text:
Kwaga Kwĩĩkĩrĩra nĩ Ũndũ wa Bata
“Ũũgĩ wĩ na arĩa mateĩkĩrĩire.”—THIM. 11:2.
1, 2. Nĩ kĩĩ gĩatũmire mũndũ ũteĩkagĩrĩra kĩambĩrĩria-inĩ acoke kũregwo nĩ Ngai? (Rora mbica kĩambĩrĩria-inĩ gĩa gĩcunjĩ gĩkĩ.)
MŨTHAMAKI SAULU wa Isiraeli aarĩ mũndũ ũteĩkagĩrĩra na waheetwo gĩtĩo akĩambĩrĩria wathani wake. (1 Sam. 9:1, 2, 21; 10:20-24) No kahinda kanini thutha wa gũtuĩka mũthamaki, akĩambĩrĩria gwĩka maũndũ na njĩra ya kwĩgerera. Rĩrĩa mũnabii wa Ngai, Samueli, aagire gũkinya Giligali ihinda rĩrĩa marĩkanĩire, Saulu nĩ aagire wetereri. Afilisiti nĩ kwĩhaarĩria meehaaragĩria mbaara, nao Aisiraeli nĩ gũtiganĩria maatiganagĩria Saulu. Kwahoteka Saulu eeciririe ũũ: ‘No mũhaka njĩke ũndũ na ihenya.’ Nĩ ũndũ ũcio, akĩruta igongona kũrĩ Ngai o na atarĩ na rũtha rwa gwĩka ũguo. Jehova ndakenirio nĩ ũndũ ũcio.—1 Sam. 13:5-9.
2 Rĩrĩa Samueli aakinyire Giligali nĩ aarũithirie Saulu. Handũ ha Saulu gwĩtĩkĩra kũrũngwo, ambĩrĩirie gwĩtetera, agĩcokereria andũ angĩ mahĩtia, na akĩaga kuona ũritũ wa ũguo eekĩte. (1 Sam. 13:10-14) Kĩu kĩarĩ kĩambĩrĩria kĩa maũndũ marĩa maatũmire Saulu orũo nĩ ũthamaki wake na makĩrĩa agĩthũkia ũrata wake na Jehova. (1 Sam. 15:22, 23) O na gũtuĩka Saulu aambĩrĩirie wega, ũtũũro wake warigĩrĩirie ũũru mũno.—1 Sam. 31:1-6.
3. (a) Andũ aingĩ makoragwo na mawoni marĩkũ ũhoro-inĩ wĩgiĩ kwaga kwĩĩkĩrĩra? (b) Nĩ ciũria irĩkũ tũkwarĩrĩria?
3 Thĩ ũmũthĩ ĩiyũire macindano na nĩ ũndũ ũcio andũ aingĩ meciragia atĩ nĩguo magaacĩre no mũhaka makorũo marĩ andũ a mwanya. Nĩ ũndũ wa kwenda gũkorũo marĩ a mwanya no matuĩke eĩkĩrĩri. Kwa ngerekano, mũthaki ũmwe wa thenema ũrĩ ngumo wacokire gũtuĩka mũteti, oigire ũũ: “Kiugo kwĩnyihia gĩtihũthĩkaga harĩ niĩ na njĩra o na ĩmwe na ngwĩhoka gũtirĩ hĩndĩ gĩkahũthĩka.” No nĩkĩ nĩ ũndũ wa bata kwĩnyihia kana kwaga kwĩĩkĩrĩra? Kwaga kwĩĩkĩrĩra nĩ kĩĩ, no ti kĩĩ? Na tũngĩonania atĩa kwaga kwĩĩkĩrĩra o na rĩrĩa tũrahĩtũkĩra maũndũ maritũ kana tũratindĩkĩrĩrio nĩ arĩa angĩ? Gĩcunjĩ-inĩ gĩkĩ tũgũcokia ciũria cia mbere igĩrĩ. Kĩũria gĩa gatatũ gĩkaarĩrĩrio gĩcunjĩ-inĩ kĩrĩa kĩrũmĩrĩire.
KWAGA KWĨĨKĨRĨRA NĨ KWA BATA
4. Ũngĩtaarĩria atĩa mehia ma mwĩĩro?
4 Bibilia nĩ yonanagia ngũrani ya kwaga kwĩĩkĩrĩra na gũkorũo na mwĩĩro. (Thoma Thimo 11:2.) Daudi eekire ũndũ wa ũũgĩ akĩhoya Jehova ũũ: “Ũgiranagie ndungata yaku na mehia ma mwĩĩro.” (Thab. 19:13) “Mehia ma mwĩĩro” nĩ kĩĩ? Rĩrĩa mũndũ ahiũha gwĩka ũndũ atarĩ na rũtha rwa kũwĩka, ũcio nĩ mwĩĩro. Nĩ ũndũ wa mehia marĩa twagaire, rĩmwe nĩ twĩkaga maũndũ na mwĩĩro. No o ta ũrĩa kĩonereria kĩa mũthamaki Saulu kĩonanagia, tũngĩmenyera gwĩkaga maũndũ na mwĩĩro, hĩndĩ ĩmwe tũrĩĩkora tũhĩtanĩtie na Jehova. Thaburi 119:21 yugaga ũũ: “Arĩa egereri-rĩ, nĩ gũkũma [Jehova] ũmakũmĩte.” Nĩkĩ?
5. Mehia ma mwĩĩro nĩ maritũ nĩkĩ?
5 Mehia ma mwĩĩro nĩ maritũ gũkĩra mũndũ gwĩka ũndũ atekũmenya. Ũndũ wa mbere, rĩrĩa tweka maũndũ na mwĩĩkĩrĩro nĩ twagaga gũtĩithia Jehova arĩ we Mũnene witũ. Ũndũ wa kerĩ, rĩrĩa twakĩra mĩhaka itũ maũndũ-inĩ, nĩ ũhũthũ kũhĩtania na andũ arĩa angĩ. (Thim. 13:10) Na ũndũ wa gatatũ, rĩrĩa kwamenyeka atĩ tũrekĩte ũndũ na mwĩgerero, no tũconorithio kana twĩigue tũconokete. (Luk. 14:8, 9) Ciĩko cia mwĩĩro itirĩkagĩrĩria wega. O ta ũrĩa Maandĩko maronania, kwaga kwĩĩkĩrĩra nĩguo ũndũ ũrĩa wagĩrĩire.
KWAGA KWĨĨKĨRĨRA KŨHUTĨTIE MAŨNDŨ MARĨKŨ?
6, 7. Wĩnyihia nĩ kĩĩ na kwaga kwĩĩkĩrĩra kũhutanĩtie naguo atĩa?
6 Kwaga kwĩĩkĩrĩra na wĩnyihia nĩ ngumo ikuhanĩrĩirie mũno. Thĩinĩ wa Bibilia wĩnyihia nĩ kwaga mwĩtĩo kana mwĩgaatho. (Afil. 2:3) Mũndũ mwĩnyihia ndeĩkagĩrĩra, nĩ ahotaga gũthima maũndũ marĩa angĩhota gwĩka na akamenya ũhoti wake, nĩ etĩkagĩra mahĩtia make, na nĩ etĩkagĩra mawoni ma andũ arĩa angĩ. Jehova nĩ akenagio mũno nĩ andũ enyihia.
7 Thĩinĩ wa Bibilia, kwaga kwĩĩkĩrĩra o nakuo nĩ kũhutanĩtie na mũndũ kwĩyona na njĩra ĩrĩa yagĩrĩire na kũmenya nĩ harĩ maũndũ atangĩhota kana atetĩkĩrĩtio gwĩka. Kũringana na rũthiomi rwa tene rwa Kĩngiriki, kuonekaga ũndũ ũrĩa ũtĩtĩrithagio nĩ ũrĩa kũmenya mĩhaka itũ kwagĩrĩirũo kũhutia maũndũ marĩa twĩkagĩra arĩa angĩ.
8. Nĩ maũndũ marĩkũ mamwe mangĩonania atĩ nĩ tũrakũria mwĩcirĩrie kana mũtugo wa kwĩĩkĩrĩra?
8 Nĩ ta hĩndĩ ĩrĩkũ tũngĩambĩrĩria gwĩciria kana gwĩka maũndũ na njĩra ya kwĩĩkĩrĩra? Ta wĩcirie maũndũ mamwe mangĩonania atĩ nĩ tũreka ũguo. No tũkorũo tũkĩyona tũrĩ a bata mũno kana tũkona mawĩra marĩa twĩhokeirũo marĩ ma igũrũ mũno. (Rom. 12:16) No tũkorũo tũkĩĩgaathĩrĩria na njĩra itagĩrĩire. (1 Tim. 2:9, 10) Kana tũkorũo tũkĩenda kũgaathĩrĩria mawoni maitũ no ũndũ tu wa wĩra ũrĩa twĩhokeirũo, andũ arĩa tũyaine nao, kana mwĩcirĩrie witũ. (1 Kor. 4:6) Kaingĩ tũngĩka maũndũ na njĩra ĩyo, no twage kũmenya nĩ tũkĩrire mĩhaka na twambĩrĩria kwĩĩkĩrĩra.
9. Nĩ kĩĩ gĩtũmaga andũ amwe matuĩke eĩkĩrĩri? Heana ngerekano kuuma Bibilia-inĩ.
9 Gũtirĩ mũndũ ũtangĩgwa mũtego-inĩ wa kwĩĩkĩrĩra angĩtĩkĩra gũtongorio nĩ merirĩria ma mwĩrĩ. Kwenda igweta, ũiru, na kwaga kũgirĩrĩria marakara, nĩ maũndũ matũmĩte andũ aingĩ meke ciĩko cia kwĩĩkĩrĩra. Bibilia ĩrĩ na ngerekano cia andũ ta Abisalomu, Uzia, na Nebukadinezaru, arĩa maatoririo nĩ ciĩko cia mwĩrĩ no Jehova nĩ aamacokirie thĩ nĩ ũndũ wa kwĩĩkĩrĩra.—2 Sam. 15:1-6; 18:9-17; 2 Maũ. 26:16-21; Dan. 5:18-21.
10. Nĩkĩ tũtiagĩrĩirũo gũtuagĩra andũ arĩa angĩ? Heana ngerekano kuuma Bibilia-inĩ.
10 No nĩ kũrĩ itũmi ingĩ ingĩtũma mũndũ eke maũndũ na njĩra ya kwĩĩkĩrĩra. Ta wĩcirie ngerekano ici irĩ Bibilia-inĩ: Kĩambĩrĩria 20:2-7 na Mathayo 26:31-35. Hihi ciĩko cia kwĩĩkĩrĩra cia Abimeleku na Petero ciatongoretio nĩ merirĩria ma wĩhia? Kana hihi nĩ gũtaũkĩrũo mataataũkagĩrũo nĩ maũndũ mothe kana magĩkorererũo materĩgĩrĩire? Tondũ tũtikoragwo na ũhoti wa gũthoma ngoro, nĩ ũndũ wa ũũgĩ na wa wendo kwaga gũtuagĩra andũ arĩa angĩ.—Thoma Jakubu 4:12.
KŨMENYA ITEMI RITŨ
11. Kwaga kwĩĩkĩrĩra kũhutanĩtie atĩa na kũmenya itemi ritũ mũbango-inĩ wa Ngai?
11 Nĩ ũhũthũ gũkũria wĩnyihia rĩrĩa twamenya itemi ritũ harĩ mũbango wa Ngai. Tondũ Jehova nĩ Ngai ũrĩ mĩbango, ahete o ũmwe witũ wĩra wa kũruta kĩũngano-inĩ. O ũmwe witũ nĩ arĩ na itemi rĩa mwanya, ĩndĩ ithuothe nĩ tũbataranagia kĩũngano-inĩ. Nĩ ũndũ wa ũtugi wake mũnene, Jehova nĩ ahete o ũmwe witũ iheo itiganĩte, indo, ũhoti, kana hinya. No tũhũthĩre indo icio atũheete kũmũgoocithia na gũteithia arĩa angĩ. (Rom. 12:4-8) Jehova nĩ atwĩhokeire ũramati ũndũ ũrĩa wonanagia nĩ atũtĩĩte, na agatwĩhoka.—Thoma 1 Petero 4:10.
12, 13. Nĩkĩ tũtiagĩrĩirũo nĩ kũmaka tũngĩona itemi ritũ harĩ wĩra ũrĩa twĩhokeirũo rĩgĩcenjia rĩmwe na rĩmwe?
12 O na kũrĩ ũguo, ti kuuga atĩ wĩra ũrĩa twĩhokeirũo ndũngĩcenjia. No ũcenjie thutha wa ihinda. Ta wĩcirie ngerekano ya Jesu. Kĩambĩrĩria-inĩ maakoragwo o na Jehova tu. (Thim. 8:22) Agĩcoka agĩteithĩrĩria harĩ kũũmba araika, igũrũ na thĩ, na mũico kũũmba mũndũ. (Kol. 1:16) Thutha ũcio Jesu acokire akĩoya itemi rĩngĩ gũkũ thĩ, agĩciarũo arĩ gakenge gatangĩahotire gwĩka ũndũ, na agĩkũra agĩtuĩka mũndũ mũgima. (Afil. 2:7) Thutha wa kũruta muoyo wake ũrĩ igongona, Jesu aacokire igũrũ arĩ kĩũmbe kĩa roho nĩguo atuĩke Mũthamaki wa Ũthamaki wa Ngai mwaka-inĩ wa 1914. (Ahib. 2:9) Na ti kuuga atĩ wĩra ũcio wake ndũgacenjia rĩngĩ. Thutha wa Wathani wa Mĩaka Ngiri, Jesu nĩ agacokeria Jehova Ũthamaki, nĩguo “Ngai atuĩke maũndũ mothe harĩ andũ othe.”—1 Kor. 15:28.
13 Rĩmwe na rĩmwe o na ithuĩ no twĩrĩgĩrĩre wĩra ũrĩa twĩhokeirũo ũcenjie nĩ ũndũ wa matua marĩa tũtuaga. Kwa ngerekano, hihi nĩ kũrĩ hĩndĩ ũtaarĩ thĩinĩ wa kĩhiko ũgĩcoka ũkĩhika kana ũkĩhikania? Hihi nĩ wambĩrĩirie kũrera ciana? Thutha ũcio hihi nĩ ũhũthahũthĩtie mũtũũrĩre waku nĩguo ũingĩre ũtungata-inĩ wa hĩndĩ ciothe? O itua rĩrĩa ũngĩkorũo watuire, nĩ harĩ mĩeke wakeneire na wĩra wagĩire naguo. Nĩ ũndũ wa maũndũ maitũ gũcenjia no tũkorũo na itemi inene kana inini wĩra-inĩ ũrĩa twĩhokeirũo. Hihi ũrĩ mũndũ mwĩthĩ, kana ũrĩ mũkũrũ? Hihi ũrĩ na ũgima mwega wa mwĩrĩ, kana nĩ ũthĩnagio nĩ mwĩrĩ? Hĩndĩ ciothe Jehova nĩ aroraga ũrĩa o ũmwe witũ angĩhũthĩka wega ũtungata-inĩ wake. Jehova nderĩgagĩrĩra twĩke maũndũ tũtangĩhota, na nĩ akenagĩra mũno ũndũ ũrĩa wothe twĩkaga.—Ahib. 6:10.
14. Kwaga kwĩĩkĩrĩra kũngĩtũteithia atĩa gũkorũo na gĩkeno na kũiganĩra o ũndũ-inĩ ũrĩa wothe tũngĩĩkora?
14 Jesu nĩ aakenagĩra wĩra ũrĩa wothe aaheagwo, na o na ithuĩ no tũkenere wĩra ũrĩa tũheetwo. (Thim. 8:30, 31) Mũndũ ũteĩkagĩrĩra ndaiguaga ahatĩrĩirio nĩ mawĩra marĩa ehokeirũo kĩũngano-inĩ. Ndathumbũkaga agĩciria kana nĩ akaheo mĩeke ĩngĩ ihinda rĩũkĩte kana nĩ kuona maũndũ marĩa arĩa angĩ marahingia. Handũ ha ũguo, erutanagĩria gũkorũo na gĩkeno wĩra-inĩ ũrĩa araruta tondũ onaga wĩra ũcio uumĩte kũrĩ Jehova. Agacoka agatĩa mũno itemi rĩrĩa Jehova aheete arĩa angĩ. Kwaga kwĩĩkĩrĩra gũtũteithagia tũhote gũtĩa arĩa angĩ na tũmateithie.—Rom. 12:10.
KWAGA KWĨĨKĨRĨRA TI KĨĨ?
15. Nĩ ũndũ ũrĩkũ tũngĩĩruta kuumana na kwaga kwĩĩkĩrĩra kwa Gideoni?
15 Gideoni nĩ kĩonereria kĩega kĩa mũndũ wekaga maũndũ atekwĩĩkĩrĩra. Rĩrĩa oimĩrĩirũo nĩ mũraika wa Jehova, Gideoni nĩ onanirie wĩnyihia akiuga atĩ oimĩte famĩlĩ ĩtaarĩ igweta. (Atiir. 6:15) Thutha wa gwĩtĩkĩra wĩra ũrĩa aaheirũo nĩ Jehova, Gideoni aatigĩrĩire atĩ nĩ ataũkĩrũo wega nĩ maũndũ marĩa mothe eerĩgagĩrĩrũo ahingie na agĩcaria ũtongoria wa Jehova. (Atiir. 6:36-40) Gideoni aarĩ na ũcamba na ũmĩrĩru. Ĩndĩ eekaga maũndũ emenyereire, na arĩ na ũũgĩ. (Atiir. 6:11, 27) Ndoire mweke wa wĩra ũrĩa eehokeirũo kwĩyethera igweta. Ithenya rĩa ũguo, aarĩkia wĩra ũcio aahetwo aacokire gwake mũciĩ.—Atiir. 8:22, 23, 29.
16, 17. Mũndũ ũtareĩkĩrĩra eciragia maũndũ marĩku agĩciria ũhoro wĩgiĩ gũkũra kĩĩroho?
16 Kwaga kwĩĩkĩrĩra ti kuuga atĩ tũtiagĩrĩirũo kwĩrutanĩria gũkinyĩra mĩeke ĩngĩ ya ũtungata. Maandĩko matwĩkĩraga ngoro tũthiage na mbere gũkũra. (1 Tim. 4:13-15) No hihi gũthiĩ na mbere nĩ kuuga no nginya tũtige wĩra ũrĩa tũrehokeirũo nĩ getha tuoe ũngĩ? Aca to mũhaka. Jehova no atũteithie tũthiĩ na mbere gũkũra kĩĩroho tũrĩ o wĩra-inĩ ũrĩa twĩhokeirũo. No tũthiĩ na mbere gũkũria ũhoti ũrĩa Ngai atũheete na tũkĩrĩrĩrie gwĩka maũndũ mega.
17 Mbere ya gwĩtĩkĩra wĩra mwerũ, mũndũ ũtareĩkĩrĩra ambaga gũtuĩria nĩ maũndũ marĩkũ ekwĩrĩgĩrĩrũo ahingie. Thutha ũcio no acoke arore maũndũ make ũrĩa mahaana. Kwa ngerekano-rĩ, hihi nĩ ekũhota kũruta wĩra ũngĩ makĩria kana kũhingia maũndũ mangĩ ekwĩhokerũo ategũtiganĩria maũndũ mamwe ma bata? Hihi mawĩra mamwe ehokeirũo no maheo andũ angĩ nĩguo ahote kũhingia ũcio ũngĩ ehokerũo? Angĩkorũo macokio ma ciũria icio cierĩ kana kĩmwe gĩa cio nĩ aca, kwahoteka nĩ harĩ mũndũ ũngĩ ũngĩhota kũhingia wĩra ũcio na njĩra njega mahinda-inĩ maya. Gwĩthuthuria na njĩra ya mahoya nĩ gũgũtũteithia twĩtheme gwĩka maũndũ marĩa makĩrĩte ũhoti witũ. Kwaga kwĩĩkĩrĩra no gũtũme twage gwĩtĩkĩra wĩra ũcio.
18. (a) Kwaga kwĩĩkĩrĩra kũngĩtũteithia atĩa rĩrĩa twehokerũo wĩra mwerũ? (b) Rĩandĩko rĩa Aroma 12:3 rĩhũthĩkaga atĩa harĩ mũndũ ũteĩkagĩrĩra?
18 Rĩrĩa twetĩkĩra wĩra mwerũ, kĩonereria kĩa Gideoni gĩtũririkanagia atĩ tũtingĩgĩa na moimĩrĩro mega tũtarĩ na ũtongoria na irathimo cia Jehova. Bibilia ĩtwĩraga ‘tũthiage na mĩthiĩre ya kwĩnyihĩria Ngai twĩgwatanĩtie nake.’ (Mik. 6:8) Kwoguo, rĩrĩa rĩothe twetĩkĩra kwĩhokerũo wĩra ũngĩ mwerũ, twagĩrĩirũo gwĩcũrania na njĩra ya mahoya maũndũ marĩa mothe Jehova atwĩraga kũgerera Kiugo gĩake na ithondeka rĩake. No mũhaka tũtigĩrĩre atĩ mĩthiĩre itũ nĩ ĩratwarana na ũtongoria wa Jehova. Hĩndĩ ciothe nĩ tũririkanage atĩ kwĩnyihia kwa Jehova ‘nĩkuo gũtũnenehagia’ no ti ũhoti witũ. (Thab. 18:35) Gũthiaga na mĩthiĩre ya kwĩnyihĩria Ngai nĩ gũgũtũteithia kwaga kwĩyona tũtagĩrĩire na ningĩ gũtũteithie kwaga kwĩyona tũrĩ a bata mũno.—Thoma Aroma 12:3.
19. Tũrĩ na itũmi irĩkũ cia kwaga kwĩĩkĩrĩra?
19 Mũndũ ũteĩkagĩrĩra aheaga Jehova gĩtĩo kĩrĩa kĩmwagĩrĩire, tondũ Jehova nĩwe Mũũmbi witũ na nĩwe Mwathani Mũnene wa Igũrũ na Thĩ. (Kũg. 4:11) Kwaga kwĩĩkĩrĩra gũtũteithagia tũiganĩre, na tũkagĩa na moimĩrĩro mega itemi-inĩ ritũ harĩ mũbango wa Ngai. Ningĩ nĩ gũtũteithagia twĩtheme gwĩka maũndũ na njĩra ĩtarĩ ya gĩtĩo, na nĩ kũrehaga ũrũmwe harĩ andũ a Jehova. Kwaga kwĩĩkĩrĩra gũtũteithagia kũiga maũndũ ma arĩa angĩ mbere ya maitũ, na gũgatũteithia gwĩka maũndũ na ũũgĩ na kwoguo tũgethema gwĩka mahĩtia maritũ. Nĩ ũndũ ũcio, andũ a Jehova monaga kwaga kwĩĩkĩrĩra kũrĩ kwa bata o na mahinda-inĩ maya, na Jehova nĩ akenagio mũno nĩ arĩa othe mateĩkagĩrĩra. No ĩ angĩkorũo nĩ tũrahatĩkwo nĩ maũndũ maingĩ? Gĩcunjĩ kĩrĩa kĩrũmĩrĩire nĩ gĩkaarĩrĩria ũrĩa tũngĩonania wĩnyihia hĩndĩ ta ĩyo.


c: text/html

text: 3 No rĩrĩ, angĩkorũo nĩ mwacokirio muoyo hamwe na Kristo-rĩ, thiĩi na mbere gũcaria maũndũ ma igũrũ, kũrĩa Kristo aikarĩte guoko-inĩ kwa ũrĩo kwa Ngai.2 Igagai meciria manyu harĩ maũndũ ma igũrũ, no ti harĩ maũndũ ma gũkũ thĩ.3 Nĩ gũkorũo nĩ mwakuire, na ũtũũro wanyu ũhithĩtwo harĩ Kristo kũringana na wendi wa Ngai.4 Hĩndĩ ĩrĩa Kristo, o we ũtũũro witũ akaaguũrio-rĩ, o na inyuĩ nĩ mũkaaguũrio hamwe nake mũrĩ na riri.5 Nĩ ũndũ ũcio-rĩ, ũragai ciĩga cianyu iria irĩ gũkũ thĩ ũhoro-inĩ wĩgiĩ ngomanio itagĩrĩire,* maũndũ matarĩ matheru, merirĩria moru ma ngomanio, merirĩria mathũku, na ũkoroku, nĩguo ũhoi mĩhianano.6 Nĩ ũndũ wa maũndũ macio, marakara ma Ngai nĩ maroka.7 Maũndũ macio nĩmo o na inyuĩ mwekaga mũtũũrĩre-inĩ wanyu wa hau kabere.8 No rĩu no mũhaka mweherie maũndũ maya mothe harĩ inyuĩ: mang’ũrĩka, marakara, ũũru, irumi, na mĩario ya rũtũrĩko kuuma tũnua-inĩ twanyu.9 Mũtikaheenanagie. Mwĩyaũrei ũmũndũ ũrĩa wa tene o hamwe na mĩtugo yaguo,10 na mwĩhumbe ũmũndũ mwerũ, ũrĩa ũratuo mwerũ kũgerera ũmenyo wa ma kũringana na mũhianĩre wa Ũrĩa waũmbire,11 na ũhoro-inĩ ũcio gũtirĩ Mũngiriki kana Mũyahudi, mũndũ mũruu kana ũtarĩ mũruu, mũndũ wa kũngĩ, Mũsikuthi, ngombo, kana mũndũ ũtarĩ ngombo; ĩndĩ Kristo nĩwe maũndũ mothe harĩ andũ othe.12 Nĩ ũndũ ũcio, tondũ mũrĩ andũ mathuurĩtwo nĩ Ngai, aamũre na makendwo-rĩ, mwĩhumbei ũhoro wa kũiguanĩra tha, ũcayanĩri, ũtugi, wĩnyihia, ũhooreri, na ũkirĩrĩria.13 Thiĩi na mbere gũkiranagĩrĩria mũndũ na ũrĩa ũngĩ na kuohanagĩra mwĩyendeire o na angĩkorũo nĩ harĩ mũndũ ũhĩtĩirio nĩ ũrĩa ũngĩ. O ta ũrĩa Jehova* aamuoheire inyuĩ eyendeire, no mũhaka mwĩkage o ũguo.14 No makĩria ma maũndũ macio mothe-rĩ, mwĩhumbei wendo, nĩ gũkorũo wohithanagia andũ na njĩra nginyanĩru.15 Ningĩ-rĩ, rekei thayũ wa Kristo wathage ngoro cianyu, tondũ mwetirũo harĩ thayũ ũcio thĩinĩ wa mwĩrĩ ũmwe. Na mũkonanagia atĩ mũrĩ na ngatho.16 Rekei kiugo gĩa Kristo gĩikarage thĩinĩ wanyu na njĩra nene nĩguo mũgĩe na ũũgĩ wothe. Thiĩi na mbere kũrutana na gwĩkĩrana hinya na thaburi, mũkĩgoocaga Ngai, na nyĩmbo cia kĩĩroho iria ciinagwo na ngatho, mũkĩinagĩra Jehova* ngoro-inĩ cianyu.17 Ũndũ o wothe ũrĩa mũgwĩka kana mũkwaria, ĩkagai maũndũ mothe thĩinĩ wa rĩĩtwa rĩa Mwathani Jesu, mũgĩcokagĩria Ngai o we Ithe witũ ngatho kũgerera harĩ we.18 Inyuĩ atumia-rĩ, athĩkagĩrai athuri anyu, nĩ gũkorũo ũndũ ũcio nĩ mwagĩrĩru harĩ Mwathani.19 Inyuĩ athuri-rĩ, endagai atumia anyu na mũtikamarakaragĩre mũrĩ na marũrũ.20 Inyuĩ ciana, athĩkagĩrai aciari anyu maũndũ-inĩ mothe, nĩ gũkorũo ũndũ ũcio nĩ ũkenagia Mwathani.21 Inyuĩ maithe, mũtikarakaragie ciana cianyu, nĩguo itigakue ngoro.22 Inyuĩ ngombo, athĩkagĩrai athani anyu a gũkũ thĩ maũndũ-inĩ mothe, to hĩndĩ ĩrĩa maramũrora no getha mũkenie andũ, ĩndĩ mũtarĩ na ũhinga ngoro-inĩ, mũgĩĩtigagĩra Jehova.*23 Ũndũ o wothe ũrĩa mũgwĩka, wĩkagei na ngoro yothe ta arĩ Jehova* mũrekĩra no ti andũ,24 nĩ gũkorũo nĩ mũĩ atĩ nĩ kuuma kũrĩ Jehova* mũkaamũkĩra igai, rĩrĩ kĩheo. Tungatagĩrai Mwathi wanyu, nĩwe Kristo.25 Hatarĩ nganja, ũrĩa wĩkaga maũndũ moru nĩ akaarĩhwo nĩ ũndũ wa maũru marĩa ekĩte, na gũtirĩ mũthutũkanio.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Ahunjia na atongoria a makanitha kwendekithia aria makuruhanitio na ngukumio magirio kuhuranira iturwa
Ahunjia na atongoria a makanitha ngurani kuuma mwena wa Kangema nimoritie andu aria mangikorwo makuruhanitio na ciiko cia ngukumio bururi-ini magirio kurugama hindi ya ithurano nene cia mweri wa kanana, na mangikorwo mahetwo certificate ni kamiti ya IEBC metio. Na oho ningi no moritie andu aria merugamitie ta andu kiumbe nio Independent maheo gutiio makiuga nimekuuria arumiriri ao gukanaikiria kura mutongoria wa bururi Uhuru Kenyatta. Mekwaragia kanitha-ini wa Akorino Gospel Church of East Africa itura-ini ria Ihiga-ini kuu Kangema.
The post Ahunjia na atongoria a makanitha kwendekithia aria makuruhanitio na ngukumio magirio kuhuranira iturwa appeared first on Mediamax Network Limited.
This post was syndicated from Mediamax Network Limited. Click here to read the full text on the original website.
Follow us on twitter @TodayKenya
Comments
Be the First to Comment!


text:
ANDŨ ETHĨ MORAGIA
Ingĩhiũrania Atĩa na Mĩtangĩko?
Nĩ kĩĩ gĩtũmaga ũtangĩke?
Hihi maũndũ maya nĩ maronania ũrĩa ũiguaga rĩmwe na rĩmwe?
“Ndindaga ngĩciiria: ‘Ĩ angĩkorũo . . . ?’ ‘Ĩ tũngĩgwa na ngari?’ ‘Ĩ tũngĩgwa na ndege?’ Ndangĩkaga nĩ maũndũ marĩa mũndũ atabataire kũmakio mũno nĩmo.”
—Charles.
“Njiguaga hĩndĩ ciothe ngĩtangĩka ta mbĩa ĩrĩ kĩnya-inĩ ĩgĩthiũrũrũka. Ndĩrutanagĩria mũno no hatirĩ ũndũ nyonaga ngĩhingia!”
—Anna.
“Andũ mangĩnjĩra atĩ nĩ kaba niĩ tondũ ndĩ cukuru, ndĩĩraga, ‘Maromenya ũrĩa mũndũ agiĩkaga arĩ cukuru!’”
—Daniel.
“Njiguaga ndĩ mũritũhĩre hingo ciothe. Ngoragwo ngĩtangĩka nĩ ũndũ wa ũndũ ũrĩa ũngĩ ũkũhanĩka kana nĩ ũndũ wa ũndũ ũrĩa batiĩ gwĩka.”
—Laura.
Ũrĩa kũrĩ: Tũratũũra ihinda rĩrĩa Bibilia ĩtaga “mahinda ma ũgwati maritũ kũhiũrania namo.” (2 Timotheo 3:1) Nĩ ũndũ ũcio, andũ ethĩ o nao nĩ matangĩkaga o ta andũ agima.
Nĩ hingo ciothe arĩ ũũru gũtangĩka?
Aca. Ũhoro wa ma nĩ atĩ Bibilia nĩ yonanagia atĩ nĩ wega mũndũ gũtangĩka nĩguo akenie andũ arĩa endete.
Ningĩ, gũtangĩka no gũtũtindĩke twĩke ũndũ mũna. Kwa ngerekano, ĩ korũo ũrĩ na kĩgeranio gĩa cukuru kiumia gĩũkĩte? Gũtangĩka no gũgũtindĩke ũthome na kĩyo kiumia gĩkĩ, na ũndũ ũcio no ũgũteithie ũhĩtũke kĩgeranio kĩu!
Gũtangĩka ningĩ no gũtũme ũmenye atĩ kũrĩ na ũgwati. Mũirĩtu ũmwe wĩtagwo Serena oigire ũũ: “No ũigue ũgĩtangĩka nĩ ũndũ nĩ ũramenya atĩ ikinya rĩrĩa woete ti rĩega na atĩ nĩ ũrabatara kũgarũrĩra nĩguo thamiri yaku ĩtige gũgũthumbũra.”
Ũrĩa kũrĩ: Gũtangĩka no gũgũteithie angĩkoruo nĩ gũgũgũtindĩka kuoya ikinya rĩrĩa rĩagĩrĩire.
Ĩ angĩkorũo gũtangĩka nĩ kũratũma ũgĩe na meciria moru?
Kwa ngerekano: Richard, ũrĩa ũrĩ na mĩaka 19 oigire ũũ: “Nĩ ndangĩkaga mũno ndeciria ũhoro wa maũndũ matiganĩte marĩa mangĩkĩka kuumana na ũndũ mũna ũrangia. Ndindaga ngĩciria ũndũ ũcio nginya ngaigua ndangĩkĩte mũno.”
Bibilia yugaga atĩ “ngoro horeri nĩyo muoyo wa mwĩrĩ.” (Thimo 14:30) O na kũrĩ ũguo, gũtangĩka no gũtũme ũgĩe na ndariri itiganĩte cia mathĩna ma mwĩrĩ ta kũrĩo nĩ mũtwe, kũigua thiũrũra, kũrĩo nĩ nda, na ngoro kũhũũra na ihenya.
Ũngĩka atĩa angĩkorũo gũtangĩka kũratũma ũthĩnĩke handũ ha ũteithĩke?
Ũrĩa ũngĩka
Wĩyũrie kana nĩ harĩ na bata wa gũtangĩka. “Gwĩciria ũhoro wa maũndũ marĩa wĩhokeirũo nĩ ũndũ ũmwe, na gũtangĩka gũkĩria njano nĩ ũndũ ũngĩ. Ũndũ ũcio ũndirikanagia . . . gũtangĩka nĩ ta gũcuha na gĩtĩ. Nĩ kũheaga mũndũ ũndũ wa gwĩka no hatirĩ kũndũ kũngĩgũtwara.”
—Katherine.
Bibilia yugaga ũũ: “Nũ gatagatĩ-inĩ kanyu ũngĩhota kuongerera mũkono ũmwe harĩ ũtũũro wake nĩ ũndũ wa gwĩtangĩkĩra?”
—Mathayo 6:27.
Ũguo nĩ kuuga: Angĩkorũo gũtangĩka gũtirakũrehera kĩhonia, no mathĩna kũrĩkuongagĩrĩra kana gũtuĩke thĩna harĩ wee.
Hiũrania na ũndũ ũmwe thutha wa ũrĩa ũngĩ. “Wĩcirie ũndũ ũcio. Hihi ũndũ ũrĩa ũragũtanga nĩ ũgaakorũo ũrĩ na bata rũciũ? thutha wa mweri ũmwe? thutha wa mwaka? kana thutha wa mĩaka ĩtano?”
—Anthony.
Bibilia yugaga ũũ: “Mũtikanatangĩke nĩ ũndũ wa rũciũ, tondũ rũciũ nĩ rũgaakorũo na mĩtangĩko yaruo. O mũthenya ũkoragwo na ũũru waguo.”—Mathayo 6:34.
Ũguo nĩ kuuga: Hatirĩ bata gũtinda ũgĩtangĩka nĩ ũndũ wa mathĩna ma rũciũ. Mamwe ma mo o na no gũkorũo matigagũkora o na rĩ.
Wĩrute gũtũũra na ũndũ ũrĩa ũtangĩhota gũcenjia. “Ũndũ ũrĩa wa bata nĩ kwĩhaarĩria o ũrĩa ũngĩhota kũhiũrania na ũndũ ũrĩa ũngĩgũkora, na wĩtĩkĩre atĩ maũndũ mamwe nĩ makĩrĩte ũhoti waku.”
—Robert.
Bibilia yugaga ũũ: “Ti hĩndĩ ciothe andũ arĩa marĩ ihenya mahootanaga hĩtahĩtano-inĩ, . . . o na kana gĩtĩo gĩgatuĩka o kĩa arĩa ogĩ; tondũ ihinda na maũndũ materĩgĩrĩirũo makoraga andũ othe.”—Kohelethu 9:11, NWT.
Ũguo nĩ kuuga: Rĩmwe na rĩmwe ndũngĩhota kũgarũra maũndũ maku, ĩndĩ no ũgarũre ũrĩa ũmonaga.
Thuthuria ũndũ wega. “Handũ ha kũgio nĩ tũmaũndũ tũnini, niĩ thuthuragia ũhoro ũrĩ wothe. No mũhaka nyambe menye nĩ maũndũ marĩkũ ma bata makĩrĩa nĩguo hũthĩre hinya wakwa kũmahingia.”
—Alexis.
Bibilia yugaga ũũ: “Mũkũũranage maũndũ marĩa ma bata makĩria.”—Afilipi 1:10.
Ũguo nĩ kuuga: Ti ũhũthũ mũndũ gũtoorio nĩ maũndũ marĩa maratũma atangĩke angĩkorũo nĩ amathuthuragia wega.
Aranĩria na mũndũ. “Rĩrĩa ndarĩ kĩrathi gĩa gatandatũ, ndainũkaga ndĩ na mĩtangĩko mĩingĩ tondũ nĩ ndetigĩraga gũcoka cukuru mũthenya ũcio ũngĩ. Mami na baba no gũũthikĩrĩria maathikagĩrĩria ngĩmera ũrĩa ndaiguaga. Nĩ ndakenaga mũno nĩ gũkorũo nao. Nĩ ndamehokete na ndarĩ na wĩyathi wa kwaria nao. Ũndũ ũcio nĩ wandeithagia kũhiũrania na mũthenya ũrĩa warũmagĩrĩra.”
—Marilyn.
Bibilia yugaga ũũ: “Ũritũ ũrĩ ngoro ya mũndũ ũtũmaga ĩiname, ĩndĩ kwarĩrio wega nĩ gũkena gũtũmaga ĩkene.”—Thimo 12:25.
Ũguo nĩ kuuga: Mũciari kana mũrata no akũhe ũtaaro wa gũgũteithia kũnyihanyihia mĩtangĩko.
Hoya. “Kũhoya na kayũ ũndũ ingĩigua mũgambo wakwa nĩ kũndeithagia. Ũndũ ũcio nĩ ũhotithagia kũgweta mĩtangĩko yakwa na mũgambo handũ ha kũmĩiga meciria-inĩ. Ningĩ ũndũ ũcio nĩ ũndeithagia kũmenya atĩ Jehova nĩ mũnene gũkĩra mĩtangĩko yakwa.”
—Laura.
Bibilia yugaga ũũ: “. . . mũkĩmũikagĩria [Ngai] mĩtangĩko yanyu yothe, nĩ ũndũ nĩ amũrũmbũyagia.”—1 Petero 5:7.
Ũguo nĩ kuuga: Mahoya ti njĩra ya kwĩninĩra mathĩna ithuĩ ene. No nĩ njĩra ya kwaranĩria na Jehova Ngai, ũrĩa wĩranĩire ũũ: “Menya ũmake nĩ ũndũ niĩ nĩ niĩ Ngai waku; nĩngũkuongerera hinya waku, ĩĩ, ti-itherũ nĩndĩĩgũteithagia.”—Isaia 41:10.


text:
RŨGANO RWA 34
Irio Cia Mũthemba Mwerũ
WAHOTA gũtwĩra kĩrĩa andũ marongania thĩ? Nĩ ta ime. Nĩ rĩerũ na rĩgatweka ta mbaa. No ĩndĩ ti ime; nĩ kĩndũ gĩa kũrĩa.
Rĩu nĩ ta mweri ũmwe kuuma Aisiraeli moima Misiri. Marĩ werũ-inĩ. Nĩ irio nyinyi mũno ikũraga gũkũ, kwoguo andũ magĩteta makiugaga: ‘Na arĩ korũo nĩ kũragũo tworagirũo nĩ Jehova kũu bũrũri wa Misiri. Kũu twarĩ na irio ciothe cia kũhũna.’
Kwoguo Jehova agĩkiuga ũũ: ‘Nĩngũmuurĩria irio ciume igũrũ o ta mbura.’ Na ũũ nĩguo Jehova eekire. Rũciinĩ rũa mũthenya ũyũ ũngĩ rĩrĩa Aisiraeli monire tũnyamũ tũu twerũ tũgwĩte thĩ, makĩũrania o ene: ‘Ĩ nĩ kĩĩ gĩkĩ?’
Musa akĩmeera: ‘Nĩ irio iria Jehova amũhete cia kũrĩa.’ Andũ magĩciĩta MAANA. Cia camaga ta tũmĩgate tũhũthũ tũthondeketwo na ũũkĩ.
Musa akĩmera, ‘Ũnganiai o mũndũ o mũndũ o ta ũrĩa mũrĩĩre wake ũigana.’ O rũcinĩ mekaga ũguo. Rĩu ningĩ, rĩrĩa riũa rĩa hiũha, maana ĩrĩa yatigaraga igũrũ rĩa thĩ ĩgatweka.
Ningĩ Musa akiuga: ‘Mũndũ o na ũrĩkũ ndagatigie tũkinyie rũcinĩ.’ No andũ amwe matiathikĩrĩirie. Nĩ ũũĩ ũrĩa kwahanire? Rũcinĩ rũu rũngĩ maana ĩrĩa matigirie yakorirũo ĩiyũire tũgunyũ na kũnunga!
Ĩndĩ nĩ haarĩ mũthenya ũmwe thĩinĩ wa kiumia, ũrĩa Jehova eerire andũ monganie maana ya mĩthenya ĩrĩ. Ũyũ warĩ mũthenya wa gatandatũ. Jehova akiuga matigarie cia mũthenya ũcio ũngĩ, tondũ ndangĩagũithirie o na kĩ mũthenya ũcio wa mũgwanja. Rĩrĩa maatigaririe maana ma mũthenya wa mũgwanja-rĩ, kaĩ matiaiyũrirũo nĩ tũgunyũ kana kũnunga! Hĩ, gĩkĩ nĩ kĩama kĩngĩ!
Mĩaka yothe ĩrĩa Aisiraeli matũũrire werũ-inĩ Jehova aamaheaga maana.
Thama 16:


text:
ITHOMO RĨA 11
Mawatho ma Bibilia Matũgunaga Atĩa?
1. Tũrabatara ũtongoria nĩkĩ?
Mũũmbi witũ nĩ mũũgĩ gũtũkĩra. Arĩ Ithe witũ ũtwendete, nĩ atũrũmbũyagia. Ningĩ, ndaatũmbire twĩyathage. (Jeremia 10:23) Kwoguo, o ta ũrĩa kaana kabataraga ũtongoria wa aciari, ithuothe nĩ tũbataraga ũtongoria wa Ngai. (Isaia 48:17, 18) Motaaro ma Bibilia nĩ matũheaga ũtongoria ũrĩa arĩ kĩheo kuuma kwĩ Ngai.—Thoma 2 Timotheo 3:16.
Mawatho na motaaro ma Jehova matũrutaga njĩra ĩrĩa njega biũ ya ũtũũro rĩu na magatuonia ũrĩa tũngĩgĩa na irathimo cia tene na tene mahinda marĩa maroka. Tondũ Ngai nĩwe watũmbire-rĩ, nĩ hagĩrĩire twĩtĩkagĩre ũtongoria wake tũrĩ na ngatho.—Thoma Thaburi 19:7, 11; Kũguũrĩrio 4:11.
2. Kiugo kĩa Ngai gĩtũtongoragia atĩa?
Ma imwe cia mũthingi cia Bibilia ituonagia ũrĩa Ngai endaga twĩke maũndũ-inĩ maingĩ. Mawatho mangĩ magwetaga ũndũ ĩmwe kwa ĩmwe. (Gũcokerithia Maathani 22:8) No mũhaka tũhũthĩre ũhoti witũ wa gwĩciria nĩguo tũtaũkĩrũo nĩ ũrĩa tũngĩhũthĩra ũtaaro mũna wa Bibilia. (Thimo 2:10-12) Kwa ngerekano Bibilia ĩrutanaga atĩ muoyo nĩ kĩheo kuuma kwĩ Ngai. Ma ĩyo ya mũthingi no ĩtũtongorie.—Thoma Atũmwo 17:28.
3. Nĩ mawatho marĩkũ merĩ ma bata makĩria?
Jesu nĩ aaririe ũhoro wa mawatho merĩ ma bata mũno. Wa mbere ũguũragia muoroto wa ũtũũro wa andũ—kũmenya Ngai, kũmwenda, na kũmũtungatĩra tũrĩ ehokeku. Twagĩrĩirũo nĩ gũtongorio nĩ watho ũcio tũgĩtua matua maitũ mothe. (Thimo 3:6) Arĩa marũmagĩrĩra watho ũcio nĩ magĩaga na ũrata hamwe na Ngai, gĩkeno kĩa ma, na muoyo wa tene na tene.—Thoma Mathayo 22:36-38.
Watho wa kerĩ no ũtũtongorie kũgĩa na ũkuruhanu wa thayũ na arĩa angĩ. (1 Akorintho 13:4-7) Kũrũmĩrĩra watho ũcio wa kerĩ nĩ hamwe na kũgĩa na muonere ta wa Ngai kwerekera andũ.—Thoma Mathayo 7:12; 22:39, 40.
4. Mawatho ma Bibilia matũgunaga atĩa?
Mawatho ma Ngai marutaga famĩlĩ ũrĩa wendo ũngĩtũma igĩe na ũrũmwe. (Akolosai 3:12-14) Ningĩ Kiugo kĩa Ngai nĩ kĩgitagĩra famĩlĩ na njĩra ya kũrutana ma ĩno ya mũthingi ya gũtũtongoria—kĩhiko kĩagĩrĩirũo gũkorũo kĩrĩ gĩa gũtũũra.—Thoma Kĩambĩrĩria 2:24.
Kũrũmĩrĩra morutani ma Bibilia no gũtũgitĩre kĩĩmwĩrĩ na kĩĩmeciria. Kwa ngerekano, andĩkani mawĩra kaingĩ mandĩkaga andũ arĩa matũũraga kũringana na motaaro ma Bibilia megiĩ kĩyo na kwĩhokeka. (Thimo 10:4, 26; Ahibirania 13:18) Ningĩ Kiugo kĩa Ngai nĩ gĩtũrutaga kũiganĩra na maũndũ marĩa ma o mũhaka na kuona ũrata hamwe na Ngai ũrĩ wa bata gũkĩra indo cia kĩĩmwĩrĩ.—Thoma Mathayo 6:24, 25, 33; 1 Timotheo 6:8-10.
Kũrũmĩrĩra motaaro ma Bibilia no kũgitĩre ũgima witũ wa mwĩrĩ. (Thimo 14:30; 22:24, 25) Kwa ngerekano, gwathĩkĩra watho wa Ngai wĩgiĩ gwĩthema ũrĩĩu gũtũgitagĩra na mĩrimũ ĩrĩa ĩrehaga gĩkuũ na maũndũ marĩa mangĩtũgera ngero. (Thimo 23:20) Jehova nĩ atwĩtĩkĩrĩtie kũnyua njohi na gĩthimi. (Thaburi 104:15; 1 Akorintho 6:10) Motaaro ma Bibilia matũgunaga na njĩra ya gũtũruta gũtongoria ciĩko na meciria maitũ. (Thaburi 119:97-100) O na kũrĩ ũguo, Akristiano a ma matiathĩkagĩra ithimi cia Ngai nĩgetha tu megune. Mathĩkaga nĩguo matĩithie Jehova.—Thoma Mathayo 5:14-16.
Wĩrute Makĩria
Bibilia Ĩrutanaga Atĩa Kũna?
Gũtũũra na Njĩra Ĩrĩa Ĩkenagia Ngai
No tũhote gũtũũra ũtũũro ũrĩa ũkenagia Jehova. Ũhoro wa ma nĩ atĩ no ũtuĩke mũrata wake.
Bibilia Ĩrutanaga Atĩa Kũna?
Kuona Muoyo ta Ũrĩa Ngai Awonaga
Ngai onaga atĩa muoyo wa nyamũ, kũruta nda, na gwĩkĩrũo thakame?
ŨHORO WITŨ
Hoya Wĩruti wa Bibilia
Hoya Wĩruti wa Bibilia rĩrĩa ũngĩenda na handũ harĩa hangĩkwagĩrĩra.


text:
Japan
Japan
Bururi wa Asia. Mũciĩ mũnene wa Japan nĩ Tokyo. Japan nĩ bururi mũthiu na mbere na iganda na Teknoroji. ŬKũragwo wĩ bururi ũthiũrukĩrio nĩ iria wa macigĩrĩra.
Icigĩrĩra cia Japan
1. Main Land
2. Okinawa
Maria mahutĩtie bururi wa Japan
1. Iria rĩa South China
2. Iria rĩa Japan
Rũthiomi rwa Japanisi
Rũthiomi rwao rũgethanagio Konichwa (wĩ mwega) na mũndũ akanamĩrĩra, ũgacokia konichwa (dĩ mwega). Mandĩkaga na ndemwa mĩthemba ĩtatu na nĩcio: Kanji, Katakana na Hirogana.
Kanji nĩ ndemwa ngũrũ cia Kĩ China. Mũndũ no mũhaka erute ndemwa cia Kanji ta ngiri ĩnya agikiya yunibacĩtĩ.


text:
GĨCUNJĨ GĨA 14
Ũrĩa Famĩlĩ Ĩngĩgĩa na Gĩkeno
1, 2. Jehova endaga famĩlĩ ikorũo na ũtũũro ũhaana atĩa?
JEHOVA nĩwe wambĩrĩirie famĩlĩ. Bibilia ĩtwĩraga atĩ Ngai omba mũtumia wa mbere, aacokire “akĩmũtwara kwĩ mũndũ ũcio [Adamu].” Adamu nĩ aakenire mũno nginya akiuga ũũ: “Rĩu kaĩ ũyũ nĩwe ihĩndĩ rĩmwe riumĩte mahĩndĩ-inĩ makwa, o na nyama yumĩte nyama-inĩ ya mwĩrĩ wakwa-ĩ!” (Kĩambĩrĩria 2:
2 Ũndũ wa kĩeha nĩ atĩ famĩlĩ nyingĩ itirĩ ciakorwo na gĩkeno. O na kũrĩ ũguo, Bibilia nĩ ĩkoragwo na ũtaaro ũngĩteithia andũ kwagĩria ũtũũro wa famĩlĩ ciao na gũikarania hamwe marĩ na gĩkeno.
NGAI ENDAGA ATHURI MEKE ATĨA?
3, 4. (a) Mũthuri agĩrĩirũo gũikarania na mũtumia wake atĩa? (b) Mũthuri na mũtumia magĩrĩirũo kuohanagĩra nĩkĩ?
3 Bibilia yugaga atĩ mũthuri mwega agĩrĩirũo kwendaga mũtumia wake na kũmũhe gĩtĩo. Thoma Aefeso 5:
4 Mũthuri agĩrĩirũo gwĩka atĩa rĩrĩa mũtumia wake ahĩtia? Athuri merĩtwo ũũ: “Endagai atumia anyu na mũtikamarakaragĩre mũrĩ na marũrũ.” (Akolosai 3:19) Athuri ririkanai atĩ o na inyuĩ nĩ mũhĩtagia. Angĩkorũo nĩ mũkwenda Ngai amuohere, no mũhaka mwambe muohere atumia anyu. (Mathayo 6:12, 14, 15) Angĩkorũo mũthuri na mũtumia nĩ meharĩirie kuohanagĩra, ũndũ ũcio nĩ ũrĩteithagia kĩhiko kĩao gũkorũo na gĩkeno.
5. Mũthuri agĩrĩirũo kũhe mũtumia wake gĩtĩo nĩkĩ?
5 Jehova endaga mũthuri aheage mũtumia wake gĩtĩo. Mũthuri nĩ agĩrĩirũo gwĩciria na njĩra ndikĩru ũhoro wa mabataro mothe ma mũtumia wake. Agĩrĩirũo kuoya ũndũ ũcio na ũritũ. Mũthuri angĩka mũtumia wake maũndũ moru, Jehova no age kũigua mahoya make. (1 Petero 3:7) Andũ arĩa metĩkĩrĩkaga nĩ Jehova nĩ arĩa mamwendete, na ũndũ ũcio ũratuonia atĩ ndonaga athuri marĩ a bata gũkĩra atumia.
6. Mũthuri na mũtumia gũkorũo marĩ “mwĩrĩ ũmwe” nĩ kuuga atĩa?
6 Jesu aatarĩirie atĩ mũthuri na mũtumia “ti erĩ rĩngĩ, no nĩ mwĩrĩ ũmwe.” (Mathayo 19:6) Magĩrĩirũo gũkorũo marĩ ehokeku na matiagĩrĩirũo kuuma nja ya kĩhiko. (Thimo 5:
NGAI ENDAGA ATUMIA MEKE ATĨA?
7. Famĩlĩ ĩbataraga mũndũ wa kũmĩtongoria nĩkĩ?
7 Gũtirĩ famĩlĩ ĩtabataraga mũndũ wa kũmĩtongoria nĩguo ĩhote gwĩka maũndũ ĩrĩ na ũrũmwe. Nĩkĩo Bibilia yugaga ũũ thĩinĩ wa 1 Akorintho 11:3: “Mũtwe wa mũndũrũme o wothe nĩ Kristo; na mũtwe wa mũtumia nĩ mũndũrũme; na mũtwe wa Kristo nĩ Ngai.”
8. Mũtumia angĩhe mũthuri wake gĩtĩo kĩnene na njĩra ĩrĩkũ?
8 Gũtirĩ mũthuri ũtahĩtagia. No rĩrĩa mũtumia anyita mbaru matua ma mũthuriwe na anyitanĩra nake eyendeire, famĩlĩ yothe nĩ ĩgunĩkaga. (1 Petero 3:
9. (a) Mũtumia agĩrĩirũo gwĩka atĩa angĩkorũo na mawoni ngũrani na ma mũthuriwe ũndũ-inĩ mũna? (b) Atumia mahetwo ũtaaro ũrĩkũ thĩinĩ wa Tito 2:
9 Mũtumia agĩrĩirũo gwĩka atĩa angĩkorũo na mawoni ngũrani na ma mũthuriwe ũndũ-inĩ mũna? Agĩrĩirũo gũtaarĩria mawoni make na njĩra ĩrĩ na gĩtĩo. Kwa ngerekano, harĩ hĩndĩ Sara oigire ũndũ ũtakenirie Iburahimu, no Jehova akĩra Iburahimu ũũ: “Ĩtĩkĩra kũigua mũgambo wake.” (Kĩambĩrĩria 21:
10. Nĩ ũndũ ũrĩkũ Bibilia yugaga wĩgiĩ ndigano na kweheranĩra?
10 Rĩmwe andũ arĩa mahikanĩtie nĩ mahiũhaga gũtua itua rĩa kweheranĩra kana gũtigana. Ĩndĩ Bibilia yugaga atĩ “mũtumia ndagĩrĩire kweherera mũthuriwe,” nake “mũthuri ndagĩrĩire gũtiga mũtumia wake.” (1 Akorintho 7:
NGAI ENDAGA ACIARI MEKE ATĨA?
11. Nĩ ũndũ ũrĩkũ wa bata mũno ciana ibataraga kuuma harĩ mũciari?
11 Ũrĩ mũciari, wagĩrĩirũo kũhũthagĩra mahinda maingĩ o ũrĩa kũngĩhoteka hamwe na ciana ciaku. Ciana ciaku nĩ ibataraga mũkorũo hamwe, na ũndũ ũrĩa mũnene mũno irabatara kuuma kũrĩ we nĩ kũrutwo ũhoro wa Jehova.
12. Aciari magĩrĩirũo gwĩka atĩa nĩguo magitĩre ciana ciao?
12 Thĩ ĩno ĩratongorio nĩ Shaitani ĩrathiĩ o ĩthũkĩte, na nĩ kũrĩ na andũ mangĩenda gwĩka ciana citũ ũũru o na kana macingĩrie ngomanio-inĩ itagĩrĩire. Aciari amwe nĩ maiguaga hinya kwarĩrĩria maũndũ megiĩ ngomanio na ciana ciao. No aciari nĩ magĩrĩirũo kũhe ciana ciao mũkaana wĩgiĩ andũ ta acio na macirute ũrĩa cingĩhota kũmethema. Kwoguo ũrĩ mũciari nĩ wagĩrĩirũo kũgitĩra ciana ciaku. *
13. Aciari magĩrĩirũo kũruta ciana ciao na njĩra ĩrĩkũ?
13 Aciari nĩo magĩrĩirũo kũruta ciana ciao mĩtugo mĩega. Ũngĩruta mwana waku atĩa? Mwana nĩ abataraga kũmenyerio maũndũ, na ndabatiĩ kũrũngwo na njĩra ĩrĩa ĩtagĩrĩire kana na marakara. (Jeremia 30:11) Nĩ ũndũ ũcio, ndũkanarũnge mwana waku rĩrĩa ũrakarĩte. Ndũkanareke ciugo ciaku ikorũo ihaana ta “gũthecanga kwa rũhiũ,” nĩguo ndũkamũtuurithie. (Thimo 12:18) Ruta ciana ciaku gũtaũkĩrũo nĩ kĩrĩa kĩratũma ibatare gwathĩka.
NGAI ENDAGA CIANA CIĨKE ATĨA?
14, 15. Ciana ciagĩrĩirũo gwathĩkĩra aciari nĩkĩ?
14 Jesu nĩ aathĩkagĩra Ithe nginya hĩndĩ ĩrĩa gwĩka ũguo gwakoragwo kũrĩ ũndũ mũritũ. (Luka 22:42; Johana 8:
15 Ciana, o na mũngĩigua ũrĩ ũndũ mũritũ gwathĩkĩra aciari anyu, ririkanai atĩ rĩrĩa mwathĩka, nĩ mũrĩkenagia Jehova o hamwe na aciari anyu. *
16. (a) Shaitani ageragia atĩa gũtũma andũ ethĩ meke ũũru? (b) Twagĩrĩirũo gũthuura arata arĩa mendete Jehova nĩkĩ?
16 Mũcukani no ahũthĩre arata aku kana andũ angĩ a rika rĩaku nĩguo matũme wĩke ũũru. Nĩ oĩ atĩ ti ũndũ mũhũthũ gũtooria hatĩka ta icio. Kwa ngerekano, Dina mwarĩ wa Jakubu aarĩ na arata matendete Jehova. Ũndũ ũcio nĩ wamũreheire mathĩna manene o hamwe na famĩlĩ yao. (Kĩambĩrĩria 34:
FAMĨLĨ NO ĨGĨE NA GĨKENO
17. O mũndũ thĩinĩ wa famĩlĩ arĩ na itemi rĩrĩkũ?
17 Rĩrĩa andũ thĩinĩ wa famĩlĩ maarũmĩrĩra ũtaaro ũrĩa Ngai aheanĩte, nĩ methemaga mathĩna maingĩ. Angĩkorũo wĩ mũthuri, endaga mũtumia waku na ũmũrũmbũyagie na njĩra ya wendo. Angĩkorũo wĩ mũtumia, heaga mũthuri waku gĩtĩo na ũmwĩnyihagĩrie, na wĩgerekanagie na mũtumia ũrĩa ũtaarĩirio thĩinĩ wa Thimo 31:
^ kĩb. 12 No wone ũhoro makĩria wĩgiĩ ũrĩa ũngĩgitĩra ciana ciaku thĩinĩ wa ibuku rĩa Wĩrute Kuuma Kũrĩ Mũrutani Ũrĩa Mũnene, karatathi ka 32, rĩrĩa rĩcabĩtwo nĩ Aira a Jehova.
^ kĩb. 15 Mwana no age gwathĩkĩra aciari ake angĩkorũo marenda eke ũndũ ũraregana na watho wa Ngai.


text:
JW LIBRARY
Etha Bibilia-inĩ kana Ibuku-inĩ—Android
Gacunjĩ ga gwetha indo thĩinĩ wa JW Library no gagũteithie kuona ciugo Bibilia-inĩ kana mabuku-inĩ.
Rũmũrĩra maũndũ maya nĩguo wethe:
Etha Bibilia-inĩ
Etha Ibuku-inĩ
Etha na Kĩongo kĩa Ũhoro
Etha Bibilia-inĩ
No ũhote gwetha ciugo kana ciugo thĩinĩ wa Bibilia ĩrĩa ũrathoma hĩndĩ ĩyo.
Ũgĩthoma Bibilia, hutia karũũru ga Gwetha, ũcoke wandĩke ciugo iria ũrenda gwetha. Wambĩrĩria kwandĩka, ciugo ingĩ nĩ ikumĩra. Ciugo icio ciomĩra, hutia kiugo kĩu kana harĩa ũhũtagia nĩguo ũhingũre ciugo thimũ-inĩ yaku nĩguo wone moimĩrĩro.
Gacunjĩ ka Mĩhari Yũikaine kana Top Verses konanagia mĩhari ĩrĩa tũhũthagĩra kaingĩ ĩrĩa ĩrĩ na ciugo iria ũretha. Gacunjĩ ka Mĩhari Yothe kana All Verses konanagia mĩhari yothe ya Bibilia ĩrĩa ĩrĩ na ciugo iria ũretha na gakamĩbanga kũringa na mabuku ma Bibilia. Nako ga Icunjĩ kana Articles konanagia ũhoro ũrĩa ũringaine na kĩrĩa ũretha thĩinĩ wa ũhoro wa kwambĩrĩria kana ũhoro muongerere.
Ũngĩkorũo ũgĩetha ciugo nyingĩ, hutia gathandũkũ ka Etha o Ũguo Ciandĩkĩtwo kana Match Exact Phrase nĩguo ĩrehe harĩa harĩ na ciugo o icio o ũguo wandĩka.
Etha Ibuku-inĩ
No ũhote gwetha kiugo kana ciugo ibuku-inĩ rĩrĩa ũrathoma.
Ũrĩ o hau, hutia karũũri ka Etha kana Search, ũcoke wandĩke kiugo kĩrĩa ũrnda gwetha. Wambĩrĩria kwandĩka, ciugo ingĩ nĩ ikumĩra. Ciugo icio ciomĩra, hutia kiugo kĩu kana harĩa ũhũtagia nĩguo ũhingũre ciugo thimũ-inĩ yaku nĩguo wone moimĩrĩro.
Ũngĩkorũo ũgĩetha ciugo nyingĩ, hutia gathandũkũ ka Etha o Ũguo Ciandĩkĩtwo kana Match Exact Phrase nĩguo ĩrehe harĩa harĩ na ciugo o icio o ũguo wandĩka.
Etha na Kĩongo kĩa Ũhoro
Angĩkorũo ũrĩ na Insight on the Scriptures, no ũhote gwetha kĩongo kĩna ibuku-inĩ rĩu. No wĩke ũguo rĩrĩa ũrathoma Bibilia ka ibuku rĩngĩ o rĩothe thĩinĩ wa JW Library.
Hutia karũũri ga gwetha, ũcoke wandĩke kiugo kĩrĩa ũrenda gwetha. Wambĩrĩria kwandĩka, ciongo itiganĩte cia Insight on the Scriptures iria iringaine na ciugo iria ũretha nĩ ikumĩra. Hutia kĩongo kĩrĩa wathura nĩguo ũkĨhingũre thĩinĩ wa Insight.
Maũndũ maya marutirũo Oktomba 2014 thĩinĩ wa JW Library 1.3.4, ĩrĩa ĩhũthagĩra Android 2.3 kana ĩngĩ njerũ gũkĩra ĩyo. Angĩkorũo ndũrona maũndũ maya twageta, ũkũũrio ũrũmĩrĩrĩre ũtaaro ũrĩa ũrĩ thĩinĩ wa gĩcunjĩ kĩa “Ambĩrĩria Kũhũthĩra JW Library—Android,” rungu rwa Gĩa na Maũndũ ma Ica Ikuhĩ.


text:
Minista wa mohoro na ukinyaniria Joe Mucheru kuuria nyumba cia mohoro ikorwo na uigiririki
Oriri githurano kinene gikuhiriirie minista wa mohoro na ukinyaniria Joe Mucheru nioritie nyumba cia mohoro gukorwo na uigiririki gutigirira bururi uyu ndunagayukana mbere na thutha wa githurano. Akiaria hindi ya gukunguira muthi wa kimabururi wa wiyathi wa andiki a mohoro Mucheru augire nyumba cia mohoro ibatie gukorwo muhari-ini wa mbere gutigirira akenya nimaikia kura na njira iria mundu ekwenda.
Oho Mucheru niaheire andiki a mohoro mwihoko ati thirikari ni igwika uria wothe ingihota kugitira wiyathi na ugitiri wa andiki a mohoro.
Ihinda-ini oro riu Erick Oduor uria urugamiriire kiama kia andiki a mohoro KUJ augire Kenya ni umwe wa mabururi maria andiki a mohoro makoragwo hatika-ini.
Mwena-ini wake mwandiki munene wa ngwataniro ya urumwe wa mabururi Antonio Guteres niathingatite thirikari cia mabururi mothe kweheria mihinga iria ikoretwo ikihotomia uruti wira wa andiki a mohoro.
The post Minista wa mohoro na ukinyaniria Joe Mucheru kuuria nyumba cia mohoro ikorwo na uigiririki appeared first on Mediamax Network Limited.
This post was syndicated from Mediamax Network Limited. Click here to read the full text on the original website.
Follow us on twitter @TodayKenya
Also, Like us on facebook


text:
Hihi No Mũhaka Akristiano Marũmie Thabatũ?
Macokio ma Bibilia
Akristiano matiĩrĩtwo marũmie thabatũ ya o kiumia. Akristiano makoragwo marĩ rungu rwa “watho wa Kristo,” ũrĩa ũtahutĩtie kũrũmia Thabatũ. (Agalatia 6:2; Akolosai 2:16, 17) Tũngĩkorũo na ũũma wa ũndũ ũcio nĩkĩ? Reke twambe tũthuthurie kĩhumo gĩa Thabatũ.
Thabatũ nĩ Kĩĩ?
Kiugo Thabatũ kiumanĩte na kiugo gĩa Kĩĩhibirania kĩrĩa kiugaga “kũhurũka; kana gũtiga.” Kĩonekaga riita rĩa mbere thĩinĩ wa Bibilia maathani-inĩ marĩa maaheirũo rũrĩrĩ rwa Isiraeli. (Thama 16:23) Kwa ngerekano, rĩathani rĩa kana harĩ Maathani marĩa Ikũmi riugaga ũũ: “Ririkanaga mũthenya wa thabatũ ũwamũrage. Rutaga wĩra mĩthenya ĩtandatũ, ũgeka maũndũ maku mothe; no mũthenya wa mũgwanja nĩ thabatũ ya Jehova Ngai waku; mũthenya ũcio ndũkanarute wĩra o na ũrĩkũ.” (Thama 20:8-10) Thabatũ yaambagĩrĩria Njumaa riũa rĩathũa na ĩgathira Njuuma riũa rĩathũa. Mũthenya ũcio Aisiraeli matingĩoimagarire, makie mwaki, moine ngũ, kana makuue mũrigo. (Thama 16:29; 35:3; Ndari 15:32-36; Jeremia 17:21) Kwaga kũrũmia Thabatũ kwarĩ ihĩtia inene mũno.—Thama 31:15.
Kũringana na karenda ya Kĩyahudi, nĩ kwarĩ mĩthenya ĩngĩ yetagwo thabatũ. O na mwaka wa 7 na wa 50 no yetagwo thabatũ. Mĩaka-inĩ ya Thabatũ, mĩgũnda ndĩagĩrĩire kũrĩmwo na Aisiraeli matingĩahatĩrĩirio marĩhe mathiirĩ.—Maũndũ ma Alawii 16:29-31; 23:6, 7, 32; 25:4, 11-14; Gũcokerithia Maathani 15:1-3.
Akristiano magaga kũrũmĩrĩra watho wa Thabatũ nĩkĩ?
Watho wa Thabatũ warũmagĩrĩrũo nĩ andũ arĩa maarĩ rungu rwa Watho ũrĩa waheanĩtwo kũgererera Musa. (Gũcokerithia Maathani 5:2, 3; Ezekieli 20:10-12) Ngai ndoimĩte erĩte ndũrĩrĩ ingĩ irũmagĩrĩre Thabatũ. Hamwe na ũguo, kũgerera harĩ igongona rĩa Jesu Kristo, Ayahudi o nao nĩ mohorirũo “kuuma Watho-inĩ” wa Musa, o na kuuma harĩ Maathani Marĩa Ikũmi (Aroma 7:6, 7; 10:4; Agalatia 3:24, 25; Aefeso 2:15) Handũ ha kũrũmĩrĩra Watho wa Musa, Akristiano marũmagĩrĩra watho ũrĩa mũnene wa wendo.—Aroma 13:9, 10; Ahibirania 8:13.
Mawoni mahĩtanu megiĩ Thabatũ
Mawoni mahĩtanu: Ngai aambĩrĩirie Thabatũ rĩrĩa aahurũkire mũthenya wa mũgwanja.
Ũrĩa kũrĩ: Bibilia yugaga ũũ: “Na rĩrĩ, mũthenya ũcio wa mũgwanja-rĩ, Ngai akĩũrathima, akĩwamũra, nĩ ũndũ mũthenya ũcio nĩguo aahurũkire agĩtiga wĩra wake wothe ũrĩa we Ngai aarutĩte wa gũtũma indo igĩe, o na wa gũciũmba.” (Kĩambĩrĩria 2:3) Mũhari ũyũ ndũkoragwo ũkĩhe andũ watho, no nĩ gũtaarĩria ũtaaragĩria maũndũ marĩa Ngai eekire mũthenya wa mũgwanja. Gũtirĩ handũ Bibilia ĩgwetete mũndũ o na ũmwe warũmirie thabatũ mbere ya matukũ ma Musa.
Mawoni mahĩtanu: Aisiraeli maarĩ rungu rwa watho wa Thabatũ o na matahetwo Watho wa Musa.
Ũrĩa kũrĩ: Musa eerire Aisiraeli ũũ: “Jehova Ngai witũ nĩaarĩkanĩire na ithuĩ o kũu Horebu,” hakuhĩ na Kĩrĩma gĩa Sinai. Kĩrĩkanĩro kĩu kĩarĩ hamwe na watho wa Thabatũ. (Gũcokerithia Maathani 5:2, 12) Maũndũ marĩa Aisiraeli maacemanirie namo megiĩ Thabatũ monanirie atĩ warĩ ũndũ mũgeni harĩ o. Korũo Aisiraeli maarĩ rungu rwa Thabatũ mbere ĩyo rĩrĩa maarĩ Misiri-rĩ, Thabatũ ĩngĩakĩmaririkanirie atĩa ũrĩa maakũũrirũo kuuma Misiri ta ũrĩa Ngai oigĩte ĩngĩkaamaririkania? (Gũcokerithia Maathani 5:15) Maabatarire nĩkĩ kwĩrũo matikonganie maana mũthenya wa mũgwanja? (Thama 16:25-30) Na nĩ kĩĩ gĩatũmire marigwo nĩ ũrĩa mangĩatuire cira wa mũndũ ũrĩa warĩ wa mbere kuuna watho wa Thabatũ?—Ndari 15:32-36.
Mawoni mahĩtanu: Thabatũ nĩ kĩrĩkanĩro gĩtagaathira na kwoguo nĩ ĩbatiĩ kũrũmĩrĩrũo o na rĩu.
Ũrĩa kũrĩ: Bibilia imwe ciĩtaga Thabatũ kĩrĩkanĩro “kĩrĩa gĩtagacoka gũthira o rĩ, o rĩ.” (Thama 31:16) O na kũrĩ ũguo, kiugo gĩa Kĩĩhibirania kĩrĩa gĩtaũrĩtwo “gĩtagacoka gũthira o rĩ, o rĩ,” no kĩhũthĩrũo kuuga “nginya ihinda rĩna rĩtoĩkaine,” na to mũhaka akorũo nĩ nginya tene na tene. Kwa ngerekano, Bibilia ĩhũthagĩra kiugo o kĩu ĩgĩtaarĩria ũhoro wĩgiĩ Athĩnjĩri Ngai a Isiraeli, arĩa Ngai aatigire kũhũthĩra mĩaka 2000 mĩhĩtũku.—Thama 40:15; Ahibirania 7:11, 12.
Mawoni mahĩtanu: Akristiano nĩ magĩrĩire kũrũmia Thabatũ tondũ o na Jesu nĩ aamĩrũmagia.
Ũrĩa kũrĩ: Jesu aarũmagia Thabatũ tondũ aarĩ Mũyahudi, na kwoguo aabatiĩ kũrũmĩrĩra Watho wa Musa kuuma arĩ mũnini. (Agalatia 4:4) Thutha wa Jesu gũkua, kĩrĩkanĩro kĩu kĩa Watho, kĩrĩa kĩarĩ nginya na watho wa Thabatũ, nĩ kĩeheririo.—Akolosai 2:13, 14.
Mawoni mahĩtanu: Mũtũmwo Paulo nĩ aarũmagĩa Thabatũ o na arĩ Mũkristiano.
Ũrĩa kũrĩ: Paulo nĩ aathiaga thunagogi-inĩ hĩndĩ ya Thabatũ, no ndaathiaga kuo nĩ getha anyitanĩre na Ayahudi kũmĩrũmia. (Atũmwo 13:14; 17:1-3; 18:4) Handũ ha ũguo, akĩrũmĩrĩra ũndũire wa hĩndĩ ĩyo, aahunjagia ũhoro mwega thunagogi-inĩ, o ta ũrĩa mũgeni angĩũrio arĩrie andũ monganĩte nĩ ũndũ wa ũthathaiya. (Atũmwo 13:15, 32) Paulo ahunjagia “o mũthenya,” to hĩndĩ ya Thabatũ tu.—Atũmwo 17:17.
Mawoni mahĩtanu: Thabatũ ya Gĩkristiano nĩ ya mũthenya wa Kiumia.
Ũrĩa kũrĩ: Hatirĩ handũ Bibilia ĩkoragwo yathĩte Akristiano maamũre mũthenya wa Kiumia, ũtuĩke mũthenya wa kũhurũka kana wa gũthathaiya. Akristiano a tene monaga mũthenya wa Kiumia ũrĩ mũthenya wa wĩra o ta mĩthenya ĩrĩa ĩngĩ. The International Standard Bible Encyclopedia yugaga: “Karine ya kana nĩrĩo mũthenya wa Kiumia waambĩrĩirie gwĩkwo maũndũ marĩa mekagwo mũthenya wa Thabatũ, rĩrĩa Konstantino [mũtongoria Mũroma] oigire atĩ mawĩra mamwe matiagĩrĩirũo kũrutwo mũthenya wa Kiumia.” *
Ĩ nacio icunjĩ iria cionanagia mũthenya wa Kiumia ta warĩ wa mwanya? Bibilia yugaga atĩ mũtũmwo Paulo aarĩanĩire hamwe na athathaiya arĩa angĩ “mũthenya wa mbere wa kiumia,” na nĩguo Kiumia, no ekire ũguo tondũ nĩ aatanyaga gũthiĩ mũthenya ũrĩa warũmagĩrĩra. (Atũmwo 20:7) Ningĩ ciũngano imwe cierirũo cigage mũthithũ “mũthenya wa mbere wa o kiumia,” na nĩguo Kiumia, wa gũteithĩrĩria arĩa marĩ na thĩna, no ũyũ warĩ o ũtaaro wa kũmateithĩrĩria kũbanga mahũthĩro mao. Mĩhothi ĩyo yaigagwo mũciĩ, no ndĩatwaragwo harĩa maacemanagĩria.—1 Akorintho 16:1, 2.
Mawoni mahĩtanu: Nĩ ũũru kwamũra mũthenya ũmwe harĩ o kiumia ũtuĩke wa kũhurũka na gũthathaiya.
Ũrĩa kũrĩ: Bibilia yonanagia atĩ Mũkristiano agĩrĩirũo nĩ gwĩtuĩra itua.—Aroma 14:5.
Ningĩ rora New Catholic Encyclopedia, Riuma rĩa Kerĩ, Mbuku ya 13, karatathi ka 608.
Wĩrute Makĩria
ŨHORO MWEGA KUUMA KŨRĨ NGAI!
Mawatho ma Bibilia Matũgunaga Atĩa?
Jesu nĩ aatarĩirie kĩrĩa gĩtũmaga tũbatare ũtongoria na akĩrutana ũhoro wĩgiĩ mawatho merĩ ma Bibilia marĩa oigire atĩ nĩ ma bata mũno.
MŨRANGĨRI
Hihi Watho ũrĩa Ngai Aaheete Aisiraeli Warĩ Mwagĩrĩru na wa Kĩhooto?
Motaaro mana marĩa maatongoragia acirithania thĩinĩ wa Isiraeli.
CIŨRIA IRIA CIŨRAGIO KAINGĨ
Hihi Aira a Jehova nĩ Akristiano?
Tũrakũũria ũtuĩrie wone ngũrani itũ na arĩa angĩ metagwo Akristiano.


text:
Thomas Edison
Mundu wa bururi wa US. Mũthungudi wa indo nyingi. ni Mũthungudi wa Ngirobu ya thitima ya mbere ya mũũkano.
Ũthungundi wake ni watumire agiye ngumo muno. umuthi atuaria a ũthungundi nginya nimatumarigira ritwa ria Edison taitoini ya artiko ciao. Ngerekena ni artiko itagwo "Kwĩruta gũtuwĩka Edison?".
Edison ni athungunda na njira ya kugeria guthunda indo nyingi ikuhaniririe[1] na niwe ithe wa uthungundi wa gukorwo na ricirie na guthunda ukihitagia maingi utegutigithiria. Edison niari na wendo na pacioni ya wira wake athungundaga atekurora riua kana nirithuire, kana kwina matũ ma kuhahura iguta.
Kũgwete
1. Kwĩruta gũtuwĩka Edison? Ũria ũmenyeri wa mundu mwene ũcenjagia ũhoteki wa ũgunduri mũtũrakania, Kĩũgano kĩa ndigir ya mũgo - Druid DIME 2010


text:
Ũhoro Mwega Kuuma Kũrĩ Ngai!
Ũhoro ũrĩa mwega kuuma kũrĩ Ngai nĩ ũrĩkũ? Hihi no tũwĩtĩkie? Broshua ĩno nĩ ĩcoketie ciũria iria ciũragio kaingĩ cia Bibilia.
Ũrĩa Ũngĩgunĩka nĩ Broshua Ĩno
Broshua ĩno nĩ ĩgũgũteithia ũkenere kwĩruta ĩmwe kwa ĩmwe kuuma Kiugo-inĩ kĩa Ngai, Bibilia. Thoma wone ũrĩa ũngĩhũthĩra Bibilia yaku gũthoma Maandĩko.
Ũhoro Ũrĩa Mwega nĩ Ũrĩkũ?
Thoma wone ũhoro kuuma kũrĩ Ngai nĩ ũrĩkũ. Nĩkĩ nĩ wa mĩtũkĩ ũmũthĩ, na twagĩrĩirũo nĩ gwĩka atĩa.
Ngai Nũũ?
Hihi Ngai nĩ arĩ rĩĩtwa na nĩ atũrũmbũyagia?
Hihi Kũna Ũhoro Ũrĩa Mwega Uumĩte Kũrĩ Ngai?
Tũngĩmenya atĩa atĩ Bibilia nĩ ya ma?
Jesu Kristo Nũũ?
Wĩrute kĩrĩa gĩatũmire Jesu akue, ũkũũri nĩ kĩĩ, na ũrĩa Jesu areka mahinda-inĩ maya.
Muoroto wa Ngai Harĩ Thĩ nĩ Ũrĩkũ?
Bibilia nĩ ĩtaarĩirie kĩrĩa gĩatũmire Ngai ombe thĩ, rĩrĩa mĩnyamaro ĩgaathira, na ũrĩa ũtũũro ũgaakorũo thĩinĩ wa thĩ njerũ.
Kũrĩ na Kĩĩrĩgĩrĩro Kĩrĩkũ Harĩ Arĩa Makuĩte?
Gũthiaga atĩa harĩ mũndũ rĩrĩa akua? Hihi nĩ tũkona endwa aitũ arĩa makuĩte?
Ũthamaki wa Ngai nĩ Kĩĩ?
Ũthamaki wa Ngai nĩ kĩĩ, na nĩ maũndũ marĩkũ ũkaahingia?
Ngai Etĩkĩrĩtie Maũndũ Moru na Mĩnyamaro Nĩkĩ?
Maũndũ moru maambĩrĩirie atĩa, na Ngai etĩkĩrĩtie mĩnyamaro nĩkĩ nginya ũmũthĩ? Hihi mĩnyamaro nĩ ĩgaathira?
Famĩlĩ Yaku Ĩngĩgĩa na Gĩkeno Atĩa?
Jehova, Ngai ũrĩa mũkeni, endaga famĩlĩ igĩe na gĩkeno. Thoma wone ũtaaro ũrĩa Bibilia ĩheaga athuri, atumia, aciari, na ciana.
Ũngĩkũũrana Ũthathaiya wa ma Atĩa?
Hihi ndini ya ma no ĩmwe? Wĩcirie ũhoro wa marũũri maya matano marĩa mangĩgũteithia gũkũũrana ũthathaiya wa ma.
Mawatho ma Bibilia Matũgunaga Atĩa?
Jesu nĩ aatarĩirie kĩrĩa gĩtũmaga tũbatare ũtongoria na akĩrutana ũhoro wĩgiĩ mawatho merĩ ma Bibilia marĩa oigire atĩ nĩ ma bata mũno.
Ũngĩkuhĩrĩria Ngai Atĩa?
Wĩrute ũmenye kana Ngai nĩ athikagĩrĩria mahoya mothe, ũrĩa twagĩrĩirũo nĩ kũhoya, na maũndũ mangĩ marĩa tũngĩka nĩguo tũkuhĩrĩrie Ngai.
Ndini Igeekwo Atĩa?
Hihi nĩ gũgaakinya hĩndĩ andũ othe thĩinĩ wa thĩ magaacokanĩrĩrio mathathaiyagie Ngai ũmwe?
Ngai Akoragwo na Ithondeka Nĩkĩ?
Bibilia nĩ ĩtaarĩirie nĩkĩ Akristiano a ma magĩrĩirũo gũkorũo marĩ ithondeka, na ũrĩa mangĩka ũguo.
Wagĩrĩirũo Gũthiĩ na Mbere Nĩkĩ?
Ũmenyo wa Ngai ũrĩa ũgĩte naguo ũngĩguna arĩa angĩ atĩa? Nĩ ũkuruhanu ũrĩkũ ũngĩkenera hamwe na Ngai?


text:
Kĩthoomo Kĩa Ĩkũmi Na Bitano
Njĩra Ĩrĩa Yagĩrĩte ya Kũthaathayia Mũrungu
1. Nũũ ũbuĩrĩte gũtwĩra njĩra ĩrĩa yagĩrĩte ya kũthaathayia Mũrungu?
NDINI inyiingĩ ciugaga nĩ iritanaga ũmma bwegiĩ Mũrungu. Ĩndĩ bũu bũtĩũmbĩka, tontũ ndini iritanaga mantũ jarĩ mwanya mono jegiĩ Mũrungu nũũ, na ũrĩa tũbuĩrĩte kũmũthaathayia. Tũũmba kũmenya atĩa njĩra ĩrĩa yagĩrĩte ya kũthaathayia Mũrungu? Nĩ Jehova wenka ũũmba gũtwĩra ũrĩa tũbuĩrĩte kũmũthaathayia.
2. Nĩatĩa ũũmba kwiritana njĩra ĩrĩa yagĩrĩte ya kũthaathayia Mũrungu?
2 Jehova natweete Bibiria kenda tũũmba kwiritana njĩra ĩrĩa yagĩrĩte ya kũmũthaathayia. Kwou iritane Bibiria na Jehova agagũteethia ũgunĩke nĩ mooritani jaawe tontũ eena bata na ũũgwe.
3. Mũrungu arĩenda tũthithia atĩa?
3 Antũ bamwe baugaga Mũrungu etĩkagĩĩria ndini cionthe, ĩndĩ ũu tĩu Jesũ aatũritanĩre. Aaugĩre: “Ti o muntu uria umbitaga Mwathani, Mwathani, ugakuruka unenene bwa Iguru; indi no uria uthithagia uria Baaba uria uri Iguru eendaga.” Kwou nĩtũkũbatara kwiritana wendi bwa Mũrungu nĩmbi na rĩu tũbũthithie. Bũu nĩ ũntũ bwa kũjũkia na ũrito tontũ Jesũ aang’uanithanĩrie antũ barĩa batĩathĩkagĩra Mũrungu na auni ba waatho, ‘baria bagitaga mantu ja irema.’
4. Jesũ aaugĩre atĩa bwegiĩ kũthithia wendi bwa Mũrungu?
4 Jesũ oonanĩrie rĩrĩa tũkwenda kũthithia wendi bwa Mũrungu, gũkethĩrwa na irigĩĩria. Aaugĩre: “Kurukeni na mwiriga jumuceke; untu mwiriga ni jumwarie na njira ni imbarie iria iitaga guntu kuria kuuragirwa; na baria bakurukaga ku ni babaingi. Nikwithirwa mwiriga ni jumuceke na njira ni impinyanu iria iitaga mwoyone; na antu baria bamionaga ni baakai.” (Mathayo 7:13, 14) Njĩra ĩmpinyanu, kana njĩra ĩrĩa yagĩrĩte ya kũthaathayia Mũrungu, ĩtongagĩĩria mwoyone jwa kenya na kenya. Njĩra ĩrĩa mbariĩ, kana njĩra ya kũthaathayia Mũrungu ĩrĩa ĩtĩagĩrĩte, ĩtongagĩĩria gĩkuũne. Ĩndĩ Jehova atĩkwenda muntũ kinya ũrĩkũ akua. Naejaga o muntũ wonthe kaanya ga kwiritana bũmwegiĩ.
NJĨRA ĨRĨA YAGĨRĨTE YA KŨTHAATHAYIA MŨRUNGU
5. Nĩatĩa ũũmba kũmenya barĩa bathathaagia Mũrungu na njĩra ĩrĩa yagĩrĩte?
5 Jesũ aaugĩre no tũmenye barĩa bathathaagia Mũrungu ũrĩa kwagĩrĩte. Tũthithagia ũu na njĩra ya gũcũnkũũna kĩrĩa betĩkĩtie na kĩrĩa bathithagia. Aaugĩre: “Bukabamenya ni untu bwa maciara jao.” Na acooka auga: “Muti jumwega juciaraga maciara jamega.” (Mathayo 7:16, 17) Kũu tĩ kuuga barĩa bathathaagia Mũrungu nĩ baboojũru. Ĩndĩ atumĩkĩri ba Mũrungu rĩonthe bageragia kũthithia jarĩa jagĩrĩte. Rĩu tiga twone kĩrĩa gĩgatũteethia kũmenya barĩa bathathaagia Mũrungu na njĩra ĩrĩa yagĩrĩte.
6, 7. Nĩkĩ ũthaathayia bwa mma bũthingatagĩĩra Bibiria? Nĩatĩa ngerekano ya Jesũ ĩgũtũritana?
6 Ũthaathayia bwetũ bũbuĩri kũthingatagĩĩra Bibiria. Bibiria yugaga: “O ruteto runthe ruria ruri Maandikone, ruria rwekirwe ni Murungu nkorone ya muntu uria warwandikire, niru kiguni gia kuritana antu nakio, na gia kumenyithagia antu wiyia bwao, na gia kubakaanagia, o na gia kuboonagiiria beetage na miitire iria yagirite ya wagiru; nikenda o muntu uria urumagiira Murungu aagagire mono, na atuurage athuraniritwe mma, wa kuritanaga ngugi iria njega.” (2 Timotheo 3:16, 17) Mũtũmwa Paũlo aandĩkĩĩre Akristũ: “Riria twabureteere ruteto rwa Murungu, butarwitikiirie ta rwari rwa antu, indi bwarwitikiirie o ta ruri ruteto rwa Murungu (o uria ruri rwa mma).” (1 Athesalonike 2:13) Ũthaathayia bwa mma bũthingatagĩĩra Rũteto rwa Mũrungu Bibiria. Bũtĩthingatagĩĩra mathũgaanio ja antũ, nkuagaya, kana mantũ jangĩ.
7 Jarĩa jonthe Jesũ aaritanaga, jaathingatagĩĩra Rũteto rwa Mũrungu. (Thooma Johana 17:17.) Jamaingĩ naagwetaga Maandĩko. (Mathayo 4:4, 7, 10) Atungatĩri ba Mũrungu ba mma bathingataga ngerekano ya Jesũ, na jonthe jarĩa barĩtanaga jathingatagĩĩra Bibiria.
8. Nĩmbi Jesũ aatũritanĩre bwegiĩ kũthaathayia Jehova?
8 Tũbuĩrĩte kũthaathayia Jehova wenka. Kuuma 6:3 yugaga: “Ni Ni ndeejiriire Iburahimu, na Isaaka, na Jakubu; ndi Murungu Mwene inya yonthe; indi-ri, ntamenyerwe nibo riitwa ri riakwa JEHOVA.” Jesũ neendaga antũ bamenya Mũrungu wa mma wengwa nũũ, na naabaritanaga riĩtwa rĩa Mũrungu. (Thooma Johana 17:6.) Jesũ aaugĩre: “Thathayia [Jehova, NW] Murungu waku, na umwathikagire We Wenka.” (Mathayo 4:10) Kwou, tũrĩ atungatĩri ba Mũrungu tũthingatagĩĩra ngerekano ya Jesũ. Tũthathaagia Jehova wenka, tũgatumĩra riĩtwa rĩawe, na tũkaritana bangĩ riĩtwa rĩa Mũrungu na ũrĩa agatũthithĩria.
9, 10. Nĩatĩa twonanagia nĩtwendene?
9 Nĩtũbuĩrĩte kwenda antũ kuuma nkorone. Jesũ aaritanĩre aritwa baawe beendanage. (Thooma Johana 13:35.) Gũtĩkũmakania naarĩa tuumĩte, mĩkarĩre yeetũ, kana kethĩra tũrĩ itonga kana nkĩa. Kwendana gwetũ kũbuĩrĩte gũtũma twĩthĩrwa na ngwatanĩro ta ataana na aarĩ ba baaba. (Akolosai 3:14) Kwou tũtĩĩtaga ndweene kana tũũraga antũ bangĩ. Bibiria yugaga: “Untune buria butumaga aana-ba-Murungu bamenyewa o na kinya aana-ba-nkoma ni bubu: ati o muntu uria utithithagia untu buria bwagirite, atiithagirwa aumite kwa Murungu; kana uria utiendaga mutanethe.” Na ĩkoongeera: “Na ti ta uria Kaini aari wa uria mui, riria ooragire mutana-wa-ng’ina.”
10 Tũtumagĩra ĩgiita, inya, na into bietũ birĩa tũrĩna bio gũteethania na gwĩkanĩra inya. (Ahibirania 10:24, 25) Tũthithagĩria “antu bonthe jaria jaagirite.”
11. Nĩkĩ tũgwĩtĩkia wonokio bũũmbĩkaga akĩ gũkũrũkĩĩra Jesũ?
11 Nĩtũbuĩrĩte kwathĩkĩra Jesũ tontũ wonokio bũũmbĩkaga akĩ gũkũrũkĩĩra we. Bibiria yugaga: “Wonokio butionora kiri ungi kinya uriku; ni untu ri, guti riitwa ringi kinya ririku guku nthi, riria rieei antu, riria riagirite ria gutwonokia.” (Mathithio 4:12) Kĩthoomone kĩa 5 kĩa iuku rĩrĩ, nĩtwairitanĩre Jehova aatũmĩre Jesũ kũrita mwoyo jwawe jũrĩ ĩkũũri tontũ bwa antũ barĩa aathĩki. (Mathayo 20:28) Jehova nathuurĩte Jesũ aathana arĩ Mũnene wa nthĩgũrũ. Kĩu nĩkĩo gĩtũmi Bibiria ĩtwĩraga no mwanka twathĩkĩre Jesũ kethĩra nĩtũkwenda gũtũũra kenya na kenya.
12. Nĩkĩ tũtiitonyithanagia na siasa?
12 Tũtĩbuĩrĩte gwitonyithania na siasa. Jesũ ataitoonyithania na siasa. Rĩrĩa aagambithagua, eerĩre Pilato mũnene wa Roma: “Unene bwakwa ti bwa guku nthi.” (Thooma Johana 18:36.) O ta Jesũ, tũrĩ etĩkĩkua kĩrĩ Ũnene bwa ĩgũrũ bwa Mũrungu, na tontũ bũu kinya tũkethĩrwa tũtũũraga kũ, tũtiitonyithanagia na siasa. Ĩndĩ Bibiria ĩtweete waatho ‘twigague baria baathanaga,’ ũu nĩ kuuga thirikarĩ. (Aroma 13:1) Nĩtwathĩkagĩra mawaatho ja nthĩgũrũ ĩrĩa tũkaraga. Ĩndĩ nĩ mma, rĩrĩa waatho bwaregana na waatho bwa Mũrungu twigerekanagia na atũmwa barĩa baaugĩre: “Itubwirite twi gwikiira [kana kwathĩkĩra] Murungu nkuruki ya antu.”
13. Nĩmbi tũtũmagĩĩria yegiĩ Ũnene bwa Mũrungu?
13 Twĩtĩkĩtie Ũnene bwa Mũrungu nĩbu bunka bũkathiria mathĩĩna ja nthĩgũrũ. Jesũ aaugĩre “nkuma iji injega ya unene,” ĩrĩngĩtũmĩĩrua nthĩgũrũne yonthe. (Thooma Mathayo 24:14.) Gũtĩ thirikarĩ ya muntũ yũũmba kũthithia kĩrĩa Ũnene bwa Mũrungu bũgatũthithĩria. (Zaburi 146:3) Jesũ aatũritanĩre tũrombage bwegiĩ Ũnene bwa Mũrungu rĩrĩa aaugĩre: “Unene bwaku bwije; Uria wendete gwe buthithague nthi iji, Ta uria buthithagua kuu Iguru.” (Mathayo 6:10) Bibiria ĩtwĩraga Ũnene bwa Mũrungu bũkathiria thirikarĩ cionthe cia antũ nabu “bukarungama o kenya na kenya.”
14. Nĩ baaũ wĩtĩkĩtie nĩbathathaagia Mũrungu na njĩra ĩrĩa yagĩrĩte?
14 Nyuma ya gũcũnkũũna mantũ jaja, ciũrie: ‘Nĩ baaũ bathigatagĩĩra Bibiria ũritanine bwao? Nĩ baaũ bamenyithagia bangĩ bwegiĩ riĩtwa rĩa Mũrungu? Nĩ baaũ bendeene kamma na betĩkĩtie Mũrungu naatũmĩre Jesũ atwonokia? Nĩ baaũ batitonyithanagia na siasa? Nĩ baaũ batũmagĩĩria thirikarĩ ya Mũrungu nĩyo yonka yũũmba kũthiria mathĩĩna?’ Nĩ Akũũjĩ ba Jehova akĩ.
NĨATĨA ŨKATHITHIA?
15. No mwanka tũthithie atĩa kenda Mũrungu etĩkĩĩria ũthaathayia bwetũ?
15 Bũtĩng’ani akĩ gwĩtĩkia Mũrungu arĩ o. Kinya irundu bithũũku nĩbiĩtĩkĩtie Mũrungu arĩ o, ĩndĩ bitĩmwathĩkagĩra. (Jakubu 2:19) Kethĩra nĩtũkwenda Mũrungu etĩkĩĩria ũthaathayia bwetũ, no mwanka tũthithie ũrĩa augaga tĩ gwĩtĩkia akĩ arĩ o.
16. Nĩkĩ tũbuĩrĩte kũrega ndini ya ũrongo?
16 Kenda Mũrungu etĩkĩĩria ũthaathayia bwetũ, no mwanka tũrege ndini ya ũrongo. Kĩroria Isaya aandĩkĩre: “Umeni gatigati kao, eeni baatheru.” (Isaya 52:11; 2 Akorintho 6:17) Nĩkĩo tũbuĩrĩte kũregana na gĩntũ kĩonthe kĩa ũthaathayia bwa ũrongo.
17, 18. ‘Babiloni Mucii Juria Munene’ nĩmbi, na nĩkĩ kũregana naju nĩ ũntũ bwa kũthithua na mpwĩ?
17 Ndini ya ũrongo nĩmbi? Nĩ ndini o yonthe ĩrĩa ĩtũritanaga tũthaathayie Mũrungu na njĩra ĩrĩ mwanya na Rũteto rwaawe. Bibiria ĩĩtaga ndini cionthe cia ũrongo ‘Babiloni Mucii Juria Munene.’ (Kugwurirwa 17:5) Nĩkĩ? Mooritani jamaingĩ ja ũrongo ja ndini jaambĩrĩĩrie mũciĩ jwa Babiloni, nyuma ya Ĩkondoria rĩa ntukũ cia Nuhu. Mooritani jau ja ũrongo jaatambĩre nthĩgũrũne yonthe. Ngerekano, antũ barĩa baatũũraga Babiloni baarombaga ikundi bia mĩrungu ĩthatũ. Kinya naarua, ndini inyiingĩ iritanaga Mũrungu nĩ Ũithatũ, ĩndĩ Bibiria ĩritanaga carũrũkũ kũrĩ na Mũrungu ũmwe wa mma, Jehova, na Jesũ nĩ Mũtaana waawe. (Johana 17:3) Antũ barĩa baatũũraga Babiloni kinya nĩbetĩkĩtie kũrĩ gĩntũ kiumaga ndeene ya muntũ gĩgeeta na mbere gũtũũra nyuma ya mwĩrĩ gũkua, na gĩntũ kĩu no kĩthangĩke mwankine. Bũu tĩ mma.
18 Mũrungu naroretie ndini cionthe cia ũrongo ikathirua rua. (Kugwurirwa 18:8) Nũkwona nĩkĩ kuuma ndinine ya ũrongo nĩ ũntũ bwa kũthithua na mpwĩ mono? Jehova nakwenda ũthithia ũu mbere ya ũcereerwa.
19. Nĩatĩa Jehova agakũmenyeera wathithia ĩtua rĩa kũmũtumĩkĩra?
19 Wathuura kuuma ndinine ya ũrongo na gũtumĩkĩra Jehova, bamwe ba acoore baaku kana antũ ba nja no baremwe gũciũkĩrwa nĩ ĩtua rĩaku na kinya no bakũũmĩrie ũtũũro. Ĩndĩ Jehova atĩgũtiganĩria. Ũkaa ũmwe wa nja ya nthĩgũrũne yonthe ya mamirioni ja antũ barĩa bendeene kamma, na ũkethĩrwa na wĩrĩgĩĩro bwa gũtũũra kenya na kenya nthĩgũrũne ĩnjerũ ya Mũrungu. (Mariko 10:28-30) Kwombĩka bamwe ba acoore na antũ ba nja barĩa bakũrigagĩĩria ũtĩgatũmĩkĩre Jehova, nyumene bakeenda kwĩritana Bibiria.
20. Nĩkĩ nĩ ũntũ bwa bata kũthaathayia Mũrungu na njĩra ĩrĩa yagĩrĩte?
20 Rua mono, Mũrungu akathiria ũthũũku bunthe na Ũnene bwawe bwathane nthĩgũrũne yonthe. (2 Petero 3:9, 13) Rĩu rĩkethĩrwa rĩrĩ ĩgiita rĩĩthongi atĩa! Bonthe bakathaathayia Jehova na njĩra ĩrĩa akwenda tũmũthaathayia nayo. Kwou nĩ ũntũ bwa bata ũjũkie ĩtagaaria nandĩ na ũthaathayie Mũrungu na njĩra ĩrĩa yagĩrĩte.


text:
Injiniarini
Injiniarini
Contents
Matemo[edit | edit source]
Injiniarini ni mathomo makoragwo na maugi maingi ta ma erektroniki, thitima, mekaniko, mithaiga, waki, betoro na mangi maingi.
Injiniarini na maica ma Omũthenya[edit | edit source]
Omũthenya mũndũ ni atũmagira ĩndo ithondeketwo na ũgĩ wa Injiniarini. andu angi mokira nimaturagira gasi cũka kana thitovu kuruga ici ni itumagira ugi wa mekaniko na thayathi ya ũthagia. Maguta matawa na gasi ithondekagwo na ũgĩ wa injiniarini ya mĩthaiga. thitovu na gasi cũka ithodekagwo na ũgĩ wa na macini cia injiriani ya mekaniko.
Ūgĩ wa Injiniarini[edit | edit source]
Injiniarini itumagira ũgĩ na umenyo wa thayathi, ũcuumi, social ni getha gukurura na gwaka macini, thithitemu na material [[1]]. Injiniarini ithondekaga macini iria ari tekinoronji.Tekinoronjĩ ĩthondekagwo na ũgĩ wa thayathi [[2]]. Injiniarini ithondekaga macini cia kwendio na kũogwo ũgĩ wa ũcuumi ni wedekanaga ni getha guthondeka macini ikwendeka.
Stagi cia injiniarini cia kĩndu kĩa Tekinoronjĩ[edit | edit source]
Maũgĩ mothe ma injiriaini makoragwo makirumira stagi ici guthondeka kindu: ũthuthuria wa thithitemu, gũkurura thithitemu na gwaka kwa thithitemu.
Buremuwaki ya Injiarini[edit | edit source]
kwi buremuwaki cia ki thiori thondeka. Buremuwaki imwe ya muthemba banga thiori rainina kuma iria cia njumura ngiya ira iundu nyene[3].
Thiori njumura   thiori cia iundu nyene.
Thiori cia njumura nicio itumagigirwo gwaka thiori cia iundu nyene. Thiori ya njumura yeretha maundu maingi kwi thiori ya iundu nyene.
Haria Hagwete[edit | edit source]
1. Engineering http://en.wikipedia.org/wiki/Engineering gūthomwo 31/5/2012
2. Thayathi na tekinonji http://ki.wikipedia.org/wiki/Thayathi_na_teknoloji gūthomwo 25/5/2012
3. Jacobson na edersen, Injiniarini thayathi na kiihari 2003


text:
Atongoria a NASA kwaga kuiguithaniria murirukia wa bendera.
Akenya makiria arumiriri a ngwataniro ya NASA riu nomeguthii nambere na gweterera niguo kumenya nu ukarirukia bendera ya ngwataniro iyo githurano-ini kinene giukite.
Wetereri ucio umanite na atongoria a ngwataniro iyo Raila Odinga, Kalonzo Musyoka, Musalia Mudavadi na Moses Wetangula gutabania miario ya hamwe utuku wa gukia umuthi mwena wa Kilifi no maraaga kuiguithaniria.
The post Atongoria a NASA kwaga kuiguithaniria murirukia wa bendera. appeared first on Mediamax Network Limited.
This post was syndicated from Mediamax Network Limited. Click here to read the full text on the original website.
Follow us on twitter @TodayKenya
Comments
Be the First to Comment!


text:
ITHOMO RĨA 6
Kũnyitanĩra na Akristiano Arĩa Angĩ Gũtũgunaga Atĩa?
O na tũngĩbatara gũtuĩkania mũtitũ mũtumanu kana kũũmĩrĩria rĩera iritũ, no tũthiaga mĩcemanio-inĩ iitũ ya Gĩkristiano tũtegũtĩrĩria. Hihi Aira a Jehova merutanagĩria ũguo nĩkĩ kũnyitanĩra na athathaiya arĩa angĩ, o na marĩ na mĩtangĩko ya ũtũũro na mĩnoga ya wĩra?
Nĩ ũteithio harĩ ithuĩ. ‘Nĩ twĩciranagiei,’ ũguo nĩguo mũtũmwo Paulo aandĩkire akĩaria ũhoro wa arĩa tũnyitanagĩra nao kĩũngano-inĩ. (Ahibirania 10:24) Ũguo nĩ kuuga, “gwĩciria ũhoro wa mũndũ na kinyi,” kana kũmenyana ithuĩ ene. Kwoguo, ciugo icio cia mũtũmwo Paulo itwĩkĩraga ngoro twĩciragie arĩa angĩ. Rĩrĩa twamenyana na famĩlĩ ingĩ cia Gĩkristiano, tũkoraga atĩ amwe ao manatooria mathĩna o ta marĩa tũrĩ namo na no matũteithie gũtooria o na ithuĩ.
Nĩ gũtũmaga tũgĩe na ũrata wa gũtũũra. Mĩcemanio-inĩ iitũ, arĩa tũcemanagia nao nĩ arata aitũ a hakuhĩ, to andũ tũmenyanĩte tu. Rĩmwe na rĩmwe-rĩ, nĩ tũhũthagĩra kahinda hamwe maũndũ-inĩ mega ma gwĩkenia. Hihi kũnyitanĩra ũguo gũkoragwo na ũguni ũrĩkũ? Nĩ twĩrutaga gũtĩana mũndũ na ũrĩa ũngĩ, na ũndũ ũcio nĩ wĩkagĩra wendo witũ hinya. Kwoguo, rĩrĩa arata aitũ magĩa na thĩna, nĩ tũkoragwo twĩhaarĩirie kũmateithia amu tũkoragwo tũgĩĩte na ũrata mũrũmu. (Thimo 17:17) Tũngĩnyitanĩra na andũ othe kĩũngano-inĩ giitũ, nĩ tuonanagia atĩ nĩ ‘tũramenyanĩrĩra’ kana tũkarũmbũyania.
Tũgũkũũria ũthuure arĩa mareka wendi wa Ngai matuĩke arata aku. No wone arata ta acio gatagatĩ-inĩ ka Aira a Jehova. Ndũgetĩkĩrie ũndũ o na ũrĩkũ ũkũgirie kũnyitanĩra na ithuĩ.
Kũnyitanĩra hamwe mĩcemanio-inĩ gũkoragwo na ũguni harĩ ithuĩ nĩkĩ?
Nĩ rĩ ũngĩenda gũceera kĩũngano-inĩ giitũ nĩguo ũmenyane na ithuĩ?


text:
Akenya kuurio meyumirie guthurima maritwa mao mabuku-ini ma aikia a kura
Aikia kura bururi-ini nimoritio kwiyumiria guthurima maritwa mao rejista-ini ya aikia a kura kugerera mitamba ya BVR, kwambiriria ruciu nginya tareki 9 mweri ukite wa gatandatu. Muikariri giti wa kamiti iyo Wafula Chebukati augire matacukitie ikinya riu niguo kuhota gutheria register ya aikia a kura bururi-ini na gutigirira gutiri mundu ukaimwo mweke wa guthurana angikorwo nieyandikithitie ta muikia wa kura.
Ihinda-ini oro riu Chebukati nioritie ciama cia kiuteti gukorwo cineyanite maritwa ma ahuraniri a iturwa ngurani thi-ini wa githurano kinene kiria turorete muthenya wa umuthi utanathira.
The post Akenya kuurio meyumirie guthurima maritwa mao mabuku-ini ma aikia a kura appeared first on Mediamax Network Limited.
This post was syndicated from Mediamax Network Limited. Click here to read the full text on the original website.
Follow us on twitter @TodayKenya
Also, Like us on facebook


text:
Gwetha Ũtonga Ũrĩa wa Ma
“Mwĩthondekerei arata kũgerera ũtonga ũrĩa ũtarĩ wa ũthingu.”—LUK. 16:9.
1, 2. Nĩkĩ gũtirĩ hĩndĩ gũkaaga andũ athĩni mũtabarĩre-inĩ ũyũ wa maũndũ?
MAŨNDŨ ma kĩĩmbeca thĩinĩ wa thĩ ũmũthĩ nĩ maritũ na ti ma kĩhooto. Andũ ethĩ methaga mawĩra na mationaga. Aingĩ maigaga mĩoyo yao ũgwati-inĩ makĩĩrutanĩria gũthamĩra mabũrũri-inĩ marĩa magacĩrĩte. Ũthĩni ũtheremete kũndũ guothe nginya mabũrũri marĩa marĩ mbeca nyingĩ. Na arĩa atongu na arĩa athĩni marathiĩ matiganĩte ta thĩ na igũrũ. Kũringana na ũthuthuria wa ica ikuhĩ, gĩcunjĩ kĩa 1 harĩ 100 kĩa andũ arĩa atongu mũno thĩinĩ wa thĩ, kĩrĩ na ũtonga ũiganaine na wa andũ arĩa angĩ othe thĩinĩ wa thĩ ũturanĩirũo. O na gũtuĩka ti ũhũthũ gũtuĩria biũ mũigana ũcio, gũtirĩ mũndũ ũngĩkararia atĩ andũ bilioni nyingĩ nĩ athĩni gũkĩra njano nao angĩ marĩ na ũtonga wa kũmaigana o hamwe na njiarũa ciao. Jesu nĩ oigire ciugo ici cia ma: “Athĩni mũrĩkoragwo nao hĩndĩ ciothe.” (Mar. 14:7) Arĩa atongu na arĩa athĩni matiganĩte na gĩkĩro kĩnene ũguo nĩkĩ?
2 Jesu nĩ aamenyaga atĩ mathĩna ma kĩĩmbeca matingĩthira nginya rĩrĩa Ũthamaki wa Ngai ũgoka. Gĩcunjĩ kĩmwe gĩa thĩ ĩno ya Shaitani gĩthondeketwo nĩ maũndũ ma gĩũteti, ma kĩndini, na maũndũ ma biacara irĩ na ũkoroku ikĩrũgamĩrĩrũo nĩ “ahũri biacara” arĩa magwetetwo thĩinĩ wa Kũguũrĩrio 18:3. Andũ aingĩ a Ngai no maremwo kwĩyeherania biũ na maũndũ ma biacara ma thĩ ĩno ya Shaitani ta ũrĩa meyeheranagia biũ na maũndũ ma gĩũteti na ndini cia maheeni.
3. Nĩ ciũria irĩkũ tũkwarĩrĩria?
3 Tũrĩ Akristiano nĩ twagĩrĩirũo gũthuthuria muonere witũ wĩgiĩ maũndũ ma biacara na njĩra ya kwĩyũria ciũria ta ici: ‘Ingĩhũthĩra atĩa indo ciakwa cia kĩĩmwĩrĩ kuonania wĩhokeku harĩ Ngai? Ingĩhota atĩa gwĩthema kwĩingĩrania mũno maũndũ-inĩ ma biacara? Nĩ maũndũ marĩkũ monetwo maronania atĩ andũ a Ngai nĩ maramwĩhoka biũ o na maũndũ marĩ maritũ?’
NGEREKANO YA MŨRAMATI ŨTAARĨ MŨTHINGU
4, 5. (a) Mũramati ũrĩa ũgwetetwo ngerekano-inĩ ya Jesu eekorire thĩna-inĩ ũrĩkũ? (b) Nĩ ũtaaro ũrĩkũ Jesu aaheire arũmĩrĩri ake?
4 Thoma Luka 16:1-9. Ngerekano ya Jesu ya mũramati ũtaarĩ mũthingu nĩ ya gũtũma twĩcirie. Thutha wa gũthitangwo atĩ nĩ aaitangaga indo iria eehokeirũo, nĩ aahũthĩrire “ũũgĩ” na ‘akĩĩthondekera arata’ nĩguo mamũteithie ehererio wĩra ũrĩa eehokeirũo. * Jesu ti ngoro eekagĩra arutwo ake atĩ meke maũndũ matarĩ ma ũthingu nĩguo metiirie thĩ ĩno. Onanirie mĩtugo ta ĩyo nĩ ya “ciana cia mũtabarĩre ũyũ wa maũndũ,” ĩndĩ aahũthĩrire ngerekano ĩyo kũrutana ũndũ wa bata.
5 Jesu nĩ aamenyaga atĩ o ta mũramati ũcio wekorete handũ hairũ, arũmĩrĩri aingĩ a Jesu nĩ mangĩabatarire gwetha mabataro ma o mũhaka ma ũtũũro thĩinĩ wa thĩ ĩno ya biacara ĩtarĩ kĩhooto. Kwoguo akĩmekĩra ngoro na ciugo ici: “Mwĩthondekerei arata kũgerera ũtonga ũrĩa ũtarĩ wa ũthingu, nĩguo hĩndĩ ĩrĩa ũgaathira, [Jehova na Jesu] makaamwamũkĩra thĩinĩ wa ciikaro cia tene na tene.” Nĩ ũndũ ũrĩkũ tũngĩĩruta kuumana na ũtaaro ũcio wa Jesu?
6. Tũmenyaga atĩa atĩ maũndũ ma biacara ma thĩ ĩno matiarĩ muoroto-inĩ wa Ngai wa kĩambĩrĩria?
6 O na gũtuĩka Jesu ndataarĩirie kĩrĩa gĩatũmire awĩte ũtonga “ũtarĩ wa ũthingu,” Bibilia nĩ yonanagia wega atĩ maũndũ ma biacara matiarĩ thĩinĩ wa muoroto wa Ngai wa kĩambĩrĩria. Jehova nĩ aatigĩrĩire atĩ Adamu na Hawa nĩ maarĩ na kĩrĩa gĩothe mangĩabatarire mũgũnda-inĩ wa Edeni. (Kĩam. 2:15, 16) Thutha-inĩ, rĩrĩa roho mũtheru watongoragia kĩũngano kĩa aitĩrĩrie maguta karine-inĩ ya mbere, “gũtirĩ o na ũmwe wao wonaga indo iria aarĩ nacio irĩ ciake, ĩndĩ maagayanaga indo ciothe.” (Atũm. 4:32) Mũnabii Isaia nĩ aarathire ũhoro wa ihinda rĩrĩa andũ othe mangĩgakenera indo iria irĩ thĩinĩ wa thĩ matekũrĩha. (Isa. 25:6-9; 65:21, 22) No mbere ya hĩndĩ ĩyo, arũmĩrĩri a Jesu nĩ mekũbatara “ũũgĩ” nĩguo mone mabataro mao ma o mũhaka makĩhũthĩra “ũtonga ũrĩa ũtarĩ wa ũthingu” wa thĩ ĩno, o makĩĩrutanagĩria gũkenia Ngai.
NJĨRA YA ŨŨGĨ YA KŨHŨTHĨRA ŨTONGA ŨRĨA ŨTARĨ WA ŨTHINGU
7. Nĩ ũtaaro ũrĩkũ ũkoragwo thĩinĩ wa Luka 16:10-13?
7 Thoma Luka 16:10-13. Mũramati ũrĩa ũragwetwo ngerekano-inĩ ya Jesu aathondekire arata nĩguo egune we mwene. O na kũrĩ ũguo, Jesu eekĩraga ngoro arũmĩrĩri ake mathondeke arata kũrĩa igũrũ nĩ ũndũ wa itũmi itarĩ cia mwĩyendo. Mĩhari ĩrĩa ĩrũmĩrĩire ngerekano-inĩ ĩyo, ĩronania atĩ ũrĩa tũrahũthĩra “ũtonga ũrĩa ũtarĩ wa ũthingu” no kuonanie wĩhokeku witũ harĩ Ngai. Jesu onanagia atĩ no ‘tuonanie atĩ tũrĩ ehokeku’ na njĩra ĩrĩa tũrahũthĩra ũtonga ũcio rĩrĩa twagĩa naguo. Tũngĩka ũguo atĩa?
8, 9. Heana ngerekano ironania ũrĩa amwe monanagia wĩhokeku kũgerera njĩra iria mahũthagĩra ũtonga ũrĩa ũtarĩ wa ũthingu.
8 Njĩra ĩmwe ĩyumĩrĩtie wega ĩrĩa tũngĩonania tũrĩ ehokeku na indo citũ cia kĩĩmwĩrĩ nĩ kũruta mĩhothi nĩ ũndũ wa wĩra wa kũhunjia wa thĩ yothe, ũrĩa Jesu aarathĩte ũngĩkaarutwo. (Mat. 24:14) Kairĩtu kamwe kuuma bũrũri wa India nĩ gaakoragwo na gathandũkũ kanini karĩa gaaikagia maciringi, na o na nĩ keimaga kũgũra indo cia gũthaka nĩguo gaikie mbeca hau. Rĩrĩa gathandũkũ kau kaiyũrire, kairĩtu kau kaaneanire mbeca icio nĩguo iteithĩrĩrie wĩra-inĩ wa kũhunjia. Mũrũ wa Ithe witũ ũmwe kuuma India ũkoragwo na mũgũnda wa coconut, aaheanire matunda ma coconut wabici-inĩ ya ũtaũri ya Malayalam marĩ ta mũhothi wake. Onire atĩ tondũ no marĩbatara kũgũra matunda, kũmatwarĩra no gũteithie makĩria gũkĩra ũrĩa angĩtwara mbeca. Ũcio nĩ ũndũ wa ũũgĩ. O ũndũ ũmwe na ũcio, ariũ a Ithe witũ kuuma bũrũri-inĩ wa Greece kaingĩ nĩ marutaga indo ta maguta ma mĩtamaiyũ, cheese, na irio cia mĩthemba ĩngĩ makahe famĩlĩ ya Betheli.
9 Mũrũ wa Ithe witũ ũmwe kuuma bũrũri wa Sri Lanka ũrĩa ũthamĩire bũrũri ũngĩ, nĩ aheanĩte mũciĩ o hamwe na mũgũnda wake ũrĩa aatigire ũhũthagĩrũo gwĩkĩrũo mĩcemanio na igomano na ũgaikaragwo nĩ ndungata cia mahinda mothe. Mũrũ wa Ithe witũ ũcio nĩ eimĩte na njĩra nene, ĩndĩ agateithia ahunjia a gĩcigo kĩu arĩa matarĩ na ũhoti mũnene. Bũrũri-inĩ ũmwe ũrĩa wĩra witũ wĩkĩrĩirũo mĩkaana, aarĩ na ariũ a Ithe witũ maheanaga mĩciĩ yao ĩhũthĩrũo ĩrĩ ta Nyũmba cia Ũthamaki, na ũndũ ũcio ũkahotithia mapainia o hamwe na andũ angĩ arĩa matarĩ na ũhoti mũnene wa kĩĩmbeca kũgĩa na handũ ha gũcemania matekũritũhĩrũo kĩĩmbeca.
10. Nĩ irathimo irĩkũ imwe twamũkagĩra rĩrĩa tuonania ũtaana?
10 Ngerekano icio twarĩrĩria ironania ũrĩa andũ a Ngai makoretwo marĩ ‘ehokeku ũndũ-inĩ mũnini,’ na njĩra ĩrĩa mahũthagĩra indo ciao cia kĩĩmwĩrĩ iria itangĩringithanio na ũtonga wa kĩĩroho. (Luk. 16:10) Arata acio a Jehova maiguaga atĩa nĩ ũndũ wa kwĩima na njĩra ta icio? Nĩ moĩ atĩ kuonania ũtaana nĩ njĩra ya kwĩĩgĩra na ũtonga wa “ma.” (Luk. 16:11) Mwarĩ wa Ithe witũ ũmwe ũrutaga mĩhothi kaingĩ nĩ ũndũ wa wĩra wa Ũthamaki, nĩ ataarĩirie kĩrathimo kĩrĩa agĩte nakĩo: “Nĩ ũndũ wa kuonania ũtaana wa indo cia kĩĩmwĩrĩ, nĩ njiguaga ũndũ wa mwanya ngoro-inĩ. Nĩ nyonete atĩ o ũrĩa nyonanagia ũtaana na indo cia kĩĩmwĩrĩ noguo hotaga kuonania ũtaana harĩ andũ arĩa angĩ maũndũ-inĩ mangĩ. Nĩ hotaga kuonania ũtaana makĩria ũhoro-inĩ wĩgiĩ kuohanĩra, gũkirĩrĩria arĩa angĩ, gũkirĩrĩria gũkua ngoro na gwĩtĩkĩra kũrũngwo.” Andũ aingĩ nĩ meyoneire atĩ ũtaana nĩ ũtongagia mũndũ kĩĩroho.—Thab. 112:5; Thim. 22:9.
11. (a) Kũheana gwitũ twĩyendeire kuonanagia atĩa “ũũgĩ”? (b) Nĩ na njĩra ĩrĩkũ andũ a Ngai maigananagia mbeca iria cioneka? (Rora mbica kĩambĩrĩria-inĩ gĩa gĩcunjĩ gĩkĩ.)
11 Kũhũthĩra indo cia kĩĩmwĩrĩ nĩguo tũtwarithie na mbere wĩra wa Ũthamaki nĩ kuonanagia “ũũgĩ” na njĩra ĩngĩ. Nĩ tũhotaga kũhũthĩra indo iria tũrĩ nacio gũteithia angĩ. Andũ arĩa marĩ na indo cia gũkũ thĩ na matingĩhota kũingĩra ũtungata-inĩ wa mahinda mothe kana gũthamĩra bũrũri ũngĩ, no makene nĩ kũmenya atĩ mĩhothi yao nĩ ĩrahũthĩrũo gũteithia ũtungata wa andũ angĩ. (Thim. 19:17) Mĩhothi ya kwĩyendera nĩ ĩteithagia harĩ kũhaarĩria mabuku maitũ na ĩgateithia wĩra-inĩ wa kũhunjia icigo-inĩ iria irakũra mũno kĩĩroho o na gũtuĩka irĩ na ũthĩni mũingĩ. Kwa ihinda rĩa mĩaka mĩingĩ, mabũrũri-inĩ mamwe ta Congo, Madagascar, na Rwanda, ariũ a Ithe witũ aingĩ nĩ maabataraga gũthuura kana nĩ irio mekũgũra nĩ ũndũ wa famĩlĩ ciao kana mekũgũra Bibilia ĩrĩa rĩmwe yendagio thogora ũiganaine na mũcara wa kiumia kĩmwe kana wa mweri wa mũndũ. Rĩu, kũgerera mĩhothi ya kwĩyendera ya andũ aingĩ na ‘kũigananio’ kwa mbeca icio, ithondeka rĩa Jehova nĩ rĩhotete gũtaũra Bibilia na gũtigĩrĩra atĩ o mũndũ thĩinĩ wa famĩlĩ o hamwe na arutwo a Bibilia arĩa marahũtĩra maũndũ ma kĩĩroho marĩ na kobĩ ya Bibilia. (Thoma 2 Akorintho 8:13-15.) Kwoguo, andũ othe arĩa maraheana na arĩa maramũkĩra nĩ maragĩa na mweke wa kũgĩa ũrata na Jehova hatarĩ marĩhi.
KWAGA KWĨINGĨRANIA MŨNO “BIACARA-INĨ CIA ŨTŨŨRO”
12. Iburahimu onanirie atĩa atĩ nĩ eehokete Ngai?
12 Njĩra ĩngĩ ĩngĩtũteithia gũthondeka ũrata na Jehova, nĩ kwaga kwĩingĩrania mũno na biacara cia thĩ ĩno, na kũhũthĩra maũndũ maitũ gwetha ũtonga “ũrĩa wa ma.” Iburahimu, mũthuri wa tene warĩ na wĩtĩkio, nĩ aathĩkĩire Jehova na agĩthama itũũra rĩagacĩire mũno rĩa Uru athiĩ agaikarage hema-inĩ nĩguo athingate ũrata wake hamwe na Jehova. (Ahib. 11:8-10) Hĩndĩ ciothe onaga Ngai arĩ we Kĩhumo kĩa ũtonga wa ma na ndeyethagĩra indo nyingĩ cia kĩĩmwĩrĩ iria ingĩonanirie kwaga kũmwĩhoka. (Kĩam. 14:22, 23) Jesu nĩ eekagĩra ngoro arĩa angĩ makũrie wĩtĩkio ta ũcio rĩrĩa eerire mũndũ ũmwe mwĩthĩ na warĩ mũtongu ũũ: “Ũngĩenda kwagĩrĩra, thiĩ wendie indo ciaku ũhe athĩni, na nĩ ũkũgĩa na mũthithũ kũrĩa igũrũ, ũcoke ũũke ũtuĩke mũrũmĩrĩri wakwa.” (Mat. 19:21) Mũndũ ũcio ndaarĩ na wĩtĩkio ta wa Iburahimu, no nĩ kũrĩ angĩ monanĩtie atĩ nĩ mehokete Ngai biũ.
13. (a) Nĩ ũtaaro ũrĩkũ Paulo aaheire Timotheo? (b) Tũngĩhũthĩra atĩa ũtaaro ũcio wa Paulo ũmũthĩ?
13 Timotheo aarĩ mũndũ warĩ na wĩtĩkio. Thutha wa Paulo gwĩta Timotheo “mũthigari mwega wa Kristo Jesu,” ongereire ũũ: “Gũtirĩ mũthigari wĩingĩragia biacara-inĩ cia ũtũũro, tondũ nĩ arenda gwĩtĩkĩrũo nĩ ũrĩa wamũtuire mũthigari.” (2 Tim. 2:3, 4) Arũmĩrĩri a Jesu ũmũthĩ, arĩa nĩ hamwe na mbũtũ ya ndungata cia mahinda mothe makĩria ma milioni ĩmwe, nĩ mahũthagĩra ũtaaro ũcio wa Paulo kũringana na ũrĩa maũndũ mao mekũmetĩkĩria. Nĩ methemaga kũhenererio nĩ andũ arĩa magaathagĩrĩria indo o hamwe na thĩ ĩrĩa ĩmathiũrũrũkĩirie na makaririkanaga ũtaaro ũyũ: “Muohori nĩ ngombo ya mũmuohoreri.” (Thim. 22:7) Gĩkeno gĩa Shaitani nĩ kuona tũkĩhũthĩra mahinda maitũ mothe na hinya witũ wothe gũtungata tũrĩ ngombo cia biacara cia thĩ ĩno yake. Matua mamwe no matũme tũtũũre tũrĩhaga mathiirĩ mĩaka mĩingĩ. Mathiirĩ marĩa moimanaga na kũgũra nyũmba nene, gĩthomo kĩa igũrũ, kũgũra ngari ya goro, kana gwĩka ũhiki mũnene no matũme tũgĩe na mathĩna manene ma kĩĩmbeca. Nĩ tuonanagia ũũgĩ rĩrĩa twahũthia ũtũũro witũ na twanyihia mathiirĩ o hamwe na mahũthĩro maitũ, nĩguo tũkorũo na wĩyathi wa gũtuĩka ngombo cia Ngai handũ ha ngombo cia biacara cia thĩ ĩno.—1 Tim. 6:10.
14. Nĩ mwerekera ũrĩkũ twagĩrĩirũo gũkorũo naguo? Heana ngerekano.
14 Nĩguo tũtũũre ũtũũro mũhũthũ no mũhaka tũige maũndũ marĩa ma bata mbere. Mũrũ wa Ithe witũ ũmwe na mũtumia wake nĩ maarĩ na biacara nene. O na kũrĩ ũguo, tondũ nĩ meeriragĩria gũcokerera ũtungata wa mahinda mothe, nĩ maabatarire kwendia biacara yao, gatarũ kao, o hamwe na indo ingĩ cia kĩĩmwĩrĩ. Magĩcoka makĩĩrutĩra gũteithĩrĩria mwako-inĩ wa wabici nene ya Aira a Jehova ĩrĩa ĩrĩ Warwick, New York. Kĩrathimo kĩmwe kĩa mwanya magĩte nakĩo nĩ gĩa gũtungata Betheli marĩ hamwe na mwarĩ wao na mũthuri wake, na kwa ihinda rĩa ciumia cigana ũna, magĩtungata hamwe na aciari a mũrũ wa Ithe witũ ũcio arĩa o nao meerutĩire mwako-inĩ ũcio wa Warwick. Mwarĩ wa Ithe witũ ũmwe painia kuuma Colorado, U.S.A., nĩ onire wĩra ũtaarĩ wa mahinda mothe bengi-inĩ ĩmwe. Arĩa maamwandĩkĩte nĩ maakenirio mũno nĩ wĩra wake nginya akĩũrio arutage wĩra mahinda mothe na ongererũo mũcara maita matatũ ma ũrĩa aarĩhagwo. O na kũrĩ ũguo, tondũ gwĩka ũguo nĩ kũngĩanyihirie mahinda make ma ũtungata, akĩrega mweke ũcio wonekaga ũrĩ mwega. Icio no ngerekano imwe nini cia ndungata cia Jehova iria ciĩimaga na njĩra nene. Matua ta macio marũmu ma kũiga maũndũ ma Ũthamaki mbere monanagia atĩ nĩ tuonaga ũrata witũ hamwe na Ngai na ũtonga wa kĩĩroho irĩ cia goro gũkĩra kĩndũ kĩngĩ o gĩothe tũngĩona biacara-inĩ cia thĩ ũmũthĩ.
HĨNDĨ ĨRĨA ŨTONGA WA KĨĨMWĨRĨ ŨGAATHIRA
15. Nĩ ũtonga ũrĩkũ ũrehagĩra mũndũ gĩkeno kĩrĩa kĩnene mũno?
15 To mũhaka ũtonga wa kĩĩmwĩrĩ ũkorũo ũkĩonania irathimo cia Ngai. Jehova nĩ arathimaga arĩa ‘makĩragĩrĩria harĩ gwĩka ciĩko njega.’ (Thoma 1 Timotheo 6:17-19.) Kwa ngerekano, rĩrĩa mwarĩ wa Ithe witũ Lucia * aamenyire atĩ nĩ kwarĩ na bata mũnene wa ahunjia bũrũri-inĩ wa Albania, aathamire kuuma Italy mwaka-inĩ wa 1993 atarĩ na njĩra o yothe ya kwĩrũgamĩrĩra ehokete biũ atĩ Jehova nĩ angĩamũrũmbũyirie. Nĩ aamenyire rũthiomi rwa Kĩalbania wega na nĩ ahotete gũteithia andũ makĩria ma 60 magakinyĩra kwĩyamũrĩra Jehova. O na gũtuĩka andũ aingĩ a Ngai matihunjagia icigo ta icio ikoragwo na moimĩrĩro mega ũguo, kaũndũ o gothe twĩkaga nĩguo tũteithie angĩ mone na maikare barabara-inĩ ĩrĩa ĩtongoragia muoyo-inĩ, tũgũtũũra tũgakenagĩra tene na tene hamwe nao.—Mat. 6:20.
16. (a) Gũgathiĩ atĩa harĩ mũtabarĩre wa biacara wa thĩ ĩno? (b) Ũrĩa tũĩ wĩgiĩ ihinda rĩũkĩte wagĩrĩirũo kũhutia atĩa muonere witũ wĩgiĩ indo cia kĩĩmwĩrĩ?
16 Jesu oigire “hĩndĩ ĩrĩa [ũtonga ũtarĩ wa ũthingu] ũgaathira,” no ndoigire ‘ũngĩthira.’ (Luk. 16:9) Kũhara kwa mabengi na mathĩna maingĩ ma mbeca marĩa moimĩrĩte matukũ-inĩ maya ma kũrigĩrĩria nĩ maũndũ manini makĩringithanio na mathĩna manene marĩa mekuoneka thĩinĩ wa thĩ yothe ica ikuhĩ. Mũtabarĩre wothe wa Shaitani, wa gĩũteti, wa kĩndini, na wa kĩbiacara nĩ ũgũthira. Mũnabii Ezekieli na mũnabii Zefania nĩ maarathĩte atĩ thahabu na betha, iria ikoretwo irĩ cia bata mũno harĩ biacara cia thĩ mĩaka mĩingĩ, nĩ ingĩgaatuĩka cia tũhũ. (Ezek. 7:19; Zef. 1:18) Tũngĩigua atĩa tũngĩkinya mũthia wa ũtũũro witũ thĩinĩ wa thĩ ĩno na tũmenye atĩ tweimire ũtonga ũrĩa wa ma nĩguo twĩgĩre na mũthithũ mũnene wa “ũtonga ũrĩa ũtarĩ wa ũthingu” wa thĩ ĩno? Tũngĩigua ta mũndũ ũhũthĩrĩte ũtũũro wake wothe agĩthũkũma mbeca nyingĩ agacoka akamenya atĩ mbeca icio nĩ cia maheeni. (Thim. 18:11) Hatarĩ nganja, marigĩrĩrio-inĩ ũtonga ta ũcio no ũgaathira, kwoguo ndũgate mweke wa kũhũthĩra ũtonga ũcio ‘gwĩthondekera arata’ kũrĩa igũrũ. Ũndũ o wothe twĩkaga nĩguo tũtwarithie na mbere maũndũ ma Ũthamaki wa Jehova nĩ ũtũtongagia kĩĩroho.
17, 18. Nĩ maũndũ marĩkũ mega arata a Jehova maigĩirũo?
17 Rĩrĩa Ũthamaki wa Ngai ũgooka, mbeca cia kũrĩhaga nyũmba o mweri na mathiirĩ ma kũgũra nyũmba nĩ igaathira, irio igakorũo kuo kwa ũingĩ na itikendagio, na mbeca cia thibitarĩ itikabataranagia. Famĩlĩ ya Jehova ya gũkũ thĩ nĩ ĩgaakenera indo iria ciothe njega cia thĩ. Thahabu, betha, na mathaga mangĩ igaakoragwo irĩ cia kwĩgemia no ti cia kuonjorithia kana cia kũiga bengi. Mbaũ iria njega biũ, mahiga marĩa mega, na cuma iria njega itikendagio na ikaahũthĩkaga gwaka mĩciĩ mĩthaka. Arata aitũ magaatũteithagia nĩ ũndũ wa gũkenera no ti tondũ wa mbeca. Nĩ gũgakoragwo na mũtaratara mwega wa kũhũthĩra hamwe indo ciothe iria irĩ thĩinĩ wa thĩ.
18 Kĩu no gĩcunjĩ kĩmwe tu kĩa igai rĩa goro mũno rĩrĩa rĩkaaheo arĩa mathondekaga arata kũrĩa igũrũ. Athathaiya a Jehova magaakorũo na gĩkeno kĩnene mũno rĩrĩa makaigua ciugo ici cia Jesu: “Ũkai inyuĩ mũrathimĩtwo nĩ Awa, gayai Ũthamaki ũrĩa wahaarĩirio nĩ ũndũ wanyu kuuma kĩambĩrĩria gĩa thĩ.”—Mat. 25:34.
^ kĩb. 4 Jesu ndaronania kana thitango ĩyo yarĩ ya ma. Kiugo gĩa Kĩngiriki kĩrĩa gĩtaũrĩtwo “wathitangirũo” thĩinĩ wa Luka 16:1 no gĩkorũo gĩkĩonania atĩ thitango ĩyo ndĩarĩ ya ma. O na kũrĩ ũguo, Jesu aratĩtĩrithia ũrĩa mũramati ũcio eekire no ti kĩrĩa gĩatũmire abutwo.
^ kĩb. 15 Rũgano rwa ũtũũro rwa Lucia Moussanett rũrĩ ngathĩti-inĩ ya Amkeni! ya Juni 22, 2003, kar. 18-22.


text:
“Ndĩ Hamwe na Inyuĩ Mĩthenya Yothe”
“Ndĩ Hamwe na Inyuĩ Mĩthenya Yothe”
“Na atĩrĩrĩ, niĩ ndĩ hamwe na inyuĩ mĩthenya yothe, o nginya ithirĩro rĩa mahinda maya.”—MATT. 28:20.
CARIA MACOKIO MA CIŨRIA ICI:
Nĩ kĩĩ kĩngĩtũma twĩtĩkie atĩ, kuuma hĩndĩ ya karine ya mbere nginyagia ũmũthĩ, nĩ gũkoretwo na Akristiano aitĩrĩrie maguta gũkũ thĩ?
Nĩ ũthuthuria ũrĩkũ Jesu aambĩrĩirie mwaka wa 1914?
Nĩ maũndũ marĩkũ thĩinĩ wa ngerekano ya Jesu ĩgiĩ ngano na thawani matarĩ marahinga?
1. (a) Taarĩria na njĩra nguhĩ ngerekano ya ngano na thawani. (b) Jesu oigire yonanagia ũndũ ũrĩkũ?
THĨINĨ wa ngerekano ĩmwe yake ĩgiĩ Ũthamaki, Jesu ataarĩirie ũhoro wa mũrĩmi wahandire mbeũ njega cia ngano nayo thũ ĩkĩhanda itindiĩ kana thawani gatagatĩ-inĩ ka mbeũ icio njega. Thawani ĩkĩneneha ĩkĩhobanĩria ngano, ĩndĩ mũrĩmi ũcio akĩĩra ngombo ciake, ‘ireke ikũranĩre hamwe cierĩ nginya hĩndĩ ya magetha.’ Ihinda rĩa magetha rĩakinya, thawani ĩgĩcinwo nayo ngano ĩkĩigwo ikũmbĩ. Jesu nĩ aacokire agĩtaarĩria ngerekano ĩyo. (Thoma Mathayo 13:24-30, 37-43.) Ngerekano ĩyo yonanagia ũndũ ũrĩkũ? (Rora mbica ĩrĩa ĩrĩ na kĩongo “Ngano na Thawani.”)
2. (a) Nĩ kĩĩ kĩonanagio nĩ maũndũ marĩa meekĩkire mũgũnda-inĩ wa mũrĩmi? (b) Nĩ gĩcunjĩ kĩrĩkũ kĩa ngerekano ĩyo tũkwarĩrĩria?
2 Maũndũ marĩa meekĩkire mũgũnda-inĩ wa mũrĩmi ũcio monanagia ũrĩa, na rĩrĩa, Jesu angĩgaacokanĩrĩria Akristiano othe aitĩrĩrie maguta arĩa magaathamaka hamwe nake Ũthamaki-inĩ wake, arĩa marũgamagĩrĩrũo nĩ ngano. Mbeũ ciambĩrĩirie kũhandwo hĩndĩ ya Bendegothito mwaka wa 33. Wĩra ũcio wa gũcokanĩrĩria ũkaarĩka rĩrĩa Akristiano aitĩrĩrie maguta arĩa magaakorũo gũkũ thĩ mũico-inĩ wa mũtabarĩre ũyũ magekĩrũo rũũri macoke mathiĩ igũrũ. (Mat. 24:31; Kũg. 7:1-4) O ta ũrĩa mũndũ ũrũgamĩte kĩrĩma-igũrũ ahotaga kuona kũndũ kũraya, noguo ngerekano ĩno ĩtũhotithĩtie kuona maũndũ marĩa mekĩkĩte ihinda rĩa mĩaka ta 2,000. Ihinda-inĩ rĩrĩ nĩ maũndũ marĩkũ makonainie na Ũthamaki tũrataũkĩrũo nĩmo? Ngerekano ĩyo nĩ yarĩtie ũhoro wa ihinda rĩa kũhanda, gũkũra na rĩa magetha. Gĩcunjĩ gĩkĩ gĩkwarĩrĩria makĩria ihinda rĩa magetha. *
MAKORETWO MAKĨGITĨRŨO NĨ JESU
3. (a) Gwathire atĩa kĩambĩrĩria-inĩ gĩa karine ya kerĩ? (b) Kũringana na Mathayo 13:28, nĩ kĩũria kĩrĩkũ kĩoririo, na kĩoririo nũ? (Ningĩ rora ũhoro mũico-inĩ wa gĩcunjĩ.)
3 Kĩambĩrĩria-inĩ gĩa karine ya kerĩ, ‘itindiĩ kana thawani nĩ yonekanire’ rĩrĩa Akristiano a maheeni maambĩrĩirie kuoneka wega thĩinĩ wa thĩ. (Mat. 13:26) Gũkinyĩria karine ya kana, Akristiano a mũhaano wa thawani nĩ maingĩhĩte mũno gũkĩra Akristiano arĩa maarĩ aitĩrĩrie maguta. Ririkana atĩ thĩinĩ wa ngerekano ĩyo, ngombo nĩ ciorĩtie mwathi wacio kana imunye thawani. * (Mat. 13:28) Hihi mwathi wacio aciĩrire atĩa?
4. (a) Nĩ ũndũ ũrĩkũ ũguũragio nĩ macokio ma Jesu? (b) Nĩ hĩndĩ ĩrĩkũ Akristiano a mũhaano wa ngano maambĩrĩirie kuoneka?
4 Jesu akĩaria ũhoro wa ngano na thawani oigire, “Rekei ikũranĩre hamwe o cierĩ nginya hĩndĩ ya magetha.” Watho ũcio wake wonanagia atĩ kuuma o karine ya mbere nginyagia ũmũthĩ, nĩ gũkoretwo na Akristiano aitĩrĩrie maguta arĩa a itari rĩa ngano gũkũ thĩ. Ũndũ ũcio nĩ wacokire ũgĩkĩrũo mũkonde nĩ ciugo iria Jesu eerire arutwo ake: ‘Niĩ ndĩ hamwe na inyuĩ mĩthenya yothe, o nginya ithirĩro rĩa mahinda maya.’ (Mat. 28:20) Kwoguo Jesu nĩ angĩagitĩrire Akristiano aitĩrĩrie maguta mĩthenya yothe gũthiĩ na mbere nginya matukũ-inĩ ma kũrigĩrĩria. O na kũrĩ ũguo-rĩ, tondũ Akristiano a mũhaano wa thawani nĩ maaingĩhĩte mũno gũkĩra a mũhaano wa ngano, tũtiũĩ biũ nĩa maarĩ a mũhaano wa ngano ihinda-inĩ rĩu iraya. Ĩndĩ, mĩaka mĩingĩ mbere ya ihinda rĩa magetha kwambĩrĩria, Akristiano a mũhaano wa ngano nĩ maambĩrĩirie kuoneka. Ũndũ ũcio wahotekire atĩa?
‘MŨREKIO ŨRĨA WATHONDEKIRE NJĨRA’
5. Ũrathi wa Malaki wahingire atĩa hĩndĩ ya karine ya mbere?
5 Mĩaka mĩingĩ mbere ya Jesu kũheana ngerekano ya ngano na thawani, Jehova nĩ eerĩte mũnabii wake Malaki arathe maũndũ marĩa maacokire kuonanio nĩ ngerekano ĩyo ya Jesu. (Thoma Malaki 3:1-4.) Johana Mũbatithania nĩwe warĩ ‘mũrekio ũrĩa wathondekire njĩra.’ (Mat. 11:10, 11) Rĩrĩa okire mwaka wa 29, ihinda rĩa gũtuĩrũo kwa rũrĩrĩ rwa Isiraeli nĩ rĩakuhĩrĩirie. Jesu nĩwe warĩ mũrekio wa kerĩ. Kĩambĩrĩria-inĩ na mũico-inĩ wa ũtungata wake gũkũ thĩ nĩ aatheririe hekarũ ĩrĩa yarĩ Jerusalemu. (Mat. 21:12, 13; Joh. 2:14-17) Kwoguo, wĩra wa Jesu wa gũtheria hekarũ nĩ woire ihinda.
6. (a) Ũrathi wa Malaki wahingire na njĩra nene atĩa? (b) Nĩ ihinda-inĩ rĩrĩkũ Jesu aathuthuririe hekarũ ya kĩĩroho? (Ningĩ rora ũhoro mũico-inĩ wa gĩcunjĩ.)
6 Ũrathi wa Malaki wahingire na njĩra nene atĩa? Mbere ya 1914, C. T. Russell na arĩa maanyitanagĩra nao meekire o ta Johana Mũbatithania. Ũndũ ũmwe meekire nĩ kũguũria ma cia Bibilia. Arutwo acio a Bibilia nĩ maarutanire ma ĩgiĩ igongona rĩa ũkũũri rĩa Kristo, makĩonania atĩ ũrutani wa mwaki wa tene na tene nĩ wa maheeni, na makĩonania atĩ Mahinda ma Ndũrĩrĩ maarĩ hakuhĩ gũthira. O na kũrĩ ũguo-rĩ, no kwarĩ na ikundi nyingĩ cia kĩĩndini cieĩtaga arũmĩrĩri a Kristo. Nĩ ũndũ ũcio, kĩũria gĩkĩ kĩa bata nĩ kĩabataraga macokio: Gatagatĩ ga ikundi icio nĩ kĩrĩkũ kĩarĩ mũhaano wa ngano? Nĩguo ũndũ ũcio ũmenyeke, Jesu nĩ aambĩrĩirie gũthuthuria hekarũ ya kĩĩroho mwaka wa 1914. Wĩra ũcio wa gũthuthuria na gũtheria hekarũ nĩ woire ihinda, kuuma mwaka wa 1914 nginya kĩambĩrĩria kĩa mwaka wa 1919. *
IHINDA RĨA GŨTHUTHURIO NA GŨTHERIO
7. Nĩ ũndũ ũrĩkũ Jesu aakorire mwaka 1914, rĩrĩa aambĩrĩirie gũthuthuria?
7 Nĩ ũndũ ũrĩkũ Jesu aakorire rĩrĩa aambĩrĩirie gũthuthuria? Aakorire gĩkundi kĩnyinyi kĩa arutwo a Bibilia maarĩ na kĩyo, arĩa kwa ihinda rĩa mĩaka makĩria ma 30 maakoretwo makĩhũthĩra hinya wao na indo ciao gũtwarithia na mbere wĩra wa kũhunjia. * No mũhaka akorũo Jesu o hamwe na araika nĩ maakenire mũno, rĩrĩa maakorire Akristiano acio anyinyi a mũhaano wa ngano, mehandĩte wega na matathũkĩtio nĩ thawani ya Shaitani! O na kũrĩ ũguo, no kwarĩ na bata wa ‘gũtheria ariũ a Lawii,” nĩo Akristiano aitĩrĩrie maguta. (Mal. 3:2, 3; 1 Pet. 4:17) Nĩkĩ?
8. Nĩ maũndũ marĩkũ meekĩkire thutha wa mwaka wa 1914?
8 Mwaka wa 1914 ũgĩthiĩ gũthira, Arutwo amwe a Bibilia nĩ maakuĩte ngoro mũno tondũ matiathiĩte igũrũ. Mwaka-inĩ 1915 na 1916, nĩ maagondereire wĩra-inĩ wa kũhunjia nĩ ũndũ wa gũũkĩrĩrũo nĩ arĩa maarĩ nja ya ithondeka rĩa Jehova. Gũthũkia mũno, thutha wa mũrũ wa Ithe witũ Russell gũkua mweri wa Oktomba 1916, nĩ kwagĩire na mathĩna ithondeka-inĩ. Ariũ a Ithe witũ ana harĩ arĩa mũgwanja maatongoragia Watch Tower Bible and Tract Society nĩ maareganire na itua rĩa gũthuurũo kwa mũrũ wa Ithe witũ Rutherford atongorie. Nĩ maageririe kũhanda thogothogo gatagatĩ ka ariũ a Ithe witũ, ĩndĩ kũrĩ Agosti 1917, nĩ mooimire Betheli. Hatarĩ nganja kũu kwarĩ gũtherio kũnene! Ningĩ, Arutwo amwe a Bibilia nĩ maagũire mũtego-inĩ wa gwĩtigĩra andũ. O na kũrĩ ũguo, Arutwo a Bibilia arĩa aingĩ nĩ meetĩkĩrire gũtherio na magĩka mogarũrũku marĩa maabataranagia. Nĩ ũndũ ũcio, Jesu nĩ aametĩkĩrire marĩ Akristiano a ma a mũhaano wa ngano, ĩndĩ akĩrega arĩa meetuaga Akristiano, o hamwe na arĩa othe maarĩ thĩinĩ wa ndini iria cieĩtaga cia Gĩkristiano. (Mal. 3:5; 2 Tim. 2:19) Gwacokire gũgĩthiĩ atĩa? Nĩguo tũmenye, rekei twĩcirie rĩngĩ ũhoro wa ngerekano ya ngano na thawani.
IHINDA RĨA MAGETHA RĨAMBĨRĨRIA
9, 10. (a) Nĩ maũndũ marĩkũ tũkwarĩrĩria megiĩ ihinda rĩa magetha? (b) Nĩ ũndũ ũrĩkũ wambire gwĩkĩka ihinda rĩa magetha rĩambĩrĩria?
9 Jesu oigire atĩ, ‘hĩndĩ ya magetha, nĩ ithirĩro-inĩ rĩa mahinda maya.’ (Mat. 13:39) Ihinda rĩu rĩa magetha rĩambĩrĩirie 1914. Nĩ tũkwarĩrĩria maũndũ matano marĩa Jesu aarathĩte atĩ nĩ mangĩgekĩka ihinda-inĩ rĩu.
10 Wa mbere nĩ gũcokanĩrĩria itindiĩ kana thawani. Jesu oigire ũũ: “Hĩndĩ ĩo ya magetha nĩngera agethi, Ambai mũmunye itindiĩ mũricokererie hamwe, mũrĩohe itĩa.” Thutha wa mwaka wa 1914 araika nĩ maambĩrĩirie ‘gũcokanĩrĩria’ Akristiano a mũhaano wa thawani na njĩra ya kũmaamũrania na Akristiano aitĩrĩrie maguta, “ciana iria cia ũthamaki.”—Mat. 13:30, 38, 41.
11. Nĩ ũndũ ũrĩkũ ũkoretwo ũgĩtũma Akristiano a ma makũrĩkane?
11 O ũrĩa wĩra ũcio wa gũcokanĩrĩria wathiaga na mbere, noguo ikundi icio cierĩ ciathiaga igĩkũrĩkanaga wega. (Kũg. 18:1, 4) Gũkinyĩria mwaka wa 1919, nĩ kuonekire wega atĩ Babuloni ũrĩa Mũnene nĩ aarĩkĩtie kũgũa. Nĩ kĩĩ makĩria gĩatũmaga Akristiano a ma makũrĩkane? Nĩ wĩra wao wa kũhunjia. Arĩa maatongoragia thĩinĩ wa kĩũngano nĩ maambĩrĩirie gũtĩtĩrithia bata wa o mũndũ kũhunjia ũhoro wa Ũthamaki. Kwa ngerekano, mwaka wa 1919 nĩ gwacabirũo kabuku getagwo To Whom the Work Is Entrusted, karĩa geekĩraga ngoro Akristiano othe aitĩrĩrie maguta mahunjagie nyũmba kwa nyũmba. Koigĩte ũũ: “Wĩra ũyũ ũroneka ũrĩ mũingĩ mũno, ĩndĩ tondũ nĩ wa Mwathani, nĩ egũtũhe hinya wa kũũruta. Nĩ gĩtĩo gũkorũo ũkĩũruta.” Hihi maaiyũkirie ũndũ ũcio atĩa? Ngathĩti ya The Watch Tower ya 1922, yoigire atĩ kuuma hĩndĩ ĩo Arutwo a Bibilia nĩ mongereire kĩyo kĩao gĩa kũhunjia. Thutha wa kahinda kanini, kũhunjia nyũmba kwa nyũmba gũgĩtuĩka rũũri rwa Akristiano acio ehokeku na noguo kũrĩ nginya ũmũthĩ.
12. Arĩa a mũhaano wa ngano maambĩrĩirie gũcokanĩrĩrio rĩ?
12 Wa kerĩ nĩ gũcokanĩrĩria ngano. Jesu eerire araika ũũ: ‘Cokereriai ngano ikũmbĩ rĩakwa.’ (Mat. 13:30) Kuuma 1919, Akristiano aitĩrĩrie maguta makoretwo magĩcokanĩrĩrio thĩinĩ wa kĩũngano gĩa Gĩkristiano. Akristiano aitĩrĩrie maguta arĩa magaakorũo marĩ gũkũ thĩ mũico-inĩ wa mũtabarĩre ũyũ, magaacokanĩrĩrio rĩa mũico rĩrĩa makaamũkĩra igai rĩao rĩa gũthiĩ igũrũ.— Dan. 7:18, 22, 27.
13. Kũguũrĩrio 18:7 yonanagia atĩa mwerekera wa mahinda maya wa mũmaraya kana Babuloni ũrĩa Mũnene, na ndini iria ciĩĩtaga cia Gĩkristiano?
13 Ũndũ wa gatatũ nĩ kĩrĩro, na kũhagarania magego. Gũgaathiĩ atĩa thutha wa araika kuoha thawani itĩa? Jesu akĩaria ũhoro wa arĩa a mũhaano wa thawani oigire ũũ: “Kũu nĩkuo gũkagĩa kĩrĩro, na kũhagarania magego.” (Mat. 13:42) Hihi ũndũ ũcio nĩ ũrekĩka mahinda-inĩ maya? Aca. Mahinda-inĩ maya mũmaraya, ũrĩa gĩcunjĩ kĩmwe gĩake nĩ ndini iria ciĩtaga cia Gĩkristiano aroiga ũũ: “Njikaire ndĩ mũthamaki; ndirĩ wa ndigwa niĩ, niĩ ndirĩ hingo ngarĩo nĩ kĩeha.” (Kũg. 18:7) Hatarĩ nganja, ndini iria ciĩtaga cia Gĩkristiano no ciĩiguaga irĩ na ũhoti mũnene, nginya cigetuaga cikaire ta mũthamaki igũrũ rĩa atongoria a gĩũteti. Ihinda-inĩ rĩrĩ, arĩa a mũhaano wa thawani matirĩ na kĩrĩro ĩndĩ no mwĩgatho. O na kũrĩ ũguo, ũndũ ũcio ũrĩ hakuhĩ gũcenjia.
14. (a) Nĩrĩ na nĩkĩ gĩgatũma Akristiano a maheeni ‘mahagaranie magego’? (b) Ũtaũku witũ mwerũ wĩgiĩ Mathayo 13:42 ũratwarana atĩa na ũndũ ũrĩa ũrĩ thĩinĩ wa Thaburi 112:10? (Rora ũhoro mũico-inĩ wa gĩcunjĩ.)
14 Thutha wa ndini ciothe kũniinwo hĩndĩ ya thĩna ũrĩa mũnene-rĩ, arĩa maracirũmagĩrĩra nĩ magacaria gwa kũũrĩra, ĩndĩ matikoona. (Luk. 23:30; Kũg. 6:15-17) Mamenya atĩ matirĩ na gwa kũũrĩra nĩguo matikaninwo, nĩ makarĩra mũno na ‘mahagaranie magego’ marĩ na mathũgũta. O ta ũrĩa Jesu oigĩte akĩaria ũhoro wa thĩna ũrĩa mũnene, hĩndĩ ĩyo ya ruo rũnene nĩ ‘makaagĩa na kĩeha.’ *
15. Thawani ĩgekwo atĩa, na ũndũ ũcio ũgeekĩka rĩ?
15 Ũndũ wa kana nĩ gũikio icua-inĩ rĩa mwaki. Itĩa cia thawani igekwo atĩa? Araika ‘magaacikia icua-inĩ rĩa mwaki.’ (Mat. 13:42) Ũguo nĩ kuuga makaaninwo biũ. Kwoguo, arũmĩrĩri acio a ndini cia maheeni makaaninwo hĩndĩ ya Hari–Magedoni, gĩcunjĩ kĩa mũico gĩa thĩna ũrĩa mũnene.—Mal. 4:1.
16, 17. (a) Nĩ ũndũ ũrĩkũ wa mũico ũgeekĩka ũgwetetwo nĩ Jesu ngerekano-inĩ yake? (b) Nĩ kĩĩ kĩratũma twĩtĩkie atĩ kũhinga kwa ũndũ ũcio nĩ kwa hĩndĩ ĩroka?
16 Ũndũ wa gatano nĩ kwara o ta riũa. Jesu agĩtiriha ũrathi wake oigire atĩ, ‘hĩndĩ ĩyo arĩa athingu makaara o ta riũa wathani-inĩ wa Ithe wao.’ (Mat. 13:43) Ũndũ ũcio ũgeekĩka hĩndĩ ĩrĩkũ na ũgeekĩka kũ? Ũrathi ũcio ũkaahinga hĩndĩ ĩroka. Jesu aaragia ũhoro wa ũndũ ũgeekĩka kũrĩa igũrũ hĩndĩ ĩroka no ti ũndũ ũrekĩka gũkũ thĩ mahinda-inĩ maya. * Rekei twarĩrĩrie maũndũ merĩ marĩa maratũma twĩtĩkie ũguo.
17 Wa mbere-rĩ, ũndũ ũcio ũgeekĩka rĩ? Jesu oigire atĩ, ‘hĩndĩ ĩyo arĩa athingu makaara o ta riũa.’ Hatarĩ nganja ciugo ‘hĩndĩ ĩyo’ ikonainie na ũndũ ũrĩa Jesu aakoretwo agweta wĩgiĩ ‘gũikia itindiĩ kana thawani icua-inĩ rĩa mwaki.’ Ũndũ ũcio ũgeekĩka gĩcunjĩ-inĩ kĩa mũico gĩa thĩna ũrĩa mũnene. Nĩ ũndũ ũcio, ‘kwara ta riũa’ kwa Akristiano aitĩrĩrie maguta o nakuo gũgeekĩka hĩndĩ ĩroka. Wakerĩ-rĩ, ũndũ ũcio ũgeekĩka kũ? Jesu oigire atĩ arĩa athingu ‘makaara o ta riũa wathani-inĩ kana thĩinĩ wa ũthamaki.’ Ũguo nĩ kuuga atĩa? Akristiano othe aitĩrĩrie maguta ehokeku arĩa magaakorũo gũkũ thĩ thutha wa gĩcunjĩ kĩa mbere gĩa thĩna ũrĩa mũnene kũhĩtũka nĩ magaakorũo meekĩrĩtwo rũũri rwa mũthia. Macoke mambate igũrũ o ta ũrĩa Jesu aagwetire thĩinĩ wa ũrathi wake wĩgiĩ thĩna ũrĩa mũnene. (Mat. 24:31) Kũu nĩkuo makaara o ta riũa ‘thĩinĩ wa wathani kana ũthamaki wa Ithe wao.’ Kahinda kanini thutha wa mbaara ya Hari–Magedoni, nĩ makaanyitanĩra marĩ na gĩkeno ‘kĩhikanio-inĩ gĩa Gatũrũme’ marĩ mũhiki wa Jesu.
TŨRAGUNĨKA ATĨA?
18, 19. Tũragunĩka atĩa kuumana na ũtaũku wĩgiĩ ngerekano ya Jesu ya ngano na thawani?
18 Tũragunĩka atĩa kuumana na maũndũ marĩa tweruta megiĩ ngerekano ĩno? Wĩcirie ũhoro wa moguni matatũ. Wa mbere, nĩ yarikĩria ũtaũku witũ. Nĩ yonania kĩrĩa gĩtũmĩte Jehova arekererie waganu. Nĩ ‘akirĩrĩirie andũ arĩa matariĩ ta nyũngũ kana indo cia kũrakarĩrũo’ nĩguo athagathage ‘nyũngũ kana indo iria njiguĩre tha,’ nĩo arĩa a mũhaano wa ngano. * (Rom. 9:22-24) Wa kerĩ, nĩ yatũmĩrĩria mũno. O ũrĩa mũico ũrakuhĩrĩria, noguo thũ citũ igũtũkĩrĩra mũno, ‘no itigũtũtoria.’ (Thoma Jeremia 1:19.) O ta ũrĩa Jehova akoretwo akĩgitĩra arĩa a mũhaano wa ngano, noguo kũgerera kũrĩ Jesu na araika egũkorũo hamwe na ithuĩ ‘mĩthenya yothe’ ĩrĩa ĩroka.—Mat. 28:20.
19 Ũguni wa gatatũ nĩ atĩ, ngerekano ĩyo nĩ yatũteithia gũkũũrana arĩa a mũhaano wa ngano. Nĩkĩ ũndũ ũcio nĩ wa bata mũno? Kũmenya Akristiano a mũhaano wa ngano nĩ arĩkũ nĩ gũgũtũteithia kuona macokio ma kĩũria kĩoririo nĩ Jesu thĩinĩ wa ũrathi wake wĩgiĩ matukũ ma mũico. Oririe ũũ: “Ngombo ĩrĩa ĩĩhokekete na njũgĩ nĩ ĩrĩkũ?” (Mat. 24:45) Icunjĩ igĩrĩ iria irũmĩrĩire nĩ cigũtũteithia kũgĩa na macokio mega ma kĩũria kĩu.
ŨHORO MŨICO-INĨ WA GĨCUNJĨ: (Ũthomwo ta ũrĩa kohoro ka magũrũ-inĩ gathomagwo.)
^ kib. 2 Kĩbungo gĩa 2: [1] Nĩguo wĩririkanie maũndũ mangĩ megiĩ ngerekano ĩno, ũrekĩrũo ngoro ũthome gĩcunjĩ kĩrĩ na kĩongo “Waadilifu Watang’aa kwa Uangavu Kama Jua” thĩinĩ wa ngathĩti ya Mnara wa Mlinzi ya Machi 15, 2010.
^ kib. 3 Kĩbungo gĩa 3: [2] Tondũ atũmwo a Jesu nĩ maakuĩte, na Akristiano aitĩrĩrie maguta arĩa maatigarĩte thĩinĩ wa thĩ maarũgamĩrĩirũo nĩ ngano no ti ngombo-rĩ, ngombo icio irũgamĩrĩire araika. Ngerekano ĩyo nĩ ĩcokete ĩkonania atĩ acokereria a thawani nĩ araika.—Mat. 13:39.
^ kib. 6 Kĩbungo gĩa 6: [3] Ũyũ nĩ ũtaũku mwerũ. Hau mbere tũreciragia atĩ Jesu aathuthuririe hekarũ ya kĩĩroho mwaka wa 1918.
^ kib. 7 Kĩbungo kĩa 7: [4] Kuuma 1910 nginya 1914 Arutwo a Bibilia maaheanire mabuku hakuhĩ 4,000,000 na makĩria ma trakti hamwe na tũbuku 200,000,000.
^ kib. 14 Kĩbungo gĩa 14: [5] Ũyũ nĩ ũtaũku mwerũ wĩgiĩ Mathayo 13:42. Mbere ĩyo mabuku maitũ marataragĩria atĩ mĩaka mĩingĩ Akristiano a maheeni makoretwo ‘makĩrĩra na kũhagarania magego,’ magĩcakayaga atĩ tondũ “ciana iria cia ũthamaki” nĩ imoimbũranagia atĩ nĩo “ciana cia ũrĩa mũũru.” (Mat. 13:38) O na kũrĩ ũguo, Bibilia ĩkĩaria ũhoro wa kũhagarania magego ĩkoragwo ĩkĩaria ũhoro wa kũniinwo.—Thab. 112:10.
^ kib. 16 Kĩbungo gĩa 16: [6] Danieli 12:3 yugaga atĩ ‘arĩa ogĩ [Akristiano aitĩrĩrie maguta] nĩ magacangarara ta ũtheri wa matu-inĩ.’ Rĩrĩa rĩothe marĩ gũkũ thĩ mekaga ũguo na njĩra ya kũhunjia. O na kũrĩ ũguo, Mathayo 13:43 yaragia ũhoro wa rĩrĩa magacangarara mũno Ũthamaki-inĩ wa igũrũ. Hau kabere tũreciragia atĩ maandĩko macio merĩ maragia ũhoro wa kũhunjia.
^ kib. 18 Kĩbungo gĩa 18: [7] Rora ibuku rĩa Mkaribie Yehova karatathi ka 288-289.
[Ciũria cia wĩruti]
1. (a) Taarĩria na njĩra nguhĩ ngerekano ya ngano na thawani. (b) Jesu oigire yonanagia ũndũ ũrĩkũ?
2. (a) Nĩ kĩĩ kĩonanagio nĩ maũndũ marĩa meekĩkire mũgũnda-inĩ wa mũrĩmi? (b) Nĩ gĩcunjĩ kĩrĩkũ kĩa ngerekano ĩyo tũkwarĩrĩria?
3. (a) Gwathire atĩa kĩambĩrĩria-inĩ gĩa karine ya kerĩ? (b) Kũringana na Mathayo 13:28, nĩ kĩũria kĩrĩkũ kĩoririo, na kĩoririo nũ? (Ningĩ rora ũhoro mũico-inĩ wa gĩcunjĩ.)
4. (a) Nĩ ũndũ ũrĩkũ ũguũragio nĩ macokio ma Jesu? (b) Nĩ hĩndĩ ĩrĩkũ Akristiano a mũhaano wa ngano maambĩrĩirie kuoneka?
5. Ũrathi wa Malaki wahingire atĩa hĩndĩ ya karine ya mbere?
6. (a) Ũrathi wa Malaki wahingire na njĩra nene atĩa? (b) Nĩ ihinda-inĩ rĩrĩkũ Jesu aathuthuririe hekarũ ya kĩĩroho? (Ningĩ rora ũhoro mũico-inĩ wa gĩcunjĩ.)
7. Nĩ ũndũ ũrĩkũ Jesu aakorire mwaka 1914, rĩrĩa aambĩrĩirie gũthuthuria?
8. Nĩ maũndũ marĩkũ meekĩkire thutha wa mwaka wa 1914?
9, 10. (a) Nĩ maũndũ marĩkũ tũkwarĩrĩria megiĩ ihinda rĩa magetha? (b) Nĩ ũndũ ũrĩkũ wambire gwĩkĩka ihinda rĩa magetha rĩambĩrĩria?
11. Nĩ ũndũ ũrĩkũ ũkoretwo ũgĩtũma Akristiano a ma makũrĩkane?
12. Arĩa a mũhaano wa ngano maambĩrĩirie gũcokanĩrĩrio rĩ?
13. Kũguũrĩrio 18:7 yonanagia atĩa mwerekera wa mahinda maya wa mũmaraya kana Babuloni ũrĩa Mũnene, na ndini iria ciĩĩtaga cia Gĩkristiano?
14. (a) Nĩrĩ na nĩkĩ gĩgatũma Akristiano a maheeni ‘mahagaranie magego’? (b) Ũtaũku witũ mwerũ wĩgiĩ Mathayo 13:42 ũratwarana atĩa na ũndũ ũrĩa ũrĩ thĩinĩ wa Thaburi 112:10? (Rora ũhoro mũico-inĩ wa gĩcunjĩ.)
15. Thawani ĩgekwo atĩa, na ũndũ ũcio ũgeekĩka rĩ?
16, 17. (a) Nĩ ũndũ ũrĩkũ wa mũico ũgeekĩka ũgwetetwo nĩ Jesu ngerekano-inĩ yake? (b) Nĩ kĩĩ kĩratũma twĩtĩkie atĩ kũhinga kwa ũndũ ũcio nĩ kwa hĩndĩ ĩroka?
18, 19. Tũragunĩka atĩa kuumana na ũtaũku wĩgiĩ ngerekano ya Jesu ya ngano na thawani?
[Mbica karatathi ka 9]
[Mbica karatathi ka 10, 11]
NGANO NA THAWANI
MWAKA WA 33 MAHANDA KWAMBĨRĨRIA
MŨHAANDI: Jesu
MBEŨ IRIA NJEGA KŨHANDWO: Gũitĩrĩrio roho mũtheru
MŨGŨNDA: Andũ thĩinĩ wa thĩ
‘Mũndũ wahandire mbeũ njega mũgũnda-inĩ wake’ (Mat. 13:24)
THŨ: Mũcukani
ANDŨ MARĨ TORO: Gĩkuũ kĩa atũmwo
‘Andũ marĩ toro, thũ ĩgĩũka ĩkĩhanda itindiĩ kana thawani’ (Mat. 13:25)
NGANO: Akristiano aitĩrĩrie maguta
THAWANI: Akristiano a maheeni
‘Cierĩ igakũranĩra hamwe nginya hĩndĩ ya magetha’ (Mat. 13:30)
1914 MAGETHA KWAMBĨRĨRIA
NGOMBO/ AGETHI: Araika
Akristiano a mũhaano wa thawani kwamũranio na Akristiano aitĩrĩrie maguta “ciana iria cia ũthamaki”
Thawani gũcokanĩrĩrio na kuohwo itĩa (Mat. 13:30)
(Rora kĩbungo gĩa 10, 11)
1919 GŨCOKANĨRĨRIA IKŨMBĨ-INĨ: Gũcokanĩrĩrio kwa Akristiano aitĩrĩrie maguta thĩinĩ wa kĩũngano
IHINDA RĨA MAGETHA
‘Gũcokanĩrĩria ngano ikũmbĩ-inĩ’ (Mat. 13:30)
(Rora kĩbungo gĩa 12)
HARI–MAGEDONI
Hĩndĩ ya Hari–Magedoni thawani ĩgaikio mwaki-inĩ
KWARA TA RIŨA
Kahinda kanini mbere ya Hari–Magedoni, Akristiano aitĩrĩrie maguta arĩa magaakorũo matigarĩte gũkũ thĩ nĩ magathiĩ igũrũ
Arĩa athingu makaara ta riũa thĩinĩ wa Ũthamaki (Mat. 13:43) (Rora kĩbungo gĩa 16, 17)
Thawani ĩgaaikio icua-inĩ rĩa mwaki (Mat. 13:42) (Rora kĩbungo gĩa 15)
[Mbica]
[Mbica]
[Mbica]
[Mbica]
[Mbica]
[Mbica]
[Mbica]
[Mbica]
[Mbica]
[Mbica]
[Mbica karatathi ka 13]
Ica ikuhĩ ũrata wa atongoria a gĩũteti na ndini iria ciĩĩtaga cia Gĩkristiano nĩ ũgũkinya mũico
(Rora kĩbungo gĩa 13)


text:
KUUMA NGOTHI-INĨ | MAHEENI MAMWE MARUTANAGWO MEGIĨ NGAI
Maheeni ma Atĩ Ngai nĩ Kĩriga
ŨRĨA ANDŨ AINGĨ METĨKĨTIE
Ibuku rĩa, The New Encyclopædia Britannica riugaga atĩ, “arũmĩrĩri a ndini ithatũ cia Gĩkristiano, Gatoreki, Othodoksi, na Protestanti metĩkĩtie Ngai nĩ Ũtatũ: Ngai Ithe, Ngai Mũriũ, na Ngai Roho Mũtheru. Matirutanaga atĩ, acio atatũ nĩ Ngai ithatũ, ĩndĩ, othe atatũ nĩ kĩndũ kĩmwe.”
ŨRĨA BIBILIA ĨRUTANAGA
Jesu, Mũrũ wa Ngai, ndaigana kuuga nĩ maiganaine na Ithe kana atĩ erĩ nĩ kĩndũ kĩmwe. Ithenya rĩa ũguo, oigire ũũ: “Ngũthiĩ gwĩ Ithe witũ; amu Ithe witũ nĩ mũnene kũrĩ niĩ.” (Johana 14:28) Ningĩ nĩ eerire mũrũmĩrĩri wake ũmwe ũũ: “Ndĩ wa kwambata ’thiĩ kũrĩ Awa, na nowe Ithe wanyu; na kũrĩ Ngai wakwa, na nowe Ngai wanyu.”—Johana 20:17.
Roho mũtheru ti mũndũ. Akristiano a karine ya mbere nĩ ‘maiyũririo Roho Mũtheru,’ ningĩ Jehova nĩ oigire ũũ: ‘Nĩngaitĩrĩria andũ othe Roho wakwa.’ (Atũmwo 2:1-4, 17) Roho mũtheru ti gĩcunjĩ kĩa Ũtatũ. Nĩ hinya wa Ngai wa gwĩka maũndũ.
BATA WA KŨMENYA MA
Athomi a ndini ya Gatoreki, Karl Rahner na Herbert Vorgrimler, magĩtaarĩria Ũtatũ moigire atĩ, “ti ũndũ ũngĩmenyeka nĩ mũndũ ataguũrĩrio, na o na angĩguũrĩrio ndangĩtaũkĩrũo nĩguo biũ.” Na githĩ ti ũndũ mũritũ mũno kwenda mũndũ ũtangĩmenyeka? Kwoguo ũrutani wa Ũtatũ nĩ ũgiragĩrĩria andũ mamenye Ngai ũrĩa wa ma na wĩ wendo.
Marco, ũrĩa ũkũgwetetwo gĩcunjĩ-inĩ kĩa mbere nĩ onaga atĩ Ũtatũ nĩ wamũgiragĩrĩria amenye Ngai. Oigire ũũ: “Ndonaga ta Ngai ehithaga ndikamũmenye, ngona andaihĩrĩirie mũno, arĩ kĩriga na ũtangĩkinyĩrĩka.” Ũrĩa kũrĩ nĩ atĩ, “Ngai ti Ngai wa ihĩngĩca.” (1 Akorintho 14:33, American Standard Version) Ndatwĩhithaga. Endaga tũmũmenye. Jesu oigire ũũ: “Ithuĩ tũhoyaga ũrĩa tũũĩ.”—Johana 4:22.
Marco, aacokire akiuga ũũ: “Rĩrĩa ndamenyire atĩ Ngai ti Ũtatũ, nĩ ndahotire kũgĩa na ũrata wa hakuhĩ nake.” Tũngĩaga kuona Jehova arĩ kĩriga, tũmuonage arĩ Ngai ũrĩ ngumo nyingĩ njega, ũrĩkoragwo ũrĩ ũndũ mũhũthũ kũmwenda. Bibilia yugaga ũũ: “Ũrĩa ũtendanaga ndoĩ Ngai; amu Ngai nĩwe wendani.”—1 Johana 4:8.