text:
ŨRĨA FAMĨLĨ ĨNGĨGĨA NA GĨKENO
Mathĩna ma Aciari Areri
MARGARET, * MŨCIARI ŨMWE MŨRERI KUUMA BŨRŨRI-INĨ WA AUSTRALIA: “Mũtumia ũrĩa waarĩ wa mũthuri wakwa eerire ciana ciake itigaathikĩrĩrie ũndũ o wothe ingĩamerire—o na kaũndũ kanini ta ‘Mũririkane gwĩthamba magego.’” Margaret onaga atĩ wara ũcio wa kũmatigithũkania nĩguo wamareheire mathĩna kĩhiko-inĩ kĩao.
Famĩlĩ cia aciari areri nĩ icemanagia na mathĩna maritũ na ma mwanya mĩikaranĩrie-inĩ yao na andũ arĩa angĩ a famĩlĩ. * No mũhaka aciari aingĩ areri maraanĩrie na mũciari wa ciana ũhoro-inĩ wĩgiĩ gũceranĩra, kũmarũnga o na mabataro mao. O na ningĩ famĩlĩ na arata a mũciari mũreri no maage kũiguana na andũ a famĩlĩ ĩyo njerũ. Ta wĩcirie ũrĩa ũtaaro wa Bibilia ũngĩteithia famĩlĩ yanyu kũhiũrania na mathĩna macio.
ŨRITŨ WA 1: MŨCIARI ŨCIO ŨNGĨ
Judith, mũciari ũmwe mũreri bũrũri-inĩ wa Namibia, oigire ũũ: “Nyina wa ciana cia mũthuri wakwa aaciĩrire atĩ ndĩ o mũtumia ũngĩ wa ithe wao na tũngĩagĩire ciana nake itingĩakorĩrũo irĩ ciao. Ciugo icio nĩ ciandurire mũno tondũ nĩ nyendete ciana icio ta arĩ ciakwa.”
Ataarani a maũndũ ma famĩlĩ moigaga atĩ, mĩikaranĩrie ya mũciari mũreri na mũciari ũcio ũngĩ wa mwana no ĩkorũo ĩrĩ mĩritũ, na no ĩrehe nyamũkano. Kaingĩ, mũtumia mũreri na nyina wa ciana nĩo makoragwo na thĩna ũrĩa mũnene. Nĩkĩ kĩngĩmateithia?
Ũndũ ũngĩmateithia: Iga mĩhaka ĩrĩa yagĩrĩire. Ũngĩgiria ngwatanĩro o yothe ya mwana na nyina mũmũciari, mwana ũcio no anyarirĩke kĩĩmeciria. * Mũciari wa mwana, ‘ũrĩa wamũciarire,’ nĩ akoragwo na itemi rĩa mwanya ũtũũro-inĩ wa mwana ũcio. (Thimo 23:22, 25) O na kũrĩ ũguo, ũngĩhe ũrĩa waarĩ mũtumia waku wĩyathi mũingĩ thĩinĩ wa famĩlĩ yaku, ũndũ ũcio no ũritũhĩre kana ũrakarie mũtumia waku. Geria gũkorũo na ũigananu, na ũige mĩhaka ĩrĩa yagĩrĩire nĩguo ũgitĩre kĩhiko gĩaku, o ũkĩnyitanagĩra na nyina wa ciana o ũrĩa kũngĩhoteka.
MAŨNDŨ MANGĨTEITHIA ACIARI
Rĩrĩa ũkwaria na ũrĩa waarĩ mũtumia waku, arĩrĩria maũndũ megiĩ ciana tu na ũnyihie ndeto nyingĩ ciĩgiĩ maũndũ mangĩ. Kwa ngerekano, no ũmũũrie na njĩra ya ũũgĩ kana no kũhoteke mũbange mahinda ma kwaragia na thimũ mũthenya. Ũndũ ũcio ũkoragwo ũrĩ mwega gũkĩra kũhũranĩra thimũ o rĩrĩa mũndũ enda kana ũtukũ mũno.
Angĩkorũo tiwe ũikaraga na ciana, no ũhũũre thimũ, wandĩke marũa, ndũmĩrĩri nguhĩ, kana njĩra ĩngĩ o yothe nĩguo ũmenye ũrĩa irathiĩ na mbere. (Gũcokerithia Maathani 6:6, 7) Amwe o na nĩ mahũthagĩra njĩra ya kwaranĩria makĩonanaga kũgerera kompiuta. Ũngĩka ũguo, no ũmenye mabataro na mathĩna ma ciana ciaku, na ũmataare na njĩra ĩrĩa yagĩrĩire na ũndũ ũcio no ũmagune mũno.
MAŨNDŨ MANGĨTEITHIA ACIARI ARERI
Onia nyina wa ciana icio ‘tha kana kũmwĩciria’ na njĩra ya kũmuonia atĩ ndũrageria kuoya ithenya rĩake. (1 Petero 3:8) Mũmenyithagie ũrĩa ciana ciake itariĩ na ũmwĩrage maũndũ mega maciĩgiĩ. (Thimo 16:24) Mũhoyage motaaro, na aakũhe, ũmũcokagĩrie ngatho.
Rĩrĩa mũrĩ na nyina wa ciana, na ciana ciake, ndũgacionie wendo mũnene ũngĩmũtuurithia. Beverly, mũciari ũmwe mũreri bũrũri-inĩ wa Amerika, oigire ũũ: “Ciana cia mũtumia ũrĩa waarĩ wa mũthuri wakwa ciendete kũnjĩtaga Mami. No tũkĩiguithanĩria atĩ, no cinjĩtage ũguo tũrĩ mũciĩ no ti rĩrĩa twĩ na mami wao Jane, kana famĩlĩ yake. Kuuma hĩndĩ ĩyo, tũkĩiguana na Jane. O na nĩ twateithanagia kũhaarĩria mĩthako ya ciana ya cukuru na gũcihaarĩria rĩrĩa cirathiĩ gũceera.”
MAŨNDŨ MANGĨTEITHIA MŨCIARI MŨRERI NA ACIARI A MŨTHURI GŨIKARANIA
Ndũkaanarie ũũru igũrũ rĩgiĩ nyina kana mũciari mũreri wa ciana icio ikĩiguaga. Nĩ ũndũ mũhũthũ mũno kwaria maũndũ ta macio, no ũndũ ũcio no ũhinyĩrĩrie mwana mũno. Na ndũngĩmenya ũrĩa kana rĩrĩa mwana ũcio angĩcokera ciugo icio ciaku. (Kohelethu 10:20) Mwana angĩkwĩra atĩ nyina kana mũciari mũreri nĩ araririe ũndũ mũũru ũkwĩgiĩ, wĩcirie ũrĩa mwana ũcio araigua rĩrĩa arakwĩra ũguo. No uuge kaũndũ ta gaka: “Nĩ ndacũnga mũhera nĩ gũkorũo nĩ akwĩrire ũguo. Mami wanyu nĩ andakarĩire mũno, na kaingĩ andũ mangĩrakara nĩ maragia maũndũ matarĩ mega.”
Geria kũhũthĩra mawatho na motaaro mamwe harĩ famĩlĩ cierĩ. Angĩkorũo ũndũ ũcio ndũngĩhoteka, taarĩria gĩtũmi ũtekũnyararithia mũciari ũcio ũngĩ. Ta wĩcirie ũndũ ũyũ:
Mũciari mũreri: Njoroge, no ũcuurie taurũ ĩyo yaku?
Njoroge: Kwa Mami tũcitigaga thĩ agatũcuurĩria.
Mũciari mũreri (arakarĩte): Mami wanyu nĩ kũmũgũtaria aramũgũtaria.
Na githĩ ti wega gũcokia ũũ?
Mũciari mũreri (ahoreire): Nĩ wega. Gũkũ mũndũ nĩwe wĩcuuragĩria.
Ndũkabangagĩre ciana maũndũ rĩrĩa kũbangĩtwo atĩ nĩ megũkorũo hamwe na nyina. (Mathayo 7:12) Angĩkorũo gũtingĩhotekeka, hoya rũtha kuuma kũrĩ mũciari ũcio ũngĩ ũtaneera ciana ũrĩa ũbangĩte.
GERIA ŨŨ: Rũmĩrĩra makinya maya rĩrĩa mũracemania na mũtumia ũrĩa waarĩ wa mũthuri waku kana mũtumia wa ũrĩa waarĩ mũthuri waku:
Mũrore ũthiũ ũcanjamũkĩte. Wĩtheme gũthitia gĩthiithi.
Mũgeithie na rĩĩtwa rĩake. Kwa ngerekano, uga, “Ũhoro waku, Jane.”
Mũngĩkorũo mũraranĩria mũrĩ aingĩ, mũingĩrie mĩario-inĩ.
ŨRITŨ WA 2: CIANA NG’IMA
Ibuku rĩĩtagwo Step Wars rĩkoragwo na ciugo cia mũtumia ũmwe wecokagia nĩ ũndũ mũthuri wake nĩ aanyitaga mbaru ciana ciake ng’ima na akarega atĩ nĩ ciamwĩkaga maũndũ moru. Oigaga, “Nĩ ndakaraga na ihenya mũno.” Ũngĩhota atĩa gũikarania na ciana iria wakora irĩ ng’ima na kĩhiko kĩanyu gĩtigathũke?
Ũndũ ũngĩmateithia: Gwĩcirania. Bibilia yugaga ũũ: “Mũndũ nĩatigage gwĩcarĩria o maũndũ ma kwĩguna we mwene, tiga o marĩa mangĩguna mũndũ ũrĩa maikaraga nake.” (1 Akorintho 10:24) Geria kũmenya ũrĩa mũndũ ũcio ũngĩ araigua. Kaingĩ ciana ng’ima nĩ ciĩtigagĩra kũũrũo nĩ wendo wa nyina, kana makona gwĩtĩkĩra mũciari ũngĩ nĩ ta kuonania matiendete famĩlĩ yao. Ningĩ aciari no mone atĩ kũmenereria ciana ciao no gũtũme itige kũmaceragĩra.
Handũ ha kũringĩrĩria ciana icio ikwende, wagĩrĩirũo ũreke wendo ũkũre o kahora. Nĩ tũũĩ atĩ, ti wega kũringĩrĩria kana gũtindĩkĩrĩria mũndũ akwende. (Rũĩmbo rũa Suleimani 8:4) Kwoguo, geragia gũkorũo na mawoni marĩa magĩrĩire mĩikaranĩrie-inĩ yanyu na ciana icio.
Ndũkahiũhe kwaria o na wekwo maũndũ moru. (Thimo 29:11) Angĩkorũo kwĩgirĩrĩria kwaria nĩ ũndũ mũritũ, hoya ta Mũthamaki Daudi: “Iga mũrangĩri kanua-inĩ gakwa, Jehova, ũkĩnjikaragĩrie mũrango ũyũ wa mĩromo yakwa.”—Thaburi 141:3.
Ũngĩtua nĩ ũgũikara nyũmba ĩrĩa ciana icio ciarereirũo, no wone atĩ nĩ mamĩendete mũno. Ndũgacenjacenjie maũndũ mũno, makĩria rumu irĩa maaikaraga. O na ningĩ no wĩcirie gũthamĩra nyũmba ĩngĩ.
GERIA ŨŨ: Angĩkorũo ciana icio ng’ima itiragũtĩa na nĩ nemi, ĩra ũrĩa mũhikanĩtie nake ũrĩa ũraigua ũndũ-inĩ ũcio na ũmũthikĩrĩrie wega. Ndũkamũtindĩkĩrĩrie acirũnge. Ithenya rĩa ũguo, geria kũiguana nake. Rĩrĩa mwatuĩka “a ngoro o ĩmwe” ũndũ-inĩ ũcio, ũrũtĩrei wĩra mũrĩ hamwe.—2 Akorintho 13:11.
ŨRITŨ WA 3: ARATA NA ANDŨ A FAMĨLĨ
Mũciari ũmwe mũreri kuuma bũrũri-inĩ wa Kanada wĩtagwo Marion, oigire ũũ: “Aciari akwa nĩmaheaga mwana wakwa iheo, no matiaheaga ciana cia mũthuri wakwa. Ithuĩ nĩtwageragia kũmagũrĩra iheo, no rĩmwe tũkaga mbeca.”
Ũndũ ũngĩmateithia: Kũhe famĩlĩ yaku mweke wa mbere. Reke andũ anyu na arata mamenye atĩ nĩ ũrũmbũyagia mũno famĩlĩ yaku njerũ. (1 Timotheo 5:8) Tondũ ndũngĩrĩgĩrĩra mũtumia waku na ciana ciake mayiũkio o rĩmwe nĩ famĩlĩ yaku na arata, no ũũrie andũ anyu mamatuge ũrĩa kwagĩrĩire. Mataarĩrie ũrĩa ciana icio ingĩigua ũũru ingĩaga kũrũmbũiyo na kuonio wendo.
Reke aciari a ũrĩa waarĩ mũtumia waku makorũo na itemi ũtũũro-inĩ wa ciana ciaku. Mũtumia ũmwe kuuma bũrũri-inĩ wa Ngeretha wĩtagwo Susan oigire ũũ: “Mwaka ũmwe na nuthu thutha wa mũthuri wakwa gũkua nĩ ndahikire rĩngĩ, no aciari a mũthuri wakwa ũcio wakuire nĩ moire ihinda inene mũno gwĩtĩkĩra mũthuri ũrĩa ndahikĩire. No maũndũ nĩ maagĩrire twambĩrĩria gwĩka maũndũ hamwe, ciana ciambĩrĩria kũmacerera, na kũmacokagĩria ngatho nĩ ũteithio wao.”
GERIA ŨŨ: Wĩcirĩrie mũrata kana mũndũ ũmwe wa famĩlĩ mũtaiguithanagia, na wone ũrĩa wee na ũrĩa mũhikanĩtie nake mũngĩagĩria ũrata ũcio.
Mĩikaranĩrie yaku na andũ anyu hamwe na arata no ĩrehere famĩlĩ yaku mathĩna maingĩ. No ũngĩhũthĩra ũtaaro wa Kiugo kĩa Ngai, wee na famĩlĩ yaku no mũgĩe na kĩrathimo gĩkĩ Bibilia ĩranagĩra: “Nyũmba yakagwo na njĩra ya ũũgĩ; ũtaũku nĩguo ũtũmaga ĩĩhande.”—Thimo 24:3.
^ kib. 3 Marĩĩtwa mamwe nĩ macenjetio.
^ kib. 4 Ha ũhoro makĩria wĩgiĩ kũhiũrania na mathĩna mangĩ, rora kĩrũmanĩrĩrio kĩa “Jinsi Familia za Kambo Zinavyoweza Kufanikiwa,” thĩinĩ wa Amkeni! ya Ĩpuro 2012 ĩrĩa ĩcabĩtwo nĩ Aira a Jehova.
^ kib. 8 Angĩkorũo ũrĩa waarĩ mũtumia nĩ arehĩtĩra kana kũruma mũtumia waku, no ũbatare kũiga mĩhaka mĩrũmu nĩguo ũgitĩre famĩlĩ yaku.
WĨYŨRIE . . .
[Mbica karatathi ka 13]
Ingĩhota atĩa kũiguana na mũtumia ũrĩa waarĩ wa mũthuri wakwa?
Tũngĩhota atĩa gũteithia andũ aitũ na arata gwĩthema kũrehera famĩlĩ itũ mathĩna, o na angĩkorũo mareka ũguo matekũmenya?


c: text/html

text:
ŨHORO MUONGERERE
Jesu Kristo
—Mesia Ũrĩa Weranĩirũo
NĨGUO atũteithie gũkũũrana Mesia-rĩ, Jehova Ngai nĩ aatongoririe anabii aingĩ a Bibilia marathe maũndũ maingĩ megiĩ gũciarũo, ũtungata, na gĩkuũ kĩa Mũkũũri ũcio weranĩirũo. Ũrathi ũcio wothe wa Bibilia nĩ wahingire harĩ Jesu Kristo. Nĩ ũrathi wĩ maũndũ maingĩ na ndũrĩ mahĩtia o na hanini. Reke tuone morathi mamwe maagwetete maũndũ megiĩ gũciarũo kwa Mesia na ũtũũro wake e mwana.
Mũnabii Isaia nĩ aarathĩte atĩ Mesia angĩoimanire na rũciaro rũa Mũthamaki Daudi. (Isaia 9:7) Jesu na ma oimanire na rũciaro rũa Daudi.
Mũnabii ũngĩ wa Ngai, Mika, nĩ aarathire atĩ mwana ũcio thutha-inĩ, angĩatuĩkire mũthamaki na atĩ angĩaciarĩirũo “Bethilehemu Efiratha.” (Mika 5:2) Hĩndĩ ya gũciarũo kwa Jesu-rĩ, kwarĩ na taũni igĩrĩ thĩinĩ wa Isiraeli cietagwo Bethilehemu. Ĩmwe yaarĩ hakuhĩ na Nazarethi, mwena wa gathigathini wa bũrũri, na ĩrĩa ĩngĩ yaarĩ hakuhĩ na Jerusalemu thĩinĩ wa Juda. Tene, Bethilehemu ĩrĩa yaarĩ hakuhĩ na Jerusalemu yetagwo Efiratha. Kũu nĩkuo Jesu aaciarĩirũo, o ta ũrĩa ũrathi woigĩte!
Ũrathi ũngĩ wa Bibilia woigĩte atĩ Mũrũ wa Ngai nĩ angĩetirũo ‘kuuma Misiri.’ Jesu aatwarĩtwo Misiri e mwana. Aacokirio kuuma Misiri thutha wa Herode gũkua, na kwoguo ũrathi ũcio ũkĩhinga.
Maandĩko marĩa monanĩtio karatathi-inĩ ka 200 rungu wa kĩongo “Ũrathi,” marĩ na maũndũ makoniĩ Mesia. No ũringithanie maandĩko macio na marĩa marĩ rungu rũa kĩongo “Kũhinga.” Gwĩka ũguo nĩgũkuongerera hinya wĩtĩkio waku harĩ ũũma wa Kiugo kĩa Ngai.
Ũgĩthuthuria maandĩko macio-rĩ, ririkana atĩ macio ma ũrathi maandĩkirũo mĩaka magana maingĩ Jesu atanaciarũo. Jesu oigire ũũ: “Gũtirĩ hingo maũndũ mothe matakahingio, o marĩa maandĩkĩtwo ũhoro wakwa watho-inĩ wa Musa, o na mabuku-inĩ ma anabii, o na thaburi-inĩ.” (Luka 24:44) O ta ũrĩa ũkuona thĩinĩ wa Bibilia yaku-rĩ, ũrathi ũcio wothe nĩwaahingire!

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Nĩ Maũndũ Marĩkũ Njagĩrĩirũo nĩ Kũhoya?
Macokio ma Bibilia
No ũhoe Ngai maũndũ mothe marĩa maringaine na wendi wake, na Bibilia nĩ ĩtwĩraga maũndũ marĩa Ngai endaga. “
Twahoya ũndũ waganĩrĩire na kwenda gwake, [Ngai] nĩatũiguaga.” (1 Johana 5:14) Can you mention your personal concerns? Yes. The Bible says: “
Mũitũrũragĩrei [Ngai] ngoro cianyu.”—Thaburi 62:8.
Nĩ maũndũ ta marĩkũ tũngĩhoya Ngai?
Tũgĩe na wĩtĩkio harĩ Ngai.—Luka 17:5.
Roho mũtheru, kana hinya wa Ngai, ũtũteithie gwĩka ũrĩa kwagĩrĩire.—Luka 11:13.
Hinya wa kũhiũrania na mathĩna na wa gũtooria magerio.—Afilipi 4:13.
Thayũ wa ngoro.—Afilipi 4:6, 7.
Ũũgĩ wa kũhota gũtua matua.—Jakubu 1:5.
Mabataro ma o mũthenya.—Mathayo 6:11.
Kuoherũo mehia.—Mathayo 6:12.


text:
Metha Njokereri
Metha Njokereri(Draft Version)
Ritwa "Metha Njokereri" rĩa kĩ Geremani rĩa taűrűa na gĩtarűari gĩa kűbuchĩa Kĩa Google na Gĩthűgű rĩtagűo thithitemu Njokereri.
Metha cĩa mathabu na thayathi ĩkoragűo na miena ĩrĩ ĩria ĩcenjagia: mĩhari na koramu. Harĩa műhari na koramu cicamanagĩria getagwo gathadűkű na nĩko kandikagwo űhoro. Metha Njokereri ĩbanga ĩyamű na miena ĩrĩ ĩria ĩcenjagia: namba cia gĩthiűrűkĩro na namba cia erektroni ĩria cia gĩthiűrűkĩro kia nja.
Metha Njokereri ya thondekirűo nĩ andű angi űmwe wao nĩ Medeelev. Îthangű rĩtarĩrie na gĩthűngu na njira hűthű ria rurenda nĩ http://www.bpc.edu/mathscience/chemistry/history_of_the_periodic_table.html#fathers_of_the_periodic_table
Metha Njokereri ya Gĩthűgű
Marĩtwa maingĩ ma ma Gĩthűgű cuma marigagia na ium. Maritwa maria mantarikitie na ium nĩ maria mameyekanire tene mbere ya metha ya Gĩthűgű gűthondekwo. Maritwa manini marigitie na ium na ticuma nita Helium. Kĩhumo kĩa maritwa ma Metha Njokereri ni mĩtungo ya iyamu, maritwa ma andu, minűrű na itumi ingĩ [1] Gikaro giki kihaha iguru kina maritwa ma thiomi ingĩ na mundu ni kuorota na koroti ga kabia nigethe wone ritwa.
Metha Njokereri cia thiomi ĩngĩ
Metha Njokereri ya kĩ Jabaanisi
Ũhoro wa metha ya Jabaanisi no umĩthome na Gĩthűgű en.wikipedia.org/wiki/Chemical elements in East Asian languages#Japanese
Metha Njokereri ya kĩ Chaina Ũhoro wa metha ya kĩ Chaina no umĩthome na Gĩthűgű [1]
Metha Njokereri ya kĩ Korea Ũhoro wa metha ya kĩ Chaina no ũmĩthome na Gĩthűngű en.wikipedia.org/wiki/Chemical elements in East Asian languages#Korean
Metha Njokereri ya French Ũhoro wa metha ya kĩ Chaina no ũmĩthome na French [2]
Metha Njokereri ya Portugese Ũhoro wa metha ya kĩ Chaina no ũmĩthome na Portugese [3]
Metha Njokereri ya thiomi cia Kiabĩrika Kwĩ gakũndi metha Njokeri thondeka cia thiomi cia Kiabĩrika ĩrĩkĩtie gũthondekwo kana irathondekwo. No wone metha ici rũrendainĩ haha [8]. Kwĩ thiomi makĩria ya ngiri igĩrĩ cia Kĩabĩrika [4] na metha iria cia rurendaini ĩtikinyite mĩrongoĩri.
Gűthondeka metha Njokereri ya Gĩkűyű Marĩtwa ma tűrűgamiriri
Kwambĩria tűrűgamiri (symbols) cia ĩyamű cia mĩthaiga cűothe cűtuműrwo cűa metha ya Gĩthűgű.
Itumi cia gűtűmira tűrűgamiriri ici:
- metha nyingi cia kiabirika na french na portugese ni icitumagira
- Gűthondeka tűrűgamiriri ingĩ ni kurituhia guthomwo kwa metha njokereri
- Mabuku marie mekwo ni ma Gĩthűungű kwoguo ni rathi guthoma.
- Andu arĩa moĩ tűrűgamiriri cia Gĩthűungű matikwiruta ringĩ
Marĩtwa ma ĩyamű
Gwa twĩkire gũtirĩ rĩtwa rĩtagĩkũria mwana. Hihi kwiritwa ritagĩrie kĩnyamű?
Guthondeka maritwa ma iyamu na gutaura maritwa ma iyamu ma githungu ta gwita Nitrogen - Nitrogeni, Oxigen - Oxigeni, Uranium - Urĩniamu nduthetie maritwa ma iyamu kumenyekana.
Itumi cia gűtűmira gűthondeka maritwa maya:
- metha ĩno no muhaka imenyeka na ihenya. Maritwa ma
ĩyamű ciothe mabangwo ibango igiri nene cia cuma na iria itari cuma
- ĩyamű iria ari cuma maritwa macio marigie na um kwoguo maritwa ma cuma nyingi cia githungu itigucenjia
- ĩyamű itari cuma cia noble gases cirigie na rukĩ
- ĩyamű itari cuma na itari noble gases maritwa macio macenjie (Selenium na Tellurium)
- Gold itwo thahabum,Lead ni ngorocai [9] tumite ngorocaium, carbon tumite Karbon tondu ni ikara.
Metha Njokereri(Draft Incomplete Version)
Kugwete
Krogt P. Periodic table of elements 2010
8. Chemical Dictionary http://canov.jergym.cz/ 9. Kikuyu English Dictionary


text:
Kenya
Bururi wa Kenya wĩ thiinĩ ya Abĩrika ya mwena wa itherero. Mwena wa rũgũrũ kũrĩ bũrũri wa Abyssinia (Ethiopia), mwena wa itherero kũrĩ Bũrũri wa Somalia, naguo bũrũri wa Tanzania wĩ mwena wa mũhũro. Bũrũri wa Uganda wĩ mwena wa ithũiro na Sũdana irĩ mwena wa igũrũ rĩa Uganda na nĩhakanĩte na bũrũri wa Kenya.
Irĩa inene rĩa kĩhindĩ (Indian Ocean) rĩrĩ mwena wa rĩũmiro rĩa rĩũa kĩanda ya Somalia.
Bũrũri wa Kenya ni waheirwo wĩathi mwaka wa ngirĩ imwe magana kenda mĩrongo ĩtandatũ na ithatũ (1963) kũma thrikari ya mũthũngũ (Britain). Mũthee Jomo Kenyatta nĩacokire akĩoya gĩti gĩa ũtongoria harĩa aikarire nginya mwaka wa ngirĩ imwe magana kenda mĩrongo mũgwanja na inyanya. Unangĩkorwo nĩtwagĩire wĩathi Kenya no yathire na mbere na kwĩonera mathĩna maingĩ mũno makaria kũma kĩama kĩa ũtongoria nĩkio KANU. Nĩ kwarĩ na wakinai mũgagachũ kũmania na kũragwo kwa Pĩo Gama Pinto na J. M Kariũki moragani macio ni ma tũikaga marĩ ma gĩthiatha (political).
Mikoa ya Kenya[edit | edit source]
Mikoa ni ici:
71 wilaya; 262 taarafa; 1,088 kata, kata ndogo.
Andu a Kenya[edit | edit source]
Gikuyu na Mumbi[edit | edit source]
Agikuyu na hau gatene metikitie ati kwari mundu wetagwo Gikuyu na mutumia wake etagwo Mumbi. Andu aya eri metikitio ati nio maciarire ruriri rwa Gikuyu.


text:
Gĩcunjĩ gĩa 9
Nĩ Njĩra Ĩrĩkũ Njega Makĩria ya Kũhaarĩria Mĩcemanio?
Angĩkorũo nĩ ũreruta Bibilia na ũmwe wa Aira a Jehova, nĩ ũhũthũ ũkorũo nĩ ũgeragia kũhaarĩria ũhoro ũrĩa mũgũthoma mbere ya hĩndĩ ya kwĩruta. Nĩguo ũgunĩke makĩria, nĩ wega gwĩka o taguo mbere ya gũthiĩ mĩcemanio ya kĩũngano. Nĩ tũgĩaga na moimĩrĩro mega makĩria twemenyeria mũtugo mwega.
Menya harĩa ũgũthomera na nĩ hĩndĩ ĩrĩkũ. Nĩ ihinda rĩrĩkũ ũhotaga kũnyita ũhoro wega makĩria? Hihi nĩ rũcinĩ tene, mbere ya kwambĩrĩria wĩra waku wa o mũthenya, kana nĩ hwaĩ-inĩ, thutha wa ciana gũkoma? O na angĩkorũo ndũngĩhota gũthoma ihinda iraihu, banga nĩ ihinda rĩigana atĩa ũngĩenda kũhũthĩra, na ndũkareke ũndũ o na ũrĩkũ ũkũhĩnge. Caria handũ hahoreru, ũcoke weherie indo iria ciothe ingĩkũhĩngĩca, ũhorie redio, TV, o na thimũ ya guoko. Kũhoya mbere ya kwĩruta nĩ gũgũgũteithia kũhũthia mĩtangĩko ya mũthenya ũcio nĩguo ũhote kũiga meciria Kiugo-inĩ kĩa Ngai.—Afilipi 4:6, 7.
Haarĩria ũhoro ũrĩa ũgaathomwo, na wĩhaarĩrie gũcokia. Amba ũmenye kĩrĩa kĩraarĩrĩrio nĩ ũhoro ũcio ũrĩ wothe. Wĩcirie ũhoro ũrĩa ũrĩ kĩongo-inĩ kĩnene gĩa gĩcunjĩ kĩu, rora ũrĩa o kĩongo kĩnini gĩkonainie na kĩongo kĩnene, na mbica iria irĩ ho na ciũria cia gũcokera iria itĩtĩrithĩtie maũndũ marĩa manene. Ũcoke ũthome o kĩbungo, ũgĩethaga macokio ma kĩũria kĩrĩa gĩcabĩtwo. Humbũria na ũthome maandĩko marĩa monanĩtio, na wĩcirie ũrĩa maratwarana na ũhoro ũcio. (Atũmwo 17:11) Wona macokio ma kĩũria kĩu, ũkururĩre kana wĩkĩre rũũri ciugo cigana ũna kĩbungo-inĩ kĩu, iria igũgũteithia kũririkana macokio macio. Thutha-inĩ, hĩndĩ ya mĩcemanio, ũngĩenda no woe guoko na ũcokie na njĩra nguhĩ ũkĩhũthĩra ciugo ciaku mwene.
Ũngĩthuthuria maũndũ matiganĩte marĩa maaragĩrĩrio thĩinĩ wa mĩcemanio o kiumia, nĩ ũkuongerera maũndũ merũ ‘mũthithũ-inĩ’ waku wa ũmenyo wa Bibilia.—Mathayo 13:51, 52.
Nĩ mũtugo ũrĩkũ ũngĩĩmenyeria hĩndĩ ĩrĩa ũrahaarĩria mĩcemanio?
Ũngĩĩhaarĩria atĩa gũcokia mĩcemanio-inĩ?


text:
Kĩririkano gĩa Gĩkuũ kĩa Jesu
Kĩririkano gĩa Gĩkuũ kĩa Jesu
Nĩ tũrakũnyita ũgeni ũgoka tũririkane gĩkuũ kĩa Jesu hamwe. Caria handũ hakuhĩ nawe.
Nĩ Ũranyitwo Ũgeni
Ũtukũ wa mũthia Jesu atanakua, aathire arutwo ake maririkanage igongona rĩrĩa aarĩ hakuhĩ kũruta. Aamerire ũũ: “Ĩkagai ũũ nĩ getha mũndirikanage.”—Luka 22:19.
Mwaka wa 2014, Kĩririkano gĩa gĩkuũ kĩa Jesu gĩgeekwo Njumatatũ Ĩpuro 14, thutha wa riũa gũthũa. Aira a Jehova nĩ marakũnyita ũgeni wee, famĩlĩ yaku, na arata aku mũgooka mũthenya ũcio gũthikĩrĩria mĩario mĩkuhĩ ĩrĩa ĩgataarĩria kĩrĩa gĩtũmaga gĩkuũ kĩa Jesu gĩkorũo kĩrĩ kĩa bata mũno.
Kĩririkano kĩu nĩ gĩgaakorũo handũ hakuhĩ nawe na andũ matikarĩhio kũingĩra.


text:
Hihi mũrĩ gĩkundi kĩa mwamũkano kĩa Amerika?
Gĩikaro kĩnene giitũ gĩkoragwo Amerika (US). O na kũrĩ ũguo, tũtirĩ gĩkundi kĩa mwamũkano kĩa Amerika nĩ ũndũ wa itũmi ici:
Andũ amwe mataaragĩria gĩkundi kĩa mwamũkano arĩ gĩkundi kĩyeheranĩtie na ndini nene. Aira a Jehova matiamũkĩte kuuma harĩ ndini o yothe. Handũ ha ũguo, tuonaga ta twacokirie Ũkristiano ũrĩa warĩ ho karine-inĩ ya mbere.
Aira a Jehova makoragwo thĩinĩ wa mabũrũri makĩria ma 230. Gũtekũmakania kũrĩa tũikaraga, tũkoragwo tũrĩ ehokeku kũrĩ Jehova Ngai na Jesu Kristo, no ti kũrĩ thirikari ya Amerika kana thirikari ĩngĩ o yothe ya andũ.—Johana 15:19; 17:15, 16.
Morutani maitũ mothe moimĩte Bibilia-inĩ, ti kũrĩ atongoria a ndini kuuma Amerika.
—1 Athesalonike 2:13.
Tũrũmagĩrĩra Jesu Kristo no ti mũndũ ũngĩ o wothe.
—Mathayo 23:8-10.


text:
Ũramati ũũgĩ
Matemo
kũma otene ũũgĩ ũkoretwo ũgĩthodekwa na njira ya kũgeria na kũhitia (trial and error). ũũ nigwo maũũgi Maigi majagĩrĩria. Kahinda tũrĩ nĩ kũgĩte na njira iratũmĩra thiori cia kuramata ũũgi cia kithayathi.
Kĩambĩrĩria
ũramati ũũgĩ wanjĩrĩrio ni Polanyi ũrĩa wa thungudire ithugunda rĩa ũũgĩ gũkorwo wĩ wa mĩthemba ĩrĩ: ũũgĩ mũtaũkanu (explicit) na ũũgĩ ũtataũkanite(tacit). Thutha ũcio ithugundo rĩri ni rĩtumĩritwo gũthodeka thiori ya uria maũũgi maya meri ma gĩĩ garũrwo[1]. Kwi njira inya cia mugarũrire (conversion) wa maũũgĩ:
- Combination -mutaũkanu ũtwike mutaũkanu.
- socialization - ũtataũkanite ũtwike ũtataũkanite
- Internalization -mutaũkanu ũtwike ũtataũkanite
- Externalization-ũtataũkanite ũtwike mutaũkanu.
ũramati wa ũũgĩ no ũrorwo na mwena wa ati ni tekinoroji. Tekinorojĩ ni ũũgĩ wa kũhũthia wira [2]. ũũgĩ ni hinya na mũndũ gũkorwo ena ũũgĩ mwega no aũtũmire gwika maũdũ manene. ũtũria ũria ũrekwo wa kũramata ũũgĩ ũgĩ faulu no urehe ũtiganu munene.
ũramati wa ũũgĩ ni muthiyu na mbere na yunibathiti imwe cia Kenya ta yunibathĩtĩ koreji Kisii nĩyajĩte digiri ya iguru ya muthemba ũyũ.
Thirikari ya Kenya onayo nĩyajĩte gwikirira ũramati wa ũũgĩ ĩkienda Kenya ĩgĩe na ũcumi wa ũũgĩ. Mabũruri maria mathĩĩte na mbere ni mekagĩrĩra nditi gũtuwa maũcuumi mao ma ũũgĩ ũrĩa ũrehagwo na ũramata wa ũũgĩ.
ciathĩrĩro
1.Tonaka and Tegeuchi, Knowledge creating company, Oxford University Press
2. Wikipedia, thayathi na tekinorojĩ http://ki.wikipedia.org/wiki/Thayathi_na_teknoloji


text:
Ithomo rĩa 9
Famĩlĩ Yaku Ĩngĩgĩa na Gĩkeno Atĩa?
1. Kũhikania kũringana na watho nĩ kwa bata nĩkĩ harĩ gĩkeno kĩa famĩlĩ?
Ũhoro ũrĩa mwega umaga kũrĩ Jehova, Ngai mwene gĩkeno, ũrĩa wendaga famĩlĩ ikorũo na gĩkeno. Nĩwe waambĩrĩirie kĩhiko. Kĩhiko kĩrĩa gĩkĩtwo kũringana na watho nĩ kĩa bata harĩ gĩkeno kĩa famĩlĩ tondũ ciana nĩ ireragũo na ũgitĩri.
Ngai onaga kĩhiko atĩa? Endaga gĩkorũo kĩrĩ ũrũmwe wa gũtũũra wa mũthuri na mũtumia. Akristiano nĩ magĩrĩirũo gũtĩa watho wa kwao wĩgiĩ kwandĩkithia kĩhiko. (Luka 2:1, 4, 5) Jehova endaga mũthuri na mũtumia wake makorũo mehokanĩte. (Ahibirania 13:4) Nĩ athũire ndigano. (Malaki 2:16) Ĩndĩ nĩ etĩkĩrĩtie Akristiano matigane, na mũndũ ahike kana ahikanie rĩngĩ, angĩkorũo ũrĩa mahikanĩtie nake nĩ atharĩtie.
2. Mũthuri na mũtumia magĩrĩirũo gũikarania atĩa?
Jehova ombire athuri na atumia mateithanagie kĩhiko-inĩ. (Kĩambĩrĩria 2:18) Arĩ mũtwe wa famĩlĩ, mũthuri agĩrĩirũo gũtongoria harĩ kũhe famĩlĩ yake mabataro ma kĩĩmwĩrĩ na harĩ kũmathomithia ũhoro wa Ngai. Agĩrĩirũo kwĩima nĩ ũndũ wa wendo wake harĩ mũtumia wake. Athuri na atumia ao magĩrĩirũo kuonanagia wendo na kũheanaga gĩtĩo. Tondũ athuri na atumia ti akinyanĩru, kwĩruta kuohanagĩra nĩ hitho ya gĩkeno kĩa famĩlĩ.
3. Hihi nĩ mwagĩrĩirũo kweheranĩra kĩhiko kĩanyu kĩngĩaga gĩkeno?
Kĩhiko kĩanyu kĩngĩgĩa na mathĩna, inyuerĩ mwagĩrĩirũo kwĩrutanĩria gũtongorio nĩ wendo. (1 Akorintho 13:4, 5) Kiugo kĩa Ngai gĩtiugĩte atĩ kweheranĩra nĩyo njĩra ya kũniina mathĩna marĩa kaingĩ makoraga kĩhiko.
4. Inyuĩ ciana, Ngai amwendagĩra maũndũ marĩkũ?
Jehova endaga mũkorũo na gĩkeno. Amũheaga ũtaaro ũrĩa mwega mũno wĩgiĩ ũrĩa mũngĩkenera ũnyinyi wanyu. Endaga mũgunĩke nĩ ũũgĩ na ũmenyeru wa aciari anyu. (Akolosai 3:20) Ningĩ, Jehova nĩ endaga ũgĩe na gĩkeno kĩrĩa kiumanaga na gwĩka wendi wa Mũũmbi waku na Mũriũ wake.
5. Aciari, nĩ kĩĩ ciana cianyu irabatara nĩguo ikorũo na gĩkeno?
Wagĩrĩirũo kũruta wĩra na kĩyo nĩguo ũheage ciana ciaku irio, ũikaro, na nguo. (1 Timotheo 5:8) No nĩguo ciana ciaku igĩe na gĩkeno, nĩ ũkũbatara gũciruta kwenda Ngai na ciĩrute nake. (Aefeso 6:4) Kĩonereria gĩaku gĩa kwenda Ngai no kĩhutie mũno ngoro ya mwana waku. Ũngĩhũthĩra Kiugo kĩa Ngai, ũrutani waku no ũteithie mwana waku kũgĩa na mwĩcirĩrie ũrĩa wagĩrĩire.
Ciana nĩ igunĩkaga rĩrĩa ũraciĩkĩra ngoro na ũgacigathĩrĩria. Ningĩ nĩ ibataraga kũrũngwo na kũrũithio. Gũciruta na njĩra ĩyo gũcigitagĩra harĩ mĩtugo ĩrĩa ĩngĩtũma ciage gĩkeno. (Thimo 22:15) O na kũrĩ ũguo, ciana itiagĩrĩirũo kũrũithio na njĩra ya ũhinya.
Aira a Jehova nĩ macabĩte mabuku maigana ũna marĩa makoragwo marongoreirio makĩria gũteithia aciari na ciana. Mabuku macio makoragwo na ũhoro umĩte thĩinĩ wa Bibilia.


text:
ŨRĨA FAMĨLĨ ĨNGĨGĨA NA GĨKENO
Aranagĩria na Tinĩnja Waku Mũtegũkararania
“Rĩrĩa mũirĩtu wakwa aakinyirie mĩaka 14, nĩ aambĩrĩirie kũnjokagĩria. Ndamwĩra, ‘Nĩ mathaa ma kũrĩa,’ akanjĩra, ‘Nĩ ngũrĩa ndeigua.’ Ndamũũria kana nĩ arĩkirie wĩra ũrĩa ngũmũheete, akanjĩra, ‘Tiga kũngia!’ Na kaingĩ twekoraga tũkĩgũthũkanĩra.”
—MAKI, JAPAN. *
Kwaga kũiguana na tinĩnja waku nĩguo ũndũ ũrĩa mũritũ mũno ũrĩcemanagia naguo na kaingĩ nĩ ũrĩbataraga ũkorũo na wetereri. Maria, wa kuuma Brazil ũrĩ na mũirĩtu wa mĩaka 14 oigire ũũ: “Rĩrĩa mũirĩtu wakwa akayakayania na niĩ, njiguaga ta ngũcamũka.” Nake Carmela kuuma Italia oigire ũũ: “Niĩ na mwanake wakwa tũrakaranagĩra nginya tũkagũthũkanĩra. Tũkararanagia nake nginya akoimania na kwĩhingĩra rumu-inĩ yake.”
Nĩ kĩĩ gĩtũmaga tinĩnja aingĩ makararanie na aciari ao? Hihi nĩ tondũ wa mariika mao? No kũhoteke. Bibilia yugaga atĩ arata a mũndũ no mamũthũkie kana mamũtue mũndũ mwega. (Thimo 13:20; 1 Akorintho 15:33) Ningĩ maũndũ maingĩ ma gwĩkenia marĩa marongoreirio andũ ethĩ ũmũthĩ, nĩ maratũma matuĩke aremi na maage gĩtĩo.
O na kũrĩ ũguo, harĩ maũndũ mũciari agĩrĩirũo nĩ kũmenya nĩguo ahote gũikarania na tinĩnja wake na njĩra njega. Wĩcirie ũhoro wa maũndũ maya matatũ.
NĨ KŨGĨA ARAGĨA NA “ŨHOTI WA GWĨCIRIA”
Mũtũmwo Paulo oigire ũũ: “Rĩrĩa ndaarĩ kaana-rĩ, ndaaragia ta kaana, mũiguĩre wakwa wa ũhoro naguo warĩ o wa kaana, o na gũtarania ndaũtaranagia ta kaana: no rĩu ndanatuĩka mũndũ mũgima-rĩ, nĩndĩkĩtie gũte maũndũ ma wana.” (1 Akorintho 13:11) O ta ũrĩa Paulo onanĩtie, ciana na andũ agima makoragwo na mwĩcirĩrie ngũrani mũno. Na njĩra ĩrĩkũ?
Ciana ciũĩ ũndũ mũũru nĩ mũũru, na mwega nĩ mwega. Mũgarũ na ũguo, andũ agima kaingĩ nĩ mahotaga gwĩcũrania ũndũ mũna na njĩra ndikĩru mbere ya gũtua itua. Kwa ngerekano, andũ agima nĩ meyũragia ũhoro wa moimĩrĩro ma ũndũ mũna, na ũrĩa matua mao mangĩhutia andũ angĩ. No makorũo nĩ mamenyerete gwĩciragia na njĩra ĩyo. Ĩndĩ, tinĩnja nĩ hĩndĩ areruta gwĩciria na njĩra ĩyo.
Bibilia nĩ ĩkĩraga ngoro andũ ethĩ magĩe na “ũgerereri kana ũhoti wa gwĩciria.” (Thimo 1:4) Ma nĩ atĩ, Bibilia ĩraga Akristiano othe mahũthagĩre “ũhoti wa gwĩciria.” (Aroma 12:1, 2, New World Translation; Ahibirania 5:14) O na kũrĩ ũguo, rĩmwe tinĩnja waku nĩ arĩkararanagia nawe o na tũũndũ-inĩ tũtarĩ na kũrĩa tũrĩ akĩgeria kũhũthĩra ũhoti wake wa gwĩciria. * Kana akwĩre ũndũ ũrona ndwagĩrĩire. (Thimo 14:12) Kũngiumĩra ũndũ ta ũcio-rĩ, mũngĩwarĩrĩria atĩa mũtegũkararania?
GERIA ŨŨ: Menya atĩ tinĩnja waku no gũkorũo nĩ kũgeria arageria ũhoti wake wa gwĩciria, na no acenjie mwĩcirĩrie wake. Nĩgetha ũmenye ũrĩa areciria, mũcokerie ngatho nĩ ũndũ wa mawoni make. (Hihi no ũmwĩre ũũ: “Nĩ ndakenio nĩ mwĩcirĩrie waku, o na gũtuĩka ndinetĩkania na maũndũ mothe marĩa woiga.”) Ũcoke ũmũteithie gwĩciria. (Hihi no ũmũrie ũũ: “Nĩ ũkuona ũndũ ũcio woiga ta ũngĩgũteithia hĩndĩ ciothe?”) Weka ũguo, nĩ ũrĩonaga ũrĩa tinĩnja waku arĩĩcũranagia akagĩa na mwĩcirĩrie ũrĩa wagĩrĩire.
Ririkana: Rĩrĩa ũrateithia tinĩnja waku gwĩciria, ndũkae gwĩciria atĩ nĩ arĩtĩkanagia nawe hĩndĩ ciothe. O na angĩaga gũgũthikĩrĩria, nĩ arĩĩrutaga maũndũ maingĩ mũno gũkĩra ũrĩa ũngĩrĩgĩrĩra, o na gũtuĩka ndegũkwĩra. Nĩ ũrĩkenaga kuona thutha wa kahinda akĩgĩa na mwĩcirĩrie ta waku o na agatua mawoni macio nĩ make.
Kenji, wa bũrũri wa Japan oigire ũũ: “Rĩmwe na rĩmwe nĩ twakararanagia na mũriũ wakwa maũndũ-inĩ matarĩ na kũrĩa marĩ, ta ndamwĩra atige kwananga indo kana atige kũũgita mwarĩ wa nyina. No kaingĩ eendaga nĩguo ndĩmũũrie ũrĩa areciria na hihi ndĩmuonie nĩ ndĩretĩkania nake, ndĩmũũrie ũũ: ‘Wona ũguo nĩguo kwagĩrĩire?’ kana ‘Ũguo nĩguo ũreciria?’ Nyonaga atĩ angĩkorũo nĩ ndamũũragia ciũria ta icio tũtingĩakararanagia.”
NĨ KWĨMENYA AREMENYA
Wĩra ũrĩa mũnene rĩrĩa ũrarera tinĩnja nĩ wa kũmũteithia kũgimara atuĩke mũndũ ũngĩiikaria. (Kĩambĩrĩria 2:24) Ũndũ ũcio ũkoniĩ kũmũteithia emenye, agĩe na mĩtugo na mwĩcirĩrie mwega o hamwe na ngumo iria ingĩmũkũrithania na arĩa angĩ. Tinĩnja ũremenya angĩhatĩkwo eke ũrĩa gũtagĩrĩire, to gwĩciria eciragia ũhoro wa moimĩrĩro ma ũndũ ũcio arerũo eke. Nĩ eyũragia ũũ: ‘Niĩ-rĩ, ndĩ mũndũ wa mũthemba ũrĩkũ? Mĩikarĩre yakwa ĩtariĩ atĩa? Njagĩrĩirũo gwĩka atĩa ũndũ-inĩ ta ũyũ?’—2 Petero 3:11.
Bibilia nĩ ĩtwĩraga ũhoro wa mwanake ũmwe mwĩthĩ weemenyaga wetagwo Jusufu. Hĩndĩ ĩmwe rĩrĩa mũtumia wa Potifaru aamwĩrire makomanie nake, Jusufu aamũcokeirie ũũ: “Ingĩkĩhota atĩa gwĩka ũndũ ta ũcio mũnene ũguo wa waganu, o na njĩhie Ngai?” (Kĩambĩrĩria 39:9) O na gũtuĩka hĩndĩ ĩyo Aisiraeli matiahetwo watho wĩgiĩ ũtharia, Jusufu nĩ aamenyaga mwĩcirĩrie wa Ngai ũndũ-inĩ ũcio. Makĩria ma ũguo, ciugo “ingĩkĩhota atĩa,” nĩ cionanagia atĩ aarĩ na mwĩcirĩrie ta wa Ngai, ũndũ ũcio ũkonania kũna atĩ nĩ eemenyaga.—Aefeso 5:1.
O na tinĩnja waku nĩ kwĩmenya akoragwo akĩĩmenya. Na ũndũ ũcio nĩ mwega tondũ nĩ ũrĩmũteithagia kwĩhanda rĩrĩa ahatĩkwo nĩ riika rĩake. (Thimo 1:10-15) O na kũrĩ ũguo, ũndũ ũcio nĩ ũrĩtũmaga agũkararie o nawe. Kũngĩthiĩ ũguo-rĩ, ũngĩka atĩa?
GERIA ŨŨ: Handũ ha gũkararania nake, no ũmwĩre acokere ũrĩa oiga. (Hihi no ũmwĩre ũũ: “Ndirakũnyita wega, ũrenda kuuga atĩ . . .”) Ũcoke ũmũrie ciũria. (Hihi no ũmũrie ũũ: “Nĩ kĩĩ gĩatũma wĩcirie ũguo?” kana “Nĩ kĩĩ gĩatũma uuge ũguo?”) Reke eyarie, na ataarĩrie mawoni make. Angĩkorũo ũrĩa atua ti ũũru o na gũtuĩka ndũretĩkania nake biũ, muonie atĩ nĩ ũratĩa mawoni make na ũreke eke ũrĩa arenda.
Nĩ harĩ ũguni rĩrĩa tinĩnja emenya na ehanda na magũrũ make. O na Bibilia nĩ ĩkĩraga Akristiano ngoro matikahaane ta ciana ‘matwaragwo nĩ ũrutani o wothe, ta arĩ rũhuho rũramahuruta.’ (Aefeso 4:14) Kwoguo, ĩkĩraga tinĩnja waku ngoro emenye na ehande na magũrũ make.
Ivana, wa bũrũri wa Czech oigire ũũ: “Nĩ nyonaga atĩ rĩrĩa ndathikĩrĩria airĩtu akwa, nĩ magĩaga na mwĩcirĩrie ta wakwa, o na angĩkorũo marĩ na mawoni ngũrani. Nĩ ndĩmenyagĩrĩra mũno ndikamatindĩkĩrĩrie mawoni makwa, ĩndĩ nyendaga o ene metuĩre matua mao.”
REKE ĨĨ YAKU ĨTUĨKE ĨĨ, ĨNDĨ ŨGĨE NA ŨIGANANĨRU
Tinĩnja amwe no mahaane ta ciana gũtindĩrĩra aciari ao nĩgetha metĩkĩrio gwĩka ũrĩa marenda. Angĩkorũo tinĩnja waku nĩguo ekaga kaingĩ, nĩ wagĩrĩirũo kwĩmenyerera. O na gũtuĩka rĩrĩa wamwĩtĩkĩria eke ũrĩa arenda nĩ mũrĩniinaga ngarari, tinĩnja waku ahota gwĩciria atĩ nĩ arĩonaga kĩrĩa arenda agũtindĩrĩra. Wagĩrĩirũo gwĩka atĩa? Rũmagĩrĩra ũtaaro ũyũ wa Jesu: ‘Mũkĩaria-rĩ, rekei Ĩĩ ĩtuĩke Ĩĩ, na Aca, ĩtuĩke Aca.’ (Mathayo 5:37) Tinĩnja waku no age gũkararania nawe angĩkorũo nĩ oĩ ndũcokaga na thutha.
O na kũrĩ ũguo, gĩa na ũigananĩru. Kwa ngerekano, rekaga tinĩnja waku agũtaarĩrie kĩrĩa kĩratũma aigue ta agĩrĩirũo kũheo mathaa mainga-ingĩ ma gũceerera arata ake. Gwĩka ũguo ti kuuga atĩ nĩ arakũhatĩka wĩtĩkanie nake, ĩndĩ ũgũkorũo ũkĩrũmĩrĩra ũtaaro ũyũ wa Bibilia: “Tũmagai gũkiranĩrĩria kwanyu kũmenyũo nĩ andũ othe.”—Afilipi 4:5.
GERIA ŨŨ: Ikarai thĩ mũrĩ famĩlĩ mwarĩrĩrie mawatho ma mũciĩ, na kana hihi tinĩnja waku nĩ arabatara wĩyathi makĩria. Ũtanatua itua, muonie atĩ nĩ ũramũthikĩrĩria na nĩ ũreciria maũndũ marĩa arakwĩra. Mũciari wĩtagwo Roberto wa bũrũri wa Brazil, oigire ũũ: “Tinĩnja nĩ agĩrĩirũo kuona atĩ mũciari nĩ akoragwo ehaarĩirie kuuga ĩĩ angĩkorũo hatirĩ watho o wothe wa Bibilia unĩtwo.”
Hatarĩ nganja, gũtirĩ mũciari mũkinyanĩru. Bibilia yugaga ũũ: “Ithuothe nĩtũhĩngĩcagwo nĩ maũndũ maingĩ.” (Jakubu 3:2) Ũngĩona atĩ o nawe nĩ ũtũmire mũkararanie, mũcũnge mũhera. Wetĩkĩra atĩ o nawe nĩ ũhĩtirie, nĩ ũkũmũigĩra kĩonereria kĩega kĩa wĩnyihia kĩngĩtũma o nake ekage o ũguo.
Kenji, wa bũrũri wa Japan, oigire ũũ: “Thutha wa gũkararania, na ndaigua nĩ ndahorera, nĩ njũngaga mũrũ wakwa mũhera. Gwĩka ũguo gũtũmaga o nake ahorere na agakorũo ehaarĩirie gũũthikĩrĩria.”
^ kib. 3 Marĩĩtwa thĩinĩ wa gĩcunjĩ gĩkĩ nĩ macenjetio.
^ kib. 10 O na gũtuĩka gĩcunjĩ-inĩ gĩkĩ tũraarĩrĩria mwanake tinĩnja, motaaro maya no mateithie mũirĩtu.
WĨYŨRIE . . .
Nĩ maũndũ marĩkũ hihi njĩkaga magatũma tũkararanie na tinĩnja wakwa?
Ingĩhũthĩra atĩa ũhoro ũrĩa ũrĩ thĩinĩ wa gĩcunjĩ gĩkĩ gũikarania wega na tinĩnja wakwa?
Ingĩka atĩa njaranagĩrie na tinĩnja wakwa tũtegũkararania?


text:
Mathomo ma kombuita thayathi
Kĩambĩrĩria
Mathomo ma Kombuita thayathi ota thayathi iria igĩ ithomagwo ūhoro wa ciumo cia iyūndu (phenomena) iria itūma Kombuita irute wĩra. Nĩcio mūthigi wa tekinoronjĩ iria ihana cĩega cia Kombuita. Kombuita ikoragwo na tekinoronjĩ igiri : sofutiwea na Handiwea.
Software ni watho uria kombuita irumagirira.Hardware ni indo cia mekanikal, electronic na tekinoroji ta ĩcio ĩria ituma software irute wira.
Hithitorĩ ya Kombuita
Ni andu angĩ marutire wĩra ma guthondeka kihumo gia Kombuita. Charles Barbage gutuika niwe ithe wa Kombuita, kana ni wira wake kihumo ya Kombuita[1]. Charles barbage ni athodekire Kombuita yari electro-mechanikal.
Hithitori mathomo ma Kombuita thayathi
kothi cia Komputa thayathi nĩ:
1. Artificial intelligence űguűki utarĩ wa nduire 2. Programming languagesThiomi cia gű programu 3. Discrete mathematics 4. Algorithm (Ngorithimu) 5. Electricity and magnetism (Thitima na űthimaku) 6. Digital Electronics 7. Databasi thithitemu 8. Ndwari thithitemu
9. Űtara wa sofutiwea 10. Űtara wa data 11. computation theory 12. Object oriented Design
references
1. Oronco, Ocampo, Santos na Garcia, Computer technology for kids 2000, philipines Komoria haha wethe ibuku


text:
Mbeũ njĩthĩ kũũrio yambe ĩthingate gĩthoomo
Kiogora Mureithi, mũteti kuuma Nakuru
Mũtongoria wa Youth Empowerment Skills-YES, mwena wa Nakuru nĩwe Kiogora Mureithi, nĩ atarĩĩte andũ ethĩ arĩa mararĩkirie gĩthoomo gĩa thekondarĩ matikeingĩrie ũteti-inĩ na handũ haguo mambe marongorerie kũgacĩrithia gĩthoomo kĩao.
Mũreithi augĩte andũ ethĩ arĩa magũteng’erera ũteti no marigĩrĩrie kũũra nĩ kwaga mũbango, na nĩkĩo mathondekete gĩkundi gĩkĩ kĩrĩ na muoroto wa kũmathoomithia na kũmataara.
Mureithi ũrĩa nowe mũrũgamĩrĩri wa kambuni ya maĩ ya Nakuru Rural Water and Sanitation Company augĩte gwa kahinda karaya, mbeũ njithĩ nĩ ĩkoretwo ĩkĩĩrwo nĩo atongoria a rũcio no gũtirĩ kĩndũ ĩrĩ yoona.Read more: Mbeũ njĩthĩ kũũrio yambe ĩthingate gĩthoomo
Mbeũ njĩthĩ kũgunĩka na ciringi 30,000 000
- Published Date
- Written by Peris Wairimu
- Category: Unduire Witu
Obithaa mũnene wa kĩgĩna kĩa mbeũ njĩthĩ Mwatata Juma hingo ya kũrugũria gwa kĩgĩna gĩkĩ Othaya
Bengi ya Wananchi Sacco ĩrĩa ĩkoragwo Nyeri nĩ ĩkũheana ciringi 30,000,000 kũrĩ mbeũ njĩthĩ mbeca iria iheanĩtwo nĩ nĩ rũhonge rwa kũrũmbũyania na mbeũ njĩthĩ rwa Youth Enterprise Development Fund.
Mbeca ici igũkorwo irĩ cia ngombo na cirongoreirie kũguna makĩria ma anake na airĩtu 10,000.
Obithaa mũnene wa bengi ĩo Edward Kinyungu, mbeũ njĩthĩ nĩ ĩkũbatara ĩthondeke ikundi nĩguo mahote kũheo mbeca icio.
Nĩ ongereire kuuga kwa ihinda rĩrĩ ikundi 200 nĩ ciĩyumĩrĩtie ikienda kũgunĩka na mbeca ici.Read more: Mbeũ njĩthĩ kũgunĩka na ciringi 30,000 000
Aruti wĩra a thibitarĩ kuuga thirikari nĩ ĩmatiganĩirie
Arigitani marĩ mũcemanio-inĩ wa kwarĩrĩria mathĩna marĩa mamagũmagĩra. Mararĩ thibitarĩ-inĩ nene ya Nyeri.
Arigitani a thibitarĩ cia thirikari nĩ maugĩte atĩ nĩ makoragwo magũmĩirwo nĩ wĩra mũnene kũrũmĩrĩria ũnyihu wa aruti wĩra a thibitarĩ ũndũ ũrĩa ũtũmaga mahinyĩrĩrĩke.
Aruti wĩra arĩa marĩ na ũnyihu mũnene nĩ hamwe na arigitani na marĩgĩtarĩ.
No maugĩte atĩ rĩmwe rĩrĩa aruti wĩra a thibitarĩ maarwara marĩ wĩra-inĩ, mationaga wa kũmathaitĩra kana kũmomĩrĩria.
Kũhĩtũkĩra mũigi kĩgĩna wa kĩama kĩa arigitani bũrũri-inĩ National Nurse Association of Kenya Jeremiah Maina, thibitarĩ cia thirikari nĩ ithiĩte itete ngumo yacio nĩ kũhana ta itiganĩirio.Read more: Aruti wĩra a thibitarĩ kuuga thirikari nĩ ĩmatiganĩirie
Thikauti gũkũngũĩra gũciarwo kwa Baden Powell Nyeri
Kĩmwana gĩkĩandĩkithia
Mambura magũkũngũĩra mũtũrĩre wa mwambĩrĩria wa gĩkundi gĩa Scout Lord Baden Powell nĩ marathiĩ na mbere Nyeri.
Obithaa ũmwe wa mũciĩ ũcio Emma Kigundu augĩte mambĩrĩirie na kwamba hema kĩharo-inĩ gĩa kabirũ-inĩ o kiumia-inĩ gĩkĩ.
Augĩte arutwo, ciana o hamwe na andũ agima nĩ monganĩte maririkane mũthĩ wa gũciarwo kwa mũtigairĩ Baden.
Kũringana na Emma, aikari aingĩ arĩa makuhĩrĩirie Nyeri nĩmamenyete bata wa ũgendi na nĩ ũndũ ũcio nĩkĩo mekinyĩtie kuo kwa ũingĩ.
Arĩa mekinyĩtie kũu nĩ hamwe na andũ kuuma mĩena ĩtiganĩte ya bũrũri ta Machakos, Kitui, Nairobi, Nakuru na kũngĩ kũingĩ.
Nĩ augĩte mũthenya wa kiumia nĩ maratanya atĩ atongoria a gĩkundi kĩu nĩo mũnini wa mũtongoria wa bũrũri Kalonzo Musyoka, na Francis Ole Kaparo nĩ magekinyia.
Makamba gũthiĩ Paxtu kũrĩa Baden na mũtumia wake Olave maikaraga.Read more: Thikauti gũkũngũĩra gũciarwo kwa Baden Powell Nyeri
Mũtumia gũikio ngono nĩ gucina mũthuuriwe
- Published Date
- Written by Peris Wairimu
- Category: Unduire Witu
Francis Muchiri marĩ na mũtongoria wa Maendeleo ya Wanaume Nderitu Njoka ũrĩa wamũcereire thibitarĩ Mukurwe-ini
Mũtumia ũrĩa wĩrĩga gũcina mũthuuriwe na maĩ mahiũ mwena wa Ruiru nĩ arĩkĩtie gũikio ngono.
Agnes Wanjiru Karanja 28, aranyitĩirwo itũũra-inĩ rĩa Gitambaya Ruiru kũrĩa maraikaraga na mũthuriwe.
Acinire Francis Muchiri Kanyotu tarĩki 24 mweri mũthiru. Mũthuuri arĩ toro. Akinyĩte mũciĩ acereirwo na arĩ mũrĩu.
Mwikuĩrũo agakinyio igooti-inĩ wa mwambĩrĩrio kũrĩa agathitangwo na thitango ya kũguraria mũndũ.Read more: Mũtumia gũikio ngono nĩ gucina mũthuuriwe
Ngahĩha kuumĩra wabici-inĩ cia KANU Nyeri
Arũmĩrĩri a gĩkundi kĩmwe makĩbunja kuburi ĩgwĩkĩrĩtwo nĩ gĩkundi kĩregani
Nĩ kuuma na ngahĩha wabici-inĩ cia kĩama gĩa KANU ĩrĩa ĩrĩ taũni-inĩ ya Nyeri mĩarahũko ya ũmũthi thutha wa andũi arĩa marerĩkana nĩ a gĩkundi kĩregani kũingĩra wobici icio na gwĩkĩra kuburi ĩngĩ.
Kũringana na ũmwe wa amĩhingi, Charles Wanjohi Kang’uru, wabici nene ya Nairobi yathanĩte mũtongoria wa kĩama wa mwena ũyũ ũrĩa ũratuĩka ndarĩ ũigĩrĩrĩku ehere wabici hamwe na kamĩtĩ yake.
“Nĩniĩ ngũhingĩte mũrango ũcio na nĩ ngũhũrĩte roboti borithi atĩ kũrĩ mũndũ ũraingĩrĩra wabici cia kĩama ũtarendekana,” Wanjohi ũrĩa ũrerĩkana nĩ mũikarĩri gĩtĩ wa kĩama gĩa KANU nĩ augire.Read more: Ngahĩha kuumĩra wabici-inĩ cia KANU Nyeri
Athuri Nyeri kũnyitwo nĩ hahu thutha wa endwa airũ gũciara mũchaina
Achaina nĩo mahetwo wira wa gwaka barabara Othaya
Andũ a mwena wa Othaya nĩ mambĩrĩirie kũgiria atumia ao kwandĩkwo nĩ achaina arĩa maraaka barabara mwena ũcio thutha wa mũtumia ũmwe gũciara mwana ũrĩ na gĩkonde kĩerũ ica ikuhĩ.
Mũtumia ũcio ũrĩa nĩ nyina wa ciana inya rĩu, aciarĩire mwana ũcio thibitarĩ-inĩ ĩmwe mwena wa Nairobi mweri mũthiru. Mũthuuriwe nĩ anyitirwo nĩ gĩconoko kĩnene thutha wa mũtumia wake kũheo mwana ũcio.
Kũratuĩka mũthuuri ũcio ũrĩa umĩte Kagonye, Othaya aratũũrĩte ahiũhĩirie mũtumia wake metereire mwana ũrĩa ũrarĩ nda na mĩĩto mĩnene atakũmenya ndaarĩ wake.
No mũthuuri ũcio nĩ anyitire riboti atĩ mũtumia wake nĩ aheo mwana na agĩkinyia thibitarĩ arĩ na gĩkeno kĩnene nĩguo amũrute.Read more: Athuri Nyeri kũnyitwo nĩ hahu thutha wa endwa airũ gũciara mũchaina
Mũthuuri gũcinwo na maĩ mahiũ nĩ mũka Ruiru
Francis Muchiri arĩ thibitarĩ ya mũkũrwe-inĩ kũrĩa ararigitĩrwo thutha wa gũcinwo na maĩ mahiu nĩ mũka
Mũndũrũme ũmwe ararigitĩrwo thibitarĩ-inĩ ya Mũkũrwe-inĩ kaũnti-inĩ ya Nyeri thutha wa gũcinwo na maĩ mahiũ nĩ mũtumia wake mweri mũthiru.
Francis Muchiri augĩre aingĩrire gwake ta thaa ithano cia ũtukũ arĩ mũrĩĩu na akĩheo irio nĩ mũtumia wake o wega mbere ya gũthiĩ toro.
No nĩ okĩririo nĩ ruo rũnene ũthiũ-inĩ wake na ahurumũka agĩkora ũrĩrĩ wake ũitĩrĩirio maĩ mahiũ. Erirwo nĩ mwarĩ wa mĩaka ikũmi na ũmwe acinwo nĩ nyina na ora. Acinirwo arĩ mwena wa Ruiru kũrĩa arutagĩra wĩra mweri 24.
“Ndaigwire ruo ũthiũ na gũkĩra ngĩkora ũrĩrĩ ũihũire maĩ mahiũ. Mwana ũcio nĩ arĩraga thutha wa kuona gĩĩko kĩu. Thutha ũcio mũtumia wakwa nĩ acokire agĩtĩkĩra nĩwe wekire ũguo, onagũtuĩka andwara thibitarĩ hamwe na andũ a itũũra augire ndagwĩrĩire maĩ mahiũ,” Mũchiri nĩ ongereire.
Augĩte atwarirwo thibitarĩ wa Prince View mwena wa Ruiru kũrĩa marĩgĩtarĩ maathanire atwarwo thibitarĩ nene ya Kenyatta kũrĩa akomire.
Nĩ aracokete na mũciĩ mwena wa Mũkũrwe-inĩ na rĩrĩa arathiĩte thibitarĩ-inĩ ya Mũkũrwe-inĩ nĩguo athambio ironda, marĩgĩtarĩ maramwandĩkĩra gũkoma.
Ona gũtuĩka mũtumia ũcio nĩ amũcũngĩte mũhera, Muchiri augĩte atĩ akamenya ikinya rĩrĩa agakinya auma thibitarĩ.
“Rĩu mũtumia wakwa nowe ũngĩtarĩria kĩrĩa gĩatũmĩre eke ũguo tondũ ti mũtino. Gũtirĩ hĩndĩ maĩ mangĩarũgire kuuma riko mita ta ithatũ na mangwĩre ndĩ ũrĩrĩ kwa ũguo ndiahĩire kĩ-mũtino nĩ kwenda endaga,” nĩ ongereire.
Mũthuuri ũcio arutaga wĩra gwa kambuni ya Brookside na makoretwo mahikanĩtie kwa ihinda rĩa mĩaka ĩnana. Marĩ na ciana ithatũ
Mũikarĩri gĩtĩ wa kĩama gĩa kũrũĩra ihooto cia arũme nĩkĩo Maendeleo ya Wanaume Nderitu Njoka nĩ orĩtie atongoria meyumĩrie na mateithĩrĩrie kũnina ngũĩ cia kĩmũciĩ. Njoka no augĩte atĩ thirikari nĩ ĩkĩrĩire mũno maũndũ megiĩ atumia na ĩgatiganĩria arũme ũndũ ũrĩa ũtũmĩte mĩciĩ ĩgayũkane kerĩ.
Augĩte ũtwĩria ũrĩa wekirwo mwaka mũthiru wonanirie arũme 300,000 nĩ mahũragwo haro ya mwĩrĩ kana ya heho nĩ atumia ao.
Mũtigairĩ Samuel Wanjiru kũririkanwo mũthĩ wa endwa Nyahururu
- Published Date
- Written by Bob Gikandi
- Category: Unduire Witu
Ateng’eri a Nyahururu makĩigĩrĩra mahũa mbĩrĩra-inĩ ya njorua ya ihenya rĩa marathoni Samuel Wanjiru
Ateng’eri a Nyahururu nĩ maigĩrĩire mahũa mbĩrĩra-inĩ ya ũrĩa warĩ njorua ya mahenya ma marothoni mũtigairĩ Samuel Wanjirũ mũthĩ wa gũkũngũĩra mũthenya wa endwa thĩinĩ wa thĩ.
Mekinyĩtie gĩchagi-inĩ kĩa Wanjiru nĩkĩo Gatimu kaũnti-inĩ ya Nyandarua.Read more: Mũtigairĩ Samuel Wanjiru kũririkanwo mũthĩ wa endwa Nyahururu
Mũthuuri gũkoma thibitarĩ thutha wa gũtharĩkĩrwo nĩ mũka
Simon Kiguta akĩũmĩrĩrio nĩ atongoria a Maendeleo ya Wanaume nĩo Ndĩritũ Njoka mũikarĩri gĩtĩ (na nguo ndune) na Fredrick Wambugu mwandĩki (na thuuti)
Mũthuri ũmwe wa mĩaka 40 ararigitĩrwo thibitarĩ-inĩ nene ya Nyeri thutha wa gũtharĩkĩrwo nĩ mũtumia wake mwena wa Mũkũrwe-inĩ kaũnti-inĩ ya Nyeri wa mwambĩrĩrio.
Simon Kiguta augĩte akinyire mũciĩ kĩndũ thaa inya cia ũtukũ, kũrĩa amunengerire ciringi 250 cia kũgũra irio cia mũthenya ũyũ ũngĩ.
Augĩte thĩna waumĩrire thutha wake kũũria mũtumia akoma na nguo nĩkĩ, na nĩrĩo macongoiranire mbere yake kũhurio nĩ gatoro. Nĩrĩo mũtumia ahuririe rũhiũ na akĩmũtharĩkĩra.
“Ndakoma nĩ ndaigwire ngĩtemengwo na kũhingũra maitho ngĩona anyitĩte rũhiũ. Ngĩmũria kaĩ wanjũraga? Nĩrĩo ahingũrire mũrango na akĩũra, agĩtiga aũhinga na nja,” Kĩguta nĩ augĩte.
Nĩ atemengirwo maita matanyihĩire mana.Read more: Mũthuuri gũkoma thibitarĩ thutha wa gũtharĩkĩrwo nĩ mũka
Mũthuuri kũimwo mabataro ma ũrĩrĩ na marigĩrĩrio gũcinwo Murang’a
- Published Date
- Written by Maina Mwangi
- Category: Unduire Witu
James Njoroge akĩonania nguraro. Augĩte acinirwo nĩ mũtumia wake nĩ kwendia indo cia nyũmba
Mũthuuri wa mĩaka 59 kuuma Murang’a nĩ akoretwo akĩimwo mabataro make ma ũrĩrĩ nĩ mũtumia wake na ararigĩrĩria gũcinwo na maĩ mahiũ.
James Njoroge kuuma gĩcagi gĩa Gaichanjirũ, Kandara rĩu arahonia ngũraro njũru thutha wa gĩĩko kĩu.
Augĩte ndaramenya gĩtũmĩ kĩa mũtumia wake kũmwĩka gĩĩko ta kĩu, kĩrĩa gĩacũngĩrĩirie nguraro gũoko kwa ũmotho na gĩthũri. No nĩ augĩte nĩ mambĩte gũkararania. Matũũranĩtie mĩkaa 32.
Ithe ũcio wa ciana ithano augĩte thĩna wambĩrĩirie thutha wake gwikinyia mũciĩ arĩ mũrĩu na agĩthiĩ arorete na ũrĩrĩ kũrĩa mũtumia ambĩrĩirie o inegene.Read more: Mũthuuri kũimwo mabataro ma ũrĩrĩ na marigĩrĩrio gũcinwo Murang’a
Aici kũhithũkĩra cukuru na kũiya kambiuta
- Published Date
- Written by Gĩthĩnji Wachira
- Category: Unduire Witu
Macini ya kambiuta
Aici marethaĩte na matharaita nĩ marahithũkĩire cukuru wa thekondarĩ wa Kĩanjogu mwena wa Mathĩra ya Ithũĩro kaũnti-inĩ ya Nyeri ira ũtukũ kũrĩa maraiyire kambiuta ikũmi.
Kambiuta icio ciagũrĩtwo mĩeri ĩĩrĩ mĩthiru nĩ minithitĩrĩ ya gĩthoomo na ciakinyirio kuo mahinda-inĩ ma thigũkũ ya mwaka mũthiru.
Eki naĩ acio maratuĩka marohire mũrangĩri ũmwe nĩwe Mwanĩki Irura na mĩkanda mbere ya gũtua kũrĩa macini icio cigagwo.
Mũrunawe nĩwe Michael Ngunjiri nĩ arahotire gwĩtharĩra kahũwa-inĩ ga cukuru ũcio thutha wao gũkĩrio hinya nĩ mĩitũ ĩo.Read more: Aici kũhithũkĩra cukuru na kũiya kambiuta
Mutongoria wa tene wa Mũngĩki kũhunjia thayũ
- Published Date
- Written by Bob Gikandi
- Category: Unduire Witu
Maina Njenga marĩ na ahunjia Akũrinũ
Mũtongoria wa tene wa gĩkundi kĩa Mũngiki Maina Njenga nĩ agũthiũrũrũka guothe bũrũri-inĩ na itanya rĩa kũhunjia thayũ kaunti-inĩ ciothe 47.
Maina augĩte mahoya maya marĩkoragwo makĩnyitanĩrwo nĩ ndini ciothe. Marongoreirie kũũria akenya maikaranie na thayũ nĩgetha metheeme mathĩna ta marĩa magũmĩire bũrũri thutha wa ithuurano cia 2007.
Anyitanĩte hamwe na ahunjia arĩa mareĩta Christian Independent Movement (CIM) mũthiũrũrũko-inĩ ũcio.Read more: Mutongoria wa tene wa Mũngĩki kũhunjia thayũ
Tũgũthuura mũndũ ũkũrũmbũiya mathĩna maitũ-Makanika kuuga
- Published Date
- Written by Nĩ Githinji Wachira,
- Category: Unduire Witu
Joel Njoya ũrĩa nĩ makanika wa mwena wa Nyeri agĩthondeka ngari
Makanika a mwena wa Nyeri maugĩte atĩ o magũthuura mũndũ ũrĩa ũkũmarũmbũia gĩthuurano-inĩ gĩũku.
Maugĩte kuuma mambĩrĩria gũthuurana, matirĩ moona mũndũ ũgũũka kũmarĩrĩria nĩguo mehere riũa-inĩ kũrĩa marutagĩra wĩra.
Nĩ maririkanĩtie mũmbunge wa Nyeri Esther Murugi atĩ amaririkane ihinda-inĩ rĩrĩ merekeire gĩthuurano-inĩ kĩnene nĩguo makamũhee kura, makiuga matingĩthũũra kũheo kĩharo mangĩrutagĩra wĩra.
“Nĩ tũkoretwo tũgĩthĩnio mũno nĩ kanjũ ya Nyeri ona gũtuĩka nĩ tũmarĩhaga ciringi 50. No rĩu no twende kũheo kĩeya tũngĩthondekagĩra ngari,” ũmwe wa makanika acio nĩwe Joel Njoya nĩ augĩte.
Njoya nĩ athiĩte na mbere na kuuga atĩ nĩ metheirwo kĩeya mwena wa Asian Quatre hakuhĩ na thibitarĩ nene ya Nyeri no ndeto icio igĩcoka igĩkirwo na matirĩ macigua rĩngĩ.
“ Atongoria aingĩ nĩ hĩndĩ makwĩyumĩria tũmathuure itĩ cia Ngabana na Thenĩta. Nĩ tũĩ aingĩ magũũka matũhe ciĩranĩro cia maheni macoke mathiĩ no nĩ magatũkora thutha wa mĩaka ĩtano. Ithuĩ tũrĩcokagia mũndũ kũringana na wĩra wake,” Njoya nĩ athiĩte na mbere na kuuga.
Augĩte kĩeya kĩu kĩarĩ kĩa ĩĩka igĩrĩ. Rĩu marenda mamenyithio kũrĩa kĩaroririo. Athondeki aya a ngari mathĩnĩkaga mũno hĩndĩ ya mbura na matihotaga gũtungatĩra ene ngari nginya mbura ĩkĩe.
“Ũndũ ũyũ ũtũhinyagĩrĩria o ithuothe, mwene ngari na mũmĩthondeki nĩ tondũ wĩra witũ ĩthuothe ũkoragwo ũkomete,” nĩ ongereire.


text:
Metha cia műthingi cia mathabu
Metha ya kuonganĩrania
Metha ya kũhũra maita
Ndaĩmesoni Ndaĩmesoni itumagirwo guthima unene kana ucenjia wa indo.
Ndaĩmesoni cia gũthima ũcenjia wa indo ĩkoragwo ikonainie.
Ndaĩmesoni cia gũcenjia ya dimension imwe, na ngerekano njega ya kindu kia Ndaĩmesoni imwe ni namba laini.

-8 -7 -6 -5 -4 -3 -2 -1 0 1 2 3 4 5 6 7 8
Namba line gatagati kayo gakoragwo kari noti (0) .
Metha ĩkoragwo na Ndaĩmesoni igĩrĩ. Metha ici cĩhaha igũru ciana Ndaĩmesoni ya namba iria ci muhari wa igũru irĩa ĩtumagĩrwo kũhũra maita na koramu ya mbere.
kwĩ indo cia Ndaĩmesoni ithatu, na Ndaĩmesoni makĩria.


text:
MŨRANGĨRI (RIUMA RĨA WĨRUTI) ĨPURO 2014
Riuma rĩrĩ rĩraarĩrĩria ũrĩa tũngĩonania wĩtĩkio ta wa Musa. Jehova onaga atĩa mawĩra marĩa mũndũ ehokeirũo thĩinĩ wa famĩlĩ na atũteithagia atĩa kũmahingia?
Wĩgerekanie na Musa Harĩ Kuonania Wĩtĩkio
Wĩtĩkio wa Musa wamũteithirie atĩa aregane na merirĩria ma mwĩrĩ na athingate ũtungata wake. Nĩ kĩĩ gĩatũmaga Musa ’atũũre acũthĩrĩirie ngerenwa’?
Hihi Wee nĩ Wonaga “Ũrĩa Ũtangĩoneka”?
Wĩtĩkio wa Musa harĩ Ngai wamũteithirie atĩa kwaga gwĩtigĩra andũ na gũikara erĩgĩrĩire ciĩranĩro cia Ngai? Ĩkĩra wĩtĩkio waku hinya nĩguo wonage Jehova arĩ mũndũ kũna wĩhaarĩirie gũgũteithia.
Ũtungata wa Hĩndĩ-Ciothe—Irathimo Iria Ũndeheire
Menya kĩrĩa gĩtũmaga Robert Wallen oige atĩ mĩaka 64 ya ũtungata wa mahinda mothe nĩguo ũtũũro ũrĩa mwega biũ.
Gũtirĩ Mũndũ Ũngĩhota Gũtungatĩra Aathani Erĩ
Andũ amwe nĩ mathiĩte rũraya gwetha mbeca makĩria. Gũthama ta kũu kũhutagia kĩhiko atĩa, o hamwe na ciana na ũkuruhanu wa mũndũ na Ngai?
Gĩa na Ũmĩrĩru—Jehova Nĩwe Mũgũteithia!
Mũthuri ũmwe athondekire atĩa mũtũũrĩre wa famĩlĩ yake thutha wa gũkorũo arĩ kũraihu nao nĩũndũ wa wĩra? Jehova aamũteithirie atĩa kũhingia mabataro ma famĩlĩ yake o na kũrĩ na wagi wa mbeca?
Hihi nĩ Ũkenaga nĩ Kũmenya Jehova nĩ Agũcũthĩrĩirie?
Thuthuria maũndũ matano marĩa ma ũrĩa Ngai atũrũmbũyagia na ũrĩa tũgunĩkaga nĩũndũ wa kũrũmbũiyo nĩwe.
Hihi Ũrĩ Wamenya?
Mahinda-inĩ ma tene-rĩ, mũndũ angĩatembũrangire nguo ciake onanagia ũndũ ũrĩkũ?


text:
Hihi Ngai nĩ arĩ Harĩa Aikaraga?
Macokio ma Bibilia
Ĩĩ. Ngai nĩ arĩ Harĩa Aikaraga—kũrĩa igũrũ. Ta wĩcirie ũhoro wa Maandĩko maya:
Mũthamaki Suleimani akĩhoya, oigire ũũ: “
Ndagũthaitha ũkamũigua ũrĩ o kũu igũrũ handũ haku harĩa ũtũũraga.”—1 Athamaki 8:43.
Jesu Kristo aarutire arutwo ake mahoyage kũrĩ “
Ithe witũ wĩ Igũrũ.”—Mathayo 6:9.
Thutha wa Jesu kũriũkio “
aatonyire o Igũrũ kuo kwene, nĩ getha rĩu onekage mbere-inĩ ya Ngai.”—Ahibirania 9:24.
Maandĩko macio maronania wega atĩ Jehova Ngai arĩ kuo, na atĩ ndaikaraga kũndũ guothe, ĩndĩ aikaraga o kũrĩa igũrũ.


text:
Thabuni
Thabuni
Thabuni űtűmagĩrwo gwĩthamba na kűhűra nguo.
Hithiori ya thabuni Abĩrika
Mĩena mwaya mwaya nyarǐ na njira itiganĩte cia gűthondeka thabuni. Agĩkuyu mathodekaga thabuni na ngucina mathanjĩ, na ngwĩkĩra műhu űcio maĩ, magacoka magakera maĩ, műicoinĩ magatukania makeruro na maguta ma nyamű. Műhu wa mathanji wari na műthaiga wĩtagwo potasium hyroxide na Gĩthűngű. Potasium hydroxide nĩ ĩnyuagwo nĩ maĩ.
űthodeki wa thabuni wa kĩrĩu
Thabuni ugĩthodekwo wĩ muigĩ ta tani igana ĩmwe kana makĩria űthondekagwo na macini. kwĩ njira ĩgĩri cia gűthondeka thabuni iwandanĩ: kűrűgamia(batch) na kwaga kűrűgamia(continous) macini.
Mĩthaiga ya gűthondeka thabuni
Maguta ma mĩmera kana ma nyamű Akari ya potasium hyroxide kana sodium hyroxide.


text:
GĨCUNJĨ GĨA KANANA
Ũthamaki wa Ngai Nĩ Kĩĩ?
Bibilia ĩtũĩraga atĩa igũrũ rĩgiĩ Ũthamaki wa Ngai?
Ũthamaki wa Ngai ũgeeka maũndũ marĩkũ?
Nĩ rĩ Ũthamaki ũcio ũgaatũma wendi wa Ngai wĩkwo gũkũ thĩ?
1. Nĩ ihoya rĩrĩkũ rĩrĩ ngumo rĩkwarĩrĩrio?
ANDŨ aingĩ mũno thĩinĩ wa thĩ nĩmoĩ ihoya rĩrĩa rĩĩtagwo rĩa Ithe Witũ, kana Ihoya rĩa Mwathani. Marĩĩtwa macio merĩ nĩ ma ihoya rĩrĩ ngumo rĩrĩa rĩaheanirwo nĩ Jesu Kristo we mwene rĩrĩ ta kĩonereria. Nĩ ihoya rĩa bata mũno, na gũthuthuria mĩhari yarĩo ĩtatũ ya mbere, nĩ gũgũgũteithia kũmenya makĩria ũrĩa Bibilia ĩrutanaga.
2. Nĩ maũndũ marĩkũ matatũ Jesu aarutire arutwo ake mahoyage?
2 Kĩambĩrĩria-inĩ kĩa ihoya rĩu rĩa kĩonereria-rĩ, Jesu erire athikĩrĩria ake ũũ: “Nĩũndũ ũcio-rĩ, inyuĩ hoyagai ũũ: Ithe witũ wĩ Igũrũ, Rĩĩtwa rĩaku nĩrĩamũrũo. Ũthamaki waku ũũke. O ũrĩa wendete Wee, nĩwĩkagwo gũkũ thĩ, o ta ũrĩa wĩkagwo kũu Igũrũ.” (Mathayo 6:
3. Nĩ ũndũ ũrĩkũ twagĩrĩirũo nĩ kũmenya wĩgiĩ Ũthamaki wa Ngai?
3 Nĩtwĩrutĩte maũndũ maingĩ megiĩ rĩĩtwa rĩa Ngai, Jehova. Na nĩ twarĩrĩirie hanini igũrũ rĩgiĩ wendi wa Ngai, ũrĩa ekĩte na ũrĩa arĩĩkĩra andũ. No nĩ ũndũ ũrĩkũ Jesu erekagĩria rĩrĩa aatwĩrire tũhoyage, “Ũthamaki waku ũũke”? Ũthamaki wa Ngai nĩ kĩĩ? Gũka kwa guo gũkaamũra atĩa, kana gũtheria rĩĩtwa rĩa Ngai? Na gũka kwa Ũthamaki ũcio gũkuruhanĩte atĩa na gwĩkwo kwa wendi wa Ngai?
ŨTHAMAKI WA NGAI NĨ KĨĨ?
4. Ũthamaki wa Ngai nĩ kĩĩ, na Mũthamaki waguo nũũ?
4 Ũthamaki wa Ngai nĩ thirikari ĩhandĩtwo nĩ Jehova Ngai na ĩna mũthamaki ũthurĩtwo nĩ Ngai. Nũũ Mũthamaki wa Ũthamaki wa Ngai? Nĩ Jesu Kristo. Arĩ Mũthamaki-rĩ, Jesu nĩ mũnene gũkĩra aathani othe a thĩ na etagwo “Mwathani wa aathani o na Mũthamaki wa athamaki.” (Kũguũrĩrio 17:14) E na hinya wa gwĩka maũndũ mega mũno gũkĩra mũtongoria o wothe wa gũkũ thĩ, o na ũrĩa mwega atĩa.
5. Ũthamaki wa Ngai ũgaathana kuuma kũ, na ũgathamaka kũ?
5 Ũthamaki wa Ngai ũgaathana kuuma kũ? Jesu we arĩkũ? No nginya ũkorũo nĩ ũraririkana ũkĩĩruta atĩ nĩ oragirũo mũtĩ-inĩ wa magerio, na agĩcoka akĩriũkio. Thutha wa kahinda kanini, akĩambata igũrũ. (Atũmwo 2:
6, 7. Nĩ kĩĩ gĩtũmaga Jesu akorũo arĩ Mũthamaki wa mwanya?
6 Nĩ kĩĩ gĩtũmaga Jesu akorũo arĩ Mũthamaki wa mwanya? Ũndũ ũmwe, nĩ gũtuĩka we ndagakua o rĩ. Bibilia ĩkĩringithania Jesu na athamaki a gũkũ thĩ-rĩ, ĩmwĩtaga ũrĩa wĩ na “muoyo ũrĩa ũtangĩninĩka.” (Ahibirania 7:16) Ũguo nĩ kuuga atĩ maũndũ marĩa mothe mega Jesu ageka nĩ magatũũra. Na ageka maũndũ manene na mega.
7 Ta wĩĩcirie ũhoro wa ũrathi ũyũ wa Bibilia wĩgiĩ Jesu: “Roho wa Jehova nĩũgaikara ũmũhubĩte, o roho wa ũũgĩ na wa ũmenyi maũndũ, o roho wa ũtaarani na hinya, na nĩguo roho wa kũũhĩgania, na gwĩtigĩrithia Jehova; o namo maũndũ marĩa makamũkenagia makoimana na gwĩtigĩra Jehova; ningĩ ndagatuaga cira na gĩthiithi, o na kana arũithanie na ũndũ wa kũigua njukũ. No rĩrĩ, athĩni akamatuagĩra cira na ũthingu, nao arĩa ahoreri a gũkũ thĩ amarũĩrĩre na kĩhooto; na rĩrĩ, andũ a thĩ arĩa ahinyanĩrĩria akamahũra na rũthanju rũa kanua gake, o nao arĩa aaganu amorage na mĩhũmũ ya mĩromo yake.” (Isaia 11:
8. Nĩa magaathana na Jesu?
8 Hena ũndũ ũngĩ wa ma ũkoniĩ Ũthamaki wa Ngai: Jesu ndagaathana arĩ wiki. Nĩgũgakorũo na angĩ magaathana nake. Kwa ngerekano-rĩ, mũtũmwo Paulo erire Timotheo ũũ: “Tũngĩkirĩrĩria-rĩ, nĩtũgacoka gũthamaka hamwe nake.” (2 Timotheo 2:
9. Nĩ aigana magaathana hamwe na Jesu, na Ngai aambĩrĩirie kũmathuura rĩ?
9 O ta ũrĩa Gĩcunjĩ kĩa 7 kĩa ibuku rĩrĩ kĩonanĩtie-rĩ, mũtũmwo Johana nĩ aheirũo kĩoneki kĩrĩa oonire “Gatũrũme [Jesu Kristo], arũngiĩ kĩrĩma gĩa Sayuni [gĩtĩ-inĩ gĩake kĩa ũnene] igũrũ, e na andũ ngiri igana ria ngiri mĩrongo ĩna na inya, me na rĩĩtwa rĩake, na rĩĩtwa rĩa Ithe, maandĩkĩtwo mathiithi mao.” Acio 144,000 nĩa? Johana we mwene atwĩraga ũũ: “Nĩo marũmagĩrĩra Gatũrũme o kũrĩa guothe athiaga. Nĩo maagũrirũo makĩamũranio na andũ arĩa angĩ, matuĩke maciaro ma mbere ma kũgetherũo Ngai o na Gatũrũme.” (Kũguũrĩrio 14:
10. Mũbango wa Ngai wa andũ mathamakĩrũo nĩ Jesu hamwe na acio 144,000 nĩ wa wendo nĩkĩ?
10 Ngai nĩ onanĩtie wendo mũingĩ mũno nĩ kũbanga Jesu hamwe na acio 144,000 mathamakĩre andũ. Ũndũ ũmwe nĩ gũtuĩka Jesu anakorũo arĩ mũndũ na ananyamarĩka. Paulo oigire atĩ Jesu no ahote “gũtũiguĩra tha maũndũ-inĩ maitũ ma kwaga hinya,” tondũ we “aanagerio maũndũ-inĩ mothe o ta ithuĩ, tiga atĩ ndaigana kwĩhia o na atĩa.” (Ahibirania 4:
ŨTHAMAKI WA NGAI ŨGEEKA MAŨNDŨ MARĨKŨ?
11. Nĩkĩ gĩatũmire Jesu oige atĩ arutwo ake mahoyage wendi wa Ngai wĩkagwo kũu igũrũ?
11 Rĩrĩa Jesu erire arutwo ake mahoyage Ũthamaki wa Ngai ũke-rĩ, ningĩ no oigire atĩ mahoyage wendi wa Ngai wĩkagwo “gũkũ thĩ, o ta ũrĩa wĩkagwo kũu Igũrũ.” Ngai e igũrũ na wendi wake ũkoretwo ũgĩkwo hĩndĩ ciothe kuo nĩ araika arĩa ehokeku. No, thĩinĩ wa Gĩcunjĩ gĩa 3 kĩa ibuku rĩrĩ-rĩ, nĩ twerutire atĩ mũraika ũmwe mũũru nĩatigire gwĩka wendi wa Ngai na agĩtũma Adamu na Hawa mehie. Thĩinĩ wa Gĩcunjĩ gĩa 10, nĩ tũkeeruta makĩria ũrĩa Bibilia ĩrutanaga igũrũ rĩgiĩ mũraika ũcio mũũru, ũrĩa wĩtagwo Shaitani na Mũcukani. Shaitani na araika arĩa maathuurire kũmũrũmĩrĩra, arĩa metagwo ndaimono, nĩmaarekirũo maikarange igũrũ. Kwoguo-rĩ, ti othe arĩa maarĩ kũu igũrũ meekaga wendi wa Ngai hĩndĩ ĩyo. No ũndũ ũcio nĩ ũngĩagarũrũkire Ũthamaki wa Ngai wambĩrĩria gwathana. Mũthamaki ũcio mwerũ, Jesu Kristo, aarĩ arũe mbaara na Shaitani.
12. Nĩ maũndũ marĩkũ merĩ ma bata mũno mataarĩirio thĩinĩ wa Kũguũrĩrio 12:10?
12 Ciugo ici cia ũrathi itaarĩirie ũrĩa kũngĩahanĩkire: “Nĩndaiguire mũgambo mũnene Igũrũ, ũkiuga atĩrĩ, Rĩu nĩ gũkinyu kĩhonokanio, na ũhoti, na ũthamaki wa Ngai witũ, o naguo wathani wa Kristo wake; amu-rĩ, mũcuki wa ariũ a ithe witũ [Shaitani] nĩarĩkĩtie kũharũrũkio, ũrĩa ũtũire amacukaga harĩ Ngai witũ mũthenya o na ũtukũ.” (Kũguũrĩrio 12:10) Hihi nĩwona maũndũ merĩ ma bata mũno mataarĩirio thĩinĩ wa mũhari ũcio wa Bibilia? Wa mbere, Ũthamaki wa Ngai ũtongoretio nĩ Jesu Kristo nĩwambĩrĩria gwathana. Wa kerĩ, Shaitani nĩaingatwo kuuma igũrũ aharũrũkio nginya gũkũ thĩ.
13. Moimĩrĩro ma Shaitani kũingatwo igũrũ nĩ marĩkũ?
13 Moimĩrĩro ma maũndũ macio merĩ nĩ marĩkũ? Ha ũhoro wa ũrĩa kwahanĩkire igũrũ-rĩ, tũthomaga ũũ: “Hakĩrĩ ũgũo-rĩ, gĩkenei, Igũrũ rĩrĩ, o na inyuĩ mũtũire kuo!” (Kũguũrĩrio 12:12) Ĩĩ, araika arĩa ehokeku kũu igũrũ mena gĩkeno tondũ thutha wa Shaitani na ndaimono ciake kũingatwo, arĩa othe marĩ igũrũ nĩ ehokeku harĩ Jehova Ngai. Kwĩ na thayũ na ũiguano mũnene biũ kũu. Wendi wa Ngai rĩu nĩ ũrekwo kũu igũrũ.
14. Kũhaanĩkĩte atĩa nĩ ũndũ wa Shaitani kũharũrũkio gũkũ thĩ?
14 Ĩ thĩ nayo? Bibilia yugaga ũũ: “Thĩ ĩĩ na haaro-ĩ, o narĩo iria rĩrĩa inene! amu inyuĩ-rĩ, mũcukani nĩamũikũrũkĩire e na marũrũ manene, tondũ nĩoĩ atĩ no ihinda inyinyi atigairie.” (Kũguũrĩrio 12:12) Shaitani nĩ mũrakaru nĩ ũndũ wa kũingatwo kuuma igũrũ na gũkorũo arĩ na kahinda o kanini tu gatigarĩte. Nĩ ũndũ wa marakara make-rĩ, arehaga mĩnyamaro kana “haaro,” gũkũ thĩ. Nĩ tũkeeruta makĩria ũhoro wa “haaro” ĩyo thĩinĩ wa Gĩcunjĩ gĩa 9. No tũkĩmenyaga ũguo-rĩ, twahota kũũria atĩrĩ, Ũthamaki ũcio ũngĩhota gũtũma wendi wa Ngai wĩkwo gũkũ thĩ atĩa?
15. Wendi wa Ngai harĩ thĩ nĩ ũrĩkũ?
15 Ririkana wendi wa Ngai harĩ thĩ nĩ ũrĩkũ. Nĩ werutire ũhoro waguo thĩinĩ wa Gĩcunjĩ gĩa 3. Thĩinĩ wa Edeni-rĩ, Ngai nĩ onanirie atĩ wendi wake nĩ thĩ ĩno ĩtuĩke paradiso ĩiyũirũo nĩ andũ athingu matarakua. Shaitani nĩ aatũmire Adamu na Hawa mehie, na ũndũ ũcio ũgĩtũma wendi wa Ngai harĩ thĩ ndũkahinge hĩndĩ ĩyo, no ndwaũgarũrire. Jehova o na rĩu no atanyĩte atĩ “arĩa athingu [nĩ] makagaya thĩ, na gũtũũra mamĩtũũre o nginya tene.” (Thaburi 37:29) Na Ũthamaki wa Ngai nĩguo ũkaahingia ũndũ ũcio. Na njĩra ĩrĩkũ?
16, 17. Danieli 2:
16 Ta wĩcirie ũhoro wa ũrathi ũrĩa wĩ thĩinĩ wa Danieli 2:44. Tũthomaga ũũ: “Hĩndĩ ya athamaki acio-rĩ, nĩguo Ngai-wa-Igũrũ akahanda ũthamaki ũrĩa ũtagacoka gũthario o rĩ, o rĩ, o na kana wathani waguo ũneanwo moko-inĩ ma andũ angĩ, no nĩ kũmemenda ũkamemenda mothamaki macio mangĩ, ũmanine biũ, naguo ũtũũre wĩhandĩte tene na tene.” Ũndũ ũcio ũratũruta atĩa igũrũ rĩgiĩ Ũthamaki wa Ngai?
17 Ũndũ wa mbere, ũratũruta atĩ Ũthamaki wa Ngai warĩ wambĩrĩrie “hĩndĩ ya athamaki acio,” kana rĩrĩa mothamaki mangĩ marathiĩ o na mbere gwathana. Wa kerĩ, ũratũruta atĩ Ũthamaki ũcio ũgaatũũra tene na tene. Ndũkaahootwo kana thirikari ĩngĩ yoe ithenya rĩaguo. Wa gatatũ, nĩ gũgakorũo na mbaara gatagatĩ-inĩ ka Ũthamaki wa Ngai na mothamaki ma thĩ ĩno. Ũthamaki wa Ngai nĩguo ũkaahootana. Macũngĩrĩro-rĩ, nĩguo thirikari ĩrĩa iki tu ĩgakorũo ĩgĩathana gũkũ thĩ. Hĩndĩ ĩyo nĩguo andũ magaakenera wathani ũrĩa mwega mũno ũtarĩ woneka.
18. Mbaara ya mũthia gatagatĩ-inĩ ka Ũthamaki wa Ngai na thirikari cia thĩ ĩno ĩĩtagwo atĩa?
18 Bibilia nĩ ĩtwĩraga maũndũ maingĩ megiĩ mbaara ĩyo ya mũthia gatagatĩ-inĩ ka Ũthamaki wa Ngai na thirikari cia thĩ ĩno. Kwa ngerekano-rĩ, ĩrutanaga atĩ mũthia wakuhĩrĩria-rĩ, ndaimono igaatheremia maheni nĩguo iheenererie “athamaki a mabũrũri mothe” ma thĩ. Nĩkĩ? “Makamonganĩrie mbaara ya mũthenya ũrĩa mũnene wa Ngai, Mwene-Hinya-Wothe.” Athamaki acio a thĩ makoonganĩrio hamwe “kũndũ kũrĩa gwĩtagwo na Kĩhibirania, Hari-Magedoni.” (Kũguũrĩrio 16:
19, 20. Nĩ kĩĩ kĩragiria wendi wa Ngai ũkorwo ũgĩkwo gũkũ thĩ ũmũthĩ ũyũ?
19 Ũthamaki wa Ngai ũkaahingia ũndũ ũrĩkũ kũgerera mbaara ya Hari-Magedoni? Ta ririkana rĩngĩ wendi wa Ngai harĩ thĩ nĩ ũrĩkũ. Jehova Ngai aatanyĩte atĩ thĩ ĩiyũrũo nĩ andũ athingu na akinyanĩru makĩmũtungatĩra thĩinĩ wa Paradiso. Nĩ kĩĩ kĩragiria ũndũ ũcio ũhaanĩke ũmũthĩ ũyũ? O mbere, tũrĩ ehia, kwoguo nĩtũrwaraga na tũgakua. No, thĩinĩ wa Gĩcunjĩ gĩa 5 nĩtwerutire atĩ Jesu nĩatũkuĩrĩire nĩgetha tũgatũũra tene na tene. No gũkorũo nĩ ũraririkana ciugo ici ciandĩkĩtwo thĩinĩ wa Injiri ya Johana: “Ngai, tondũ wa ũrĩa endete kĩrĩndĩ gĩa gũkũ thĩ, nĩaarutire Mũrũ wake wa mũmwe, nĩ getha mũndũ o wothe ũmwĩhokete ndakore, no agĩe muoyo wa tene na tene.”
20 Thĩna ũngĩ nĩ gũkorũo atĩ andũ aingĩ mekaga maũndũ mooru. Mahenanagia, magatunyana, na magatharia. Matiendaga gwĩka wendi wa Ngai. Andũ arĩa aganu nĩ makaninwo hĩndĩ ya mbaara ya Ngai ya Hari-Magedoni. (Thaburi 37:10) Na ũndũ ũngĩ ũtũmaga wendi wa Ngai ndũgekwo gũkũ thĩ nĩ tondũ thirikari itiĩkĩraga andũ ngoro mawĩke. Thirikari nyingĩ ikoretwo itarĩ na hinya, ikaaga tha, kana igakorũo na uungumania. Bibilia yugaga wega ũũ: “Mũndũ agĩaga na ũhoti wa gwatha ũrĩa ũngĩ, agagĩĩthũkia we mwene.”
21. Ũthamaki ũgaatũma wendi wa Ngai wĩkwo gũkũ thĩ na njĩra ĩrĩkũ?
21 Thutha wa Hari-Magedoni-rĩ, andũ magakorwo marĩ rungu rwa thirikari ĩmwe tu, Ũthamaki wa Ngai. Ũthamaki ũcio ũgeeka wendi wa Ngai na ũrehe irathimo cia magegania. Kwa ngerekano-rĩ, nĩ ũkeeheria Shaitani na ndaimono ciake. (Kũguũrĩrio 20:
ŨTHAMAKI WA NGAI WARĨ WOYE IKINYA RĨ?
22. Tũmenyaga atĩa atĩ Ũthamaki wa Ngai nduokire rĩrĩa Jesu aarĩ gũkũ thĩ kana aariũkio o ro ũguo?
22 Hĩndĩ ĩrĩa Jesu erire arũmĩrĩri ake mahoyage, “Ũthamaki waku ũũke,” nĩ kuonania Ũthamaki ũcio nduokĩte hĩndĩ ĩyo. Hihi nĩwokire Jesu ambata igũrũ? Aca, tondũ Petero na Paulo moigire atĩ thutha wa Jesu kũriũkio-rĩ, ũrathi ũyũ wa Thaburi 110:1 nĩwahingirio harĩ Jesu: “Jehova nĩerire mwathani wakwa atĩrĩ, Ikara thĩ guoko-inĩ gwakwa kwa ũrĩo, kinya ngatũma thũ ciaku ituĩke gaturũa ka makinya maku.” (Atũmwo 2:
Hĩndĩ ya wathani wa Ũthamaki, wendi wa Ngai nĩ ũgekwo gũkũ thĩ o ta ũrĩa wĩkagũo kũu igũrũ
23. (a) Ũthamaki wa Ngai waambĩrĩirie gwathana rĩ? (b) Nĩ kĩĩ gĩkaarĩrĩrio thĩinĩ wa Gĩcunjĩ gĩa 9?
23 Angĩetereire kahinda kaigana atĩa? Mũthia-inĩ wa mĩaka ya 1800 na kĩambĩrĩria-inĩ kĩa mĩaka ya 1900, arutwo a Bibilia ehokeku maatarire makĩona atĩ ihinda rĩu rĩngĩathirire mwaka wa 1914. (Ha ũhoro wa mwaka ũyũ-rĩ, rora Ũhoro Muongerere karatathi-inĩ ka 215-218) Maũndũ marĩa mekĩkaga gũkũ thĩ kuuma mwaka wa 1914, matĩtĩrithagia atĩ ũmenyo wa arutwo acio a Bibilia warĩ mwagĩrĩru. Kũhinga kwa ũrathi wa Bibilia kuonanagia atĩ mwaka wa 1914 nĩguo Kristo atuĩkire Mũthamaki, na Ũthamaki wa igũrũ wa Ngai ũkĩambĩrĩria gwathana. Kwoguo-rĩ, tũratũũra thĩinĩ wa “ihinda inyinyi” rĩrĩa Shaitani atigairie. (Kũguũrĩrio 12:12; Thaburi 110:2) Ningĩ no tuuge tũrĩ na ma atĩ ica ikuhĩ Ũthamaki wa Ngai nĩ ũkuoya ikinya rĩa gũtũma wendi wa Ngai wĩkwo gũkũ thĩ. Wee nĩ ũrona ũcio ũrĩ ũhoro mwega? Nĩ ũrona ta ũrĩ ũhoro wa ma? Gĩcunjĩ gĩa 9 nĩgĩgũgũteithia wone atĩ Bibilia kũna nĩ ĩrutanaga maũndũ macio.


text:
Ũrĩa Ũngĩthiĩ na Mbere Kuonania Roho wa Kwĩima
“Mũndũ o wothe angĩenda kũnyuma thutha, nĩerege.” —MAT. 16:24.
1. Jesu aatũigĩire kĩonereria gĩkinyanĩru atĩa ũhoro-inĩ wa kwĩima?
RĨRĨA Jesu aarĩ gũkũ thĩ, nĩ aatũigĩire kĩonereria gĩkinyanĩru ũhoro-inĩ wa kwĩima. Aaigire wendi wa Ngai mbere ya maũndũ make. (Joh. 5:30) Nĩ onanirie atĩ aarĩ na roho wa kwĩima biũ na njĩra ya gũikara arĩ mwĩhokeku nginya rĩrĩa oragirũo na agĩcuurio mũtĩ igũrũ.—Afil. 2:8.
2. Tũngĩonania roho wa kwĩima atĩa, na twagĩrĩirũo kũwonania nĩkĩ?
2 Tondũ tũrĩ arũmĩrĩri a Jesu, o na ithuĩ nĩ tũbataraga kuonania roho wa kwĩima. Gũkorũo na roho wa kwĩima nĩ kuga atĩa? Na njĩra nguhĩ, nĩ gũkorũo mũndũ eharĩirie gũtigana na maũndũ make nĩguo ateithie andũ arĩa angĩ. Na njĩra ĩngĩ, kwĩima nĩ mũgarũ wa mwĩyendo. (Thoma Mathayo 16:24.) Gũkorũo na roho wa kwĩima no gũtũteithie kũiga maũndũ ma andũ arĩa angĩ mbere ya maitũ. (Afil. 2:3, 4) Jesu aarutanire atĩ roho wa kwĩima nĩ wa bata mũno harĩ ũthathaiya witũ. Nĩ wa bata na njĩra ĩrĩkũ? Wendo wa Gĩkristiano, ũrĩa ũtũmaga mũndũ akorũo na roho wa kwĩima, nĩguo rũũri rũrĩa rũmenyithanagia arũmĩrĩri a ma a Jesu. (Joh. 13:34, 35) Ningĩ ta wĩcirie irathimo iria tũkoragwo nacio nĩ ũndũ wa gũkorũo thĩinĩ wa ũrũmwe wa thĩ yothe wa aarĩ na ariũ a Ithe witũ arĩa monanagia roho wa kwĩima!
3. Nĩ kĩĩ kĩngĩthũkia roho witũ wa kwĩima?
3 O na kũrĩ ũguo, nĩ kũrĩ thũ ĩgeragia na njĩra ya wara gũthũkia roho witũ wa kwĩima. Thũ ĩyo nĩ mwerekera ũrĩa tũkoragwo naguo wa mwĩyendo. Ta ririkana ũrĩa Adamu na Hawa moonanirie roho wa mwĩyendo. Hawa aarũmĩrĩire merirĩria make ma mwĩyendo ma kwenda gũtuĩka ta Ngai. Nake Adamu akĩonania mwĩyendo nĩ ũndũ wa kwenda gũkenia mũtumia wake. (Kĩam. 3:5, 6) Thutha wa Mũcukani kũhĩtithia Adamu na Hawa magĩtiga ũthathaiya ũrĩa wa ma, akoretwo akĩgeria andũ nĩguo monanie roho wa mwĩyendo. O na kũrĩ hingo aageragia Jesu nĩguo onanie roho wa mwĩyendo. (Mat. 4:1-9) Mahinda-inĩ maya, Shaitani nĩ ahĩtithĩtie andũ aingĩ mũno, agatũma monanie roho wa mwĩyendo na njĩra nyingĩ. Nĩ ũndũ ũcio, nĩ tũkũbatara kwĩmenyerera mũno nĩguo tũtigathũkio nĩ roho wa mwĩyendo ũrĩa ũrĩ kũndũ guothe thĩinĩ wa thĩ.—Ef. 2:2.
4. (a) Hihi mahinda-inĩ maya no tũhote kweheria mĩerekera ya mwĩyendo? Taarĩria. (b) Nĩ ciũria irĩkũ tũkwarĩrĩria?
4 Roho wa mwĩyendo no ũgerekanio na gutu ũrĩa ũthũkagia cuma. Kĩndũ gĩa cuma kĩngĩigwo handũ harĩ na maĩ na rĩera, no kĩambĩrĩrie kũrota. Ũgwati ũrĩa mũnene nĩ kwaga gũtindanĩra na gutu ũcio. Kũũrekereria ũthiĩ na mbere no gũtũme kĩndũ kĩu gĩthũke. O ũndũ ũmwe na ũcio-rĩ, o na gũtuĩka mahinda-inĩ maya tũtingĩhota kweheria kwaga gũkinyanĩra gwitũ na mwerekera ũrĩa tũkoragwo naguo wa mwĩyendo, no mũhaka tũikarage tũkĩmenyaga mogwati marĩa moimanaga na mĩerekera ĩyo na tũgathiĩ na mbere kũrũa nayo. (1 Kor. 9:26, 27) Tũngĩhota atĩa gũkũũrana kana tũrĩ na ndariri cia mwĩyendo? Na ningĩ tũngĩhota atĩa gũkũria roho wa kwĩima na gĩkĩro kĩnene?
HŨTHĨRA BIBILIA GWĨTHUTHURIA KANA ŨRĨ NA ROHO WA MWĨYENDO
5. (a) Bibilia ĩtariĩ ta gĩcicio na njĩra ĩrĩkũ? (Rora mbica kĩambĩrĩria-inĩ gĩa gĩcunjĩ gĩkĩ.) (b) Rĩrĩa tũrethuthuria kana tũrĩ na roho wa mwĩyendo-rĩ, twagĩrĩirũo gwĩthema ũndũ ũrĩkũ?
5 O ta ũrĩa tũhũthagĩra gĩcicio kwĩrora, noguo tũngĩhũthĩra Bibilia gũthuthuria mũndũ witũ wa thĩinĩ na tũrũnge mawathe marĩa tũngĩona. (Thoma Jakubu 1:22-25.) O na kũrĩ ũguo-rĩ, gĩcicio no gĩtũteithirie tu tũngĩkĩhũthĩra ũrĩa kwagĩrĩire. Kwa ngerekano, tũngĩikia maitho gĩcicio-inĩ na ihenya na ihenya, no twage kuona kawathe kanini ĩndĩ koru. Kana no tũkorũo tũigĩte gĩcicio ũndũ tũrona andũ angĩ. O ũndũ ũmwe na ũcio, nĩguo Bibilia ĩtũteithie kuona wathe ta wa mwĩyendo, twagĩrĩirũo kũmĩthoma na kinyi handũ ha gũthoma na ihenya na ihenya kana kũmĩthoma nĩguo tuone mawathe ma andũ arĩa angĩ.
6. Tũngĩthiĩ na mbere atĩa kũrũmĩrĩra watho ũrĩa mũkinyanĩru?
6 Kwa ngerekano, no tũkorũo tũgĩthoma Bibilia o mũthenya, ĩndĩ twage kuona mĩerekera ĩrĩa ĩrakũra thĩinĩ witũ ya mwĩyendo. Ũndũ ũcio ũngĩhoteka atĩa? Ta wĩcirie ũndũ ũyũ: Thĩinĩ wa ngerekano ya Jakubu ya gĩcicio, thĩna ndwarĩ mũndũ ũcio kwaga kwĩrora wega gĩcicio-inĩ. Jakubu aandĩkire atĩ mũndũ ũcio nĩ ‘eerorire.’ Aahũthĩrire kiugo gĩa Kĩngiriki kĩrĩa kĩonanagia kwĩbaara wega kana na ũbacĩrĩru. Gũkĩrĩ ũguo-rĩ, thĩna wa mũndũ ũcio warĩ ũrĩkũ? Jakubu aathire na mbere kuuga ũũ: “Agathiĩ, akariganĩrũo o rĩmwe nĩ ũrĩa egũtariĩ.” Hatarĩ nganja, mũndũ ũcio eeherire gĩcicio-inĩ atarũngĩte wathe ũrĩa eeyonete naguo. Ngũrani na ũguo, mũndũ mũũgĩ nĩ ũrĩa ‘ũcũthagĩrĩria watho ũrĩa mwagĩrĩru kũna na agatũũra aũcũthagĩrĩria.’ Handũ ha kũriganĩrũo nĩ watho mũkinyanĩru wa Kiugo kĩa Ngai, athiaga na mbere kũrũmĩrĩra morutani maguo. Jesu nĩ aagwetire ũndũ o ta ũcio rĩrĩa oigire ũũ: “Mwatũũra o mwĩtĩkĩtie uuge wakwa, mũrĩ arutwo akwa kũna.”—Joh. 8:31.
7. Tũngĩhũthĩra Bibilia atĩa gwĩthuthuria kana tũrĩ na roho wa mwĩyendo?
7 Nĩ ũndũ ũcio-rĩ, nĩguo ũtoorie mĩerekera ya mwĩyendo, no mũhaka ũthomage Kiugo kĩa Ngai na ũbacĩrĩru. Gwĩka ũguo nĩ kũrĩgũteithagia kuona maũndũ marĩa ũrabatara kũrutĩra wĩra. O na kũrĩ ũguo, harĩ maũndũ mangĩ ũkũbatara gwĩka. Rikĩra makĩria na njĩra ya gwĩka ũthuthuria. Warĩkia gũtaũkĩrũo wega nĩ ũndũ mũna thĩinĩ wa Bibilia, wĩĩkĩre thĩinĩ waguo na njĩra ya kwĩyũria ciũria ta ici: ‘Korũo nĩ niĩ ingĩekire atĩa ũndũ-inĩ ũyũ? Hihi nĩ ingĩekire ũrĩa kwagĩrĩire?’ Ũndũ ũrĩa wa bata mũno thutha wa gwĩcũrania ũndũ ũrĩa wathoma, nĩ kwĩrutanĩria kũũhũthĩra. (Mat. 7:24, 25) Rekei twarĩrĩrie ũrĩa tũngĩhũthĩra ũhoro wa Mũthamaki Saulu na wa mũtũmwo Petero nĩguo tũthie na mbere kuonania roho wa kwĩima.
WĨRUTE NA KĨONERERIA KĨŨRU GĨA SAULU
8. Saulu aarĩ na mwerekera ũrĩkũ akĩambĩrĩria wathani wake, na aawonanirie atĩa?
8 Kĩonereria gĩa Saulu ũrĩa warĩ mũthamaki wa Isiraeli nĩ gĩtũteithagia kuona ũrĩa roho wa mwĩyendo ũngĩthũkia roho witũ wa kwĩima. Akĩambĩrĩria gwathana, Saulu aarĩ mwĩnyihia mũno. (1 Sam. 9:21) O na gũtuĩka nĩ angĩonire arĩ na kĩhooto gĩa kũgitĩra ũnene wake ũrĩa aheetwo nĩ Ngai-rĩ, nĩ aaregire kũherithia Aisiraeli arĩa maaririe ũũru igũrũ rĩgiĩ wathani wake. (1 Sam. 10:27) Nĩ eetĩkĩrire gũtongorio nĩ roho wa Ngai rĩrĩa aatongoririe Aisiraeli magĩtooria Aamoni mbaara-inĩ. Thutha ũcio, arĩ na wĩnyihia nĩ aagocithirie Jehova nĩ ũndũ wa ũhootani ũcio.—1 Sam. 11:6, 11-13.
9. Saulu aakũririe atĩa mwĩcirĩrie wa mwĩyendo?
9 Thutha ũcio, Saulu nĩ aacokire agĩkũria mwĩcirĩrie wa mwĩyendo na mwĩtĩo o ta arĩ gutu. Rĩrĩa ahootire Aamaleki mbaara-inĩ, handũ ha gwathĩkĩra Jehova, aaigire merirĩria make mbere. Handũ ha kwananga indo ciothe ta ũrĩa aathĩtwo nĩ Jehova, agĩĩtahĩra imwe nĩ ũndũ wa ũkoroku. Ningĩ nĩ ũndũ wa mwĩtũgĩrio akĩĩyakĩra gĩtugĩ gĩa gũtũma atũũre aririkanagwo. (1 Sam. 15:3, 9, 12) Rĩrĩa eerirũo nĩ mũnabii Samueli atĩ Jehova nĩ aarakarĩtio nĩ ciĩko ciake, Saulu nĩ aageririe gwĩtetera na njĩra ya kuonania atĩ nĩ aahingĩtie maũndũ mamwe ma marĩa aathĩtwo nĩ Jehova. Ningĩ nĩ aacokereirie andũ angĩ mahĩtia make. (1 Sam. 15:16-21) Makĩria ma ũguo-rĩ, mwĩtĩo nĩ watũmire Saulu eecirie mũno ũrĩa andũ mangĩamuonire handũ ha gwĩciria ũhoro wa gũkenia Ngai. (1 Sam. 15:30) Tũngĩhũthĩra atĩa ũhoro ũcio wa Saulu ũrĩ ta gĩcicio gĩa gũtũteithia gũthiĩ na mbere kuonania roho wa kwĩima?
10, 11. (a) Maũndũ marĩa Saulu eekire matũrutaga atĩa ũhoro-inĩ wĩgiĩ gũthiĩ na mbere kuonania roho wa kwĩima? (b) Tũngĩĩthema atĩa kũrũmĩrĩra kĩonereria kĩũru gĩa Saulu?
10 Ũndũ wa mbere nĩ atĩ, ũrĩa Saulu eekire nĩ ũtuonagia atĩ tũtiagĩrĩirũo nĩ kwĩĩtĩkia mũno. Tũtiagĩrĩirũo nĩ gwĩciria atĩ tondũ hau kabere nĩ tũkoretwo tũkĩonania roho wa kwĩima, gũtirĩ kĩndũ kĩngĩgiria tũthiĩ na mbere na kuonania roho ũcio. (1 Tim. 4:10) Nĩ wega kũririkana atĩ kũrĩ hĩndĩ Saulu eetĩkĩrĩkĩte nĩ Jehova, ĩndĩ ndaigana kweheria mwerekera wa mwĩyendo ũrĩa waambĩrĩirie gũkũra thĩinĩ wake. Hatarĩ nganja, Jehova nĩ aaregire Saulu nĩ ũndũ wa ũremi wake.
11 Ũndũ wa kerĩ nĩ atĩ, tũtiagĩrĩirũo nĩ kuona tu o maũndũ mega marĩa tũreka, ĩndĩ tũkaaga kuona marĩa tũrabatara kũrutĩra wĩra. Gwĩka ũguo no ũndũ ũmwe na kũhũthĩra gĩcicio kwĩrora nguo njerũ iria twĩkĩrĩte, ĩndĩ twage kuona gĩko kĩrĩa kĩrĩ ũthiũ-inĩ witũ. O na gũtuĩka no tũkorũo tũteĩtĩkĩtie ta ũrĩa Saulu aatariĩ-rĩ, nĩ twagĩrĩirũo nĩ kwĩrutanĩria gwĩthema mwerekera o wothe ũrĩa ũngĩtũma twĩke take. Rĩrĩa twaheo ũtaaro, rekei twĩmenyagĩrĩre tũtigatetere mĩthiĩre iitũ, tũhũthiĩ ciĩko citũ kana tũgerie gũcokereria andũ angĩ mahĩtia. Handũ ha kũhaana ta Saulu, nĩ kaba twĩtĩkagĩre ũtaaro.—Thoma Thaburi 141:5.
12. Roho wa kwĩima ũngĩtũteithia atĩa tũngĩka mehia maritũ?
12 O na kũrĩ ũguo-rĩ, twagĩrĩirũo gwĩka atĩa tũngĩka mehia maritũ? Nĩ ũndũ wa Saulu kwenda kũgitĩra ngumo yake, ndaahonire kĩĩroho. Ngũrani nake, roho wa kwĩima no ũtũteithie tũtikamakio nĩ ũrĩa andũ megũtuona, na nĩ ũndũ ũcio tũcarie ũteithio ũrĩa tũrabatara. (Thim. 28:13; Jak. 5:14-16) Kwa ngerekano mũrũ wa Ithe witũ ũmwe aambĩrĩirie kwĩrorera mbica cia ũũra thoni arĩ na mĩaka 12, na agĩthiĩ na mbere na gũciĩrorera na hitho makĩria ma mĩaka 10. Oigire ũũ: “Warĩ ũndũ mũritũ mũno kwĩra mũtumia wakwa o hamwe na athuri a kĩũngano ũndũ ũrĩa ndatũire njĩkaga. No rĩu tondũ nĩ ndaamerire, njiguaga ta arĩ mũrigo mũritũ mũno ndaaũrirũo ciande-inĩ ciakwa. Arata amwe akwa nĩ maaiguire ũũru mũno rĩrĩa ndeheririo gũkorũo ndĩ mũteithia wa ũtungata. Ĩndĩ, nĩ njũĩ atĩ Jehova nĩ arakenio nĩ ũtungata wakwa rĩu gũkĩra hĩndĩ ĩrĩa nderoragĩra mbica cia ũũra thoni, na ũndũ ũrĩa wa bata mũno nĩ ũrĩa Jehova anyonaga.”
KĨONERERIA KĨEGA KĨA PETERO
13, 14. Petero onanirie mĩerekera ya mwĩyendo na njĩra ĩrĩkũ?
13 Rĩrĩa mũtũmwo Petero aamenyagĩrio nĩ Jesu, nĩ onanirie roho wa kwĩima. (Luk. 5:3-11) O na kũrĩ ũguo, nĩ aabataraga kũrũa na mĩerekera ya mwĩyendo. Kwa ngerekano, nĩ aarakarire mũno rĩrĩa mũtũmwo Jakubu na Johana moorĩtie na njĩra ya wara atĩ magaaikara ũmwe mwena wa ũrĩo na ũrĩa ũngĩ mwena wa ũmotho wa Jesu Ũthamaki-inĩ wa Ngai. Tondũ Jesu nĩ aakoretwo agwetete atĩ Petero nĩ angĩgaakorũo na itemi rĩa mwanya-rĩ, no kũhoteke Petero eeciragia atĩ nĩwe waagĩrĩirũo gũikara mwena ũmwe wa Jesu Ũthamaki-inĩ wake. (Mat. 16:18, 19) O ũrĩa kũngĩkorũo kwarĩ, Jesu nĩ onirie Jakubu, Johana, Petero, o hamwe na atũmwo arĩa angĩ ũgwati wa gũkorũo na roho wa mwĩyendo wa kũgeria ‘gwatha’ aarĩ na ariũ a Ithe witũ.—Mar. 10:35-45.
14 O na thutha wa Petero gũkorũo arũngĩtwo nĩ Jesu, no aathire na mbere kũrũa na mwerekera wa mwĩyendo. Rĩrĩa Jesu eerire atũmwo atĩ nĩ mangĩamũtiganĩirie kwa ihinda rĩna, Petero aahũthirie atũmwo arĩa angĩ na akĩĩtũgĩria na njĩra ya kuga atĩ nowe wiki ũngĩaikarire arĩ mwĩhokeku. (Mat. 26:31-33) Ĩndĩ, kwĩĩtĩkia gwake gũtiarĩ na mũthingi, tondũ o ũtukũ ũcio nĩ aaremirũo nĩ kuonania roho wa kwĩima. Akĩgeria kwĩgitĩra, Petero aakanire Jesu maita matatũ.—Mat. 26:69-75.
15. Kĩonereria kĩa Petero gĩtwĩkagĩra ngoro atĩa?
15 O na gũtuĩka Petero nĩ aahiũranagia na mawathe macio, kĩonereria gĩake nĩ gĩtwĩkĩraga ngoro. Nĩ ũndũ wa kĩyo gĩake na ũteithio wa roho mũtheru, nĩ aahotire gũtooria mĩerekera ya mwĩyendo na akĩhota kwĩgirĩrĩria na kuonania roho wa kwĩima. (Gal. 5:22, 23) Nĩ aakirĩrĩirie magerio maritũ gũkĩra marĩa aacemanĩtie namo mbere ĩyo. Kwa ngerekano, rĩrĩa aarũngirũo nĩ mũtũmwo Paulo mbere ya andũ, nĩ eenyihirie. (Gal. 2:11-14) Thutha wa kũrũngwo, ndaigana kũiga muku ngoro, kana akĩona ta aagĩirũo gĩtĩo nĩ mũtũmwo Paulo. Nĩ aathire na mbere kuonania wendo harĩ Paulo. (2 Pet. 3:15) Kĩonereria kĩa Petero no gĩtũteithie gũkũria roho wa kwĩima.
16. Tũngĩonania roho wa kwĩima atĩa rĩrĩa twacemania na maũndũ maritũ?
16 Wĩkaga atĩa rĩrĩa wacemania na maũndũ maritũ? Rĩrĩa Petero na atũmwo arĩa angĩ maaikirio njera, magĩcoka makĩhũrũo iboko nĩ ũndũ wa kũhunjia, nĩ maakenire mũno ‘nĩ ũndũ wa ũrĩa maatuĩtwo aagĩrĩru a kũmenererio nĩ ũndũ wa rĩĩtwa rĩa Jesu.’ (Atũm. 5:41) O nawe rĩrĩa wacemania na magerio, wagĩrĩirũo kuona ũcio ũrĩ mweke wa kwĩgerekania na Petero na kũrũmĩrĩra kĩonereria kĩa Jesu na njĩra ya kuonania roho wa kwĩima. (Thoma 1 Petero 2:20, 21.) Mwerekera ũcio, o na no ũgũteithie ũngĩrũithio nĩ athuri a kĩũngano. Handũ ha kũrakara, nĩ wega kũrũmĩrĩra kĩonereria kĩa Petero.—Koh. 7:9.
17, 18. (a) Nĩ ciũria irĩkũ tũngĩĩyũria ũhoro-inĩ wĩgiĩ mĩoroto itũ ya kĩĩroho? (b) Twagĩrĩirũo gwĩka atĩa tũngĩmenya atĩ tũrĩ na mwerekera wa mwĩyendo?
17 Ningĩ no ũgunĩke nĩ kĩonereria kĩa Petero rĩrĩa ũreigĩra mĩoroto ya kĩĩroho. Wagĩrĩirũo gũkinyĩra mĩoroto ĩyo na njĩra ĩronania ũrĩ na roho wa kwĩima. Ĩndĩ, nĩ wega kwĩmenyerera ndũgathingate mĩoroto ĩyo nĩguo ũgĩe na igweta. Gũkĩrĩ ũguo-rĩ, wĩyũrie ũũ: ‘Hihi ndĩrenda kuongerera ũtungata wakwa harĩ Jehova nĩ getha ngĩe na igweta kana ũnene ta ũrĩa Jakubu na Johana meendaga?’
18 Ũngĩĩthuthuria wone atĩ ũrĩ na mwerekera wa mwĩyendo, hoya Jehova agũteithie kũrũnga mwĩcirĩrie waku; ũcoke wĩrutanĩrie kũmũgoocithia handũ ha kwĩgoocithia. (Thab. 86:11) Ningĩ, no ũthingate maũndũ marĩa matangĩkũrehera igweta. Kwa ngerekano, no ũkũrie wega maciaro ma roho marĩa wonaga marĩ maritũ kuonania. Ningĩ, angĩkorũo nĩ ũharagĩria icunjĩ ciaku cia mĩcemanio wega, no ndwendaga mũno kũnyitanĩra wĩra-inĩ wa gũtheria Nyũmba ya Ũthamaki, no wĩigĩre muoroto wa kũhũthĩra ũtaaro ũrĩa ũrĩ thĩinĩ wa Aroma 12:16.—Thoma.
19. Tũngĩka atĩa tũtigakue ngoro tuona ũrĩa tũtariĩ thutha wa gwĩthuthuria kũgerera Kiugo kĩa Ngai?
19 Tũngĩĩthuthuria tũkĩhũthĩra Kiugo kĩa Ngai kĩrĩ ta gĩcicio na tuone atĩ tũrĩ na mawathe kana roho wa mwĩyendo, twahota kũigua tũkuĩte ngoro. Ũngĩigua ũguo, wĩcũranie ũhoro wa mũndũ ũrĩa ũgwetetwo ngerekano-inĩ ya Jakubu ũrĩa wĩkaga kũringana na ũrĩa aiguĩte. Jakubu ndatĩtĩrithĩtie ũrĩa mũndũ ũcio eekire ũgarũrũku na ihenya thutha wa kũmenya mawathe marĩa aarĩ namo, o na ndoigĩte atĩ mũndũ ũcio nĩ aahotire kũrũnga mawathe make mothe, ĩndĩ oigĩte atĩ mũndũ ũcio ‘aatũũrire acũthagĩrĩria watho ũrĩa mwagĩrĩru.’ (Jak. 1:25) Ndaariganĩirũo nĩ ũrĩa eeyonire atariĩ thutha wa kwĩrora gĩcicio-inĩ, aathire na mbere gwĩka ũgarũrũku. Nĩ ũndũ ũcio, nĩ wega ũkoragwo na mawoni mega kwĩyerekera na ũririkanage gũtirĩ mũndũ mũkinyanĩru. (Thoma Kohelethu 7:20.) Thiĩ na mbere gũcũthĩrĩria watho ũrĩa mũkinyanĩru, na wĩrutanĩrie gũtũũria roho wa kwĩima. Jehova nĩ arĩgũteithagia o ta ũrĩa akoretwo agĩteithia aarĩ na ariũ a Ithe witũ aingĩ arĩa o na gũtuĩka ti akinyanĩru nĩ metĩkĩrĩkaga nĩwe na akamarathima.


text:
MŨRANGĨRI SEPTEMBA 2014
Hihi Andũ nĩ Mekwananga Thĩ Ĩthire Biũ?
Tũngĩka atĩa nĩguo ndĩkanangwo ũndũ ĩtangĩagĩra?
Hihi Andũ nĩ Mekwananga Thĩ Ĩthire Biũ?
Makĩria ma Bibilia kũratha wanangĩku wa kahinda gaka wa maũndũ marĩa matũrigicĩirie, nĩ yarathĩte nginya moimĩrĩro ma ũndũ ũcio.
Hihi Watho ũrĩa Ngai Aaheete Aisiraeli Warĩ Mwagĩrĩru na wa Kĩhooto?
Motaaro mana marĩa maatongoragia acirithania thĩinĩ wa Isiraeli.
Ũtũũro ũrĩ na Irathimo wa Gũtungatĩra Ngai
Mĩaka mĩrongo ĩtandatũ na ĩtano mĩhĩtũku, Peter Carrbello nĩ aacemanirie na ũndũ wagarũrire ũtũũro wake.
Peshitta ya Rũthiomi rwa Gĩsuriata
—Njĩra ya Kũmenya Historĩ ya Ũtaũri wa Tene wa Bibilia
Bibilia ĩno ya tene nĩ ĩkĩraga ũira atĩ Bibilia imwe cia thikũ ici nĩ cikoragwo na mĩhari ĩmwe ĩtaarĩ ho thĩinĩ wa maandĩko ma tene.
Macokio ma Ciũria cia Bibilia
Hihi nĩ twagĩrĩirũo kũhoya araika nĩguo matũteithie?


text:
Markup languages
Thiomi cia kũmaaka mathangu
Ici nĩ thiomi cia kũmaaka mathangũ mũno ma rurenda nĩgetha magĩe na riri wa kũgucĩrĩria maitho na gũthomeka. Thiomi cia kũmaaka mathangu kaingĩ ikoragwo na karakita kũmaaka karakita kangĩ gatahana kwambiriria ga kũmaaka mũisho.
HTML - Rũthiomi rwa kũmaaka mandĩko mareri
HTML nĩ rũthiomi ruria rutamgĩrwo mũno kũmaaka mathangu wa rurenda, rugacokererwo ni XML.
Rũthiomi rwa kũmaka Wikipedia
Wikipedia ndĩtũmagira HTML no itũmgira ruthiomi rwa kũmaaka wikipedia.
== mbere na mwisho wa hediini
Guthoma makiria ruthiomi rwa wikipedia na Gĩthũngũ [1]. Ibuku ria ruthiomi rwa wikipedia nithomekaga buku cia Google ritagwo manual iria nyagikanite [2]
Kugwete
- ↑ wikitext
Wikipedia. Wiki Markup 2012[[1]]
2. Broughton J. Wikipedia manual Ĩria nyangĩkanite ,Oreilla Media, 20008
3. Wikipedia, Wikipedia Tutorial Editing [[2]]


text:
Kĩriganĩro gĩa kuyu wa mwatha na muka
- Details
- Published Date
- Written by Editor
- Category: Mathekania ma Githingithia
Harĩ mũthuri ũmwe mũrata wakwa wĩtaguo Kuyu wa Mwatha. Gwake nĩ ĩtũũra rĩa Warazo Kieni. Kuyu wa Mwatha nĩ arĩ Kamũngũriũ ka mũtokaya ka namba ithathatũ, uguo nĩ kuuga gakaari gake karĩ na makĩrĩa ma mĩaka 20 kuuma gaathondekũo nĩ Mũjapani.
Na tondũ akamenyagĩrĩra ta mwana wa ĩtumbĩ-rĩ, tiga nĩ namba na muondoro, ndũngĩmenya nĩ ka mwaka urĩku tondũ nĩ nyingĩ ciumĩte thutha ũcio na igathira igatiga yake oro hau.
Rĩu mweri mũthiru, mwana ũrĩa atuĩtwo wa mũrũwe nĩguo aheagũo ndĩgĩri kũrĩa University ya Moi Eldoret.
Kuyu na mũtumia wake (ndimũ tenguraga ndĩmwĩtaga maitũ) nĩ mabangire thabarĩ ya gũthĩĩ Eldoret na gakaarĩ gagĩcekwo Oiro na maĩ na mĩrukĩ. Na tondũ ihenya rĩa mũndũ mũkũrũ nĩ kwengea, Kuyu akĩra mũtumia tũkarooka kuuma Warazo ithaa rĩa maara.
Ngũkũ ya mbere yarĩra magĩũkĩra makĩĩharĩria, gũkĩuga gũthererũke maarĩ Mweiga marorete Nyahururu nĩguo makoimĩrĩre Naikuru manyite njira ya Eldoret.
Thaa inya ikiuga irũgame maarĩ Naikuru. Makĩrĩkanĩra atĩ rĩ, “Tondũ tũtirĩ tũracina kĩni-rĩ, nĩ twĩtue mandarũa (kwĩgagũra) magĩgĩtonya mũkawa na makĩrĩa ndũma, ngwacĩ na ũcũrũ tondũ nĩcĩo irio cĩa mũgĩkũyũ. Marĩkia nĩo acĩo magĩthĩrĩrĩka marorete Eldoret.
O ngari gũkinya magomano ma gutonya Kericho-rĩ, autchoo. maitu akĩririkana ndarĩ na mawani akĩuga, “Mwathani Jeisu. Macicio ndatiga o Nyaikuru o harĩa tũkũnyuaga ũcũrũ.” Muthee kuyu akiuga, “Ah...No...No...No, rĩu nũũ ũgũcoka kũu guothe? Ũngĩriganĩrũo atĩa nĩ mĩwani? Tarora rĩu hathara ĩrĩa urandwara ya maguta ũcĩo mũthenya nĩwaũthukia. That is very bad”.
O muthee akĩnegenaga akĩgarura ngarĩ, magĩũka makiranĩĩre nginya Naikuru. Makinya mũkawa-inĩ mutumĩa akiuma na atanatonya thĩi-inĩ mũthuri akĩmwĩra atĩrĩ...” wee nyina wa mwatha “, na ukĩnjũkĩre na ngobia yakwa.


text:
‘Thiagai na Wĩtĩkio, no ti na Kuona’
Mbũtũ ya Aroma ĩgatiga kũrigicĩria Jerusalemu. Famĩlĩ igĩrĩ cia Gĩkristiano nĩ irabatara gũtua matua maritũ. Hihi nĩ megwathĩkĩra Jesu na matige mũtũũrĩre ũrĩa mamenyerete? Meka ũguo-rĩ, hihi nĩ mekũgucĩrĩrio gũcooka? Itua rĩao no rĩtũme morũo nĩ muoyo kana maũhonokie. Video ĩno ĩronania maũndũ mataarĩirio thĩinĩ wa Bibilia, na matarĩ na mahĩtia kũringana na historĩ. Ĩrĩ na icunjĩ ironania andũ makĩrũa; o na kũrĩ ũguo, ti kuuga atĩ ũhinya nĩ wĩkĩrĩirũo, no ironania maũndũ ma ma marĩa Akristiano a karine ya mbere maacemanirie namo.


text:
Gĩcunjĩ gĩa 5
Nĩ Maũndũ Marĩkũ Makoragwo Mĩcemanio-inĩ Iitũ ya Gĩkristiano?
Andũ aingĩ nĩ matigĩte gũthiĩ mĩcemanio ya kĩndini nĩ ũndũ wa kuona ĩtarĩ na ũtaaro kana ũhooreria wa kĩĩroho. Gũkĩrĩ ũguo-rĩ, ũrabatara nĩkĩ gũthiĩ mĩcemanio ya Aira a Jehova? Nĩ maũndũ marĩkũ ũngĩkora mĩcemanio-inĩ ĩyo?
Gĩkeno gĩa gũkorũo gatagatĩ-inĩ ka andũ mendanĩte na marũmbũyanagia. Karine-inĩ ya mbere, Akristiano maarĩ na ciũngano, nĩ makoragwo na mĩcemanio ya gũthathaiya Ngai, kwĩruta Maandĩko, na gwĩkĩrana ngoro. (Ahibirania 10:24, 25) Marĩ mĩcemanio-inĩ ĩyo yakoragwo na wendo, nĩ maaiguaga atĩ marĩ na arata a ma—ariũ a Ithe wao a kĩĩroho. (2 Athesalonike 1:3; 3 Johana 14) Twĩkaga o ũguo meekaga, tũkagĩa na gĩkeno ta kĩao.
Ũguni ũrĩa uumanaga na kwĩruta kũhũthĩra ũrutani wa Bibilia. O ta ũrĩa gwatariĩ hĩndĩ ya Bibilia, athuri, atumia, na ciana, othe macemanagia hamwe. Arutani arĩa magĩrĩire mahũthagĩra Bibilia magatũteithia tũmenye ũrĩa tũngĩrũmĩrĩra ũtaaro wayo ũtũũro-inĩ witũ wa o mũthenya. (Gũcokerithia Maathani 31:12; Nehemia 8:8) Andũ othe nĩ manyitaga itemi kũina, na gũcokia ciũria icunjĩ-inĩ cia ndeereti, tũkahota kũmenyithania kĩĩrĩgĩrĩro giitũ gĩa Gĩkristiano.—Ahibirania 10:23.
Irathimo iria ciumanaga na gwĩkĩra hinya wĩtĩkio waku harĩ Ngai. Mũtũmwo Paulo eerire kĩũngano kĩmwe kĩa hĩndĩ yake ũũ: ‘Nĩ nyenda mũno tuonane na inyuĩ, tũkĩũmanĩrĩrie nĩ ũndũ wa ũrĩa inyuĩ o na niĩ twĩtĩkĩtie, o mũndũ omĩrĩrie ũrĩa ũngĩ na wĩtĩkio wake.’ (Aroma 1:11, 12) Kuonana kaingĩ na Akristiano arĩa angĩ mĩcemanio-inĩ, nĩ gwĩkagĩra hinya wĩtĩkio na itua riitũ rĩa gũtũũra ũrĩa Akristiano magĩrĩirũo.
Kaĩ ũtangĩũka mĩcemanio-inĩ iitũ ya kĩũngano ĩrĩa ĩkũrũmĩrĩra nĩguo wĩyonere maũndũ macio wee mwene? Nĩ tũgaakũnyita ũgeni tũcanjamũkĩte. Mĩcemanio iitũ ndĩrĩ marĩhi—andũ matiĩtagio mĩhothi.
Mĩcemanio iitũ ya kĩũngano ĩrũmagĩrĩra kĩonereria kĩrĩkũ?
Tũngĩgunĩka atĩa ithuĩ ene nĩ ũndũ wa gũthiĩ mĩcemanio ya Gĩkristiano?


text:
MŨRANGĨRI (RIUMA RĨA WĨRUTI) JUNI 2014
Gĩcunjĩ gĩkĩ kĩrĩ na icunjĩ cia wĩruti cia kuuma Agosti 4 nginya 31, 2014.
“Araganagia Wega Ũthiĩro wa Magũrũ Maku” Nĩguo Ũthiĩ na Mbere Kĩĩroho
Ũngĩeheria atĩa maũndũ marĩa mangĩkũhĩnga nĩguo ũkinyĩre mĩoroto ya kĩĩroho?
Ciũria Kuuma Kũrĩ Athomi
Hihi nĩ wega Akristiano gũcina kĩimba?
Tiiragĩrĩra Akristiano Arĩa Matigĩtwo nĩ Arĩa Maahikanĩtie Nao—Atĩa?
Taũkĩrũo nĩ moritũ na ruo rũrĩa arĩa matigĩtwo nĩ arĩa maahikanĩtie nao macemanagia naruo.
‘No Mũhaka Wende Jehova Ngai Waku’
Wĩrute ũrĩa Jesu eendaga kuuga rĩrĩa oigire atĩ twagĩrĩirũo kwenda Jehova na ngoro, muoyo, na gwĩciria gwitũ guothe.
‘No Mũhaka Wende Mũndũ Ũrĩa Ũngĩ o Ta Ũrĩa Wĩendete Wee Mwene’
.Jesu eendaga kuuga atĩa rĩrĩa oigire atĩ nĩ twagĩrĩirũo kwenda mũndũ ũrĩa ũngĩ? Tũngĩka ũguo na njĩra ĩrĩkũ?
Hihi nĩ Ũraririkana?
Hihi nĩ ũthomete wega ngathĩti cia ica ikuhĩ cia Mũrangĩri? Rora wone nĩ maũndũ marĩkũ ũraririkana.
Hihi Wee nĩ Wonaga Andũ Arĩa Maagĩte Hinya Ta Ũrĩa Jehova Amonaga?
No ũhote kũgĩa na mawoni mega makĩria kwerekera aarĩ na ariũ a Ithe witũ arĩa monekaga matarĩ hinya.
Teithagia Arĩa Angĩ Makũre Kĩĩroho
Tũngĩteithia atĩa andũ ethĩ kana arĩa marabatithirio ica ikuhĩ makũre kĩĩroho?


text:
Rũgano rwa 46: Thingo cia Jeriko
Nĩ kĩĩ kĩratũma thingo ici cia jeriko imomoke? kũroneka ta igũthĩtwo nĩ mbomu nene. no matukũ-inĩ macio gũtiarĩ na mbomu; o na gũtiarĩ na mĩcinga. gĩkĩ nĩ kĩama kĩngĩ kĩa jehova! reke twĩrute ũrĩa gwekĩkire.
Ta thikĩrĩria ũrĩa Jehova eerire Joshua: ‘Wee na andũ anyu a ita mũthiũrũrũke itũũra. Mũrĩthiũrũrũke o mũthenya riita rĩmwe mĩthenya ĩtandatũ. Oyai ithandũkũ rĩa kĩrĩkanĩro. Athĩnjĩri-Ngai mũgwanja marĩtongorie makĩhuhaga coro.
‘Naguo mũthenya wa mũgwanja mũgathiũrũrũka itũũra rĩu maita mũgwanja. Hĩndĩ ĩo mũhuhe coro na mũgambo mũraya, nao andũ othe makĩanĩrĩre rĩanĩrĩra inene mũno. Nacio thingo iharagane!’
Joshua hamwe na andũ othe magĩĩka o ũrĩa Jehova oigĩte. Rĩrĩa mathiũrũrũkaga, maakirĩte ki. Gũtirĩ o na ũmwe waaririe kiugo. Kĩrĩa kĩaiguĩkanaga no mũgambo wa coro na mũrurumo wa magũrũ. Thũ cia andũ a Ngai cia Jeriko no mũhaka nĩ cietigĩrire mũno. Hihi wahota kuona mũhĩndo ũũrĩa mũtune ũcuurĩtio ndirica-inĩ? Ĩyo nĩ ndirica ya ũ? Ĩĩni, Rahabu eekire o ũrĩa athigani acio erĩ maamwathĩte eke. Maarĩ na famĩlĩ yake yothe gwake nyũmba meroreire.
Mũthia-inĩ, mũthenya wa mũgwanja, maarĩkia gũthiũrũrũka itũũra maita mũgwanja-rĩ, macoro makĩhuhwo, andũ a ita makĩanĩrĩra, nacio thingo ikĩmomoka. Rĩu Joshua akiuga: ‘Ũragai andũ othe thĩinĩ wa itũũra na mũrĩcine. Cinai indo ciothe. Honokiai betha, thahabu, icango na igera, mũciheane mũthithũ-inĩ wa hema ya Jehova.’
Ha ũhoro wa athigani acio erĩ, Joshua akĩmera: ‘Thiĩi mũtonye nyũmba ya Rahabu, mũmũrute oime na nja hamwe na famĩlĩ yake yothe.’ Rĩu Rahabu na famĩlĩ yake magĩkĩhonokio, o ta ũrĩa athigani acio maamwĩrĩire.
Joshua 6:1-25.
Ciũria
- Jehova eerire andũ a ita na athĩnjĩri-Ngai meke atĩa mĩthenya ĩtandatũ?
- Andũ meerirũo meke atĩa mũthenya wa mũgwanja?
- O ta ũrĩa ũrona thĩinĩ wa mbica-rĩ, thingo cia Jeriko ireka atĩa?
- Nĩ kĩĩ gĩtũmĩte mũhĩndo mũtune ũcuurio ndirica-inĩ?
- Joshua eerire andũ a ita meke itũũra na andũ a rĩo atĩa, no ningĩ betha, thahabu, icango, na igera ciĩkwo atĩa?
- Athigani arĩa erĩ meerirũo meke atĩa?
Ciũria ingĩ
- Thoma Joshua 6:1-25.
Gũthiũrũrũkwo kwa Jeriko mũthenya wa mũgwanja kũhanaine atĩa na wĩra wa kũhunjia wa Aira a Jehova matukũ maya ma kũrigĩrĩ ria? (Josh. 6:15, 16; Isa. 60:22; Mat. 24:14; 1 Kor. 9:16)
Nĩ atĩa ũrathi ũrĩa waandĩkĩtwo thĩinĩ wa Joshua 6:26 waahingirio ta mĩaka 500 thutha ũcio, na ũũ ũtũrutaga atĩa ũndũ wĩgiĩ kiugo kĩa Jehova? (1 Ath. 16:34; Isa. 55:11)


text:
Mwambĩrĩria wa ndini yanyu nũũ?
Ithondeka rĩa mahinda maya rĩa Aira a Jehova rĩambĩrĩirie mũthia-inĩ wa karine ya 19. Ihinda-inĩ rĩu, gakundi kanini ka arutwo a Bibilia arĩa maaikaraga hakuhĩ na Pittsburgh, Pennsylvania, Amerika, makĩambĩrĩria mũtaratara wa gũthuthuria Bibilia. Maaringithanagia wĩtĩkio wa makanitha na ũrĩa Bibilia ĩrutanaga kũna. Makĩambĩrĩria gũcaba maũndũ marĩa meruta thĩinĩ wa mabuku, ngathĩti cia mohoro, na ngathĩti ĩrĩa rĩu ĩtagwo Mũrangĩri—Yanagĩrĩra Ũthamaki wa Jehova.
Gakundi-inĩ kau ka arutwo a Bibilia haarĩ na mũthuri weetagwo Charles Taze Russell. O na gũtuĩka Russell nĩ aambĩrĩirie gũtongoria wĩra wa kũrutana Bibilia na nĩwe warĩ mwandĩki wa mbere wa Mũrangĩri ndaarĩ mwambĩrĩria wa ndini njerũ. Muoroto wa Russell na arutwo arĩa angĩ a Bibilia, ta ũrĩa gĩkundi kĩu kĩoĩkaine, warĩ gũtwarithia na mbere ũrutani wa Jesu Kristo na kũrũmĩrĩra mĩtugo ya kĩũngano gĩa Gĩkristiano gĩa karine ya mbere. Tondũ Jesu nĩwe mwambĩrĩria wa Ũkriatiano-rĩ, tũmuonaga arĩ we mwambĩrĩria wa ithondeka ritũ—Akolosai 1:18-20.


text:
Wee No Wende Kũmenya Ma?
Nĩ ma ĩkoniĩ kĩĩ? Ĩkoniĩ imwe cia ciũria iria cia bata mũno andũ marĩ moria. Hihi no ũkorũo nĩ ũrĩ weciria ũhoro wa ciũria ta ici:
- Ngai hihi nĩ atũrũmbũyagia kũna?
- Hihi mbaara na mĩnyamaro nĩ igaathira o rĩ?
- Gũtuĩkaga atĩa harĩ ithuĩ rĩrĩa twakua?
- Kwĩ na kĩĩrĩgĩrĩro o gĩothe harĩ arĩa makuĩte?
- Ingĩhoya atĩa nĩguo Ngai anjigue?
- Ingĩona gĩkeno kĩa ma atĩa ũtũũro-inĩ?
Wee ũngĩruta kũ macokio ma ciũria icio? Ũngĩũria andũ mwanya mwanya-rĩ, ũkũheo macokio matiganĩte. O na ũngĩũria andũ arĩa mathiaga kanitha kana ahunjia-rĩ, ũkũheo o macokio matahaanaine. Mamwe ma macokio macio mahota kuoneka ta marĩ magĩrĩru hĩndĩ ĩyo, no maikaranga makorũo matirahũthĩka.
No rĩrĩ, nĩ kũrĩ ibuku rĩmwe rĩkoragũo na macokio ma kwĩhokeka. Nĩ ibuku rĩaragia ma. Jesu Kristo oigire ũũ ihoya-inĩ rĩake kwĩ Ngai: “Ũhoro waku nĩguo ũhoro-ũrĩa-wa-ma.” (Johana 17:17) Ũmũthĩ nĩ tũĩ Ũhoro ũcio nĩguo Bibilia. Waguũria haha mbere nĩ ũkuona macokio makuhĩ ma Bibilia ma ma na mahũthũ ma ciũria icio.
Ngai Hihi Nĩ Atũrũmbũyagia Kũna?
GĨTŨMI GĨA KĨŨRIA KĨU: Tũratũũra thĩinĩ wa thĩ ĩiyũirũo nĩ wĩki-naĩ na waagi wa kĩhooto. Ndini nyingĩ irutanaga atĩ mĩnyamaro ĩrĩa tuonaga ĩkoragũo ĩrĩ wendi wa Ngai.
ŨRĨA BIBILIA ĨRUTANAGA: Ngai tiwe ũrehaga maũndũ marĩa mooru. Ayubu 34:12 yugaga ũũ: “Mũrungu ndarĩ hingo angĩĩka waganu, we Mwene-Hinya ndangĩhong'ora cira.” Ngai arĩ na itanya rĩega mũno rĩa wendo harĩ andũ. Nĩkĩo Jesu aatũrutire tũhoyage ũũ: “Ithe witũ wĩ Igũrũ,…Ũthamaki waku ũũke. O ũrĩa wendete Wee, nĩwĩkagwo gũkũ thĩ, o ta ũrĩa wĩkagwo kũu Igũrũ.” (Mathayo 6:9, 10) Ngai nĩ atũrũmbũyagia mũno o ũndũ ekĩte maũndũ maingĩ mũno nĩgetha ahingie itanya rĩake.—Johana 3:16.
Rora o na Kĩambĩrĩria 1:26-28; Jakubu 1:13; na 1 Petero 5:6, 7.
Hihi Mbaara na Mĩnyamaro Nĩ Igaathira o Rĩ?
GĨTŨMI GĨA KĨŨRIA KĨU: Mbaara irathiĩ o na mbere kũraga andũ aingĩ mũno. Ithuothe twanahutio nĩ mĩnyamaro ya gũkũ thĩ.
ŨRĨA BIBILIA ĨRUTANAGA: Ngai nĩ arathĩte hĩndĩ akaarehe thayũ thĩ yothe. Rungu rwa Ũthamaki wake, kana thirikari ya igũrũ-rĩ, andũ matigacoka kwĩruta kana “kwĩĩgithia mbaara rĩngĩ o na rĩ.” Ithenya rĩa ũguo-rĩ, ‘magatura hiũ ciao cia njora ituĩke hiũ cia mĩraũ.’ (Isaia 2:4) Ngai nĩ akaanina biũ waagi wothe wa kĩhooto na mĩnyamaro. Bibilia ĩranĩire ũũ: “[Ngai] nĩekũmagiria maithori mothe mathire maitho mao; nakĩo gĩkuũ gĩtirĩ hingo gĩgacoka kũgĩa, o na gũtirĩ hingo gũgacoka kũgĩa na kĩeha, kana kĩrĩro, kana ruo; maũndũ marĩa ma mbere [o hamwe na waagi wa kĩhooto na mĩnyamaro ĩrĩa ĩ kuo rĩu] nĩ mathengu magathira.”—Kũguũrĩrio 21:3, 4.
Rora o na Thaburi 37:10, 11; 46:9; na Mika 4:1-4.
Gũtuĩkaga Atĩa Harĩ Ithuĩ Rĩrĩa Twakua?
GĨTŨMI GĨA KĨŨRIA KĨU: Ndini nyingĩ irutanaga atĩ nĩ harĩ kĩndũ gĩkoragũo thĩinĩ wa mũndũ gĩthiaga na mbere gũtũũra o na aakua. Amwe moigaga atĩ arĩa makuĩte no matũgere ngero kana atĩ Ngai atuagĩra andũ arĩa oru gũikio mwaki-inĩ matũũre maheraga.
ŨRĨA BIBILIA ĨRUTANAGA: Mũndũ aakua nĩ athira. Kohelethu 9:5 yugaga atĩ “arĩa makuĩte-rĩ, matirĩ ũndũ moĩ.” Tondũ arĩa makuĩte gũtirĩ ũndũ mangĩmenya, kana kũigua, kana kuona, kana gwĩciria-rĩ, matingĩteithia arĩa me muoyo kana mameke ũũru.—Thaburi 146:3, 4.
Rora o na Kĩambĩrĩria 3:19 na Kohelethu 9:6, 10.
Kwĩ na Kĩĩrĩgĩrĩro o Gĩothe Harĩ Arĩa Makuĩte?
GĨTŨMI GĨA KĨŨRIA KĨU: Nĩ twendaga gũtũũra muoyo, na nĩtwendaga gũkenera ũtũũro hamwe na arĩa twendete. Nĩ ũndũ wa ndũire atĩ nĩtwĩriragĩria gũkoona rĩngĩ endwa aitũ arĩa makuĩte.
ŨRĨA BIBILIA ĨRUTANAGA: Andũ aingĩ arĩa makuĩte nĩmakariũkio. Jesu eeranĩire atĩ “arĩa othe me thĩinĩ wa mbĩrĩra [nĩ] makaigua mũgambo wake…na moime kuo.” (Johana 5:28, 29) Kũringana na itanya rĩa Ngai rĩa mbere-rĩ, arĩa makariũkio gũkũ thĩ nĩ makaagĩa na mweke wa gũtũũra thĩinĩ wa Paradiso. (Isaia 65:21-25) Hĩndĩ ĩyo andũ arĩa aathĩki magaakenera ũgima mũkinyanĩru wa mwĩrĩ na muoyo wa tene na tene. Bibilia yugaga ũũ: “Arĩa athingu nĩo makagaya thĩ, na gũtũũra mamĩtũũre o nginya tene.”—Thaburi 37:29.
Rora o na Ayubu 14:14, 15; Luka 7:11-17; na Atũmwo 24:15.
Ingĩhoya Atĩa Nĩguo Ngai Anjigue?
GĨTŨMI GĨA KĨŨRIA KĨU: Andũ a ndini hakuhĩ ciothe nĩmahoyaga. No, aingĩ monaga mahoya mao ta matacokagio.
ŨRĨA BIBILIA ĨRUTANAGA: Jesu oigire atĩ tũtigacokagĩre ciugo o iria iria rĩrĩa tũkũhoya. Oigire ũũ: “Mũkĩhoya-rĩ, tigai kũhũhũtaga,” kana kũraihia ũhoro. (Mathayo 6:7) Okorũo nĩ tũkwenda Ngai aigue mahoya maitũ-rĩ, no nginya tũhoe na njĩra ĩrĩa etĩkĩrĩte. Nĩgetha twĩke ũguo-rĩ, tũbataire kwĩruta wendi wa Ngai nĩ ũrĩkũ na tũhoe kũringana naguo. 1 Johana 5:14 yugaga ũũ: “Twahoya ũndũ waganĩrĩire na kwenda gwake [Ngai], nĩatũiguaga.”
Rora o na Thaburi 65:2; Johana 14:6, 14; na 1 Johana 3:22.
Ingĩona Gĩkeno kĩa Ma Atĩa Ũtũũro-inĩ?
GĨTŨMI GĨA KĨŨRIA KĨU: Andũ aingĩ metĩkĩtie atĩ mbeca, ngumo, kana ũthaka no imarehere gĩkeno. Nĩ ũndũ ũcio-rĩ, methaga indo ta icio na hinya mũno, no mationaga gĩkeno.
ŨRĨA BIBILIA ĨRUTANAGA: Jesu nĩ oonanirie hitho ya kuona gĩkeno rĩrĩa oigire ũũ: “Gũkena-rĩ, nĩ andũ arĩa maiguaga Ũhoro wa Ngai, makaũrũmagia.” (Luka 11:28) Gĩkeno kĩa ma no kĩonekire tu korũo tuoya ikinya rĩa kũhingia bata witũ ũrĩa mũnene biũ, ũrĩa guo arĩ nyota itũ ya kũmenya ma ĩkoniĩ Ngai na itanya rĩake harĩ ithuĩ. Ma ĩyo yonekaga thĩinĩ wa Bibilia. Kũmenya ma ĩyo no gũtũteithie gũkũũrana maũndũ marĩa ma bata na marĩa matarĩ ma bata. Gwĩtĩkĩria ma ya Bibilia ĩtongorie matua maitũ na ciĩko ciitũ nĩgũtũmaga tũgĩe na ũtũũro wĩ na uumithio makĩria.
Rora o na Thimo 3:5, 6, 13-18; na 1 Timotheo 6:9, 10.
Twarora o na njĩra nguhĩ tu macokio ma Bibilia ma ciũria ithathatũ. No wende kũmenya makĩria ma ũguo? Angĩkorũo ũrĩ ũmwe wa ‘arĩa maiguaga Ũhoro wa Ngai, na makaũrũmia-rĩ,’ hatirĩ nganja no wende. No wĩyũrie ciũria ingĩ ta ici: ‘Okorũo Ngai nĩatũrũmbũyagia-rĩ, etĩkĩrĩtie waganu na mĩnyamaro mĩingĩ ũguo ithiĩ na mbere mĩaka ĩyo yothe nĩkĩ? Ingĩka atĩa nĩguo ũtũũro wa famĩlĩ yakwa wagĩre?’ Bibilia nĩ ĩcokagia wega biũ ciũria icio na ingĩ nyingĩ na njĩra ĩgũtũma ũiganĩre.
No rĩrĩ, andũ aingĩ ũmũthĩ matithomaga Bibilia. Mamĩonaga ta arĩ ibuku inene mũno na iritũ gũtaũkĩrũo nĩrĩo. No wende ũteithio wa kuona macokio thĩinĩ wa Bibilia? He maũndũ merĩ Aira a Jehova mangĩgũteithia namo.
Wa mbere, nĩ ibuku rĩĩtagwo Bibilia Ĩrutanaga Atĩa Kũna?, rĩrĩa rĩhaarĩirio gũteithĩrĩria andũ arĩa matarĩ na mahinda maiganu, mathuthurie macokio ma Bibilia ma ciũria cia bata. Ũteithio wa kerĩ nĩ mũtaratara wa kwĩruta Bibilia na andũ mĩciĩ-inĩ kwao hatarĩ marĩhi. Ũmwe wa Aira a Jehova ũikaraga hakuhĩ nawe no agũceerere gwaku mũciĩ, kana handũ hangĩ hega nawe, na ahũthĩre kahinda kanini tu o kiumia kwĩruta Bibilia nawe hatarĩ marĩhi. Andũ milioni nyingĩ thĩ yothe nĩ magunĩkĩte nĩ mũtaratara ũcio. Aingĩ ao macokaga kuuga ũũ makenete: “Ĩno nĩyo ma!”
Gũtirĩ ũndũ mwega gũkĩra ũcio. Ma ya Bibilia ĩtũkũũraga kuuma gwĩtigĩra maũndũ matarĩ kuo, kũhĩngĩcanĩrwo nĩ maũndũ, na guoya. Ĩtũheaga mwĩhoko, gĩkeno, na gĩtũmi gĩa gũtũũra. Jesu oigire ũũ: “Nĩmũkamenya ũhoro-ũrĩa-wa-ma, naguo ũhoro-wa-ma ũmũkũũre ũkombo-inĩ.”—Johana 8:32.


text:
ŨHORO MUONGERERE
1914
—Mwaka wĩ Bata Thĩinĩ wa Ũrathi wa Bibilia
HAKUHĨ mĩaka 40 mbere-rĩ, arutwo a Bibilia nĩmaahunjĩtie atĩ mwaka wa 1914 nĩkũngĩekĩkire maũndũ ma bata. Maũndũ macio nĩ marĩkũ, na nĩ ũira ũrĩkũ wonanagia atĩ 1914 nĩ mwaka wa bata ũguo?
Jesu oigire ũũ thĩinĩ wa Luka 21:24: “Jerusalemu nĩrĩkarangĩrĩrio nĩ andũ a ndũrĩrĩ, o kinya rĩrĩa mahinda marĩa Ndũrĩrĩ icio ituĩrĩirũo makahingio.” Jerusalemu yakoretwo ĩrĩ mũciĩ mũnene wa bũrũri wa Ayahudi, na nĩkuo kwarĩ gĩtĩ kĩa wathani wa athamaki a nyũmba ya Mũthamaki Daudi. (Thaburi 48:1, 2) No rĩrĩ, athamaki acio maarĩ a mwanya gatagatĩ-inĩ ka athamaki a mabũrũri marĩa mangĩ. Maikaragĩra “gĩtĩ gĩa ũthamaki kĩa Jehova” marĩ ta ithenya rĩa Ngai we mwene. (1 Maũndũ 29:23) Nĩ ũndũ ũcio Jerusalemu yarĩ kĩonania kĩa waathani wa Jehova.
No rĩrĩ, nĩ rĩ na nĩ na njĩra ĩrĩkũ waathani wa Ngai waambĩrĩirie ‘kũrangĩrĩrio nĩ andũ a ndũrĩrĩ’? Ũndũ ũcio waambĩrĩirie mwaka wa 607 M.M.M. rĩrĩa Jerusalemu yahootirũo nĩ Ababuloni. “Gĩtĩ gĩa ũthamaki kĩa Jehova” gĩgĩtigwo ũtheri, na athamaki a rũciaro rũa Daudi matiacokire gwathana rĩngĩ. (2 Athamaki 25:1-26) ‘Kũrangĩrĩrio’ kũu hihi kũngĩathire na mbere mĩndĩ na mĩndĩ? Aca, nĩgũkorũo ũrathi wa Ezekieli woigĩte ũũ igũrũ rĩgiĩ Zedekia, mũthamaki wa mũthia wa Jerusalemu: “Nĩngũkwehereria kĩremba gĩaku kĩa mũtwe, na ngũrute tanji; . . . [Jerusalemu] rĩticoke gwakwo rĩngĩ o na atĩa, o nginya rĩrĩa hagoka ũrĩa wĩ na kĩhooto gĩa kũrigia narĩo; na nĩwe ngarĩhe.” (Ezekieli 21:26, 27) “Ũrĩa wĩ na kĩhooto gĩa kũrigia” na tanji ya Daudi nĩ Kristo Jesu. (Luka 1:32, 33) Kwoguo ‘kũrangĩrĩrio’ kũngĩathirire Jesu atuĩka Mũthamaki.
Ũndũ ũcio wa bata ũguo ũngĩekĩkire rĩ? Jesu nĩ oonanirie atĩ Ndũrĩrĩ ingĩathanire kwa ihinda rĩna rĩamũrĩtwo. Ibuku rĩa Danieli mũrango wa 4 rĩrĩ na ũhoro ũngĩtũteithia mũno kũmenya ihinda rĩu rĩngĩarĩ na ũraihu ũigana atĩa. Rĩtaaragĩria ũhoro wa kĩroto kĩa ũrathi kĩa Mũthamaki Nebukadinezaru wa Babuloni. Oonire mũtĩ mũnene ũrĩa watemirũo. Gĩthukĩ kĩa guo gĩtingĩathundũkire tondũ kĩohetwo na mũrĩnga wa kĩgera na gĩcango. Mũraika ũmwe aanĩrĩire ũũ: “Nake arekwo ahĩtũkie mahinda mũgwanja atariĩ o ũguo.”
Thĩinĩ wa Bibilia-rĩ, mĩtĩ rĩmwe nĩ ĩhũthagĩrũo kuonania wathani. (Ezekieli 17:22-24; 31:2-5) Kwoguo gũtemwo kwa mũtĩ ũcio wa mũhiano kuonanagia ũrĩa waathani wa Ngai, kũgerera athamaki arĩa maathamakaga kuuma Jerusalemu, ũngĩatigire gwathana. No rĩrĩ, kĩoneki kĩu kĩonanirie atĩ ‘kũrangĩrĩrio kwa Jerusalemu’ kũngĩarĩ o kwa ihinda tu, rĩa “mahinda mũgwanja.” Rĩu nĩ ihinda rĩigana atĩa?
Kũguũrĩrio 12:6, 14 yonanagia atĩ mahinda matatũ na nuthu nĩ ũndũ ũmwe na “matukũ ngiri ya magana merĩ ma mĩrongo ĩtandatũ.” Nĩũndũ ũcio “mahinda mũgwanja” nĩ maita merĩ ma ũguo, kana thikũ 2,520. No Ndũrĩrĩ itiatigire ‘kũrangĩrĩria’ waathani wa Ngai thikũ 2,520 tu thutha wa Jerusalemu kwanangwo. Kwoguo-rĩ, kũroneka ũrathi ũcio wakuuaga kahinda karaiharaihu. Kũringana na maandĩko ma Ndari 14:34 na Ezekieli 4:6, marĩa moigĩte “o mũthenya ũmwe ũgũtuĩka mwaka ũmwe,” “mahinda mũgwanja” mangĩakorirũo na ũraihu wa mĩaka 2,520.
Mĩaka ĩo 2,520 yaambĩrĩirie Okutomba 607 M.M.M., rĩrĩa Jerusalemu rĩagũire moko-inĩ ma Ababuloni na mũthamaki wa nyũmba ya Daudi akĩrutwo gĩtĩ-inĩ gĩake kĩa ũnene. Ihinda rĩu rĩathirire Okutomba 1914. Hĩndĩ ĩo-rĩ, nĩrĩo “mahinda marĩa Ndũrĩrĩ icio ituĩrĩirũo” maathirire, na Jesu Kristo agĩtuo Mũthamaki wa igũrũ wa Ngai. *
O ta ũrĩa Jesu aarathĩte-rĩ, ‘gũka’ gwake arĩ Mũthamaki wa matu-inĩ nĩgũtũmĩte maũndũ manene moneke gũkũ thĩ ta mbaara, ng’aragu, ithingithia, na mĩrimũ ĩrehage mũthiro. (Mathayo 24:3-8; Luka 21:11) Maũndũ ta macio marutaga ũira mũnene atĩ mwaka wa 1914 na ma nĩguo Ũthamaki wa Ngai waambĩrĩirie gwathana matu-inĩ na “matukũ ma kũrigĩrĩria” ma mũtabarĩre ũyũ mũru wa maũndũ makĩambĩrĩria.
^ kib. 4 Kuuma Okutomba 607 M.M.M. nginya Okutomba 1 M.M.M. nĩ mĩaka 606. Tondũ gũtirĩ mwaka wa noti-rĩ, kuuma Okutomba 1 M.M.M. nginya Okutomba 1914 M.M. nĩ mĩaka 1,914. Tuonganĩrĩria mĩaka 606 na 1,914, tũkuona mĩaka 2,520. Ha ũhoro makĩria wĩgiĩ kũgwa kwa Jerusalemu mwaka wa 607 M.M.M., thoma ibuku rĩĩtagwo “Kila Andiko, Lenye Pumzi ya Mungu, Lafaa” karatathi ka 282, rĩrĩa rĩcabĩtwo nĩ Aira a Jehova.


text:
Ndwari thithitemu
Ndwari thithitemu
Matemo
Ndwari thithitemu ni ikoragwo ĩĩ mananja wa handiwea. Ĩrutaga wira uyu igitumira gikundi kĩa programu kana sofutiwea.
Ndwari thithitemu ikoragwo thokoini
Ndwari thithimu igĩri ĩtumagirwo mũno komputaini cia PC nĩ Windows(Ndirisha) na Linux. Microsoft nĩ ĩrekerie thokoini ndwari thithitemu ya Windows 8 (Ndirisha 98) mweriinĩ wa Octomber 2012.
ĩturanĩro cia Ndwari thithitemu Ndwari thithitemu nikoragwo na ĩturanĩro nyingĩ ta Driver/s (Terevi), Kernel (ngorono).