nĩ atungataga tene arĩ mũthuri wa kĩũngano, hihi no ahote gũthingata rĩngĩ “gũtuwo mũrori wa maũndũ ma kanitha”?
Ciũria Kuuma Kũrĩ Athomi
RĨrĩa Jesu oigire atĩ arĩa makariũkio “matikahikanagia kana makahikio,” hihi aaragia ũhoro wa arĩa makaariũka matũũre gũkũ thĩ?
“Drama ya Eureka” nĩ Yateithirie Andũ Aingĩ Mamenye Ũhoro wa Ma
Drama ĩyo nguhĩhie nĩ ĩngĩonanirio kũndũ kũingĩ nginya kũrĩa gũtarĩ thitima.


text:
KUUMA NGOTHI-INĨ
Andũ Moimire Kũ?
Na njĩra nguhĩ, ibuku rĩa Kĩambĩrĩria nĩ rĩtaarĩirie kũrĩa igũrũ na thĩ cioimire, riugaga ũũ: “O kĩambĩrĩria-rĩ, Ngai aatũmire kũgĩe matu-inĩ na gũkũ thĩ.” (Kĩambĩrĩria 1:1) Thutha wa Ngai kũũmba mĩmera na nyamũ, nĩ ombire mũthuri na mũtumia, Adamu na Hawa. Maarĩ ngũrani mũno na nyamũ tondũ nĩ maarĩ na ngumo ta cia Ngai o hamwe na wĩyathi wa gwĩthurĩra. Kwoguo nĩo mangĩethurĩire ũrĩa megwĩka. Maangĩathĩkĩire Ngai, nĩ mangĩagĩire na itemi harĩ muoroto Wake wa gũkorũo marĩ aciari a andũ othe arĩa mangĩatũũrire tene na tene, marĩ akinyanĩru na marĩ na thayũ thĩinĩ wa thĩ.
O na kũrĩ ũguo, harĩ kĩũmbe kĩa roho kana mũraika ũmwe, waahũthĩrire ũũru ũhoti wao wa gwĩthurĩra nĩgetha egune we mwene. Kwoguo agĩtuĩka Shaitani, kiugo kĩrĩa kiugĩte “Mũregani.” Shaitani aahũthĩrire nyoka kũheenia Hawa, akĩmwĩra atĩ ndaabataraga gũtongorio nĩ Ngai. Adamu na Hawa nĩ maarũmĩrĩire Shaitani na kwoguo magĩthũkia ũrata na Mũũmbi wao. Nĩ ũndũ wa itua rĩao rĩũru, aciari acio aitũ a mbere magĩte muoyo wa tene na tene, na magĩtũrehera mehia na kwaga gũkinyanĩra o hamwe na gĩkuũ tũtangĩhota gwĩthema.
O hĩndĩ ĩyo, Ngai akĩmenyithania muoroto wake wa kũrũnga ũndũ ũcio, na kũhingũrĩra njiarũa cia Adamu njĩra ya gũkaaheo muoyo wa tene na tene. Ngai akĩratha atĩ “mbeũ,” kana mũndũ wa mwanya nĩ angĩkaaniina Shaitani na eherie biũ mĩnyamaro ĩrĩa Shaitani, Adamu na Hawa maareheire andũ. (Kĩambĩrĩria 3:15) Hihi “mbeũ” ĩyo ĩngĩakorirũo ĩrĩ ũ? Nĩ ĩngĩamenyekire thutha wa ihinda.
Hĩndĩ ĩyo, nake Shaitani nĩ aageragia gũthararia mũbango wa Ngai. Andũ aganu magĩthiĩ maingĩhĩte. Ngai agĩtua itua rĩa kũniina andũ acio aganu na mũiyũro wa maĩ. Agĩatha Nuhu mũndũ warĩ mũthingu aake thabina
Mwaka ũmwe thutha wa Mũiyũro kwambĩrĩria, Nuhu na famĩlĩ yake makiuma thĩinĩ wa thabina magĩkora thĩ ĩtheretio ĩgathira waganu. No “mbeũ” no yatanyagwo.


text:
Ũthuthuria wa SWOT
Ũthuthuria wa SWOT
SWOT na Gĩthűgű nĩ Strengths, Weakness, Opportunities and Threats. Na gĩkűyű no ĩtwo űthuthuria wa gűtűmira űhoti, iremethia, mieke na iguoyohia.
űhoti[edit | edit source]
Maundu maria biacara kana mundu ena ũhoti wa gwika wega
iremethia[edit | edit source]
Maundu maria biacara kana mundu atahotaga gwika kana gwika wega
mieke[edit | edit source]
wahota kwanjiria ũndũ ũkũhigũrĩre mieke, ta kwanjia kiwanda gia guthondeka mĩnyore ũgĩe na mweke wa gũthondeka iraĩ cia pracitiki.
iguoyohia[edit | edit source]
ici nĩ ingituma wira uthuthuke ta watho wa thirikari. Tathirikari kugiria kindu githondekwo
Ũtũmĩri wa SWOT[edit | edit source]
SWOT nĩ ĩtũmagirwo gũthuthuria mũndũ, kambuni, ikundi cia iwanda, thithitemu, kothi mundu areka na maũndũ mangĩ.


text:
Kanitha wa Jesũ wa ma
"Kanitha wa Jesũ wa ma" nĩ kanitha wĩrũgamĩtie, wambĩrĩirio itũra-inĩ rĩa Beijing, bũrũri wa Caina, mwaka-ini wa ngiri ĩmwe magana kenda na ikumi na mũgwanja (1917). Ũmũthĩ, wĩna arũmĩrĩri ota gwata mirioni ĩmwe na nuthu, thĩiniĩ wa mabũrũri mĩrongo ĩna na matano, thĩ-inĩ wa thĩ ndaya ithathatu. Kanitha ũyũ umĩte thĩ-inĩ wa rũhonge rwa ũkristiano wa Pentecostal, rũrĩa rwa tungiruo mĩaka-inĩ ya kĩambĩrĩria, itĩna-inĩ rĩa mĩaka ya ngiri ĩmwe na magana kenda. Kuma mwaka wa ngiri ĩmwe magana kenda na mĩrongo kenda na mũgwanja-rĩ (1997), kanitha ũyũ nĩ wambĩrĩirio thĩ-inĩ wa bũrũri wa Afrika ya mũhuro. Matanyĩte kũhunjia ũhoro mwega kũrĩ thĩ ng'ima mbeere ya icoka rĩa keerĩ rĩa Jesũ. Ithomo nene cia kanitha ũyũ nĩ ta ũũ:
This is an excerpt from the article Kanitha wa Jesũ wa ma from the Wikipedia free encyclopedia. A list of authors is available at Wikipedia.


text:
wikiHow:Gikuyu wikiHow Project
EditWirute Gikuyu
Kûmenya rûthiomi rwaku nîkîndû kîega mûno na ningî ûngîmenya thiomi cia ndûûrîrî ingî, wee wina kîheo kîa bata mûno.
Mbere menya rûthiomi rwaku, na ûrute ciana ciaku ruthiomi rûu. Ucoke ûmarute thiomi ingî.
Kûrî maûndû maingî mûno tûtoî maarî mega matukû ma tene.Nonyende wee ûrathoma ndûmîrîri îno, wîrutîre tûheane kîrîra na ûûgi kûrî andû othe mooî rûthiomi rûrû.
EditHonge
-Irio -Mathaako -Marebeta -Ng'ano -Nyîmbo -ûûgi (technology) -ûrîmi
Article Info
Categories: WikiHow Language Projects
Thanks to all authors for creating a page that has been read 739 times.


text:
GĨCUNJĨ GĨA GATANO
Ũkũũri
—Kĩheo kĩa Ngai Kĩnene Makĩria
Ũkũũri nĩ kĩĩ?
Waheanirũo atĩa?
Ũngĩkũguna atĩa?
Ũngĩonania ngaatho ciaku atĩa nĩ ũndũ wa guo?
1, 2. (a) Nĩ rĩ kĩheo gĩkoragũo gĩ kĩa bata mũno harĩ wee mwene? (b) Nĩ kĩĩ kĩngĩtũma kwĩrũo atĩ ũkũũri nĩguo kĩheo kĩa bata mũno ũngĩheo o rĩ?
NĨ KĨHEO kĩrĩkũ kĩa bata mũno ũrĩ waheo? To nginya kĩheo gĩkorũo gĩ kĩa goro nĩguo gĩkorũo kĩrĩ kĩa bata. Ningĩ-rĩ, bata wa ma wa kĩheo ndũthimagũo hĩndĩ ciothe na mbia. Ithenya rĩa ũguo-rĩ, rĩrĩa kĩheo gĩagũkenia kana gĩakũhingĩria ũbataro mũna ũtũũro-inĩ waku, nĩrĩo gĩkoragũo gĩ kĩa bata mũno harĩ wee mwene.
2 Harĩ iheo iria ciothe ũngĩrĩgĩrĩra gũkanaheo-rĩ, nĩ harĩ kĩmwe gĩkĩrĩte ciothe. Nĩ kĩheo Ngai aheete andũ. Jehova nĩ atũheete indo nyingĩ, no kĩheo kĩrĩa kĩnene makĩria atũheete nĩ igongona rĩa ũkũũri rĩa Mũrũwe, Jesu Kristo. (Mathayo 20:28) O ta ũrĩa tũkwĩruta gĩcunjĩ-inĩ gĩkĩ-rĩ, ũkũũri nĩguo kĩheo kĩa goro mũno ũngĩheo, tondũ ũkũrehagĩra gĩkeno gĩtangĩgereka na no ũkũhingĩrie mabataro maku marĩa ma bata mũno. Ũkũũri nĩguo na ma njĩra ĩrĩa nene mũno Jehova onanĩtie nayo atĩ nĩ akwendete.
ŨKŨŨRI NĨ KĨĨ?
3. Ũkũũri nĩ kĩĩ, na twagĩrĩirũo gũtaũkĩrũo nĩ ũndũ ũrĩkũ nĩgetha tũmenye bata wa kĩheo kĩu kĩa goro?
3 Na njĩra nguhĩ-rĩ, ũkũũri nĩ njĩra ya Jehova ya gũkũũra kana kũhonokia andũ kuuma kwĩ mehia na gĩkuũ. (Aefeso 1:7) Nĩ getha tũtaũkĩrũo nĩ ũrutani ũcio wa Bibilia-rĩ, tũkũbatara kũririkana ũrĩa kwahanĩkire mũgũnda-inĩ wa Edeni. Tũngĩtaũkĩrũo nĩ kĩrĩa Adamu aateire rĩrĩa eehirie-rĩ, no rĩo tu tũngĩmenya nĩkĩ ũkũũri wĩ wa bata mũno harĩ ithuĩ.
4. Adamu angĩagunĩkire atĩa e mũndũ mũkinyanĩru?
4 Rĩrĩa Jehova ombire Adamu-rĩ, aamũheire kĩndũ kĩa bata mũno; muoyo mũkinyanĩru. Ta wĩcirie ũrĩa Adamu angĩagunĩkĩre nĩ ũndũ ũcio. Tondũ oombĩtwo e mũkinyanĩru mwĩrĩ na meciria-rĩ, gũtirĩ hĩndĩ angĩarwarire, akũre, kana akue. Arĩ mũndũ mũkinyanĩru, aarĩ na ũkuruhanu wa mwanya hamwe na Jehova. Bibilia yugaga atĩ Adamu aarĩ “[mũrũ] wa Ngai.” (Luka 3:38) Kwoguo Adamu nĩ aakenagĩra ũkuruhanu mũnene hamwe na Jehova Ngai, o ta wa ithe mwendani na mũrũwe. Jehova nĩ aaranĩirie na mũrũ wake wa gũkũ thĩ, Adamu, akĩmũhe wĩra wĩna uumithio na kũmũmenyithia ũrĩa aagĩrĩirũo nĩ gwĩka.
5. Bibilia ĩkoragwo ĩkiuga atĩa rĩrĩa ĩkũgweta atĩ Adamu oombĩtwo “na mũhianĩre o ta wa Ngai”?
5 Adamu oombĩtwo “na mũhianĩre o ta wa Ngai.” (Kĩambĩrĩria 1:27) Ũguo ti kuuga atĩ Adamu aarĩ na maũthĩ ta ma Ngai. O ta ũrĩa twerutire thĩinĩ wa Gĩcunjĩ kĩa 1 kĩa ibuku rĩrĩ-rĩ, Jehova nĩ roho ũtonekaga. (Johana 4:24) Kwoguo Jehova ndarĩ mwĩrĩ wa nyama na thakame. Kũũmbwo e na mũhianĩre o ta wa Ngai nĩ kuonania atĩ Adamu oombĩtwo arĩ na ngumo ta cia Ngai, hamwe na wendani, ũũgĩ, kĩhooto, na hinya. Njĩra ĩngĩ ya bata Adamu aatũkĩtie Ithe nayo nĩ gũkorũo aarĩ na wĩyathi wa gwĩka o ũrĩa ekwenda. Nĩ ũndũ ũcio, Adamu ndaahanaga ta macini ĩrĩa ĩrutaga wĩra o ũrĩa tu ĩthondeketwo ĩrutage. Ngũrani na ũguo-rĩ, nĩ angĩeamũrĩire maũndũ make mwene, athuure wega kana ũũru. Korũo nĩ aathurire gwathĩkĩra Ngai-rĩ, angĩatũũrire tene na tene thĩinĩ wa Paradiso gũkũ thĩ.
6. Rĩrĩa Adamu aaremeire Ngai-rĩ, nĩ kĩĩ aateire, na njiarũa ciake ciahutirio atĩa?
6 Kwoguo, hatarĩ nganja, rĩrĩa Adamu aagire gwathĩkĩra Ngai na agĩtuĩrũo gĩkuũ-rĩ, aathire hathara nene mũno. Mehia make magĩtũma orũo nĩ muoyo mũkinyanĩru na irathimo ciaguo ciothe. (Kĩambĩrĩria 3:
7, 8. Ũkũũri kaingĩ ũkoragwo na maũndũ marĩkũ merĩ?
7 Jehova aahonokirie andũ na njĩra ya ũkũũri. Ũkũũri nĩ kĩĩ? Ũkũũri kaingĩ ũkoragwo na maũndũ merĩ. Ũndũ wa mbere, ũkũũri nĩ thogora ũrĩa ũrĩhagwo nĩguo kĩndũ kĩohorithio, kana gĩkũũrũo. Ũndũ ũcio no ũringithanio na thogora ũrĩa ũrĩhagwo kuohorithia mwana ũiyĩtwo kuuma kũrĩ aciari ake. Ũndũ wa kerĩ, ũkũũri nĩ thogora ũrĩa ũiganaine na ngarama ya kĩndũ. Nĩ ũndũ ũmwe na thogora ũrĩa ũrĩhagwo nĩ ũndũ wa hathara yumanĩte na gĩĩko kĩũru. Kwa ngerekano-rĩ, mũndũ angĩgera ngero agĩrĩirũo nĩ kũrĩha mũigana ũringaine, kana ũiganaine na thogora wa kĩrĩa gĩthũkie.
8 Kũngĩahotekire atĩa kũrĩha hathara nene ĩrĩa Adamu aatũreheire ithuothe, na tũkũũrũo kuuma ũkombo-inĩ wa mehia na gĩkuũ? Reke twĩcirie ũhoro wa ũkũũri ũrĩa Jehova aaheanire na ũrĩa ũndũ ũcio ũngĩgũteithia wee.
ŨRĨA JEHOVA AAHEANIRE ŨKŨŨRI
9. Nĩ ũkũũri wa mũthemba ũrĩkũ wabataranagia?
9 Tondũ nĩ muoyo mũkinyanĩru wa mũndũ worire-rĩ, gũtirĩ muoyo wa mũndũ ũtarĩ mũkinyanĩru ũngĩahotire kũũkũũra. (Thaburi 49:
10. Jehova aaheanire ũkũũri na njĩra ĩrĩkũ?
10 Jehova aaheanire ũkũũri ũcio na njĩra ĩrĩkũ? Aatũmire ũmwe wa ariũ ake a roho akinyanĩru oke gũkũ thĩ. No Jehova ndaatũmire kĩũmbe o gĩothe tu kĩa roho. Aatũmire ũrĩa endete mũno, Mũrũ wake wa mũmwe. (1 Johana 4:9, 10) Mũrũ ũcio aatigire na kwĩendera gwake gĩikaro gĩake kĩa matu-inĩ. (Afilipi 2:7) O ta ũrĩa twerutire thĩinĩ wa Gĩcunjĩ gĩa 4 kĩa ibuku rĩrĩ-rĩ, Jehova aaringire kĩama rĩrĩa aathamirie muoyo wa Mũrũwe ũcio nginya thĩinĩ wa nda ya Mariamu. Kũgerera kwĩ roho mũtheru wa Ngai, Jesu agĩciarũo arĩ mũndũ mũkinyanĩru na ndaarĩ rungu rwa kĩrumi kĩa mehia.
11. Mũndũ ũmwe angĩahotire atĩa gũkũũra andũ milioni nyingĩ?
11 Mũndũ ũmwe angĩahotire atĩa gũkũũra andũ milioni nyingĩ? Amba wĩyũrie atĩrĩrĩ, andũ milioni icio ciothe maatuĩkire ehia atĩa? Ririkana atĩ rĩrĩa Adamu eehirie-rĩ, aateire kĩndũ kĩa goro mũno aarĩ nakĩo, muoyo mũkinyanĩru wa mũndũ. Kwoguo ndangĩahotire kũũgaĩra njiarũa ciake. Ithenya rĩa ũguo, angĩacigaĩire o mehia na gĩkuũ tu. Jesu, ũrĩa Bibilia ĩĩtaga “Adamu ũrĩa wa kũrigĩrĩria,” aarĩ mũndũ mũkinyanĩru na ndehirie o na rĩ. (1 Akorintho 15:45) Na njĩra ĩngĩ-rĩ, Jesu oire handũ ha Adamu nĩguo atũhonokie. Rĩrĩa Jesu aarutire muoyo wake mũkinyanĩru arĩ mwathĩki biũ harĩ Ngai-rĩ, nĩguo aarĩhire thogora wa mehia ma Adamu. Nĩ ũndũ ũcio Jesu akĩrehere njiarũa cia Adamu kĩĩrĩgĩrĩro.
12. Mĩnyamaro ya Jesu yoonanirie ũndũ ũrĩkũ?
12 Bibilia nĩ ĩtaaragĩria wega mĩnyamaro ĩrĩa Jesu omĩrĩirie atanakua. Aahũrirũo iboko njũru mũno, agĩcuurio atekũiguĩrũo tha, na agĩkua gĩkuũ kĩa ruo mũtĩ-inĩ wa magerio. (Johana 19:
13. Ũkũũri warĩhirũo atĩa?
13 Ũkũũri warĩhirũo atĩa? Kũrĩ mũthenya wa 14, mweri wa Kĩyahudi wa Nisani, mwaka-inĩ wa 33 M.M., Jehova nĩetĩkĩririe Mũrũ wake mũkinyanĩru na ũtaarĩ na mehia oragwo. Jesu kwoguo akĩruta igongona rĩa muoyo wake mũkinyanĩru “o ihinda rĩmwe rĩa kũigana.” (Ahibirania 10:10) Mũthenya wa gatatũ thutha wa Jesu gũkua, Jehova akĩmũriũkia arĩ na muoyo wa roho o ta ũrĩa aatariĩ mbere. Aacoka igũrũ-rĩ, Jesu akĩnengera Ngai mũigana wa muoyo wake mũkinyanĩru ũrĩa warutĩtwo ũtuĩke wa gũkũũra njiarũa cia Adamu. (Ahibirania 9:
ŨRĨA ŨKŨŨRI ŨNGĨKŨGUNA
14, 15. No mũhaka twĩke atĩa nĩguo ‘tũrekerũo mehia maitũ’?
14 O na gũtuĩka tũrĩ ehia-rĩ, no tũkenere irathimo cia bata nĩ ũndũ wa ũkũũri. Reke twĩcirie ũhoro wa ũguni ũmwe wa rĩu na wa mahinda mokĩte ũrĩa umanaga na kĩheo gĩkĩ kĩnene mũno kuuma kwĩ Ngai.
15 Kuoherũo mehia. Nĩ ũndũ wa kwaga gũkinyanĩra kũrĩa twagaire-rĩ, nĩtũkoragũo na mbaara nene ya gwĩka ũrĩa kwagĩrĩire. Ithuothe nĩtwĩhagia na mĩario kana ciĩko. Ĩndĩ kũgerera igongona rĩa ũkũũri rĩa Jesu-rĩ, no ‘tũrekerũo mehia maitũ.’ (Akolosai 1:
16. Nĩ kĩĩ gĩtũhotithagia gũthathaiya Ngai na thamiri njega, na thamiri ta ĩyo ĩtũteithagia atĩa?
16 Thamiri njega mbere ya Ngai. Thamiri ĩna ũcuke no ĩtũme tũkue ngoro na tuone ta tũtarĩ kĩene. No, na njĩra ya kuoherũo mehia kũrĩa kũhotekete nĩ ũndũ wa ũkũũri-rĩ, Jehova na tha ciake nĩatũhotithagia kũmũthathaiya tũrĩ na thamiri njega o na gũtuĩka tũtirĩ akinyanĩru. (Ahibirania 9:
17. Nĩ irathimo irĩkũ tuonaga nĩgũkorũo Jesu nĩ aatũkuĩrĩire?
17 Kĩĩrĩgĩrĩro kĩa muoyo wa tene na tene thĩinĩ wa paradiso gũkũ thĩ. Aroma 6:
ŨNGĨONANIA ATĨA NĨ ŨKENAGĨRA ŨKŨŨRI?
18. Twagĩrĩirũo nĩkĩ gũkorũo na ngaatho harĩ Jehova nĩ kĩheo kĩa ũkũũri?
18 Twagĩrĩirũo nĩkĩ gũkorũo na ngaatho mũno harĩ Jehova nĩgũtũhe ũkũũri? Kĩheo gĩkoragũo na bata mũno rĩrĩa mũndũ ahũthĩrĩte kahinda gake, hinya, kana mbeca ciake nĩguo atũhe kĩheo kĩu. Ngoro ciitũ nĩ ihutagio mũno rĩrĩa twamenya atĩ mũndũ aratũhe kĩheo nĩ ũndũ wa ũrĩa atwendete. Ũkũũri nĩkĩo kĩheo kĩrĩa kĩa goro mũno gũkĩra ciothe, tondũ Ngai nĩ eerutĩire na njĩra nene makĩria nĩguo akĩheane. Johana 3:
19, 20. Ũngĩonania na njĩra irĩkũ atĩ nĩ ũkenagio nĩ kĩheo kĩa Ngai kĩa ũkũũri?
19 Kwoguo-rĩ, ũngĩonania na njĩra ĩrĩkũ atĩ nĩũkenagio nĩ kĩheo kĩu kĩa Ngai kĩa ũkũũri? Ambĩrĩria na kũmenya makĩria ũhoro wa Jehova, Mũheani ũrĩa Mũnene. (Johana 17:3) Kwĩruta Bibilia ũkĩhũthĩra ibuku rĩrĩ nĩgũgũgũteithia ũmũmenye makĩria. O ũrĩa ũrathiĩ na mbere kũmenya Jehova, noguo ũgũthiĩ na mbere kũmwenda. Wendo ũcio naguo nĩũgũtũma wende kũmũkenia.
20 Wĩmenyerie wĩtĩkio thĩinĩ wa igongona rĩa ũkũũri rĩa Jesu. Bibilia yugaga ũũ igũrũ rĩgiĩ Jesu: “Ũrĩa wĩhokete Mũriũ e na muoyo wa tene na tene.” (Johana 3:
21, 22. (a) Twagĩrĩirũo nĩkĩ kũũngana gĩkũngũĩro-inĩ kĩa o mwaka kĩa Irio cia Mwathani?
21 Ũngana gĩkũngũĩro-inĩ kĩa Irio cia Mwathani kĩa o mwaka. Mũthenya wa 14 hwaĩ-inĩ, mweri wa Nisani, mwaka wa 33 M.M., Jesu nĩ aambĩrĩirie gĩkũngũĩro kĩa mwanya kĩrĩa Bibilia ĩĩtaga “irio cia Mwathani.” (1 Akorintho 11:20; Mathayo 26:
22 Bata wa kĩheo kĩu kĩa Jehova kĩa ũkũũri nĩ mũnene ma. (2 Akorintho 9:
^ kib. 21 Ha ũhoro makĩria wĩgiĩ Irio cia Mwathani, rora Ũhoro Muongerere karatathi ka 206-208.


text:
Mwagaga Gũthiĩ Mbaara-inĩ Nĩkĩ?
Aira a Jehova matithiaga mbaara-inĩ nĩũndũ wa itũmi ici:
Gwathĩkĩra Ngai. Bibilia yugaga atĩ ndungata cia Ngai nĩ igacoka “gũtura hiũ ciacio cia njora ituĩke hiũ cia mĩraũ” na atĩ matigacoka “kwĩĩgithia mbaara rĩngĩ o na rĩ.”—Isaia 2:4.
Gwathĩkĩra Jesu. Mũtũmwo Petero eerirũo nĩ Jesu ũũ: “Cokia rũhiũ rũaku handũ haruo: nĩ gũkorũo andũ arĩa othe moyaga rũhiũ nĩmakaninwo na rũhiũ.” (Mathayo 26:52) Jesu kwoguo onanagia atĩ arũmĩrĩri ake matiagĩrĩirũo nĩ kuoya matharaita ma mbaara.
Arutwo a Jesu nĩ mathĩkagĩra watho kwaga gũkorũo “ti a gũkũ thĩno” na njĩra ya kwaga kwĩingĩria o na hanini maũndũ-inĩ ma ũteti. (Johana 17:16) Matireganaga na itua rĩa mbirarũ kana makagiria andũ gũtuĩka mbirarũ.
Kwenda andũ arĩa angĩ. Jesu aathire arutwo ake ’matũũre mendaine.’ (Johana 13:34, 35) Kwoguo mangĩgakorũo marĩ ũrũmwe wa thĩ yothe wa aarĩ na ariũ a Ithe ũmwe na gũtirĩ o na ũmwe wao aũngĩkarũa na ũrĩa ũngĩ.—1 Johana 3:10-12.
Kĩonereria kĩa Akristiano a Tene. Ibuku rĩa Encyclopedia of Religion and War riugaga ũũ: “Arũmĩrĩri a tene a Jesu nĩmaregaga mbaara na gũtuĩka mbũtũ cia mbaara,” moonaga gwĩka ũguo arĩ mĩtugo “ĩtangĩtwarana na wendo ũrĩa Jesu arutanire na kwenda thũ ciaku.” O ũndũ ũmwe na ũcio, mũthomi Ũmwe wa maũndũ ma ndini Mũnjĩrĩmani wĩtagwo Peter Meinhold oigire ũũ igũrũ rĩa arũmĩrĩri acio a Jesu: “Gũtuĩka mũmbirarũ na Mũkristiano monekaga marĩ maũndũ merĩ matangĩtwarana.”
Gũteithia Mũingĩ
Aira a Jehova nĩ andũ marĩ ũguni kũrĩ mũingĩ na nĩ mendete thayũ na makaũtheremia kũrĩa maikaraga. Nĩ tũheaga thirikari gĩtĩo, o ta ũrĩa Bibilia yugĩte thĩinĩ wa maandĩko maya:
“O mũndũ o wothe nĩaiguage arĩa matuĩtwo aathani.”—Aroma 13:1.
“Tondũ ũcio nengagĩrai Kaisari indo iria cia Kaisari, o nake Ngai, mũmũnengagĩre indo cia Ngai.”—Mathayo 22:21.
Nĩ ũndũ ũcio, nĩ twathĩkagĩra watho, tũkarĩha magoti na tũkanyitanĩra na thirikari igũtungatĩra mũingĩ.


text:
Ũrĩa mũndũ ahakagwo ng’ondu gĩ-tene
- Details
- Published Date
- Written by Editor
- Category: Unduire Witu
Mũhiki angĩaciarire na mwana ũcio aciara aruare, mũthuuriwe nĩ agĩrĩirwo gũthiĩ ũgo-inĩ nĩguo kũragũrũo erũo gĩtumi.
Rĩmwe nĩ angĩerirwo akahake mũka ng’ondu hihi nĩ ũndũ mwana aathahĩire o iciarĩro-inĩ tondũ arĩa maahiũhagĩria mũka nĩ monanĩruo nao nĩ athuuri ao mbere yake, akaroka gwa ithe, akamũhe ũhoro ũcio.
Nĩ marĩkanagĩra na ithe rĩrĩa agathiĩ nĩguo atware ndũrũme mahake mwarĩ ng’ondu. Mũthenya wa gĩathĩ, mũthuuri athiaga kwa mwarĩ na ngoima marĩ na mũtumia wake na mũthuuri ũngĩ kuuma itũũra.
Maakinya nĩ matahagĩrio njohi na makanengerũo maĩ, ndahi, ira, mũgĩmbĩ na mathangũ meerĩ ma mũthakwa.
Mehakaga ira mũkonya, magakundanĩra maĩ macio na mũgĩmbĩ makamatumĩria manyitite mathangũ macio makamarathima makĩmatuagĩra maĩ macio marĩ kanua.
Maarĩkia makagũtha ngoima ĩo thiithi namo ĩkĩĩragwo ũũ ikue arĩ yo nĩ getha mwana ũcio ariũke.
Mathangũ macio makaigĩrĩrũo nyũmba igũrũ, nayo ndũrũme ĩo ĩgathĩnjwo, ĩgakayũo rũkwaro rũũa-inĩ, na ihu-inĩ, igekĩruo kaihũri-inĩ karĩa gekĩrĩtwo taatha, naguo taatha ũkarehanĩrio na magumo.
Mũhakwo ng’ondu akanyita magumo, akahaka mwarĩ taatha ũcio amũrutĩtie na magũrũ anyitĩtwo gĩthii nĩ mũka, akamwambatia na mũtwe-inĩ akiugaga: “Nĩ ndagũtiirĩra ũngĩkorũo worĩire gwitũ, kana ũkorũo ũũriire gũkũ, rĩu gĩthahũke ũigane mũmbũ, o nake mwana ũyũ ũciarĩte arohona”.
Nĩ acokaga akahũgũka na mathangũ macio magacokio kaihũri-inĩ, ithe akanyite rũkwaro rũa rũũa akarũtonyia mwĩrĩ-inĩ wa mwarĩ arũrutĩtie na mũtwe.
Nyina nake akamũharũkia rũria rũngĩ rũa ihu arũrutĩtie na magũrũ, ikagomana njohero-inĩ, igathinĩkĩrũo rigitũ-inĩ wa mũthuru itikagwo.
Ithe akoya kahĩa ka njohi gagekĩrũo mũgĩmbĩ, ũgaturungĩrũo mũtwe wa mwarĩ akĩmwĩraga ũũ: “Urociara ta mũgĩmbĩ.”
Nĩngĩ ithe na nyina makanyita maguta ma mbarĩki makamũhaka mũtwe, o na nguo-inĩ ciake, naguo taatha ũrĩa ũrĩ moko makawĩgiria namo.
Thutha wa ũguo makainũka. Mwana wake aakorũo ndauma na kĩrĩi akahona, naguo ũtukũ wa mũthenya ũcio mũthuuri na mũtumia wake makaruta maambura, na ũũru ũngĩkorũo uuma o ũcio, mwana wake akahona, nake akagĩa ihu akamũciarĩrĩra.


text:
Mĩhiano ya njorua cia wĩyathi gũkenia Mau Mau
General Bahati akĩarĩria njorua cia Mau Mau Othaya
Gĩkundi kĩa Maumau kĩrĩa kĩĩtaga Mau Mau War Veterans Association nĩ gĩcokeirie thirikari ngatho nĩ kũmahe gĩtĩĩo ona kũririkana wĩra ũrĩa maarutire magĩĩtia wĩyathi.
Mũikarĩri gĩtĩ wa gĩkundi kĩu nĩwe General Bahati augĩte gwĩkĩrũo kwa mĩhiano ya amwe a arĩa marũĩrĩire wĩyathi mataũni-inĩ nĩ gĩtĩĩo kĩnene harĩ njorua icio.
Maugĩte thirikari iria ingĩ hĩtũku nĩ ciamatiganĩirie kwa ihinda inene mũno.
“Tũracokeria thirikari ya Mwai Kibaki nĩ gũtũhe wĩyathi wa kũheanaga makaya maitũ na ũguo nĩ kuonania wendo mũnene harĩ andũ ayo,” Bahati nĩ augĩte.
Read more: Mĩhiano ya njorua cia wĩyathi gũkenia Mau Mau
Araragia mũthia-inĩ wa kiumia kĩharo-inĩ kĩa mĩthako gĩa Othaya, kaũnti-inĩ ya Nyeri.
Safaricom kũgacĩrithia gĩthoomo kĩa ũkinyanĩria University
- Published Date
- Written by James Maina
- Category: Unduire Witu
Vice chancellor Prof. Mabel Imbuga (ũmotho) na Bob Collymore (ũrĩo)
Kambuni ya thimũ ya Safaricom nĩ ĩgũteithĩrĩria kũgacĩrithia ũthuthuria na ũkinyanĩria harĩ arutwo a universty.
Obithaa mũnene wa kambuni ĩo Bob Collymore augĩte tabarĩra ĩo ĩkũguna aruti wĩra a cukuru cia mathoomo ma igũrũ na arutwo acio.
Araragia hĩndĩ ya gwĩkĩranĩra kĩrore ũigwithanio gatagatĩ ga kambuni ĩo na Jomo Kenyatta University of Agriculture and Technology mwena wa Juja.
Collymore athiĩte na mbere na kuuga atĩ kambuni ĩo ĩrongoreirie kũhĩta arutwo arĩa marĩ na ũgĩ mũnene arĩa nĩo mangĩrehe ũgarũrũku harĩ mĩrutĩre ya wĩra.
Mũthuuri ‘gũteo’ nĩ andũ ake Nyeri
JuliusGathu marĩ na Obithaa wa Purity Elderly Care Foundation Wanjiku Kairu
Mũthuuri ũmwe kuuma Thunguri, Mukurweini, County ya Nyeri nĩ atiganĩirio nĩ andũ ake.
Julius Gathu 60, atiganĩirio thutha wa kwĩrĩkana atĩ kuuma tene ndarĩ atuĩka mũndũ mwega.
Gathu atiganĩirio makĩria ma mĩaka ikũmi mĩthiru thutha wa mwana wake wa keerĩ ũrĩa nĩ mũirĩtu gũkua na kũmũtigĩra mwana wa kahĩĩ Dennis Gathu, 18.
Obithaa wa Purity Elderly Care Foundation Wanjiku Kairu, nĩ augĩte atĩ ciana nyingĩ citigaga aciari ao matarĩ na ũhoti na cigathiĩ gũetha wĩra mataũni-inĩ na makariganĩrũo nĩo.Read more: Mũthuuri ‘gũteo’ nĩ andũ ake Nyeri
IDPs gũthaamĩra Kĩharo kĩa Ruring’u
IDP maikarĩte thĩ kĩhar –inĩ kĩa Ruring’u, Nyeri
Nĩ mĩaka hakuhĩ ĩtano kuuma ngahĩha cia thutha wa ithuurano ciumĩre na rĩu ethari ngũĩ a mbara ici nĩo metagwo IDP, nĩ mathamĩire kaũnti-inĩ ya Nyeri kuuma icigo ngũrani bũrũri-inĩ nĩguo meethe kĩhooto kĩao.
Matongoretio nĩ mũtongoria wao Peter Gitahi, nĩ marakaĩra thirikari kũhĩtũkĩra Minithitĩrĩ ya Mĩbango ya mwanya, ĩtongoretio nĩ Esther Mirugi, hamwe na Minithitĩrĩ ya Mĩgũnda ĩmateithĩrĩrie nginya mone handũ ha gũikara.
IDP acio arĩa maumĩte icigo ngũrani bũrũri-inĩ mambĩte hema kĩharo-inĩ kĩa Ruring’u, County ya Nyeri.
Uhuru kũũria mbeũ njĩthĩ ndĩgetĩkĩre kũhũthĩrwo ũũru
- Published Date
- Written by Eutycas Muchiri
- Category: Unduire Witu
Amwe a atongoria arĩa mekinyĩtie mũcemanio-inĩ wa Gema
Mũnini wa Prime Minister Uhuru Kenyatta nĩ ataarĩte mbeũ njĩthĩ ndĩgetĩkĩre kũhũthĩrwo ũũru nĩ ateti kũrũa mbara ciao kĩũmbe iria o ene matarenda kũrũa.
Uhuru amerĩte metheeme na ateti amwe arĩa moĩ mũno kwambararia arĩa angĩ nĩguo mamahũthĩre kũhũra thũ ciao cia kĩ-ũteti.
“Kũrĩ andũ moĩ mũno kuoya mũndũ na makamwambararia na kũmuonia ũrĩa arĩ mũndũ mũnene nĩguo macooke mamũhũthĩre kũrũa mbara yake. Wambarario ũriganagĩrwo atĩ rũciũ magooka manjoe manjĩke o ũguo na mahũthĩre gũkũhũra kana kũhũra ũcio ũngĩ. Ithuĩ tũrĩ haha no ithuĩ tũrahũthĩrwo ũguo,” ũhũrũ nĩ aratĩtĩrithirie, gũkũ agĩtheema kũgweta marĩtwa.
Aroririe andũ mendane na matĩĩane nĩguo maarie rũthiomi rũmwe. Nĩ aroririe mbeũ njĩthĩ ĩtĩkĩre gũikarania thĩ na athuuri na mamahe mathĩna mao nĩguo atongoria arĩa angĩ mamenye thĩna harĩa ũrĩ na ũrĩa ũngĩninwo.Read more: Uhuru kũũria mbeũ njĩthĩ ndĩgetĩkĩre kũhũthĩrwo ũũru
Thirikari kwandĩka arutani 23,000
- Published Date
- Written by Peris Wairimu
- Category: Unduire Witu
Professor James Ole Kiyiapi
Thirikari nĩ yandĩkĩte arutani 23,000 na itanya rĩa kũrũa na ũnyihu wa arimũ bũrũri-inĩ. Arutani aya makwandĩkwo biũ nĩ thirikari kũringana na mwandĩki mũkaru minithitĩrĩ-inĩ ya gĩthoomo Professor James Ole Kiyiapi.
Arutani aya nĩ arĩa mandĩkĩtwo na kandarathi mwaka wa 2010.
Ningĩ thirikari no ĩrageria kwaranĩria na minithitĩrĩ ya kĩgĩna nĩguo maheo mbeca cia kwandĩka arutani makĩria mwaka ũyũ.
Kũrĩ na ũnyihu wa hakuhĩ arimũ 80,000 guothe bũrũri-inĩ.Read more: Thirikari kwandĩka arutani 23,000
Mwaki gucina makĩria ma ĩka 10,000 Aberdares
- Published Date
- Written by Peris Wairimu
- Category: Unduire Witu
Mũndũ akĩgeria kũhoria mwaki na ichang’i Aberdare
Mwaki mũnene ũrĩa ũkoretwo ũgĩcina mũtitũ wa Aberdare no ũrathiĩ na mbere ona thutha wa rũhonge rwa mĩtitũ na nyamũ cia gĩthaka kũnyitanĩra na Njechi na mũingĩ igeria-inĩ rĩa kũũhoria.
Mwaki ũyũ ũrĩa ũraingĩra thikũ ya mũgwanja ũcinĩte makĩria ma ĩka 10,000 ma gĩthaka kĩu.
Kũringana na mũnene wa rũhonge rwa mĩtitũ gĩcigo kĩa Nyeri Muchiri Mathinji, gĩcigo gĩa gatagatĩ kĩa mũtitũ ũyũ nĩkĩo kĩhĩte mũno. Mwaki ũyũ wambĩrĩirie Shamata.Read more: Mwaki gucina makĩria ma ĩka 10,000 Aberdares
AP kũũrio mateithĩrĩrie arutwo a ũborithi
Borithi igĩtwara indo kũrĩ mũhunjia nĩguo acirathime
Borithi cia wathani wa matũũra nĩ ciũrĩtio citeithĩrĩrie, citĩĩe na ciĩnyihĩrie arutwo arĩa marauma cukuru cia ũthigari na magooka gũkũ kwĩruta wĩra kũrĩa gwĩtagwo na gĩthũngũ attachment.
Arĩa marĩ hũthĩra ya kũherithia arutwo acio nĩ mahetwo mũkaana atĩ nĩ makuoerwo ikinya iritũ maanyitĩkana magĩĩka ũguo.
Uhoro ũyũ ũheanĩtwo nĩ mũnini wa borithi cia wathani wa matũũra gĩtarũ gĩa Central, Gradus Atinda, akiuga atĩ arutũo aingĩ nĩ makuaga ngoro na ihenya nĩ kuona ũrĩa marathĩnio na gũkuithio mĩrigo mĩritũ wĩra-inĩ ũyũ.
Athuuri gũtunywo mũgũnda nĩ mũcũkũrũ wao Nyeri
Cyrus Nderitu (ũrĩo) na Moses Ngatia maikaire gwa athoni ao thutha wa kũingatwo mũgũnda-inĩ wao
Athuuri erĩ kuuma itũũra rĩa Ihururu, Tetu, County ya Nyeri nĩ matunyĩtũo mũgunda wao na njĩra ya kĩriga nĩ mũndũ wa nyũmba yao.
Kũratuĩka mahenirio mekĩre kĩrire maratathi-inĩ ma mũgũnda matakũmenya na thutha ucio mũgũnda ũgĩcooka kwendio.
Cyrus Nderitu ũrĩa ũrĩ na mĩaka 110 na mũrũ wa nyina Moses Ngatia, 98, marahoya kĩraro kwa andũ a itũũra thutha wa mũcũkũrũ wao kũmagera ngero ĩo.Read more: Athuuri gũtunywo mũgũnda nĩ mũcũkũrũ wao Nyeri
Aruti wĩra a thibitarĩ kũũria aruna ao manyitanĩre nao mũgomo-inĩ
Marĩgĩtarĩ na arigitani makĩharĩria gũcina mũhiano wa Prof. Nyong’o ũrĩa magũthondekete mwena wa Nyeri
Arigitani amwe kuuma thibitarĩ nene ya Nyeri kũrerĩkana mathamĩire mawĩrainĩ mao kĩũmbe handũ ha kũnyitanĩra na arigitani mũgomo-inĩ wao.
Arigitani aya arĩa magũcemanĩtie kĩharo-inĩ kĩa Asian Quarter makinya manini kuuma thibitarĩ-inĩ nene ya Nyeri.
Maugire amwe ao arĩa marĩ na mĩaka mĩingĩ wĩra-inĩ ũcio matironania ta marĩ na thĩna mũnene tao na rĩrĩa o maratangĩka nĩ marĩhi kũnyiha o mathondekaga mbeca cia mwena-inĩ na thibitarĩ ciao kĩũmbe.Read more: Aruti wĩra a thibitarĩ kũũria aruna ao manyitanĩre nao mũgomo-inĩ
Atumia kũhitha maguta gatagatĩ ka magũrũ Thika
- Published Date
- Written by Sam Mutonya
- Category: Unduire Witu
Mũingĩ ũkĩrorera mbica cia andũ acio thingo-inĩ cia Maathai Thika
Kũrarĩ na gĩchanjama mwena wa Thĩka thutha wa atumia erĩ kũnyitwo nĩ arangĩri maiyĩte maguta ma kũruga na makamahitha gatagatĩ ka magũrũ.
Atumia acio maraingĩrire Maathai Supermarket kũrĩa maroire ibũyũ cia maguta rita ithatũ mũthemba wa Golden fry na maramahitha ciero-inĩ.
Maranyitirwo thutha wa kuonekana makĩheta nguo nĩ mũrangĩri nĩguo mahithe maguta mau ma ciringi 605 na aretana.
Mrahingĩrĩrwo kanyũmba-inĩ kamwe thĩinĩ wa Supermarkets ĩo, kũrĩa marahũragĩrwo mbica nĩ mwĩyendri.Read more: Atumia kũhitha maguta gatagatĩ ka magũrũ Thika
Aruti wĩra a kanjũ kũgũtha mũtumia na ngari Nyeri
Ngari ĩo ĩrĩa ĩragũthire mũndũ
Mutumia ũmwe taũni-inĩ ya Nyeri nĩ aratinirio kũgũrũ mũthenya wa ira nĩ ngari ya kanjũ thuutha wayo gũte mwerekera na ĩramũkora nduaka-inĩ yake.
Gĩĩko kĩu kĩrahanĩkĩire thitenji-inĩ ya ngari cia nyahururu taũni-inĩ nene ya Nyeri, county ya Nyeri.
Ngari ĩo ndĩrarĩ na marũa ma Insuarance. Aruti wĩra arĩa mararĩ ngari-inĩ ĩo marateng’eragia ngari ĩmwe ĩrĩa ĩtararĩhĩte igooti rĩa kanjũ rĩrĩa mũtino ũcio ũrekĩkire.Read more: Aruti wĩra a kanjũ kũgũtha mũtumia na ngari Nyeri
Atumia erĩ kũgucanĩria mwana Nanyuki
- Published Date
- Written by Preachie Ann na Gĩthinji Wachira
- Category: Unduire Witu
Rhoda Wangeci akomete marĩ na nyina Helen Wairimu
Ngucanio nĩ yumĩrĩte gatagatĩ ka mĩciĩ ĩrĩ mwena wa Matanya Laikipia ya gatagatĩ makĩrũĩra mwana, o mũciĩ ũkiuga mwana ũcio wa mĩaka ĩtatũ nĩ wao.
Mwana ũcio ũrĩa wĩtagwo Joseph Gichuru ararũĩrwo nĩ Rhoda Wangechi, ũrĩa ugĩte aiyirwo gĩtanda-inĩ gĩke gĩa thibitarĩ kũrĩa akomete arĩ o wa gakenge. Mwana ũcio marĩ na ũcũwe nĩwe Helen Wairimu, 73.
“Ndamũtwarire thibitarĩ ya Nanyuki thutha wa kũona nĩ ehĩrũo nĩ mwĩrĩ. Ambĩrĩirie gũtahĩka na gũthithina mũno. Na ndagĩtarĩ akĩnjĩra ndĩmwenje njuĩrĩ nĩguo ekĩrũo maĩ na rĩera,” Helen nĩ augĩte.
Mwana ũcio aikaraga na ‘tatawe’Jane Wanjiku, 54 ũrĩa wamuoire thutha wa ‘nyina’ gũkua mwaka mũthiru.Read more: Atumia erĩ kũgucanĩria mwana Nanyuki
Michuki arakuire atoĩ ariũ a ithe maarĩ aigana
- Published Date
- Written by Maina Mwangi
- Category: Unduire Witu
Ithandũkũ rĩa mwĩrĩ wa minithita wa maũndũ marĩa matũrigicĩirie John Michuki
Senior Chief Michuki wa Kagwi ũrĩa nĩwe ithe wa mũtigairĩ minithita wa marĩa matũrigicĩirie John Michuki arĩ na atumia 47 na ciana nyingĩ iria itamenyekaga nginya nĩ andũ a nyũmba yao ciarĩ cigana.
No nĩ arĩ na hũthĩra ya kũmacokanĩrĩria thingira kũrĩa amaheaga mataaro megiĩ mũtũrĩre kaingĩ kaingĩ ũndũ ũrĩa ũtũmĩte Minithita ũcio akũre na ũigĩrĩrĩki ũrĩa ararĩ naguo.
Arĩa mamũĩ maugaga nĩ mũndũ wekĩrĩire mĩtugo mĩega na ũritũ mũnene mũno na to harĩ ciana no nĩ nginya harĩ atumia ake othe.Read more: Michuki arakuire atoĩ ariũ a ithe maarĩ aigana


text:
Train
Mũgithi
Macini nene ĩgerega reriinĩ. Injini ya mugithi nĩyo itogoragia na ikagucia mbogi nyingĩ.
Reri[edit | edit source]
Reri ya kenya ya kirwo nĩ Ngeretha. Reri ĩkoragwo na cuma igĩrĩ ndaihu iria iyitithanagio na cuma nyingi nguhi. Reri nyajitie mombasa igathia ngiya Jinja uganda.
Thiteceni cia mũgithi[edit | edit source]
Mũgithi urumaga tu thiteceni.
Hithitori ya mũgithi[edit | edit source]
Enanji cia mũgithi[edit | edit source]
Mĩgithi ĩrĩa ĩkwo ĩratũmĩra thitima kana maguta ma betũrũ, no tene ni kwarī Mĩgithi ya tũmagĩra kũrũ.