text: 1Ikwarî na muntû aayîîtue eetagwa Racaarû. Racaarû naarî na aaragina beetagwa Maria na Mariitha. Baatûûraga gataûni geetagwa Bethania. ( 2Maria ûyû mûruagina Racaarû aayîîtue n'we ûra eetûûrîîrie Mwathani maguta ma mîtaa mbayo, amagiria na ntundu ciake.) 3Maria na Mariitha baatûmana Yiesû eetwa. Bauga itû neerwe mûcoore wake n'ûmwayie. 4Yiesû akwîrwa ûgu auga, "Aayîîtue kaingo Ngai akumua na kaingo mwago wa Mwana wa Ngai wonekana bûra ûgana, na t'ûntû bwa gîkuû." 5Yiesû neendeete Mariitha, Maria na mûruagina Racaarû. 6Îndî amwe na ûgu, wana akwîgua ntûmwa atî Racaarû naarî ûmwayie, aakarire naagu aarî ntugû cingî ciîrî. 7Nyuma ya ntugû inu ciîrî i rîo eerire arutwa baake, "Tûcookeeni bwa Njundea." 8Arutwa baake bamwîra, "Mwarimû, anga ti weendî antû bareendaga gûkûringangîra na maiga noogo bakûûraga? I noogo ûkwenda gûcooka kaîrî?" 9Yiesû abeera, "Mûthenya n'wa mathaa îkûmi na maîrî. Ti bu? Kwoogu muntû nwa athi kûrî mûthenya kûthararîîte na atitaratara n'ûntû nwîgagua kûrî na kîra kîmûmûrîkîrîte. 10Îndî muntû akathi ûtugû nataratara n'ûntû atiîgagua arî na werû." 11Yiesû aacooka eera arutwa baake, "Mûcoore wetû Racaarû namaami, îndî inkûthi mmûûkie." 12Arutwa bamwîra, "Weegua namaami, gûtirî thîîna, Mwathani." 13Yiesû eendaga kwîra arutwa baake Racaarû n'ûmûkuû, îndî arutwa baataûkiirwe Racaarû naamaami eethikîîrîîtie. 14Kwoogu Yiesû atakûbaitha, abeera, "Racaarû narakuire. 15Na n'ûntû bwenu kaaba ntiraarî noogo kaingo bûkaambîtîgia. Ta tûthiini noogo!" 16Tooma (ûra kaîrî eetagwa Ndindimas), eera arutwa bara bangî, "Tûthiini na tiû tûkaûraganîrue amwe n'we." 17Rîra Yiesû aakinyire, eethîîre mwîrî wa Racaarû ûthirîîtie ntugû inya nthikooni. 18Kuuma Bethania kûthi Njerusaremu gûtigîkinya mairi ciîrî. 19Na kwoogu Ayaundi baingî ibaayîîte gûkirakiria Mariitha na Maria n'ûntû bwa gûkuîrwa i mûruagina. 20Mariitha akûmenya Yiesû naarî mûûyi, amûtûngatûngia. Îndî Maria we aatigirwe mûciî. 21Mariitha eera Yiesû, "Ûkeegua nwarî oogo, Mwathani, mûruayia atigîkua. 22Îndî wana îîndî inkûmenya Ngai agakûrûthîra bûra ûkaamûromba akûrûthîra." 23Yiesû eera Mariitha, "Mûruanyûkwe akaariûka." 24Mariitha amwîra, "Imbiyî akaariûka ntugû ya mûthia rîra antû bakaariûkua." 25Yiesû amwîra, "I niû ndiûkanagia, na i niû mwoyo. Ûra aambîtîgagia, wana aakua agaatûûra mwoyo. 26Muntû wonthe ûra arî na mwoyo n'ûntû bwa kûmbîtîgia atiikua. Nûgwîtîgia ûgu?" 27Mariitha amwîra, "Yîî, Mwathani. Imbîtîgîîtie atî i woû Kîrîstû, Mwana wa Ngai na ûûyîîte gûkû nthîgûrû kûringana na bûra Maandîko Maatheru maugîîte." 28Mariitha akwîra Yiesû ûgu, aacooka bwa mûciî eera mwaragina Maria mpoora antû batakûmenya, "Mwarimû arî waaga na nakwenda kwaria naawe." 29Maria akwîgua ûgu aûkîîra na mpwî aathi naara Yiesû aarî. ( 30Yiesû ataarî agûkinya ara ongwa Racaarû baatûîre. Aarî waara aarîîkanire na Mariitha.) 31Antû bara baarî na Maria nyomba bara baayîîte kûbakirakiria bakwona aûkîîra na mpwî auma ome, bamûthingata. Baathûgaanagia naathiîte kûrîrîra nthikooni. 32Rîra Maria aakinyire ara Yiesû aarî, akûmwona eeturania nthî magûrûûni maake amwîra, "Ûkeegua nwarî oogo, Mwathani, mûruayia atigîkua!" 33Yiesû akwona bûra Maria na bûra bara baarî n'we baarîraga bûgana, aaringithua mûno na eegua agîtangîka nkorooni. 34Aûria, "I kû bûmwaigîîte?" Bamwîra, "Ncû wone, Mwathani." 35Yiesû aarîra. 36Antû baanjîîria kwîrana, "Nûkwona bûra aramwendeete bûgana!" 37Antû bamwe baûrania, "Weegua naatûmire ntûngi îra îtua kwona rî, i mbi îndî îragiriirie agiria Racaarû akua?" 38Yiesû aathi nthikooni akîîgagua ûrito nkorooni. Nthiko yarî îkurungu rîakunîkîrîtwe na iiga rîînene. 39Yiesû auga, "Rutaani iiga oogo." Mariitha, mwaragina wa ûyu aakuîte, eera Yiesû, "Mwanka îîndî nakûnunka, Mwathani, n'ûntû i kiimba gîa ntugû inya!" 40Yiesû amwîra, "Ntaakwîrire weetîgia ûkoona mwago wa Ngai?" 41Baarutaruta iiga oogo. Yiesû aaraitha îgûrû auga, "Baaba, ingûgûcookeria nkaatho n'ûntû bwa kûmbîgua. 42Imbiyî nûmbîgagua rîonthe. Îndî ndauga ûgu ndauga n'ûntû bwa antû baba barî aaga, kaingo beetîgia i woû ûntûmîîte." 43Yiesû akuuga ûgu, aagondoka na inya îra nene auga, "Uma, Racaarû!" 44Racaarû auma arî mwoge na mîtaame njara na magûrû, na gîtambaa ûthiû. Yiesû auga, "Mûtharieni bûmûrekeerie athi." 45Antû baingî ba bara baayîîte kwa ba Maria, bakwona bûra Yiesû aarûthire, bamwîtîgia. 46Îndî kûrî bamwe bo baathiire beera Abarisai bûra Yiesû aarûthire. 47Athînjîri bara banene ba Ngai na Abarisai baarûtha mûceemanio wa kîama. Baûrania, "N'ata tûkûrûtha? Muntû ûyû nakûringa biama biingî mûno. 48Tûkamûrekeeria, antû bonthe ibakaamwîtîgia, Arooma beenyangie bantû aaga eetû na mûgongo ûyû wetû!" 49Ûmwe wao eetagwa Kayabas, ûra mwanka ûyu aarî mûthînjîri ûra mûnene wa Ngai, auga, "Biû gûtirî bu bûkûmenya! 50Ka bûtakwona bûrî kaaba muntû ûmwe akuîrîîte antû, bantû a mûgongo unthe ûthirîîtue?" 51Îndî Kayabas akiuga ûgu ataaciûkagîrwa i bûra akuuga. Îndî n'ûntû bwa bûra aarî mûthînjîri ûra mûnene wa Ngai mwanka ûyu, naaroragia akoona Yiesû agaakua n'ûntû bwa mûgongo wa Ayaundi. 52Na aaroragia akoona t'ûntû bwa antû ba Njundea bonka, îndî i kaingo kinya acookanîria amwe aana ba Ngai bara banyageere. 53Kuuma ntugû înu, atongoria ba Ayaundi baabanga kûûraga Yiesû. 54Kwoogu Yiesû ataariûnga Njundea antû bakîmwonaga kaîrî. Aumire naagu aathi gûntû kûngî akubî na rwanda, bantû kwarî na taûni yeetagwa Eburaîmu, aakara noogo na arutwa baake. 55Kagiita ga kîatho gîa Pasaka ikaarî akubî. Na kwoogu antû baingî kuuma nteere cionthe ibaathiîte Njerusaremu, kaingo beetheria mbere ya Pasaka yanjîîria. 56Antû ibaacûaga Yiesû. Bakûrîîkana nyomba ya Ngai baûranagia, "Bûrîona ata? Ibûkwona taka akaaya kîathooni?" 57Athînjîri bara banene ba Ngai na Abarisai ibaarutîîte watho bauga, muntû ûra akaamenya ara Yiesû aarî, nwa mwanka abamenyithie kaingo bamûgwata.


c: text/html

text: 1Nocãrõ majũ marĩ cũ̶ maiñati marĩ Pacu̶ Dios. Bairo marĩrẽ camai ãnirĩ, “Yu̶ pũnaa,” marĩ ĩnucũñami. Bairi cũ̶ pũnaa majũ marĩ ãniña. Aperã ati u̶mu̶recóo macããna camasã Dios pũnaa marĩ caãnierẽ masĩẽtĩñama, Dios, marĩ Pacu̶ cũ̶ãrẽ camasĩẽna ãnirĩ. 2Yu̶ yarã, yu̶ bairãrẽ bairo caãna yu̶ camairã merẽ Dios yarã cũ̶ pũnaa majũ marĩ ãniña yua. Bairo ãnimirãcũ̶ã, cabero marĩ cabaipee nipetirijere marĩ masĩpeyoetiya mai. Bairãpu̶a, atore bairo marĩ masĩña: Jesucristo ati yepapu̶ nemo cũ̶ cabauetaro caãno, cũ̶ yarã cũ̶rẽ bairo caãna majũ marĩ ãnigarã. Bairi Jesús ati yepapu̶ cũ̶ caetaro, cũ̶ marĩ ĩñamajũcõãgarã, caãnimajũũ̶rẽ bairo cũ̶ caãno yua. 3Nipetiro atie cabaipee mena catũ̶goñatutuacotei pu̶ame roque cũ̶ majũã cũ̶ carorije wapare coseire bairo átiyami. Jesucristo ñe ũnie camácũ̶ cañuu̶ cũ̶ caãnorẽã bairo, cũ̶ cũ̶ã ñe ũnie wapa mácũ̶ caroú̶ tuayami yua. 4Nipetiro carori wãmerẽ caána Dios cũ̶ carotirijere cabaibotiorã niñama. Bairi carori wãme jetore átiãninucũñama. 5Merẽ caroaro mu̶jãã masĩña atiere: Marĩ carorije wapare netõõũ̶ acú̶ asúpi Jesucristo ati yepapu̶re. Jesucristo pu̶ame ñe ũnie carorijere caápei majũ niñami. 6Bairi ni jĩcãũ̶ ũcũ̶ Jesucristo mena jĩcãrõrẽ bairo caãcũ̶ cũ̶ yaye quetire cariape catũ̶gocõãninucũũ̶ pu̶ame carorijere áperiyami. Aperã carorijere caáticõãninucũrã pu̶ame roque Jesucristore camasĩẽna majũ niñama. 7Yu̶ pũnaarẽ bairo caãna ni jĩcãũ̶ ũcũ̶ mu̶jããrẽ qũĩtoeticõãto. Ni jĩcãũ̶ ũcũ̶ caroaro cariape macããjẽ jetore caátiãnimasĩ cũ̶ caãmata, cañuu̶ caroú̶ niñami Dios cũ̶ caĩñajoro. Marĩ Quetiupau̶ Jesús cariape caácu̶ cañuu̶ cũ̶ caãnorẽã bairo cũ̶ cũ̶ã cariape caácu̶ cañuu̶ niñami. 8Carori wãme jetore bairoa caáticõãninucũũ̶ pu̶ame roque wãtĩ yau̶ cũ̶ carotirijere caácu̶ majũ niñami. Wãtĩ roque ati u̶mu̶recóo caãnijũ̶goripau̶pu̶ina carorijere caátijũ̶goricu̶ majũ niñami. Baipu̶a, merẽ asúpi Dios macũ̶ Jesucristo ati yepapu̶re, wãtĩ roro cũ̶ caátiere yasiorei acú̶. 9Jĩcãũ̶ Dios yaye quetire catũ̶gou̶sau̶, cũ̶ macũ̶rẽ bairo caãcũ̶ pu̶ame cawãma yeri pũna Dios cũ̶ cajoriquere cũ̶goyami. Bairo cacũ̶gou̶ ãnirĩ carori wãmerẽ átiãmerĩnucũñami. Bairo Dios macũ̶ ãnirĩ carorije macããjẽrẽ átigaetiyami. 10Bairi yua, atore bairo marĩ ĩ tũ̶goñamasĩña: “Nipetiro carorije macããjẽrẽ caáti majã wãtĩ cũ̶ carotirijere caána cũ̶ pũnaarẽ bairo caãna niñama. Aperã caroa macããjẽrẽ caána pu̶ame roque Dios yarã cũ̶ caĩñabesericarã, cũ̶ pũnaa majũ niñama,” marĩ ĩ tũ̶goñamasĩña. Bairi ni jĩcãũ̶ ũcũ̶ caroa macããjẽrẽ caápei cũ̶ yau̶re bairo caãcũ̶rẽ camaiecũ̶ Dios yau̶ mee niñami. 11Atore bairo Jesús yaye quetire mu̶jãã tũ̶gojũ̶goyupa caãni jũ̶goripau̶pu̶a: “Tocãnacãũ̶pu̶a ãmeo maiña. Ãmeo ju̶átinemoña Dios cũ̶ caborore bairo mu̶jãã majũ,” mu̶jããrẽ ĩ quetibu̶ju̶yupa. 12Apei Caín ãnacũ̶rẽ bairo marĩ baieticõãrõã marĩã. Cũ̶, Caín ãnacũ̶ pu̶ame cañuecũ̶ wãtĩ yau̶ majũ ãniñañupĩ. Cũ̶ bai Abel cawãmecu̶cu̶re cũ̶ pajĩãrocacõãñañupĩ. Bairi apei jĩcãũ̶ atore bairo ĩ jẽniñabujiou̶mi: “¿Dopẽĩ cũ̶ bai Abere cũ̶ pajĩãñuparĩ?” Atore bairo baiyupa: Caín cũ̶ caátaje carorije ãñupã. Cũ̶ bai cũ̶ caátaje pu̶ame caroa macããjẽ ãñupã. Bairi cũ̶ pajĩãrocacõãñañupĩ Caín Abere. 13Yu̶ yarã, yu̶ bairãrẽ bairo caãna, tũ̶goñamani ápéricõãña ati u̶mu̶recóo macããna Diore camasĩẽna mu̶jããrẽ na caĩñaterijere. 14Marĩ roque yasiricaropu̶ caãnibujioricarã nimirãcũ̶ã, tunu cacatirã majũ caãnarẽ bairo marĩ ãniña. Tore bairo marĩ masĩña tocãnacãũ̶pu̶rea marĩ yarãrẽ marĩ caãmeomairĩjẽ jũ̶gori. Cũ̶ yarãrẽ camaimasĩẽcũ̶ pu̶ame cayasiricu̶re bairo caãcũ̶ riaricaropu̶ caápáu̶re bairo niñami. 15Tocãnacãũ̶pu̶a na yarã camasãrẽ cateeri majã pu̶ame pajĩãrĩ majã wapanarẽ bairo caãna niñama. Na ũna pajĩãrĩ majã yeri capetietiere na majũã cũ̶gomasĩẽtĩñama. Merẽ tiere caroaro mu̶jãã masĩña. 16Jesucristo marĩrẽ camainetõũ̶ ãnirĩ yucu̶pãĩpu̶ riayupi. Tie jũ̶gori cariape merẽ marĩ masĩña ãmeo mairĩqũẽ majũ macããjẽrẽ. Bairi Jesucristo marĩrẽ cũ̶ caĩñamairĩcãrõrẽ bairo marĩ cũ̶ã marĩ yarã camasãrẽ ãmeo mairotiya. 17Capee cacũ̶gori majõcu̶, ñe ũnie caru̶saecu̶ pu̶ame cũ̶ yau̶ cabopacau̶re ĩñamicũ̶ã, cũ̶rẽ caju̶átinemoecũ̶, cũ̶ yau̶re camaiecũ̶ tuacõãñami. Dios cũ̶ cajorije ãmeo mairĩqũẽrẽ cũ̶goetiyami cũ̶ yeri cũ̶ catũ̶goñarĩjẽpu̶re. 18Yu̶ pũnaarẽ bairo caãna, marĩ caãmeomairĩjẽ marĩ risero marĩ caĩbu̶su̶rije jeto mee to ãmarõ. “Mu̶jããrẽ jãã ju̶átigarã,” marĩ caĩata, marĩ caĩbu̶su̶rorea bairo marĩ caátiyaparoro ñuña. Cariapea marĩ caĩbu̶su̶rorea bairo marĩ caátie to caãno ñuña. 19Tore bairo marĩ caátiãmata, “Dios yarã cariape macããjẽrẽ caána majũ marĩ ãnigarã,” marĩ ĩ masĩña. Bairi yua, pu̶gani cãrõ tũ̶goñarĩcãrõ mano Dios marĩrẽ cũ̶ canetõõpeere marĩ tũ̶goñaña, Dios cũ̶ caĩñajoro. 20Tunu apeyera marĩ yeri marĩ catũ̶goñarĩjẽpu̶, “Yu̶a, yu̶ caboro yu̶ baiya,” marĩ yeri caĩbu̶su̶jãrõ jũ̶gori capee wãme marĩ catũ̶goñaata, Dios tiere masĩ peyocõãñami. Dios pu̶ame nocãrõ camasĩ ãnirĩ netõjãñurõ masĩñami nipetiri wãme marĩ yeri catũ̶goñarĩjẽrẽ. 21Yu̶ yarã, yu̶ bairãrẽ bairo caãna yu̶ camairã carorije macããjẽrẽ caáperã marĩ caãno bero caãmata, “Cabui mána marĩ ãniña,” tũ̶goñatutuarique mena marĩ yeripu̶ marĩ ĩ masĩña Dios cũ̶ caĩñajoro. 22Marĩ pu̶ame cũ̶ caroticũrĩqũẽrẽ marĩ tũ̶gou̶saya. Tunu bairoa caroa macããjẽ Dios cũ̶ caĩñajesorije jetore marĩ átinucũña. Bairi Dios pu̶ame nipetiri wãme cũ̶rẽ marĩ cajẽnirĩ wãmerẽ marĩ jogu̶mi. 23Mai, Dios cũ̶ caroticũrĩqũẽ pu̶ame atore bairo ĩña: “Dios macũ̶ Jesucristore cũ̶ tũ̶gou̶saya. Tunu Jesucristo mu̶jããrẽ cũ̶ camairotiricarore bairo mu̶jãã cũ̶ã mu̶jãã majũ ãmeo maiña,” ĩ quetibu̶ju̶ya tie cũ̶ caroticũrĩqũẽ. 24Dios tore bairo cũ̶ caátiroticũrĩqũẽrẽ caána Dios yarã niñama. Dios cũ̶ã na mena nicõãñami na yeripu̶. Bairo cũ̶ caãnoi, “Dios marĩ yeripu̶ niñami,” marĩ ĩ masĩña, cũ̶ Yeri Espíritu Santo marĩ cũ̶ cajoricu̶ marĩ yeripu̶ cũ̶ caãno jũ̶gori.

robotstxt: allowed

filter: keep


text: 1Tene Ngai aatûmîîre iroria magiita maingî na njîra inyingî kwaria na biûyûûyû. 2Îndî ntugûûni ino cia kwingia mûbango wake, Ngai atûmîrîte Mwana wake kwaria naati. Ngai aûmbire nthîgûrû gûkûrûkîîra kîrî Mwana wake, na amûthuura akaathûkia bionthe birî rûgai rwake. 3Mwana wa Ngai oonanagia mwago wa Îthe na amûtuatîîtie kûrû. N'we atûmaga bionthe bithi na mbere kwîgua birî oogo kwa inya ya kiugo gîake. Nyuma ya kwîruta atûthambia meeyia meetû, eetiirie îgûrû aakara nthî rûteere rwa ûrîo rwa Ngai ûra arî mûnene mûno. 4Kwoogu itakwonania Mwana wa Ngai n'we mûnene mûno kîrî araîka, n'ûntû wana kinya riîtwa rîra Ngai aamwîtire rîrî gîtîîyo nkûrûki ya rîao. 5Gûtirî rîo Ngai eera mûraîka, "Woû ûrî mwana wakwa. Îmunthî ngûtuîka abaagu." Na kaîrî Ngai augire, "Ûkeegua ndî îthe, n'we eegue arî mwana wakwa." 6Na kaîrî rîra Ngai agaatûma Mwana wake wa mbere nthîgûrû, augîîte, "Araîka bonthe ba Ngai ibamûgonge." 7Îgûrû rîa araîka, Maandîko Maatheru maugîîte, "Ngai atuîkithagia araîka baake ruuo, na aruti ngûgî baake ndîrîmbî cia mwanki." 8Îndî îgûrû rîa Mwana, Ngai augîîte, "Wathani bwaku, woû Ngai, bûtikooro bûthira rî kana rî. Wathanaga ûgîtûmagîra ûmma. 9Wendeete wagîru, ûtiendeete ûthûûku. Na i kîo n'ûntû Ngai, Ngai waku, akûthuurîîte, na akwa gîkeno nkûrûki ya bara bangî." 10Na kaîrî Maandîko Maatheru maugîîte, "Mwathani, i woû waûmbire nthîgûrû kîambîrîriani, na îgûrû i yûmba rîa njara ciaku. 11Cio ikeenyangua, îndî woû ûgaatûûra. Ikaathira cionthe ta nguo, 12wikûnje, ûthûkie ingî. Îndî woû ûtigarûkaga. Ûgaatûûra tene na tene." 13Îndî gûtirî rîo Ngai eera mûraîka, "Kara nthî rûteere rwakwa rwa ûrîo, mwanka ntuîkithie anthû baaku ûkinyo bwa magûrû maaku." 14Kwoogu araîka i ba ûû? Bo n'irundu bira Ngai atûmaga birî aruti ngûgî, biteethia bara akaa rûgai rwa wonokio.


text: 1I niû Njunda mûruti ngûgî wa Yiesû Kîrîstû, mûruagina wa Njakubu nkûbwandîkîra. Ndîbwandîkîra biû bara Ngai Baaba eetîîte, biû eendeete, bara bûrî ûkariani bwa Yiesû Kîrîstû. 2Bûroongeerwa kîao, ûkiri na wendo kwa wingî. 3Eendwa, indareendeete mûno kûbwandîkîra îgûrû rîa wonokio bûbû bwetû twinthe. Îndî ndacooka ndeegua mbwandîkîre mbûkinyîîrie mbwîre bûthi na mbere kûrûîrîîra wîtîgio bûra Ngai aanenkeere antû baake rîmwe na rîa mûthia. 4Ndîbwîra ûgu n'ûntû antû bamwe ba bara batatîîyaga Ngai ibeethûngîîrîîtie na witho gîkundiini keenu. Mantû maao maandîkîîtwe beerwa îgamba rîao irîbeeteereete. Bagarûraga ntûmwa ya ûtugi bwa Ngai wetû na njîra îtaagîrîte, kaingo boona mwanya wa kûrûtha ûntû bunthe bûûthûûku bûra beeriragîîria. Na kaîrî bakaanaga Yiesû Kîrîstû na n'we wenka Mûnene na Mwathani wetû. 5Inkwenda kûbûririkania mantû mama kinya weegua ibûmaiyî. Ririkanaani bûra Mwathani oonokiirie antû baake ba Isiraeri, abaruta Miisiri, îndî nyumaani aacooka aathiria bara bataamwîtîgia. 6Na araîka bara baumire ara baabatîîrue beegua barî, beenda kwîbongeera wathani, Ngai aabaingîîre kûra kûrumeene mwindu. Bakaraga ku abathaîkîîte na nyoyoro itatuîkaga rî kana rî beeteereete ntugû îra nene ya îgamba. 7Kaîrî ririkanaani bwone bûra gwakarire Sondomu na Ngomoora na taûni ira ciarî akubî na cio, antû bagûtua kûrûtha mantû ma ûmaramari na mangî kinya mataûmba kûthûgaanîrîka. Mantû mamu baarûthire i mo maatûmire beewa îkaanûkia rîrî ngerekano kîrî bara bakaagiitîrwa îgamba bagerwe mwankiini wa tene na tene. 8Antû baba barîrûtha ta bo. Barîroota mantû magatûma beenyangia mîîrî yao, bakameneeria wathani na bakarumanga biûmbe bia îgûrû, 9ûntû kinya mûraîka ûra mûnene, Mikaeri, ataarûtha rîra baakararanagîria kiimba kîa Musa na Nkoma. Mikaeri ataûmîîria kûmîrûma kana amîîra mûgambo ûmûthûûku. Bûra Mikaeri aamîîrire n'atî, "Mwathani aroogûkaania!" 10Antû baba bo barumangaga bunthe bûra batakûûmba gûciûkîrwa i bu na bûra bakûmenya woogu na meeciiria maao ta nyamû itarî na ûûme. Na mantû wamamu mongwa i mo mabathiragia. 11Irû! Antû baba bagendeete ara Kaini aagendire. Na n'ûntû bwa kwenda mbia, bathûngîrîte mabîtiani ta mara mongwa Mbaraamu eethûngîîrie. Kûrega kwathîka kwao i ta kûra kwarî na Koora, na bakaathirua ta bûra aathiriirue. 12Na antû baba rîra baayaga bûkarîyanîra na bo biathooni bia ngwatanîro yenu, bakari ta marooro ma rûko barî amwe naabi. Bakenagîîra kûrîa bagakûrûkîîria na kûnyua nkûrûki ya kîthimi batakûmaka. Bakari ta arîîthi ba ng'ondu bara beemakagîra batakûûrania na ng'ondu. Bakari ta matu matarî na mbura bûra macûgagua i ruuo woogu matakiura. Bakari ta mîtî îtarî maciara yakûûrwa, na i ta baakuû cwe. 13Bakari ta makûmbî ma rûûyî rwa îria macacîîte. Ngûgî ira barutaga i cia îgi na itirî witho, nwa ta mûbûûyû wa rûko ûra makûmbî ma rûûyî rwa îria matigaga maakûmîîria rûteere. Bakari ta nthata igûcûga. Ngai abathuuranîrîte gîkaro kîao kûra kûrumeene mwindu ûmûnene. Na bagaakara ku tene na tene. 14Enoki, kîûyûûyû gîetû kîa mûgwanja kuuma kîrî Andamu, naaroreetie mantû ma antû baba rîra augire, "Thikîîriani! Mwathani akaaya na atheru baake ngiri itatarîka 15agiitîre îgamba muntû wonthe. Na ûra wonthe atatîîyaga Ngai akaagiitîrwa îgamba kûringana na mantû monthe mara aarûtha kînyume kîa Ngai. Mwathani akaagiitîra îgamba mwîyia wonthe ûra atamûtîîyaga kûringana na mîgambo yonthe îmîthûûku îra aaria îgûrû rîa Ngai." 16Antû baba rîonthe bakaraga bakînung'unaga na bakîringaga gîtuma. Baathîkagîra wîrirîîria bwao bûûthûûku, na baaragia rwaria rwa wîkumia. Beenagîîria bara bangî na mîgambo îrî mûrîo kaingo bateetheka kuumania na bo. 17Îndî amwe na ûgu, biû, eendwa, bûtikaariganîrue i mantû mara bweerirwe n'atûmwa ba Mwathani wetû Yiesû Kîrîstû. 18Baabwîrire, "Ntugû cia mûthia ciakinya gûkooneka antû bakûbûnyûrûnta bakîthingataga wîrirîîria bwao, kînyume kîa Ngai." 19Antû babu i bo bakûreeta kwathûkana kwenu, n'ûntû bathingataga wîrirîîria bwa mîîrî yao na batirî Kîrundu wa Ngai. 20Îndî biû, eendwa, îbandeeni bwîrikie wîtîgioni bwenu bûûtheru mûno. Na rombagaani na inya ya Kîrundu Ûmûtheru. 21Îkaragaani bûrî wendooni bwa Ngai, bweteereete gûcooka kwa Mwathani wetû Yiesû Kîrîstû abwaa ûtûûro bûra bûtakîthira kûringana na kîao gîake. 22Îgaguani kîao bara bûkwona barî na nkanja. 23Tharaani bangî bûboonokie baume mwankiini, na îgaguani bamwe kîao bûkîmenyagîîra meeyia maao batikaabwake rûko. 24Arookumua ûra aûmba gûtûma bûtikaagwe na akabwira mwanka mwagooni wake bûkeneete bûtarî na mabîtia. 25Ngai arookumua gûkûrûkîîra kîrî Yiesû Kîrîstû, Mwathani wetû. N'we Ngai wenka, Mwonokia wetû. N'ûntû bwa bûra arî mwago, ûnene, inya, na watho, arookumua tene na tene kuuma karaaya, îîndî, na îgiita rîîkaaya mwanka gûtarî rîo. Aameni.


text: 1Ndeegua kayû kaaria na inya îra nene gûku nyomba ya Ngai. Keera araîka babu mûgwanja, "Îthiini bûtûûrîrie nthîgûrû mûthûûro ûyu wa Ngai ûrî mbakûriini inu mûgwanja." 2Mûraîka wa mbere aathi eetûûra mûthûmba wa mbakûri yake nthîgûrû. Agwîtûûra, bara baarî na rwano rwa nyamû îra, bara baagongaga mûbuanaano wa yo bauma maronda maathûûku mûno. 3Mûraîka wa baîrî eetûûra mûthûmba wa mbakûri yake îriani. Agwîtûûra, rûûyî rwakara ta nthakame ya muntû ûmûkuû. Kîonthe kîra kîarî mwoyo îriani gîakua. 4Mûraîka wa bathatû eetûûra mûthûmba wa mbakûri yake miurooni na inyakaani. Agwîtûûra, ndûyî ciatuîka nthakame. 5Ndeegua mûraîka ûra aathanaga ndûyîîni auga, "Woû mûtheru, woû ûtûîre oogo, woû warî mwoyo na tene, i woû mwagîru, n'ûntû i woû weyanîîte îkaanûkia rîrî. 6Nthakame îno wakundia antû baba ibaagîrîte kûmînyua n'ûntû ibeetûûrire nthakame ya antû baaku na ya iroria." 7Ndeegua kayû kauma kîthînjîrooni. Kauga, "Yîî wabu, Mwathani, Ngai mwene inya, woû ûgiitaga magamba na njîra ya mma, bûra kwagîrîte." 8Mûraîka wa bana eetûûrîria riûa mûthûmba wa mbakûri yake. Riûa rîewa watho bwa kûrûngûria antû na mûrugutîra wa rîo. 9Antû baarûngûra i mwanki wa riûa. Warî mûrugutîra ûmûnene mûno. Antû baaruma Ngai ûra eeyanîîte inyamaara bibu, baarega kwîrira na bataatîîya Ngai. 10Mûraîka wa bataano eetûûra mûthûmba wa mbakûri yake gîtîîni kîa ûnene kîa nyamû îra, ûnene bwa yo bwaruma mwindu. Antû baincia n'ûrûrû. 11Baaruma Ngai wa îgûrû n'ûntû bwa ûrûrû bûbu beegagua na n'ûntû bwa maronda mamu baarî na mo. Baarega kwîrira mantû mara baarûthîîte maathûûku. 12Mûraîka wa bathanthatû eetûûra mûthûmba wa mbakûri yake muurooni ûmûnene ûra wîtagwa Ubarates. Agûcuîtûûra ku, muuro ûyu wabwa. Kwoneka njîra ya anene bara bakauma bwa uumîîro bwa riûa. 13Ndacooka ndoona irundu bithatû biithûûku bikari ta biûra. Kîrundu kîmwe ndoonire kîauma kanyuani ka njoka îra yarî nene mûno, kîa biîrî kîauma kanyuani ka nyamû îra, na kîa bithatû kîauma kanyuani ga kîroria kîa ûrongo. 14Irundu bibu biithûûku i nkoma ira irî inya ya kûringa biama. Ndoona biathi biethîrania amwe anene ba nthîgûrû yonthe n'ûntû bwa ndûa îra îkaarûîgwa ntugû îra nene ya Ngai, mwene inya. 15Mwathani ariuga, "Thikîîria! Nkaaya ta mwamba bûra aayaga! Kîthaarimo i kîrî ûra akaraga eethuuranîrîte, ûra akaraga amenyeereete nguo ciake kaingo atathi ûtheri mbere ya antû, eebîkîrithia nthoni." 16Irundu bibu biithûûku biethîrania anene amwe bantû eetagwa Amagendoni na rwaria rwa Kîîbirania. 17Mûraîka wa mûgwanja eetûûra mûthûmba wa mbakûri yake ruuoni. Ndeegua kayû kauma gîtîîni kîra kîa ûnene, gûku nyomba ya Ngai. Kaugîîria na inya kauga, "N'ûgu îîndî!" 18Kayû gaku gakuuga ûgu rweni rwatua kwenia, ndeegua gîtuma kîînene mûno na mûrurumo wa nkwa. Nthîgûrû yainaina na inya mûno bûra îtaaroinaina kuuma muntû akûûmbwa. 19Taûni îra nene yaatûkanua icuncî bithatû na taûni ira ingî cionthe cia nthîgûrû ciomoranangua. Ngai aaririkana taûni înene ya Mbabironi. Amîkundia gîkombe kîa ndibei ya mûthûûro wake ûmûnene. 20Icîgîîrio bionthe bia îria biaûra. Na irîma bitoonwa kaîrî. 21Kwaura mbura ya maiga înene mûno. Îthanta rîmwe rîa yo rîarî rîa ûrito ta bwa kiro mîrongo îna. Mathanta maumaga îgûrû makawîra antû. Antû baaruma Ngai akuurithia mbura înu, n'ûntû kînyamaara kîra boonire kîarî kîînene bwa kûrigaria.


text: 1Tûbwandîkîrîte tûkîenda kûbûmenyithia mantû ma ûra aarî oogo kuuma kîambîrîria, ûra twîgîîtue, twamûkûnîîra meetho, na njara cietû ciamûtongithia, ta we kiugo kîa mwoyo ûra tûkûbûtûmîîria. 2Rîra ûra aarî na mwoyo ûyu aayire itwamwonire na tûkûûyagîîra mantû maake. Tûrîbwîra mantû ma ûra aarî na mwoyo wa tene na tene. N'we aarî kîrî Baaba na twagwûrîrwa we. 3Bûra twoneete na tweegua i bu tûkûbwîra kaingo bûgwatanîra naati ngwatanîrooni îra tûrî n'yo na Baaba, na Mwana wake Yiesû Kîrîstû. 4Tûrîbwandîkîra mantû mama kaingo tûkena mûno. 5Ino i cio ntheto ira twîgîîtue ciake. Na i cio tûkwenda kûbwîra, atî, Ngai i werû na kîrî we gûtirî mwindu nwa aniini. 6Ûkeegua tuugaga tûrî ngwatanîro n'we na tûgîkaraga mwinduuni, n'ûrongo twaragia tûtithingataga ûmma. 7Îndî tûkathiyagîra werûûni, ta bûra we arî werûûni, tûkeegua tûrî na ngwatanîro twinthe, na nthakame ya Yiesû Kîrîstû Mwana wake îgatûthambia meeyia monthe. 8Tûkaaya kuuga tûtirî na meeyia itûkwîbenia na ûmma bûtirî ndeni yetû. 9Îndî tûkaaya kuumbûra meeyia meetû kîrî Ngai, we i mwîtîgua na wa ûmma. Agatûrekera na atûthambie maûthûûku monthe. 10Tûkaaya kuuga tûtiîyîîtie, i ta kuuga Ngai i mûûrongo na kiugo gîake gîtirî ndeni yetû.


text: 1Na îîndî, aruayia na aarayia, tûrî na ûntû bwa kûbwîra. Ûntû bûbû bûkoneetie gûcooka kwa Mwathani wetû Yiesû Kîrîstû na bûra tûkeethîrana amwe tûmûthagaanîîte. 2Bûtigeetîgîîrie kwindiganua woogu kana bûmakua i bara bakuuga Kîrîstû naacookire. Na wana bweegua antû bakîroria bakiugaga batongoreetue i Kîrundu wa Ngai, kana bagîtûmîîria ûntû bûbu, kana bakîthooma baarûa bakiugaga yumîîte kîrî tiû, bûtikaabeetîgie. 3Batikaabweneerie na njîra nwa îrîkû, n'ûntû ntugû ya gûcooka kwa Mwathani îtiikinya mbere ya kwîgua kûrî na kûrega kwathîkîra Ngai kûûnene na Muntû wa Meeyia aumbûka, ûra Ngai abangîîte kûthiria. 4Akeegua arî mwîkumia na mûkararia wa ûntû bunthe bûgwîtwa 'ngai', kana gîntû kîonthe kîra antû barombaga. Akaathi kinya akare nthî nyomba ya Ngai eetue n'we Ngai. 5Bûtikûririkana indabwîraga mantû wamama kaîrî rîra ndarî kwenu? 6Na kwoogu îîndî ibûkûmenya ûra arigîîrîîtie Muntû ûyu wa Meeyia aumbûrwa, kaingo akaumbûrwa îgiita rîake rîongwa rîakinya. 7Kinya ûkeegua wana îîndî inya ya ûthûûku nwa îkûruta ngûgî nthîgûrû na njîra îtakûmenyekana, bûra bûthiîte gûkarîka bûtiikarîka ûra amîrigagîîria atarutîîtwe oogo. 8Gwakarîka ûgu, rîru i rîo ûra ataathîkagîra watho bwa Ngai akaumbûrwa, Mwathani amûûrage na mîruke yake, amûthirie kûrû na mwago ûra akaaya na uu. 9Muntû ûyu wa Meeyia akaaya na inya înene ya Saitaani, amîtûmîre kûringa mîthemba yonthe ya biama bia ûrongo, iriga, na magegania. 10Agaatûmîra mîthemba yonthe ya ûthûûku kweneeria bara baûrîîte. Na bara akeeneeria ibakaathirua n'ûntû bwa kûrega kwenda kana gwîtîgîîria ûmma bûra bûkîûmba kûboonokia. 11Kwoogu Ngai akaabaindigania batue gwîtîgagia mantû ma ûrongo. 12Na mûthiani abape îkaanûkia bonthe n'ûntû bwa gûkeneera kûrûtha ûthûûku, na n'ûntû bwa kûrega gwîtîgia ûmma. 13Aruayia na aarayia bara bwendeetwe i Ngai, tûbatîîrue tûcookagîria Ngai nkaatho rîonthe n'ûntû bwenu. Aabûthuurire kuuma kîambîrîria kaingo bwonokua kwa inya ya Kîrundu ûra abûtuîkithagia baatheru na n'ûntû bwa gwîtîgia ûmma. 14Ngai aabwîtire bwonokua na ntheto îmbega îra twabûtûmîîrie, kaingo bwîgua bûrî mwagooni amwe na Mwathani wetû Yiesû Kîrîstû. 15Kwoogu, aruayia na aarayia, rûngamaani bwîrikîîtie na bûthi na mbere kûgwata moorutani mara twabûrutanire na ntûmîîri na baarûa. 16Mwathani wetû Yiesû Kîrîstû na Ngai Baaba wetû baroobwîkîra wîru nkorooni cienu. Na baroobwîkîra inya ûntûûni bwega bunthe bûra bûkaarûthaga kana bûra bûkaaragia. Ngai aatwendire atwîkîra wîru bûtakîthira na atwa wîrîgîîro bwega kuumania na ûtugi bwake.


text: 1Rûûni rûkîîrî mûno, athînjîri bara banene ba Ngai, akûrû, aarimû ba watho, na kîama kîonthe baabanga bûra bakaûragangithia Yiesû. Bamûthaîka njara bamwirîra Piraatû ûra aarî ngabana. 2Bagûkinya, Piraatû aûria Yiesû, "I woû mûnene wa Ayaundi?" Yiesû amwîra, "Nwa ta ûgu wauga." 3Athînjîri bara banene ba Ngai baatuîrîîra Yiesû mantû maingî. 4Piraatû eera Yiesû, "Ûteetheteere na nûkwîgua bûra mantû maingîîte bûgana mara bakuuga nûrûthîîte?" 5Îndî wana rîo gûtirî bu Yiesû auga. Piraatû aarigara mûno. 6Wakîra mwanka kagiita ga kîatho gîa Pasaka gaakinya, bwarî wîthîre bwa ngabana kûrekia mûgwate ûmwe ûra antû beendaga. 7Kagiita gaku ikwarî na mûgwate nceera eetagwa Baraba. Baraba ûyu aarî mûregi watho na aathaîkîîtwe n'ûntû bwa kûûraga muntû kûrî na mûgomo. 8Kîrîndî kîathi kîrî Piraatû kîanjîîria kûmûûria arekia mûgwate ûmwe wata wîthîre. 9Piraatû abaûria, "Ibûkwenda ndekia Mûnene wa Ayaundi?" 10Piraatû naiyî athînjîri bara banene ba Ngai baareeteete Yiesû kîrî we n'ûntû bwa bûra baamwîgagua rûriitho. 11Athînjîri babu banene ba Ngai ibaarî bakwîra antû, na antû beetîgîîria kwîra Piraatû arekie Baraba. 12Piraatû aûria antû kaîrî, "Aabu n'ata bûkwenda ndûtha na muntû ûyû bûgwîta Mûnene wa Ayaundi?" 13Kîrîndî kîaugîîria na inya kîamwîra, "Mwambe!" 14Piraatû abaûria, "I kî? I mabîtia marîkû arûthîîte?" Amwe na ûgu, kîrîndî gîaûkîîria kayû na inya nkûrûki, kîera Piraatû, "Mwambe!" 15Na n'ûntû Piraatû neendaga kûbaingîria bûra beendaga, auga Baraba arekue. Aaruta watho auga Yiesû aringwe ibooko. Rîru amûnenkanîra kîrî acikaarî athi kwambwa. 16Acikaarî babu baira Yiesû nyomba îra magamba maagiitagîrwa gûku kambîîni ya ngabana. Nyomba înu yeetagwa Puritoria. Bakûmwira ku beeta mbûûtû ya acikaarî bara bangî bonthe. 17Beekîra Yiesû nguo îndaaya ya rangi ya ûkûyû. Baatumania matî ma mîîgua maakara ta nthûmbî ya ûnene bamwîkîra mo. 18Bakûrûtha ûgu, baacooka baatua kûmwîra, "N'ata îîndî, Mûnene wa Ayaundi!" 19Acikaarî babu baacooka baakûng'anga Yiesû kîongo na kamûraagi bakîmûtuuyagîra mata. Bamûturîria maru bakîmûthekeera bakîîrûthaga taka bakûmûgonga. 20Bakûrîîkia kûrûtha ûgu, acikaarî babu bamûruta nguo înu yarî îndaaya. Bamwîkîra nguo ciake ciongwa kaîrî, rîru baathi kûmwamba. 21Bathiîte, baarîîkana na muntû eetagwa Simioni, wa kuuma gûntû gweetagwa Kureni. Simioni ûyu aarî îthe wa Aregisanda na Rubas. Kagiita gaku naumîîte mûndaani. Acikaarî baakamatithia Simioni mûtharaba wa Yiesû na taka. 22Baira Yiesû bantû eetagwa Gorogotha. Gorogotha i ta kuuga, 'Kîîndî gîa kîongo.' 23Bagûkinya, baageria gûkundia Yiesû ndibei yaunganîîtue na manemane. Yiesû aarega. 24Acikaarî babu baamba Yiesû mûtharabaani. Baacooka baaringîra nguo ciake kuura, muntû aathûkia îra aacindaga. 25Rîru baamwambire kwarî thaa ithatû cia rûkîîrî. 26Acikaarî bakûmwamba, baacooka agu îgûrû rîa kîongo giake mûtharabaani baaringaringîra kabaaû ga kwonania kîra Yiesû aathitangîrîtwe. Kabaaû gaku kaandîkîîtwe, "|scMÛNENE WA AYAUNDI.|d" 27Baacooka baamba atunyani baîrî agu akubî n'we. Ûmwe aarî rûteere rwake rwa ûrîo, na ûyu ûngî rûteere rwake rwa ûmotho. [ 28Maandîko Maatheru maingîka, mara maugîîte, "Aathûkiirue bûmwe na auni watho."] 29Bara baakûrûkagîîra agu Yiesû aambîîtwe bamûrumanga. Bainainagia biongo bakauga, "Ooo! Anga ûtiraugaga ûkoomborania Nyomba ya Ngai ûmîake kaîrî na ntugû ithatû! 30Teebambûre uume agu ûrî mûtharabaani, wîbonokie!" 31Wana athînjîri bara banene ba Ngai na aarimû ba watho ibaamûthekagîîra. Beeranaga, "Aroonokagia antû, îndî atikûûmba kwîbonokia! 32Ûkaaya kwîgua wabu n'we Kîrîstû, mûnene wa Isiraeri, îîndî neebambûre aume agu arî mûtharabaani, twone, tûmwîtîgie." Atunyani babu baambîîtwe agu wana bo barumanga Yiesû. 33Kwanjîîria mûthenya gatî, mwindu waruma mathaa mathatû nthîgûrû înu yonthe. 34Igûkinya thaa kenda, Yiesû aagondoka na inya. Auga, |i"Eloi, Eloi, lama cabakithani?"|d Kuuga ûgu i ta kuuga, "Ngai wakwa, Ngai wakwa, i kî n'ûntû wantiganîria?" 35Antû bamwe ba bara baarûngi agu bakwîgua Yiesû auga ûgu bauga, "Teeguani, n'Eriya agwîta!" 36Ûmwe wao augia rwîro aathi aathûkia cibonji amîtombeka ndibeini yarî na gana, amîogeera mûthiani wa kamûtî amîtiirithia mîromo ya Yiesû aciia. Auga, "Gatwoneeni ingî kana weegua Eriya akaaya amwambûre aume mûtharabaani ûyû aambîîtwe." 37Yiesû aagondoka kaîrî, aanyaarûka. 38Gîtambaa kîra kîagaanîîtie nyomba ya Ngai gîatembûkana maita maîrî kîganeene kuuma îgûrû mwanka nthî. 39Mûtongoria wa njûûrî ya acikaarî aarûngi agu mbere rungu rwa mûtharaba wa Yiesû. Akwona bûra Yiesû aakuyangire auga, "Na mma muntû ûyû araarî Mwana wa Ngai." 40Ikwarî na eekûrû beebûmbîîte gataaria bakîonaga bûra gwakarîkaga. Bamwe baao baarî Maria Mûmagindari, Saroome, na Maria gina wa Njakubu ûra mûniini na Njastas. 41Eekûrû babu baumanîîtie na Yiesû Gariiri bakîmûmenyagîîra. Na ikwarî kinya na eekûrû bangî baingî baayanîîtie na Yiesû Njerusaremu. 42Ûgoro bûgûkinya ntugû înu ya kwîthuuranîra n'ûntû bwa Sabatû, 43muntû ûmwe eetagwa Njosebu wa kuuma Arimathea aathi kîrî Piraatû aûmîrîîtie, aaroomba eetîgîîrue athûkie kiimba kîa Yiesû. Njosebu ûyu aarî ûmwe wa akîama ba kîama kîa Ayaundi, na aarî ûmwe wa bara beerîgîrîîte ûnene bwa Ngai bûkaaya. 44Piraatû aarigara akwîgua Yiesû naarî agûkua. Atoonaga taka ûkîûmba kwîgua Yiesû aarî agûkua na mpwî ûgu. Eeta ûmwe wa anene ba acikaarî ûra aakarîîtie Yiesû amûûria. 45Akwîrwa Yiesû naarî agûkua, eetîgîîria Njosebu athûkia kiimba. 46Njosebu aagûra cuka. Aambûra kiimba kîa Yiesû mûtharabaani. Akîoga na cuka înu aathi akiiga nthikooni yenjîîtwe rwaraani rwa iiga. Aingiritia iiga rîînene mûno aakunîkîra na rîo. 47Maria Mûmagindari na Maria gina wa Njastas boona kûra mwîrî wa Yiesû wathûngîîrue.


text:
Usain Bolt
Usain St. Leo Bolt (aciarĩtwo mweri 21, mweri wa August mwaka wa 1986) ni muteng'eri wa mahenya makuhĩ wa kuuma bururi wa Jamaica. Bolt nĩwe muhotani wa mahenya ma mita 100, mita 200 na mita 100 relay mathako-inĩ ma Olympics na ma IAAF World Athletics Championships. Ahootanire ihenya rĩrĩ rĩa relay hamwe na ateng'eri angĩ a Jamaica (Steve Mullings, Michael Frater na Asafa Powell). Niwe muteng'eri urĩa unyitĩrĩire rekondi cia mahenya ma mita 100 na 200, na ihinda rĩa sekondi 9.58 (mita 100) na sekondi 19.19 (mita 200). Aigire rekondi ici mahenya-ini ma IAAF World Athletics Championships mucii-ini munene wa Berlin, bururi-inĩ wa Germany, mweri uyu. Nowe unyitĩrĩire rekondi cia Olympics cia mahenya ma mita 100 (sekondi 9.69) na mita 200 (sekondi 19.30), iria aigire mathako-inĩ ma Summer Olympics mweri wa August mwaka wa 2008, muciĩ-inĩ munene wa Beijing, bururi-inĩ wa China. Hamwe na ateng'eri angĩ a kwao (Nesta Carter, Michael Frater na Asafa Powell), nĩahootire ihenya ria mita 100 relay na akĩiga rekondi ya sekondi 37.10, mathako-inĩ o macio.
Usain Bolt nĩwe wa mbere kuhotana mahenya-inĩ ma mita 100 na 200 gĩikaro-inĩ kĩmwe kĩa Olympics kuuma mwaka wa 1984, rĩrĩa Carl Lewis wa Amerika atuĩkire mundu murume wa mbere kuhotana inĩ matatu gĩikaro-inĩ kimwe. Bolt nowe wa mbere kuiga rekondi cia mita 100 na 200 gĩikaro-inĩ kĩmwe kĩa Olympics, na wa mbere gucinyitĩrĩra hĩndĩ ĩmwe kuuma Don Quarrie, muteng'eri o ungĩ kuuma Jamaica, urĩa wacinyitĩrĩire mwaka-inĩ wa 1974. Nĩ-undu woguo, njorua ĩno ya mahenya makuhĩ ĩheetwo rĩtwa rĩa itheru "Lightning Bolt" (Ruheni) nĩ andu aingĩ.
Atanagĩa uhotani uyu na rekondi ici, Bolt nĩarĩkĩtie kuonania uhoti wake mahenya-inĩ na kugĩa thahabu ya mita 200 mathako-inĩ ma World Junior Championships mwaka-inĩ wa 2002, na rĩngĩ mwaka-inĩ wa 2003 mathako-inĩ o macio. Mwaka-inĩ wa 2004, hĩndĩ ya mathako ma CARIFTA bururĩ-inĩ wa Bermuda, Bolt nĩ atuĩkire muteng´eri wa mbere wa mĩaka mĩnini guteng´era ihenya ma mita 200 na ihinda rĩa thĩ ya sekondi 20. Ahootire rekondi ya Roy Martin na akĩiga yake ya sekondi 19.93. Kuuma hĩndĩ ĩo nĩ athiĩte na mbere gukorwo arĩ muteng'eri njorua. Mwaka wa 2007 nĩ atuĩkire wa kerĩ mahenya-inĩ ma mita 200 na 100 relay mathako-inĩ ma IAAF World Athletics Championships muciĩ-inĩ munene wa Osaka, bururi wa Japan.
Mwaka wa 2008, mweri 31 mweri wa May, nĩ rĩrĩo aigire rekondi yake ya mbere ya mita 100 na ihinda rĩa 9.72. Ahootire rekondi ya Asafa Powell, Mujamaica o take, ĩrĩa yarĩ ya sekondi 9.74. Rekondi ĩno nĩyo acokire kuhota hĩndĩ ya mathako ma Olympics ya 2008, na rĩngĩ mathako-inĩ ya World Championships mweri uyu. Ahootire rekondi ya mita 200 rita rĩa mbere mathako-inĩ ma Olympics kurĩa Beijing, rĩrĩa ahĩtukire rekondi ya muteng'eri Michael Johnson ya sekondi 19.32, ĩrĩa aigĩte mathako-inĩ ma Summer Olympics mwaka wa 1996. Rekondi ĩno amĩhootire mathako-inĩ ma Berlin mweri uyu.


text:
-
Arama Kuregana Na Ngwataniro Yake.
Mubunge Umwe Wa Kiama Kia Odm Niateyaniirie Ritana Ria Ngwataniro Ya Cord Rigie Referendum, Akiuga N...
-
Mihang’o Kuruta Miriiri Maiini Gutharara
Mihang’o Ya Gucaria Miiri Ya Andu Atandatu Aria Marekuirwo Gukorwo Makuite Thutha Wa Gataru Karamaku...
-
Ceceni Ya Borithi Gutharikirwo Na Nguruneti.
Itoi Cia Wikinai Nicinyugutire Nguruneti Na Ciambikana Ndathukanirio Nene Ya Micinga Na Borithi, Cec...
-
Arama Kuregana Na Ngwataniro Yake.Mubunge Umwe Wa Kiama Kia Odm Niateyaniirie Ritana Ria Ngwataniro Ya Cord Rigie Referendum, Akiuga ... Read More »
-
Mihang’o Kuruta Miriiri Maiini Gutharara
-
Ceceni Ya Borithi Gutharikirwo Na Nguruneti.
-
Kaimenyi Kuria Mbeu Njithi Merutire
-
Magovernors Kuria Thirikari Nene Irekererie Kigina
-
Githima Kingi Kia Maguta KuhithukioKambuni ya wenji wa maguta ya Tullow, niyaniira ati nihotete kuhithuria githima kingi kia maguta ... Read More »
-
America Kuheana Ureithio Wa Kugaciria Tabarira Itiganite Guku Bururini
-
KEPSA Kumenereria Micemanio Ya Kiuteti
-
Kiganda Kia Recycle Nigigwakwo Mwena Wa Thika
-
Thogora wa Macani Kugua Kuma Ciringi 271 kinya 278


text: 1Mûthînjîri ûra mûnene wa Ngai aûria Stibini, "Mantû mamu i ma mma?" 2Stibini aacookia auga, "Aruayia na babaaba, thikîîriani mbwîre! Ngai wa mwago eebonaniirie kîrî kîûyûyû gîetû, Îburaîmu, warî Mesopotamia mbere ya athaamîra Arani, 3amwîra, 'Thaama kwenu ûtige antû beenu ûthi nthîgûrû îra ngaakwonia!' 4"Îburaîmu aathaama nthîgûrû îra baatûîre ya Karindea aathi aatûûra Arani. Îthe agûkua aathaama aaya aatûûra gûkû bûtûîre îîndî. 5Îndî Ngai ataamwaa nwa îkînya rîmwe rîa nthîgûrû îno rîtuîka rûgai rwake. I wîrane aamwere amwîra akamwaa îtuîke yake na rûrîîyo rwake, kinya weegua kagiita gaku Îburaîmu ataarî akûgîa na kaana. 6Ngai aamwîrire ûûgû, 'Antû ba rûrîîyo rwaku bagaatuîkithua nkombo nthîgûrû îngeni barûthîrwe mantû maathûûku mîanka magana mana. 7Naani, Ngai, ingaakaanûkia babu bakaabatuîkithia nkombo. Rîru mbarute gûntû gûku baangonge barî aaga.' 8Ngai aarîîkanîîre na Îburaîmu, aatuîkithia rûtaano rwano rwa kîrîîkanîro gîku. Kwoogu Îburaîmu agûciara Isaka amûtaana arî na ûkûrû bwa ntugû inyanya. Nyumaani Isaka n'we aaciara Njakubu, Njakubu aaciara nthaka îkûmi na ciîrî, biûyûûyû bira bietû îkûmi na biîrî. 9"Biûyûûyû bibu bieegua Njosebu rûriitho. Bamwendia athi gûtuîka nkombo nthîgûrû ya Miisiri, îndî Ngai naarî amwe n'we. 10Amûruta kûnyamaaruani kûra kunthe aanyamaaragua. Amwaa ûûme na aatûma akenia Baraû, mûnene wa Miisiri. Mûnene amûtuîkithia ngabana wa Miisiri na mûrûngamîîri wa nyomba yake. 11"Ikwarî na yûûra rîînene mûno gûku nthîgûrû ya Miisiri yonthe na ya Kaanani. Kwagîa kînyamaara kîînene mûno. Biûyûûyû bietû biaga irio. 12Njakubu akwîgua ikwarî na ngano Miisiri, aatûma biûyûûyû bietû bithi kûthûgûra rîrî îgiita rîa mbere kûthi Miisiri. 13Bakûthi kûthûgûra rîa maîrî Njosebu eemenyithania kîrî aruagina. Baraû aamenya aruagina babu ba Njosebu. 14Njosebu aatûmana kîrî îthe, Njakubu, na antû baao bara bangî baaya Miisiri. Bonthe baarî antû mîrongo mûgwanja na bataano. 15Kwoogu, Njakubu baathaamîra Miisiri. Naagu i noogo aakuîrîîre. Na wana kinya biûyûûyû bira bingî bietû nwa noogo biakuîrîîre. Îndî 16mîîrî yao yairirwe Cekemu, baathikwa nthikooni ira Îburaîmu aagûrîrîte aana ba Amoori mbia igana ûna. 17"Kagiita karî akubî kara Ngai augîîte akaingia wîrane bûra eerire Îburaîmu, weegua antû beetû bara baarî Miisiri ibaarî bakwingîa. 18Mûnene ûngî ataiyî Njosebu na antû baao aatuîka mûnene wa Miisiri. 19Mûnene ûyu aacegeera antû beetû abanyamaaria. Auga bateeyage tûgenke twao twaciarwa kaingo tûkua. 20"Îgîîtaani rîru i rîo Musa aaciarirwe. Kaarî kaana kaathongi mûno meethooni ma Ngai. Agûciarwa, aciari baake bamwitha nyomba yao bantû a mîeri îthatû. 21Akwithûrwa nyomba, mwarî wa Baraû amûthûkia amûrera ta mwana wake. 22Musa aathoomithua mantû mara monthe Amiisiri baathoomaga, aûmea. Aatuîka muntû wa îgweta kuumania na mîgambo îra aaragia na mantû mara aarûthaga. 23"Musa arî na mîanka mîrongo îna, aathûgaania kûthi kûriûngîra antû baao ba Isiraeri. 24Akûthi oona ûmwe wao agîturwa i Mûmiisiri. Musa aathi gûtunyûkia muntû wao. Akîrîithia aûraga Mûmiisiri. 25Aathûgaanagia ûtakîîgua antû baao ibaamenyaga atî Ngai akîmûtûmîra akabakûûra, îndî na bo bataaciûkîrwa bamenya ûgu. 26Rûûni rwa ntugû înu, Musa eethîra Aisiraeri baîrî bakîrûaga. Musa aacûûgia kûbeeguithania. Abaûria, 'Anga bûtirî ta muntû na mûruagina, itû aba. I mbi bûkûrûîra?' 27Ûra aacûîrîrîte ûra ûngî ûgîti aatindîka Musa. Amûûria, 'N'ûû agûtuîkithîîtie mûnene wetû ûtûgambithia? 28Nûbangîîte kûmbûraga ta bûra ûraûragire Mûmiisiri ûra îgoro?' 29Musa akwîgua ûgu aatoorooka, auma nthîgûrû înu. Aathi gûtûûra nthîgûrû yeetagwa Mindiani. Arî noogo aagûrana aaciara nthaka ciîrî. 30"Nyuma ya mîanka mîrongo îna, Musa arî rwanda rwa Kîrîma gîa Sinaî mûraîka aaria n'we rûrîrîmbî rwa mwanki rûgîakanaga gakandooni. 31Musa akwona ûgu, aarigara mûno. Athiîte akubî kwona bwega, eegua kayû ka Mwathani gakîaria n'we gakiugaga, 32'I niû Ngai wa biûyûûyû bienu, Ngai wa Îburaîmu, Isaka na Njakubu!' Musa aatua kwinaina n'ûguaya, na ataûmîîria kinya kûraitha noogo. 33Mwathani amwîra, 'Ruta iraatû magûrû n'ûntû bantû agu ûrûngi i bantû aatheru. 34Indîîkîîtie kwona bûra antû baakwa bakûnyamaarîra Miisiri na imbîgîîtue bûra bagûkaya bûgana. Ndauma îgûrû mbûyîîte kûbakûûra. Kwoogu ka ngûtûme Miisiri.' 35"Musa wooyu nwa we ûra antû baao baarî bakûmûrega bakîmûûragia, 'N'ûû agûtuîkithîîtie mûnene wetû ûtûgambithia?' Musa n'we Ngai aatûmire kîrî antû baake atuîka mûtongoria na mûkûûri wao kuumania na ûteethio bwa mûraîka ûra aariirie n'we gakandooni. 36N'we aarutire Aisiraeri ûkombooni bwa Miisiri akîonanagia magegania na akîringaga biama--barî Miisiri, bakîringa Îria Rîtuune, na bakûrûkîîrîîte rwanda kagiita ka mîanka mîrongo îna. 37I Musa wooyu eerire Aisiraeri, 'Ngai akabûthuurîra kîroria kuuma wakîrî biû, wata bûra aanthuurire.' 38Na nwa Musa wooyu eethîranîrîtwe i biûyûûyû bietû rwanda. Na nwa we mûraîka aariirie n'we Kîrîmaani gîa Sinaî, rîra eerwe biugo bia mwoyo, bira aatwere. 39"Îndî biûyûûyû bietû bateendaga kûmwathîkîra. Baamûregire bauga i kaaba bagacooka Miisiri. 40Beera Arûni, 'Tûrûthîre ngai ira igaatûtongoreeria rûgendooni n'ûntû tûtiiyî bûra Musa ûra aatûrutire Miisiri akarire.' 41Kwoogu beerûthîra ngai îkari ta kayaû bamîrutîra kîgongwana, baakeneera gîntû gîa kûrûtha na njara ciao. 42Ngai aatigana na bo. Abarekeeria baromba nthata cia îgûrû, wata bûra kwandîkîîtwe mabukuuni ma iroria kwerwa, 'Antû ba Isiraeri, ibwanthînjîîre nyamû na bwandutîra îgongwana rwanda kagiita ka mîanka mîrongo îna? 43Bwakamatire îrema rîa ngai Moreki na mûbuanaano wa ngai wenu wa nthata, Rebani, birî ngai cienu cia mîbuanaano. N'ûntû bwa ûgu, inkaabûtuîkithia atae Mbabironi.' 44"Biûyûûyû bietû bakûrûkîîrîîte rwanda ibaarî na îrema rîa kwonania Ngai arî amwe na bo. Îrema rîru rîarûngamagua wabûra Musa oonetue i Ngai. 45Biûyûûyû bietû ibiarî na rîo bagûkinya Kaanani batongorereetue i Njocua. Mîgongo îra beethagîra, Ngai naamîngatagia bakathûkia nthîgûrû inu igatuîka ciao. Na wana kinya îgiita rîa Ndaundi nwa baarî na îrema rîru. 46Ndaundi naakeniirie Ngai. Aûria Ngai wa Njakubu amwîtîgîîrie amwakîre bantû a gûkara. 47Îndî i Soromoni aamwakîîre nyomba. 48"Îndî Ngai ûra arî îgûrû mûno atikaraga nyomba cia gwakwa n'antû, wata bûra kîroria kîaugire, 49'Mwathani ariuga, "Îgûrû i gîtî gîakwa kîa ûnene na nthîgûrû n'ûkinyo bwa magûrû maakwa. I nyomba mbi bûûmbakîra, i kû bûkuuga nkarage? 50Anga ti niû mbûmbîîte into bibi bionthe?" ' " 51"Biû bûûmîîtie biongo mûno. Nkoro cienu ciûyûri wîrirîîria na bûûrîrîtie matû mûno. Bûtuatîîtie biûyûûyû bienu, bûkararagia Kîrundu Ûmûtheru rîonthe. 52Anga kûrî kîroria biûyûûyû bienu bitaanyamaaria? Biaûragire bara baaroririe tene babeera mantû ma kûûya kwa ûra mwagîru, naabi nyumaani bwamûnenkanîra aûragwa, 53na ingî nwa biû bweerirwe watho gûkûrûkîîra kîrî araîka, îndî amwe na ûgu bûtaabuathîkîra." 54Akîama bakwîgua ûgu, baamuntwa i nkoro, baathûûra mûno. 55Stibini naûyûrîîtwe i Kîrundu Ûmûtheru. Aacûûba îgûrû oona mwago wa Ngai na Yiesû arî rûteere rwa ûrîo rwa Ngai. 56Eera akîama babu, "Cûûbaani bwone! Inkwona îgûrû rîrugûkîîte na Mwana wa Muntû arî rûteere rwa ûrîo rwa Ngai." 57Akîama baûkia gîtuma, bainga matû. Bonthe baumbuthûkania na Stibini 58bamûruta taûni kaingo bamûûraga na maiga. Babu baarî bamûûrage baaruta nguo îra ndaaya baiga bantû mûthaka eetagwa Saûrû aarûngi. 59Bakîmûringangaga na maiga, Stibini aaromba auga, "Mwathani Yiesû, thûkia mwoyo wakwa!" 60Aaturia maru auga na inya, "Mwathani, ûtikaabatarîre meeyia mama." Stibini akuuga ûgu, aakua. Mûthaka ûyu eetagwa Saûrû naagwatanîîre na antû babu.


text: 1Antû baingî ibaageriirie baandîka bakiugaga mantû mara makarîkîîte kîrî tiû. 2Baandîkire wata bûra twerîîtwe mo i bara baarî oogo makîrûthwa. Bara baarî akûûyî na atûmîîria ba kiugo kuuma kîambîrîria ibaatwîrire bûra gwakarîkire. 3Nyuma ya ngûcûnkûûna kaumo ka mo monthe ndoona bûra maakari, wana niû indaroonire nkwandîkîre mo tarîîria, woû mûkaathe Thiobiras. 4Ndîkwandîkîra kaingo ûmenya ûmma bwa mantû mara warutanirwe. 5Eronde arî mûnene wa Njundea, ikwarî na mûthînjîri wa Ngai eetagwa Cakaria. Aarî ûmwe wa athînjîri bara baataragîrwa gîkundiini kîa Abiya. Wana mwekûrû wake, Ericabethi, aarî wa rûrîîyo rwa Arûni, mûthînjîri ûra mûnene wa Ngai. 6Barî baîrî, baarî antû baatheru nkoro kîrî Ngai na ibaathîkagîra mawatho na maathana maake monthe. 7Bataarî na twana n'ûntû Ericabethi aarî nthaata na barî baîrî, ibaarî bagûkûra mma. 8Kagiita ka athînjîri ba gîkundi kîa Abiya gagûkinya, Cakaria aathûngîra nyomba ya Ngai kûruta ngûgî. 9Na wata bûra wîthîre bwa athînjîri ba Ngai bwakari, i kuura baaringire, Ngai aboonia ngûgî îra woora ûmwe waciao akaaruta. Cakaria n'we aathuurirwe athûngîra nyomba ya Mwathani atoogia macoco. 10Îgiita rîgûkinya rîa gûtoogia macoco, kîrîndî kîonthe îkîarombaga kîrî ome naara kîagîrîtwe kwîgua kîrî. 11Mûraîka wa Mwathani aaya gûku Cakaria aarî, aarûngama rûteere rwa ûrîo rwa bantû ara macoco maabîîthagîrua. 12Cakaria akûmwona aagwatwa i kîrikithi, aatua kwîgua ûguaya. 13Mûraîka amwîra, "Ûtikaamake Cakaria. Ngai neegîîtue maromba maaku. Mwekûrû waku Ericabethi agagûciarîra kaana ga kaîyî ûgeete Njoana. 14Kaana gaku gagaatûma ûkena na ûgwîrua. Na antû baingî bagaakeneera gûciarwa gwa ko. 15Akeegua arî mûruti ngûgî ya Mwathani ûmûnene. Atikooro anyua ncoobi kana anyua gîntû gîa gûtogoonia. Akeegua aûyûrîîtwe i Kîrundu Ûmûtheru kuuma gûciarwa. 16Akaagarûra antû ba Isiraeri bacooke kîrî Mwathani Ngai wao. 17Njoana akaaya mbere ya Mwathani aaya, na akeegua atongoreetue i Kîrundu, arî na inya ta ya Eriya. Agaatûma aciari beendage aana baao. Na agaatûma aregi bagarûka bathûgaanagie ta antû baagîru nkoro. N'we akaathuuranîra Mwathani antû baake." 18Cakaria aûria mûraîka, "N'ata nkaamenyanga ûntû bûbu bûgaakarîka? Niû ndî mûkûrû, na wana mwekûrû wakwa n'ûmûkûûrû kûrû." 19Mûraîka amûcookeria amwîra, "I niû Ngaburieri ûra arûngi mbere ya Ngai. Ntûmirwe i Ngai mbûya kwaria naawe nkwîra ntheto ino imbega. 20Ka ngûkwîra, ûtiaria kaîrî kuuma îîndî ûgu mwanka rîra mantû mama magaakarîka, n'ûntû ûtireetîgania na ntheto ciakwa ira igaatuîkîka îgiita rîa cio rîakinya." 21Mantû mamu mathiîte na mbere woogû, antû nwa baakari nja beeteereete Cakaria. Baarigara baatua kûûrania, "I mbi n'ûntû Cakaria aakara nyomba ya Ngai îgiita rîgana ûgu?" 22Akuuma ataûmba kwaria na bo na kanyua kaîrî. Aabonagîîria mantû na njara akî. I rîo baamenyire kûrî kîoneki oona arî ndeni ya nyomba ya Ngai. 23Îgiita rîao rîa ûthînjîri rîkûthira, Cakaria eenûka mûciî wake. 24Nyumaani Ericabethi mwekûrû wake aagîa nda. Akûmîgîa atauma nyomba bantû a mîeri îtaano. Aakaraga akiugaga, 25"Mwathani agûnteethia aanthiria îgi rîra ndaraarî na rîo kîrî antû!" 26Nda ya Ericabethi îgûkinyia mîeri îthanthatû, Ngai aatûma mûraîka Ngaburieri taûni ya Nasareethi îra îrî gîteere kîa Gariiri. 27Aamûtûmire kîrî mwarî eetagwa Maria, ataamaamîîte na muntû mûrûme. Maria aakeethagua agûrwa i mûthaka eetagwa Njosebu, wa rûrîîyo rwa Ndaundi. 28Mûraîka aathi kîrî we amûkeethia amwîra, "Woû ûrî ûmûthaarime mûno na Mwathani arî amwe naawe." 29Maria akwîgua mîgambo înu, aamaka mûno. Aarigara n'ûntû bûbu. 30Mûraîka amwîra, "Ûtikaamake, Maria. Ngai nakeneete i woû. 31Ûkaagîa nda ûciare kaana ga kaîyî ûgeete Yiesû. 32Agaatuîka mûnene na ageetagwa Mwana wa Ngai ûra arî îgûrû mûno. Na Mwathani Ngai akamwaa ûnene bwa kîûyûûyû gîake, Ndaundi. 33Akaatha rûrîîyo rwa Njakubu tene na tene, na ûnene bwake bûtiithira rî kana rî." 34Maria aûria mûraîka, "Mantû mama magaakarîkanga ata na niû ntaamaama na muntû mûrûme?" 35Mûraîka amûcookeria amwîra, "Kîrundu Ûmûtheru akaaya kîrî woû, na inya ya Mwathani ûra arî îgûrû mûno îgagûkinyîîra. Kwoogu kaana kara gagaaciarwa gageetwa mûtheru, Mwana wa Ngai. 36Ndîenda ûmenya Ericabethi ûra wenu, n'ûmûrito na wone we n'ûmûkûûrû kûrû. Îîndî ûûgû arî na nda ya mîeri îthanthatû n'ûntû gûtirî bu Ngai ataûmba kûrûtha, na antû baraugaga i nthaata." 38Maria auga, "Niû ndî mûruti ngûgî wa Mwathani, inkare woogu wauga." Mûraîka amûtiga aathi. 39Kagiita gaku Maria auma agu na mpwî aathi bwa taûni yarî gatîgatî ka irîma bia Njundea. 40Agûkinya gwa Cakaria, aathûngîra nyomba aakeethia Ericabethi. 41Ericabethi akwîgua nkeethi ya Maria, kaana gaatûûbatûûba karî nda. Ericabethi aûyûrwa i Kîrundu Ûmûtheru. 42Augîîria na inya auga, "Woû ûrî ûmûthaarime kîrî aka bonthe. Wana kaana kara ûgaaciara i kaathaarime! 43Niû ndî ûû wa kûriûngîrwa i gina wa Mwathani wakwa? 44Nkwîgua wankeethia, kaana igagûtûûbatûûbaga karî nda i gîkeno. 45Woû ûrî ûmûthaarime n'ûntû bwa gwîtîgia bûra weerirwe i Mwathani bûgaakarîka." 46Maria auga, "Ingûkumia Mwathani na nkoro yakwa yonthe, 47ingûkena mûno n'ûntû bwa Ngai Mwonokia wakwa. 48Akûndirikana niû mûruti ngûgî wake ûmûkirîîru kuuma îîndî ûgu nciarwa cionthe ikaugaga ndî ûmûthaarime. 49Ngai ûra arî inya akûndûthîra mantû maanene, riîtwa rîake i rîîtheru. 50Nabeegagua kîao bara bamûtîîyaga, nciarwa na nciarwa. 51Narûthaga manene na inya yake. Naaraganagia bara beekumagia mathûgaanioni maao. 52Narutaga bara banene itîîni bia ûnene, akaneneia bara beenyithagia. 53Bara barî na yûûra rîa mantû meega, nababaithagia na mo, akeengatia itonga bikathi njara intheri. 54Natûteethagia tiû Aisiraeri, aruti ngûgî baake, n'ûntû naririkanaga gûtwîgua kîao. 55Ngai narûthaga bûra eerire biûyûûyû bietû akaarûthîra Îburaîmu, na nciarwa ciake tene na tene." 56Maria baakarire na Ericabethi bantû a mîeri îthatû akîîya gûcooka kwao. 57Îgiita rîa Ericabethi rîa kuurûka rîgûkinya, aagîa na kaana ga kaîyî. 58Atûûri na antû ba mûciî wao bakwîgua Mwathani naamwîgîîrue kîao ibaakenanîîre amwe n'we. 59Baataana kaana gaku ntugû ya inyanya kuuma gagûciarwa. Beendaga gûgeeta Cakaria ta îthe, 60gina aarega, auga, "Gatigeetwe ûgu, igeetwe Njoana." 61Bamwîra, "Gûtirî muntû wa mûciî wenu eetagwa ûgu!" 62Baarîria Cakaria na njara bakîmûûria bûra eendaga mwana eetwa. 63Cakaria eetia bantû a kwandîka. Aandîka, "Riîtwa rîake i Njoana." Antû bonthe baarigara boona ûgu. 64Warîo Cakaria aarugûka mîario, aanjîîria kwaria agîkumagia Ngai. 65Atûûri bonthe baagwatwa n'ûguaya. Na ntheto cia mantû mamu ciatambua ntûûra cionthe irîmaani bia Njundea. 66Muntû wonthe ûra eegagua ntheto inu aathûgaanagia akeebûûria, "Ka mwana ûyû agaatuîka ûû?" Antû baûragia ûgu n'ûntû iboonaga inya ya Mwathani nîarî amwe na Njoana. 67Cakaria, îthe wa Njoana, aûyûrwa i Kîrundu Ûmûtheru. Aaroria auga, 68"Ga tûkumieni Mwathani, Ngai wa Isiraeri! Akûûya gûteethia antû baake akîbakûûra. 69Agûtwaa Mwonokia arî na inya, kuuma rûrîîyooni rwa Ndaundi mûruti ngûgî wake. 70Wata bûra eeranire kuuma wo tene gûkûrûkîîra tûnyuani twa iroria biake biitheru. 71Augire agatwonokia kuuma kîrî anthû beetû, na kuuma inyaani ya bara batûmenaga. 72Na akeegua biûyûûyû kîao, aririkane kîrîîkanîro gîake kîîtheru, 73ta kîo mûthiîtio ûra aathiîtîîrie kîûyûûyû gîetû Îburaîmu, 74auga agatûtunyûkia kuuma kîrî anthû beetû, agatûteethagia tûtûûrage tûtarî na ûguaya. Rîru i rîo tûkaamûrutîra ngûgî tûrî baatheru, na tûrî baagîru nkoro meethooni maake ntugû cietû cionthe cia mwoyo. 76Naawe, mwana wakwa, ûgeetagwa kîroria kîa Ngai ûra arî îgûrû mûno. Mbere ya Mwathani aaya, ûkamûrûthîra njîra kûra agaakûrûkîîra, 77wîre antû baake bamenye bûra baarekerwa meeyia maao, boonokue, 78n'ûntû bwa kîao kîînene kîa Ngai wetû. Werû bûkauma îgûrû bûtûthararîre, 79na bûkaamûrîkîra antû bonthe bara batûûraga mwinduuni wa gîkuû, bûtûtongoreerie njîraani ya ûkiri." 80Mwana ûyu aakûrire, aagîa inya mûno ya gîîkîrundu. Aakara rwanda ntugû yakinya îra aanjîîrie gûtûmîîria antû ba Isiraeri.


text: 1Kagiitaani gaku eetîgîri bakûthi na mbere kwingîa, eetîgîri Angiriki na eetîgîri Aibirania îbaarî na îtheto. Angiriki baanung'unaga bakauga ntigwa ciao iteeyagwa ûteethio bwa kûgana irio bikîgaîwa kîra ntugû. 2Atûmwa babu îkûmi na baîrî beeta eetîgîri amwe bonthe. Babeera, "Gûtiagîrîte tûtiga gûtûmîîria kiugo kîa Ngai n'ûntû bwa kûgaa irio. 3Kwoogu, aruayia na aarayia, thuuraani antû arûme mûgwanja kîrî biû, bara bûkûmenya ibaûyûrîîtwe i Kîrundu Ûmûtheru na barî na ûûme bwingî. Antû babu mûgwanja i bo tûkaa ngûgî înu. 4Tiû tukeenenkanîra kûromba na kûruta ngûgî ya gûtûmîîria kiugo." 5Eetîgîri bonthe baakeneera îthûgaanio rîru. Baathuura muntû eetagwa Stibini aarî na wîtîgio bûûnene mûno na aûyûrîîtwe i Kîrundu Ûmûtheru. Baacooka baathuura Piripû, Purokooras, Nikanoori, Timooni, Parimenas na Nikooraûs. (Nikooraûs aarî wa kuuma Antiokia, naagarûkîîte atuîka wa ndini ya kîîyaundi.) 6Antû babu bairwa mbere ya atûmwa. Atûmwa babarombera babaigîîrîîte njara. 7Kiugo kîa Ngai kîathi na mbere gûtamba, eetîgîri bongeereka mûno Njerusaremu. Na wana kinya athînjîri ba Ngai baingî baagîa na wîtîgio. 8Stibini aarî muntû aûyûrîîtwe n'ûtugi na inya. Naaringaga biama biinene na akoonania magegania maanene. 9Kûrî antû baaturagia Stibini mbaara. Antû babu baarî ba sinagoogi yeetagwa 'Sinagoogi ya bara bathaûre,' na baumîîte Kureni, Aregicandiria, Sirîsia na Îcia. Antû babu ibaakararagia Stibini, 10îndî batikîmûkîria ûûme n'ûntû Stibini aaragia na ûûme bûûnene mûno, na inya ya Kîrundu Ûmûtheru. 11Antû babu baabangîra Stibini. Antû bamwe baakûûyîîra ûrongo bauga, "Tûreegiirue akîaria mantû maathûûku îgûrû rîa Musa na Ngai." 12Beengîîra antû, akûrû, na aarimû ba watho baagwata Stibini bamwira kîrî akîama. 13Baareeta antû baatuîrîîra Stibini, bauga, "Muntû ûyû rîonthe agwetaga mantû maathûûku îgûrû rîa nyomba îno întheru ya Ngai na watho bwa Musa. 14Tûreegiirue akiuga Yiesû ûyu wa kuuma Nasareethi akomborania nyomba îno ya Ngai na agarûre wîthîre bûra twaumaniirie na bu kîrî Musa!" 15Bara bonthe baarî gûku kîamaani nwaka boona ûthiû bwa Stibini bwagarûka. Baakara bamûkûnîrîîte meetho, boona bwakara ta bwa mûraîka.


text: 1Îbukuuni rîakwa rîa mbere kîrî woû, Thiobiras, ndaandîkire mantû monthe mara Yiesû aarûthaga na mara aarutanaga antû kuuma rîra aanjîîrie ngûgî yake, 2mwanka ntugû îra aathûkiirue eetithua îgûrû matuuni. Na mbere ya gwîtithua, Yiesû aatigire aatha atûmwa baake na njîra ya Kîrundu Ûmûtheru bara aathuurîîte. 3Nyuma ya gûkua, Yiesû akûriûka neebonaniirie kîrî bo na njîra inyingî itaarî nkanja. Îgiita na îgiita neebonaniirie kîrî bo bantû a ntugû mîrongo îna akîaragia na bo mantû makonetie ûnene bwa Ngai. 4Kagiita kamwe barî amwe bakîrîyaga, Yiesû eera atûmwa ûûgû, "Bûtikaume Njerusaremu. Eteeraani bwewe kîewa gîa kwîgua bûrî na Kîrundu Ûmûtheru ûra Baaba eeranire, naani ndabwîra. 5Njoana aabaatithaniirie na rûûyî. Îndî bûkaabaatithua na Kîrundu Ûmûtheru nyuma ya ntugû inkai ciyîîte." 6Bakwonana kagiita kangî atûmwa baûria Yiesû, "Kagiita gaka i ko ûgaacookeria Aisiraeri ûnene bwao?" 7Yiesû abacookeria abeera, "Kagiita na tarîki cia mantû mamu i Baaba wenka aituîte kûringana na watho bwake. T'îgûrû rîenu kûmenya i rî ûkeegua kûrî. 8Îndî bûkaagîa inya rîra Kîrundu Ûmûtheru akaabwîndamîîra. Na bûgaatuîka akûûyî baakwa kwanjîîria Njerusaremu, nthîgûrû yonthe ya Njundea, Samaria, mwanka nteere cionthe cia nthîgûrû yonthe." 9Yiesû akûrîîkia kuuga ûgu, atûmwa bamûcûûbîîte woogu boona aathûkua eetithua îgûrû. Îtu rîamûkunîkîra mwanka aatherekeria baatiga kûmwona. 10Bagûtigwa bakûnîîrîîte îgûrû meetho Yiesû eetîîtie, atûmwa boona araîka baîrî beekîrîte nguo injerû barûngi waagu akubî na bo. 11Araîka babu baaria na bo. Babeera, "Antû ba Gariiri, n'ata bûkûrûtha aaga bûkari bûkûnîîrîîte îgûrû meetho? Yiesû wooyu bwona aathûkua kuuma kîrî biû eetitithua îgûrû akaaya kaîrî na njîra ta înu bwona eetia n'yo." 12Bakuuma agu baarî Karîmaani ka Mîceituuni, baacooka baathi bantû ta a kiromita îmwe baakinya Njerusaremu. 13Bagûkinya, baatwa ngoroba baathi nyomba yao kûra baakaraga. Atûmwa babu baarî--Petûrû, Njoana, Njakubu, Enderea, Piripû, Tooma, Bathoromayo, Mathayo, Njakubu wa Arubayo, Simioni (ûra kaîrî eetagwa Mûciroti) na Njundas wa Njakubu. 14Atûmwa babu beethîranaga gûku ngorobaani rîonthe bakaromba barî amwe bonthe. Kinya eekûrû bamwe ta Maria gina wa Yiesû na aruagina ba Yiesû ibeegagua barî oogo. 15Îgiitaani rîru eetîgîri ta îgana rîmwe na mîrongo îîrî beethîreene, Petûrû aarûngama mbere yao kûbaarîria. Abeera, 16"Aruayia na antû beetû, ûroria bûra bûrî Maandîkooni Maatheru bwarî nwa mwanka bûûyûre. Tene Kîrundu Ûmûtheru aariirie gûkûrûkîîra kîrî Ndaundi aaroria mantû ma Njundas ûra aatongoreerie kîrîndî kîra kîagwatire Yiesû. 17Njundas aarî ûmwe wa gîkundi gîetû na aathuurîîtwe aruta ngûgî ya ûtûmwa." 18(N'ûntû bwa mbia ira oonire agûkunyanîra Yiesû, aathiire aagûra na cio kîthaka. Aagwîre gûku aatembûka into bia nda biauma bietîga. 19Mantû mamu ma Njundas maamenyekanire Njerusaremu yonthe. Antû beeta kîthaka gîku na rwaria rwao 'Akerindama'. Na i ta kuuga 'Kîthaka kîa nthakame'.) 20Petûrû aathi na mbere kwaria. Auga, "Îbuku rîa Cabuurî na rîo riugîîte ûûgû mantûûni ma muntû ta ûyu, 'Nyomba yake nîkare îrî îkurungu. Gûtikaagîte muntû athaamîra ku.' Kaîrî rîauga, 'Muntû ûngî nathûkie kaanya gaake.' 21Na ûra akaathûkia kaanya gaake nwa mwanka eegue arî muntû aakaranîîtie naati îgiita rîonthe rîra Mwathani Yiesû aarî amwe naati, 22kuuma rîra Njoana aabaatithanagia mwanka rîra Yiesû aathûkiirue eetithua îgûrû." 23Antû beeyana mariîtwa maîrî ma bara beendaga. Ûmwe aarî Njosebu, ûra kaîrî eetagwa Barisabas kana Njastas, na wa baîrî eetagwa Mathias. 24Baaromba barî amwe bauga, "Mwathani, n'ûntû i woû wiyî nkoro cia antû bonthe, tûtongorie kûmenya n'ûû ûkwenda kûthuura kîrî antû baba baîrî barî aaga, 25kaingo athûkia kaanya ga gûtuîka mûtûmwa kara Njundas aatigire akîthi bûra aathiire." 26Baaringa kuura, Mathias aacinda oongeereka kîrî atûmwa bara îkûmi na ûmwe.


text:
Thiomi cia Abirika na Gĩthomo (Gĩcunjĩ gĩa Kerĩ)
Iratathi rĩĩrĩ rĩandĩkĩtwo nĩ Gatua wa Mbũgwa, 2003
Tũgĩthiĩ na mbere kuma gĩcunjĩ kĩa mbere.
Mĩtugo ya Thiomi
Thiong’o (1986) atarĩirie atĩ rũthiomi o ruothe nĩ rũkoragwo na mĩtugo ĩĩrĩ: Njĩra ya gũkinyanĩria ũhoro, na mũkui wa mũtũũrĩre wa andũ na hithitũrĩ yao. Kwa mũhiano, rĩrĩa rũthiomi rwa Gĩthũngũ rũrĩ rwa gũkinyanĩria ũhoro na rwa gũkuua mũtũũrĩre wa andũ a Mburitĩini na hithitũrĩ yao, nĩ rũthiomi rwa gũkinyanĩria ũhoro tu kũrĩ andũ a Thwindeni na rũtikuuaga mũtũũrĩre wao kana hithitũrĩ yao. Rũthiomi rwĩ rwa mũtugo wa gũkinyanĩria ũhoro rũkoragwo na mothiũ matatũ:
· Rũthiomi rwa ũtũũro wa ma - ũrĩa andũ makinyanagĩria ũhoro mĩrutithanĩrieinĩ ya wĩra kuma nyũmba ĩmwe kinya mĩgayũkanĩreinĩ ya mawĩra mirĩgicanu ta ya igandainĩ;
· Mĩario – ĩĩgerekanagia na rũthiomi rwa ũtũũro wa ma, ũguo nĩ kuga, ũkinyanĩria wa ũhoro mĩrutithanĩrieinĩ ya wĩra;
· Marũri mandĩke – kiugo gĩa kwandĩkwo kĩĩgerekanagia na kiugo gĩa kwario.
Gatagatĩinĩ ga ikundi nyingĩ cia andũ, rũthiomi rwa kwario na rwa kwandĩkwo nĩ imwe. Ciugo icio cierĩ nĩ irũgamanĩrĩire. Ikundiinĩ ta ici gũkoragwo na ũiguano wa ciugo. Thutha wa gwĩka maũndũ mahanaine maita maingĩ, mĩthiĩre, mĩtugo, mawoni, ũmenyo, na maũgĩ nĩ ikunũkaga. Maũndũ maya mothe nĩ mo matigagĩrwo njiarwa na magatuĩka magai me mũthingi wa gũcihotithia gwĩka maũndũ mangĩ kũrĩ macigĩrĩria ma cio na kũrĩ cio nyene (Thiong'o, 1986). Magai maya nĩ mo metagwo irĩ na irĩĩri iria itigagĩrwo njiarwa.
Thiong’o (1986) athiĩte na mbere gũtũmenyithia atĩ, rũthiomi rwĩ mũkui wa mũtũũrĩre na ruo rũkoragwo na mothiũ matatũ:
· Mũtũũrire umaga hithitũrĩinĩ ĩrĩa na guo wonanagia;
· No mũtũũrĩre to kũonania wonanagia hithitũrĩ ĩyo tu, nĩ ũthugundaga ciĩruru cia ndũire na cia ũreri : Rũthiomi rwĩ rwa mũtugo wa mũtũũrĩre rũcoraga ciĩruru hakiriinĩ cia mũndũ;
· Mũtũũrĩre ũtwaraga ciĩruru icio cia thĩ na cia maũndũ moneku kũgerera rũthiomi rwarie kana rwandĩke, ũguo nĩ kuga, o rũthiomi mwanya (Thiong'o, 1986).
Mũtigithũrano wa gĩkoronĩ na wambatĩria wa thiomi ng’eni
Kuma rĩrĩa ũkoronĩ waingĩrire Abirika, thiomi ng’eni nĩ ciambatĩririo ngathĩ na thiomi cia Abirika ikĩagithio bata na igĩkomererio. Kũringana na Thiong’o (1986), ũkoronĩ wathĩire andũ mũtũũrĩre wao na njĩra igĩrĩ, (1) kwananga na kwagithia bata rũthiomi rwa andũ na mũtũũrĩre wao, (2) kwambatĩria rũthiomi rwa gĩkoronĩ. Kũrehe thiomi ng’eni mathukuruinĩ na gũkomereria thiomi cia Abirika nĩ gwatinirie ũrũmwe gatagatĩ ga ciana cia Abirika na mothiũ marĩa matatũ ma rũthiomi rwĩ rwa mũtugo wa gũkinyanĩria ũhoro.
Tondũ rũthiomi rwa gĩkoronĩ rwĩ rwa mũtugo wa gũkinyanĩria ũhoro rwegerekanagia, na rwarĩ rwa “maũndũ ma ũtũũro wa ma” ma kũndũ kũngĩ, gũtirĩ hĩndĩ ũrĩa rwaragio na ũrĩa rwandĩkĩtwo rũngĩahotire kwĩgerekania na ũtũũro wa ma wa andũ a Abirika. Na tondũ rũthiomi rwa kũigĩrĩrwo rũtingĩahotire gũtinia biũ mwarĩrie wa rũthomi rwa andũ arĩa matharĩkĩirwo, mwena ũrĩa thiomi cia gĩkoronĩ ciahotanire mũno na guo nĩ wa ũthiũ wa gatatũ wa rũthiomi, marũri mandĩke. Rũthiomi rwandĩke rwa ciana cia thukuru rũgĩtigithũranio na rũthiomi rwa mĩario ya mũciĩ. Na tondũ mũtũũrĩre wa andũ umaga hithitũrĩinĩ yao, ĩrĩa na guo wonanagia, mwana wa Abirika onagio kwamba kwĩyeherera nĩ guo erore (Thiong'o, 1986).
Ciĩruru iria ciecorire hakiriinĩ cia ciana mathukuruinĩ Abirika ciarĩ cia woni wa akoronĩ. Kwa mũhiano, mwandĩki ũmwe wa Kenya, Burobetha Mĩcere Mũgo, nĩ oigire atĩ kĩĩruru kĩa mũtumia mũirũ wetagwo Gagool ibukuinĩ rĩa Rider Haggard, “King Solomon’s Mines”, gĩatũire kĩmũhahũraga o hĩndĩ angĩacamanirie na mũtumia mũirũ mũkũrũ. Naake Sydney Poitier, nĩ ũndũ wa kĩrĩra kĩrĩa aathomete, anyitithanagia Abirika na nyoka. Na rĩrĩa acerire Abirika aikarĩte mũkawainĩ wa kĩrĩu thĩiniĩ wa taũni ya kĩrĩu, ndonire toro nĩ gwĩtigĩra nyoka na araire agĩcietha kinya rungu rwa ũrĩrĩ (Thiong'o, 1986).
Makũmbĩ Mabege
Andũ aingĩ a Abirika arĩa me na gĩthomo kĩa matukũ tũrĩ mathomete hĩndĩ ya ũkoronĩ kana thutha wa ũkoronĩ na kwoguo mathomete na thiomi ng’eni. Tondũ o hau no ho hoimĩte arimũ, matihotete kũgarũra mathomo na kwoguo mathomithagia o ũrĩa gĩthomo kĩabangĩtwo nĩ akoronĩ. Arimũ aya kwoguo mathiaga na mbere gũcora ciĩruru itarĩ cia ma hakiriinĩ cia ciana cia Abirika na hakiriinĩ ciao. Gũthũkia mũno, aingĩ athomu marutaga ũgĩ thiomiinĩ ciao makahothera thiomi cia gĩkoronĩ handũ ha gũkũria thiomi ciao na ũgĩ ũrĩa marutĩte thiomiinĩ cia gĩkoronĩ. Kũruta ũgĩ thiomiinĩ cia Abirika handũ ha kuongerera na njĩra ya kwandĩkaga na thiomi icio no ũndũ ũmwe na kũruta irio ciothe makũmbĩ ma Abirika na kũmatiga me mabege. Ũrũti ũcio wa ũgĩ wa thiomi hamwe na ũteanĩria wa thiomi cia Abirika nĩ mo maũndũ marĩa matũmĩte makũmbĩ ma Abirika matigwo me mabege ma ma na ma ngerekano.
Mũng’eng’ano wa thiomi cia Abirika mathomoinĩ
Nĩ gũkoretwo na mĩcamanio mĩingĩ ya gĩthomo kĩa Abirika na ĩmwe nĩ yarĩrĩirie bata wa thiomi cia Abirika mathomoinĩ. Kĩũngano kĩa “Association for the Development of Education in Africa (ADEA)” nĩ kĩarĩ na mũcamanio mũciĩ wa Accra, Ghana, mweri 26 - 30 Mũgiranjara 1996 wetagwo, Mũcamanio wa Abirika yothe wĩgiĩ Mathĩna na Mawoni ma Ũhũthĩri wa Thiomi cia Abirika Mathomoinĩ (the Pan-African Seminar on the Problems and Prospects of the Use of African Languages in Education). Mũicoinĩ wa mũcamanio, mamĩnĩthita na anini a mamĩnĩthita kuma mabũrũri 19 ma Abirika nĩ metĩkĩrire Kĩanĩrĩro kĩa Accra (Accra Declaration). Kĩanĩrĩro gĩkĩ kĩoigĩte mamĩnĩthita macio nĩ mehotorete gũkũria thiomi cia Abirika na ũhũthĩri wa cio mĩbangoinĩ ya Gĩthomo kĩa Abirika (ADEA, 2001).
Na guo mũcamanio wa thiomi cia Abirika na irĩra cia cio ũrĩa warĩ wa mbere gũcamanĩrio thĩ ya Abirika warĩ Asmara, Eritrea, mweri 11- 17 Mũgaa 2000. Mũcamanio ũyũ nĩ warutire Kĩanĩrĩro kĩa Asmara (Asmara Declaration) kĩrĩa gĩetirie ũgurumũri wa thiomi cia Abirika cioye ũtongoria, wĩra, na mũng’eng’ano wa gũtuĩka mũgambo wa Abirika yothe, na gũkũria waranĩria wa andũ othe a Abirika kũgerera ũtaũri. Kĩanĩrĩro kĩa Asmara nĩ gĩetĩkanĩirie atĩ ciana ciothe cia Abirika nĩ ciagaĩte kĩhooto itangĩtunyĩka gĩa gũthiĩ thukuru na gũthomithio na nĩmĩ cia manyina, na gĩkĩanĩrĩra atĩ thiomi cia Abirika nĩ cio ciarĩ cia bata mũno cia gũtharia ũkoronĩ wa hakiri cia andũ a Abirika na cia kũriũkia Abirika rĩngĩ (The Pennsylvania State University, 2001).
Iratathi rĩĩrĩ nĩ rĩa icunjĩ ithatũ. Gĩcunjĩ gĩa gatatũ kĩ njĩra


text: 1Bairi marĩ pu̶ame marĩ carorije wapare cũ̶ canetõõbojaricarã ãnirĩ yua, jĩcãrõrẽ bairo Dios mena yerijõrõ marĩ ãniña. Tore bairo marĩ tuaya yua, marĩ Quetiupau̶ Jesucristo yucu̶pãĩpu̶ cũ̶ cariarique jũ̶gori. 2Jesucristo mena marĩ catũ̶goñatutuaro jũ̶gori Dios pu̶ame cũ̶ mena nocãrõ caroaro majũ marĩ caãnajẽ cu̶tiãnipeere marĩ cũñupĩ. Bairi tore bairo caroaro cariape marĩ ãnicõã ninucũgarã. Bairi Dios cũ̶ caãnajẽ cu̶tie macããjẽrẽ marĩ cũ̶ã jĩcã wãme ũno cacũ̶goparã ãnirĩ marĩ u̶seanicõã niña. 3Apeyera tunu popiye baimirãcũ̶ã, marĩ u̶seaniña. Bairo popiye marĩ cabairo jũ̶gori nemojãñurõ Dios mena marĩ tũ̶goñatutuagarã. 4Bairo marĩ catũ̶goñatutuaro, Dios pu̶ame, “Mu̶jãã, caroaro mu̶jãã ápu̶,” marĩ ĩgu̶mi. Tiere masĩrĩ yua, marĩrẽ caroaro cũ̶ caátipeere tũ̶goñarĩ, pairo marĩ u̶seanicõã nigarã. 5Bairo caroaro marĩrẽ cũ̶ caátipeere marĩ catũ̶goña u̶seaninucũrĩjẽ pu̶ame marĩ u̶searitio joroque marĩ áperiya. Bairi merẽ Dios pu̶ame marĩ yeripu̶ marĩrẽ cũ̶ camaicõãninucũrĩjẽrẽ ñe ũnie ru̶saeto marĩ masĩõ joroque átiyami, cũ̶ yeri Espíritu Santo marĩ cũ̶ cajoricu̶ jũ̶gori. 6Mai, marĩ pu̶ame roro marĩ caátie jũ̶gori marĩ majũã tie wapare marĩ netõmasĩẽpũ̶. Bairo marĩ canetõmasĩẽto ĩñarĩ, Dios cũ̶ caĩñabesejũ̶goyeticũrĩcã rũ̶mu̶ caetaro, Jesucristo pu̶ame roque marĩ carorije wapare netõõgu̶ riayupi. 7Ni jĩcãũ̶ ũcũ̶ marĩ mena macããcũ̶, apei cũ̶ yau̶re qũĩñamairĩ, “Mu̶rẽ na capajĩãparo ũnorẽã, yu̶re na pajĩãto,” caĩmasĩ mácũ̶mi. Baipu̶a, cũ̶ yau̶ cañuu̶ majũ cũ̶ caãmata, tore bairo ĩ masĩbujiou̶mi. 8Dios pu̶ame roque nocãrõ majũ marĩ cũ̶ caĩñamairĩjẽrẽ marĩ masĩõñupĩ, Jesucristo marĩ cũ̶ canetõõrĩqũẽ jũ̶gori. Marĩã, roro caátipairã marĩ caãnimiatacũ̶ãrẽ, cũ̶ pu̶ame yucu̶pãĩpu̶ riacoásúpi, marĩ carorije wapare netõõgu̶. 9Bairi marĩ pu̶ame marĩ carorije wapare cũ̶ canetõõbojaricarã ãnirĩ ãme roquere yua atore bairo nemojãñurõ marĩ ĩ masĩña: “Dios camasãrẽ cũ̶ caĩñabeseri rũ̶mu̶ caãno popiye cũ̶ caátiparã mee marĩ ãniña,” marĩ ĩ masĩña, Jesucristo marĩ netõõgu̶ yucu̶pãĩpu̶ cũ̶ cariarique jũ̶gori. 10Cajũ̶goyepu̶re mai, Diore caboena ãnirĩ cũ̶ wapanarẽ bairo marĩ ãmu̶. Bairo caãna marĩ caãnimiatacũ̶ãrẽ, marĩ mairĩ cũ̶ mena jĩcãrõrẽ bairo marĩ ãnio joroque marĩ ásupi, cũ̶ macũ̶ cũ̶ cariarique jũ̶gori. Bairo cũ̶ caátana ãnirĩ ãme roquere nemojãñurõ atore bairo marĩ ĩ masĩnemoña: “Jesucristo cariacoatacu̶ nimicũ̶ã tunu cũ̶ cacatirique jũ̶gori, cũ̶ canetõõparã majũ marĩ ãniña,” marĩ ĩ masĩña yua. 11Atie cũ̶ãrẽ marĩ ĩ masĩña: Dios mena marĩ u̶seaniña, marĩ Quetiupau̶ Jesucristo jũ̶gori. Dios pu̶ame cũ̶ macũ̶rẽ yucu̶pãĩpu̶ cũ̶ cariarotirique jũ̶gori jĩcãrõrẽ bairo cũ̶ mena yeri jõrõ marĩ ãnio joroque ásupi. 12Jĩcãũ̶ caũ̶mu̶ ati yepa caãnijũ̶goricu̶ Adán cawãmecu̶cu̶ jũ̶gori carorije átaje nijũ̶goyupa ati yepapu̶re. Bairo carorije átaje caãnijũ̶goro bero yua camasã yasijũ̶goyupa. Bairi nipetiro camasã carorije caána ãnirĩ cayasiparã marĩ ãniña. 13Mai, camasã Moisés ãnacũ̶ cũ̶ caroticũrĩqũẽrẽ na cacũ̶goparo jũ̶goyepu̶a merẽ carorije macããjẽrẽ áticõãjũ̶goyupa ati yepapu̶re. Bairo camasã roro na caátiãnimiatacũ̶ãrẽ, Moisés ãnacũ̶ cũ̶ caroticũrĩqũẽrẽ na cacũ̶goeto jũ̶gori, cũ̶ cacũrĩqũẽrẽ cabaibotiorãrẽ bairo na ĩñaesupĩ Dios. 14Bairo cabaimiatacũ̶ãrẽ, Adán ãnacũ̶ cũ̶ caãnijũ̶gori rũ̶mu̶pu̶i nijũ̶goató Moisés ãnacũ̶ cũ̶ caãni yu̶teapu̶ nituetayupa roro caána na cayasirije. Bairãpu̶a, Dios Adárẽ, “Ti yucu̶ rícare u̶gaeticõãña,” cũ̶ caĩcũrĩqũẽrẽ bairo caãnierẽ na cabaibotiorije jũ̶gori mee yasiyupa camasã. Adán ãnacũ̶ carorijere caátijũ̶goricu̶ majũ ãñupĩ. Jesús pu̶ame roque caroa macããjẽrẽ ati yepapu̶ cajeatíjũ̶goricu̶ majũ ãñupĩ. 15Bairopu̶a, Adán roro cũ̶ caátaje mena quetibu̶ju̶ cõñamasĩã mano caroa Dios camasãrẽ cũ̶ caátibojarique menarẽ. Bairo cabaimiatacũ̶ãrẽ, jĩcãũ̶ caũ̶mu̶ roro cũ̶ caátijũ̶gorique jũ̶gori camasã capããrã yasiyupa. Apei jĩcãũ̶ caũ̶mu̶ Jesucristo jũ̶gori wapa jẽnirĩcãrõ mano Dios camasãrẽ cũ̶ caátibojarique pairo netõrõ cañurĩjẽ nijũ̶goyupa. Nocãrõ camasã capããrãrẽ caroaro cũ̶ caátipee nijũ̶goyupa. 16Bairo cabaimiatacũ̶ãrẽ, jĩcãũ̶ caũ̶mu̶ roro cũ̶ caátaje mena quetibu̶ju̶ cõñamasĩã mano caroa Dios camasãrẽ cũ̶ caátibojarique menarẽ. Bairo cabaimiatacũ̶ãrẽ, Adán jĩcãũ̶ caũ̶mu̶ caãnijũ̶goricu̶ jĩcã wãmea Diore roro cũ̶ cabaibotiorique jũ̶gori nipetiro camasã carorije cawapa cũ̶gorã jeto tuayama. Bairo na catuamiatacũ̶ãrẽ, camasãrẽ na ĩñamairĩ ñe ũnie cawapa cũ̶goenarẽ bairo na ĩñañami Dios nipetiro cũ̶ mena catũ̶goñatutuari majãrẽ, capee wãme majũ cũ̶rẽ cabaibotioricarã na caãnimiatacũ̶ãrẽ. 17Mai, jĩcãũ̶ caũ̶mu̶ roro cũ̶ caáticũjũ̶gorique jũ̶gori nipetiro camasã mena ãnicõãñupã baiyasirique. Bairo caãna ãnirĩ nemojãñurõ atore bairo marĩ ĩ masĩña: “Dios nipetiro camasãrẽ nocãrõ pairo na ĩñamairĩ wapa jẽnirĩcãrõ mano, ‘Caroarã ñe ũnie cabuicu̶perãrẽ bairo mu̶jãã ñiñaña,’ cũ̶ caĩrĩcãrã pu̶ame u̶mu̶recóopu̶ caroaro majũ ãnicõã ninucũgarãma Jesucristo jĩcãũ̶ jũ̶gori,” marĩ ĩ masĩña. 18Bairi Adán roro cũ̶ caátaje jũ̶gori nipetiro camasã cabuicu̶narẽ bairo na tuao joroque ásupi. Jesucristo pu̶ame roque caroaro cariape ácu̶, cũ̶ cariarique mena nipetiro cabuimánarẽ bairo tuamasĩcõã ninucũñama. 19Bairo ĩgu̶ ñiña: Jĩcãũ̶ caũ̶mu̶ Diore cũ̶ cabaibotiorique jũ̶gori capããrã camasãrẽ rorije caánarẽ bairo na ĩñañami Dios. Apei pu̶ame roque Diore cũ̶ catũ̶gou̶sarique jũ̶gori capããrã camasãrẽ caroarã ñe ũnie cawapa mánarẽ bairo na ĩñañami Dios. 20Apeyera tunu Moisés ãnacũ̶ mena cũñupĩ Dios cũ̶ caroticũrĩqũẽrẽ, nipetiro camasã tocãnacã wãme roro na caátiere na camasĩparore bairo ĩ. Bairo tie cũ̶ cacũrĩqũẽrẽ masĩmirãcũ̶ã, nemojãñurõ carorije macããjẽrẽ átinemoñupã. Bairo camasã na cabaimiatacũ̶ãrẽ, Dios pu̶ame nemojãñurõ na ĩñamainemocõã jũ̶goyecu̶supi. 21Roro marĩ caátie wapa jũ̶gori marĩã nipetiro camasã cabaiyasiparã jeto marĩ ãniña. Bairo cabaiyasiparã marĩ caãnimiatacũ̶ãrẽ, Dios pu̶ame caroaro marĩ cũ̶ caátie jũ̶gori caroarã ñe ũnie cawapa cũ̶goenarẽ bairo marĩ ãnio joroque ásupi. Bairo átiri yua, yeri pũna capetietie cũ̶ãrẽ marĩ joyupi marĩ Quetiupau̶ Jesucristo jũ̶gori.


text: 1Gîtuma gîku gîkûthira, Paûrû eeta eetîgîri. Abeekîra wîru, rîru abatiga aathi Macendonia. 2Paûrû aagendeera Macendonia agîîkagîra eetîgîri wîru na mantû maingî, mwanka aaya gûkinya nthîgûrû ya Angiriki. 3Aakara ku mîeri îthatû. Warîra arî akubî kûthi nthîgûrû ya Sîîria, aamenya Ayaundi ibamûbangîrîte. Aabanga acookeere Macendonia kaîrî. 4Baathi na muntû wa kuuma Berea, eetagwa Sopeta wa Piras, antû bangî baîrî ba kuuma Thesaronike, beetagwa Arîstakas na Sekundas, na ûngî wa kuuma Ndabi, eetagwa Gayas. Ibaarî kinya na Timotheo na antû bangî baîrî ba kuuma Îcia, beetagwa Tikikas na Turobimas. 5Antû babu baathi gûtweteera Tiroas. 6Nyuma ya kîatho kîa mîgaate îtaimbithîîtue, twathi taûni ya Piripi twatwa meeri. Twathi twakinya Tiroas ntugû ya itaano, twabeethîra oogo. Twakara oogo ntugû mûgwanja. 7Ntugû ya mbere ya kiumia tweethîrana amwe n'ûntû bwa kûrîyanîra mûgaate. Paûrû aarîria antû. Na n'ûntû aarî araûke kûthi rûûni rûkîîrî, aaria mwanka ûtugû mainda. 8Ikwarî na taa inyingî ciankanaga ngorobaani înu twarî. 9Ikwarî na mûthaka ûmwe eetagwa Yutikas aakari ndiricaani. Paûrû akwaria mûno, mûthaka ûyu aagwatwa i toro. Akûmaama aagwa nthîgûrû kuuma ngorobaani înu ya ithatû twarî. Antû bakûthi beethîra arî ûmûkuû. 10Paûrû eendama noogo, aathi amûkumbata. Eera antû, "Bûtikaamake arî mwoyo!" 11Paûrû beetia ngorobaani kaîrî, baang'enyûra mûgaate baarîa. Paûrû aarîria antû kwa îgiita rîraaya mwanka kwereerûka, rîru aathi. 12Antû beenûka na Yutikas barî na ûûmîîria. 13Paûrû atwîra tûthiyage n'ûntû we aabangîîte kûûyaga na magûrû. Tiû twatwa meeri twathiyaga taûni ya Asos ara Paûrû aarî atwîthîre. 14Akûûya atwîthîra Asos aatwa meeriini twathi taûni ya Mitireni. 15Rûûni twauma Mitireni twakûrûkîîra akubî na gîcîgîîrio kîa îria gîetagwa Kios. Ntugû înu îngî yathingatîîte twakinya gîcîgîîrioni kîa îria gîetagwa Samos. Ntugû înu îngî twakinya taûni ya Miritos. 16Paûrû aabangîîte tûtikaathûkîre Ebeeso. Ateendaga tûta îgiita Îcia n'ûntû naarî na mpwî cia gûkinya Njerusaremu weegua gûkîûmbîka, mbere ya ntugû ya Pentekosti îkinya. 17Tûrî Miritos, Paûrû aatûmana kîrî akûrû ba kanica ya Ebeeso auga bathi boonane. 18Bagûkinya abeera, "Biû bwingwa ibwiyî bûra ndaratûûranagia naabi kagiita kara konthe tûraarî amwe, kuuma ntugû ya mbere rîra ndaayire Îcia. 19Ndararutaga ngûgî ya Mwathani ndî na kwînyithia kûûnene mûno na meethori ndeetûûra, ndaûmîîria magerio mara marambûyagîîra kuumania na mîbango îmîthûûku îra Ayaundi barambangagîra. 20Ibwiyî gûtirî ûntû bûrî gîtûmi ndaremwa kûbwîra. Ndarabûtûmagîîria na nkabûrutana mbere ya antû na bûrî mîciî yenu. 21Ndarakûûyagîîra kîrî bonthe, Ayaundi na bara batarî Ayaundi nkabeera beerire bagarûke kîrî Ngai, beetîgie Mwathani wetû Yiesû Kîrîstû. 22"Îîndî ga nkûbwîra, nthiîte Njerusaremu ntongorereetue i Kîrundu. Ntiyî bûra gûgaakarîka kîrî niû ndathi noogo. 23Bûra bunka nkûmenya n'atî, Kîrundu Ûmûtheru ambîîrîîte wakîra taûni nkaathi nceera na kûnyamaarua ibimbeteereete. 24Ntionaga mwoyo wakwa ûrî gîtûmi. Îromba rîakwa i nthirie ngûgî îra Mwathani Yiesû aampeere nduta, ntûmîîrie ntheto îmbega ya ûtugi bwa Ngai. 25"Ndarabûriûngagîra nkîbûtûmagîîria mantû ma ûnene bwa Ngai, îndî îîndî ndaramenyire gûtirî we wacienu akaambona kaîrî. 26Kwoogu îmunthî ga nkûbwîra, wana kinya muntû akaûra îîndî ntiûrua. 27N'ûntû gûtirî ûntû ndaremwa kûbwîra. Ndarabwîraga bûra bunthe Ngai eendaga. 28Kwoogu îmenyeereeni bwingwa na menyeeraani bara Kîrundu Ûmûtheru athuurîîte bûbacûûbîra. Rîîthiani kanica ya Ngai îra atuîkithîîtie yake na nthakame ya Mwana wake. 29Imbiyî ndathi antû baathûûku ta ncûgi ing'etu bakaaya beethûngîrie gîkundiini kîenu babûthûûkie batarî na kîao. 30Na kinya kîrî biû ûkeegua kûrî na antû bakaaragia ûrongo bakîenda kweneeria eetîgîri batuîka athingati baao. 31Kwoogu karagaani bwîmenyeereete. Na ririkanagaani mbîtûûrîîte meethori mîanka îthatû, mûthenya na ûtugû, ntakûnoga i gûkaania wakîra ûmwe wacienu. 32"Îîndî ndîbûtiga bûrî ûmenyeeriini bwa Ngai bûrî na kiugo gîa ûtugi bwake. Kiugo gîake kîrî inya ya gûkûria wîtîgio bwenu na kîrî inya ya gûtûma bwewa rûgai amwe na bara bonthe bathereetue. 33Gûtirî rîo ndeerirîria mbia kana nguo cia muntû. 34Wana biû bwingwa ibwiyî ndararutaga ngûgî ningwa ngeecûîra bira ndareegagua ndî bata na bio na ngacûîra bara barantûmîkagîra bira bareegagua barî bata na bio. 35Kîrî mara monthe ndararûthaga ndarabwonagia na njîra cionthe atî tûbatîîrue tûrutaga ngûgî na inya ta ûgu, kaingo tûteethagia bara batakwîûmba. Na tûririkanageeni biugo bia Mwathani Yiesû bira augire wengwa atî, 'Ûra eeyanaga nathaarimagwa nkûrûki ya ûra eeyagwa.' " 36Paûrû akûrîîkia kwaria, baaturia maru aaromba. 37Bonthe baarîra mûno bakîmûkîragîra nkingo, bakamûcunca. 38Kîra kîabeekîrîte kîeba mûno, i kwîgua Paûrû aabeerire batikooro bamwona kaîrî. Bamuumagaria bamûkinyithia meeriini.


text: 1Paûrû na Baranaba baathi sinagoogiini naagu Ikoniamu ta wîthîre. Baaria rwaria rwatûma Ayaundi baingî na antû baingî bataarî Ayaundi beetîgia. 2Îndî Ayaundi bara baaregire gwîtîgia beengîîra bara bataarî Ayaundi, bara bateetîgia, baatûma bamena bara beetîgiirie. 3Paûrû na Baranaba baakarakaranga naagu kagiita kaaraaya bagîtûmagîîria na ûcamba mantû ma Mwathani. Na Mwathani noonanagia wabu ntûmîîri înu Paûrû na Baranaba baatûmagîîria îgûrû rîa ûtugi bwake yarî ya mma. Oonanagia na biama bira aaringaga na magegania mara oonanagia gûkûrûkîîra kîrî bo. 4Antû ba taûni înu bataarî kîmwe. Kûrî bara baagwatanagîra na Ayaundi, na bara baagwatanagîra na atûmwa. 5Gîkundi gîa antû bamwe bataarî Ayaundi, Ayaundi bamwe, na atongoria baao baabanga bathîînie Paûrû na Baranaba na babaringange na maiga. 6Paûrû na Baranaba bakûmenya mûbango ûyu, baakuthûka. Baakûrûkîîra taûni yeetagwa Rîstira na îngî yeetagwa Ndabi, na gûntû kûra kwarî akubî na cio. Taûni inu ciarî gûntû gweetagwa Rikonia. 7Na baathiyaga bagîtûmagîîria gûntû gûku kunthe baakûrûkagîîra. 8Taûni ya Rîstira, ikwarî na muntû aarî ûmwonju mbayo. Aacierwe atakûûmba kûthi. 9Muntû ûyu aathikîîria Paûrû agîtûmîîria. Paûrû amûcûûba oona naarî na wîtîgio bwa gûtûma oorua. 10Paûrû amwîra na inya, "Rûngama ûkinye nthîgûrû na magûrû maaku!" Muntû ûyu aûka na mpwî, aatua kûthi. 11Kîrîndî gîkwona ûgu Paûrû aarûthire kîanjîîria kûringa gîtuma na rwaria rwao rwa Kîîrikonia. Bauga, "Ngai ikûûya ikari ta antû!" 12Beeta Baranaba Cus. Paûrû n'we bamwîta Amis n'ûntû n'we aarî mwaria ûra mûnene. 13Ikwarî na mûthînjîri wa ngai Cus taûni înu. Aatûmîkaga kîromberooni kîa ngai yake. Kîrombero kîarî ome ya taûni. Mûthînjîri ûyu akwîgua ûgu gwakarîkire aaya na ndeegwa na maûa mwanka mwîrîgaani wa taûni înu. We na kîrîndî ibeendaga kûrutîra Paûrû na Baranaba igongwana. 14Paûrû na Baranaba bakûmenya ûgu, baatembûranga nguo ciao. Baugia rwîro baathûngîra kîrîndîîni bakiugaga na inya, 15"I kî n'ûntû bûkûrûtha ûûgû? Anga tûtirî antû ta biû. Tûrî aaga tûbwîra bûtigane na mantû ma ûtheri bûrombage Ngai ûra atûûraga mwoyo. N'we Mûûmbi wa îgûrû, nthîgûrû, maria, na bionthe bira birî ku. 16Tene, Ngai neetîgîîrîîtie mîgongo yonthe îrûtha wabûra îkeenda. 17Îndî rîonthe Ngai noonanagia arî oogo kuumania na mantû meega mara abûrûthagîra ta kuurithia mbura kuuma îgûrû, gûkûria imera kagiita ka bio, kûbwaa biakûrîa, na kûbûûyûria gîkeno nkorooni cienu." 18Ikwarî na inya Paûrû na Baranaba kûgiria antû babu babarutîra kîgongwana. I mantû mamu baugire baabagiriirie na mo batirarûtha ûgu baabangîîte. 19Ayaundi bamwe baaya baumîîte taûni ya Antiokia na bangî baumîîte Ikoniamu. Beengîîra antû baaringanga Paûrû na maiga. Bamûkururia bamuumagarûkia ome ya taûni bakîthûgaanagia bakûmûûraga. 20Îndî eetîgîri bakwîthîrana bamûthiûrûka, Paûrû aûkîîra aacooka taûni kaîrî. Rûûni rûkîîrî baathi na Baranaba bwa taûni ya Ndabi. 21Paûrû na Baranaba baatûmîîria ntheto îmbega Ndabi. Baatûma antû baingî batuîka eetîgîri. Bauma agu baacooka baakûrûkîîra Rîstira na Ikoniamu mwanka Antiokia ya Pisindia. 22Na gûku kunthe baakûrûkagîîra beekîra eetîgîri wîru, babaûmîîria wîtîgio. Babarutana babeera, "Nwa mwanka tûnyamaare mûno tûkîîya gûkinya ûneneeni bwa Ngai." 23Paûrû na Baranaba baathuura akûrû ba wakîra kanica. Baatîîrîra kûrîa irio bakîbarombera. Babanenkanîra ûmenyeeriini bwa ûra beetîgîîtie. 24Paûrû na Baranaba baageendeera nthîgûrû ya Pisindia, baakinya Pamburia. 25Bagûtûmîîria taûni yeetagwa Periga, baakûrûka baathi Ataria. 26Bauma agu baatwa meeri baacooka Antiokia ya Sîîria. Aaga naara eetîgîri baabanenkanîîre ûmenyeeriini bwa ûtugi bwa Ngai mwanjîîrioni wa ngûgî înu baarîîkiirie. 27Bagûkinya agu Antiokia, beeta antû ba kanica amwe. Babeera mantû mara Ngai aarûthîîte gûkûrûkîîra kîrî bo, na bûra eere antû batarî Ayaundi kaanya ga gwîtîgia. 28Paûrû na Baranaba baakara na eetîgîri babu îgiita rîraaya mûno.


text: 1Kagiitaani wagaku ntugû îmwe ya Sabatû, Yiesû akûrûkîîrîîte gûntû kwarî na mînda ya ngano, arutwa baake beegua yûûra mûno. Baanjîîria kuuna ngano bagiikithaga na njara bakarîa. 2Abarisai bakwona ûgu baûria Yiesû "I kî n'ûntû arutwa baaku bakuuna ngano bakîrîyaga na batibuirîîte barûtha ûgu ntugû ya Sabatû?" 3Yiesû abaûria, "Ka bûtaathooma bûra Ndaundi na bara baarî n'we baarûthire beegua yûûra? 4Aathiire nyomba ya Ngai arî na bara baarî n'we baarîa mîgaate îra mîtheru na ibwiyî mîgaate înu itikîrûmwa i muntû ûngî tatiga athînjîri ba Ngai bonka. 5Kana ka bûtathoomeete mabuku ma watho bwîgua bûra athînjîri babîtagia ntugû ya Sabatû baathi nyomba ya Ngai na batitaragîrwa marî meeyia. 6Îndî ga nkûbwîra, kûrî bu bûrî aaga bûnene nkûrûki ya nyomba ya Ngai. 7Tookeegua ibwamenyaga bûra ntheto îno ya Ngai yugaga atî, 'Mbendaga antû beeganua kîao nkûrûki ya baruta kîgongwana,' bûtikîgiitîra îgamba muntû ataarî na mabîtia. 8Kwoogu Mwana wa Muntû n'we Mwathi wa Sabatû." 9Yiesû auma agu aathi bantû angî aathûngîra sinagoogiini. 10Ikwarî na muntû oonjeete njara gûku sinagoogiini. Abarisai bara baarî gûku bagîcûa ûntû bwa kûthitangîra Yiesû, bamûûria, "Watho ibwîtîgîîrîîtie muntû oorania ntugû ya Sabatû?" 11Yiesû abaûria, "N'ûû wacienu ataruta ng'ondu yake mûthûrûriini ntugû ya Sabatû? 12Muntû n'we arî gîtûmi nkûrûki ya ng'ondu. Ti bu? Kwoogu watho ibûgwîtîgîîria muntû arûtha mantû meega ntugû ya Sabatû." 13Yiesû eera muntû ûyu oonjeete njara, "Tambûrûkia njara yaku." Muntû ûyu akûmîtambûrûkia yabua yakara ta îra îngî. 14Abarisai bakuuma gûku sinagoogiini baabanga kûûraga Yiesû. 15Yiesû akûmenya mûbango ûra baarî na uu auma agu aathi. Antû baingî mûno bamûthingata, Yiesû abooria bonthe. 16Îndî abakaania abeera batikauge n'we ûû. 17Ntheto ira ciariirue i kîroria Isaaya ciaûyûra, rîra augire, 18"Ûyû i mûruti ngûgî wakwa ûra nthuurîîte, ûra mbendeete, na nankenagia. Nkamwîkîra Kîrundu wakwa, na agaatûmîîria antû batarî Ayaundi, abamenyithie mantû ma kûgiitîrwa îgamba. 19Atiithetania na antû, kana aringa gîtuma, kana arûtha mûceemanio aarîria antû. 20Atiigiitûkania karara kara kang'inyang'inyûkanu, atioria taa îra îrî akubî kwora. Akaathi na mbere kûruta ngûgî mwanka ûmma bûcinde ûthûûku, 21na antû bara batarî Ayaundi beerîgagîîre riîtwa rîake." 22Antû baareetera Yiesû muntû arî na kîrundu kîîthûûku. Mûntû ûyu atoonaga na ataaragia. Yiesû amworia aatua kwaria na kwona. 23Antû bonthe baarigara. Baatua kûûrania, "Waûmba kwîgua ûyû n'we Mwana wa Ndaundî?" 24Abarisai bakwîgua mantû mamu bauga, "I Bericebuuri, mûnene wa irundu biithûûku amweyaga inya ya kwîngatia irundu biithûûku, na t'ûngî." 25Yiesû akûmenya bûra bwarî mathûgaaniani maao, abeera, "Ûnene bûkaathûkana bûtitûûra. Na antû ba taûni îmwe kana ba mûciî ûmwe bakaathûkana, taûni înu kana mûciî ûyu ûtitûûra. 26Ûkeegua Saitaani arîîngatia Saitaani neegua aathûkeene. Kwoogu n'ata ûnene bwake bûûmba gûtûûra? 27Ûkaaya kwîgua mbîngatagia irundu biithûûku ngîtûmagîra inya ya Bericebuuri rî, antû beenu batûmagîra inya ya ûû kûbiîngatia? Bûra barûthaga i bu bûgaatûma bûmenya bûra bûkuuga. 28Îndî ûkaaya kwîgua mbîngatagia irundu biithûûku ngîtûmagîra inya ya Kîrundu wa Ngai, i mma ûnene bwa Ngai ibûbûkinyîîrîîte. 29"Arîo rî, n'ata muntû abunjia nyomba ya muntû arî na inya akathûkia into biake na taka? Nwanga akaamba akamûthaîka na îkanda, rîru i rîo athûngîra nyomba akamûtunya into. 30"Ûra atagwatanagîra naani i mûnthû wakwa. Na ûra ateethîranagia nkîîthîrania nanyagaaragia. 31"Na ka mbwîreeni, antû bakaarekerwa meeyia monthe na mantû maathûûku monthe mara baaria îgûrû rîa Ngai. Îndî ûra akaaria mantû maathûûku îgûrû rîa Kîrundu Ûmûtheru atiirekerwa. 32Muntû wonthe ûra akaaria mantû maathûûku îgûrû rîa Mwana wa Muntû akaarekerwa. Îndî ûra akaaria mantû maathûûku îgûrû rîa Kîrundu Ûmûtheru atiirekerwa îgiitaani rîrî na îgiitaani rîra rîkaaya." 33"Mûtî ûrî ûmwega ûciaraga matunda meega na mûtî ûrî ûmûthûûku ûciaraga maciaro maathûûku. 34Biû rûciaro rwa njoka! N'ata bûûmba kwaria mantû meega na bûrî antû baathûûku? Kanyua kaaragia mantû mara mooyûri nkoro. 35Muntû ûmwega aaragia mantû meega mara maumaga nkorooni yake. Na muntû ûmûthûûku aaragia mantû maathûûku mara maumaga nkorooni yake. 36Îndî ka mbwîreeni, kiugo kîonthe gîtaagîrîte kîra antû baaragia bagaatarîrwa kîo ntugû ya kûgiitîrwa îgamba. 37Wamuntû akaagiitîrwa îgamba bwega kana bûûthûûku kûringana na mîgambo yake." 38Abarisai bamwe na aarimû ba watho beera Yiesû, "Mwarimû, tûrîenda ûringa kîama twona." 39Yiesû eegua ûgu auga, "I rûciaro rûûthûûku rwa aregi Ngai rûkwenda kwona kîama. Gûtirî kîama kîngî bûkoona tatiga kîra gîa kîroria Njona. 40Wata Njona bûra aakarire nda ya îkûyû ntugû ithatû mûthenya na ûtugû, wana Mwana wa Muntû agaakara nthîgûrû ndeni ntugû ithatû. 41Na rîra antû ba taûni ya Ninebe bakaariûkua ntugû ya antû kûgiitîrwa îgamba bakaabûtuîra ibwîyîîtie n'ûntû bo ibeeririre Njona akûbatûmîîria, na îîndî ûra arî aaga n'we mûnene kîrî Njona. 42Na mûnene ûra wa mûka wa nthîgûrû îra yeetagwa Ceba aariûkua ntugû ya antû kûgiitîrwa îgamba akaabûtuîra ibwîyîîtie n'ûntû we aumire wo kûraaya kûûru aathi kwîgua ûûme bwa mûnene Soromoni bûra aarutanaga, na îîndî ûra arî aaga n'we mûnene kîrî Soromoni." 43Yiesû auga, "Kîrundu kîîthûûku kîauma kîrî muntû, kîthiyaga kîriûngîîte gîgakûrûkîîra gûntû na gûntû gûtarî rûûyî gîgîcûa bantû gîkara. Kîaga gîkeebîîra, 44'Gancooke nyomba yakwa îra nkûrû, kûra ndaumire.' Gîacooka kîîthagîra gûtarî we arî ku, nyomba îrî întheru, na îkari bwega. 45Kîona ûgu, kîthiyaga gîkagîîra irundu bingî mûgwanja biithûûku nkûrûki ya kîo bikaaya bikathûngîra muntû ûyu bigakara ku. Rîra gûkaraga ûgu, muntû ûyu nathûûkaga nkûrûki ya bûra aakari mbereeni. Ûgu i ta bu gûgaakara kîrî rûciaro rûrû rûûthûûku." 46Yiesû athiîte na mbere woogu na kwarîria kîrîndî, gina na aruagina baaya. Baarûngama ome ya nyomba înu aarî bakîendaga kwaria n'we. [ 47Muntû ûmwe eera Yiesû, "Nyûkwe na aruanyûkwe barî nja na ibakwenda kwaria naawe."] 48Yiesû abaûria, "Taata na aruayia i ba ûû?" 49Ooroota arutwa baake. Auga, "Taata na aruayia i baba barî aaga." 50Kaîrî Yiesû auga, "Ûra wonthe arûthaga bûra Baaba ûra arî îgûrû eendaga kûrûthwa, ûyu n'we mûruayia, n'we mwarayia, na n'we taata."


text: 1Jesure umupeogʉre, Jesu gamerire ĩgʉ õaro masinibiricʉ̃ dohpa, ĩgʉre õaro bocatĩrique. Eropa bocatĩrirã Jesu gamerire ĩgʉ masinibiricʉ̃ ĩarã ĩgʉ masibiririre dʉyasobiricãque ĩgʉre. 2Gajirã “Goãmʉ árĩpehrerire badoremi marire,” arĩ pepima. Eropirã gajirãpʉ õaro masinibirã “Waibʉgʉ dihipʉre bacʉ̃ Goãmʉ gamebeami,” arĩ pepima. Eropirã oteri dihtare bahama. “Dihire bamasia,” arĩrã, “Dihire bamasibeaa,” arĩrã sã erã Jesucristore umupeorã árĩcʉ̃ ĩha Goãmʉ õarã ĩhami erãre. Eropirã “Árĩpehrerire Goãmʉ badoremi,” arĩrãpʉ “Iri dihire bamasibeaa,” arĩrãre ĩhaturibiricãporo. Eropirã dihire babirãpʉ dihire barãre “Ñero iirã iima,” arĩ werewʉabiricãporo. 4Mʉa Jesure umupeorã yujugʉ dorero doca ãhraa mʉa. Mʉa eropa árĩcʉ̃ ĩarã mʉa basi game werewʉamasibeaa. Jesucristo mʉa Opʉ ĩgʉ gamerire mʉa iibiricʉ̃ ĩagʉ ĩgʉ dihta irire weresãmasimi. Mʉa õaro iicʉ̃ sãre irire ĩgʉ weremasimi mʉare. Eropigʉ ĩgʉ dorerire iirãre õarire bocatĩucʉ̃ iigʉcumi mari Opʉ. 5Yujurãyeri yujunʉre “Irinʉ dihta soorinʉ gamenere Goãmʉre umupeorinʉ ãhraa,” arĩ pepima. Gajirãpʉ “Ʉmʉri nʉcʉ gamenere Goãmʉre umupeoro gahmea,” arĩ pepima. Eropigʉ õpa werea mʉare yʉhʉ: Mʉa nʉcʉ mʉa pepirire “ ¿Dinʉ ãhriri mari gamenere umupeorinʉ? ¿Dinʉ árĩbeari?” arĩ pepi masique mʉa. 6Gajigʉ yujunʉ iimi ĩgʉ Goãmʉre umupeoburinʉre. Eropigʉ ʉmʉri nʉcʉ gamenere umupeobiriqueregʉ, Goãmʉre õaro umupeomi ĩgʉ sã. Eropigʉ árĩpehrerire bagʉ sã “Õhaa,” arĩ serẽmi Goãmʉre. Eropigʉ ĩgʉ sã Goãmʉre umupeogʉ ta ãhrimi. Eropigʉ gajinore babi sã ĩgʉ sã umupeomi Goãmʉre. Eropigʉ ĩgʉ sã Goãmʉre “Õhaa,” arĩ serẽmi. 7Mari gameri dihtare iirã árĩmasibeaa mari. Cristo ãhrimi mari Opʉ. Eropigʉ mari ojocaricʉ̃, mari sĩricʉ̃ mari Opʉ ãhrimi ĩgʉ. 8Dohpaguere mari ojocariropẽ Cristo yare iimorã dihta ãhraa mari. Ĩgʉ yarã ãhraa. Mari sĩrira pʉhrʉgue sãre ĩgʉ yarã árĩniguicãrãca. Eropigʉ mari ojocaricʉ̃ mari sĩricʉ̃ sãre Cristo mari Opʉ ta ãhrimi. 9Eropa ta ãhraa. Cristo sĩri, masa mʉria, ojocarimi sĩrinirã sãre erã opʉ árĩbu. 10¿Duhpirã mʉa acaweregʉre Jesu yagʉre “Ñero iigʉ iimi,” arĩ werewʉadiari mʉa? ¿Duhpimorã mʉa acaweregʉre cʉradiupidiari mʉa? Mari árĩpehrerã Cristo core mari niguicʉ̃ ĩgʉpʉ mari iirare masipehogʉ, mari iirare ĩagʉcumi. Ĩgʉ eropa ĩabu ĩgʉ árĩcʉ̃ mʉa acaweregʉre “Ñerire iigʉ ãhrimi,” arĩ werewʉabiricãque. 11Goãmʉ yare erã gojarapũgue õpa arĩ gojañuma: Õpa arĩmi mari Opʉ: “Yʉhʉ ojocarigʉ ãhraa. Iri diaye ta ãhraa. Eropirã árĩpehrerã yʉre gamerã, gamebirã sã yʉ core merejarãcoma. Eropirã árĩpehrerã ‘Mʉhʉ turagʉ gʉa Goãmʉ ta ãhraa,’ arĩ, yʉre umupeorãcoma,” arĩmi mari Opʉ, arĩ gojañuma. 12Eropigʉ mari árĩpehreri mari iirare Goãmʉ serẽpigʉcumi. ¿Duhpirã eropa iiari? arĩ serẽpigʉcumi. Ĩgʉ eropa serẽpicʉ̃ yʉhrirãca mari. 13Eropirã mari mera majarã sãre “Ñerã ãhrima,” arĩ werewʉabiricãrã. Eropirã mari acaweregʉre Jesu yagʉre ñero dujacʉ̃ iibiricãrã. Ĩgʉ Goãmʉ yare duhucʉ̃ iibiricãrã. 14Yʉhʉ Jesucristo yagʉ ãhraa. Eropigʉ õpa õaro masia yʉhʉ: “Árĩpehreri Goãmʉ ĩgʉ badorera ãhraa,” arĩ masia. Gajigʉpʉ eropa arĩmasibeami. Ĩgʉpʉ gajinore bagʉ “Ñero iigʉ iiaa,” arĩ pepimi. Eropiro ĩgʉ irire arĩ pepiqueregʉ bagʉ diaye ta dipuwajacʉgʉ dujami. 15Iri diaye ta ãhraa. Mʉa dihire mʉa bacʉ̃ mʉa acaweregʉ “Iri Goãmʉ badorebirira ãhraa,” arĩgʉpʉ ĩhacũbocumi mʉare. Eropigʉ irire bagʉ, “Ñero iigʉ iica yʉhʉ,” arĩ wʉaro guñaricʉbocumi ĩgʉ. Eropirã mʉa bari mera ĩgʉ ñero pepicʉ̃ ĩha irire dipaturi babiricãro gahmea mʉare. Mʉhʉ mʉraro ta bagʉ mʉ acaweregʉre umupeosome. Mʉa acaweregʉ yañe árĩborañe sãre sĩridi árĩmi Jesucristo. Eropirã mʉa irire badiaquererã mʉa acaweregʉre Goãmʉ yare duhucʉ̃ iibiricãque. Eropirã irire babiricãque. 16“Ire gʉa eropa iicʉ̃ õapũricãca,” mʉa arĩ pepiquerecʉ̃ gajirã mʉare ĩha werewʉabocoma. Erã eropa werewʉacʉ̃ ĩarã dipaturi irire iinemobiricãque gʉare werewʉari arĩrã. 17Goãmʉpʉ mari opʉ ãhrimi. Ĩgʉ eropa árĩcʉ̃, mari badiari mari ihridiari sã eropa árĩcãro iiaa. Bu gohra ãhraa. Eropiro mari Opʉ ĩgʉ dorerire õarire mari iicʉ̃ iri õari gohra árĩro tiiaa. Eropiro gajirã mera mari õaro árĩcãcʉ̃ õari gohra árĩro iiaa. Eropiro Espíritu Santo ĩgʉ itamuri mera mari mucubiricʉ̃ õari gohra árĩro iiaa. 18Eropa ta Cristo yare õarire iicʉ̃ ĩarã Goãmʉ sã, masa sã “Õaro iiabʉ mʉhʉ,” arĩrãcoma. 19Eropa ta iirã mari tamera mari õaro árĩcãborore, mari basi mari game itamuburire. Eropa iiricʉrã Jesure umupeonemorãca. 20Eropirã mʉa bari mera Jesu yarãre Goãmʉ yare duhucʉ̃ iibiricãque. Gajigʉ Jesu yagʉ “Goãmʉ badorebirira bari ãhraa,” ĩgʉ arĩra barire mʉa bacʉ̃ ĩagʉ ĩgʉpʉ Goãmʉ yare duhubocumi. Eropirã irire babiricãque. Diaye ta árĩpehreri bari Goãmʉ ĩgʉ badorera bari ãhraa. Iri eropa árĩquerecʉ̃ gajigʉ “Iri barire Goãmʉ badorebeami,” arĩ pepimi. Eropigʉ mʉa iri barire bacʉ̃ ĩagʉ ĩgʉpʉ ĩhacũ babocumi ĩgʉ sã. Eropa bagʉ “Ñero iigʉ iiaa,” arĩ pepi Goãmʉ yare duhubocumi. Eropirã marire ĩgʉ ĩhacũ bacʉ̃ iirã mari sã ñero iirã tiiaa. Eropirã iri barire babiricãro gahmea marire. 21Waimʉrã dihire mʉa bacʉ̃ vinore mʉa ihricʉ̃ ĩagʉ, gajigʉ Jesu yagʉ ĩabocumi. Eropa ĩagʉ ĩhacũ babocumi daja. “Irire bagʉ ñero iigʉ iica yʉhʉ,” arĩ pepibocumi. Eropa arĩ pepigʉ tamera bagʉ ñero iigʉ iimi. Eropirã ĩgʉ ñero ĩgʉ iibiriborore waimʉrã dihire, vino sãre mʉapʉ ba duhucʉ̃ õacãroca. Jesure ĩgʉ umupeo duhubiriborore iibiricãro gahmea marire. 22Eropirã mʉa baburire, ihriburire game dʉyasobiricãque. “Árĩpehreri barire Goãmʉ marire badoredigʉ árĩmi,” arĩ pepirã irire Goãmʉ dihtare wereque. “Ñerire iibigʉ, õaro iigʉ iica,” ĩgʉ pepirigue arĩ masigʉ mucubirigʉ ãhrimi. 23Gajigʉpʉ iri barire bagʉ, “Ñero iigʉ iiboca yʉhʉ,” arĩ pepigʉ árĩqueregʉ iri barire bagʉ, dipuwajacʉgʉ ãhrimi ĩgʉ. Ĩgʉ ta “Ire bagʉ diaye ta õarire iigʉ iiaa,” ĩgʉ pepirigue arĩmasibeami. Eropa arĩmasibigʉ irire bagʉ, ĩgʉ bara waja dipuwajacʉmi ĩgʉ. “Õarire iigʉ iiaa,” arĩmasibirinijagʉ irire iigʉ dipuwajacʉgʉ ãhrimi.


text: 1Bairi nipetiro Jesucristo mena tũ̶goñatutuari, “Jesucristo Mesías Dios cũ̶ cajou̶ majũ niñami,” caĩrã Dios yarã cũ̶ pũnaarẽ bairo caãna majũ niñama. Bairi ni jĩcãũ̶ ũcũ̶ aperã pacu̶re cũ̶ camaiata, cũ̶ pũnaa cũ̶ãrẽ na maimasĩñami. Torea bairo marĩ Pacu̶ Diore marĩ camaiata, cũ̶ yarã cũ̶ pũnaarẽ bairo caãna cũ̶ãrẽ na marĩ maimasĩña. 2Diore camairã ãnirĩ marĩrẽ cũ̶ caátirotirore bairo jeto marĩ caápata, cũ̶ pũnaa cũ̶ãrẽ na marĩ camairĩjẽrẽ marĩ masĩcõãña. 3Caroaro Diore marĩ camairĩjẽ pu̶ame Dios marĩ cũ̶ caátiroticũrĩqũẽrẽ marĩ caátipeyomasĩrĩjẽ niña. Bairopu̶a Dios cũ̶ caátiroticũrĩqũẽ popiye netõrõ átaje mee niña. 4Bairi tocãnacãũ̶pu̶a Dios yarã, cũ̶ pũnaarẽ bairo caãna pu̶ame ati u̶mu̶recóo macããna roro na caátiãnierẽ ĩñajeetinetõ nu̶cãcõãñama. Bairi yua, Dios mena marĩ catũ̶goñatutuaro jũ̶gori ati u̶mu̶recóo macããna caĩtopairã, apeye ati u̶mu̶recóo macããjẽ carorije cũ̶ãrẽ, nipetirore marĩ tũ̶goetinetõnu̶cãcõãña. 5Bairi apei, “Jesús, Dios macũ̶ majũã niñami,” caãnorẽ bairo cariape caĩtũ̶gou̶sau̶ pu̶ame ati u̶mu̶recóo macããna roro na caátiãnierẽ ĩñajeetinetõ nu̶cãcõãñami. 6Atie jũ̶gori Jesucristo Dios macũ̶rẽ bairo ati yepapu̶ caatácu̶ cũ̶ caãnierẽ marĩ masĩña: Juan oco mena cũ̶rẽ cũ̶ cabautizaro cabairique, bairi yucu̶pãĩpu̶ riau̶ cũ̶ caĩrĩqũẽ mena jũ̶gori marĩ masĩña Dios macũ̶ cũ̶ caãnierẽ. Bairopu̶a, oco jeto mee niña. Oco, cũ̶ rií mena jũ̶gori marĩ masĩña. Espíritu Santo cũ̶ã torea bairo marĩ masĩõñami. Cũ̶ pu̶ame caĩtoecu̶ cariape majũ caquetibu̶ju̶masĩ niñami. 7Bairi tie itia wãme majũ marĩ masĩõña Jesucristo, Dios macũ̶ cũ̶ caãnierẽ: 8Espíritu Santo, bairi oco mena cũ̶ cabautizarique, bairi apeye yucu̶pãĩpu̶ cũ̶ cariarique mena cũ̶ãrẽ torea bairo marĩ masĩña Jesús Dios macũ̶ cũ̶ caãnierẽ. Tie itia wãmepu̶a cariape jĩcãrõ tũ̶ni jĩcãrõrẽã bairo marĩ quetibu̶ju̶ masĩõña Jesús, Dios macũ̶ cũ̶ caãnierẽ. 9Bairãpu̶a, camasã na caĩquetibu̶ju̶rijere marĩ catũ̶gou̶saro ñuña. Dios cũ̶ caquetibu̶ju̶rije pu̶ame cũ̶ macũ̶ Jesús yaye quetire quetibu̶ju̶rique niña. Cañurĩjẽ majũ niña. Bairi tie roquere netõjãñurõ tũ̶gou̶sarotiya marĩ Pacu̶ Dios cũ̶ caquetibu̶ju̶rije caãnimajũrĩjẽ caãnoi. 10Bairi ni jĩcãũ̶ ũcũ̶ Dios macũ̶ Jesucristore cariape catũ̶gou̶sau̶ cũ̶ yaye quetire cũ̶ majũã quetibu̶ju̶ masĩñami cũ̶ yeripu̶. Diore cariape catũ̶goecu̶ pu̶ame caĩtopairi majõcu̶re bairo tuayami, cũ̶ macũ̶ Jesús yaye quetibu̶ju̶rique quetire cariape cũ̶ catũ̶gogaeto jũ̶gori. 11Tunu bairoa, atore bairo marĩ camasĩrõrẽ boyami Dios: Yeri capetietie marĩ cacũ̶gopeere marĩ camasĩrõrẽ boyami. Cũ̶ macũ̶ jũ̶gori tie cũ̶ cajopeere marĩ camasĩrõ boyami. 12Bairi ni jĩcãũ̶ ũcũ̶ Jesucristo Dios macũ̶ yau̶ majũ cũ̶ caãmata, merẽ yeri capetietiere cacũ̶gou̶ tuayami. Apei, Dios macũ̶ Jesucristo yau̶ mee caãcũ̶ pu̶ame roque, yeri capetietiere cacũ̶goecu̶ majũ tuayami. 13Mu̶jãã, Dios macũ̶ Jesucristore catũ̶gou̶sari majãrẽ yu̶ quetibu̶ju̶ woatujoya, merẽ yeri capetietie mu̶jãã cacũ̶gorijere mu̶jãã camasĩparore bairo ĩ. 14Dios marĩrẽ cũ̶ caátipeere caroaro cariapea marĩ tũ̶goña tutuacõãniña. Cũ̶ jetore cariape cũ̶ marĩ tũ̶gomasĩña. Bairi, “Dios cañuu̶ ãnirĩ cũ̶ caborore bairo cũ̶rẽ marĩ cajẽniata, marĩ tũ̶gogu̶mi,” marĩ ĩ masĩña. 15Tore bairo Diore marĩ cajẽnirõ cũ̶ catũ̶gorijere camasĩrã ãnirĩ, “Merẽ marĩ cajẽnirĩjẽrẽ jogu̶mi Dios cũ̶ caborore bairo,” marĩ ĩ tũ̶goñamasĩcõãña. 16Mu̶jãã yau̶ ũcũ̶ jĩcãũ̶ carori wãme cayasiráná na caáti wãme ũnie meerẽ cũ̶ caápata, Diopu̶re cũ̶ jẽnibojaya. Bairo Diore mu̶jãã cajẽnibojaro, Dios pu̶ame mu̶jãã yau̶re cũ̶ yeri tũ̶goñawasoao joroque cũ̶ átigu̶mi, carori wãme cayasiráná na caáti wãme ũnie meerẽ cũ̶ caápata. Bairopu̶a, apeye carorije cayasirápárã majũ marĩ ãnio joroque caátie niña. Tie ũnierẽ caácu̶ cũ̶ caãmata roquere, “Diopu̶re cũ̶ jẽnibojaya,” mu̶jããrẽ ñi masĩẽtĩña. 17Bairopu̶a, nipetiro carori wãme marĩ caátie, cañuetie niña. Cabaimiatacũ̶ãrẽ, marĩ yasio joroque caátimajũcõãrĩjẽ jĩcã wãmea niña. 18Merẽ atore bairo marĩ masĩña: Dios yau̶ pu̶ame, Diore, cũ̶ pacu̶re bairo cacũ̶gou̶ ãnirĩ carorijere áperiyami. Cũ̶ macũ̶ Jesucristo pu̶ame cũ̶ ju̶átinemoñami. Bairi wãtĩ cũ̶ã jĩcãni ũno roro cũ̶ baio joroque cũ̶ áperiyami Dios yau̶re. 19Bairi tunu merẽ marĩ masĩña Dios yarã marĩ caãnierẽ. Tunu bairoa marĩ masĩña ati u̶mu̶recóo macããna nipetiro camasã wãtĩ cũ̶ camasĩrĩjẽ mena cũ̶ carotirã na caãnierẽ. 20Apeye cũ̶ãrẽ atore bairo marĩ masĩña: Ati yepapu̶re asúpi Jesús, Dios macũ̶ majũ. Cũ̶ pacu̶ Dios cariape caãcũ̶rẽ marĩ camasĩpee tũ̶goñarĩqũẽ cũ̶ãrẽ marĩ joyupi. Bairi Diore cariapea cũ̶ marĩ masĩña. Jesucristo cariape caácu̶ mena jĩcãrõrẽ bairo caãna marĩ ãniña. Cũ̶ã niñami Dios caãnimajũũ̶, marĩrẽ yeri capetietiere cajou̶ majũ. 21Bairi yu̶ yarã, yu̶ pũnaarẽ bairo caãna, tũ̶goña masĩña. Maijũ̶goya mu̶jãã yerire. Aperã camasã na caĩroarã na jũ̶gũẽã ũna yaye ricaati quetibu̶ju̶riquere mu̶jãã tũ̶gou̶sare. Tocãrõã niña atie queti yu̶ cawoajorije.


text: 1Ndacooka ndoona mûraîka ûngî aarî na inya mûno eendamîîte aumîîte îgûrû. Eekîrîte îtu ta nguo na mûkûngambura ûrî kîongo. Aarî na ûthiû bwakari ta riûa na magûrû maake maakari ta itugî bigwakana mwanki. 2Na naagwete kabuku kaniini na njara gaakunûre. Aakinyîîte na kûgûrû gwake kwa ûrîo îriani na kwa ûmotho nthîgûrû. 3Ndeegua aagondoka na inya ta cimba. Akûgondoka, ndeegua nkwa mûgwanja ciaria. 4Nkwa inu mûgwanja ikwaria, nkîenda kwandîka, ndeegua kayû kauma îgûrû kambîîra, "Bûbu weegua nkwa inu mûgwanja ciauga ibûkare bûrî witho. Ûtikaabuandîke." 5Rîru mûraîka ûyu ndooneete arûngi akinyîîte na kûgûrû kûmwe îriani na kûra kûngî nthîgûrû, aûkîîria njara yake ya ûrîo îgûrû. 6Aathiîtia na ûra atûûraga tene na tene, ta we ûra aûmbire îgûrû, nthîgûrû, îria na bira birî gûku kunthe. Auga, "Gûtirî weteera kaîrî, 7n'ûntû rîra mûraîka wa mûgwanja akaaringa karumbeeta gaake, Ngai akeegua akwingia mûbango wake, ta uu kîriga kîa ntheto îmbega kîra eerire aruti ngûgî baake, iroria." 8Kaîrî ndeegua kayû gaku kaumîîte îgûrû kaambîîra, "Îthi ûthûkie kabuku kaara gakunûre kagwetwe i mûraîka ûûra akinyîîte îria na nthîgûrû." 9Ndathi kîrî mûraîka ndamwîra aanenkere kabuku gaku. Mûraîka aambîîra, "Ka ûrîe. Ûkeegua karî na mûrîo ta ûkî ûgîgatagunya, îndî gaakinya nda gakaagîa gana." 10Ndathûkia kabuku gaku kuuma njaraani cia mûraîka ndaarîa. Kaarî na mûrîo ta ûkî ngîgatagunya, îndî gagûkinya nda kaagîa gana. 11Ndeerwa, "Nwa mwanka ûrorie kaîrî mantû ma antû baingî, mîgongo îmingî, nthiomi inyingî, na anene baingî."


text: 1Aûkeeni ikwarî na kîatho kîa wiki taûni yeetagwa Kana, nthîgûrû ya Gariiri. Gina wa Yiesû naarî kîathooni gîku. 2Yiesû na arutwa baake kinya bo ibaarî beete. 3Ndibei îkûthira, gina wa Yiesû amwîra, "Bakûthiria ndibei." 4Yiesû amwîra, "N'ata ûkûmbûûrangia, mwekûrû? Kagiita gaakwa ti gakinyu." 5Gina wa Yiesû eera bara baagaagûranaga, "Bûrûtheeni wabûra akaabwîra." 6N'ûntû bwa wîthîre bwa kîîndini ya Ayaundi bwa kwîtheria, ikwarî na nyûngû ithanthatû cia maiga. Na weemwe ya cio îkîûyûrua na rita ta îgana rîmwe. 7Yiesû eera babu baagaagûranaga, "Ûyûriani nyûngû rûûyî." Baûyûria nyûngû inu rûûyî mwanka rûrera. 8Rîru Yiesû aacooka abeera, "Îîndî taani bwirîre mûgîîki." Bakwirîra mûgîîki, 9aacama eegua i ndibei yarî. We ataamenyaga naara yaumîîte, îndî bara bo baagaagûranaga ibaiyî. Eera mûgûrani, 10"Antû bonthe baambaga gûkundia antû ndibei îra mbega mûno. Rîra baanyua baagania, rîru i rîo îra îtarî mbega bwega îreetagwa, îndî woû ûrîgaigîîte îra mbega mwanka îîndî." 11Yiesû aaringire kîama gîkî kîa mbere taûniini yeetagwa Kana, nthîgûrû ya Gariiri, oonania mwago wake na arutwa baake bamwîtîgia. 12Nyumaani Yiesû aathi bwa Kaperinaumu barî na gina, aruagina, na arutwa baake, baakarakaranga noogo bantû a ntugû inkai. 13Ntugû ya kîatho gîa Pasaka îgûkara gûkinya, Yiesû aathi Njerusaremu. 14Akûthûngîra nyomba ya Ngai eethîra antû ku bakîendanagîria na bakîgûranagîra ng'ombe, ng'ondu, na macea mara ma mîciî. Na ikwarî na antû baakari nthî ku bagîkûûranagia mbia. 15Yiesû aînda mûcarica, aakuthakuthia ng'ondu na ng'ombe ciauma ku cionthe. Aakuûrania meetha cia bara baakûûranagia mbia, mbia cianyagaara. 16Eera bara beendagia macea, "Rutaani mama gûkû! Bûtigaatuîkithie nyomba ya Baaba thoko!" 17Akuuga ûgu arutwa baake baaririkana Maandîko Maatheru mara maugîîte, "Ingûkua i wendo bwa nyomba yaku." 18Ayaundi beera Yiesû, "Tatwonie kîama kîra gîgaatûma twîtîgia ûrî na inya kuuma kîrî Ngai ya kûrûtha ûntû ta bûbû." 19Yiesû abacookeria abeera, "Bûkoomborania nyomba îno ya Ngai, nkamîaka kaîrî yûyûre na ntugû ithatû." 20Ayaundi bamwîra, "Ûriuga nyomba yaakirwe na mîanka mîrongo îna na îthanthatû ûkamîaka na ntugû ithatû!" 21Nyomba ya Ngai îra Yiesû augagîîra yarî mwîrî wake. 22Kwoogu rîra aariûkire, arutwa baake baaririkana mîgambo înu augîîte, beetîgia Maandîko Maatheru na mantû mara augaga. 23Îgiitaani rîru rîa Pasaka Yiesû aarî Njerusaremu, antû baingî ibaamwîtîgiirie n'ûntû bwa biama bira aaringaga. 24Îndî Yiesû ataabeetîgia n'ûntû gûtirî bu ataiyî bwa muntû. 25Gûtaarî na gîtûmi kîa muntû kûmwîra bûra antû bakari n'ûntû gûtirî ûntû bwao bwa ndeni ataiyî.


text: 1Ndoona mantû mangî maanene ma kûgegania gûku îgûrû. Ndaraithire ndoona araîka mûgwanja bara baareetire inyamaara mûgwanja. Bibi i bio inyamaara bia mûthia bia kûthirîkîria mûthûûro wa Ngai. 2Kaîrî ndoona gîntû gîakari ta îria rîa kîyici kiungeene na mwanki. Ndaraitha ndoona bara baacindîîte nyamû îra, mûbuanaano wa yo, na namba ya riîtwa rîa yo. Baarûngi rûteere rwa îria rîru bakiinaga na wandîndî ira beetwe i Ngai. 3Bainaga rwîmbo rwa Musa, mûruti ngûgî ya Ngai, na rwîmbo rwa Kagondu. Bainaga, "Mantû mara ûrûthaga i mantû maanene na i ma kûrigaria, Mwathani, Ngai, mwene inya. Bûra bunthe ûrûthaga ibwagîrîte na i bwa mma, mûnene wa mîgongo yonthe. 4N'ûntû Mwathani, i woû wenka mûtheru, n'ûû atagîgûkuthûka, atûme riîtwa rîaku rîtîîywa? Mîgongo yonthe ya nthîgûrû îkaaya îkûgonge n'ûntû mantû maagîru mara ûrûthaga i maiyîkeene." 5Nyuma ya mantû mamu ndoona nyomba ya Ngai yarugûka gûku îgûrû, ta yo îrema rîra, kûra maathana ma Ngai maigîîtwe. 6Araîka mûgwanja bara baareeteete inyamaara mûgwanja bauma ku beekîrîte nguo igûkengakenga, injerû ce, na boogeete mîciibi ya nguo ya thaabu ibaraani. 7Kîûmbe kîmwe kîrî bira bina kîanenkera wakîra ûmwe wa araîka babu mûgwanja mbakûri ya thaabu yûyûri mûthûûro wa Ngai ûra atûûraga mwoyo tene na tene. 8Ndoona Ngai aûyûria ntoogo gûku nyomba ya Ngai kwonania bûra arî inya na mwago ûgana. Gûtirî muntû akîthûngîra gûku mwanka rîra inyamaara bibu mûgwanja biathirire, bibu biareeteetwe n'araîka babu.