text:
Bibilia Ĩrutanaga Atĩa Kũna?
Ibuku rĩrĩ rĩrongoreirio gũgũteithia gũtaũkĩrũo nĩ morutani matiganĩte ma Bibilia ta, kĩrĩa gĩtũmaga tũnyamarĩke, gũthiaga atĩa mũndũ akua, ũrĩa ũngĩgĩa na famĩlĩ ĩna gĩkeno, na mangĩ maingĩ.
Hihi Ũũ Nĩguo Ngai Aatanyĩte?
Kwahoteka nĩ ũrigagwo nĩ kĩrĩa gĩtũmaga gũkorũo na mathĩna maingĩ ũguo. Hihi nĩ ũĩ Bibilia nĩ ĩrutanaga atĩ maũndũ nĩ marĩcenjia biũ na atĩ o nawe no ũgunĩke?
GĨCUNJĨ KĨA 1
Ma Ĩrĩa Ĩkoniĩ Ngai nĩ Ĩrĩkũ?
Hihi nĩ wonaga ta Ngai agwĩciragia? Wĩrute ũhoro wĩgiĩ ngumo ciake na ũrĩa ũngĩmũkuhĩrĩria.
GĨCUNJĨ GĨA 2
Bibilia—Ibuku Riumĩte Kwĩ Ngai
Bibilia ĩngĩgũteithia atĩa kũhiũrania na mathĩna maku we mwene? Tũngĩhoka morathi mayo nĩkĩ?
GĨCUNJĨ GĨA 3
Muoroto wa Ngai Harĩ Thĩ Nĩ Ũrĩkũ?
Hihi mũoroto wa Ngai wa kũrehe Paradiso gũkũ thĩ nĩ ũgakinyanĩra o rĩ? Angĩkorũo nĩguo-rĩ, ũgakinyanĩra rĩ?
GĨCUNJĨ GĨA 4
Jesu Kristo Nũũ?
Wĩrute kĩrĩa gĩtũmaga Jesu akorũo arĩ we Mesia ũrĩa weranĩirũo, kũrĩa oimire, na kĩrĩa gĩtũmaga eetwo Mũrũ-wa-Mũmwe wa Ngai.
GĨCUNJĨ GĨA 5
Ũkũũri
—Kĩheo kĩa Ngai Kĩnene Makĩria
Ũkũũri nĩ kĩĩ? Ũngĩgunĩka atĩa nĩ ũkũũri?
GĨCUNJĨ GĨA 6
Akuũ Marĩ Kũ?
Wĩrute ũrĩa Bibilia yugaga igũrũ rĩgiĩ kũrĩa akuũ marĩ na kĩrĩa gĩtũmaga andũ makue.
GĨCUNJĨ KĨA 7
Kĩĩrĩgĩrĩro kĩa Ma Harĩ Endwa Aku Arĩa Makuĩte
Hihi nĩ ũrĩ wakuĩrũo nĩ mũndũ wendete? Nĩ ũkamuona rĩngĩ hihi? Wĩrute ũrĩa Bibilia ĩrutanaga igũrũ rĩgiĩ ũriũkio.
GĨCUNJĨ GĨA 8
Ũthamaki wa Ngai Nĩ Kĩĩ?
Andũ aingĩ nĩ moĩ ihoya rĩrĩa rĩa Ithe Witũ. Ciugo: “Ũthamaki waku ũũke,” ciugĩte atĩa?
GĨCUNJĨ GĨA 9
Hihi Tũratũũra “Matukũ Marĩa ma Kũrigĩrĩria”?
Rora wone ũrĩa maũndũ maingĩ marĩa marekĩka ũmũthĩ maronania kũna atĩ tũratũũra “matukũ marĩa ma kũrigĩrĩria” marĩa maarathĩtwo nĩ Bibilia.
GĨCUNJĨ GĨA 10
Ũrĩa Ciũmbe cia Roho Ihutagia Ũtũũro Witũ
Bibilia nĩ yarĩtie ũhoro wa araika o na wa ndaimono. Hihi nĩ kũrĩ ciũmbe cia roho? Nĩ ihutagia ũtũũro waku?
GĨCUNJĨ GĨA 11
Ngai Etĩkĩrĩtie Mĩnyamaro Nĩkĩ?
Andũ aingĩ meciragia atĩ Ngai nĩwe ũrehagĩre andũ mĩnyamaro. We ũgwĩciria atĩa? Wĩrute ũrĩa Ngai oigaga igũrũ rĩgiĩ kĩrĩa gĩtũmaga andũ manyamarĩke.
GĨCUNJĨ GĨA 12
Gũtũũra na Njĩra Ĩrĩa Ĩkenagia Ngai
No tũhote gũtũũra ũtũũro ũrĩa ũkenagia Jehova. Ũhoro wa ma nĩ atĩ no ũtuĩke mũrata wake.
GĨCUNJĨ GĨA 13
Kuona Muoyo ta Ũrĩa Ngai Awonaga
Ngai onaga atĩa muoyo wa nyamũ, kũruta nda, na gwĩkĩrũo thakame?
GĨCUNJĨ GĨA 14
Ũrĩa Ũngĩthondeka Mũtũũrĩre wa Famĩlĩ wĩ na Gĩkeno
Jesu nĩ aigire kĩonereria kĩega kĩa wendo harĩ athuri, atumia, aciari o na ciana. Tũngĩĩruta atĩa kuumana nake?
GĨCUNJĨ GĨA 15
Ũthathaiya Ũrĩa Ngai Etĩkĩraga
Wĩrute maũndũ matandatũ marĩa monanagia arĩa mathathayagia Ngai ũrĩa wa ma.
GĨCUNJĨ GĨA 16
Rũmia Ũthathaiya Ũrĩa wa Ma
Nĩ moritũ marĩkũ ũngĩcemania namo rĩrĩa ũrataarĩria andũ angĩ wĩtĩkio waku? Ũngĩka ũguo atĩa ũtekũmarakaria?
GĨCUNJĨ GĨA 17
Kuhĩrĩria Ngai na Mahoya
Hihi Ngai nĩ athikagĩrĩria mahoya maku? Nĩguo tũmenye macokio ma kĩũria kĩu twagĩrĩirũo nĩ kũmenya ũrĩa Bibilia ĩrutanaga igũrũ rĩgiĩ mahoya.
GĨCUNJĨ GĨA 18
Ũbatithio na Ũkuruhanu Waku na Ngai
Nĩ maũndũ marĩkũ mũndũ agĩrĩirũo nĩ kũhingia nĩguo agĩrĩre kũbatithio? Wĩrute kĩrĩa ũbatithio wonanagia, na ũrĩa ũbatiĩ gwĩkwo
GĨCUNJĨ GĨA 19
Ikara Wendo-inĩ wa Ngai
Tũngĩonania atĩa wendo na ngatho ciitũ nĩ ũndũ wa maũndũ marĩa Ngai atwĩkĩire?
ŨHORO MUONGERERE
Rĩĩtwa rĩa Ngai
—Ũrĩa Riugĩte na Ũrĩa Rĩhũthagĩrũo
Ataũri aingĩ a Bibilia nĩ meheretie rĩĩtwa rĩa Ngai Bibilia-inĩ. Nĩkĩ hihi? Hihi nĩ twagĩrĩirũo nĩ kũhũthĩra rĩĩtwa rĩa Ngai?
ŨHORO MUONGERERE
Ũrĩa Ũnabii wa Danieli Waarathĩte Gũũka kwa Mesia
Ngai nĩ aguũrĩtie ũhoro wa ihinda rĩrĩa Mesia angĩkoimĩra, makĩria ma mĩaka 500 mbere ĩyo. Wĩrute ũhoro wa ũrathi ũcio wa kũgegania!
ŨHORO MUONGERERE
Jesu Kristo
—Mesia Ũrĩa Weranĩirũo
Jesu nĩ aahingirie morathi mothe marĩa maarathĩtwo megiĩ Mesia. Rora Bibilia-inĩ yaku wone ũrĩa aahingirie morathi macio.
ŨHORO MUONGERERE
Ma Ĩrĩa Ĩkoniĩ Ithe, Mũriũ, na Roho Mũtheru
Andũ aingĩ metĩkĩtie atĩ ũrutani wa Ũtatũ uumanĩte na Bibilia. Hihi ũguo nĩguo kũrĩ?
ŨHORO MUONGERERE
Kĩrĩa Gĩtũmaga Akristiano a Ma Matikahũthĩre Mũtharaba Ũthathaiya-inĩ
Hihi Jesu aakuĩrĩire mũtharaba-inĩ? Thoma macokio ma kĩũria kĩu Bibilia-inĩ.
ŨHORO MUONGERERE
Irio cia Mwathani—Gĩkũngũĩro Gĩkumagia Ngai
Akristiano nĩ mathĩtwo makũngũyagĩre Kĩririkano gĩa gĩkuũ kĩa Kristo. Kĩagĩrĩire gwĩkwo na njĩra ĩrĩkũ, na kĩagĩrĩire gwĩkwo rĩ?
ŨHORO MUONGERERE
Ciugo “Muoyo” na “Roho” Ciugĩte Atĩa Hihi
Andũ angĩ metĩkĩtie atĩ mũndũ akua nĩ harĩ kĩndũ kiumaga gĩgathiĩ na mbere gũtũũra. Kiugo kĩa Ngai kiugaga atĩa?
ŨHORO MUONGERERE
Kwa Ngoma nĩ Kĩĩ?
Bibilia imwe itaũrĩte ciugo Sheol na Hades ta “mbĩrĩra” kana “kwa ngoma.” Ciugo icio ciugĩte atĩa hihi?
ŨHORO MUONGERERE
Mũthenya wa Gũtuanĩra nĩ Kĩĩ?
Thoma wone ũrĩa mũthenya wa gũtuanĩra ũkaarehe irathimo nyingĩ kũrĩ andũ arĩa othe ehokeku.
ŨHORO MUONGERERE
1914
—Mwaka wĩ Bata Thĩinĩ wa Ũrathi wa Bibilia
Kũrĩ na ũira ũrĩkũ Bibilia-inĩ wa kuonania atĩ mwaka wa 1914 warĩ mwaka wa bata?
ŨHORO MUONGERERE
Mikaeli, Mũraika Ũrĩa Mũnene Nũũ?
Bibilia nĩ ĩguũrĩtie Mikaeli, mũraika ũrĩa mũnene. Thoma ũhoro wake na wĩrute maũndũ marĩa areka ũmũthĩ.
ŨHORO MUONGERERE
Gũkũũrana “Babuloni Ũrĩa Mũnene”
Ibuku rĩa Kũguũrĩrio nĩ rĩgwetete ũhoro wa mũtumia wĩtagwo “Babuloni ũrĩa Mũnene.” Hihi nĩ mũtumia wa biũ? Na Bibilia yugĩte atĩa ũhoro wake?
ŨHORO MUONGERERE
Hihi Jesu Aaciarirũo Dicemba?
Wĩcirie ũrĩa rĩera rĩahaanaga hĩndĩ ĩrĩa Jesu aaciarirũo. Ũndũ ũcio ũratũruta atĩa?
ŨHORO MUONGERERE
Hihi nĩ Twagĩrĩirũo Gũkũngũĩra Thigũkũ?
Kĩhumo gĩa thigũkũ iria nyende mũno ũmũthĩ nĩ kĩrĩkũ hihi? No ũmake mũno ũngĩmenya macokio.


c: text/html

text:
KUUMA NGOTHI-INĨ | ŨRĨA ŨNGĨKENERA WĨRA WAKU
Wĩra Mũritũ
—Hihi no Tũũkenere?
Alex akahũmũka o rĩrĩ aroya ithandũkũ rĩngĩ aigĩrĩre igũrũ wa rori ya kambũni ya gũkua mĩrigo ĩrĩa ĩmwandĩkĩte. Akeyũria atĩrĩ, ‘Ngũtũũra wĩra-inĩ ũyũ ũtarĩ handũ ũngĩndwara nginya rĩ? Nĩ rĩ ngagwĩra wĩra mwega? Ũtũũro wakwa no ũkorũo ũrĩ mwegega korũo ndiraruta wĩra ta ũyũ!’
O ta Alex, andũ aingĩ ũmũthĩ matikenagĩra kũruta wĩra mũritũ. Aaron ũrĩa ũrutaga wĩra wa makanika oigire ũũ: “Andũ aingĩ ũmũthĩ meciragia atĩ kũruta ‘wĩra o ũguo wa moko’ nĩ kwĩyagĩra kĩene. Moigaga ũũ: ‘Ndĩraruta wĩra ũyũ kamũira nyonete ũndũ ũngĩ mwegega wa gwĩka.’”
Nĩ kĩĩ gĩtũmaga andũ aingĩ mone ta matagĩrĩire kũruta wĩra mũritũ? No kũhoteke makoragwo mathũkĩtio nĩ nyũmba cia mohoro, iria kaingĩ cionanagia atĩ “ũtũũro mwega” nĩ mũndũ gũikara egangarĩte na atekũnoga. Matthew, ũrĩa ũrutaga wĩra wa gũthondeka nyũmba kũrĩa ĩthũkĩte, oigire ũũ: “Andũ meciragia atĩ o ũrĩa ũraruta wĩra mũritũ nĩguo wone gĩa kũrĩa, noguo mũndũ agaga kũgaacĩra.” Shane, ũrĩa ũrutaga wĩra wa kũramata na gũtheria nyũmba nĩ eyoneire ũndũ o ta ũcio. Oigire ũũ: “Andũ matirenda rĩngĩ kũruta wĩra ũringaine na mbeca iria marenda kũrĩhwo.”
O na kũrĩ ũguo, andũ aingĩ arĩa magaacĩrĩte nĩ makenagĩra kũruta wĩra mũritũ. Daniel, ũrĩa ũrĩ na mĩaka 25, na ũrutaga wĩra wa mĩako oigire ũũ: “Ngwĩciria atĩ wĩra mũritũ nĩ ũrĩ moimĩrĩro mega mũno, makĩria rĩrĩa mũndũ araũruta arĩ na muoroto mwega.” Nake Andre, ũrĩa ũrĩ na mĩaka 23, nĩ eetĩkanirie na ũndũ ũcio. Oigire ũũ: “Njĩtĩkĩtie atĩ wĩra nĩ ũtũmaga mũndũ aigue akenete. Kwĩyũa wĩra gũtingĩrehera mũndũ gĩkeno gĩa gũtũũra, no kũmũreheire kwaga kũiganĩra!”
Andũ ta Daniel na Andre mahotete atĩa kũgĩa na mwerekera ũrĩa wagĩrĩire wĩgiĩ wĩra? Nĩ na njĩra ya kũhũthĩra ũtaaro wa Bibilia ũtũũro-inĩ wao. Handũ ha kuonania atĩ wĩra mũritũ ti mwega, Bibilia ĩkagĩra andũ ngoro mekĩre kĩyo na makorũo na ũkirĩrĩria. Makĩria ma gũtwĩra tũrute wĩra, harĩ na ũndũ ũngĩ Bibilia ĩtwĩraga. Nĩ ĩtuonagia ũrĩa tũngĩkenera wĩra witũ.
Nĩ motaaro marĩkũ ma Bibilia mangĩgũteithia ũiguage ũiganĩire wĩra-inĩ waku? Tũrakũũria ũthuthurie mamwe mamo, ta ũrĩa marĩrĩirio gĩcunjĩ-inĩ kĩrĩa kĩrũmĩrĩire.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
MŨRANGĨRI NOVEMBA 2014
Hihi nĩ Kũrĩ Shaitani
Angĩkorũo gũtirĩ Shaitani-rĩ, arĩa metĩkĩtie arĩ kuo nĩ mahĩtithĩtio. Angĩkorũo Shaitani nĩ kĩũmbe kĩhĩtithagia andũ na wara-rĩ, no akorũo arĩ ũgwati mũnene gũkĩra ũrĩa andũ aingĩ meciragia.
Hihi nĩ Kũrĩ Shaitani?
Hihi Shaitani nĩ maũndũ marĩa moru makoragwo kuo, kana nĩ kĩũmbe gĩa kĩĩroho?
Hihi Maũndũ Moru Nĩmo Shaitani?
Maũndũ merĩ marĩrĩirio thĩinĩ wa Bibilia nĩ macoketie kĩũria kĩu na njĩra njega biũ
Hihi nĩ Twagĩrĩirũo Gwĩtigĩra Shaitani?
Ngai nĩ atũheete maũndũ mana marĩa mangĩtũteithia kwĩgitĩra kuumana na tharĩkĩro cia Shaitani.
Ũthamaki wa Ngai Waambĩrĩirie Gwathana Rĩ? (Gĩcunjĩ gĩa 2)
Ũrathi wa Bibilia na kĩoneki kĩrĩa Mũthamaki wa Babuloni onirio nĩ Ngai nĩ kĩonanagia mwaka ũrĩa ũndũ ũcio wĩkĩkire.
“Ingĩkĩhota Atĩa Gwĩka Ũndũ ta Ũcio Mũnene Ũguo wa Waganu?”
Jusufu aahotire atĩa kũregana na kĩyo kĩa mũtumia wa Potifaru gĩa kũmũheenereria nĩguo akome nake?
Macokio ma Ciũria cia Bibilia
Maũndũ marĩa Jesu eekire ma kũriũkania, matũmaga twĩtĩkie atĩa igũrũ rĩgiĩ ciĩranĩro ciake?


text:
Barĩa bakuĩte rĩ, bagatũũra kaĩrĩ?
Ũũmba kuuga . . .
ĩĩ?
arĩ?
kwombĩka?
ŨRĨA BIBIRIA YUGAGA
“Mbirigiirite kuriukua kwa antu.”
ŨRĨA ŨNTŨ BŨBŨ BŨŨMBA GŨGŨTETHIA
Gũkũboreria rĩrĩa muntũ ũrĩa weendete akua.
Gũkũũrwa kuuma kĩrĩ ũguaa bwa gĩkuũ.
Wĩrĩgĩĩro bwa mma bwa kwonana kaĩrĩ na eendwa baku barĩa bakuĩte.
NO TWĨTĨKIE BURU ŨRĨA BIBIRIA YUGAGA?
Ĩĩ, nĩuntũ bwa itũmi bibi bithatũ:
Mũrungu nĩwe woombĩre ũtũũro. Bibiria ĩĩtaga Jehova Murungu “nthongo ya ruuji rwa mwoyo.” (Zaburi 36:9; Mathithio 17:24, 25) Tontũ nĩwe wejanĩte mwoyo kĩrĩ biũmbe bionthe, arĩ na inya ya gũcookia mwoyo kaĩrĩ muntũ ũrĩa ũkuĩte.
Karaaja Mũrungu naariũkĩrie antũ. Bibiria nĩgwetaga magiita janana mwanya mwanya jarĩa antũ bariũkĩrue. Bamwe bao baarĩ antũarũme na aka, antũ baakũrũ na babeethĩ, bariũkĩrue batũũra kaĩrĩ nthĩgũrũne. Bamwe baakuĩte kagiita gakai ĩndĩ ũmwe aarĩ mbĩrĩrene ntukũ inya!
—Johana 11:39-44.
Mũrungu arĩna wendi bwa kũthithia ũu kaĩrĩ. Jehova nathwĩre gĩkuũ; akĩonaga kĩrĩ mũnthũ. (1 Akorintho 15:26) Wee nairiraĩĩria kũthiria gĩkuũ na kũriũkia barĩa bakuĩte. Nakwenda na akariikana barĩa bakuĩte abacookie mwoyo batũũre nthĩgũrũne kaĩrĩ.
—Ayubu 14:14, 15.
ŨNTŨ BWA KŨTHŨGANĨRIA
Nĩmbi ĩtũmaga tũtindira na tũkua?
Bibiria nĩcokagia kĩũrĩa kĩu kĩrĩ KIAMBIRIRIA 3:17-19 na AROMA 5:12.


text:
Kĩririkano gĩa Gĩkuũ kĩa Jesu
Kĩririkano gĩa Gĩkuũ kĩa Jesu
Nĩ tũrakũnyita ũgeni ũgoka tũririkane gĩkuũ kĩa Jesu hamwe. Caria handũ hakuhĩ nawe.
Andũ Milioni Nyingĩ nĩ Magoka
—Wee nĩ Ũgoka?
Ũtukũ wa mũico atanakua, Jesu nĩ aacemanirie na atũmwo ake. Na ihinda-inĩ rĩu, akĩambĩrĩria igongona rĩtaarĩ inene, akĩmeera ũũ: “Ĩkagai ũũ nĩ getha mũndirikanage.” Maabatiĩ gwĩkaga ũguo makĩririkana igongona rĩrĩa aacokire kũruta thutha ũcio nĩ ũndũ wa andũ.
Mwaka ũcio ũrathirire, andũ hakuhĩ milioni 20 thĩ yothe, nĩ manyitanĩire kĩririkano-inĩ gĩa gĩkuũ kĩa Jesu kĩrĩa gĩkagwo o mwaka, magĩathĩkĩra watho ũcio wa Jesu. Ĩ naguo mwaka ũyũ? Kĩririkano gĩa gĩkuũ kĩa Jesu gĩgakorũo mũthenya wa Njumaa, Ĩpuro 3, 2015, thutha wa riũa gũthũa.
Aira a Jehova nĩ marakũnyita ũgeni ũkanyitanĩra nao ũndũ-inĩ ũyũ wa bata mũno. Nĩ ũkeruta ũrĩa muoyo na gũkua kwa Jesu kũngĩkũguna wee mwene.
Igongona rĩrĩ nĩ rĩgeekĩrwo handũ hakuhĩ nawe hatarĩ marĩhi.


text:
RŨGANO RWA 5
Kĩambĩrĩria Kĩa Mũtũũrĩre Mũritũ
NJA ya mũgũnda wa Edeni, Adamu na Hawa maarĩ na mathĩna maingĩ. No mũhaka mangĩarutire wĩra mũritũ nĩguo mone irio. Handũ ha mĩtĩ mĩthaka ya matunda, monire mĩigua ya mĩthemba mĩingĩ ĩgĩkũra kũndũ guothe. Ũguo nĩguo kwahaanire rĩrĩa Adamu na Hawa maremeire Ngai na magĩtiga gũtuĩka arata Ake.
Gũthũkia mũno-rĩ, Adamu na Hawa makĩambĩrĩria gũkua. Ririkana, Ngai aamerĩte nĩmagakua mangĩarĩire matunda ma mũtĩ ũrĩa wa mwanya. Kwoguo-rĩ, mũthenya oro ũcio marĩire makĩambĩrĩria gũkua. Kaĩ maarĩ aritu-ĩ nĩũndũ wa kwaga gũthikĩrĩria Ngai!
Ciana ciothe cia Adamu na Hawa ciaciarirũo thutha wa Ngai kũrutũrũra aciari ao mũgũnda-inĩ wa Edeni. Ũguo nĩ ta kuuga atĩ ciana o nacio nĩingĩakũrire na ikue.
Korũo Adamu na Hawa nĩ maathĩkĩire Jehova-rĩ, mũtũũrĩre wao na ciana cio ũngĩarĩ wa gĩkeno. Othe mangĩatũũrire na gĩkeno tene na tene gũkũ thĩ. Gũtirĩ mũndũ o na ũmwe ũngĩakũrire, arũare kana akue.
Ngai endaga andũ matũũre tene na tene marĩ na gĩkeno na nĩ Eranĩire atĩ mũthenya ũmwe ũndũ ũcio nĩ ũrĩhinga. To thĩ iki tu ĩgakorũo ĩrĩ thaka, ĩndĩ andũ othe magakorũo na ũgima mwega wa mwĩrĩ. Mũndũ o wothe thĩinĩ wa thĩ agakorũo arĩ mũrata mwega, ningĩ akorũo arĩ mũrata wa Ngai.
Hawa ndacokire gũtuĩka mũrata wa Ngai rĩngĩ. Nĩũndũ ũcio-rĩ, rĩrĩa aciarire ciana ciake, ndwarĩ ũndũ mũhũthũ. Aarĩ na ruo. Hatarĩ nganja kwaga gwathĩkĩra Jehova nĩ kwamũreheire kĩeha kĩingĩ, kana tiguo?
Adamu na Hawa nĩmaaciarire anake na airĩtu aingĩ. Mwanake wao wambere aciarũo-rĩ, makĩmũtua Kaini. Magĩtua mwanake wao wa kerĩ Habili. Thutha ũcio-rĩ, ũhoro wao wahaanire atĩa? Wee-rĩ, nĩ ũĩ?
Kĩambĩrĩria 3:


text:
Rũgano rwa 5: Kĩambĩrĩria kĩa Mũtũũrĩre Mũritũ
Nja ya mũgũnda wa Edeni, Adamu na Hawa maarĩ na mathĩna maingĩ. No mũhaka mangĩarutire wĩra mũritũ nĩguo mone irio. Handũ ha mĩtĩ mĩthaka ya matunda, monire mĩigua ya mĩthemba mĩingĩ ĩgĩkũra kũndũ guothe. Ũguo nĩguo kwahaanire rĩrĩa Adamu na Hawa maremeire Ngai na magĩtiga gũtuĩka arata Ake.
Gũthũkia mũno-rĩ, Adamu na Hawa makĩambĩrĩria gũkua. Ririkana, Ngai aamerĩte nĩmagakua mangĩarĩire matunda ma mũtĩ ũrĩa wa mwanya. Kwoguo-rĩ, mũthenya oro ũcio marĩire makĩambĩrĩria gũkua. Kaĩ maarĩ aritu-ĩ nĩũndũ wa kwaga gũthikĩrĩria Ngai!
Ciana ciothe cia Adamu na Hawa ciaciarirũo thutha wa Ngai kũrutũrũra aciari ao mũgũnda-inĩ wa Edeni. Ũguo nĩ ta kuuga atĩ ciana o nacio nĩingĩakũrire na ikue.
Korũo Adamu na Hawa nĩ maathĩkĩire Jehova-rĩ, mũtũũrĩre wao na ciana cio ũngĩarĩ wa gĩkeno. Othe mangĩatũũrire na gĩkeno tene na tene gũkũ thĩ. Gũtirĩ mũndũ o na ũmwe ũngĩakũrire, arũare kana akue.
Ngai endaga andũ matũũre tene na tene marĩ na gĩkeno na nĩ Eranĩire atĩ mũthenya ũmwe ũndũ ũcio nĩ ũrĩhinga. To thĩ iki tu ĩgakorũo ĩrĩ thaka, ĩndĩ andũ othe magakorũo na ũgima mwega wa mwĩrĩ. Mũndũ o wothe thĩinĩ wa thĩ agakorũo arĩ mũrata mwega, ningĩ akorũo arĩ mũrata wa Ngai.
Hawa ndacokire gũtuĩka mũrata wa Ngai rĩngĩ. Nĩũndũ ũcio-rĩ, rĩrĩa aciarire ciana ciake, ndwarĩ ũndũ mũhũthũ. Aarĩ na ruo. Hatarĩ nganja kwaga gwathĩkĩra Jehova nĩ kwamũreheire kĩeha kĩingĩ, kana tiguo?
Adamu na Hawa nĩmaaciarire anake na airĩtu aingĩ. Mwanake wao wambere aciarũo-rĩ, makĩmũtua Kaini. Magĩtua mwanake wao wa kerĩ Habili. Thutha ũcio-rĩ, ũhoro wao wahaanire atĩa? Wee-rĩ, nĩ ũĩ?
Kĩambĩrĩria 3:16-23; 4:1, 2; Kũguũrĩrio 21:3, 4.
Ciũria
- Mũtũũrĩre wa Adamu na Hawa wahaanaga atĩa nja ya mũgũnda wa Edeni?
- Kwambĩrĩirie gwĩkĩka atĩa harĩ Adamu na Hawa, na gĩtũmi nĩ kĩĩ?
- Ciana cia Adamu na Hawa ingĩakũrire na icoke ikue nĩkĩ?
- Korũo Adamu na Hawa nĩmaathĩkĩire Jehova-rĩ, ũtũũro wao na ciana ciao ũngĩaikarire atĩa?
- Kwaga gwathĩka kwa Hawa-rĩ, kwamũreheire ruo rũrĩkũ?
- Marĩĩtwa ma ciana igĩrĩ cia mbere cia Adamu na Hawa maarĩ marĩkũ?
- Ciana icio ingĩ irĩ mbicainĩ-rĩ, nĩ irĩkũ?
Ciũria ingĩ
- Thoma Kĩambĩrĩria 3:16-23 na 4:1, 2.
Kĩrumi gĩa tĩri kĩareheire Adamu mũtũũrĩre wa mũthemba ũrĩkũ? (Kĩam. 3:17-19; Rom. 8:20, 22)
Nĩkĩ gĩtũmi rĩĩtwa rĩa Hawa rĩagĩrĩire mũno rĩgĩtaũrwo kuuga ‘Arĩa Me Muoyo?’ (Kĩam. 3:20)
Jehova onanirie wĩciirĩrio wake atĩa kũrĩ Adamu na Hawa o na thutha wa kwĩhia? (Kĩam. 3:7, 21)
- Thoma Kũguũrĩrio 21:3, 4.
Nĩ marĩkũ “maũndũ marĩa ma mbere” ũrĩenda kuona maninĩtwo?


text:
Macokio ma Ciũria cia Bibilia
Twagĩrĩirũo kũririkana gĩkuũ kĩa Jesu nĩkĩ?
Gũkua kwa Jesu nĩ kuo ũndũ ũrĩa wa bata mũno wanekĩka thĩinĩ wa historĩ, tondũ aakuire nĩguo ũtũũro wa mũndũ ũcoke ũrĩa wagĩrĩire gũkorũo. Mũndũ ndombirũo arĩ na mwerekera wa gwĩka maũndũ moru, arwarage, o na kana akuage. (Kĩambĩrĩria 1:31) No mehia nĩ maingĩrire gũkũ thĩ kũgerera mũndũ wa mbere, nĩwe Adamu. Jesu aakuire nĩguo atũkũũre kuuma kũrĩ mehia na gĩkuũ.
Ngai nĩ onanirie wendo mũnene rĩrĩa aatũmire Mũrũ wake oke gũkũ thĩ akue nĩ ũndũ witũ. (1 Johana 4:
Nĩa magĩrĩirũo kũrĩa mũgate na kũnyua ndibei?
Riita rĩa mbere rĩrĩa Jesu eerire arutwo ake maririkanage gĩkuũ gĩake, nĩ aaririe ũhoro wa kĩrĩkanĩro. (Mathayo 26:
Kwa ihinda rĩa hakuhĩ mĩaka 2, 000, Jehova nĩ akoretwo agĩthuura arĩa magaatuĩka athamaki. (Luka 12:32) Andũ acio nĩ anini makĩringithanio na arĩa magaatũũra tene na tene gũkũ thĩ.


text:
Invention Methods
Invention Methods
kwĩ njira nyingĩ cia űthugundi na nĩ cio:
TRIZ Thiori ya űthugundi
Thiori ya űthugundi ya thondekirwo nĩ Genrich Altshuller wa Bururi wa Russsia.
Űthuthuria wa Moforonjĩ
Methodi ya űthugundi ya thondekirwo nĩ Zweitz műndű wa mathabu kuma bűrűri wa Switzland.
NM methodi
Methodi ya űthugundi ya thondekirwo nĩ Masaaki Nakamaya műndű wa kuma bűrűri wa Jabaani.
C-K methodi
Methodi ya thondekirwo ni andu eri a Faranja. C-K irugamira concepts na Knowledge. kwo no ituo mathugunda na ugi. Niri garuri ithatu na nicio k-->k, kugarura ugi ugatuka ugi ugi, K-->C, C-->K na C---> C.
Thi wa rada innovation methodi njeru ya gűthondeka indo cia arĩmi anini.
Kaizen
Methodi ya kĩ Jabaani ya kwagiria kĩndű maita maingĩ na tűtina tűnini.
'Kaikaku
Methodi ya kĩ Jabaani ya kwagiria kĩndű na matĩna manene.
Synectics
Methodi ĩtumagĩra kűrigithania maűndu. Ĩkoragwo na marigithania mana.
Njira cia űbania:


text:
Robot
Robots
Robot nĩ macini ĩhana ta nyamu kwogũo no cĩtwo njĩkimu na ritwa rĩngi. Robot ni mũthemba wa macini cihotaga guthiĩ kuma handũ hamwe gūthiĩ handū hangĩ.
Robot itumagirwo iwanda mitamboinĩ ya ngũturari indo ta Komputa na ngari. Kwĩ robot mithemba itatu:
1. robot mekaniko - robot irutagwira wa kiudutho. 2. Robot njara -ikoragwo na komputa hangire na kwogũo ni irumagirira watho wa sofutiwea kuruta wira wayo 3. Robot ya ũguũki - robot ikoragwo na ũgĩ
Nĩ kũrĩ robot ciagũtũmirwo iwandaini na ingĩ cia mawĩra mangĩ ta cia kũhũra mũbira.
Mabururi marĩa matumagĩra robot mũno iwandainĩ nĩ Japan na United States.
Athondeki a robot makoragwo arĩ: Mekaniko injinia, Akururi(Designers) a sofutiwea na mekaniko. mbere ya sofutiwea cia robot ciandĩkwo ngorithimu (Algorithm) ni cikururagwo.
Ngerekano ya ngorithimu ya Robot
Ngorithimu ya kuruta wira obici irahota kuona.
1. Rora njira kana he kindu 2. okorũo he kindu okorũo ni mundu
a. oya mbica ya maitho make nokorũo matironeka oya mbica ya mutwe b. rora databasi mundu ucio nũũ na thoma rĩtwa rĩake.(nĩtũwe aretũo ngware) c. ũga "tareke munene ngware hĩtũke" d. Ngware ehera wĩhĩtũkire
3. okorũo kindu okorũo ti mundu, eheria kindu kiu.


text:
Mũthiaga Nyũmba kwa Nyũmba Nĩkĩ?
Jesu eerire arũmĩrĩri ake ‘
magatũme andũ a ndũrĩrĩ ciothe matuĩke arutwo ake.’ (Mathayo 28:19, 20) Hĩndĩ ĩrĩa aatũmire arutwo ake a mbere, Jesu aamerire mathiĩ mĩciĩ-inĩ ya andũ. (Mathayo 10:7, 11-13) Thutha wa gĩkuũ kĩa Jesu, Akristiano a karine ya mbere nĩ maathire na mbere gũtheremia ndũmĩrĩri yao ‘
harĩa andũ maakoragwo monganĩte o na mĩciĩ.’ (Atũmwo 5:42; 20:20) Tũrũmagĩrĩra kĩonereria kĩa Akristiano acio a karine ya mbere na nĩ tuonaga kũhunjia nyũmba kwa nyũmba nĩ njĩra njega ya gũkinyĩra andũ.


text:
Morutani ma Bibilia
Bibilia nĩ ĩheanaga ũtaaro ũrĩa mwega biũ ũngĩoneka wĩgiĩ ciũria iria nditũ mũno ũtũũro-inĩ. Bata wayo nĩ wonekete wega mĩaka magana maingĩ mĩhĩtũku. Thĩinĩ wa gĩcunjĩ gĩkĩ-rĩ, nĩ ũkuona ũrĩa Bibilia ĩngĩteithia andũ.—2 Timotheo 3:16, 17.
Ũhoro Ũrĩa Ũragathĩrĩrio
Twagĩrĩirũo Kũririkana Gĩkuũ kĩa Jesu Nĩkĩ?
Hĩndĩ ya kĩririkano gĩa gĩkuũ kĩa Jesu-rĩ, nĩa magĩrĩire kũrĩa mũgate na kũnyua ndibei?
Hihi nĩ Twagĩrĩirũo Kũhoya Mĩhianano?
Ngai onaga atĩa kũhũthĩra mĩhianano ũthathaiya-inĩ witũ?
Ũteithio Harĩ Famĩlĩ
ARĨA MAHIKANĨTIE
Ũrĩa Ũngĩiguana na Aciari a Ũrĩa Mũhikanĩtie Nake
Maũndũ matatũ mangĩgũteithia kũgirĩrĩria aciari a ũrĩa mũhikanĩtie nake matuĩke nĩo kĩhumo gĩa thĩna thĩinĩ wa kĩhiko.
ACIARI
Ũrĩa Ũngĩruta Mwana Waku
Kũrũnga ciana to gũciherithia na gũcigĩra mawatho.
CIANA
Korũo Ũrĩ Mũtheru na Ũrĩ na Mĩbango
Jehova nĩ arĩ mĩbango. Wĩrute ũrĩa ũngĩkorũo ũrĩ mũtheru na ũrĩ na mĩbango!


text:
“Twĩre, Rĩrĩa Maũndũ Macio Magakinya nĩ Rĩ?”
“Twĩre, Rĩrĩa Maũndũ Macio Magakinya Nĩ Rĩ?”
“Kĩmenyithia kĩa rĩrĩa ũgoka, o na gĩa ithirĩro rĩa mahinda maya, nĩ kĩrĩkũ?”—MAT. 24:3.
ŨNGĨCOKIA ATĨA?
Nĩ maũndũ marĩkũ mahanaine harĩ kũhinga kwa ũrathi wa Jesu wĩgiĩ thĩna ũrĩa mũnene, mahinda-inĩ maya na hĩndĩ ya karine ya mbere?
Ngerekano ya ng’ondu na mbũri ĩtũmaga tũgĩe na mawoni marĩkũ kwerekera wĩra witũ wa kũhunjia?
Jesu akĩaria ũhoro wa gũka gwake thĩinĩ wa Mathayo 24 na 25, aaragia ũhoro wa hĩndĩ ĩrĩkũ?
1. O ta atũmwo-rĩ, nĩ atĩa twendaga mũno kũmenya?
JESU aarĩ hakuhĩ kũrĩkia ũtungata wake gũkũ thĩ, na nĩ ũndũ ũcio arũmĩrĩri ake nĩ meendaga mũno kũmenya ũhoro wa matukũ mao ma thutha-inĩ. Kwoguo, thikũ ciigana ũna mbere ya gũkua gwake, atũmwo ake ana makĩmũũria, ‘maũndũ macio magakinya rĩ, na kĩmenyithia kĩa rĩrĩa ũgoka, o na gĩa ithirĩro rĩa mahinda maya, nĩ kĩrĩkũ’? (Mat. 24:3; Mar. 13:3) Jesu aamacokeirie kĩũria kĩu na njĩra ya gũtarĩria ũrathi mũingĩ ũrĩa wandĩkĩtwo thĩinĩ wa Mathayo 24 na 25. Thĩinĩ wa ũrathi ũcio, Jesu nĩ aagwetire maũndũ maingĩ marĩa magekĩka. Ciugo ciake nĩ cia bata mũno harĩ ithuĩ, tondũ o ta atũmwo nĩ twendaga mũno kũmenya ũrĩa gũgaikara thutha-inĩ.
2. (a) Kwa ihinda rĩa mĩaka mĩingĩ-rĩ, nĩ ũndũ ũrĩkũ tũkoretwo tũkĩenda gũthererũo nĩguo makĩria? (b) Nĩ ciũria irĩkũ ithatũ tũkwarĩrĩria?
2 Kwa ihinda rĩa mĩaka mĩingĩ, ndungata cia Jehova nĩ ikoretwo igĩthuthuria mũno ũrathi wa Jesu wĩgiĩ matukũ ma kũrigĩrĩria. Nĩ ithiĩte igĩtheragĩrũo makĩria nĩ rĩrĩa ciugo iria irĩ thĩinĩ wa ũrathi wa Jesu ikaahingio. Kuonania ũrĩa ũtaũku witũ ũthiĩte ũgĩthererũkaga, rekei twarĩrĩrie ciũria ithatũ. ‘Thĩna ũrĩa mũnene’ ũkaambĩrĩria rĩ? Jesu akaamũrania “ng’ondu na mbũri” rĩ? na Jesu “agoka” rĩ?—Mat. 24:21; 25:31-33.
THĨNA ŨRĨA MŨNENE ŨKAAMBĨRĨRIA RĨ?
3. Twarĩ na ũtaũku ũrĩkũ wĩgiĩ gũka gwa thĩna ũrĩa mũnene?
3 Kũrĩ hĩndĩ tweciragia atĩ thĩna ũrĩa mũnene waambĩrĩirie 1914 hĩndĩ ya Mbara ya Mbere ya Thĩ, na atĩ Jehova ‘aakuhĩhirie matukũ macio’ 1918 rĩrĩa mbaara ĩyo yathirire nĩguo matigari ma arĩa aitĩrĩrie maguta mahunjĩrie ndũrĩrĩ ciothe ũhoro ũrĩa mwega. (Mat. 24:21, 22) Ũhoro ũcio mwega warĩkia kũhunjio, wathani wa Shaitani ũniinwo. Nĩ ũndũ ũcio, tweciragia atĩ thĩna ũrĩa mũnene ũngĩambĩrĩirie 1914 ũkinyie 1918, ũcoke ũrũgame kuuma 1918 gũthiĩ na mbere, na ũngĩkaarĩkĩrĩra hĩndĩ ya mbaara ya Hari–Magedoni.
4. Nĩ ũtaũku ũrĩkũ watũmire tũthererũo wega nĩ ũrathi wa Jesu wĩgiĩ matukũ ma kũrigĩrĩria?
4 O na kũrĩ ũguo, thutha wa gũthuthuria makĩria, nĩ twataũkĩirũo atĩ gĩcunjĩ kĩmwe kĩa ũrathi wa Jesu wĩgiĩ matukũ ma kũrigĩrĩria, kĩarĩ kĩhinge mahinda-inĩ merĩ ngũrani. (Mat. 24:4-22) Ihinda rĩa mbere kĩahingire thĩinĩ wa Judea hĩndĩ ya atũmwo, gĩcoke kĩhinge thĩinĩ wa thĩ yothe matukũ-inĩ maya maitũ. Ũtaũku ũcio nĩ watũmire tũthererũo nĩ maũndũ maigana ũna. *
5. (a) Nĩ ihinda rĩrĩkũ iritũ rĩambĩrĩirie 1914? (b) Ihinda rĩu rĩa mathĩna rĩtariĩ ta ihinda rĩrĩkũ rĩa hĩndĩ ya atũmwo?
5 Ningĩ nĩ twataũkĩirũo atĩ gĩcunjĩ kĩa mbere gĩa thĩna ũrĩa mũnene gĩtiambĩrĩirie 1914. Nĩkĩ? Ũrathi wa Bibilia wonanagia atĩ thĩna ũrĩa mũnene ndũkambĩrĩrio nĩ mbaara gatagatĩ ka mabũrũri, ĩndĩ ũkaambĩrĩria ndini cia maheeni ciatharĩkĩrũo. Nĩ ũndũ ũcio, maũndũ marĩa maambĩrĩirie gwĩkĩka 1914, matioonanagia kĩambĩrĩria gĩa thĩna ũrĩa mũnene ĩndĩ moonanagia “kĩambĩrĩria kĩa ruo ta rũa kũrũmwo.” (Mat. 24:8) ‘Ruo rũu rwa kũrũmwo’ ruonanagia wega maũndũ ota marĩa meekĩkire thĩinĩ wa Jerusalemu na Judea mwaka wa 33 nginya wa 66.
6. Nĩ kĩĩ gĩkonania kwambĩrĩria gwa thĩna ũrĩa mũnene?
6 Nĩkĩ gĩkoonania kwambĩrĩria gwa thĩna ũrĩa mũnene? Jesu oigire atĩ, “Rĩrĩa mũkona kĩrĩa kĩrĩ thahu na gĩa gũkiria ihooru, o kĩrĩa kĩaaririo ũhoro wakĩo nĩ mũnabii ũrĩa wetagwo Danieli, kĩrũngiĩ handũ harĩa hatheru, (ũrĩa ũrathoma nĩamenye ũhoro ũcio,) hĩndĩ ĩo-rĩ, andũ arĩa matũire Judea nĩmorĩre irĩma-inĩ.” (Mat. 24:15, 16) Ũrathi wĩgiĩ kĩrĩa “kĩrũngiĩ handũ harĩa hatheru,” wahingire riita rĩa mbere mwaka wa 66 rĩrĩa thigari cia Roma (“kĩrĩa kĩrĩ thahu”) ciatharĩkĩire Jerusalemu na hekarũ ya kuo (harĩa hoonagwo harĩ hatheru nĩ Ayahudi). Ũrathi ũcio ũkaahinga na njĩra nene rĩrĩa Kĩama kĩa Ũrũmwe wa Mabũrũri (kĩndũ “kĩrĩa kĩrĩ thahu” kĩa matukũ maya) gĩgaatharĩkĩra ndini iria ciĩĩtaga cia Gĩkristiano (iria cionagwo irĩ theru nĩ arĩa metuaga Akristiano) o hamwe na ndini iria ingĩ cia Babuloni ũrĩa Mũnene. Tharĩkĩro ĩyo ningĩ nĩ ĩgwetetwo thĩinĩ wa Kũguũrĩrio 17:16-18. Ũndũ ũcio nĩguo ũgaakorũo ũrĩ kĩambĩrĩria gĩa thĩna ũrĩa mũnene.
7. (a) ‘Andũ mahonokirio’ atĩa hĩndĩ ya karine ya mbere? (b) Nĩ ũndũ ũrĩkũ tũngĩrĩgĩrĩra ũkahaanĩka mahinda marĩa maroka?
7 Ningĩ Jesu nĩ oigire atĩ: “Matukũ macio nĩmagakuhĩhio.” Riita rĩa mbere matukũ ‘maakuhĩhirio’ mwaka wa 66, rĩrĩa thigari cia Roma ciambire gũtiga gũtharĩkĩra Jerusalemu. Kwoguo, Akristiano aitĩrĩrie maguta arĩa maarĩ Jerusalemu na Judea makĩhota gwĩthara ‘makĩhonokio.’ (Thoma Mathayo 24:22; Mal. 3:17.) O ta hĩndĩ ĩyo-rĩ, nĩ ũndũ ũrĩkũ tũngĩrĩgĩrĩra ũkahaanĩka hĩndĩ ya thĩna ũrĩa mũnene? Jehova nĩ ‘agaakuhĩhia’ tharĩkĩro ya Kĩama kĩa Ũrũmwe wa Mabũrũri kwerekera ndini cia maheeni nĩguo ndini ya ma ndĩkaninanĩrio hamwe nacio. Nĩ ũndũ ũcio, ndungata cia Jehova nĩ ikahonokio.
8. (a) Nĩ maũndũ marĩkũ magekĩka thutha wa gĩcunjĩ kĩa mbere gĩa thĩna ũrĩa mũnene? (b) Kũrĩ na ũhotekeku Mũkristiano wa mũico thĩinĩ wa arĩa 144,000 agaathiĩ igũrũ rĩ? (Rora ũhoro mũico-inĩ wa gĩcunjĩ)
8 Gũgekĩka atĩa thutha wa gĩcunjĩ kĩu kĩa mbere gĩa thĩna ũrĩa mũnene? Ciugo cia Jesu cionanagia atĩ harĩ ihinda rĩkaahĩtũka mbere ya Hari–Magedoni kwambĩrĩria. Nĩ maũndũ marĩkũ magekĩka ihinda-inĩ rĩu? Maũndũ macio nĩ monanĩtio thĩinĩ wa Ezekieli 38:14-16 na Mathayo 24:29-31. (Thoma.) * Thutha ũcio, nĩrĩo Hari–Magedoni ĩgoka, na ũcio nĩguo ũgakorũo ũrĩ mũico wa thĩna ũrĩa mũnene, o ta ũrĩa kwahanĩkire hĩndĩ ya kwanangwo kwa Jerusalemu mwaka wa 70. (Mal. 4:1) Nĩ ũndũ ũcio thĩna ũrĩa mũnene ũgaakorũo ũrĩ ũndũ wa mwanya, “ũtarĩ wonwo taguo gwata kĩambĩrĩria gĩa thĩ.” (Mat. 24:21) Thutha wa Hari–Magedoni, nĩrĩo wathani wa Kristo wa mĩaka ngiri ũkambĩrĩria.
9. Ũrathi wa Jesu wĩgiĩ thĩna ũrĩa mũnene ũtwĩkagĩra ngoro atĩa?
9 Nĩ twĩkĩragwo hinya mũno nĩ ũrathi ũcio wĩgiĩ thĩna ũrĩa mũnene. Nĩkĩ? Tondũ nĩ ũtuonagia atĩ andũ a Jehova marĩ gĩkundi, o na mangĩgacemania na ũndũ ũrĩkũ hĩndĩ ya thĩna ũrĩa mũnene, nĩ makahonoka. (Kũg. 7:9, 14) Makĩria ma ũguo, nĩ tũkenaga tondũ hĩndĩ ya Hari–Magedoni, Jehova nĩ agaatĩithia ũnene wake na atherie rĩtwa rĩake.—Thab. 83:18; Ezek. 38:23.
JESU AKAAMŨRANIA NG’ONDU NA MBŨRI RĨ?
10. Tene twataũkĩirũo atĩ kwamũranio kwa ng’ondu na mbũri kũngĩekĩkire rĩ?
10 Rekei twarĩrĩrie rĩrĩa gĩcunjĩ kĩngĩ kĩa ũrathi wa Jesu kĩgiĩ ngerekano ya kwamũranio kwa ng’ondu na mbũri gĩkahinga. (Mat. 25:31-46) Tene tweciragia atĩ, Jesu aambĩrĩirie kwamũrania arĩa a mũhaano wa ng’ondu na wa mbũri kuuma 1914 gũthiĩ na mbere. Twoigaga atĩ arĩa maregaga ndũmĩrĩri ya Ũthamaki na magakua mbere ya thĩna ũrĩa mũnene kwambĩrĩria, makuaga marĩ a mũhaano mbũri na kwoguo matikariũkio.
11. Nĩkĩ kwamũrania andũ a mũhaano wa ng’ondu na wa mbũri gũtingĩambĩrĩirie mwaka wa 1914?
11 Mwaka wa 1995, ngathĩti ya Mũrangĩri nĩ yarĩrĩirie rĩngĩ rĩandĩko rĩa Mathayo 25:31, rĩrĩa riugaga ũũ: “Na rĩrĩ, rĩrĩa Mũrũ wa mũndũ agoka e na riri wake, na araika othe hamwe nake, hĩndĩ ĩo nĩagaikarĩra gĩtĩ gĩake gĩa ũthamaki kĩrĩa kĩĩ na riri.” Nĩ yonanirie atĩ Jesu aatuĩkire Mũthamaki wa Ũthamaki wa Ngai mwaka wa 1914, ĩndĩ ndaikarĩire “gĩtĩ gĩake gĩa ũthamaki kĩrĩa kĩĩ na riri” nĩguo aamũranie “ndũrĩrĩ ciothe.” (Mat. 25:32; ringithania Danieli 7:13.) Ona kũrĩ ũguo, ngerekano ĩyo ya ng’ondu na mbũri yonanagia Jesu agĩtuanĩra. (Thoma Mathayo 25:31-34, 41, 46.) Indĩ tondũ Jesu ndaambĩrĩirie gũtuĩra ndũrĩrĩ ciothe mwaka wa 1914, hatarĩ nganja kwamũrania ng’ondu na mbũri gũtingĩambĩrĩirie mwaka ũcio. * Kwoguo-rĩ, Jesu akaambĩrĩria kwamũrania ng’ondu na mbũri rĩ?
12. (a) Riita rĩa mbere Jesu gũtuĩra ndũrĩrĩ ciothe nĩ rĩ? (b) Nĩ maũndũ marĩkũ magwetetwo thĩinĩ wa Mathayo 24:30, 31 na Mathayo 25:31-33, 46?
12 Ũrathi wa Jesu wĩgiĩ matukũ ma kũrigĩrĩria, wonanagia atĩ riita rĩake rĩa mbere gũtuĩra ndũrĩrĩ ciothe nĩ thutha wa kũninwo kwa ndini cia maheeni. O ta ũrĩa hekũgwetetwo thĩinĩ wa kĩbungo gĩa 8, maũndũ mamwe marĩa magekĩka hĩndĩ ĩyo, nĩ monanĩtio thĩinĩ wa Mathayo 24:30, 31. Ũngĩrora wega thĩinĩ wa mĩhari ĩyo, nĩ ũkuona atĩ Jesu aragweta maũndũ mahanaine na marĩa aagwetire ngerekano-inĩ ya ng’ondu na mbũri. Kwa ngerekano, Mũrũ wa mũndũ agoka e na riri wake, na araika; ndũrĩrĩ ciothe nĩikonganio; arĩa a mũhaano wa ng’ondu nĩ ‘makarora na igũrũ’ tondũ nĩ makaheo ‘muoyo wa tene na tene.’ * Arĩa a mũhaano wa mbũri, ‘nĩmakagĩa na kĩeha’ tondũ ‘makaniinwo tene na tene.’—Mathayo 25:31-33, 46.
13. (a) Jesu akaamũrania andũ a mũhaano wa ng’ondu na wa mbũri rĩ? (b) Ũtaũku ũcio ũtũmaga tũgĩe na mawoni marĩkũ kwerekera wĩra witũ wa kũhunjia?
13 Nĩ ũndũ ũrĩkũ tweruta kuumana na maũndũ macio? Jesu akaamũrania andũ a mũhaano wa ng’ondu na wa mbũri kuuma ndũrĩrĩ-inĩ ciothe, rĩrĩa agooka hĩndĩ ya thĩna ũrĩa mũnene. Arĩa a mũhaano wa mbũri, nĩ ‘makaaninwo’ hĩndĩ ya Hari–Magedoni ĩrĩa ĩgakorũo ĩrĩ gĩcunjĩ kĩa mũico gĩa thĩna ũrĩa mũnene. Ũtaũku ũcio ũtũmaga tũgĩe na mawoni marĩkũ kwerekera wĩra witũ wa kũhunjia? Ũtũmaga tũwone ũrĩ wa bata mũno. Mbere ya thĩna ũrĩa mũnene kwambĩrĩria, andũ marĩ na mweke wa gũcenjia mĩthiĩre yao, na mambĩrĩrie kũgera njĩra ĩrĩa njeke “ĩkinyaga kũrĩa kwĩ muoyo.” (Matt. 7:13, 14) Nĩ ma, mahinda-inĩ maya andũ amwe no monanie ngumo ta cia ng’ondu kana ta cia mbũri. O na kũrĩ ũguo, nĩ wega tũririkane atĩ itua rĩa mũico rĩa nĩa a mũhaano wa ng’ondu kana wa mbũri nĩ rĩa hĩndĩ ya thĩna ũrĩa mũnene. Nĩ ũndũ ũcio-rĩ, tũrĩ na gĩtũmi kĩega gĩa gũthiĩ na mbere kũhe andũ aingĩ o ũrĩa kwahoteka mweke wa kũigua na gwĩtĩkĩra ndũmĩrĩri ya Ũthamaki.
JESU AGOKA RĨ?
14, 15. Nĩ mĩhari ĩrĩkũ ĩna yonanagia rĩrĩa Kristo agoka gũtuanĩra?
14 Hihi gũthuthuria makĩria ũrathi wa Jesu kũronania atĩ ũtaũku witũ wĩgiĩ rĩrĩa maũndũ mangĩ ma bata makaahinga nĩ ũrabatara kũrũngwo? Macokio marĩ thĩinĩ wa ũrathi ũcio. Rekei tuone nĩ na njĩra ĩrĩkũ.
15 Thĩinĩ wa gĩcunjĩ kĩmwe kĩa ũrathi wake kĩrĩa kĩandĩkĩtwo thĩinĩ wa Mathayo 24:29–25:46, Jesu aarĩrĩirie maũndũ marĩa mangĩkahaanĩka matukũ-inĩ maya ma kũrigĩrĩria na hĩndĩ ya thĩna ũrĩa mũnene ũroka. Aagwetire maũndũ manana megiĩ rĩrĩa “agoka.” Akĩaria igũrũ rĩgiĩ thĩna ũrĩa mũnene, oigire, ‘nĩ makoona Mũrũ wa mũndũ agĩũka arĩ igũrũ rĩa matu ma igũrũ.’ ‘Mũtiũĩ mũthenya ũrĩa Mwathani wanyu agoka.’ ‘Mũrũ wa mũndũ nĩagoka thaa ĩrĩa mũtegereirie.’ Na thĩinĩ wa ngerekano ya ng’ondu na mbũri akiuga, ‘Mũrũ wa mũndũ agoka e na riri wake.’ (Mat. 24:30, 42, 44; 25:31) Maũndũ macio mana maronania rĩrĩa Kristo agoka gũtuanĩra. Nĩ ha tuonaga maũndũ macio mangĩ mana thĩinĩ wa ũrathi wa Jesu?
16. Gũka kwa Jesu kũgwetetwo mĩhari-inĩ ĩngĩ ĩrĩkũ?
16 Akĩaria ũhoro wa ngombo ĩrĩa ĩĩhokekete na njũgĩ, Jesu oigire, ‘Gũkena-rĩ, nĩ ngombo ĩo rĩrĩa mwathani wayo agoka amĩkore ĩgĩka o ũguo.’ Thĩinĩ wa ngerekano yake ya airĩtu ikũmi oigire, ‘Na hĩndĩ ĩrĩa maathiĩte kũgũra maguta, mũhikania agĩũka.’ Thĩinĩ wa ngerekano ya taranda Jesu ataarĩirie atĩ, ‘matukũ maingĩ maathira, mwathani wa ngombo icio akĩinũka kana agĩũka.’ O thĩinĩ wa ngerekano ĩyo, mwathani wa ngombo icio oigire, ‘Ndacoka-rĩ, nĩingĩacokerio mbia ciakwa.’ (Mat. 24:46; 25:10, 19, 27) Maũndũ macio mana megiĩ gũka kwa Jesu makaahinga-rĩ?
17. Tũkoretwo tũkiuga atĩa igũrũ rĩgiĩ gũka kũrĩa kũgwetetwo thĩinĩ wa Mathayo 24:46?
17 Tene mabuku maitũ maroonanagia atĩ maũndũ macio mana magwetwo thutha-inĩ, monanagia gũka kwa Jesu mwaka wa 1918. Kwa ngerekano, ta wĩcirie ciugo cia Jesu ciĩgiĩ “ngombo ĩrĩa ĩĩhokekete na njũgĩ.” (Thoma Mathayo 24:45-47.) Tũroĩ atĩ, kũringana na mũhari wa 46 Jesu ‘okire’ gũthuthuria Akristiano aitĩrĩrie maguta 1918, na atĩ aatuire ngombo ĩyo mũramati wa indo ciake ciothe mwaka wa 1919. (Mal. 3:1) Ona kũrĩ ũguo, thutha wa gũthuthuria makĩria ũrathi wa Jesu nĩ kuonekete atĩ ũtaũku witũ wĩgiĩ rĩrĩa maũndũ mamwe ma ũrathi ũcio makaahinga nĩ wagĩrĩire kũrũngwo. Nĩkĩ?
18. Gũthuthuria ũrathi wa Jesu ũrĩ wothe kũratũma twĩtĩkie atĩa igũrũ rĩgiĩ gũka gwake?
18 Thĩinĩ wa mĩhari ĩrĩa ĩrĩ mbere wa Mathayo 24:46, kiugo “agoka” kĩhũthĩrĩtwo kuonania rĩrĩa Jesu agoka gũtuanĩra na kũhingia matuĩro make hĩndĩ ya thĩna ũrĩa mũnene. (Mat. 24:30, 42, 44) Ningĩ, o ta ũrĩa twarĩrĩria thĩinĩ wa kĩbungo gĩa 12, ‘gũka’ kwa Jesu kũrĩa kũgwetetwo thĩinĩ wa Mathayo 25:31, ona kuo kuonanagia rĩrĩa agoka gũtuanĩra. Kwoguo, no tuuge atĩ gũka kwa Jesu nĩguo atue ngombo ĩrĩa ĩĩhokekete mũramati wa indo ciake ciothe, kũrĩa kũgwetetwo thĩinĩ wa Mathayo 24:46, 47 ona kuo nĩ gwa kahinda karĩa karoka hĩndĩ ya thĩna ũrĩa mũnene. Hatarĩ nganja, gũthuthuria ũrathi wa Jesu ũrĩ wothe kũronania wega atĩ maũndũ macio manana megiĩ gũka gwake, makaahinga rĩrĩa agoka gũtuanĩra hĩndĩ ya thĩna ũrĩa mũnene.
19. Nĩ ũtaũku ũrĩkũ mwerũ twarĩrĩria, na nĩ ciũria irĩkũ tũkaarĩrĩria thĩinĩ wa icunjĩ iria irũmĩrĩire?
19 Nĩ maũndũ marĩkũ tweruta? Gĩcunjĩ gĩkĩ gĩkĩambĩrĩria nĩ tũgwetire ciũria ithatũ. Twambire tuona atĩ, thĩna ũrĩa mũnene ndwambĩrĩirie mwaka wa 1914, ĩndĩ ũkambĩrĩria rĩrĩa Kĩama kĩa Ũrũmwe wa Mabũrũri gĩgaatharĩkĩra Babuloni ũrĩa Mũnene. Ningĩ nĩ tuonire atĩ, Jesu ndaambĩrĩirie kwamũrania ng’ondu na mbũri mwaka wa 1914, ĩndĩ agaaciamũrania hĩndĩ ya thĩna ũrĩa mũnene. Thutha-inĩ, nĩ tuona nĩkĩ Jesu ndookire gũtua ngombo ĩrĩa ĩĩhokekete mũramati wa indo ciake ciothe mwaka wa 1919, no ageka ũguo hĩndĩ ya thĩna ũrĩa mũnene. Kwoguo, maũndũ macio matatũ magekĩka hĩndĩ ya thĩna ũrĩa mũnene. Hihi ũtheri ũyũ mwerũ nĩ ũrahutia ũtaũku witũ wĩgiĩ ngerekano ya ngombo ĩrĩa ĩĩhokekete na njĩra ĩngĩ? Ningĩ, ũrahutia atĩa ũtaũku witũ wĩgiĩ ngerekano ingĩ cia Jesu iria irahinga mahinda-inĩ maya ma kũrigĩrĩria? Ciũria icio cia bata nĩ icoketio icunjĩ-inĩ iria irũmĩrĩire.
ŨHORO MŨICO-INĨ WA GĨCUNJĨ: (Ũthomwo ta ũrĩa kohoro ka magũrũ-inĩ gathomagwo.)
[Mohoro ma magũrũ-inĩ]
^ kib. 4 Kĩbungo gĩa 4: [1] Nĩguo wone ũhoro makĩria, rora ngathĩti ya Mnara wa Mlinzi ya Februarĩ 15, 1994, karatathi ga 8-21 na ya Mĩĩ 1, 1999, karatathi ga 8-20.
^ kib. 8 Kĩbungo gĩa 8: [2] Ũndũ ũmwe ũgwetetwo thĩinĩ wa mĩhari ĩno nĩ ‘kũũnganio kwa arĩa aamũre.’ (Mat. 24:31) Nĩ ũndũ ũcio kũrĩ na ũhotekeku atĩ Akristiano othe aitĩrĩrie maguta arĩa magaakorũo matigarĩte gũkũ thĩ thutha wa gĩcunjĩ kĩa mbere gĩa thĩna ũrĩa mũnene, magathiĩ igũrũ mbere ya mbaara ya Hari–Magedoni kwambĩrĩria. Ũndũ ũyũ ũrarũnga ũrĩa gĩcunjĩ kĩa “Maswali Kutoka kwa Wasomaji” ngathĩti-inĩ ya Mnara wa Mlinzi ya Agosti 15, 1990, karatathi ka 30, gĩataarĩirie ũndũ ũcio.
^ kib. 11 Kĩbungo gĩa 11: [3] Rora ngathĩti ya Mnara wa mlinzi ya Oktomba 15, 1995, karatathi ga 18-28.
^ kib. 12 Kĩbungo gĩa 12: [4] Rora ũndũ ũhanaine na ũcio thĩinĩ wa Luka 21:28.
[Ciũria cia wĩruti]
1. O ta atũmwo-rĩ, nĩ atĩa twendaga mũno kũmenya?
2. (a) Kwa ihinda rĩa mĩaka mĩingĩ-rĩ, nĩ ũndũ ũrĩkũ tũkoretwo tũkĩenda gũthererũo nĩguo makĩria? (b) Nĩ ciũria irĩkũ ithatũ tũkwarĩrĩria?
3. Twarĩ na ũtaũku ũrĩkũ wĩgiĩ gũka gwa thĩna ũrĩa mũnene?
4. Nĩ ũtaũku ũrĩkũ watũmire tũthererũo wega nĩ ũrathi wa Jesu wĩgiĩ matukũ ma kũrigĩrĩria?
5. (a) Nĩ ihinda rĩrĩkũ iritũ rĩambĩrĩirie 1914? (b) Ihinda rĩu rĩa mathĩna rĩtariĩ ta ihinda rĩrĩkũ rĩa hĩndĩ ya atũmwo?
6. Nĩ kĩĩ gĩkonania kwambĩrĩria gwa thĩna ũrĩa mũnene?
7. (a) ‘Andũ mahonokirio’ atĩa hĩndĩ ya karine ya mbere? (b) Nĩ ũndũ ũrĩkũ tũngĩrĩgĩrĩra ũkahaanĩka mahinda marĩa maroka?
8. (a) Nĩ maũndũ marĩkũ magekĩka thutha wa gĩcunjĩ kĩa mbere gĩa thĩna ũrĩa mũnene? (b) Kũrĩ na ũhotekeku Mũkristiano wa mũico thĩinĩ wa arĩa 144,000 agaathiĩ igũrũ rĩ? (Rora ũhoro mũico-inĩ wa gĩcunjĩ)
9. Ũrathi wa Jesu wĩgiĩ thĩna ũrĩa mũnene ũtwĩkagĩra ngoro atĩa?
10. Tene twataũkĩirũo atĩ kwamũranio kwa ng’ondu na mbũri kũngĩekĩkire rĩ?
11. Nĩkĩ kwamũrania andũ a mũhaano wa ng’ondu na wa mbũri gũtingĩambĩrĩirie mwaka wa 1914?
12. (a) Riita rĩa mbere Jesu gũtuĩra ndũrĩrĩ ciothe nĩ rĩ? (b) Nĩ maũndũ marĩkũ magwetetwo thĩinĩ wa Mathayo 24:30, 31 na Mathayo 25:31-33, 46?
13. (a) Jesu akaamũrania andũ a mũhaano wa ng’ondu na wa mbũri rĩ? (b) Ũtaũku ũcio ũtũmaga tũgĩe na mawoni marĩkũ kwerekera wĩra witũ wa kũhunjia?
14, 15. Nĩ mĩhari ĩrĩkũ ĩna yonanagia rĩrĩa Kristo agoka gũtuanĩra?
16. Gũka kwa Jesu kũgwetetwo mĩhari-inĩ ĩngĩ ĩrĩkũ?
17. Tũkoretwo tũkiuga atĩa igũrũ rĩgiĩ gũka kũrĩa kũgwetetwo thĩinĩ wa Mathayo 24:46?
18. Gũthuthuria ũrathi wa Jesu ũrĩ wothe kũratũma twĩtĩkie atĩa igũrũ rĩgiĩ gũka gwake?
19. Nĩ ũtaũku ũrĩkũ mwerũ twarĩrĩria, na nĩ ciũria irĩkũ tũkaarĩrĩria thĩinĩ wa icunjĩ iria irũmĩrĩire?
[Mbica karatathi ka 3]
[Mbica karatathi ka 4, 5]
HĨNDĨ YA THĨNA ŨRĨA MŨNENE NA THUTHA ŨCIO
KŨHINGA MAHINDA-INĨ MAYA
MATUKŨ MA KŨRIGĨRĨRIA
MAŨNDŨ MARINGAINE NA MA KARINE YA MBERE
Kĩama kĩa Ũrũmwe wa Mabũrũri (“kĩrĩa kĩrĩ thahu”) nĩ gĩgaatharĩkĩra ndini iria ciĩĩtaga cia Gĩkristiano (“harĩa hatheru”) o hamwe na ndini iria ingĩ cia maheeni (Kũg. 17:16-18)
KŨNINWO KWA NDINI CIA MAHEENI
Thigari cia Roma (“kĩrĩa kĩrĩ thahu”) nĩ ciatharĩkĩire Jerusalemu na hekarũ yakuo (“harĩa hatheru”)
“Kĩrĩa kĩrĩ thahu . . . kĩrũngiĩ handũ harĩa hatheru” (Mat. 24:15, 16)
(Rora kĩbungo gĩa 6)
Jehova nĩ ‘agaakuhĩhia’ ihinda rĩa ndini cia maheeni gũtharĩkĩrũo;
Andũ a Jehova nĩ makaahonokio
Thigari cia Roma nĩ ciaambire gũtiga tharĩkĩro yacio; Akristiano thĩinĩ wa Jerusalemu na Judea makĩhota gwĩthara
“Tondũ wa arĩa aamũre, matukũ macio nĩmagakuhĩhio” (Mat. 24:22)
(Rora kĩbungo kĩa 7)
IHINDA RĨTOĨKAINE
ŨRĨA RĨIGANA
Jesu nĩ akaamũrania andũ a ndũrĩrĩ ciothe, a mũhaano wa ng’ondu na a mũhaano wa mbũri (Mat. 25:31-46)
(Rora kĩbungo gĩa 12, 13)
IHINDA NĨ RĨKAAHĨTŨKA
“O rĩmwe thutha wa thĩna ũrĩa wa matukũ macio . . .” (Mat. 24:29-31)
(Rora kĩbungo gĩa 8)
Jesu nĩ agaatua ngombo ĩrĩa ĩĩhokekete “mũramati wa indo ciake ciothe” (Mat. 24:46, 47)
(Rora kĩbungo gĩa 18)
Kũniinwo kwa ndũrĩrĩ (Kũg. 16:16)
HARI–MAGEDONI
Kũninwo kwa Jerusalemu
WATHANI WA KRISTO WA MĨAKA NGIRI KWAMBĨRĨRIA
[Mbica]
[Mbica]
[Mbica]
[Mbica karatathi ka 7]
Mbere ya thĩna ũrĩa mũnene kwambĩrĩria, andũ marĩ na mweke wa gũcenjia mĩthiĩre yao
(Rora kĩbungo gĩa 13)


text:
KUUMA NGOTHI-INĨ | Ngai Onaga Atĩa Kũnyua Thigara?
Thĩna Ũgũmĩire Thĩ Yothe
Thigara ciũragaga andũ itegũtigithĩria.
Mĩaka igana rĩmwe mĩthiru, cioragire andũ 100,000,000.
O mwaka, ciũragaga andũ ta 6,000,000.
Ũguo nĩ ta kuuga atĩ, thutha wa cekondi ithathatũ tu, nĩ ciũragaga mũndũ ũmwe.
Na thĩna ũcio ndũroneka ta ũgũcenjia.
Kũrerĩkana atĩ, andũ maaga gũtiga kũnyua thigara na gĩkĩro kĩrĩa maranyua nakĩo, gũkinyĩria mwaka wa 2030 andũ makĩria ma 8,000,000 nĩ marĩkuaga o mwaka nĩ ũndũ wa thigara. Ningĩ kũratuĩka atĩ, gũkinyĩria mũthia wa karine ya 21, thigara nĩ igaakorũo ciũragĩte andũ 1,000,000,000.
Arĩa manyuaga thigara marehagĩra mathĩna nginya arĩa matacinyuaga. Famĩlĩ ciao nĩ igiĩkaga kĩĩmeciria na kĩĩmbeca, nao andũ angĩ 600,000, nĩ makuaga o mwaka nĩ ũndũ wa ndogo ya arĩa maranyua thigara. Gũtirĩ mũndũ ũtahutagio nĩ ngarama cia ũrigitani iria ciũkaga nĩ ũndũ wa thigara.
Mathĩna marĩa marehagwo nĩ thigara no magirĩrĩrio, na nĩ marĩ kĩhonia. Mũtongoria ũmwe wa Kĩama kĩa Ũgima wa Mwĩrĩ (WHO), wĩtagwo Dr. Margaret Chan, oigire ũũ: “Mathĩna marĩa moimanaga na thigara nĩ makwĩrehera, na no magirĩrĩrio angĩkorũo thirikari o hamwe na ciama ciothe cia mũingĩ no inyitanĩre kũmaniina.”
Andũ aingĩ thĩinĩ wa thĩ mananyitanĩra nĩguo marũe na thĩna ũcio. Kwa mũhiano, gũkinyĩria Agosti mwaka wa 2012, mabũrũri ta 175 nĩ maiguanĩire gwĩkĩra mĩkaana ya kũgirĩrĩria ũhũthĩri wa thigara. * O na kũrĩ ũguo, kĩyo kĩao no ta gĩa kũhũũra maĩ na ndĩrĩ, tondũ harĩ maũndũ mangĩ maritũ mũno maremetwo kũhiũrania namo, marĩa matangĩreka thĩna ũcio ũthire. O mwaka, kambuni iria ithondekaga thigara, nĩ ihũthagĩra mabilioni ma mbeca gũcigaathĩrĩria, nĩguo magucĩrĩrie anyui angĩ, makĩria atumia na andũ ethĩ kuuma mabũrũri marĩa marakũra. Ningĩ tondũ arĩa macinyuaga matuĩkaga ngombo cia cio, nĩ hinya mũno mũigana wa arĩa maranyua thigara gũthiĩ thĩ wa bilioni ĩmwe. Andũ acio mangĩaga gũtiga, mũigana wa arĩa mekũũragwo nĩ thigara, nĩ ũgũthiĩ wongererekete mũno.
Andũ aingĩ no mende gũtiga thigara, no nĩ ũkoragwo ũrĩ ũndũ mũritũ mũno, tondũ nĩ imatuĩte ngombo na ningĩ no iragaathĩrĩrio. Ta wĩcirie ũhoro wa mũirĩtu ũmwe wĩtagwo Naoko. Aambĩrĩirie kũnyua thigara arĩ kairĩtu ga cukuru. Nĩ ũndũ wa kuona ũrĩa ciagaathagĩrĩrio, onaga kũnyua thigara ũrĩ ũndũ mwega mũno. O na gũtuĩka nyina na ithe maakuire nĩ mũrimũ wa kansa ya mahũri, no aathiire na mbere kũnyua thigara o na akĩreraga tũirĩtu twake twĩrĩ. Oigire ũũ: “Nĩ ndetigagĩra mũno ndikarware kansa ya mahũri, na ndingĩendire o na hanini ciana ciakwa igĩe na mathĩna ma mwĩrĩ, ĩndĩ ndiahotaga gũtiga thigara. Ndionaga ta ingĩahotire.”
O na kũrĩ ũguo, Naoko nĩ aahotire gũtiga mũtugo ũcio mũũru. Harĩ ũndũ wateithirie Naoko na noguo ũteithĩtie andũ milioni nyingĩ thĩinĩ wa thĩ gũtiga thigara. Nĩ ũndũ ũrĩkũ hihi? Gĩcunjĩ kĩrĩa gĩkũrũmĩrĩra nĩ gĩkwarĩrĩria ũndũ ũcio.
^ kib. 11 Maũndũ macio nĩ hamwe na kũmenyithia andũ mathĩna marĩa marehagwo nĩ thigara, kũgiria ũgaathĩrĩria wa thigara, gũciongerera igoti, na mĩbango ya gũteithia andũ matige kũnyua.


text:
Rũgano rwa 9: Nuhu Gwaka Thabina
Nuhu aarĩ na mũtumia na ariũ atatũ. Marĩĩtwa ma ariũ ake maarĩ Shemu, Hamu na Jafethu. Na ariũ acio maarĩ na atumia. Kwoguo famĩlĩ ya Nuhu yaarĩ ya andũ anana.
Rĩu Ngai agĩtũma Nuhu eke ũndũ wa magegania. Akĩmwĩra ake thabina nene. Thabina ĩyo yaarĩ nene ta meri, no ĩndĩ yonekaga ta ithandũkũ inene iraya. Ngai akiuga, ‘ũmĩthondeke ngoroba ithatũ,’ na ningĩ ‘ũmĩkĩre tũnyũmba.’ Tũnyũmba twarĩ twa Nuhu na famĩlĩ yake, nyamũ, na twa irio iria ciabatarainie.
Ningĩ Ngai akĩĩra Nuhu athondeke thabina ũũ atĩ gũtirĩ maĩ mangĩatonyire thĩinĩ. Ngai akiuga atĩrĩ: ‘Nĩ kũrehe ngũrehe mũiyũro wa maĩ nyanange thĩ yothe. Ũrĩa wothe ũtarĩ thĩinĩ wa thabina akue.’
Nuhu na ariũ ake magĩathĩkĩra Jehova na makĩambĩrĩria gwaka. Ĩndĩ andũ arĩa angĩ no kũmũthekerera. Maakĩrĩrĩirie o gũthũka. Gũtirĩ mũndũ o na ũmwe wetĩkagia Nuhu rĩrĩa aamerire ũrĩa Ngai akiriĩ gwĩka.
Gwaka thabina gwakuire ihinda iraihu tondũ yarĩ nene mũno. Thutha wa mĩaka mĩingĩ-rĩ, ĩkĩrĩĩka. Rĩu Ngai akĩĩra Nuhu aingĩrie nyamũ thĩinĩ wa thabina. Nyamũ cia mũthemba mũna-rĩ, Ngai akĩmwĩra aingĩrie igĩrĩ igĩrĩ, ya njamba na ya nga. Ĩndĩ nyamũ cia mĩthemba ĩngĩ-rĩ, Ngai erire Nuhu atonyie mũgwanja mũgwanja. Ningĩ Ngai akĩĩra Nuhu aingĩrie nyoni cia mĩthemba yothe. Nuhu noguo ekire.
Thutha-inĩ, Nuhu na famĩlĩ yake magĩtonya thĩinĩ wa thabina. Rĩu Ngai akĩhinga mũrango. Methĩinĩ-rĩ, Nuhu na famĩlĩ yake magĩgĩeterera. Tahũra mbica wĩ thĩinĩ wa thabina hamwe nao, mwetereire. Ĩĩ rĩu-rĩ, kĩguũ nĩkĩngĩokire ta ũrĩa Ngai oigĩĩte?
Kĩambĩrĩria 6:9-22; 7:1-9.
Ciũria
- Famĩlĩ ya Nuhu yaarĩ na andũ aigana na marĩĩtwa ma ariũ ake atatũ nĩ marĩkũ?
- Nĩ ũndũ ũrĩkũ wa magegania Ngai oririe Nuhu eke, na gĩtũmi nĩ kĩĩ?
- Mũingĩ wa matukũ ma Nuhu wekire atĩa werũo ũhoro wa thabina?
- Ngai erire Nuhu eke atĩa na nyamũ?
- Ngai ahinga mũrango wa thabina-rĩ, Nuhu na famĩlĩ yake no mũhaka mangĩekire atĩa?
Ciũria ingĩ
- Thoma Kĩambĩrĩria 6:9-22.
Nĩkĩ gĩatũmire Nuhu akorũo arĩ mũndũ ũrĩ igweta harĩ ũthathaiya wa Ngai wa ma. (Kĩam. 6:9, 22)
Jehova aiguaga atĩa harĩ ũhũthĩri hinya, na ũndũ ũcio wagĩrĩirũo ũtũhutie atĩa harĩ gũthuura maũndũ ma mĩago? (Kĩam. 6:11, 12; Thab. 11:5)
Tũngĩkinyĩra ikinya rĩa Nuhu atĩa rĩrĩa twamũkĩra mataaro kũgerera ithondeka-inĩ rĩa Jehova? (Kĩam. 6:22; 1 Joh. 5:3)
- Thoma Kĩambĩrĩria 7:1-9.
Ũũma wa atĩ Jehova atuire Nuhu mũndũ mũthingu o na atarĩ mũkinyanĩru-rĩ, ũgũtũmĩrĩria atĩa ũmũthĩ? (Kĩam. 7:1; Thim. 10:16; Isa. 26:7)


text:
Tũngĩruta Kũ Macokio ma Ciũria Iria Nditũ Ũtũũro-inĩ?
Hihi macokio mangĩoneka kũgerera . . .
sayansi?
ũũgĩ wa andũ?
Bibilia?
MWANDĨKI ŨMWE WA BIBILIA EERIRE NGAI ŨŨ
“Kĩnjĩkĩre mbuguĩro, . . . Ũhoro wothe ũrĩa uugĩte-rĩ, mũigana waguo no ma.”
Bibilia nĩ ĩrahe andũ milioni nyingĩ macokio.
Wee no wende gũkorũo ũrĩ ũmwe wao hihi?
Rĩarĩro rĩa jw.org no rĩgũteithie
THOMA ũhoro thĩinĩ wa Intaneti
WĨRORERE video cia Bibilia
RUTA mabuku
NĨ KĨŨRIA KĨRĨKŨ HARĨ ICI ŨNGĨENDA MŨNO KŨMENYA MACOKIO?
Thoma macokio ma Bibilia ma ciũria icio thĩinĩ wa jw.org/ki.
(Hingũra MABUKU › MABUKU na BROSHUA)


text:
Gĩgĩkũyũ
Matemo[edit | edit source]
Mũigana wa thiomi cia Abĩrika nĩ gĩcunjĩ kĩmwe gĩa ithatũ gĩa thiomi ciothe cia thĩ. Imwe cia cio ciaragio mabũrũri-inĩ maingĩ nĩ andũ milioni nyingĩ no nĩ iteanĩirio na igakomererio nĩ thiomi cia ageni kwambĩrĩria mĩaka ya 1900 kĩambĩrĩria-inĩ. Nĩ ũndũ rũthiomi nĩ ruo rũkuuaga mũtũũrĩre wa andũ mwanya, thiomi ng’eni itingĩhota gũkuua mũtũũrĩre wa andũ a Abĩrika. Ũhũthĩri wa thiomi ng’eni mathukuru-inĩ ũrutaga ciana kwaga kwĩyona ũrĩa kwagĩrĩire kana kwĩrora na maitho ma ageni eene thiomi icio ng’eni cihũthĩraga.
Nĩ gũkoretwo na mĩcemanio mĩingĩ ya kwarĩrĩria ũkũria wa thiomi cia Afrika na ũhũthĩri wa cio mathomo-inĩ, no maũndũ macio matirĩ mahinga. Thiomi cia Abĩrika itirakũranĩra na thĩ hamwe na sayanisi ta ũrĩa ciagĩrĩirũo nĩ ũndũ arĩa athomu kaingĩ matiandĩkaga maũgĩ mao na thiomi icio. Tondũ rũthiomi nĩ ikũmbĩ rĩa kĩririkano kĩa mũingĩ (Thiong'o, 1986) na nĩ gũkoretwo na ũteanĩria na wonoria wa ũgĩ kuma thiomi-inĩ cia Afrika hatarĩ gũciongerera ũgĩ mwerũ, mũicoi-nĩ Abĩrika ĩtigĩtwo na makũmbĩ iberi, tũkĩaria ma kana na ngerekano. Na tondũ ũgĩ ũrĩa woneka ndũcokagĩrĩra thiomi cia Abĩrika nĩ ũndũ nĩ iteanĩirio, gĩthomo kĩa Abĩrika gĩtirĩ irĩ kana irĩĩri cia bata. Ĩndĩ, o na kwĩ na ikwĩro ta icio, mũng’eng’ano wa gũkũria thiomi cia Afrika nĩ wambĩrĩirie na wĩra ũyũ wa bata no mũhaka ũrĩke tondũ gũtirĩ mũndũ ũngĩhota kũgirĩrĩria rĩciria kahinda ka rĩo ge gakinyu.
Kĩambĩrĩria[edit | edit source]
Abirika ĩ thiomi makĩria ma 2,000, iria arĩ gĩcunjĩ kĩmwe gĩa ithatũ gĩa thiomi ciothe cia thĩ. Thiomi imwe cia Abirika ta Gĩthwaĩri kwa mũhiano, kĩrĩa kĩaragio mabũrũriinĩ maingĩ ma Abirika ya Irathĩro na Abirika ya Gatagatĩ, ciaragio nĩ andũ makĩria ma mirioni 50.
O na thiomi icio ikiaragio nĩ andũ aingĩ ũguo, ti cio ithomithanagia mathukuruinĩ na o na itithomagwo mabũrũriinĩ maingĩ ma Abirika. Gĩtũmi kĩmwe gĩa thiomi ici kwaga gũthomithania kana gũthomwo mathukuruinĩ ma Abirika nĩ gũkomererio nĩ thiomi cia gĩkoronĩ kuma kĩambĩrĩria kĩa mĩaka ya 1900, na gĩtũmi kĩngĩ nĩ gũteanĩrio nĩ thirikari cia Abirika kuma cianyita “wĩyathi” kwambĩrĩria mũico wa mĩaka ya 1950. Nĩ guo tũmeye wega kĩrĩa gĩtũmaga thiomi cia Abirika iteanĩrio ũguo, no mũhaka tũikie maitho harĩ hithitũrĩ ya thiomi cia Abirika kuma hĩndĩ ya gĩkoronĩ.
Ciathĩrĩro[edit | edit source]
- Ngũgĩ wa Thiong'o, 1986. Decolonising the Mind: The Politics of Language in African Literature. (ISBN 0-435-08016-4)
- Muigwithania 2.0 - First Kikuyu Newspaper revived on the Internet


text:
Rũgano rwa 49: Riũa Kũrũgama Ki
Tarora Joshua. Aroiga: ‘Wee riũa, rũgama o ro ũguo!’ Narĩo riũa rĩkĩrũũgama o ro ũguo. Rĩgĩikara gatagatĩ-inĩ ka matu marĩa mairũ mũthenya mũgima. Jehova agĩtũma ũndũ ũcio wĩkĩke! Rekei tuone kĩrĩa kĩratũma Joshua ende riũa rĩrũgame.
Rĩrĩa athamaki arĩa atano oru a bũrũri wa Kanaani mokĩrĩire Agibeoni-rĩ, Agibeoni magĩtũmanĩra Joshua oke amateithie. Makĩmwĩra atĩrĩ. ‘Ambata na ihenya ũke ũtũhonakie! Nĩ gũkorũo athamaki othe arĩa matũũraga bũrũri ũrĩa ũrĩ irĩma monganĩte hamwe moke mahũre ndungata ciaku.’
Tondũ ũcio Joshua na andũ ake a ita magĩthiĩ o rĩo. Maaraire magĩthiĩ ũtukũ wothe. Rĩrĩa maakinyire Gibeoni, thigari cia athamaki acio atano igĩtigĩra mũno na ikĩambĩrĩria kũũra. Jehova akĩmagũithĩria mahiga manene ma mbura ya mbembe moimĩte igũrũ, na o arĩa maakuire nĩũndũ wa mahiga ma mbura ya mbembe maarĩ aingĩ gũkĩra arĩa moragirũo nĩ thigari cia Joshua.
Joshua nĩ onaga atĩ riũa nĩ rĩgũthũa o narua. Nĩgũgũtuka, na thigari nyingĩ cia athamaki arĩa atano oru nĩ ikũũra. Nĩkĩo gĩatũmire akaĩre Jehova akiuga: ‘Wee riũa, rũgama o ro ũguo.’ Na rĩrĩa riũa rĩathire na mbere kwara, Aisiraeli makĩhotana mbaara.
Nĩ kwarĩ na athamaki angĩ aingĩ oru thĩinĩ wa Kanaani arĩa maamenete andũ a Ngai. Rĩakuuire Joshua na andũ ake a ita ta mĩaka itandatũ gũtoria athamaki 31 a bũrũri ũcio. Ũguo warĩka gwĩkĩka, Joshua agĩkĩhota kũgayania bũrũri wa Kanaani kũrĩ mĩhĩrĩga ĩrĩa yabatairio nĩ gĩcunjĩ.
Mĩaka mĩingĩ ĩkĩhĩtũka, na Joshua mũthia-inĩ agĩkua arĩ na ũkũrũ wa mĩaka 110. Rĩrĩa we na arata ake maarĩ muoyo-rĩ, andũ nĩ maathĩkagĩra Jehova. No rĩrĩa andũ aya ega maakuire-rĩ, andũ makĩambĩrĩria gwĩka ũũru na makĩingĩra thĩna-inĩ. Kũna kũna rĩrĩ nĩrĩo ihinda rĩrĩa maabatairio nĩ ũteithio wa Ngai.
Joshua 10:6-15; 12:7-24; 14:1-5; Atiirĩrĩri 2:8-13.
Ciũria
- Thĩinĩ wa mbica ĩno-rĩ, Joshua aroiga atĩa, na nĩkĩ?
- Jehova aateithirie Joshua na andũ ake aita atĩa?
- Joshua aatoririe athamaki aigana arĩa maarĩ thũ, na rĩakuire ihinda rĩigana atĩa?
- Joshua agayanirie bũrũri wa Kanaani nĩkĩ?
- Joshua aakuire arĩ na ũkũrũ ũigana atĩa, na andũ meekire atĩa thutha ũcio?
Ciũria ingĩ
- Thoma Joshua 10:6-15.
Kũmenya atĩ Jehova nĩatũmire riũa na mweri irũgame ki nĩũndũ wa Isiraeli, tũkũgĩa na mwĩhoko ũrĩkũ ũmũthĩ? (Josh. 10:8, 10, 12, 13; Thab. 18:3; Thim. 18:10)
- Thoma Joshua 12:7-24.
Nũũ kũna wehokeirũo kũhota athamaki 31 a Kanaani, na nĩkĩ ũndũ ũyũ nĩ wa bata harĩ ithuĩ ũmũthĩ? (Josh. 12:7; 24:11-13; Gũcok. 31:8; Luk. 21:9, 25-28)
- Thoma Joshua 14:1-5.
Bũrũri wagayanirio atĩa gatagatĩ-inĩ ka mĩhĩrĩga ya Isiraeli, na ũndũ ũyũ ũgũtũonia atĩa harĩ ũhoro wa magai thĩinĩ wa Paradiso? (Josh. 14:2; Isa. 65:21; Ezek. 47:21-23; 1 Kor. 14:33)
- Thoma Atiirĩrĩri 2:8-13.
Ta Joshua thĩinĩ wa Isiraeli-rĩ, nũũ ũmũthĩ ũratũmĩka kũgirĩrĩria mũndũ ũrĩa mũregi watho? (Atiir. 2:8, 10, 11; Mat. 24:45-47; 2 Thes. 2:3-6; Tito 1:7-9; Kũg. 1:1; 2:1, 2)


text:
MAWONI MA BIBILIA
Gũũtha Kamarĩ
Andũ amwe monaga gũũtha kamarĩ ũrĩ mũthako wa gwĩkenia, no angĩ mawonaga ũrĩ mũtugo ũtarĩ mwega o na hanini.
Hihi nĩ ũru gũũtha kamarĩ?
ŨRĨA ANDŨ MOIGAGA
Andũ aingĩ monaga gũũtha kamarĩ ĩrĩ ta njĩra o ya gwĩkenia, angĩkorũo tu mareka ũguo na njĩra ĩrĩa ĩtĩkĩrĩkĩte nĩ watho. Mbeca iria cionekaga kuuma kũrĩ mĩthemba ĩmwe ya gũũtha kamarĩ ĩrĩa ĩtĩkĩrĩkĩte nĩ watho, ta ciũthi iria irũgamagĩrĩrũo nĩ thirikari, nĩ cihũthagĩrũo gwĩka maũndũ ma kũguna mũingĩ.
ŨRĨA BIBILIA YUGAGA
Bibilia ndĩgwetete ĩmwe kwa ĩmwe ciugo gũũtha kamarĩ. Ona kũrĩ ũguo, nĩ ĩheanaga motaaro maigana ũna marĩa mangĩtũteithia kũmenya mawoni ma Ngai megiĩ gũũtha kamarĩ.
Ũndũ wĩyumĩrĩtie wĩgiĩ kamarĩ, nĩ kũrĩa mbeca ũtanogeire kuuma kũrĩ arĩa mũrotha nao, na ũndũ ũcio nĩ mũgarũ na mũkaana ũyũ wa Bibilia, “Mwĩmenyagĩrĩreei ũkoroku wa mũthemba o wothe.” (Luka 12:
Gũũtha kamarĩ gũtũmaga mũndũ akorũo na mwerekera wa mwĩyendo: kũrĩa mbeca cia arĩa mũrotha nao. O na kũrĩ ũguo, Bibilia ĩkagĩra mũndũ ngoro ‘atigage gwĩcarĩria o maũndũ ma kwĩguna we mwene, tiga o marĩa mangĩguna mũndũ ũrĩa maikaraga nake.’ (1 Akorintho 10:24) Na rĩmwe rĩa Maathani marĩa Ikũmi ma Ngai riugaga ũũ: “Ndũkanacumĩkĩre nyũmba ya mũndũ ũrĩa ũngĩ . . . o na kana kĩndũ gĩake gĩothe.” (Thama 20:17) Rĩrĩa ũrĩa ũrotha kamarĩ aiga ngoro yake harĩ kũhotana, akoragwo agĩtanya kũhota arĩa angĩ nĩguo we agunĩke na mbeca ciao.
Bibilia ningĩ nĩ ĩheanĩte mũkaana wĩgiĩ kuona mũnyaka ta arĩ njĩra ya kĩama ya kũgĩa na irathimo. Thĩinĩ wa Isiraeli ya tene, kwarĩ na andũ maagire wĩtĩkio harĩ Ngai, na makĩambĩrĩria ‘gũthondekera ngai ya mathara metha, o ĩrĩa ĩĩtagwo Mũrehi-Mũnyaka.’ Hihi kwĩrutĩra ta kũu harĩ “ngai ĩrĩa ĩĩtagwo Mũrehi-Mũnyaka” nĩ gwĩtĩkĩrĩkĩte nĩ Ngai? Aca, Ngai aamerire ũũ: “No nĩ gwĩka mwekaga maũndũ marĩa ndonaga me moru, na mũgĩĩthurĩra maũndũ marĩa matangenagia.”
Nĩ ma, kũndũ kũmwe thĩinĩ wa thĩ, mbeca iria ciũnganagio kuumana na gũũtha kũrĩa gwĩtĩkĩrĩtio nĩ watho, nĩ cihũthagĩrũo kũrĩhĩra gĩthomo, ũthii wa na mbere, na maũndũ mangĩ ma kũguna mũingĩ. No ũhũthĩri wa mbeca icio ndũcenjagia njĩra ĩrĩa cionekire nayo
“Ndũkanacumĩkĩre nyũmba ya mũndũ ũrĩa ũngĩ . . . o na kana kĩndũ gĩake gĩothe.”
— Thama 20:17.
Mũthaaki wa kamarĩ angĩgĩa na moimĩrĩro marĩkũ moru?
ŨRĨA BIBILIA YUGAGA
Bibilia ĩtũheaga mũkaana ũyũ: “Andũ arĩa mendaga gũtonga-rĩ, nĩ kũgũa magũaga magerio-inĩ o na mũtego-inĩ, magathũkio nĩ merirĩria maingĩ ma ũrimũ, o marĩa mathũkagia andũ, namo makamaninũkia magatũma more biũ o ta mahorokerete thĩinĩ wamo.” (1 Timotheo 6:9) Gũũtha kamarĩ kwĩhocetie harĩ ũkoroku, naguo nĩ mũru ũũ atĩ Bibilia nĩ ĩgwetete “ũkoroku” hamwe na mĩtugo ĩngĩ ĩbatiĩ gwĩthemwo biũ.
Tondũ muoroto wa kamarĩ nĩ ũtonga wa na ihenya, gũũtha kamarĩ gũkũragia wendi wa mbeca
Gũkoroka kũrehaga kwaga kũiganĩra, gũgatũma andũ maiguage ta mataraiganwo nĩ mbeca iria me na cio, na makaaga gĩkeno. “Mũndũ ũrĩa wendaga betha-rĩ, ndarĩ hingo akaigania betha; o nake ũrĩa wendaga indo nyingĩ ndarĩ hingo akaiganwo nĩ wongereri.”
Andũ milioni nyingĩ arĩa magucagĩrĩrio nĩ gũũtha kamarĩ, mekoraga mũtego-inĩ matangĩhota kwĩruta na ihenya. Thĩna ũyũ nĩ ũnyitĩte andũ aingĩ. Kwa ngerekano, kwĩgeragĩrio atĩ thĩinĩ wa Amerika (U.S.) tu, andũ milioni nyingĩ marĩ thĩinĩ wa guo.
Thimo ĩmwe yugaga atĩ: “Igai rĩngĩgwatwo na mũhiũhũko [ũkoroku] kĩambĩrĩria, marigĩrĩrio marĩo matingĩtuĩka marathime.” (Thimo 20:21) Thĩna ũcio wa gũũtha kamarĩ, ũikĩtie andũ aingĩ mathirĩ-inĩ o na nginya kũhara, gũgatũma aingĩ morũo nĩ mawĩra mao, ihiko, na arata. Kũhũthĩra motaaro ma Bibilia no gũteithie mũndũ etheme moimĩrĩro moru marĩa moimanaga na gũũtha kamarĩ, marĩa mangĩhutia ũtũũro wake o hamwe na gĩkeno gĩake.
“Andũ arĩa mendaga gũtonga-rĩ, nĩ kũgũa magũaga magerio-inĩ o na mũtego-inĩ, magathũkio nĩ merirĩria maingĩ ma ũrimũ, o marĩa mathũkagia andũ, namo makamaninũkia magatũma more biũ o ta mahorokerete thĩinĩ wamo.”
—1 Timotheo 6:9.


text:
KŨHUNJIA ŨHORO MWEGA
Kũhunjia Gĩcigo Gĩtahunjagio Kaingĩ
—Australia
Wĩrorere famĩlĩ ĩmwe ya Aira a Jehova magĩkenera kwaria ndũmĩrĩri ya Bibilia hamwe na andũ itũra-inĩ rĩmwe rĩa kũraihu bũrũri-inĩ wa Australia.
WĨRA WA GŨCABA MABUKU
Video: “Ĩno Nĩyo Njĩra”
Thikĩrĩria rwĩmbo rũrũ, ruumĩte Kiugo-inĩ kĩa Ngai, rũkĩinwo na thiomi inyanya.
MŨTŨŨRĨRE WA BETHELI
Kũrĩa Kũhũragĩrũo Nguo Betheli: Kuuma Tũtaurũ twa Kũhuura Indo Riiko Nginya Tai Iria Hũthũ biũ
O mwaka, anake na airĩtu ethĩ mahũthagĩra hinya na mahinda mao wabici-inĩ ya rũhonge ya Aira a Jehova ya Amerika (US), kũhũũra tani ta 1,800 cia nguo.
MĨCEMANIO
Mĩcemanio ya Kĩũngano ya Aira a Jehova
Menya kũrĩa tũcemanagĩria na ũrĩa tũthathayagia.
Ũhoro Wĩgiĩ
—Thĩ Yothe
239
—Mabũrũri marĩa Aira a Jehova Mathathayagĩria
8,201,545
—Aira a Jehova
9,499,933
—Arĩa Marutagwo Bibilia kwao Mũciĩ
19,950,019
—Arĩa maathire Kĩririkano gĩa gĩkuũ gĩa Kristo
115,416
—Ciũngano


text:
Rũgano rwa 50: Atumia Erĩ Omĩrĩru
Rĩrĩa Aisiraeli maatonyaga thĩna-inĩ, maakayagĩra Jehova. Jehova aamacokagĩria na kũmahe atongoria omĩrĩru aakũmateithia. Biblia ĩĩtaga atongoria aya atuithania. Joshua nĩwe warĩ mũtuithania wa mbere, amwe a atuithania thutha wake maarĩ Othinieli, Ehudu na Shamigari. Angĩ a arĩa maateithirie Isiraeli maarĩ atumia ta Debora na Jaeli.
Debora aarĩ mũnabii mũndũ- wa-nja. Jehova aamũheaga ũhoro wa maũndũ marĩa magoka, nake akeera andũ ũrĩa Jehova oigĩte. Debora o nake aarĩ mũtuithania. Aikaraga gĩtina-inĩ kĩa mũkĩndũ mwena ũmwe wa irĩma bũrũri wĩ irĩma, nao andũ magathiaga harĩ we gũtuithanio cira.
Ihinda-inĩ rĩrĩ, Jabini nĩwe mũthamaki wa Kanaani. Aarĩ na ngari cia ita 900. Ita rĩake rĩarĩ na hinya ũ atĩ Aisiraeli aingĩ maatũmirũo matuĩke ndungata cia Jabini. Mũnene wa mbũtũ cia Mũthamaki Jabini eetagwo Sisera.
Mũthenya ũmwe Debora agĩtũmanĩra Baraka Mũtuithania cira, akĩmwĩra atĩrĩ: ‘Jehova oigĩte ũũ: “Thiĩ ũrorete Kĩrĩma kĩa Taboru, na woe andũ 10,000. Niĩ na niĩ nĩngũgucĩrĩria Sisera. Na nĩngũmũrekereria ndĩmũneane moko-inĩ maku.”’
Baraka akĩĩra Debora atĩrĩ: ‘Wee wakorũo nĩũgũtwarana na niĩ-rĩ, o na niĩ nĩngũthiĩ.’ Debora agĩtwarana nake no ningĩ akĩĩra Baraka ũũ: ‘Tiwe ũkũgĩa na gĩtĩo nĩ ũndũ wa ũhotani nĩ gũkorũo Jehova nĩekũrekereria Sisera amũneane moko-inĩ ma mũndũ-wa-nja.’ Ũguo noguo gwatuĩkire.
Baraka agĩikũrũka kuuma Kĩrĩma kĩa Taboru agacemanie na mbũtũ cia Sisera. O rĩmwe Jehova agĩtũma kũgĩe kĩguũ, na thũ nyingĩ cia mbũtũ icio ikĩũrĩra maĩ-inĩ. Nake Sisera agĩkiuma ngari-inĩ yake akĩũra na magũrũ.
Kahinda kanini Sisera agĩkinya hema-inĩ ya Jaeli. Akĩmũnyita ũgeni na akĩmũhe iria. Sisera akĩambĩrĩria gũcũnga, na kahinda kanini agĩkoma biũ. Hĩndĩ ĩyo Jaeli agĩkĩoya higĩ ya hema akĩmĩgũthĩra thikĩrĩrio-inĩ ya mũndũ ũcio mũũru. Thutha-inĩ, rĩrĩa Baraka okire, akĩonio Sisera arĩ mũkuũ! Nĩ ũndũ ũcio no ũkĩone atĩ ũrĩa Debora akiugĩte ũguo nĩguo gwatuĩkire.
Mũthia-inĩ Mũthamaki Jabini nĩoragirũo, na Aisiraeli magĩkĩgĩa na thayũ rĩngĩ gwa kahinda.
Atiirĩrĩri 2:14-22; 4:1-24; 5:1-31.
Ciũria
- Atuithiania nĩa, na marĩĩtwa ma amwe ao nĩ marĩkũ?
- Debora aatũgĩrĩtio na wĩra ũrĩkũ wa mwanya, na wahutĩtie kĩĩ?
- Rĩrĩa Aisiraeli mehĩtĩirũo nĩ Mũthamaki Jabini na Sisera mũtongoria wa mbũtũ ciake cia ita-rĩ, nĩ ndũmĩrĩri ĩrĩkũ ya Jehova Debora aheire Baraka Mũtuithania wa cira, na oigire nũũ ũgatĩĩithio?
- Jaeli onanirie atĩa atĩ aarĩ mũtumia mũmĩrĩru?
- Gwatuĩkire atĩa thutha wa gĩkuũ gĩa Mũthamaki Jabini?
Ciũria ingĩ
- Thoma Atiirĩrĩri 2:14-22.
Nĩ atĩa Aisiraeli merehereire marakara ma Jehova, na ũndũ ũcio ũtũrutaga atĩa? (Atiir. 2:20; Thim. 3:1, 2; Ezek. 18:21-23)
- Thoma Atiirĩrĩri 4:1-24.
Atumia Akristiano a ũmũthĩ-rĩ, maangĩĩruta ithomo rĩrĩkũ rĩgiĩ wĩtĩkio na ũmĩrĩru kuumana na mũhaano wa Debora na Jaeli? (Atiir. 4:4, 8, 9, 14, 21, 22; Thim. 31:30; 1 Kor. 16:13)
- Thoma Atiirĩrĩri 5:1-31.
Rwĩmbo rũa ũhotani wa Baraka na Debora rũngĩhũthĩrũo atĩa ta mahoya makoniĩ mbaara ya Hari-Magedoni ĩrĩa yũkĩte? (Atiir. 5:3, 31; 1 Maũ. 16:8-10; Kũg. 7:9, 10; 16:16; 19:19-21)


text:
Object oriented Design
Ũkũruri wegemere Kĩndu
Hinda ya mĩhango ya gũkũrura thithitemu ūkũri wegemeire Kindũ ni ũtũmagirwo. Mũthondere ũyo wa sofutiwea ũkoragwo wĩna mũrũgamire wa kĩ firosofĩ atĩ thĩĩ ĩthondeketwo nĩ indo, na andũ meciragia magiritumira maritwa ma indo, na kwogwo njĩra ya gũthondeka sofutiwea ĩratumĩra indo no ĩkorwo ĩ huthũ.
Mathugundo ma Ũkũruri ũyũ wa sofutiwea
ũgai
Thiritu
Kĩrathi
Kĩndu
Mĩhiano ya Ũkũruri ũyũ
Gwĩ thiomi nyingĩ itũmagĩra mũkũrurire ũyũ ta : UML (Ruthiomi Rumwe Ruhianania).


text:
RŨGANO RWA 55
Kahĩĩ Kanini Gũtungatĩra Ngai
NA GITHĨ kahĩĩ gaka ti gathaka mũno? Getagwo Samueli. Na mũndũ ũrĩa ũkaigĩrĩire guoko mũtwe nĩ mũthĩnjĩri-Ngai ũrĩa mũnene wa Isiraeli wĩtagwo Eli. Ũũrĩa nĩ Elikana na Hana ithe na nyina wa Samueli, arĩa maramũrehe kũrĩ Eli.
Samueli e na ũkũrũ wa mĩaka ĩna kana ĩtano. Rĩu egũtũũra hekarũ-inĩ ya Jehova me hamwe na Eli na athĩnjĩri-Ngai arĩa angĩ. Nĩ kĩĩ gĩgũtũma Elikana na Hana maheane kamũndũ kanini ũgũo ta Samueli gatungatĩre Jehova hekarũ-inĩ? Ta reke tuone.
No mĩaka mĩnyinyi tu mĩhĩtũku hĩndĩ ĩrĩa Hana aarĩ na kĩeha kĩingĩ mũno. Gĩtũmi nĩ ũndũ aarĩ thata, na nĩendaga kũgĩa na kaana mũno makĩria. Mũthenya ũmwe rĩrĩa Hana aathiĩte hekarũ-inĩ ya Jehova-rĩ, akĩhoya ũũ: ‘Wee Jehova, ũngĩtĩkĩra ũndirakane, wage kũriganĩrũo nĩ niĩ! Ũngĩhe kahĩĩ-rĩ, niĩ na niĩ nĩngakahee Jehova matukũ mothe ma muoyo wako.’
Jehova nĩ aacokirie mahoya ma Hana, na thutha wa mĩeri ĩigana ũna agĩciara Samueli. Hana nĩendete kahĩĩ gake, na akĩambĩrĩria gũkaruta ũhoro wa Jehova karĩ o gakenge. Agĩkĩĩra mũthuri wake atĩrĩ: ‘Samueli akũra kũra atige kuonga, ngamũtwara hekarũ-inĩ atungatĩre Jehova kuo.’
Mbica-inĩ tũrona Hana na Elikana mamũtwarĩte. Na tondũ Samueli nĩ aarutĩtũo wega mũno nĩ aciari ake-rĩ, nĩ aakenirio nĩ gũtungatĩra Jehova hema-inĩ yake. O mwaka Hana na Elikana nĩ mokaga gũthathaiya hema-inĩ ĩyo ya mwanya, na gũcerera kamwana kau kao. O mwaka Hana nĩatwaragĩra Samueli gakanjũ kerũ.
O ũrĩa mĩaka yahĩtũkaga na mbere, Samueli aathire o na mbere gũtungatĩra Jehova hekarũ-inĩ yake, na agĩkĩendeka nĩ Jehova o hamwe na andũ. No ĩndĩ Hofini na Finehasi ariũ a mũthinjĩri-Ngai Eli-rĩ, maarĩ oru. Mekaga maũndũ maingĩ maganu, na magatũma andũ angĩ maremere Jehova. Eli aagĩrĩirũo nĩ kũmeheria matige gũtuĩka athinjĩri-Ngai, ĩndĩ ndaigana gwĩka ũguo.
Kamwana kau ti Samuel gatietĩkĩririe maũndũ macio moru maathiaga na mbere hekarũ-inĩ magirie gatige gũtungatĩra Jehova. No nĩũndũ nĩ andũ anyinyi mũno meendete Jehova kũna kũna-rĩ, nĩ kwahĩtũkĩte ihinda iraihu mũno kuuma rĩrĩa Jehova aarĩirie mũndũ. No rĩu rĩrĩa Samueli akũrakũrire gwatuĩkire ũũ:
Samueli aarĩ toro hekarũ-inĩ rĩrĩa mũgambo wamũkĩririe. Agĩcokia atĩrĩ: ‘Niĩ ũyũ haha.’ Agĩgĩteng’era kwĩ Eli, akiuga atĩrĩ: ‘Niĩ ũyũ haha tondũ nĩwanjĩta.’
Nake Eli akiuga atĩrĩ: ‘Ndiĩtanĩte; coka ũgakome.’ Rĩu Samueli agĩcoka toro.
Rĩu ningĩ agĩĩtwo rĩa kerĩ: ‘Samueli!’ Nake Samueli agĩkĩarahũka, agĩthiĩ kwĩ Eli. Akiuga atĩrĩ, ‘Niĩ ũyũ haha, tondũ nĩwanjĩta.’ No Eli agĩcokia atĩrĩ: ‘Ndiĩtanĩte, mũrũ wakwa; coka ũgakome.’ Rĩu Samueli agĩcoka toro.
Mũgambo ũgĩĩtana hĩndĩ ya gatarũ, ‘Samueli!’ Ningĩ Samueli agĩteng’era kwĩ Eli o rĩngĩ akĩmwĩra, ‘Niĩ ũyũ haha, tondũ nĩwanjĩta.’ Eli agĩkĩmenya atĩ nĩ Jehova wamwĩtaga. Tondũ ũcio agĩkĩĩra Samueli atĩrĩ: ‘Thiĩ ũgakome, na gũgakinya atĩrĩ, atĩ aagwĩta, uuge atĩrĩ, “Aria, Jehova; nĩ ũndũ ndungata yaku nĩĩraigua.’ ”
Ũũ nĩguo Samueli oigire Jehova eetana rĩngĩ. Jehova akĩĩra Samueli atĩ nĩekũherithia Eli na ariũ ake. Thutha ũcio Hofini na Finehasi magĩkua makĩrũa na Afilisiti, nake Eli aigua ũrĩa gwekĩkire, akĩgũa na ngara akiunĩka ngingo na agĩkua. Kwoguo kiugo kĩa Jehova gĩkĩhinga.
Samueli agĩgĩkũra, na agĩtuĩka mũtuaniri cira wa mũthia wa Isiraeli. Hĩndĩ ĩrĩa aakũrire-rĩ, andũ magĩthiĩ kũrĩ we makĩmwĩra atĩrĩ: ‘Tũhe mũthamaki atwathage.’ Samueli ndendaga gwĩka ũguo tondũ Jehova nĩwe waarĩ mũthamaki wao. No ĩndĩ Jehova akĩmwĩra etĩkĩre uuge wa andũ acio.
1 Samueli 1:


text:
RŨGANO RWA 10
Kĩguũ Kĩrĩa Kĩnene
NJA ya thabina-rĩ, andũ maathiaga na mbere na maũndũ mao o ta hau kabere. Gũtirĩ hĩndĩ metĩkĩtie atĩ Kĩguũ no gĩũke. No mũhaka makorũo maathekaga ũndũ matarĩ maatheka rĩngĩ. O rĩmwe magĩtumia mĩtheko.
Kahinda gatarĩ coho-rĩ, maĩ makĩambĩrĩria gũitĩka. Maitĩkire kuuma igũrũ o ta ũrĩa ũngĩita maĩ kuuma ndoo-inĩ. Nuhu aarĩtie ma! No rĩu gũtiarĩ mweke o na atĩa wa mũndũ ũngĩ gũtonya thĩinĩ wa thabina. Mũrango waarĩ mũhinge ũkomithio ki nĩ Jehova.
O kahinda kanini ngurumo ciothe ikĩiyũra. Maĩ magĩtuĩka ta njũĩ nene mũno. Magĩgĩkururia mĩtĩ na kũgaragaria mahiga manene, na magĩtũma kũgĩe na mũrurumo mũnene mũno. Andũ magĩgĩtigĩra. Makĩhaica kũndũ kũrĩa kwarĩ gũtũũgĩru. Ũũi, meyũragia naarĩ korũo nĩ twathikĩrĩirie Nuhu, na tũtonye thĩinĩ wa thabina rĩrĩa mũrango waarĩ mũhingũre! No rĩu maakĩrĩ acerere mũno.
Maĩ magĩthiĩ na mbere kwambata o kwambata. Matukũ 40 mũthenya na ũtukũ maĩ magĩitĩka kuuma igũrũ. Makĩhaica ndere-inĩ cia irĩma, na kahinda kanini o na irĩma iria ndaihu igĩthikwo nĩ maĩ. Andũ othe magĩkua o ũndũ ũmwe na nyamũ iria itaarĩ thĩinĩ wa thabina o ta ũrĩa Ngai oigĩte. No arĩa othe maarĩ thĩinĩ makĩhonoka.
Nuhu na ariũ ake nĩ maarutĩte wĩra mwega wa gwaka thabina. Maĩ makĩmĩoya na igũrũ, na ĩkĩrera igũrũ rĩamo. Rĩu mũthenya ũmwe, mbura yakĩa-rĩ, riũa rĩkĩambĩrĩria kwara. Ĩ ndwarĩ ũndũ wa magegania! Kwarĩ iria inene kũndũ guothe. Kĩndũ kĩrĩa giki tu kĩonekaga kĩrerete igũrũ no thabina.
Rĩu marimũ maaminĩtwo biũ. Gũtirĩ hingo ĩngĩ maangĩakorirũo kuo magĩtuuria andũ. Othe nĩ makuĩte, o hamwe na maanyina mao na andũ arĩa angĩ maarĩ oru. No rĩrĩ, ũhoro wa maithe mao atĩa?
Maithe ma marimũ matiarĩ andũ ta ithuĩ. Maarĩ araika arĩa mokĩte gũtũũra ta andũ gũkũ thĩ. Kwoguo, rĩrĩa Kĩguũ gĩokire-rĩ, matiigana gũkua hamwe na andũ arĩa angĩ. Magĩtiga kũhũthĩra mĩĩrĩ ya kĩĩmũndũ ĩrĩa maarĩ nayo, na magĩcoka igũrũ marĩ araika. No matiigana gwĩtĩkĩrio o na atĩa gũtuĩka gĩcunjĩ kĩa famĩlĩ ya Ngai ya araika. Kwoguo magĩtuĩka araika a Shaitani. Thĩinĩ wa Biblia metagwo ndaimono.
Rĩu Ngai agĩtũma rũhuho rũhuhutũkane, namo maĩ ma kĩguũ makĩambĩrĩria kũhwa. Mĩeri ĩtano yathira-rĩ, thabina ĩkĩrũgama gacũmbĩrĩ-inĩ ga kĩrĩma kĩmwe. Matukũ maingĩ maahĩtũka-rĩ, arĩa maarĩ thĩinĩ wa thabina nĩ maangĩarorire nja na mone tũcũmbĩrĩ twa irĩma. Maĩ magĩthiĩ na mbere o makĩhũũaga.
Rĩu ningĩ Nuhu akĩrekereria nyoni ĩĩtagwo ihuru kuuma thabina. Rĩombũkaga gwa kahinda ningĩ rĩgacoka, tondũ rĩtingĩonire handũ hega ha kũũmba. Rĩaikarire rĩgĩĩkaga o ũguo na ihinda rĩrĩa rĩacoka-rĩ, rĩkomba igũrũ rĩa thabina.
Nuhu eendaga kuona kana maĩ nĩmaahwĩte, na kwoguo akĩrekereria ndutura kuuma thabina. Ndutura-rĩ, o nayo ĩgĩcoka tondũ ndĩigana kuona handũ ha gũikara. Nuhu akĩmĩrekia ihinda rĩa kerĩ, na ĩgĩcoka na ithangũ rĩa mũtamaiyũ mũkanyi-inĩ wayo. Rĩu Nuhu akĩmenya atĩ maĩ nĩmaahwĩte. O rĩngĩ Nuhu akĩrekereria ndutura ihinda rĩa gatatũ, no ihinda rĩrĩ ĩkĩona handũ homũ ha gũikara.
Na rĩu Ngai akĩarĩria Nuhu. Akĩmwĩra: ‘Uma thabina. Oya famĩlĩ yaku yothe na nyamũ iria wĩ nacio.’ Maakoretwo thĩinĩ wa thabina makĩria ya mwaka ũmwe. Ta nĩtwĩcirie-i ũrĩa othe maakenete kwĩyona nja rĩngĩ me muoyo!
Kĩambĩrĩria 7:


text:
RŨGANO RWA 29
Gĩtũmi Kĩa Musa Kũũra
TARORA Musa akĩũra kuuma Misiri. Nĩ ũrona andũ mamũingatĩte? Nĩ ũũĩ kĩrĩa kĩratũma mende kũũraga Musa? Ta reke tuone kana no tũmenye.
Musa aakũrĩire nyũmba ya Firauni, mũthamaki wa Misiri. Agĩtuĩka mũndũ mũũgĩ na ningĩ mũnene. Musa nĩ aamenyaga atĩ ndaarĩ Mũmisiri, no atĩ aciari aake Aisiraeli maarĩ ngombo.
Mũthenya ũmwe-rĩ, arĩ na ũkũrũ wa mĩaka 40, Musa nĩ eeciririe gũthiĩ kuona ũrĩa andũ ake matariĩ. Nĩ maaherithagio ũru mũno. Akĩona Mũmisiri akĩhũra ngombo ya Mũisiraeli. Musa agĩcũthĩrĩria mwena ũyũ na ũyũ ũngĩ, rĩrĩa onire atĩ hatirĩ mũndũ ũrorete, akĩringa Mũmisiri ũcio akĩmũũraga. Agĩcoka akĩmuumbĩka mũthanga-inĩ.
Naguo mũthenya ũyũ ũngĩ Musa akiumagara akone andũ ake rĩngĩ. Eeciragia no amateithie nĩguo matikanatuĩke ngombo rĩngĩ. Akĩona andũ erĩ Aisiraeli makĩhũrana, nake Musa akĩĩra ũrĩa wogitĩte ũrĩa ũngĩ atĩrĩ: ‘Ũrahũra mũrũ wa nyũkwa nĩkĩ?’
Mũndũ ũcio akĩmũũria atĩrĩ: ‘Wee nawe-rĩ, nũũ ũgũtuĩte mũnene witũ o na mũtũtuithania? Anga o na niĩ ũkũnjũraga ta ũrĩa ũroragire Mũmisiri?’
Nake Musa agĩgĩĩtigĩra. Nĩ ũndũ nĩ aamenyire atĩ andũ nĩ moĩ ũrĩa arekire Mũmisiri. O na Firauni nĩ aiguiĩte ũhoro ũcio, agĩgĩtũma andũ makorage Musa. Nĩkĩo gĩatũmire Musa ore kuuma Misiri.
Hĩndĩ ĩrĩa Musa oimire Misiri, orĩire bũrũri wa kũraya wetagwo Midiani. Kũu-rĩ, agĩcemania na famĩlĩ ya Jethiro, na akĩhikia ũmwe wa airĩtu ake wetagwo Zipora. Musa agĩtuĩka mũramati wa ng’ondu cia Jethiro. Agĩgĩtũũra bũrũri ũcio wa Midiani ihinda rĩa mĩaka 40. Na rĩu agĩgĩkorwo arĩ na ũkũrũ wa mĩaka 80. Mũthenya ũmwe akĩrĩithia ng’ondu cia Jethiro-rĩ, gũkĩgĩa na kĩũndũ kĩa magegania kĩrĩa kĩagarũrire mũtũũrĩre wa Musa kuuma hĩndĩ ĩyo. Garũra karatathi gaka, nĩguo tuone kĩũndũ kĩu kĩa magegania nĩ kĩrĩkũ.
Thama 2:


text:
KUUMA NGOTHI-INĨ | JESU ATŨHONOKAGIA KUUMA KŨRĨ KĨĨ?
Kĩrĩa Gĩtũmaga Tũbatare Kũhonokio
Kĩrĩa Gĩtũmaga Tũbatare Kũhonokio
“Mũndũ mũciare nĩ mũndũ mũka-rĩ, aikaraga o matukũ manyinyi, namo makaiyũra mĩtangĩko. Atumũkaga ta kĩro, agacoka agatuwo; ahĩtũkaga na ihenya ta kĩĩruru.”
Kuuma tene, andũ matũũrĩte meerirĩirie gũtũũra tene na tene mategũkũra na marĩ na ũgima mwega wa mwĩrĩ. O na kũrĩ ũguo, kĩeha nĩ atĩ: Andũ nĩ makuaga. Ciugo icio igwetetwo hau igũrũ ciaririo nĩ Ayubu makĩria ma mĩaka ngiri ithatũ mĩhĩtũku, nĩ cionanagia ũrĩa kũrĩ o na ũmũthĩ.
Andũ othe thĩinĩ wa thĩ makoragwo na wendi mũnene mũno wa gũtũũra tene na tene. Bibilia ĩtwĩraga atĩ Ngai nĩ eekĩrire wendi wa gũtũũra tene na tene thĩinĩ wa ngoro citũ, o na wendi wa gwĩcũrania igũrũ rĩgiĩ ũtũũro ũcio. (Kohelethu 3:11, Holy Bible in Gĩkũyũ-Biblica, 2013) Angĩkorũo nĩguo-rĩ, nĩ ũkuona ta Ngai ũrĩ wendo angĩkĩra wendi thĩinĩ witũ tũtangĩhota kũũhingia? Ndũnahĩtia angĩkorũo woiga aca. Kiugo kĩa Ngai kiugaga gĩkuũ nĩ thũ, na gĩkeranĩra atĩ nĩkĩo “thũ ĩrĩa ĩkarigĩrĩria kũninwo.”
Hatarĩ nganja gĩkuũ nĩ thũ. Gũtirĩ mũndũ wendaga kũigua ũhoro wa kĩo. Rĩrĩa tuona ũgwati ũgĩũka, nĩ tũwĩthemaga, tũkehitha kana tũkaũrĩra. Rĩrĩa twarwara, nĩ twethaga njĩra cia kũrigita mũrimũ. Twĩkaga ũrĩa wothe tũngĩhota nĩguo twĩtheme ũndũ ũngĩtũrehera gĩkuũ.
Hihi nĩ harĩ ũndũ o wothe ũngĩtũma twĩtĩkie atĩ thũ ĩyo ĩtũire kuo mĩaka mĩingĩ nĩ ĩkaaninwo? Ĩĩ nĩ harĩ. Jehova Ngai, Mũũmbi wa indo ciothe, ndombire andũ maikarage o mĩaka mĩnini magacoka magakua. Gĩkuũ gĩtiarĩ muoroto-inĩ wake kuuma o kĩambĩrĩria. Muoroto wake warĩ andũ matũũre tene na tene thĩinĩ wa thĩ, na ũndũ ũrĩa atanyĩte gwĩka nĩ ahingagia.
Gũkĩrĩ ũguo-rĩ, gĩkuũ hihi gĩgaakĩninwo atĩa? Kwa ihinda rĩa mĩaka mĩingĩ, andũ maanageria kũhũrana na gĩkuũ no makaringa ihiga. Na no mageragia. Athomi a sayansi nĩ mathondekete njanjo na ndawa iteithĩtie kũhũrana na mĩrimũ ĩmwe. Nĩ mahotete gũtaũkĩrũo wega nĩ mũũmbĩre wa indo iria irĩ muoyo. Andũ kũndũ kũingĩ gũtiganĩte nĩ maraikara mĩaka mĩingaingĩ gũkĩra ũrĩa kwarĩ mĩaka igana rĩmwe mĩhĩtũku. O na kũrĩ ũguo, gĩkuũ kĩrĩ o kuo. O ta ũrĩa Bibilia yugaga, ‘othe macokaga magatuĩka o tĩri.’
Ũhoro mwega nĩ atĩ, tũtirabatara kwĩhoka ũũgĩ wa andũ nĩguo tũhũũrane na gĩkuũ. Jehova Ngai nĩ arĩkĩtie kũbanga nĩguo tũhonokio kuumana na gĩkuũ, na Jesu Kristo arĩ na itemi inene mũno mũbango-inĩ ũcio.


text:
Kanitha wa Jesũ wa ma
"Kanitha wa Jesũ wa ma" nĩ kanitha wĩrũgamĩtie, wambĩrĩirio itũra-inĩ rĩa Beijing, bũrũri wa Caina, mwaka-ini wa ngiri ĩmwe magana kenda na ikumi na mũgwanja (1917). Ũmũthĩ, wĩna arũmĩrĩri ota gwata mirioni ĩmwe na nuthu, thĩiniĩ wa mabũrũri mĩrongo ĩna na matano, thĩ-inĩ wa thĩ ndaya ithathatu. Kanitha ũyũ umĩte thĩ-inĩ wa rũhonge rwa ũkristiano wa Pentecostal, rũrĩa rwa tungiruo mĩaka-inĩ ya kĩambĩrĩria, itĩna-inĩ rĩa mĩaka ya ngiri ĩmwe na magana kenda. Kuma mwaka wa ngiri ĩmwe magana kenda na mĩrongo kenda na mũgwanja-rĩ (1997), kanitha ũyũ nĩ wambĩrĩirio thĩ-inĩ wa bũrũri wa Afrika ya mũhuro. Matanyĩte kũhunjia ũhoro mwega kũrĩ thĩ ng'ima mbeere ya icoka rĩa keerĩ rĩa Jesũ. Ithomo nene cia kanitha ũyũ nĩ ta ũũ:
- Roho Mũtheru:"Kwamûkîra kwa Roho Mûtheru, hamwe na ûira wa kwaria na thiomi ng'eni-rî, nîkûo kîmenyithia kîa igai riitû rîa ûthamaki wa igûrû."
- Ũbatithio: "Ubatithio wa maaî nîguo thakaramendi ya kuoherûo kwa mehia na gûciarûo rîngî. Ubatithio ûcio wîkagwo kûndû kûrîa maaî monganîire, ta rûûî-inî, iria-inî, o na kana ithima-inî. Mûbatithania, ûrîa we ûkoragwo amûkîrîte ûbatithio wa maaî o na wa Roho Mûtheru-rî, niwe ûtongoragia ûbatithania ûcio rîîtwa-inî rîa Jesû Kristo. Nake mûndû ûrîa ûraamûkîra ûbatithio ûcio no mûhaka atobokio biû maaî-inî; mûtwe ûinamîtio o na ûthiû ûkarorio na thî."
- Gũthambia magũrũ: "Nayo Thakaramendi ya gûthambania magûrû, îhotithagia mûndû kûgîa ngwatanîro na Mwathani Jesû. Hamwe na ûguo, nîîtuîkaga kîririkano hingo ciothe atî mûndû no mûhaka agîe na kwendana, ûthingu, ûhoreri, wohanîri hamwe na ûtangata. Mûndû o wothe ûrîa wamûkîrîte ûbatithio wa maaî-rî, no mûhaka magûrû make mathambio rîîtwa-inî ria Jesû Kristo. Ngwatanîro ya gûthambania magûrû no îkagwo o hîndî o yothe îrîa njerekereru."
- Wamũkĩri
- Mũthenya wa thabatũ
- Jesũ Kristũ: Jesũ kristo owe kiugo ũrĩa wokire arĩ na mwĩrĩ, niakuire mũtharabaini niguo ahonokie ehia , na akiriũka mũthenya wa gatatũ na akiambata igũrũ matuini. Nowe wiki mũhonokia wa kirindĩ, ningĩ mũmbi wa igũrũ na thi, na nowe wiki Ngai ũrĩ wama.
- Kĩrĩkanĩro: Ibuku rĩrĩa ithĩru rĩa Ngai, rĩrĩ na kĩrĩkanĩro kĩrĩa gia tene na kĩrĩa kĩerũ, iria ciekĩrirũo ngoroinĩ cia andĩki ni Ngai, mandiko marĩa na nomo gĩthimi kĩa mũtũrĩre wa mũkristiano.
- Ũhonokio: Ũhonokio ũheanagwo na ũndũ wa wega wa Ngai, kũgerera witikio. Etikia no nginya mchokage roho mũtheru niguo mathingatage ũtheru, niguo matĩage Ngai na kwenda andũ.
- Kanitha
- Itua rĩa mũico


text:
Rũgano rwa 102: Jesu e Muoyo
Nĩ ũũĩ mũtumia ũyũ na arũme aya erĩ nĩa? Mũtumia ũyũ nĩ Mariamu Mũmagidali, mũrata wa Jesu. Nao arũme aya mehumbĩte matonyo merũ nĩ araika. Karumu gaka kanini Mariamu acũthĩrĩirie nĩho handũ harĩa mwĩrĩ wa Jesu waigirũo akua. Nĩho mbĩrĩra. No kaĩ rĩu mwĩrĩ ndũrĩho-ĩ!
Thutha wa Jesu gũkua-rĩ, athĩnjĩri-Ngai meerire Pilato ũũ: ‘Rĩrĩa Jesu aarĩ muoyo oigĩte atĩ nĩ angĩariũkirio thutha wa mĩthenya ĩtatũ. Kwoguo athana mbĩrĩra ĩikario. Nĩguo arutwo ake matikaiye mwĩrĩ macoke moige atĩ nĩ ariũkĩtio kuuma kũrĩ akuũ?’ Pilato akĩra athĩnjĩri-Ngai matũme thigari ikarangĩre mbĩrĩra.
No kĩroko tene mũthenya wa gatatũ thutha wa Jesu gũkua mũraika wa Jehova agĩũka orĩo. Akĩgaragaria ihiga rĩehute mbĩrĩra-inĩ. Thigari nĩ ciamakire mũno ũ atĩ ikĩremwo nĩ gũkinyũkia. Mũthia-inĩ, rĩrĩa marorire thĩinĩ wa mbĩrĩra-rĩ, kaĩ mwĩrĩ ndwarĩho-ĩ! Thigari imwe igĩthiĩ itũũra-inĩ kwĩra athĩnjĩri-Ngai. Nĩ ũũĩ ũrĩa athĩnjĩri-Ngai acio oru mekire? Mahakire thigari ihenanie. ‘Ugai atĩ arutwo ake marokire ũtukũ, tũkomete, na maraiya mwĩrĩ,’ ũguo nĩguo athĩnjĩri-Ngai merire thigari ciuge.
Kahinda o ro kau-rĩ, atumia amwe arata a Jesu magĩthiĩ mbĩrĩra-inĩ. Kaĩ matakĩmakire mũno makora mbĩrĩra ĩrĩ theri! O rĩo araika erĩ marĩ na nguo ya gũkenga mũno makĩmaumĩrĩra. Makĩmoria atĩrĩ, ‘Nĩkĩ kĩratũma mwethe Jesu haha? Nĩ ariũkĩtio. Thiĩi na ihenya mũkeere arutwo ake.’ Kaĩ atumia acio nĩ mateng’erire-ĩ! No me njĩra-inĩ mũndũ ũmwe akĩmarũgamia. Nĩ ũũĩ arĩ ũ? Na githĩ ti Jesu! Akĩmera atĩrĩ, ‘Thiĩi mũkeere arutwo akwa.’
Rĩrĩa atumia acio meerire arutwo atĩ Jesu arĩ muoyo na nĩ mamwonete, arutwo acio nĩ monire arĩ hinya gwĩtĩkia. Petero na Johana mahanyũkire marorete mbĩrĩra-inĩ makeyonere, no ĩndĩ mbĩrĩra yaarĩ theri! Hĩndĩ ĩrĩa Petero na Johana mainũkire, Mariamu Mũmagidali agĩtigũo thutha. Hĩndĩ ĩyo nĩ rĩo acũthĩrĩirie akĩona araika erĩ.
Nĩ ũũĩ ũrĩa gwatuĩkire he mwĩrĩ wa Jesu? Nĩ Ngai wa ũninire. Ngai ndariũkirie Jesu na mwĩrĩ ũrĩa aarĩ naguo wa nyama mbere ya gũkua. Aaheire Jesu mwĩrĩ wa kĩĩroho, ta wa araika arĩa me igũrũ matu-inĩ. No nĩguo onie arutwo ake atĩ e muoyo-rĩ, Jesu no ahote kwĩhumba mwĩrĩ ũrĩa ũngĩhota kũonwo nĩ andũ, ta ũrĩa tũkwĩruta.
Mathayo 27:62-66; 28:1-15; Luka 24:1-12; Johana 20:1-12.
Ciũria
- Mũtumia ũyũ ũrĩ mbica-nĩ nũũ, nao arũme aya erĩ nĩa, na ningĩ marĩkũ?
- Nĩkĩ gĩatũmire Pilato eere athĩnjĩri-Ngai matũme thigari ikarangĩre mbĩrĩra ya Jesu?
- Nĩ atĩa mũraika eekire rũcinĩ tene mũthenya wa gatatũ thutha wa Jesu gũkua, no ningĩ-rĩ athĩnjĩri-Ngai mekire atĩa?
- Nĩkĩ gĩatũmire atumia amwe mamake rĩrĩa maathire mbĩrĩra-inĩ ya Jesu?
- Petero na Johana matengerire mbĩrĩra-inĩ ya Jesu nĩkĩ, na monire kĩĩ?
- Mwĩrĩ wa Jesu wathire kũ, no ningĩ ekire atĩa nĩguo onie arutwo ake atĩ aarĩ muoyo?
Ciũria ingĩ
- Thoma Mathayo 27:62-66 na 28:1-15
Hĩndĩ ya kũriũkio kwa Jesu-rĩ, nĩ atĩa athĩnjĩri-Ngai arĩa anene, Afarisai, na athuri mehĩirie roho mũtheru? (Mat. 12:24, 31, 32; 28:11-15)
- Thoma Luka 24:1-12.
Nĩ atĩa ũhoro wa kũriũkio kwa Jesu wonanagia atĩ Jehova onaga atumia marĩ aira a kwĩhokwo? (Luk. 24:4, 9, 10; Mat. 28:1-7)
- Thoma Johana 20:1-12.
Johana 20:8, 9 rĩtũteithagia atĩa kuona gĩtũmi gĩa gweterera angĩkorũo tũtirataũkĩrũo biũ nĩ kũhingio kwa ũrathi mũna wa Biblia? (Thim. 4:18; Mat. 17:22, 23; Luk. 24:5-8; Joh. 16:12)


text:
AIDS
AIDS (Acquired Immune Deficiency Syndrome) ni murimu uthukagia immune system. Mundu arinaguo nianyitagwo ni mirimu ingi na ihenya makiria.
Agurari
AIDS niyuragite makiria ya million 25 kuma mwaka wa 1981. Aids yamenyekire mwaka wa 5 June 1981. Andu million 38.6 makoragwo mari na HIV.
AIDS niyuragite andu million 3 na ti 570,000 ni ciana.
Uria murimu ugwatanagio[edit | edit source]
AIDS nigwatanagio riria mwana ekwonga nyina,na thakame, kimaimai(maimai) kiria kiumanaga njira ya uciari-ini pre-seminal fluid na mai maria maitagwo ni mundurume makuite mbegu. Murimu uyu niutambagio ni andu aria mendete kugwatana na thutha, gukoma na atumia kana sex ya kanua na thakame ina AIDS virus ihetwo mundu uria utari murwaru ona cindano iria ithecete mundu ari na AIDS. Ningi riria mutumia ari murwaru atari araciara kana agiciara kana mutumia akiongithia mwana.


text:
Ibuku Rĩakwa Rĩa Ng’ano cia Biblia
Rĩrĩ nĩ ibuku rĩa ng’ano cia ma. Ciumĩte thĩinĩ wa Biblia, ibuku rĩrĩa rĩa bata mũno thĩinĩ wa thĩ. Ng’ano ici iheanĩte historia ya thĩ, kuuma rĩrĩa Ngai aambĩrĩirie ũũmbi nginyagia matukũ-inĩ maya maitũ. O na ningĩ nĩitwĩraga ũrĩa Ngai eeranĩire gwĩka ihinda-inĩ rĩrĩa rĩũkĩte.
Ibuku rĩrĩ rĩgũgũtaarĩria wega gĩtũmi kĩa Biblia nĩ kĩĩ. Rĩtwĩraga ũhoro wĩgiĩ andũ a Biblia na maũndũ marĩa meekire. O na ningĩ nĩrĩonanagia ũhoro wa mwĩrĩgĩrĩro mũnene wa muoyo wa tene na tene thĩinĩ wa paradiso ya thĩ, ĩrĩa Ngai ahete andũ.
Ibuku rĩrĩ rĩĩ na ng’ano116. Na cio igayanĩtio thĩinĩ wa icunjĩ inyanya. O kĩambĩrĩria gĩa karatathi-rĩ, tũtaarĩirio ũhoro mũkuhĩ ũrĩa wĩ thĩinĩ wa gĩcunjĩ kĩu. Ng’ano ici ibangĩtwo kũringana na mũtaratara wa ũrĩa maũndũ meekĩkire thĩinĩ wa historia. Ũhoro ũyũ ũgũgũteithia kwĩruta njĩra ya kũringithania maũndũ mangĩ, marĩa meekĩkire thĩinĩ wa historia.
Ng’ano ici iheeanĩtwo na rũthiomi rũhũthũ. Aingĩ a inyuĩ ciana ici nyinyi nĩ mũkũhota gwĩthomera inyuĩ ene. Aciari na inyuĩ nĩmũrĩhota kwĩyonera atĩ ciana cianyu iria nyinyi nĩirĩkenagĩra gũthomerũo ng’ano ici rĩngĩ na rĩngĩ. Ningĩ nĩ mũrĩona atĩ ibuku rĩrĩ rĩna ũhoro wa gũkenia andũ ethĩ o na arĩa akũrũ.
Maandĩko ma Biblia monanĩtio mũthia-inĩ wa o rũgano. Ũkũũrio ũthome icunjĩ ici cia Biblia iria iheanĩte mũthingi wa ng’ano ici. Warĩkia gũthoma rũgano-rĩ, ta cokera ciũria cia wĩruti cia rũgano rũu iria irũmĩrĩire Rũgano rwa 116 na ũgerie kana wahota kũririkana macokio.
Maandĩko ma Biblia thĩinĩ wa ibuku rĩrĩ nĩ mahũthie. Mataarĩrĩirio na tũthiomi rũhũthũ nĩ getha ciana nyinyi ihote gũtaũkĩrũo. Ũrĩa mandĩkĩtwo o mũthia-inĩ mekuonania kĩhumo kĩa rũgano rwa Biblia.


text:
Ũnene bwa Mũrungu Nĩmbi?
Ũũmba kuuga nĩ . . .
gĩntũ kĩrĩ nkorone yaku?
rwaria rwa ngerekano?
thirikarĩ ĩrĩa ĩrĩ ĩgũrũ?
ŨRĨA BIBIRIA YUGAGA
“Murungu wa Iguru akarikia unene buria butikaritharua kinya ri.”
ŨRĨA ŨNTŨ BŨBŨ BŨŨMBA GŨGŨTETHIA
Thirikarĩ ĩmbagĩru ĩrĩa yũmba gũkũguna gwe wengwa.
—Isaya 48:17, 18.
Ũtũũro bũrĩna kũgwĩrua na ũgima bwa mwĩrĩ bũbũjũru, ndeene ya nthĩgũrũ ĩnjerũ ĩrĩã ĩjĩte.
—Kugwurirwa 21:3, 4.
NO TWĨTĨKIE BURU ŨRĨA BIBIRIA YUGAGA?
Ĩĩ, nĩũntũ bwa itũmi bibi biĩrĩ:
Jesũ nonanĩrie jarĩa Ũnene bwa Mũrungu bũkojũria. Jesũ aritanĩre athingati bawe barombage Ũnene bwa Mũrungu bwĩje na wendi bwa Mũrungu bũthithĩke nthĩgũrũne. (Mathayo 6: 9, 10) Jesũ nonanĩrie ũrĩã ĩromba rĩu rĩgacokua.
Rĩrĩa Jesũ arĩ nthĩgũrũne, nanyirĩrie barĩa barĩ na mpara, noorerie barĩa baajĩtue, na arariũkia akuũ! (Mathayo 15:29-38; Johana 11:38-44) Ta Mũnene wa ĩgiita rĩjĩte wa Ũnene bwa Mũrungu, Jesũ nonanĩrie na njĩra ĩnjega ũrĩa Ũnene bũkathithĩria barĩa aathĩki.
—Kugwurirwa 11:15.
Mantũ jarĩa jarĩ nthĩgũrũne jarĩonania atĩ Ũnene bwa Mũrungu bũrĩ akuĩ kwĩja. Jesũ arorerie atĩ, mbere ya Ũnene bũtĩrareta thĩĩri nthĩgũrũne, gũkethĩrwa na ndwaa, mpara na ithingithia bia nthĩ.
—Mathayo 24:3, 7.
Narua nĩtũkwona mantũ jau. Kwou tũrĩ na mma atĩ, Ũnene bwa Mũrungu bũkathiria mathĩĩna jau jonthe kagiita gatĩkũraaja.
ŨNTŨ BWA KŨTHŨGANĨRIA
Ũtũũro rĩ, bũkethĩrwa bũkari atĩa rungu rwa Ũnene bwa Mũrungu?
Bibiria nĩcokagia kĩũria kĩu kĩrĩ ZABURI 37:29 na ISAYA 65:21-23.


text:
Njĩrĩmani
Njĩrĩmani
Bururi wa Rũraya. Njĩrĩmani ni Ngeremani. Cĩtĩ nene ya ngeremani ni Berlin. Thuutha wa haro ya keri ya thĩ, ngeremani nĩ nyagayaniro igitwika east na west Njĩrĩmani. Haro ya heho nyathira ngeremani ni nyayitanire na gutuika bururi umwe
Ũcuumi wa Njĩrĩmani
Njĩrĩmani ni ũcuumi uria munene muno thiini wa kotineti ya Rũraya. Ni ithondekaga ngari mithemba mingi.
Thitima cia niukrea
Ngeremani ni nyatigire kurutithia thitima cia niukrea thuutha wa githigithia kia Jaabani kiria ngithukirie Kirutithia kimwe kia thitima


text:
KUUMA MŨTHITHŨ-INĨ WITŨ
Wendo Nĩguo Watwarithagia Wĩra na Mbere Rũhonge-inĩ Rwa Kũruga
KŨRĨA irio cia kĩĩroho tũrĩ hamwe hĩndĩ ya igomano nĩ ũndũ ũtũrehagĩra gĩkeno kĩnene. Ningĩ kũrĩanĩra irio cia kĩĩmwĩrĩ hĩndĩ ta ĩyo nĩ kuongagĩrĩra gĩkeno giitũ.
Rĩrĩa Arutwo a Bibilia meekire kĩgomano gĩa thikũ inyanya Cedar Point, Ohio, Amerika, Septemba 1919, mũbango warĩ ageni marĩe na maikare mĩkawa-inĩ, ĩndĩ gũgĩũka ageni aingĩ mũno gũkĩra arĩa maatanyĩtwo. Nĩ ũndũ wa ũingĩ ũcio, aruti wĩra a mũkawa arĩa meehokeirũo kũhe andũ irio makĩrega wĩra o rĩmwe othe. Menenja ũrĩa warũgamĩrĩire nĩ arigirwo ũrĩa egwĩka, na nĩ ũndũ ũcio akĩũria kana thĩinĩ wa ageni arĩa mookĩte kĩgomano-inĩ nĩ harĩ andũ ethĩ mangĩerutĩire kũruta wĩra ũcio. Andũ aingĩ nĩ meerutĩire. Mwarĩ wa Ithe witũ Sadie Green aarĩ ũmwe wao. Oigire ũũ: “Rĩarĩ rita rĩakwa rĩa mbere kũruta wĩra ta ũcio no nĩ twakeneire mũno.”
Thutha ũcio nĩ kwagĩire na rũhonge rwa kũruga irio igomano-inĩ. Aarĩ na ariũ a Ithe witũ aingĩ a kwĩrutĩra nĩ maakenaga mũno magĩtungatĩra arĩa angĩ wĩra-inĩ ũcio. Ningĩ kũrutithania wĩra hamwe na Akristiano arĩa angĩ rũhonge-inĩ rũu, nĩ gwateithirie andũ aingĩ ethĩ kwĩigĩra mĩoroto ya kĩĩroho. Gladys Bolton nĩ aarutire wĩra rũhonge-inĩ rũu hĩndĩ ya kĩgomano kĩmwe mwaka wa 1937. Oigire ũũ: “Nĩ ndacemanirie na andũ kuuma kũndũ na kũndũ, na ngĩigua ũrĩa maahiũranagia na mathĩna mao. Hĩndĩ ĩyo nĩrĩo ndambĩrĩirie kũgĩa na mwĩhoko wa gũtuĩka painia.”
Beulah Covey oigire ũũ: “Nĩ ũndũ wa kĩyo kĩa arĩa marutaga wĩra rũhonge-inĩ rũu, gũtirĩ ũndũ ũrũgamaga.” O na kũrĩ ũguo, wĩra ũcio warĩ na moritũ maguo. Mwaka-inĩ wa 1969, Angelo Manera aamenyire atĩ nĩ aahetwo wĩra rũhonge-inĩ rwa kũruga rĩrĩa aakinyire Dodger Stadium, Los Angeles, California, kũrĩa gwekagĩrũo kĩgomano. Oigire ũũ: “Ndirĩ ndamaka ta ũrĩa ndamakire hĩndĩ ĩyo!” Ũndũ ũmwe maabataraga gwĩka warĩ kwenja mũtaro wa mita 400 wa kũrehe ngaasi kũrĩa kwarugagĩrũo.
Mwaka-inĩ wa 1982, bũrũri-inĩ wa Sierra Leone, aarĩ na ariũ a Ithe witũ maambire gũtũgũta gĩthaka magĩcoka magĩaka handũ ha kũrugĩra. Narĩo 1951, Frankfurt, Njĩrĩmani, ariũ a Ithe witũ maakomborire injini ya mũgithi ĩrĩa yateithagia kũruta mwaki wa kũruga thaburia 40 hamwe hamwe. Arĩa maaihũraga irio, maaihũraga thani 30,000 harĩ ithaa rĩmwe. Nĩguo mahũthie wĩra wa gũthambia indo ũrĩa warutagwo nĩ andũ 576, athikĩrĩria nĩo meekuagĩra indo cia kũria nacio, ta iciko na hũma. Thĩinĩ wa Yangon, bũrũri-inĩ wa Myanmar, aarĩ na ariũ a Ithe witũ arĩa maarugaga nĩ meethemaga gwĩkĩra biribiri nyingĩ irio-inĩ cia ageni a kuuma mabũrũri mangĩ, nĩ ũndũ wa kũmarũmbũiya.
“MARĨAGA MARŨGAMĨTE”
Annie Poggensee oigire atĩ kwara raini ndaihu ya kuoya irio kũrĩ na riũa ihiũ mũno hĩndĩ ya kĩgomano kĩrĩa kĩarĩ Amerika 1950, nĩ kwamũreheire kĩrathimo. Oigire ũũ: “Nĩ ndaagucĩrĩirio mũno nĩ ndeereti njega ĩrĩa yarĩ gatagatĩ ka aarĩ a Ithe witũ erĩ arĩa moimĩte Rũraya na boat.” Maaragĩrĩria ũrĩa Jehova aamateithĩtie gũkinya kĩgomano-inĩ kĩu. Annie oigire ũũ: “Gũtirĩ mũndũ ũngĩ kũu warĩ na gĩkeno tao. Maationaga gweterera ihinda iraya raini-inĩ na kũhĩa nĩ riũa ta arĩ ũndũ.”
Igomano-inĩ nyingĩ iria nene, kwaambagũo hema nene harĩa hararĩrũo, gũgacoka gũgakorũo na metha nyingĩ ndaya na igũrũ ũndũ andũ mekũrĩa marũgamĩte, nĩguo marĩe na ihenya mahe arĩa angĩ mweke. Ĩyo noyo njĩra ĩrĩa ĩngĩahũthĩkire hĩndĩ ĩyo kũhe andũ aingĩ ũguo irio ihinda-inĩ rĩa ranji. Mũndũ ũmwe ũtaarĩ Mũira wa Jehova oigire ũũ: “Ĩyo nĩ ndini ya magegania. Marĩaga marũgamĩte.”
Anene a njeshi na a thirikari, nĩ maagegaga mũno nĩ kuona ũrĩa twakoragwo na mũbango mwega. Thutha wa kũrora mũbango witũ wa kũruga na kũhe andũ irio kĩhaaro-inĩ kĩa Yankee Stadium, New York City, njeshi cia Amerika cierire mũnene wa njeshi wetagwo Faulkner wa British War Department oke o nake eyonere. Nĩ ũndũ ũcio, mũnene ũcio marĩ na mũtumia wake nĩ mookire kĩgomano kĩa “Ũthamaki Ũrĩa Ũtooranĩtie” kĩrĩa gĩekagĩrũo Twickenham, England, 1955. Oigire nĩ eyonera atĩ wendo nĩguo watwarithagia wĩra na mbere rũhonge-inĩ rwa kũruga.
Kwa ihinda rĩa mĩaka mĩingĩ, aarĩ na ariũ a Ithe witũ nĩ meerutagĩra rũhonge-inĩ rũu kũhe arĩa mookaga igomano irio njega na itarĩ cia goro. Ĩndĩ tondũ wĩra ũcio wakoragwo ũrĩ mũnene, kaingĩ wabataraga erutĩri aingĩ marute wĩra mathaa maingĩ na rĩngĩ o na morĩrũo nĩ icunjĩ imwe cia programu o na kana ciothe. Mĩbango ya kũhe andũ irio igomano-inĩ nĩ yahũthahũthirio kũndũ kũingĩ mĩaka-inĩ ya 1970. Thutha ũcio, mwaka-inĩ wa 1995 andũ makĩrũo mekuagĩre irio ciao magĩthiĩ igomano. Ũndũ ũcio nĩ wahotithirie arĩa maarugaga na arĩa maagayaga irio magĩe na mweke wa gũkenera maũndũ ma kĩĩroho na ũrũmwe wa Gĩkristiano. *
No mũhaka akorũo Jehova nĩ akenagio mũno nĩ arĩa maarutire wĩra na kĩyo nĩguo matungatĩre Akristiano arĩa angĩ! Andũ amwe no maigue makĩĩrirĩria mũno mahinda macio maakenagĩra kũruta wĩra rũhonge-inĩ rũu. No ma nĩ atĩ o na ũmũthĩ wendo noguo ũndũ ũrĩa mũnene ũtongoragia igomano citũ.—Joh. 13:34, 35.
^ kĩb. 12 Ma nĩ atĩ no gũkoragwo na mawĩra maingĩ ma kwĩrutĩra honge-inĩ ingĩ cia kĩgomano.


text:
Kĩhumo kĩa Halloween—Bibilia Yugaga Atĩa Igũrũ rĩa Ũndũ Ũcio?
Macokio ma Bibilia
Bibilia ndĩgwetaga Halloween. O na kũrĩ ũguo, kĩhumo gĩa tene kĩa Halloween na mĩtugo ĩrĩa ĩkagwo hĩndĩ ya gĩkũngũĩro kĩu ũmũthĩ nĩ yonanagia atĩ kiumanĩte na mawĩtĩkio ma maheeni megiĩ andũ arĩa makuĩte, na maroho marĩa matonekaga, kana ndaimono.—Rora “Historĩ ya Halloween na mĩtugo ĩrĩa ĩkagwo hĩndĩ ĩyo.”
Bibilia ĩheanaga mũkaana ũyũ: “Gũtikanoneke mũndũ thĩinĩ wanyu . . . ũrĩ na maroho ma kũragũra, kana mũrogi, o na kana mũndũ ũkũragũra na maroho ma andũ akuũ.” (Gũcokerithia Maathani 18:10-12, Holy Bible in Gĩkũyũ) O na gũtuĩka andũ amwe monaga Halloween ta arĩ o ũndũ wa gwĩkenia ũtarĩ mũũru, Bibilia yonanagia atĩ mĩtugo ĩrĩa ĩkagwo hĩndĩ ĩyo nĩ mĩũru. Bibilia yugaga ũũ thĩinĩ wa 1 Akorintho 10:20, 21: “Ndingĩenda inyuĩ mũgĩe ngwatanĩro na ndaimono. Mũtingĩhota kũnyuĩra gĩkombe kĩa Mwathani o na mũnyuĩre gĩkombe kĩa ndaimono.”
Historĩ ya Halloween na mĩtugo ĩrĩa ĩkagwo hĩndĩ ĩyo
Samhain: The World Book Encyclopedia yugaga atĩ Halloween yoimanĩte na “gĩkũngũĩro kĩa ndini cia maheeni kĩrĩa gĩakũngũyagĩrũo tene nĩ andũ a Celtic mĩaka makĩria ma 2,000 mĩhĩtũku. Andũ acio meetĩkĩtie atĩ hĩndĩ ĩyo ya Samhain andũ arĩa makuĩte nĩ mookaga kũrĩ andũ arĩa marĩ muoyo. Ningĩ hĩndĩ ĩyo, arĩa marĩ muoyo nĩ mangĩaceeranĩire na arĩa makuĩte.” O na kũrĩ ũguo, Bibilia ĩrutanaga wega atĩ arĩa makuĩte “matirĩ ũndũ moĩ.” (Kohelethu 9:5) Kwoguo, matingĩaranĩria na arĩa marĩ muoyo.
Nguo cia Halloween, irio, na maũndũ mangĩ: Kũringana na ibuku rĩtagwo Halloween
—An American Holiday, An American History, andũ amwe a Celtic meehumbaga nguo cia ũndaimono nĩguo maroho maacemania nao mone matariĩ o ta ndaimono nĩguo matigane nao. Angĩ nao maaheaga maroho macio thuiti nĩguo mamakenie. Thĩinĩ wa Rũraya, atongoria a ndini ya Gatoreki nĩ mooire mĩtugo ĩrĩa yekagwo nĩ ndini cia maheeni na makĩra arũmĩrĩri ao mambĩrĩrie gũthiĩ nyũmba kwa nyũmba mehumbĩte nguo ta icio na makĩhoyaga iheo nini. No Bibilia ndĩtĩkĩrĩtie gũtukania mĩtugo ya ndini cia maheeni na ũthathaiya wa Ngai.—2 Akorintho 6:17.
Ndaimono na arogi: Ndaimono na arogi nĩ makoretwo magĩkuruhithanio na maroho moru kwa ihinda iraya. (Halloween Trivia) Bibilia yonanagia wega atĩ twagĩrĩirũo kũregana na maroho moru, tũtigakũngũĩre hamwe namo.—Aefeso 6:12.
Marenge ma Halloween: Kũringana na Halloween
—From Pagan Ritual to Party Night, thĩinĩ wa Ngeretha, “andũ maathiaga nyũmba kwa nyũmba makĩhoyaga irio nĩguo mahoere andũ arĩa maakuire,” na maakuaga “mĩmera ĩtagwo tanibu yakoragwo ĩthegethetwo thĩinĩ na ĩgekĩrũo mĩcumaa ĩrĩa yarũgamagĩrĩra muoyo ũrĩ thĩinĩ wa pagatorĩ.” Andũ angĩ nao moigaga atĩ matawa macio maahũthagĩrũo kũingata maroho moru. Thĩinĩ wa Amerika ya Rũgongo mĩaka-inĩ ya 1800, marenge nĩmo maambĩrĩirie kũhũthĩrũo ithenya rĩa tanibu tondũ maarĩ maingĩ na warĩ ũndũ mũhũthũ kũmathegetha. Mawĩtĩkio marĩa maatũmaga meke maũndũ macio, atĩ muoyo ndũkuaga, pagatorĩ, na kũhoera andũ akuũ, mothe matiumanĩte na Bibilia.—Ezekieli 18:4.


text:
Inyuĩ nĩ Mwĩtĩkĩtie Jesu?
Ĩĩ. Nĩ twĩtĩkĩtie Jesu, ũrĩa woigire ũũ: “
Nĩ niĩ njĩra, na nĩ niĩ ũhoro-ũrĩa-wa-ma, na nĩ niĩ muoyo; gũtirĩ mũndũ ũkinyaga gwĩ Ithe witũ, atokĩire harĩ niĩ.” (Johana 14:6) Twĩtĩkĩtie atĩ Jesu nĩ oimire igũrũ agĩũka gũkũ thĩ na akĩruta muoyo wake mũkinyanĩru ũrĩ igongona rĩa ũkũũri nĩ ũndũ wa andũ. (Mathayo 20:28) Gĩkuũ na kũriũka gwake nĩ gũtũmaga kũhoteke arĩa mamwĩtĩkĩtie makaagĩa na muoyo wa tene na tene. (Johana 3:16) Ningĩ twĩtĩkĩtie atĩ Jesu nĩ arathana arĩ Mũthamaki wa Ũthamaki wa igũrũ wa Ngai, ũrĩa ica ikuhĩ ũkaarehe thayũ thĩinĩ wa thĩ yothe. (Kũguũrĩrio 11:15) O na kũrĩ ũguo, nĩ twĩtĩkĩtie ũrĩa Jesu we mwene oigire atĩ: “
Ithe witũ nĩ mũnene kũrĩ niĩ.” (Johana 14:28) Kwoguo, tũtithathayagia Jesu, o ta ũrĩa tũtetĩkĩtie atĩ nĩwe Ngai Mwene-Hinya-Wothe.


text:
RŨGANO RWA 23
Iroto Cia Firauni
RĨU mĩaka ĩĩrĩ nĩ mĩhĩtũku, na Jusufu arĩ o korokoro-inĩ. Mũtwaranĩri gĩkombe ndarĩ aamũririkana. Rĩu ũtukũ ũmwe Firauni akĩrota iroto igĩrĩ cia mwanya mũno, na akĩrigwo nĩ ũtaũri wacio. Nĩ ũramwona akomete haarĩa? Rũcinĩ rũrũ rũngĩ Firauni agĩĩta andũ ake arĩa ogĩ na agĩkĩmera maũndũ marĩa aarotete. Ĩndĩ matigana kũmenya ũtaũri wa iroto icio.
Rĩu thutha-inĩ mũtwaranĩri gĩkombe akĩririkana Jusufu. Akĩĩra Firauni ũũ: ‘Hĩndĩ ĩrĩa ndarĩ korokoro-inĩ-rĩ, kwarĩ mũndũ ũmwe ũngĩahotire gũtaũra iroto.’ O rĩmwe Firauni agĩathana Jusufu arutwo korokoro-inĩ.
Rĩu Firauni akĩĩra Jusufu iroto ciake ũũ: ‘Ndonire ng’ombe mũgwanja noru na njega mũno. Ningĩ ngĩona ingĩ mũgwanja hinyaru na itarĩ njega. Nacio icio hĩnju ikĩrĩa ng’ombe icio noru.
‘Thĩinĩ wa kĩroto gĩakwa gĩa kerĩ ngĩona magira mũgwanja mega, maiyũrĩte ngano makĩmera mũtĩ-inĩ ũmwe wa ngano. Ngĩcoka ngĩona magira mũgwanja mahũthũ momanĩrĩru. Namo magira macio mahũthũ mũgwanja makĩmeria macio mũgwanja mega.’
Jusufu agĩkĩĩra Firauni atĩrĩ: ‘Iroto icio igĩrĩ ironania kĩndũ o kĩmwe. Ng’ombe icio mũgwanja noru na magira macio mũgwanja mega nĩ mĩaka mũgwanja, nacio ng’ombe icio mũgwanja hĩnju na magira mahũthũ mũgwanja nĩ mĩaka ĩngĩ mũgwanja. Nĩgũgũũka mĩaka mũgwanja ya bũthi mũnene bũrũri wothe wa Misiri. Thutha ũcio kũgĩe mĩaka mũgwanja ya ng’aragu.’
Jusufu akĩĩra Firauni atĩrĩ: ‘Thura mũndũ mũũgĩ na ũmũtue mũrũgamĩrĩri wa gũcokanĩrĩria irio ihinda-inĩ rĩrĩ rĩa mĩaka mũgwanja ya bũthi. Nĩ getha andũ matigathire mĩaka-inĩ ĩyo ĩrũmĩrĩire mũgwanja ya ng’aragu.’
Firauni agĩtĩkania na ũhoro ũcio. Agĩthura Jusufu acokanĩrĩrie irio, na gũciikia makũmbĩ-inĩ. Jusufu e wa kerĩ kuuma kũrĩ Firauni, agĩtuĩka mũndũ wa bata mũno thĩinĩ wa Misiri.
Mĩaka ĩnana thutha-inĩ, hĩndĩ ĩyo ya ng’aragu-rĩ, Jusufu nĩonire andũ arũme mokĩĩte. Nĩ ũũĩ maarĩ a? Ĩĩni, maarĩ ariũ arĩa akũrũ 10 a ithe wao! Ithe wao Jakubu amatũmĩte Misiri tondũ irio ciao ciarĩ hakuhĩ gũthira mũciĩ-inĩ kwao Kanaani. Jusufu nĩaamenyire ariũ a ithe, ĩndĩ o matigana kũmũmenya. Nĩ ũũĩ gĩtũmi nĩ kĩĩ? Nĩ tondũ rĩu Jusufu nĩakũrakũrĩte, na ningĩ akehumba nguo cia mwanya.
Jusufu nĩaririkanire atĩ rĩrĩa aarĩ kahĩĩ nĩarotete onete ariũ a ithe mokĩte kũmũinamĩrĩra. No ũririkane ũgĩthoma ũhoro ta ũcio? Nĩ ũndũ ũcio Jusufu rĩu akĩona atĩ nĩ Ngai wamũtũmĩte kũu Misiri, na haarĩ gĩtũmi kĩega. Ũgwĩciiria Jusufu ekire atĩa? Tareke tuone.
Kĩambĩrĩria 41:


text:
Rũgano rwa 77: Matiigana Kũinamĩrĩra
Nĩũraririkana ũkĩigua ũhoro wa aanake aya atatũ? Ĩĩni, nĩ arata a Danieli arĩa maaregire kũrĩa irio iria itaarĩ njega harĩ o. Ababuloni maametaga Shadraka, Meshaka na Abedinego. No ĩndĩ ta marore rĩu. Nĩkĩ kĩragiria mainamĩrĩre mũhianano ũyũ mũnene mũno ta andũ arĩa angĩ? Ta reke tuone.
Nĩ ũraririkana maathani marĩa Jehova we mwene aandĩkire meetagwo Maathani Ikũmi? Rĩa mbere rĩa macio rĩarĩ: ‘Ndũkanagĩe na ngai ĩngĩ tiga niĩ.’ Aanake aya haha nĩ marathĩkĩra watho ũcio, o na gũtuĩka ti ũndũ mũhũthũ gwĩka ũguo.
Nebukadinezaru, mũthamaki wa Babuloni, eetĩte anene aingĩ a bata marugũrie mũhianano ũcio ahandithĩtie. No hĩndĩ aarĩkia kwĩra andũ othe atĩrĩ: ‘Rĩrĩa mũkaigua mĩgambo ya karumbeta, na mũtũrirũ na kĩnanda kĩrĩa kĩnene kĩa mũgeto, na inanda cia mĩthemba yothe-rĩ, mũkegũithia thĩ mũhoe mũhianano ũyũ wa thahabu. Ningĩ mũndũ o wothe ũtakegũithia thĩ aũhoe agaikio icua-inĩ rĩa mwaki wakanĩte mũno.’
Rĩrĩa Nebukadinezaru aamenyire atĩ Shadraka, Meshaka na Abedinego matiainamĩrĩire thĩ, akĩrakara mũno. Akiuga matwarũo kũrĩ we. Akĩmahe mweke ũngĩ wa kũinamĩrĩra thĩ. No aanake acio mehokire Jehova biũ. Makĩĩra Nebukadinezaru atĩrĩ: ‘Ngai witũ o we ũrĩa tũtungatagĩra aahota gũtũhonokia. No rĩrĩ, o na kũngĩkorũo ti ũguo-rĩ, kĩmenye atĩ gũtirĩ hingo tũngĩinamĩrĩra mũhianano ũcio waku wa thahabu.’
Hĩndĩ ĩo Nebukadinezaru akĩgwatwo nĩ mang’ũrĩka. Nĩ haarĩ icua rĩa mwaki hakuhĩ, kwoguo agĩathana atĩrĩ: ‘Icua rĩu rĩongererũo ngũ maita mũgwanja gũkĩra ũrĩa ũhũthĩire gwakana!’ Na ningĩ agĩatha andũ a ita rĩake arĩa maarĩ njamba akĩmera manyite Shadraka, Meshaka na Abedinego mamohe na mamaikie icua-inĩ rĩu rĩa mwaki. Mwaki ũcio waarĩ mũhiũ mũno ũũ atĩ nĩnĩmbĩ ciaguo ikĩũraga njamba icio. Ĩndĩ atĩa ũhoro wa aanake acio atatũ maikirio icua-inĩ?
Mũthamaki agĩikia maitho icua-inĩ rĩu, na akĩnyitwo nĩ kĩmako kĩnene. Akĩũria atĩrĩ: ‘Githĩ ti andũ atatũ tũikirie mwaki-inĩ marĩ ohe?’
Nao makĩmũcokeria atĩrĩ, ‘Ĩĩ nĩguo Mũthamaki.’
Nake akiuga ũũ, ‘Ta rorai! Nĩ andũ ana ndĩrona mwaki-inĩ, nao ti ohe, na matirĩ ũũru marekwo nĩguo. Naguo mũhianĩre wa ũcio wa kana nĩ ta wa mũrũ wa ngai.’ Nake mũthamaki agĩgĩkuhĩhĩria mũromo-inĩ wa icua rĩu agĩĩtana akiuga atĩrĩ: ‘Nĩ inyuĩ Shadraka! na Meshaka! na Abedinego!, O inyuĩ mũtungatagĩra Ngai-Ũrĩa-wĩ-Igũrũ-Mũno; umĩrai, mũũke haha!’
Rĩrĩa moumĩrire-rĩ, andũ othe makĩona atĩ matiarĩ ũũru mekĩtwo. Rĩu mũthamaki agĩkiuga: ‘Ngai wa Shadraka, Meshaka na Abedinego arogathwo! O we ũrĩa ũtũmĩte mũraika wake nĩ getha amahonokie tondũ matingĩinamĩrĩra ngai ĩngĩ mamĩhoe o tiga Ngai wao wiki tu.’
Na githĩ ũyũ ti mũhaano mwega mũno wa wĩtĩkio he Jehova wa kũrũmĩrĩrũo?
Thama 20:3; Danieli 3:1-30.
Ciũria
- Nĩ watho ũrĩkũ Nebukadinezaru, mũthamaki wa Babuloni, aaheire andũ?
- Nĩ kĩ kĩagiririe arata atatũ a Danieli maage kũinamĩrĩra mũhianano wa thahabu?
- Rĩrĩa Nebukadinezaru aaheire Ahibirania arĩa atatũ mweke ũngĩ wa kũinamĩra thĩ-rĩ, monanirie atĩa wĩhokeku wao harĩ Jehova?
- Nebukadinezaru aathire njamba ciake ciĩke Shadraka, Meshaka, na Abedinego atĩa?
- Nebukadinezaru onire kĩĩ rĩrĩa aarorire icua-inĩ rĩa mwaki?
- Mũthamaki aagocire Ngai wa Shadraka, Meshaka, na Abedinego, nĩkĩ, na maratũhe mũhaano ũrĩkũ?
Ciũria ingĩ
- Thoma Danieli 3:1-30.
Rĩrĩa twanyitwo nĩ magerio ma wĩkindĩru-rĩ, ndungata ciothe cia Ngai ingĩrũmĩrĩra atĩa mũhaano ũrĩa wonanirio nĩ aanake atatũ Ahibirania? (Dan. 3:17, 18; Mat. 10:28; Rom. 14:7, 8)
Nĩ ũndũ ũrĩkũ wa bata Jehova Ngai aarutire Nebukadinezaru? (Dan. 3:28, 29; 4:34, 35)


text:
Hihi nĩ Mwĩtĩkagĩra Ndini Iria Ingĩ?
Tũrũmagĩrĩra ũtaaro ũyũ wa Bibilia “
tĩagai andũ othe”—gũtekũmakania wĩtĩkio wao wa ndini. (1 Petero 2:17) Kwa ngerekano, mabũrũri-inĩ mamwe gũkoragwo na Aira a Jehova ngiri magana maingĩ mũno. O na kũrĩ ũguo, tũtitindĩkagĩrĩria ateti na arĩa mathondekaga watho magirie wĩra wa ndini iria ingĩ. O na tũtithing’agĩrĩria atongoria mahĩtũkie mawatho marĩa maringaine na mĩtugo na wĩtĩkio witũ nĩguo mekagwo nĩ andũ othe. Handũ ha ũguo, twendaga kũmetĩkĩra o ta ũrĩa na ithuĩ tũngĩenda nao meke.—Mathayo 7:12.


text:
Usain Bolt
Usain St. Leo Bolt (aciarĩtwo mweri 21, mweri wa August mwaka wa 1986) ni muteng'eri wa mahenya makuhĩ wa kuuma bururi wa Jamaica. Bolt nĩwe muhotani wa mahenya ma mita 100, mita 200 na mita 100 relay mathako-inĩ ma Olympics na ma IAAF World Athletics Championships. Ahootanire ihenya rĩrĩ rĩa relay hamwe na ateng'eri angĩ a Jamaica (Steve Mullings, Michael Frater na Asafa Powell). Niwe muteng'eri urĩa unyitĩrĩire rekondi cia mahenya ma mita 100 na 200, na ihinda rĩa sekondi 9.58 (mita 100) na sekondi 19.19 (mita 200). Aigire rekondi ici mahenya-ini ma IAAF World Athletics Championships mucii-ini munene wa Berlin, bururi-inĩ wa Germany, mweri uyu. Nowe unyitĩrĩire rekondi cia Olympics cia mahenya ma mita 100 (sekondi 9.69) na mita 200 (sekondi 19.30), iria aigire mathako-inĩ ma Summer Olympics mweri wa August mwaka wa 2008, muciĩ-inĩ munene wa Beijing, bururi-inĩ wa China. Hamwe na ateng'eri angĩ a kwao (Nesta Carter, Michael Frater na Asafa Powell), nĩahootire ihenya ria mita 100 relay na akĩiga rekondi ya sekondi 37.10, mathako-inĩ o macio.
Usain Bolt nĩwe wa mbere kuhotana mahenya-inĩ ma mita 100 na 200 gĩikaro-inĩ kĩmwe kĩa Olympics kuuma mwaka wa 1984, rĩrĩa Carl Lewis wa Amerika atuĩkire mundu murume wa mbere kuhotana inĩ matatu gĩikaro-inĩ kimwe. Bolt nowe wa mbere kuiga rekondi cia mita 100 na 200 gĩikaro-inĩ kĩmwe kĩa Olympics, na wa mbere gucinyitĩrĩra hĩndĩ ĩmwe kuuma Don Quarrie, muteng'eri o ungĩ kuuma Jamaica, urĩa wacinyitĩrĩire mwaka-inĩ wa 1974. Nĩ-undu woguo, njorua ĩno ya mahenya makuhĩ ĩheetwo rĩtwa rĩa itheru "Lightning Bolt" (Ruheni) nĩ andu aingĩ.
Atanagĩa uhotani uyu na rekondi ici, Bolt nĩarĩkĩtie kuonania uhoti wake mahenya-inĩ na kugĩa thahabu ya mita 200 mathako-inĩ ma World Junior Championships mwaka-inĩ wa 2002, na rĩngĩ mwaka-inĩ wa 2003 mathako-inĩ o macio. Mwaka-inĩ wa 2004, hĩndĩ ya mathako ma CARIFTA bururĩ-inĩ wa Bermuda, Bolt nĩ atuĩkire muteng´eri wa mbere wa mĩaka mĩnini guteng´era ihenya ma mita 200 na ihinda rĩa thĩ ya sekondi 20. Ahootire rekondi ya Roy Martin na akĩiga yake ya sekondi 19.93. Kuuma hĩndĩ ĩo nĩ athiĩte na mbere gukorwo arĩ muteng'eri njorua. Mwaka wa 2007 nĩ atuĩkire wa kerĩ mahenya-inĩ ma mita 200 na 100 relay mathako-inĩ ma IAAF World Athletics Championships muciĩ-inĩ munene wa Osaka, bururi wa Japan.
Mwaka wa 2008, mweri 31 mweri wa May, nĩ rĩrĩo aigire rekondi yake ya mbere ya mita 100 na ihinda rĩa 9.72. Ahootire rekondi ya Asafa Powell, Mujamaica o take, ĩrĩa yarĩ ya sekondi 9.74. Rekondi ĩno nĩyo acokire kuhota hĩndĩ ya mathako ma Olympics ya 2008, na rĩngĩ mathako-inĩ ya World Championships mweri uyu. Ahootire rekondi ya mita 200 rita rĩa mbere mathako-inĩ ma Olympics kurĩa Beijing, rĩrĩa ahĩtukire rekondi ya muteng'eri Michael Johnson ya sekondi 19.32, ĩrĩa aigĩte mathako-inĩ ma Summer Olympics mwaka wa 1996. Rekondi ĩno amĩhootire mathako-inĩ ma Berlin mweri uyu.


text:
Thabuni
Thabuni
Thabuni űtűmagĩrwo gwĩthamba na kűhűra nguo.
Hithiori ya thabuni Abĩrika
Mĩena mwaya mwaya nyarǐ na njira itiganĩte cia gűthondeka thabuni. Agĩkuyu mathodekaga thabuni na ngucina mathanjĩ, na ngwĩkĩra műhu űcio maĩ, magacoka magakera maĩ, műicoinĩ magatukania makeruro na maguta ma nyamű. Műhu wa mathanji wari na műthaiga wĩtagwo potasium hyroxide na Gĩthűngű. Potasium hydroxide nĩ ĩnyuagwo nĩ maĩ.
űthodeki wa thabuni wa kĩrĩu
Thabuni ugĩthodekwo wĩ muigĩ ta tani igana ĩmwe kana makĩria űthondekagwo na macini. kwĩ njira ĩgĩri cia gűthondeka thabuni iwandanĩ: kűrűgamia(batch) na kwaga kűrűgamia(continous) macini.
Mĩthaiga ya gűthondeka thabuni
Maguta ma mĩmera kana ma nyamű Akari ya potasium hyroxide kana sodium hyroxide.


text:
Mathomo ma kombuita thayathi
Kĩambĩrĩria
Mathomo ma Kombuita thayathi ota thayathi iria igĩ ithomagwo ūhoro wa ciumo cia iyūndu (phenomena) iria itūma Kombuita irute wĩra. Nĩcio mūthigi wa tekinoronjĩ iria ihana cĩega cia Kombuita. Kombuita ikoragwo na tekinoronjĩ igiri : sofutiwea na Handiwea.
Software ni watho uria kombuita irumagirira.Hardware ni indo cia mekanikal, electronic na tekinoroji ta ĩcio ĩria ituma software irute wira.
Hithitorĩ ya Kombuita
Ni andu angĩ marutire wĩra ma guthondeka kihumo gia Kombuita. Charles Barbage gutuika niwe ithe wa Kombuita, kana ni wira wake kihumo ya Kombuita[1]. Charles barbage ni athodekire Kombuita yari electro-mechanikal.
Hithitori mathomo ma Kombuita thayathi
kothi cia Komputa thayathi nĩ:
1. Artificial intelligence űguűki utarĩ wa nduire 2. Programming languagesThiomi cia gű programu 3. Discrete mathematics 4. Algorithm (Ngorithimu) 5. Electricity and magnetism (Thitima na űthimaku) 6. Digital Electronics 7. Databasi thithitemu 8. Ndwari thithitemu
9. Űtara wa sofutiwea 10. Űtara wa data 11. computation theory 12. Object oriented Design
references
1. Oronco, Ocampo, Santos na Garcia, Computer technology for kids 2000, philipines Komoria haha wethe ibuku


text:
Bayorojĩ
Baoyorojĩ
Nĩ thayathi ya mathomo ma mĩmera na nyamũ.
Baoyorojĩ nĩrĩ njira ya kũhe ido ĩria cia muoyo marĩtwa na kũcibanga. Njira ici cia kubanga na kuheana maritwa nĩ ikoretwo cigĩcenjia. Njira cia kĩrĩu cia njagia kũbanga na ibango cia Kingdom na domain[1]. Kingdom ni Ũthamaki, na Domain ni Gĩikaro.
Okĩ bango gĩkoragwo na nyamũ kana mĩmera ina maudu mahananine.
Dayagramu ino ihaa ina ciumbe cia bacteria, virus, fungi, mĩmera na nyamũ, .
Ciũmbe cia muoyo ithondeketwo ni uniti kana thithitemu cia gathĩ : Ciumbe, cĩaga, Tissue, Cero
References
1. Wikipedia, Biological Classification 2013, [1]