text:
Rũgano rwa 53: Mwĩhĩtwa wa Jefitha
Ũrĩ wehĩta na thutha ũcio ũkĩona hinya kũhingia? Mũndũ ũyũ ũrĩ mbica-inĩ ĩno-rĩ, nĩekire ũguo na nĩkĩo aroneka arĩ na kĩeha mũno. Jefitha aarĩ mũtuithania cira njamba ya Isiraeli.
Jefitha aatũũrire ihinda-inĩ Aisiraeli maatigĩte gũthathaiya Jehova. Rĩu ningĩ mareka maũndũ moru. Nĩ ũndũ ũcio Jehova akĩrekereria andũ a Amoni mamanyariire. Ũndũ ũyũ ũgĩtũma Aisiraeli makaĩre Jehova makiuga ũũ: ‘Nĩtwĩhĩtie. Twagũthaitha ũtũhonokie!’
Andũ acio makĩĩrira nĩ ũndũ wa maũndũ marĩa moru mekĩĩte. Monanirie atĩ nĩmaherete na ũndũ wa gũcoka gũthathaiya Jehova rĩngĩ. Jehova akĩmateithia o rĩngĩ.
Jefitha aathuurirũo nĩ andũ nĩ guo ahũũrane na andũ oru a Amoni. Jefitha endaga mũno makĩria Jehova amũteithĩrĩrie mbaara-inĩ. Nĩ ũndũ ũcio akĩĩhĩtĩra Jehova ũũ: ‘Ũngĩkorũo nĩũkũrekereria ciana cia Amoni ũcineane moko-inĩ makwa, kĩrĩa gĩothe gĩkandũnga thome kiumĩte na gwakwa mũciĩ nĩ ũndũ wa ũhootani-rĩ, nĩngakũhee.’
Jehova nĩathikĩrĩirie mwĩhĩtwa wa Jefitha, na akĩmũteithĩrĩria kũhootana. Jefitha aacoka mũciĩ-rĩ, nĩ ũũĩ nũũ warĩ wa mbere kũmũtũnga? Nĩ mwarĩ, ũrĩa warĩ wa mũmwe. Jefitha akĩanĩrĩra ũũ: ‘Ĩiya, mwarĩ wakwa-ĩ! Kaĩ nĩ wandehera kĩeha-ĩ! Nĩndumũrĩire Jehova kanua gakwa na ndingĩhota kwĩricũkwo.’
Rĩrĩa mwarĩ wa Jefitha aamenyire ũhoro wa mwĩhĩtwa ũcio, o nake akĩamba kũnyitwo nĩ kĩeha. Tondũ rĩu no mũhaka atigane na ithe na arata ake. Rĩu aahũthĩrire ũtũũro wake wothe agĩtungata thĩinĩ wa hekarũ ya Jehova kũu Shilo. Rĩu akĩĩra ithe atĩrĩ-rĩ: ‘Kuona atĩ nĩwatumũrĩire Jehova kanua gaku-rĩ, no mũhaka ũũhingie.’
Kwoguo mwarĩ wa Jefitha agĩthiĩ Shilo, na akĩhũthĩra ũtũũro wake wothe agĩtungatĩra Jehova hekarũ-inĩ yake. Mĩthenya ĩna o mwaka airĩtu a Isiraeli maathiaga kũmũcerera, na magakenanĩra hamwe. Andũ nĩmeendete mwarĩ wa Jefitha tondũ aarĩ ndungata njega ya Jehova.
Atiirĩrĩri 10:6-18; 11:1-40.
Ciũria
- Jefitha nũũ, na aatũũraga ihinda rĩrĩkũ?
- Jefitha eehĩtĩire Jehova ũndũ ũrĩkũ?
- Jefitha aanyitirũo nĩ kĩeha nĩkĩ rĩrĩa aacokire mũciĩ ahotete Aamoni?
- Mwarĩ wa Jefitha oigire atĩa aarĩkia kũmenya mwĩhĩtwa wa ithe?
- Andũ meendete mwarĩ wa Jefitha nĩkĩ?
Ciũria ingĩ
- Thoma Atiirĩrĩri 10:6-18.
Nĩ mũkaana ũrĩkũ twagĩrĩirũo kũrũmia kuumana na rũgano rwa Isiraeli rwa kwaga gwathĩkĩra Jehova? (Atiir. 10:6, 15, 16; Rom. 15:4; Kũg. 2:10)
- Thoma Atiirĩrĩri 11:1-11, 29-40.
Tũmenyaga atĩa atĩ rĩrĩa Jefitha aarutire mwarĩ arĩ ta “ihaki rĩa njino” gũtionanirie atĩ atuĩke wa gũcinwo e ta igongona rĩa njino? (Atiir. 11:31; Alaw. 16:24; Gũcok. 18:10, 12)
Nĩ na njĩra ĩrĩkũ Jefitha aaheanire mwarĩ arĩ ta igongona?
Tũngĩĩruta atĩa kuumania na woni wa Jefitha ũndũ wĩgiĩ mwĩhĩtwa wake he Jehova? (Atiir. 11:35, 39; Koh. 5:4, 5; Mat. 16:24)
Mwarĩ wa Jefitha aheanĩte ngerekano ĩrĩkũ njega he Akristiano ethĩ gũtua ũtungati wa hĩndĩ ciothe wĩra wao wa gũtũũra? (Atiir. 11:36; Mat. 6:33; Filip. 3:8)


c: text/html

text:
RŨGANO RWA 95
Njĩra Ĩrĩa Jesu Aarutanaga Nayo
MŨTHENYA ũmwe Jesu nĩ eerire mũndũ mũna atĩ nĩaagĩrĩirũo nĩ kwenda mũndũ wa itũũra rĩake. Nake mũndũ ũcio akĩũria Jesu atĩrĩ: ‘Mũndũ wa itũũra nũũ?’ Ĩĩni, Jesu nĩaamenyaga ũrĩa mũndũ ũcio eeciragia. Mũndũ ũcio eeciragia atĩ no andũ oiki tu a kĩruka gĩake kana a ndini yake mangĩkorũo marĩ a itũũra. Kwoguo reke tuone ũrĩa Jesu aamwĩrire.
Rĩmwe na rĩmwe Jesu aarutanaga na njĩra ya kũheana rũgano. Ũũ nĩguo areka rĩu. Aheanire rũgano rwa Mũyahudi na Mũsamaria. Nĩtũrĩkĩtie kwĩruta atĩ Ayahudi aingĩ nĩmaathũire Asamaria. Ĩĩni, rũrũ nĩruo rũgano rwa Jesu:
Mũthenya ũmwe-rĩ, kwarĩ Mũyahudi waikũrũkaga kĩrĩma erekeire Jeriko. No ĩndĩ imaramari ikĩmũrũnda. Makĩmũiya mbia na makĩmũhũra hakuhĩ gũtumbũka.
Thutha ũcio, mũthĩnjĩri-Ngai Mũyahudi akĩhĩtũkĩra hau. Akĩona mũndũ ũcio waarĩ mũhũre mũno. Ũgĩciria eekire atĩa? Ũũi, aakĩrire mũkĩra ũrĩa ũngĩ wa njĩra na akĩnyita rũgendo rũake. Rĩu ningĩ mũndũ ũngĩ mũndini mũno akĩhĩtũkĩra o ho. Aarĩ Mũlawii. Ĩĩ hihi nĩarũgamire? Aca, ndaigana kũrũgama ateithie mũndũ ũcio wahũrĩtwo kĩũrago. Mbica-inĩ wahota kuona mũthĩnjĩri-Ngai na Mũlawii me haraya me rũgendo-inĩ rwao.
No rĩu-rĩ, rora wone nũũ wĩna mũndũ ũyũ mũhũũre. Kaĩ atarĩ Mũsamaria. Na ningĩ arateithia Mũyahudi. Aramũhaka ndawa ironda-inĩ. Thutha ũcio, agĩtwara Mũyahudi ũcio handũ harĩa angĩahoneirio.
Aarĩkia rũgano rwake-rĩ, Jesu nĩoririe mũndũ ũrĩa worĩtie kĩũria atĩrĩ: ‘Ũgwĩciria nĩ ũrĩkũ wa andũ acio atatũ watuĩkire nĩwe mũndũ wa itũũra harĩ mũndũ ũyũ wahũũrĩtwo? Nĩ mũthĩnjĩri-Ngai-ĩ, Mũlawii kana nĩ Mũsamaria?’
Mũndũ ũcio aamũcokeirie akiuga: ‘Nĩ Mũsamaria. Nĩwe waiguĩrĩire mũndũ ũrĩa wahũũrĩtwo kĩũrago tha.’
Jesu oigire atĩrĩ: ‘Woiga ma. Rĩu gĩthiĩ ũgekanage o ta ũguo.’
Na githĩ ndũgĩkenagio nĩ njĩra ĩrĩa Jesu arutanaga nayo? No twĩrute maũndũ maingĩ mũno, ma bata angĩkorũo nĩtũgũthikĩrĩria ũrĩa Jesu oigĩte Biblia-inĩ, kana tiguo?
Luka 10:

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Ngũgĩ wa Thiong'o
Ngũgĩ Wa Thiong'o nĩ mwandĩki mũkaru kuma bũrũri wa Kenya. Aarutaga wĩra wa wandĩki wa Gĩthũngũ mbere ya kũgarũrũkĩra wandĩki wa ruthiomi rwake rwa Gĩkũyũ.
Wandĩki wake ũhutagia icuunjĩ cia wandĩki ta ng'ano, mĩthako ya ngerekano, ũhoro wa ciaca, ng'ano cia ciana na mangĩ maingĩ
Ngũgĩ aciarĩirwo Kamĩrĩĩthũ, hakuhĩ Rĩmuru, Kĩambu. Nĩ abatithirio aagĩtwo James Ngugĩ. Nyũmba ya iye nĩ mekorire haaro-inĩ cia Mau Mau.
Ngũgĩ aathomeire cukuru cia mĩceni kũu Kamĩrĩĩthũ. Ni acokire agithiĩ unibacĩtĩ ya Makerere, Uganda, kũrĩa athomeire akĩheo ndingirii ya Mũranja wa ũturi


text:
RŨGANO RWA 28
Ũrĩa Musa E Mwana Aahonokire Gĩkuũ
ONE kaana gaka kanini kararĩra, kanyitĩte kĩara kĩa mũirĩtu. Ũyũ nĩ Musa. No ũmenye mũirĩtu ũyũ mũthaka nũũ? Mũirĩtu ũyũ nĩ Mũmisiri, mwarĩ wa Firauni.
Nyina wa Musa aamũhithire kinya rĩrĩa aakinyirie mĩeri itatũ, tondũ ndeendaga oragwo nĩ Amisiri. No nĩamenyaga atĩ Musa no onwo, na ũũ nĩguo eekire amũhonokie.
Oire gakabu agĩgathondeka ũũ atĩ gatingĩatonyire maĩ. Agĩcoka agĩikia Musa thĩinĩ, na agĩtonyia gakabu kau nyeki-inĩ ndaihu hũgũrũrũ-inĩ cia Rũĩ rwa Nile. Miriamu, mwarĩ wa nyina na Musa-rĩ, eerĩtwo aikare hakuhĩ nĩ getha one ũrĩa gũgũtuĩka.
Kahinda o kau mwarĩ wa Firauni agĩikũrũka ethambe Rũĩ-inĩ rwa Nile. O rĩmwe akĩona gakabu nyeki-inĩ ndaihu. Agĩĩta ũmwe wa ndungata cia airĩtu ake akĩmwĩra atĩrĩ: ‘Ndehera gakabu kaarĩa.’ Rĩrĩa mwarĩ wa mũthamaki aahingũrire gakabu kau-rĩ, hĩ, onire kaana gathaka atĩa! Gakenge kau getagwo Musa nĩkaarĩraga, nake mwarĩ wa mũthamaki akĩringwo nĩ tha. Ndendire koragwo.
Miriamu agĩgĩũka. No ũmũone mbica-inĩ. Miriamu agĩkĩũria mwarĩ wa Firauni atĩrĩ: ‘Nĩ ũkwenda thiĩ ngagwĩtĩre mũtumia Mũisiraeli mũreri wa ciana akwongithagĩrie kaana gaka?’
Mwarĩ wa mũthamaki akĩmwĩra: ‘Ĩĩ nĩguo, gĩthiĩ.’
Nake Miriamu agĩgĩteng’era kwĩra nyina. Rĩrĩa nyina wa Musa okire kũrĩ mwarĩ wa mũthamaki-rĩ, mwarĩ wa mũthamaki akĩmwĩra ũũ: ‘Oya kaana gaka, ũthiĩ nako ũkanyongithagĩrie, na nĩ ndĩkũheaga mũcara.’
Rĩu Musa aagĩkĩrerirũo no nyina. Nako kaana kau gaakũra-rĩ, agĩcoka agĩgatwara kũrĩ mwarĩ wa Firauni, gagĩtuĩka mũrũwe. Ũũ nĩguo Musa agĩkũrĩire nyũmba ya Firauni.
Thama 2:


text:
RŨGANO RWA 111
Kamwana Karĩa Gakomire Toro
ŨŨI ĨIYA WAKWA Ĩ! Kaarĩ atĩa kũhanire? Kamwana kaarĩa gakomete harĩa thĩ-rĩ, hihi nĩ gatihie ũru? Ta rora! ũmwe wa andũ arĩa maroima nyũmba nĩ Paulo! Wahota kũona Timotheo o nake hau? Kamwana gaka-rĩ, kagũa kuuma ndirica-inĩ?
Ĩĩni, ũguo nĩ guo gwekĩkire. Paulo aheaga arutwo ũhoro kũu Teroa. Nĩ aamenyaga atĩ ndegũcoka kũmona rĩngĩ kwa ihinda iraihu tondũ aarĩ ahaice meri mũthenya ũcio ũngĩ. Kwoguo aathire na mbere kũmaarĩria o nginya ũtukũ gatagatĩ.
Rĩu-rĩ, kamwana kau getagwo Eutuko gaikarĩire ndirica-inĩ, na gakĩnyitwo nĩ toro. Kagũire thĩ, kũgerera ndirica-inĩ ĩyo, kuuma ngoroba ya gatatũ! No ũkĩone gĩtũmi kĩrĩa gĩtũmĩte andũ magĩe na kĩeha. Rĩrĩa andũ moire kamwana kau-rĩ, gwatuĩkire o taũrĩa meecirĩtie. Kaarĩ gakuũ!
Rĩrĩa Paulo onire kamwana nĩ gakuũ-rĩ, agĩgakomera na agĩkahĩmbĩria. Rĩu akiuga atĩrĩ: ‘Tigai gũtangĩka. Arĩ o muoyo!’ Kaĩ nĩ kĩama-ĩ! Paulo nĩ aamũcokia muoyo! Kĩrĩndĩ gĩkĩiyũrũo nĩ gĩkeno.
Othe makĩhaica nyũmba ya ngoroba na makĩrĩa irio. Paulo aathire na mbere na kwaria o nginya gũgĩkĩa. No ĩtĩkia atĩ Eutuko ndakomire rĩngĩ! Rĩu Paulo, Timotheo na arĩa maarĩ rũgendo-inĩ hamwe makĩhaica meri. Nĩ ũũĩ kũrĩa merekeire?
Paulo no hĩndĩ arĩkia rũgendo rũake rwa kũhunjia, na rĩu erekeire mũciĩ. Rũgendo-inĩ rũrũ Paulo aikarire mĩaka ĩtatũ itũũra-inĩ rĩa Efeso. Kwoguo rũrũ nĩ rũgendo rũraihu gũkĩra rũrĩa rũa kerĩ.
Thutha wa kuuma Teroa, meri ĩkĩrũgama Mileto gwa kahinda. Tondũ Efeso gũtiarĩ kũraya-rĩ, Paulo agĩtũmana athuri a gĩkundi moke Mileto nĩ getha amaarĩrie ihinda rĩake rĩa mũthia. Thũtha-inĩ, rĩrĩa rũgendo rwa meri rwakinyire-rĩ, kaĩ nĩ maiguire kĩeha mona Paulo agĩthiĩ!
Mũthia-inĩ meri ĩgĩkinya Kaisarea. Rĩrĩa Paulo aikaraga nyũmba ya mũrutwo Filipu, mũnabii Agabo akĩhe Paulo mũkaana. Oigire atĩ Paulo nĩ agaikio korokoro-inĩ akinya Jerusalemu. Na hatarĩ nganja ũguo nĩguo gwatuĩkire. Kwoguo-rĩ, aarĩkia gũikara korokoro-inĩ Kaisarea mĩaka ĩrĩ-rĩ, Paulo agĩtũmwo Roma agacirithĩrio kuo nĩ Kaisari. Reke tuone ũrĩa kwahanire e rũgendo-inĩ rwa gũthiĩ Roma.
Atũmwo gĩcunjĩ gĩa 19 nginyagia 26.


text:
Abĩrika ya Kuthini
South Abĩrika
Bururi wa Southern Abĩrika. Muciĩ mũnene wa South Abĩrika nĩ Johannesburg. Andu a mabururi ma kuthini mwa abirika metaga Johannesburg Jobegi. Nĩhakanĩte na mabururi ma: Bostwana, Zibabwe, Mozabique na Namibia.
Nĩ memba wa Gwatanĩro ya ucumi ya SADC.
Nĩ Bururi wĩ ũtonga muigi wa madini na Nĩgwo mĩthiu na mbere mũno Abirika yothe kĩ thayathi ucumi na tekinorojĩ.
Thiomi ciaragio Abĩrika ya Kuthini
Abĩrika ya Kuthini kwaragio thiomi: Githungu, isizulu, Siswati, Abĩrikana na ingi.


text:
MŨRANGĨRI (RIUMA RĨA WĨRUTI) JANŨARĨ 2015
Riuma rĩrĩ, rĩrĩ na icunjĩ cia Machi 2, 2014, nginya Ĩpuro 5, 2014.
Meerutĩire Meyendeire
—Thĩinĩ wa New York
Nĩ kĩĩ kĩngĩtũma mũthuri na mũtumia marĩ na mũtũũrĩre mwega mathame nyũmba yao njega mathiĩ kanyũmba kanini?
Cokagĩria Jehova Ngatho na Nĩ Ũrĩrathimagwo
Ngoro ĩrĩ na ngatho ĩngĩgũteithia atĩa kũhiũrania na magerio?
Twagĩrĩirũo Kũririkana Gĩkuũ kĩa Jesu Nĩkĩ?
Ũngĩmenya atĩa kana Ngai akũheete kĩĩrĩgĩrĩro gĩa gũthiĩ igũrũ kana gĩa gũtũũra gũkũ thĩ?
Ũrĩa Ũngĩaka Kĩhiko Kĩrũmu na Kĩrĩ na Gĩkeno
Rũmĩrĩra maũndũ matano marĩa mangĩgũteithia gwaka kĩhiko kĩrũmu na kĩrĩ na gĩkeno
Reke Jehova Ekĩre Kĩhiko Gĩaku Hinya na Akĩgitĩre
Ũngĩka atĩa nĩguo wĩtheme ũtharia na moimĩrĩro moru ma guo?
Wendo wa Ma ti Iroto
Arĩa marĩ kĩhiko-inĩ na arĩa maracaria mũndũ wa kũhikania nake no merute maũndũ ma bata kuumana na wendo ũrĩa ũtaarĩirio thĩinĩ wa Rũĩmbo rũa Suleimani.


text:
Nũũ Kũna Wathaga Thĩ Ĩno?
Hihi ũngiuga nĩ . . .
Ngai?
andũ?
mũndũ ũngĩ?
ŨRĨA BIBILIA YUGAGA
“Thĩ yothe yathagwo nĩ Ũrĩa Mũũru.”
‘Mũrũ wa Ngai onithanirio nĩ getha atharũrie wĩra wa mũcukani.’
ŨRĨA ŨNDŨ ŨCIO ŨNGĨGŨTEITHIA
Gũtaũkĩrũo nĩkĩ kũrĩ na mathĩna maingĩ ũguo thĩinĩ wa thĩ.
Gĩtũmi gĩa gwĩtĩkia atĩ maũndũ nĩ marĩagĩra gũkũ thĩ.
HIHI KŨNA NO TWĨTĨKIE ŨRĨA BIBILIA YUGAGA?
Ĩĩ, nĩ ũndũ wa itũmi itanyihĩire ithatũ:
Wathani wa Shaitani nĩ ũgũthira. Jehova nĩ atuĩte itua rĩa kũniina wathani wa Shaitani. Nĩ oigĩte atĩ nĩ ‘akaananga mũcukani’ na athondeke kũrĩa guothe Shaitani anathũkia.
—Ahibirania 2:14.
Ngai nĩ athurĩte Jesu Kristo atuĩke mũthamaki wa thĩ ĩno. Jesu nĩ ngũrani mũno na Shaitani mũtongoria wa thĩ ĩno ũtarĩ tha na mwĩyendi. Ngai eranĩire ũũ igũrũ rĩgiĩ wathani wa Jesu: “Nĩarĩmũiguagĩra tha; andũ acio akĩa, akĩhonokie mĩoyo yao. We nĩ gũkũũra arĩkũũraga muoyo wao harĩ ũhahanyi.”
—Thaburi 72:13, 14.
Ngai ndangĩheenania. Bibilia yugaga ũũ cararũkũ: ‘Gũtingĩhoteka Ngai ahenanie.’ (Ahibirania 6:18) Jehova angĩranĩra ũndũ, ũndũ ũcio no ta ũhingĩte! (Isaia 55:10, 11) “Rĩu mũnene wa gũkũ thĩ nĩekũingatwo.”
—Johana 12:31.
TA WĨYŨRIE
Thĩ ĩno ĩgaakorũo ĩhaana atĩa mũnene wayo arĩkia kũingatwo?
Bibilia nĩ ĩcokagia kĩũria kĩu thĩinĩ wa THABURI 37:10, 11 na KŨGUŨRĨRIO 21:3, 4.


text:
KUUMA NGOTHI-INĨ | HIHI NĨ KŨRĨ SHAITANI?
Hihi nĩ Kũrĩ Shaitani?
“Rĩrĩa ndaarĩ kahĩĩ kanini tũrĩ El Salvador-rĩ, ndaremera mami aanjĩraga ũũ: ‘Ũkũgĩĩrũo nĩ Shaitani!’ Na niĩ ngamũcokeria atĩrĩ, ‘Reke oke!’ Niĩ njĩtĩkĩtie Ngai no ti Shaitani.”
—ROGELIO.
Wee no wĩtĩkanie na Rogelio? Harĩ maũndũ maya marũmĩrĩire-rĩ, nĩ ũrĩkũ wee ũngĩtĩkania naguo?
Gũtirĩ Shaitani; maũndũ marĩa moru makoragwo kuo nĩmo Shaitani.
Nĩ kũrĩ Shaitani, no ndatindanagĩra na andũ.
Shaitani nĩ kĩũmbe kĩrĩ hinya gĩa kĩĩroho, kĩrĩa gĩtũmaga andũ meke maũndũ moru.
O ũmwe wa maũndũ macio nĩ wĩtĩkĩtio nĩ andũ milioni nyingĩ. No hihi-rĩ, nĩ kũramakania nĩ mawoni marĩkũ magĩrĩire? Angĩkorũo gũtirĩ Shaitani-rĩ, arĩa metĩkĩtie arĩ kuo nĩ mahĩtithĩtio. Angĩkorũo Shaitani arĩ kuo no ndatindanagĩra na andũ-rĩ, arĩa mamwĩtigĩrĩte mekaga ũguo hatarĩ gĩtũmi. Angĩkorũo Shaitani nĩ kĩũmbe kĩhĩtithagia andũ na wara-rĩ, no akorũo arĩ ũgwati mũnene gũkĩra ũrĩa andũ aingĩ meciragia.
Reke tũthuthurie ũrĩa Maandĩko Matheru macoketie ciũria ici: Shaitani nĩ kĩĩ kana nũũ, nĩ maũndũ marĩa moru makoragwo kuo-ĩ, kana nĩ kĩũmbe kĩa roho? Angĩkorũo Shaitani nĩ kĩũmbe kĩrĩ muoyo-rĩ, hihi no gĩkorũo kĩrĩ ũgwati harĩ wee? Na angĩkorũo nĩguo-rĩ, ũngĩgitĩra atĩa?


text:
Mwagaga Gũthiĩ Mbaara-inĩ Nĩkĩ?
Aira a Jehova matithiaga mbaara-inĩ nĩũndũ wa itũmi ici:
Gwathĩkĩra Ngai. Bibilia yugaga atĩ ndungata cia Ngai nĩ igacoka “gũtura hiũ ciacio cia njora ituĩke hiũ cia mĩraũ” na atĩ matigacoka “kwĩĩgithia mbaara rĩngĩ o na rĩ.”—Isaia 2:4.
Gwathĩkĩra Jesu. Mũtũmwo Petero eerirũo nĩ Jesu ũũ: “Cokia rũhiũ rũaku handũ haruo: nĩ gũkorũo andũ arĩa othe moyaga rũhiũ nĩmakaninwo na rũhiũ.” (Mathayo 26:52) Jesu kwoguo onanagia atĩ arũmĩrĩri ake matiagĩrĩirũo nĩ kuoya matharaita ma mbaara.
Arutwo a Jesu nĩ mathĩkagĩra watho wa gũkorũo ‘matarĩ a gũkũ thĩ’ na njĩra ya kwaga kwĩingĩria o na hanini maũndũ-inĩ ma ũteti. (Johana 17:16) Matireganaga na itua rĩa mbirarũ kana makagiria andũ gũtuĩka mbirarũ.
Kwenda andũ arĩa angĩ. Jesu aathire arutwo ake ‘matũũre mendaine.’ (Johana 13:34, 35) Kwoguo mangĩgakorũo marĩ ũrũmwe wa thĩ yothe wa aarĩ na ariũ a Ithe ũmwe na gũtirĩ o na ũmwe wao ũngĩkarũa na ũrĩa ũngĩ.—1 Johana 3:10-12.
Kĩonereria kĩa Akristiano a Tene. Ibuku rĩa Encyclopedia of Religion and War riugaga ũũ: “Arũmĩrĩri a tene a Jesu nĩ maregaga mbaara na makarega gũtuĩka mbũtũ cia mbaara,” moonaga gwĩka ũguo arĩ mĩtugo “ĩtangĩtwarana na wendo ũrĩa Jesu arutanire wa kwenda thũ ciaku.” O ũndũ ũmwe na ũcio, mũthomi ũmwe wa maũndũ ma ndini Mũnjĩrĩmani wĩtagwo Peter Meinhold oigire ũũ igũrũ rĩa arũmĩrĩri acio a Jesu: “Gũtuĩka mũmbirarũ na gũkorwo ũrĩ Mũkristiano monekaga marĩ maũndũ merĩ matangĩtwarana.”
Gũteithia Mũingĩ
Aira a Jehova nĩ andũ marĩ ũguni kũrĩ mũingĩ na nĩ mendete thayũ na makaũtheremia kũrĩa maikaraga. Nĩ tũheaga thirikari gĩtĩo, o ta ũrĩa Bibilia yugĩte thĩinĩ wa maandĩko maya:
“O mũndũ o wothe nĩaiguage arĩa matuĩtwo aathani.”—Aroma 13:1.
“Tondũ ũcio nengagĩrai Kaisari indo iria cia Kaisari, o nake Ngai, mũmũnengagĩre indo cia Ngai.”—Mathayo 22:21.
Nĩ ũndũ ũcio, nĩ twathĩkagĩra watho, tũkarĩha magoti na tũkanyitanĩra na thirikari igĩtungatĩra mũingĩ.


text:
Wee Wonaga Bibilia Atĩa?
Hihi ũngiuga nĩ . . .
ibuku rĩtungĩtwo tu nĩ andũ?
ibuku rĩa ng’ano cia gwĩtungĩra?
Kiugo kĩa Ngai?
ŨRĨA BIBILIA YUGAGA
“Ũhoro o wothe wandĩkĩtwo Maandĩko-inĩ nĩwekĩrirũo nĩ Ngai ngoro-inĩ ya mũwandĩki.”—2 Timotheo 3:16, The Bible in Gikũyũ.
ŨRĨA ŨNDŨ ŨCIO ŨNGĨGŨTEITHIA
Kuona macokio ma ciũria nditũ ũtũũro-inĩ.—Thimo 2:1-5.
Ũtaaro mwega wa kũhiũrania na ũtũũro.—Thaburi 119:105.
Kĩĩrĩgĩrĩro kĩa ma.—Aroma 15:4.
HIHI KŨNA NO TWĨTĨKIE ŨHORO ŨRĨA ŨRĨ THĨINĨ WA BIBILIA?
Ĩĩ, nĩ ũndũ wa itũmi itanyihĩire ithatũ:
Ũiguano wa magegania. Bibilia yaandĩkirũo makĩria ma mĩaka 1,600 mĩhĩtũku nĩ andũ 40. Aingĩ ao o na gũtirĩ woĩ ũrĩa ũngĩ. No o na kũrĩ ũguo-rĩ, Bibilia yothe nĩ ĩrĩ ũiguano, na yaragĩrĩria kĩongo kĩmwe!
Ndĩhithagĩrĩra mahĩtia. Andũ arĩa maandĩkaga maũndũ marĩa meekĩkire kaingĩ matigwetaga kũhootwo kwa andũ ao. Mũgarũ na ũguo, aandĩki a Bibilia maandĩkire matekũhithĩrĩra mahĩtia mao ene na ma rũrĩrĩ rwao.—2 Maũndũ ma Matukũ ma Tene 36:15, 16; Thaburi 51:1-4.
Ũrathi wa ma. Bibilia nĩ yaarathĩte kwanangwo kwa itũũra rĩa Babuloni ya tene mĩaka 200 mbere. (Isaia 13:17-22) Yagwetete ũrĩa itũũra rĩu rĩngĩkaanangwo na nginya nũũ ũngĩgeeka ũguo!—Isaia 45:1-3.
Morathi mangĩ maingĩ ma Bibilia nĩ maahingirio nginya tũmaũndũ tũrĩa tũnini. Na ũguo nĩguo tũngĩrĩgĩrĩra kuumana na ibuku riumĩte kũrĩ Ngai.—2 Petero 1:21.
TA WĨYŨRIE
Kiugo kĩa Ngai kĩngĩgũteithia atĩa ũtũũro-inĩ waku?
Bibilia nĩ ĩcokagia kĩũria kĩu thĩinĩ wa ISAIA 48:17, 18 na 2 TIMOTHEO 3:16, 17.


text:
Metha Njokereri
Metha Njokereri(Draft Version)
Ritwa "Metha Njokereri" rĩa kĩ Geremani rĩa taűrűa na gĩtarűari gĩa kűbuchĩa Kĩa Google na Gĩthűgű rĩtagűo thithitemu Njokereri.
Metha cĩa mathabu na thayathi ĩkoragűo na miena ĩrĩ ĩria ĩcenjagia: mĩhari na koramu. Harĩa műhari na koramu cicamanagĩria getagwo gathadűkű na nĩko kandikagwo űhoro. Metha Njokereri ĩbanga ĩyamű na miena ĩrĩ ĩria ĩcenjagia: namba cia gĩthiűrűkĩro na namba cia erektroni ĩria cia gĩthiűrűkĩro kia nja.
Metha Njokereri ya thondekirűo nĩ andű angi űmwe wao nĩ Medeelev. Îthangű rĩtarĩrie na gĩthűngu na njira hűthű ria rurenda nĩ http://www.bpc.edu/mathscience/chemistry/history_of_the_periodic_table.html#fathers_of_the_periodic_table
Metha Njokereri ya Gĩthűgű
Marĩtwa maingĩ ma ma Gĩthűgű cuma marigagia na ium. Maritwa maria mantarikitie na ium nĩ maria mameyekanire tene mbere ya metha ya Gĩthűgű gűthondekwo. Maritwa manini marigitie na ium na ticuma nita Helium. Kĩhumo kĩa maritwa ma Metha Njokereri ni mĩtungo ya iyamu, maritwa ma andu, minűrű na itumi ingĩ [1] Gikaro giki kihaha iguru kina maritwa ma thiomi ingĩ na mundu ni kuorota na koroti ga kabia nigethe wone ritwa.
Metha Njokereri cia thiomi ĩngĩ
Metha Njokereri ya kĩ Jabaanisi
Ũhoro wa metha ya Jabaanisi no umĩthome na Gĩthűgű en.wikipedia.org/wiki/Chemical elements in East Asian languages#Japanese
Metha Njokereri ya kĩ Chaina Ũhoro wa metha ya kĩ Chaina no umĩthome na Gĩthűgű [1]
Metha Njokereri ya kĩ Korea Ũhoro wa metha ya kĩ Chaina no ũmĩthome na Gĩthűngű en.wikipedia.org/wiki/Chemical elements in East Asian languages#Korean
Metha Njokereri ya French Ũhoro wa metha ya kĩ Chaina no ũmĩthome na French [2]
Metha Njokereri ya Portugese Ũhoro wa metha ya kĩ Chaina no ũmĩthome na Portugese [3]
Metha Njokereri ya thiomi cia Kiabĩrika Kwĩ gakũndi metha Njokeri thondeka cia thiomi cia Kiabĩrika ĩrĩkĩtie gũthondekwo kana irathondekwo. No wone metha ici rũrendainĩ haha [8]. Kwĩ thiomi makĩria ya ngiri igĩrĩ cia Kĩabĩrika [4] na metha iria cia rurendaini ĩtikinyite mĩrongoĩri.
Gűthondeka metha Njokereri ya Gĩkűyű Marĩtwa ma tűrűgamiriri
Kwambĩria tűrűgamiri (symbols) cia ĩyamű cia mĩthaiga cűothe cűtuműrwo cűa metha ya Gĩthűgű.
Itumi cia gűtűmira tűrűgamiriri ici:
- metha nyingi cia kiabirika na french na portugese ni icitumagira
- Gűthondeka tűrűgamiriri ingĩ ni kurituhia guthomwo kwa metha njokereri
- Mabuku marie mekwo ni ma Gĩthűungű kwoguo ni rathi guthoma.
- Andu arĩa moĩ tűrűgamiriri cia Gĩthűungű matikwiruta ringĩ
Marĩtwa ma ĩyamű
Gwa twĩkire gũtirĩ rĩtwa rĩtagĩkũria mwana. Hihi kwiritwa ritagĩrie kĩnyamű?
Guthondeka maritwa ma iyamu na gutaura maritwa ma iyamu ma githungu ta gwita Nitrogen - Nitrogeni, Oxigen - Oxigeni, Uranium - Urĩniamu nduthetie maritwa ma iyamu kumenyekana.
Itumi cia gűtűmira gűthondeka maritwa maya:
- metha ĩno no muhaka imenyeka na ihenya. Maritwa ma
ĩyamű ciothe mabangwo ibango igiri nene cia cuma na iria itari cuma
- ĩyamű iria ari cuma maritwa macio marigie na um kwoguo maritwa ma cuma nyingi cia githungu itigucenjia
- ĩyamű itari cuma cia noble gases cirigie na rukĩ
- ĩyamű itari cuma na itari noble gases maritwa macio macenjie (Selenium na Tellurium)
- Gold itwo thahabum,Lead ni ngorocai [9] tumite ngorocaium, carbon tumite Karbon tondu ni ikara.
Metha Njokereri(Draft Incomplete Version)
Kugwete
Krogt P. Periodic table of elements 2010
8. Chemical Dictionary http://canov.jergym.cz/ 9. Kikuyu English Dictionary


text:
Wikimedia
Wikimedia
Wikimedia ni muthemba wa tekinoronji cia wiki. Wiki itumagirwo ni andu aingĩ kwandĩka űhoro. Ritwa wiki riűmĩte kwĩ wiki-wiki ritwa ritumagirwo Hawaii na rĩ manishaga na ĩhenya [1].
Wikimedia ikoragwo na wandiki wa mithemba miangi ta:
Wikimedia ni itumagira sofutiwea iria hingure Kihumo na nĩcio umobasi(databasi) ya mysql na ruthiomi rwa komputa script rwĩtagwo PHP.
Kugwete 1. Parker na Chao, Wiki ni muro wa guthomithia, Njaranda ya ugi, indo cia kwiruta cia kimaugĩ manja 7/3 .
Draft versionTamu cia gũtũmira wikipedia


text:
GĨCUNJĨ GĨA GATANO
Ũkũũri
—Kĩheo kĩa Ngai Kĩnene Makĩria
Ũkũũri nĩ kĩĩ?
Waheanirũo atĩa?
Ũngĩkũguna atĩa?
Ũngĩonania ngaatho ciaku atĩa nĩ ũndũ wa guo?
1, 2. (a) Nĩ rĩ kĩheo gĩkoragũo gĩ kĩa bata mũno harĩ wee mwene? (b) Nĩ kĩĩ kĩngĩtũma kwĩrũo atĩ ũkũũri nĩguo kĩheo kĩa bata mũno ũngĩheo o rĩ?
NĨ KĨHEO kĩrĩkũ kĩa bata mũno ũrĩ waheo? To nginya kĩheo gĩkorũo gĩ kĩa goro nĩguo gĩkorũo kĩrĩ kĩa bata. Ningĩ-rĩ, bata wa ma wa kĩheo ndũthimagũo hĩndĩ ciothe na mbia. Ithenya rĩa ũguo-rĩ, rĩrĩa kĩheo gĩagũkenia kana gĩakũhingĩria ũbataro mũna ũtũũro-inĩ waku, nĩrĩo gĩkoragũo gĩ kĩa bata mũno harĩ wee mwene.
2 Harĩ iheo iria ciothe ũngĩrĩgĩrĩra gũkanaheo-rĩ, nĩ harĩ kĩmwe gĩkĩrĩte ciothe. Nĩ kĩheo Ngai aheete andũ. Jehova nĩ atũheete indo nyingĩ, no kĩheo kĩrĩa kĩnene makĩria atũheete nĩ igongona rĩa ũkũũri rĩa Mũrũwe, Jesu Kristo. (Mathayo 20:28) O ta ũrĩa tũkwĩruta gĩcunjĩ-inĩ gĩkĩ-rĩ, ũkũũri nĩguo kĩheo kĩa goro mũno ũngĩheo, tondũ ũkũrehagĩra gĩkeno gĩtangĩgereka na no ũkũhingĩrie mabataro maku marĩa ma bata mũno. Ũkũũri nĩguo na ma njĩra ĩrĩa nene mũno Jehova onanĩtie nayo atĩ nĩ akwendete.
ŨKŨŨRI NĨ KĨĨ?
3. Ũkũũri nĩ kĩĩ, na twagĩrĩirũo gũtaũkĩrũo nĩ ũndũ ũrĩkũ nĩgetha tũmenye bata wa kĩheo kĩu kĩa goro?
3 Na njĩra nguhĩ-rĩ, ũkũũri nĩ njĩra ya Jehova ya gũkũũra kana kũhonokia andũ kuuma kwĩ mehia na gĩkuũ. (Aefeso 1:7) Nĩ getha tũtaũkĩrũo nĩ ũrutani ũcio wa Bibilia-rĩ, tũkũbatara kũririkana ũrĩa kwahanĩkire mũgũnda-inĩ wa Edeni. Tũngĩtaũkĩrũo nĩ kĩrĩa Adamu aateire rĩrĩa eehirie-rĩ, no rĩo tu tũngĩmenya nĩkĩ ũkũũri wĩ wa bata mũno harĩ ithuĩ.
4. Adamu angĩagunĩkire atĩa e mũndũ mũkinyanĩru?
4 Rĩrĩa Jehova ombire Adamu-rĩ, aamũheire kĩndũ kĩa bata mũno; muoyo mũkinyanĩru. Ta wĩcirie ũrĩa Adamu angĩagunĩkĩre nĩ ũndũ ũcio. Tondũ oombĩtwo e mũkinyanĩru mwĩrĩ na meciria-rĩ, gũtirĩ hĩndĩ angĩarwarire, akũre, kana akue. Arĩ mũndũ mũkinyanĩru, aarĩ na ũkuruhanu wa mwanya hamwe na Jehova. Bibilia yugaga atĩ Adamu aarĩ “[mũrũ] wa Ngai.” (Luka 3:38) Kwoguo Adamu nĩ aakenagĩra ũkuruhanu mũnene hamwe na Jehova Ngai, o ta wa ithe mwendani na mũrũwe. Jehova nĩ aaranĩirie na mũrũ wake wa gũkũ thĩ, Adamu, akĩmũhe wĩra wĩna uumithio na kũmũmenyithia ũrĩa aagĩrĩirũo nĩ gwĩka.
5. Bibilia ĩkoragwo ĩkiuga atĩa rĩrĩa ĩkũgweta atĩ Adamu oombĩtwo “na mũhianĩre o ta wa Ngai”?
5 Adamu oombĩtwo “na mũhianĩre o ta wa Ngai.” (Kĩambĩrĩria 1:27) Ũguo ti kuuga atĩ Adamu aarĩ na maũthĩ ta ma Ngai. O ta ũrĩa twerutire thĩinĩ wa Gĩcunjĩ kĩa 1 kĩa ibuku rĩrĩ-rĩ, Jehova nĩ roho ũtonekaga. (Johana 4:24) Kwoguo Jehova ndarĩ mwĩrĩ wa nyama na thakame. Kũũmbwo e na mũhianĩre o ta wa Ngai nĩ kuonania atĩ Adamu oombĩtwo arĩ na ngumo ta cia Ngai, hamwe na wendani, ũũgĩ, kĩhooto, na hinya. Njĩra ĩngĩ ya bata Adamu aatũkĩtie Ithe nayo nĩ gũkorũo aarĩ na wĩyathi wa gwĩka o ũrĩa ekwenda. Nĩ ũndũ ũcio, Adamu ndaahanaga ta macini ĩrĩa ĩrutaga wĩra o ũrĩa tu ĩthondeketwo ĩrutage. Ngũrani na ũguo-rĩ, nĩ angĩeamũrĩire maũndũ make mwene, athuure wega kana ũũru. Korũo nĩ aathurire gwathĩkĩra Ngai-rĩ, angĩatũũrire tene na tene thĩinĩ wa Paradiso gũkũ thĩ.
6. Rĩrĩa Adamu aaremeire Ngai-rĩ, nĩ kĩĩ aateire, na njiarũa ciake ciahutirio atĩa?
6 Kwoguo, hatarĩ nganja, rĩrĩa Adamu aagire gwathĩkĩra Ngai na agĩtuĩrũo gĩkuũ-rĩ, aathire hathara nene mũno. Mehia make magĩtũma orũo nĩ muoyo mũkinyanĩru na irathimo ciaguo ciothe. (Kĩambĩrĩria 3:
7, 8. Ũkũũri kaingĩ ũkoragwo na maũndũ marĩkũ merĩ?
7 Jehova aahonokirie andũ na njĩra ya ũkũũri. Ũkũũri nĩ kĩĩ? Ũkũũri kaingĩ ũkoragwo na maũndũ merĩ. Ũndũ wa mbere, ũkũũri nĩ thogora ũrĩa ũrĩhagwo nĩguo kĩndũ kĩohorithio, kana gĩkũũrũo. Ũndũ ũcio no ũringithanio na thogora ũrĩa ũrĩhagwo kuohorithia mwana ũiyĩtwo kuuma kũrĩ aciari ake. Ũndũ wa kerĩ, ũkũũri nĩ thogora ũrĩa ũiganaine na ngarama ya kĩndũ. Nĩ ũndũ ũmwe na thogora ũrĩa ũrĩhagwo nĩ ũndũ wa hathara yumanĩte na gĩĩko kĩũru. Kwa ngerekano-rĩ, mũndũ angĩgera ngero agĩrĩirũo nĩ kũrĩha mũigana ũringaine, kana ũiganaine na thogora wa kĩrĩa gĩthũkie.
8 Kũngĩahotekire atĩa kũrĩha hathara nene ĩrĩa Adamu aatũreheire ithuothe, na tũkũũrũo kuuma ũkombo-inĩ wa mehia na gĩkuũ? Reke twĩcirie ũhoro wa ũkũũri ũrĩa Jehova aaheanire na ũrĩa ũndũ ũcio ũngĩgũteithia wee.
ŨRĨA JEHOVA AAHEANIRE ŨKŨŨRI
9. Nĩ ũkũũri wa mũthemba ũrĩkũ wabataranagia?
9 Tondũ nĩ muoyo mũkinyanĩru wa mũndũ worire-rĩ, gũtirĩ muoyo wa mũndũ ũtarĩ mũkinyanĩru ũngĩahotire kũũkũũra. (Thaburi 49:
10. Jehova aaheanire ũkũũri na njĩra ĩrĩkũ?
10 Jehova aaheanire ũkũũri ũcio na njĩra ĩrĩkũ? Aatũmire ũmwe wa ariũ ake a roho akinyanĩru oke gũkũ thĩ. No Jehova ndaatũmire kĩũmbe o gĩothe tu kĩa roho. Aatũmire ũrĩa endete mũno, Mũrũ wake wa mũmwe. (1 Johana 4:9, 10) Mũrũ ũcio aatigire na kwĩendera gwake gĩikaro gĩake kĩa matu-inĩ. (Afilipi 2:7) O ta ũrĩa twerutire thĩinĩ wa Gĩcunjĩ gĩa 4 kĩa ibuku rĩrĩ-rĩ, Jehova aaringire kĩama rĩrĩa aathamirie muoyo wa Mũrũwe ũcio nginya thĩinĩ wa nda ya Mariamu. Kũgerera kwĩ roho mũtheru wa Ngai, Jesu agĩciarũo arĩ mũndũ mũkinyanĩru na ndaarĩ rungu rwa kĩrumi kĩa mehia.
11. Mũndũ ũmwe angĩahotire atĩa gũkũũra andũ milioni nyingĩ?
11 Mũndũ ũmwe angĩahotire atĩa gũkũũra andũ milioni nyingĩ? Amba wĩyũrie atĩrĩrĩ, andũ milioni icio ciothe maatuĩkire ehia atĩa? Ririkana atĩ rĩrĩa Adamu eehirie-rĩ, aateire kĩndũ kĩa goro mũno aarĩ nakĩo, muoyo mũkinyanĩru wa mũndũ. Kwoguo ndangĩahotire kũũgaĩra njiarũa ciake. Ithenya rĩa ũguo, angĩacigaĩire o mehia na gĩkuũ tu. Jesu, ũrĩa Bibilia ĩĩtaga “Adamu ũrĩa wa kũrigĩrĩria,” aarĩ mũndũ mũkinyanĩru na ndehirie o na rĩ. (1 Akorintho 15:45) Na njĩra ĩngĩ-rĩ, Jesu oire handũ ha Adamu nĩguo atũhonokie. Rĩrĩa Jesu aarutire muoyo wake mũkinyanĩru arĩ mwathĩki biũ harĩ Ngai-rĩ, nĩguo aarĩhire thogora wa mehia ma Adamu. Nĩ ũndũ ũcio Jesu akĩrehere njiarũa cia Adamu kĩĩrĩgĩrĩro.
12. Mĩnyamaro ya Jesu yoonanirie ũndũ ũrĩkũ?
12 Bibilia nĩ ĩtaaragĩria wega mĩnyamaro ĩrĩa Jesu omĩrĩirie atanakua. Aahũrirũo iboko njũru mũno, agĩcuurio atekũiguĩrũo tha, na agĩkua gĩkuũ kĩa ruo mũtĩ-inĩ wa magerio. (Johana 19:
13. Ũkũũri warĩhirũo atĩa?
13 Ũkũũri warĩhirũo atĩa? Kũrĩ mũthenya wa 14, mweri wa Kĩyahudi wa Nisani, mwaka-inĩ wa 33 M.M., Jehova nĩetĩkĩririe Mũrũ wake mũkinyanĩru na ũtaarĩ na mehia oragwo. Jesu kwoguo akĩruta igongona rĩa muoyo wake mũkinyanĩru “o ihinda rĩmwe rĩa kũigana.” (Ahibirania 10:10) Mũthenya wa gatatũ thutha wa Jesu gũkua, Jehova akĩmũriũkia arĩ na muoyo wa roho o ta ũrĩa aatariĩ mbere. Aacoka igũrũ-rĩ, Jesu akĩnengera Ngai mũigana wa muoyo wake mũkinyanĩru ũrĩa warutĩtwo ũtuĩke wa gũkũũra njiarũa cia Adamu. (Ahibirania 9:
ŨRĨA ŨKŨŨRI ŨNGĨKŨGUNA
14, 15. No mũhaka twĩke atĩa nĩguo ‘tũrekerũo mehia maitũ’?
14 O na gũtuĩka tũrĩ ehia-rĩ, no tũkenere irathimo cia bata nĩ ũndũ wa ũkũũri. Reke twĩcirie ũhoro wa ũguni ũmwe wa rĩu na wa mahinda mokĩte ũrĩa umanaga na kĩheo gĩkĩ kĩnene mũno kuuma kwĩ Ngai.
15 Kuoherũo mehia. Nĩ ũndũ wa kwaga gũkinyanĩra kũrĩa twagaire-rĩ, nĩtũkoragũo na mbaara nene ya gwĩka ũrĩa kwagĩrĩire. Ithuothe nĩtwĩhagia na mĩario kana ciĩko. Ĩndĩ kũgerera igongona rĩa ũkũũri rĩa Jesu-rĩ, no ‘tũrekerũo mehia maitũ.’ (Akolosai 1:
16. Nĩ kĩĩ gĩtũhotithagia gũthathaiya Ngai na thamiri njega, na thamiri ta ĩyo ĩtũteithagia atĩa?
16 Thamiri njega mbere ya Ngai. Thamiri ĩna ũcuke no ĩtũme tũkue ngoro na tuone ta tũtarĩ kĩene. No, na njĩra ya kuoherũo mehia kũrĩa kũhotekete nĩ ũndũ wa ũkũũri-rĩ, Jehova na tha ciake nĩatũhotithagia kũmũthathaiya tũrĩ na thamiri njega o na gũtuĩka tũtirĩ akinyanĩru. (Ahibirania 9:
17. Nĩ irathimo irĩkũ tuonaga nĩgũkorũo Jesu nĩ aatũkuĩrĩire?
17 Kĩĩrĩgĩrĩro kĩa muoyo wa tene na tene thĩinĩ wa paradiso gũkũ thĩ. Aroma 6:
ŨNGĨONANIA ATĨA NĨ ŨKENAGĨRA ŨKŨŨRI?
18. Twagĩrĩirũo nĩkĩ gũkorũo na ngaatho harĩ Jehova nĩ kĩheo kĩa ũkũũri?
18 Twagĩrĩirũo nĩkĩ gũkorũo na ngaatho mũno harĩ Jehova nĩgũtũhe ũkũũri? Kĩheo gĩkoragũo na bata mũno rĩrĩa mũndũ ahũthĩrĩte kahinda gake, hinya, kana mbeca ciake nĩguo atũhe kĩheo kĩu. Ngoro ciitũ nĩ ihutagio mũno rĩrĩa twamenya atĩ mũndũ aratũhe kĩheo nĩ ũndũ wa ũrĩa atwendete. Ũkũũri nĩkĩo kĩheo kĩrĩa kĩa goro mũno gũkĩra ciothe, tondũ Ngai nĩ eerutĩire na njĩra nene makĩria nĩguo akĩheane. Johana 3:
19, 20. Ũngĩonania na njĩra irĩkũ atĩ nĩ ũkenagio nĩ kĩheo kĩa Ngai kĩa ũkũũri?
19 Kwoguo-rĩ, ũngĩonania na njĩra ĩrĩkũ atĩ nĩũkenagio nĩ kĩheo kĩu kĩa Ngai kĩa ũkũũri? Ambĩrĩria na kũmenya makĩria ũhoro wa Jehova, Mũheani ũrĩa Mũnene. (Johana 17:3) Kwĩruta Bibilia ũkĩhũthĩra ibuku rĩrĩ nĩgũgũgũteithia ũmũmenye makĩria. O ũrĩa ũrathiĩ na mbere kũmenya Jehova, noguo ũgũthiĩ na mbere kũmwenda. Wendo ũcio naguo nĩũgũtũma wende kũmũkenia.
20 Wĩmenyerie wĩtĩkio thĩinĩ wa igongona rĩa ũkũũri rĩa Jesu. Bibilia yugaga ũũ igũrũ rĩgiĩ Jesu: “Ũrĩa wĩhokete Mũriũ e na muoyo wa tene na tene.” (Johana 3:
21, 22. (a) Twagĩrĩirũo nĩkĩ kũũngana gĩkũngũĩro-inĩ kĩa o mwaka kĩa Irio cia Mwathani?
21 Ũngana gĩkũngũĩro-inĩ kĩa Irio cia Mwathani kĩa o mwaka. Mũthenya wa 14 hwaĩ-inĩ, mweri wa Nisani, mwaka wa 33 M.M., Jesu nĩ aambĩrĩirie gĩkũngũĩro kĩa mwanya kĩrĩa Bibilia ĩĩtaga “irio cia Mwathani.” (1 Akorintho 11:20; Mathayo 26:
22 Bata wa kĩheo kĩu kĩa Jehova kĩa ũkũũri nĩ mũnene ma. (2 Akorintho 9:
^ kib. 21 Ha ũhoro makĩria wĩgiĩ Irio cia Mwathani, rora Ũhoro Muongerere karatathi ka 206-208.


text:
Hihi Arĩa Makuĩte no Macoke Muoyo?
Hihi ũngiuga . . .
ĩĩ?
aca?
no gũkorũo?
ŨRĨA BIBILIA YUGAGA
Kwĩ hĩndĩ andũ makaariũkio.’
HIHI KŨNA NO TWĨTĨKIE ŨRĨA BIBILIA YUGAGA?
Ĩĩ, nĩ ũndũ wa itũmi itanyihĩire ithatũ:
Ngai nĩwe wombire indo ciothe. Bibilia ĩtaga Jehova Ngai “itherũkĩro rĩa muoyo.” (Thaburi 36:9; Atũmwo 17:
24, 25) Ũrĩa waheire ciũmbe ciothe muoyo no ahote kũriũkia arĩa makuĩte.
Ngai anariũkia andũ mahinda mahĩtũku. Bibilia nĩ ĩgwetaga andũ anana
—ethĩ, akũrũ, athuri na atumia —arĩa maariũkirio gũkũ thĩ. Amwe matiaikarĩte kuuma makua, no ũmwe akoretwo aikarĩte mbĩrĩra-inĩ thikũ inya! —Johana 11: 39-44.
Ngai nĩ eriragĩria gwĩka ũguo o rĩngĩ. Jehova nĩ athũire gĩkuũ; akĩonaga kĩrĩ thũ. (1 Akorintho 15:26) Nĩ ‘eriragĩria’ gũtoria thũ ĩyo, akĩniine na njĩra ya kũriũkia andũ. Nĩ eriragĩria kũriũkia arĩa marĩ kĩririkano-inĩ gĩake na kuona magĩtũũra thĩinĩ wa thĩ rĩngĩ.
—Ayubu 14: 14, 15.
ŨRĨA ŨNDŨ ŨCIO ŨNGĨGŨTEITHIA
Kũũmĩrĩrio rĩrĩa mũndũ wendete akua.
Kwaga gwĩtigĩra gĩkuũ.
Gũkorũo na kĩĩrĩgĩrĩro gĩa gũgacemania na arĩa maakuire.
TA WĨYŨRIE
Nĩ kĩĩ gĩtũmaga tũkũre na tũkue?
Bibilia nĩ ĩcokagia kĩũria kĩu thĩinĩ wa KĨAMBĨRĨRIA 3:


text:
RŨGANO RWA 57
Ngai Gũthuura Daudi
NĨ ŨRONA ũrĩa gwekĩka? Kĩmwana gĩkĩ kĩahonokia kagondu gaka kuuma kwĩ nduba. Nduba yokĩte kũhuria kagondu ĩkarĩe. Nakĩo kĩmwana gĩkĩingatana nacio, na gĩgĩkĩhonokia kagondu kuuma kanua ka nduba. Na rĩrĩa nduba yaakĩrũgĩrĩire-rĩ, gĩkĩmĩnyita na gĩkĩmĩũraga. Na ihinda rĩngĩ gĩkĩhonokia ng’ondu ĩmwe kuuma kanua ka mũrũthi. Na githĩ ti kĩmwana njamba? Nĩ ũũĩ gĩetagwo atĩa?
Ũyũ nĩ Daudi. Atũũraga itũra-inĩ rĩa Bethilehemu. Gukawe eetagwo Obedi, mũriũ wa Ruthu na Boazi. Wahota kũmaririkana? Na ithe wa Daudi nĩ Jesii. Daudi aarĩithagia ng’ondu cia ithe. Daudi aaciarirũo mĩaka ikũmi thutha wa Jehova kwamũra Saulu atuĩke mũthamaki.
Rĩu ihinda rĩgĩkinya rĩrĩa Jehova eerire Samueli atĩrĩ: ‘Oya maguta ma mwanya na ũthiĩ nyũmba-inĩ ya Jesii Mũbethilehemu. Nĩ thuurĩte ũmwe wa ariũ ake atuĩke mũthamaki.’ Rĩrĩa Samueli onire Eliabu mũriũ ũrĩa mũkũrũ wa Jesii, akĩĩra: ‘Ti-itherũ ũyũ nĩwe Jehova athurĩte.’ No Jehova akĩmwĩra ũũ: ‘Tiga kũbaara kĩũga gĩake kana ũthaka wake. Ũyũ tiwe thurĩĩte atuĩke mũthamaki.’
Ningĩ Jesii agĩĩta mũrũwe Abinadabu na akĩmũrehere Samueli. Nake akĩmwĩra atĩrĩ: ‘O nake ũyũ tiwe ũthurĩtwo nĩ Jehova.’ Thutha ũcio, Jesii akĩrehithia Shama. Samueli akiuga, ‘O na ũyũ tiwe ũthurĩtwo nĩ Jehova.’ Jesii agĩkĩhĩtũkithĩria ariũ ake mũgwanja harĩ Samueli, no Jehova ndathurire aya. Samueli akĩũria Jesii atĩrĩ, ‘Ĩ ciana ciaku ciothe irĩ haha?’
Jesii agĩcokia ũũ: ‘Nĩ hatigarĩte ũrĩa wa kĩhinganda, na atĩrĩrĩ, e rũũru.’ Rĩrĩa Daudi aarehirũo-rĩ, Samueli akĩmũbaara akĩona aarĩ mwanake mũthaka akĩonwo. Nake Jehova akiuga atĩrĩ, ‘Ũyũ nĩwe. Ũkĩra ũmũitĩrĩrie maguta.’ Na ũũ nĩguo Samueli eekire. Ihinda nĩ rĩgũũka rĩrĩa Daudi arĩtuĩka mũthamaki wa Isiraeli.
1 Samueli 17:


text:
Thayathi na teknoloji
Matemo
kwĩ tekinorojĩ nyingĩ itũmagĩrwo nĩ andũ ta kameme, terebiceni, thimũ, ngari, komputa na netiwaki. Tekinorojĩ ĩtumaga wira ũhuthe. Teknoloji ĩtumarigira ũũgĩ wa thayathi gũthodeka macini na indo iria ĩtumagirwo kũruta wira.
Thayathi
ũũgĩ wa thayathi ũmancte na ũtuĩria ũria ũkoretwo ugĩkwo ni andu miaka mĩigĩ mĩhĩtũku. Mathomo ma thayathi ni ta mathabu, kemu, bayorojĩ, ũramati ũũgĩ (knowledge management), injiniarini (engineering) na kombuita(Computer).
Kameme
kameme ni mũthemba wa macini iria itũmagira huho cia heni kana thitima.Heni ici cĩumaga thiteceni ya gũtagatha igathia nginya igakinya tũmemeini.
Macindano ma Tekinoronjĩ
Teknorojĩ ĩria ĩrutaga wira ũmwe kana ũkũhanĩrĩrie nĩ icindanaga. Tekinoronjĩ ĩria ya Cinda nĩ ĩtũmagirwo mũno nĩ andũ tondũ wa mawega maingi mayao, kũrĩiria cĩa cidwo.
Gerekano ya macindano ma tekinorojĩ nĩ digital ĩrĩa ĩcidĩate ya Analogu. Ni ũndũ wa Tekinoronjĩ gũcindana nĩ kũrĩ marika ma Teknoroji, ta netiwaki ya thimũ cia mobailo nĩ kũri rika rĩambere (1G), rĩa kerĩ (2G), rĩa gatatũ(3G) na rĩa Kana(4G).
Tekinoronjĩ Njeru
Tekinoronjĩ njeru ikoragwo na ngoro tondũ andũ matikoragwo mamenyete wega ngũcithondeka, na nĩ mendaga gũcokia mbia ira matũmire ũtuĩriani na ũthondeki.
Muthiore wa S
Tekinoronjĩ ya mũkaano yarĩkia gűthugudwo nyagĩrĩra ĩrűmĩrira műthiore űkuhĩrĩrie ndemwa ya S. Kiambiria Tekinoronjĩ ĩkűraga kahora, ĩgacoka ĩgakűra na ihenya műno, műiconi ĩgacoka ikajia gűkűra kahora. Gűkűra gwa Tekinoronjĩ nĩ kũga nĩ ĩrathia na mbere kwagĩrira.
Ciambĩki paradigm cia Tekinoronjĩ
Dosi nĩ athondekire ũhoro wa Ciambiki cia Tekinoronjĩ agĩtumira ngerekano ya Ciambĩki cia thayathi. Aũgire Ciambĩki cia Tekinoronjĩ nĩ mũrorore wa kuma na nja ma mathĩna marĩa methagirwo anja nĩgetha Tekinoronjĩ ĩthondekwo, na mũhianano kana pattern ĩria ĩtũmagĩrwo kũria ciũria nĩngetha anja cia mathĩna maya cionekane[1].
Andu kana kambuni ikiruta gũthondeka Tekinoronjĩ ni merutaga ũhoro wa kiambiki gia Tekinoronjĩ ira marenda gũthondeka.
Ũguũki wa Tekinoronjĩ
Ũguũki ũtũmagĩrwo kuonania ũrĩa tekinoronjĩ ĩgũthia na mbere na gũkura kana kwagĩrĩra oũrĩa kahinda karathie na mbere. kwĩ mitaratara mĩangi ĩtũmigirwo gwĩka ũthuthuria ũyũ. Mũtaratara ũmwe ũthondeketwo mũthingiinĩ wa műkinyaniria wa Porter(Mahinya matano ma Porter) ũkoragwo na framewaki ya ũgangarũki tekiniko, thithitemu thiori, na grafu ĩna ndaĩmensoni cia mũnyororo wa kiene na tekinoronjĩ mwanya mwanya [2]. Mũtaratara ũyũ ũtũmagirwo gũthondeka mapu ya bara ya kũĩgereria ũria Tekinoronjĩ ĩgĩkũra. Kwĩ ũguũki wa tekinoronjĩ na wa ũguũki wa Biacara
Kambuni kana mundu kugia na tekinoronjĩ njeru
Kambuni kana mundu angienda tekinoronjĩ njeru akoragũo na njira ithatu cia guika uguo: Kũhamia tekinoronjĩ, kwigerenia na aria moĩ guthondeka tekinoronjĩ kana gutumira inovacioni.
Kuria kugwete
1. Dosi G. Techinoronji paradigms and Tranjectories(Ciambĩki cia Tekinoronjĩ na njigerere), mwerekere wa ũtuĩria, 1982
2. Schuh, Ũguũki wa Tekinoronjĩ wegemeire TRIZ
3. Nakamura Y. Gũtukania ARIZ92 na mwikire wa NM mathina ma revo ya ithano


text:
Hihi nĩ Mũteithagia Arĩa Magũmĩirũo nĩ Icanjama?
Ĩĩ, Aira a Jehova nĩ mateithagia kaingĩ rĩrĩa kuoneka icanjama. Nĩ tũteithagia andũ othe nginya arĩa matarĩ Aira a Jehova, kũringana na watho wa Bibilia thĩinĩ wa Agalatia 6:10: “Nĩtwĩkage andũ othe wega, na makĩria nĩ andũ a nyũmba ya arĩa metĩkĩtie.” Ningĩ nĩ tũgeragia kũũmĩrĩria arĩa magũmĩirũo nĩ icanjama icio na tũkamahe ũteithio wa kĩĩroho ũrĩa makoragwo makĩbatara mũno ihinda ta rĩu.—2 Akorintho 1:3, 4.
Ithondeka
Thutha wa gĩcanjama, athuri a ciũngano cia kũu kũhutĩtio nĩ gĩcanjama nĩ mageragia kwaranĩria na o mũndũ wa kĩũngano nĩguo mone nĩ ũteithio ũrĩkũ ũrabatarania. Athuri mamenya nĩ kĩĩ kĩrabatarania, maaranagĩria na wabici ya rũhonge ya Aira a Jehova ya kũu kwao.
Angĩkorũo indo iria irabatarania nĩ nyingĩ gũkĩra ũrĩa kĩũngano kĩngĩhota gũteithia, Kĩama Kĩrĩa Gĩtongoragia kĩa Aira a Jehova nĩ kĩbangaga ũteithio ũheanwo. Ũndũ ũcio nĩ ũhanaine na ũrĩa Akristiano a tene meekire hĩndĩ ya ng’aragu. (1 Akorintho 16:1-4) Wabici ya rũhonge nĩ ĩbangaga Kamĩtĩ ya Kũheana Ũteithio Hĩndĩ ya Gĩcanjama nĩguo ĩrũgamĩrĩre wĩra ũcio. Aira a Jehova kuuma kũndũ kũngĩ nĩ meerutagĩra nĩguo mateithĩrĩrie hĩndĩ ta ĩyo.—Thimo 17:17.
Mbeca
Njĩra ĩmwe mĩhothi ĩrĩa ĩtũmagwo wabici-inĩ cia Aira a Jehova ĩhũthagĩrwo nĩ gũteithia arĩa magũmĩirũo nĩ icanjama. (Atũmwo 11:27-30; 2 Akorintho 8:13-15) Tondũ wĩra ũcio ũrutagwo nĩ erutĩri matarĩhagwo-rĩ, mĩhothi ĩyo ĩhũthĩkaga gũteithia arĩa magũmĩirũo no ti kũhũthĩka mĩbango-inĩ ĩyo. Nĩtũhũthagĩra mĩhothi yothe na ũbacĩrĩri mũnene.—2 Akorintho 8:20.


text:
Inĩrai Jehova
—Nyĩmbo Njerũ
Kenera Nyĩmbo Njerũ cia kũgooca na gũthathaiya Jehova Ngai. Ruta nyĩmbo ici thaka na ciugo cia cio, na wĩmenyerie gũciina.
RWĨMBO NA. 136
Ũthamaki nĩ Ũhandĩtwo—Nĩ Ũũke!
Rwĩmbo rwa ũhootani rwa kũgooca Jehova Ngai nĩ ũndũ wa Ũthamaki wa Kristo Jesu.
RWĨMBO NA. 137
Tũhe Ũmĩrĩru
Nyitanĩra ithaithana-inĩ rĩrĩ rĩa kũũria Jehova atũhe ũmĩrĩru wa kũhunjia rĩĩtwa rĩake.
RWĨMBO NA. 138
Wĩtagwo Jehova
Gooca rĩĩtwa itũũgĩru rĩa Jehova na ũreke andũ mamenye atĩ nĩwe Ũrĩa-wĩ-Igũrũ-Mũno.
RWĨMBO NA. 139
Marutage Kwĩhanda Wega
Teithĩrĩria arĩa matarĩ hinya kĩĩroho mehande wega.
RWĨMBO NA. 140
Ũtũũro wa Painia
Onania wendo waku mwĩhokeku harĩ Jehova na gĩkeno gĩaku harĩ wĩra ũrĩa ũrutaga o hamwe na ũtũũro ũrĩa wendete.
RWĨMBO NA. 141
Gũcaria Arata a Thayũ
Rwĩmbo rwa gũcanjamũra na rwa gĩkeno rwĩgiĩ wendo witũ harĩ andũ na wĩra witũ wa kĩyo wa gũcaria ng’ondu iria ciendetwo mũno nĩ Ngai.
RWĨMBO NA. 142
Kũhunjĩria Andũ a Mĩthemba Yothe
Ina ũhoro wĩgiĩ wega wa Jehova na itemi ritũ harĩ gwĩta andũ a mĩthemba yothe matuĩke arata a Ngai.


text:
Hihi nĩ Twagĩrĩirũo Kũhoya Mĩhianano?
Macokio ma Bibilia
Aca, tũtiagĩrĩirũo. Rĩgĩtaarĩria mawatho mamwe marĩa Ngai aheete Aisiraeli, ibuku rĩtagwo New Catholic Encyclopedia riugaga ũũ: “Kũringana na maũndũ matiganĩte marĩa mataarĩirio Bibilia-inĩ gũtiahũthagĩrũo mĩhianano ũthathaiya-inĩ wa ma wa Ngai.” Ta rora ũrĩa mĩhari ĩno ya Bibilia yugaga:
“Ndũkanethondekere mũhianano mwacũhie, kana mũhianĩre wa kĩndũ o gĩothe gĩĩ kũrĩa igũrũ, kana wa kĩndũ gĩĩ gũkũ thĩ, kana wa kĩndũ kĩĩ maĩ-inĩ marĩa me mũhuro wa thĩ; ndũkanaciinamĩrĩre kana ũcitungatĩre; nĩ gũkorũo niĩ Jehova Ngai waku ndĩ Ngai wĩ ũiru.” (Thama 20:4, 5) Tondũ Jehova nĩ “Ngai wĩ ũiru,” endaga ũthathaiya wa ngoro yothe, na ndakenaga rĩrĩa twagoca kana twathathaiya mĩhianano, mbica, andũ marĩ igweta kana kĩndũ kĩngĩ o gĩothe.
‘Ndingĩtĩkĩra mĩhianano ya gwacũhio ĩheo rũgooco rũakwa.’ (Isaia 42:8) Ngai nĩ aregaga ũthathaiya wa mĩhianano. Hĩndĩ ĩrĩa Aisiraeli amwe maathathayirie Ngai makĩhũthĩra mũhianano wa njau, Ngai aamonire marĩ andũ “aremi mũno.”
—Thama 32: 7-9.
“Tũtiagĩrĩirũo nĩ gwĩciria atĩ Ũngai wake ũhaanaine na indo cia thahabu, kana cia betha, o na kana cia ihiga, iria ithondeketwo nĩ andũ na ũũgĩ wao o na kana mũhianĩre o ũrĩa andũ megeragĩria ihaana taguo.” (Atũmwo 17:29) Mũgarũ na ũthathaiya wa kĩpagani ũrĩa kaingĩ ũhũthagĩra mĩhianano ĩrĩa ĩkoragwo “ithondeketwo nĩ andũ na ũũgĩ wao,” Bibilia yugaga atĩ Akristiano magĩrĩirũo ‘gũthiaga na ũhoro wa gwĩtĩkia, ti wa kuona na maitho.’
—2 Akorintho 5:7.
“Wĩmenyagĩrĩrei mĩhianano.” (1 Johana 5:
21) Watho ũrĩa waheetwo Aisiraeli na Akristiano nĩ wonanagia wega atĩ, Bibilia hatirĩ handũ ĩnyitaga mbaru ũrutani wa atĩ Ngai nĩ etĩkĩraga mĩhianano ũthathaiya-inĩ.


text:
Mũrutaga Mbeca Kũ?
Wĩra witũ wa kũhunjia ũtwarithagio na mbere nĩ mĩhothi ya kwĩyendera mũno ya Aira a Jehova. Gũtirĩ mbeca cihothithagio mĩcemanio-inĩ iitũ, na arũmĩrĩri matirutithagio gĩcunjĩ gĩa ikũmi. (Mathayo 10:7, 8) Ithenya rĩa ũguo-rĩ, mathandũkũ ma mĩhothi maigagwo kũrĩa tũcemanagĩria nĩgetha angĩkorũo mũndũ nĩ arenda kũhotha-rĩ, no ahothe. Arĩa marahotha matiĩyumbũraga.
Gĩtũmi kĩmwe gĩtũmaga mahũthĩro maitũ makorũo thĩ nĩ tondũ gũtirĩ ahunjia marĩhagwo. Ningĩ-rĩ, Aira a Jehova matirĩhagwo kũhunjia mĩciĩ kwa mĩciĩ, na nyũmba ciitũ cia gũtũnganĩra itirĩ maũndũ maingĩ.
Mĩhothi yothe ĩrĩa ĩtũmagwo wabici-inĩ cia Aira a Jehova ĩhũthagĩrũo gũteithia arĩa magũmĩirũo nĩ icanjama cia ndũire, gũteithĩrĩria amishonarĩ na arori arĩa magendaga, gũteithia gwaka nyũmba ciitũ cia ũthathaiya mabũrũri-inĩ marĩa matarĩ ũhoti mũnene, na gũcaba na gũtũma Bibilia na mabuku mangĩ ma Gĩkristiano.
O mũndũ nĩwe wĩtuagĩra kana nĩ ekũhotha nĩũndũ wa kũrũgamĩrĩra mahũthĩro ma kwao na ma thĩ yothe, kana ũmwe wa macio. O kĩũngano nĩ kĩhaaragĩria riboti ya mbeca na mahũthĩro nĩguo andũ othe thĩinĩ wa kĩũngano kĩu mamenye.


text:
Njaranda
Journal
Njaranda nĩ Journal mũthemba wa magazine yandĩkagwo ũhoro wa ũtuĩria kana ũhoro ũtamekanĩte wega.
Njaranda cia ruredainĩ: Njaranda ya kũhe ũhoro thayathi, Erektroniki Njaranda ya Ũramati ũũgĩ, ũhoro na sofutiwea tekinoronjĩ, Njaranda ya TRIZ, Njaranda ya ũreroĩki (cybernetics) na thithitemu, na ingĩ nyingĩ.
IEEE Njarada (IEEE nĩ Injinia a thitima Erektroniki a Kĩmabururi (ITEK))
ITEK Sofutiwea ITEK Komputa ITEK ihonania cia thithitemu mundu na ũreroĩki
Ũkinyanĩria wa Thiritu ya komputiini macini - communications of ACM
Njaranda ya uthomi wa pan Abirika
Mithemba ya Njaranda
Kwĩ mithemba ĩrĩ ya Njaranda: ndore ni Arika na ĩtarĩ ndore nĩ arika. Mũrika nĩ mũndũ wĩna utalamu wa artiko, urĩa uroraga artiko kana nĩ njega.


text:
Rũgano rwa 2: Mũgũnda Mũthaka
Wĩrorere thĩ haha! Kaĩ indo ciothe nĩ thaka-ĩ! Tarora nyeki na mĩtĩ, mahũa na nyamũ ciothe. Wahota kuorota njogu na mĩrũthi?
Mũgũnda ũyũ mũthaka ũũ-rĩ, woimire kũ? Tareke tuone ũrĩa Ngai aathondekire thĩ nĩ ũndũ witũ.
Mbere, Ngai ombire nyeki nduru ĩhumbĩre thĩ. Na agĩtũma kũgĩe na mĩthemba yothe ya mĩmera mĩnini na ihinga na mĩtĩ. Mĩmera ĩyo ĩkũraga ĩtũmaga thĩ ĩthakare. Makĩria ma ũguo-rĩ, mĩmera mĩingĩ nĩ ĩtũheaga irio irĩ na cama mwega mũno.
Thutha ũcio Ngai akĩũmba thamaki ithambagĩre maĩ-inĩ na nyoni ciũmbũkage rĩera-inĩ. Akĩũmba ngui, nyau, na mbarathi; nyamũ nene na nyinyi. Nĩ nyamũ irĩkũ ikoragwo hakuhĩ na mũciĩ kwanyu? Githĩ to tũgagĩkena tondũ Ngai nĩaatũmbĩire indo ici ciothe?
Mũthiainĩ-rĩ, Ngai agĩthondeka gĩcunjĩ kĩmwe gĩa thĩ gĩ kĩa mwanya mũno. Eetire gĩcunjĩ gĩkĩ mũgũnda wa Edeni. Waarĩ mũkinyanĩru biũ. Indo ciothe ciaguo ciarĩ thaka. Ngai endete thĩ yothe ĩtuĩke thaka o ta mũgũnda ũcio aathondekete.
No ningĩ ta rora mbica ya mũgũnda ũyũ rĩngĩ. Nĩ ũũĩ kĩrĩa Ngai aarorire akĩona gĩtarĩ ho? Tareke tuone.
Kĩambĩrĩria 1:11-25; 2:8, 9.
Ciũria
- Ngai aathondekire thĩ atĩa ĩtuĩke mũciĩ witũ?
- Taarĩria mĩthemba mĩingĩ ya nyamũ iria Ngai ombire. (Rora mbica.)
- Mũgũnda wa Edeni waarĩ wa mwanya nĩkĩ?
- Ngai eendaga thĩ yothe ĩtuĩke kĩĩ?
Ciũria ingĩ
- Thoma Kĩambĩrĩria 1:11-25.
Ngai ombire kĩĩ mũthenya wa gatatũ wa ũũmbi wake? (Kĩam. 1:12)
Gwatuĩkire atĩa mũthenya wa kana wa ũũmbi? (Kĩam. 1:16)
Ngai ombire nyamũ cia mĩthemba ĩrĩkũ mũthenya wa gatano na wa gatandatũ? (Kĩam. 1:20, 21,25)
- Thoma Kĩambĩrĩria 2:8, 9.
Ngai aamũrire mĩtĩ ĩrĩkũ ĩĩrĩ ya mwanya thĩinĩ wa mũgũnda, na yarũgamĩrĩire kĩĩ?


text:
Rũgano rwa 37: Hema ya Kũhoyagĩrũo
Nĩ ũũĩ nyũmba ĩno nĩ ĩrĩkũ? Nĩ hema ya mwanya ya kũhoyagĩrũo Jehova. No yo yetagwo hekarũ. Andũ maamĩrĩkirie gwaka mwaka ũmwe thutha wa kuuma Misiri. Wee-rĩ, nĩ ũũĩ rĩarĩ rĩĩciria rĩaũ kũmĩaka?
Rĩarĩ rĩĩciria rĩa Jehova. Rĩrĩa Musa aarĩ igũrũ rĩa Kĩrĩma kĩa Sinai, Jehova akĩmwĩra ũrĩa ekũmĩaka. Aamwĩrire yakwo ũũ atĩ no ĩrutanio icunjĩ icunjĩ. Na njĩra ĩno, icunjĩ nĩingĩakuĩkire itwarũo handũ hangĩ, na inyitithanio rĩngĩ. Kwoguo rĩrĩa Aisiraeli mathamathamaga werũ-inĩ, nĩ maakuaga hema ĩyo.
Ũngĩikia maitho mũthia-inĩ wa karumu kaarĩa kanini-rĩ, no wone ithandũkũ. Rĩrĩ rĩĩtagwo ithandũkũ rĩa kĩrĩkanĩro. Rĩarĩ na araika erĩ kana makerubi maathondeketwo na thahabu, mĩena yerĩ ũmwe mwena ũyũ na ũngĩ mwena ũyũ ũngĩ. O rĩngĩ Ngai akĩandĩka Maathani Ikũmi ihengere-inĩ igĩrĩ cia mahiga, tondũ Musa nĩahehenjete marĩa ma mbere. Na mahiga macio maigagwo thĩinĩ wa ithandũkũ rĩa kĩrĩkanĩro. O na ningĩ, nyũngũ ya mana ĩkĩigwo thĩinĩ wa rĩo. Wee-rĩ, no ũririkane mana nĩ kĩĩ?
Jehova aathurire mũrũ wa nyina na Musa Haruni atuĩke mũthĩnjĩri-Ngai ũrĩa mũnene. Nĩwe watongoragia andũ harĩ gũthathaiya Jehova. O na o ariũ ake maarĩ athĩnjĩri-Ngai.
Rĩu ta cũũthĩrĩria rumu ĩrĩa nene hema-inĩ. Nĩ nene maita merĩ gũkĩra ĩrĩa nini. Ĩ hihi-rĩ, wahota kuona ithandũkũ na ndogo ĩkiuma ho? Gĩkĩ nĩ kĩgongona harĩa athĩnjĩri-Ngai maacinagĩra ũbumba. Ningĩ nĩ harĩ mũtĩ wa gwĩkĩrũo matawa ũrĩa warĩ na matawa mũgwanja. Nakĩo kĩndũ gĩa gatatũ thĩinĩ wa rumu ĩyo nĩ metha. Igũrũ wayo hakaigwo mĩgate 12.
Nja ya hekarũ he mbakũri nene, ĩiyũire maĩ. Yaarĩ ya gwĩthambĩrũo nĩ athĩnjĩri-Ngai. Ningĩ nĩ haarĩ kĩgongona kĩnene. Haha nĩho nyamũ iria irĩkĩtie gũkua ciacinagwo irutĩrũo Jehova igongona. Hema yaarĩ gatagatĩ ga kambĩ, na Aisiraeli matũũraga hema-inĩ ciao mamĩthiũrũrũkĩirie.
Thama 25:8-40; 26:1-37; 27:1-8; 28:1; 30:1-10, 17-21; 34:1, 2; Ahibirania 9:1-5.
Ciũria
- Nyũmba ĩno ĩrĩ mbica-inĩ ĩĩtagwo atĩa, na ĩhũthagĩrũo na kĩĩ?
- Nĩkĩ gĩatũmire Jehova ere Musa athondeke hema ĩngĩahotire kũrutanio icunjĩ na njĩra hũthũ?
- Ithandũkũ rĩrĩa rĩrĩ thĩinĩ wa karumu karĩa kanini mũthia-inĩ wa hema nĩrĩo kĩĩ, na rĩna indo irĩkũ thĩinĩ?
- Jehova aathurire ũ atuĩke mũthĩnjĩri-Ngai ũrĩa mũnene, na ningĩ mũthĩnjĩri-Ngai arutaga wĩra ũrĩkũ?
- Gweta indo ithatũ iria irĩ thĩinĩ wa rumu ĩrĩa nene ya hema.
- Nĩ indo irĩkũ igĩrĩ irĩ nja ya hekarũ, na ihũthagĩrũo na kĩĩ?
Ciũria ingĩ
- Thoma Thama 25:8-40; 26:1-37; 27:1-8; na 28:1.
Makerubi arĩa maarĩ igũrũ rĩa “ithandũkũ rĩa ũira” maarũgamĩrĩire kĩĩ? (Tham. 25:20, 22; Ndar. 7:89; 2 Ath. 19:15)
- Thoma Thama 30:1-10, 17-21; 34:1, 2; na Ahibirania 9:1-5.
Nĩkĩ gĩatũmire Jehova eekĩrĩre hinya bata wa ũtheru wa mwĩrĩ he athĩnjĩri-Ngai arĩa maatungataga hekarũ-inĩ, na ũndũ ũyũ ũtũhutagia atĩaũmũthĩ? (Tham. 30:18-21; 40:30, 31; Ahib. 10:22)
Mũtũmwo Paulo onanirie atĩa atĩ ũhoro wa hekarũ na Watho wa kĩrĩkanĩro ndũarĩ na kĩene hĩndĩ ĩrĩa aandĩkĩire Akristiano Ahibirania marũa make? (Ahib. 9:1, 9; 10:1)


text:
Mahinya matano ma Porter
Mahinya matano ma Porter
Porter nĩ Brobetha na mũtwiria wa yunibaciti ya Havard, cukuru wa biacara. Nĩ athondekire műkinyaniria(strategy) atĩ kwĩ Mahinya matano matindĩkanaga thiĩna wa ĩharo cĩa macindano ma biacara na teknorojĩ. Ũhoro ũyũ wandikitwo ibuku riake rina ũkirathi[2]. Műkinyaniria ũyũ wa Porter nĩhũthagĩrwo mũno biacarainĩ. Mahinya maya nĩ hinya wa aguri gũthogora makĩ gura, hinya wa endia makienderia biacara, hinya wa ithodekwo njeheria, ici ni indo iria ĩninagirara ĩria ĩngĩ thoko. Ngerekano ni ditajenti nĩ ciayihirie thoko ya thabuni wa Kibandi
ĩsha ikũhĩ nĩ kumĩrĩte műkinyaniria mwerũ ũretwo műkinyaniria wa iria rĩa bururu (blue). Űturia wekirwo wa ndigirii ya muramati wa Thayathi ni wonire ati műkinyaniria wa iria rĩa bururu ti wa kithayathi, no ukiuga uria ukitwo wa Kithayathi [1]. műkinyaniria ũyũ ni mwerũ na kahinda rĩmwe nĩ konanagia wega wa kindũ.
References
1. Cheung J. műkinyaniria wa iria ria bururu: Thoma kana ũtenyo, University of Mastricht , ndigirii ya muramati wa Thayathi, 2009, ĩrurendaini no charie.
2. Porter M. űguni wa űcindani


text:
RŨGANO RWA 112
Marikabu Kũhehenjekera Gĩthama-inĩ
TARORA! kaĩ marikabu ĩno ĩkĩrĩ na thĩnaĩ! Nĩ kũhehenjeka ĩrahehenjeka tũcunjĩ! Nĩ ũrona andũ marũgĩte magatonya maĩ-inĩ? Amwe ao nĩmambĩrĩirie gũkinya hũgũrũrũ-inĩ. Ũũrĩa-rĩ, nĩ Paulo? Reke tuone akoretwo akĩnyitwo nĩ maũndũ marĩkũ.
Ririkana, ihinda rĩa mĩaka ĩĩrĩ Paulo aarĩ muohe thĩinĩ wa Kaisarea. Na rĩu we na mĩgwate ĩngĩ magĩĩkĩrũo marikabu-inĩ, makĩnyita rũgendo merekeire Roma. Hĩndĩ ĩrĩa maahĩtũkagĩra hakuhĩ na gĩthama gĩa Kirete, kĩhuhũkanio kĩnene mũno gĩkĩmagũtha. Rũhuho rwahuhũkanire mũno ũũ atĩ andũ makĩremwo nĩ gũtwarithia marikabu. Matingĩahotire kuona riũa mũthenya kana njata ũtukũ. Mũthia-inĩ, thutha wa matukũ maingĩ, arĩa othe maarĩ marikabu-inĩ makĩũrũo nĩ mwĩhoko wa muoyo.
Hĩndĩ ĩo Paulo akĩrũgama gatagatĩ-inĩ kao akĩmera atĩrĩ: ‘Gũtirĩ mũndũ o na ũmwe wanyu ũgũkua; no marikabu ĩkũũra. Tondũ ũtukũ o ũyũ nĩnyumĩrĩirũo nĩ mũraika wa Ngai na aranjĩra atĩrĩ, “Tiga gwĩtigĩra, Paulo! Ndũrĩ hingo ũtakarũgama mbere ya Kaisari. Na Ngai nĩ ekũhonokia arĩa othe mwĩ rũgendo-inĩ nao.” ’
Ta ũtukũ gatagatĩ mũthenya wa 14 thutha wa kĩhuhũkanio kwambĩrĩria-rĩ, atwarithia a marikabu makĩona atĩ maĩ nĩ maambĩrĩirie kũhwa! Tondũ wa gwĩtigĩra matikaringe rũaro ũtukũ-rĩ, makĩgũithia nanga. Mũthenya ũyũ ũngĩ makĩona thĩ nyũmũ. Magĩĩciria matwarithie marikabu o nginya hũgũrũrũ-inĩ.
Na rĩu, rĩrĩa maakuhĩhĩirie hũgũrũrũ-inĩ, marikabu ĩkĩgũtha mũthanga ĩgĩtonyerera. Thutha ũcio makũmbĩ ma maĩ makĩhehenja marikabu ĩyo icunjĩ icunjĩ. Mũnene wa thigari agĩkiuga atĩrĩ: ‘Arĩa mekũhota gũthambĩra meikie iria-inĩ mambe makinye thĩ hũgũrũrũ-inĩ. Na inyuĩ aya angĩ-rĩ, mwĩgwatĩre icunjĩ imwe cia marikabu mwĩnyitĩrĩre.’ Na ũguo nĩguo mekire. Na andũ othe 276 arĩa maarĩ thĩinĩ wa marikabu makĩhota gũkinya hũgũrũrũ-inĩ me muoyo, o ta ũrĩa mũraika eranĩire
Gĩthama kĩu gĩetagwo Malita. Andũ akuo maarĩ atugi mũno, na nĩ maatungatĩire arĩa maarĩ marikabu-inĩ. Hĩndĩ ĩrĩa rĩera rĩagĩrire-rĩ, Paulo agĩkĩrĩo thĩinĩ wa marikabu ĩngĩ agĩtwarũo Roma.
Atũmwo 27:


text:
Rũgano rwa 22: Jusufu Gũikio Korokoro-inĩ
Jusufu aarĩ na mĩaka 17 tu rĩrĩa aatwarirũo Misiri. Aakinya kuo akĩenderio mũndũ wetagwo Potifaru. Potifaru aarutagĩra wĩra mũthamaki wa Misiri, ũrĩa wetagwo Firauni.
Jusufu nĩaarutĩire mũnene wake Potifaru wĩra na kĩo. Jusufu aagimaranga-rĩ, Potifaru akĩmũtua mũrũgamĩrĩri wa nyũmba yake yothe. Rĩu-rĩ, gĩtũmi kĩa Jusufu gũkorũo arĩ korokoro-inĩ nĩ kĩĩ? Nĩ ũndũ wa mũtumia wa Potifaru.
Rĩrĩa Jusufu aakũrire agĩtuĩka kĩĩrorerũa-rĩ, mũtumia wa Potifaru nĩendire makome nake. No Jusufu nĩ aamenyaga ũndũ ũyũ ndwagĩrĩire, na ndangĩekire ũguo. Mũtumia wa Potifaru akĩrakara mũno. Rĩrĩa mũthuriwe okire mũciĩ-rĩ, akĩmũhenia na akĩmwĩra ũũ: ‘Jusufu nĩ mũũru mũno nĩakũgeragia gũkoma na niĩ.’ Potifaru nĩ etĩkirie mũtumia wake na akĩrakarĩra Jusufu mũno. Kwoguo agĩathana aikio korokoro-inĩ.
Mũndũ ũrĩa warũgamĩrĩire korokoro-rĩ, o rĩmwe akĩona atĩ Jusufu aarĩ mũndũ mwega. Agĩkĩmũtua mũrũgamĩrĩri wa ohwo arĩa angĩ othe. Thutha ũcio-rĩ, Firauni akĩrakario nĩ mũmũtwarĩri gĩkombe na mũmũthondekeri mũgate, agĩkĩmaikia korokoro-inĩ. Ũtukũ ũmwe-rĩ, o mũndũ akĩrota kĩroto kĩa mwanya, no matiamenyaga mũtaũrĩre wa iroto ciao. Mũthenya ũcio ũngĩ Jusufu akiuga ũũ: ‘Njĩrai iroto cianyu.’ Rĩrĩa maamwĩrire-rĩ, Jusufu, na ũhoti wa Ngai, agĩkĩmataũrĩra iroto ciao.
Harĩ mũtũari wa gĩkombe-rĩ, Jusufu agĩkĩmwĩra ũũ: ‘Thutha wa matukũ matatũ nĩ ũkauma korokoro-inĩ, na ũcoke kũnengera Firauni gĩkombe rĩngĩ.’ Jusufu agĩkĩongerera kuuga: ‘Woima korokoro-inĩ, ĩra Firauni ũhoro wakwa, na ũndeithĩrĩrie kuuma gũkũ.’ Harĩ mũthondeki wa mũgate-rĩ, Jusufu agĩkĩmwĩra: ‘Thutha wa matukũ matatũ-rĩ, Firauni nĩ egwathana ũtinio mũtwe.’
Matukũ matatũ maathira-rĩ, o ũrĩa Jusufu oigĩte gũgĩtuĩka o ũguo. Firauni agĩgĩathana mũthondeki wa mĩgate atinio mũtwe. Mũtwari wa gĩkombe akĩrekererio kuuma korokoro-inĩ na akĩambĩrĩria gũtungatĩra mũthamaki rĩngĩ. No mũheani wa gĩkombe akĩriganĩrũo ũhoro wothe wa Jusufu. Nderire Firauni ũhoro wake, na kwoguo Jusufu agĩgĩikara o korokoro-inĩ.
Kĩambĩrĩria 39:1-23; 40:1-23.
Ciũria
- Jusufu aarĩ wa mĩaka ĩigana hĩndĩ ĩrĩa aatwarirũo Misiri, na nĩ atĩa gwatuĩkire aakinya kuo?
- Jusufu aatonyirio korokoro-inĩ atĩa?
- Jusufu aaheirũo gaturwa karĩkũ korokoro-inĩ?
- Korokoroinĩ-rĩ, Jusufu eekire atĩa he mũtwaranĩri wa gĩkombe na mũthondeki wa mĩgate?
- Gwatuĩkire atĩa thutha wa mũtwaranĩri gĩkombe kũrekererio kuuma korokoro-inĩ?
Ciũria ingĩ
- Thoma Kĩambĩrĩria 39:1-23.
Tondũ gũtiarĩ mawatho maandĩkĩtwo ma kuuma kwĩ Ngai maagũtuĩra itharia hĩndĩ ya Jusufu-rĩ, nĩkĩ gĩatũmire orĩre mũtumia wa Potifa? (Kĩam. 2:24; 20:3; 39:9)
- Thoma Kĩambĩrĩria 40:1-23.
Kwa njĩra nguhĩ-rĩ, taarĩria kĩroto kĩa mũnenganĩri wa gĩkombe na ũrĩa Jehova aaheire Jusufu ũtaũri. (Kĩam. 40:9-13)
Mũthondeki mũgate-rĩ, aarotire atĩa, na kĩroto gĩataũraga atĩa? (Kĩam. 40:16-19)
Nĩ atĩa gĩkundi kĩa ngombo ĩrĩa thingu na njũgĩ ĩĩgerekanĩtie na mũhaano wa Jusufu? (Kĩam. 40:8; Thab. 36:9; Joh. 17:17; Atũm. 17:2, 3)
Kĩambĩrĩria 40:20 rĩngĩteithia Mũkristiano atĩa ha ũhoro wa gũkũngũĩra mĩthenya ya gũciarũo? (Koh. 7:1; Mar. 6:21-28)


text:
RŨGANO RWA 84
Mũraika Gũceerera Mariamu
MŨIRĨTU ũyũ mũthaka nĩ Mariamu. Nĩ mũirĩtu Mũisiraeli, ũtũũraga thĩinĩ wa itũũra rĩa Nazarethi. Ngai nĩ oĩ atĩ nĩ mũirĩtu mwega mũno. Na nĩkĩo gĩtũmi arekirie mũraika wake Gabrieli aarie nake. Wee nĩ ũĩ ũrĩa Gabrieli aroka kwĩra Mariamu? Ta reke tũone.
‘Wĩ mũhoro, wee wĩ mũrathime mũno,’ Ũguo nĩguo Gabrieli eerire Mariamu. ‘Jehova arĩ hamwe nawe.’ Mariamu ndonete mũndũ ũcio mbere ĩo o na hanini. Nĩamakire, tondũ ndataũkĩirũo nĩ ndũmĩrĩri yake. O rĩo Gabrieli akĩmũninĩra kĩmako gĩake.
Aamwĩrire atĩrĩ, ‘Mariamu, tiga gwĩtigĩra. Jehova nĩ akenetio nĩwe. Na nĩ kĩo gĩtũmi nĩ egũgwĩkĩra ũndũ wa magegania. Nĩ ũkũgĩa ihu ũciare kahĩĩ. Nako nĩũgagatua Jesu.’
Gabrieli aathire na mbere kũmũtarĩria atĩrĩ: ‘Nake nĩagatuĩka mũnene, ningĩ nĩagetagwo Mũrũ wa Ũrĩa-wĩ-Igũrũ-mũno. Nake Jehova nĩakamũtua mũthamaki, ta ũrĩa Daudi aarĩ. No ĩndĩ Jesu agatuĩka mũthamaki tene na tene, na ũthamaki wake ndũgathira orĩ orĩ.’
Nake Mariamu agĩkĩũria atĩrĩ, ‘Ũndũ ũyũ ũngĩkĩka atĩa? O na ndikĩrĩ mũhiku. Na ningĩ ndiũĩ mũndũ mũrũme, ingĩgĩciara atĩa?’
Gabrieli aamũcokeirie akiuga ũũ, ‘Hinya wa Ngai nĩũrĩgũtonya. Na nĩ ũndũ ũcio kaana gagetwo mũrũ wa Ngai.’ Ningĩ akĩĩra Mariamu: ‘Ririkana Elizabethi, ũrĩa wa mũhĩrĩga wanyu. Andũ moigire atĩ aarĩ mũkũrũ mũno wa kũgĩa ciana. No ica ikuhĩ nĩegũciara kahĩĩ. Rĩu no ũkĩone atĩ gũtirĩ ũndũ ũngĩrema Ngai.’
O rĩo Mariamu akiuga atĩrĩ: ‘Niĩ-rĩ, ndĩ ngombo ya Jehova! Ndĩroekwo o ta ũguo woiga.’ Nake mũraika agĩgĩthiĩra.
Mariamu agĩũkĩra akĩhiũha agacerere Elizabethi. Rĩrĩa Elizabethi aiguire mũgambo wa Mariamu-rĩ, kaana karĩa kaarĩ nda yake gakĩambũrũrũka nĩ gĩkeno. Elizabethi akĩiyũrũo nĩ roho wa Ngai, na akĩĩra Mariamu atĩrĩ: ‘Kũrathimwo nĩwe kũrĩ andũ anja othe.’ Mariamu agĩikara kwa Elizabethi ta mĩeri ĩtatũ, thutha ũcio akĩhũndũka mũciĩ kwao Nazarethi.
Mariamu aarĩ hakuhĩ kũhikio nĩ mũndũ wetagwo Jusufu. Rĩrĩa Jusufu aamenyire atĩ Mariamu aarĩ hakuhĩ gũciara kaana-rĩ, agĩtua atĩ ndagĩrĩirũo nĩ kũmũhikia. No ĩndĩ mũraika wa Ngai akĩmumĩrĩra akĩmwĩra atĩrĩ: ‘Ndũgetigĩre kũhikia Mariamu atuĩke mũtumia waku. Tondũ nĩ Ngai ũmũhete kahĩĩ.’ Nĩ ũndũ ũcio Mariamu na Jusufu makĩhikania, na magĩgĩeterera Jesu aciarũo.
Luka 1:


text:
Hihi nĩ Kũrĩ Hĩndĩ Mĩnyamaro Ĩgathira?
Hihi ũngiuga . . .
ĩĩ?
aca?
no gũkorũo?
ŨRĨA BIBILIA YUGAGA
“Ngai . . . nĩekũmagiria maithori mothe mathire maitho mao; nakĩo gĩkuũ gĩtirĩ hingo gĩgacoka kũgĩa, o na gũtirĩ hingo gũgacoka kũgĩa na kĩeha, kana kĩrĩro, kana ruo.”
ŨRĨA ŨNDŨ ŨCIO ŨNGĨGŨTEITHIA
Kũgĩa na ũũma atĩ Ngai tiwe kĩhumo kĩa mathĩna maitũ.—Jakubu 1:13.
Nĩ tũũmagĩrĩrio nĩ kũmenya atĩ Ngai nĩoĩ ũrĩa tũiguaga hĩndĩ ĩrĩa twanyamarĩka.
Kĩĩrĩgĩrĩro kĩa atĩ mĩnyamaro nĩ ĩgaathira.
HIHI KŨNA NO TWĨTĨKIE ŨRĨA BIBILIA YUGAGA?
Ĩĩ, nĩ ũndũ wa itũmi itanyihĩire igĩrĩ:
Ngai nĩ athũire mĩnyamaro na wagi wa kĩhooto. Ta wĩcirie ũrĩa Jehova Ngai aiguire nĩ kuona andũ ake mahinda-inĩ ma Bibilia makĩnyarirũo. Bibilia yugaga atĩ Jehova nĩ aacinirũo nĩ marakara nĩ kuona “arĩa maamahinyagĩrĩria na makamanyarira.”—Atiirĩrĩri Bũrũri 2:18.
Ngai nĩ atuuragwo mũno nĩ ũndũ wa andũ arĩa manyamaragia arĩa angĩ. Kwa ngerekano, Bibilia yugaga atĩ “moko marĩa maitaga thakame ĩrĩa ĩtehĩtie” nĩ kĩndũ kĩ magigi maitho-inĩ make.—Thimo 6:16, 17.
Ngai nĩ atwĩciragia o mũndũ o mũndũ. To andũ tu ‘mamenyaga mĩrimũ yao mũndũ o mũndũ, o na kĩeha kĩrĩa mũndũ o mũndũ e nakĩo,’ no nginya Jehova nĩ amenyaga!
—2 Maũndũ ma Matukũ ma Tene 6: 29, 30.
Kũgerera ũthamaki wake, kahinda gatarĩ kũnene Jehova nĩ ekũniinĩra o mũndũ mĩnyamaro yake. (Mathayo 6:9, 10) Kwa ihinda rĩrĩ, nĩ omagĩrĩria arĩa mamũcaragia.
TA WĨYŨRIE
Ngai etĩkĩrĩtie mĩnyamaro nĩkĩ?
Bibilia nĩ ĩcokagia kĩũria kĩu thĩinĩ wa AROMA 5:12 na 2 PETERO 3:9.


text:
Kwina nguuki!
Ngai akirathima Agikuyu na bururi utagaga mai na bothi. Miaka meingi mehitoku tukoretwo tukigana utonga na maundu mega mega maria mari bururi-ini wa gikuyu. Utongoria wihotaneire, biacara ciorugamitie ona andu mendete thayu na waragania.
Matuko turi, tiga ari kuhinga maitho andu marahinga, kwina undu wi theinie wa bururi wa Agikuyu, gutire mundu uracokia bara nginyo atarerie uria we mwene thamiri ciake iramwira, kana macire na arunawe uria maundu maikarite.
Riri wa bururi wa Agikuyu ni kuhotoma urahotoma o kahora, mbura ikanyiha kana ikaura riria itetereirwo ona guthira irio iria cei mugunda itari iragimara. Teri wa migunda itu niu hinjite uu ati ona terere uria wekuragia o guo ni kwenda kwa Ngai ndungikura riu, ithima cia mai iria ciari cianda-ini riu irorete guthira, njui irathie na mbere ikehukaga, miti nayo iria yarehaga riera itheru na huho, na ngu riu nitwaninire na gutire mundu urenda gwithumbura kugitira kana kuhanda miti ingi meingi.
Ng'ongo nginya ng'ongo kurekika maundu ma magigi, kunyitwo kia hinya gwi ciana cia airitu, kuragana, kungea andu matari kiene mitwe ta mburi, umaraya, uici, uhenania, kwa iteo gatagati ka rika. Maya ni maundu mararakaria Ngai witu.
Mundu o wothe ndarenda gutema itemi kurunga ciana riria ona igika oru, aciari aingi marerorera ciana ciao ta thinema cia ruraya riria igwika maundu mataringaine na meciria kana wendi wao.
1. Nuu wagiriirwo gutema itemi ria kurunga mitugo ya ciana citu?
2. Gitiyo kiguragwo ku? kana kiumaga thendi cigana?
3. Wa huria haria na nie hurie haha, ciakuhuria ciathira-ii tukahuria ki?
4. Ni atia wega? Kuhikia atumia aingi kana kugia na airitu maraya?
5. Ciana cia riko-ni ni ciao? Mundurume auna mburi yene kuguru, niarere! tondu yaciara mahatha yongithagia tweri. Nikugie na watho wandikwo mabuku-ini ati, wauna mburi yene kuguru, urere mwana ucio, tutige kugia na ciana itari na maithe kana cokura.
Andu kana ruriri rungiurira Ngai na wendi wake, runyitagwo ni kinguuki na kirumi. Witiiye na ugikuyu, rumia rithiomi rwaku, theremia na uturie mitugo miega ya ruriri rwaku, tiga gukobia mitugo ya nduriri utoi. Kai o matangikobia ruriri rwaku! Kai o matetiyagira ruriri rwao. Wenda gwitua ngombo niki? Wetua mundu uteyui. Wetua mundu wa kwimena. Ugagitherema ri?
Kimani wa Ng'ang'a http://gikuyu.blogspot.com


text:
Kenya
Bururi wa Kenya wĩ thiinĩ ya Abĩrika ya mwena wa itherero. Mwena wa rũgũrũ kũrĩ bũrũri wa Abyssinia (Ethiopia), mwena wa itherero kũrĩ Bũrũri wa Somalia, naguo bũrũri wa Tanzania wĩ mwena wa mũhũro. Bũrũri wa Uganda wĩ mwena wa ithũiro na Sũdana irĩ mwena wa igũrũ rĩa Uganda na nĩhakanĩte na bũrũri wa Kenya.
Irĩa inene rĩa kĩhindĩ (Indian Ocean) rĩrĩ mwena wa rĩũmiro rĩa rĩũa kĩanda ya Somalia.
Bũrũri wa Kenya ni waheirwo wĩathi mwaka wa ngirĩ imwe magana kenda mĩrongo ĩtandatũ na ithatũ (1963) kũma thrikari ya mũthũngũ (Britain). Mũthee Jomo Kenyatta nĩacokire akĩoya gĩti gĩa ũtongoria harĩa aikarire nginya mwaka wa ngirĩ imwe magana kenda mĩrongo mũgwanja na inyanya (1978). Unangĩkorwo nĩtwagĩire wĩathi Kenya no yathire na mbere na kwĩonera mathĩna maingĩ mũno makaria kũma kĩama kĩa ũtongoria nĩkio KANU. Nĩ kwarĩ na wakinai mũgagachũ kũmania na kũragwo kwa Pĩo Gama Pinto na J. M Kariũki moragani macio ni ma tũikaga marĩ ma gĩthiatha (political).
Mikoa ya Kenya[edit | edit source]
Mikoa ni ici:
- Gatagati
- Gichuiro
- Itherero RIA RUGURU
- Nairobi
- North Eastern
- Nyanza
- Rift Valley
- Ruguru
71 wilaya; 262 taarafa; 1,088 kata, kata ndogo.
Andu a Kenya[edit | edit source]
Gikuyu na Mumbi[edit | edit source]
Agikuyu na hau gatene metikitie ati kwari mundu wetagwo Gikuyu na mutumia wake etagwo Mumbi. Andu aya eri metikitio ati nio maciarire ruriri rwa Gikuyu.


text:
Ũrĩa Famĩlĩ Ĩngĩgĩa na Gĩkeno
Rutaga Ciana Ciaku Mĩtugo Mĩega
Loida, *mũtumia ũmwe wa Mexico, oigire ũũ: “Kondomu iheanagwo cukuru, kwoguo andũ ethĩ mageciiria atĩ gũkomania ti ũũru angĩkorũo nĩ maracihũthĩra.”
Nobuko, mũtumia ũmwe wa Japan, oigire ũũ: “Hĩndĩ ĩmwe ndoririe mũriũ wakwa ũrĩa angĩka mangĩkorũo marĩ oiki na mũirĩtu ũrĩa marĩ ndũgũ. Aanjokeirie ũũ: ‘Ndiũĩ.’”
RĨRĨA mũriũ kana mwarĩ waku aarĩ kaana-rĩ, hihi nĩ wamũriĩraga mũno? No kũhoteke nĩ wakunĩkagĩria indo cia thitima, ũkahitha indo iria cingĩmũtema, na ũkahinga njĩra iria irĩ na ngathĩ—o ũkĩgeria kũmũgitĩra.
No kũriĩra andũ ethĩ ti ũndũ mũhũthũ ũguo! Rĩu ũkoragwo na guoya mũingĩ wĩgiĩ maũndũ ta: ‘Hihi mũriũ wakwa nĩ eroragĩra mbica cia ũũra-thoni?’ ‘Hihi mũirĩtu wakwa nĩ ahũthagĩra thimũ gũtũma mbica cia ũũra-thoni cia mwĩrĩ wake?’ No ũndũ ũrĩa ũthumbũraga aciari makĩria nĩ, ‘Hihi mwana wakwa nĩ ambĩrĩirie maũndũ ma ngomanio?’
Kũriĩra Ciana Mũno Tikĩo Kĩhonia
Aciari amwe mageragia kũriĩra ciana ciao mũthenya na ũtukũ na njĩra ya gũikara hakuhĩ nacio na gũtigĩrĩra nĩ mamenya ũrĩa wothe cireka. Thutha-inĩ aingĩ macokaga kũmenya atĩ ‘gũciriĩra na njĩra ĩyo’ gũtũmaga ikĩrĩrĩrie kũhitha maũndũ marĩa ireka. Mũirĩtu kana mwanake wao akagĩa na waara mũingĩ wa kũhitha mĩtugo ĩrĩa aciari ake marageria kũgirĩrĩria.
Ma nĩ atĩ, kũriĩra ciana ti kĩhonia. Jehova Ngai we mwene ndahũthagĩra njĩra ĩyo atĩ nĩguo ciũmbe ciake cimũathĩkagĩre, kwoguo o nawe ũrĩ mũciari ndwagĩrĩirũo kũmĩhũthĩra. (Gũcokerithia Maathani 30:19) Kwoguo-rĩ, ũngĩteithia atĩa ciana ciaku gũtua matua ma ũũgĩ megiĩ mĩtugo?—Thimo 27:11.
Ũndũ ũmwe wa bata nĩ kwaragĩria ciana ciaku kaingĩ na waambĩrĩrie kuuma irĩ o nyinyi. * (Thimo 22:6) Ningĩ ciakinya mĩaka-inĩ yacio ya wĩthĩ, thiĩ o na mbere gũciarĩria. Wĩ mũciari nĩwe wagĩrĩirũo gũkorũo ũrĩ kĩhumo kĩa ũhoro wa kwĩhokeka harĩ mwana waku. Kairĩtu geta gwo Alicia kuuma Ngeretha kooigire ũũ: “Andũ aingĩ meciragia atĩ twendaga kwaria na arata aitũ maũndũ megiĩ ngomanio, no ũcio ti ũhoro wa ma. Tũkenaga rĩrĩa tũraheo ũhoro ũcio nĩ aciari aitũ. Nĩ twĩtĩkagia ũrĩa matwĩraga.”
Bata wa Mĩtugo Mĩega
O ũrĩa ciana irakũra nĩ ibataraga kũmenya ũhoro makĩria wĩgiĩ ngomanio ũrĩ wa gũcitongoria. Ningĩ nĩ magĩrĩirũo nĩ, ‘gũkũũrana wega na ũũru, nĩ ũndũ wa ũrĩa memenyeretie gwĩka ũguo.’ (Ahibirania 5:14) Kwoguo-rĩ, mabataire kũmenya biũ maũndũ megiĩ ngomanio iria ciagĩrĩire na iria itagĩrĩire na nĩ marabatara gũtũũra kũringana na ũmenyo ũcio. Ũngĩhota atĩa kũruta mwana waku mĩtugo mĩega?
Nĩ wega kwamba gwĩciria ũhoro wa mĩthiĩre yaku we mwene. Kwa ngerekano, no ũkorũo wĩtĩkĩtie biũ atĩ ngomanio gatagatĩ ka andũ matahikanĩtie nĩ njũru. (1 Athesalonike 4:3) O na no kũhoteke ciana ciaku nĩ ciũĩ atĩ ũguo nĩguo wĩtĩkĩtie; na rĩngĩ no ihote kũgweta maandĩko thĩinĩ wa Bibilia marĩa marĩrĩirie ũndũ ũcio. Cingĩũrio no icokie atĩ ngomanio ya andũ matahikanĩtie nĩ njũru.
No nĩ harĩ maũndũ mangĩ marabatarania. Ibuku rĩĩtagwo Sex Smart riugaga atĩ andũ amwe ethĩ mahota kuuga atĩ nĩ metĩkanĩtie na wĩtĩkio wa aciari ao wĩgiĩ ngomanio. Ibuku rĩu riugaga ũũ: “Matiũĩ wega ũrĩa magĩrĩirũo nĩ gwĩka. Kwoguo rĩrĩa mekora ũndũ-inĩ matekwĩrĩgĩrĩire o rĩmwe nĩ marigagwo nĩ ũrĩa magĩrĩirũo nĩ gwĩka, makahĩngĩcĩka mũno na magakorũo ũgwati-inĩ.” Na njĩra nguhĩ-rĩ nĩkĩo marabatara mĩtugo mĩega. Ũngĩteithia atĩa ciana ciaku kũgĩa nayo?
Reke mamenye wega ithimi ciaku.
Hihi nĩ wĩtĩkĩtie atĩ gũkomania no kwa andũ arĩa mahikanĩtie? Kĩĩrage mwana waku ũndũ ũcio kaingĩ na ũtekũhithĩrĩra. Kũringana na ibuku rĩĩtagwo Beyond the Big Talk, ũthuthuria wonanĩtie atĩ: “thĩinĩ wa mĩciĩ ĩrĩa aciari meraga ciana ciao matekũhithĩrĩra atĩ nĩ ũũru andũ ethĩ gũkomania, ciana ciao itingĩraga maũndũ-inĩ ma ngomanio tene.”
Hatarĩ nganja, o ta ũrĩa hekũgwetetwo hau kabere kũmenyithia mwana waku ithimi ciaku ti kuuga atĩ no mũhaka atũũre kũringana na cio. O na kũrĩ ũguo-rĩ, kwaria cara rũkũ ũhoro wa ithimi iria ũngĩenda famĩlĩ yaku ĩrũmĩrĩre nĩ mũthingi mũrũmu wa ciana ciaku kũgĩa na mĩtugo mĩega. Naguo ũthuthuria wonanĩtie atĩ andũ aingĩ ethĩ nĩ macokaga kũrũmĩrĩra ithimi cia aciari ao, o na gũtuĩka no moneke ta mataracirũmĩrĩra mĩaka-inĩ ya ũnyinyi.
GERIA NJĨRA ĨNO: Hũthĩra ũndũ mũgwete mohoro-inĩ kwambĩrĩria ndereti nĩguo ũmenyithanie ithimi ciaku. Kwa ngerekano hangĩkorũo na ũhoro wa mũndũ ũranyitirũo kĩa hinya-rĩ, no uuge ũũ: “Ndĩ mũmaku nĩ ũrĩa arũme amwe mareka atumia maũndũ mooru. Ũgwĩciria marutaga meciria ta macio kũ?”
Cirute ma ĩgiĩ ngomanio.
Gũcikaania nĩ kwa bata. (1 Akorintho 6:18; Jakubu 1:14, 15) O na kũrĩ ũguo-rĩ, Bibilia yonanagia ngomanio nĩ kĩheo kuuma kũrĩ Ngai no ti mũtego wa Shaitani. (Thimo 5:18, 19; Rũĩmbo rũa Suleimani 1:2) Kwĩra ciana ciaku o mogwati tu no gũtũme cigĩe na mawoni matarĩ ma kĩĩmandĩko megiĩ ngomanio. Mũirĩtu wĩtagwo Corrina thĩinĩ wa Faranja oigire: “Aciari akwa kaingĩ maatĩtĩrithagia o ũhoro wa ngomanio itagĩrĩire, na ũndũ ũcio nĩ watũmire ngĩe na mawoni mooru kwerekera ngomanio.”
Tigĩrĩra atĩ ciana ciaku nĩ ciamenya ma ĩgiĩ ngomanio. Mũtumia wĩtagwo Nadia bũrũri-inĩ wa Mexico oigire ũũ: “Hĩndĩ ciothe nĩ ngeragia kuonia ciana ciakwa atĩ, ngomanio ti njũru na nĩ yagĩrĩire na atĩ Jehova Ngai aamĩheanire nĩguo andũ mamĩkenagĩre. No yagĩrĩire o harĩ andũ arĩa mahikanĩtie. No ĩtũrehere gĩkeno kana ruo kũringana na ũrĩa tũngĩmĩhũthĩra”
GERIA NJĨRA ĨNO: Ũkĩaria na mwana waku ũhoro wĩgiĩ ngomanio hĩndĩ ĩyo ĩngĩ-rĩ, rĩkĩrĩria na maũndũ mega. Ndũgetigĩre kuonia mwana waku atĩ ngomanio nĩ kĩheo kĩega mũno kuuma kũrĩ Ngai kĩrĩa angĩkenera ihinda rĩũkĩte angĩkaahika kana ahikanie. Muonie atĩ no ahote kũrũmĩrĩra ithimi cia Ngai nginya hĩndĩ ĩyo ĩkinye.
Teithia mwana waku ahote kuona moimĩrĩro.
Nĩguo andũ ethĩ matue matua mega ũtũũro-inĩ wao, marabatara gũkũũrana na kũmenya moimĩrĩro mega na mooru ma ũndũ o wothe. Ndũgecirie atĩ gũkorũo moĩ wega na ũũru nĩ kũiganu. Mũtumia ũmwe Mũkristiano thĩinĩ wa Australia wĩtagwo Emma, oigire ũũ: “Ngĩririkana mahĩtia marĩa ndekire ndĩ mwĩthĩ-rĩ, no njuge atĩ kũmenya tu ithimi cia Ngai ti kuuga atĩ nĩ wĩtĩkanĩtie nacio. Gũtaũkĩrũo nĩ ũguni wa ithimi icio—na moimĩrĩro ma kwaga gũcirũmĩrĩra nĩ kwa bata mũno.”
Bibilia no ĩtũteithie, amu maathani maingĩ mayo nĩ makoragwo na ciugo cionanagia moimĩrĩro ma mehia. Kwa ngerekano-rĩ, Thimo 5:8, 9 ĩraga andũ ethĩ metheme na ũmaraya ‘Matikanae kũhe andũ angĩ riri wao.’ O ta ũrĩa mĩhari ĩyo ĩronania-rĩ, arĩa meingĩragia maũndũ-inĩ ma ngomanio matahikanĩtie mathũkagia mĩtugo yao, wĩkindĩru wao, na makeyagĩra gĩtĩo. Nĩ ũndũ ũcio matingĩgucĩrĩria mũndũ o wothe ũngĩenda kũhika kana kũhikania ũrĩ na mĩtugo mĩega. Gwĩciria ũhoro wa mogwati ma kĩĩmwĩrĩ, kĩĩmeciria, na kĩĩroho ma kuuna watho wa Ngai no gũteithie mwana waku atue itua rĩa gũtũũra kũringana naguo. *
GERIA NJĨRA ĨNO: Hũthĩra ngerekano gũteithia mwana waku one ũũgĩ wa ithimi cia Ngai. Kwa ngerekano, no uuge ũũ: “Mwaki wa kũruga nĩ mwega no mwaki wa gĩthaka nĩ mũũru. Ũtiganu wa mĩaki ĩyo ĩĩrĩ nĩ ũrĩkũ, na icokio rĩaku rĩhutanĩtie atĩa na ithimi iria Ngai aigĩte ciĩgiĩ ngomanio?” Hũthĩra Thimo 5:3-14 gũteithia mwana waku ataũkĩrũo nĩ moimĩrĩro moru ma ngomanio itagĩrĩire.
Mwanake ũmwe wĩtagwo Takao wa mĩaka 18 kuuma Japan, oigire ũũ: “Nĩ njũĩ ũrĩa njagĩrĩirũo nĩ gwĩka, no ngoragwo ngĩrũa hingo ciothe na merirĩria ma mwĩrĩ.” Andũ ethĩ arĩa maiguaga ũguo no mekĩrũo hinya nĩ kũmenya atĩ matirĩ oiki. O na mũtũmwo Paulo na aarĩ Mũkristiano mwĩkindĩru oigire ũũ: “Ngĩendaga gwĩka wega-rĩ, ũũru nĩũkoragwo ũnjikairie.”—Aroma 7:21.
Harĩ bata andũ ethĩ mamenye atĩ mbaara ta ĩyo ti njũru. No ĩtũme mecũranie mangĩenda gũtuĩka andũ a mũthemba ũrĩkũ. No ĩmateithie mecirie ũndũ ũyũ: ‘Hihi ingĩenda gũtongoria mũtũũrĩre wakwa na gũkorũo na ngumo njega na wĩkindĩru-ĩ, kana ingĩenda o kũrũmagĩrĩra maũndũ marĩa mekagwo nĩ andũ, ngaathĩkagĩra merirĩria makwa? Gũkorũo na ithimi njega nĩ gũgũteithia mwana waku gũcokia kĩũria kĩu na njĩra ya ũũgĩ.
^ kĩb. 3 Marĩĩtwa mamwe thĩinĩ wa gĩcunjĩ gĩkĩ nĩ macenjetio.
^ kĩb. 10 Nĩguo wone ũrĩa ũngĩambĩrĩria kwaria na ciana ciaku igũrũ rĩgiĩ ngomanio na ũrĩa ũngĩaria nacio kũringana na mĩaka yacio-rĩ, rora ngathĩti ya Mnara wa Mlinzi, ya Novemba 1, 2010, karatathi ga 12-14.
^ kĩb. 22 Ha ũhoro makĩria, rora gĩcunjĩ kĩa “Vijana Huuliza . . . Je, Ngono Itaboresha Uhusiano Wetu?” ngathĩti-inĩ ya Amkeni! riuma rĩa Ĩpuro 2010 ĩrĩa ĩcabĩtwo nĩ Aira a Jehova.
WĨYŨRIE ŨŨ . . .
Nĩ maũndũ marĩkũ njũĩ maronania atĩ mwana wakwa arĩ na mĩtugo mĩega?
Rĩrĩa ngwaria na mwana wakwa ũhoro wĩgiĩ ngomanio-rĩ, hihi nĩ ndĩmuonagia ta arĩ kĩheo kuuma kũrĩ Ngai kana ta arĩ mũtego wa Shaitani?


text:
KUUMA NGOTHI-INĨ | NĨKĨ GĨTŨMAGA MAŨNDŨ MORU MAKORE ANDŨ ARĨA EGA?
Maũndũ Moru Makoraga Andũ Arĩa Ega Nĩkĩ?
Andũ aingĩ meciragia atĩ Jehova Ngai * nĩwe ũtũmaga maũndũ mothe, mega kana moru mekĩke thĩinĩ wa thĩ, tondũ nĩwe wombire indo ciothe, na nĩwe mwene hinya wothe. O na kũrĩ ũguo, ta wĩcirie ũrĩa Bibilia yugaga igũrũ rĩgiĩ Ngai ũrĩa ũmwe wa ma:
“Jehova ikĩro-inĩ ciake ciothe no mũthingu.”—Thaburi 145:17.
“Mĩthiĩre yake [Ngai] yothe nĩ ya kĩhooto; Nake nĩwe Mũrungu ũrĩa mwĩhokeku, ũtarĩ ũũru, na ningĩ nĩ wa ma, o na wa kĩhooto.”—Gũcokerithia Maathani 32:4.
‘Mwathani, Jehova nĩ muuma-andũ mũno na mũigua-tha.’—Jakubu 5:11.
Ngai ndatũmaga maũndũ moru mekĩke. O na kũrĩ ũguo-rĩ, hihi nĩwe ũtũmaga andũ meke maũndũ moru? Aca. Maandĩko moigaga ũũ: “Mũndũ o wothe aagerio, nĩatige kuuga, Ndagerio nĩ Ngai.” Nĩkĩ? Tondũ “Ngai ndangĩhota kũgerio nĩ maũũru; nake we mwene ndageragia mũndũ o na ũrĩkũ.” (Jakubu 1:13) Ngai ndageragia mũndũ eke maũndũ moru. Tiwe ũrehaga maũndũ moru o na kana agatũma andũ meke maũndũ moru. Nũũ kana nĩ kĩĩ gĩgĩtũmaga maũndũ moru mekĩke?
GŨKORŨO HARĨA HATAGĨRĨIRE IHINDA RĨRĨA RĨTAGĨRĨIRE
Bibilia nĩ ĩtaarĩirie gĩtũmi kĩmwe kĩrĩa gĩtũmaga andũ manyamarĩke, yugaga atĩ, “ihinda na ũndũ ũterĩgĩrĩirũo ikinyagĩrĩra andũ othe.” (Kohelethu 9:11, New World Translation) Mũndũ no acemanie na ũgwati, angĩkorũo arĩ handũ harĩa hatagĩrĩire ihinda rĩrĩa rĩtagĩrĩire. Mĩaka ta 2,000 ũguo mĩhĩtũku, Jesu nĩ aaririe ũhoro wa gĩcanjama kĩmwe kĩrĩa kĩoragire andũ 18 rĩrĩa maagũĩrĩirũo nĩ nyũmba. (Luka 13:1-5) Matiakuire nĩ ũndũ wa ciĩko iria mekĩte mũtũũrĩre-inĩ wao, ĩndĩ, makuire tondũ marĩ nyũmba-inĩ ĩyo rĩrĩa yagũaga. Janũarĩ mwaka wa 2010, gĩthingithia kĩmwe kĩnene nĩ kĩoragire andũ makĩria ma 300,000 bũrũri-inĩ wa Haiti. Gĩthingithia kĩu kĩoragire andũ acio othe gũtekũmakania nũ kana nũ. Mũrimũ no ũnyite mũndũ o wothe hĩndĩ o yothe.
Ngai agaga kwehereria andũ arĩa ega maũndũ moru nĩkĩ?
Andũ angĩ no meyũrie ũũ: ‘Githĩ Ngai to agirĩrĩrie maũndũ ta macio matigekĩke? Na githĩ to ahote kũgitĩra andũ ega matigakue?’ Ngai angĩka ũguo, angĩkorũo akĩonania atĩ nĩ amenyaga ũhoro wa maũndũ moru matanahanĩka. Nĩ ma Ngai nĩ arĩ ũhoti wa kũmenya maũndũ mbere ya mekĩkĩte, ĩndĩ kĩũria nĩ gĩkĩ: Hihi Ngai nĩ egiragĩrĩria kũhũthĩra ũhoti ũcio wake wa kũmenya maũndũ matanekĩka?—Isaia 42:9.
Bibilia yugaga, “Ngai witũ arĩ o igũrũ; o ũrĩa endaga gwĩka noguo ekaga.” (Thaburi 115:3) Jehova ekaga ũrĩa ona kwagĩrĩire. No ũguo ti kuuga atĩ ekaga maũndũ mothe marĩa angĩhota gwĩka, na ũguo noguo athuuraga maũndũ marĩa angĩenda kũmenya mbere ya mekĩkĩte. Kwa ngerekano, hĩndĩ ĩrĩa waganu waingĩhĩte mũno matũũra-inĩ ma Sodomu na Gomora, Jehova eerire Iburahimu ũũ: “Rĩu nĩngũgĩikũrũka, ngarore kana nĩgwĩkĩtwo maũndũ maringaine ki na mũkayo ũcio ũkaĩtwo nĩ ũndũ wakuo, o ũcio ũnginyĩire, na akorũo tiguo, ‘menye.” (Kĩambĩrĩria 18:20, 21) Ihinda rĩu, Jehova nĩ aathuurĩte kwaga kwenda kũmenya gĩkĩro kĩa waganu ũrĩa warĩ matũũra-inĩ macio. Ũndũ ũmwe na ũguo, Jehova no athuure kwaga kwenda kũmenya maũndũ mothe mbere ya mekĩkĩte. (Kĩambĩrĩria 22:12) No ũguo ti kuuga atĩ Ngai ti mũkinyanĩru, tondũ “wĩra ũrĩa arutaga nĩ mwagĩrĩru.” Ngai ahũthagĩra ũhoti wake wa kwenda kũmenya maũndũ marĩa magekĩka kũringana na muoroto wake; na ndatindĩkagĩrĩria andũ meke ũrĩa we ekwenda. * (Gũcokerithia Maathani 32:4) Ũndũ ũcio ũratũruta atĩa? Atĩ, Ngai ahũthagĩra ũũgĩ gũthuura maũndũ marĩa ekwenda kũmenya matanahaanĩka.
HIHI ANDŨ NĨO MATŨMAGA MAŨNDŨ MORU MEKĨKE?
Hatarĩ nganja o nao nĩ makoragwo na itemi. Bibilia nĩ ĩtaarĩirie maũndũ mangĩtongoria mũndũ maũndũ-inĩ moru. “O mũndũ nĩ kũgerio ageragio hĩndĩ ĩrĩa ekũgucĩrĩrio nĩ merirĩria make moru, akahenererio nĩmo. Namo merirĩria macio maagĩa ihu-rĩ, maciaraga wĩhia: naguo wĩhia wakũra-rĩ, ũgaciara gĩkuũ.” (Jakubu 1:14, 15) Mũndũ angĩrũmĩrĩra merirĩria make moru, no erehere moimĩrĩro moru. (Aroma 7:21-23) Kuuma o tene, andũ maneka ciĩko cia ũnyamũ igatũma arĩa angĩ manyamarĩke mũno. Makĩria ma ũguo, andũ aganu nĩ mahatagĩrĩria arĩa angĩ mahaanane nao, kwoguo ũũru ũkaingĩha.—Thimo 1:10-16.
Andũ maneka ciĩko cia ũnyamũ igatũma arĩa angĩ manyamarĩke mũno
Hihi Ngai nĩ abataire kũingĩrĩra maũndũ nĩguo agirĩrĩrie andũ gwĩka maũndũ moru? Ta wĩcirie ũrĩa mũndũ ombĩtwo. Maandĩko moigĩte atĩ mũndũ ombirũo na mũhianĩre o ta wa Ngai. Kwoguo, andũ nĩ marĩ ũhoti wa kuonania ngumo ta cia Ngai. (Kĩambĩrĩria 1:26) Andũ nĩ maheetwo wĩyathi wa gwĩka ũrĩa mekwenda, na no mathuure kwenda Ngai kana kũmũrũmĩrĩra, na njĩra ya kũhingia wendi wake. (Gũcokerithia Maathani 30:19, 20) Ngai angĩtindĩkĩrĩria andũ mekage o ũrĩa ekwenda-rĩ, na githĩ ndangĩgĩkorũo akĩmatunya wĩyathi ũcio wao? Andũ mangĩkorũo mahaana o ta macini iria ciĩkaga o ũrĩa ibangĩtwo ciĩkage! Ũguo noguo kũngĩhaana angĩkorũo mũtũũrĩre witũ wabangĩtwo ũrĩa ũgaikara tũtanaciarũo. Na githĩ tũtikĩbatie gũkenera gĩtĩo kĩu Ngai atũheete gĩa gwĩthuurĩra ũrĩa tũkwenda gwĩka! O na kũrĩ ũguo, andũ matigũtũũra manyamarĩkaga tene na tene nĩ ũndũ wa maũũru marĩa marehagwo nĩ andũ amwe.
HIHI KARMA NĨ ĨTŨMAGA ANDŨ MANYAMARĨKE?
Ũngĩũria Mũhĩndĩ kana Mũbutha kĩũria kĩrĩa kĩrĩ ngothi-inĩ ya ngathĩti ĩno, angĩgũcokeria ũũ: “Maũndũ moru makoraga andũ arĩa ega nĩ ũndũ wa Karma. Nĩ kũgetha makoragwo makĩgetha moimĩrĩro ma maũndũ marĩa meekire matanaciarũo rĩngĩ.” *
Nĩguo tũmenye kana wĩtĩkio ũcio wa Karma nĩ wa ma, reke tuone ũrĩa Bibilia yugĩte ũhoro-inĩ wĩgiĩ gĩkuũ. Ngai eerire Adamu ũũ: “Mũtĩ o wothe ũrĩa wĩ mũgũnda ũyũ-rĩ, nĩũrekereirio ũũrĩage; no rĩrĩ, mũtĩ ũrĩa wa kũmenyithania wega o na ũũru, ndũkanaũrĩe, nĩ gũkorũo mũthenya ũrĩa ũkaũrĩa, no mũhaka ũgakua.” (Kĩambĩrĩria 2:16, 17) Korũo Adamu ndehirie ndangĩakuire. Gĩkuũ gĩokire tondũ ndaathĩkĩire watho ũcio wa Ngai. Na rĩrĩa ciana ciaciarirũo, “gĩkuũ gĩgĩkĩhunja kũrĩ andũ othe.” (Aroma 5:12) Kwoguo no tuuge atĩ, “mũcara wa wĩhia nĩ gĩkuũ.” (Aroma 6:23) Ningĩ Bibilia nĩ ĩtaarĩirie ũũ: “Mũndũ ũrĩkĩtie gũkua ũguo nĩatuĩtwo mũthingu agatigithanio na wĩhia.” (Aroma 6:7) Ũguo nĩ kuuga atĩ, mũndũ ndatũũraga arĩhagĩra mehia make thutha wa gũkua.
Andũ milioni nyingĩ ũmũthĩ, metĩkĩtie atĩ mathĩna ma andũ moimanaga na Karma. Mũndũ wĩtĩkĩtie ũguo ndathumbũkaga ngoro rĩrĩa arona andũ angĩ magĩthĩnĩka, o kana we mwene akĩnyamarĩka. No ũũma nĩ atĩ, wĩtĩkio ta ũcio ndũngĩhe andũ kĩĩrĩgĩrĩro o gĩothe kĩa atĩ maũndũ moru nĩ magaathira. Tondũ, andũ acio metĩkĩtie atĩ, nĩguo mũndũ atige kũnyamarĩka, no erutanĩirie mũno atige gũciarũo rĩngĩ, na njĩra ya gũikaraga mũtũũrĩre ũrĩa wagĩrĩire na gũkorũo arĩ na ũũgĩ wa mwanya. O na kũrĩ ũguo, mwĩcirĩrie ũcio nĩ ngũrani mũno na ũrĩa Bibilia ĩrutanaga. *
KĨHUMO KĨA MĨNYAMARO
Andũ tio kĩhumo kĩa mĩnyamaro. Kĩambĩrĩria-inĩ, Shaitani ũrĩa Mũcukani aarĩ mũraika mwĩhokeku wa Ngai, ĩndĩ “ndaigana kwĩrũgamania na ũhoro-ũrĩa-wa-ma,” nĩ ũndũ ũcio nĩwe warehire mehia thĩinĩ wa thĩ. (Johana 8:44) Aambĩrĩirie ũkararia mũgũnda-inĩ wa Edeni. (Kĩambĩrĩria 3:1-5) Jesu aamwĩtire “mũnene wa gũkũ thĩ” na “ũrĩa mũũru.” (Johana 14:30; 17:15) Andũ makoragwo makĩrũmĩrĩra Shaitani hĩndĩ ĩrĩa mateanĩria mawatho ma Jehova na marega kũmarũmĩrĩra. (1 Johana 2:15, 16) Rĩandĩko rĩa 1 Johana 5:19 riugaga ũũ: “Kĩrĩndĩ gĩa thĩ gĩothe nĩgĩtũire kĩnyitĩtwo nĩ ũcio mũũru.” Nĩ kũrĩ ciũmbe ingĩ cia kĩĩroho iria ciaremire na ikĩrũmĩrĩra Shaitani. Bibilia yonanĩtie atĩ Shaitani na Ndaimono ciake nĩo ‘mahĩtithagia kĩrĩndĩ gĩa thĩ gĩothe,’ na ũndũ ũcio ũgatũma ‘thĩ ĩgĩe na haaro.’ (Kũguũrĩrio 12:9, 12) Kwoguo kĩhumo kĩrĩa kĩnene kĩa waganu nĩ Shaitani ũrĩa Mũcukani.
Ma nĩ atĩ, Ngai tiwe ũrehagĩra andũ maũndũ moru kana agatũma manyamarĩke. Handũ ha ũguo, eranĩire atĩ nĩ arĩeheria waganu wothe kaimana, ta ũrĩa gĩcunjĩ kĩrĩa kĩrũmĩrĩire kĩonanĩtie.
^ kib. 3 Jehova nĩrĩo rĩĩtwa rĩa Ngai ta ũrĩa rĩguũrĩtio thĩinĩ wa Bibilia.
^ kib. 11 Nĩguo ũmenye kĩrĩa gĩtũmĩte Ngai etĩkĩrie waganu ũthiĩ na mbere, thoma gĩcunjĩ gĩa 11 kĩa ibuku Bibilia Ĩrutanaga Atĩa Kũna? rĩrĩa rĩcabĩtwo nĩ Aira a Jehova.
^ kib. 16 Nĩguo ũmenye ũrĩa wĩtĩkio wa Karma waambĩrĩirie, thoma karatathi ga 8-12 ka broshua ya Gũtuĩkaga Atĩa Kũrĩ Ithuĩ Rĩrĩa Twakua? ĩrĩa ĩcabĩtwo nĩ Aira a Jehova.
^ kib. 18 Nĩguo ũmenye ũrĩa Bibilia ĩrutanaga igũrũ rĩgiĩ arĩa akuũ na kĩĩrĩgĩrĩro kĩao, thoma gĩcunjĩ gĩa 6 na kĩa 7 kĩa ibuku rĩa Bibilia Ĩrutanaga Atĩa Kũna?


text:
BIBILIA NĨ ĨGARŨRAGA MĨTŨŨRĨRE YA ANDŨ
Ndingĩathiire Handũ Itarĩ Mũcinga
RĨRĨA AACIARIRŨO: 1958
BŨRŨRI: ITALIA
HISTORĨ: MŨICI WA MŨCINGA
MŨTŨŨRĨRE WAKWA WA HAU KABERE: Ndaciarĩirũo na ngĩrererũo gĩcagi-inĩ kĩmwe kĩrĩ hakuhĩ na mũciĩ mũnene wa Roma, kũndũ gwaikaragwo nĩ andũ matarĩ na ũhoti mũnene wa kĩĩmbeca.
Ũtũũro ndwarĩ mũhũthũ. Ndioĩ maitũ mũnjiari, na tũtiaiguanaga na baba. Kwoguo nĩ niĩ ndeyethagĩra gĩa kũrĩa.
Ndĩ wa mĩaka ikũmi tu, nĩ ndamenyete kũiya. Ndoorire mũciĩ riita rĩa mbere ndĩ na mĩaka 12. Maita maingĩ nĩ marĩa baba aangĩĩraga ceceni nene ya borithi akanyinũkia. Ndakararanagia mũno na andũ, na nĩ ndendete haaro, na ngakorũo na marũrũ maingĩ mũno na andũ othe. Ndĩ na mĩaka 14, ngĩũra mũciĩ. Ngĩambĩrĩria kũhũthĩra ndawa cia kũrebia na ngĩtuĩka kĩmwana gĩa kũũrũraga taũni. Tondũ ndiakoragwo na gwa gũkoma, ndaatuaga ngaari ciene, na ngakoma thĩinĩ nginya rũcinĩ tene. Ndokĩra ndethaga maĩ nĩ getha ndĩthambe.
Ndarĩ mũici kaguarũ; ndambĩrĩirie kũgutha ibeti, na thutha-inĩ ngĩambĩrĩria kũiyaga manyũmba marĩa manene ũtukũ. Ngĩthiĩ thũkĩte biũ nginya ngĩnyitanĩra na gĩkundi kĩmwe kĩa andũ oru mũno arĩa maandutire kũiyaga bengi. Tondũ ndarĩ mũndũ wa marakara moru, gĩkundi kĩu nĩ kĩaheete gĩtĩo mũno. Ndaararaga na mũcinga, na ndingĩathiire handũ itarĩ naguo. Mũtũũrĩre wakwa warĩ wa ũhinya, kũhũthĩra ndawa cia kũrebia, ũici, kũhũthĩra ciugo njũru, na waganu wa mĩthemba yothe. Thigari ciatũũraga cinjethaga. Ndatũũraga nyitagwo, ngĩrekagĩrĩrio.
ŨRĨA BIBILIA YAGARŨRIRE MŨTŨŨRĨRE WAKWA:
Hĩndĩ ĩmwe ndarekererio kuuma njera, nĩ ndacereire tata witũ. Ndiamenyaga atĩ tata na aihwa akwa eerĩ nĩ maatuĩkĩte Aira a Jehova. Mũthenya ũmwe makĩnjĩra tũthiĩ nao gĩthomo-inĩ kĩa Aira a Jehova. Ngĩciria tu o thiĩ ngeyonere. Twakinya kũrĩa mathomagĩra, ngiuga ngwenda gũi kara hakuhĩ na mũrango nĩguo nyone arĩa maraingĩra na arĩa maroima. O na hĩndĩ ĩyo ndarĩ o na mũcinga.
Maũndũ marĩa ndeyoneire nĩ maagarũrire ũtũũro wakwa. Ũhoro wa ma nĩ atĩ, ndeiguaga ta ndĩ thĩ ĩngĩ. Ndageithirio nĩ andũ maarĩ na mothiũ macanjamũku akenu, na maarĩ na ũrata. Ndirikanaga wega mũno ngĩona mothiũ mao marĩa monanagia ũrĩa marĩ ngoro njega. Ndonire ta arĩ thĩ ngũrani mũno na ĩrĩa ndatũũraga!
Ngĩambĩrĩria kwĩruta Bibilia na Aira a Jehova. O ũrĩa nderutaga, noguo ndonaga bata wa kũgarũrĩra mũtũũrĩre wakwa. Nĩ ndoire na ũritũ ciugo iria irĩ thĩinĩ wa Thimo 13:20, iria ciugaga: “Thiaga thiritũ na andũ arĩa ogĩ, nawe no ũgĩe na ũũgĩ, no ũrĩa ũtindanagia na irimũ nĩ gũtuurũo agatuurũo.” Ngĩona bata wa gwĩthema gĩkundi kĩu biũ. Ũndũ ũcio ndwarĩ mũhũthũ, no Jehova nĩ aandeithirie na ngĩhota kwĩyeherania nakĩo.
Ngĩambĩrĩria gũikaraga ndĩ mũtheru. Ngĩcoka ngĩĩrutanĩria mũno gũtiga kũnyua thigara, na kũhũthĩra ndawa cia kũrebia. Ngĩenja njuĩrĩ, ngĩtiga gwĩkĩraga mindira na kwaragia mĩario mĩũru. Kuuma hĩndĩ ĩyo, ngĩambĩrĩria gũkũria ngumo ya kwĩgirĩrĩria.
Ndirĩ ndakorũo ngĩenda gũthoma na kwĩruta, na kwoguo warĩ ũndũ mũritũ harĩ niĩ kwĩruta na kũhũthĩra maũndũ marĩa nderutaga kuuma Bibilia-inĩ. O na kũrĩ ũguo, nĩ nderutanĩirie mũno, na kahora o kahora ngĩambĩrĩria kwenda Jehova, na thamiri yakwa ĩkĩambĩrĩria kũruta wĩra. Rĩmwe na rĩmwe nĩ ndaiguaga ngĩthumbũka na ngona Jehova ta atangĩnjohera nĩ ũndũ wa maũndũ marĩa moru ndatũire njĩkaga. Mahinda-inĩ macio, nĩ ndomagĩrĩrio mũno nĩ gũthoma Bibilia na makĩria kuona ũrĩa Jehova oheire Mũthamaki Daudi ũrĩa wekĩte mehia maritũ.—2 Samueli 11:1–12:13.
Ũndũ ũngĩ warĩ mũritũ harĩ niĩ nĩ kũhunjia nyũmba kwa nyũmba. (Mathayo 28:19, 20) Nĩ ndetigagĩra ndikae gũcemania na mũndũ ndekĩte ũũru na njĩra o yothe. No thutha-inĩ nĩ ndahotire gũtooria guoya. Ngĩambĩrĩria kũgĩa na gĩkeno kĩrĩa kiumanaga na gũteithia andũ arĩa angĩ mamenye Ithe witũ wa igũrũ, ũrĩa wohanagĩra na njĩra nene.
ŨRĨA NG’UNĨKĨTE:
Kwĩruta ũhoro wĩgiĩ Jehova nĩkuo kwahonokirie! Arata amwe akwa a hau kabere nĩ makuĩte, na angĩ marĩ njera, ĩndĩ niĩ nĩ ngoragwo na ũtũũro mwega na kĩĩrĩgĩrĩro kĩa mahinda mega mokĩte. Nĩ ndĩrutĩte gũkorũo ndĩ mwĩnyihia, mwathĩki na ngeruta gũtooria marakara makwa moru. Ũndũ ũcio nĩ ũndeithĩtie gũkorũo na ũrata na andũ othe. Nĩ ngenagĩra mũno gũkorũo na mũtumia mwega wĩtagwo Carmen. Tũrĩ nake, nĩ tũkenaga gũteithia andũ angĩ merute ũhoro wĩgiĩ Bibilia.
Ũmũthĩ ndutaga wĩra ũtũmaga thiĩ mabengi-inĩ, no handũ gũthiĩ kũiya, thiaga gũthambia!
Kuuma hĩndĩ ĩyo, ngĩambĩrĩria gũkũria ngumo ya kwĩgirĩrĩria


text:
KUUMA NGOTHI-INĨ
Muoyo Waambĩrĩrie Atĩa?
Ũngĩrĩkĩrĩria ciugo ici atĩa?
MUOYO WOIMANIRE NA ․․․․․.
KWĨYUMĨRIA
ŨŨMBI
ANDŨ amwe no meecirie atĩ mũndũ wothe wendete ũhoro wa sayansi angĩthuura “kwĩyumĩria,” nake ũrĩa wendete ũhoro wa ndini athuure “ũũmbi.”
No ti hingo ciothe gũthiaga ũguo.
Profesa ũmwe wa sayansi ya indo iria irĩ muoyo wĩtagwo Rama Singh, kuuma McMaster University, Canada oigire ũũ: “To andũ arĩa marũmĩtie mũno maũndũ ma ndini mareganaga na ũrutani wa indo kwĩyumĩria, no nĩ nginya andũ angĩ mathomeire maũndũ matiganĩte.”
Wĩcirie ũhoro wa Gerard Hertel, profesa ũthomeire ũhoro wa tũtambi, na waarutĩtwo arĩ korenji atĩ indo nĩ kwĩyumĩria cieyumĩririe. Oigire ũũ: “Ngĩka kĩgeranio, ndaihũragia kĩrĩa maprofesa meendaga, no niĩ tiguo ndetĩkĩtie.”
Andũ amwe arĩa mendete ũhoro wa sayansi-rĩ, nĩ kĩĩ gĩtũmaga maregane na ũrutani wa atĩ muoyo nĩ kwĩyumĩria weyumĩririe? Nĩguo tuone macokio ma kĩũria kĩu, wĩcirie ũhoro wa ciũria ici igĩrĩ irigithagia athuthuria aingĩ: (1) Muoyo waambĩrĩirie atĩa? na (2) Indo iria irĩ muoyo cioimire kũ?


text:
Hihi Ngai nĩ arĩ Harĩa Aikaraga?
Macokio ma Bibilia
Ĩĩ. Ngai nĩ arĩ Harĩa Aikaraga—kũrĩa igũrũ. Ta wĩcirie ũhoro wa Maandĩko maya:
Mũthamaki Suleimani akĩhoya, oigire ũũ: “
Ndagũthaitha ũkamũigua ũrĩ o kũu igũrũ handũ haku harĩa ũtũũraga.”—1 Athamaki 8:43.
Jesu Kristo aarutire arutwo ake mahoyage kũrĩ “
Ithe witũ wĩ Igũrũ.”—Mathayo 6:9.
Thutha wa Jesu kũriũkio “
aatonyire o Igũrũ kuo kwene, nĩ getha rĩu onekage mbere-inĩ ya Ngai.”—Ahibirania 9:24.
Maandĩko macio maronania wega atĩ Jehova Ngai arĩ kuo, na atĩ ndaikaraga kũndũ guothe, ĩndĩ aikaraga o kũrĩa igũrũ.


text:
Gũthiaga Atĩa Rĩrĩa Mũndũ Akua?
Macokio ma Bibilia
Bibilia yugaga: “Arĩa me muoyo no moĩ atĩ nĩmagakua: no arĩa makuĩte-rĩ, matirĩ ũndũ moĩ.” (Kohelethu 9:5; Thaburi 146:4) Kwoguo, rĩrĩa mũndũ akua, nĩ gũtiga atigaga gũtũũra muoyo. Arĩa makuĩte matingĩhota gwĩka ũndũ, kũigua, o na kana gwĩciria.
“Ũgacoka ũtuĩke o rũkũngũ”
Ngai nĩ aatarĩirie ũrĩa gũthiaga rĩrĩa mũndũ akua hĩndĩ ĩrĩa aaragia na Adamu. Tondũ Adamu nĩ aaregire gwathĩka, Ngai aamwĩrire ũũ: “Wee ũrĩ o rũkũngũ, ningĩ ũgacoka ũtuĩke o rũkũngũ.” (Kĩambĩrĩria 3:19) Ngai atanomba Adamu na “rũkũngũ rũa thĩ,” Adamu ndarĩ kuo. (Kĩambĩrĩria 2:7) Kwoguo, rĩrĩa Adamu aakuire, nĩ gũtiga aatigire gũtũũra muoyo.
Ũguo noguo gũthiaga rĩrĩa andũ makua ũmũthĩ. Bibilia ĩkĩaria ũhoro wa andũ na nyamũ, yugaga: “Othe mathiaga o kũndũ kũmwe; nĩ ũndũ othe moimire o tĩri-inĩ, nao othe magacoka matuĩke o tĩri.”
Gĩkuũ ti kĩo mũthia wa maũndũ mothe
Kaingĩ Bibilia ĩringithanagia gĩkuũ na toro. (Thaburi 13:3; Johana 11:11-14; Atũmwo 7:60) Mũndũ ũrĩ toro ndamenyaga maũndũ marĩa marekĩka. Ũndũ ũmwe na ũguo, arĩa makuĩte matirĩ ũndũ moĩ. O na kũrĩ ũguo, Bibilia ĩrutanaga atĩ Ngai no ahote gũũkĩria arĩa makuĩte ta arĩ kũmaarahũra aramaarahũra kuuma toro na amacokie muoyo rĩngĩ. (Ayubu 14:13-15) Nĩ ũndũ ũcio, gĩkuũ ti kĩo mũthia wa maũndũ mothe, harĩ andũ arĩa Ngai akariũkia.


text:
Rĩera Itheru na Ũtheri wa Riũa
—Hihi no Ciũrage Bacteria?
RĨRĨA athomi a sayansi maahotire gwĩthondekera ndawa cia kũrũa na bacteria gatagatĩ-inĩ ga karine ya 20, mandagĩtarĩ nĩ maagĩire na mwĩhoko atĩ ndawa icio njerũ nĩ ingĩaninire mĩrimũ ĩmwe biũ. Kĩambĩrĩria-inĩ, ndawa icio njerũ nĩ cionekete ta ingĩhota gwĩka ũguo. Ĩndĩ ũhũthĩri mũnene wa ndawa icio kuuma hĩndĩ ĩyo, ũtũmĩte kũgĩe na bacteria ingĩ itaiguaga ndawa.
Nĩguo mahote kũgĩa na njĩra njerũ cia kũrũa na mĩrimũ, athomi amwe a sayansi nĩ mambĩrĩirie gũthuthuria njĩra iria ciahũthagĩrũo tene. Ĩmwe yacio ĩrĩ ũrĩa mũndũ angĩhũthĩra ũtheri wa riũa na rĩera itheru nĩguo imũteithĩrĩrie kũgĩa na ũgima mwega wa mwĩrĩ.
Kwĩruta na Ũndũ Wekagwo Tene
Bũrũri wa Ngeretha warĩ na andũ maigana ũna meekĩrĩire mũno bata wa kũhũthĩra ũtheri wa riũa na rĩera itheru ĩrĩ ta njĩra ya kũhonia mĩrimũ. Ndagĩtarĩ ũmwe wetagwo John Lettsom (watũũraga mĩaka ya 1744-
Florence Nightingale (watũũraga mĩaka ya 1820-
Sayansi nĩ ĩthiĩte na mbere mũno kuuma mĩaka-inĩ ĩyo ya 1800, no o na athomi a mahinda maya nĩ monete atĩ ũguo nĩguo kũrĩ. Kwa ngerekano, ũthuthuria ũmwe wekirũo mwaka-inĩ wa 2011 thĩinĩ wa bũrũri wa China, nĩ wonanirie atĩ nyũmba cia gũkoma cia korenji iria ikoragwo na andũ aingĩ mũno, na itirĩ na kũndũ kũingĩ gwa kũingĩrĩria rĩera “nĩ ikoragwo ihutanĩtie na kuongerereka kwa mĩrimũ ya mahũri.”
Kĩama kĩa Ũgima wa Mwĩrĩ gĩa Thĩ (WHO) kĩonanagia atĩ nyũmba ĩngĩakwo ũndũ rĩera rĩrĩingĩraga wega rĩkiumaga, no gũteithie kũgirĩrĩria mĩrimũ. Motaaro marĩa kĩama kĩu kĩandĩkire mwaka wa 2009 mekĩraga andũ ngoro mahũthĩre njĩra ta ĩyo, kũnyihanyihia ũgwati wa kũgwatania mĩrimũ mathibitarĩ-inĩ. *
Wahota kuuga ũũ: ‘Ũcio nĩ ũndũ mwega mũno, no hihi sayansi nĩ yonanĩtie ũguo? Ũtheri wa riũa na rĩera igiragĩrĩria mĩrimũ na njĩra ĩrĩkũ?’
Ndawa cia Kũũraga Njamuthi
Ũthuthuria wekĩirũo kĩhaaro-inĩ kĩa United Kingdom Ministry of Defence nĩ ũheanaga macokio. Athomi a sayansi maageragia kũmenya rĩera rĩngĩikara rĩrĩ ũgwati ihinda rĩigana atĩa kũngĩrekio kĩndũ kĩ na bacteria njũru gĩthũkie rĩera kũu London. Nĩguo mahote kũmenya njamuthi ingĩikara ihinda rĩigana atĩa rĩera-inĩ, meekĩrire njamuthi ciĩtagwo E. coli rũrenda-inĩ rwa mbũmbũĩ rwĩarĩire kũndũ nja kwĩ rĩera rĩingĩ. Meekire ũndũ ũcio ũtukũ tondũ nĩ moĩ atĩ ũtheri wa riũa nĩ ũragaga bacteria. Moimĩrĩro maarĩ marĩkũ?
Kĩndũ ta mathaa merĩ thutha ũcio, bacteria icio ciakuĩte hakuhĩ ciothe. Ĩndĩ rĩrĩa ingĩ ta icio ciaigirũo ikunĩkĩirio gathandũkũ-inĩ, o harĩa icio ingĩ ciaigĩtwo, na harĩ o na ũrugarĩ o ta ũrĩa warĩ harĩ icio ingĩ, nyingĩ ciacio ciarĩ o muoyo thutha wa mathaa macio merĩ. Nĩkĩ hihi? Hatarĩ nganja, nĩ harĩ kĩndũ gĩkoragwo rĩera-inĩ rĩtarĩ ihingĩrĩrie kĩũragaga njamuthi. No gũtirĩ kwamenyeka kĩndũ kĩu nĩ kĩrĩkũ. O na kũrĩ ũguo, athuthuria nĩ monanagia atĩ harĩ kĩndũ gĩkoragwo rĩera-inĩ kĩrĩa “kĩhanaga ta ndawa ya kũũraga njamuthi ciothe iria irĩ rĩera-inĩ rĩrĩa rĩtũrigicĩirie.”
Ũtheri wa riũa o naguo nĩ ũrĩ kĩndũ kĩhotaga kũũraga njamuthi. Ngathĩti ĩĩtagwo Journal of Hospital Infection ĩtaaragĩria atĩ, “tũingĩ twa tũnyamũ tũnini tũrĩa tũkoragwo rĩera-inĩ na tũrehaga mĩrimũ yumanĩte na rĩera tũtingĩhota gũikara handũ harĩ na ũtheri wa riũa.”
Ũndũ ũyũ ũngĩkũguna atĩa? Hihi no ũthiĩ handũ nja, ũkenere guota riũa ihinda rĩtarĩ inene ũkĩhuhagia rĩera itheru. Ũndũ ũcio wahota o gũteithia.
^ kĩb. 8 Maũndũ mamwe no matũme kwage kũhoteka gũtiga ndirica irĩ hingũre. Maũndũ macio nĩ ta, rĩera rĩrĩa rĩrĩ nja gũkorũo ti rĩega, inegene, mawatho megiĩ mwaki, na wĩki naĩ.


text:
Teknoroji cia kũbucia
Tekinorojĩ cia kũbucia
Teknoroji cia kũbucia nĩ Teknoroji cia rũrenda na netiwaki itũmĩritwo ũruti wa mawira matiganĩte ũhũthe. Teknoroji ici nĩ:
1. Biacara ya kũbucia-
Na gĩthũngũ nĩ electronic business kana E-Business. Kũruta biacara na rũrenda kana netiwaki
2. Mathomo ma kũbucia -
Na gĩthũngũ nĩ electronic learning kana E-Learning . Kwĩruta ũgĩtũmĩra rũrenda kana netiwaki
3. Thayathi ya kũbucia
Na gĩthũngũ nĩ electronic Science kana E-Science . Kũruta wira na ũtuĩria wa Kĩthayathi na rũrenda kana netiwaki
4. Wonjoria wa kũbucia
5. Marũa ma kũbucia
6. Gũtũma mbia cia kũbucia
Na gĩthũngũ nĩ electronic money transfer. Nĩ gũtũma mbia na rũrenda kana netiwaki. Ngerekano ya ũtũmi wa mbeca wa mũthemba ũyũ nĩ Mpesa.
7. Bengi ya kũbucia.
Na gĩthũngũ nĩ electronic banking kana e-banking. Kũruta wira wa bengi na rũrenda kana netiwaki.
8. Gĩtaũri gĩa kũbucia. Gĩtaũri gĩa sofutiwea gĩa Komputa.


text:
Terebiceni
Bũrũri wa Kenya ũkoretwo na thiteceni cia terebiceni ithathatũ gwa kahinda gaka.
Thiteceni ici nĩcio ; KBC, KTN, Thĩtitheni (Cĩtizen), Meturo (Metro), Bamĩrĩ (Family), na NTV . Thiteceni ici ĩtangathaga na thiomi cia Gĩthũngũ (English), Gĩthwaeri (Kiswahili), na rũthiomi rwa imwana na nĩrũo Theng'i (Sheng).
Thiteceni irĩa nyingĩ ni cia andũ kĩũmbe tiga Meturo na Keĩmbĩthiĩ.
riu ni mwaka wa 2012 na kwina thiteceni nyingi muno. kwina GBS,E-Africa,KIss tv,channel E,thititheni, Ntv,Ktn,Kbc na k24. Metro ni mendeirie Kiss tv thiteceni nao Kiss tv makihingura thiteceni igiri ni cio Classic tv na kiss tv, maikaranga ni manyitithanirie thiteceni icio igiri na igituika imwe niyo kiss tv. guikaranga ni kurokire sigino ingi iretwo ya digito nayo ina thiteceni ciothe ndagweta na ikongerera ingi. nie ndandika ni Daniel Kinuthia wa Njau kana innkeeper.


text:
Mĩcemanio Iitũ ya Kĩũngano
Menya ũhoro wa mĩcemanio iitũ. Menya mũcemanio ũrĩa ũrĩ hakuhĩ na harĩa ũrĩ.
Twĩkaga Mĩcemanio Itũ Atĩa?
Aira a Jehova macemanagia hamwe nĩ ũndũ wa gũthathaiya maita merĩ harĩ kiumia. (Ahibirania 10:24, 25) Andũ othe nĩ metĩkĩrĩtio gũthiĩ mĩcemanio ĩyo, kũrĩa tũthomaga Bibilia na tũkeruta ũrĩa tũngĩhũthĩra ũrutani wayo mũtũũrĩre-inĩ.
Icunjĩ nyingĩ cia tabarĩra ya mĩcemanio itũ ikoragwo irĩ ndeereti hamwe na athikĩrĩria, o ta ndeereti thĩinĩ wa kĩrathi. Mĩcemanio yarũkagwo na ĩgatirihwo na rwĩmbo na mahoya.
To mũhaka ũkorũo ũrĩ ũmwe wa Aira a Jehova nĩguo ũthiĩ mĩcemanio itũ. Tũnyitaga andũ othe ũgeni. Kũingĩra gũtirĩhagio. Gũtirĩ mbeca andũ metagio.
Kĩririkano gĩa Gĩkuũ kĩa Jesu
Rita rĩmwe o mwaka icigo-inĩ nyingĩ thĩinĩ wa thĩ yothe, nĩ tũririkanaga gĩkuũ kĩa Jesu. Twĩkaga ũguo tũkĩrũmĩrĩra watho ũyũ Jesu aaheire arũmĩrĩri ake: “
Ĩkagai ũũ nĩ getha mũndirikanage.” (Luka 22:19) Kĩririkano kĩrĩa kĩrũmĩrĩire gĩgeekwo Njumaa, Ĩpuro 3, 2015. Nĩ tũrakũnyita ũgeni mũcemanio-inĩ ũcio wa mwanya. O ta ũrĩa kũrĩ harĩ mĩcemanio ĩrĩa ĩngĩ itũ yothe, andũ othe nĩ metĩkĩrĩtio kũingĩra. Kũingĩra nĩ tũhũ na gũtirĩ mbeca ciĩtagio.


text:
Inyuĩ Mũrĩ Akristiano?
Ĩĩ. Tũrĩ Akristiano nĩ ũndũ wa itũmi ici:
Nĩ twĩrutanagĩria mũno kũrũmĩrĩra ũrutani na mĩtugo ya Jesu Kristo.—1 Petero 2:21.
Twĩtĩkĩtie Jesu nĩwe njĩra ya kũhonokera, atĩ “
gũtirĩ rĩĩtwa rĩngĩ rĩanaheanwo gũkũ thĩ kũrĩ andũ rĩngĩagĩrĩra rĩa gũtũhonokia.”—Atũmwo 4:12.
Andũ maatuĩka Aira a Jehova mabatithagio thĩinĩ wa rĩĩtwa rĩa Jesu.—Mathayo 28:18, 19.
Tũhoyaga thĩinĩ wa rĩĩtwa rĩa Jesu.—Johana 15:16.
Twĩtĩkĩtie atĩ Jesu nĩwe Mũtwe, kana ũrĩa wamũrĩtwo gũkorũo arĩ mwathani wa mũndũrũme o wothe.—1 Akorintho 11:3.
O na kũrĩ ũguo, na njĩra cigana ũna itiganĩte, ithuĩ tũkoragwo tũrĩ ngũrani na ndini iria ingĩ ciĩtagwo cia Gĩkristiano. Kwa ngerekano, twĩtĩkĩtie Bibilia ĩrutanaga atĩ Jesu nĩ mũrũ wa Ngai, ti gĩcunjĩ kĩa Ũtatũ. (Mariko 12:29) Tũtiĩtĩkĩtie atĩ muoyo ndũkuaga, atĩ nĩ kũrĩ mũthingi wa Maandĩko wa kuuga Ngai nĩ agaacina andũ icua-inĩ rĩa tene na tene, kana atĩ arĩa matongoragia maũndũ ma kĩĩndini nĩ magĩrĩire gwĩtwo marĩĩtwa maramatũgĩria gũkĩra andũ arĩa angĩ. —Kohelethu 9:5; Ezekieli 18:4; Mathayo 23:8-10.


text:
RŨGANO RWA 88
Johana Kũbatithia Jesu
TARORA ndutura ĩĩrĩa ĩroka kũũmba mũtwe wa mũndũ ũyũ. Mũndũ ũyũ nĩ Jesu. Rĩu nĩ wa mĩaka ta 30. Nake mũndũ ũcio me hamwe nake nĩ Johana. Nĩ tũrĩkĩtie kwĩruta ũndũ mũna igũrũ rĩake. No ũririkane hĩndĩ Mariamu aathire gũcerera Elizabethi, na kaana karĩa kaarĩ nda ya Elizabethi gakĩambarũrũka nĩ gĩkeno? Mwana ũcio warĩ nda nĩ Johana. No rĩu-rĩ Johana na Jesu mareka atĩa?
Johana no hĩndĩ arinda Jesu maĩ-inĩ ma Rũũĩ rwa Jorodani. Ũguo nĩguo mũndũ abatithagio. Mbere, ambaga kũrindwo maĩ-inĩ, rĩu ningĩ agacoka agokĩrio. Na tondũ ũguo nĩguo Johana eekaga andũ, etagwo Johana Mũbatithania. Johana aabatithirie Jesu nĩkĩ?
Ĩĩni, Johana eekire ũguo tondũ Jesu nĩwe waathire akĩũria Johana amũbatithie. Johana aabatithagia andũ arĩa meendaga kuonania atĩ nĩ merirĩte igũrũ rĩa maũndũ marĩa moru mekĩte. No ĩndĩ-rĩ, Jesu nĩ eekĩte ũndũ mũru wa kwĩrira? Aca, Jesu ndaigana kwĩhia, tondũ nĩ Mũrũ wa Ngai kuuma igũrũ. Nĩ ũndũ ũcio eerire Johana amũbatithie tondũ wa gĩtũmi kĩngĩ. Ta reke tuone gĩtũmi kĩu kĩarĩ kĩrĩkũ.
Mbere ya Jesu gũkora Johana, aarĩ mũtheremara. Mũtheremara nĩ mũndũ ũrĩa ũthondekaga indo cia mbaũ, ta metha na itĩ na indo ingĩ ta icio. Jusufu mũthuri wa Mariamu aarĩ mũtheremara, na nĩ aarutire Jesu o nake atuĩke take. No Jehova ndaatũmire mũrũwe gũkũ thĩ atuĩke mũtheremara. Aarĩ na wĩra wa mwanya endaga eke, na rĩu ihinda nĩrĩakinyire Jesu aambĩrĩrie wĩra ũcio. Na nĩguo onanie atĩ rĩu okĩte gwĩka wendi wa Ithe-rĩ, Jesu agĩkĩũria Johana amũbatithie. Hihi-rĩ, Ngai nĩ aakenirio nĩ ũndũ ũyũ?
Ĩĩni, tondũ thutha wa Jesu kuumĩra maĩ-inĩ, mũgambo nĩ woimire igũrũ ũkiuga ũũ: ‘Ũyũ nĩwe Mũrũ wakwa nyendete mũno, ngenaga nĩũndũ wake.’ Ningĩ, gũkuonekana atĩ igũrũ nĩrĩahingũkire na ndutura ĩyo ĩkĩũmba igũrũ rĩa Jesu. No ningĩ ndĩarĩ ndutura ya kĩa biũ. No yaarĩ ya mũhaano. Kũna kũna waarĩ roho wa Ngai.
Rĩu Jesu aarĩ na maũndũ maingĩ mũno ma gũcũũrania, na nĩkĩo aathire handũ hatarĩ mũndũ ũngĩ matukũ 40. Arĩ hau Shaitani akĩmũkora. Mahinda matatũ Shaitani nĩ aageririe Jesu oine watho wa Ngai. No ĩndĩ Jesu ndetĩkĩrire.
Thutha wa ũguo, Jesu agĩcoka na agĩtũngana na andũ arĩa maacokire gũtuĩka arũmĩrĩri ake a mbere, kana arutwo. Mamwe ma marĩĩtwa mao nĩ Andarea, Petero (ningĩ nĩ eetagwo Simoni), Filipu na Nathanaeli (ningĩ eetagwo Baritholomayo). Jesu na arutwo acio ake erũ magĩthiĩ merekeire Galili. Kũu Galili nĩ maarũgamire Kana mũciĩ kwa Nathanaeli. Me kũu Jesu nĩ aathire iruga-inĩ rĩa ũhiki, na akĩringa kĩama gĩake kĩa mbere. Nĩ ũũĩ nĩ kĩrĩkũ? Agarũrire maĩ magĩtuĩka ndibei.
Mathayo 3:


text:
MŨRANGĨRI (RIUMA RĨA WĨRUTI) JUNI 2015
Riuma rĩrĩ, rĩrĩ na icunjĩ cia wĩruti cia kuuma Julaĩ 27 nginya Agosti 30, 2015.
Kristo—Nĩwe Hinya wa Ngai
Ciama iria Jesu aaringire itiagunire tu o arĩa maatũũraga hĩndĩ ya Isiraeli, ĩndĩ nĩ cionanirie nginya ũrĩa Jesu ageekĩra andũ mahinda marĩa maroka.
Jesu nĩ Eendete Andũ
Ũrĩa Jesu eekagĩra andũ akĩringa ciama wonanirie atĩa ũrĩa aaiguaga kũmerekera?
No Tũhote Gũikara Tũrĩ Atheru
Bibilia nĩ yonanagia maũndũ matatũ marĩa mangĩtũteithia kũrũa na merirĩria moru.
“Angĩkorũo Kingsley no Ahote, o na Niĩ Ndingĩremwo!”
Kingsley, kuuma Sri Lanka, aatooririe moritũ manene nĩguo ehaarĩrie nĩ ũndũ wa mĩario ĩrĩa aarutire na ndagĩka nini tu.
Tũũraga Kũringana na Ihoya rĩa Kĩonereria—Gĩcunjĩ kĩa 1
Nĩ kĩĩ gĩatũmire Jesu aambĩrĩrie ihoya rĩu na ciugo “Ithe witũ” handũ ha “Ithe wakwa”?
Tũũraga Kũringana na Ihoya rĩa Kĩonereria—Gĩcunjĩ gĩa 2
Rĩrĩa tũrahoya Ngai atũhe irio ciitũ cia o mũthenya tũkoragwo tũkĩmũhoya nginya irio ciitũ cia kĩĩroho.
‘Nĩ Mũrabatara Ũkirĩrĩria’
Nĩ kũrĩ maũndũ mana Jehova atũhete mangĩgũteithia gũkirĩrĩria magerio kana moritũ.
Hihi nĩ Ũraririkana?
Hihi nĩ ũthomete ngathĩti cia ica ikuhĩ cia Mũrangĩri? Rora wone nĩ maũndũ maigana atĩa ũngiririkana.