text:
KAPÍTLU 12
Modi ki bu pode bira amigu di Deus?
1, 2. Fla nómi di alguns algen ki éra amigus di Jeová.
KENHA ki bu ta krê pa ser bu amigu? Algen ki bu gosta di el. Algen ki nhos ta da dretu, ki ten un bon manera di ser i ki ten kualidadis ki bu ta dimira txeu.
2 Jeová Deus tanbê ta skodje ken ki ta ser se amigu. Pur izénplu, Jeová fla ma Abraon éra se amigu. (Isaías 41:8; Tiago 2:23) Jeová tanbê gostaba di Davidi. El fla ma Davidi éra ‘un ómi ki ta andaba sima se korason ta krê.’ (Atus 13:22, BPK) Proféta Daniel era un algen ki tinha ‘txeu valor’ pa Jeová. — Daniel 9:23.
3. Kuzê ki Abraon, Davidi i Daniel faze pa ser amigus di Jeová?
3 Modi ki Abraon, Davidi i Daniel bira amigus di Jeová? Es éra umildi i es ta obiba ku Deus. É kes tipu di algen li ki Jeová ta seta pa ser se amigus. Jeová fla Abraon: ‘Bu obi ku nha vós.’ (Génesis 22:18) Jeová splika povu di Israel modi ki es ta sérba se amigu: ‘Nhos obi ku nha vós, i N ta ser nhos Deus i nhos ta ser nha povu.’ (Jeremias 7:23) Nton si bu krê ser amigu di Jeová bu meste obi ku el.
JEOVÁ TA DJUDA SE AMIGUS
4, 5. Modi ki Jeová ta djuda se amigus?
4 Bíblia ta fla ma Jeová krê djuda kes algen ki ta kúnfia na el di korason. (2 Crónicas 16:9) Na Salmo 32:8, Jeová promete se amigus: ‘N ta da-u sabedoria i N ta inxina-u na ki kaminhu ki bu debe anda. N ta da-u konsedju ku nha odju fíksu na bo.’
5 Pamodi ki nu meste di kes ajuda li? Pamodi nu ten un inimigu poderozu ki ka krê pa nu ser amigu di Deus. Es inimigu é Satanás. Má kes algen ki é fiel i ki ta sirbi Jeová di tudu ses korason, pode kúnfia ma Jeová ta djuda-s. (Lé Salmo 55:22.) Mésmu óras ki es ta pasa pa prublémas es pode ten kunfiansa sima kel skritor di Salmo ki fla: ‘Nada ka ta buli-m’. (Salmo 16:8; 63:8) Nu ben odja kuzê ki Satanás ta faze pa straga nos amizadi ku Deus.
MINTIRAS DI SATANÁS
6. Kuzê ki Satanás fla sobri tudu kes algen ki krê ser amigu di Deus?
6 Na kapítlu 11 nu odja ma Satanás txoma Jeová di mintirozu. El fla ma éra injustu Jeová ka dexa Adon ku Eva disidi kuzê ki éra dretu i kuzê ki éra mariadu pa ses kabésa. Stória di Jó ta inxina-nu ma Satanás tanbê fala kóntra tudu kes algen ki krê ser amigu di Deus. El fla ma es ka ta sirbi Deus pamodi es ta ama-l, má es ta sirbi-l sô pa interesi. El txiga di fla ma el ta poi kalker algen fika kóntra Deus. Nu ben odja kuzê ki Satanás faze Jó i modi ki Jeová djuda Jó.
7, 8. (a) Kuzê ki Jeová ta atxaba di Jó? (b) Kuzê ki Satanás fla di Jó?
7 Ken ki éra Jó? El éra un ómi fiel ki vive dja ten más di 3.500 anu. El tinha txeu ruspetu pa Deus i el ka gostaba di kuzas mariadu. Jeová ta amaba Jó i el fla ma na se ténpu ka tinha ningen sima el na mundu. (Jó 1:8) Fika klaru ma Jó éra un grandi amigu di Jeová.
8 Satanás fla ma Jó ta pensaba sô na se kabésa i ma el ta sirbiba Deus sô pa interesi. Satanás fla Jeová: ‘Bu ka poi un sérka di proteson na se vólta, na se kaza i na tudu kuza ki el ten? Bu bênsua trabadju di se mô, i se ribanhu sta ta spadja na Téra. Má gósi labanta bu mô i mexe na tudu kuza ki el ten i odja si el ka ta bira kóntra bo na bu róstu.’ — Jó 1:10, 11.
9. Kuzê ki Jeová dexa Satanás faze?
9 Satanás fla ma Jó éra amigu di Jeová sô pa interesi. Satanás tanbê fla ma el ta konsigiba poi Jó ta dizisti di sirbi Jeová. Deus sabia ma kel-li ka éra verdadi. Má simé el dexa Satanás prova Jó. Asi ta fikaba klaru si Jó ta sirbiba Jeová pamodi el ta amaba el ô si éra sô pa interesi.
SATANÁS ATAKA JÓ
10. (a) Modi ki Satanás ataka Jó? (b) I kuzê ki Jó faze?
10 Satanás kumesa ta ataka tudu kes animal di Jó. Alguns furtadu i kes otu matadu. Dipôs Satanás mata kuazi tudu kes npregadu di Jó. Jó perde tudu kuza ki el tinha. Más tristi inda, Satanás mata 10 fidju di Jó na un tenporal. Má simé Jó kontínua lial ku Jeová. ‘Na tudu kel-li Jó ka peka i nen el ka kulpa Deus di faze algun kuza mariadu.’ — Jó 1:12-19, 22.
11. (a) Kuzê más ki Satanás faze ku Jó? (b) Kuzê ki Jó faze?
11 Má simé Satanás ka dizisti di ataka Jó. El ta kriditaba ma si Jó fikaba duenti el ta bandonaba Deus. Satanás fla Deus: ‘Labanta bu mô i mexe na se osu i na se karni i di sertéza el ta bira kóntra bo na bu róstu.’ (Jó 2:5, 7) Nton, Satanás ataka Jó ku un duénsa gravi ki pô-l ta sufri txeu. Má Jó kontínua lial ku Jeová. El fla: ‘Ti N móre, N ka ta dizisti di ser lial pa Deus!’ — Jó 27:5.
12. Modi ki Jó prova ma Satanás éra mintirozu?
12 Jó ka sabeba di kes mintira ki Satanás flaba Deus i nen pamodi ki el staba ta sufri txeu si. Jó ta atxaba ma éra Deus ki sta poba el ta sufri. (Jó 6:4; 16:11-14) Má simé, ku tudu se prublémas, el kontínua fiel pa Jeová. Kel-la prova ma tudu kuzas ki Satanás dja flaba éra sô mintira. Fika klaru ma Jó ka ta sirbiba Jeová sô pa interesi, má pamodi el ta amaba el.
13. Kal ki foi rezultadu di lialdadi di Jó?
13 Sima dja nu odja, nbóra Jó ka sabia kuzê ki kontise na Séu, simé el kontínua lial ku Jeová. Kel-li prova ma Satanás é mau i el ka ten péna di ningen. Dja ki Jó mostra ma el éra un amigu lial, Jeová rekonpensa-l. — Jó 42:12-17.
SATANÁS PÂPIA MAL DI BO
14, 15. Kuzê ki Satanás fla kóntra tudu algen?
14 Pamodi ki stória di Jó é inportanti pa nos? Pamodi é ka sô di Jó ki Satanás pâpia mal di el. El fla ma tudu algen ta sirbi Deus sô pa interesi. Na Jó 2:4, Satanás fla: ‘Ómi ta da tudu kuza ki el ten pa se vida’. Monti ténpu dipôs di Jó, Satanás kontínua ta mostra falta di ruspetu pa Jeová i ta pâpia mal di kes algen ki ta sirbi Deus. Na Provérbios 27:11, Jeová ta pidi kada un di nos: ‘Aji ku sabedoria, nha fidju, poi nha korason fika kontenti, pa N pode da un respósta pa kel ki ta dizafia-m [ô, ki ta falta-m ruspetu]’.
15 Pa prova ma Satanás é mintirozu, bu ten ki skodje obi ku Jeová i ser se amigu lial. Ser amigu di Jeová é midjór kuza ki bu pode faze, mésmu ki pa kel-li bu meste faze txeu mudansa na bu vida. Satanás fla ma si bu pasa pa prublémas bu ta dexa di ser lial pa Deus. Má kuzê ki el ta faze pa tenta afasta-nu di Deus?
16. (a) Di ki maneras Satanás ta tenta straga nos amizadi ku Jeová? (b) Kuzê ki Diabu pode faze pa tenta pô-u dizisti di sirbi Jeová?
16 Satanás ta uza txeu manera pa tenta straga nos amizadi ku Deus. Primeru, el ta ataka sima ‘un lion ki sta ta djobe algen pa satadja.’ (1 Pedro 5:8) Nton, ka bu spanta óras ki bus amigu, família, ô otus algen tenta pô-u dizisti di studa Bíblia i di faze kel ki é dretu. Alvês bu ta xinti sima ki tudu algen sta kóntra bo. * (João 15:19, 20) Sugundu, Satanás ‘ta finji ser un anju di lus’. Kel-li krê fla ma el ta poi kuzas mariadu parse dretu pa el pode ngana-nu. (2 Coríntios 11:14) Tirseru, pa tenta dizanima-nu el ta krê pô-nu pensa ma nunka nu ka ta konsigi ser amigu di Jeová pamodi nos é pekador. — Provérbios 24:10.
OBI KU JEOVÁ
17. Kuzê ki ta djuda-nu obi ku Jeová?
17 Pa nu prova ma Satanás é mintirozu, nu ten ki obi ku Jeová. Kuzê ki ta djuda-nu faze kel-li? Amor. Bíblia ta fla: ‘Ama Jeová bu Deus, di tudu bu korason, di tudu bu vida i ku tudu bu forsa.’ (Deuteronómio 6:5) Sima nos amor pa Jeová ta ba ta omenta, nu ta xinti más vontadi di faze kel ki el krê. Apóstlu Juan skrebe: ‘Amor di Deus ta siginifika kel-li: pa nu obi ku se mandamentus, pamodi se mandamentus é ka pizadu.’ — 1 João 5:3.
18, 19. (a) Ki kuzas ki Deus ka krê pa nu faze? (b) Pamodi ki nu ta konsigi faze kes mudansa ki Jeová ta pidi-nu?
18 Ki tipu di kuzas Deus ka ta krê pa nu faze? Alguns di kes kuza sta na kuadru ‘ Ôdia kes kuza ki Jeová ta ôdia’. Pode parse ma kes kuza é ka mariadu. Má óras ki bu ta lé Bíblia i pensa dretu na kuzê ki el ta fla, bu ta pasa ta odja ma obi ku Jeová é midjór kuza ki bu pode faze. Pa bu mostra ma bu ta obi ku Jeová talvês bu ten ki faze mudansas na bu vida. Mésmu ki na komésu pode ser difísil, si bu faze mudansas bu ta ten pas i filisidadi ki amigus di Jeová ta ten. (Isaías 48:17, 18) Má, nu ta konsigi faze kes mudansa?
19 Sin, pamodi Jeová nunka ka ta pidi-nu un kuza ki nu ka ta pode faze. (Deuteronómio 30:11-14) El é nos amigu i el konxe-nu midjór ki nos nu konxe nos kabésa. El konxe nos pontu fraku i nos pontu fórti. (Salmo 103:14) Pa nu xinti koraji, apóstlu Polu fla: ‘Deus é fiel, i el ka ta dexa nhos pasa pa ninhun tentason más ki kel ki nhos ta pode aguenta, má, djuntu ku tentason, El ta da un manera di skapa, pa nhos pode aguenta.’ (1 Coríntios 10:13) Nu pode ten sertéza ma Jeová sénpri ta da-nu forsa ki nu meste pa nu faze kel ki é dretu. El ta da-nu forsa pa nu lida ku nos prublémas. (2 Coríntios 4:7) Polu xinti maJeová djuda-l. Pur isu, el tinha motivu di fla: ‘Pa tudu kuza N ten forsa pamodi kel ki ta da-m puder.’ — Filipenses 4:13.
PRENDE AMA KES KUZA KI JEOVÁ TA AMA
20. Dipôs di para di faze kuzas mariadu, kuzê más ki bu meste faze? Pamodi?
20 Dexa di faze kes kuza ki Deus ta fla ma é mariadu é sô komésu. Nu meste faze más. (Romanos 12:9) Bu meste prende ama kes kuza ki Jeová ta ama i imita se kualidadis. Pamodi? É sô si, ki nu ta pode ser amigu di Deus. Amigus di Deus ta mostra kualidadis sima ‘amor, alegria, pas, paxénxa, bondadi, amor lial, brandura i es ta kontrola ses kabésa’. (Gálatas 5:22, 23) Pa bu sabe modi ki amigus di Deus é, lé Salmo 15:1-5.
21. Kuzê ki ta djuda-u imita kes kualidadi di Deus?
21 Kuzê ki ta djuda-u imita kes kualidadi di Deus? Bu debe lé i studa Bíblia, pa bu pode prende kuzê ki Jeová ta ama. (Isaías 30:20, 21) Asi bu ta konxe Jeová midjór i bu amor pa el ta fika más fórti. É kel amor li ki ta faze-u xinti vontadi di obi ku el i imita se kualidadis.
22. Kuzê ki ta kontise si bu disidi obi ku Jeová?
22 Dexa di faze kuzas mariadu é sima duspi un ropa bédju. Kel ropa é ‘kel manera di ser ki nu tinha antis’. I kumesa ta faze kel ki é dretu é sima bisti otu ropa ki é ‘kel novu manera di ser’. Bíblia ta fla ma nu debe faze si. (Colossenses 3:9, 10) Faze kes mudansa i obi ku Jeová, alvês é ka faxi. Má el promete un ‘rekonpénsa grandi’ pa ken ki ta faze kel-li. (Salmo 19:11) Dexa bu amor pa Jeová pô-u disidi obi ku el. Kuzê ki ta kontise si bu faze kel-li? Bu ta ser un amigu di Jeová di verdadi i bu ta prova ma Satanás é mintirozu.
^ par. 16 Kel-li ka krê fla ma Satanás sta ta kontrola kes algen ki ta tenta pô-u dizisti di studa Bíblia. Má Satanás é ‘Deus di es mundu’ i ‘mundu interu sta na se puder’. Pur isu, nu ka ta stranha óras ki pesoas ta fla-nu pa nu dexa di sirbi Jeová. — 2 Coríntios 4:4; 1 João 5:19.


c: text/html

text:
KAPÍTLU 9
Nu sta ta vive na ténpu di fin?
1. Modi ki nu pode sabe kuzê ki sta pa kontise na futuru?
ÓRAS ki bu odja tilivizon i bu obi rádiu, talvês bu ta pergunta: ‘Kuzê ki sta ben kontise ku es mundu?’ Monti algen ta kridita ma nu sta na fin di mundu, pamodi maldadi i kuzas ki sta ta kontise oji. Má é simé? Modi ki nu pode sabe kuzê ki sta pa ben kontise na mundu? Nos nu ka ta konsigi fla kuzê ki sta pa kontise na futuru. Má Jeová Deus ta konsigi. El ta uza Bíblia pa fla-nu modi ki nos futuru ta ser i kuzê ki ta ben kontise ku Téra. — Isaías 46:10; Tiago 4:14.
2, 3. (a) Kuzê ki disiplus di Jizus krê sabeba? (b) Ki respósta Jizus da-s?
2 Bíblia ta fla ma fin di mundu é ka fin di Téra, má é fin di maldadi. Jizus fla ma maldadi ta ben kaba óras ki Reinu di Deus ben governa mundu interu. (Lucas 4:43) Disiplus di Jizus krê sabeba na ki ténpu ki Reinu ta binha. Es pergunta: ‘Na ki ténpu ki kes kuza li ta ben kontise i kal ki é sinal di bu prezénsa i di fin di es sistéma?’ (Mateus 24:3) Jizus ka fla-s é ki dia. Má el fla-s kuzê ki ta kontiseba antis di es mundu finda. Kuzê ki Jizus fla-s sta ta kontise oji.
3 Na es kapítlu nu ta ben odja próvas ki ta mostra ma nu sta ta vive na ténpu di fin. Má primeru nu meste sabe sobri un géra ki kontise na Séu. Kel-li ta splika pamodi ki sta ta kontise kuzas mariadu na Téra.
UN GÉRA NA SÉU
4, 5. (a) Kuzê ki kontise na Séu dipôs ki Jizus bira Rei? (b) Modi ki situason na Téra ta fikaba dipôs ki Satanás tradu di Séu?
4 Na kapítlu 8 nu prende ma Jizus bira Rei na 1914. (Daniel 7:13, 14) Apocalipse, un livru di Bíblia, ta fla ma kontise un géra na Séu: ‘Miguel ku se anjus géra kóntra dragon, i dragon ku se anjus géra’. * Satanás i se dimónis perde géra i es botadu di Séu pa Téra. Imajina alegria ki anjus xinti! Má i kes algen na Téra? Bíblia fla ma situason ta pioraba. Pamodi? Pamodi Diabu sta uma xatiadu, ‘dja ki el sabe ma falta-l poku ténpu’. — Apocalipse 12:7, 9, 12.
5 Falta poku ténpu pa Deus poi Diabu prézu. Pur isu, Diabu sta ta faze tudu kel ki el pode pa poi prublémas na Téra. Nu ben odja kuzê ki Jizus fla ma ta kontiseba na ténpu di fin. — Djobe párti PRENDE MÁS nu 24.
TÉNPU DI FIN
6, 7. (a) Modi ki nu sabe ma profesia di Jizus sobri géra sta ta kunpri? (b) I sobri fómi?
6 Géra. Jizus fla: “Gentis di un nason ta briga ku gentis di otu nason.” (Lúkas 21:11, BPK) Nunka ka móre txeu algen na géra sima na nos ténpu. Un organizason (Worldwatch) ki ta faze piskiza sobri kuzas ki ta kontise na mundu, fla ma géra ki fazedu di anu 1900 ti anu 2000 mata algen três bês más txeu di ki na géra ki fazedu di ténpu di Jizus ti anu 1900. Kel piskiza tanbê mostra ma di 1914 ti gósi géra dja mata más di 100 milhon di algen. Imajina mizéria i sufrimentu ki milhons di algen ta pasa pamodi géra!
7 Fómi. Jizus fla: “Gentis ta ben sufri txeu fómi.” (Lúkas 21:11, BPK) Nbóra oji ten kumida más txeu ki un bês, simé un monti algen ta pasa fómi. Pamodi? Pamodi es ka ten dinheru pa kunpra kumida ô es ka ten txon pa es símia. Ten más di un milhon di algen ki ta vive ku ménus di un dóla (ménus di 100 skudu di Kabu Verdi) pur dia. Organização Mundial da Saúde ta fla ma milhons di kriansa ta móre tudu anu pamodi es ka ten kumida pa kume.
8, 9. (a) Modi ki kes profesia di Jizus sobri tremor di téra sta ta kunpri? (b) I kes sobri duénsa?
8 Tremor di téra. Jizus fla: “Téra ta treme ku forsa.” (Lúkas 21:11, BPK) Piskiza ta mostra ma tudu anu ta kontise txeu tremor di téra. Désdi anu 1900 más di 2 milhon di algen móre pamodi tremor di téra. Mákinas ki ómis ten oji, ta konsigi fla ma sta ben kontise un tremor di téra, más sédu ki kes mákina di un bês. Má simé un monti algen ti inda sta ta móre pamodi tremor di téra.
9 Duénsa. Jizus fla ma ta ben tinha txeu duénsa prigozu ki ta spadjaba faxi i ki ta mataba un monti algen. (Lucas 21:11) Dotoris ta konsigi trata un monti duénsa, má inda ten otus duénsa ki ka ten kura. Ten rilatórius ki ta fla ma tudu anu milhons di algen ta móre pamodi duénsas, sima tuberkulozi, paludismu i kólera. Alén di kel-li, na últimus 40 anu, dotoris dja diskubri más di 30 duénsa novu. Alguns di kes duénsa li ka ten kura.
MODI KI PESOAS TA SÉRBA NA TÉNPU DI FIN
10. Modi ki 2 Timóteo 3:1-5 ta fla ma pesoas ta sérba na ténpu di fin?
10 Na 2 Timóteo 3:1-5, Bíblia ta fla: ‘Na ténpu di fin, kuzas ta fika konplikadu, difísil di aguenta’. Apóstlu Polu fla ma pesoas
ta pensaba sô na ses kabésa
ta amaba dinheru
ka ta obiba ku pai ku mai
ta sérba traidoris
ka ta tinha amor pa família
ta sérba diskontroladu
ta sérba violéntus
ta gostaba más di pasa sábi di ki di Deus
ta finjiba ma es ta amaba Deus, má es ka ta obiba ku el
11. Kuzê ki Salmo 92:7 ta fla ma ta ben kontise ku algen mau?
11 Bu ta atxa ma oji pesoas ta konporta asi? Na mundu interu ten un monti algen ki ta konporta asi. Má Deus promete ma el ka ta dexa kuzas kontínua si pa txeu ténpu. Salmo 92:7 ta fla ma óras ki nu odja ‘algen mau ta bira txeu sima padja ô kes algen ki ta faze maldadi ta ten bons rezultadu, é pamodi es sta kuazi ta ser distruídu pa tudu ténpu.’
NOTÍSIAS SÁBI NA TÉNPU DI FIN
12, 13. Kuzê ki Jeová djuda-nu prende na ténpu di fin?
12 Nu odja ma Bíblia dja flaba ma pesoas ta sufreba txeu na ténpu di fin. Má tanbê Bíblia fla ma ta kontiseba kuzas sábi. Nu ben odja dôs di kes kuza.
13 Povu di Deus ta ntendeba Bíblia midjór. Proféta Daniel skrebe sobri ténpu di fin. El fla: ‘Konhisimentu di verdadi ta bira rei di txeu.’ (Daniel 12:4) Deus ta ben djudaba se povu ntende Bíblia mutu más ki un bês. Jeová Deus sta ta faze kel-li désdi 1914. Pur izénplu, nu prende ma nómi di Deus é inportanti i kuzê ki el krê pa Téra. Tanbê nu prende verdadi sobri resureison i nu ntende kuzê ki é resgati. Nu prende ma é sô Reinu di Deus ki pode rezolve nos prubléma. Alén di kel-li, Deus inxina-nu kuzê ki nu meste faze pa nu ser filís i pa nu faze se vontadi. Má kuzê ki povu di Deus ta faze ku tudu kes kuza ki es prende? Pa responde es pergunta nu ben odja un otu profesia. — Djobe pártis PRENDE MÁS nu 21 i nu 25.
14. (a) Na undi ki sta ta pregadu notísias sábi di Reinu? (b) Ken ki sta faze es trabadju di pregason?
14 Pregason ta fazedu na mundu interu. Kantu ki Jizus staba ta pâpia di ténpu di fin, el fla: ‘Es notísias sábi di Reinu ta ben ser pregadu na mundu interu.’ (Mateus 24:3, 14) Kes notísia sábi di Reinu sta ta ser pregadu na más di 230 país i na más di 700 língua. Tistimunhas di Jeová di tudu nason i di tudu rasa sta ta djuda pesoas di tudu lugar ntende kuzê ki é Reinu di Deus i kuzê ki el ta ben faze pa mundu. (Apocalipse 7:9) Es ta faze es trabadju di grasa. Má sima Jizus dja flaba txeu algen ta fikaba ku raiba i ta pirsigiba se sigidoris. Má simé ka ten nada ki ta konsigi para es trabadju di pregason. — Lucas 21:17.
KUZÊ KI BU MESTE FAZE?
15. (a) Bu ta kridita ma nu sta vive na ténpu di fin? Pamodi? (b) Kuzê ki ta ben kontise ku kes algen ki ka ta obi ku Jeová? I ku kes ki ta obi?
15 Bu ta kridita ma nu sta vive na ténpu di fin? Txeu profesia di Bíblia ki ta fala sobri ténpu di fin sta ta kontise. Ka ta dura, Jeová ta manda para pregason di notísias sábi i ‘fin’ ta txiga. (Mateus 24:14) Kuzê ki é fin? É óras ki Jeová traze se géra di Armajedon pa kaba ku tudu maldadi. Jizus i se anjus poderozu ta ben kaba ku tudu kes algen ki ka krê obi ku Jeová i Jizus. (2 Tessalonicenses 1:6-9) Dipôs, Satanás i se dimónis ta podu prézu i asi es ka ta pode ngana ningen. I pesoas ki ta obi ku Deus i ta seta se Reinu ta ben odja tudu promésas di Deus ta kunpri. — Apocalipse 20:1-3; 21:3-5.
16. Dja ki fin sta pértu, kuzê ki bu meste faze?
16 Ka ta dura es mundu governadu pa Satanás ta txiga fin. Pur isu, é inportanti nu pergunta: ‘Kuzê ki N meste faze?’ Primeru, ka bu dexa nada trapadja bu studu di Bíblia. Jeová krê pa bu prende kada bês más. (João 17:3) Sugundu, sforsa pa bu sisti tudu runions di Tistimunhas di Jeová. Tudu simana es ta djunta pa studa Bíblia. (Lé Hebreus 10:24, 25.) Tirseru, si bu odja ma bu meste faze mudansas na bu vida ka bu dura ki faze-s. Si bu faze vontadi di Jeová, bu amizadi ku el ta fika más fórti. — Tiago 4:8.
17. Pamodi ki fin ta txiga na un óra ki txeu algen ka ta sta ta spéra?
17 Apóstlu Polu splika ma distruison di algen mau ta txiga na un óra ki kuazi tudu algen ka ta sta ta spéra. El fla ma es dia ta ben ‘sima un ladron di noti’. (1 Tessalonicenses 5:2) Jizus dja flaba ma monti algen ka ta ligaba pa kes próva ki ta mostra ma nu sta ta vive na ténpu di fin. El konpara ténpu di fin ku ténpu di Nué. El fla: ‘Na kel ténpu es ta viveba ses vida normal, es ta bebeba, es ta kumeba, es ta kazaba sima éra ses kustumu, ti ki txiga dia ki Nué entra na kel grandi barku ki ta txomadu arka. Nton ben un grandi txuba ku txeia ki kaba ku tudu es ki ka entra na arka’. — Lúkas 17:27, BPK.
18. Ki avizu Jizus da-nu?
18 Jizus aviza ma fin ta ben di rapenti ‘sima un armadilha’, i ma el ta ben ‘pa tudu algen na mundu’. Tanbê el fla se sigidoris pa ka fika distraídu ku ‘kume dimás, ku bebe dimás i ku preokupasons di vida’. El fla-s pa es sta sénpri ku ‘atenson i ta faze orason tudu óra pa es pode skapa di tudu kes kuza ki sta pa kontise i pa es pode fika sakédu dianti di Fidju di Ómi’ ô Jizus. (Lucas 21:34-36) Pamodi ki é rei di inportanti nu presta atenson na avizu ki Jizus da? Pamodi ka ta dura, mundu di Satanás ta ben ser distruídu. Sô kes ki obi ku Jeová i ku Jizus é ki ta skapa di distruison i es ta ben vive pa tudu ténpu na kel mundu novu. — João 3:16; 2 Pedro 3:13.
^ par. 4 Miguel é otu nómi di Jizus Kristu. Djobe párti PRENDE MÁS nu 23.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
França: Julie é um jovem de 19 anu ki kriadu pa um casal françes, é adoptadu kantu é tinha 1 mes. Gosi é sta buska si mae caboverdiana ki dal pa adopson kantu ela nasce.
Sta li si mensagem em kriolu:
”Nha nomi e Julie, n nace na dia 14 di abril di 1997, 13h07 na hospital di Saint Jean de Luz na sul di França (ki ta fika djuntu frontera di Spanha)
N ata procura nha mae biologica ki é caboverdiana.
Kuando n nace ela tinha 30 ano e é tinha otu filha di 7 ano, ki oji devi sta ku 24 ou 25 ano, nha pai (biologico) é branco.
N foi adotadu ku 1 mes di idadi.
So kes unicos informacao li, kim atxa na nha arquivo di adoçao.
Oji n teni 19 ano, mi é um jovem feliz ki kria ku pais (frances) maravilhosos ki dam txeu amor.
Mas um ata xinti 1 falta, gana di conxi nhas raìs e kel mudjer ki pom na mundu.
Um kata busca ninhum julgamento, ao contrario, n fikel OBRIGADU di tudu.”
Gosi mae biologica de Julie deve sta quase ta faze 50 anu.
Pa tudu caboverdianos spadjadu pa mundu intero, por favor, si nhos teni algums informason ki podi djuda Julie, nhos podi manda menssage li na perfil de Facebook de amiga de Julie ki ta fala kriolu, ki txoma Zany > Zany Moreira


text:
Nelsy (Gaucho) faze video pamodi governo ka sta toma iniciativa pa djuda Jaqueline.
È manda mensage na DYPK e è sta pidi mas atenson pa kazu de Jaqueline Lopes, ki è um jovem de Calabaceira, Praia, ki sta doente ku suspeita ma è teni doença “Lupus”.
Gaucho ki ta vivi na França, sta indignado e è fla ma Governo de Cabo Verde sta preocupa so ku campanha e ku luta pa poder. Ma diretora de Hospital Agostinho Neto na Praia, nega djuda Jaqueline.
Es jovem de 21 anu teni um doença prolongado, si irma Isaura dja tinha antis fetu um apelo, e è xplikaba ma si irma dja ten 4 anu ta sufri e doutores ka sta sabe kusè ki è teni, e es sta nega mandal pa ba trata na strangeru.
Gaucho fla ma situason de Jaqueline sta dexal triste e ma nu mesti djunta pa nu salva vida di nos propio raça.
Odja video


text:
PERGUNTA 3
Modi ki N debe pâpia ku nha pai i ku nha mai?
KUZÊ KI BU TA FAZEBA?
Imajina kel situason li: É kuarta-fera di tardi. Jil, di 17 anu, dja kaba di ruma se kuartu, i gósi el sta ba xinta pa relaxa! El abri tilivizon i el stika na sofá.
Na kel óra se pai txiga ku róstu runhu.
“Jilson! Bu ka odja ma bu sta perde ténpu frénti tilivizon? É ka éra pa bu staba ta djuda bu irmon faze trabadju di kaza? Nunka bu ka ta faze kel ki bu ta mandadu!”
Jil resmunga: “Prontu, dja el kumesa!” I se pai obi.
Se pai txiga más pértu i fla-l: “Kuzê ki bu fla?”
Jil da folgu kansadu i el fla ku róstu runhu: “É ka nada papá.”
Se pai xâtia ku el i fla-l: “Ka bu pâpia ku mi si!”
Si bo éra Jil, kuzê ki bu ta fazeba pa ivitaba kel situason li?
PARA I BU PENSA!
Pâpia ku bu pai i ku bu mai é sima konduzi un karu. Si bu atxa kaminhu tapadu, bu ta djobe otu kaminhu.
PUR IZÉNPLU
Un minina ki txoma Leia fla: “N ta atxa ma é difísil pâpia ku nha pai. Alvês N ta sta ta pâpia ku el manenti, un bokadu el ta djobe-m i el ta fla-m: ‘Diskulpa-m, é ku mi ki bu sta ta pâpia?’”
TEN TRÊS KONSEDJU KI NU PODE DA LEIA.
Grita ku se pai.
Leia grita: “Ó ómi di Deus, obi kuzê ki N sta fla-u!”
Ka pâpia ku se pai más.
Leia ta rezolve dizisti di pâpia ku se pai sobri se prubléma.
Spéra óra sértu, pa torna pâpia sobri kel asuntu.
Leia ta pâpia ku se pai frénti-frénti na otu óra ô el ta skrebe se pai un karta sobri se prubléma.
Di kes 3 konsedju li, kal ki bu ta daba Leia?
PENSA NA KEL-LI: Pai di Leia staba distraídu – i nen el ka da kónta ma Leia staba ku algun prubléma. Nton si Leia obi ku Konsedju 1, se pai pode nen ka ntende pamodi ki el sta grita. Grita difisilmenti ta poi se pai fika ku gana di pâpia ku el i tanbê ta mostra falta di ruspetu pa se pai. (Efésios 6:2) Nton, kel konsedju li ka ta djuda ningen.
Talvês Konsedju 2 pode parse más sinplis, má é ka midjór soluson. Pamodi? Leia meste pâpia ku se pai pa djuda-l rezolve se prubléma. I si el dizisti di pâpia ku se pai, modi ki el ta pode djuda-l? Nton, fika kaladu é ka soluson.
I Konsedju 3? Si Leia skodje otu óra pa el pâpia di se prubléma, é sima si el ka ta dexa nada inpidi-l di pâpia ku se pai. I si el skodje skrebe se pai un karta, pode ser ki na kel óra Leia pode xinti más midjór.
Skrebe karta, tanbê pode djuda-l fla se pai tudu kel ki el sta ta xinti. Óras ki se pai lé kel karta el ta ntende kuzê ki Leia krê flaba el, asi el ta konsigi djuda-l. Bu ka ta atxa ma konsedju 3 ta djuda es tudu dôs, Leia ku se pai? Si bu pâpia sobri bu prubléma frénti-frénti ô através di karta, bu sta ta sigi un konsedju di Bíblia ki ta fla pa nu ‘npenha pa kuzas ki ta traze pas’. – Romanos 14:19.
Kuzê más ki Leia pode faze?
Pensa na un otu konsedju i na kal ki pode ser rezultadu?
TOMA KUDADU PA BU KA POI BU PAI KU BU MAI PENSA MARIADU
Lenbra ma alvês bu ta fla un kuza, má bu pai ku bu mai pode ntende otu.
IZÉNPLU:
Bu pai ku bu mai pode repara ma bu ka sta kontenti, es pode pergunta-u pamodi ki bu tene róstu runhu. Bu ta fla-s: “N ka krê pâpia sobri kel asuntu li.”
Bu pai ku bu mai pode ntende ma bu sta ta pensa: “N ka ta kúnfia na nhos. N ta prifiri konta nhas amigu nhas prubléma, má anhos nau.”
Imajina ki bu sta pasa pa un prubléma difísil i bu pai ku bu mai fla ma es krê djuda-u. Si bu fla-s: “Ka nhos preokupa, N sabe kuzê ki N debe faze.”
Kuzê ki bu ta atxa ma bu pai ku bu mai pode pensa?
Kal ki é midjór respósta ki bu pode daba?


text:
Bu misti sibi respostas des purguntas?
KAL purguntas? Alguns di purguntas mas importanti ki jintis fasi ja. Talves bu fasi ja es purguntas:
Sera ki Deus na bardadi ta preokupa ku nos?
Sera ki un dia gera ku sufrimentu na bin kaba?
Ke ku ta pasa ku nos ora ki no muri?
Sera ki jintis ki muri pudi bin vivi un dia?
Kuma ki n pudi fasi orason i obidu pa Deus?
Kuma ki n pudi sta sabi na vida?
Nunde ki bu na bai buska respostas des purguntas? Si bu bai na biblioteka o kau di bindi librus, talves bu na oja manga i manga di librus ki ta afirma da resposta des purguntas ki sta riba. Ma, manga di bias, un libru ta fala un kusa, utru ta fala kontra. Na mumentu utrus ta parsi bon, ma i ka ta tarda e ta pasa prazu i dipus e ta mudadu o trokadu.
Ma, i ten un libru ku tene respostas di konfiansa. I un libru ki sempri ta konta bardadi. Jesus Kristu fala Deus na un orason: “Bu palabra i bardadi.” (Jon 17:17) Aos no sibi kuma kil palabra i Biblia Sagradu. Gosi, no na bin oja na puku palabras, kuma ki Biblia ruspundi es purguntas ki fasidu riba. Es respostas i klaru i sertu.
Sera ki Deus na bardadi ta preokupa ku nos?
RASON DES PURGUNTA: No sta na vivi na un mundu ki inci di maldadi i injustisa. Manga di riliẑions ta fala kuma sufrimentu ki no ta pasa i vontadi di Deus.
ES KI BIBLIA FALA: Deus nunka fasi ke ki mau. Biblia fala na Jo 34:10 ki: “ Fasi mal i lunju di Deus. Fasi kusa injustu i lunju di kil ku ten tudu puder.” Ke ku Deus misti pa pekaduris i bon i ta mostra ki i ama elis. I pabia di kila ki Jesus sinanu pa ora asin: “No Pape ku sta na seu, . . . pa bu renu bin, pa bu vontadi fasidu na tera suma na seu.” (Mateus 6:9, 10) Deus amanu ciu, kila lebal na fasi ke ki kustal ciu, pa pudi kumpri sin falta ke ki i misti. — Jon 3:16.
Lei tambi Kumsada 1:26-28; Tiagu 1:13 i 1 Pedru 5:6, 7.
Sera ki un dia gera ku sufrimentu na bin kaba?
RASON DES PURGUNTA: Gera kontinua na mata manga i manga di jintis. Anos tudu no sinti ja tokadu pa sufrimentu ki na pasa na mundu.
ES KI BIBLIA FALA: Deus fala di un tempu nunde ki i na bin pui susegu na tudu tera. Bas di si Renu ki sedu un guvernu di seu, jintis ka na “nsina mas gera.” Ma e na “bidanta se spadas radis.” (Isaias 2:4) Deus na bin kaba ku tudu injustisa ku sufrimentu. Biblia fasi es promesa: “[Deus] na limpa tudu larma na se uju. Mortu ka na ten mas, nin tristesa, nin cur, nin dur, pabia purmeru kusas [inkluindu injustisa ku sufrimentu di aos] pasa ja.” — Apokalipsi 21:3, 4.
Lei tambi Salmu 37:10, 11; 46:9 i Mikeias 4:1-4.
Ke ku ta pasa ku nos ora ki no muri?
RASON DES PURGUNTA: Maioria di riliẑions di mundu ta sina ki ora ki algin muri, i ten un kusa dentru del ku ta kontinua vivi. Alguns ta fia ki jintis ki muri pudi fasi bibus mal o Deus ta kastiga maus, kondena elis pa sempri na un nfernu di fugu.
ES KI BIBLIA FALA: Ora ki algin muri, i ta disa di izisti. “Kilis ku muri ja . . . ka sibi nada,” asin ki Eklesiastis 9:5 fala. Suma jintis ki muri ka pudi sibi nada, sinti nada o pasa algun kusa, e ka pudi fasi mal — o juda — bibus. — Salmu 146:3, 4.
Lei tambi Kumsada 3:19 i Eklesiastis 9:6, 10.
Sera ki jintis ki muri pudi bin vivi un dia?
RASON DES PURGUNTA: Anos no misti vivi i goza vida ku kilis ki no gosta del. Asin i normal tene saudadi di oja di nobu kilis ki no gosta del, ki muri ja.
ES KI BIBLIA FALA: Maioria di jintis ki muri ja na bin lantandadu. Jesus pirmiti ki “mortus ku nteradu na . . . sai na koba.” (Jon 5:28, 29) Suma ki Deus mistiba na kumsada, kilis ki lantandadu ku kurpu umanu na bin pudi vivi na paraisu li na tera. (Lukas 23:43) Vida ku ka ta kaba sin kualker duensa fasi parti des promesa di Deus pa kilis ku ta obil. Biblia fala asin: “Justus na yarda ki tera, e na mora nel pa sempri.” — Salmu 37:29.
Lei tambi Jo 14:14, 15; Lukas 7:11-17 i Atus 24:15.
Kuma ki n pudi fasi orason i obidu pa Deus?
RASON DES PURGUNTA: Kuas na tudu riliẑions jintis ta ora. Ma, pa manga delis se orasons ta parsi ki i ka rispundidu.
ES KI BIBLIA FALA: Jesus sinanu pa ka ripiti mesmu orasons ku mesmu palabras. I fala: “Si bo na ora, ka bo ripiti palabra ciu [ripiti i ripiti mesmu palabras, NM].” (Mateus 6:7) Si no misti pa Deus obi no orasons, no dibidi ora di manera ki el i misti. Pa fasi kila, i pirsis pa no aprindi kal ki vontadi di Deus i ora di akordu ku si vontadi. Purmeru di Jon 5:14 fala: “Si no pidi un kusa na . . . vontadi [di Deus], i na obinu.”
Lei tambi Salmu 65:2; Jon 14:6, 14 i 1 Jon 3:22.
Kuma ki n pudi sta sabi na vida?
RASON DES PURGUNTA: Manga di jintis ta fia ki diñeru, fama, o bunitasku na pui elis sta sabi. Pa kila, e ta kuri tras des kusas. Pa fin, e ta bin oja ki e ka sta sabi.
ES KI BIBLIA FALA: Jesus mostra ke ki no dibidi fasi pa sta sabi oca i fala asin: “Filis i kilis ki sibi ki e pirsisa di kusas spiritual.” (Mateus 5:3, NM) Sabura di bardadi pudi ojadu so si no fasi ke ki pirsis pa satisfasi ke ku no mas pirsisa del—ki sedu no diseẑu di kunsi Deus i ke ki manda i kumpunu. Es bardadi sta na Biblia. Kunsi es bardadi pudi judanu sibi ke ki na bardadi i importanti i ku ka importanti. Si no disa pa bardadi ki sta na Biblia gia no disisons i asons, no vida na tene mas sintidu. — Lukas 11:28.
Lei tambi Ditus 3:5, 6, 13-18 i 1 Timótiu 6:9, 10.
Gosi, no kaba di oja na puku palabras respostas di Biblia pa seis purguntas. Bu misti sibi mas di ki es? Si bu fasi parti di “kilis ki sibi ki e pirsisa di kusas spiritual”, i klaru ki bu na misti sibi mas. Talves bu tene utrus purguntas suma esis: ‘Si Deus ta preokupa ku nos, pabia di ke ku manda i disa tudu es maldadi ku sufrimentu na mundu, desdi tempu antigu te gosi? Kuma ki n pudi fasi pa ña familia sta mas diritu?’ Biblia da bon respostas i kompletu pa es purguntas i manga di utrus purguntas tambi.
Ma, manga di jintis aos ta sta ku duvida pa studa Biblia. E ta ojal suma un libru ki tene ciu kusas di lei i talves difisil di ntindi. Bu misti pa bu judadu oja respostas ki sta na Biblia? Tustumuñas di Jeova tene dus manera ki pudi judau.
Purmeru, i libru ku tene es titulu: Ke ki Biblia Na Bardadi ta Sina? i fasidu pa juda jintis okupadu oja respostas klaru di Biblia pa purguntas importanti dimas. Sugundu manera i un programa di studu di Biblia na kasa, sin paga nada. Un di Tustumuñas di Jeova ki mora pertu di bo i ki pudi sina Biblia pudi bin bu kasa o utru kau ku bu misti kada semana, pa pudi papia ku bo un bokadu di tempu aserka di Biblia sin bu pididu paga nada. Milions di jintis na mundu benefisia ja des programa di studu di Biblia. Manga delis pa fin kaba pa fala ku kontentamentu garandi: “Gosi n oja bardadi!”
I ka ten rikesa mas garandi ki no pudi oja. Bardadi di Biblia ta libertanu di nsinamentus ki ta fasi jintis vivi na medu, libertanu tambi di konfuson i di vivi na preokupason garandi dimas. I ta danu speransa, kontentamentu, i pui no vida tene sintidu. Jesus fala: “Bo ta kunsi bardadi; bardadi ta liberta bos.” — Jon 8:32.
SIBI MAS
PROGRAMA DI STUDU DI BIBLIA
Pabia ki Bu Dibi di Studa Biblia?
Manga di jintis na mundu ntidu oja rasposta ku Biblia da pa purguntas mas importantis di vida. Bu misti sedu un des jintis?
PURGUNTAS DI BIBLIA KU RUSPUNDIDU
Ke ku ta Akontisi Ora ku no Muri?
Sera ki jintis ku muri sibi ke ku na pasa na se volta?


text:
Veriadora di pIloru di Ason Sosial di cambra di Porto Novo, Ana Paula Vera Cruz, ta atxa ma Apolinário (Malabar) Martins, 48 anu, skodji mora dentu di arka na Praia di Armazén, cidadi di Porto Novo, “ pmd ê krê, dipos di txeu brigas ku sê família pamode sê konportamentu”.
Keli foi konfirmadu pa otu alguen ki fla ma Malabar nunca ka maltratadu e mê dexa di ruspeta sê família pamodi kela kê skodji mora na arka frigorífiku.
Kel stória ki Malabar konta jornal Asemana kê risolvi na mora dentu arka sen kondison pamodi ê sa “spera pulítikus di MPD e PAICV ki pormetêl un lugar midjor pa leba si bida dretu” vereadora ka konkorda ku kela.
Ê nega ki atual prisidenti fla ma ta dal un kau na bloku habitacional di prugrama “Kasa pa Tudu” e nem eka ta atxa ma alguen di cambra fazi kela. Ê tem sertesa, pamodi diferenti di kel ki Malabar fla, kel direson ki sta gosi senpre dal tudu djuda, mas ka sta mas manera di papia pês convensel pê tonda bai kasa di família undi ê ta staba dretu.
Di kês djuda, ê ta lembra ki direson djuda homi a ganha penson sosial kê ta dadu tinda e tb staba abertu a dal 2 pratu di kumida kenti tudu dia na Centru di Dia, sima sa kontisi ku otus alguén ki ka tem kondison. “ infilismenti êka aceita nenhum kuza e ê skodji mora na kaxoti”, si ki veriadora mostra.
Ê fla nda alen di 4900 iskudu kê ta dadu tudu mês, Malabar tên otu rendimentu (ê ta pagadu senpri kê fazi redi di piska i si eh trabadja ku peixi na praia). Ê ta atxa ma ka tên nisisidadi di leba vida kê scodji, pamodi e ta consigui dretu renda un kuartu pê durmi.
Vereadora nda fla “ ma tem otus kazus na cidadi kê primeru pa risolvi, tipu un otu homi ki perdi un odju i ki sta leba sê vida mariadu, pmd un prublema ki kontisi entri êl i Malabar.
un alguen konta ma, Malabar sa konta mintira oras kê fla mê ta leba vida dentu di arka pamodi si familha ta maltratal.Eh fla “Familia senpri djudal mas ê komesa ta komporta mariadu oras kê ta bebeba. Pamode kêla kê sai di kasa.
Bon, kela é sigundu alguen ki sa mora dentu di kel arka i ku kondison ki kata da pa alguen sta la na ultimus tenpu.
Kês alguen ki ta mora pertu di arka fla ma djês txoma pulícia mas di kantu bês e ês fla mês ta djobi autoridade pa tral di kêl lugar. Pamodi alen di kel txeru mariadu, Malabar ta xatia vizinhus prinsipalmenti di note, oras kê sta moku.
Odja primeru publikason sobre es kazu > LI
Asemana


text:
PURGUNTA 5
Kuma ku N pudi lida ku buliduris na skola?
KE KU BU NA FASIBA?
Imaẑina es sena: Tomas ka misti bai skola aos. Nin amaña. Nin nunka. Tudu kumsa tris mis atras oca si kolegas di skola spalia mintida kontra el. Dipus e pul nomis di gozu. Utru ora algin ta bati si kadernus i finji kuma i ka nota, o un algin na grupu di jintis ta dal na kosta, i ora ku Tomas vira pa jubi, i ka ta sibi i kin ku dal. Aonti situason torna mas pior oca Tomas risibi un email di algin ku na ameasal . . .
Si bu seduba Tomas, kuma ku bu na reaẑiba?
PENSA UN BOKADU!
I ten ke ku bu pudi fasi! Na bardadi bu pudi vensi buliduris sin geria ku elis. Kuma?
KA BU REAẐI. Biblia fala: “Tulu ta pajiga tudu si raiba, ma algin jiru ta kontrolal.” (Ditus 29:11) Si bu manti kalmu, kila pudi fasi buliduris sai bu tras, pabia e na oja kuma bu ka medi elis.
KA BU TORNA. Biblia fala: “Ka bo torna ningin mal pa mal.” (Romanus 12:17) Si bu tenta vinga, kila na piora so situason.
DISVIA DI PURBLEMA. Biblia fala: “Algin ku ta pensa diritu i ta oja pirigu, i bai sukundi”. (Ditus 22:3) Te nunde ki pusivel, ivita di jintis ku pudi kausau purblema ku situasons nunde ku bu pudi sufri na mon di buliduris.
DA RESPOSTA KE KA SPERA. Biblia fala: “Bon rasposta ta kalma raiba”. (Ditus 15:1) Te mesmu bu pudi tenta da un resposta ngrasadu. Pur izemplu, si un bulidur fala kuma bu gurdu, bu pudi fasi ẑestus bu fala: “I bardadi N pirsisa di pirdi alguns kilus!”
BAI BU KAMIÑU. Nora di 19 anu di idadi fala: “Silensiu ta mostra kuma bu sedu maduru i bu mas forti di ki algin ku na buliu, tambi i ta mostra kuma bu pudi kontrola bu kabesa, kusa ku bulidur ka sibi fasi.” — 2 Timótiu 2:24.
DISENVOLVI BU AUTOKONFIANSA. Buliduris pudi nota si kontra se provokason na tene efeitu na bo. Ma, manga di buliduris na disisti di bo si e oja di kuma se provokason ka tene efeitu na bo.
KONTA UN ALGIN. Un algin ku ciga di sedu pursor fala sin: “N na nsentiva tudu kilis ku na sufri na mon di buliduris pa e konta un algin. I kusa sertu di fasi, tambi i pudi proteẑi algin di buliduris.”


text:
KAPITULU ONZI
Ke ku manda Deus disa sufrimentu?
Sera ki i Deus ku pui sufrimentu ten na mundu?
Kal purblema ki lantandadu na jardin di Eden?
Kuma ki Deus na bin kaba ku rusultadu di sufrimentu di pekadur?
1, 2. Kal tipu di sufrimentu ki jintis ta pasa aos, ku pui manga delis ta fasi kal purguntas?
DIPUS di un gera garandi na un tera, milyaris di minjeris ku mininus sivil matadu i e nteradu na un koba garandi ku pudu manga di krus. Na kada krus i skirbiduba es palabra: “Pabia di ke?” Ora ki jintis na pasa es tipu di situason, manga di bias e ta fasi es purgunta. Jintis ta fasi es purgunta ku tristesa ora ki gera, disastri, duensa o krimi mata jintis ke gosta del, distrui se kasa o pui elis sufri ciu di utru maneras. E ta misti sibi ke ku manda es kusas ta akontisi kelis.
2 Ke ku manda Deus disa sufrimentu? Si Jeova Deus i tudu-puderosu, amorosu, jiru i justu, pabia di ke ki mundu sta ŝeiu di odiu ku injustisa? Sera ki bu ciga ja di fasi es purguntas?
3, 4. (a) Ke ki ta mostra kuma, i ka mal punta ke ku manda Deus disa sufrimentu? (b) Kuma ki Jeova ta nkara maldadi ku sufrimentu?
3 Sera ki i mal punta pabia di ke ki Deus disa sufrimentu? Alguns ta pensa kuma fasi es tipu di purgunta signifika kuma, e ka tene fe forti o e sta na mostra falta di rispitu pa Deus. Si bu lei Biblia, bu na bin oja kuma, jintis fiel ku ta sirbi Deus fasiba mesmu purguntas. Pur izemplu, profeta Abakuk puntaba Jeova: “Ke ku manda bu pun pa N oja pa kastigu di jinti? Kuma ku bu pudi seta pekadu? Danu ku violensia sta ña dianti. I ka ta falta algin pa lantanda jus ku gera.” — Abakuk 1:3.
4 Sera ki Jeova reprendi profeta fiel Abakuk pabia des purgunta? Nau. En ves di kila, Deus pui palabras sinseru di Abakuki na relatu inspiradu di Biblia. Deus judal tambi pa i tene un ntindimentu klaru di asuntus i tene fe forti. Jeova misti fasi mesmu kusa pa bo. Lembra kuma, Biblia ta sina ki ‘i ta toma konta di bo.’ (1 Pedru 5:7) Deus odia maldadi ku sufrimentu mas di ki kualker pekadur. (Isaias 55:8, 9) Ma, ke ku manda i ten manga di sufrimentu na mundu?
KE KU MANDA I TEN MANGA DI SUFRIMENTU?
5. Kal motivus ku ta dadu pa splika sufrimentu di pekadur, ma ke ki Biblia ta sina?
5 Jintis di diferenti riliẑions ta punta se lideris riliẑiozu ke ku manda sufrimentu ciu. Manga di bias, resposta ke ta dadu i di kuma, sufrimentu i vontadi di Deus, i el ku ta distina tudu kusa ki na bin akontisi, nkluindu mau akontisimentus. Manga di jintis faladu kuma kamiñus di Deus kansadu ntindi o i ta mata jintis — te mesmu mininus pa pudi leba elis pa seu pa e bai sta kel. Ma suma ku bu aprindi, nunka Jeova Deus fasi ke ki mau. Biblia fala: “Fasi kusa injustu i lunju di kil ku ten tudu puder.” — Jo 34:10.
6. Ke ku manda manga di jintis ta kai na eru di kulpa Deus pa sufrimentu ku ten na mundu?
6 Bu sibi ke ku manda jintis ta fasi eru di kulpa Deus pa tudu sufrimentu ku ten na mundu? Manga di bias, e ta kulpa Deus tudu-puderosu pabia e ta pensa kuma, i el ki na guverna mundu. E ka kunsi un bardadi simplis ma importanti ku Biblia ta sina. Bu ojaba ki bardadi na Kapitulu 3 des livru. Guvernanti des mundu i Satanas Diabu.
7, 8. (a) Kuma ki mundu ta rifliti personalidadi di si guvernanti? (b) Kuma ki mperfeison ku ‘tempu mau’ ta kontribui pa sufrimentu?
7 Biblia splika di un manera klaru: “Tudu mundu sta bas di puder di ki malvadu.” (1 Jon 5:19) Ora ku bu pensa nes, i ka ta fasi sintidu? Es mundu ta rifliti personalidadi di kriatura spiritual ku ka ta ojadu, ku sta na “ngana tudu mundu.” (Apokalipsi 12:9) Satanas tene odiu, i ta ngana, i malvadu. E ku manda mundu, bas di si nfluensia sta ŝeiu di odiu, nganu ku maldadi. Es i un di motivus ku pui sufrimentu ciu.
8 Sugundu motivu ku pui sufrimentu ciu i di kuma, suma ku no ojaba na Kapitulu 3, jintis torna mperfeitu i e ta fasi pekadu desdi rebelion di jardin di Eden. Pekaduris tene tendensia di luta pa puder, i kila ta rusulta na gera, maltratu ku sufrimentu. (Eklesiastis 4:1; 8:9) Tirseru motivu ku pui sufrimentu ten i pabia ‘tempu mau ta kai riba di nos di repenti.’ (Lei Eklesiastis 9:12.) Pur izemplu, si un algin sta na yanda pertu di un prediu ku na kumpudu, un kusa pudi kai riba del i matal. Na un mundu sin Jeova suma Guvernanti pa proteẑil, jintis pudi sufri pabia e pudi sta na mau lugar o na mau mumentu.
9. Ke ku ta danu serteza di kuma Jeova tene bon motivu di disa sufrimentu kontinua?
9 I konsolu pa nos sibi kuma Deus ka ta kausa sufrimentu. El i ka kulpadu pa geras, krimis, maltratu o te mesmu disastris natural ku ta pui jintis na sufri. Ma mesmu asin, no pirsisa di sibi, ke ku manda Jeova disa tudu es sufrimentu? Si el i tudu-puderosu, i tene puder di kaba kel. Gosi, ke ku manda i ka fasil? Deus di amor ku no kunsi dibi di tene bon motivu. — 1 Jon 4:8.
SATANAS LANTANDA UN KISTON IMPORTANTI
10. Kal kiston ku Satanas lantanda, i di kal manera?
10 Pa sibi ke ku manda Deus disa sufrimentu, no pirsisa di lembra di tempu ku sufrimentu kumsa. Oca Satanas pui Adon ku Eva disobdisi Jeova, i lantadadu un kiston importanti. Satanas ka lantanda duvida aserka di puder di Jeova. Satanas propri sibi kuma puder di Jeova ka ten limiti. En ves di kila, Satanas lantanda duvida aserka di diritu di Jeova guverna. Manera ki coma Deus di muntrus ku ta tuji si servus bon kusas, Satanas akusa Jeova di sedu mau guvernanti. (Lei Kumsada 3:2-5.) Satanas afirma kuma pekaduris pudiba sta mas diritu sin guvernu di Deus. Es i un ataki kontra diritu di Jeova guverna.
11. Ke ku manda Jeova ka kaba ku rebeldis na Eden?
11 Adon ku Eva rebela kontra Jeova. I sta suma e fala: ‘No ka pirsisa di Jeova suma Guvernanti. Anos propi no pudi disidi ke ki bon i ke ki mau.’ Kuma ki Jeova na lidaba kes situason? Kuma ki pudiba mostra anjus ku pekaduris di kuma na bardadi si kamiñu i minjor i ki rebeldis staba eradu? Talves algin pudiba fala ki Deus dibi di simplismenti kababa ku rebeldis i kumpu mas utrus pekadur. Ma Jeova falaba ja kuma si intenson i pa fijus di Adon ku Eva inci mundu, i mistiba pa e vivi na un paraisu na Tera. (Kumsada 1:28) Sempri Jeova ta kumpri si intenson. (Isaias 55:10, 11) Alen di kila, kaba ku rebelis na jardin di Eden ka na da resposta pa kiston ku lantandadu aserka di diritu di Jeova guverna.
12, 13. Da zemplu ku na mostra ke ku manda Jeova disa Satanas torna guvernanti des mundu i pabia ki disa pekaduris guverna se kabesa.
12 No jubi un izemplu. Imaẑina un pursor ku fala si alunus kuma ke pudi rosolvi un purblema difisil di matimatika. Un alunu jiru ma rebeldi afirma kuma manera di pursor rosolvi purblema sta eradu. I fala kuma pursor ka tene kapasidadi, es rebeldi nsisti kuma i sibi kal ki minjor manera di rosolvi ki purblema. Alguns alunus pensa kuma i sta sertu, elis tambi e torna rebeldi. Ke ki pursor dibi di fasi? Si spulsa rebeldis fora di turma, kuma ku kila na afeta utrus alunus? Sera ki, e ka na fia kuma se kolega alunu juntu ku kilis ku sta na si ladu sta sertu? Tudu utrus alunus na turma pudi pirdi rispitu pa pursor, e na pensa kuma i medi pa i ka bin diskubridu kuma i yara. Ma imaẑina kuma, pursor disa pa rebeldi mostra turma kuma ki na rosolvi purblema.
13 Jeova fasi mesmu kusa ku pursor na fasiba nes izemplu. Ke ki Jeova fasi? Sera ki i kaba logu ku rebeldis? Nau. Pabia di ke? Purmeru, milyons di anjus staba na oja. (Jo 38:7; Apokalipsi 5:11) E tenba di sibi kin ku sta sertu: Jeova o Satanas. Sugundu, tudu pekaduris ku na bin padidu dipus, ten di sibi tambi kin ku tene diritu di guverna, Jeova o Satanas. Asin, ke ki Jeova fasi? I disa Satanas mostra kuma ki na guverna pekaduris. Deus tambi disa pekaduris guverna se kabesa bas di nfluensia di Satanas.
14. Kal ki na bin sedu benefisiu di disison di Jeova di disa pekaduris guverna se kabesa?
14 Na no izemplu, pursor sibi kuma, rebeldi ku alunus ku sta na si ladu sta eradu. Ma i sibi tambi kuma da elis opurtunidadi pa tenta prova ke ke fala, na benefisia turma ntidu. Ora ki rebeldis ka konsigi, tudu alunus onestu na oja kuma pursor i uniku ku tene kapasidadi di orienta turma. E na ntindi pabia di ke ku pursor, dipus na serka tudu rebeldis na turma. Di mesmu manera, Jeova sibi kuma tudu pekaduris ku anjus onestu na bin benefisia di oja kuma, Satanas ku si rebeldis sta eradu i ki pekaduris ka pudi guverna se kabesa. Suma Jeremias na pasadu, e na bin sibi es bardadi importanti: “O SIÑOR, N sibi kuma vida di omi i ka di sil; i ka pudi gia si pasus.” — Jeremias 10:23.
KE KU MANDA JEOVA DISA SUFRIMENTU PA MANGA DI TEMPU?
15, 16. (a) Ke ku manda Jeova disa sufrimentu kontinua pa manga di tempu? (b) Pabia di ke ki Jeova ka tuji kusas suma krimis meduñu akontisi?
15 Ke ku manda Jeova disa sufrimentu kontinua pa manga di tempu? I pabia di ke ki ka tuji pa kusas mau akontisi? Pensa na dus kusas ku pursor na no izemplu ka na fasiba. Purmeru, i ka na ntrumpi alunu ora ki kumsa da si splikason. Sugundu, pursor ka na juda rebeldi rosolvi si purblema. Di mesmu manera, pensa na dus kusas ku Jeova disidi ka fasi. Purmeru, i ka ntrumpi Satanas ku kilis ku sta na si ladu na tenta prova kuma e sta sertu. I pirsis disaba tempu pasa. Na milyaris di anus di storia di pekadur, pekaduris spurmenta diferenti tipus di guvernu umanu. Pekaduris fasi alguns avansus na siensia ku utrus arias, ma injustisa, koitadesa, krimi ku gera kontinua na piora. Gosi guvernu di pekadur mostra sedu un frakasu.
16 Sugundu, Jeova ka juda Satanas pa guverna es mundu. Pur izemplu, si Deus tujiba pa krimis meduñu akontisi, sera ki i ka na staba na apoia rebeldis? Sera ki i ka na puiba jintis pensa kuma talves pekaduris pudi guverna se kabesa sin purblema? I kila propi ki Satanas misti pa jintis pensa. Ma kila i mintida. Jeova ka na apoia nunka es tipu di mintida pabia i “ka pudi konta mintida.” — Ebreus 6:18.
17, 18. Ke ki Jeova na bin fasi aserka di tudu mal ku rusulta di guvernu di pekaduris ku nfluensia di Satanas?
17 Ma, ke gora di tudu mal ki fasidu duranti rebelion kontra Deus ku dura manga di tempu? I bon pa no lembra kuma Jeova i tudu-puderosu. Asin, i pudi, i na bin kaba ku tudu rusultadu di sufrimentu di pekadur. Suma ku no aprindiba ja, ruina di no planeta na paradu ora ki Tera na sedu un Paraisu. Sufrimentu kausadu pa pekadu na bin kabadu kel atraves di fe na sakrifisiu di resgati di Jesus, tristesa ku dur kausadu pa mortu na bin kabadu kel atraves di resureison. Asin, Deus na usa Jesus “pa kaba ku kusas ku diabu fasi.” (1 Jon 3:8) Jeova na bin kumpri tudu es kusas na tempu sertu. No pudi sta kontenti pa manera ki ka aẑi mas sedu, pabia si pasiensia danu opurtunidadi di aprindi bardadi i sirbil. (Lei 2 Pedru 3:9, 10.) Na mesmu tempu, Deus pega tesu na buska adoraduris sinseru i juda elis pa e aguenta kualker sufrimentu ku pudi bin riba delis nes mundu di purblema. — Jon 4:23; 1 Koríntius 10:13.
18 Alguns pudi fala, ‘sera ki tudu es sufrimentu ka pudiba ivitadu si Deus kumpuba Adon ku Eva di un manera ke ka na rebela?’ Pa ruspundi es purgunta, bu pirsisa di lembra di un prenda garandi ku Jeova dau.
KUMA KU BU NA BIN USA PRENDA DI DEUS?
19. Kal prenda garandi ki Jeova danu, i ke ku manda no dibi di dal balur?
19 Suma ku no oja na Kapitulu 5, pekaduris kumpudu ku liberdadi di fasi skolia. Sera ki bu sibi kal ki balur des prenda garandi? Deus fasi manga di limarias, e ta funsiona atraves di instintu. Limarias ka tene kapasidadi di disidi ke ki bon ku ke ki mau. Sera ki no na staba kontenti si Deus kumpunu suma es limarias? Nau, no kontenti tene liberdadi di fasi skolia aserka di kal tipu di algin ku no misti sedu, kal manera di vivi ku no na sigi, kal tipu di amizadi ku no na fasi i asin pa dianti. No gosta di tene sertu midida di liberdadi, i kila ki Deus misti pa no tene.
20, 21. Kuma ku no pudi usa prenda di liberdadi di skolia di minjor manera pusivel, i ke ku manda no dibi di fasi kila?
20 Jeova ka nteresa na sirvisu ku ta fasidu ku obrigason. (2 Koríntius 9:7) Izemplu: Ke ki na mas kontenta un pape o mame — pa si fiju fala “N gosta di bo” pabia i kontadu pa falal o pa i falal di tudu korson? Asin, purgunta i es: Kuma ku bu na usa liberdadi di skolia ku Jeova dau? Satanas, Adon ku Eva usa se liberdadi di fasi skolia di pior manera. E nega Jeova Deus. Ke ki bu na fasi?
21 Bu tene opurtunidadi di usa prenda garandi di liberdadi di fasi skolia di minjor manera pusivel. Bu pudi junta ku milyons di jintis ku sta na ladu di Jeova. E ta pui Deus fika kontenti pabia e toma un pusison ativu pa prova kuma Satanas i un muntrus, i tene falia tristi na si guvernu. (Ditus 27:11) Abo tambi bu pudi fasi kila, si bu kuji ke ki sertu na vida. Es na splikadu na prosimu kapitulu.


text:
LISON 21
Ke ki Betel?
Nomi ebraiku Betel signifika “kasa di Deus.” (Kumsada 28:17, 19) I un nomi apropriadu pa idifisiu o grupu di idifisius ku Tustumuñas di Jeova kumpu na mundu ntidu, nunde ki obra di pregason ta diriẑidu i apoiadu. Korpu Guvernanti sta na sedi mundial na Stadu di Nova York, Stadus Unidu, i di la, i ta supervisiona tarbaju ku ta fasidu na tudu “Betel” di mundu. Suma un grupu, kilis ku ta tarbaja nes kaus kunsidu suma familia di Betel. Suma un familia, e mora juntu, e ta tarbaja juntu, e ta kume juntu i e ta studa Biblia juntu na union. — Salmu 133:1.
Uniku lugar nunde ku membrus di familia tene un spiritu di sakrifisiu. Na tudu Betel, i ten omis ku minjeris ku disidi fasi vontadi di Deus i sirbi interesis di Renu pa tempu kompletu. (Mateus 6:33) Nin un delis ka ta risibi salariu, ma tudu ta dadu kau di mora, di kume ku un ajuda finanseru pa se dispezas pesual. Kada kin na Betel ta dadu un tarbaju, utrus na gabineti, na kusiña, na sala di jantar. Alguns ta tarbaja na kau di impreson o na enkadernason, o fasi tarbajus di kasa, laba roba, manutenson o utru kusas.
Un kau di manga di tarbaju ku ta apoia pregason di Renu. Objetivu mas garandi di un Betel, i fasi tudu ki pusivel pa ciganta bardadis di Biblia pa manga di jintis. Es broŝura i un izemplu di kila. I skirbidu bas di orientason di Korpu Guvernanti, i atraves di komputadoris i mandadu pa manga di ekipas di traduson na mundu ntidu, i mprimidu na makinas di altu vulusidadi na manga di Betel ku ta mprimi, dipus i mandadu pa mas di 110 mil kongregasons. Na tudu es prusesu, familia di Betel ta da ajuda ki pirsis pa tarbaju mas urjenti — pregason di bon noba. — Markus 13:10.
Ba kin ku ta tarbaja na Betel, i kal provisons ku fasidu pa relis?
Kal tarbaju urjenti ku ta apoiadu pa atividadi ku ta fasidu na kada Betel?


text:
LISON 23
Kuma ku no publikasons ta skirbidu i traduzidu?
Pa pudi fasi no minjor na konta “Bon Noba” pa “tudu nason ku rasa ku lingua ku pobu,” no ta fasi publikasons na mas di 750 lingua. (Apokalipsi 14:
Testu orijinal ta purparadu na inglis. Korpu Guvernanti ta supervisiona atividadi di Dipartamentu di Redason na sedi mundial. Es dipartamentu ta kordena disignason di skirbiduris ku ta sirbi na sedi mundial i na alguns skritorius di filial. Suma no skirbiduris bin di diferentis nasons ku teras, kila ta pirmitinu skirbi asuntus ku ta afeta jintis di diferentis kultura, pa kila no publikasons ta toka jintis di manga di teras.
Testu ta mandadu pa tradutoris. Dipus ku materia skirbidu i aprovadu, i ta mandadu atraves di komputadoris pa ekipas di traduson na tudu mundu, e ta traduzi, verifika i fasi revison di testu. E ta sforsa kuji “palabra di bardadi” ku ta transmiti tudu signifikadu di inglis na se lingua. — Eklesiastis 12:10.
Komputadoris ta silera tarbaju. Un komputador ka pudi toma lugar di skirbiduris ku tradutoris. Ma se tarbaju pudi fasidu rapidu ku usu di disionarius eletroniku, programas di komputador i ku feramentas di piskisa. Tustumuñas di Jeova fasi un Sistema di Editorason Eletroniku na manga di Linguas (MEPS). Es ta pirmiti elis skirbi testu na sentenas di linguas juntu ku gravuras i purpara testu pa mpreson.
Ke ku manda no ta fasi e manga di sforsu, te mesmu pa linguas ku ta papiadu so pa puku jintis? Pabia i di vontadi di Jeova pa “tudu jintis salba, pa e ciga di kunsi bardadi.” — 1 Timótiu 2:3, 4.
Kuma ki no publikasons ta skirbidu?
Ke ku manda no ta traduzi no publikasons na manga di linguas?


text:
Bendederas di Mercado di Platô sta ben muda di local di venda, es sta ba podu bendi la na undi ki sta státua di Amilcar Cabral.
Keli ê um disison di Câmbra Municipal di Praia, pois mercado di Platô sta mesti fazedu obras pa midjora spasu undi ki ta bendedu frutas, verdura, carne ku pexe.
Segundu Cambra, es mudança pa espasu frente undi ki sta statua di Amilcar Cabral ê “temporário”(pa poku tempu) e sta ben fazedu nes mes di Fevereru,antis di cinza.
Administrador executivo di SEPAMP José Moreno, fla ma es mudansa, na verdade, dja tinha ki ser fetu desde dia 10 di Janeru des anu, mas ka kontici pamodi es tevi ki faze obras la na spasu di Memorial Amilcar Cabral pa podi kebi tudu benderas.
Obras pa midjora Mercado di Platô ta custa cerca di 80 mil conto e possivelmente ta sta prontu dentru di seis mes ou seja, na Agosto ou Setembro des anu mercado ta sta prontu e bendederas ta torna volta pa mercado di Platô..
Ten pessoas ki dja komesa reklama pamodi es mudansa, alguns sta fla ma finca fera(mercado) na mesmu espasu ku statua Amilcar Cabral ta suja e ta tapa memorial Amílcar Cabral, otrus sta reclama pamodi sta ba bendedu alimentos na kel local ki ta fica mesmu frente ku um vala di vazamento di esgoto, ki ta bota mau txeru.
Alguns ka sta kontente ku es mudansa, es sta fla, ma ora ki fladu “temporário”, na Cabo Verde ta dura mutu mas di ki tempu ki inicialmente staba previsto.
Segundu jornal A NAÇÃO, alguns membrus di Governo e membros di Associação dos Combatentes da Liberdade e da Pátria (ACOLP) es sta indignado ku possibilidade ma sta ben fincado mercado, em frente di memorial Amílcar Cabral.
Ministro di Cultura fla ma el ê ka fladu nada, ê ka ten konhecimento des mudansa, José Luís Vaz ki ê vice-presidente di ACOLP, mostra ma ê ka sta nada satisfeito ku es mudansa, ê fla ” nu ka ten certeza sobre es mudansa e nu ka foi komunikadu, mas si keli for verdade nu ka ta aceta. Fera di cinza ta dura 1 ou 2 dia, kela inda é aceitavel pa podu na ladu des combatente, “ka ta afecta” imagem di local undi ki sta memorial Amílcar Cabral. Mas, gô, mas tempu di ki kela dja nu ka ta aceta”.


text:
Atleta caboverdiana di taekwondo Sofia Reis ganha nes fim di semana, medalha di ouro na “The 8th Yong In open Taekwondo championship”, na Estados Unidos, undi ki ê sta na pripara pa Mundial na Rússia e pa Jogus Rio 2016.
Es vitória di Sofia Reis na kategoria juvenil di kampeonato di taekwondo di EUA, poi es atleta bira midjor atleta caboverdiana ki sta na kompiti internacionalmente.
Alguns dias passadu, Sofia Reis kexa sobre si descontentamento, pamodi ê ka recebe Bolsa di Solidariedade Olímpica, por parte di Comité Olímpico, mas gosi ê komunika ma djê recebe resposta di Comité Olímpico na fla ma es ta mandal bolsa.
Sofia sta dâ si midjor pa ê txiga ti kes 2 kompitison mundial, ê fla: “N ganha medalha sim, ê ta representa txeu pa mi, pamodi ta mostra ma n sta midjora kada vez mas.”
Des manera Sofia Reis sta djunta mas um medalha pa si koleson, e ê sta representa Cabo Verde na mas alto nível.
Es jovem, ki ta vivi na Cabo Verde, el é“orgulho di Federação Caboverdiano di taekwondo , ê komesaba na representa nos terra na kompetisons internacional na 2011. Kuatro anu mas tarde ê ganhaba medalha di ouro na primeru kampeonato ki fazedu na Cabo Verde di taekwondo.
Tambe na 2014, ê traze pa CV medalha di bronze di Open di Tunísia.
Txeu bês djê ganha pontos ki pirmitil entra na rankings africano e na rankings mundial, e djê kostuma ganha taça fairplay na Campeonato Africano.


text:
De acordo ku um peskiza fetu na Inglaterra, na mundu interu, Tunisia, Barbados e Cabo Verde é nes momento, países ki tem povo ki mas ta konsumi kumida saudável.
Na países mas ricos, sta konsumidu kumida ku poku qualidade
Estudo mostra ma apesar de ki países ricos tem mas acesso a kumida saudável, mas, es sta na kumi mas mariado, pamodi es ta konsumi txeu junk food, kumida de plástico e ku poku vitamina. E ma ti anu 2020, kes kumida li de poku kualidade ki ta ser responsável pa 75% de mortes ki ta ten na mundu.
Inda studu mostra ma na países pobres sta kumedu mas fruta, verdura e gran sima fijon, etc.., ki é alimentos ki é bom pa saude, ki ta evita diabete, tenson altu, cancro e ki ka ta faze alguen engorda ti dimas.
Pa txiga es konkluson avaliado 197 países.
Odja Video TCV


text:
Kebs Smallz publika na Facebook, ma es cobral preco exageradu pa um produto ki é ka kumi e na video ta mostra modi ki es negal si direito de faze reclamason.
Odja video
Lê publikason de Kebs na xplika ku mas detalhes kusé ki passa:
”Mas um bes na kel terra li..mas um bes na kel ilha li..mas um bes indignado ku mau trato ku kliente nes terra li..pior inda pa nha propi raça…alvez n ta xinte tcheu triste na ser caboverdiano na nha propi terra pm fato de n ta ser maltratado ku nha propi povo…nha propi raça ta “rebaixa”…ta xinte “medo” de kualker estrangeiro, pa varios vez djam odja es situason ta repiti..ami ta ser maltratdo pa nha propi guentis ki ta valoriza mas estrangerio ki nacional.
Hoje n odja ma ka ta aguenta mas..e n tevi ki bem partilha nha magua ku mas um situason ki kontisi na Pao Quente de achda santo antonio…undi n sa bem relata brevemente tudo akontesimento..seguido de um video ki ta prova kuze kim sa kre espressa.
Hoje por volta de 6 e tal d cedo..dipos de nha trabadju ligado a final de Ame..mi ku nha grande amigo…nu ta decide bai toma cafe na Pao Quente de achada santo antonio..undi n ta pidi pa mi..3 pom..cujo nome eh Pom de transa, que ta custa 18 escudos caboverdiano…n pidi por favor se eh possivel es poba mi mantega (ate pensando eu que seria de graça kel mantega..devido a manera kim pidi e a forma ki atendedora responde) kuando conta ta bem..so o fato de es poi mantega kel pom passa ta ser 65 escudos caboverdiano e na nomi de otu pom cujo nome eh Pao Grande com Manteiga (foto em anexo)..sendo kim fika indignado ku es kobransa de um pom kim ka pidi e pa um preço muito exagerado..n solicita presensa de Gerente de estabelecimento…
trabalhadores de la ta flam ma gerenti ka sa e ma n tem ki paga kel preço la..n responde ta fla ma n ka ta paga enkuanto gerenti ka bem..na insistensia de trabalhadores ma n ta paga sim (voz ku atitude)..n kaba pa solicita edukadamente livro de reklamason…undi es fika na “xuxadera ku mi”..ta fla ma gerenti ka sta..pam bem toma livro d reklamason segunda feira e por fim ta ignoram.
Após varios pedido edukadamente de livro de reklamason e com insucessos (sendo ignorado)..n kumesa pidi ku um ton de voz mas alto e mas “xatiado”..desta vez com sucesso..mostrando k es saba realmente ta “brinka ku mi” e ta ignoran…logo depois ki es dam livro gerente tchiga..n ta flal di situason..eh ta flam ma preço es ta poi modi ki es kre e ma kuza ki es fazi de kobram um pom kim ka pidi me algo normal e possivel..e ainda ta tenta remedia ma n ka podi reklama ma es k dam livro pm djes dam (após várias tentativas que foram ignoradas)..tambe ta fla ma ki podia daba mi livro eh so responsavel.. e ma komo hj era feriado e gerente ka saba (ki na verdade feriado era onti e se gerente ka saba modi ki ela bem parsi como gerenti).
A seguir nhos podi odja video e foto.
Por favor kenha k podi partilha..n ta pidi pa partilha pa pelo menos djuda kaba ku es abuso e fazi kuzas ser mas justo e ku menos arbritariedade na preços.
Por favor n ta pidi tambe pa nos caboverdiano pa nu ser mas unido ku kumpanhero..pm si nu ka kuida de kumpanhero..ningnm ka sa bem kuida de nos..nos kabesa primero lugar..Deus abençoe nos terra e nos povo
obrigado..bom fim de semana a todos!”


text:
28 di agostu ti 3 di setenbru
EZEQUIEL 39-41
Kántiku 24 i orason
Komentárius pa kumesa runion (3 min. ô ménus)
TIZORUS DI PALAVRA DI DEUS
“Kuzê ki nu ta prende di vizon di ténplu ki Ezekiel odja”: (10 min.)
Djobe jóias ki sta na Bíblia: (8 min.)
Ez 39:7 — Óras ki pesoas ta kulpa Deus pa injustisa, es sta ta suja se nómi. Di ki manera? (w12 1/9 p. 21 par. 2)
Ez 39:9 — Dipôs di Armajedon, kuzê ki ta ben kontise ku kes arma di géra? (w89 15/8 p. 14 par. 20)
Kuzê ki bu prende sobri Jeová na leitura di Bíblia di kel simana li?
Ki otus jóia bu atxa na leitura di Bíblia di kel simana li?
-
Leitura di Bíblia: (4 min. ô ménus) Ez 40:32-47
FAZE BU MIDJÓR NA PREGASON
Tistimunhu: (2 min. ô ménus) fg lison 1 par. 1 — Kumesa ta pâpia sobri vídiu Quer Ouvir uma Boa Notícia?. (Bu ka meste mostra vídiu) Oferese folhetu.
Revizita: (4 min. ô ménus) fg lison 1 par. 2 — Dexa un asuntu pa pâpia na otu vizita.
Studu di Bíblia: (6 min. ô ménus) fg lison 1 pars. 3-4
VIVE SIMA UN KRISTON
Kántiku 53
“Na ki mês N pode ser pioneru ajudanti?”: (15 min.) Diskursu i komentárius di ken ki sta sisti. Mostra vídiu Com Jeová, Eu Posso Fazer Quase Tudo.
Studu di Bíblia na kongregason: (30 min.) kr kap. 17 pars. 1-9
Rezumu di runion i alguns asuntu di runion di otu simana (3 min.)
Kántiku 67 i orason


text:
PARTI 9
Familia — bo adora Jeova juntu
“Bo adora kil ku fasi seu ku tera”.— Apokalipsi 14:7
Suma ku bu aprindi nes livru, Biblia tene manga di konsijus ku pudi judau ku bu familia. Jeova misti pa bo sedu filis. I purmiti kuma si bo pui si adorason na purmeru lugar, “tudu e utru kusas, bo ta bin dadu el.” (Mateus 6:33) Na bardadi i misti pa bu sedu si amigu. Aproveita tudu opurtunidadi pa bu tene amizadi ku Deus. Es i amizadi mas garandi ki un algin pudi tene. — Mateus 22:37, 38.
1 FORTALESI BU RELASON KU JEOVA
ES KI BIBLIA FALA: “Nta sedu bo pape; bo ta sedu ña fijus macu ku femia. Asin ku Siñor ku ten tudu puder fala.” (2 Koríntius 6:18) Deus misti pa bu sedu si amigu intimu. Orason i un manera di sedu si amigu. Jeova kumbidau pa bu “ora sempri.” (1 Tesalonisensis 5:17) I misti obi ke ku bu tene na bu korson. (Filipensis 4:6) Si bu ta ora ku bu familia, e na oja kuma, Deus i un algin real pa bo.
Alen di papia ku Deus, bu pirsisa tambi di sukutal. Bu pudi sukutal atraves di studa si Palabra ku livrus basiadu na Biblia. (Salmu 1:1, 2) Pensa na ke ku bu aprindi. (Salmu 77:11, 12) Pa sukuta Deus i pirsis tambi mati sempri runions. — Salmu 122:1-4.
Utru manera importanti di fortalesi bu relason ku Jeova, i papia ku utrus aserka del. Pa mas ku bu na fasil, bu na sinti mas pertu del. — Mateus 28:19, 20.
KE KU BU PUDI FASI:
Ranja tempu kada dia pa lei Biblia i pa ora.
Suma familia, pui atividadis spiritual na purmeru lugar, en ves di divirtimentu ku pasa tempu.
2 BO APRESIA STUDU DI BIBLIA NA FAMILIA
ES KI BIBLIA FALA: “Bo ciga pertu di Deus; i ta ciga pa bos.” (Tiagu 4:8) Bo pirsisa di fasi programa di studu di Biblia na familia i sigil sempri. (Kumsada 18:19) Ma i pirsis fasi mas. Deus dibi di fasi parti di bo vida di kada dia. Fortalesi relason ku bu familia tene ku Deus atraves di papia aserka del “ora ku bu sta sintadu na bu kasa, o bu na yanda na kamiñu, ora ku bu na dita o bu na lanta na kama.” (Ripitison di Lei 6:6, 7) Tene objetivu di sedu suma Josué, ku fala sin: “Ma ami ku ña familia, no na sirbi SIÑOR.” — Josué 24:15.
KE KU BU PUDI FASI:
Fasi un programa di studu ku na leba en konta nesesidadi di kada membru di familia.


text:
Um mae di três fidju, konxedu pa Nené, ki é um di desalojados di Chã das Caldeiras na ilha di Fogo, ê staba na vivi dja ten quatro mes num kasa alugadu na São Filipe, gosi es pol na rua pamodi ê ka paga renda, ê sta abandonadu na rua ku si fidjus. Um reportagem di RCV, mostra ma, es jovem mae ku si três fidju pikinote, inclusive um bébe
Primeru-Ministru, José Maria Neves garanti hoji, ma pa giri donativos di um manera credível e transparente, Gabinete di Reconstruson di Fogo ta passa, gosi, ta publika na jornals di três em trés mês, informason di modi ki sta aplikadu dinheru ki dadu pa populason di Chã das Caldeiras. Es garantia foi dadu pa PM, durante abertura di Fórum pa Reconstruson di ilha di Fogo, ki komesa hoji na cidade di
Universidade Lusófona de Cabo Verde sta ben dâ 20 bolsas de estudo pa estudantes di Chã das Caldeiras ki krê bai tra cursos na kel universidade. Ta dadu 10 bolsa de estudo pa estudantes ki skodji studa na ULCV di Praia e kes outru 10 bolsa é pa alunus ki krê ba studa na universidade Lusófona di Mindelo. Segundo direson di ULCV: ” midjor manera di djuda alguen ki mas


text:
Homi de 68 anu ki staba na buscado pa Interpol pegadu na ilha de Sal. Es individuo é um cidadon italiano ki sta ser suspeito de kometi corrupson e extorsão na Itália.
Dipos de “Alerta Vermelho” ki foi emitido pa Interpol, sabado de note(8 de Abril), Policia Judiciária de Cabo Verde,konsigui panha es homi.
Conforme fontes de jornal Asemana, kantu es homi ta trabadjaba na Itália, komu Inspector Geral de Trabadju, é ta recebia supostamente quantias de dinheru de grandes empresas, em troca, é ta informaba es empresas sobre quando ki es ta serba inspecionado e tambe es individuo ta mudaba kusé ki ta podu na alguns relatório de inspesons ki fazedu.
Pamodi keli, autoridades judicial de Itália condena es homi a 11 anu e seis mes de prison, mas es individuo, recorre sentença, e enquanto é sta speraba pa desison de tribunal, é fugi pa Cabo Verde, undi ki é fika ta vivi na Santa Maria (ilha de Sal).
Manhan segunda-fera é ta apresentadu na Tribunal e provavelmente é ta fika em prison preventivu na kadia de Ribeirinha, ta spera pa é mandadu pa si país.
Keli é mas um kazu de kes vários ki dja kustuma kontisi, sima ka dura li, ki tambe um iraniano ku um paquistanês suspeitos de tráfico de droga, pegadu na Cidade de Praia, dipos ki tambe Interpol dâ “Alerta Vermelho”.
Asemana/DYPK


text:
FOLHETU DI STUDU PA RUNION 'VIDA I PREGASON' Dizénbru di 2016
Maneras di faze aprizentason
Maneras di faze aprizentason di Despertai! i inxina verdadi sobri kenha ki é kulpadu pa nos sufrimentu. Uza kes ideia li pa bu faze bus aprizentason.
TIZORUS DI PALAVRA DI DEUS
‘Nu subi pa monti di Jeová’
Proféta Izaías dja flaba ma armas di géra ta ben transformadu na feraméntas pa agrikultura. Kel-li ta mostra ma povu di Jeová ta ben ten pas. (Isaias 2:4)
VIVE SIMA UN KRISTON
Uza livru “Mantenha-se no amor de Deus” pa toka korason di studantis
Livru ‘Amor de Deus’ ta djuda studantis di Bíblia ntende modi ki es pode aplika prinsípius di Bíblia na ses vida.
TIZORUS DI PALAVRA DI DEUS
Profesia ki kunpri na Misías
Izaías dja flaba ma Misías ta pregaba na rijion di Galilea. Sima el viaja ta prega notísias sábi, Jizus kunpri kel profesia li
VIVE SIMA UN KRISTON
‘Alén li! Manda-m bai!’
Modi ki nu pode imita fé i kel vontadi ki Izaías tinha di sirbi? Prende ku spiriénsa di un família ki muda pa ba prega undi ki tinha más nisisidadi.
TIZORUS DI PALAVRA DI DEUS
Konhisimentu di Jeová ta ben intxi Téra
Modi ki profesia di Izaías sobri paraízu kunpri na pasadu, na prezenti i ta ben kunpri na futuru?
VIVE SIMA UN KRISTON
Edukason di Jeová ta vense diskriminason
Dôs algen ki éra inimigu, gósi bira irmons na fé pamodi edukason di Jeová.
TIZORUS DI PALAVRA DI DEUS
Abuzu di puder ta poi algen ta perde autoridadi
Modi ki Sébna debe uzaba se autoridadi? Pamodi ki Jeová poi Eliakin na lugar di Sébna?


text:
Nutícias
Mudjer akusadu di tráfiku di droga dipôs di prendedu ku 264 gr di kokaina na ” vagina” Tribunal di São Vicente fazi julgamentu és tersa fera di cedu di um mudjer di Santo Antão, akusadu di crimi di tráfiku di droga, és prendel na flagranti delitu na europortu Cesária Évora, ku cerka di 264 gramas di kokaina na vagina, undi ki sê bendi é tá tem um ganhu di 1320
Padre Alfredo Sebastião Inácio, ta staba na igreja de Calheta de São Miguel, na interior de Santiago, dja ten um mes ki es padre foi afastado de si cargo, pamodi fotos ki é tra, na faze orgia sexual djuntu ku mudjeres e meninas de Calheta, undi ki el era padre local. Es padre ki é angolano, transferido de urgência pa si país Angola. Si afastamento de cargo de padre de
Investigason, pamodi é um tentativa di homisídio, passa pá mó di polísia judisiaria. Um confuson num família di origem kabuverdiana, na andar di prediu di habitason sosial na polima, São Domingos de Rana, Cascais, Portugal, fazi um pai di 50 anus dá sê fidju di 30 anus ku faka, ki stá internadu ku risku di perdi vida. Segundu jornal di notísias, pá motivus ki inda stá pá sklareci, pai di
Um grupo de efetivos de Policia Nacional faze doason de sangue na Hospital Agostinho Neto Hoji dia 3 de Março, alguns Policias ki ta faze parte de sétima incorporação de Polícia Nacional (PN) bai da ses sangue pa salva vida de pessoas ki sta mesti sangue. Hermes Borges, ki é agente de PN, afirma ma es ason també, é pa djuda midjora imagem de Polícia na sociedade. Agente xplika: “Nu
Rapper AKON djuntu ku si sócio empresário maliano Samba Bathily, es sta ben Cabo Verde na buska oportunidades pa es investi. Na 2015, Samba Bathily inaugura na Bamako,Mali, “Academia Solar Solektra”, ki é um empresa ki ta faze parte de projecto “Akon Ilumina África” – “Akon Ligthing África”, ki lançadu na 2014. Na um periodo de 2 anu, Akon ku si sócio Samba Bathily dja instala na 480 zonas de
Binter kaba di lansa um kampanha undi avions kabuverdianus podi fazi vôus inter-ilhas tá paga um tabela pá menus di 3 contu (3000.$00). Tá trata di um kompanhia rápidu di binter Cabo Verde pá rabenta ku TACV. Nês altura undi ki kompanhia aeriu di bandera nacional stá bem stá ku prublema na ATR ki tá obriga kancela vôus quazi tudu dia, y operadora privadu di kapital Canarino stá apusta num
Um criansa di 10 anus morri na noti dês quarta fera na Tarrafal di São Nicolau, dipôs di um asidenti djuntu di um di kes andor usadu na carnaval na kel consedju di ilha di Chiquinho. Tudu tá indica di acordu ku tistimunhas ki staba na lugar, má Criansa staba tá brinca djuntu di andor ki usadu na tersa fera di carnaval di Tarrafal kuandu Criansa cai riba feru ki
Um jovem conxidu pá Paulo, mata sê companhera y dipôs é mata sê cabesa. És casu contisi na noti dês tersa fera di carnaval, na consedju di Santa Cruz, na Santiago. Segundu informasons ki Tradu djuntu di vizinhus di casal, és tinha txeu problemas dja tem um bom tempo, és fla má mudjer di nomi Adalgisa, era agredida txeu bês pá sê companheru Paulo. Inclusive Adalgisa txiga di sai di
Bu atxa má foi num kuartu particular? Nau, pacienti fica internadu na traumatologia dipôs di um cirurgia na odju. Um adolescenti ki sufri violênsia na rua, undi fica ku pancada na odju tevi ki paga 75.562 $00 pá paga servisus di hospital pá um simana di internamentu. Claru ki kenha ki paga foi pais dês adolescenti, ki fica spantadus y pergunta dundi bem kel valor exageradu pá apenas 7 dia
António Guterres, atual secretáriu-geral di ONU, manda suspendi Cabo Verde di vota na assembleia geral di nasons unidus, desdi passadu dia 21. Por causa di falta di pagamentu di quota pá parti di governu desdi 2015. Cabo Verde y más 5 estadus membrus di nasons unidus perdi direitu di votu na assembleia geral dês organizason pmd ninhum dês ka tem stadu tá paga kel quota di membru di ONU, ki


text:
Agentis stá denúnsia kel kês tá konsidera ” Bandadjera” na eskuadra di trânsitu na Praia.
Tem txeu prezus ki tá mandadu sês kaminhu sem antis és aprizentadus na ministeriu públiku. Tudu pamodi és é konxidus di elimentus di xefia di polísia nasional.
Um grupu di agentis di eskuadra di trânsitu di Praia stá rivoltadu ku o kês tá konsidera Bandadjera total dentu di korporason. Segundu és flá tem prezus ki tá mandadu sês kaminhu sem antis és ser aprizentadus na ministeriu públiku, tudu pamodi és é konxidus di elimentus di xefia di polísia nasional.
Tem pisoas prezus pá txeu iregularidadis na trânsitu, alguns ku prátika ki podi leba à prizon, ki tá largadu antis di legaliza detenson. És informason dadu pá elimentus di eskuadra di trânsitu na sidadi Praia ki flá má tudu tá kontisi pamodi pisoas ki tá ser fasilitadus é konhesidus di xefia di polísia nasional Um jurista obidu pá A Nação afirma má polísia nasional stá vinkuladu na prinsípiu di legalidadi y objetividadi undi oras kês tem konhesimentu di fatus ki tá suspeita krimi, és Debi komunika imediatamenti ministeriu públiku ki é titular di ason penal.
A Nação tenta obi um reason di polísia nasional, más ninguém ka respondi ti finda és Edison.
“A Nação /DYPK”


text:
Um voo de TAP, ki staba pa saí de ilha de Sal na note de sábado, ka konsiguui sai pamodi um problema de abastecimento. Voo sta baba pa Lisboa, Portugal.
Conforme um fonte, na deklarasons ke da pa TVI, kompanhia aéreo de TAP manda um ekipa pa aeroporto internacional Amílcar Cabral , na domingo, pa bai fazi reparasom ki mesteba. Kes 92 passageros é 6 tripulantes de voo TP1548, es nkaminhado pa um hotel de l ilha de Sal.
Apesar de um possivel falta de informasom pa parte de TAP, kompanhia aéreo garanti ma tudo passagero ta nbarkaba na um novo voo na note de domingo, ki ta txigaba na Lisboa na segunda-fera de cedo, 06:30 de parmanhan.
“TAP ka informano de nada, tudo informasom ki no teve foi pa parte de aeroporto de kel ilha. Es flano ma pamodi era fim na fim de semana es tinha ki speraba mekaniku pa bem tenta djobi aviom. Nu txiga de entra na autocarro pa lebano pa aviom, mas dipos es flano ma dja nu ka podeba nbarkaba mas”, si ki um de kes passageros do voo fla na canal de televison portugues, TVI.
“Nu foi enkaminhados pa um hotel, passageros e tripulasom mas de parte de TAP nu ka recebi ninhum informasom.” Es passagero inda konta, e é kritika lugar ki es kompanhia aérea pos pes fika.


text:
Respóstas pa perguntas di Bíblia
Kuzê ki Bíblia ta inxina? Skodje un di kes pergunta li di baxu ki más bu ta krê sabe respósta.
The Bible
Studa Bíblia ku Tistimunhas di Jeová
Pamodi ki nu debe studa Bíblia?
Bíblia sta ta da respóstas pa purguntas más inportanti di vida, pa milhons di algen na mundu interu. Bu krê ser un di es?
Kuzê ki é un studu di Bíblia?
Na mundu interu, Tistimunhas di Jeová é konxedu pa studu di Bíblia ki es ta oferese di grasa. Odja modi ki ta studadu.
Pidi un studu di Bíblia
Studa Bíblia na un lugar i óra ki bu krê.


text:
@s)..Amber rose revela na canal de Oprah pamod ki si família pa lado se mae ka bai si casamento
“NHA FAMÍLA KA BAI NHA CASAMENTU PAMODI N CASA KU PRETO” si ki kel modelo li, ki ta vive na Merca fla.
Amber Rose ki é descendente di caboverdianos sô pa ladu di mae, é dâ um entrevista pa “the Oprah Winfrey Network” (OWN) undi ki é fla ma si familia é kriolu, e ma es ten um kultura, ki es ta pensa ma es é mas superior e midjor ki Afro-americanos.
Keli é resposta ki Amber Rose dâ, pa é explika pamodi ki um grande parte di si familia ka bai na si kasamento , kantu é kaza ku Wiz Kahlifa na dia 18 di Julho di 2013.
Mae di Amber (foto) è caboverdiana, djuntu ku um italiano es tevi Amber Rose ki é um supermodel e atriz ki nasce e kria na Merca.
Recentemente dispos di 1 anu casadus, Amber separa di artista Wiz Kahlifa, apesar di ki kasamento dja termina, Amber Rose revela gosi akontecimentos ki segundu é fla, afeta si dia di kasamentu e ki dexal txeu xatiadu, é fla ma kel atitude di superioridade di si familia, di ka ta aceta pretos é um kusa ki sta na ses cultura antigo , e é ten lutadu ku isso,maior parte di si vida.
É afirma ma é atxa ma foi pamodi es deskriminason ki si mae pari ku branco.
“Keli é um assuntu dificil di explika, sem parce ma n sta maguadu ou xatiadu, pamodi na verdade n sta”, si ki Amber afirma, e é fla inda ” n sta xatiadu pamodi nha familia é asi des manera, e es eduka nha mae ku nha tio di manera ki es ka konxi ses cultura”
Kel revelason li ki Amber Rose faze e mutu mas, ta passa manhan segunda fera, 19 di Janeru, na canal the Oprah Winfrey Network (OWN), entrevista ta ser divulgadu na serie “Light Girls”.


text:
Na um mensage ki DYPK recebe, um jovem sta pidi pa alguen djunta pa caba ku situason ki txeu caboverdianos sta passa ku ses patricios na strangeru, e ki ninguem ka sta faze nada
Mensage des jovem ki kré fika anonimo:
”Ami é un jovem ku nacionalidade portugues nben pa Portugal em busca de um vida midjor logo kim txiga li n atxa trabadju ku patron ki ta trabadja pa si conta. Nos nu ten custumo na tchomas de pato brabo. E kes pato brabo ki ta imploranu pa nu ta trabadja kos logo ki nu ben de Cabo Verde és tamben es é berdianos mas és é exlporador de alguen, pmd na empreza bu ta pagado 5 euro pa hora e es como bu ta ben de CV bu ka konchi nada es ta aproveta pes exploranu. Por isso nkre pa nu djunta nos tudo pa nu caba kes cuza la pmd si nu bem em busca de vida midjor é ka pa nu ben ser exlporado pa nos propios patricios, dja sta bom de exlporasao.
Na nha caso foi mas pior pmd ntrabadja ku pato brabo é tenta exploran so ki encaregado de obra inscreven na empreza e pato brabo fasi monti konfuson ku engenheiros e goci nes momento li nsta parado mas nten fé ma deus ta abrim nha porta pam podi da nha fidjo tudo que un dia nhas pais ka podi dam ..
Nkre pa nu denuncia kel causa li pmd sta um monti ki sta explorado na kel terra li.”
KOMENTA sobre es situason..


text:
KAPÍTLU 6
Pa undi nu ta bai óras ki nu móre?
1-3. (a) Ki perguntas alguns algen ta faze sobri mórti? (b) Kal ki é respóstas ki alguns relijion ta da?
BÍBLIA ta promete-nu ma un dia ‘ka ta ten más mórti’. (Apocalipse 21:4) Na kapítlu 5, nu prende ma ku resgati nu pode ten vida itérnu. Má ti inda pesoas sta ta móre. (Eclesiastes 9:5) Nton, un di kes grandi pergunta ki nu ta faze é: kuzê ki ta kontise ku nos óras ki nu móre?
2 Nu ta fika ku gana di sabe respósta pa kes pergunta li, óras ki móre un algen ki nu ta ama. Talvês nu ta krê sabe: ‘Pa undi ki el bai? El sta ta odja-nu? El pode djuda-nu? Algun dia nu ta torna odja-l?’
3 Relijions ta da txeu respósta pa kes pergunta li. Alguns ta inxina ma si nos é un algen dretu, nu ta bai pa Séu i si nos é un algen mau, nu ta ba kema na inférnu. Alguns ta fla ma óras ki nu móre, nu ta bira un spritu i nu ta bai vive ku nos família ki dja móre. I otus ta fla ma dipôs ki nu móre i nu julgadu, nu ta nase otu bês ku mésmu korpu ô ku un korpu diferenti, ô alvês ti sima un animal.
4. Kal ki é ideia prinsipal ki relijions ta inxina sobri mórti?
4 Relijions ta inxina txeu kuza diferenti. Má kuazi tudu es ta inxina un ideia prinsipal. Es ta inxina ma óras ki un algen móre, ten un párti di el ki ta kontínua ta vive. Má kel-li é verdadi?
PA UNDI NU TA BAI ÓRAS KI NU MÓRE?
5, 6. Kuzê ki ta kontise ku nos óras ki nu móre?
5 Jeová sabe kuzê ki ta kontise ku nos óras ki nu móre, i el ta fla-nu ma óras ki un algen móre, se vida ta kaba. Ken ki sta mortu é pamodi el ka sta bibu. Nton, óras ki un algen móre, el ka ten un alma ô spritu ki ta sai di el pa ba vive na un otu lugar ku se pensamentus i sentimentus. * Óras ki nu móre nu ka ta konsigi odja, nen obi i nen pensa más.
6 Rei Salumon skrebe ma ‘mortus ka sabe di más nada.’ Algen ki dja móre ka pode ama nen xinti ódiu i el ‘ka ten trabadju, nen planus, nen konhisimentu, nen sabedoria na Sipultura’. (Lé Eclesiastes 9:5, 6, 10.) I na Salmo 146:4, Bíblia ta fla-nu ma óras ki algen móre ‘se pensamentus’ ta móre tanbê.
KUZÊ KI JIZUS FLA SOBRI MÓRTI
7. Jizus konpara mórti ku kuzê?
7 Kantu se amigu Lázaru móre, Jizus fla se disiplus: ‘Lázaru, nos amigu, dja durmi’. Má Jizus ka krê flaba ma Lázaru staba ta diskansa. Dipôs Jizus fla: ‘Lázaru móre.’ (João 11:11-14) Nton Jizus konpara mórti ku sónu. El ka fla ma Lázaru staba na Séu ô ku se famílias ki dja moreba. I nen el ka fla ma Lázaru staba ta kema na inférnu ô ma el ta naseba otu bês ku un korpu umanu ô di un animal. Éra sima si Lázaru staba na un sónu pizadu. Otus testu di Bíblia tanbê ta konpara mórti ku sónu pizadu. Bíblia ta fla ma kantu Estêvão móre, ‘el durmi na mórti.’ (Atos 7:60) Apóstlu Polu tanbê skrebe ma alguns kriston ‘dja durmiba na mórti.’ — 1 Coríntios 15:6.
8. Modi ki nu sabe ma Deus ka faze-nu pa nu móre?
8 Nton, Deus faze Adon ku Eva sô pa es móre dipôs? Nau! Jeová faze-s pa es gozaba vida itérnu ku saúdi perfetu. Jeová faze-nu, ku dizeju di vive pa tudu ténpu. (Eclesiastes 3:11) Ninhun pai ku mai ka ta krê odja ses fidju ta bira bédju i ta móre, i Jeová tanbê ka ta krê pa kel-li kontise ku nos. Má si Deus faze-nu pa nu vive pa tudu ténpu, pamodi ki nu ta móre?
PAMODI KI NU TA MÓRE?
9. Pamodi ki órdi ki Jeová da Adon ku Eva ka éra difísil?
9 Na jardin di Éden, Jeová fla Adon: ‘Di tudu arvi di jardin bu pode kume avontádi. Má, kel arvi di konhisimentu di kel ki é dretu i di kel ki é mariadu, bu ka debe kume, pamodi, dia ki bu kume-l, di sertéza bu ta móre.’ (Génesis 2:9, 16, 17) Es órdi ka éra difísil. Pamodi? Pamodi es órdi éra klaru i sinplis di obi. I Jeová staba déntu se direitu di fla Adon ku Eva kuzê ki é dretu i kuzê ki é mariadu. Si es obiba ku Jeová, es ta mostraba ma es ta ruspetaba se autoridadi. Tanbê es ta mostraba ma es ta daba valor pa tudu kuza ki es dadu.
10, 11. (a) Kuzê ki Satanás fla pa ngana Adon ku Eva? (b) Pamodi ki ka tinha ninhun diskulpa pa kuzê ki Adon ku Eva faze?
10 Má Adon ku Eva disidi na ka obi ku Jeová. Satanás fla Eva: ‘É si própi ki Deus fla, ma nhos ka debe kume di tudu arvi na jardin?’ Eva responde: ‘Nu pode kume di fruta di arvis di jardin. Má di kel arvi ki sta na meiu di jardin, Deus fla: ‘Ka nhos kume-l, nen ka nhos poi mô na el, sinon nhos ta móre.’ — Génesis 3:1-3.
11 Nton Satanás fla: ‘É klaru ki nhos ka ta móre. Pamodi Deus sabe ma, kel dia ki nhos kume-l, nhos odju ta abri i nhos ta bira sima Deus, ta sabe kel ki é dretu i kel ki é mariadu.’ (Génesis 3:4-6) Satanás kreba pa Eva pensaba ma el ta pode disidiba pa se kabésa kuzê ki éra dretu i kuzê ki éra mariadu. Tanbê el konta mintira sobri kuzê ki ta kontiseba si es ka obiba ku Deus. Satanás fla ma Eva ka ta moreba, nton Eva kume kel fruta i dipôs el da se maridu pa kume. Adon ku Eva sabeba ma Jeová flaba es pa es ka kumeba kel fruta. Kantu es kume-l, es disidi ka obi un órdi sinplis i klaru. Kel-la mostra ma es ka ta ruspetaba ses Pai na Séu ki ta amaba es txeu. Ka tinha ninhun diskulpa pa kuzê ki es faze!
12. Pamodi ki Jeová fika tristi kantu Adon ku Eva ka obi ku el?
12 Fórti kuza tristi! Nos primeru pai ku mai mostra grandi falta di ruspetu pa ses Kriador! Modi ki bu ta xintiba si bu sforsa txeu pa bu kria bu fidju matxu ku bu fidju-fémia i es rabela kóntra bo, es fika ta faze sô kel ki bu fla-s pa es ka faze? Bu ka ta xintiba mágua na bu korason?
13. Kuzê ki Jeová krê flaba kantu el fla Adon ‘pa téra bu ta bai otu bês’?
13 Kantu es ka obi, Adon ku Eva perde xansi di vive pa tudu ténpu. Jeová fla Adon: ‘Bo é téra i pa téra bu ta bai otu bês.’ (Lé Génesis 3:19.) Kel-la krê flaba ma Adon ta biraba téra otu bês, sima ki nunka el ka fazedu. (Génesis 2:7) Dipôs ki Adon peka, el móre i el dexa di izisti.
14. Pamodi ki nu ta móre?
14 Si Adon ku Eva obiba ku Deus, ti inda es staba bibu. Má kantu es ka obi ku el, es peka, i dipôs es móre. Pekadu é sima un duénsa gravi ki nu erda di nos primeru pai ku mai. Nos tudu nu ta móre pamodi nu nase ku pekadu. (Romanos 5:12) Má é ka kel-li ki Deus kreba pa nos. Deus nunka ka kreba pa algen móre, i Bíblia ta txoma mórti di ‘inimigu’. — 1 Coríntios 15:26.
VERDADI SOBRI MÓRTI TA LIBERTA-NU
15. Modi ki verdadi sobri mórti ta liberta-nu?
15 Verdadi sobri mórti ta liberta-nu di un monti ideia eradu. Bíblia ta inxina-nu ma algen mortu ka ta xinti nen dór nen tristéza. Nu ka ta pode pâpia ku es i nen es ka ta konsigi pâpia ku nos. Nu ka ta pode djuda-s i tanbê es ka ta pode djuda-nu. Es ka ta pode prujudika-nu, nton nu ka meste xinti medu di es. Má txeu relijion ta fla-nu ma algen mortu ta kontínua bibu na algun lugar i, pa nu djuda-s nu meste paga dinheru pa pastoris i xéfis di relijion. Má óras ki nu ta fika ta sabe verdadi sobri mórti, nu ka ta nganadu ku kes mintira li.
16. Ki mintiras txeu relijion ta inxina sobri mortus?
16 Satanás ta uza relijion falsu pa konta-nu mintiras i pa faze-nu pensa ma mortus ti inda sta bibu. Pur izénplu, alguns relijion ta inxina ma óras ki nu móre, un párti di nos ta kontínua bibu na algun lugar. Bu relijion ta inxina-u kel-li ô el ta inxina-u kel ki Bíblia ta fla sobri mortus? Satanás ta uza mintiras pa afasta pesoas di Jeová.
17. Pamodi ki inxina ma algen ta kema na inférnu é un ofénsa pa Jeová?
17 Kuzas ki txeu relijion ta inxina ta disgosta algen. Pur izénplu, alguns ta inxina ma algen mau ta kemadu na inférnu pa tudu ténpu. Kel mintira li é un ofénsa pa Jeová. Nunka el ka ta dexaba ningen sufri di kel manera li. (Lé 1 João 4:8.) Kuzê ki bu ta pensaba di un algen ki pa kastiga un mininu el ta kema-l se mô na lumi? Bu ta perguntaba ki tipu di algen el é. Sô pode ser algen di korason mau. Nunka bu ka ta krê konxeba el. I é kel-li própi ki Satanás krê pa nu pensa di Jeová!
18. Pamodi ki nu ka meste xinti medu di ken ki dja móre?
18 Alguns relijion ta fla ma óras ki algen móre, el ta bira un spritu. Es ta inxina ma nu meste ruspeta i ti xinti medu di mortus pamodi es pode bira amigus ô inimigus ki ten txeu puder. Txeu algen ta kridita na es mintira. Es ta xinti medu di algen mortu i es ta tenta djuda-s ô adora-s envês di adora Jeová. Má nu debe lenbra ma mortus ka ta pode odja nen xinti nada, nton nu ka meste xinti medu di es. Jeová é nos Kriador, el é úniku Deus verdaderu i é sô el ki nu debe adora. — Apocalipse 4:11.
19. Modi ki sabe verdadi sobri mortus ta djuda-nu?
19 Sabe verdadi sobri mórti, ta liberta-nu di mintiras ki relijions ta inxina. I es verdadi ta djuda-nu ntende promésa di Jeová di da-nu un vida i un futuru rei di sábi.
20. Kuzê ki nu ta ben prende na kapítlu 7?
20 Dja ten monti ténpu, ki un sérvu di Jeová ki txomaba Jó pergunta: ‘Óras ki un ómi móre, el pode vive otu bês?’ (Jó 14:14) É mésmu posível un algen ki dja móre vive otu bês? Respósta ki Deus ta da na Bíblia ta dexa-nu rei di kontenti. Nu ta ben odja kel respósta li na kapítlu 7.
^ par. 5 Alguns algen ta kridita ma nu ten un alma ô un spritu ki ta kontínua ta vive dipôs ki nu móre. Djobe pártis PRENDE MÁS nu 17 i nu 18.


text:
KAPÍTLU 15
Modi ki Deus krê pa nu adora-l
1. Ken ki pode fla-nu modi ki nu debe adora Deus?
KUAZI tudu relijion ta fla ma es ta inxina verdadi sobri Deus. Má é ka verdadi, pamodi kada un ta inxina di se manera, kada un ta fla pa nu adora Deus di un manera. Modi ki nu pode sabe kal ki é adorason ki Deus ta seta? É sô Jeová ki pode fla-nu modi ki nu debe adora-l.
2. Modi ki bu pode prende adora Deus sima el ta krê?
2 Jeová da-nu Bíblia pa nu pode prende modi ki nu debe adora-l. Nton, si bu studa Bíblia Jeová ta djuda-u tra pruvetu di kuzas ki el ta inxina pamodi el ta preokupa ku bo. — Isaías 48:17.
3. Kuzê ki Deus krê pa nu faze?
3 Alguns algen ta fla ma Deus ta seta tudu relijion, má é ka si ki Jizus inxina-nu. Jizus fla: ‘É ka tudu algen ki fla-m: ‘Sinhor, sinhor’, ki ta entra na Reinu di Séu, má sô kel ki faze vontadi di nha Pai.’ Nton, kel-li ta mostra ma nu meste sabe kal ki é vontadi di Deus i faze sima el ta fla. Kel-li é un asuntu sériu, pamodi Jizus konpara kes algen ki ka ta obi ku Deus ku algen kriminozu. — Mateus 7:21-23.
4. Kuzê ki Jizus fla sobri faze vontadi di Deus?
4 Jizus aviza se disiplus ma faze vontadi di Deus é ka faxi. El fla: ‘Nhos entra pa porton stretu; pamodi kaminhu ki ta leba pa distruison é largu i grandi i txeu algen ta bai pa la; má porton i kaminhu ki ta leba pa vida é stretu i pertadu, i kes algen ki ta atxa-l é poku.’ (Mateus 7:13, 14) Ken ki ta sigi kel kaminhu pertadu ô ken ki ta adora Deus sima el ta manda, ta ben vive pa tudu ténpu. Ken ki ta sigi kel kaminhu largu ô kes algen ki ka ta faze kuzas ki Deus ta manda, ta ben perde ses vida. Má Jeová ka krê pa ningen móre. Pur isu, el ta da tudu algen xansi pa prende se vontadi. — 2 Pedro 3:9.
ADORASON KI DEUS TA SETA
5. Modi ki nu pode sabe ken ki é kes algen ki ta adora Deus sima el ta manda?
5 Jizus fla ma nu ta konsigi odja ken ki ta adora Deus sima el ta manda, si nu izamina kuzê ki es ta kridita na el i kuzê ki es ta faze. Jizus fla: ‘Pa ses frutu nhos ta konxe-s.’ Tanbê el fla: ‘Tudu arvi bon ta da frutu bon.’ (Mateus 7:16, 17) Kel-li ka krê fla ma tudu kes algen ki ta adora Deus é perfetu. Má algen ki ta sirbi Deus, sénpri ta tenta faze kuzas dretu. Gósi nu sta ben odja kuzê ki ta djuda-nu sabe ken ki é kes algen ki ta adora Deus sima el ta manda.
6, 7. (a) Pamodi ki kristons verdaderu ta sigi sô kel ki sta na Bíblia? (b) Kuzê ki izénplu di Jizus ta inxina-nu?
6 Nu debe adora Deus sima sta na Bíblia. Bíblia ta fla: ‘Tudu ki sta na Skritura ben di Deus i el ta sirbi pa inxina, pa koriji, pa poi kuzas na kaminhu, pa disiplina ku justisa, pa ki ómi di Deus ser totalmenti kapás, ben priparadu pa tudu bon óbra.’ (2 Timóteo 3:16, 17) Apóstlu Polu skrebe pa kristons di se ténpu: ‘Kantu nhos resebe palavra di Deus, ki nhos obi di nos, nhos ka seta-l sima palavra di ómis, má sima kel ki el é dimé-divéra, palavra di Deus.’ (1 Tessalonicenses 2:13) Kristons verdaderu ta sigi sô kel ki sta na Bíblia, ki é Palavra di Deus. Es ka ta sigi ideias nen tradisons di ómi.
7 Jizus ta uzaba Skrituras pa inxinaba pesoas. (Lé João 17:17.) El ta flaba kuzê ki sta skrebedu na Skrituras. (Mateus 4:4, 7, 10) Izénplu di Jizus ta mostra ma tudu kuzas ki kristons verdaderu ta inxina debe sta na Bíblia.
8. Kuzê ki Jizus fla sobri adora Jeová?
8 Nu debe adora sô Jeová. Salmo 83:18 ta fla: ‘Bu nómi é Jeová, sô bo ki é Kel Más Grandi riba Téra interu.’ Jizus ta inxinaba pesoas nómi di Deus pamodi el kreba pa pesoas konxeba ken ki é Deus verdaderu. (Lé João 17:6.) Jizus fla: ‘Adora Jeová bu Deus i é sô el ki bu debe sirbi.’ (Mateus 4:10) Pur isu, nu ta sigi izénplu di Jizus sima kristons verdaderu debe faze. Nu ta adora sô Jeová, nu ta uza se nómi, nu ta inxina otus algen kal ki é nómi di Deus i kuzê ki el ta ben faze pa nos.
9, 10. Modi ki nu ta mostra ma nu ta ama kunpanheru?
9 Nu debe ama kunpanheru di korason. Jizus inxina se disiplus ma es debe ama kunpanheru. (Lé João 13:35.) Ka ta nporta lugar ki nu ta vive, nos kultura ô si nos é riku ô póbri. Nos amor pa kunpanheru debe uni-nu sima si nos tudu é irmons ku irmans. (Colossenses 3:14) Pur isu, nu ka ta bai pa géra i nen nu ka ta mata algen. Bíblia ta fla: ‘Di es manera nu ta sabe ken ki é fidjus di Deus i ken ki é fidjus di Diabu: Kel ki ka ta faze justisa, el ka ben di Deus nen kel ki ka ta ama se irmon.’ Tanbê el ta fla: ‘Nu debe ama kunpanheru; ka sima Kain ki ben di Malvadu ki mata se irmon.’ — 1 João 3:10-12; 4:20, 21.
10 Es ta uza ses ténpu, ses forsa i kuza ki es ten pa djuda i pa da kunpanheru koraji. (Hebreus 10:24, 25) Nu ta faze bondadi pa tudu algen. — Gálatas 6:10.
11. Pamodi ki nu ta kridita ma Jizus ki é kaminhu pa salvason?
11 Nu ta sigi Jizus pamodi el ki é kaminhu pa salvason. Bíblia ta fla: ‘Na ningen más ka ten salvason, pamodi na mundu interu, ka ten ninhun otu nómi dadu pa Deus ki nu meste pa salva-nu.’ (Atus 4:12, BPK) Na kapítlu 5 nu prende ma Jeová manda Jizus pa ben da se vida pa salva kes algen ki ta obi ku el. (Mateus 20:28) Jeová skodje Jizus pa ser Rei i pa el governa Téra. É pamô kel-li ki Bíblia ta fla-nu ma nu meste obi ku Jizus si nu krê vive pa tudu ténpu. — Lé João 3:36.
12. Pamodi ki nu ka ta partisipa na pulítika?
12 Nu ka ta partisipa na pulítika. Jizus ka ta partisipaba na pulítika. Kantu el staba ta ser julgadu, el fla Pilatus, ki éra un governador: ‘Nha Reinu ka ta faze párti di es mundu.’ (Lé João 18:36.) Sima Jizus, nos é lial pa Reinu di Deus. Pur isu, ka ta nporta na undi ki nu ta mora, nu ka ta mete na pulítika. Má nu ta obi ku lei di país undi ki nu ta vive pamodi Bíblia ta fla ma kristons debe ruspeta govérnus di ómi. (Romanos 13:1) Má si ses lei ta ba kóntra lei di Deus, nu ta imita kes apóstlu ki fla: ‘Nu ten ki obi ku Deus pamodi el ki ta manda, envês di ómis.’ — Atos 5:29; Marcos 12:17.
13. Kuzê ki nu ta inxina sobri Reinu di Deus?
13 Nu ta kridita ma é sô Reinu di Deus ki ta rezolve prublémas di mundu. Jizus fla ma ‘notísias sábi di Reinu’ ta sérba pregadu na mundu interu. (Lé Mateus 24:14.) Ninhun govérnu di ómi ka ta pode faze kel ki Reinu di Deus ta ben faze pa nos. (Salmos 146:3) Jizus inxina-nu ora pa nu pidi Reinu di Deus kantu el fla: ‘Faze bu Reinu ben. Pa bu vontadi fazedu na Séu, asi tanbê na Téra.’ (Mateus 6:10) Bíblia ta fla-nu ma Reinu di Deus ta ben kaba ku tudu govérnus di ómi i ‘el própi ta fika pa tudu ténpu.’ — Daniel 2:44.
14. Ken ki bu ta atxa ma sta ta adora Deus sima el ta manda?
14 Dipôs di studa es asuntu, pergunta bu kabésa: Ken ki ta inxina ku bazi na Bíblia? Ken ki ta fala ku otus algen sobri nómi di Deus? Ken ki ta mostra amor pa kunpanheru di korason i ki ta kridita ma Deus manda Jizus pa ben salva-nu? Ken ki ka ta mete na pulítika? Ken ki ta prega ma é sô Reinu di Deus ki ta ben rezolve-nu nos prublémas? É sô Tistimunhas di Jeová ki ta faze kel-li. — Isaías 43:10-12.
KI DISIZON KI BU DEBE TOMA?
15. Kuzê ki nu meste faze pa Deus seta nos adorason?
15 Sô kridita ma Deus ta izisti, ka ta txiga. Bíblia ta fla ma ti dimónis ta kridita ma Deus ta izisti, má es ka ta obi ku el. (Tiago 2:19) Kel-li ta mostra ma nu meste faze más di ki sô kridita ma Deus ta izisti. Si nu krê pa Deus seta nos adorason nu meste faze kel ki el ta manda.
16. Pamodi ki nu meste bandona relijion falsu?
16 Pa Deus seta nos adorason nu meste bandona relijion falsu. Proféta Izaías fla: ‘Nhos sai di la, nhos mante puru.’ (Isaías 52:11; 2 Coríntios 6:17) Pur isu, nu meste fika lonji di tudu kuza ki ten aver ku relijion falsu.
17, 18. (a) Kuzê ki é ‘Babilónia, kel Grandi’? (b) Pamodi ki nu debe sai di relijion falsu más faxi ki nu pode?
17 Modi ki nu ta sabe ma un relijion é falsu? Nu ta sabe ma el é falsu si el ta inxina kuzas ki ta bai kóntra kel ki sta na Bíblia. Bíblia ta txoma tudu kes relijion falsu di ‘Babilónia, kel Grandi’. (Apocalipse 17:5) Pamodi? Dipôs di Dilúviu di ténpu di Nué, ensinus falsu kumesa na sidadi di Babilónia. Pur izénplu, es ta kriditaba na Trindadi, ki krê fla três deus na un. Oji tanbê, txeu relijion ta inxina ma Deus ta faze párti di Trindadi, três deus na un. Má Bíblia ta fla klaru ma ten sô un Deus verdaderu ki é Jeová i ma Jizus é se Fidju. Tanbê es ta kriditaba ma spritu di mortus ta kontinuaba ta vive na un otu lugar i ma es podia kemaba na inférnu. Má kes ensinu ki ta fla ma alma ô spritu ka ta móre i ma es pode kema na inférnu, ka sta na Bíblia. — João 17:3; djobe pártis PRENDE MÁS nu 14, 17 i 18.
18 Nu debe sai di relijion falsu más faxi ki nu pode, pamodi Deus fla, ma ka ta dura, tudu relijion falsu ta ben ser distruídu. (Apocalipse 18:8) Jeová krê pa bu faze kel-li antis di ser tardi dimás. — Apocalipse 18:4.
19. Óras ki bu disidi sirbi Jeová, ken ki ta kuida di bo?
19 Óras ki bu disidi adora Deus i bandona relijion falsu, talvês bu família i bus amigu pode ka ntende bu disizon i es pode ti fika kóntra bo. Má Jeová nunka ka ta bandona-u. Bu ta pasa ta faze párti di un família na mundu interu ki ten milhons di algen ki ta ama kunpanheru di korason. I bu ta ten speransa di vive pa tudu ténpu na kel mundu novu di Deus. (Marcos 10:28-30) Ku ténpu, talvês alguns di bus amigu i bu família ki gósi ka krê pa bu sirbi Jeová, pode ben studa Bíblia.
20. Pamodi ki é inportanti adora Jeová sima el ta manda?
20 Ka ta dura Deus ta ben kaba ku tudu maldadi. Reinu di Deus ta ben governa Téra. (2 Pedro 3:9, 13) Ta ben ser un ténpu rei di sábi! Tudu algen ta ben adora sô Jeová. Pur isu, é inportanti bu disidi sirbi Jeová gósi sima el ta manda.


text:
Futebolista Djerman Évora sta na coma induzidu.
Jugador do Sporting di Viana sufri um paragi cardíaku dipôs di xinti mal na trenu, és jugador ki tá pertenci clubi alentejano Sporting de Viana ki sta cumpiti na campionatu di Portugal sta na coma.
Médiu di 29 anus foi hospitalizadu na noti de tersa fera dipôs di xinti mal na trenu, y kaba pá tem um ataki cardíaku na centru di saúde na lugar, indu kês lebal imediatamenti pá hospital di espírito Santo de Évora.
Atleta stá ku prognóstiku reservadu, dipôs di ser submetidu a monti examis cardiovascular y neurológikus , evoluson di sê stadu di saúde stá xeiu di incertezas.
Djerman Évora txiga Portugal na 2011 pá djuga na Mafra, desdi kel époka djê ripresenta 4 clubis alentejanos: Redondense, Sporting de Viana ( undi djê volta um bês pá dois ocasion), atlético de Reguengos y juventude de Évora, és temporada Pá vianenses é conta 4 golus na 20 jogus na série H di CP
” A Nação/ DYPK”


text:
kazu kontice pa volta de 18h00 kantu ki vítima, ki staba moku komesa ta ofende guentis ki staba num bar e alegado agressor, de nome Russo, dispara um tiro kontra es home, ku um pistola “boka bedjo”
Jerónimo, de 53 anos, matado a tiro na tarde des terça-feira, dia 24, depos de um briga ku alegado homicida num bar de um de zonas de perifia de cidade de Praia.
Segundo um fonte informa, kazu kontice pa volta de 18h kantu ki vitima, ki staba moku komesa ta insulta pessoas ki staba dento de bar e alegado agressor, de nome Russo, dispara um tiro kontra es homi, ku um pistola de fabriko artizanal ” BOKA BEDJU”.
Jerónimo inda sokoredo ku vida, mas e kaba pa morri logo ke txiga hospital Agostinho Neto na Praia, undi ki è da entrada pa volta de 19h00, inda ku vida.
Um fonte djunto de Polícia garanti ki alegado assassino, ki entrega kabesa na hora, dja sta prezo ta spera julgamento.
Ocean press