text:
Nteto Irĩa irĩ Mũthia
1 JEHOVA
Riĩtwa rĩa Mũrungu nĩ Jehova, na nĩ kuuga “Nĩwe Ũtũmaga Gũkarĩka.” Jehova nĩwe Mũrungu mweneinya yonthe, na nĩwe woombĩre into bionthe. Arĩ inya ya kũthithia o ũntũ bunthe bũrĩa athuuraga kũthithia.
Kĩrĩ Kĩhibirania, riĩtwa rĩa Mũrungu rĩaandĩki na ntemwa inya. Kĩrĩ Gĩcũnkũ ntemwa iji irũngamagĩĩrwa nĩ YHWH kana JHVH. Riĩtwa rĩa Mũrungu rĩonekanaga Bibiriene akuĩ maita 7,000 kĩrĩ maandĩko ja mbere ja Kĩhibirania. Antũ nthĩgũrũne kunthe batumagĩra riĩtwa rĩa Jehova rĩandĩki na njĩra mwanya mwanya, bakĩrĩgwetaga na njĩra ya wĩthĩre ya mũgambo jwaao.
2 BIBIRIA NĨ RŨTETO “RWEKIRWE NI MURUNGU NKORONE” YA BARĨA BAMĨANDĨKĨRE
Mũtuungi wa Bibiria nĩ Mũrungu, ĩndĩ aatumĩĩre antũarũme kũmĩandĩka. Nĩ ũmwe na ũrĩa jũũjũ oomba kũromba mwanowe amwandĩkĩre barũga ĩrĩ na mathũgaanio ja jũũjũ ũu. Mũrungu aatumĩĩre kĩrundu kĩawe gũtongeeria aandĩki ba Bibiria baandĩka mathũgaanio jaawe. Kĩrundu kĩa Mũrungu nĩkĩabatongererie na njĩra inyiingĩ, rĩmwe gĩatũmaga boona bioneki kana iroto rĩu bakaandĩka.
3 MOORITANI JA BIBIRIA
Jaja nĩ mooritani jarĩ Bibiriene, jarĩa jatũteethagia kũthithia matua bwega. Ngerekano, ũritani bwa Bibiria, “muuru jumui niju juthuukagia miitire iria miega,” bũtũritanaga acoore beetũ no batũme twee babeega kana babaaĩ. (1 Akorintho 15:33) Na ũritani bwa Bibiria, “kiria muntu aandaga nokio akoroketha,” bũtũritanaga tũtĩũmba kũmatũka maumĩĩra ja mathithio jeetũ.
4 ŨRORIA
Nĩ ntũmwa kuuma kĩrĩ Mũrungu. No ĩĩthĩrwe ĩrĩ wendi bwa Mũrungu bũtaarĩrĩtue, ũritani bwegiĩ mĩtugo, waatho, kana ĩgaamba. Kinya no ĩĩthĩrwe ĩrĩ ntũmwa ĩĩgiĩ ũntũ bũgakarĩka ĩgiita rĩĩjĩte. Bibiriene, kwĩna moororia jamaingĩ jarĩa jojũrĩte.
5 MOORORIA JEGIĨ MESIA
Jesũ nĩwe woojũrĩrie moororia jarĩa jarĩ Bibiriene jegiĩ Mesia. Tega kathandũkũ “Moororia Jegiĩ Mesia.”
▸ Kĩth. 2, gĩc. 17, nteto au gaiti.
6 MWOROTO JWA JEHOVA KĨRĨ NTHĨGŨRŨ
Jehova oombĩre nthĩgũrũ yaa paradiso kenda ĩtũũrwa nĩ barĩa bamwendete. Mworoto jwawe jũtaagarũka. Rua, Mũrungu akeebia ũthũũku na ae antũ baawe ũtũũro bwa kenya na kenya.
7 SHAITANI NKOMA
Shaitani nĩ mũraĩka ũrĩa waambĩrĩĩrie kũregana na Mũrungu. Etagwa Shaitani, kũu nĩ kuuga “Mũregani,” nĩũntũ ka aciindanaga na Jehova. Kinya netagwa Nkoma, kũu nĩ kuuga “Mũcambania.” Aaerwe riĩtwa rĩu nĩũntũ neka arongwagĩra Mũrungu na akaayia antũ.
8 ARAĨKA
Jehova oombĩre araĩka karaaja mono mbere ya oomba nthĩgũrũ. Boombĩrwe batũũra ĩgũrũ. Kwĩna araĩka nkũrũki ya mirioni ĩgana. (Danieli 7:10) Barĩ mariĩtwa na nkuma mwanya mwanya, na araĩka etĩkĩkua barĩ winyiyia, batĩendaga kũthaathaua nĩ antũ. Barĩ nkathĩ na ngũgĩ mwanya mwanya irĩa baegi. Imwe cia ngũgĩ iu nĩ gũtumĩkĩra mbere ya rũriga rwa Jehova, gwikia ntũmwa, gũkaria na kũmenyeera atumĩkĩri baawe nthĩgũrũne, kũũjũria magaamba jaawe, na kũgwata mbaru ngũgĩ ya gũtũmĩĩria. (Zaburi 34:7; Kugwurirwa 14:6; 22:8, 9) Ĩgiita rĩĩjĩte bakarwa barĩ amwe na Jesũ ndweene ya Arimagedoni.—Kugwurirwa 16:14, 16; 19:14, 15.
9 WĨYIA
Bũrĩa bunthe twigagua, tũthũgaanagia, kana tũthithagia bũkũregana na Jehova kana wendi bwawe nĩ wĩyia. Tontũ wĩyia nĩbũthũũkagia ngwatanĩro yeetũ na Mũrungu, natweete mawaatho na mooritani ja gũtũteethia gũciebania na meeyia ja ntabarako. Mwambĩĩrione, Jehova oombĩre bionthe birĩ bibiũjũru, ĩndĩ Adamu na Hawa bakũthuura kũrega kwathĩkĩra Jehova, nĩbeĩĩrie na batiga kwaa baboojũru. Baratindira na barakua, na tontũ nĩtwagaĩĩrwe meeyia kuuma kĩrĩ Adamu, kinya twĩ nĩtũtindiraga na tũgakua.
10 ARIMAGEDONI
Ĩjĩ nĩ ndwaa ya Mũrungu ya kũthiria nthĩgũrũ ya Shaitani na ũthũũku bunthe.
11 ŨNENE BWA MŨRUNGU
Ũnene bwa Mũrungu nĩ thirikarĩ ĩrĩa Jehova arũngĩkĩte ĩgũrũ. Jesũ Kristũ nakwathana arĩ Mũnene waayo. Ĩgiita rĩĩjĩte Jehova agatumĩra Ũnene kweberia ũthũũku bunthe. Ũnene bwa Mũrungu bũkaatha nthĩgũrũ.
12 JESŨ KRISTŨ
Mũrungu oombĩre Jesũ mbere ya into bingĩ bionthe. Jehova aatũmĩre Jesũ nthĩgũrũne akua nĩũntũ bwa antũ bonthe. Nyuma ya Jesũ kũũragwa, Jehova naamũriũkĩrie. Jesũ nakwathana nandĩ ĩgũrũ arĩ Mũnene wa Ũnene bwa Mũrungu.
13 ŨRORIA BWEGIĨ BIUMIA 70
Bibiria nĩyaroretie rĩrĩa Mesia arĩngĩumĩra. Arĩngĩumĩra mũthiene jwa ĩgiita rĩgwĩtwa biumia 69, birĩa bĩambĩrĩĩrie mwaka jwa 455 M.M.J., na biathira mwakene jwa 29 M.J.
Nĩatĩa tũkũmenya biumia biu biathirĩre mwakene jwa 29 M.J.? Biumia 69 biambĩrĩĩrie mwaka jwa 455 M.M.J., rĩrĩa Nehemia aakinyĩre Jerusalemu na aambĩĩria kũmĩaka kaĩrĩ. (Danieli 9:25; Nehemia 2:1, 5-8) O ta ũrĩa kiugo “dasani” gĩtũmaga ũthũgaanĩria namba 12, no u kiugo “kiumia” gĩtũriikanagia namba 7. Biumia kĩrĩ ũroria bũbũ tĩ biumia bia ntukũ mũgwanja, ĩndĩ nĩ biumia bia mĩaka mũgwanja, kũringana na ũrĩa ntukũ kaingĩ citaragwa kĩrĩ ũroria bwa Bibiria “o ntuku imwe ikaa mwaka jumwe.” (Gutara 14:34; Ezekieli 4:6) Kũu nĩ kuuga o kiumia kĩrĩ na ũraja bwa mĩaka mũgwanja na biumia 69 birĩĩja mĩaka 483 (69 x 7). Kwou, tũgatara mĩaka 483 kuuma mwaka jwa 455 M.M.J., tũrĩkinya mwaka jwa 29 M.J. Jũjũ nĩju mwaka jungwa jũrĩa Jesũ aabatithĩrue aa Mesia!
Ũroria o bũu nĩ bwaroretie kiumia kĩngĩ, nakĩo nĩ mĩaka ĩngĩ mũgwanja. Ĩgiitene rĩu, mwaka jwa 33 M.J., Mesia arĩngĩũragwa, na kwambĩrĩria mwaka jwa 36 M.J., nkuma ĩnjega ya Ũnene bwa Mũrungu ĩrĩngĩtũmĩĩrua kĩrĩ mĩgongo yonthe na tĩ kĩrĩ Ayahudi akĩ.
14 ŨRITANI BWA ŨRONGO BWA ŨITHATŨ
Bibiria ĩritanaga Jehova nĩwe Mũũmbi na oombĩre Jesũ mbere ya into bingĩ bionthe. (Akolosai 1:15, 16) Jesũ tĩwe Mũrungu Mweneinya yonthe. Gũtĩrĩo aauga nang’anene na Mũrungu. Ũmma nĩ atĩ, aaugĩre “Baaba ni umunene kirini.” (Johana 14:28; 1 Akorintho 15:28) Ĩndĩ ndini imwe iritanaga Ũithatũ, atĩ Mũrungu nĩ bathatũ ndeene ya ũmwe: Ĩthe, Mũtaana, na kĩrundu ũmũtheru. Kiugo “Ũithatũ” gĩtĩ Bibiriene. Ũritani bũu nĩ bwa ũrongo.
Kĩrundu gĩkĩtheru nĩ inya ya Mũrungu ĩrĩa ĩritaga ngũgĩ, inya yaawe ĩtĩonekaga ĩrĩa atumagĩra kũthithia wendi bwawe. Kĩrundu gĩkĩtheru tĩ muntũ. Ngerekano, Akristũ ba mbere ‘ni boojurirwe ni kirundu gĩkĩtheru,’ na Jehova aaugĩre: ‘Ngatuurira bonthe baria bari mwoyo kirundu giakwa.’
15 MŨTHARABA
Akristũ ba mma batĩtumagĩra mũtharaba bakĩthaathayia Mũrungu. Nĩkĩ?
Karaaja jwatumagĩrwa kĩrĩ ũthaathayia bwa ũũmbi na kĩrĩ biatho bia kĩpagani biegiĩ kũmenyana kĩmwĩrĩ. Mĩaka 300 nyuma ya gĩkuũ kĩa Jesũ, Akristũ bataatumagĩra mũtharaba kĩrĩ ũthaathayia. Ĩndĩ, Constantino Mũnene wa Roma naaetherie mũtharaba rwano rwa Ũkristũ. Rwano rũu rwatumagĩrwa kũgeria gũtũma Ũkristũ bwendwa nĩ antũ babaingĩ. Ĩndĩ mũtharaba jũteegiĩ Jesũ Kristũ kinya aniini. Iuku New Catholic Encyclopedia riugaga: “Mũtharaba nĩjwatumagĩrwa mĩkarĩrene ya barĩa baarĩ o mbere ya Ũkristũ na kinya kĩrĩ barĩa bataarĩ Akristũ.”
Biugo bia Kĩgiriki birĩa bitaũragwa “mũtharaba,” nĩ kuuga “gĩkingi gĩĩtambũrũku,” “rũbaaũ,” kana “mũtĩ.” The Companion Bible ĩtaaragĩĩria: “Gũtĩ ũntũ bũrĩ kĩrĩ Maandĩko ja Kĩgiriki [Kĩrĩĩkanĩro Gĩkĩerũ] bũkwonania mbaaũ ijĩrĩ.” Jesũ aakuĩre mũtĩne.
16 MŨRIIKANA
Jesũ eerĩre aritwa baawe bariikanage gĩkuũ kĩawe. O mwaka bathithagia ũu Nisani 14, tarĩki o ĩrĩa Aisraeli baakũngũagĩra Pasaka. Mũgate na ndibei, birĩa birũngamagĩĩra mwĩrĩ na tharike ya Jesũ, bikũrũkagĩĩrua kĩrĩ bonthe barĩa barĩ Mũriikanene. Barĩa bakaathana amwe na Jesũ ĩgũrũ barĩĩjaga mũgate na bakanyua ndibei. Barĩa barĩ na wĩrĩgĩĩro bwa gũtũũra kenya na kenya nthĩgũrũne bonanagia gĩtĩĩo kwĩthĩrwa barĩ o Mũriikanene, ĩndĩ batĩrĩĩjaga mũgate kana banyua ndibei.
17 MWOYO
Biugo bia Kĩhibrania na Kĩgiriki birĩa bitaũrĩtwe “mwoyo” kĩrĩ Bibiria bitumĩrĩtwe kuuga (1) muntũ, (2) nyomoo, kana (3) ũtũũro bwa muntũ kana bwa nyomoo. Aja kwĩna ngerekano:
Muntũ. Bibiria yugaga “Nkoro cionthe ni ciakwa; o uria nkoro ya ithe wa muntu iri yakwa, no u nkoro ya mutana iri yakwa: na nkoro o iria iyagia noyo igakua.” (Ezekieli 18:4) Aja kiugo “nkoro” kana mwoyo kĩrĩarĩĩria muntũ, tontũ muntũ nĩwe wĩyagia kana akathithia ũntũ bũtĩbui.
Nyomoo. Bibiria yugaga: “Nawe muntu uria ukaringa nyomoo amiurage, ni kuria akamiria: mwoyo jukaumaga mwoyo.”
—Mantu ja Alawi 24:18
Ũtũũro bwa muntũ kana bwa nyomoo. Jehova eerĩre Baruku gũkũrũkĩĩra Jeremia: “Nkaretere antu bonthe baria bari mwiri uthuuku, niu Mwathani augite; indi mwoyo jwaku ngakwa jwe itaa o guntu kunthe kuria ugeetaga.” (Jeremia 45:5) Rĩrĩa Jesũ aarĩ nthĩgũrũne, aaugĩre: “Ni ndi muriithi umwega; muriithi uria mwega narekagiiria mwoyo jwawe ni untu bwa ng’ondu.”
—Johana 10:11.
Ũntũ bũngĩ, rĩrĩa muntũ akũthithia ũntũ na “nkoro yawe yonthe” kana mwoyo jwawe junthe, ũu nĩ kuuga athithagia u agĩciendagĩra na kũringana na bũrĩa bunthe akũũmba. (Mathayo 22:37; Kuriikanithia Maathana 6:5) Kiugo “mwoyo” kinya no gĩtumĩke kwarĩĩria muntũ ũrĩ beco gũkua kana ũkuĩte.
—Ayubu 33:22.
18 KĨRUNDU
Biugo bia Kĩhibirania na Kĩgiriki birĩa bitaũragwa “kĩrundu” kĩrĩ Bibiria no biuge mantũ mwanya mwanya. Ĩndĩ rĩonthe biaragĩĩria gĩntũ gĩtĩũmba kwonwa nĩ antũ, ta ruuo kana mĩrukĩ ya antũ na nyomoo. Biugo bibi kinya no biarĩĩrie biũmbe bia gĩkĩrundu, na kĩrundu gĩkĩtheru ta kĩo inya ya Mũrungu ĩrĩa atumagĩra kũthithia mantũ. Bibiria ĩtĩritanaga atĩ gwĩkĩo gĩĩtaga na mbere gũtũũra nyuma ya mũntũ gũkua.
19 JAHANAMU
Jahanamu nĩ riĩtwa rĩa kĩguuru akuĩ na Jerusalemu arĩa matĩ jaaĩthagĩrua jakathira buru. Gũtĩ ũntũ bũkwonania atĩ ĩgiitene rĩa Jesũ, nyomoo kana antũ nĩbaathangĩkagua kana bakaĩĩthua barĩ mwoyo kĩguurune kĩu. Kwou Jahanamu ĩtĩrũngamagĩĩra antũ gũtĩonagwa naarĩa antũ barĩa bakuĩte bathangĩkagua na bakaĩĩthua kenya na kenya. Rĩrĩa Jesũ aarĩrie bwegiĩ barĩa bageragwa Jahanamu, aaragĩĩria kũthirua buru.
20 ĨROMBA RĨA MWATHANI
Nĩ ĩromba rĩrĩa Jesũ aaritĩre rĩrĩa aaritanaga aritwa baawe kũromba. Kinya nĩ rĩĩtagwa ĩromba rĩa Baaba Weetũ kana ĩromba rĩa kĩonanĩĩria. Ngerekano, Jesũ aatũritanĩre kũromba ũjũ:
“Riitwa riaku riathurwe”
Tũrombaga Jehova atherie riĩtwa rĩawe kana ĩgweta rĩawe kuumania na ũrongo bunthe. Ũu nĩ kenda bonthe ĩgũrũ na nthĩgũrũ batĩĩa riĩtwa rĩa Mũrungu.
“Unene bwaku bwije”
Tũrombaga thirikarĩ ya Mũrungu ĩthirie nthĩgũrũ ĩnthũũku ya Shaitani, yaathe nthĩgũrũ na ĩmĩethie paradiso.
“Uria wendete gwe buthithague nthi iji”
Tũrombaga mworoto jwa Mũrungu jũũjũre kenda antũ aathĩki na baboojũru batũũra kenya na kenya Paradiso, o ta ũrĩa Jehova eendaga rĩrĩa antũ boombĩrwe.
21 ĨKŨŨRI
Jehova aaritĩre ĩkũũri kwonokia antũ kuuma kĩrĩ meeyia na gĩkuũ. Ĩkũũri nĩ ĩrĩi rĩrĩa rĩabataraga kũgũra kaĩrĩ ũtũũro bũbũũjũru bũrĩa muntũ wa mbere Adamu aateere, na gũcookia kaĩrĩ ngwatanĩro amwe na Jehova ĩrĩa yaathũkĩrue. Mũrungu aatũmĩre Jesũ nthĩgũrũne kenda akua nĩũntũ bwa eeyia bonthe. Antũ bonthe barĩna kaanya ka gũtũũra kenya na kenya na kwaa baboojũru nĩũntũ bwa gĩkuũ kĩa Jesũ.
22 NĨKĨ MWAKA JWA 1914 JŨRĨ JWA GĨTŨMI MONO?
Ũroria kĩrĩ iuku rĩa Danieli mũrango jwa 4 bũrĩtũritana atĩ Mũrungu arĩngĩrũũngĩka Ũnene bwawe mwaka jwa 1914.
Ũroria: Jehova naaere Mũnene Nebukadineza kĩroto kĩa ũroria kĩegiĩ gũtemwa kwa mũtĩ jũmũnene. Kĩrotone kĩu, mũkanda jwa ĩthaga na ĩthuruthia nĩ jwathiũrũkĩĩrue gĩtinkĩne kĩa mũtĩ kenda jũtĩgakũre mwanka “biingo mugwanja” bithire. Nyuma ya ũu mũtĩ jũrĩngĩkũra kaĩrĩ.
Ũrĩa ũroria bũu bũtwegiĩ: Mũtĩ jũrũngamagĩĩra Ũnene bwa Mũrungu. Mĩaka ĩmiingĩ, Jehova naatumagĩra anene Jerusalemu, kwatha mũgongo jwa Israeli. (1 Mantu ja Karaja 29:23) Ĩndĩ anene bau nĩbaagĩre wĩtĩkua na waathani bwaao bwathira. Jerusalemu nĩ yathirĩrue mwaka jwa 607 M.M.J. Jũu nĩju jwarĩ mwambĩrĩrio jwa “biingo mugwanja.” (2 Anene 25:1, 8-10; Ezekieli 21:25-27) Rĩrĩa Jesũ aaugĩre, “Jerusalemu igakinyangwa ni antu baria bati Ayahudi, mwanka riria igiita ria antu baria bati Ayahudi rikoojura,” aaragĩĩria “biingo mugwanja.” (Luka 21:24) Kwou “biingo mugwanja” bitaathirĩre rĩrĩa Jesũ aarĩ nthĩgũrũne. Jehova naaritĩre wĩrane akathuura Mũnene mũthiene jwa “biingo mugwanja.” Waathani bwa Mũnene ũu ũmwerũ Jesũ, bũrĩngĩreetera antũ ba Mũrungu nthĩgũrũne yonthe ithaarimo bia kenya.
Ũraaja bwa “biingo mugwanja”: “Biingo mugwanja” biajũkĩrie mĩaka 2,520. Tũgatara mĩaka 2,520 kuuma mwaka jwa 607 M.M.J., tũrĩkinya mwaka jwa 1914. Mwaka jũu nĩju Jehova aaetherie Jesũ ũrĩa Mesia, Mũnene wa Ũnene bwa Mũrungu ĩgũrũ.
Nĩatĩa tũkinyagĩĩra namba ĩjĩ 2,520? Bibiria yugaga biingo bithatũ na nusu nĩ ũmwe na ntukũ 1,260. (Kugwurirwa 12:6, 14) Kwou “biingo mugwanja” nĩ ntuku 1,260 maita jaĩrĩ, kana ntukũ 2,520. Ntukũ 2,520 nĩ ũmwe na mĩaka 2,520. Bũu bũrĩĩtanĩria na ũrĩa ntukũ kaingĩ itaragwa kĩrĩ ũroria bwa Bibiria, “o ntuku imwe ikaa mwaka jumwe.”
23 MIKAELI MŨRAĨKA ŨRĨA MŨNENE
Bibiria ĩgwetaga mũraĩka ũrĩa mũnene nĩ ũmwe akĩ, na riĩtwa rĩawe nĩ Mikaeli.—Danieli 12:1; Juda 9.
Mikaeli nĩwe Mũtongeeria wa njũũrĩ ya araĩka etĩkua ba Mũrungu. Kugwurirwa 12:7 ĩriuga: ‘Mikaeli na araika bawe bararua na nkunga na araika bayo.’ Iuku rĩa Kũgwũrĩrwa riugaga Mũtongeeria wa njũũrĩ ya Mũrungu nĩ Jesũ, kwou Mikaeli nĩ riĩtwa rĩngĩ rĩa Jesũ.
24 NTUKŨ CIA MŨTHIRO
Biugo biu biaragĩĩria ĩgiita rĩrĩa mantũ jamanene jarĩngĩkarĩka nthĩgũrũne ĩgiita rĩĩkai mbere ya Ũnene bwa Mũrungu bũthiria nthĩgũrũ ya Shaitani. Biugo bingĩ ta biu, “muthiro jwa nthiguru” na “kwija kwa Mutana-wa-muntu,” bitumagĩrwa kĩrĩ ũroria bwa Bibiria kwarĩĩria ĩgiita rĩmwe. (Mathayo 24:3, 27, 37) ‘Ntuku cia muthiro’ ciaambĩrĩĩrie rĩrĩa Ũnene bwa Mũrungu bwaambĩrĩĩrie kwathana ĩgũrũ mwaka jwa 1914 na ikathira rĩrĩa nthĩgũrũ ya Shaitani ĩkathirua ĩgiita rĩa Arimagedoni.
25 KŨRIŨKUA
Rĩrĩa Mũrungu acookia muntũ ũkuĩte mwoyo, kũu gwĩtagwa kũriũkua. Bibiria nĩgwetaga antũ kenda baariũkĩrue. Elija, Elisha, Jesũ, Petero, na Paũlo, nĩ baariũkĩrie antũ. Biama biu biombĩkanĩre nĩũntũ bwa inya ya Mũrungu. Jehova naejanĩte wĩrane akariũkia “antu baria beega o na baria baai,” batũũre nthĩgũrũne. (Mathithio 24:15) Bibiria kinya nĩgwetaga kũriũkua kwa gwĩta ĩgũrũ. Kũu gũkarĩkaga rĩrĩa barĩa bathuuri kana batũũrĩrĩtwe maguta nĩ Mũrungu bariũkagua bageeta gũtũũra ĩgũrũ amwe na Jesũ.
26 KWARANĨRIA NA ĨRUNDU BITHŨŨKU
Nĩ bũthũũku kwaranĩria na irundu bithũũku ĩmwe kwa ĩmwe kana gũkũrũkĩĩra muntũ ũngĩ ta mũgaa kana ũrĩa ũringagia. Antũ barĩa baranagĩria na irundu bithũũku bathithagia ũu tontũ nĩbetĩkĩtie ũritani bwa ũrongo atĩ, kĩrundu kĩa muntũ nĩ gĩĩtaga na mbere gũtũũra akua, na gĩkaa kĩrundu kĩrĩ na inya ĩnyiingĩ. Irundu bithũũku kinya nĩ bigeragia gũtũma antũ batĩkaathĩkĩre Mũrungu. Kũthooma njota, kũringia, manjĩki, ũrogi, gũtũngua nyoni ĩnthũũku, ũgaa, gũtumĩra inya ĩtĩ ya wĩthĩre, nĩ njĩra mwanya mwanya cia kwaranĩria na irundu bithũũku. Mauku jamaingĩ, mangacĩti, sinema, mbica, kinya ndwĩmbo, itũmaga irundu bithũũku, manjĩki, na gũtũmĩra inya ya irundu bithũũku kwonwa gũtĩtũthũũkia kana nĩ mantũ ja gũtũgwĩria. Mantũ jamaingĩ jathithagua mathikone ta maambura ja mathiko, mũriikana jwa ntukũ ya mathiko, kũritĩra akuũ igongwana, kũtherua kwa ũrĩa ũkuĩri, kana biatho bingĩ bia ũtukũ, kinya cio nĩ njĩra cia kwaranĩria na irundu bithũũku. Antũ kaingĩ batumagĩra ndaawa cia mbogita rĩrĩa bakũgeria gũtumĩra inya ya irundu bithũũku.
27 WAATHANI BWA JEHOVA
Jehova nĩwe Mũrungu Mweneinya yonthe, na nĩwe woombĩre ĩgũrũ na nthĩ. (Kugwurirwa 15:3) Nĩkĩo gĩtũmi nĩwe Mwene into bionthe na arĩ na waatho bunthe bwa kwatha ũũmbi bwawe. (Zaburi 24:1; Isaya 40:21-23; Kugwurirwa 4:11) Nekĩrĩte o gĩntũ kĩonthe kĩrĩa ombĩte mawaatho. Jehova kinya arĩ na waatho bwa kũthuura bangĩ baa aathani. Tũgwataga mbaru waathani bwa Mũrungu, twamwenda na twamwathĩkĩra.
28 KŨRITA ĨU
Kũrita ĩu kũthithagua ntabarako kenda mwana ũtĩciari akua. Tĩ tontũ bwa mũtino kana ũntũ buumagĩra bungwa bũtĩbangi mwĩrĩne jwa muntũ. Kuuma rĩrĩa ĩu rĩtungagwa, mwana tĩ gĩcuncĩ tu kĩngĩ kĩa mwĩrĩ jwa ng’ina. Mwana nĩ muntũ ũngĩ mwanya na bwawe.
29 GWĨKĨRWA THARIKE
Nĩ njĩra ya kũrigita mwajie ĩrĩa tharike ĩrĩ yonthe kana ĩmwe ya icuncĩ biinene bina biayo, biĩkagĩrwa kuuma kĩrĩ muntũ ũmwe gwĩta kĩrĩ mwĩrĩ jwa ũngĩ, kana kuuma kĩrĩ tharike ĩrĩa ĩĩki. Icuncĩ bina biinene bia tharike nĩ: Gĩcuncĩ gĩkari ta rũũjĩ (plasma), tũcuncĩ tũũtune (red cells), tũcuncĩ twerũi (white cells), na gĩcuncĩ kĩa kũrigĩĩria tharike ĩtĩgeetĩke mono (platelets).
30 ĨKAANŨKIA
Bibiriene, kiugo “ikaanukia” tĩ riĩtwa rĩngĩ tu rĩa nthĩnje. Rĩrĩa twakaanukua, ka twonagĩĩrua, tũkaritanwa, na tũkoonua arĩa twaatĩtie. Gũtĩrĩo Jehova akaanũkagia bũbũũi kana atĩna kĩao. (Njuno 4:1, 2) Jehova nekaga ngerekano ĩnthongi kĩrĩ aciari. Ĩkaanũkia rĩrĩa arĩtaga rĩrĩ maumĩra jameega mwanka muntũ akeeja kwenda ĩkaanũkia. (Njuno 12:1) Jehova nendete antũ baawe, na nĩ abaritanaga. Nabaejaga mataaro jarĩa jagarũraga mathũgaanio jamathũũku na jakabateethia kwiritana kũthũgaania na kũthithia mantũ na njĩra ĩrĩa ĩmũgwĩragia. Kĩrĩ aciari, ĩkaanũkia nĩ amwe na gũteethia aana kũmenya itũmi bia nĩkĩ babuĩrĩte kwathĩka. Kinya nĩ kuuga kũbaritana kwenda Jehova, o na Rũteto rwaawe Bibiria na gũciũkĩrwa nĩ mooritani jaayo.
31 IRUNDU BITHŨŨKU
Nĩ biũmbe bithũũku bia gĩkĩrundu bitĩonekaga, birĩ na inya ĩkũrũkĩte ya muntũ. Irundu bithũũku nĩ araĩka bathũũku. Baaere bathũũku rĩrĩa baacietherie anthũ ba Mũrungu na njĩra ya kũrega kũmwathĩkĩra. (Kiambiriria 6:2; Juda 6) Nĩ baagwatanĩĩre na Shaitani kũregana na Jehova.


c: text/html

text:
Mbere ya gĩkuũ kĩawe, Jesũ nairĩbĩre amwe na aritwa baawe bana—Peterũ, Jakubu, Johana, na Anderea. Rĩrĩa Jesũ aabeeraga rwano rwa kwĩthĩrwa o kwawe ntukũne cia mũthia, naũrĩrie kĩũria gĩkĩrito: “Nandi ri, nthumba iria yagirite [mbĩtĩkua] na injume ni iriku, iria yaetherue ni mwathani wayo inene ya ntuura yawe, ya kwejaga antu ba ntuura iu biakuria igiita riabio riakinya?” (Mathayo 24:3, 45; Mariko 13:3, 4) Jesũ nĩka arikithagĩria aritwa baawe atĩ arĩ “mwathani” waao, arĩngĩĩka barĩa bakathuranagĩra irio bia gĩkĩrundu kĩrĩ athingati baawe ntukũũne cia mũthia. Nĩ baũ barĩngĩ kwĩthĩrwa barĩ nthũũmba ĩu?
Nĩ gakundi kaniini ka athingati ba Jesũ etũrĩrua maguta. “Nthũmba” ĩu nĩ Kĩama kĩrĩa Gĩtongagĩĩria kĩa Akũũjĩ ba Jehova. Ĩritaga biakũrĩa bia gĩkĩrundu ĩgiita rĩrĩa rĩagĩrĩte kĩrĩ athaathayia bangĩ ba Jehova. Twĩrĩgagĩĩra nthũũmba ĩjĩ mbĩtĩkua ĩĩta na mbere gũtwaa ‘biakuria bietu igiita riabio riakinya’—Luka 12:42.
Ĩrũngamagĩĩra into bia nyomba ya Mũrungu. (1 Timotheo 3:15) Jesũ naere nthũũmba ngũgĩ ya bata ya kũrũngamĩĩra gĩcuncĩ kĩa nthĩgũrũ kĩa ũthuranĩri bwa Jehova—kũmenyeera into biawe, gũtongeeria ngũgĩ ya gũtũmĩĩria, na gũtũritana gũkũrũkĩĩra biũthũrano bietũ. Kwou, gũtwaa kĩrĩa tũkũbatara na rĩrĩa tũgũkĩbatara, “nthũmba ĩrĩa yagĩrĩte na ĩnjũme” ĩtwejaga irio bia gĩkĩrundu gũkũrũkĩĩra mauku jarĩa tũtumagĩra ũtungatĩrine, o na kinya gũkũrũkĩĩra programu cia mĩcemanio na igomano.
Nthũũmba ĩu nĩ mbĩtĩkua kĩrĩ mma cia Bibiria na ngũgĩ ya gũtũmĩĩria nkuma ĩnjega, na nĩ ĩnjũme kĩrĩ kũmenyeera na njĩra ya ũmme into bia Kristũ nthĩgũrũne. (Mathithio 10:42) Jehova nagũkucĩĩria antũ babaingĩ kwaa Akũũjĩ baawe, na gũteetheria nthũũmba mbĩtĩkua na ĩnjũme gũtwaa irio bibiingĩ bia gĩkĩrundu.—Isaya 60:22; 65:13.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Arigitani kuruta mukana wa gucoka mugomo-ini gugikinyiria muthenya wa kana kiumia giki
Oringi marigitari niamarutite mukaana wa kuiga miro yao thi makiuga ngirimiti yao iria meriga gwikiranira mweri umwe muthiru ndiri irathingatithio. Arigitani aya maugite onathengia wa kunina mugomo wao uria uroire ihinda ritanyihiire mieri 3, mucaara uria makoretwo miamukira nduri urongererwo. Oho ningi marigitari aya nomarathingiriria marihwo mucaara wa mieri iyo matararutaga wira makiuga nikihooto kiao. Maugite mateta mao maga gukorwo mahingitio gugikinyiria muthenya wa kana kiumia giki matiri na wiki ungi otiga kugomera wira.
The post Arigitani kuruta mukana wa gucoka mugomo-ini gugikinyiria muthenya wa kana kiumia giki appeared first on Mediamax Network Limited.
This post was syndicated from Mediamax Network Limited. Click here to read the full text on the original website.
Follow us on twitter @TodayKenya
Also, Like us on facebook


text:
Gĩgĩkũyũ
Matemo[edit | edit source]
Mũigana wa thiomi cia Abĩrika nĩ gĩcunjĩ kĩmwe gĩa ithatũ gĩa thiomi ciothe cia thĩ. Imwe cia cio ciaragio mabũrũri-inĩ maingĩ nĩ andũ milioni nyingĩ no nĩ iteanĩirio na igakomererio nĩ thiomi cia ageni kwambĩrĩria mĩaka ya 1900 kĩambĩrĩria-inĩ. Nĩ ũndũ rũthiomi nĩ ruo rũkuuaga mũtũũrĩre wa andũ mwanya, thiomi ng’eni itingĩhota gũkuua mũtũũrĩre wa andũ a Abĩrika. Ũhũthĩri wa thiomi ng’eni mathukuru-inĩ ũrutaga ciana kwaga kwĩyona ũrĩa kwagĩrĩire kana kwĩrora na maitho ma ageni eene thiomi icio ng’eni cihũthĩraga.
Nĩ gũkoretwo na mĩcemanio mĩingĩ ya kwarĩrĩria ũkũria wa thiomi cia Afrika na ũhũthĩri wa cio mathomo-inĩ, no maũndũ macio matirĩ mahinga. Thiomi cia Abĩrika itirakũranĩra na thĩ hamwe na sayanisi ta ũrĩa ciagĩrĩirũo nĩ ũndũ arĩa athomu kaingĩ matiandĩkaga maũgĩ mao na thiomi icio. Tondũ rũthiomi nĩ ikũmbĩ rĩa kĩririkano kĩa mũingĩ (Thiong'o, 1986) na nĩ gũkoretwo na ũteanĩria na wonoria wa ũgĩ kuma thiomi-inĩ cia Afrika hatarĩ gũciongerera ũgĩ mwerũ, mũicoi-nĩ Abĩrika ĩtigĩtwo na makũmbĩ iberi, tũkĩaria ma kana na ngerekano. Na tondũ ũgĩ ũrĩa woneka ndũcokagĩrĩra thiomi cia Abĩrika nĩ ũndũ nĩ iteanĩirio, gĩthomo kĩa Abĩrika gĩtirĩ irĩ kana irĩĩri cia bata. Ĩndĩ, o na kwĩ na ikwĩro ta icio, mũng’eng’ano wa gũkũria thiomi cia Afrika nĩ wambĩrĩirie na wĩra ũyũ wa bata no mũhaka ũrĩke tondũ gũtirĩ mũndũ ũngĩhota kũgirĩrĩria rĩciria kahinda ka rĩo ge gakinyu.
Kĩambĩrĩria[edit | edit source]
Abirika ĩ thiomi makĩria ma 2,000, iria arĩ gĩcunjĩ kĩmwe gĩa ithatũ gĩa thiomi ciothe cia thĩ. Thiomi imwe cia Abirika ta Gĩthwaĩri kwa mũhiano, kĩrĩa kĩaragio mabũrũriinĩ maingĩ ma Abirika ya Irathĩro na Abirika ya Gatagatĩ, ciaragio nĩ andũ makĩria ma mirioni 50.
O na thiomi icio ikiaragio nĩ andũ aingĩ ũguo, ti cio ithomithanagia mathukuruinĩ na o na itithomagwo mabũrũriinĩ maingĩ ma Abirika. Gĩtũmi kĩmwe gĩa thiomi ici kwaga gũthomithania kana gũthomwo mathukuruinĩ ma Abirika nĩ gũkomererio nĩ thiomi cia gĩkoronĩ kuma kĩambĩrĩria kĩa mĩaka ya 1900, na gĩtũmi kĩngĩ nĩ gũteanĩrio nĩ thirikari cia Abirika kuma cianyita “wĩyathi” kwambĩrĩria mũico wa mĩaka ya 1950. Nĩ guo tũmeye wega kĩrĩa gĩtũmaga thiomi cia Abirika iteanĩrio ũguo, no mũhaka tũikie maitho harĩ hithitũrĩ ya thiomi cia Abirika kuma hĩndĩ ya gĩkoronĩ.
Ciathĩrĩro[edit | edit source]
- Ngũgĩ wa Thiong'o, 1986. Decolonising the Mind: The Politics of Language in African Literature. (ISBN 0-435-08016-4)
- Muigwithania 2.0 - First Kikuyu Newspaper revived on the Internet


text:
Uthuthuria kuonania Kenya ni bururi umwe uria uremetwo kuhee ciana ugitiri kuumana namogwati ma uhuthiri muuru wa mitambo ya kiriu
Bururi wa kenya ni umwe gatagati-ini ka mabururi maria maremetwo ni kugitira ciana kuumana na mogwati maria mangicungiririo ni uhuthiri muuru wa mitambo wa ukinyaniria wa kiriu. Uu ni kuringana na uthuthuria uria utabanitio ni ruhonge rwa kimabururi rwa rwa kumurika uhuthiri wa mitambo ya ukinyaniria wa kiriu International Telecommunication Union (ITU). Kurumirira uhoro uyu murugamiriri munene wa bodi ya kuramata thinema guku bururi-ini niathingatite muingi wa bururi unyitanire na thirikari hari kwambika mitaratara ya kugitira ciana.
The post Uthuthuria kuonania Kenya ni bururi umwe uria uremetwo kuhee ciana ugitiri kuumana namogwati ma uhuthiri muuru wa mitambo ya kiriu appeared first on Mediamax Network Limited.
This post was syndicated from Mediamax Network Limited. Click here to read the full text on the original website.
Follow us on twitter @TodayKenya
Comments
Be the First to Comment!


text:
ŨHORO MUONGERERE
Irio cia Mwathani—Gĩkũngũĩro Gĩkumagia Ngai
AKRISTIANO maathĩtwo makũngũyagĩre Kĩririkano gĩa gĩkuũ gĩa Kristo. Gĩkũngũĩro kĩu nokĩo gĩĩtagwo “irio cia Mwathani.” (1 Akorintho 11:20) Bata wa kĩo nĩ ũrĩkũ? Gĩkũngũyagĩrũo rĩ na gĩkũngũyagĩrũo na njĩra ĩrĩkũ?
Jesu Kristo aambĩrĩirie gĩkũngũĩro kĩu ũtukũ wa Bathaka ya Kĩyahudi ya mwaka wa 33 M.M. Bathaka yakũngũyagĩrũo rita rĩmwe o mwaka, mũthenya wa 14 wa mweri wa Kĩyahudi wa Nisani. Mweri wa Nisani waambagĩrĩria rĩrĩa mweri woneka thutha wa kiumia kĩa mbere kĩa mweri wa Gatatũ (Machi). Ayahudi maataraga thikũ 14 kuuma hĩndĩ ĩo nĩguo makũngũĩre Bathaka, riũa rĩathũa.
Jesu aakũngũĩire Bathaka e hamwe na atũmwo ake, agĩcoka akĩĩra Judasi Mũisikariota athiĩ, na thutha ũcio akĩambĩrĩria gĩkũngũĩro kĩa Irio cia Mwathani. Gĩkũngũĩro kĩu gĩacokire ithenya rĩa Bathaka ya Ayahudi na kwoguo kĩagĩrĩire gũkũngũĩrũo rita rĩmwe o mwaka.
Injiri ya Mathayo yuugĩte ũũ: “Jesu akĩoya mũgate, akĩrathima, akĩwenyũranga; akĩũne arutwo akiuga, Kai, mũrĩe; ũyũ nĩguo mwĩrĩ wakwa. Agĩcoka akĩoya gĩkombe, agĩcokeria Ngai ngatho, akĩmane, akĩmera, Nyuanĩrai inyuothe; nĩ gũkorũo ĩno nĩyo thakame yakwa ya kĩrĩkanĩro ĩrĩa ĩitĩirũo andũ aingĩ, ya gũtũma mehia mohanĩrũo.”—Mathayo 26:26-28.
Amwe metĩkĩtie atĩ Jesu aagarũrire mũgate ũgĩtuĩka nyama ya mwĩrĩ wake nayo ndibei ĩgĩtuĩka thakame yake. No rĩrĩ, Jesu aarĩ na mwĩrĩ wake ũrĩ o mũgima rĩrĩa aamaneire mũgate ũcio. Hihi atũmwo a Jesu na ma maarĩaga mwĩrĩ wake na makanyua thakame yake? Aca, tondũ gwĩka ũguo kũngĩarĩ kũrĩa nyama cia mũndũ, na kũu nĩ kuuna watho wa Ngai. (Kĩambĩrĩria 9:3, 4; Maũndũ ma Alawii 17:10) Kũringana na Luka 22:20, Jesu oigire ũũ: Gĩkombe gĩkĩ nĩkĩo gĩa kĩrĩkanĩro kĩrĩa kĩerũ thĩinĩ wa thakame yakwa, o ĩrĩa ĩgũitwo nĩ ũndũ wanyu.” Hihi gĩkombe kĩu gĩatuĩkire biũ “kĩrĩkanĩro kĩrĩa kĩerũ”? Ũcio nĩ ũndũ ũtangĩahotekire tondũ kĩrĩkanĩro nĩ kũiguithanĩria, ti kĩndũ kĩngĩoneka na maitho.
Kwoguo mũgate na ndibei no indo cia kũgerekania tu. Mũgate ũrũgamĩrĩire mwĩrĩ mũkinyanĩru wa Kristo. Jesu aahũthĩrire mũgate ũrĩa watigarĩte kuuma harĩ irio cia Bathaka. Mũgate ũcio ndwarĩ na ndawa ya kũimbia o na hanini. (Thama 12:8) Bibilia ĩhũthagĩra ndawa ya kũimbia ĩrĩ ta rũũri rwa mehia kana ũthũku. Kwoguo mũgate wonanagia mwĩrĩ mũkinyanĩru wa Jesu ũrĩa aarutire. Mwĩrĩ ũcio ndwarĩ na mehia.
Ndibei ndune yonanagia thakame ya Jesu. Thakame ĩo nĩyo ĩtĩtĩrithagia kĩrĩkanĩro kĩrĩa kĩerũ. Jesu oigire atĩ thakame yake nĩyo yaitirũo “ya gũtũma mehia mohanĩrũo.” Andũ kwoguo no monwo marĩ atheru nĩ Ngai na no maingĩre thĩinĩ wa kĩrĩkanĩro kĩrĩa kĩerũ na Jehova. (Ahibirania 9:14; 10:16, 17) Kĩrĩkanĩro kĩu, gĩtũmaga kũhoteke Akristiano ehokeku 144,000 mathiĩ igũrũ. Magaatuĩka athamaki na athĩnjĩri Ngai na marehere andũ othe irathimo.
Nĩa magĩrĩirũo kũrĩa mũgate na kũnyua ndibei ĩo? Nĩ arĩa marĩ thĩinĩ wa kĩrĩkanĩro kĩrĩa kĩerũ na nĩo marĩ na kĩĩrĩgĩrĩro gĩa gũthiĩ matu-inĩ. Roho mũtheru wa Ngai nĩ ũmaheaga ũira hatarĩ na nganja atĩ o nĩ athure matuĩke athamaki kũu matu-inĩ. (Aroma 8:16) Ningĩ marĩ thĩinĩ wa kĩrĩkanĩro kĩa Ũthamaki hamwe na Jesu.
Ĩ arĩa nao marĩ na kĩĩrĩgĩrĩro gĩa gũgaatũũra tene na tene thĩinĩ wa Paradiso gũkũ thĩ? Nĩ mathĩkagĩra watho wa Jesu wa kũũngana hĩndĩ ya Irio cia Mwathani, mathiaga na gĩtĩo, no matirĩaga mũgate kana kũnyua ndibei. Aira a Jehova macemanagia rita rĩmwe o mwaka, Nisani 14 riũa rĩathũa, gũkũngũĩra Irio cia Mwathani. O na gũtuĩka no andũ ngiri nyinyi tu thĩ yothe moigaga me na kĩĩrĩgĩrĩro gĩa gũthiĩ matu-inĩ-rĩ, gĩkũngũĩro kĩu nĩ kĩa bata harĩ Akristiano othe. Nĩ ihinda rĩrĩa othe mangĩĩthugunda igũrũ rĩgiĩ wendo mũnene mũno wa Jehova Ngai na Jesu Kristo.


text:
RŨGANO RWA 28
Ũrĩa Musa E Mwana Aahonokire Gĩkuũ
ONE kaana gaka kanini kararĩra, kanyitĩte kĩara kĩa mũirĩtu. Ũyũ nĩ Musa. No ũmenye mũirĩtu ũyũ mũthaka nũũ? Mũirĩtu ũyũ nĩ Mũmisiri, mwarĩ wa Firauni.
Nyina wa Musa aamũhithire kinya rĩrĩa aakinyirie mĩeri itatũ, tondũ ndeendaga oragwo nĩ Amisiri. No nĩamenyaga atĩ Musa no onwo, na ũũ nĩguo eekire amũhonokie.
Oire gakabu agĩgathondeka ũũ atĩ gatingĩatonyire maĩ. Agĩcoka agĩikia Musa thĩinĩ, na agĩtonyia gakabu kau nyeki-inĩ ndaihu hũgũrũrũ-inĩ cia Rũĩ rwa Nile. Miriamu, mwarĩ wa nyina na Musa-rĩ, eerĩtwo aikare hakuhĩ nĩ getha one ũrĩa gũgũtuĩka.
Kahinda o kau mwarĩ wa Firauni agĩikũrũka ethambe Rũĩ-inĩ rwa Nile. O rĩmwe akĩona gakabu nyeki-inĩ ndaihu. Agĩĩta ũmwe wa ndungata cia airĩtu ake akĩmwĩra atĩrĩ: ‘Ndehera gakabu kaarĩa.’ Rĩrĩa mwarĩ wa mũthamaki aahingũrire gakabu kau-rĩ, hĩ, onire kaana gathaka atĩa! Gakenge kau getagwo Musa nĩkaarĩraga, nake mwarĩ wa mũthamaki akĩringwo nĩ tha. Ndendire koragwo.
Miriamu agĩgĩũka. No ũmũone mbica-inĩ. Miriamu agĩkĩũria mwarĩ wa Firauni atĩrĩ: ‘Nĩ ũkwenda thiĩ ngagwĩtĩre mũtumia Mũisiraeli mũreri wa ciana akwongithagĩrie kaana gaka?’
Mwarĩ wa mũthamaki akĩmwĩra: ‘Ĩĩ nĩguo, gĩthiĩ.’
Nake Miriamu agĩgĩteng’era kwĩra nyina. Rĩrĩa nyina wa Musa okire kũrĩ mwarĩ wa mũthamaki-rĩ, mwarĩ wa mũthamaki akĩmwĩra ũũ: ‘Oya kaana gaka, ũthiĩ nako ũkanyongithagĩrie, na nĩ ndĩkũheaga mũcara.’
Rĩu Musa aagĩkĩrerirũo no nyina. Nako kaana kau gaakũra-rĩ, agĩcoka agĩgatwara kũrĩ mwarĩ wa Firauni, gagĩtuĩka mũrũwe. Ũũ nĩguo Musa agĩkũrĩire nyũmba ya Firauni.
Thama 2:


text:
JW LIBRARY
Ambĩrĩria Kũhũthĩra JW Library—Android
Kenera JW Library. Ĩno nĩ programu ĩthondeketwo gũteithĩrĩria mũndũ gũthoma na kwĩruta Bibilia. No ũhingũre maũndũ maingĩ ma programu ĩno ũngĩhutia kuuma ndiroo ya indo iria irĩ ho. Nĩguo ũhingũra gathandũkũ kau, huura ũrutĩtie mũthia-inĩ kuuma mwena wa ũmotho wa gĩcicio kana ũhutie mbatoni ya Menu kona-inĩ biũ mwena wa ũmotho.
Bibilia
Mabuku
Rĩandĩko rĩa o Mũthenya
Intaneti-inĩ
Gĩa na Maũndũ ma Ica Ikuhĩ
Bibilia
Mbatoni ya Bibilia ĩhotithagia mũndũ kũhingũira na gwĩkĩra Bibilia itiganĩte thimũ-inĨ yake. Hutia ibuku rĩa Bibilia ũcoke ũhutie namba ya mũrango wa rĩo nĩguo wambĩrĩrie gũthoma. Ũgĩthoma, no ũhũthĩre tũhoro twa magũrũ-inĩ, mĩharĩ ya kũringithania na ũtaũri ũngĩ ũringaine na ũcio thĩinĩ wa gacigo ga Kwĩruta (Study pane).
Nĩgetha ũthome rĩandĩko rĩngĩ, hutia mbatoni ya Bibilia rĩngĩ nĩguo wone mabuku ma Bibilia.
Mabuku
Mbatoni ya Mabuku ĩhotithagia mũndũ kuona ũhoro angĩthoma, angĩthikĩrĩria, kana video angĩrorera. Hutia ibuku na gĩcunjĩ nĩguo wambĩrĩrie gũthoma. No ũhingũre maandĩko marĩa monanitio rĩrĩa ũrathoma. Hutia rĩandĩko rĩonanĩtio nĩguo wone mũhari ũcio gacigo-inĩ ka wĩruti. Hutia rĩandĩko rĩu gacigo-inĩ ka wĩruti nĩguo ũhingũre mũhari ũcio thĩinĩ wa Bibilia.
Ũngĩenda kũhingũra ibuku rĩngĩ, hutia mbatoni ya mabuku nĩguo wone mabuku marĩa marĩ ho.
Rĩandĩko rĩa o Mũthenya
Hutia mbatoni ya Rĩandĩko rĩa o Mũthenya nĩguo wone rĩandĩko rĩa ũmũthĩ.
Intaneti-inĩ
Hutia mbatoni Intaneti-inĩ nĩguo wone ũhoro ũngĩgũtwara harĩ jw.org.
Gĩa na Maũndũ ma Ica Ikuhĩ
Tigĩrĩra ũrĩ maũndũ ma ica ikuhĩ ma JW Library na njĩra ya gũikara ũkĩerũhagia programu ĩyo nĩyo updating.
Nĩ harĩ bata mũno kũhũthĩra programu ya iOS ĩrĩa ya ica ikuhi biũ ya thimũ kana tablet yaku. Hingũra haha nĩguo wone ũhoro makĩria: https://support.google.com/nexus/answer/4457705.
Nĩguo ndũgatangĩkage mũno, no wĩkĩre thimũ yaku ũndũ ĩrĩerũhagia programu ciayo yo nyene. Hingũra haha nĩguo wone ũhoro makĩria: https://support.google.com/googleplay/answer/113412.


text:
MŨRANGĨRI RIUMA RĨA WĨRUTI Mĩĩ 2017
Ngathĩti ĩno ĩrĩ na icunjĩ cia wĩruti cia Julaĩ 3-30, 2017.
Gũteithia “Ageni” Nĩguo ‘Matungatĩre Jehova Makenete’
Tũngĩhunjĩria ahoi toro arĩa matoĩ Jehova ũhoro ũrĩa mwega atĩa na njĩra njega?
Gũteithia Ciana cia “Ageni”
Angĩkorũo ũrĩ mũciari ũthamĩire kũndũ kũngĩ-rĩ, nĩ na njĩra ĩrĩkũ ũngĩhe ciana ciaku mweke mwega wa kwĩruta ũhoro wĩgiĩ Jehova? Arĩa angĩ mangĩteithĩrĩria atĩa?
RŨGANO RWA ŨTŨŨRO
Gũkorũo Itarĩ na Ũhoti wa Kũigua Gũtirĩ Kwangirĩrĩria Kũruta Andũ Arĩa Angĩ
O na gũtuĩka Walter Markin ndakoragwo na ũhoti wa kũigua, nĩ akoretwo na gĩkeno ũtũũro-inĩ agĩtungatĩra Jehova Ngai.
Ndũkanareke Wendo Waku Ũnyihe
Akristiano amwe a karine ya mbere nĩ maarekire wendo wao ũnyihe. Nĩ kĩĩ kĩngĩtũteithia gũtũũria wendo witũ harĩ Jehova ũrĩ na hinya?
“Nĩ Ũnyendete Gũkĩra Ici?”
Jesu nĩ aarutire Simoni Petero ũndũ wa bata wĩgiĩ nĩ maũndũ marĩkũ abatiĩ kũiga mbere. Hihi nĩ harĩ ũndũ tũngĩĩruta ũmũthĩ kuumana na ũndũ ũcio?
Ũrĩa Gayo Aateithagia Ariũ a Ithe Witũ
Gayo aarĩ ũ, na twagĩrĩirũo kwĩgerekania na kĩonereria gĩake nĩkĩ?
Gĩkeno Kĩrĩa Kiumanaga na Gũikara Ũtũũro Mũhũthũ
Nĩ kĩĩ gĩatindĩkire Daniel na Miriam mahũthie ũtũũro wao? Meekire ũguo na njĩra ĩrĩkũ? Itua rĩao rĩamareheire gĩkeno nĩkĩ?
KUUMA MŨTHITHŨ-INĨ WITŨ
“Kĩyo Makĩria na Wendo Ngoro-inĩ Citũ Gũkĩra Hĩndĩ Ĩngĩ o Yothe”
Thutha wa kĩgomano kĩa 1922, Arutwo a Bibilia maarũmĩrĩire na njĩra ĩrĩkũ ũtaaro wa “anĩrĩrai Mũthamaki na Ũthamaki wake”?


text:
Terebiceni
Terebiceni ni mūtambo ūtūmīkaga harī gūtūma ndūmīrīri cia mbica irathiī. Mītambo īno yambirie gūtūmīka mīaka-inī ya 1920s, no nīyaikarangire kahinda ītambītie kwendio kūrī ahūthīri. Thutha wa mbara ya kerī nene ya thī( World War II), kūrī mūtambo waumire ūrīa wahūthīkire mūno mabūrūri-inī ma Unite States na Britain. Mīaka-inī ya 1950s terebiceni nīyo yarī mūtambo ūrīa wahūthīkaga mūno gūkinyīra mūingī. Terebiceni cia marangi maingi ciambirie gutumika miaka-ini ya 1960s gitagati-ini. Thiku ici nowirorere mbica cioyetwo mbere niundu nikuri na indo cia kuiga mbica icio ta DVD, flash drives, CD na video recorders. Riu kwina njira njeru ya gukinyirio maundu kuri mutambo wa terebiceni kugerera digital transmission.
Riu kuri mwaka wa 2017 nowirorere thiteceni nyingi muno uri guku bururi-ini. Kwina thiteceni cia maundu matiganite ta mohoro, mathako, uthuthuria, mahunjio, biashara ona iria cia maundu ma gukenia. Thiteceni irĩa nyingĩ ni cia andũ kĩũmbe. Cia mathako ni thiteceni ta Select Sport, Blitz, Select Sport 2, SS9 East,SuperSport 9 na Kwese Free Sport. Cia mohoro ni ta BBC Worrld News na KTN News TV. Ni kuri cia mahunjio ta Family TV, Hope TV, Sayare TV na Aviation TV. Thiteceni nyingi cia guku bururi-ini cinyitaniirie maundu maya hamwe. Thiteceni ici ni ta K24 TV, KU TV, KBC1, NTV, Meru TV, Heritage TV, Njata TV, KTS TV, KTN, Inooro TV, Gikuyu TV, Citizen TV, Baite TV, Kameme TV na Y-254. Thiteceni ici ĩtangathaga na thiomi cia Gĩthũngũ (English), Gĩthwaeri (Kiswahili), rũthiomi rwa imwana nĩrũo Theng'i (Sheng) na thiomi ingi cia andu ngurani ngurani. Ruriri rwa gikuyu nirurathimiirwo gukorwo na thiteceni karundo ikimemerekia na ruthiomi rwao. Thiteceni ici ni ta Njata TV, Inooro TV, Gikuyu TV na Kameme TV. Thiteceni ici niihotithitie mundu o wothe wa ruriri gukorwo agikinyirwo ni maundu ona atekumenya wega thiomi ingi.
Nie ndandika ni Kamara Ka-Wanjiru na njokerie ngatho Daniel Kinuthia wa Njau(innkeeper) ni kwambiriria kwandika uhoro wa terebiceni na ruthiomi ruru twendete. Mundu ungikorwo na undu wa kwongerera haha ndakaigwe e muhingiririe.
GŨTHOMITHIA CIANA MITUGO MIEGA TEREBICENI
Mũndũ o wothe nĩ akenagio nĩ mwana wĩna mĩtugo mĩega. Ũũ nĩgũkorwo atĩ ciana ina mĩtugo mĩega nĩ huthu gũikaranĩa nacio na ciana ici iheaga mũndũ gĩtĩyo kĩrĩa kĩmwagĩrĩire. Mwana wĩna mĩtugo mĩega nĩ ũhũthũ kũmũtaara na kũmũcokia njĩra ĩrĩa yagĩrĩire ũkĩringithania na mwana wĩna mĩtugo mĩũru. Kuma hĩndĩ ya tene Mũgĩkũyũ nĩ arĩ na njĩra irĩa athomithagia mwana gũkorwo ena mĩtugo mĩega hĩndĩ ciothe. Njĩra ĩmwe ĩrĩa yahũthĩragwo nĩ andũ agima kũrũta ciana ũria ciagĩrĩirwo nĩ gũkũra itariĩ yakoragwo ĩ kũmaganĩra ng’ano. Ng’ano ciaganagwo hĩndĩ ya hwainĩ rĩrĩa andũ maranyihia hwai. Andũ agima nĩo maikaragia ciana thĩ makamahe kĩrĩra makĩhũthira ng’ano. Ng’ano ici maita maingi cianetwo “ng’ano cia marimũ’ tondu maita maingi ciana nĩcietĩkagia andũ aria akũrũ kũmakiria na matingĩamenyire atĩ ng’ano icio ti ũhoro wa ma.
Ng’ano ciahũthĩkaga kũruta ciana gũkorwo me andũ mena mĩthiĩre ĩtarĩ na ũcuke. Rũgano rwa ũrĩa warũbũkũ ahenagia nyamũ ingĩ nĩguo eteithie we rwaheagwo ciana kũmonia atĩ ũngĩtuĩka hingo ciothe andũ nĩmekĩraga nganja maũndũ-inĩ maria wihokeirwo kana harĩa ũratuĩka nĩ ũhutanĩtie naho nĩkuonania atĩ ciĩko ciaku nĩ cia ũcuke. Ng’ano-inĩ nĩkuo gwakoragwo na motarii maũrĩa mũndũ agĩrĩirwo nĩgũikarania na aria angĩ. Nokuo mũndũ arutagwo mĩtugo ĩrĩa ĩtĩkĩrĩkĩte rũrĩrĩ-inĩ. Mũgĩkũyũ nĩekĩrĩiere mũno maũndũ ma ũndũire wake ta wathĩki, ũnyitnĩri, ũrũmwe na wohanĩri. Maũndũ maya mothe mathomithanagio kũhĩtũkĩra ng’ano na kĩrĩra kĩa rũrĩrĩ.
Ng’ano nocio ciatũmĩkaga gũthomithia ciana ũgi wa mũtũrĩre na mĩtugo ĩrĩa ĩkenagia andũ. Maũndũ ta kũgĩa na ũcamba, kũmenyerera igweta, gũthikĩrĩria na gwĩkĩrĩra motaaro ma arĩa anene gũgũkĩra nĩ mamwe ma maũgi macio. Ciana nĩ icanjamũkaga nĩ ng’ano icio na ikaigwa irĩ njega mũno. Mĩtũrĩre ĩrĩa yaikaragwo nĩ arĩa marerirwo na ng’ano icio nĩyonanagia atĩ ti itherũ ng’ano nĩciarĩ na ũhoti wa gũthomithia andũ mĩtugo yakwendeka na yagwĩtĩkĩrĩka nĩ rũrĩrĩ.
Mahinda magĩthiĩte macenjetiena o kinya mĩikarĩre mĩciĩ-inĩ ĩkagarũrũka. Ciana nyingĩ irĩ macukuru-inĩ igĩthoma nao aciari marĩ mawĩrainĩ magĩcaria ũboco wa kũrera na gũthomithia ciana. Mahinda magagĩkundera marĩa aciari na ciana monanaga na kũhota kwaranĩria. Ciana cia thikũ ici maita maingĩ irekora igĩcaria kĩrĩra kuuma ihumo ingĩ ta thimũ, arata aa marika mao ona karabiceni-inĩ. Nao andũ arĩa mena iheo mwanya mwanya ta arĩa mathondekaga gatuni magekĩra kio na makerutanĩria guthondeka mĩthako ĩra ingikenĩa ciana. Tutuni twa Disney films nĩ tumwe twa tũtunĩ tũrĩa tũĩkaine mũno na tũria tuonanagio mũno karabicenĩ-inĩ. Gatuni gaka ka Disney gakoragwo karongoreirie guthomithia ciana maũndũ maingĩ ta mĩtugo mĩega, gũikarania na andu na tũtuni tũngĩ tuthomithagia ciana maũndũ marĩa marahanĩka thĩ. Thinema-ici nĩcio ituĩkĩte cia kũgucĩrĩria ciana mũno tondũ ithondeketwo ci cĩa kũgucĩrĩria ciana.
O ũrĩa mahinda marathiĩ na ũtaramu ũgathie ũkĩambatagĩra noguo kambuni irĩa irenda gũkorwo ikĩoa ikinya rĩa gũthomothia ciana maũndũ matiganĩte irathiĩ igĩũkaga na njĩra njerũ cia gũkinyanĩria kĩoneki kĩu. Andũ a marika ma nahau kabere magakĩũria ciuria kumana na motaaro na maũgĩ marĩa marakĩrutanwo thaa ici. No nao athomi makoiga atĩ o ihinda na maũndũ marĩo na atĩ kũringana na harĩa thĩ ĩkinyĩte ng’ano citingĩhota kũrũta ciana citũ mĩtugo mĩega. Nĩũndũ ũcio kambuni ta Disney nĩ igũthie na mbere gũkorwo ikĩnyita itemi inene mũno hari ũreri wa ciana cia mahinda maya tũrĩ.[1]


text:
Johana
18 Thutha wa Jesu kuuga maũndũ macio, akĩringa Mũkuru wa Kidironi marĩ na arutwo ake magĩthiĩ handũ haarĩ na mũgũnda magĩtonya kuo. 2 Na rĩrĩ, Judasi ũrĩa wamũkunyanĩire o nake nĩ oĩ handũ hau, tondũ Jesu nĩ aagomanaga na arutwo ake ho kaingĩ. 3 Kwoguo Judasi akĩrehe gĩkundi gĩa thigari o hamwe na thigari cia athĩnjĩri-Ngai arĩa anene na cia Afarisai, magĩũka ho marĩ na icinga na matawa o na matharaita. 4 Nake Jesu, tondũ nĩ aamenyaga maũndũ mothe marĩa megwĩkĩka harĩ we, agĩthiĩ mbere yao akĩmoria: “Nũ mũracaria?” 5 Nao makĩmũcokeria atĩrĩ: “Nĩ Jesu ũrĩa Mũnazarini.” Akĩmacokeria: “Nĩ niĩ we.” Na rĩrĩ, Judasi ũcio wamũkunyanĩire o nake aarũngiĩ hamwe nao.
6 O na kũrĩ ũguo, rĩrĩa Jesu aamerire, “Nĩ niĩ we,” magĩcoka na thutha makĩgwa thĩ. 7 Nĩ ũndũ ũcio akĩmoria o rĩngĩ: “Nũ mũracaria?” Makiuga: “Nĩ Jesu ũrĩa Mũnazarini.” 8 Jesu akĩmacokeria atĩrĩ: “Nĩ ndamwĩra atĩ nĩ niĩ we. Angĩkorũo nĩ niĩ mũracaria-rĩ, rekei aya mathiĩ.” 9 Ũndũ ũcio warĩ wa kũhingia ũrĩa oigĩte: “Arĩa othe ũheete gũtirĩ o na ũmwe wao ndaateire.”
10 Hĩndĩ ĩyo Simoni Petero, tondũ aarĩ na rũhiũ rwa njora, akĩrũcomora na agĩtinia ndungata ya mũthĩnjĩri-Ngai ũrĩa mũnene gũtũ kwa ũrĩo. Ndungata ĩyo yetagwo Maliku. 11 No Jesu akĩra Petero atĩrĩ: “Cokia rũhiũ rũu handũ haruo. Githĩ ndiagĩrĩirũo nĩ kũnyuĩra gĩkombe kĩrĩa Awa aheete nyuĩre?”
12 Nacio thigari icio na mũnene wa thigari, na arĩa maatũmĩtwo nĩ Ayahudi makĩnyita Jesu makĩmuoha. 13 Makĩamba makĩmũtwara kũrĩ Anasi, nĩ gũkorũo ũcio aarĩ ithe wa mũtumia wa Kaiafa, ũrĩa warĩ mũthĩnjĩri-Ngai mũnene mwaka ũcio. 14 Kaiafa ũcio nĩwe wataarĩte Ayahudi atĩ nĩo mekũgunĩka mũndũ ũmwe angĩkua nĩ ũndũ wa andũ.
15 Na rĩrĩ, Simoni Petero o hamwe na mũrutwo ũngĩ, maathiire marũmĩrĩire Jesu. Mũrutwo ũcio nĩ oĩkaine nĩ mũthĩnjĩri-Ngai ũrĩa mũnene, na agĩtonya hamwe na Jesu nja kwa mũthĩnjĩri-Ngai ũcio, 16 no Petero aarũgamĩte nja mũrango-inĩ. Mũrutwo ũcio ũngĩ woĩkaine nĩ mũthĩnjĩri-Ngai ũrĩa mũnene, akiuma nja na akĩarĩria mũrangĩri na agĩtonyia Petero thĩinĩ. 17 Mũirĩtu ũrĩa waikaragia mũrango akĩra Petero atĩrĩ: “Githĩ wee o nawe ndũrĩ ũmwe wa arutwo a mũndũ ũyũ?” Nake akiuga: “Niĩ ndirĩ ũmwe wao.” 18 Hĩndĩ ĩyo, ndungata hamwe na thigari maarũgamĩte mathiũrũrũkĩirie mwaki wa makara ũrĩa maakĩtie tondũ kwarĩ na heho. Petero o nake aarũgamĩte hamwe nao agĩota mwaki.
19 Nake mũthĩnjĩri-Ngai ũrĩa mũnene akĩũria Jesu ciũria ciĩgiĩ arutwo ake na ũrutani wake. 20 Jesu akĩmũcokeria atĩrĩ: “Ngoretwo ngĩaria mbere ya andũ othe. Ndĩratũire ndutanaga thunagogi-inĩ na hekarũ-inĩ, kũrĩa Ayahudi othe magomanaga, na gũtirĩ ũndũ o na ũmwe ndĩraaragia na hitho. 21 Ũranjũria ciũria nĩkĩ? Ũria arĩa maraiguaga maũndũ marĩa ndĩramarutaga. Acio nĩ moĩ ũrĩa ndĩroigaga.” 22 Arĩkia kuuga ũguo, mũthigari ũmwe wa arĩa maarũgamĩte hau akĩmũgũtha rũhĩ rwa ũthiũ na akĩmũũria: “Ũguo nĩguo ũracokeria mũthĩnjĩri-Ngai ũrĩa mũnene?” 23 Jesu akĩmũcokeria ũũ: “Okorũo nĩ ndoiga ũũru, njĩĩra nĩ ha ndahĩtia; no angĩkorũo ndoiga ũrĩa kũrĩ-rĩ, wakĩngũtha nĩkĩ?” 24 Anasi agĩcoka akĩmeera mamũtware arĩ muohe gwa Kaiafa mũthĩnjĩri-Ngai ũrĩa mũnene.
25 Na rĩrĩ, Simoni Petero aarũgamĩte hau agĩota mwaki. Nao makĩmwĩra atĩrĩ: “Githĩ wee o nawe ndũrĩ ũmwe wa arutwo ake?” Nake agĩkaana akiuga: “Niĩ ndirĩ ũmwe wao.” 26 Ngombo ĩmwe ya mũthĩnjĩri-Ngai ũrĩa mũnene, ĩrĩa yarĩ ya mbarĩ cia mũndũ ũrĩa Petero aatinĩtie gũtũ ĩkiuga: “Githĩ wee ndikuonire mũgũnda-inĩ mũrĩ nake?” 27 O na kũrĩ ũguo, Petero agĩkaana rĩngĩ, na hĩndĩ o ĩyo ngũkũ ĩgĩkũga.
28 Magĩcoka makĩruta Jesu gwa Kaiafa makĩmũtwara kwa ngavana. Hĩndĩ ĩyo kwarĩ kĩroko tene. No o ene matiatonyire kwa ngavana matigethahie nĩguo marĩe Pasaka. 29 Kwoguo Pilato akiuma nja agĩthiĩ harĩ o akĩmoria: “Nĩ ũndũ ũrĩkũ mũrathitangĩra mũndũ ũyũ?” 30 Nao makĩmũcokeria atĩrĩ: “Korũo mũndũ ũyũ ti mwĩhia-rĩ, tũtingĩamũrehe kũrĩ wee.” 31 Nake Pilato akĩmeera: “Thiĩi nake mũkamũtuĩre kũringana na watho wanyu.” Nao Ayahudi acio makĩmwĩra: “Watho witũ ndũtwĩtĩkĩrĩtie kũũraga mũndũ o na ũrĩkũ.” 32 Ũndũ ũcio wekĩkire nĩguo ũhingie ũrĩa Jesu oigĩte akĩaria ũhoro wa gĩkuũ kĩrĩa angĩakuire.
33 Nĩ ũndũ ũcio Pilato agĩtonya gĩikaro kĩa ngavana o rĩngĩ, agĩta Jesu akĩmũũria: “Wee nĩwe Mũthamaki wa Ayahudi?” 34 Nake Jesu akĩmũcokeria akĩmũũria atĩrĩ: “Maũndũ macio ũranjũria moimanĩte nawe mwene, kana nĩ andũ angĩ makũheete ũhoro wakwa?” 35 Pilato agĩcokia: “Kaĩ niĩ ndĩ Mũyahudi? Rũrĩrĩ rwanyu na athĩnjĩri-Ngai arĩa anene nĩo makũrehire kũrĩ niĩ. Kaĩ wĩkĩte atĩa?” 36 Jesu akĩmũcokeria atĩrĩ: “Ũthamaki wakwa ti wa thĩ ĩno. Korũo Ũthamaki wakwa nĩ wa thĩ ĩno-rĩ, arũmĩrĩri akwa nĩ mangĩrandũĩrĩire nĩguo ndikaneanwo kũrĩ Ayahudi. No ũrĩa kũrĩ nĩ atĩ, Ũthamaki wakwa nduumĩte gũkũ.” 37 Nake Pilato akĩmũũria: “Kwoguo wee ũrĩ mũthamaki?” Jesu agĩcokia: “Wee mwene nĩ woiga atĩ ndĩ mũthamaki. Na nĩkĩo ndaaciarirũo, na nĩkĩo njũkĩte thĩinĩ wa thĩ, nĩguo ndute ũira wĩgiĩ ũhoro ũrĩa wa ma. Mũndũ wothe ũrĩ mwena wa ũhoro ũrĩa wa ma nĩ athikagĩrĩria mũgambo wakwa.” 38 Pilato akĩmũũria: “Ma nĩ kĩĩ?”
Thutha wa kũmũũria ũguo, akiuma nja o rĩngĩ kũrĩ Ayahudi akĩmeera atĩrĩ: “Ndirona ihĩtia rĩa mũndũ ũyũ. 39 Makĩria ma ũguo-rĩ, nĩ mũmenyerete kũũria ndĩmuohorere mũndũ hĩndĩ ya Pasaka. Nĩ ũndũ ũcio nĩ mũkwenda ndĩmuohorere Mũthamaki wa Ayahudi?” 40 Makĩanĩrĩra o rĩngĩ makiuga: “Aca ti ũcio, tuohorere Baraba!” Na rĩrĩ, Baraba aarĩ mũtunyani.


text:
Prof Githu Muigai kuuria ateti metheme na miario iria ingicogera nguui
Munene wa watho guku bururi-ini Prof Githu Muigai nioritie ateti othe guku bururi-ini metheme na gutuhuka miario iria ingituthura nguui na makiria riri tukuhiriirie gutabania githurano kinene. Oho niaugite thirikari ni igwika uria wothe ungihota gutigirira honge ciothe iria cikarugamirira githurano kiu nicihotete kwihaririria wega niguo githurano gitabanio na njira ya uuma na waragania.
Ihinda-ini oro riu barothi wa Amerika guku bururi-ini Robert Godec augite bururi wao wina mwihoko munene ati thirikari ni irikitie kugathika mitaratara igwete ya kumurika mateta maria makeyumiria kurumirira githurano kiu kinene.
The post Prof Githu Muigai kuuria ateti metheme na miario iria ingicogera nguui appeared first on Mediamax Network Limited.
This post was syndicated from Mediamax Network Limited. Click here to read the full text on the original website.
Follow us on twitter @TodayKenya
Also, Like us on facebook


text:
JW LIBRARY
Thuura Ũrĩa Ũrĩendaga Ciugo Ciikare Ũgĩthoma—Android
Programu ya JW Library nĩ ĩthondeketwo ũndũ ĩngĩgũteithia ũthome mabuku na njĩra hũthũ. Icunjĩ cia gũgũteithia gwĩka ũguo ikoragwo harĩa igũrũ gĩcicio-inĩ gĩa thimũ kana tablet yaku hĩndĩ ciothe ũgĩthoma kĩndũ thĩinĩ wa JW Library.
No ũbatare kũhutia karũũri karĩa karĩ mwena wa ũrĩo harĩa igũrũ biũ nĩguo wone icunjĩ icio.
Hũthĩra maũndũ maya nĩguo ũbange ũrĩa ũrĩendaga ciikare:
Cenjia Rũthiomi
Cenjia Ndemwa
Rora Mbica kana Ciugo
Hingũra thĩinĩ wa. . .
Thuura Bibilia Iria Wendaga
Cenjia Rũthiomi
No ũhote gũcenjia rũthiomi rwa gĩcunjĩ kĩrĩa ũrathoma.
Hutia karũũri ga Thiomi kana Languages nĩguo wone thiomi ciothe iria irĩ na gĩcunjĩ kĩrĩa ũrathoma. Thiomi iria ũhũthagĩra kaingĩ nĩcio cionekaga irĩ cia mbere. Watchtower ya Gĩthũngũ kĩhũthie o nayo nĩ yonekaga ho. O na no wethe rũthiomi rũrĩa ũrenda ũngĩandĩka rĩĩtwa rĩa rũthiomi.
Thiomi iria ũtarutĩte ikoragwo na karũũri ga itu. Hutia rũthiomi nĩguo ũrute ibuku na rũthiomi rũu. Waruta ibuku rĩu, rũũri rũu rwa itu nĩ kwehera rũkwehera. Rĩu hutia rũthiomi nĩguo wambĩrĩrie gũthoma.
Cenjia Ndemwa
No ũnenehie kana ũnyihie ndemwa o ta ũrĩa ũngĩona kwagĩrĩire.
Hutia karũũri ka Ũnene wa Ndemwa kana Text Settings, ũcoke ũhutie kamũkururo-inĩ nginya ũkinyĩre ũnene wa ndemwa ũrĩa ũngĩenda. Ũnene wa ndemwa ũrĩa ũgũthuura ũkũhũthĩka harĩ mabuku mothe.
Rora Mbica kana Ciugo
Icunjĩ imwe no ũcione irĩ mbica kana ũhoro mwandĩke. Hutia karũũri karĩa kagĩrĩire nĩguo ũcenjie mbica kana ũhoro mwandĩke.
Rora Mbica: Wacenjia gĩcunjĩ kĩoneke kĩrĩ ta mbica, noguo gĩkoragwo kĩhaana kĩrĩ gĩcabe. Andũ amwe nĩ mendete gũcenjia icunjĩ na njĩra ĩyo makĩria ibuku-inĩ rĩa nyĩmbo nĩguo mone rwĩmbo rũrĩ rũbange.
Rora Ciugo: Ũngĩcenjia gĩcunjĩ kĩoneke kĩrĩ ũhoro mwandĩke, no ũnyihie kana ũnenehie ndemwa na ũhote kũhutia Maandĩko ma Bibilia nĩguo ũmathome.
Hingũra thĩinĩ wa. . .
Gacunjĩ ka Hingũra na . . . kana Open in . . . no gagũteithie kũhingũra gĩcunjĩ o kĩu ũrathoma nja wa JW Library.
Hutia Hingũra na . . . kana Open in . . . nĩguo wone njĩra ingĩ ũngĩhũthĩra kũhingũra gĩcunjĩ kĩu nacio. Kwa ngerekano, no ũhutie Hingũra na Ũthuthuria Intaneti-inĩ kana Open in Online Library nĩguo ũhingũre gĩcunjĩ kĩrĩa ũrathoma thĩinĩ wa Ũthuthuria INTANETI-INĨ.
Thuura Bibilia Iria Wendaga
Ũngĩhutia rĩandĩko rĩa Bibilia rĩrĩa rĩonanĩtio gĩcunjĩ-inĩ o gĩothe ũrathoma, nĩ rĩhingũkaga. No ũhutie Thuura Bibilia kana Customize gũthuura Bibilia iria ũngĩenda ihingũkage rĩrĩa wahutia Maandĩko.
Hutia rũũri rwa Add kana Remove kweheria kana kuongerera Bibilia. Ambatia kana ũikũrũkie Bibilia nĩguo ũcibange ũrĩa ũrenda.
Ona “Ruta na Ũbange Bibilia—Android” nĩguo ũmenye ũrĩa ũngĩgĩa na Bibilia ingĩ thĩinĩ wa JW Library.
Maũndũ maya marutirũo Mĩĩ 2014 thĩinĩ wa JW Library 1.2, ĩrĩa ĩhũthagĩra Android 2.3 kana ĩngĩ njerũ gũkĩra ĩyo. Angĩkorũo ndũrona maũndũ maya twageta, ũkũũrio ũrũmĩrĩrĩre ũtaaro ũrĩa ũrĩ thĩinĩ wa gĩcunjĩ kĩa “Ambĩrĩria Kũhũthĩra JW Library—Android,” rungu rwa Gĩa na Maũndũ ma Ica Ikuhĩ.


text:
Nkuma Ĩnjega Kuuma Kĩrĩ Mũrungu
Nkuma ĩnjega kuuma kĩrĩ Mũrungu nĩ ĩrĩkũ? Nĩkĩ tũmĩĩtĩkie? Broshua ĩjĩ ĩgacookia bimwe bia biũrĩa biumĩte Bibiriene.
Ũrĩa Ũũmba Kũgunwa nĩ Iuku Rĩrĩ
Iuku rĩrĩ rĩgagũteethia kwiritana ĩmwe kwa ĩmwe kuuma kĩrĩ Bibiria, Rũteto rwa Mũrungu. Ona ũrĩa ũũmba gũtumĩra Bibiria yaaku gũcwaa maandĩko jarĩa jonanĩtue.
Nkuma Ĩnjega Nĩmbi?
Iritane kũrĩna nkuma ĩrĩkũ kuuma kĩrĩ Mũrungu, nĩkĩ ĩrĩ ya bata naarua, na nĩatĩa ũbuĩrĩte kũthithia.
Mũrungu Nũũ?
Mũrungu rĩ, arĩ riĩtwa, na natũmenyagĩĩra?
Nkuma Ĩjega rĩ, Nĩ Mma Yuumĩte Kĩrĩ Mũrungu?
Nĩatĩa tũũmba kũmenya ntũmĩĩri ya Bibiria nĩ ya mma?
Jesũ Kristũ Nũũ?
Iritane nĩkĩ Jesũ aakuĩre, ĩkũũri nĩmbi, na ũrĩa Jesũ akũthithia nandĩ.
Mũrungu Arĩna Mworoto Jũrĩku Kĩrĩ Nthĩgũrũ?
Bibiria nĩtaaragĩĩria nĩkĩ Mũrungu oombĩre nthĩgũrũ, nĩrĩ mĩthangĩko ĩkathira, na ũrĩa ĩgiita rĩĩjĩte rĩkethĩrwa rĩkari kĩrĩ nthĩgũrũ, na kĩrĩ barĩa bagatũũra ku.
Kũrĩna Wĩrĩgĩĩro Bũrĩkũ bwa Barĩa Bakuĩte?
Gũkarĩkaga atĩa rĩrĩa twakua? Tũkoroona kaĩrĩ eendwa beetũ barĩa bakuĩte?
Ũnene Bwa Mũrungu Nĩmbi?
Nũũ Mũnene wa Ũnene bwa Mũrungu, na Ũnene bwa Mũrungu bũkoojũria mantũ jarĩkũ?
Nĩkĩ Mũrungu Arekeeretie Ũthũũku na Mĩthangĩko?
Nĩatĩa ũthũũku bwambĩrĩĩrie, na nĩkĩ Mũrungu arekeeretie bwĩta na mbere? Kwĩrĩo mĩthangĩko ĩkathira?
Nĩatĩa Nja Yaaku Yũũmba Kwĩthĩrwa na Kũgwĩrua?
Jehova, Mũrungu wa kũgwĩrua, endaga nja ikara igwĩrĩtue. Tega mataaro jameega ja Bibiria jegiĩ akũrũ, ekũrũ, aciari, na aana.
Nĩatĩa Ũũmba Kũmenya Ũthaathayia Bwa Mma?
Ndini ya mma rĩ, nĩ ĩmwe akĩ? Thũgaanĩria mantũ jatano jakwonania ũthaathayia bwa mma.
Nĩatĩa Mawaatho Ja Mũrungu Jatũteethagia?
Jesũ nataarĩĩrie nĩkĩ tũbataraga ũtongeeria na nĩ mawaatho jarĩkũ jaĩrĩ ja Bibiria jarĩ ja gĩtũmi mono.
Nĩatĩa Ũũmba Kũthengeera Mũrungu?
Tega kethĩra Mũrungu nathikagĩĩra maromba jonthe, ũrĩa tũũmba kũromba, na nĩ ũntũ bũrĩkũ bũngĩ tũũmba kũthithia nĩkenda tũthengeera Mũrungu.
Nĩatĩa Ndini Ikeeja Kũthithua?
A kwĩrĩo, antũ bonthe bakeethĩrwa bagwatithanĩtue kĩrĩ kũthaathayia Mũrungu ũmwe wa mma?
Nĩkĩ Mũrungu Arĩna Ũthuranĩri Kana Gĩkundi Kĩa Antũ Barĩa Bamũthaathaagia?
Bibiria nĩtwĩraga nĩkĩ na nĩatĩa Akristũ ba mma bathuranĩrĩtwe.
Nĩkĩ Ũbuĩrĩte Gwĩta na Mbere Kwiritana Bibiria?
Nĩatĩa ũmenyo bwaku bwegiĩ Mũrungu na Rũteto rwawe bũũmba gũteethia bangĩ? Nĩ ngwatanĩro ĩrĩkũ ũũmba kũgwĩrĩrua amwe na Mũrungu?


text:
Gũka gwa Kristo nĩ Kuuga Atĩa?
Macokio ma Bibilia
Maandĩko nĩ magwetete maita maingĩ ũhoro wa rĩrĩa Kristo agooka gũcirithia andũ. * Kwa ngerekano, Mathayo 25:31-33 yugaga:
“Rĩrĩa Mũrũ wa mũndũ [Jesu Kristo] agooka arĩ na riri wake, na araika othe hamwe nake, nĩ agaikarĩra gĩtĩ gĩake kĩa ũnene. Ndũrĩrĩ ciothe nĩ igaacokanĩrĩrio mbere yake, nake nĩ akaamũrania andũ, o ta ũrĩa mũrĩithi amũranagia ng’ondu na mbũri. Na nĩ akaiga ng’ondu guoko-inĩ gwake kwa ũrĩo, nacio mbũri acige guoko-inĩ kwa ũmotho.”
Ihinda rĩu rĩa gũtua cira rĩgakorũo rĩrĩ gĩcunjĩ gĩa “thĩna mũnene” ũrĩa ũtarĩ woneka thĩinĩ wa historĩ ya andũ. Thĩna ũcio ũkaarĩkĩrĩra na mbaara ya Hari-Magedoni. (Mathayo 24:21; Kũguũrĩrio 16:16) Thũ cia Kristo, iria aaringithanirie na mbũri, nĩ igaatuĩrũo “kũniinwo tene na tene.” (2 Athesalonike 1:9; Kũguũrĩrio 19:11, 15) Ngũrani na ũguo, ndungata njĩhokeku cia Kristo, iria aaringithanirie na ng’ondu, nĩ igakorũo na kĩĩrĩgĩrĩro gĩa kũheo “muoyo wa tene na tene.”—Mathayo 25:46.
Kristo agooka rĩ?
Jesu oigire ũũ: “Ũhoro wĩgiĩ mũthenya ũcio kana thaa, gũtirĩ mũndũ ũĩ.” (Mathayo 24:36, 42; 25:13) O na kũrĩ ũguo, nĩ aatarĩirie “kĩmenyithia” kĩarĩ na maũndũ mangĩateithirie andũ kũmenya arĩ hakuhĩ gũka.—Mathayo 24:3, 7-14; Luka 21:10, 11.
Kristo agooka na mwĩrĩ wa roho kana wa nyama?
Jesu aariũkirio na mwĩrĩ wa roho, na kwoguo agooka arĩ kĩũmbe kĩa roho, no ti na mwĩrĩ wa nyama. (1 Akorintho 15:45; 1 Petero 3:18) Nĩkĩo mũthenya ũmwe mbere ya gĩkuũ gĩake, Jesu eerire arutwo ake ũũ: “Thutha wa kahinda kanini, thĩ ndĩkaanyona rĩngĩ.”—Johana 14:19.
Mawoni mahĩtanu megiĩ gũka gwa Kristo
Mawoni mahĩtanu: Rĩrĩa Bibilia yoiga atĩ andũ nĩ makona Jesu “agĩũka arĩ thĩinĩ wa matu” ĩkoragwo ĩkiuga atĩ andũ nĩ makamuona na maitho.—Mathayo 24:30.
Ũhoro wa ma: Kaingĩ Bibilia ĩkuruhithanagia matu na kĩndũ kĩĩhithĩte. (Maũndũ ma Alawii 16:2; Ndari 11:25; Gũcokerithia Maathani 33:26) Kwa ngerekano, Ngai eerire Musa ũũ: “Ngũũka harĩ wee ndĩ itu-inĩ ithimbu mũno.” (Thama 19:9) Musa ndonire Ngai na maitho. Ũndũ ũmwe na ũcio, Kristo ‘agooka arĩ thĩinĩ wa matu’ na njĩra ya atĩ, andũ nĩ makamenya arĩ kuo o na gũtuĩka matikamuona na maitho.
Mawoni mahĩtanu: Hĩndĩ ĩrĩa rĩandĩko rĩa Kũguũrĩrio 1:7 (The Bible in Gikũyũ) rĩkuuga atĩ “gũtiri riitho rĩtakamuona” rĩkĩaria ũhoro wa gũka gwa Kristo, rĩkoragwo rĩkiuga andũ nĩ makamuona.
Ũhoro wa ma: Ciugo cia Kĩngiriki iria itaũrĩtwo Bibilia-inĩ “riitho” na “kuona” rĩmwe nĩ ihũthĩkaga kuonania gũtaũkĩrũo kana kũmenya ũndũ no ti kuona ũndũ na maitho. (Mathayo 13:15; Luka 19:42; Aroma 15:21; Aefeso 1:18) Bibilia yugaga atĩ, Jesu ũrĩa wariũkirio, “o we ũtũũraga ũtheri-inĩ ũtangĩkinyĩrĩka, . . . gũtirĩ mũndũ . . . ũngĩmuona.” (1 Timotheo 6:16) Kwoguo, ciugo “gũtiri riitho rĩtakamuona” nĩ kuuga atĩ andũ othe nĩ magataũkĩrũo atĩ Jesu nĩwe ũkarehe ituĩro rĩa Ngai.—Mathayo 24:30.
^ kĩb. 3 O na gũtuĩka andũ aingĩ nĩ mahũthagĩra ciugo “gũka gwa kerĩ” makĩarĩrĩria ũhoro wa gũka gwa Kristo, ciugo icio itirĩ thĩinĩ wa Bibilia.
Wĩrute Makĩria
Bibilia Ĩrutanaga Atĩa Kũna?
Hihi Tũratũũra “Matukũ Marĩa ma Kũrigĩrĩria”?
Rora wone ũrĩa maũndũ maingĩ marĩa marekĩka ũmũthĩ maronania kũna atĩ tũratũũra “matukũ marĩa ma kũrigĩrĩria” marĩa maarathĩtwo nĩ Bibilia.


text:
Sweden rungu rwa UNSOM kwambika mutaratara wa guthaitira ohwo a Al Shabab
Itemi-ini ria kuhonokoia bururi wa Somalia kuumana na ngui iria icoketie bururi-ini ucio na thutha kurumirira thariko cia itoi cia alshaabab,thirikari ya Sweden ni iyumiritie guteithiriria ohwo a gikundi giki kia alshabab gucenjia mitugo yao.
Baruthi wa Sweden bururi-ini uyu wa Somalia Mikael Lindval ari na unyitaniri na atongoria angi kuuma thirikari-ini ya Sweden niwe utigiriire mutaratara uyu niwakinyanira.
Mwaura wa Ndung’u na uhoro makiria.
<
p class=”p1″>
The post Sweden rungu rwa UNSOM kwambika mutaratara wa guthaitira ohwo a Al Shabab appeared first on Mediamax Network Limited.
This post was syndicated from Mediamax Network Limited. Click here to read the full text on the original website.
Follow us on twitter @TodayKenya
Comments
Be the First to Comment!


text:
ŨRĨA FAMĨLĨ ĨNGĨGĨA NA GĨKENO
Mathĩna ma Aciari Areri
MARGARET, * MŨCIARI ŨMWE MŨRERI KUUMA BŨRŨRI-INĨ WA AUSTRALIA: “Mũtumia ũrĩa waarĩ wa mũthuri wakwa eerire ciana ciake itigaathikĩrĩrie ũndũ o wothe ingĩamerire—o na kaũndũ kanini ta ‘Mũririkane gwĩthamba magego.’” Margaret onaga atĩ wara ũcio wa kũmatigithũkania nĩguo wamareheire mathĩna kĩhiko-inĩ kĩao.
Famĩlĩ cia aciari areri nĩ icemanagia na mathĩna maritũ na ma mwanya mĩikaranĩrie-inĩ yao na andũ arĩa angĩ a famĩlĩ. * No mũhaka aciari aingĩ areri maraanĩrie na mũciari wa ciana ũhoro-inĩ wĩgiĩ gũceranĩra, kũmarũnga o na mabataro mao. O na ningĩ famĩlĩ na arata a mũciari mũreri no maage kũiguana na andũ a famĩlĩ ĩyo njerũ. Ta wĩcirie ũrĩa ũtaaro wa Bibilia ũngĩteithia famĩlĩ yanyu kũhiũrania na mathĩna macio.
ŨRITŨ WA 1: MŨCIARI ŨCIO ŨNGĨ
Judith, mũciari ũmwe mũreri bũrũri-inĩ wa Namibia, oigire ũũ: “Nyina wa ciana cia mũthuri wakwa aaciĩrire atĩ ndĩ o mũtumia ũngĩ wa ithe wao na tũngĩagĩire ciana nake itingĩakorĩrũo irĩ ciao. Ciugo icio nĩ ciandurire mũno tondũ nĩ nyendete ciana icio ta arĩ ciakwa.”
Ataarani a maũndũ ma famĩlĩ moigaga atĩ, mĩikaranĩrie ya mũciari mũreri na mũciari ũcio ũngĩ wa mwana no ĩkorũo ĩrĩ mĩritũ, na no ĩrehe nyamũkano. Kaingĩ, mũtumia mũreri na nyina wa ciana nĩo makoragwo na thĩna ũrĩa mũnene. Nĩkĩ kĩngĩmateithia?
Ũndũ ũngĩmateithia: Iga mĩhaka ĩrĩa yagĩrĩire. Ũngĩgiria ngwatanĩro o yothe ya mwana na nyina mũmũciari, mwana ũcio no anyarirĩke kĩĩmeciria. * Mũciari wa mwana, ‘ũrĩa wamũciarire,’ nĩ akoragwo na itemi rĩa mwanya ũtũũro-inĩ wa mwana ũcio. (Thimo 23:22, 25) O na kũrĩ ũguo, ũngĩhe ũrĩa waarĩ mũtumia waku wĩyathi mũingĩ thĩinĩ wa famĩlĩ yaku, ũndũ ũcio no ũritũhĩre kana ũrakarie mũtumia waku. Geria gũkorũo na ũigananu, na ũige mĩhaka ĩrĩa yagĩrĩire nĩguo ũgitĩre kĩhiko gĩaku, o ũkĩnyitanagĩra na nyina wa ciana o ũrĩa kũngĩhoteka.
MAŨNDŨ MANGĨTEITHIA ACIARI
Rĩrĩa ũkwaria na ũrĩa waarĩ mũtumia waku, arĩrĩria maũndũ megiĩ ciana tu na ũnyihie ndeto nyingĩ ciĩgiĩ maũndũ mangĩ. Kwa ngerekano, no ũmũũrie na njĩra ya ũũgĩ kana no kũhoteke mũbange mahinda ma kwaragia na thimũ mũthenya. Ũndũ ũcio ũkoragwo ũrĩ mwega gũkĩra kũhũranĩra thimũ o rĩrĩa mũndũ enda kana ũtukũ mũno.
Angĩkorũo tiwe ũikaraga na ciana, no ũhũũre thimũ, wandĩke marũa, ndũmĩrĩri nguhĩ, kana njĩra ĩngĩ o yothe nĩguo ũmenye ũrĩa irathiĩ na mbere. (Gũcokerithia Maathani 6:6, 7) Amwe o na nĩ mahũthagĩra njĩra ya kwaranĩria makĩonanaga kũgerera kompiuta. Ũngĩka ũguo, no ũmenye mabataro na mathĩna ma ciana ciaku, na ũmataare na njĩra ĩrĩa yagĩrĩire na ũndũ ũcio no ũmagune mũno.
MAŨNDŨ MANGĨTEITHIA ACIARI ARERI
Onia nyina wa ciana icio ‘tha kana kũmwĩciria’ na njĩra ya kũmuonia atĩ ndũrageria kuoya ithenya rĩake. (1 Petero 3:8) Mũmenyithagie ũrĩa ciana ciake itariĩ na ũmwĩrage maũndũ mega maciĩgiĩ. (Thimo 16:24) Mũhoyage motaaro, na aakũhe, ũmũcokagĩrie ngatho.
Rĩrĩa mũrĩ na nyina wa ciana, na ciana ciake, ndũgacionie wendo mũnene ũngĩmũtuurithia. Beverly, mũciari ũmwe mũreri bũrũri-inĩ wa Amerika, oigire ũũ: “Ciana cia mũtumia ũrĩa waarĩ wa mũthuri wakwa ciendete kũnjĩtaga Mami. No tũkĩiguithanĩria atĩ, no cinjĩtage ũguo tũrĩ mũciĩ no ti rĩrĩa twĩ na mami wao Jane, kana famĩlĩ yake. Kuuma hĩndĩ ĩyo, tũkĩiguana na Jane. O na nĩ twateithanagia kũhaarĩria mĩthako ya ciana ya cukuru na gũcihaarĩria rĩrĩa cirathiĩ gũceera.”
MAŨNDŨ MANGĨTEITHIA MŨCIARI MŨRERI NA ACIARI A MŨTHURI GŨIKARANIA
Ndũkaanarie ũũru igũrũ rĩgiĩ nyina kana mũciari mũreri wa ciana icio ikĩiguaga. Nĩ ũndũ mũhũthũ mũno kwaria maũndũ ta macio, no ũndũ ũcio no ũhinyĩrĩrie mwana mũno. Na ndũngĩmenya ũrĩa kana rĩrĩa mwana ũcio angĩcokera ciugo icio ciaku. (Kohelethu 10:20) Mwana angĩkwĩra atĩ nyina kana mũciari mũreri nĩ araririe ũndũ mũũru ũkwĩgiĩ, wĩcirie ũrĩa mwana ũcio araigua rĩrĩa arakwĩra ũguo. No uuge kaũndũ ta gaka: “Nĩ ndacũnga mũhera nĩ gũkorũo nĩ akwĩrire ũguo. Mami wanyu nĩ andakarĩire mũno, na kaingĩ andũ mangĩrakara nĩ maragia maũndũ matarĩ mega.”
Geria kũhũthĩra mawatho na motaaro mamwe harĩ famĩlĩ cierĩ. Angĩkorũo ũndũ ũcio ndũngĩhoteka, taarĩria gĩtũmi ũtekũnyararithia mũciari ũcio ũngĩ. Ta wĩcirie ũndũ ũyũ:
Mũciari mũreri: Njoroge, no ũcuurie taurũ ĩyo yaku?
Njoroge: Kwa Mami tũcitigaga thĩ agatũcuurĩria.
Mũciari mũreri (arakarĩte): Mami wanyu nĩ kũmũgũtaria aramũgũtaria.
Na githĩ ti wega gũcokia ũũ?
Mũciari mũreri (ahoreire): Nĩ wega. Gũkũ mũndũ nĩwe wĩcuuragĩria.
Ndũkabangagĩre ciana maũndũ rĩrĩa kũbangĩtwo atĩ nĩ megũkorũo hamwe na nyina. (Mathayo 7:12) Angĩkorũo gũtingĩhotekeka, hoya rũtha kuuma kũrĩ mũciari ũcio ũngĩ ũtaneera ciana ũrĩa ũbangĩte.
GERIA ŨŨ: Rũmĩrĩra makinya maya rĩrĩa mũracemania na mũtumia ũrĩa waarĩ wa mũthuri waku kana mũtumia wa ũrĩa waarĩ mũthuri waku:
Mũrore ũthiũ ũcanjamũkĩte. Wĩtheme gũthitia gĩthiithi.
Mũgeithie na rĩĩtwa rĩake. Kwa ngerekano, uga, “Ũhoro waku, Jane.”
Mũngĩkorũo mũraranĩria mũrĩ aingĩ, mũingĩrie mĩario-inĩ.
ŨRITŨ WA 2: CIANA NG’IMA
Ibuku rĩĩtagwo Step Wars rĩkoragwo na ciugo cia mũtumia ũmwe wecokagia nĩ ũndũ mũthuri wake nĩ aanyitaga mbaru ciana ciake ng’ima na akarega atĩ nĩ ciamwĩkaga maũndũ moru. Oigaga, “Nĩ ndakaraga na ihenya mũno.” Ũngĩhota atĩa gũikarania na ciana iria wakora irĩ ng’ima na kĩhiko kĩanyu gĩtigathũke?
Ũndũ ũngĩmateithia: Gwĩcirania. Bibilia yugaga ũũ: “Mũndũ nĩatigage gwĩcarĩria o maũndũ ma kwĩguna we mwene, tiga o marĩa mangĩguna mũndũ ũrĩa maikaraga nake.” (1 Akorintho 10:24) Geria kũmenya ũrĩa mũndũ ũcio ũngĩ araigua. Kaingĩ ciana ng’ima nĩ ciĩtigagĩra kũũrũo nĩ wendo wa nyina, kana makona gwĩtĩkĩra mũciari ũngĩ nĩ ta kuonania matiendete famĩlĩ yao. Ningĩ aciari no mone atĩ kũmenereria ciana ciao no gũtũme itige kũmaceragĩra.
Handũ ha kũringĩrĩria ciana icio ikwende, wagĩrĩirũo ũreke wendo ũkũre o kahora. Nĩ tũũĩ atĩ, ti wega kũringĩrĩria kana gũtindĩkĩrĩria mũndũ akwende. (Rũĩmbo rũa Suleimani 8:4) Kwoguo, geragia gũkorũo na mawoni marĩa magĩrĩire mĩikaranĩrie-inĩ yanyu na ciana icio.
Ndũkahiũhe kwaria o na wekwo maũndũ moru. (Thimo 29:11) Angĩkorũo kwĩgirĩrĩria kwaria nĩ ũndũ mũritũ, hoya ta Mũthamaki Daudi: “Iga mũrangĩri kanua-inĩ gakwa, Jehova, ũkĩnjikaragĩrie mũrango ũyũ wa mĩromo yakwa.”—Thaburi 141:3.
Ũngĩtua nĩ ũgũikara nyũmba ĩrĩa ciana icio ciarereirũo, no wone atĩ nĩ mamĩendete mũno. Ndũgacenjacenjie maũndũ mũno, makĩria rumu irĩa maaikaraga. O na ningĩ no wĩcirie gũthamĩra nyũmba ĩngĩ.
GERIA ŨŨ: Angĩkorũo ciana icio ng’ima itiragũtĩa na nĩ nemi, ĩra ũrĩa mũhikanĩtie nake ũrĩa ũraigua ũndũ-inĩ ũcio na ũmũthikĩrĩrie wega. Ndũkamũtindĩkĩrĩrie acirũnge. Ithenya rĩa ũguo, geria kũiguana nake. Rĩrĩa mwatuĩka “a ngoro o ĩmwe” ũndũ-inĩ ũcio, ũrũtĩrei wĩra mũrĩ hamwe.—2 Akorintho 13:11.
ŨRITŨ WA 3: ARATA NA ANDŨ A FAMĨLĨ
Mũciari ũmwe mũreri kuuma bũrũri-inĩ wa Kanada wĩtagwo Marion, oigire ũũ: “Aciari akwa nĩmaheaga mwana wakwa iheo, no matiaheaga ciana cia mũthuri wakwa. Ithuĩ nĩtwageragia kũmagũrĩra iheo, no rĩmwe tũkaga mbeca.”
Ũndũ ũngĩmateithia: Kũhe famĩlĩ yaku mweke wa mbere. Reke andũ anyu na arata mamenye atĩ nĩ ũrũmbũyagia mũno famĩlĩ yaku njerũ. (1 Timotheo 5:8) Tondũ ndũngĩrĩgĩrĩra mũtumia waku na ciana ciake mayiũkio o rĩmwe nĩ famĩlĩ yaku na arata, no ũũrie andũ anyu mamatuge ũrĩa kwagĩrĩire. Mataarĩrie ũrĩa ciana icio ingĩigua ũũru ingĩaga kũrũmbũiyo na kuonio wendo.
Reke aciari a ũrĩa waarĩ mũtumia waku makorũo na itemi ũtũũro-inĩ wa ciana ciaku. Mũtumia ũmwe kuuma bũrũri-inĩ wa Ngeretha wĩtagwo Susan oigire ũũ: “Mwaka ũmwe na nuthu thutha wa mũthuri wakwa gũkua nĩ ndahikire rĩngĩ, no aciari a mũthuri wakwa ũcio wakuire nĩ moire ihinda inene mũno gwĩtĩkĩra mũthuri ũrĩa ndahikĩire. No maũndũ nĩ maagĩrire twambĩrĩria gwĩka maũndũ hamwe, ciana ciambĩrĩria kũmacerera, na kũmacokagĩria ngatho nĩ ũteithio wao.”
GERIA ŨŨ: Wĩcirĩrie mũrata kana mũndũ ũmwe wa famĩlĩ mũtaiguithanagia, na wone ũrĩa wee na ũrĩa mũhikanĩtie nake mũngĩagĩria ũrata ũcio.
Mĩikaranĩrie yaku na andũ anyu hamwe na arata no ĩrehere famĩlĩ yaku mathĩna maingĩ. No ũngĩhũthĩra ũtaaro wa Kiugo kĩa Ngai, wee na famĩlĩ yaku no mũgĩe na kĩrathimo gĩkĩ Bibilia ĩranagĩra: “Nyũmba yakagwo na njĩra ya ũũgĩ; ũtaũku nĩguo ũtũmaga ĩĩhande.”—Thimo 24:3.
^ kib. 3 Marĩĩtwa mamwe nĩ macenjetio.
^ kib. 4 Ha ũhoro makĩria wĩgiĩ kũhiũrania na mathĩna mangĩ, rora kĩrũmanĩrĩrio kĩa “Jinsi Familia za Kambo Zinavyoweza Kufanikiwa,” thĩinĩ wa Amkeni! ya Ĩpuro 2012 ĩrĩa ĩcabĩtwo nĩ Aira a Jehova.
^ kib. 8 Angĩkorũo ũrĩa waarĩ mũtumia nĩ arehĩtĩra kana kũruma mũtumia waku, no ũbatare kũiga mĩhaka mĩrũmu nĩguo ũgitĩre famĩlĩ yaku.
WĨYŨRIE . . .
[Mbica karatathi ka 13]
Ingĩhota atĩa kũiguana na mũtumia ũrĩa waarĩ wa mũthuri wakwa?
Tũngĩhota atĩa gũteithia andũ aitũ na arata gwĩthema kũrehera famĩlĩ itũ mathĩna, o na angĩkorũo mareka ũguo matekũmenya?


text:
Ũrĩa Famĩlĩ Ĩngĩgĩa na Gĩkeno
Rutaga Ciana Ciaku Mĩtugo Mĩega
Loida, *mũtumia ũmwe wa Mexico, oigire ũũ: “Kondomu iheanagwo cukuru, kwoguo andũ ethĩ mageciiria atĩ gũkomania ti ũũru angĩkorũo nĩ maracihũthĩra.”
Nobuko, mũtumia ũmwe wa Japan, oigire ũũ: “Hĩndĩ ĩmwe ndoririe mũriũ wakwa ũrĩa angĩka mangĩkorũo marĩ oiki na mũirĩtu ũrĩa marĩ ndũgũ. Aanjokeirie ũũ: ‘Ndiũĩ.’”
RĨRĨA mũriũ kana mwarĩ waku aarĩ kaana-rĩ, hihi nĩ wamũriĩraga mũno? No kũhoteke nĩ wakunĩkagĩria indo cia thitima, ũkahitha indo iria cingĩmũtema, na ũkahinga njĩra iria irĩ na ngathĩ—o ũkĩgeria kũmũgitĩra.
No kũriĩra andũ ethĩ ti ũndũ mũhũthũ ũguo! Rĩu ũkoragwo na guoya mũingĩ wĩgiĩ maũndũ ta: ‘Hihi mũriũ wakwa nĩ eroragĩra mbica cia ũũra-thoni?’ ‘Hihi mũirĩtu wakwa nĩ ahũthagĩra thimũ gũtũma mbica cia ũũra-thoni cia mwĩrĩ wake?’ No ũndũ ũrĩa ũthumbũraga aciari makĩria nĩ, ‘Hihi mwana wakwa nĩ ambĩrĩirie maũndũ ma ngomanio?’
Kũriĩra Ciana Mũno Tikĩo Kĩhonia
Aciari amwe mageragia kũriĩra ciana ciao mũthenya na ũtukũ na njĩra ya gũikara hakuhĩ nacio na gũtigĩrĩra nĩ mamenya ũrĩa wothe cireka. Thutha-inĩ aingĩ macokaga kũmenya atĩ ‘gũciriĩra na njĩra ĩyo’ gũtũmaga ikĩrĩrĩrie kũhitha maũndũ marĩa ireka. Mũirĩtu kana mwanake wao akagĩa na waara mũingĩ wa kũhitha mĩtugo ĩrĩa aciari ake marageria kũgirĩrĩria.
Ma nĩ atĩ, kũriĩra ciana ti kĩhonia. Jehova Ngai we mwene ndahũthagĩra njĩra ĩyo atĩ nĩguo ciũmbe ciake cimũathĩkagĩre, kwoguo o nawe ũrĩ mũciari ndwagĩrĩirũo kũmĩhũthĩra. (Gũcokerithia Maathani 30:19) Kwoguo-rĩ, ũngĩteithia atĩa ciana ciaku gũtua matua ma ũũgĩ megiĩ mĩtugo?—Thimo 27:11.
Ũndũ ũmwe wa bata nĩ kwaragĩria ciana ciaku kaingĩ na waambĩrĩrie kuuma irĩ o nyinyi. * (Thimo 22:6) Ningĩ ciakinya mĩaka-inĩ yacio ya wĩthĩ, thiĩ o na mbere gũciarĩria. Wĩ mũciari nĩwe wagĩrĩirũo gũkorũo ũrĩ kĩhumo kĩa ũhoro wa kwĩhokeka harĩ mwana waku. Kairĩtu geta gwo Alicia kuuma Ngeretha kooigire ũũ: “Andũ aingĩ meciragia atĩ twendaga kwaria na arata aitũ maũndũ megiĩ ngomanio, no ũcio ti ũhoro wa ma. Tũkenaga rĩrĩa tũraheo ũhoro ũcio nĩ aciari aitũ. Nĩ twĩtĩkagia ũrĩa matwĩraga.”
Bata wa Mĩtugo Mĩega
O ũrĩa ciana irakũra nĩ ibataraga kũmenya ũhoro makĩria wĩgiĩ ngomanio ũrĩ wa gũcitongoria. Ningĩ nĩ magĩrĩirũo nĩ, ‘gũkũũrana wega na ũũru, nĩ ũndũ wa ũrĩa memenyeretie gwĩka ũguo.’ (Ahibirania 5:14) Kwoguo-rĩ, mabataire kũmenya biũ maũndũ megiĩ ngomanio iria ciagĩrĩire na iria itagĩrĩire na nĩ marabatara gũtũũra kũringana na ũmenyo ũcio. Ũngĩhota atĩa kũruta mwana waku mĩtugo mĩega?
Nĩ wega kwamba gwĩciria ũhoro wa mĩthiĩre yaku we mwene. Kwa ngerekano, no ũkorũo wĩtĩkĩtie biũ atĩ ngomanio gatagatĩ ka andũ matahikanĩtie nĩ njũru. (1 Athesalonike 4:3) O na no kũhoteke ciana ciaku nĩ ciũĩ atĩ ũguo nĩguo wĩtĩkĩtie; na rĩngĩ no ihote kũgweta maandĩko thĩinĩ wa Bibilia marĩa marĩrĩirie ũndũ ũcio. Cingĩũrio no icokie atĩ ngomanio ya andũ matahikanĩtie nĩ njũru.
No nĩ harĩ maũndũ mangĩ marabatarania. Ibuku rĩĩtagwo Sex Smart riugaga atĩ andũ amwe ethĩ mahota kuuga atĩ nĩ metĩkanĩtie na wĩtĩkio wa aciari ao wĩgiĩ ngomanio. Ibuku rĩu riugaga ũũ: “Matiũĩ wega ũrĩa magĩrĩirũo nĩ gwĩka. Kwoguo rĩrĩa mekora ũndũ-inĩ matekwĩrĩgĩrĩire o rĩmwe nĩ marigagwo nĩ ũrĩa magĩrĩirũo nĩ gwĩka, makahĩngĩcĩka mũno na magakorũo ũgwati-inĩ.” Na njĩra nguhĩ-rĩ nĩkĩo marabatara mĩtugo mĩega. Ũngĩteithia atĩa ciana ciaku kũgĩa nayo?
Reke mamenye wega ithimi ciaku.
Hihi nĩ wĩtĩkĩtie atĩ gũkomania no kwa andũ arĩa mahikanĩtie? Kĩĩrage mwana waku ũndũ ũcio kaingĩ na ũtekũhithĩrĩra. Kũringana na ibuku rĩĩtagwo Beyond the Big Talk, ũthuthuria wonanĩtie atĩ: “thĩinĩ wa mĩciĩ ĩrĩa aciari meraga ciana ciao matekũhithĩrĩra atĩ nĩ ũũru andũ ethĩ gũkomania, ciana ciao itingĩraga maũndũ-inĩ ma ngomanio tene.”
Hatarĩ nganja, o ta ũrĩa hekũgwetetwo hau kabere kũmenyithia mwana waku ithimi ciaku ti kuuga atĩ no mũhaka atũũre kũringana na cio. O na kũrĩ ũguo-rĩ, kwaria cara rũkũ ũhoro wa ithimi iria ũngĩenda famĩlĩ yaku ĩrũmĩrĩre nĩ mũthingi mũrũmu wa ciana ciaku kũgĩa na mĩtugo mĩega. Naguo ũthuthuria wonanĩtie atĩ andũ aingĩ ethĩ nĩ macokaga kũrũmĩrĩra ithimi cia aciari ao, o na gũtuĩka no moneke ta mataracirũmĩrĩra mĩaka-inĩ ya ũnyinyi.
GERIA NJĨRA ĨNO: Hũthĩra ũndũ mũgwete mohoro-inĩ kwambĩrĩria ndereti nĩguo ũmenyithanie ithimi ciaku. Kwa ngerekano hangĩkorũo na ũhoro wa mũndũ ũranyitirũo kĩa hinya-rĩ, no uuge ũũ: “Ndĩ mũmaku nĩ ũrĩa arũme amwe mareka atumia maũndũ mooru. Ũgwĩciria marutaga meciria ta macio kũ?”
Cirute ma ĩgiĩ ngomanio.
Gũcikaania nĩ kwa bata. (1 Akorintho 6:18; Jakubu 1:14, 15) O na kũrĩ ũguo-rĩ, Bibilia yonanagia ngomanio nĩ kĩheo kuuma kũrĩ Ngai no ti mũtego wa Shaitani. (Thimo 5:18, 19; Rũĩmbo rũa Suleimani 1:2) Kwĩra ciana ciaku o mogwati tu no gũtũme cigĩe na mawoni matarĩ ma kĩĩmandĩko megiĩ ngomanio. Mũirĩtu wĩtagwo Corrina thĩinĩ wa Faranja oigire: “Aciari akwa kaingĩ maatĩtĩrithagia o ũhoro wa ngomanio itagĩrĩire, na ũndũ ũcio nĩ watũmire ngĩe na mawoni mooru kwerekera ngomanio.”
Tigĩrĩra atĩ ciana ciaku nĩ ciamenya ma ĩgiĩ ngomanio. Mũtumia wĩtagwo Nadia bũrũri-inĩ wa Mexico oigire ũũ: “Hĩndĩ ciothe nĩ ngeragia kuonia ciana ciakwa atĩ, ngomanio ti njũru na nĩ yagĩrĩire na atĩ Jehova Ngai aamĩheanire nĩguo andũ mamĩkenagĩre. No yagĩrĩire o harĩ andũ arĩa mahikanĩtie. No ĩtũrehere gĩkeno kana ruo kũringana na ũrĩa tũngĩmĩhũthĩra”
GERIA NJĨRA ĨNO: Ũkĩaria na mwana waku ũhoro wĩgiĩ ngomanio hĩndĩ ĩyo ĩngĩ-rĩ, rĩkĩrĩria na maũndũ mega. Ndũgetigĩre kuonia mwana waku atĩ ngomanio nĩ kĩheo kĩega mũno kuuma kũrĩ Ngai kĩrĩa angĩkenera ihinda rĩũkĩte angĩkaahika kana ahikanie. Muonie atĩ no ahote kũrũmĩrĩra ithimi cia Ngai nginya hĩndĩ ĩyo ĩkinye.
Teithia mwana waku ahote kuona moimĩrĩro.
Nĩguo andũ ethĩ matue matua mega ũtũũro-inĩ wao, marabatara gũkũũrana na kũmenya moimĩrĩro mega na mooru ma ũndũ o wothe. Ndũgecirie atĩ gũkorũo moĩ wega na ũũru nĩ kũiganu. Mũtumia ũmwe Mũkristiano thĩinĩ wa Australia wĩtagwo Emma, oigire ũũ: “Ngĩririkana mahĩtia marĩa ndekire ndĩ mwĩthĩ-rĩ, no njuge atĩ kũmenya tu ithimi cia Ngai ti kuuga atĩ nĩ wĩtĩkanĩtie nacio. Gũtaũkĩrũo nĩ ũguni wa ithimi icio—na moimĩrĩro ma kwaga gũcirũmĩrĩra nĩ kwa bata mũno.”
Bibilia no ĩtũteithie, amu maathani maingĩ mayo nĩ makoragwo na ciugo cionanagia moimĩrĩro ma mehia. Kwa ngerekano-rĩ, Thimo 5:8, 9 ĩraga andũ ethĩ metheme na ũmaraya ‘Matikanae kũhe andũ angĩ riri wao.’ O ta ũrĩa mĩhari ĩyo ĩronania-rĩ, arĩa meingĩragia maũndũ-inĩ ma ngomanio matahikanĩtie mathũkagia mĩtugo yao, wĩkindĩru wao, na makeyagĩra gĩtĩo. Nĩ ũndũ ũcio matingĩgucĩrĩria mũndũ o wothe ũngĩenda kũhika kana kũhikania ũrĩ na mĩtugo mĩega. Gwĩciria ũhoro wa mogwati ma kĩĩmwĩrĩ, kĩĩmeciria, na kĩĩroho ma kuuna watho wa Ngai no gũteithie mwana waku atue itua rĩa gũtũũra kũringana naguo. *
GERIA NJĨRA ĨNO: Hũthĩra ngerekano gũteithia mwana waku one ũũgĩ wa ithimi cia Ngai. Kwa ngerekano, no uuge ũũ: “Mwaki wa kũruga nĩ mwega no mwaki wa gĩthaka nĩ mũũru. Ũtiganu wa mĩaki ĩyo ĩĩrĩ nĩ ũrĩkũ, na icokio rĩaku rĩhutanĩtie atĩa na ithimi iria Ngai aigĩte ciĩgiĩ ngomanio?” Hũthĩra Thimo 5:3-14 gũteithia mwana waku ataũkĩrũo nĩ moimĩrĩro moru ma ngomanio itagĩrĩire.
Mwanake ũmwe wĩtagwo Takao wa mĩaka 18 kuuma Japan, oigire ũũ: “Nĩ njũĩ ũrĩa njagĩrĩirũo nĩ gwĩka, no ngoragwo ngĩrũa hingo ciothe na merirĩria ma mwĩrĩ.” Andũ ethĩ arĩa maiguaga ũguo no mekĩrũo hinya nĩ kũmenya atĩ matirĩ oiki. O na mũtũmwo Paulo na aarĩ Mũkristiano mwĩkindĩru oigire ũũ: “Ngĩendaga gwĩka wega-rĩ, ũũru nĩũkoragwo ũnjikairie.”—Aroma 7:21.
Harĩ bata andũ ethĩ mamenye atĩ mbaara ta ĩyo ti njũru. No ĩtũme mecũranie mangĩenda gũtuĩka andũ a mũthemba ũrĩkũ. No ĩmateithie mecirie ũndũ ũyũ: ‘Hihi ingĩenda gũtongoria mũtũũrĩre wakwa na gũkorũo na ngumo njega na wĩkindĩru-ĩ, kana ingĩenda o kũrũmagĩrĩra maũndũ marĩa mekagwo nĩ andũ, ngaathĩkagĩra merirĩria makwa? Gũkorũo na ithimi njega nĩ gũgũteithia mwana waku gũcokia kĩũria kĩu na njĩra ya ũũgĩ.
^ kĩb. 3 Marĩĩtwa mamwe thĩinĩ wa gĩcunjĩ gĩkĩ nĩ macenjetio.
^ kĩb. 10 Nĩguo wone ũrĩa ũngĩambĩrĩria kwaria na ciana ciaku igũrũ rĩgiĩ ngomanio na ũrĩa ũngĩaria nacio kũringana na mĩaka yacio-rĩ, rora ngathĩti ya Mnara wa Mlinzi, ya Novemba 1, 2010, karatathi ga 12-14.
^ kĩb. 22 Ha ũhoro makĩria, rora gĩcunjĩ kĩa “Vijana Huuliza . . . Je, Ngono Itaboresha Uhusiano Wetu?” ngathĩti-inĩ ya Amkeni! riuma rĩa Ĩpuro 2010 ĩrĩa ĩcabĩtwo nĩ Aira a Jehova.
WĨYŨRIE ŨŨ . . .
Nĩ maũndũ marĩkũ njũĩ maronania atĩ mwana wakwa arĩ na mĩtugo mĩega?
Rĩrĩa ngwaria na mwana wakwa ũhoro wĩgiĩ ngomanio-rĩ, hihi nĩ ndĩmuonagia ta arĩ kĩheo kuuma kũrĩ Ngai kana ta arĩ mũtego wa Shaitani?
Wĩrute Makĩria
FAMĨLĨ YAKU NO ĨKORŨO NA GĨKENO
Ũrĩa Ũngĩruta Mwana Waku
Kũrũnga ciana to gũciherithia na gũcigĩra mawatho.


text:
Nĩ Kĩĩ Kĩngĩtũteithia Kũgĩa na Gĩkeno Thĩinĩ wa Famĩlĩ?
Hihi ũngiuga nĩ . . .
wendo?
mbeca?
kĩndũ kĩngĩ?
ŨRĨA BIBILIA YUGAGA
“Gũkena-rĩ, nĩ andũ arĩa maiguaga Ũhoro wa Ngai, makaũrũmagia!”—Luka 11:28, The Bible in Gĩkũyũ.
ŨRĨA ŨNDŨ ŨCIO ŨNGĨGŨTEITHIA
Kũgĩa na wendo wa ma.
Kũheo gĩtĩo kĩa ma.
Kũgĩa na ũgitĩri wa ma.
HIHI KŨNA NO TWĨTĨKIE ŨRĨA BIBILIA YUGAGA?
Ĩĩ, nĩ ũndũ wa itũmi itanyihĩire igĩrĩ:
Ngai nĩwe Kĩhumo kĩa famĩlĩ. Bibilia yugaga ũũ “ũhoro wothe wa gwĩtwo baba [wa famĩlĩ] wĩtanĩtio nake” (Aefeso 3:14, 15) Na njĩra ĩngĩ, mũbango wa famĩlĩ wathondekirũo nĩ Jehova. Nĩkĩ ũndũ ũcio nĩ wa bata?
Ta wĩcirie: Ũngĩkenio nĩ irio irĩ na cama na wende kũmenya kĩrĩa ciĩkĩrĩtwo-rĩ, ũngĩũria ũũ? Hatarĩ nganja, nĩ ũrĩa ũkũrugĩte.
Ũndũ ũmwe na ũguo, nĩguo ũmenye kĩrĩa gĩtũmaga famĩlĩ ĩgĩe na gĩkeno, nĩ wega kũũria Jehova, o we Kĩhumo kĩa mũbango wa famĩlĩ. —Kĩambĩrĩria 2:18-24.
Jehova nĩ akũrũmbũyagia. Famĩlĩ no igunĩke ĩngĩrũmĩrĩra ũtaaro wa Jehova, ũrĩa aheanĩte kũgerera Bibilia. Nĩkĩ? “Tondũ nĩwe ũrũmbũyanagia na maũndũ manyu.” (1 Petero 5:6, 7) Jehova no ende mũno ũgaacĩre
—na ũtaaro wake hĩndĩ ciothe nĩ ũteithagia!—Thimo 3:5, 6; Isaia 48:17, 18.
TA WĨYŨRIE
Nĩ kĩĩ kĩngĩgũteithia ũtuĩke mũthuri, mũtumia, kana mũciari mwega?
Bibilia nĩ ĩcokagia kĩũria kĩu thĩinĩ wa AEFESO 5:1, 2 na AKOLOSAI 3:18-21.
Wĩrute Makĩria
MABUKU & BROSHUA
Famĩlĩ Yaku no Ĩkorũo na Gĩkeno
Motaaro ma Bibilia no magũteithie kũgĩa na famĩlĩ na kĩhiko kĩrĩ na gĩkeno.


text:
Kĩthoomo Kĩa Ĩkũmi Na Bitantatũ
Thuura Kũthaathayia Mũrungu Ũrĩa Kwagĩrĩte
1, 2. Nĩ kĩũria kĩrĩkũ ũbuĩrĩte gũciũria, na nĩkĩ bũu nĩ bwa gĩtũmi?
GŨKŨRŨKĨĨRA wiritani bwaku bwa Bibiria, nĩ wiritanĩte babaingĩ barĩa baugaga nĩbathathaagia Mũrungu, kamma baritanaga kana bakathithia mantũ jarĩa Mũrungu athwĩre. (2 Akorintho 6:17) Nĩkĩo Jehova agũtwĩra tuume kĩrĩ ndini ya ũrongo, “Babiloni iria nene.” (Kugwurirwa 18:2, 4) Ũkathithia atĩa? O ũmwe weetũ arĩ na ĩtua rĩa kũthithia, na no mwanka tũciũrie, ‘Nĩnkwenda kũthaathayia Mũrungu na njĩra ĩrĩa akwenda, kana ndĩrĩenda kũmũthaathayia ũrĩa ntwĩre menyeretie?’
2 Kethĩra nũrĩĩkĩtie kuuma ndinine ya ũrongo nũthithĩtie bwega. Ĩndĩ no kwĩthĩrwe nkorone kũrĩ na mantũ na mĩtugo ya ndini ya ũrongo ũgwĩragĩrua. Tiga twarĩĩrie jamwe ja mantũ na mĩtugo ĩu twone nĩkĩ bũrĩ ũntũ bwa gĩtũmi mono kwona mantũ ũrĩa Jehova ajonaga.
MĨNG’UANANO NA KŨGWĨRIA BIŨJŨŨJŨ BIAAKUĨRE
3. (a) Nĩkĩ bamwe boomba kwona kũũmi gũtiga gũtumĩra mĩng’uanano ũthaathayiene bwao? (b) Nĩatĩa Bibiria yugaga bwegiĩ gũtumĩra mĩng’uanano kũthaathayia Mũrungu?
3 Antũ bamwe nĩbatumĩrĩte mĩng’uanano kana antũ aathũrĩtwe ndeene ya mĩciĩ yaao mĩaka ĩmiingĩ kũthaathayia Mũrungu. Kethĩra nĩu ũthithagia, no wone bũrĩ ũntũ ũgeni kana ũntũ bũtĩbuui kũthaathayia Mũrungu ũtĩgũtumĩra into biu. Ĩndĩ riikana Jehova natũritanaga ũrĩa tũkamũthaathayia. Na Bibiria nĩtwĩraga carũrũkũ Jehova atĩendaga tũtumĩra mĩng’uanano ũthaathayiene bwetũ.
4. (a) Nĩkĩ tũtĩbuĩrĩte kũgeria kũgwĩria biũjũũjũ bietũ birĩa biaakuĩre? (b) Nĩkĩ Jehova eerĩre antũ baawe batĩkaagerie kwaranĩria na akuũ?
4 Antũ bamwe no batumĩre inya ĩnyiingĩ na kagiita bakĩgeria kũgwĩria biũjũũjũ biao birĩa biaakuĩre. Kinya no babithaathayie. Ĩndĩ nĩtwiritanĩte akuũ batĩũmba gũtũteethia kana gũtũthithĩria bũthũũku. Batĩgũtũũra gũntũ kũngĩ. Na mma, nĩ ũgwati kũgeria kwaranĩria nabo tontũ ũntũ bunthe bũũmba kwoneka teka buumĩte kĩrĩbo bwĩthagĩrwa buumĩĩte kĩrĩ irundu bithũũku. Nĩkĩo Jehova eerĩre Aisraeli batĩkaagerie kwaranĩria na akuũ kana gwitonyithania na njĩra ingĩ cia irundu bithũũku.—Kuriikanithia Maathana 18:10-12; tega Nteto Irĩa irĩ Mũthia, 26 na 31.
5. Nĩmbi yũũmba gũgũteethia ũtiga gũtumĩra mĩng’uanano kũthaathayia Mũrungu na ũreka kũgeria kũgwĩria biũjũũjũ biaku birĩa biaakuĩre?
5 Nĩmbi yũũmba gũgũteethia kũreka gũtumĩra mĩng’uanano kũthaathayia Mũrungu kana kũgeria kũgwĩria biũjũũjũ biaku birĩa biaakuĩre? Nũkũbatara kũthooma Bibiria na ũthũgaanĩrie bwega ũrĩa Jehova oonaga mantũ jau. Ajoonaga jarĩ “mpanga,” kana mantũ athwĩre. (Kuriikanithia Maathana 27:15) Romba Jehova ntukũ cionthe agũteethie kwona mantũ o ta ũrĩa ajoonaga, na agũteethie kũmũthaathayia na njĩra ĩrĩa endaga. (Isaya 55:9) Womba gwĩtĩkia Jehova agakwaa inya ĩrĩa ũkũbatara nĩ kenda weberia ũtũũrone bwaku into bionthe biegiĩ ũthaathayia bwa ũrongo.
NĨTŨBUĨRI GŨKŨNGŨIRA KĨRĨSIMASI?
6. Nĩkĩ ntukũ ya Dicemba 25 yaathuurĩrwe ĩrĩ ya gũkũngũĩra gũciarwa kwa Jesũ?
6 Nthĩgũrũne, Kĩrĩsimasi nĩ ĩmwe ya thigũnkũ irĩa ciijĩkene mono, na babaingĩ bathũgaanagia nĩ thigũnkũ ya gũciarwa kwa Jesũ. Ĩndĩ mma nĩ atĩ Kĩrĩsimasi ĩgwetanagĩrua na ũthaathayia bwa ũrongo. Iuku rĩmwe rĩa encyclopedia rĩtaaragĩĩria apagani ba Roma baakũngũagĩra gũciarwa kwa riũa Dicemba 25. Atongeeria ba kanisa beendaga apagani babaingĩ baa Akristũ, kwou kinya kethĩra Jesũ ataaciarĩrwe Dicemba 25, baatuĩre bakũngũagĩre gũciarwa kwa Jesũ tarĩki ĩu. (Luka 2:8-12) Aritwa ba Jesũ gũtĩrĩo baakũngũĩra Kĩrĩsimasi. Iuku rĩmwe rĩa gũtaarĩria mantũ riugaga mĩaka 200 nyuma ya gũciarwa kwa Jesũ, “gũtĩwe waijĩ, na nĩ baakai bendaga kũmenya, rĩrĩa rĩongwa aaciarĩrwe.” (Sacred Origins of Profound Things) Thigũnkũ ya Kĩrĩsimasi yaambĩrĩrie mĩaka ĩmiingĩ nyumene, Jesũ akuuma nthĩgũrũne.
7. Nĩkĩ Akristũ ba mma batĩkũngũagĩra Kĩrĩsimasi?
7 Antũ babaingĩ nĩbaijĩ Kĩrĩsimasi yumanĩtie na apagani na kinya mantũ jarĩa jathithagua ntukũ ĩu ta, biatho na kwejana biewa. Ngerekano, nthĩgũrũ ya Ngeretha na kũmwe Amerika kwĩrĩo gũkũngũĩra Kĩrĩsimasi gwakaanĩtue nĩũntũ bwa kaumo kayo ka ũpagani. Ũrĩa wonthe ũrĩngĩkũngũĩra naakanũkagua. Ĩndĩ nyumene antũ nĩbaambĩrĩrie kaĩrĩ gũkũngũĩra Kĩrĩsimasi. Nĩkĩ Akristũ ba mma batĩkũngũagĩra Kĩrĩsimasi? Tontũ bendaga kũgwĩria Mũrungu mantũũne jarĩa jonthe bathithagia.
NĨTŨBUĨRI GŨKŨNGŨĨRA NTUKŨ CIA GŨCIARWA?
8, 9. Nĩkĩ Akristũ ba mbere bataakũngũagĩra ntukũ cia gũciarwa?
8 Ũntũ bũngĩ antũ bakũngũagĩra mono nĩ ntukũ yaao ya gũciarwa. Akristũ nĩbabati gũkũngũĩra ntukũ cia gũciarwa? Biatho birĩa akĩ bigweti Bibiriene bia gũkũngũĩra ntukũ ya gũciarwa, biathithĩtue nĩ antũ barĩa bataarĩ athaathayia ba Jehova. (Kiambiriria 40:20; Mariko 6:21) Biatho bia kũriikana ntukũ cia gũciarwa biatumagĩrwa gũtĩĩa mĩrungu ya ũrongo. Nĩkĩo Akristũ ba au mbere “baajũkagia biatho bia kũriikana ntukũ ya gũciarwa ya muntũ kinya ũrĩkũ birĩ bia gĩpagani.”
9 Aroma na Agiriki ba tene beetĩkĩtie atĩ kwĩna kĩrundu kĩarĩ-o rĩrĩa o muntũ aaciaragwa, na atĩ kĩrundu kĩu kĩrĩngĩmũkaria ũtũũrone bwawe. Barĩa bataarĩ Akristũ ĩgiita rĩu bakũngũagĩra ntukũ cia gũciarwa tontũ baathũgaanagia kũthithia ũu kũrĩngĩtũma mĩrungu yaao ĩkaria ũrĩa ntukũ yaawe ya gũciarwa yaakũngũagĩrwa.
10. Nĩkĩ Akristũ naarua batĩbuĩri gũkũngũĩra ntukũ cia gũciarwa?
10 Ũrĩthũgaania Jehova netĩkagĩĩria thigũnkũ irĩa ciumanĩtie na ndini ya ũrongo? (Isaya 65:11, 12) Arĩ, atĩĩtĩkagĩĩria. Nĩkĩo tũtĩkũngũagĩra ntukũ cia gũciarwa kana thigũnkũ ingĩ irĩa igwetanagĩrua na ndini ya ũrongo.
NĨ ŨNTŨ BWA KŨMAKĨRA?
11. Nĩkĩ antũ bamwe bakũngũagĩra thigũnkũ? Kĩrĩ gwe nĩmbi ĩbuĩri kwĩthĩrwa ĩrĩ ya gĩtũmi mono?
11 Antũ bamwe nĩbaijĩ Kĩrĩsimasi na thigũnkũ ingĩ ciumanĩtie na ũpagani, ĩndĩ no bacikũngũagĩra. Boonaga thigũnkũ irĩ kagiita gakeega ga kwĩthĩrwa barĩ amwe na antũ baao ba nja. Nĩu wonaga? Tĩ bũthũũku kwenda kwĩthĩrwa ũrĩ amwe na antũ ba nja. Jehova nĩwe waambĩrĩrie nja na endaga twĩthĩrwa na ngwatanĩro ĩnjega nabo. (Aefeso 3:14, 15) Ĩndĩ tũbuĩri kũthingatĩĩra ngwatanĩro yeetũ ĩnjega na Jehova, antũ-a kũgwĩria antũ beetũ ba nja na njĩra ya gũkũngũĩra thigũnkũ cia ũrongo cia kĩndini. Nĩkĩo mũtũmwa Paũlo aaugĩre: “Bwatua kuthithagia uu, bukoonanagia mantu jaria Mwathani agwiragua nijo.”
12. Nĩmbi yũũmba gũtũma thigũnkũ ĩtĩgetĩkĩrĩke nĩ Jehova?
12 Antũ babaingĩ bonaga gũtĩkũmakania naarĩa thigũnkũ yaambĩrĩrie, ĩndĩ tĩu Jehova onaga. Atĩĩtĩkagĩĩria thigũnkũ irĩa ciumanĩtie na ũthaathayia bwa ũrongo kana irĩa ikumagia antũ kana ndwano cia nthĩgũrũ. Ngerekano, Amisri nĩ baarĩ na thigũnkũ inyiingĩ cia mĩrungu yaao ya ũrongo. Nyuma ya Aisraeli kwonoka kuuma Misri, nĩbaakooberie ĩmwe ya thigũnkũ iu ciao cia kĩpagani na baramĩĩta ‘kĩatho nĩũntũ bwa gũkumia Mwathani.’ Ĩndĩ Jehova naabakanũkĩrie nĩũntũ bwa kũthithia ũu. (Kuuma 32:2-10, Kimeru Bible, 2010) O ta ũrĩa kĩroria Isaya aaugĩre, tũtĩbuĩrĩte gũtonga “gantu karia gati gakatheru.”
ĨTHĨRWA NA KĨAO RĨRĨA ŨKWONEERIA BANGĨ
13. Nĩ biũria birĩkũ ũũmba kwĩthĩrwa nabio rĩrĩa watua ũtĩkũngũĩra thigũnkũ kaĩrĩ?
13 Rĩrĩa watũa ũtĩkũngũĩra thĩgũnkũ, womba kwĩthĩrwa na biũria bibiingĩ. Ngerekano: Nĩatĩa mbuĩrĩte kũthithia rĩrĩa ariti ngũgĩ bangĩ bambũũria nĩkĩ ntĩkũngũagĩra Kĩrĩsimasi amwe nabo? Nĩatĩa mbuĩrĩte kũthithia rĩrĩa muntũ ampa kĩewa kĩa Kĩrĩsimasi? Nĩatĩa mbuĩri kũthithia rĩrĩa ũrĩa tũgũrene nawe akwĩrĩgĩĩra nkũngũĩra thigũnkũ? Nĩatĩa mpũmba kũthithĩria aana bakwa batĩkaigue bũthũũku tontũ batĩgũkũngũĩra thigũnkũ kana ntukũ yaao ya gũciarwa?
14, 15. Nĩatĩa ũũmba kũthithia rĩrĩa muntũ akwĩra wĩthĩrwe na thigũnkũ ĩnjega kana akwaa kĩewa?
14 Nĩ ũntũ bwa bata kũthũgaania bwega rĩrĩa tũgũtua ũrĩa tũkauga na ũrĩa tũkathithia kĩrĩ o ĩgiita. Ngerekano, antũ bakwĩra wĩthĩrwe na thigũnkũ ĩnjega, to mwaka ũbakirĩre. No uuge atĩrĩ, “Nĩbwega.” Ĩndĩ rĩrĩa muntũ akwenda kũmenya nkũrũki, no ũthuure kũmũtaarĩria nĩkĩ ũtĩkũngũagĩra thigũnkũ. Ĩndĩ, rĩonthe wĩthĩrwe na kĩao, ũtea, na gĩtĩĩo. Bibiria yugaga: “Mantu jaria bukwaria jeethagirwe jari jameega ta gantu geekiri cumbi, nikenda bukamenyaga gucokeria muntu o muntu untu buria abuurikia.” (Akolosai 4:6) Mbuga no ũbeere nũgwĩragĩrua gũtumĩra ĩgiita na bangĩ na kwejana biewa, ĩndĩ neka ũthuurĩte ũtĩthithia u, rĩrĩa gũkũgwatanĩra na thigũnkũ iu.
15 Muntũ akeeja gũkwaa kiewa nĩatĩa ũbuĩrĩte kũthithia? Bibiria ĩtĩgũtwaa mawaatho kĩrĩ o ũntũ, ĩndĩ yugaga tũbuĩri kwĩthĩrwa na thamiiri ĩntheru. (1 Timotheo 1:18, 19) Kwombĩka muntũ ũrĩa ũgũkwaa kĩewa atiijĩ ũtĩkũngũagĩra thigũnkũ. Kana no auge, “Nĩmbijĩ ũtĩkũngũagĩra thigũnkũ, ĩndĩ nĩkwenda gũkwaa kĩewa gĩkĩ.” Tũgiitene ta tũu, no ũthuure kethĩra ũgetĩkĩĩria kĩewa kana arĩ. Ĩndĩ o ĩtua rĩonthe rĩrĩa ũkathithia, ũtigĩĩre ũrĩ na thamiiri ĩnjega. Tũtĩngĩenda kũthithia ũntũ kinya bũrĩkũ bũrĩa bũũmba kũthũũkia ngwatanĩro yeetũ na Jehova.
ŨŨGWE NA ANTŨ BA NJA YAAKU
16. Nĩatĩa ũbateere kũthithia kethĩra antũ ba nja yaaku barĩenda gũkũngũĩra thigũnkũ?
16 Nĩatĩa ũbateere kũthithia kethĩra antũ ba nja yaaku nĩbakwenda gũkũngũĩra thigũnkũ? Ũtĩkũbatara gũkararania nabo. Riikana, barĩ na ũciathi bwa gũtua ũrĩa bakwenda kũthithia. Ĩthĩrwa na kĩao na ũtĩĩe matua jaao o ta ũrĩa wendaga batĩĩa jaaku. (Thooma Mathayo 7:12.) Ĩndĩ kethĩra nja yaaku ĩrĩenda bwĩthĩrwa bũrĩ amwe ĩgiitene rĩa thigũnkũ ũbuĩrĩte kũthithia atĩa? Mbere ũtua bwa kũthithia, romba Jehova ũteethio kenda ũthithia ĩtua rĩagĩrĩte. Thũgaanĩria ũrĩa mantũ jakari na ũjathithĩrie ũcũnkũũni. Riikana rĩonthe ũrĩenda kũgwĩria Jehova.
17. Nĩatĩa ũũmba kũthithĩria aana baaku kenda batĩkaigue gwĩkĩo bakwaga rĩrĩa bangĩ bagũkũngũĩra thigũnkũ?
17 Nĩatĩa ũũmba kũthithĩria aana baaku rĩrĩa bakwona bangĩ bagĩkũngũĩra thigũnkũ? Womba kũbathuranĩĩra gĩntũ kĩa mwanya ĩgiita na ĩgiita. Kinya no ũbae biewa batĩĩrĩgĩĩrĩte. Kĩmwe kĩa biewa bibiega buru ũũmba kwaa aana baaku nĩ wendo na ĩgiita rĩaku.
THAATHAYIA MŨRUNGU ŨRĨA KWAGĨRĨTE
18. Nĩkĩ tũbuĩrĩte gwĩta mĩcemanione ya Gĩkristũ?
18 Kenda tũgwĩria Jehova, nĩtũkũbatara kuuma ndinine ya ũrongo na gũtiga mĩtugo na thigũnkũ ciayo. Na kinya nĩtũkũbatara kũthaathayia Mũrungu ũrĩa kwagĩrĩte. Atĩa? Njĩra ĩmwe nĩ gwĩta mĩcemanione ya Gĩkristũ ũtĩgũtĩĩra. (Thooma Ahibirania 10:24, 25.) Mĩcemanio nĩ ũntũ bũmwe bwa bata mono kĩrĩ ũthaathayia bwa mma. (Zaburi 22:22; 122:1) Rĩrĩa twacemania amwe twomba gwĩkanĩra inya.
19. Nĩkĩ nĩ ũntũ bwa gĩtũmi kwĩra bangĩ mma cia Bibiria irĩa wiritanĩte?
19 Njĩra ĩngĩ ya kũthuura ũthaathayia bwa mma nĩ kwaria na bangĩ bwegiĩ jarĩa wiritene Bibiriene. Antũ babaingĩ nĩbakwigua bũbũũĩ nĩ mantũ jamathũũku jarĩa jagũkarĩka nthĩgũrũne. (Ezekieli 9:4) Mbuga nĩ wiijĩ antũ bamwe baigagua ũu. Beere bwegiĩ wĩrĩgĩĩro bwaku bwa kũrigaria bwa ĩgiita rĩĩjĩte. O ũrĩa ũgeeta na mbere gwĩta mĩcemanione na kwĩra bangĩ ũmma bwa Bibiria, ũkona ũtiirĩrĩĩria rĩngĩ kwĩthĩrwa ũrĩ ndinine ya ũrongo na kũthingata mĩtugo yaayo. No wĩtĩkie buru ũkagwĩrua na Jehova akatharima mono gũciũmia gwaku rĩrĩa ũkũthuura kũmũthaathayia ũrĩa kwagĩrĩte.


text:
Hihi Bibilia nĩ Ĩtĩkĩrĩtie Ndigano?
Macokio ma Bibilia
Ma nĩ atĩ, Bibilia nĩ ĩtĩkĩrĩtie ndigano. O na kũrĩ ũguo, Jesu onanirie gĩtũmi o kĩmwe tu kĩa andũ arĩa mahikanĩtie gũtigana, rĩrĩa oigire: “
Mũndũ o wothe ũngĩte mũtumia, tiga o ũndũ wa ũtharia [ngomanio nja ya kĩhiko], na ahikie ũngĩ, gũtharia nĩatharĩtie.”—Mathayo 19:9.
Ngai nĩ athũire mũndũ ũrahũthĩra wara kana maheeni gũtigana na ũrĩa mahikanĩtie nake. Nĩ agaacirithia arĩa matigaga arĩa mahikanĩtie nao hatarĩ na gĩtũmi kĩega o nĩ getha tu mahikanie na mũndũ ũngĩ.—Malaki 2:13-16; Mariko 10:9.


text:
Ciugo cia Bata Mũno!
“MŨTUMIA.” Jesu nĩ aahũthagĩra kiugo kĩu akĩarĩria atumia. Kwa ngerekano, rĩrĩa Jesu aahonagia mũtumia wakoragwo eyunĩte na ndangĩahotire kwĩhanda o na hanini kwa ihinda rĩa mĩaka 18, aamwĩrire ũũ: “Mũtumia ũyũ, nĩ wohorũo kuuma harĩ mũrimũ waku.” (Luk. 13:10-13) Ningĩ nĩ aahũthĩrire kiugo kĩu kĩrĩa kĩonagwo kĩrĩ gĩa gĩtĩo mahinda-inĩ macio, akĩaria na nyina. (Joh. 19:26; 20:13) No nĩ kwarĩ ciugo ingĩ cionanagia gĩtĩo makĩria.
Bibilia nĩ ĩhũthagĩra ciugo cia gĩtĩo na cia wororo ĩkĩaria ũhoro wa atumia amwe. Jesu nĩ aahũthĩrire ciugo icio akĩaria na mũtumia watũũraga oiraga thakame mĩaka 12. Mũtumia ũcio ndekire kũringana na Watho wa Ngai, tondũ woigĩte atĩ mũndũ warũarĩte mũrimũ ta ũcio wake aakoragwo atarĩ mũtheru. Aabatiĩ kwĩyamũrania na andũ arĩa angĩ. (Alaw. 15:19-27) No nĩ aakuĩte ngoro tondũ nĩ “aanyamarĩtio mũno nĩ arigitani aingĩ na agakorũo ahũthĩrĩte indo ciake ciothe no ndaateithĩkĩte, ĩndĩ no kwĩhĩrũo eehagĩrũo.”—Mar. 5:25, 26.
Mũtumia ũcio aaingĩrire kĩrĩndĩ-inĩ acemete, agĩthiĩ nginya harĩa Jesu aarĩ na akĩhutia gĩcũrĩ kĩa nguo yake ya igũrũ. Agĩtiga kuura o rĩo. Eeciragia atĩ ndekũmenyeka, no Jesu akĩũria, “Nũ wahutia?” (Luk. 8:45-47) Aigua ũguo, agĩthiĩ amakĩte na akĩinainaga akĩĩgũithia mbere yake “na akĩmwĩra ũhoro wothe.”—Mar. 5:33.
Jesu akĩmũhoreria akĩmwĩra ũũ: “Ndũgetigĩre, mwarĩ wakwa.” (Mat. 9:22) Kũringana na athomi a Bibilia, kiugo gĩa Kĩhibirania na gĩa Kĩngiriki kĩrĩa gĩtaũragwo “mwarĩ wakwa,” no kĩhũthĩrũo kuonania “ũtugi na ũcayanĩri.” Jesu akĩmũmĩrĩria na ciugo ici: “Wĩtĩkio waku nĩ watũma ũhone. Thiĩ na thayũ, na ndũkanathĩnio nĩ mũrimũ ũcio mũru rĩngĩ.”—Mar. 5:34.
“Mwarĩ wakwa.” Icio nĩcio ciugo iria Boazu aahũthĩrire akĩaria na Ruthu. Ruthu o nake nĩ aiguaga guoya tondũ aaharaga cairi mũgũnda-inĩ wa mũndũ atoĩ. Boazu aamwĩrire ũũ: “Ta igua, mwarĩ wakwa.” Agĩcoka akĩra Ruthu ahaarage mĩgũnda-inĩ yake. Nake Ruthu akĩĩgũithia mbere ya Boazu na akĩmũria nĩ kĩĩ gĩatũma amwĩke maũndũ mega, na ndaarĩ Mũisiraeli. Boazu akĩmũcokeria na njĩra ya kũmwĩra ciugo ici cia kũmũmĩrĩria: “Maũndũ mothe marĩa waneka nyaciaraguo [Naomi] . . . nĩ’menyithĩtio mũno ũhoro wamo. . . . Jehova arokũhe kĩrĩa wagĩrĩirũo nĩ kũheo nĩ ũndũ wa maũndũ macio waneka!”—Ruth 2:8-12.
Jesu na Boazu nĩ maigĩire athuri a ciũngano kĩonereria kĩega. Rĩmwe na rĩmwe athuri eerĩ a kĩũngano no mabatare kwaria na mwarĩ wa Ithe witũ ũrabatara gwĩkĩrũo ngoro. Mangĩhoya ũtongoria wa Jehova na mathikĩrĩrie mwarĩ wa Ithe witũ na kinyi, no mahote kũmũmĩrĩria na Kiugo kĩa Ngai.—Rom. 15:4.


text:
Maobithaa 5 aria matharikiirwo mwena wa Mandera na Garissa kuhurukio muthenya wa ira
Kuma muthenya wa iyo maobitha 13 nio moragitwo ni imaramari cia alshabaab mwena wa Mandera na Garissa thutha wa ngari ciao kuranga nduthuki itegetwo tiiri-ini. Namba ino irambatira thutha wa angi 5 gututhurwo muthenya wa ira.
Maobithaa atano gatagati-ini ka maobithaa kenda aria maroragirwo kiumia giki ni Alshabaab mwena wa Mandera na Garissa nimarahurukirio muthenya wa ira. Maobithaa a ugitiri nimatumitwo na njira nene icigo-ini icio itemi-ini ria kugacirithia ugitiri. Riu atongoria a kuuma icigo ici nimacakaite na kuria thirikari gutacukia makinya ma naihenya niguo thayu ucokererie mbere ya githurano kinene.
The post Maobithaa 5 aria matharikiirwo mwena wa Mandera na Garissa kuhurukio muthenya wa ira appeared first on Mediamax Network Limited.
This post was syndicated from Mediamax Network Limited. Click here to read the full text on the original website.
Follow us on twitter @TodayKenya
Also, Like us on facebook


text:
Gũthiaga Atĩa Rĩrĩa Mũndũ Akua?
Macokio ma Bibilia
Bibilia yugaga: “Arĩa me muoyo no moĩ atĩ nĩmagakua: no arĩa makuĩte-rĩ, matirĩ ũndũ moĩ.” (Kohelethu 9:5; Thaburi 146:4) Kwoguo, rĩrĩa mũndũ akua, nĩ gũtiga atigaga gũtũũra muoyo. Arĩa makuĩte matingĩhota gwĩka ũndũ, kũigua, o na kana gwĩciria.
“Ũgacoka ũtuĩke o rũkũngũ”
Ngai nĩ aatarĩirie ũrĩa gũthiaga rĩrĩa mũndũ akua hĩndĩ ĩrĩa aaragia na Adamu. Tondũ Adamu nĩ aaregire gwathĩka, Ngai aamwĩrire ũũ: “Wee ũrĩ o rũkũngũ, ningĩ ũgacoka ũtuĩke o rũkũngũ.” (Kĩambĩrĩria 3:19) Ngai atanomba Adamu na “rũkũngũ rũa thĩ,” Adamu ndarĩ kuo. (Kĩambĩrĩria 2:7) Kwoguo, rĩrĩa Adamu aakuire, nĩ gũtiga aatigire gũtũũra muoyo.
Ũguo noguo gũthiaga rĩrĩa andũ makua ũmũthĩ. Bibilia ĩkĩaria ũhoro wa andũ na nyamũ, yugaga: “Othe mathiaga o kũndũ kũmwe; nĩ ũndũ othe moimire o tĩri-inĩ, nao othe magacoka matuĩke o tĩri.”
Gĩkuũ ti kĩo mũthia wa maũndũ mothe
Kaingĩ Bibilia ĩringithanagia gĩkuũ na toro. (Thaburi 13:3; Johana 11:11-14; Atũmwo 7:60) Mũndũ ũrĩ toro ndamenyaga maũndũ marĩa marekĩka. Ũndũ ũmwe na ũguo, arĩa makuĩte matirĩ ũndũ moĩ. O na kũrĩ ũguo, Bibilia ĩrutanaga atĩ Ngai no ahote gũũkĩria arĩa makuĩte ta arĩ kũmaarahũra aramaarahũra kuuma toro na amacokie muoyo rĩngĩ. (Ayubu 14:13-15) Nĩ ũndũ ũcio, gĩkuũ ti kĩo mũthia wa maũndũ mothe, harĩ andũ arĩa Ngai akariũkia.


text:
Borithi kwambika uthuthuria wa gwethana na mwikuirwo wa gikundi kia wuici kia Gaza Murang’a
Maabithaa a borithi kaunti-ini ya Murang’a nimanyitithitie thing’a, mihang’o ya gwethana na mwanake umwe uria urekuo ni mumemba wa ngeng’i ya gikundi kia umaramari kiuikaine ta Gaza na gikoretwo gigitabania ciiko cia wikinai itura-ini ria Mukuyu kurigania na tauni ya Murang’a na uria uretharire na bingu cia borithi iria arohetwo nacio moko ndagika nini thutha wa guikio ngono hindi ya mungururio wa kuhitana nao. Munini wa cibu wa Sub- location ya Mukuyu, Adams Kariuki augite ati mwikuirwo ucio araikirio ngono mena imwana ingi 9 na ni umwe wa gatagati Ka angi a gatagati Ka miaka 16 nginya 20 aria makoretwo makiagagia muingi wa mwena ucio na kumoheria utuku makiinuka o hamwe na kumahithukira micii-ini kwao. Ongereire kuga ati aingi a imwana icio ni cukuru matigite na amwe maumite kuu Mukuyu na matura-ini ma hakuhi ma Mjini, Maragi, Kiawamburi, Kongo-ini na Majoice.
The post Borithi kwambika uthuthuria wa gwethana na mwikuirwo wa gikundi kia wuici kia Gaza Murang’a appeared first on Mediamax Network Limited.
This post was syndicated from Mediamax Network Limited. Click here to read the full text on the original website.
Follow us on twitter @TodayKenya
Comments
Be the First to Comment!


text:
RŨGANO RWA 12
Andũ Gwaka Nyũmba Nene ya Mũthiringo
MĨAKA mĩingĩ mũno ĩkĩhĩtũka. Ariũ a Nuhu makĩgĩa na ciana nyingĩ. Nacio ciana ciao igĩkũra na ikĩgĩa na ciana nyingĩ. Kahinda gatarĩ kanene kwarĩ na andũ aingĩ thĩ.
Ũmwe wa andũ aya aarĩ mũcũkũrũ wa Nuhu wetagwo Nimirodi. Aarĩ mũndũ mũũru mũguĩmi woragaga nyamũ o hamwe na andũ. Ningĩ Nimirodi agĩĩtua mũthamaki nĩguo aathage andũ arĩa angĩ. Ngai ndendete Nimirodi.
Ihinda-inĩ rĩu andũ othe maaragia rũthiomi o rũmwe. Nimirodi eendaga kũmaiga othe hamwe nĩguo ahote kũmaatha. Rĩu-rĩ, nĩ ũũĩ ũrĩa ekire? Eerire andũ make itũũra na nyũmba nene ya mũthiringo. Ta marore mbica-inĩ magĩthondeka maturubarĩ.
Jehova Ngai ndakenirio nĩ nyũmba ĩyo. Ngai eendaga andũ mahurunjũke na matũũre thĩinĩ wa thĩ. No andũ makiuga ũũ: ‘Ũkai! Rekei twake itũũra na nyũmba mũthiringo mũraihu mũno ũũ atĩ gacũmbĩrĩ kayo gakinye igũrũ matu-inĩ. Ta ũguo twĩgĩĩre igweta!’ Andũ meendaga gwĩtũũgĩria o ene, no ti Ngai.
Kwoguo-rĩ, Ngai akĩrũgamia andũ gwaka mũthiringo ũcio. Amatigithirie atĩa? O ro rĩmwe aatũmire andũ maarie thiomi ii ngũũrani, handũ ha rũthiomi rũmwe. Aaki matiacokire kuiguithania rĩngĩ. Na nĩkĩo gĩtũmi itũũra rĩu rĩokire gwĩtwo Babeli kana Babuloni, rĩrĩa rĩtaũraga “Kĩhĩngĩcano.”
Rĩu andũ makĩambĩrĩria kũharagana kuuma Babeli. Ikundi cia andũ arĩa maaragia rũthiomi rũmwe-rĩ, magĩthiĩ gũtũũra hamwe mĩena ĩngĩ ya thĩ.
Kĩambĩrĩria 10:


text:
RŨGANO RWA 5
Kĩambĩrĩria Kĩa Mũtũũrĩre Mũritũ
NJA ya mũgũnda wa Edeni, Adamu na Hawa maarĩ na mathĩna maingĩ. No mũhaka mangĩarutire wĩra mũritũ nĩguo mone irio. Handũ ha mĩtĩ mĩthaka ya matunda, monire mĩigua ya mĩthemba mĩingĩ ĩgĩkũra kũndũ guothe. Ũguo nĩguo kwahaanire rĩrĩa Adamu na Hawa maremeire Ngai na magĩtiga gũtuĩka arata Ake.
Gũthũkia mũno-rĩ, Adamu na Hawa makĩambĩrĩria gũkua. Ririkana, Ngai aamerĩte nĩmagakua mangĩarĩire matunda ma mũtĩ ũrĩa wa mwanya. Kwoguo-rĩ, mũthenya oro ũcio marĩire makĩambĩrĩria gũkua. Kaĩ maarĩ aritu-ĩ nĩũndũ wa kwaga gũthikĩrĩria Ngai!
Ciana ciothe cia Adamu na Hawa ciaciarirũo thutha wa Ngai kũrutũrũra aciari ao mũgũnda-inĩ wa Edeni. Ũguo nĩ ta kuuga atĩ ciana o nacio nĩingĩakũrire na ikue.
Korũo Adamu na Hawa nĩ maathĩkĩire Jehova-rĩ, mũtũũrĩre wao na ciana cio ũngĩarĩ wa gĩkeno. Othe mangĩatũũrire na gĩkeno tene na tene gũkũ thĩ. Gũtirĩ mũndũ o na ũmwe ũngĩakũrire, arũare kana akue.
Ngai endaga andũ matũũre tene na tene marĩ na gĩkeno na nĩ Eranĩire atĩ mũthenya ũmwe ũndũ ũcio nĩ ũrĩhinga. To thĩ iki tu ĩgakorũo ĩrĩ thaka, ĩndĩ andũ othe magakorũo na ũgima mwega wa mwĩrĩ. Mũndũ o wothe thĩinĩ wa thĩ agakorũo arĩ mũrata mwega, ningĩ akorũo arĩ mũrata wa Ngai.
Hawa ndacokire gũtuĩka mũrata wa Ngai rĩngĩ. Nĩũndũ ũcio-rĩ, rĩrĩa aciarire ciana ciake, ndwarĩ ũndũ mũhũthũ. Aarĩ na ruo. Hatarĩ nganja kwaga gwathĩkĩra Jehova nĩ kwamũreheire kĩeha kĩingĩ, kana tiguo?
Adamu na Hawa nĩmaaciarire anake na airĩtu aingĩ. Mwanake wao wambere aciarũo-rĩ, makĩmũtua Kaini. Magĩtua mwanake wao wa kerĩ Habili. Thutha ũcio-rĩ, ũhoro wao wahaanire atĩa? Wee-rĩ, nĩ ũĩ?
Kĩambĩrĩria 3:


text:
Kĩrĩndĩ kĩnene kĩĩhumbĩte nguo ndaya cia rangi mwerũ (9-17)
7 Thutha ũcio ngĩona araika ana marũgamĩte ituri-inĩ iria inya cia thĩ, manyitĩte na makarũmia huho iria inya cia thĩ, nĩguo gũtikagĩe rũhuho rũkũhurutana thĩinĩ wa thĩ, kana iria-inĩ kana igũrũ rĩa mũtĩ o na ũmwe.2 Ngĩcoka ngĩona mũraika ũngĩ akĩambata oimĩte mwena wa irathĩro, arĩ na mũhũũri wa Ngai ũrĩa ũrĩ muoyo; na akĩanĩrĩra kũrĩ araika ana arĩa maaheetwo rũtha rwa kwananga thĩ na iria,3 akiuga atĩrĩ: “Mũtikanange thĩ kana iria o na kana mĩtĩ, nginya twambe tũhũũre ndungata cia Ngai witũ mũhũũri mathiithi-inĩ ma cio.”4 Na ngĩigua mũigana wa andũ arĩa maahũũrirũo mũhũũri, maarĩ ngiri igana rĩa mĩrongo ĩna na inya, arĩa maarutĩtwo kuuma mĩhĩrĩga-inĩ yothe ya ciana cia Isiraeli:5 Kuuma mũhĩrĩga wa Juda ngiri ikũmi na igĩrĩ makĩhũũrũo mũhũũri;kuuma mũhĩrĩga wa Reubeni ngiri ikũmi na igĩrĩ;kuuma mũhĩrĩga wa Gadi ngiri ikũmi na igĩrĩ;6 kuuma mũhĩrĩga wa Asheri ngiri ikũmi na igĩrĩ;kuuma mũhĩrĩga wa Nafitali ngiri ikũmi na igĩrĩ;kuuma mũhĩrĩga wa Manase ngiri ikũmi na igĩrĩ;7 kuuma mũhĩrĩga wa Simeoni ngiri ikũmi na igĩrĩ;kuuma mũhĩrĩga wa Lawii ngiri ikũmi na igĩrĩ;kuuma mũhĩrĩga wa Isakaru ngiri ikũmi na igĩrĩ;8 kuuma mũhĩrĩga wa Zebuluni ngiri ikũmi na igĩrĩ;kuuma mũhĩrĩga wa Jusufu ngiri ikũmi na igĩrĩ;kuuma mũhĩrĩga wa Benjamini ngiri ikũmi na igĩrĩ makĩhũũrũo mũhũũri.9 Na rĩrĩ, thutha ũcio ngĩona kĩrĩndĩ kĩnene kĩa andũ, arĩa gũtarĩ mũndũ ũngĩahotire kũmatara, kuuma ndũrĩrĩ ciothe, na mĩhĩrĩga, na iruka, na thiomi, marũgamĩte mbere ya gĩtĩ kĩrĩa kĩa ũnene na mbere ya Gatũrũme, mehumbĩte nguo ndaya cia rangi mwerũ; na maanyitĩte makĩndũ na moko.10 Na maanagĩrĩra na mũgambo mũnene makoiga: “Ũhonokio uumaga kũrĩ Ngai witũ, o ũcio ũikarĩire gĩtĩ kĩa ũnene, na kũrĩ Gatũrũme.”11 Nao araika othe maarũgamĩte mathiũrũrũkĩirie gĩtĩ kĩu kĩa ũnene o hamwe na athuri acio, na ciũmbe iria inya, na makĩĩgũithia magĩturumithia mothiũ mao thĩ mbere ya gĩtĩ kĩu kĩa ũnene magĩthathaiya Ngai,12 makiugaga ũũ: “Ameni! Rũgooco na riri na ũũgĩ na ngatho na gĩtĩo na hinya na ũhoti nĩ cia Ngai witũ tene na tene. Ameni.”13 Nake mũthuri ũmwe wa acio akĩnjũria atĩrĩ: “Andũ aya mehumbĩte nguo ndaya cia rangi mwerũ nĩa, na moimĩte kũ?”14 Na niĩ ngĩmwĩra o hĩndĩ ĩyo atĩrĩ: “Mwathi wakwa, wee nĩwe ũĩ.” Nake akĩnjĩra ũũ: “Aya nĩ arĩa moimĩte thĩna-inĩ ũrĩa mũnene, na nĩ mathambĩtie nguo ciao na thakame ya Gatũrũme igatuĩka cia rangi mwerũ.15 Nĩkĩo marĩ mbere ya gĩtĩ kĩa ũnene kĩa Ngai, na nĩ mamũrutagĩra ũtungata mũtheru mũthenya na ũtukũ thĩinĩ wa hekarũ yake; nake Ũcio ũikarĩire gĩtĩ kĩa ũnene nĩ agaatambũrũkia hema yake igũrũ rĩao.16 Nao matikaahũta kana manyote rĩngĩ, o na matigaacinwo nĩ riũa kana ũrugarĩ o na ũrĩkũ mũnene,17 tondũ Gatũrũme, o ũcio ũrĩ gatagatĩ-inĩ ga gĩtĩ kĩrĩa kĩa ũnene, nĩ akaamarĩithagia na akamatongoria kũrĩa kũrĩ ithima cia maĩ ma muoyo. Nake Ngai nĩ akaagiria maithori mothe kuuma maitho-inĩ mao.


text:
KĨŨRIA GĨA 2
Nĩ Kĩĩ Gĩtũmaga Thumbũke nĩ Ũrĩa Ngoragwo Haana?
ŨRĨA ŨNGĨKA
Ta wĩcirie ũndũ ũyũ: Julia erora gĩcicio-inĩ eyonaga arĩ mũtungu. Akeĩra ũũ: “Nĩ ndĩrabatara gũcekacekeha,” o na gũtuĩka aciari na arata ake mamwĩraga atĩ nĩ mũceke mũno.
Ica ikuhĩ Julia nĩ ecirĩtie kuoya makinya nĩguo ate kilo nini. Ageciria kwaga kũrĩa thikũ cigana ũna . . .
Ũngĩka atĩa ũngĩkorũo na mawoni ta ma Julia?
TA WĨCIRIE
Ti ũũru gũtangĩka nĩ ũrĩa ũkoragwo ũhaana. O na Bibilia nĩ ĩgwetete athuri na atumia maarĩ athaka ta Sara, Rakeli, Abigaili, Jusufu na Daudi. Bibilia yugaga atĩ mũirĩtu wetagwo Abishagi aarĩ “mũthaka mũno.”
O na kũrĩ ũguo, andũ aingĩ ethĩ nĩ mathumbũkaga mũno nĩ ũrĩa mahaana. Ũndũ ũcio no ũrehe mathĩna manene mũno. Ta wĩcirie:
Ũtuĩria ũmwe wonanirie atĩ gĩcunjĩ kĩa 58 harĩ 100 kĩa airĩtu nĩ moigaga atĩ maarĩ atungu mũno, no ma nĩ atĩ no gĩcunjĩ gĩa 17 maarĩ atungu mũno.
Ũtuĩria ũngĩ wonanirie atĩ gĩcunjĩ gĩa 45 harĩ 100 gĩa atumia nĩ meeciragia atĩ maarĩ atungu, no maarĩ na kilo nini mũno.
Andũ amwe ethĩ nĩ magũaga mũtego-inĩ wa kwaga kũrĩa wega magĩtigĩra gũtunguha.
Ũngĩkorũo nĩ ũgwĩte mũtego-inĩ ũcio, caria ũteithio. Ambĩrĩria na kwaria na mũciari ũhoro ũcio kana mũndũ ũngĩ mũgima wĩhokete. Bibilia yugaga ũũ: “Mũrata wa mũndũ amwendaga o hingo ciothe; aciaragwo atuĩke mũrũ wa nyina hingo ya mĩnyamaro.”
ŨNDŨ MWEGA ŨNGĨKA
Mũndũ wa na thĩinĩ nĩwe ũtũmaga mũndũ agucĩrĩrie kana age. Ta wĩcirie ũhoro wa Abisalomu, mũrũ wa Mũthamaki Daudi. Bibilia yugaga ũũ:
“Gũtiarĩ mũndũ ũngĩ o na ũmwe waganagwo gũthakara. . . . Hatirĩ handũ o na hamwe haarĩ ũcuke.”—2 Samueli 14:25.
O na kũrĩ ũguo, mwanake ũcio aarĩ mwĩtĩi, eendete ũnene, na aarĩ na waara. Nĩ ũndũ ũcio, Bibilia ndĩmwaragĩrĩria na njĩra njega tondũ yonanagia ndaarĩ mwĩhokeku na aarĩ na rũmena rũingĩ.
Nĩkĩo Bibilia ĩtũheaga ũtaaro ũyũ:
“Mwĩhumbe ũmũndũ mwerũ.”
—Akolosai 3:10.
“Mũtikareke kwĩgemia kwanyu gũkoragwo kũrĩ o kwa na igũrũ . . . , no gemagiai mũndũ wa hitho ũrĩa wa ngoro thĩinĩ.”
—1 Petero 3:3, 4.
O na gũtuĩka kwenda gũkorũo tũrĩ athaka ti ũndũ mũru, ũndũ ũrĩa wa bata makĩria nĩ ngumo ciaku. Ngumo ciaku njega nĩ irĩtũmaga andũ arĩa angĩ magucĩrĩrio nĩwe makĩria gũkĩra ũthaka kana ũrĩa mwĩrĩ waku ũhaana. Mũirĩtu ũmwe wĩtagwo Peris oigire ũũ: “Ũthaka waku no ũgucĩrĩrie andũ na ihenya, ĩndĩ ũrĩa ũtariĩ na thĩinĩ na ngumo ciaku njega nĩcio ĩrĩririkanagwo mũno.”
ŨRĨA WĨYONAGA
Hihi kaingĩ nĩ ũiguaga ũũru nĩ ũrĩa ũhaana?
Hihi kũrĩ hĩndĩ wanaga kũrĩa wega nĩguo ũcenjie ũrĩa ũtariĩ?
Nĩ maũndũ marĩkũ ũngĩcenjia megiĩ ũrĩa ũhaana angĩkorũo no ũhote? (Thiũrũrũkĩria marĩa ũngĩcenjia.)
ŨRAIHU
KILO
NJUĨRĨ
MWĨRĨ WAKU
ŨTHIŨ
RANGI WA NGOTHI YAKU
Angĩkorũo wacokia ĩĩ harĩ ciũria cia mbere igĩrĩ, na wathiũrũrũkĩria maũndũ matatũ kana makĩria harĩ kĩũria gĩa gatatũ, kũrĩ na ũhotekeku mũnene atĩ andũ arĩa angĩ matikuonaga na njĩra njũru ta ũrĩa wĩyonaga. Nĩ ũndũ mũhũthũ kũgeria gwĩka maũndũ maingĩ na gũtangĩka na gĩkĩro kĩnene nĩ ũndũ wa ũrĩa ũhaana.


text:
Kenya gwikiranira ngirimiti na thirikari ya gicigirira kia New Jersey gucokia makiria ma ciringi mirioni 300 ciaungumitio
Thirikari ya Kenya niikaniriire ngirimiti na thirikari ya gicigirira kia New Jersey ya uria makiria ma ciringi mirioni 300, iria ciahithitio gicigirira-ini kiu igucokio guku bururi-ini. Mbeca icio ciahithitio New Jersey ni uria waari minister wa kigina na mubunge wa Nambale Chris Okemo na uria waari murugamiriri munene wa kambuni ya mahinya ma thitima KPLC Samuel Gichuru. Mwandiki mukaru ministry-ini ya kigina Kamau Thuge na minister munene wa Jersey Seneta Ian Gorst nio mekaniriire kirore ngirimiti iyo. Ihinda-ini o riuĀ Okemo na Gichuru nimarendekana New Jersey niguo mahinguriruo thitango no nimambikire ciira igoti-ini guku kenya makiregana na itua ria New Jersey. Ciira ucio utuire igoti-ini kuuma mwaka wa 2011.
The post Kenya gwikiranira ngirimiti na thirikari ya gicigirira kia New Jersey gucokia makiria ma ciringi mirioni 300 ciaungumitio appeared first on Mediamax Network Limited.
This post was syndicated from Mediamax Network Limited. Click here to read the full text on the original website.
Follow us on twitter @TodayKenya
Comments
Be the First to Comment!